Be67
author: Creiling, Johann Conrad

^

m

NY

d

EN

8

r

DN

m

Y

T d

[

x

g

1

v—(&- :

d

p

€à

oic n

.-

*

k

X

**

-a

E

x

$

A

5

,

Jj

x

3

"

A

2

awm. ,

"

j

*

æ i

E. ol

:

e

a^

"

— Q

r

&

a M

C02

w

E d

ecs

N

-

i

E s

s

ag

MA

^

— s

L -

s i

P ul

15

A

x

a

*

*

E

R

isent iil

s

s

ii

Eu n

9.

d

n

CARTOEE .

;

|

4

h

d

N12«4511701687

021

äz

i

VEU

|

UB Tübingen

3]3

|

|

|

€

— g R

— m

-.- : -' 27 I—-:.

—— — —

j

c/ o f

Mu/ Pl

Ea As

aTC,

i er. *I/ /fltz/

/OMJ

Ti

NI

À

l

TUDIOM

COf

AU

JANNE

CAEI

Phyfïcæ &kM

fte Tübi

Hiito Al

11

Ts H

D

COMPENDIUM

DEFINITIO

NUM PHYSI-

CARUM

a 'Ofum 5

»TUDIOS./E JUVENTUTI

concinnatum.

AUCTORE

OANNE CUNRAD

CREILINGIO;

Phyficx & Mathematuca in Unlvcr.

fitate Tubmwnh Profeffore Or-

dma1 io.

E

Editio Alterà multo e/fuäïzor

q 'OBING AE,

Typxs HIOBI FRANCKII.

edauuo 44 DCC XA

;)IT(

qu

]US

u t

"

"O

[5b

n

mILOSQ

Vr

AUDITORIBUS. ULX

EL

UNIVERSJE. STUDIOS/E,

JUVENTUTI,

QUJE. CUM. CICERONE.

l. f.

DE, N. D.

AGNOSCIT.

HOMINEM, ORTUM.

ESSE, AD. MUNDUM.

CONTEMPLANDUM. E.

IMITANDUM,

HANG

PHILOSOPHUL. NATURALIS.

SYNOPSIN.

OFFERT. ET. CONSECRAÁT,

AUCTOR,

D

y

?

o

|

(

n

:

Cicero Tufícul. Quatt, V.

lw

LüGlotiz feromnt, li Pe-

7

//

cunla.

|

Y

A

Rau fant, qui cete-

ris omubus pro Nibilo balitis

Rerum Naturam eudiosé intuen-

N

iur.

Quod qm faciunt,

JAP[L.

ENTLAE $T'ODIOM , €9. PHLE

. J at

) upi oxi

LOJOPHI babeniur.

wf

g,

s

tf

a

n

n

It

Tiüteg

SUSSOSSSSU QD

sjete denteobegjede teede

pb db

U PTTYUTPUUUST:

COMPENDIUM

DEFINITIONUM PHYSI-

CARUM

LY

PROOE MI'O.M.

lil

[259 A2

A

N Phyficis omnem

lefinicionem pericue

(u t

4

1

8

ofam effe, ezues,Sy -

h hii

ftemata autem

&

-

Z

? mIOL

Compendia ipfi fci-

22

C 7

D

47X

s entiz promovenaæ,

HUpL -

magis obelic,quam prodetfe,plersq;

5 pH

& cordatiores, agnofcunr. Necin

utroq; diffentimus; hoc tamen ita

limitantes, ut tum demum verum

puremus, quando totum hujus Am-

liffimi ftudii ambitum exiguo vo-

lumini includi , omncmq,vcrxtatcm

circa fingula exhauriri &Sy&cman-

cà ratione tam levi operá demon-

ftrari poffe quis exiítimet.

Largie

mureüam boc; magis dilatare po-

A

moeiia

l

2

PRaookMtu M.

"

mæfiahujus Ícientiz , qui uni natli-

ZO;EM j

'

;

rz Phenomeno explicando, quàm

Qm g

ib

qui veritates dete&tas hinc inde col-

ligendo , inque unum corpüs com-

.a M

pingendo, operam fuam impendit,

hii g

r

Gloriofum certé magis exifhüt in

friaead

proprio inventoingenium oftende-

re quàm inalieno, Suadet veró pla-

sl

né aliud utilitas ftudiofz juventutis,

LSN 400 &o.

Oa

quz füprema nobislex eft. Non de-

hi l

funt nobis & Experimenta nova &

obfervationes haud vulgares , eirca

Jïogh(am

aliorumExpetientias notatz,quibus

slimen,

fmynonund

fama cupidior Le&orijucundas Hi-

^

ftorias , admiranda phaenomena of

vt p

ferre, füamque fagacitatem ptoba-

POPT

re, & haud exiguum volumen tc-

m et lat

| vltioRtg

plere potuiffet. Sed Tyrones aper«

to campo| errabundi imrnitti nou

EE

debent, nec cuivis eàm lacé fe diffun-

t m

dére confulrum eft. Non inanis eft

Atf t

labor Studiofis nervosé & rotundé

|

d

in Compendio exprimere , quz per

d

imulta volumina difperfa leguntur.

"u

ll

Nec iminasillum fcientiam promo-

TCf

i

vere arbitror, qui pluribus viam

Ti

Oïu

il

&olu-

M

—x

—DE.-'FINITTONUM PHYsrCARUM. 3

—

Qittirg

commonftrat , quá iter facere pof-

At qua

fint, quàm qui propriz gloriz ftu-

lC il

"

diofior

fe aliquid , five veri, five

COfb ov

falü ? ad

h

t. Neque hodic fe res ha-

i inyaj

bet Phyfica utiVerulamii tempori-

P5 eufhrg

itm ofteny.

buserat;fed canta jàm habetur copía

Experimentorum ut.non minus de

3dcrvcr W

1

iisin ordinem redigendis & detran-

£ |Lventüt

fitu. à coniedturis & Hiftoriis ad

et Nod

Ícientiam centando,quam de augen-

hE nova j

do utcunq; illortim numero in Phi-

lpres, eit

lofophià Naturali cogitandum etfe

at qubs

exiftimem, Quamobrem in Defíz:-

JüCündas]

£oncs rorandas quà &eri potmicbre-

Shonienz i

vitate fparíam hincinde de&trinam

àter ptols

memort2z:causá concinnavin us,ea-

tolmen v

rum explicatiónem & quz(tionum

TOD s ap

ventilationem , aliorumque Phoe«

Tifitti nUt

nomenon enodaciones orali inftis

yefedifun

tutioni refervanres. Docuit nosexe

jninants el

perientia, non aliá ratione felicius

& rotütd

diícere ftudiofam juventutem , cui

e,Quz p

quicquid eft hoc opelle confecrae

tum volumus. . Nihil enim aliud ine

; egutti

4m pror

tendit hocCompcndmlum qu;:zf'n ut

aribus t

Philofophiz N aturalis principi

à fa-

(

P

cilii

4 PnoozM, DErirr. Pnystc.

r-,;s

|

cili & confuetá methodo tradira (id

M

quod ha&enus defideratum fuit)Au-

f

ditores noftri inNNuce quaii habeant.

|

Iterum veró monemus , has Deffzi-

]j

M

tiones ais numeris abfolutas non ef-

fe, plurima dceffe , multa forfitan

FA

aliter fc habere , multa etiam , fuo

TMI

i

tempore corrigenda , melius dici

;;,j

l

fcribique potuitle,)neque omnes pro

7

noftris habendas,fed müultas ex aliis

$

;

Á »'Mp

Recentiorum ícriptis ad . illorum,

[

4

non femper & nofítram,mentem, in

1. o

defectu meliorum transíumtas effe,

o

Veniamerratorum ex nimia,fed hác

tl r

vice neceffariá , feftinatione, finon

Qqua gob

dl

exipfarei naturá , merituri; horum-

ue corre&ionem à Benévolo Le.

IL Qul

r

&ore grati (limá ménte acce-

ptruri.

ünfrWr.

Wüttr gj

at

—

n6

-

B (f

u

Rl

:|

Tütie

IV 'bi l

DEH- |

l

Ti

i[

' PH?m

E

*ää.(s)&æä

m

enijeo od o o lod

1mmthü

quatih*»btznr,

,.DEFINITIONES

J aSD(äni-

PHYSICLAE.

hts

PARS$ GENERALIS.

hu forjg

I

etiam, i

Hsfica

eft fcientia rerum Phyfica

fnels di

.VA

naturalium , quà taltum, Definitio

CO

:

ad gloriam Creatoris am-

?/

iltaser li

lificandam , & creatura-

&i illorm,

x

rum utilitatem promo-

vendam.

mentemt

hmasd

Il.. Objehum hujus fcientiz Materiale. objca.

conftituunt Res Naturales,Formale no- Materia-

m Jedhi

tat ifta reduplicatio quà Naturales , per

le,

ione, fíno:

quam qmodus conjiderandi in Phyfica, & Formale,

turijhorum.

differentia ejus ab aliis fcientüis habetur.

énéiolo Lt

IIL. Quid per Res Naturales intelli-

6 aQ

gatur patebit , quando , quibus modis

accipitur vox- Nafura, & quibus rebus

Natura

opponitur 72 Nafmrale ,

i&tum erit.

eft

Primó autem Natura. dicitur vel Natau-

vcl

vansvel Naturata. Illa eft Cxeator fum- Naturans

vel

muws & Confervator omnium. — Zc

Naturata,

ab illadependens,eft vel Univer[alis, vel

Hac vel

Patticularis, nunc inftar caufz externz,

nunc inftancaufz internz confiderata.

.1V. Natura Unerfalis eft . facultas tniverfa-

n

ereaturarum , interventu motus ipfis à

lis

À 3

Iea-

"

[5

2

DrriwiTrow. Puvsic.

fà

i Mldl

Creatore ab i(nitiïc; inditi, omnia ex ne-

G«

u

[j

«nf0-

ccj.&ate fecundüm iftum divinitus in

VOl r

univerfo conftitutüm ordinem agen-

M

tium.

vel

u 0-«'*01

V. Natwra Particularis eft. cajuslibet

?i tl

Particu-

laris.

peculiari. forma & dispofitio in. tali

ul

materia fpectata. uno verbo :. Ipfa rei

effentia quatenus origo eft motus &

ur',dl

quietis.

[

Ars,

VI. Nature opponitur Zrs , quz eft

LU

L

facultas creaturarüum omnia liberé a-

«Eq

1.

j

^

gentium, fecue refpe&u artefatti ha-

g

betextrinfece.

Artificila

VH. Peculiaris autem machinz ali-«

|

(rjn t

n B

cujus fabrica & difpofitio fe habet in-

trinfecé , nec A rtis fed Artificii nomine

| um

dl Q

venit. Et quemadmodum ars cum

[

|ufuds ID

Natara wuiver[ali, ita boc cum particu-.

l ssf

lati commodée comparatur.

l' "Sx Af,ti,-.

VIII. Quxcunque ergó ab arte de-.

pvb

aclales.

a& A

1

pendent , dicuntur Res' Attifi-iales vel

uon Naturales

hilofophicé loquendo.

! uqidat

Medicis enim a

b

uT

$. Natu-

ufivé Narurales fant. 3.

»ks Elementa, Temperamenta,Partes, Hu-

J w

Y hf

6. von-

mores,Spiritus,Facultates,&A étiones,

Naturales

Et non- Naturales Jimplciter. tales 6. So-

a

Medico. mnus , aér , cibus, excrementa, pathe-

Qugauy

wm. mata,motus. Sechgium quidtales Medis

T uily

ationes.

]'milnw

camenta, &,Clïirurgicag ia

: ]:Xo N&'*

LOT

DPaRs GENERALIS.

7

i'omliiä g . IX. Naturaliab aliisopponitur pjo. Viclentü

Atf ]

lentum , quodà vi externa fortius & ce-

lerius quàm pro confueto agente de-

endet.

Res

18 il

X. Item opponuntur , quz r. fuprà

t. Supra;

poflto x «j

& 2. pratey vel contrauaturam tàm paftl- Nansales

V00 : D

cularem , quàm univerfalem frunt,quse z. Praxger-

Thotus 4

nimirum virtutem ftruéturz agentium Natara-

naturalrum vel «. excedait, aut 2. eidem

les,

E At , Qued

diconvententer finit : eamqueinterdum

lané Ze(trunnt.

nnia lber ^

Res

t artefafn

XL. Quz fecundüm ftru&uram rei

N;

d

it

icu

ales

intrinfecam fiunt, funt Res matmrales

uid

utvdine d.

(1.)in relatione ad natzram particula- «eíoctu

10 lehde

rem. Etquzx convenienter toti hujus triplic?

früfi momi

mundimechanifmo motusque legibus

10 df Cun

femel latis contingunt , dicuntur res

K CQ o

naturales 1n refpe

(2.) ad naturam

3.

rater-

if

Univerfalem : ut funt mots , tres res pr-

naturales

ternaturales Medicorum, Morbu:, Caufx

Mredico-

Qämü

Atfv

morbi & Accidentia, (3.) Quicquid — ;

denique abagente libero alio, quàm à

lod

sali funt *

DEO non dependet , Rei zaturzlis no-

xen hoc fenfu füftinere poteft.

t Portes H

Qua?

iA Bpon

XII. Ita funt Res naturales totus hic

tes6.

AMundus & ülflg'ulæ ejus partes partrum-

vnta,pd

(ue particule juxta leges motus divini-

tüs impreffi invicemagentes & patien-

ial M

tegri

»pemtäm

tes ; Corpora totalia feu globi in

que

4

as

15

8 DeerrNarz1:0N. Puvstec,

—

a

)

majores, & Partialia in his contenta ,

"

creata, genita , producta & proditura

V k

lr

( J

cun&a cum Pirinciptis fuis , Effetlibus,

J n

(inà

Attributis , & qux utcunque iis accidnnt,

velad eareferii queunt.

U&-[

Y«

j

Natura

XIIL Quemadmodum autem ex di-

ii

€uis patet, quod Natura fit Divinum ar-

Til

Jl

giam.

Corpus tificiumin materià. Et Corpus naturale

"mm(ru.ii.

Nanrsle ArtefaCtum Dei materiale.| Resque ua-

]l

[

turales cum | avtífi-ialtbus miré conve-

[ ,:,;!l

Jl;

Differen- niant, ita viciffim H4ab illis multó prx-

/y

tiz Natv- ftantioribuslongé differunt, ut x.Cau-

ralium & s4 efficiente z. A

ptitudine crefcendi ,

qan ?W:

Arnficia-

lium,7.

uxinartificialibus nulla eft, ;. Par-

p at

tium fübtilitate.. 4. Efformatione, quz:

uml

in. his eft aphzretica , 1n illis profthe-

euptrmi

üca. s. Vità. 6. Senfu. 3. Sui multi-

ftme e

fcunt m

plicatione in fpecie, feu Generatione ;

uibusomnibus Hz deftituuntur.

injili a

Modus

XIV. Ad plenam Obje&i hujus

dme pat

inquren- fcientiy intell

di in na-

igentiam inquiri debet,

o

turanm

in quo confiftat Natura Corporis & Ma-

MUMU

Corporis?

tevi£? Quid (it x5 naturale di&tum eft.

ijtl;

Quidfit Corpns feu Subflantia materialis,

Ro

patet ,fiobfervamus , quid abftra&tis

ii

mente omnibus accidentibus formis-

[

;cd r

ue remaneat femper in omnibus fo-

1

Nb

g

ITmpene

lisdue rebus materiatis? Id veróin qua-

Ti

j!

o

:'-

vrabiljitas,

dam Impengrrabtlz'mtg ,Íeu partium mu-

t

3

LY IQ

Pans GkNERALIS.

9

* Onfey. F

ïï

cürefiftentià & exclufione, ( quam alii

[

i Podit,

realem , aut localem Extenjionem vo-

] , Eïlfäl(;y;,l

cant ) confiftere putamus.

Cl5 dl

XV. Cümautem vulgó termini ma- Differen-

tia

teria & corpus confundantur , placet

Materie

Ut

nobisimitari Jureconfültos ,qui ex.gr.

&

UNma.

equum, fervum &c. corpus appellant,

Corporis

QUH

non item frumentum, vinum & fimi-

2 N

lia Materiaíia. — Diceturergó nobis ge-

Corpus

Tle con.

n-catim Materia feuCorpus fübftantia im-

feu

Materia

imultim.

penetrab/lis ext-nja, quo fcilicet ipfo & à

nutr C

fpiritu & à fpatio diftinguitur.Speciatim

in genere,

£ acfre

autem Co: pus erit particnla materize indi-

quid ?

Corpus &

t E&. $ D.

vijb.lis,

aut portio ejusdem divifibilis

"n u

uidem,fed 1ta comparata,

ut deftructa

lial

ejus per partium diícerptionem difpo-

Matetis

* Su muli

fitione effe£&tus pereat. Materia veró

in Specie

Tütritong;

fic erit multorum corporum congeries

|

quid ?

A

i

div;jibilis , cajus effeCtus fa&ta fepara-

byedi hus

tione partium non perit, fed potius

$

qui déey

confpicuus redditur.

Principia

rrpm's& D

XVI. Principia alia funt cognofcendi,

quotupl.

alia effeudi , addunt alii & fiendi , quale

Privatio,

^ i h

Mimatial

utatur Privatie, quz eft abfentia forme

il abftratos

ineffe debitz , cum aptitudine materic ad

hus form»

eam recipiendam conjuncta.

cipía

ynnibus *

XVIL Principia c

nofcendi unt.

(2 P:i"

no-

'Totu: Liber Nature ,

fé

infu cum ratione — - esdi

veroind»

at

conjunéto, hoc eft, diligentiPhomo- — qua?

I

3

menon

l.

IN C

s0 DrriNiTI0N. Puy'szc'.

)

—

, P

menon obfervatione , €xperimento-

ew

rumtentattone , & profundà medita-

Wfr r

2

rï.ine

tione difcendus. (2.) Liber Scripturg ,

feu Sacer Codex , non minus in rebus

g

naturalibus ad analogiam naturz, ac

W'

ol

in rebus fidei ad analogiam fidei expli-

candus (3.) nec plané excludendafunt

[

D

m

]

.

Scriptahumang authoritatis, & antiquo-

g

vm & recentiorum Pilofopborum , Carte-

;;NSIAWL

fii 1nprimis, & Gaffendi , cum affeclis,

3

quos lites de inani przcipue dirimunt,

|

|

FU q

Method? 7Methodo tamen Eclecticà tra&tanda,

| i, &

Edeáica h. e.ita legenda , ut homines iftos Vi-

I

quid ?

ros fuiffe , fallere & falli folitos , fem-

qua.

permeminerimus , & juxta monitum

xl

Apoftoli , etiam in his omnia explore-

] 155j

mus , quod bonum eft , teneamus,

1 iX

Principia

XVIIL Principia effendi corporis na-

Aomotut,

Ef:ndi turalisfunt duplicisgeneris; vel Exter-

weten)

vel :

na,velImerna. Externa funt , quz con-

timyan

Externa, ffitutionem ipfam nou ingrediuntur, & fal-

; nf

vo manente producto abeffe poffunt,

B

vel

At eft caufa Efficiens & Finalis. Interna

trdon

Inerne. funt,quz ipfam corporis naturalis ef-

a

feutiam jun&tim conffitunnt , nec abeffe

! W

falvà manente eàdem poffunt, ut eft

u

AMateria & Forma.

ï

Uns

Efficiens

XIX. Caufa Efficiens & univerfi, &

lii

Pnnopa. COrporis naturalis , Prigia & Princip

tI

W.

ïlis1

fj

-

"iv

—

PARs GENERALIS.

XI

"

efoïimemg

eft DEUS. — Miniflra feu Infirumer)fali

; Infitu-

lm ämedjrg

mentalis.

At

1

Sülbfurf,

& Secunda eft ipfa Nainra füpra expli-

II

J

m

cata , varizque Creature una refpectu

A h

alterius.

^

T t

Finis

XX. Fiuis primarius eft gloria DEI

? Primari*?,

m f ex.;'ï

jux:a Pfalm. XIX. Secundarius eit utili- seconda.

lnl

Tius.

miæ&lïlll( j.

as mutuumque creaturarim commer-

cium ; nec non omnes ifti ufüs, quià

Jül"W?ll fj(;g,

Cum aferi

ryebus naturalibus obtinei queunt.

Materia.

XXI. €asfa matevialis feu. Maiería, ex

i dimy

quotu-

d tradtal

qua corpus ceu parte conftitutiva de-

Plcx?

pendet, & a j»2 omnis mutatio fieri

Nrn g

foitos .

debet , eft duplex vel Prima, vel.Se-

cumda.

X Dhontt

XXIL Materia primauna &

COmmu. Prima im

Dnia expl

fen

fi

dN

nis ,in fenfa Pbfico , eft,non diffentien-

fi

lu Phys

te Sacrá 5cripturà , Conger;es variarum

;orpon's lj«

atomorum , feu corpufculorum incom-

svl otre

rehenfibiliter exiguorum ,. indivifi-

1t, Qug u-

À

ilrum, variz magnitudinis € figurx &

ii &

confufa.

(fe pofnt,

Metae.

li. Jiirma

XXIIL Infenfü Metapbyfico & ab-

fuaftion didtur Materia fubjetium

phyfico,

utirdis f

m delh

fimplicifimum rerum omnium formá

&actuPhyfico omni deflitutum , quod

ut, d

demum divinà potentià formatum, dat

Elementa ,& licet vocetur Carpis , Na- Narurate

yverfi, !

LA

tamen non dicitur ; Hoc enim, feidti-

x i

mé

i

ftriét

me loquendo , fumitur pro Eo

quid?

cujus

12

DzrixirioxN,. Puvsic;

ye

g

cujus materiajàm eff fecunda informata,

AC()e

/í *uï *"'m :

quodque rmtari poteft ab unà formà jn

W frout

aliam.

j fu5d

Secunda.

XXIV. MateriaSecunda dicitur omnis

Waaæ

yrt

materiz Portio peculiari formá ab alia

| wdeG )

diftin£la ;cujusmodi omnes funt hodie

n

u

materizfpecies. Tpfatamen refpectu

n

)

certi generis poteft quoque dici prima.

gt

Remcta^ Et prout vel ;mmediaté . vel mediaie ma-

g

Proxima. gisfe habet ad compofitum, appellatur

i N

vemota , propinqua « proxima.

gl

u H&NSD

Forma in

XXV. Forma generatim eff princi-

]

|

if

$cc- pium intrinfecum , quod cum materia

ii

conftituit compofitum , eam fpe.ificat

fingdh

&9 dilinguit , aptamque ad operandum

infi

reddit; adeoque quz accidentaliter qui-

! gb

dem fe habet ratione materte,non veró "a-

BU

tione compofiti , quod nimirum eà pofità

dnfai

n materia & füblatà ab eadem pariter

|

|

n

: Forma

ponitur & tollitur.

sugatin

XXVI, Unde fiunus formarum hic

Phyfica,

|

imtuna

conceptus maneat, & totam effe for-

| i

mz,in actu illo informativo , pona-

wb

tur, facile liquet, quid fit forma Phyfica,

fomull

nimirum : Forma eft totus complexus

| u

emninm materiz in compofito Zifpofitio-

W

num, partiumque [figurarum , pofitio-

üampäï

num & connexionum, ad deftinatam

à Crea-

o

[ Y5j

Paxs GENEäALIS..

1 ïnfbrmaü ;

^ Creatore agendi vel patiendi poten-

Dihmd

tiam necefJariarum.

Orige

XXVil. Prout jam materia varios:

Affc&tio-

edendi effe&tus apta redditur , ita quo-

num?

lts

à

W"bi ab aha

ue varias fortitur Affeliones , laxius

S4Unt hoj

umptà voce , feu varía accidentia &

hr

Attributa ,inter qux càm nonnulla cor-

Partes

od

oribus vel omnibus & plerisque , vel

Phy(ice.

luribus fint commnaia , nonnulla au-

odl

ppellitz

tem certis peculiaria , due potiffimüm

Genera-

erunt Pbylice Partes, Prima Geueralis,

lis

(f prine

uz de rebus naturalibus in genere, &

afretlionibus commnnibus tra&tat. Secun-

Specialis,

m materj

a freafog

dafpecialis , quz de certis fpeciebus &

fingulis inquirit ; qux tamen iterum

aperatdi

in fpecialiorem. & fpecialiffjmam non in-

talr u

IQ Vero ^g

congrue dividi poteft.

Affe&iaos

XXVIIL Affe:ones autem definiuntur

nes

n époftà

m patter

velum fenfn (tittiorisvelin fenfu latiori.In

ftricte,

priori A[feäiones dicuntur præcipu-ï: pro-

pria quartimodi , quz reciprocari pol-

narum hic

funtcum corpore naturali, & ea faltim,

m efefor-

quz ex ipfa rei naturalis effentia. vel

jo, o

mediaté , vel immediaté fluunt , ut

tià of

funt mobilitas , locabilitas, quantitas,

tprglext

&c.

XXIX. In fenfu latiori, ad fcien-

Laté

p d

acceptee;

n , poitt

tiam phyficam promovendam accom-

deftnz

modato, Afeiiones funt ea omuia , que

ut-

i

14 DzriwiTION. Puvysitc.

yo

—

a

utcunquede S-ubje&o phyücö—r);ædicaa

)

l !

t

ri& fciri poffunt ,ita, ut etiamomnia ac-

j

N

g

cidentia & phznoména , imó & priva-

wml

tioues huc referantur,

Generales

ii

XXX. Ajfgüiones autem Generales,

quid &

qu

quot?

quz aut omnibus , autaliquibusfaltim

I

1

corporibus -ommrvnes ,. funt

przcipue

w

quinque.. Eft enim,

QHJI,» !

1. Quautwm, 2. Quale, 3. 'S'z'tum-,

m v'l

u) T

Aj Duraus,. & 5. Mobile, Corpus.

|

W*(i il';m n

Quanti.

XXXI. ;Magnitudo feu Quantias eft

| :igm Ym

tàs,

affectio corporis naturalis , quà ipfius

! hgt

extenjio certis terminis , partesque pro «

|[pas

portionata funCtioni menfuráà circum-

| ii

fcribuntur. Unde Finitsdo Menfura-

st

bilitas , & Lo:abilitas , &c. per fe fluunt.

j ag

Cumdue eo ipfo dicatur habere cer-

| Kürntel

figura.

tam Pigiuram , hoc eft, extremitates varie

fl

deierminatas, magnam hinc iquoque

partem fluunt Qualitates , per quas cor-

3AV

f a

pus aptum ad agendum & . patiendum

redditur , variasdue denominationes

yniz o

^

fubit.

.....

VT

t

(s

]

Qualitas,

XXXIL Qualitas ergó éft modus cora

j

itin

porisnaturalis ex varia partium confis

uratione , nexu , motüve refultans;

"iib

Differen-

*

utew

tià ejus à

Xdqué: Je vel talé ejjicieis,

Difet Qqua«

Forima,

litasà forma,

uod h«: eft complexus;

1 C

Gthic

& qualitetum, & czterarum affectios

l

nüm

;g

UET

Pins GERERALIS.

—

1$

i

hum omhiüm , nec abeffe potefl à com-

m?mm& 7

pofito . ut idem ad propriam fun&io-

duin

nem obeundam aptum maneat ; Qua-

litasaütem , proüthocinloco confide-

1 t

ratür, abe[Je potef.

hais

lquï'c-n-i

XXXill Hinc Qnalitas nonnullis

tialis;

lt Jtcyi

dicitur (1.) vel Effeatialis , vel Accidei-

3 f

ial — Qualitas Ellentialis eft difpofitio

partiium , quá fublatá corpus naturale

1 Corpug,

nomeu foum amittit ,ut fluiditas In aqtia;

vel

Maltiigs d

Accidan-

calór in igne.

Qualitas Accidentalis ,

Quà ipfus

fpeciatimfic di&ta, eft habitudo talis, — «alis.

QU p

V du

( juxta przcedentis paragraphi defini-

tionem ) five modus , j/ae qiio corpus

; Majint

naturale manet id quod ef , ut calor re-

de flüunt

AXIe Cers

fpe&u aque, afperitas refpe&tu vitri,

& b«c intelligitur per qualitatem frride

lii vario

ficdictam.

j 'quoque

XXXIV. Dicunturqualitates (2

.)vel Qualita-

Quisqore

vel tes(2. Pri-

;tiendum

Prima, ex quibusreliquz oriantut ,

mi& vel

ihatones

Secunde, & oxtx,ex primis fluentes. Pri-

ecundae

máfünt tales vel refpe&tuNatmra wnivet- — primae

ii Cote

fe;ut funtinprimisFigsura impetus & Mo- quotupl,

tus , Situs, &c. vel refpe&tu elementaris &qua?

m nf

efültans,

vulgó diétz mixtionis hujus fublunaris,

3. Senfibi«

ut fünt przcipu? quatuor Ariftotelicz,

les vel

ij

mplens

Calor , Frign: , Hwmiditas , & Siccitas , h-

céthic ordonon fit neceffartus ; Orta

naiïefäü'

enum

Iu

I6

lh

DzriNiTioN. Puvsic.

" i

enim quz vis dicetur, quatenus exalia

wi: 'äf[ |

oteft derivari,

r n

3.Senfibi-

XXXV. Qualitates funt .. (3.) vel

la adj

les, vd Mamfefte , vulgó di&tz & patentes , vel

Inieníibi- Occsite & latentes , quarum illz recen-

les.

xgvx t

tioribus appellantur Sezjibiles,hz: Iofea-

cilias 2!

' fibiles.

;

n u

Qualita-

XXXVI. Qnalitates Senfibiles fant di-

ET )') Hum

tes;

fpofitiones minutiffimarum corporum

(s

Seniïbi-

AL friiu

i

particularum , quibus vel immedia-

té , vel mediante fluido quodam

tixaglis,

guid ?

fubtili per ipfam a&iomem in orpaao

n p

enfus editam, non faltim per ef-

w n

fe&tum alibi oftenfum, alteram extre-

fiste t

switatem filamentorum & fibrillarum ner-

XU.3

vearum 1n organis fenfuum reticula-

guo, lm

tim difpofitarum, & ad cerebri medi-

dadus j

tullium extenfarum , tangere , impelle-

tf q)

re, agitare, vellicare, vel quomodo-

Vi p

cunque dfficere po[fnat.

al o

Quotu-

XXXVIL Qnalitates Senfibiles, yuxta

K

plices?

numerum quinque fenfuum externo-

L

L

rum, funt pariter quintuplices , prout

';mimus,ql

nimirum hujus vel illiusfenforium af-

Rürhgg,

ficiunt. Et fünt (1.) gattiles, (2.) Gn-

Q

ATUf

'

flabiles, (3,) Olfatliles, (4.) Audibiles,

?&I «

i

5.) Vijbiles.

hum,

!

Qualita

XXXVIILOzualitatesTztles funt difpo-

i Euïy

tes

j l'.).'m

fitiones corpotis, quibus papilnlas cutis

(j ] Elä',l

quid?

ner-

P

g

——

Pans GENERALIS,

17

u

—

ls ey.

nerveas varie movänt atque affi-iunt ;

& juxta numerum obje&torum tangi-

iE («

Bültnis ol

biium incdaffes potiffimüm . fex divi-

ID lts

duntur.

XXXI!X, Sunt (1.) Firmitas & Li-

EÉartuta

Cl:ffes

lls lj !

quiditas , 2.) Afperitas & Izvities , (3.)

qua?

Raritas & Denfitas, (4.) Calor & Fri-

Ihlsfunt j

gus ,(5.) Humiditas, & *iccitas, (6.)

| Coporm

Gravitas & Levitas.

l immel.

I

XL. Fimmitas feu- Stabilitas eft aH*e-

Firmitas,

0 quodim

&io tangibilis , quà corpus ob minutif-

! dl Og

fimarum particularum a:&iorem ne eum

n p

motnu inieflino carens

ta€tui renitr ,

lran exttt

fuisiue fe terminis continet.

|aromner

Eius Gra-

m feficuli

XLL Stabilitat : gradns fünt tres : $um-

dUS.',

mius , lafimus , & intermediuis

Durities

1.Eutíis

rdir medi

tics. :

eft gradus ftabilitatis fummus , .quo

t impelle.

Corpora, o5 foruffiim i xwm partram

QUomoto» ,

tibil tangentl cedwit ,

nec facile fe-

pararife patiuntur, t metalla , vi-

lils, fxta

tra, &c.

m exemo»

XLII. Molj:tie: eft gradus ftabilita-

2. Molli-

ties.

jj prot

tis mfimus , quo corpora , oh particula-

nformate

rum /axi»:em difpojitienem . tangenti fa-

:'lfS, (Z-) t

cilius cedunt , & veltigia impreffa (er-

,) Audi lh

vant, neque fponte co&unt vel refi-

lunt; ut butsrum ,.c-ra tepefa&ta,

asf

XLII. Zirtvs Elaflica, Elater , Elafti-

2 Eïa&iä

Citas.

citas , Elaterium , Elafis, quoque ap-

p n;b

pella-

!

18 DEKFINITI O N. PPHïsICf.

19 eenasu,

v DIcuomul

pellata, eff gradus firmitatis interme-

pl

Tij

j

dius, quo corpora el pre[Ja , vel fiexa ,

g

ceffante violenta preffione virtute z-

p t

qualiter prementis , iterumque /iffuxu

!v

J M

&tberis ante impedito in zquilibrium

st

expanfi a£ris fefe ftatui priftino reffitue-

MumeL

ve valent , ex. gr. penna chalybea , aér

L

in vefica comprefsà, vel fclopeto pnev-

matico, &c.

4l

Fluxilitas.

XLIV. Fluxilitas eft affe&io corpo-

ris tangibilis, quádividenti vel tangen-

"r

ü ,ob partes miuns cóbeventes . parum re-

fiftens , illad ambit & obruit , €9 mottt

l

! ;:n(uhmm

lst t

inte[lino jugiter fefe agitantibus parti-

culis contiguis penes nos propriis ter-

[ &C. Hli;!us |

hi, qu

Ejue

minis contineri non potef. — Hujus gradus

Gradus

funt (1.) Liquiditas , alias Hwmiditas in

j gt

fpecie fic di&a , & (2-) Volatilitas

i;eu

| nültapat

itrabilitas.

àp qupot

r, Liqui-

E

ivowt

XLV. Liquiditas eft propenfio ex di-

t* — (oofitione particularum flexilitm .ob-

aol

lonparum leniter inter fe repentium or-

L'*jv S«'C.

ta , ad prolapfum in declivi, vel potius

BU

ad componendwm paries fuas ad. Libellam

l

17

l

Qzgyr

vifuperné prementis aéris in plano

contentas , e. g. aqna. Oleum.

m&g*;v; ]

2. Volati-

XLVI. Volatilitas fea Spirabilitas eft

Qj

las —affectio corporum multó fübtiliorum,

l)

nta-

?ninntigïmqrnm paftium , magis fol

rhUi

LT

ï

Hteic,

PARs GENERALIS.

19

—

n

—

uferm,

v magisáue mobiliu;n " ]ïathi ceden-

2 M feyy

tiuin, & magis volantrum, quàm fluen-

V vitte z.

tium , adeoque in fummo fluxilitatis

Q g

gra'du conftitutorum.

H

iqullris

XLVIL Afperáas eft difpofitio ine-

L ff

qnális particularum u corporis fuperfi«

Afperitas:

alylei , i

ci^, ita ut una elatior , altera fit depref-

Opeto p

fior, quà ta&tum vellicare , radere,

erfricare , vel alio modo graviter &

&io COpr-

inxqualiter afficere poteft , ut ferra,

vel tanga

&c.

Levitíes;

parumre

XLVII'. Levities contra eft egualis

It 65 mit

particularum [itus , tactum zqualiter,

ibxs vatt

leniterque afficiens , ut fünt fpecula,

Lubticie

j gzvprz'is h

&c. Hujus gradns fummmns vocatur Lu-

tas$;

hus pradr

bricitas , quz eft maximé zqualis fu-

Dwtilitat ia

perficiei ope alicujus humnoris przcipue

Til f/eu

reddita partium difpofitio , ita, ut ab

alio corpore non aculeato , nimisve

afpero vix contineri , fed facilé inde

tj t d

m

fubduci & elabi queat , ex.gr. friria , an-

ventibm of«

grilla, &c.

XLIX. Rar

T.

' velpotius

itas eft affectio corporis,

Raritas,

T

quà poros babet (eajibles

parumQue

y in plav

materix homogenez & folidioris fub

Al«

magua wioits extenjone , ut fpongia, va»

idilit t

por, aéer,, &c.

Denftas,

fübdlirm

L. Denjtas eft pororum fenfibilium

defctius , multumque materix homo-

m p

B2

rl

genez

i

167 DrrixivtoN, PuYstc,

um—

Tamm

gehex fub parvà molis extenfione , ut

4 nl

aufüm, &c.

TV.

ao

"LL Caler eft sotis particularum

l

Calorv.

ipnearum quaquaverfum agitatarum , mi«

gt

nutiffirnarum, infenfibilrum , varius &

m

ceierrimns.

Didturdue At , &

Tl

! ib

Difpofitio ad talem motum recipien-

Wl uts

dum Potentialis.

D

Frigus.

VN

v

CLIL Frigss eft quies particularum,

:

feu privatio motus calidi , vel totalis, vel

| aof

falim cum itrofo - falinarum. quarun-

f DCCU

dam motw progref[/vo ta&tum vellicante

qurts

conjuneta.

NT

V.

"

LLL Humidiüáseftaffe&io corporis,

) ln ar

t

Humxdi-

| fl p

tas

"á particularum , inprimis aquearum

interventw , aliorum corpormm peris ie

j

tinta

minutim infinuare , iisdemque adbe-

I 4

rere , implicari, & fic humorem com-

|

B

municare poteft.

gt

Siccitas.

LIV. Siccitas e

ft affe&tio COrpofumj

| fl

&

uà fenfibili humore ,aqueisque particn-

Tbay u

lis carentia ex folidioribus tantüm com-

l

j W

Axidit;;s.

ponuntur , ut offalapides. Ejus fum-

|

N

NLQ

mns gradus dicitur Ariditas ,quà corpo-

,'u

d

ra omni humore & fucco careat , etiam

|

r

illo, quem reliqua corpora ficca a

Vg

meliorem pattium fuarum coberentiam

j

D

habere folent,

dT

Wi

Lv-Gïä-

*

Hïs;c'

PaR$ GENERALIS,.

21

— ——

——

ttlone v

V

LV.

.h Grawtas ePc;e—i:zbfolut'a ,-vel re-

Gravitas

peiva ; Gravitas Abfolwta definitur per

Abfoluta.

Vrtior

qmotum corporum . deorfum verfüs cen-

A

Rcfpc&ïa

trum tendentem.

Gravitas Refpetliva

Y2

TT Va

eft major corporis ponderofitas ex ma-

A

jori particularum. elementarium. copis

D fetpim

fub xquali ambitu orta.

Levitas

LVl. Levitas elt pariter ve

LAbfoluta,

Abfoluta,

tcilmy,

vel Refpediva. — 1lla dicitur motus, quo

Refpe&i-

Cotalis, wl

corpora furfum , vel àcentro fuo natu-

va.

ra moventur.

H«c eft faltim minor

s quns

vellicante

gravitas.exninori particularum elemen-

riarum fub eodem ambitu copia orta,

Iotorors

ita, ut corpus plura habeat interftitia

Is afm;fum

fludum premens innoxié transmit-

tentia.

m ptri f

Ad varias

t ade

LVII. Ad qualitates Ta&iles , &

claffes

d

fpeciatim ad claffem primam , tertiam &

pcrtiucn-

nintam , referuntur Fragilitas , camfuis

tes,

(orporümmy

gradibus , F.ffibilitate, Secabilitate , item

qu parlicn-

Vifco[itas, Tenacitas, Dudilitas & Teujibilt-

ntüm m«

tas &c.

Sapores

Es jtm-

LVIIL Qualitates Guflabiles , vel

quid ?

i copo:

Sapores funt difpofitiones corporum,

aftil , CUUA

quibus pro varietate texturz & figurz

ora fic d

articularum minutiffimarum papi/n-

orhareti

)

a

s nerveascirca linpuam 9. palatwm feri-

e pojfiat.. 'Hinc fapores fant diverfi,

EÉorunm

ve

Dulcis, vel Acidus , Aciis . Salfns ,

Species,

IN

9

3

E

Ama-

M

as DrriNiTI0N, Puvsic.

Pd

—— —

j

j

i

Amarns , An]ieru"s ,' Acerbus, & Untnofus,

2

quähf

vel etiam corpus eft plané fafipidum.

Dukedo.

jf

or dul.is eft qualitas corpo-

j

yisLIX. agïä

s , confiftens i» partium

molecnlis temperatis ex mollibus 9. paucis

)

Wil

rigidis intermixtis , blandà contrarieta-

t AU

te linguam ferientibus , lenidue attri-

ss OMf

tu titillantibus.

r ullä

,:

Tl

Aciditas

LX. Sapor Acidus eft qualitas , con-

fiftensinfipura particularum ripidiorum

D

| (

s

teiraédricá vel ex omn? parte acutiore. ve-

l5 41

ili

.

hementiori incifione organum guftus

] n d.

fodiente,

"n pmgmkm

Actredo.

LXI. Acris Sapor dependet à particu-

l C()ïpuäe. )

lis teretilus aculeatis , fed tenuibus fenfo-

ag j u

rium inftar aculeorum urticarum pun-

timefabur

entibus.

BU

Salfedo.

LXII 52)fns eft qualitas guftabilis orta

'riïunf;üfpo

áparticulis rigidiorib? habentibns plurimos

slatdus

Mi Y

ang:los , aciesqueinftar fragmenti vitrei

1

inciCente: , pro cujus differentia etiam

.

m

fe fapor falfus eft diverfus , ut urmo-

'z.gmcam )

f

s. Fitriolicus ,salis commnuis marini cue-

m::ugem

bicam , aluminis o&taédricam , falispette

Ttgt o

tetra&dricam figuram habentis.

TL G

Amaritu

LXIILSapor amatns eft qualitas gufta7

| al

d

bilisà corpufculorum apicibns non altó;

t

JiR QV

|

|

il

AT

fed fuperficieiens tantum linguá fodien-

, ii

tibus

[ $It

PARS GENERA L15,

23

ass

— MEGUS

-

m

tibus cum aliquali organ

i-reüfiblxriax,de-

| &Unö—;;ojä

endens ,qualis eft in abjiutbio , &c.

A Q&cr':.

d

P

Jliorse,

LXV. Anferus eft qualitas , con

tas

fiftens in cont«ls & ramulis particula-

S lat

ul pui

rum fibras organi guftus carminantibus

|

£g conftringentibus. — Huicaffinis eft Sa-

Acetbi

QOntrrer,

or Acerbus , qui à fimilibus coztnlis ,

tas

l Cte a.

fed magis obtufis , & bebetioribus deri-

vatur, qualis eft in pomis immatnris ,

ulitas, cv.

&c.

T tinidim

Un&ue-

LXVI. Sapor Uutwofus eft quali-

fitas.

MM TIogE Vi

tas , àglabulis fpiculis carentibus, lin-

um gu&us

guam faltim demulcestibus pendens , st

1n prmgutibus , oleis &c. Infpidwm plan?

Infipidiü

hia

corpus eft , cujus fupeificies funt glabre

btf

lane ita ut fenforii porulos nullà ra-

IGITUTI DO«

tione fübire queant.

Odores,

LXV. Qualtates Olfailes feu Qdo-

flalilisorta

res funt difpofitiones corporis, quibus,

Brpirinas

mediantibus particulis przcipue (almo-

n virel

fulphureis., vari& figuratis, acre.a

'entiaetam

n.embranam naji pitwitariam fuperiorem,

js, tUt

feu tunicam papillofam nerveam na-

j marit Cv

res fuccingentem , delatis , eandem va»

à

n fiagtn

ri& moveye poteff.

Odgr

UR

LXVIII. Generatim Odor dicitur vel

Gratus,

Grains , vel Ingratus. . Gratus eft,quan-

as

vel

du o

do baud nimia motio particularum tem-

peratarum fenforium. non lzdit , fed

injé

n

B 4

pe

]

hi

M. HDEFI NITION, PHYsic;

porulos

proportionatos r

eperiens,

u D

Ingratus, blandé faltm afficit.

Ingratus eft,

(

j;^

fl ACHSJ

quando vel ex /l/aritm partium . acredine

motüve nimlo , vel ex fenforii n

difpofi-

tmu

to

aliqua contingit lafio,

qn i

Odorum

LXIX. 'üm QGZow fpecies pecu-

|

liaribus nor inibus careant , ob affini-

,»fuo;i, st

Species &

Compa-

" tatem hujusfensüs cum guftu & orga-

hi

Q(

zatio cum HOrum vicinam , om Saporibus. facile

[

o5

Sapore coripcranter , Xta dicitur analogus:

us;

Dulci-Svaveokens feu fragrans , ut in

rojs, mof:bo.

A cido- Acitus ,ut in cepis, aceto,

i;ir»,iagmofx&

Amaro- Teter & fetidus , ut. cimicis ,

a.

cz.r:ezz o

Y

(

Acerbo-Pzpaveracens,

J

Acri- Sulphureus, Sequuntur

l

:X,' li

Mixtus ex acuto ( dulci, ut in juni-

tl q

»ferpyllis.

— isUeas-

-

pfris

ex dulci & acriut mxuffo,

4

TOR

-

-

TT

acri, & tetro, ut in capillis

uf , &e.

UM

Senus

h OW

EAU

LXX. OQnalitates Audibiles feu Soni

— fünt motus aéristreml] , variaque reper-

Vg

cuffione omnium partium minutiffi-

marum corpori: fonori undulantes,

R

Yw

f

mpauwm in atre contentum varié pul-

8?»1' "

ndo affictentes,

ftt

ii

L

DHySlL

[

PAnRs GENERALIS,

2j

5 ïeperiepu-'

|

GLXXE. Sonus þrb diverfo pulfu eft

vel

I e

|

velGravis, vel Acntus.

Ille eft lentius

Gravis;.

inveli aéris , atque 1n. amplius fpa-

tium extenji agitatio.

Lc confiftit in

fvel

-u

fitis chu;

motu aéris vebemenutiori atque angu- Acutus,

ftiori , five cylindro, five cono , agita-

" Ob aäm.

l

1 & of

Vifibiles.

Orbhs f

' LXX!L Quoelitates Vifibiles funt Di-

Qualitas

fpofitiones corporis , quibus radii buimi-

tes,

ogus;

nis trajiciunt oculum , 'atque illius de-

Tans , Wt i

terminátz magnitudinis & difpofitio-

nis (peciem, accuratiffimeé ad id propor-

» Qttfn,

tionato motu , in fundo oculi, tanquam in

AE n

camera obfcura , depingust ,. indedue

|

|

er nervos opticos fenforium com-

|

mune eàdem ratione afficiunt.

Dfr

LXX!li, Ex harum fpeciebus prima

DLTA

eft Lux , quz eft uifas & inchoata agi- * Lux.

tatio materie fubtilis, quaquaverfum ad

m,

liueam rettam fortiffima,

ial

LXXIV. Lumenelt L5sx continuata Lumen.

extra fontem quaquaverfüm per cor-

t f i

iuerp

pora pellucida, refratia,&9 ab opacis re-

minutfi.

fiexa.

*

máulantes

LXXV. Pelluciditas eft æqualiä & re- Pellucidi-

nvanb p

ter transmittens.

Gi-linea perorum fitnatiolumen zquali. — ts

0T0- Opacita;.

21

D

LXXVI. Opacitas esB; inequalis p

THW

»

26

Drrirxrii10N. Puysic.

-

1

THm d.

y

ff

pofitio , tranfitum luminis imp?-

i

ediens ,illudque reflectens.

€olor,

LXXVII. Color , Peripateticis actus

| r

erfpicul digtus , eft modificatio Inmanis

(

p

varie à corporibus , teflexi , vel refraCti,

aj l

vel utcunque in füo motu turbati &

i

debilitati.

d ) at

"

LXXVIII.

g

Species

Species colorum prz-

fimplicio-

cipuz & fimpliciores , funt Nigredo &

LXXX' Lür

fes,

p

Nigredo,

Albedo; Nigredo eft remiffa & inibata in

motn inteftino reflexio à füperficie corpo-

nanüïü LOU

ao

ris motum globulorsm &tbereorum in-

trorfüm , quafi umbris obvolventibus,

in g O

artim concludente , partim aquuo-

r

usque admiffum inordinate remitten-

slum (

te, dependens.

h, (

A]

n

be

do

LXXIX. . Color Albus vel Albedo eft

[rdts decop

fortior puriorquereflexioluminis à faper-

MEODO, COT

fidie variis ar&tisjue convexitatibus

myattiat, d

prxdita , ficque xqualiter radios ex-

Vinmaud

trorfum repercutiente , orta.

u

Species

LXXX. Ex his duobus coloribus

W.

Mixtz.,

reliqui dicuntur Mixti, & fpeciatimin-

um ii

n

Xubcdo.

ter album & . niprum pxoximé medius

j

Idf

eft Color Ryuber , feu Rubedo,, qux con-

Fa C

fifüt ia validiore globulorum xthereo-

|

i. i, dm

rum circa propria centra rotatione, quàm

(

n

eft nifus fecundüm lineam rectam ex-

h

f

currendi.

4' i

L

TM

T

W

LXXXI.

PHHm

x

Pans GENERALIS.

v

Atj j

LXXXI. Flvedoeft fecundarió mix- gi;vedo;

i

v;ïl

tus ex albo & rubro , eftque paulo debi-

Xtiny d

lior globulorum rofatio,quám excurius

f m

yeCulineus.

i

LXXXII. Color Viridis, inter flavum Viriditas.

f tl

& ceruleum ambigens, eft pauló tardior

rotatio globulorum , qwam pro confue-

Vorum .

to & ordinarieille motus exigit.

LNigrtot

LXXXII. Carulens , inter Nigrum & Coeruleus

i& d

Rubrin pofitus , eft multo tardior Q ali- Coler.

'HClecong.

L

»omodo twrbatio: globulorum lumino-

VTT V

f

orum circa propria centra faCta rofatío,

olrentihs,

quàm pro confueto fieri folet. Sic

üm auquc-

porró Paurpureus inter rubrum, & coce-

Purpure?.

T remitto

Cro-eus inter flavum & ru-

Greceus.se

ruleum.

brum, dicuntur intermedii , aliedue

E

eAleib df

fpecies decompofitz , eadem quoque

iicifiper

ratione, confideratà fimul radiorum he-

yextatlbus

terogeneitate . quautttate , refrangibilitate,

rados x«

Corporsm elafüicitate &c.faclle definrun-

l

tur-

LXXXIV. oualitates Fafenfibiles fünt,

Qualita-

rtes

s' colqïibus

eciatimin«

quznon zqué ac reliqus per fe, & 1mx- 1sfentbi-

v med

mediate in organafenfus agunt, fed ex

les,

, QUi U

e[jetn aliundé. confpicuo deprebeudnn-

vel

r xthette

i. Aut,admenen veterum ; Qux li-

cet fenfus afficiant , modo tamen paulo

OQccultz.

hatiore,

at

abjirtfiore aut faltim nondum detecto

dicendz;

agunt, tantifper ergo Qcculté

u

LXXXV,

?,;GE

908 BDrriwiTrrON. Puxstc,

Hlarum

M

m ü

fpocies,

LXXXV. Quod ad fenfum pc;ite-

li^

riorem attinet , dubium non eft , illa-

rum effe adhuc inmmeras.

Inter Infen-

L'

[/) HCr Jmm

Yofü

Y

fibiles autem fpecialius ita di&tas prxci-

7)

eli

puumlocumobtinent, (1.) Magnetis-

D

V

f

ï

xins five Aunor & Odiwm naturale.. (2.)

l

ub) H

Sympatbia & .Antipatbia. (3.) Pbarma-

corim nonnullorum Operationes &

| Uf

)

p

Venenorum , at funt pbiltra , &c. genera-

u

tim autem ad occultas referuntur,

il

p

us

Í

i

(jis !

quzcunque ad AMagiam Naturalem

gt

Virtus

pertinere creduntur,

LXXXVL Magnetifmus , feu vVirtus

I ,JTMMW

magneti-

fs t Q

*

ca

tiagnetica ,à przcipuo fubjecto, dicitur

duplex.

duplex , & dividitur in. Attratlivam &

at

L

Diretioam.

feitanfitst

Ex his przcipua antiquis

jam zota , & inter qualitates occultas

fj a at

relata , pluribusdue communis, eft

fin pdtts [

virtus Atiratliva,

axdübtenat

Aitwatti-

va

LXXXVII. Attratliva virtus eft , quá

JC Sgga

n corpus pellitur ad alterum,ex fingu-

v;q!aflg*ï'oæm

lari pororum, partiumdue proportio-

usf

natarum conformatione, virtute im-

Atf

ï?ü

N

It d

pellente fiuidi fübtilioris , [i iatermedio

aére refiftente remoto , m alterius Vorti-

ii h

m

€is gyyros imvolvitur; ut fant,

rater

ä

TRU

mapneter , corpora E/edrica di&ta , &c.

fl d m

Repulfi-

LXXXVITL Attr/ive opponitur

(;

l

H

llj

ya,

Í

;

Repuljiva, quà , aut intermedio ftuido

dhsngz

fortio-

—R

P 9

29

PAARS"GENER:A*LI"-.SS

——

tfim 9l

fortioti ab intra extorfum prementi,

n eü u JJL

ant extra debitam diftantiam . gyros

, l üïer!nþ;.

Votticis non attingentem , ant ob in-

A aer

congruum pororum fitum , st altetí

L M.

non ronpm

vitur fed llud tepellit.

DireQiva.

Tif (v

LXXX

IX. Virtus Diretiyva eft quali-

G

tasinfenfibilis ,quáportio (uadam cor-

Dritions j

poris terreftris . nec nipus laxz , nec ni-

; Qene

mis compre(fie compagis ; rigidioris ta-

Teterunhy

men paulo iexum4 , eandem , quam 1

Naturls

terrz vifceribus naéta eft , pororum

conformationem fupra terram reti-

; feu rirdi

nens , à fuido fibtili ab uno polo adalte-

tb, dior

rüm jugiter circulante ad conformem ,

r d

conftanter , fitum, ob fimilis motüs li-

beri tranfitus continuationem , necei-

optaantigi

ites occulta

farió ita impelitnr, ut oppofitas polo-

rum partes versüs illas plagas vertat ,

yuis, el

quas füb terra

refpexerunt.

Symþa-

XC. Sympatbia eft &c. qná corpus

thia,

ts dt g

meduge

unium , alteroearundem partium aut di«

fpofiticnis , przcipue admixtione vi-

éproporto-

virtüte 1«

triolicarum , fimiliumve particularum

ad faciliorem cum aére' communica-

,j ial

tionem & humorum conftantiorem

ahuriss Vr

participationem imp

rzgnato, certà ra»

'unt ; me»

ope intermediü

1di 1&5

tione 2f:to , motoque,

finidi , axt etiam folidi , fimilibus impule

t o

ut iunt ex-

;medwlfmo

fibus motum, idem paidn ,

empla

a

Wi(

30 DEF[NITION. Puvstc.

x

n

empla pulveris [mpatbetici Digbxani,

[

7

cbordarum confonarum; &c.

yi

)

i

ií

Antipas

XCl. Antipatbia eft , &c. quá uno vel

thia;

T,]RC.C

fimilis, vel oppofitz pororum confor-

um

mationis, partiumque texturz , profi-

v d

cua alteri vel noxia admittente , alierum

(H;U

defP U

indr

debiliusiisdemprivatur, & velfic, vel

K j ]«

alià ex causà, inducià ab illo quadam

J

mütatione, contrarium effe&tum paittur,

i

41*4

ut dum una

planta crefcit, altera de-

j

crefcit.

gt

BUA

XC!I, Cürn cuivis corpori fuus fit

R

Situs,

ex 1ipfa Quantitatis natura Sitws, qui

| t

X.

l

| fnit W

nihil eft , quám certa corporis pofitio

m p

Ubivel abaliis circumftantibus determinara ,

Loosin ipfi etiam competet quoddam Ui feu

Sir j

genere.

"n

li

1]9NG I

pauum , in

uo eft pofitum , quod

U

1

j

4l

uno nomine

citur , Locus.

W

lel

Locus

fratému

XCIII. Locus Pbyficus definiturquód

n

Rhyficus fitparshujusuniverfi certa & determi-

quid?

nataa corporenatwrali occupata. Eít-

1 8

Qaotupl

15 n

' que / ocui : 1.) vel [nteruns , vel Exteraus

(2. vel C ommunis , vel proprins.

u nmi

Locus

Vs2

XCIV. Locus intéruus eft. ipfum il-

Internus, lu

d ipat»m. inter. corpora ambientia

| cr i

interjectum, f/ve demde fit vacuum ,

CT

v» ipfa corporis magmtndo

mente

a

É

|

hi

Taectaás

l

Tttrua

| paticis

XCV. LO-V |

HYgq.

PaRns GENERAFVIS,

31

Externus&

XCV. Lotus Exteruus cft termihus

concave fuperjiciei corporis Ammediate

At yd

locatum ambientis , nec cum locante

füttríor,

tantüm , nec cum locato mobilis.

XCVI. Locus Proprius eft fpatium Propriur:

X )W.

LEU

wüins corporis adequatum , feu imme-

ld

diaté unüm corpus ambiens.

XCVII.. Locus Communis eft multi- Comunis.

Ib quiim

m i

tudo locormm propriorkm ,«b wno ambitu

alter d

contenta, ut aqna pifcium , aér avium,

celumterrz & planetarum , &c.

a

Yi (ims f

XCVIÍL Vacuum , alüs locusfine V

J

:lu u,m

$iy, qu

corpore dictum,hucrefertur. Etde-

finitur , quód fit fpatimz aut ab omni,

Yi wftio

aut faltim à craffiori materià liberum.

temmnan,

hm Uf f

Sive , pars hujus waiverfi

5

in quavel la-

ne corpus non ef , vel falüm fluidum

, quot

Dividi- Quetn-

!

uoddam fubtile invifibile.

tur autem in Coacervatnm & Dilemina-

plex,

iil

t determie

ium.

XCIX. Vacuum Coacervatum €

ft Coacer-

vatume

pti El

certus & continuus major trathus ab

e Extetit

If

omni intermixto materiali liberatus,

ut in barometro pars fuperior refpectu

i' fum d

ambienti

craffioris aérls , &c.

C. Vacuum Diffeminatum eft mulii- Diffemi-

ao

n 2

indo exiguorum fpatiolorwm contiguorum Pa

materià carentium , interjeCtis tamen

cem di-

part.icu.lis raaterialibus ab invi

fcm $94

Ál

'HSG

32 DzrriwrTiON. PHrsi1c.

— ÁÁ — Á

f (Mlj j

fün&orum. Eft(ue inftar porulorum

mmal

cutis , feu Favoram concipiendum.

Duratio

39 fpa[

CL Dauratio ( aliis etiam Quies gene-

st

quid?

raliusdicta)eft permanentia reiin fuo

/.Ox»t

)

Quotu.

Hþ[

t

effe, " Et djvidicur inIniernam & kxter-

';p.l-ex.

nam.

d ont

l-hlfcrna.

CIT. Dnratio Interna. eft ipfa cotpo-

TM

Uj

a

115 exiflentia abuno momento ad aliud

continnata.

Y

Extertá,

Cti. Duratio Externa eft numerus

1 Flmt )

motüs fécundüm prius & pofterius.

r

VM W

Eftdue Interng quzdam menfura . quz

VU M

feu

aliás appellatur quoque Zespus , a

j

jj

1

nj

"Tempus

: quod diftinguendum creata funt fyde-

m"mw

ta, Sol C9 Luua. Gen. l. yf 14.

Motus

at a

CIV. Motus accipitur vel atfivé . vel

s dl

activé,

feu

pafjive.

Priori modo fpeCtatus dicitur

gfummon

impetus.

Impetus, (per quem alii qualitaiem à

atalabit

1

movente mobDili impreff2m intelligunt)

(X C

& eft ipfa virtus Adrv«,feu rel Natura,

sifon

ut caufa effe£tuum in a&tu fecundo &

xgïslblutior'i

[

exercito conftituta.

Motus

D U P&H

CV. Pofleriorimodo , qux confide-

tl

patíive,

ratio przcipue hujus loci eft, Motus

r Oal

fumitur pro omni MMWiatione , eftque

j tll

modus exiftenm. jucceff/và in dwerjo Ubis

vel adhuc generalius . in diverfo flatu

quiqr

!

Cnii

Ejus Privatio dl;ltur Quic Generatim.

iltrisy

!

b i

i

CXIII. Ouies

pHPSn

—

PARS GENEgAmsj

T

£ oj

;NTR

CV. Quies ih ferfn Phoico eft vel Quier

totalis vel partialis non iterrupta ejuse

( vf

dem numero fpatii, aut hujus mundi

Tlttin f

partis,occupatio,

M ag

CVII. Cüm autém lixc Mnutatio in Mutatie

Uif

fubje&to contingere poffit , vel quoad q:eregh

totam efJentiam.vel quoad nnay alteram-

10 a ij

veex diCtis affrüionbus , aut aliud acci-

ÍL m

dens , 5pectes hujus Motsis, five Muta-

tationis to) fünt , quot funt-affeCtiones

€ poflenus

& accidentia corporis naturalis.

fa. Qu

CVIH. AMntationes EfJentie dicuntur

w , al

Generatio & Corruptto.

Hac eft totalis

Corrüs

afurtfyl

ptie: *

| l

fabricx alicüjus corporis, omniumqué

materiz accidentium. complexus, feu

&l vd

datir dicitü

forme deffrutiio , ut 1dem. fenfibile fub-

jectum non maneat , nec proprietates

Lattem à

antea habitas poffideat,

ittelipunt)

CIX. Generatio eft eàderm effentiz

Geqtraa

uo

AfelNalird

mutatione; prxcedentibus plerumque

fecudo &

variisfolutionibus & compofitionibus,

fa&tà, nov& partium conformationis . ad-

v otde

eoque nóvs effentiz , noviíue fubje-

ts Mi

Ejus

& prodslie. — Diffetunt ergo Generatío

Differeris

Q , i

tiaà Cors

) dipetio ?

& L.orrnptio faltim. ratione termjni, à

uo ; & ad quem,

rürtionés

divero

CX. Alteratio eft Mutatio uniüs vel

Altetatio:

4 Geneit

alterius accidentis , fuperftite eàdem ef^

Íentüà & facultate proprium. munus

obs

CU |

WAS

34 DzriNUvTION, Puvsric.

u

Lin

obeundi.

Fit autem I. in. Quanttate,

(' [

j

uantie

i

m»

T

quz dicitur vel Augmentatio vel Diminn-

(h

t?lttï.

lio.

T

"

Augmen-

CXL. Augmenutatio eftmotus,quo ac-

J at

tatio.

cedente,five ab extra,five ab 1ntra,novà

i Whï

mareriä partes corporis a minori mole feu

5

t

UNET

Diminu«

magnitudie ad moajorem excrefcunt.

tio

Disaiuntio eftfecedente parte materiz,à

f ;«.»ïlïï? u

majori mole ad suiaorem mutatio.

( n

i

1. In

CXI. Alterationis 2. n Qualitatefpe-

at

.

Qualitate

cies funt tot, quot funt qualitates tàm

v

quotus

fenfibiles , quàm 1nfenfibiles.

Iilas

vt

plex?

T

Liquefa-

inter eft Ligwefathio , quz eft partium

] od

étige

corporis firmi , aut ope ignis. aut alio-

D

rum Jiquorum , intrufis quafi cuneolis

o

in motum inteftinumfimultaneum ab-

fqpe:ädei )

vepiio.

à

amuye, &

Volatili-

CXII. volatilifaio eft major parti-

fatio.

cularum ia minimis folutio & 1n minu-

puw

| Sru;/'rm.

tias à fubtiliori fluido diffraCtio, atqwe

exprimentibus gravioribus in fublime

CUX l

evetlio.

jendmmi

Firmatio,

CIV. Firmatio eft, particulisfolven-

t z

t

tibusé corporeliquefacto , vel ponde-

J:

P

u

Bs

re aeris , expreffis , vel abigne , aut ali4

vi motrice expulfis, partium corporis

|

Püüäïif?rif;

uefatlià motu intefüno liberatio , &

Q

Mi

"

invicem cornprefJio.

[ 40

À r

.cxv.'in-, |

)H)'S;[W |

PaAngs GENERALIS.

x "

—

—

35

l QW!I?;; '

CXV. Iaduratio eft ar&or Hlähuelï- Indura.

N Dinin

tio,

:l

torum corporis , velab ae«c atrem ex-

rimente, vel a caloré partes h'umidas

)mSJGIdOtI[.

expellente, velà f/igore partes 1gneas

Jntrd

zthereasve exhalantes , ob pretlionern

ori ml

aéris, non refituente,vel novar m par-

excrefamg,

Cmafer g

tiumimmobilium faétazutra(ione , mu-

tua acceffio , aut conmnexio.

ato,

Emollie

CXVI. Emollitio eft difpofitio ad li-

tio,

Vil fpe.

quefactionem , feu pororum corporis,

iltates tim

lles.. Ils

vel à calore.nunc minore , nunc majori ,

velab humorefubintrante, inprimis per

d panim

calorem concitatius moro, major Jaxa-

it, V ao

fio.

af cuntol

dtaeum d

CXVIL Exafperatio eft quarundam Exafpeta-

t19.

fuperficiei planz partium, rofione, ful-

catione, &c. faéta ablatio ,, aut ad eam.

nayr pit

&unmini-

aliarum appofítio, aut ineqnalis agitatio

& pofitio.

xto, diqM

s ir j

CXIIX. L«vigatio eft eminentiorvm

Lzviga-

particularumin folidis ablatio, aut accef-

tio,

cuisfoven

fione novz materix ad depreffiores

earnndem elevatio , & n liquidis , equalis

, vdponde

Qu aut d

peromnes partes ab incumbente aéris

pondere deprefJjo.

um corp"

y berio

CXIX.Dilatatio eft corporis f cumdim

Dilatatie.

omnes dimen|iones ab alio poros ingref-

Ío, fibrasiue partium fuà mole & pon-

2

ere

(

*

Izs4

36 DzriwtTION. Pacvssc,

«

—

:

: /gs'.,fdä

dere quaquaverfum extendente , fa

Cta

Y ?50Ptüu

expanfio.

——

f

'Tenfo:

| gf

epam

CXX. Ten(ioeft corporis verfus unam

plagam faltim ob fingulatem filamen-

P.

Ü

Y

,;3gidïnt"x$1

j

torum texturam , motusiue directio-

nem , facta dilatatio, ita , ut quantum

Lw AIFP

qinb?

j

inlongumextendatur , tantum in la-

quam

tum vel profundum comprimatur, ex.

K

, La

t. corium à futoribus tenfum.

fom W'

Compref-

CXXI!.- Compre[Jio eft corporis , par-

n

fio.

gt

*

tibus Peterogeneis, fluidíve expandentis

utcunque fsgatis , in vacna fpatiola ope

i

externi incumbentis a&ris faéta rece-

B

tio.

qux&i;ïgä |

Rarefa-

clilo, «

&io.

CXXiI. Rarefatlio eft fpecies Dila-

;

tationis à calore fubtiliores minutias in

. aIitorts

Conden-

fatig;

poros immittente dependens ; Et Con-

[

den(atio eft fpecies Compre[Jiouis à frigore

| nart f

| düdegum

fubtilioris fruidi exhalantis partes non

reftituente derivanda.

| 1:35&; Ququ

Infpiffa-

mb

tio,

CXXIII. Iofpifjatio eft &uidi vel te-

nuisalicujus corporis as partium cra(-

EU

| pedib,

fiorum intrufione , aut , tenuibus par-

tibus calore expulfis, folarum cratfio-

qüm j

rum remanentià , aut calore , motudue

guew

partium , per frigus , alitérve, cohibi-

| n

d

to,&c. ad majores meleculas redu-

&tio , feu concretie.

wamimy'

«l

CXXIV.

Kysy

PAns GENERALIS,

37

-

—

m —

—

Coagula-

Qénte, j(-lïz,

CXX

IX;:—"Coz;g;tl;ii:eü Infpifï'afio-

tio,

nis fpecies ope acidi , cuneiformi fui figu-

S um

ra partes feparantis, motumqdue diffi-

er lm

cilemangularium corporum 1njectio-

Ut infj.

nereddentis,peracta.

CXXV. Attennatio eft concretorum,

Attenude

U Quanum

tie.

Dtüm m

vel caloreim priftinum motum redigen-

firufu e

te, aut rarefaciente,vel feparatione eral-

m

fiorum & filtraione, vel affajiose te-

oris, n

nuiorum, vel incidenttum fubtiliorum

xpandentt

admixtione , &c. 1n prifünum tenuita-

tis ftatum reftitutio.

atiola oy

^

Calefa.

f&

a feC-

CXXVI. Calefatlio eft partium cor-

&io.

poris frigidi, vel à contingenti a&tuali

calido ,' vel affufione liquoris, partes

fects D

s Rünttasn

. minutiores, mobilioresque fubtili ma-

' teriz,reddente , vel ab externà vi pre-

ls; EtCoje

ii frigo

mente, fricante , collidente, &e. aut

aliunde i motum confufnmn cuin: partibus

j partes 1on

lgneis quaquaverfum per remotionem

impedimenti concitatio.

hii v te

Infpiffs-

artium crà

CXXVII. Frz'ggf"a&io eftmotuisin cor-

tio,

enubus d

pore calido , per 1mmediatum frigidi

contaétum , & calidiremotionem . etiara

am. r

ye, mout

agitatione versüs unam plagam tan-

tum factam , partrumque tumultuan-

ATA

tium abforptionem , vel quamcunqie ia

leculas 1

1u018 impeditionem , privatio.

CXXVIIT.

df

C ;

fy

;

38 DrrrwiTION. PHts1c.

il

vf

Exficca-

CXXVI.. Exjiccato eft bumoris , feü

£

t10,

particularum aquearum, aut motu , ca-

jt0!

lore, vento , &c. fa&tà expulfione , aut

ab aliis ficcis injeCts abforptione, &c.

(

ablaia.

st

Madefa:

CXXIX, Madefatlio eft , quà corpus

&tio.

Qul

!

przcipue porofius ,aut demerfione fui

1n aquam , aut hujus affufione , & ex-

A.FC

terni ftuidi pondere in poros corporis

(

i

faCtà intrufione, vaporumdque acce-

hi

dente frigorein guttas condenfatione,

j

N

]

gl

earundemcuealibiconcretarum, acce-

lp

dente calore,folutione, anguillularum

f a

Ínfru-

bum darwn pavuceps vedduur.

O

CXXX. Pertinent hucilla rn'rumen-

n

menta

Gradus

ta ,five naturalia , five artificialia , quz

cafis ,v

nos gradus, vel incrementa & decre-

aliquot

edtrapa

mutiio- Ienta £Axjiccatiom;s 06 Madefationis ,

fyelutrn

aum no- Cal fatlions & Frig:fatitonis. C onden(atio-

ia

igort qix

tand. — g5 & Rarefatiiouis, feu diverfi ponderis,

U

przecipue : aére, menfutare docent:

—

Mif t

ut funt Hsgromelra , 2bermometra , &

Baàrometra.

ld

Vs notats

Hysgto-

CXXXL Hsgrometrum ,feu Menfwva

metrum, F/n5;id.tati$ , eft machinula fabrefacta

fs

QT.

ex corpore aliquo przcipue porofiori,

ftjait

uod humore aeris imbibito , at pon-

M YIN

d

erofius redditur , ast magis expandi-

Tis,olris

tur ,aut contortum in partem oppofi-

tam

Qp

PH'(S'.;

——

PaAns GENERALIS.

39

Fhmoris,&g

tam retorqügtur, & vtcifim ab eodem

tmotu m

liberatum & exficcatum , ant levius

lm 4

redditur , aut contrahitur , aut in prifti-

'TPUQ'F&, &

nam contorfionem revolvitur , ficjue

motus hujus diverfitatem , humidique

) qu'z Qs

incrementá & decrementa per decen-

nerfineli

terapplicatum indicem in orbe gradi-

10ne, &er.

büs fuis divifo oftendit.

T05 C0rpory

Thermo-

CXXXI. Thermometrumnftrumen-

metrum.

I Ue aqq.

tum caloris & friporis gradus metiens , eft

denfatio.

plerumque tubulus vitreus 1n lagenu-

atufn, acqe

lamquandam , velutrinque, velex al-

gulllarur

l

tera tantüm parte definens , vel rectus,

vel recurvus , vel etiam in modum la-

i f

byrinthi varié inflexus , vel utrinque

ihcla,qu

claufus , vel Tbermo- Baro-metri inflar,

ia & decre

ex altera parte claufus , ex altera aper-

Mil

tus,vel utrin.

u

eapertusfempertamen

t Condejtti

d

liquore quo

am fpirituofo colorato

i ponders

aliquousque impletus , cujus defcenfu

yare docent

& afcenfu, vel rarefa&ti ejusdemà ca-

mtiomdtd y

lore, vel condenfatià frigore differen-

tiasin notatis fuper affere agglutinato

L]

t f Mari

radibus monítrat.

vla fabre

CXXXIIIL. Barometrum , feu Baro-

Baromee

u porti

fcopium , feu tubus Torricellianus , eft t4-

trume

ibito ,al

bus vitreus , tripedalis alterà parte clau-

magis ero

fus , velretius, 1in. vas quoddam Mer-

u

curio repletum , ita poft fui ab eodem

T

4

fattam

y

40 DrriwiTION, PHuysic

——

us

—

I r m o OEREERO

u

Y

j

fa&am repletionem inimiif

s, ut a&

]

il

fübingredi nequeat , vel recurvus , lages

nulam inftar vafculi Mercurium con-

UM

l x [MM

]

tnenus habens apertam , aér.s nunc

gravioris, nunc levioris poudus diver-

S a

ji

Y

fv m in gradibus annotatis , defrerfu &

wl!

afcenfa Mercurii ex aperto vafculo , vel

m

lagenulà , ab incuribente aére in tubi

W

cavitatem preffi oflendens.

Fïq i

Mutátio

dJ

v

Wil

Íoni

CXXXIV. Mut:tio foni eft potiffi-

q;uot;uplg

mumirilex,& confiftit n ejusdem

ss m

vel ( 1.) Remfj;one , vel (2.

), Intciggiai:e À

C

vel (3) Mlüplicatione,

fm W ï& ü&

Remiffio

CXXXV. Remiffio foni ,eft, vel alio«

d

fÍoni,

rumcorporum interventu , vel per a&

f

ris craffioris fubtra£tionem, nimiamve

dul

obnubilationem factà motus fonori

QOX

diffipatione , abforptione , ve/ atta&tu

apilar,

& preffione fonantis corporis externà

il

Intotali partium tremore impeditione,

df i

q*cl ob organum ab alio ftrepitu occu-

fuflm d

patum, minor fomi, aut

prodnilio , aut

Ts motus

Derceptios

Soni Yn-

fs r

*cnÍ:o.

XXXVI. SoniInten[i , wel auCtio

g

eff fa&tain canali quodam inftar Tuba:

f

Acufticz fonià difftuxu prefervatio , aut

[

ad prafentiam objecti , undulantem

tf

Tnotum multis repercuffionibus pro-

äüdifi;;'.r

L2 enus ,multiplex refiexio, d remo«

ff/fmwm.

$

—

? Wyyg

PaRs GENERALIS.

4t

niffüs, Ità

tis impedimä—ntis ; ficintegri, au&iciue

AT, lage.

libera ad a*em aedntiio.

Jütlm con,

CXXXVII. Tzba A-tflica, feu Locuto» Tuba

cuftiqa,

N nunc

ria, eft curticouns in parte concavàà fo^

Tl

lidiori materià vacuus , ex cupro, char-

KT

t , vitro, aliave materià fonorá,pro cer«

i, vi

ta diftantium proportione fucceffive

At in tl

patentior , in extremitate fere recli-

nata multum patulus , fex, decem,

j IER potiff-,

duodecim, plurésve pedes lougus. nunc

It Qusdes

re&tus , nunc infiexus , fonum ( vel vo-

) lr

cem per anguftius orificium immif-

fam) à difflatione aéris. aliquousque

RC

prefevvatum , & multus in fe faCüis re-

If s

flexionibus antium,diftin&ie percipien-

107 a

dum 24 lougam diftantiam deferens.

footus fonoi

Echo

CXXXVI. Multüijlicatio Sonut vulgó

quid?

nv

appellatur Ecbo. — Fcho autem efl fonus,

Yorsttemà

ab objetio & regione fonanti oppofito

mpedtiome,

elaftico, fatisiue in fuperficie unito,

ltl CY

feu faltim illapfa ordinaté fecundum

puddo, a

leges motus reflectente , & per partes

folidas , circumftantesdue multümaue

j, t 0

gente, nec nimis vicino, nec nimis

niar T

remoto, fedfub ea proportione diftan»

te ,ut poft dire&ti foni evanefcentiam

ifrydin, r«

, d

veflexus fatis uniri queat , & diftin&t?

ffionibu

audiri , ad akreu i foco quafi collecatam

Tepereninis

L]

$

CXXXUS

B

6

42

DrrixrTi10N. Purvsic.

/ ^

AEU

(l5

y

Quotupl. »(SXSEXIX. Zicho dividitur (1.)in Mo-

nofyllabam& Polyfyllabam , (2.) I Polj-

"n

L

bouam & Monopbouam.

Echo

jl u

CXL. Ecbo Pol*fyllaba eft, quz ex

ii

Poil)yl ylla-

majoii diflanti poft evanidas plurtum

n

li

fyllabarum direftas auditiones de-

dU

mumad aurem pertingens, aut omnes,

"

auc pisres fylJabas diftncte repetere an-

ditur.

Lwh

x"l

Jm

Monofy- . CXLI. Echo Momofyllaba eft, quz

aba.

[]:

ex minoridi[iantiá , ant fortius refonante

d

O5Jecto, citius remittitr adaurem,quàm

äiäexe'x , ii

Íyllabz ez, quas adhucaliz directz in-

w

fequuntur , diftinéte perceptz fuerint,

mnden

fola nitimá clarius & diftinCtius refle-

w

Xa.

QLYLM

Polypho-

CXLII. Echo Polspbona eft , qux ex

vb

na,

plurg'bus obj?His , aut diverfis unius ob-

g

Je&i partibus , tàmà vociferante , tàm

qudaten.

vt

At

à fe invicem juftà proportione,& fatis

i

notabiliter diftantibus eandem vocem

et'tglt fitsnt

j

aliquoties totam repercuffam diftinctis

füatny

temporum intervallis ad aurem de-

aputelt

fert.

NIUE

t

Monos

CXLIII. Echo Monopbona eft, quz

phona.

eaudem vocem unà diftin&te fa&tàreper-

M. l,

de

cuffione ex 41o objecto femel tantüm

" teddit; Ex caufisin primá Echus defi-

W Jmln...

nitione

E

P Yy

Pans GENERA LIS,

43

R

——

—

— J — uÀ

-

! (r p

nitione recenfitis , & polyphonz con-

trarils.

(1')111?03',

CXLIV. Mnutatio luminis. confiftit Mutatie

ariter vel in ejusdem Remiffione, velluminis

ERJ quæfjj

Dlrim

Iutenjione, Prxcipuzautem mutatio- quotupl,

Tlonts d-

nes funt Luminis Reflexio & Refradio.

Aütommes

Et huc quoque pertinent omnes Colo-

Ti t

res, eorumque variz mutationes.

CXLV. Inienfio |uminis eft luminis Intenfio

ad lumen a4ditio , €9 vradiorum sni

0. & Kemif-

io lumi-

1 dgr

ts refonant

Contra Remiffio ejusdem eft vel partia-

nis

lis , vel totalis luminis ablatio , nisüsve

.wem.gu;&m

itherei , interpofitione aliorum cor-

VTE

orum , aut utcunque facta , impeditio,

T hum

unde Obfcuratio & ejusdem Extintlio de-

f

endent.

CXLVLReflexio luminis eft radi lumi-

Rcfi;xio

--

luminiée

ud qu t

nofi in Obje&tum opacumillapfi eà le-

fgs TU qb-

ge fa&tarepercuffio, nt angulus incidentig ,

Ra tüm

qui eft inter radium illapfüm,& obje&t

tionpk fatis

partes , equetur ab ancnlo veflexionis , hoc

eft,ut radius reflexus ab alterà parte ob-

n t

a dftnett

je&i tantum przcisé diftet, quantum

d arem d

ex fua parte lumen illapfum.

CXLVII. Refratlio eft deviatio radii Refra&ie

in- medium diverfz confiftentiz , a- Luminis

o e, d

in gencre,

Md

quam, aérem , vitrum, aut aliud pellu-

cidum obliqué intrantis à lined redá ;

imd t2

iE

vel major munórve ad perpendiculum

Dd

in-

T ói

44 DrriwrTION, Puvsic:

od

——

—

'/jo[ey |

inclinatio, ita quidem , t finus anpult

() , qun 1

Lex Re-

q

fraQtionis,

refratti 69 irrefraütfint in eadem propor-

TA !

tione , ac facilitates penetrandi mediadi-

il

i

verfz confiftentix inter fe.

In fpecie,

!(

jor

qnia aqua eft aere cra[Jior in vatione fesqui-

ul

At

tertiá , fenut 4. ad 2, Jinus quoque anguli ve-

f

ul

fratli in aquá. trajiciendd tanto fiet minor,

r)

i

wanto major eft. a&vis facilitas penetratu,

(

vel quanto major eft difficultas , boc ef., erit

l

:,w»u

quoque ad fimm angnli irrefrati , ut 5. ad

l M'l

. Ef quia invitro penetrando , refpetiu

aéris , deprebenditur difficultas in vatione

(, gt

D À

af

fesquialterá , hoc eft , ut 2. ad 2. Suus angu-

liin vitro tefra&i erit , ut 2. ad 3. ad finum

Iduï xö*'qsï'?(

anguli in aereirrefratli ,boc eft , uná tertiá

s m

Winor.

qnrclito,

Opacatio.

CXLVIII. Opacatio fit , vel pelluci-

poppoltam

fmamif

di infpiffatione , condenfatione vel

pororum vetlilineorum multis modis im-

iqp VIfüta

Pellucidi- g:1tatione.

Et contra Reftitutio Peucis

-;mxiresimmw

tatis

ditatis fit vel olei, vel aquz , (e.gr.in

! C f

€ -itu-

chartà oleo inun&ià) velalterius cujus-

yondt, a

*

dam fludi facilem meatum lumini

éidelnddt

concedentis,additione , ve/ obje&i te-

cdat;

nuefactione , tenfione , politione, po-

fedlhdi

forimque variis modis reddità ordina-

ingirf

Mutatio

b

zmäS(L!X. AMulaztio Saporum & Odorsm

fiti

Saparü. &

Qdorum.

fit,vel corpgrum diverferum commix-

tione

H Y5j

Paks GENERALIS.^

4j

—

tione , vel calore , vel hï;more, vel fri-

g D

"I fOnoy,

ore,in motum aut quietem partium

/meriadi.

reductione , earundem novz figurz &

]i jþf(ig,

ofitionis induCtione ,. infinities va-

DT

riante , »t ciborum critdorum , &g codo-

4 fil

[^

llf«

rwum , (acchari ad ingrata medicamenta ad -

1f

mixtione, mofchi cum fpiritu rofaceo

3 pottat,

ermixtione , acidularum a mineris aquam

»Dicd j

45s, cornuum £9 capillo-

ámpregnantib

ii n

rum aj[Lione ,

&S'c. redditi Sapores €9 Odo-

ldO j Tejþe bf

res diverfi.

Mutatio

It t tf

CL. Qua

litatum Infenfibilimn Muta-

Infenfibi-

A UE QO

tiones fant precipue amoris & odii d- j

ii

ralis , ex.gr. polorum cognominum /7 Qualitas.

:tj, lnl

animalium nonnullorum re-

magnete $

conciliat

io , & amoris quorundam aut

in oppofitam rationem redu&tio , aut

, ld-

Yatore vel

faltim amiffio ; Item qu4 circa dire&u-

je od r

vam virtutem magnetis , vel veneno-

iuio H

tuim viresimmutata: contingunt.

Dire&ri«

CLL. Zirtwtis magneticx| Diredricis

; [e.gy.in

Prsqyuse

Mwiatio eft , aut ejusdem àlineà meri- Muu'm'

um lomuy

dianá declinatio ab aliis magneticis cir-

|olgttute

cumftantibu: , vel à quacunque poro-

rum indifpofitione dependens , aut eft

ditione, p

ii od

inverjio facceffiva orificiorum , poro-

rum, partiümve verfüs aliam plagam

um Q

violentàinflexione , procurata.

m o

n

"

CLIL 4r-

(

o

46 DzriNITION. P Hysic.

J

Axtratri- — CLIT. Attratdioe virtutis Mstatio &

d!

€1S

LA

amiffio , eft in eadem partium , poro-

M

Mutatio,

rumque violentia ignis , aut rubigine,

(4

pulvere, &c. corruptione, obftructio-

-)Uj)

)l

ne, &c. pofita.

Odii &

CLIL Odiü Natwralis in animali-

Amoris

Mutatio.

bus & 4x:oris naturalis , aut diminutio,

j

vt

ant ilius inamorem, hujus in odium

converfio , eft tenuiorum fibrillarum,

nervorumque flexilium lentà patien-

terque faCtà immutatione & affuefa-

d

N

V)

1one continuà , fenforii conforma-

I

M

tio ,ita,ut qux antealdem dispropor-

H

tionatalzferant, nuncgrata & propor-

ï*

tionata eidem accidant,

aj

mr'lM

Pharma-

CLIV. Pharmacorun &-Venenorum

;.

Qd

4 (

«orum

vaitmortnt

&c.

mutatio eft, vel aliorum admixtione,

t

j

j

za li

Mutatio,

velignechymico eorum maturatione,

im

ii

Jlo

partium ablatione, transpofitione, aur

i

W

virtutis imminutio , 24f elevatio ,. &

f

"]

fubtiliatio , ait quomodocunque facta

M

Duratio.

correctio , & corruptio.

h

CLV. Mutatio Darationis eft con-

nis

ho

Mutatio,

nexacum mutatione Kfentie , £haitque

ex reliquis difpofitionum partium mu-

R.

tationibu: ;quemadmodum & reliqux

r

Motuslo:

ommRes dependent à mnutatione locí.

calis

CLVi. Mutatio Loci,feu Motus Lo-

- Cj

| /.'güm f;.x—

Epicuro migratio

D

quid? hcalis »latio Anftoteli ,

dacta

Ws

"-

Pans GENERALIS.

LC

:

"—

S Mil

di&ta , eft corporis ex unorum vicinia

in aliorum acceffus & receffus.

mm) POT iU

CX VII. speci

es motus funt motus Species

Ugin,

Communicatis feu Percuffjo , motus Co

g. motus.

Af Q

timatus , motus Natnvalis & Violentus,

qardus & Velox , Simplex & Mixtns , ho-

p

Quio,

rumque fpecies.

Percuffio

CLVIIL Percw[fio, feu motus Com-

KIn lum

quid?

lm

mnnicatio eft, quà uao corpore moto 15

alindimmotum , vel aliter motum, im-

1 paien

boc etiam in alium. locum

&aftefi.

pingeute ,

.

transmigrare ,v

elaliter moveri zncipit.

informa.

CLIX. Percuffio eft vel Infutio, xaT

Quotupl.

iigtpor

ó

vel

ilox i diCta Percuffio , qux eft ídus ali-

inflidig;

MWW'

nifefti inflitlio , 1ta , ut movens

cujus ma

m

moveatur a

d fenfum , antequamattin-

vel

atmovendum , velidem mov

eat. Vel

valtütun,

dicta , qux 4

bsque Impulfio,

Tgtrtone,

eft mmpn

l[io fimplex

-

itiu mani

fefto & . immediatà applica-

Oino; a

lrato, &

tione agit ,ut funt trujio , tradio , emif-

fio

ejaculatio ,

explofio , prefio, &c.

ueda

C

vel p.-:mïfi

j , Inflidio

LX. Iufütio fit. (1.)

1 quotupls

vel Cafim , (2 f

t vel Projiciendo ,. ve

ais d o

l retrorfum , vel

TR

Reflettendo , hocque ve

vel à

adlatus, ve

] à corpore molli,

ao m

duro.

nrelq

CLXI. Inf.

iclio , qux fit puudim ( ein Punüio;

a.

G'tid) ) eft incur

fus fecundim hineam

eu Mi

&i9,

vettam Facxus. Illa,

qua fit cajim, (ein ^

I wg;'

icb)

h

4$

| ye

D.EFIN'I TION. PHYsIC

—

m

m

"

L

-f,ueb) efhel

circularis , vel com

pofi-

v

MU

tus & obíiqué in mobile moventis du-

d

LUS.

"

Proje&tio,

CLXIL Projédio eft motus , quo

W

movensantrorjum à fe promovet mobis

*

"

1)

Q

Refledio;

CLXIII. Refiexio eft oe] Rettorfum,

I

velad latus fa&ta inciJentis, virtute pref-

i*

1corporis refiftente pofitiva, reper.uf-

Ui V

"

teme.. L056à quidem lege, st femper anpulus

th

flc&ionis, l'efiexconis reddatnr : equalis angulo. inci-

enti& , quantum textura refle&tentis

L

»

mediidue permittit.

m

à Duro,

hn

CLXIV. Refiexio à corpote duto, eft

fecundüm diétam legem quoad fen-

xyre m

fum accutata Refilitio.

At Reflexio à

A

amoli, Corpore mol/i eft valdé oblique , & fere

tmporeztot

[ ;r'-" T

borizontaliter impati corporis aliquous-

que penetrantis in diverfam partem

QXX T

fubfaliatio , ex. gr. lapillernm complaua-

tornm in aquam borizontaliter fere projetlo-

gt

THm.

þ,

j ii

Motus

CLXV. Motus Coilimiatus eft cor-

M. ,!I' M

eoniinua-

tus,

poris mott noz folüm durante impin-

ï

genus contatin, féd & poft ejus ceffa-

m

)

tionem mlterior migratio. Pertinet huc

)

"

Ferpetv?, motus perpetwiis, à mutua. moventis &

li

iIV

£noti ordiaatione fine Ynterv

eniente quies

Ti £ite (nccedeus.

414 Win

CLXVI,

: I Yy

49

PARSIGENERALIS,

ye] COmr:

CEXVE Motus Naturalis eft vel A- Natucalis

DOrept d

vel

fcenfas evium , vel Defcenfus gravium.

Afcenfns levium eft perpetuus a ceuiro Aícenfus

ve

0s DUUH

ad per;pber.-am tendendiconatus. De-

Defcenfus

Vi ol

fcenfas gravium contra eft fimilis co-

natus a peripberia ad centruv.

' Retrorfum,

4 Motus

CLXVII. Motui Naturali opponitur

Wteyst

Viclzntus, feu Projettorm diCtus, qui eft, Violent'.

l, m

cümt ab externa vi gravia furfum, & le-

npt angn!m

via deorfum, aut utraque transverfim,

i aidh g.

»

impulfü vim aataralem fnpéranie pro-

truduntur.

»

ax'eüe&enns

CLXVIII. Motus porró eft vel 777-

Velox,

m d

dus, vel velox.

Hic eft, qui pa4co tem-

m quad

pore unultui fpatii decurrit, ut fonus,

777

Tardu;.

lnx. - IHe, qui parvwm fpatium. multo

)büguþ,ä'r"erc

tempore abfolvit, ut funt plaatarum in-

cremeuta, &c.

k

Qtsadnünus-

Ti t

CLXIX. 'Tandem Motus eít vel

Simplex

i anpli-

Sunplex vel Mixtus. Motus Simplex eft,

Tjrnide-

qui uniusmodi fibidue fimilis procedit.

vel

Eteftvel Rectus, vel Circularis.

Re&us,

ii k cot*

CLXX. Moius Retius eft , qui fit fe-

raft gt

cundüm lineam retlam , fpatiumdue

ycl

] ojs celie

breviffimum ;. ut funt afcenfu: & defcen-

Purtinet i

futs, &c.

Metus Circularis eft, quo mo-

Circula-

HEN

mONeUS )

bile perpetuó equalem à centvo-ditantiam

sniente z

retinet , aut faltim non per eandem vi-

am ad eund^7- termmum redit, per

Qu

D

quam

$o DEFINI/TION. PHYsic.

f !

quam exiit, ut funt affrorum revolu-

afl Im

IU

tiones, rotarum gyrationes, &c.

wguow

. Mixtus.

CLXXI. Motus Mixtus eft, qui v2-

jj Rol

rius , & ex pluribus fimplicibus quafi

(

í

componitur. Eftdue mixtus, vel (1.)

ii

ii

ex duobus Relis , ex.gr. ex horizontali

ao

violento , & naturali furfum vel deor-.

(

M

fum facto, ut motus gloli ex hombar-

da exploji , lapidis in nave horizontaliter

j d

vecta émalo demiffio. — Vel(2.) ex plu-

(

vibus circnlaribus, ut quilineam fpiralem,

Ui5

vel circulos'femper minores defcribit.

ab

Vel (3.) ex cmcnlari & redo , utin Indo*

Á d

äf

cnneorum globi provolutio, &c.

Leges

ial qui

Tnotus

CLXXIL.Leges motus videntur re- .

Atl R

duci ad tres : ( 1.) de identitate quan-

awwcadio, v

quot?

titatis motus, (2.) de contipuatione e-

«.*ye/frf.;uihbn

jusdem, & ( 3.) de re&titudine motus.

indentés

.mLex Pri-

CLXXIIL Privia eft Identitas quanti-

ma

A mormea

tatis motus, hoc eft, ut, dum quoties s

E7

m corpus ia alind impaCtum trausfun-

v d

dá partem ul motus przcisé tantam,

quantau aviittit, (verifimiliter) eadem

Q D

p

motus quantitas in natura maneat.

Secunda.

CLXXIV. Altera lex eft Continnatio

motus , h. e. ut quantum motus corpus

recepit , tantum fervef, tamdiu douec

aliorum occurfu ab illius poffeffione

per primam legem detubeiur.

CLXXV.

|

i

L !spt

n2

! reyc

PARsS GENERALIS,

—

LE u

$i

]u

"CCLXXV. dertia eft

Retlitudo motus,

Tertíds

,Q&' QUi gj

h.e. ut uuumquodque corpus , motu

hkll'b gu;i[i

fuo naturali non impedito , femper

r

viam feqnatur brevi[imam & facillimam.

d

Hinc ftuit Circalaiio cot

li.

porum per fein

hocUniverfo.

T

OTtontdg

CLXXVI. Tandem huc

ertinent

Pendula

Menfurg motus. & temporis , íeu In(hru-

feu

l( 1Jetgl.

menta artefacta, quibus temporis diffe-

Chrono.

AD a,

,

*

rentias notamus , dicta Pendsla, feu

immcetràá,

ts defcrh

l

m

1, ütin uj

Cbrónometra Perpendicula, qux nil aliud

;

N

*

funt, quàm machinle motu compofito,

lr

vel peuduli ponderis ofcillationes & gi-

brationes reciprocas juxtà circuligradus

hd qui

ntinbatonpé

unmevantes , vel laming fpitalis elafticze

Vnemus

ope per equilibres veciprocationes indeque

pendentes rotularum verfationes

/adWx'zri

tüum momenta menfurantes;

pre

[] quoaes L2

moderna avtomata feu horologia pare

mf

va ad ufum affronomicum , eum«

CIS lr

Que Eclipfiograpbicum przci--

je) edem

|:

pué adaptata,

Tedt.

UTV

yufüs Corpus

ul d

; po&ïe(ïxons

LE

Q

D a

PARS

1

AM

32

DrriN1TION. Pgvsic.

*j

(

i

W

fi W" !

PARS SPEEIALIS.

w]) It

CLXXVII.

gt

j

Elementa

Lementa funt Partes Corporum zn-

j

tegrautes, ex quihus colleétis & certo

al

ordine difpofitis componnutar, & in quz

L

ll

J

T

j

refolvuntur cuztla , ipfa veró indivifa

r mm

!

T0

manent.

il

35 0l

J4

in genere

Vel Generaliw : Elementa funt quevis

;, r D

[impliciora refpe&tu magis compotito-

r

V

quid?

[

rum, quorum compofitionem tan-

D J

quam partes integrantes, ingrediun-

du

tur; nti fünt quatuor Elementa vulgó di-

ninmont,

&a, refpe&tu noftri Mundi, & Corpo-

& füxifim

rum in eo plurimorum, vel Liter4, re-

n

fpectu vocum &c.

r m

quotupli-

CLXXVIIL . Elemerta fünt vel Pri-

quflanimit

cja?

maria, vel Secnudaria.

Primaria,vel E.-

vigurtt

vcl

lementa proprié fic di&ta, funt naturz

asttrüscon

Pswmaria. jminima,1eu particulæ omnium minu-

CL

tiffimz , atomique à natura amplius on

divife, varig fipurg & n;agnitndinis. Quz

tici w

i

fi, poft feparationem craffiorum à mi-

Val

nimis fattam , fpe&tantur i» Congerie

l*s

2 ul

.quadam, nomen AMateria fubtiliffm& ac-

uirunt.

:|

M'xuzmm

ut I. Ma-

qllü.'üügay

CLXXIX. Matetia fubtiliffima (qua-

teria$ub- ];s videtur effe Lwx Primigenia, Pyimum

f n

tiüma, movens feu ;Mobile mundanum ) defi-

p urezim,g

nitur

PARs SprEcIALIS,

! PTO

—

n-i—tur fubftantia fiuidif[jma, partiwm o-

ALIS

mninó minimarum à majoribus atomis

feparatarum, invifibilium , aut varie fi-

guratarum,aut phyfice faltim globofa-

COT jj

s t

rum, é centro Mundi verfus peripheriam

n

perpetuó jugique motu effineutinm, ra-

10 Ddlv

pidiffim&que agitatarum, vortices parti«

cularium centrorum in füis gyrationibus

& terminis confervans , cuncta perme-

Tnt quis

qrpoftn-

ans, inque motum ciens, fovens &

/

OC C«

ámbiens.

2. Fither,

agl

CLXXX. AEtber ( Ignis primigeuiws)

eft congeries particularum . globofarum

Miv d

möa,&ïwyc-

minimarum, ig particularibus vorticibus,

& fübtiliffimarum, ad peripherias avo-

V ii

lantium, cunéta ambiens , ipfaque am-

fant vl i

puilfu primi moveutis mundani prefja, &

d E«

quafi animata fuique circumrotatione,

fint vt

reliquas vorticis fui partes fenfim craffi-

niim m

&res verfus centrum comune premens.

CLXXXI. Elementa Secuadaria fant

vclSectin-

anplus t

daria.

molecule majores ex atomorum vatió

hijni, Qu

coalitu concrefcentes, & in mixtis. quo-

jorüm à m

ad fenfibilem compofit&i&onem & reto-

r i Congt

lutionem predominantes; «t funt: pri-

jcjmce

10 illz,quarum congeries conftituunt

ilifima (Q*

quatuor vulgarium Elementorum iner-

tes maffas, Zereg, Aque£, Terree & Sul-

dl F(!fï

phurez feu Jggee dictz ; deinde etiam

j

j

i:

D 3

varia

]

d

$& DrrrNiTION, Puystc,

,'KS

varizinnumerz , ut mercuriales , faline,

jorm

alcalicz vel acidz , five Principia Chy-

Yif

u

,

qmica &c.

Aer.

m(x 14

CLXXXII /Aér eft colletfio variarum

WLmS, H

minutiarum. à centro vorticis füi avo-

[l

lantium, invifibilium, flexibilium, pau-

15 4

ló tamen rigidiorum, fed tenuium, po-

YU

vofarun , figureque bonam partem fpira-

inti

lis , ab interfluo fübtiliori düatabilium,

if

Y

f

q

valdeque compreffibilium, & fefe in ferie-

bus fuis Conicis, in bafi extimà pariter

v m

f OU

H

ab JEthere impulfis , proprio pondere

u

verfus centrum feu verticem premen-

L

tium, aquz etiam Terrzque & aliorum

qyyxnoni

1j ts

poris interfufa, &, virtute füi expanfi-

và, caufa motüs tum animalium, tum

exem t

multorum circa nos corporum.,

variorumque ftupendorum eiféctu-

|rmatc

U

um, à hoftra Terra ad puriorem zthe-

ra, ad altitudinem alíra: 2eoco, pedes ad

! r

minimufn congefta.

Eb

Effe&us

CLXXXIIL Efftius Aéris inter alios

Aas p

Aeris,

funt przcipue , Vis Nntrítiva in anima-

| nl q

libus per partes admiftas falinas, ful-

| r

phureas &c. & /is coufervandi flammam.

NT

diffipando fcil. Bartes impedientes, &

b um

exprimendo folvendoque partes mo-

ao

briliores inflammabiles, Fiunt autem

ptas

effcCtus a&ris per artem con[fichi przci«

Tg .

pué

Ofïfllfum J

pH?SI(I

PAns SrECIALIS,

f5

-

3

W'f; fs

ué ope duorum 1

hfträhi&itorum, An-

ha(

tlie nimirum, & Sclopeti pnevmatici.

';':0 Vifarom

CLXXXIV. Antlia Puevmatica eft C3-

Antlia

l fü -

Pnevma-

lindrus xneüs, Embolo du&tili €9 valvu-

bf]ilfn;, J

lá quadam ita ixfirntlns , nt , adplicato

WINTN

altero ejus anguftiori orificio ad vas

l?fica.

i f

exhauriendum , recipiens vulgó di-

i,

&tum, aér vi fuà elafücà poít extra-

&ionem emboli ex vafe ia Cglindrum

fjein r

,

T part

rnat, atque poft hovam Emboli intru-

fionem e Cylindro i» apertum aerem

fosoYdere

n prelm.

exprimatur , [icque iteratis du&tuum te-

Qv

ciprocationibus aér iv recipiente rarefiat;

aut mutatis faltim. valvulz aperturis

itltna

Ial f

eadem ratione comprimatur; quo fen-

fu & Antlia vices nomenque Sclopeti

Pl

o

h.

"m d-

nevmatici tuer1 poteft.

Tormati.

CLXXXV.. Sclopetum Pnevinaticum,

* Sclope-

tum

n prad

eft pariter Cslindrw metallinus , figu-

Pnevmas

ram fclopeti vulgaris utplurimum z-

ticum.

mulans, duplici cavitate, clausá €9 aper-

: intrallos

x Inanimae

tá, Valvilis quoque 89 Embolo inftrn-

us , t aér reiteratis emboli duCtibus

dlnis, f

d fammat

copiofus immitti €9 comprimi , poftea-

que idem compreffus, reapertà valvulà

vlients t

»

pattes T

utramque cavitatem committente , ii

omt aut

apertam 'cavitatem virtute füi elaflicá

magno cum impetu ruere , inibique

TU WL«;

offenfum globulum plümbeum tanta vi

4

expla«

"Y

$6 DzrixiTIOoN. Pu versc.

E

u

explodere p(ym-. ut effectus pulveris py-

&vx

:W

rii interdum füperetur.

(5

il

Regiones

CLXXXVI. Repiones aéris vulgo fta-

jitu

Aéris

1

tuuntur tres :. 1. Infima . qux eousque

Y M |

protenditur, quousque reftexi luminis

p

radu efficaciter, feu cum calore nota-

14

bili afcendunt. 2. Media, qux ad al-

114

tiffimorum montium cacumina afcen-

$

Mi

dit. 3. Suprema, eft fpatium à termi-

(

f

nis medix inde ad puriorem zthera,

l, gu

ad fummum non ultra quatuor milliarinm

ermanicorum. alntudinem , exporre-

UM

um , ut RefraCtiones crepufculinz,

bt u

& Obfervationes Barometricz docent.

mbl

Atmo-

CLXXXVII. Juxta harum regio-

CC d

fphara.

num diverfitatem, Aér circa nos cras-

Noftra

h& p

fior vaporofus , quem infpiramus & exfpi-

tinanm tet

ramys, dicitur Noffra Atnofbbera; &in-

b ais

Corpo-

! aitus lr

rum,

de generatim Atmofbbera Corporum di-

citur aér craffior circa & intra quodvis

fuminntisa

corpus ejusque partes Spirabilis , variis-

öwlllpoïinn;

que ejusdem particulis & effistviis per-

| li'.'gf.'!'» perp;

nif;1: & imprzgnatus, vel faltim varie

Qutriin

N

inde determinatus.

( t

Aqua.

CLXXXVIW. 4qia eft congeries mi-

Lsl

niitiarum oblongarum, molliorum, flexi«

J

bilium , glabrarwm, t

eretium , feréque

Iibüï&'m

celi

j**

4

i

ndricarum, nftar vermiculorum le-

lii

ij

N

fo

niter inter fe repentium , ab iflterfu

fs

&

Hygy

PARns SpEcrIALIS.

37

28

D Ulï'eris;;.

& premente aere :c'thereque continuo

motu fuper invi em provolutarwm , ter-

j Vlpifr.

ram interfluens , unumque cum illà

j

lobum conftituens.

x lmpis

CLXXXIX. Efetius Aque varii ex Effettue

AOfe Dots-

ejus definitione cognofcuntur; hinc àqu«-

l.

QU a.

enini fluit 1. Aquz ftagnantis ad li-

mimafn-

PA

bellam Co»plauatio, ?. Facilis Defcenfus

lm àtemy.

per declive, 3. Humefatlio fwefacilis in

3*

tem zther.

4

aliorum poros fui infinuatio, 4. Faci-

Vtilarm

lis Evaporatio, faique divifio, 5. Alio-

$.

, Qotte-

rum $olutio & Ablutio. 6. Jecompres-

xtcm,

ibilitas, 7. Lubricitas alus quoque com-

od

municabilis &c.

| harum N

/^ CXC. Ad hanc claffem pertinet O-

Oleum,

CC2 DO5 (

leum & Spritus. Oleum eft cougeries par-

um af

ticularum teretium, flexibilium , ramu-

Vfl u-

lis copiofis fe invicem zmvolventium,

((mm d-

quibus aliorum poris forttus implica-

1nta d

rieminentiis adhzrere & difficilius in- ciusque

lil vanus

Effe&tus.

de tolli poffünt ; Hinc dependet aliorum

X fs p

Lgvigaiio pef pinguia, hormiüque difficilis

d fim vat

Conglaciatio.

CXCI. Spiritus eft couperies particula- spiritus,

M

vum teretium, izvigatarum , femiorum,

nlirm, f

leviorum &9 volat/liorutn, ut à paucio-

jum, f

ribus & minutioribus zxtheris particu- ejusque

lis fublevari & agitari poffint; L[n4e Fc&ut,

ii

Ta-

,2 WTJO

facilis gjus Evaporatio , in alia Penet

5

tio,

l

us

j9 DzrriwiTI0w. Puvsrc,

J

,MOI

fio , & difficilis corgelatio &c. intelli-

qh

guntur.

n

Inftru-

CXCIL. Pertinent huc Infhrumenta

!

Jm?l"lx'e'*:

mcmaHy-

Hsdranlica, Hsdro-

& Hesgro - Statbmica

f

1

?

/

draulica di&a,

V

quz nihil aliud fünt quàm variz

& Hygro- machinnle,

vel Artificiales, vel Natura-

(qu

Sathmica. les ,quibu

s naturam Motus, levitatem &

vt

T

avtatem bumorum exploramus , ut

VM ,

?

f

u

nt Paria Sipbonum Fontiumque Sali-

Quc a

'

entium genera , Hodrometrum Kircberi f.

n

älcm

)

lagenula vitrea in fundo ; globulos

plumbeos;in collo«eminentiori diftin-

Liü i

€&os Eabens gradus, alizque ejusmo-

al r

di 2ulle vitrez cum vel fine annellis fi-

ipidmm, I

ve pondufculis Moncoryfii appenfis, &

diftarri d

Urinatores artíficiales &c.

us

"Terrá,

CXCIII. Terra eft farrago reliquarum

particularmn. majorum folidiorum , mi-

ts

ao f

nus mobilium, variz magnitudinis &

fignra , angularis maximam partem , in

upmim i

ol r

locum globi füi centralem , corpusque

gt u

difforme varia fpecie differentia con-

tinens, detrufa , & cum aqua interfíua

p y

! CQ Ij

unam maffam phyficé fa

üm Sphzri-

cam conftituens.

| ts g

L

Ignis-

CXCIV, Iguis eft vel Calidus tantüm

guotu-

nec lucidus, vel Lucidus tantüm. nec

| pj

plex.

ts

calidus ,ive Calidus & Lucidus fimul.

l

W vt

Iguis, cglidus &lucidus five flammans

1R

PAns SpEctrALItS.

$9

pHm |

—

-

pR |:

& m

in fenfu vulgari Elementum eä'; né-

uit, prout veró Elementi rationem tne-

tur,& ab Ariftotele Calor animalis cun&ta

!)

X Df

ermeans, fiveinhabitans, & ab Hippo-

d

Wa v

crate Calidum Natnrale. dicitur , eff. ipfa

qUid'-

materia. fubtilis & etberea , qux fpicüla

A Nann.

hfoden

terrea , fine quibus fenfibilis non fit,

in igne vulgari tanquam fua inftru-

Draws, u

mqe sj

menta vibrat , poros vetó corporum

adhuc innoxié tranfit & faltim àd mo-

m Kicheit

1b dbl

tum naturalem jugiter fervandum in-

ftigat.

Mntorditn

CXCV.

Tgnis vul-

lt dtmn

In fenfü vulgati Iguis eft

Lal

colletio partium. tezrefrrinm ,. variarum,

garis five

rigidarmm, imprimis fulpburearum , füb-

flarnans,

W

?;n)jii gyalsi

tifatarum , ab 1mmobilitate. variis ex

caufis,aéris pondere, elafticitate & mo-

Viutinurm

tu inprimis adjuvante, liberatarum , à

fim, i

materia fubtili in. motuim. vapidiffrminn

ygitdn &

quaquaverfmm pul(arnm, at fui intrufio-

mprem ,

ne violentá fibrillas corporüm Lxdere,

j, Gs

direntià cote

partium unionem diffolvere, nec per

í

poros innoxié tranfire queant.

4

ia Inter

CXCVI. Iguis Lucidus tantüm, notn IenisLu

f

J

tf Sphzxi-

urens, esi moius particularum vátius,fe- cidus,

ries etbereas per ineam redam undiqua-

Cuidis antz

que premeus, debilior, quàm ut particu-

y antm x

las terreftres rigidiores folvere, fatis-

L

are,

que velociter qgäquaverfum agita

* €o

; üveümrä

) ]

60 DrriNITIOx. Pursrc.

L criastunllio r t

7j

!

h. e. fenfibilem calorem efficere,q

ueat,

q

üt Spir. Vini fabtilior , Lamprides ,

Igues

m

)

P fnci

fatui , Pbofpborus liqwidus, feu. Notiluca

Quf

Bosleana , €a

teftantur.

pilli felis fwrfum agitati C9c.

Vi [

Ignis Ca-

CXCVIL :1gnis calidas tantum, eft

lidus.

gl

colledio Spiculormm,feu particnlarum ter-

g

reftrium rigidiorum , à materia fübtili

validé quidem fed, ob admixtas aqueas,

z A

aliasve motu difüciliores particulas,

d n

impeditius , nec cum tam violenta par-

-

j

-—

tium diffipatione & libera «theris ad li-

neam redam propnlfione , agitatarum , ut

(f Q E

fit in aquà fervente, calore vitali, f(angui-

nis, urine, ferri, lapidis calefatii &c.

ml

Effec&tus

CXCVIIL.. Efedus Ignis Calidi qui-

a,j r

Jguis.

dem, five caloris, prater alios,eft inter-

jriniprede

aprortm pea

dum Peterogenea (egregare ( perfe ) &

homogenea congregare(per accidens),

yipri, Qu

interdum quoque heterogenea con-

zi

j

'Aä

gregare ( peraccidens) quod in frigo-

Ti

ml

re videtur perfe fieri, dum per accidens

au[d UA

d

à frigore quoqueillafeparantur. Item

qux n

Indurare , Emollire , Rarefacere, Pre-

1 9.

AU

Sql

mere feu Ponderare, Adurere, &, f

l

ii

flammans fitajnonnunquam Cremare. La-

|

It lu

u

cidi vetó eff tantüm lucere, nunquam,

vel faltim debiliter, & delicatioribus

CU n

tantum fenfüm caloris imprimere. In

TR

omni

i

61

-PHm

|

PanRs SPECIALI.S.

—

—

—

itere ; l

prou mixtüræ

Grfccius.

omni igne funt Gradus

Dd

I

|

prop

ortione & mot(üs moderatione.

Elementa

& Aff

j

CX

CIX. HzcfuntElementa quatuot

pl $.

vulgaria , prout

reperiuntur hodie in

rerum naturà ;

poffunt autem & ab- abítra&e,

tantum, ]

iratié 1 puritate quada

m confiderari,

itntnter.

ut Elementorum nomen m

elius fufti-

itra f

neant, ficque nobis erit :

IX us

1. Elementum AAérii ^ Congeries C Spiralis.

5 partid

2. —— — -Aqug

minutiarü l Cylindrim.

violenta w

c m

Terra

figura

4 Cabicalive

vadheis aj

] angularis,

4.'—— — ]gmg l quafi

yitia, t

J

L Spharica.

Elemen.

ii a

CC. Ordo Elementorwum ex ipforum

torum

uf

e & refpectiva levitate deriva-

Ordo &

gravitat

I Gd

tur, ita,

ut Ter:a in. Aqua , hxc in aere,

eralisalinte:

Aér in Igne de

(cendat ; unde Sedes Ele-

five

p

mentorum peculiares ftatuuntur,

Loca

tpmaden,

Loca Propria , q

ux funt Spatia munda-

a

propria.

us C0f

na ingentía àm

ffis vulgarrum Elemen-

torum [ine rnu

lta intermixtione aliorum

bquodin frigo-

J peracctuen

ingenti tractu

occupata; itaut, proprio

varantur. t

quzlibet pondere ,

vorticis mundani

detrufa,& proprias

anacere, n

gyratiene, eousque

Mrere, 8

artes, & aliorum prema

nt, Mundique

h

amCrematt

ujus fublunaris di&ti Ssffema comsu-

tuant.

ore, YX

CCI. Mnundus Subluuaris

. feu Geo- Mundus

& d

]una-

cofmus, vel Globus Terraqu

acreus eft *"bl

M

tota

; Rnpïime.; ä

p

—

6, DirtNITION, PHfst.

n m

LE

wg;*urmsj

totailla Compages Terrg, Aqua,

Avrisque

)5 "/

Inp

circumfufi,

cum omnibus fuis parti-

l

(

bus & incolis ad communue Teryg cenrum

l

jj

gravitantibus, gyrante /tbere fui vor-

(

l

&

tcis fermiuata. & in Sphzram quan«

" fh ue !

dàm à materia fubtili coacta.

"r

Iul

11

Principia

Q

CCII Principia Cbymica Vulgaria fant

Chymica.

Elementa fecundaita ex priorum mix-

ML

tione ortain qux corpora per analyjin

ignis refolvi poffe dicuntur. Suntque

T

L And. V8l Receuiiormm nonnullorum, vel Z5--

at

quiorum. fíquiorum; Hec funt du

plicis generis,

w

vel utilia & a&tiva, O, ? & 9, vel [n-

QR C

utilia & paffiva, Relollacea diCta, PLlep-

amdae

a & Caput mortuum five terra. da-

dtr omi vt

mnata.

J

y prairtm d

1. Sal.

CCIII. Sal, in' hoc fenfu, dicitur

IT

Corpus Naturale Miftum quidem , fed

u

refpective fimplicius , modó humidum,

(ITT. D

modoó ficcum ,

faporem & conjiflentiam

at A

n

compofito Jargiems ,

ejusque quafi

ID (

Corpus.

d

M

litr, m

aSuphur — CCIV. $w/pbur definitur CorpusNa-

n

turale Mifium oleaginofum, & vifcidum

üng:Siüo

M vondu

aliis miftis Odoreg;, Colorem, Calorem &

Infiammabilitatem . prebéns, Auima, Cali-

hum':.;i»,,, & u

"

1 &gl

.....

N

4

)

um innatum , Forma fübftantialis &

T rtvd

Balfa?rxum Naturz aliis vocatum.

CCV,

Pans SPRCIALIS.

6

PHH:Q

—

i t m

.|

l

.497'27;811?

CCV. Mercurius vocatur fimile Cor- ; ;Mercu:

ul

us miftum fimplicius Ligsidum fub-

LBius

U

I

tile, fal folvens & Sulphur diluens,

.f(m] [mïm

IL

variabile & fugitivum alus mixtis Spiri-

FC(:: Ll Vot.

tuojitatem, frigus & humiditatem,Incon-

T Qu |

"

flantiam, aliasque qualitates concedens,

aliis Aqua propria,ceeleftis, Humidum

/ngariafum

radicale , Spirit»s compofiti diétus.

Onm fs.

CCVI. Pblegma, five aqua Chymi- 4.Phlcä-

PU auhj |

ma

corum , eff concretum al uodjïnidum

* Jhtqué

elementare, quod omni aCtivà virtute

AT Vl A

fpoliatum , przfertim /n Jiquidis , inter

nf?k.s Sm

tfly

inania fpatiola flagnare dicitur.

LW

NI

líi

Ms

CCVIIL. Caput mortuum five Terra $. Caput

damnata eft concretum ementare paà- mortuum

t m d

riter omni virtute activà deftitutum,

& prafertim zn folidis corporibus fub

ff d

foímá folidd imter inania fpattola deten-

d fl

ium.

T Jndun,

CCVIIL . Elementa Chymica Recentio- 1. Recen-

C fatim

rum fünt Acidum & Alcali, ( Duo Pugi- tiorum.

hQ qui

les Bafiliani) quorum prius five Aci- :1,Acidum

dum definitur, materia, magnitudine,

xCorpusNa-

figurà, divifione & pondere, ita modifi-

Af

cata, t czteras matériz rerum natura-

y,Caaren

lrum partes , & ex illis maxime Zlcali-

hia Q

nas agitare, attenuare, & in fermentatio-

'

bt

nem ciere valeat.

w

QU

ccx.

"

Wt

,

;M

64 DzriNiTION. Puvsic.

f

o

s Ak;u, wCCIX Alcali dicitur corpws ,nec mo-

srofmi

le 1tta attenuacum ficut aeidum, nec ita

(s &

figuratum fübtiliter, nec adeó durum,

"IU

fed fubfiattiie laxe, porofz &levis, tex-

turam Inftar nivis feré raram habens,

d

g

iil

l f.ü l

ob quam 4 maieria celejli impulíum . fa-

li

cilimée cum aciáo committatur, & tamdiu

die

MM

J

1

(

j

d

cum eo pugnet, donec ambo in foedus

M

lqlh!lfïfgï

ï

Jf

"

atque amicitiam coiverint, aliamque

C

modificationem nacta poros tales ef-

D

formaverint, qui minus materiam cae-

leftem recipere valeant.

(

"

m

Ácidum.

; Q'm Y

CCX. Notandum: Generatim per

Acidum intelligi Principmim ativum , &

anda 6

&

&*

per Akali prinapium paffruum; unde

li utng

chymicis YNegativé faltim definiuntur .fic-

jucn. H

que Acidum reété adpellatur fubftantia,

d 1 p

"

quz aon est. Al-alt, cum boc tamen concur-

FH f?W M

"

(M(WI

rit, €9,fi nihil impediat , effervefcit , at-

GLU

QU

Alcali in

Genere

ue in mutuumamplexum ruit. — Z]-

t jta m

cáli veró fubftantia vocatur , quz ao

f

quid?

"

e$t Acidum, boc tamzn in fe vecipit, C9 , ab-

tbf

[

- forbendo,ante complexum firmiorern,

h

[

cum eó'plerunque twaultnatur,ambo ve-

j

1

Mr Yi

ró, utut fubtiliffima, poft conjunctio-

gmi't:i kfu

1

nem in unum fpiffius coeunt, ad ana-

Éb ho

logiam Lacis & Ipuis.

L UJ TE

Huum,m

cexi.

Í

I

iPané SerecraLIS,

-P hi ï'sl.'c,

65

—

n——Hrálc —

WWJMCN l

CCXIL

Mixtioin

Mixtio fice Compofitio $ con-.

genere

AT perz

eregatio promifcua münutiarum di-

quid.

400 C,Ummf

verfi generis, & definitur Mifcibilium

: | kqg) [ey.

alteratorum wnio , vel Motwó corporum

ln ldens

drverforum per mutuum contatium uni-

Irorjm f

endorum. . Eftque quoad gradum uni-

quotupl,

1 du

onis triplex, lufimw & Mediw gradus

o feds

dicitur. MixtioVulgaris, Superficiaria,&

t, ahemque

Imperfe&ta,fivelaxior. —.Summ gra-

Qs tales

dus dicitur Centralis, Perfetla, five Phi-

TT (

lofophica. Differsnt autem Perfetta 69

Imperfe&la fo]à mifcibilium, fubtilitate,

motu, & fizurà.

i

: G:w-xki.m Y

CCXII. : :Mixt:o Vuloaris es£ raitus ac-

Vul

Mu tió

arig

Wm E

cnrata , nec per minima facta.

!

3

if ibi-

;

P

feu Im-

p t

^

lism utcunque accumulatorum con-

perfecta,

mftntid

juütlio. , Eftque Dnplex, vel per Appo«

véelper

Tnrdlanta,

fitionem, vel per Confujionem. Mixtio

Appofi-

Al

tionem,

per Appofitionem eft wnfcibilium, in pau-

TU

ca faltim diviforum, paulóque majos

mmmi, À

rwm ,jnxta fe imvicem facta pojiito , ut

r ul

fenfu tamen facilé dignofci amplius

ii 2

haud poffint, uc tunt truftula granorum

mfrmiort

horrei vel tricci in farina; eiï:que ;4&';)0—-

(Appofr-

tiequid?)

u;uu',ambma

fitio femper Mixtio laxior five Inámi

ft conju

gradüs, quz geueratim dicitut Congrega-

unt, L

&o particularum Tine contactu imme-

diato intra aliud faübtle volatile intere

fluum , vel natantinm, vel pofitarum , v

W

If

COn-

66 DrriNITION, Puvstc.

y

—

contingit in fumis, vapo;.ibus , pulveribus

.

fubtiliffimis &e.

n

velper

COXIIL Confufio velMixtio perCon-

;j

"m

Confufi- fofionem, e$f »1io ax&tior velazedü gra-

eneme

dís, & dicitur mifcibiliuum 11 minimas

p qu

partes diviforum promifcua conjun-

g

r R

&kio, ut ab invicem feparart vel difcer-

ni omninó nequeant, vel eft Cong'egae

st

tiopartium fe leviter comple&eutinm cum

vltrdeinao,

qoíin inte[tino perpetuo, ut in F/nidis vi-

g gt

no e.g. A[pergenji cum Tubingenfi &c.

.

NI

Mixtio

Q

Perfecta,

CCXIV. JMixtio Ceutralis ive Perfetta

nb

vel arCtiffima e&? congregatio partium

us o

:

fortiffimé fe invicem implicantium, a-

T

deóque mifcibilimn n minutiffima fuJu-

Va quitdt

tormni, quoad fingula ardiffimus concur-

atu, Iu

fus mutims, a&tio & reaCtio, st ia corpo-

pl Ux

ribus firmis, vietallis &c.

Jncdltm qu

CCXV. Ex Perfectà mixtione ob fa-

At vo (

€tam qualitatum alterationem dicitur

t xam:zqh

Tempc- in mixto oriri Temperamentsum, quod in

ln nto

zamcentu

quid?

genere definitur , certa Qmalitatum in

LY

mixto concurrentium proportio, ( aut fi

LT.

h

mavis disproportio ). Et vix à[Naturà

L

particulari differt.

Atj

u

Tempera-

CCXVI. Dividiiur Temperamentum

N

|

dj n

mentum à Sgbjetto in Elementale, Vitale & Ani-

t vt

triplex,

male. Vitale eít viventibus, Animale aui-

1» Vitale.

um

2, Ànima-

walibus tantum , proprinn, ex bumorum

IN

le.

|

PHmc.

P.ARS SPECIALIS,

67

I

€$ caualium, five partiur-n foïäarum &

fluidarum, confiitutzone ntrumque depen-

Oner |

dj

dens. Elementale, eft omnibuscorpo- 5 Ele-

ribus vitá carentibus commune, ex par- "nentale.

L mnimas

ticnlarum mifta conftituentium textará

li Qu

zefultans.

ld.

CCXVII. Hoc porró.dicitur vel ad. Hocque

: Cong&egq.

Poudus;velad [ujiitiam,aliis Moderatum

vel

AR g

vel Immoderatum, /£quale, vel Inz- adPos-

us,

2 Bd

quale. T'emperamentum 24 Poudus esf

Tij &c

partium mixt1 tàm accurata ordinatto, ut

lDf

nalitates pkane equales, fine ulló exces-

gt

fu unius, vel defe&u alterius, refultent.

g a

Temperamentum ad jufliiam eft Ing- veladTue

Vnitma jj

qualis qualitatum & partium mixtl coz- — ftitiam

Aifmuamr.

curfus , ita ut una vel alteraprzponde-

hocq; vel

lex

0l

rare pofit. . Unde hoceft vel j;nj]., ?!?P

j

i 54 faltim qualitas notabiliter prz-

W: of

Compo-«

fitum.

dominetut, vel Compojitasi , jj d&2 plu-

mmem dictut

resve Qalitates zqualiter quafide prz-

iss quodin

domunio certezit.

Maliabht

CCXVIII. Mixtioni opponitur Re- Refolutio

yris, ( d

folutio, quz «&£ cerporis i plures , ex

a ia

quibus conerevit, partes dv fio. eftque

pariter fraplex pro gradüs differentià.

gradus

npmmenm

Refolutio Infimi gradsis , feu volatilina

Infuni

Videlu

€ft , vel omuiwm partium ulterior diftra-

UL

io & diffipatio, vel nouunllarnm ax&kior

ad priftinum conta&um compnulfio , ut

d bumg ,

E2

Fapo-

J

65

DzerFINITION. Puy.s'xc;

s

—

j

o 7M

! edi

u qu

Medü. Vaporwm in plwviam. Refoluti

gradus, five Liquidormm , etí horum 7-

hi

atifatio, five in vaporem difpanfio.

Summji,

CCXIX. Refolutio Supremi gradus,

pl

Jv

feu Stabilium , e$E partium connexarum

1 wrï*hN.

vel impetu faltim in externam füper-

ficiem fa&to diffratiarum, vel adactis in

]i

w

oros ar&tiores minutiffimis folven-

[r

Ls

tium, five menftruorum, igneorum, a-

(f

T

L

queorum, fpirituofiorum, falinorum,

ia

QUP

fulphureorum &c. cuneolis in minima

jol

ntarum divifio.

CCXX. Solutionum varix funtSpecies.

Exhalatio

| Q

quid? "huc referuntur fequentes : Exbalatio

! lümyes

in'genere eft minutiarum , ope caloris,

vel permeantis ztheris a£risve, foluta-

| m

vwm pauló long'or à füo corp

ore feparatio.

| epulis ij

latb

quotupl -Eítque duplex.prout corpus velefthu-

midum, vel ficcum, Evaporátio fcil. &

[

Sublimatio.

CCXSE"L

l

CCXXI. Evaporatio eft particularum

Evapora-

N

'mH (

tio,

bumidarnm per caloris confufam agita-

tionem magis folutarum à reliqua li-

n's

!l

quoris mafífa fucceffiva feparatio, €9 ea-

vum italeviorum redditarum, ipsà a&ris

NUA

lum |

reffione juvante, m aérem eveclio.

li

J

8ublima-

CCXXIL Snublimatio eft halitus fic»

tio,

cioris , five particularum leviorum ter-

D

reftrium, fub formá fumi beneficio calo-

YIS

€

PARSs SPECIALAS:

69

PH)"SIC

—

rg

|

. ris procurata afcenfio ;. gujug Effettus eft

Ji

Ig

ormh

alicubi fa&ta ejusdem aova 1n granula

l

Concretio.

Iuf

CCXXIII. Esfectus autem Evapora-

iridus

of

?

tionis eft Deflillatio, five particnlarum " Deftillae

tio,

.evaporantium calore gradatim defi-

m Iupe;.

Jl

ciente in priftinum florem coalitio , €9

nis fote

inde füo ponden redditarum de-

:

IOT

cenfio.

»inoray

: CCXXIV. Liquatio eft graviormm COt-. yjquatio;

ls i d

poris folidi particularum à calore facta

latéralis emotio, ut füper Invicem du-

u

lt

rante 1fta agitatione provolvàántur.

: Bulio

CCXXV. Calcinatio eft corporum 5o- Calcina-

tio.

m.oi Ciyiy

lidorwm per fe . uon iuflammabilium ,. hu-

moribus ope caloris, menftruive, lenté

s ;.v'.r;svcfj

0.

Iene A-

expulfis, in porofam facileque folubi-

uali

"

hi«

lem aut friabilem malfjam laxatio.

i

le].

CCXXVI. Fit calcinatio vel Jpne A4- Potentia-

Enali, vel Potentiali. Hec eftcorrofio cor- li^ H««

Mparicdanu

poris plerumque per liquores feu men-

yiin t

ffrma acida in minutas fui partes. facta.

zimiqi:

Eftque vel Suffumigatorta ,

vel Immer(i. velSuffu-

yrun, 6 o

migato-

4 p

va ;. Illa fit, quando calcinanda igne po-

1ja.

$entialh tantum fuffumigantur : uf ím

n

) €R hah'ï

preparatione ceru(Je , lamellis bi fupra. d

fufpenfis ut bnjus vaporibus corrodautur.

lenonz?

E ;

CCXXVII,

mbenefm:'»;

1RS SP

»o DzrriwiTIOoN, Puvsic.

—

;mob'

vel Im»

z CCXXVII. Immer[iva Calcinatio ite-

[

merfivá,

juidod

rum eft duplex , vel Proprié [ic didia In

q; a

aut pro- y13 humidá, vl In vià ficcà Cementatio-

PIIC 1€

nís nos:ne donata; Illa eft,quando cal-

A t

dicta,

cinanda immittuntur aétu i men[tra-

u :zlf«frqö

i. folvens , st Saturnus in acetum, Ar-

D

rnftu Ia&ü

"u d

gentüm in Spiriturn Nitri &c,

vt

aut Ce, , CCXXVUL. Cementatio eit calcina-

IN

sienuatio, tlo , vel corrojio corporis calcinandi,

fmuni

mv

e. g. metalli lamellatt, cum fa/inis parti-

a

d

hus alternatim locati ignique commis-

fi. ut per fpicula falina, acida, fortiter

ii

adaCta facilius folvatur.

jytetus

mmxmn

Yermen:

CCXXIX. Fermentatio eft lenta non

tocurdo Kf

ticdus etcta

sio, nimis arCtz colligationis partium in-

trinfeco principiorum Peterogeneorum

Y p

qiotx. (ab 1my

edito materiz fubtilis per

s d i

j

otos, vel o

ftru&tos, tranfitu, vel fo-

meriadim

ito rapidiore & irregulari reddito) fa-

t at

€ta ad femotionem difbofitio , ita. ut nullo

dmunodn

alio vinculo quàm conta&tu fimplici

IU

uniantur; at n mufto.

.

Efferve.

LT

CCXXX. Gradus Fermentationis

fentia eft Effecvefcentia, quz eft falium ab aliis

hu & "

n

interjectis particulis non temperato-

f

rum, propiusque fe contingentium,

liberior & efficacior in fe mutua atlio,

V

li

motusque tumultuarius; ut fit in Sale

^s

]

fartás

Di Yij

PAns SpEctrALIS,

71

—

—

df

tartari;aut Urinofo volatili, cum Spiritu

Vi

Virrioli, vel acido quocunque.

Amartg,

Ebullitie;

CCXXXI. Ebullitio eft fimilis par-

flb cj.

tiumfividarum tumultuantium femotio

n mafne

ope caloris celeriter & derepente, unó

E

AD, i«

quafi impetu, facta.

]

CCXXXIL. Putrefattio eft lenta folu-

Putrefa-

&io,

d lts

tio heterogenearum in mixto parttum,

atv

nec nimis fubtilium , nec nimis tena-

cium , five firmarum ,

1á ab humido

] pnie

interno vel ex caloris interni & tran-

eommis

fpirationis defeétu, vel ab extrinfecus

W,fortiter

Ü

adveniente humore augefcente, vel in

motum inordinatum, àcalore aliunde

lol

procurato fermentativas acidasve par-

u

ticulas excitante, redacto, pori plexus-

t M

ue corporis ita fenfim laxantur , ut

rl

fpiritnofe &9 faling partes ( humidi fic-

at l-

cique-vinculüm:) copiofius avolent,

jridio)

atque feparationem taridem bwmidi à

,l utmdlo

cco omnimodam indücant.

nf agl

CCXXXIII. Patredo: definitur ab A* quid Ari-

riflotele, quod fit corrnptio, vel dispro-. ftotcli?

ni &

omentatiot

portionatio & evaporatio pro

"ido

lm ab

naturalis caloris in unoquoque

s

( five adventitio, five naturaliexceffivo)

y temptt?

ab alieno ambientis calore vel nimior

oningent

j um d

vel deficiente dependens. Breviris di- Brevius?

js; u r

ci poteft feparatio bwmidi à ficco.

CCXXXIV.

[

4

y

72 DzriwrTION. Puvsrc.

— —

Y

b C GXXXIV. "Putref'a&io eft vel Per-

Xtnperfe-

Ál j

&a«

fttia & "Totalis, vel Imperfetia & In-

[j

choata. H« eft folntio initialis aliqua-

(f

i

vuu faltim. partium. humidarum , vel

]

A us

beterogenearnm tantüm m poris detenta-

rum expulfio, ita,ut poftea contextus

u

j

v*möf

corporis firmior maneat.

Peifecta.

CCXXXV. Perfeda eft folntio ommum

v

t

m

partium , ipfarumque nexus effentia-

It

lis, cujus fummus gradus eft'omnimo-

f

"

da bunidi feparatio, ut in pulverem pri-

g

d

:

maque elementa corpus collabatur.

.

Putrefa-

CCXXXVI. Cuüm Putrefatlio & Fer-

b ln

N

&ionis & mentatio in multis Conveniant, ia ut

Fermen- nonnullis I//a DeftruCtiva , Hc Perfe-

jodd

tationis

&iva, Hlla gradus Gonfummatus , Hec

TOR

Conveni-

entia.

Inchoatus dicatur, atque fub eodem gt-

Y

nere motüs partrum conftituentium,

Tet B

Pracipua,

uo ipfa textura folvitur & mutatur,

Fäm

Utraq«e comprehendatur , & Precipué

COX

in eo conveniant, quód Yentra fine aé-

[

vis appulfa contingere poteft, & Ltro-

xäfüonemft

bique fapor, odor &c. faculiatesque fpe-

l

u f

[/

cificz pereuit. Videndum etiam in qui-

bus diffevant.

il

Yi

Differen-

Ul

tia,

CCXXXVIL. Diferuut autem Fer-

mentatio & Putrefatlio a :

((

MA

fi

At

1. H&c eft omnimoda falis & fulphu-

ris feparatio.

[vulu,gp

Illa

PH)'SI[

PaAxs SprerALISs.

-—

73

od Velï,.. |

Illa parum falis, plus fulphuris ad fe-

mfïh &l

celfum di(boait,

ï.mbï(l/f ]i |

2. H&c eft falis & fulphuris abinvicem

m n

feparatio.

fidtnt, d

|

Illa eft utriusque ar&tior implicatios

TU GIS

fivein fpiritum ardentem, fivein

fuccum acetofum terminetur.

Mib

3. H&c eft fulpburis manentis 1n partes

ls efonte

terreftres infpifjatio, involutio.

'omnino-

Illa eft julphuris five olei fubtilifatio &

in ftatum fpirituofum exaltatio.

Jvem pi

quur.

4. H&c eftvolatilium exbalatio, przci-

ué odoriferarum & partium ab

invicem feceffus.

a u

1a, Ht

Ilia eft vel aulla, vel modica exhala-

fimraj, H

tio, & nifus tantüm fecedendi.

w iinin

.. H«c eft falis volatilifatio.

onfitenan,

Illa eft falis liquefa&io. ut in accto ad«

I d m

PaICI-

r u

:

CCXXXVIII. Remedia adverfus Pu- nemedia

Ya t d

trefaCtionem fufit 1. Firmantia & Ad- Putrefa-

g, & U

ftringentia , st falina frigida , 2. Aérem Gionis.,

dhieque

excludentia , st olea pingsia. — 3- Exlics

tüom n Uju;

cantia & Ventilantia, nf calida, fpiritMQ«.

4 um

fs ipnis a&rque non lenti, &c.

CCXXXIX. Precipitatio eft partium Pracipi-

h

fils &^

folutarum intra. folventis fübftantiam, tatio,

uque inteftino, fu.

[

'hujus gravitate mot

h34

ftenta-

y!

74 DzriwiTroN. Puvsic;

— EAU

—

"Ls

ftentatarum , vel folvente per effufio-

ia

nem liquoris minus ponderofi, aut

qþ,em i fm

[

lalimarum, ceu graviorum partium

novo folvendo bonam partem adhz-

p

atj

rentium , feparationem, fpecie leviori

ho

veddito , vel tpfarum innatantium parti-

cularum poudere , five per additionem

:?mdo "

uml

i 1

extraneam, five per ipfarum novani

M

fl

congregationem , vel utcunque zzto,

à mutuo folventis vel detinentis con-

at [

,»'.uqïäuw

tactu liberatarum przceps ad fundum

detrnfio.

PU

r ht

Xadem

CCXL. Vel Brevius :- Précipitatio eft

Molilim

Brcyior;

feparatio przcipitandi à menftrno cui in-

mendi Va

natat, vel illo graviore, vel hoc ad re-

, utti (

tinendum inepto utcunque reddito,

velutroque fimul ita ab accedente alio

^teldt

* (QLIT.O

difpofito ; Znt, eft corporis jolnti à fol-

vente , vel propter porulorum in hoc

bl

p

per additionem aliorum , aut. per fri-

cus &c. menfuram anguftiorem red-.

2

L

hcfus;

tam,vel propter auctumin 1llo pon-

gt Q

: abl

dus, feparatio,

|

: t

guotu.

CCXLI. Precipitatio eft quoque vel

Perfecta & Totalis; vel Imperfecta &

Q

"

"i

glex?

.ä,

g

1

i

Partialis, 2. vel Spontanea, vel Vio-

[

lenta, & 3. vel in via Humidà vel

1 dl

Siccá.

N r

CCXLIT.

E

LU

PAns SPrzciALIS,

MM

—

75

LTA

CCXLIIL Przcipitatio Zofalis eft x.Totalis.

Terofr

j 4j

,

mando particulz feparatz totaliter

TU Parfitm

cum impetu a4 fundum usque prxci-

m a(ff]g

pitantur.

JQt n

CEXLIII. Partialis eft quando partes Partialis

ln pani.

folutz non feparantur ad fundum,fed

lm

tantummodo aliquantifper € poris men-

EAANY

ftrui extraduntur : Ut i Tin&urz Jalap-

Icte a,

pz, five folutioni radicis Jalappe cum

Dentsne (

fpiritu vini fa&z rubefcenti, parum aqua

affanditur, vel, ut in atramnento, fi folue

l íidm

2

tioni Vitrioli clarz addatur parum Gal-

larum, hz ceu alcalinz volatiles abfor-

Nv

oj

bendo acidum Vitrioli faciunt, ut partes

lod

metallice Veneris & Martis dimiffz fe-

parentur, coloremque turbent, & atrum

n i

reddant.

atdtalo

CCXLIV. Præcipitatio.gpontanäa eft,

1.Spontàa«

Yijb fl

,nea,

um m d«

quando fuà fponte [ine additione alicu-

a

jus extranei fecedunt particulz ex men-

ftruo folutz ; Ut infolutione perlarum

f r

idbpo

per fuccam Citri fieri folet, — Piolenta, violema,

eft quando folutioni tertium quid per

"artem additur.

lov

Imwïeä?h

CCXLV. Z Humidá fit Przcipita- ;.ViaHu«

, vt

tio ordinarié affufo quodam humore, midi,

In Viá ficcá vara eft, atque in metallistan- — siccá. "

| Bnidt

tüm per ignem conficitur :, Ut in re-

u

gulo

J

76 DElïF?»rrrloN. Pnuvsrc.

MU

ulo Aäfimonii additione Martis partes

Ü

metallicz in fundo colliguntur.

YV

Commi-

CCXLVI. Corinntio eft operatio chy-

j

x

Wf

Vjj

nutio.

mico- Mechanica, quz mediaautibus -

ftrumentis folidioribus & pafivis ma-

fü

(fti

gis (mortario,piftillo,malleo, lima &c.)

9t

7102 [ine aliarum operationum 1rrora-

tionis , calefattionis', evaporationis,

u

affufionis, & varlorum men[iruorum

(0i

prepavatoriá operà concreta im münimá

(( » hi

difcerpit ac attenuat , horum formà ex-

r

f

! zmc'mn

ternà, modó plüs, modó minus , im-

OOA

mutatà.

r.:;l*ukz,wm&

EjusSpes

CCXLVII Corminntionis Species funt:

cies.

i

j

1. T'rituratio feu Pulverifatio, 2. Rafio,

varnensmt

five Limatio. 3. Laminatio. 4.Con-

etntem,

uaffatio. s. Granulatio.

frümentona

CCXLVIIL Zrituratio five pulveri-

a. Trtu-

nnqt li

ratio.

fatio eft mixtorum f[icciorum ac friabi-

Q1

lium iz pollinem redatiio? . Ut offiwm, car-

vl

T

LT COI

nium. exficcataram, aromatum &c. imó

Uil

(

& metallormm,uti eft trituratio auri Lan-

$ GTK

gelotti, & ferri plumbique Bobnii, fitque

;'

paxtim coutiadendo i mortario, partim

j

atterendo corpora in Marmore feu Por-

[

ldv

hyrite plano.

M;(

1

Aicoholi-

CCXLIX. Tritusationis. fummus

LT

i

L:

ao —Gradus eft Alcobolifatio , qux eft con-

feitis

triüio concretorum in tam minimas

(l

partes

Piy,

Pazns SPrcrarrs.

d

CU

tMaci ja|

Utur,

|

P

artes pollinemque adeó fubtiïem, ut

nu

llum fub dentibus ftridorem am-

Wt

lius efficere poffit, uno vetb

O : 'eff

vedim//;,; ii

wnma fabtilifa

tio arti poffibilis; Unde

fl m;

erfectiffima olatili(atio fiv

c Retlificatio

k

ET

i

G

j

Alcoci.

fub eodem nominefzpe venit. Alcobol

1UD g

ergó eft vel pollen fabaliffimus impalpa-

irtors

bilis, vel Spiritus quidam retbificati[fnums ;

Wa jnon

Ur Esr ArconHor Viur

a t mf

2, Rafio,

CCL. . Rafio feu Limatio e$t com-

n formäeg.

quinutio tenaciorum folidorum, feu fic-

Ts .

«orum & molliorum , ope ferrz, limz,

radulz, cuticulz fquatini &c. i2 Scobem

h*'

4ve Rafuram , Limaturam, modó ex

i

ramentis majoribus, modó minoribus,

jnato. 4

D

conftantem , pro varia conditione in-

U

frumentorüm 'rafpatoriorum — 1pfo-

] quveri-

rumque fübjectorum.

ia as

CCLI. 3. Laminatio eft metallorum

3, Lami-

natiOe

lm ar-

veliementi continuatà percnffione , 1n-

1 Ac, )

terpofità interdum (utin minus malle-

OEU

abilibus, e.gr. ferro, ) ignitione , a la-

o fl

aninas bra£teasve nunc craffiores, nunc

Y mut

remuiores , foliaque tenuiffima 4i-

wore n

dnutio.

4. Con-

CCLIL.' 4. Conquaffatio eft biiidio-

us finb

vum concretorum (11t feminum lacte-

quaffatio,

,qu d

fcentium ) in mortario vel torculati,

m pi-

à n F*

"

( lapideo ; vitteo , metallino) cu

llo,

y*

»$8 DzriwiTIoN. Druysre.,

d

oni

n

ftillo , pariter aut metallino, lapideo,

J^

p«

aut Tudiculà ligneà, centufio, compres-

u

f

ji

fio & agitatio, Jone: partim per füccu-

w

9

j

n

m[mflb

lentiam propriam, partim per affufum

liquorem in pnltem abeant.

7 r

CCLII. 5. Grannlatio eft efetlus Fu-

)l

(

3. Granu- flonis aut Calcinat:onis , quO metalla in

" [j)le e,

r

(

nnedü

aunla minora pro diverfo fcopo di-

n

latio, f'

cerpuntut;

Quatenius eorum nonnulla

m sl je

^

D

"at

faper ignem probeéfufa vafi aquam fri-

gidam continenti leniter infundun-

(j st

tur , à quà fluido aére longé craffiori,

M

Kam

valdé tamen mobili, eorum fluor con-

.lümü

tinuus intercipitur , eaque zz tnoleculas

gt

ddns &

maximam partem rotundas diffiliunt;alia

veró opeCretz, aut interveniente fül-

P

atiils f

qai. 3

phure demuma4 ejusmodi difiratlionem

difponuutu ;

ad /WM

e.gr, Granulatio Saturai & 7ovis , quá il-

zinfini

lorum limatura cum pulvere calcis vivz

Y T

ftratificata igni graduali ad fluorem us-

a.

que committitur , & hác ratione in gra-

f

nula exiliffima clepfydris conftruendis

(

1

HO

maximé congrua deliquatur; ;zez Fe;r;,

h

Li ul

cujus laminz ignitz admoventar magda-

b

j

leones fulphurss, uc illa inftar cerz lique-

Ícens in frigidam fuppofitam granulatim

fis

j

j

decidat; unde Grocus Martis aperitivus

| t Hiyeis

àn officinis conteritug, Comminutio-

u

NDI

pHïmw i

PAns SprrEctALIS,

79

11)10, lrïþ)fis

ni & Purificationi inferviunt Digeflio

Á n

& EFiltratio cam Decantatione &c.

l per f

CCLiV. .Digeflio definitur 4tfío & Digeftio.

&

PEI ägufum

veatlio feré infeufibilis

ariionlaria maí-

,

i

fam digerendam con

ituentrum,com«

A

(

motarum fcil. à luido fübtiliore, igne,

J htl j

acre, ambiente, cuiiila digerenda ab

p d

Artifice exponebatur , & quidem par-

m mj

tium modó fecernendarum , modo combi-

umf

aaudarum gratia.

Id

CCLV. RBiltratio feu Percolatio eft Filtratig,

g lior,

liquorum per aliorum corporum fora-

r

minula & anguftias variz figurz &

ITR

magnitudinis transmifforum ab impu-

lu jinas

ritatibus & beterogeneis , vel majoribus

at

particulis feparatio.

d

CCLVI. Huic eft affinis Cribratio, Cribratio

quz eft folidorum in. minima reducto-

[/ni il

rum 4 cra[fioribus, incerniculi vel cribri

(e has iv

poris majoribus, & incongruis fe-

] lum u-

aratio.

fipt n qt

CCLVII. Inftrumenta Fütrationis feu Inftrume-

Colatoria & Cribratoria fünt varia ; utCrj- 'aColate-

nlituendi

ria &c,

r; il It

brum ex laminis filisve ligneis , fetis e-

quinis,ferico vel fllamentis bombycinis

vatQc gt

hu r t

paratum , panuns laneus , Lintenm cras-

Manica

fius, quodfi fit figurz pyramidalis Ma-

m gmnnlzu

Hipp.n

[irtó apgim

aica Hippocratis dicitur, Cbarta bibula fi-

Qratita

Comm^

o fuper

[

ve e*nporetica gryfea, aut linte

exten-

ii

86 DrrriNITvON. Puivéric.

—

" yt

extenfa firmamento cuidam annéxo;

)

Filtrum.

"

i

a

t

aut in cuculli formam complicata ac

14

TE

infundibulo vitreo , vel ex vireultis

A

contexto , ne concidat , impofita, ut

i

o o

liquoris five mafíx filtrandx tenuior

fluidiorque portio chartam perfluat in

vafculum füppofitum, diciturg; Phar-

wm 1&&0

vripa

macopzis Filtru.

p

""dïxcie(

CCLViH. Fitrationi infervit quoque

y

D

N

kilychnià Goflypii lacinia five Ellycbnium , dum

Ya

k

funiculus ex. po[fspio paratus aut panni

Ya

f

m

fegmen, manus longitudine & polli-

z

Cis craffitje aut latitudine, aquá aut o-

iif

M

hw

leo pro filtrandz. materiz diverfitate

itneeit (

aliquantum imbutus , alterà eàque bres

RR

vyri ul

viori fua extremitate liquori filtrando vas

D

nj

aut ad fummitatem usque opplenti,

$

bl

1

lf(

aut per inclinationem huic adduéto,

li r

immergitsr , reliquum veró ejus ad vas

PT

LX D

excipiens , & priori paulo humilius

producitur , ut liquor ft

e

arandus, at-

[

f

us, laciniam

mofphzrz pondere pre

gt

tranfcendere & fecundüm hujus tra-

s

&um profluere poffit. . Pertinet quo-

m

que huc 7rajetlio Hydrargri per Corinm

A. h

purgandi.

| püntm

"Tíitoride

CCL:!X. 4ritorium per quod olea tan-

TAR

tum à pbleemate at [piritn. feoreganttr,

fj

Ü

fime

eft m&rumentum feu Sipbo viirens

E

plex

PHHH l

Pans S»zciaLtrs.

81

—

m m

Á —

iäm annjy

plex & reus , ventricofus

pwer -cujus li-

Xoplicat

quori immiffi anguftius orificium, fu-

A Ff

periore& latiore aperto, poftquàm hic

EM

fübintravit; hoc pollice aliquandiu ob«

:

femjor

6

turatur , donec oleum à reliquo fluido

Yi

At

fecefferit, ac fuperiora petierit, quo fa-

if a.

&o , eodem leniter aperto , aqua vel

fpiritus per inferiorem aperturam fen-

Til qnoqe

fim emittitur, oleo.fi fammuta: inftru-

tifir, dum.

menti tempeftivé fatis denuó compri-

Val pami

matur,remanente.

m&ï

wl«

CCLX.. Decantatio fen Decupelatio

Decantae

( 0

eft, fa&tà, per digeftionem, przcipita-

tio,

N

M

tionem&c craffiorum gravwrumque

hr eï.qxxæ.ï: a

partium fubfidentià, [upernatantis le-

nrlrad v

]

1.

ioris, fluidiorisve, five purions, live

u pplat

*

impuriori: , & excrementitiz saterie

hi do,

leis per inclina&onem efftfio & fepa-

Qd vas

ratio.

Defpa-

lo hls

CCLXI De[pimatio eftimpuritatim

matio.

xuus, d«

illarum , quz füb fpumz formà ( ope

is, lacitum

»precedentis dipeffionis, fermentationis,

ebullitionis, &c. aut Clar/ficatiouis per

Iu

m hoj t

Bertnet i

albumen ovi agitatione in fpumam re-

da&um, infufum , vifcidioribus fui

äïi u Cutt

partibus recrementa in eandem fpu-

vauod o t

mam ebullientia abripiens , faCtz ) i

fuiperficieliquorum comparent, vel huic

r f

anharefcunt, fecretio , cochleari aut fi-

Sipbowlm,-'ï

iM

mili

$2

DzrzriNiITtoN. Puvsic.

—*

u

f

mili adpropriato inftrumento perfic-i:

hi

f

l

enda.

ul

QU

[

,.'.T;Mmlmï?;

Ynftru-

CCLXIL Inffrumenta folutionum prz-

imenta Cipua pfæ

ter méchanica funt Menftrua

Jj

folutio. vel Naturalia vel Chymica.

P

i

num,

Menfirna autem in genere dicuntut

jici

Menftruz. corpora quzvis inprimis fluida , fed

j t

&folida, que partim ratione fuz agi-

as

litatis & motus five proprii , five à lui-

ä;:sx'mliy.zh;jixa'o

nl

4

do quodam univerfali impreffi , par-

Í

tim ratione configurationis , atque

(QDX, a

siun vt

'congrultatis particularum , poros con-

cretorum aliorum fubeunt , horum mini-

u p s

ma divellunt , fibique implicant ,ita ut hec

Cb

modo fimul in motum abripiant & in

dedis

fluido ftatu confervent , modoó ab iis-

vilimaed

dem retineantur,, & cum illis in de-

fait r

compofitum folidum coagulentur,

t cipat

utroque modo texturam corporis fibi

naa femind

impofiti fenfibiliter immutent.

Di-

funmotaton

viduntur in Univer(alia & Particularia.

Q Va

CCLXIII. Menftrua Univer(alia funt

Vel Unis li

frd m

verf(alia.

z

quores qui a4 quelibet. vel faltim plu-

M

it

rima mixta folvenda iudifferenter fe ba-

|

K

bent , hzcquein verafüaprincipia ma-

It g

terialia absque corrofione ac virium

la»m

I)

.....

ET

ä

fuarum attritione aut perditione dif-

Pdlx

folvunt. Ut funt, Circulatum majus &

CUR

N

i

minns, lgnis Gehennz , Iguis frigidus,

ï

V0 fiüpy

Azoth,

Piyg;

PaAxns SpeEe1ALIs.

CNBUR

83

Ht pj

Azoth, Paracelfi & Helmontii , Mercu-

rius Bernbardi duplicatus, Mercurius

Mercurig

[MWIIW Prz.

Pbilalethe animat?,feuftella Magorum

Philale.

1 Mf

thz,

vel Regulus antimonii Martialis ftel-

latus cum Mercurio combinatus, item

Alkaéft Starcku feufal urinz cumfpiritu

Alkae(t

fu.

Starkii,

vini certa ratione combinatum , vel

VC gl

etiam falTartari volatiletanquam faffra-

,Dreitu.

ganenum Alcabeftiab Helmontio commen-

WH, p

datum.

, atque

CCLXIV. Menj[Irui Un?ver(alis nomen

» ij cor

inaximeé meruit famofiffimus Alcabefl;

Alkahefh'

Wi

qui Juxta Zelzontíum & i ndovicum de

SUUS

Comitibus eft liquor homogeneus . pon»

p a

derofus in cellà é piriffiso, quodam,

Bol

velfi mavis é tercentis fublimationibus

ml

fatigato Mercario , vivo, elicitas. om-

Qgetr,

nia corpora in aquam elementalem

onors f

fervatà femmali poteftate absque ullà

u D

fui immutationereducens. Aíus voca-

rl

Lac Vit«

tur Lac Firgiuis , quod etiam fub alià

TY

formà eft faltem Mercurius putiffimus

ginis,

lf yh

homogeneitate unus fubftantià effen-

1

"

ii f

.

tiali duplicatus propterfulphur fecum

rincipane

afcendens animatus , modo paulo ante

je aC Vi

diéto , ficquecoincidit cum Mercurio

xilitiox P

Ehilcletha.

CCLXV. Menftrua Particularia furt VelParti«

Ia n

lii

quz ratone certe füx naturz atque culiria

iif

FE2

habitüs

us

T

84 . DrriNITION. Pruysic.

g f

habitudinis Pis velillis faltim concreto-

u

V

rum naturalium fpeciebus , harumque

Ts

folutioni aut condenfationi , funt a4-

1;£€dmm

propriata.

Et Divduntur àn Aquea,

j

j

Sulphurea, Salina , Sulphureo-falina,

'lan,

at

Mercurialia fiveInfipida &c.

[P,'»W

Aquea,

CCLXVL Aquea Menfirna fünt cun-

V

&i liquores aquei potentiz alias omnis

us

aCtive , fcil. falinz, fulphuree, ex-

ertes , & hinc magna parsferé infipi-

icie a

ng

g a

di & inodori , v.gr. ferum lactis, fucci

gl

vegetabilium, aqux defüllatr, cere-

fitr

vifia &c. quibus foluumur. omnia.|fali-

Q

ià &C.

dor d

Sulphir-

CCLXIL Sulphureafuit omnes illiti-

j wrtnue X

TCa,

uoresqui multum oleofz &inflamma-

bilis fabftantie infe habent, & nonnift

IT

(f Mitren

corpora fulphurea v. gr. (ulphur, gal-

banum &c. aggrediuntur , atque is

aumÁofu

rn*&Myth&lI

connubunt ; funtque przprimis Olea

tàm expre(fa, quàm deftillata, hzcque

listcapn

ob majorem puritatem majoris quo-

| Q29U. J

l

]

ue efficaciz.

Vr

Salina

CCLXVIIL Salina menftrua funt

Verdulta

Mdl

quotupl.

triplicis generis ut 1. Alcalica . 2. Acida

3- Acido - falfa , utriusque texturam 1n-

ltl ors

| Siting

iAlelina Volventia. — Alcalinorum fünt dux fpe-

quotupl cies, fuünt enim vel Fixa, vel Vola-

aE

tilia s.

Vr

CCLAXIX.

Dim

PA&Rs SPECIAL;S.

85

—

Alcalina

ln concr;e.

WbCLXIX. Fixa , fuppeditant Alca-

Fixa.

^ lartmpy

liata & faliaex Vegetabilibus , Mine-

[Om; r.U!IMJ.

ralibus , & T'eftis marinorum per calci-

Bl Aqueal

nationem , vel incinerationem parata, ut

|

Cineres clavellati, Sal Tartari , Calx vi-

iC

o ln

va, Nitrum fixatum, Magnefia alba, Cal-

Mifünt n

ces Teftarum , vel informá [iccá folven-

dlis omnis

dis maximé acidis & fulphureis, fed &

Durtz, e.

aliis concretis admifcenda ac cum Iis-

st infp

dem in igne calcinanda , vel per deli-

s fücd

quium aut aquam affufam deliquata,

udE, Qf

& in lixivium redatia cum iisdem dige-

AOW

'

[

runtur aut coquuntur.

Alcaheft.

CCLXX. Liquor Alcabeft Glanberi,

Glauberi,

iiomey]

dicitur ad hanc fixorum claflem

i

I

LU.

pertinere & , nihil aliud ef , quàm

TIt, d DT

alcali vel fal enixwum ex calcinatione dar-

J

trgi

lari £. Nitri emergens , atque per deli-

r, at is

-quium folutum,non tantüm Sulphur,

fed & Myrrham , €rocum , Ungulam

TyLIS lu

lal

Alcis &c. adpropriaté folvens.

pris qu

CCLXXI. Volatilia falina funt falia

Alcalina

Volatilia

& Spiritns Urinofi quivis on tantüm in

enra f

Vegetabilia & animalia, fed etiam Mi-

neralia ad eliciendaipforum O/ea e[[eutia-

lia 1

texturam

lia & Tin&turas agentes, ut funt Spiritus

Silisarmoniaci, Urinz, Cornu Cervi &c.

f du

2. Acida,

u, wl

CCLXXII. :2. A4cida Menftrua, ex

vegetabilibus & mineralibus , inter-

l3

M

cu

j/]

i

$6 DzriNi1 TION, Pnuystc,

—

Ü

[ Mm

dum etiam anima,libus—d'epromta j in

[ IPum

corpora minetalia non falina , alcalica,

M.

terrea, in Vegetabilia quoque, ac Ani-

4j

ij

malia agut , & abincombuftilibusfor-

M,gwemf

tioriquidem igne, ä-reliquis plané non

mmph 1, !

avelli omninó poffunt , ut d , -o-(p,

T

j m

li &c.

3. Acido-

"T quris Eïpe(

falía,

. CCXXIII, 3. Acido- falfa , particulis

t n

(Vrtm.

valdé penetrantibus minus tamen cor-

rofivis conftantia , fwat temperatiora

,a o

menftrua Petegabilibus przprimis extra-

bendis , eorumque cruditatibus corri-

;fgiunm d

iil

tari

gendis iufervientía v g. Terra foliata Tar-

(X

optimum remedium dictum in

temperandà purgantium virulentià, Sal

majur) 2

ammoniacum , Nitr'um , & cunctis ante-

&hir, dl

onendum Sal Tartari effenfificatum

fur, pdicd

eu artarus tartarifatus catholieus,

avf

multaa

Sulphu-

CCLXXIV. Sulpbureo- falina men-

1eo-falina ftrua , fünt paritertemperatiora, que-

f&b

quemedio quodam modo fe habent, &

- CO0T

at Mf

non fulpbureis tantüm sed etiam aqueis, nec

faltim falinis , & mucilaginofis fed

; Uitrm vl

etiam refinofis partibus folvendis,ut Vi-

E

tello ovorum , Terebenthinz &c. ii-

QTL

ferviunt , qualia dicuntur Spiritus Vimi

j Yulia

implex & tartarifatus , Tiudhura Ta:tari,

! thuamx l

& Spiritus vini cum fale Uring tempera-

Ml

tus.

Ra lr

CCLXXV,

ï

Pans SpECIALIS,

87

-

.N.

D n

L-

d.epr u

CCLXXV. AMercurialiafant, Argen- Mercuria-

n ll/fdll'f l

Áde

tum vivum. ipfum przcipue refpectu

iOque, 4cAnj

auri, Bnisrum antimonii, Saturnus , &c.

NUf

in Metallis folvendtis ob homogeneita-

RIb nor

tem naturz operam przftantia. Sunt-

&

yu[æ,üw;

que vel Simplicia, vel4mimata. nter

Injipidg quoque menftrua referuntur Unipida.

l t

omnia odoris expertia , qu fimili ra-

bampnoy.

tione folidorum ac compactiorum

fenptalins

corporum folutionibus leniter pera-

i OYf«

gendis adzquata & proportionata re-

ilv trr

periuntur , ut eft 4qua Íimplex , pluvia

ts r«

deftillata.

um

CCLXXVI. Calum ,( Sturmio Ma-

Celum.

vinleibl

crocofmus) ab apparente cavitate di-

K ndis t

&um , eft ipfüm illud expazfum, va-

ffnflctm

ftum , pellucidum , fabtilioris ztherez-

iolnms,

que fubftantix fluidz , fuis Vorticibus

- [l met-

corpora totalia cun&ta , fydera vulgó di-

riir, que-

&a , fuftentans & ambieus.

Vortices

yfhatent,i

CCLXXVII. orticescorleftes fant vel

cceleftes

ais

AMajoresvel Minores.

Ex Majoribus vel

q uotupl.

heinofis f

univer(alem , vel Particul.rem Vorticem

fmdisgt V

adpellare licebit.

ihine &cl

CCLXXVIUL Univer(alis eft totius

Vortex

Mundi five Primi Mobilis , juxta an- Univerfa*

t Spiri t

1S

ff

tiquam , aut Solis, juxta recentiorum

hypothefin , gyrus motu comnunireli-

i t

qua f3dera cunéta , juxta illam, & Pla-

tielas

CCLW-

4

J

?Ail s

$$ DrriwrrrOox. Pnuvsic.

- — M

i—

m

n

fietas , jhxta bauc, celerius tardiusve

L

pro rationediftantix à centro circumdu-

[

ceiis , ant , vel ab ortu 1n. occafüm, in

D.

jn ,

hypothefiantiqua, & $3chonica , vel ab

ii

3A

eccafü in ortum , per hypothefin Co-

74

w

peraicanam , volven:.

Particula-

CCLXXIX. Partícularis Vortex eu«

m

IlS

wmä

fusvis flelie fixx nonminusac noftriSo-

LU

j

lis, naturà fixis fimilimi, eft ingens

K

Q

gyrus ethereus & fuo centro emanans,

pliuetas fuos , ''errasve eadem ratione

j ïïö(li

17

fuftentans & circnmducens.-

yoglr d

Vortices

CCLXXX. AMinores Vortices funt

U.

Iininores

Planetar

u

-

1. Plauetarum Primariorim fin.

lorum

grynlt,

vt

Pumario,

& Terrz , funtque, finguli ingentes

rum.

quidem ,fed refpe&ivé parvi eiberis g3-

j tumpetrum

ri pto diftantiz ratione à centro majo-

Id

res , vel minores , fuorum quoque $a-

At GloDus J

tellitum five Lunularum Vortices. vel

ydnuml

orbes fecuwm abripiens. 2. Horum Satelli-

W

Secunda- tum vel Comitum, Plauetarum fecunda-

NU

riorum.

t torum civcaprimarios.ceu füi Orbis.cen-

lat a

tra, ut Lunz circa Terram , peculia-

( ]

11 circulo mtuorerevolutioaes xtherez.:

Qd f

Corpora

CCLXXXI. Corpora in his Vortici-

mundana

ii

Cibus contenta, five Celefliafive Mun-

füty s

quotaph-

dana,: & Totalia di£ta, cuicta cum

cba

Ti

ipfis Vorticibus triplici clafíi ubfunt. 1.

frír iv

Peliucidorum per poros xe&tilineos lu-

(tCrc ,ï,;ïz

[

-men

/!

|

Prii;

89

) 'P.A.-Rs' SPECIALIS.

ls la dilbïg )

men tránsmittentiurn, ut fnt ipfi Vor»

TO

lices etberei. 2. Lucidorum & . 3. Lan-

Wf

noforum , fen Opacormmn.

Lucidas

VW vtlg

"CCLXXXIL |Lucida cotpora funt,

DXlfn (

qux nativà luce, five motn inteftino &

agitatione partium fübtiliffimarum cir-

Vortex |

ca centrum magis unitarum rotatione

ICDolfo.

celerrimà , confusà , quaquaver[um fe-

ries 4ibereoruwm. globulorsuin premunt , &

n

vocantur fpeciatim Stell« fix4 , quo fen-

Stella,

lm ifone

fu Arifloteli Stella nervosà- definitur,

Pars unbilior denfiorque Porticis (ni.

m f

CCLXXXII!. Ópaca feu Luminofa

Opaca.

n ii

corpora funt , quz propria Istce . vel fi-

od ts

mili partium motu carentia denfiori fui

ridhrip.

compage partiumvefitunonre&tilineo

d(t0f 1j

lumen à fixis immiffum refletnut ; i

IT gt

funt Globus nofter Terraqueus, Lu-

Teries vel

na , reli

quique Planetz, Stellz erraticz

m oatelle

dicu.

mj

CCLXXXIV. Fixzergó Stella , (.So-

Stella:

us

Fixz.

les , funt corpora Vorticum centralia , lu-

[l pecuuz'

cida, innumera.inter fe eandem perpe-

r atheret.

tuó diflantiam fervantia; quzque adeó

yhis Vort

vel zquabili inter fe motu omnes fe-

(tiaüveMu*.'

runtur; vel reverà fixx funt, & eun-

dem locum Phyficum fervant , st funt,

, Quiuo

ii f

preter Solem noftrum , reliquz magno

x2 adpellatz.

te&ilmr:i.ïi

!

egercicu F

CCLXXXV.

F3

i n

o DriNITION. Pm;s'm.

s

s

"

— —

$unt r. &

CCLXXXYV. Stellz fxz

Diflinpmn-

f

i s

d

Figuá. fWf memoriz causà r.ratione Fipur ,

P

,:ggCOIOUN

quam colleé£tz nonnullz fimul fum-

(

tzreprxfentare putantut , in varia A-

4

, Df

aparfæ

ra feu Aflerifmos €9 in Spar[as f. Di(fe-

j hh

Zu'w Sagim,

minatás , &coesd:e , dictas, quz funt

vel

innumerz nullis imaginibus in-

l Aquila, l

clufz.

E

Afterifmi

CCLXXXVI. Afferifmi fünt nihil ali-

,;s, l

u

5

uàm aliquot flellarum 1n. certas

l;g;;ComlB'

Claffes colle&tarum, & inftr alicujus fi-

(X

pure vel imaginis con[ideratarum ad alias

ij o*

— fa&iz relationes five fchematifmi, Coa-

fiellationtm nomine quoque venien-

ini v j

t€SQ

- Wa

uj

quenplic/K CCLXXXVII . Conftellatiomm , qua

Jaxta Kepplerum funt 6z. alie funt Se-

Cs Bd

ptentrionales, alíe Meridionales , quz-

|

(rion,

dam Zodiacales , & Nonnulle

eri-

i E

dionaliffimz , five Auttrales.

tuqu a

Scpten-

CCLXXXVIII. Septentrionales in his

as C

wionzles. noftrisClimatibus & Hemifpberio cocle-

mnzquc,Pil

ftü Superiori nobis frequentius adparez-

ies , quzque partrum nun

am fubtus

m

ii

noftrum Horizontem mergüntur, (unt

B T

l

27. ànobis memorix

;auf a his verüm—

N .

|

bsinclufi :

d

Ter feptem atque dgü ad. Boream Tibi

|

Atj

| Q]

Sidera falgent;.

|

t

U:rfa

I!

? Wi

9r

PARS SPECIALIS,

—

um

ixzb;)i;T

Ur

4 minor , 6ajor, Draco, Cephe-

g j ^"

us , atque Bootes,

w fin.

Cumque Coroná, Hercul's, Lyra, C€y- :

[: [] Vaf ia À.

gnus, Caffiopeja,

Yf ( Difo.

Perfeus, Auríga, Anguifer, Anguis,

5 Qu p

acuta Sagitta,

J5 i.

Hinc Aquila, Antinous, Delphinus,

'É£quuleus atque

tlj

Pegafus , Andromade , Ttiquetrum,

0 T Certg

atque Com Berenices

tsf

Merídio-

m us

CCLXXXIX. Meridionales verfüsme-

nales.

EAU (

ridiem oculos verfantibus confpicuz

E vegne

fiimt 1 5. juxta verfus:

Dóft ter quinque tibi figna hac vertan-

Wal

tur jz dufirum ;

i ilinty-

Cerus, & Etidanus, Lepus & nimbofus

ditis g

Orion,

u Vr«

Syrius, & Procyon, Árgo ratis, Hye

ls

draque, Crater,

Yhudernlis

Corvus, Centaurus , Lupus, Ára, Co-

jhurio cai

ronaque, Pifcis, (Notim. )

ts adpat

mhübt

CCXC.

diacales iitra duos Tropicos,

Zodiaeca

les.

:

obntur d

mediàvià as inter & illas pofitze Solis

;his verit

domicilia menftrua , funt XII, notiffimo

diftüicho juxta numerum menium,

| u i

Anni,à Martio feu vernotemporein-

choati, compofitum.

$ünt

u

yl MU

9; DzriNITION. Puvsrc.

Sunt Aries, Taurus, Gemini , Cancer,

y»

g

Leo, Virgo,

Libraque, 8corpius, Arcitenens , Ca.

wl

yalaL

per; Amphora, Piíces.

Ti

yol

Meridio-

CCXCI. Meridionaliff/me ex naviga-

y^

nalffimz. tjomibus recentioribus deteCtz ininfe-

riori au(irali Plaga Americanis , non

[

S,-m 41

"n

veró noftrx Zonz temperatz , vifibi-

uf

les, fuut pariter XII. &c.

WT

4

Wi

m

Dorado,

Phonix, Grus, Indus,

Xiphias,

Wmmæïïchuuu»

ii

Pavo,

Toucan ,

Anífer

& Hyd:us,

j MW*

;

Paffer , Apus, Triquetrum , Mufca,

lr

Chamæque- Leon.

ii ij

2.à Ma-

CCXCII. Diflingunntwr Stelle 2.r2-

lat i

monnulls fod

gnitudine fione adparentis maguitudinis & fortioris

funt vel. aut debilioris luminis iz ZTI. Ordines, &

j ertrdtug

licet hodie ultra. 2o.

magnitudinum

B

notabiles differentias

deprehenderint

ä

Aftronomi,

51?11310. D

:n;f

vulgó tamen VII. dunta-

u,N

xat memorantur ; Sic fu

Maguitnudi-

ii

Püme.. nis Primeg numero XV. Tefá noftrà ex

ïxf

al

lychonis minimà hypotheRzs, vicibus

T

majores , 4t Oculus Tauri, Cor & Cauda

(

^

Leonis, Spica Virginis, Cor Scerpii, Lu-

i

-----

f

UM

'

l

Cida Lyre, Ar&turus, Capella, Pes Ori-

Jymoy)

onis, Syrius, Fomahant , Cor hydre, Ca-

fM

nobus

Pj

Pans SprECIA Lts,

95

-

in.iïridano.

LTN

nobus in Argo navi , Acarnar

Centauri fummain pede priori,

fiffücns n

cunz

z

CCXCIIL Secuiide magnitudinis funt Välse

*

numero 63. Terram zgesfüperantes.

a.

dertie — -— mnrorg6. Terrà mtndecies

j iif

majores.

lls n

Quarte — — nto 415. "Terrà fexie; ma-

DI

jores.

— nro 348. Terrz equales.

Quintg —

d

Sexte — —

üro 341. Terrà minoves ex

li

mente Jchonis , fed juxta/^teres 16es

eàdem majores.

u

Septims denique,

quz

?

funt plurium ftel- vel Scpiis

E

1mr

amdiftantiam — m«

Vim Na.

tularum congmesob n

inflar nebule adpa

rentes , & prater Ga-

huc referenda .eft H

i ip.

laxiam, quz tota

16 fortris

nonnullis hodie numer

antur , indies«

TL rdne,

que plures deteguntur.

CCXCIV. Fixis ftelliscompetit Lux Attributa

mutinm

Yàenderit

Scantillatio , Magnitudo varia , Fignra ad-. Fixarum,

Il dnt

fed Spberica, Diftantia

parenter radiofa,

ueà Terrz noftrz

i Magnitndlv

varla, & plerarumq

j not a

menfa ,

ita ut proximz ul-

fuperficie j

vt tidd

ultra 1odoso. Terrz femidiametros,

Cor & Ca

uarum una facit 86o. mill. germ.)

rScorpiii

Riccioloabfint ; Inflsxus in alia corpora,

dla, Dul

Nwnerus , olim ultra 1005, feré infimitus

h

five Multitudo ingens quotidie major

t hydmi

]

reper-

MXS

H

-7

94 DrriwirTION. Phuvstc,

p

teperta, & deäiqüe Motns five verus,

"

L

five adparens.

yt,f

Stcllárum

QCXCV. Motus ftellarum dividitur

j

qu

TU

H

Morus n Commnunem & proprium. — Motus Com-

A

yjm r

Commu- siiiis, notorie adparens , five Diurnus

jl

ngu?llf« |

his,

five Prisuus diétus , eft quo communiter

"

TA

cum planetis. fingulis Nycbtbemeris feu

u

24. horarum fpatio fupraHorizontem

l

i m

oriri , &infra ipfum deprimi vel ab or-

tu verfusoccafum moverivi4entar.

;z:;tmhum?hw

CCXCVI.

Motus Propriius ftellarum

qamn m

Proprius. fïve Hs

erus , five adparens, eft vel ver-

p a ,

tipiuis citca propria centra , ve/ Revoln-

ipmteratt

tiouis quo tardiffime ab occafu im ortum

NI

fecundum ductum Eclipticz fimul o-

i n |

mnes, ac Planetz promoveri putantur;

! pl quo

àta quidem ut Juxta antiquos intra

1y r

36000o. annos vulgates folarces inte-

votorad,

rum cali ambitum femel abfolverent

AETAT

eu Annun Platonicum , vel magnum

| atin n

facerent.

E

Flanetz.

CCXCVIL Planete funt Corpora c«

fl

lefliaopaca moin fuo in fe quidem regu-

C fa

lari & certo ab occafn in orinih tendente

f

non folüm ab unis fixis ad alias dite&te

Soitim

Sunterdum retró accedere nunc plané

Tnüfut o

ftare , vifa , fed etiamunter fe diflaptiam

R

eandem uon fervaud,

115 & Mi

CCXCVill.

2

| pHmc.

PARs SPECIALIS,

9j

LT

CCVCVIIL Plauete funt vel Prima-

Primarii

rii vel Secundarii.

Illi , 'T'errz nonnul-

T d

lis diti , fünt , qui circa Solem faum,

Mitg oj

ceu vorticis centrum, neque circa ali-

C Df

um Planetarum pro centro agnitum

motus füos exercent ; ut funt in Vortice

OTRT

Al f

Solati, 1. Mercurius. 2.Venms. .3 Terva

Ofüttem

4. Mars. 5. [npiter. 6. Saturms.

CCXCIX. Secundarii Planetz , Co-

$ecunda-

tvilbor.

rii,

Yitr,

mites, Satellites, Lunz, dicti, funt

ni circaalium Planetam Primariumtan-

il |

YACI

quam centrum particulare peculiares

srationes aguut , & hodie cogniti no-

ATT

is numerantur Decem: 1. Unus T'erree

| pcc;ïþnn u

ftrisfive L»na noftra, z. IV. Circwn-Jo-

z Ddv

viales , Sydera Medicea à Galilzo ad-

los'e;ipuunmr;

ellati , quorum primusaudit Mercu-

AO ag

ts t

tius Jovialis , alter Venus Jovialis , 3.

upiter Jovialis , & 4tus Saturnus Jovi-

dallverent

alis. & 3tio J Saturuini Stipatores , pr£-

( maguut

ter anunlum ipfüm corpus ambientem,

ab Hugenio & C

fivé detetli.

afjini 'potimmüm fuccef-

-

X Corpotadd

ilenng

CCC. Afetiones Planetarum . come Attributa

netas

munes funt : Opacitas €9. Afperitas , vel

h tenditt

Pl:l

m

Ailias d

Superficiei inxqualitas. z. Luminis

mutuatitii Reflexio & varix adparentiz

r nX

feu Pbafes 3. Dierum Q9 Noium eiciffitu-

il

ines. 4. Motss tüm communis , tüm

pro-

ea

b

uj SPJ

96 - DEFIANITION. PuHrsrc:

Ó

f

M

v rO (

proprius quo ab occafu in Ortum ob-

m

[

Bf

liquius füb Ecliptica , tardiüs celerius-

ve progredi , aut retrogredi , vel ftare

X M

putantur.

Jalis

(

Nf

Eclipfes

C€CI. Vto Eclipfesfive Luminis Ob-

b

',gaï

n

quotup.. fcurationes , five 7erg & Reales ,

ul«

[

J

ii

ili

' bus ab interpofito alio folari lumine

s a

privantur, frve adparentes G Occultationes

Iu

cüm nihi !uminis amittentes oculis

fj

qW [

A

TU

faltim noftris obinterje&tum tertium

Opacum fübducuntur ; Utreque fünt

g iL

s

vel fotales, quoad totum adparentem

[Jæxxmx

difcum, vel Partiales quoad. ejus. par-

mmüümi'üï

tem.

d a |

Reliqua

CCCII. 7ito. Altior nunc afcenfus

liA

( A

Jwü;,,ï (

[

T

Attributa 15 Cos]os, nunc profundior defcenfus,

Planeta-

matone. Vaf

LE

five Acce[fus & Receffus à T errà vel Sole,

3- Infinxus mutui Rondum fatis explo-

( 2;:;&

Wi

rati ab aliisadmiffi, aliis negati. 8. 44-

M

W

ij

fpetinsmutuus five certus binorum quo-

. rumcunque Sitsts , (ecundum gradus vel

n

]i

(

- Partes Circuli mundani effimatus ; qui

diciturvel Conjun&tio , vel Oppofitio

lfïL M»*i&:

- 'Trigonus , Quadratus , Sextilis &c.

APJ«

Q

f

Conjun-

.CCCIIL. Conjundio , five Synodus,

At A'leü

fri

W

&io,

eft cim duo aut plures Planetx ad idem

Ecl ptic& figuum , vel fignigradum , licet

jit,

N»Q

äfe invicem immenfum diftent ab ocu-

füj, Qg

o

: Piyg:

-

cPuans SPECLALLIS,

97

—

loin Terris pofito per lineam fenfi-

3ff? Ortiy

tsl

biliter ré&am referuntur.

CCCIV. Eftque 1. vel Centrolis , fi

1. Cens

M vel

u

1

fiat paulo exa

Vb

us per centra , vel Pla.

tralis vel

tica & Corporalis tantum , fi per par-

Plaftica.

Avj Q).

tes & füb diverfis centrorum latitudi-

Porró 2. eftvel Ma-

i qi.

nibus contingat.

2. Magna

lr lt

gnas qux inter /ovem €9 Saturmm vige-

vel Maxie

Otclainpr

Ima.

fimo quovis anno femel contingit,

ntts oculs

vel Maxima, quz inter. cosleun, fub ypfo

Qum (ertium

Arietis principio. comparet , quales octo

lp funt

tantüm. vidit orbis, 6. nimirum ante

vt

Chriftum , & dua: poft ipfum, qua-

Rs r*

rum Ulamafuit auno : 583. Nonafu-

tura eft anno Chrifti 2378. Putatur

! uv d

il

hic A.fpetius Conjunctionis modó ma-

i

Xlerdcns

lw .. modó

Obome pro Planetarum zfti-

Til

mationg varià.

CCCM. Oppofitio ett unius Planétzx

Oppofís

infistiplo-

tio*

negati. VA

ab altero per integrum fermicircilum feu

18o2gradus /;juntlio . ità ut 1n, oppofi-

lmramque

T gradus j

torum e rég!one fignorum gradibus

tefpe&tu ad ce

11t

nft

rum Terrz habito ex-

jmdus; Q

iftant. . Mali e&e&tus rea judicatur ab

vilOppo

Aítrologis.

^

Seclsic

CCCVI. ?rigonw eft difi

aütia Plane- Ttigo-

five p

tarumáà feinvicem tertia quávis Circull

mfs',

lanetz ii

parte , h. e. :ze. graduwm. Bonis habe-

h tadum»ïff

yOdtet

M

Säb Ql!dl'a'f

tu$,

0

tur. -Quadratus äg diftantia uniu

alio

]'RSS

98

DEFINI ITION. Puviic.

—

€——————— G

m Cir-

Wi

g

alio per ge. gfadus fivequadrante

nsterref

Sextilis;

culi pro 7Malo venditur. '.Sexrilis eft

4

intercapedo ee. graduum feu fextx par-

tis Circuli. Bor cenfetur.

?i

lr

l h.l'H Soim

Sol.

CCCVIL Sol eft fiella , Fixa jux-

"

,

fa Copernicanos ,

Planeta juxta

Eu

g m

Ptolomzüum & Tychonem, lucidiffi-

jrimnm

ma, Subftantie Lucido-ignes , fipure fpbe-

p '[FW L

Yic£ , 3460 vicibus juxta Ricciolum

i .masque

Terrá-major & ab eàdem in diftantià

oj

medid 7327 femidiametrorum terre-

ftrium, h. e€.6;701,220. mülliarruni

(X f

Germanicorum intervallo remota,uo-

m o

iu fuo apparente diurno, & ànnuo dies

Nm ) Wmm :

ammmque 365 dierum , 5 horarum &

vepttur

4» minutorum, ejusque partes diverfas

d df

defcribens,in centro Mundi cognitorum

m ]

Planetarnm pofita ,eosdem illuminans,

vtf

fovens , varioque Lurminis & Caloris Ef-

ib t pl

en Infinens.

ia

Mercu-

CCCVIIL Mercwriw (prior Solis

tirmutt

rius,

Satelles in fententià Tychonicorum)

ld

eft Corpu mundanum, opacutn , afpe-

tate o

rüm , partium heterogenearum; afpe-

$

Vr

&u fubpallidm , Soli proximum , globo-

fitig

fum , à Terrajuxta Ricciolum 8575 fe-

at

muidiamettros terreftresin di&antiä me«

OM

dià, à Sole veró 25o0o, plus minus,

fidl,

míéere

MRU

;?Mïitum, corporisfüi axe quaria

tefiris

Diyiy,

99

PARS SPECIAiIS.

Idfm;eg&

feftris Diametri párfém , adeoque ;Zani

RT

Corporeitatis terreftris in foliditate fuá

leyty ]i

]

ádeqnaus, inotu Vertiginis cica proprium

centrüm 6 borarim ; inotu veró Revo-

] FIXJ jl)x-

Intiouis circa Solem tanquam centrum

M s

Vorticis trinm menfntm vatervallo fere;

j mddifü.

eó) circa Terray wnà cinimn Sole apparenter

pf

ünnuo fpatio ab Occafa. verfus Ortwm de«

Riciotm

cimrens, variasque Phafes lünaribus fi

D dilanti

Tünt (effé«

mile's ofteadéus:

vullarr

CCCIX. Vems (alter Solis comes

Vetiué,

YR OUMD-

juxta Tychonem ) eft Corpus munda-

a d

hum ; opacum ; afperum ;partium he-

o

terogenearum,Spbericum ; afpe&tu gra«

a n

j

tüm , aitidiffimwm , Soli poft. Mercurium

T

proximum ; à Terra in média diftantia;

Trilmitan,

jnixta Ricciolwm ; 7586 radios terrénos;

id r H-

àSole vero plus quam 5020 ; remo-

tuni , magnitudinis corpus Terre cum di-

(yror Sols

inidio éxzquantis ; juxtaá Ricciolum ; €i-

Honicotun)

der veró 2qwal;s juxta Kepplerim, mi-

;

j

noris autei illo juxta Tgcbouem; motu

Qrm,a

i

Pe.

Vertiginis circa proptiumi axem 14 bóris;

ii , D

motu autemi Révolationis circá Solem

lu do?

tanquam centtum Orbis, odnnefhri, &5

Afb

cum Sole appatenter carca Terram anumü

, lus n5

fpatio ab Occafit ad Ortm iotans ; varias

bas

u

Mercuriü iimileal.ungtiones five P.

i.

$i

$

Je

n SP

100 D*EFI)NrrmN. PHïsch

pE

q

es oflendens , & nunc Phofp

horl, nung

AA

"I

Hefperi nomen fuftinens.

sTl

CCCX. Terra eft Corpus cce

lefte Pla-

"Terra

neticum , globofum , ex folidis fluidis-

.lflfüülüdoy |

que partibus compofitum, 4 Sole ter-

p

tinm, n circumferentia 5400 , radio

f

a

86», fuperficie totà 9,288,000. five

X

novies millena millia , & infuper du-

M

3240

W

( U

Ljnin

centa oétoginta oécto millia milliavia

g;&gndofo r

germanica , pondere veró 'plus. quàm

na dT

a1000 trilliones centenariorum. adgquans,

god at

adeoque Mercurto, Marte, && Luná

qos s

majus , otu fao. diurno Vertipiuis circa

j damo , Q

proprium Axem 2« boris abfolvendo,

€g annuo five Revolutionis circa Solem

vidbujrna

hr kb m

per Ellipticam intra : 36: dies , 5. horas

49 min. decurrendo, dierum notinm-

nmjdi, M

ii Ed

we viciffitudines , & amitempora efficiens,

variasque Phafes, & Influxum mutuum

74 orst

at pf

-aliis prcipue Satellii fuo Lunz exbi-

"

"

bens.

tsj

:

Mars,

CCCXL JMars eft. Corpus Planeti-

um

|

icctli

cum, globofum , igneo colore rtilaus,

à Terra , juxta Ricciolum,: 11000 ta-

QUnnAfri

diosterreftres in medià diftantià. diffi-

Ai. g

tum , axis radio terreno propemodum

Mfes chven

.&qualis , corporeitatis autem terreftris

T XoT

£s poffidens , .Mota Vertiginis fingulis

Ug

a4 Doris cum 4o min, circa proprium

|

?

cen-

uca.mh;-',;,ïl

PH?SJ;;

PAns SprctiALIS.

IOt

centrum, motu veró Revolsutionis in

fPhOfi, l

longitudinem ab Occafa in Ortwm circa

lt pj;

Solem per Zodiacum anno r. cum die-

lil hd.

bus 32 r. hotis 1 7, min. 1 1. hoceft, nu-

VL r

mero rotundo, fingulis Zuobus amis

49t, fnd

non integris, periodwm fuam abfolvens,

1o0o, ffre

variasque adparentias &Pbafes oftendens,

nfupex N

Infinxn calido, ficco, agere creditum.

12 miliris

Jupitét.

CCCXIL jrpiter elt Planeta quieto ma-

lus quin

gis & gratiofo Iumine corufcans figurá

« aïfgwm:

Spb«rica , ultra T'erram, juxta Ricciolum,

L;«r:,l

in medià diftantià. 365o00. femidiame-

W

O CICA

tros terreftres pofitus, axes Terrre $$

r

iu diametro , corpus veró ejusdem 685

t m

vicibus fuperaus , MotumVertipinis nov:m

fs hs

boris & 56 min.vel, rotundé , t» bora-

Á -

rum fpatio, Revolutionts autem ab occafu

in ortum per Eclipticam , annis 11.die-

mf

vt muttm

bus 314. horis exa&té 2 5. vel rotundé

; L x

t2 aniis, perficiens, varlas quoque appa-

rentias & Eclipfes patiens , elegantiffimo-

Vanti

ue L narum 4.comitatu vorticem eun-

4

Jore wl

em fequente (ipatws, 9 benigne ubi-

i, 11009 j

"

que Infinens Aftrologis putatus.

CCCXIIL Saturnus eft Planetarum

Saturnus.^

iantà 0

Yopemot

fnpremus , colore pallidus , figurà rotun-

dus, annulo circa corpus fuum tenui,

yen r

vt P

lano , nusquam cohzrente, ad Ec-

l

pticam füb angulo 2o gradibus ma-

m p

W

V

lr

3

Jore

yo? DreriNITION. Puvssc.

iM T

EE d

i

liore, ihclinz;to , jnxta Hug&hihm,

eg

WT

infüper v. Lunalisfive Planetis fecun-

m

dariis fuum vorticem fequentibus cin-

mam)

Ons, Lwmen faum pariter ac reliqui à

noftro Sole mutuans, à terrà in. medià

DCJD&E OPP

gäu lts |

diftantià , juyt2 Ricciolum , 7 3000 femi-

diametros terreftres diffitus, Diamee

j

du*

tro corporis fui $$ partium axis terreni,

g'i&» l

L6)

g

V

reveróipfo juxiaRicctolum 38600

vici

us , (atjuxta Tychonem 140.faltim

n r

terram fupevans , Motmm Revolutionis Cit-

g

fiTrti, s

caSolem per Zodiacum in longitudi-

nem ab Occafu in Ortum fpatto amuorum

ts vo

(50. rotundé, ) exacté 29 dierum 167.

At aww

f a

horarum 4. minutorum 17. coaficiens.

Frigidus & Infaufis ex adfpectu Aftros

dhgsgray

logis habitus.

rínper jn

CCCXIV, Plauete fecundarii decem

l

ln prate

Luna,

hackenus cogniti funt: r. Luma eft

! ln [l

Planeta fecundarius j five Terre Satelles

r t

unicus , ex partibus heterogeneis , flui-

n

dis & folidis , inequalibusin corpus glo-

n

1

bofum compaétus , à centro T'err feu

| Imi

vorticis fui, juxta Ricciolum, in medià

| ik]

hw

diftantià 59 femidiametrorum terre-

| m

ftrium , h. €. ;o740. milliarium. germa-

W

L

oni

nicorWm , pojitus, axe faó terreni Z2 as

|

Mil

partesoccupans, foliditate veró cor«

Uäm(w'rm

pulentig terreftris 5tam partem, 41;.(?

L

PHVSJ:.

PARs SpECIALIS.

193

V"g?(:inm,a

& confequenter Jumine 1565 minore quam

lt fv

terra gandeus , motu proprio Revolntionis

Veütuss;,

in longitudinem ab Occafu im Ortum

Vfliqu

rope Eclipticam, in circulo eam duo-

a meli

j

us in punélis oppofitis fecante , círca

owefimj.

Terram 22 diebus, horis 7. minut. 43.

tïlS) Didmts

fec. 7. circiter, à certo Ecliptice puncto

Qd ,

ad idem, vel 4 $olead eundem interea

tUt 3ibos

apparenterprogreffum , diebus 29. hor.

4o.lltim

12, min. 44. fec. 3. circiter rediens , lu-

hinrict.

minis tàmprimarii àSole, qwam fecunda-

Vgj

riià Terrà, fatis adhuc penes nos no-

o a

tabilis, varias occultationes, obfcwra-

j u ,

tione; , apparentias 89 Pbafes exbibens,

1 1 duj

Humorum prxcipue dominium ab Aftro-

üRhMm

logis gerens, peculiari quoque atmofph-

ránuper longiori Telefcopio depre-

Atjri iht

hensà, przter montes , valles, maria,

1 lu d

L

flumina , Infulas &c. varia, non fecus

r d

ac Terra circumdatus.

Merci.

yatis, f

CCCXV. z. Mercwrius . fovialis eft

rius Jo-

Vorpusglte

Corpus opacum , afperum , mutuatitio

vialise

yTere l

Lunine & primarioà Sole, €9 fecundario

y, n n

à Jove

r

Wens , intimus primusque

l

ofür. (V

Jovis Satelles, àÀn maximà diftantià à

w o

jove z4. Semidiametris terreftribus

j

uxta Ricciolum) pofitus , Revolntionem

) tertot

itev t

;

uam circa Jovem (in plano quodam E-

i

& füpernáà fui par-

n o

u

diptice pgrïllelo 3

té

Ü

4

|

ïdi SPE

-

104. Dzrix rr10s, Puvsrc.

-

—— À À.

o at

te m Auftrum

,infernà veró

iB

oream

i ii

w T.

inclinato) ab occafu verfuüs ortum, vel

li

€ï us l

in confequentia in circuli fui parte fu-

w

periore, fed in antecedentia vel abortu

j

ad occafüm ( non minus ac reliqui fo-

Va

cir)in inferiore , fpatio iei unius Q9

J

M

TA

ss

infuper 14 borargm atque 28. minuto-

rum abfalvens . varias Eclipfes tàm paffi-

i

L

drtca

vas, quàm activas, & apparentias Pha-

DT

g d

SNVenus

eique exPibens.

5

CCCXVI. 3. Vennus fovialis alter Jo-

gun du

Sovialis.

vitis, &OU

vis Satelles abeodem 24 femidiametros

Trerre, juxta Ricciolum, maxira diftan-

bt

( A

tià abfens, circa eundemin plano fimi-

ljj 3 diebus ,a5 boits , 38 min.periodum fu-

gpstaxone

am abfolveis, carpoze pariter opaco. (ba-

qun d

tico. varla patiens,ut in prioredictum.

fiangue a

J upiter

CGCXV. 4. fupiter. Jovialis tertius

yiram 1

Jovialis.

Comes , à Jove in maximá diftantià fe-

QO00U

midiametros Terrz 17 diftans, circa

ndm&tle

eundem ,. more priorum, fpatio dierum

hrpidd

!

7. & « borarum: vevolutus , cxtera .cum

frvesdum

przcedentibus conveniens,

ehux ara

Saturnus

CCCXVIIL. 5. Saturnus Jovialis Sti

li,

Jovialis.

pator ejusdem extremus,:124 Terrx

CUU

:

emidiametros à cenrro Jovis diftans,

Quit; n

ació dierug, borarum 9. minutormm

10 d

Saturni

9. fpatio. , -circuit-nm unum finiens ; in

Comces

UM

eodem., /wti prieres , plamodecnrreus..

CCCXIX. 6. MercHrite Saturni eft

'Jcisfum:,;

prines

PHys;i

PARs SpEcrALIS.

10j

]

—

-- st

C

.e rö mBO!g [

vimns illius intimusque Satelles,

3 äb Primus,

B Orfüm v

extremitatibus anfarum |paulo plus

LLparte f

sà anfz unius longitudine digre-

lyeLalom

!

ens, revolationem füam circa Satur-

MOCTTIN

num Pidui feté fpatio abfolvens , & reli-

Ht ü

quas planetarum fecundariorum affe-

À minto-

&tiones oftendens.

Seciin«

itünyf.

GCCXX. 7. Veuus Saturuieft altera Sa-

dus.

tentaspl.

turni Luna,fivefecundus Comes;ab ex-

tremitatibus anfarum aggregato dia-

T . |

metrorum globi & anfx Saturninx

aneros

recedens , & circa Saturnum ; 4ierum

NWNWIS

feré intervallo revolntus.

Tertius.

injandini

CCCXXI. 8. . Mars Saturni eft tertius

ejusdem comes pauló majore diftantia,

n

rf

quàm eft diameter annuli, recedens,

füamque circa Saturnum revolntionem

pniedi

:

]

!Ul,

4 diebus cum 12 * horis conficiens. &c;

[

if

Ill -

CCCXXII. 9. Jupiter Satwurni quartus Q

i'iims, ütu

ejusdem Satelles prioribus magis con-

fpio d

fpicuus primo ab Hnpenio detetius , paulo

Q Qu

fupra tres diametros annuli à Saturno

li

elongatus, circa- eundem fpatio i& ferée

rInuiads N

dierum vecurrit,

CCOXXHL. 1o. Saturnus Saturni eft. Quintus

14 Tet

]ovïs'äiibäü

quintus ejusdem ftipator, ab eodem

, Tounitort

10 ànnuli diametris digrediens ,. 8e

ym fiins, !

circiter diebus circa Saturnum, ceu vor-

ticis fuicommunis ceritrum revolntaus.

Vodaimt

"T

*

5

CCCXXIV.

FWJ

F 1 SPECA

106 DEFINITION. PHysrc.

MP n

«t

gabaps v CCCXXIV. Corpora mundana;ü.

u ( N

J

,TA

funt $tel-

parenbà ve$telle , juxta apparentiam , porró di-

"A

yecart

euntur vel Perpetue & Ordinariz, vel

Iz vcl

* lm

Perpetug

Temporarie & Extraordinarix. Ile funt,

Eon

quz feuper à condito Mundo apparue-

l

rwit, &adhuc adparent , st ftellz Fixg,

lgyi.

vel Tem. COgniuz & Planetepleriqué. — H« funt,

poraris, qU3 extra ordinem a4 certum tempus à

qui, a

r

LT

nonnullis videntur , à DEO productz,

j

b

La

vel faltim confpicuz redditz , poftea

(s

rurfumevanefcunt. Suntque vel Sta-

mAU stmg

quotupli-

i

NU

À

ces?

biles vel Mobiles, five Stelle Nove vel

Comet&.

;mih( xx&'wm*&

Stelle

x Ang at

CCCXXV. Stelle Nov4 , xav éfoy v

Nove, adpellatz, Fixarum emule funt corpora

aeya, wv

, t

[ncida enudem [itum inter ftellas fixas fine.

mots proprio cum illis per diurnam re-

um Celora

volutionen fervantia , vel perpetua , vel

AORU COT

de novo ex materia colefti , facilé ite-

m,emd,

rum diffolubili,forfitan in fpatiotrian-

w

guli inter 3 orbes contiguos pofito,

! o nl

producia , a«t , quod credibilius, antea

fee hmne

nunquam vifa, & interjecto tempore

| fivtta, i

iterum evanida, nec in. confpectum

diin, "

amplius redeuntia, ast certo tempore

Imte

gradatim immunuta omninó evane-

Wf d ;

Ícentia, iterumquereproduéta fenfim

fenüm l jm |

l

ad determinatam miagnitudinem cre-

"

m

fcentia; wt Mira illa Kiüchio Baserms

^l

*

lCta:

[ Hfs::.

m

Pans $rEC4ALIS.

107

Bu

äi&a; Prioris genenis fuit illa iu Caübpï-

71 potrji

ja 1572. ab initio Novembris ufque ad

r, 311.2) V

Martium : 5 74.nec amplius confpicua,

1. [f

uarum ad fummum 14. vel 16. appa-

Ib

ruiíTe nunierant,

Mif

Cometaz,

a

CCCXXVL Comet£ , .qüaü Stellz

TO o

comatz di€u , Planetarum Sinie :

Ü prodt

!

At funt corpora ex ajtrorwm effiwviis w

itz, plb

Callo Supra - Lunari ia umum . nucleum

NU

I st

i

expartibus variis magnam partem lu-

Lt j

cidis cealita, obtufo quodam fplendo-

re inftar nebulofarum ftellarum feré

NWL,W'&M

TN

& fine accurata rotunditate confpi-

wl "i

cienda, intra vorticemquendam geni-

"ls fsj

ta, ejusdemque motu abrepta jitwm

r mane

füumin Calo vari mutantia , five prz-

termotum communem , quoque pto-

Ut

d il d

prium , re£tumaliis putatum , haben-

lii

tia, circumfufam paulo rariorem ef-

1ps polto

fluviorum copiofiffimorum materiam

f

ilnus, ant

tenuiore lumine adhuc illuftrantia,

j

feu Comam , vel Candam formantta , pojf

i t

(onipeat:

&

aliquod. tempus, quó uktra. femicircu-

(ento t

lum motüs propriivirtute non nifi ta-

rífimé abfolvunt, difcó eorundem

maino q

rdudalt:

fenfim in' plures nucleos, antea in

unum coalitos , rurfus diffoluto , plané

vidinet

dzjþare,utia!

| Kafbio B!ï"

CCCXXVII,

j

D

108 DEïlNIT!ON. Puvsrc.

Cometze

MM i um MP E t a E

joicl

CCCXXVII. A4ut Cometzfunt Cor-

f

T

quid jux-

r

12 alios ?

pora mundanareliqnis coeva , Vel ex plu-

et

vibus Stellulis parvis , feorfim inconfpi-

"i::rallm"iï

cuis ad. certum tempus mutuó fibi ad-

J

propinquantibus, é longinquo in u-

TA

P ht

nam vifibilem flammam apgregata , fa-

;gggnhe?ioaï

&to difceffu rurfus vifüm fubterfugien—

T

tia. l ex wro quodam perenni cor.

porein vafto circulo motum fuum per-

"E

fequente conflantia , nuncin fublime é

gicing

noftro confpetin fublata ,uuc ad eundem

(( 9

flatis temporibus calculo aftronomico,

non minus ac Planetz , determinatis

g

f ( jl

& przdicendis iterum defcendentia , pro

vario pofitu ad alia Corpora partium-

done F

ubrcelug

que abundanti circa fe colle£tione va-

riam figuram reprefentantia ; Qualem B.

w prdii ln

Jui

Bernoulli reditum Cometz anno t690.

& 1681. confpedi ad [uüm perigzum , ín

COX

aueratortq

quo denuó adpariturus fit terricolis , fa-

turüm ad diem 27.Maji , Sr. V. anni

) vt denfon

gerini o

1719. in r. gradu libre 12 mip. przdi-

xitin Syftemate Cometarum , qualesque

vi ln

plures nuperrimé Edm., Hallejgsin Theo-

Miomedo G

riis Cometarum determinavit , quibus fi

ltcempnd

eventus refpondebir, pofteri noítri ma-

TU n n

jorem liícem in hác materiá ac

quirent,

Previus,

niqu&ï'cqm T

CCCXXVIIIL- Brevius , & forfitan

pl

Verius , juxta New'tonum , Cometz

óndjaim,

fut

Y P

IO9

sx

Pans SprrzcrALIS,

Qf

Rn

|

| fent. corpora pianetica, quoad nucleum

l

!

folida , opaca , perpetua, Lumen àSo-

MT

le receptum refleCtentia . in regionte Pla-

TU f

aeiaruimn fapralunari per lineam Allipti-

Bnuo j t

cam Parabolz affinem , cujus eéntrum

Arcita,

i& Sole, mot«s Planetis fimiles peragea-

5

li fErfügien.

tia, & in perihelio a Sole adeó calefatía,

)f

4t ingentem vaporum copiam emit-

tendo Caitdam: à Cometz lumine illu-

n fa.

a fllme j

minátam diu longeéque protendant.

iadeuden

CCCXXIX. Nwmerus Cometarum — quot?

dimrito,

) ïmmatis

annotatorum , (juxta Lsbienitzium n

Th. Com, ) ultra-400mum afcendit. Ra-

lj v

otupli»

"It t

tione Figsra fünt vel Candati, eique vel 4"

€c8.

Rol

fubfpecie Virgz,vel Coni. fiveMucro-

ia; Quin d

ne przditi , T'rabis , Falcis &g. ve Cp-

.

26 40 ((

anali.

-CCCXXX. Comati , five Comà, h. e.

Comati ,

tptrpztm, n

jutricolis

tenuiorerarioreque fplendore n efflu-

|, & V, ant

viis nuclei denfioris rarioribus przditi,

1 tip; pret

remotiffimi à nobis Solt opponsntur , ut

, quittg

oculo , quafi inter. Solem & Planetz

Tirjuis T

nticleum medio, cauda tegatur. ve/ de-

a, quix

biliori lumine gaudentes n vicinia alio-

rum /Jeminarium conftituüntut ,vel de-

r nolti 2

vacqui

nique Terrz propiore: ob hujus inter-

ofitionem aradais folaribus quoad Cau-

u , 1

dam abfcnonduntnr.

num , W

i

CCCXXXI,

; yP

1IO þDEFINIT;OIïï. PhrsiG

Caüditi,

df (

: CCCXXXI. Ca'ud&ti funt; quibus

U j

Competit Caida quedam , qua éff expor-.

jjs rf

vetlio effluviorum. copiofiorum à ra

d?iä* ? Iïumb l

r

"

Solaribus: vicinorumque. fyderum

I |

:.

jendi

óppofitione propultorumi & illuffrato-

?rrf

a[P

!

v

r»m. Eftque Caudd Vél Longior , vel

Br'evior , prout vel obliguins , vel retlius

óculo objicitur , veleuamlongiüs mul

; gHWQWV'. ngcl

"

r

AMann

z

ld

to, aut propius ab ipfo diftat ; adeó-

queaugsle veluinore vel majore vel nule

Waæw:,re*..quo; p

- loconfpicitá:

« ris u

ss du

Conietá

ii

Virgátus;

CCCXXXil. Cometavirgatus adpa:

ret , [ivel remotior à Sole , aliisque fide-

a, n

ribus clarioribus fuerit , vel vividam u-

; QOU

dique flammam , in parte à Sole aversà;

d colot

b pacor&m ex: quadranite. faltim: difci

ff

folari$ 1lluc perveriieritium . radiorum;

r

&debilioruiti quàm ut lumien ex Cometa

d d quz s

ábforbere poffnt , prefenttam ; Fitgé

dU od

ánflay f& latius expandentém offendere

n

poteli:

[wwrïtisquepn

?onicus".

CCCXXXIN. Conic4é adparet , fi

[ N

vel $oli aliisve Syderibus: clarioribus

Mf

propior ,vel ejus flamma mimis vividá fue-

RUP

rit, utàminimaradiorüm folariumilz

lr

Iuftratione füffocari poffint ; adeoque

BR t

litantum éx Comieta coüfpiciantut,

T

füji d(þ

qui in plenà umbrà à Soleteguntur.

IV

à

D

CGCXXXIV,

! D

PAR$S SPECIALIS,

liE

"a

x

i

Cylindri-

[lmri 1

CCCXXXIV. Cglii-azt-icus five Trabis

«uss

j quï'f/? !x;»y:

inftar confpicitur , Siradii cometicivi-

( Aftüm i m:

vidiores, aliàs formaturi . Virgam, ex

] Mefllm l

»10 Coni umbrofi latere à vicino Syde-

V if

fis alicujus fplendidioris , ut Lunz &c.

11 langr'cr' , Nd

lumine fuperantut , ex altero. adhuc

3 v tf

vig

ent. ..

Totgtml

C

CCXXXV. Falcatss five fub Cau-

Falcatus

1t, d

dzlncurvatzfpecie cernitur , càm Ho-

Mi

rizonti , vel quoad partem faltim, vici-

zior , vividis quidem fuis radiis in. va-

poribus denfioribus refradis , & ab iis-

iiv

demadhucin oculüm reflexis, arcua-

^ il

tus quafi , five incurvatus apparet..

t ts

14 a

CCCXXXVIL. Ex his corporibus ri-

"

té collocatis & connexis componitur.

at n d

Syffema Miradi five Macrocofnns, qui eft

" Mundas.

A0Un f

totacorpormnontuium cómpages-ex Coelo,

TOR COR

Terrà, & quz hiscentinentur riaturis

ijtin Vg

àDEO coordinata, & per DEUM in

motu fituque, vel ordihe;femel infti-

afem ojn

tuto,cunétisque prop

rietà

tibus & par-

tibus confervata , ut 1

glaf

ü

nétionibus

y du

:

his ciod

deftinatis fufficere poffint.

ii ii

CCCXXXVIL Ssffemata autem

Mun- Sylemata

dana vulgó di&tafive ypotbefesCofmo- mundana;

r folanit

if 6

graphicz funt ingeniofz Philofopho-

runi defcriptiones allius in . Syftemate

a coltict

€Mundi erdinis motusque. &c. Corporum

SOJeREUS .

fota«

Q

z DiriNtTION, Püvsic,

ys

if ?

—

, ,Tmcaju*

totaliwn , quibus phznomena munda-

w

na commode explicari poffe 'putant.

M

Eorumcelebrioratria recenfentut.

v

"]

hia

1. Ptolo-

CCCXXXVIII. 1.53/fema Antiquo-

T

maicum, ftüm plerorumque, Pfolomaicum alis, |!

mpori

vel Ariftotelicum diétum , eft quod

fU

n

( circaTerram in centro Mundi fixam' oybes

M

M

H

À

grin

coeli crsftallittos'; concavos & quidem

iM

Qul

cum proximo Lünam , inaltero Mer-

«

curium, in fequent Venerem in quar«

toSolem, cum quinto Martem ,in fex-

(, [ &i

toJovem , infeptimo »aturnum , &in

[*

d

avo Stellas fixas cunétasinftar cla-

! CC

vorum immobiles,per nonum orbem;

ia

timum Mobile,dictum abintelligen-

| joser ]

tiaquadatu f. demonio fingulis 24ho-

p

ris ab ortt adoccafum volvi omues , 1nfe-

! meufrio, du

rlores autem Ífeu Planeticos miotul

tlü ,L'fr.'/r'('of

huic aliqualiter renitendo fimulin di-

4 mrcuismino

verfum , five ab occafuin ortum , füc-

1 a, Mi

ceffivé moveti f/atait.

Ya itgtr.

^ Iyliuat

CCCXXX!X. 2; Ssflema Recentio-

2. Copet*

rum plerorumque five: Coperuicanum,

| Dv m

Aicanum,

füt r

aliis Philolaico - Pythagoricum , eft,

quod circa Solem incentro . Mundi

hn

Planetici immotum in zthere circum-

Va

fufo fluido 1. Mefcwrium, 2. Venevem,

TR

"

"m i

Vatji

3- Terram cum fao fatellite Lsuná, 4. Mare»

N

m füis

-t;m. 5.]ovem , & 6, Satirumm cu.

comi«

N

L

2

——

,—Pins SPECIAIIS,

IoRADAE:

"

——

GOmi;ibus'ab occafn in ortwm agére circus

Pofe p

lum , eumque vel minorem , vel majo«

Vlento

rem pro diftantiz proportione celerius

htiAntigy.

ái

tardiusve abfolvere, moiuque imfuper

um aj

Veriiginis cixca proprium axem diver«

1 ] di qUOd

fis pariter temporibus,à T erra quidem

itam orla

24. horarum fpatio abfolvendo, ortus

3 Qul

£ oc.afus Stellarum Fixarum , five re«

xakem M.

liquorum »olium immobilium , appas

fsl lI]qUar.

rentes, mptamve communem dictum,

m n fox.

'*gji:ere deceít,

m &ur

Nuthrde

CCCXXXIX, sylema Tychoüicum eft,

3.Tycho»

nIeutone

t

quod carca Tevram in meaio Mundi quie-

a

feeutem (vel yuxta Seizi- Tychonicos vertie

Áog

"J;n

j

ginemfalumagentem Jproxeme ! imam

Ti Df A

menítruo , Jeiade Solem cum fuüis cómie

tibus Mercnrio &9 veuere annuó Spatio

Id

5

y Tuoitl

ibmlin di-

in citculis minor;bus é ferre ceutro. de-

jnortu

fcriptis, Martem au:em , Jovem & 5a«

iuraum longiori intervallo ampliorie

busin circulise cent^o fola;; du&tis , ca

i Ncote

Fixis omnibw , pto centro circuli fui ite»

| (upeïmcanu;

rum Terram habentibus, :a «tbere fliis

goricum jt

u U

do , inftar pifcium natandibüs , 2b ortit

aibere o

in occafum Ytà rotari fLatwit , u motus Vlae

netarum fecuadws adparens tantüm , &

im, ; I

i 14

veri primique retardatio quxdam , refpes

uls Nychthes

&u iixarum.-exaää ing

imés

gt Wä

dor.

lt 9

u4 DzriwiTION, Pursic.

Qu

merisad idem coli punétum redeun-

W

th.

tium , putetu.

y od

I

j

CCCXLI. Ab iis quz fupra Lunam

aV

lv

fpe&antur, defcendimus in Regionem

P

ldu

[U

Infralunarem, & ad ea, quz vel in Aere

nj

Meteora. Boftro, vel Terrà contingunt, &vul-

: muns d

in genere gO Meteororum nomine veniunt, que

lr

10f

quid?

1n genere funt omnia ea, que in fublimi

intra Terrz orbem generantur. vel ad-

J

MP P

d

parent , aut; etiám 1n & circa Terram

j o t

cum iffis in füblimi genitis vel naturà,

st

vel modo fiendi, quodammodo coz-

jj

Ü

veniwit; utfuntTerre motus &c.

m dta

CCCXLL. Meteora dividuatur in

RA H

quotupli-

cia

Hypo[faticafive Vega, & Empbatica five

teiios don

Hypofta-

veletimfeno

/tica quid

; Adparentia; Illa dicuntur corpora im-

pefede mixta, feu. unius maximam

fv um

tfantem df

partem Elementi ex effinviis caldis, fic-

cis, humidis, frigidisque five. fumis

hi, a

j

* & vaporibus é terrà excitatis.in füb-

LVL f

ftantiam haud difficulter diffolubilem

titolfore

!

coalita.

Et abaliis ratione fübftan-

twtts, Dhy

«uotupli- tiz vel Naturz , ab aliis ratione Loci,

rb g.

cia?

viilgó autem jüxta numerum quatuor

m dy

Elementorumividuutur inJpnea, Aérea,

CGLR']L h

4Aquea & Terrea,

Tot ia

Tgnea-

CCCXLTIII. 7Meteora Ignea funt cor-

i

poraimperfecté mixta é particnlis Nitro-

: F

Sniphsreis, nunc craffioribus vifcidis

AUH j l

uren-

r

u Ysy

j

M.

PaRs SpegcrALIS.

T

—

m Teros.

urentibus, nunc tenü

id&iïaus lucen-

tibus tantum , coalita atque accenfa.

Áis Litg

Fulmea;

IAtriones

CCCXLiV. Fulmen. eft accenfio itm-

petuofa glomerumNitro-Sulphureorum,

"VEn Adte

vel Salino-volatilium , vel oleoforum,

Tut, &rvy.

UIDE, o

vel alià infl ammabili mixtwed vefertorum,

intus plus minus cavorur ,. a&ris in«

Mi fl

It vd al-

clufi, motà liberioris redditi, vi ela«

ftica haud procul à Terrà inftar bom-

t Term

borum (quo, nomine glandes ignia-

d 'natur

rias majores hodie vocant) ingenti cume

lo (yje

fonitu difploforum , magnà ftrage obvia

M.

profternens vel Ixdens.

YO

CCCXLV. Fslgur eft lamen ab ac-

Fulgum

Boj

cenfione glomerum fulminantium,

Q QR

vel etiam tenuioris materiz fülphurez,

IY TAT

fnlmen plerumque antecedeis , &, ob in-

nicdil f

conftantem aéris motum, wndnlaus,

j t fumis

absque fonitu , oculum perftringens.

hus nb

CCCXLVI. jonitrn eít ipfe ille foni-

"'Tonitru

difotoblen

ius ab explofione fulminis in nubibus

n fbf

accenfi ortus, Et pro vario motu nunc

atione Loo

Terebrans , Strideus, nunc Crepaus vel

fim qut

qumultuans &c. adpellatur.

CCCXLVII Jonis Fatuus eft meteo« IgnisFa-

mlgnea,/iïnz

ron in atmofphzrà bawd multwm fupra — tuuse

pyafoto

Jerram ab. exbalatione pingui , fed val-

deteuui , ortum , ab aére himc inde circa

artill

flumina, filvas, coemetera, atque

u

Z

ejus-

uó DersiNirI1oN. PHvsic,

"

ts n

——

, fà

gjusx"nïga('ui loca vaporibus effluentibus

H '.',;:[m) :'la&

abundantia errabnndiinftar comuotum &

^ ts

noétu faitim lucens absque virtute ufto-

L',.W;.u J

Speétra.

riàconfpicuum; vulgó Spe&rorum no-

.æg*lmque) !

mine veniens.

, grorun

Reliqua

XCCCXLVIIL Eandém Defnitio-

Ignea

g

Meteora.

nemacenofcünt & non nifi Loco , vel

T.

Figurá , aut Gradu differunt Faces ar-

^

L

:'l ,-:u

D

n

dentes, Trabes adparentes, Stelle vo-

AU

1

i

antes & cadentes, Dracones ardentes,

Caftor & PolluxPonum , & Helena , ma-

st

RLX N

lun Sippum Nautis, quorum navibus

ii um

infident, creditum &c.

CCCXL!X. Cum Meteoris Ignitis

Jfais d

|mrlis n

"Terraee

naturà cozvenit Ipnis fubterrantws, cujyus

Coligriisal

effe&tus Terre motws , eit fenjibilis qua-

motus

1 nin ditat

uid :

rundam Tellaris partium agitatio, abex-

fre orss, .

halationibus Nitro-fulphureis a&rem

d Ocd

fubterraneum rarefacientibus utpluri-

mum dependens , & izffar Cuniculorum,

eidtitn 34

LY

füperimpofita evertens , vel, Succuf-

for , vel inclinator , Tremor, Mugitor,

dïcæ?hgäülor

quotu-

Ls puda

plex?

Rup:or, Proje&or, Subverfor &c. pro

effe&tüs, àmateriz locique difpofitio-

ts i [

l

W

ne dependentis, variatione adpella-

&t |

tus.

PT

Meteora

TO'A

u

CCCL, Meteora Aérea dicuntur

Aérea.

potifümura omncs aotabiles déris com-

ts Qu

moliones , rnaxymeque protrn[iones in di-

AUA n

Te-

; pH?m'

PAmns SPECIALIS.

37

—

BMERNERDNEUMDDRUERE L II Ls o ccemeul m

Vensi.

I—S efiteni

diretlum:

£44

U

£, feu Venti Venti funt,

! COTf

]uxta UA

siMin,aeris fluentes undz

!t üflife d

cum incertà motüs redundantià.

Vel

*

Miv .

de£niuntur Moius baliiitum vaporofo-

rum plerumque, interdum & ficco-

| Defnitío.

rum, mixtorumve, i? aére quàcun»

lLoo,vel

que de caufa extrafuum quilibrium fi-

Dt Pa qr.

ve ftatumraritatis & denfitatis ordina-

3 lz vo.

rium pojito , concitatiores . inter nubrum,

Vs atdentt

montium , cavernarum. &c. angu-

Hdtma, n«

ftias acceletati.

Ti Doyibus

CCCLL Ratione Plagarum Mundi,

quet?

vel Termini à quo, Venti numerantur

lrvl

Nauüs 22, fcil. Cardinales quatuor ,. 9o

Ql Q

gradus Horizontis, & Iutermedii feu

d p u

Collaterales 28. à feinvicem 11 grad,

15 min, diftantes. I/Ji fünt 1. Aquilo

Cardina-

"

qiii, ii«

les,

yos atem

five Boreas, é Septentrione frigw. 2.

Zepbirus ab Occidente ex mari paten-

'utpluri-

p n

te bumiditatem. 3.Eurus ab oriente ficct-

taíem. 4. Aufler , five Nothusa Meri-

tj, Socol

, Mugw

dionali Plagà Calorem utplurimum, (h.

e, nives, grandinem , pluvias, fere-

idor &Y

nitarem & tempeftates feu tonitura

yt difpolte

&c.) advehenies.

Ex Iautermedüs funt

u ape

Intetmez

Precipui Euro-Boreas, 9torb. £ft, Eu-

dii preci

ro-Nothus. (Zub4Óyt. Zephyro-No-

p

Jies t

thus. CubzCBeft. Zephyro- Boreas.,

jlts d

uatuor cardina-

les.

hi

protrntïgm"::

Soorb, CIBeft.. Inter q

3

v*

*

Plls $r

nse DrriwiITH0N/ P"HZSIC;

temv ^

leä medii & 45.gradüs ab iis diffiti.

40

J

Onotu-

CCCLI. Venti porré dicuntur r,

plices?

at 2

Vel Conuis plurimis Terrz regio-

D

w

nibus, vel Proprii. 2. Vel Periodici, &

nuiord

ftati certis anni Temporibus Spiran-

tes, Vel Pagi & etratici. 3. Vel Din-

&«

nl

(l

inrutores magisque tranquilli , vel 5nb;-

tanei &TImpetuofi , ut funt:

m

n

[]

[

'T'urbo,

CCCLIIL Z7ubofíive Procella, eft

| f;r..c

ventus repenté profiliens, qui redo

(

L&Xamim

eitrfa absque circumgyratione rsit , a-

rem obfcurat & pluviam przcedit.

gtl

"Typhon.

CCCLIV. T5pbon , eít impetuofus

D

ventus cum celeritate per omnes plagas

Jcoagvm, sW

circalocumaliquem vagans,ac plerum-

Í lxemtt

que defuper à vertice irruens, aliis Ec-

CCX )

nepbias vibratus.

!

liüri Teri

Prafter.

CCCLV. Préfier .eft impetuofus

nfteikoptia

ventus cum fulowre , f. flamm3 ermmpeus,

J i, m

rariffimus, dicitur Semece T$pbon feu

| Ut pro Tf

Turbo cum incenfo aere.

| at velah

E€ene. :

lls

u

j

l ïel*.ïïlSw

CCCLVI. Ecmephias eft ventus re-

phias.

pentinusac vehemens, ex abecula füb-

U. d

nugra prormnpeus , ia gyrum contorquens,

Miv

& quzvís obvia corripiens.

'elyant

Exhy-

CCCLYVII. - Exbydrias five aquator,

QU

Ü

drias.

CfBolcf'enbrucb ; eft ex aube cum magna

CQ

aqn& copia ,. plerumque à vertice per-

ZLLUNN

au-

Nymbus pendiculariter decidens. Nimbus

tem

mlfspkzæqægq[

l

!

,'"p'l"s!(i |

,

PaAns SprEctiALIS.

Y19

b

—

l

iig difii '

tem geneïatim dicitur omnis ven

/

/

s

tqs

cum impetuosá pluvia.

AUE regiy

CCCLVII. Meteora Aquea funt Metcora

Aquea.

Paj

corpora imperfeCte mixta 4 vaporibus

U SPH&I]-

ex aquis perradiorum folarium motum

d p

elevatis, €$ velin Terrz fuperficie , vel

dbl vl «M).'-

in aére deunoconden[atis orta.

- CCCLIX. Roseft vaporà frigoreno-

Ros

*iocella, d

&urno in fuperficie Terrz in guttulas

5j QU nj

coagulatus.

M. a.

CCCLX.Pruina eftnihil aliud,quàm

Prüina.

vacedt

guttule roris à frigore paulo fenfibiliore

Xnaofis

nontantum in aqueam confiftentiam

j ia

coagulatz, verüm 4 rigidiores particu-

Bo

lascongelat4.

CCCLXI Neb

Nebula.

Tren, al

ula eít vapor conden-

fatior & "'errà in acre infimo pendulus,

f ii

craffitie & optica conftipatione fuarum

maimmpens,

partium, vifum & profpe&tum impe-

diens, pro magnitudine particularum

1 fghw f

&levitate, vel altius affurgens , vel à

J ventus r

Solis radiis preffus defcendens.

CCCLXIU, Aubes eft nebula tenerior

Nubes

vabeoad

quid?

m congie

inaére fublimiinftarligniin aquà natan-

$s

tis ob porofam texturam pendula, &

agitata.

'

rfive a

CCCLXIIL Nubesfunt vel Fecsa-

quotu-

i am t

, plices?

eà vetor

d« , vel Steriles , quales dicuntur cardi-

caiites plerzque colligatis adhuc tenur-

T lï'lmäb,l

4

um

—

TU

pe DzrisITI10N. Puyssc,

À —— aA n as R r RL

.nlmW' n

ilm filamentorum reticulis, in varía

Yul gu

nonabeuntes. 1lle funt, qux mate.

j [ t

riam prebentalia meteora generandi,

q U'WF

AUR

przcipue PInvie.

m

Pluvia.

CCCLX!V. Pliwvia eft nub

es in guttä:-

r

aqueas réfoluta , adeóque pondere fuà

quix Hm(

in Terram delapfa. Et pro guttulas

tumtenuxate, raritate, copià , motus-

«f o

m

vegtadü , dicitur. vel Stillatitia pluvia,

velImbev , Nunbss , &c.

|foiulot d

Grando.

ieifnii

CCCLXV. Graudoeft pluvia conola-

cieta guttulis pluvialibus, antequam

gt

Terramattingunt, fübito frigore , in-

ii

tercadendum, in grana congelatis.

guadii

N

CCCLXVI. wix eft nnbes pruino(a,

?«

j

j ones d

five candicans , ligamentis glaciecula-

vidosimof

sum tenuiffimis, 1n. flocculos refolu-

d ao

tis, paululum congelata inffel/nlas al-

Misdmr &

bicantes . fexanpslariter ut plurimum

J

firiatas, pondere fuo in Terram dela«

AXXE

st r

'Meteota

a&CCLXVIï. Ex his oriuntur. Me-

Ym phati-

icconti

€a.

feora Emphbatica, quzfünt apparenti£ ii

EPT

meteoris aqueis à radiis folaribus, vel e-

It mf

tiam lunaribus, aut

quibuscunquelu-

s "fühm q

minofis illuftratis ortz.

L

Yris,

CCCLXVIH. fris eft arcas Coeli ex

ls

ceruleo infimo, viridi, flavo, inter-

I nl

medis, & Puniceo-rubicupdafummg,

Ccoia«

W 4 &:Qläl

|

pHïSm

1àI

—

[ ssnd

P-Ans SP:C:AI:!;.

—

UHSJ D Ya

colovibus mixtus , à vadits Solis (vel Luunze

! QU? m

plenzraró) in guttulas pluviales inci-

Fücranj

dentibus , refratlis , indeque ad oculum

Spe£tatorisreflexis , füb angulo circiter

TM

41. graduum in Primarià, & 52. in 5e-

Quf fj

cundarià ortss,

0 Fs

CCCLXIX. Hinc[frispro varià Re-

lts

fra&tione & Reflexione eft vel Simplex,

quem-

plex?

L a

vel Duplex,vel Triplex, Hinc Primaria,

Primaria.

five "nfima dicitur , qux ex duplici Refra-

hi

Gioue & flmplizi Reflexiore füb ditXo an-

] mteqllam

lo 42 grad.colores vividosordine modó

Wt n

éXo exhibet. Et Sectmdaria dicitur altera,

Sccunda«

ras

g,

u

uz cx durplici Reflexione ,& duplici Refra-

tj

d

i

i0nte oriens, colores primarie minus V1-

iM

Tcrgiag

IZGP;'U]&

vidos inverfo ordine przfentat. Et Tertía

Xauos tl

;

eft, quando in unà aquz guttulà du

TT

Refratliones & tre.s- Reflexiones contin-

V p

"unt.

CCCLXX. Halones vel Coronze fuit Walones.

Temdte

circuli nunc pure luminofi, nunc, in- i

uxtaCarql

tefium,

Yintur Jf

ftarlridis colorati, 5olem ve! Lunam

apparemu j

ambientes , aut circum circa propecon-

jihis, vt

ftituti , perrefratlionem fub angulo zt. civ-

mmqueï;-

citer graduum peninam faCtam radio-

m Solis, Lunz, per ftellulas planas

ia C |

five lamelas glaciales parvas quodam-

modo (aut , fi coloratz fint, plan?) pel-

, o

Jucidas , & figura lenticulari in medio

kcupda[lj,:y

H 5

pius

n2 DzrixiTION, Pnuysic;

li M

—

—

j

plus minus tumentes, trausfuforum,

(

La

j päüe

inoculum inftar totidem punctorum

4

n d

candicantium , aut coloratorum, in

hn

orbemundique difpofitorum cadeutes,

V

[id

jixta Cartefium.

zyxv. X

!

vll5 f

uxtaHu-

(r048

CCCLXXI. Aut, juxta Hugeuium,

m

(

gcsium. Coronz funt circuli luminofi &c. ex

orerom

radiis Yuminis refradis per ingentem au-

"M

merum exiguorum gramlorum rotundo-

mUUc

vu , in fuperficie glacialium, pellncido-

n

vum , intuis nucleo conftipatioris nivis

lg

minus transparentium , füb cercà anguli

t odonggt wf&a"»

aperturà, quem cumlumine & oculo

SpeCtatoris faciunt, invifibilium , cx-

dlv temott

CCX

terisin oculum tendentibus, extra il-

[)

lum, ejusmodiannulum formare vi-

efernr J

1S,

hprtimui

vb putnd

Parhelj

CCCLXXII. Pa:beli fünt Solis, &

vwnprevident

& Paraíe- Parafeleng Lunz, fimulacra in Halouum

m dl

kne, inter(eGionibus ànubibusreflexa, prima-

wl

rio lumine femper debiliora, juxta

BU

Solem & Lunam plura pauciora fimul

tyistay

fpectata , & fecundum Hngenium , à tefra-

Q r

&ione lnminis , per multünudinem Cylindru-

f .

f(lv

lorn perpendicularium . fubüliffimx

(

AU

M:

nivis congelatz fewipellucidorwm , füb

certà figurà

li g

, Oria.

-& quantitate pofitorum,

!iresm;n:;md]

" CCCLXXIIÍ.

*

' ! H-m

P*ARS SPECIALIS.

123

!mm/ï,þm

CCCLXXIIL virgefant radüfolares Virga.

| O

aquofz mubis partes rariores Virga-

faform, m;

rum fpecie penetrantes.

Uade Vuigus

Ugj

Solem aquas attvabere dicit.

Meteorsa

CCCLXXIV. Meteora Terrea fant,

'Terrea,

1 Hugmim

quz ex effluviis folidioribus terree füb-

Id C t

ftantiz maximam . partem . conftant.

PUDIPTO l

atque huc referuntur ab aliis magna

m tht

pars Igneormn Metereorum, nec non

*s

Concreta nonnulla fortuita Minera-

t i

lia, item Fila Div& Virginis diCta, quz Fila Dive

;a:io:i

1] s'i;

fünt meteorum terreum, five filauzej- Virginis.

i

ta oblongaex vifcidiori materia diducta,

X o

zítivis temporibus per aerem volitantia.

CCCLXXV. .Ab aliis huc quoque meiqua

referuntur Mel, Cera & Manna.. Sed hucrela-

n fo;marb "

ta.

bec partim ad Regnum egetabile & A-

nimale , partim.ad Aquea Meteora potius

[ntjls, &

pertinere videntur. Ad qux pofteriora

r d

quoque ab aliis referuntur Fortes , Flu-

gäe,rsï,pt)ma-

snina & Mare.

l, juti

CCCLXXVI. Foztes fant colletlio

Fontes.

mcora f

aquarum cum pluvialium , tam matina-

aijm, atf

rum , inciffernam quandam vel alveum

i C

fubterraneum transcolatarsm.

CCCLXXVII. Sunt autem hi fon-

y fubull

Quotupl?

pl

tes vel Labiles & Temporarii , vel Stabi-

Tempoe

Ill funt Cifterne terre-

rarii.

j pl

les & Perpetui.

ad-

"QXb

üre; ab aquis pluvialibus vel ab extra

ve-

&

MT

24 DzriNI TION. Puvsrc.

lh

1

ft

venientibus ;epletä, jugi affluxu alia-

N

n

stf

rum deftitutz, tempore aridó facilà

(

[

P

Perpetui.

exfiecandz. — Hifnt ague partim ab a-

YUL a

quá mariná & fübterraneà per vatios

gl

C lue eauf

meatus preffa, & ad fontium fcaturi-

p

l

inem, vel vaporetenus , vel in füub-

j

Ü

antia delatz, partim à pluvialibus

aT

aquis abforptis in unam congeftionem

collate, & affluentibus in eandem vià

n

*

femel parata aliis auctz.

at H;(Pwlm

CCCLXXVIIL Suntque vel Pro.

, n

quotu-

finentes

erpetua acceffione auci , in

Kiis u

p!ic?

fuperficte terrz exitun querentes , rivo-

ójg t

yiusnts

rum fluminumque parentes , vel Patei,

fiinter duriorem cruftz terreno-lapi-

CCX

dez, cavitatem ad latera incarceran-

M &qmmrmï

tur. Sunt porró fontes vel Siapli-es

?isrenqroribusS

vimtorm, i

& Dulces nullis particulis mineralibus

imprzgnati , vel C omp'oþti & Minerales,

il

Ü

[

li

Salinz.

qui pro varietate particularum aquis

lznide

intermiftarum, dicuntur Szlin«, fi $2l

Acidule.

falfüm przvalet; vel Acidule, fi fub-

la n

tile quoddam itriolum, particulz og^tia-

Gol lts

lesautaliz acidiufculz , non tamen fi-

L

Therma. nealcali; vel 7herme, fi aliz minerx

tels at

fulphburee , vel alie. quzcunque falu-

bl

brem effe£tum producentes majores

tis n u

artes obtinent.

plihi

Flnmina.

CCCLXXIX. Fluminafunt foutes ali-

Wïm

! quet

]

P HYgr

Pans Spz CIALIS.

124

FTN

quot continua ferie & fufficienti copia

^ atd) f

e cifternis fuis effluentes, & ampliori

alveo colletti, ob declivitatem fui mi-

: r varig

rabili aquatum circulatione tandem

rurfusin mare defluentes ; Si nonadeó

Rivi.

V1 ff

fint magni, adpellantur Rivi Si ra-

Düvialls

idi ex colluvie aquarum facile difflu-

'Torrene-

Weliom

enti, vocantur Zorentes.

tes.

ndem v

CCCLXXX. Mare eft comtmne atq;

M?irc-.

ingens receptaculum Q9 colledio aqna-

p vel p

run infra codleftium à mineris & rupi-

t al n

bus falinis primavis mira falfedine gaw-

t m

dentisin , eftuque admirando ftatis tem-

oribusundas admittens & remittens.

tsvl

Lintedn,

CCCLXXXL /£fius Marinns eft mo-

AEflus

fà Ia

Marinus,

tus aquarm reciprocus, quo eedem fta-

v pj

tistemporibus Spatio 12 horarum, 24

jmunhs

minutorum , poudere faperincumben-

&Matriis

tis aéris, ab eibere per anguftius Spa-

tium fub minore Vorticis terreni El-

jum aqus

filu, 54

liptico - Sphzroideidiametro, prefrute

li f R

Luná maximé nova & plena, (j«xta

ricde gt

Cartefiumr) celerius ftuente , prefJi , gio-

n tame

bum terraqueum alias aliasque fui par^

ag m

tes fingulis 24 horis, 48 min, drur-

anque D

nz vertiginismotu obvertentem, for«

ntes m

tius s»gente, adlittora per fex horas

mgque remitteute

pulfz affiuwnt , eode

j

'Perfex alias definut.

zïumfankg

^

PARS

$Q ( 126 ). 00

hi

u

i

m,ïdl

e60260/03 C0 0280 036€

i

j

AR

[

j

fau

SPECIALISSIMA.,

g

m m

CCCLXXXII.

g

ip

1

Particu-

pecialiora five. Particularia Corpora

r

laria vel

S

in Globo noftro T'erraqueo divi-

ii

Animata dunturin Zrimata & . Iuanimata.

,xeïü

Et

L

vel Inani- ordinis caufa i tres Claffes /five tría

jl y GWQ

mata.

Regna, uti vocant, nimirum JMine-

3. chna.

vale, Vegetablle & Auimale omnia di-

Ípeícuntur.

« NENOM

Anima.

CCCLXXXIII. 41imaingenere di-

citur, vel Ageus quodcunque internum

| OQ0u0x

fimilate , vel , juxta Ariftotelem , 4&us:

ampkdiuro

primss Corporis Organicl potentia Vi-

xergi(zdxc'ïa, (

tam habentis , 1d. eft, Principium inter-

l

Offa1UCI

|

num qnuod organorum corporis aptitudi-

li dl

nein admunia vitalia & animalia(nutri-

W

Afl

tionisgenerationis loco-motionis,fen-

Mu

l

i

fationis &c.) obeunda in atium deducit,

y

T

l

Corpus

CCCLXXXIV. Corpus Or anicum,

l

Ts

hocloco, dicitur , Machiza natüralis ex

ff

Organi-

eum;

variis partibus , folidis, flaidis, affabré

CU

l

[

inter fe connexis compofita 44 con-

n q

venientem fibi znimam feu rectorem

rgsds

:

:

n

internum recipiendma ejusqueope fun-

j

/-

W

lQ«

r

L

| DARnS-SPEGIALISSIMA, 127

—

E

ET

&ionibus vitalibusvekanimalibusper- viyum;

agendis inferviendum: aptz.. Quiod fi

ain contingit Pventis vel Auimati no-

men habet.

3A

CCCLXXXYV.. vita eft aCtuale ani-

Vita,

m corporisqse organici intimé conne-

xorum permutuas actiones paffiones-

f' (s H

ue: commercium... Et huic oppofita

AQUOO (v

Mors,

Mors eft totalis abriptio commercii anie

Aimda, .

4 €S corporis vel ex utriusque vel ex

isfre r

I JMite.

alterutrius. defe&tu . aliquo: principa-

li orta.

ia d-

REGNUM MINERAL ..

Md

lyetm

CCCLXXXVL - Reguum. Minerale! w essum

fotm, f

comple&titur omnia AMigeralia in ge--Minerale.

Dyotmt; j

nere1ta diCta , feu Foffiliacorpora non:Mineralia

Tf t

zquéorganica, prímc

ipiotantum vitalij- vel Foffi-

ld.

Vr5 af

generalius ita dicto ,

j

ive Plaflico à na-

mala (

tura predita, variis falium,, fülphurum,

oniset

terrarum , lapidum & metallorum

um dedd

fpeciebus gravida, exterra ceu loco

j Orgamc)m

natali ad varios ufus in lucem pro-

anatrdy

tzahi folita.

CCCLXXXVIL . Principism — Plafii-

Piincia

jlis, dit

ofita al t

cum eft ipfa Natura. Univerfalis feu

f*ium Pla»

feu t

ztherignisve aftralis fubterranens , fpe-

terre-

flicumgs :

cificatus prP varis pardcularum

firium

P

L.

128

DzrrNrtTION., PH?;I&

$ wECI

—

——

;

—— — À

//

1

"MU 1

fclfälïh & aqüearum-äifgbfit

onibus

primzvis, in variis Terreni Globi par-

T

d

ena

tibus (emina mineralium fovens , matu-

C,,wmmh

tans & augens.

iX H

CCCLXXXVIII. Minzeralia hac tas

lil

Mifieralia

tione vel in quatuor , vel in tria divi-

enit

qxixotupl.

dwnturi »Ón quatuor, ut funt x. Terra;

$i

1. Sacci, 3. Lapides. 4.. Mttallac ln tria;

[l

Mineralia funt vel minora, ut Succi,

iogi

nim: SalSulphur &c.vel gedia, utLapi-

ii

(or

desMetallia; vel majora,ut ipfa Me«

LJ

talla vulgaria.

(

4

QXM(

Terre;

CCCLXXXX, Terre dicunturcor«

cc&vm. |

ofa friub lia terreftria, arda, ind«Gi-

t Ter n

j

4 , opaca, minus ponderofa , faporis

gus u

plerumque adftingentis, neque ii a-

orditaxat f

qua infenfibiliter difluentia, fed foluta;

jum Áricenta

er filtrum rurfüs feparabilia, & affufo

t dfirgas

f

umido pauco denuó i» molle lutum

"

(COCIT, |

abexntia-

ictmz Qu

Quetupl?

CCCXC, Terrz funt vel /ulgares

IOT

Vulgares. vel Pretiofe. Vulgares dicuntur, qux

Y

j

contempte ubique feré reperiuntur,

ml

[4

& funr vel (leriles , vel frugiftra.

ev

ii 04

1. Steriles,

CCOCXCI. Steriles füunt vel ZArenos

j

)

W

Aicgofa, fa. levesac candidz vel Aroillofe: 1lle

1Cuntur ; quzex congerig miunimorum

te

VN

filiculor«m modica . terrz poitione. in«

fermixta cenfiantes. humorem

reces

ij ]

I

N

pum

|

r

-N: -PHP;J(. :

Pags SPECIALISSIMA,

pegmamcnicsismEPOR TRU MDM I r ts D

ffifp.(;ütiokm;ï

RU Glohir.

tum non retinent, nec lutefcunt,

T , ag

ideoque nutriendis plantis & vetegan-

dis earum feminibus ineptz funt-

Ataiile .

Ml h s;

CCCXCII. Hz five Arpillofe funt,

4 r d

quz anon facile difolubiles & 'pingues ob

Ías,

nimiam fuüidentitatem & porotum ex-

UEL Turg,

(tla ii

ilitatem humoris alimentitii percola-

1 t u

tionem impediunt, plantarumque po*

tli, lL.

tiusfibras fuo glutine obftruunt, ad

A lpfa Me-

AAm veró velfolz vel cretà aut arenà

addità in vafa excoquuntur.

Memicore

CCCXCIIL Zrgilla fpeciatim dic-

Argitla.

J mül, Wüt'

tur Terra ponderojier untiwofa ac pin-

Vrl i

guis , qux lingue prompte agheret &in

l, n

RU d

oredetenta é fevo quaji conflare videtuv;

It

|

hlU

juxta Avicennam ficcans, adftringens

ii db

& abftergens.

ml li

CCCXCIV. Pertinentad hanc claf-

fem terrz quoque nonnulle 02 vul-

bv hg

gares & medicamentofe ; Item. Cimolia

Cimoliá:

j ,U

vel purpurafceus , vel alba, quarum u-

Puspuras

Ícens.

tTt

traque eft' argillz fpecies & fodinis

t

eruta ; .J/]a colore & cinericeo pur-

nv A

j

ij

^A Ibs,

!

purafcente; Hec albo prxdita & in

1 Al

'[:,w

!

lacentulas coa&ta nonnullis quoque

i um

terra figillata alba di&ta. — Item Ochra

Ochmm

r p

coloris lutei , faporis adftringentis , ad

monm ^

ufus pi&torios adhibita.

:

s

!

CCCXCV.

l

l

|

130 DzriNi1TION. Puvsic.

WSPEC

—

MY dj

1I, Frugi-

CQSCXC(Z? Frugifergtérrz funt qux

ferge.

o

ingues humore nigricant & /ntofe fiunt,

;

umiditatis tenaciores , diffolnbilitate

NH

;

1

loh

tamen aon adeó difficili gaudentes,

YCIX.

CCCXCVI. Exhis eft Marga , quz

i

Marea.

Ontul

Terre velut Medulla quxdam dicitur,

T

fubftantia Terrea plerumq; àrefolutio-

39f

nelapidum per aqueos vapores,exhau-

v

n

/,

1to (ale remanens, plus minus friabi-

Y

lis, levis, mediz fubf

tantie Inter ar-

W

gillam & cretam h. e. non tam plafti-

» d

l

Ca, uf creta, nec tam febacea & pin-

hfa.

uisut argilla.

LacLu-

CCCXCVH. Lac Lune, Agaricus

vl r

m

nse,

mineralis , eft Marga alba fubdulcis 4b

gui m

Ti chd

';UC

aquá, non item à V, folubilis, eam-

(lani

que colore lacteo tingens, parum vi«

fcofa, odoris expers, internis lapi-

QG Ti

dum parietibus plerumque adhzrens,

?f;a:ofzaü.*ulï,

aeida cum effervefcentia abforbens , in

WU

fanguinis fluviis fiftendis ejusque gru-

misfingulanter incafu abalto diífol-

vendis ,omnibusque ab acrimonià &

X

Marga.,

aciditate ortis afectibus utilis.

Ter

quotupl ?

CCCXCVIII. Unde Marga eft dupli-

f

cis conditionis;. Alia durior & lapidi

Aïa

haud abfimilis, quz longiore Tem-

N0

N

oris traétu diffolvitur & humidiori-

us Terrisutilior habetur; Alia mol-

rzlm.';:y;;

Aj

lior , terris ficcioribus nutriendis magis

con-

pHma, !

lx

'PARS SPECIALISSIMA, 3l

—

—

U funtos

conveniens, cujus apud Plinium V

Af

fpecies habentur , feecunditate vel ma-

Abl

jori vel.minori pro admixtione falis

Antes,

nitrofi aut fülphurei gaudentes.

ïzllj'(ga., qu

CCCXCIX. Vulgaüores Marge

Margz

fpecies

m day,

Species dicuntur r. Rubrca fabrilis , qux

1. Rubri-

yiftfoto-

eft fübftantia Terrea ponderofa, in-

Ca

Vreserhan.

tensé rubra , faporis aditringentis , fic-

Bolus.

imus d.

cans, in laterculos coaCta, Boli , in pla-

"Terra fi-

i Inter r

centulas fignatas formata, Terre Jipilate

rubrznomine veniens.

gillata ru-

m plaf

bra.

N

U

iX p

CCCC. . Terra tripolitana eft füb-

2. Terra

Ítantiaterrea, facile friabilis, coloris

'Trpoli-

9. hs

vel citrini 3ntenfi , cum faporeadftrin-

tana.

jo ls

gente , vel fubcinerei , lapidofa, durifji-

9 , é fodinis erui folita ad ufus me-

,j n

fs m

chanicos,vitra polienda , &c.utiliffima.

dutmis lnl

CCCCL Terre pretiofe & medica-

III. Pre-

1

tioía.

" Adharets

mentofx dicuntur , qux o5 virtutem ali-

abf

quam medicam, aut alium in artibus

ieqem

ICtoriaaliisve infignem ufum in ma-

ibato dii

Jori pretio habentur,ut fünt terrz [icilla-

b acrimoni

te, Crete, &c.

E

CCCCII. Terra Samia eft fübftan-

Samia.

qts.

tia argillacea febacea, pinguis , gluti-

It

dirior &

nofa & ponderofa ; coleris pallidi ex fla-

vo &albo mixti, faporis adftringen-

longiort ,fï

y & n

tis, àGaleno multum zftumata & ter-

yor; A5

re Lemui& fuccedanea. Cul non abjimilis eft

P

teira

mumau

L

) $pl

n2 DzriwiTrON. DHysic.

j

Chia

t;;m illa ctuftofa, candida,. ad cin;

(

j

(

reum vergens , ex Infula.Ch:o allata.

Qlát

:

XL.emnia.

CCZCCIHH. Terra Lemhnia ef fub-

v o

Hh

ftantia argillacea febacea , pinguis , mol«

m

lis, denfa tamen tenaxque aliquan-

ficti

tum , utlinguz adhzreat fine morda-

hi

citate, ponderofa, ex flavo rnbefcens;

l

l1

veletiam cinereain Infula Lemno maxi-

(l

1e erul folita, adftringens, cum aci-

.Ti

do efZervefcens, fudorifera & alexi-

ao

pharmaca inaqua refoluta molli cerx

Íimilis, fub cujusnomine plerumque

Ls

Sigillata

| i m

"lurcied,

Sipillata in fpecie terra di&ta Turcica , co-

*

lore interno totius mafTzx cigereo , per

| qdyre auto

ts L

univerfam Europam füb formá orbicu-

]ore caxtid

lariparvorum pàftillorum figurà caprz

olim , nunc cbaraderibw: Turcicis undtar

(istoGat;

madians vie

Sigilli xmpreffi fignatorum. diftribui

folet.

n

H

ftrr

Eretria.

CCCCIV. Terra Eretria eft colore

ll

(

alba & cinericea, valdé molljs , per x-

W

fanienta tracta linéam violaceam re«

L ]

Al

ferens ; virtuteadftrictoria , refrigerae

rl

toria & lenicer emolliente,

Tl

Pnigites,

CCCCV. Tetra Pmigites eft pine

!j

(ofi

gïlis 5 fp

iffa, mollis, uigra colote, .vi-

^ [f

triolaceo Japores và

lde acris & adftrine

MU

!

gens.

NOS H! AVHS

CCcCV.

Pans SprrEcrALISSIMA. 15j

PHFS]C.

o E

[

" BolusMe-

i?) äd dne

—

CCCCVI. 2olus M:litenfis ad cretas.— licenfis,

A0 allata,

accedit,

Bolus autem Armenaeftgle- Aimena.

l1 ef fu.

baterreavifcofa colore fubluteo & pal-

,;;"g"-'-'» M()!"

lido fapore nullo vel leviter adítrin-

J'E 4 lquan.

genteinArmenia effoffa.Et cujus notas

Toccavis

It mordie

veras habet,fl.'occavien,-stransfylvanica,

enfis,

I

in ore inflar butyri liquefcess , gaudens

110 QXl

eadem virtute adftringendi , exficcan-

, Qm at

di, antidyfenterica &c.

4 d

CCCCVII. Terra Sigillata Silefiaca,

Sigillata

Jl

(f4

Silefiaca,

Stripovien[is, lutei coloris , ad fiavedi-

i

(Ue

nem vergens ; pinguis, vifcofa, inftar

j

butyri in aquà velore diffluens, eft à

Axupgia

D mu,'ï(

colore aureo 4xwngia Solis appellata,

fOliS-*

l lil

]

J

utterra Lipaicenfis & Goldbergenjis à co-

Lunz

um t

lore candido Axwngia Lwae chymi-

€is vocatur; Utraque ob infignes in

j!'q

YU

j

medicina vires & efficaciam majorem,

fpeciatim in Cephalalgia, fluore uteri

albo &c.terrz Lemniz à multis prz-

nf of

ferri folita.

u R

CCCCVIIL "Terra Szgzllata Livonica

Livonica;

daceam fe

eft rubicundior, quam terra Silefiaca,

) Ringt

valdé adftri&loria atque inde in Diar-

?

rhoà, Dyfenteria omnibusque pro-

fluviuiss nimiis commendata.

j dT

CCCCIX, Porro huc referuntur

.m COXCW') ,

j &

terrz nonnullz gzacre, & rarz ; przeter

t

alias ex, quibus piétores uti folen

«

3

ut

A'

T

4 DizriNiTION, PuysrcC]

Bu

Creta,

V

ut fünt varia Cretarum genera; Creta

& mo

f$

autem dicitur terra durior emplaflica &

nl

vatm

sicht

candida, non febacea neque pinguis,

adlinguam tamen prompté adhzrens,

AC

Ejus Spe-

exterrz fodinis variis inlocis effoffa.

ens x

cies,

Species Crete recenfentur 1. Argentaria,

['(JU« [

cum internitentibus micis argenteis,

2. AMrea , mollis , facillime lineas du-

(

U

cens, 3. Ca'rulea pingendis parietibus

t

apta. 4. P'iridis dura. $. Fabrilis uigra

| m;rmgkat:s,'

feu Plumbum nigrum vel Creta mollis

as 1

& durah. e. mollis fed firmioris con-

fiffentiz, argenteis maculis nitens,

h

weto om'ö

Ixvis, & fplendens non petrofa, in

:

N j

Auglia optima reperta. 6. Fabvilis can-

fv

dida feu Vulgaris Nativa & Factitia.

qie v Mat

7. Umbria coloris fufci pi&toribus ad

fs t f

exprimendas ümbras inferviens.

[j

j

tsf

l

ldl

"Terra

CCCCX. Ad Cretas quoque re-

Mclitca

(

Í

fertur "T'erra Melitea, colore exalbido,

Cmf,

&

fapore adftringente , in tabellas coacta

& capite D. Pauli cum vipera fignata,

ex Infulà Meliteà ad nostransvecta, &

lii

A

fxpé

quoque fub terrz Saitle ficillate

D. Pauli nomine,

tata.

'alexipharmaca pu-

i

C

Ix

M

1

a

CCCCXI. Item Calx Extintla & Vi-

T

va: Hec eft fübftantialapidofa ex albo

ü

BU

cnerea 6 lapide cretaceo feu calcario

vlo-

Ptv

P-ARS SPECIALISSIMA, I$

*

x

——

l

violentia ignis in calcem exufta , fapo-

BUf (y

tis acris & mordacis adftringentis,

wemp/.lü/m.iï

TU Ding

acida enervansinovoque acido Aereo-

Valleren,

Igneocum SaleftriCté combinato fca-

ls efoff,

tens affusà aquà calorem cum efferve-

fcentia edens & przcipitationem la-

! Ai'gen!m;z,

&team cum folutione falis fixi often-

Extinécta,

5 at

du

dens. Illa nihil eft , quàm viva fuffi-

cientiaquz quantitate non fine fumo

5 paretlus

& zxítu fervente foluta & 1n Magifte-

iil tj

rium przcipitata, prxcipuum.in muris

f.Cr?x;a (j

extruendis faxorum vinculüm.

s Conl

CCCCXII. $4cci Minerales dicuntur-

3

Succi

in genere omnia aquofa vel oleofa , aut

Wi n

quid?

his folubilia fübterranea, & funt vel

Fluidi vel ex fluidis Concreti; lterum-

ME

quotupl?

ue vel Macri & in humido folubi-

Á

les, ut Sales , vel Pingues & igne folu-

biles feu inflammabiles ut $ulpbxr.

IN

u

J

Oleofi?

CCCCXI!I. Succi oleoji five pimgues

i,

oriuntur ex oleo vel pinguedine terrz,

tbeliscoxtü

feu mixturà quàdam fubülioris aéreo-

ia lg

nitrofi vifcidi cwm . calce puriori ceu

»sïïansïeftaþ

terrà per ignes fübterraneos prxpara-

af p

tajintra terram fcaturiente igne oleo-

ihumaa r

que iterum folubili, plerumque in-

flammabili , volatilitate partium olfa-

h ptad

&um afficiente & pro diverfitatefuc-

üapïdeïaexï

corum acidorum five falium aliorum-

0 IQ

I 4

que

ht

r

17;,6— DzriNITION, Pavsic.

P

--

—

——

—— À —EY TTR

p m

que accidentium cum quibus concre-

((,[ :Iv S

d li

Pt

Ícuntjn diverfa mixta corpora abeunt,

. Sulphur.

CCCCXIV. Sulphur in fpecieeft Re-

D

hi

t

J d

i

fina feu pinguedo Terrz chalcantoía,

[

. Natirum, aciditatepuriore peculiari gravida in-

i

astist

flammabilis.

1-«*;,1"ub]im€

Eftque vel 1. Nativum,

Vivam , ex Terra effoffum , idque vel

QRTUNM

k

purim & plané aureum 1nftar cryftalli

pelinciduzz , vel fabviride impnrum , fo-

ämlmas Vm«.ï!fi

lidum, interdum fcifüile, & ignis ex-

F'Z

il

pers, aridum & ficcum, virtute aperi-

us i

tivà, incidente, fudorifera, & alexi-

;.;uuszru'.'.ï.zï

Factitium. pharmacà prezditum.

Vel z. Fatlitium,

Ils

eft fubftantia fava, pinguis ponde-

d

rofacondenfata , facile inflammalilis , &

(ipim Q

fulphure vivo impuriori vel plerum«

dum fuit

h

quee pyrite vi ignis educta, luculen-

ve Ym

ter ardens, fumumque magis cxru-

vf

leum halans.

CCX

CCCCXV,. Oleofa fübftantia au-

(j

MM

hrj

It

tem in Terra fluens feu in forma fluida

RUAU

Petro-

feu varié. coagulata appellatur oleum

Ut frg

leum

Terrz vel Petroleum, quod x faxis

tranfudat.

amrrq;:.ï li

?

WNaphta

Quod fi fuübtile & candi-

d

m

* dum fit;ut inBabylonia, dicit ur NVapbia,

y

j

Md

unde Succimimpurius & Ambra; fi craf-

Tontgg

(

fis & obfcurioris coloris , Bitumen ge-

neralius , vel Petroleum in fpecie nomi«

UT

A

matutr.

HATIR,

CCOCXIV

!D |

:

Daxms SPECIALISSIMA, 137

|

I

US:oF |

CCCCX—X;I. Succinwm feu Eleheum S"cci-

vel

OOT2 al

n

Jceelt h

eftoleum fübterraneum five fuccus bi-

Elcéirum

tuminofus purior optime digeftus,, efun-

acantoj

do maris maximé Boruffiam alluentis,

;z Parda i.

& é vicinis rivis ebulliens tanquàm aquá

l l'.M!iW)I)'

levius in fublime evectum, fale mari-

1, Qu ry/

no, agitatione maris , aquz frigore

lr o

quoque fenfim cancrefcens , & indura*

QUITNIM |

tum »ndis imatans; contra Catarrbos

ipie

przcipué valens, calefaciens, exfic-

;"I'"

lt aper;'.

caus, leniterque adftringens, & prz-

j

d

d

cipuum Zrtuíis Elettrice di&tze Subjettum

MMt,

res leviculas, ubi incaluit, attrahens.

W

WW«

1

Album.

äF

Eftque vel Album , quod optimum vel

Citrinum.;

M

Citrinum feu. flavum, é quo pelluci-

oril'»'eï p

dum fuaviterque fragrans prafertur,

la, lu

vel Nigrum , quod fpecialius Bitwminis Wieram

I - |

fcu Bitu-

vel Afpbalti nomineinfignitur.

men.

CCCCXVII. Ambra Grsfea eft füb-

Ambra

iharà a |

ftantia febacea , pinguis , folida, levis,

Gryíca

yfoma fut

fibcinevei. colovis , inflammabilis , odoris

dator oleum

admodum fragvantis , faporis pinguis &

pl ex fas|

aromatici, inftar bituminis é fcopulis &

il & n

faxis in imo maris effluens conden(ata &

ücturiup

in littus eje&a , indeque in fruftis

Inha; &

(nonnunquam grandioribus) colle-

s,Bina s

&a, calefaciens , refolvens , ficcans ,fpi-

ritibus animalibus & cerebro five ner«

j f

xvis amica,

qu

r

CCCCXVIIE,

138

DzrixN1:TION, Puvstc.

—

hu DT

Ritumen

CCCCXVIII. Bitumina fünt vel Li-

fUL

[

q!dk p

quotup! * quida , velConcreta , ut lünt przter Af-

ii

j

phaltum, & Picem, Gagates feu Suc-

qra p

[

cinum nigrum , Terra Ampehites, &

l(

nac

(luidin

Carbones foffiles.

Bitumen

autem

"Ouo [

fpecie?

in fpecie appellaturillud , quod , eft zi-

iA

grum, amarum & fatidwm, quod fi

Maltha.

eraffiw fit inftar limi , Maltba dicitur.

H

Gagates

CCCCXIX. Gapgates eft. Bitumen

5

vel,

[

:13

(f

durum & politum , vel geru Terr Ni-

L;

gra lapidee cru[tofe, bitumine pregnans

(

r

4f CY

1dque redolens , & picis feré in modum

fiagraus , nigerrimumque emittens fu-

alhfimid

ia r

mum , & magis in aqua ardens. quam

Succinum, nec nifi n oleo rcftinguen-

ihfendrh

Succi-

& ia

num ni-

dwm. Dicitur aliàs Succimum nmigrum,

Viresq

i Qp

grum.

habere.

ue emollendi & difcutiendi

'asammlefm

CCCCXX,. Terra Ampelites dicitur

AIlieti

Terra

' d

quoque Swccinum nigrum, & eít Bi-

Ampeli-

tuminis, terren. genus foffile, lapi-

haxdrttc

€cs,

deum, friabile, nigrum , zec bituminis

fY UV

odorem fpirans , nec facilé flammam e-

"h

]s

müittens.

"

Ti

CCCCXXI. Afphaltu feu Pix Ju-

Afphal.

&

il

tus,

dzorum , à lacu Afphaltdefive mari

M

mortuo nomen habens , quod ibi po-

(s

u

tiffimum limi inftar lentiffimi pici fi-

hn y

inilis eruitur , eft feumm Macrocofmi,

fhm Eu

pm

—

D |

DARs SPECIALISSIMA. 139

—

'f'dd fu nt VEW, l

Tf Pt

picis inüar-äurnm, fupernatare pri-

£it&s[en p

mum . aquis confpicitur feu lacubus,

Anpeltes

hinc ad littora propulfum concrefcit,

Mij at

denfatur, tenacifimumque redditur,

qui, d

P

urpurz modo ex migrore refplendens,

TW) QUOd ü

onderofum & validwm odorem vibrans,

lls iohr,

cujus ratione venenata abigit ; appella-

Piffa-

À Blune

tur Piffafpbaltum , quando pix ipfi com-

fphaltum.

mifcetut.

trib t N

r as

CCCCXXIL. Litbandrax five Carbo. Lithan-

vimodum

fàx

foffilis, Carbo petrz , lapidem nigrum

i utusfu-

cruftofum friabilem reprzfentans , eft

TENSS qan

bitumea induratum & exco&tum , par-

DI

tibus Terreflribus Ylapideisque obvolutum

m ag

& intermixtum , € quibus halitus ful-

| & dicuteni

phurei copiofi igne pelluntur ut ha-

beatur oleum fulphurei odoris , quod

hls dicita

vafa argenteanigro colore inficit; O-

"

leum inde deftillatum appellatur Pe-

Petroz

leum

fofile, n

iroleum Artificiale feu. Fatlitium.

Facti-

2 r bt

tium.

CCCCXXIII. Sal ingenere eftfimpli-

Je famman!

ciüs Tigidiorum partium coagulnm non

Salin ge*

nere.

nimis ar&z compagis iz aqua difflweus,

j m oj

& poftaliquam evaporationem iCry-

ailefuer

ftallos fuz figurz plus minus pelluci-

5 me. V?

dasrurfus coalefcens , rigiditate fpicu-

ontffimi

lorum partiumque angularium gu-

m ao

ftum afficiens, aliaque corrodens.

CCCCXXIV,

j

140 DrriNiITION. Puvsrc.

]

a

CCCCXXIV. Sales dividuntur I. fa-

(

Quotupl?

u

L

tione Naturz & Statis; füntque vel

v

j

1.5

fimpliciores & mapgis homogenei ex par-

(

ticulis unius generis & primzvz fi-

i &

gurz, ut quibusdam O , (D, (D &

u

vel Compo:ti & magis heterogenei ex

N

filtà

variorum falium in unam maffam coa-

gabltt

hiu orti. 2. ratione Locorum Nata-

4

lm & Modi geaerandi Sal eft vel Foffile

av

& cxduum, ut Polonicum , Hifpa-

vt i T

nicum, vel Fostagum, Marinum , Aé-

g u GU

reum, Lapieum, Cellarium ,. Metalli-

m C

cum, javtareum, Uvinofum, Ammoniae

"TU

^

$s

cim &c, 3. Sales differunt ratione Sapo-

, t Aq

ris & Figure ,ficque funt vel Acidi iique

v mibit

vel Acido purioriminerali , vel effan-

aultons, C0

tiali vetegabili potiffimum przditi , vel

: CCODUI

ZAlkalii tàm Volatiles quàm lixivia-

A cummuri

les, vel.Sal(i infpecie ita dicti , Muria-

f

D7 7':;01

tici, & PDeculiaris faporis Mixti.

)

7l

QUf

: Salcom-

0'](

5

,'CCCCXXV. Sal commmwnis eft. fal-

Il

gt

muP* fioo aquz falfe fontanz five puteorum,

D

n

[

Al

qui humiditatis aquez evaporatione

fa&ta, infpiffata in Crsftallos Cubicas iu-

Qon

tegra: füperiore plano. aliquantum

mFL J

4

confpicuas, concrefcit, colore utplu-

mbl

rimum al/o ,

faporisfalfi proprie fic di-

: nl

€ufe

Wex ácri & acido temperati pro fa-

-

Itnà (;

9

VP

pu——— x m

PARS SPECIALISSIMA. 54;

-

77

l

linarum varietate multum irit

er fe di-

l Hü][qu

P'.";

Pg "l eltr l

verfa.

S3l Maris

CCCCXXVI. $4 Marinw ex aquà

DuS

rümgya t

marina co&tione edu£ctus,quoad ufum

O: æ&*i

culinarem quoque cominwais , fed à foa-

ferorenejer

rfamooi.

tauo quoad Cryftallos Cubicas differens

bedris abwno cubi latere ia triangulavia pla-

f N

naabfciffis ; 1 aqua exfolutus , fic eva-

45

d vl ï'»!]ile

l

cit, ut pars nitrofa

m, Ri

poratione concre

& acrior (aut fi mavis alcalina) pri-

At Aj

, Mil

mum coeat (cum Sale Tartari di(folu-

to fine tumultu commixta) à Daleo $2]

h Aftrorige

NRNONTR

Salis petre dída , fed pars altera , in va-

fis fundo , aquà omni exhalatà rema-

tv Al

v if

neat , multó a-idior , cum ) tartari tu-

multuans , coagulans, przcipitans.

Vr «

SallGemj

CCCCXXVI . 5al foffile vet (l pgemma

Ia36q

qua f

fali communi affine, eft fal. pelluci-

i, Mi

dius , ex nitro fixiore & fale commuyi com-

3j

ofitum, plurimum materiz lapidez

immixtum habens , valoariduriu , ma-

ii ek

gisque adftrinzens, dentes afperitate

f puttum.

lapideà offendens, zec facile folubile, in

: EX'&POI&UG

Cryflallos éx untegro. Cubias. zque ac al

ins Cubt

commune coagulábile , carnem àcor-

p diqui

ruptione fortus liberans, & magis

, (0It V

medicamentofüm , quàm alimento-

| propr

fam, folutioaem fublimau (ad difuinctio-

nema communi) pracipitaus , & Solu-

tcmpmuïf:

tio-

142 DriNITYON/Puvsac,

P U) qfh

tionem Vitrioli füubviridem flavo CO-

ï" iU IT

lore tingens; Elegantifimum habe-

g

0j

Hifpani-

Md

cum.

tur ex Regno Catalonig , uübi ex hoc

qu

fale & candelabra fplendidiffima & co-

I^

um

AU

; 4

TPoloni-

ronz aliaquej quafi ex Cryftallo

sls PO"*

eum

effünguntur. Polomcim quoque ex fo-

dinis minoris Poloniz excifüm inftar

V,S&/ff)) ^

ingentium lapidum ad zdificia ex-

)

ftruenda :ufurpatur, fub Térrà mi-

h[ / N'

f

LH"E

nus ponderofum, in aére multó gra-

M

v1us redditur.

(

Nitrum,

IN

CCCCXXVII. Sal Nitrum ,à Nittia

asf

ïæiäzkus, gl

4gypti provincia dittum , vel 52] pe-

tre vulgó dicitur compofitum ex uri-

äïxämmnhhfd

nofo fixo cum acido effentiali fatura-

ndlun, Af

to conftans, vel fubftantia multum

miy qwbusd

Cryftallina alba faporis acris & ama-

tafiiur la

ricantis ex acidiufculo mixti ex Ter-

veharis Tem

Jl

rs pinguefactis füb ftabulis, cellis,

j

excoCtain Cryftallos figurz pyramida-

ACPUU

l

lis vulgo, ad Cubicam accedentis fex

laterun. Ynzqualium Boyleo , fed fex-

N

MM

angulas tenues, longas & aqualiter

D

craffas , latera parallelogramma, ex

Ti

altera parte pyramidisin modum acu-

minata, ex altera quafi przfra&ta haud

polita habentes, Liftero, Prismatis e

* bafi bexagonà fürgentis Guilielmino,

li (

/)

* €vaporatone coalefcens, fpiritu acido

LUi) hM j

vO-

W D

- d

PARs SPECIALISSIMA.,

143

ljfidem Häïi;ji

volatiliAéreo-Ieneo rubefcente & fixo

Wmum bäï:

terreftri alcalico jJuxta Mayovium tur-

i, Ubi r

gens & Sal terrz aéreum univerfale di-

] jdlmma &(

&tum; multarum Vrium , Elaflice Virtu-

ü CW[&JI

tis Subje£&tum , aqueum- & igneum,

AO üeef,

przcipitans , potenterque refrigerans,

lm if

Martts & — ais Igürumentum przci-

i lflda o

uum.

QO Ttri w

CCCCXXIX. Salis petrz five Nitri

Hre mul) p

variz $pecies habentur: Eitenim vel

Nativum.

Nativim nullà ope humanà accedente

Vr NI

efflorefcens five exterrà nigrà five ex

N vd ] p

arietibus, cellis, macerils , vel cazdi-

Doyltun u

diffimum YtalaCticum , vel flavefcens plu-

Yefendi l.

mofum, .4phronitri ,fpamz Floriss no-

ünta miz

mine quibusdam veniens , & pars Ni-

Xb as d a

Fa&i-

tri fubtilior habita. Vel Artificiale,ex aquis

tium.

]o mytier To:

vel variis Terris exco&tum, Halinitrum

Áabiis, calis

^

appellatum;vel etiam ex fale commü-

p Wa,rmd:-

ni cum calceufto aut urinofo aquàhu-

Vactetentis J

meétato & aéri expofito productum.

jylo, f t

CCCCXXX. Lapis Prnuelig eft Ni-

Lapis

Prunelle,

s U /qu

trum puriis cum fülphure przpa-

ldogrammo,

ratum contra anginam & inflamma-

jn modur:

tiones valens, & Borax feu Chryfo-

Dorax.

üpræïrafæï:.

colla Faditia eft fubllaatia cryftallina

iltro, 2f5

glaciei 1nftar pellucida, alba , alumi-

xtis Gdl

ni colore non a5fimilis , 4fed faporis

acris lixiviofi, vel S;aplex & peculiari

[05, ïpif'vf;

mii-

hl E

144 DE£rtrNITION,. Puvsic,

d

—

Il

| (5/9

H

minera vel lapide, ex India in Eüro«

»

[/

[L

l

pamafportato , cum aqua vel calcina-

qas

tione parata, vel Compo[ita ex Nitro

T

z

cum lacte vaccino & melle defpumato

n

u

invicem commiftis & coagulatis aut

j

exaliis falinis mixturis cum (p , p , 9,

KUX

n

Tartaro, Urinà, x, &c. facta, é

oX

Venetià copiosé allata, metallariis, au-

«

rifabris , fed & Medicis in pellendo

W

SdAj,. KEtuutilis.

[

d

iqui

ymonia-

CCGCXXXLI .Sal Ammoniacum no-

cgm.

men ab Ammonis oraculo vel arenis

cärm,wkmg

dim ais

Africz trahens, olim é fpiritu acido

fuübterraneo & Urind Camelorum fuüb are-

t Viqu

| dl

Natiyum.

nis in laminás concrefcere creditum ,

! fl

eft vel Nativuum, rarun, compofitum

& oltum |

ex Nitro volatili & fale communiin Terris

|

-quibusdam levioribus & fpecubus,

j

p at

i

MM

? Dd

nec non ad montes Ignivomos & intet

COU

yaai- Carbones foffiles interdum reperiun-

!y &.equmn

tium, dum,velFaditium commune , quodeft

Salexürina,pauco fale communi,& fu-

V ul

Wif

ligine,adeóque ex alcalico Volatili & a-

«ido, Venetiis vel Antwerpix maximé,

|

compofitum.

fi

l

IN

N

l

$2l Alkali

CCCCXXXII. Sal Alkali in

enere

dicitur vel $2l Folatileurinofum dictum

ä

[F

Jl

ex animalihm excrementis aut partibus

46

TAU

L

TAT

ehcitum, conftans copiofis particulis

feis

)N: ph')'(;.

PARS SPECIALISSIMA. 14f

[ sl

Ü

]

reis & oleofo - ipueis probé mixtis cum

Q vel

paucifimis tevreis aqueisque temperatis

Pl & Nj

facile in autas avolans; ut Sal C, C..U-

rinz, ipfumque Ammoniacum factitium,

d defPUma»:fï

Fixum,

QOipuafis ay

Vel $al Fixwm Lixiviofjmn plerum-

wnæ)æ; ]'

que ex cineribus lignorum & planta-

& Bb i

rum quibuscundue, vel calcinatione

Wil a

vel elixiviatione, vel utrodue modo,

roductum,ex copiosápurà terri mul-

1 ii

|

tà pinguediue fubactà , particulis etiam

Ignets & aliquibus- aqseis imprzgnatà

bt no-

lbv ais

conftans, cum acidis effervef ens, humi-

ditatem aeris imbibens, & facile 4/ffin-

r ao

a.

en. Ex quo fit Sapo per liivium ad-

m

ditis oleo & fevo,nec nonfufione cum

r d

VA

filice Vitrum, atáue exinde fupernatans

, Gnpdtz

& ollarum marginibus adhzrefcens

1757

Tens

Spuma, acerrimi faporis , coloris fub-

; r fras,

!

7

1

cinerei, Fel & Axungia Vitri dicta.

MW

n &t

CCCCXXXII. Salis hujus Lixiviofi

ao

Yne, quid

Species frequentiores funt. 1. Sal 4lka-

$0oda.

li infpecie, 50da, Alumen Catinm , & ct«

A

néribus herbz Kali vel Anthyllidis in

x Voladi

maffas duriores porofas é ceeruleo gry-

Ttizmac

fei coloris absque lixivio coaétis , ex

Hifpanià maximé advectum, Vitrum

jlulin g

2. Cineres clavel-

Cineres

przbens optimum.

clyellaü,

finofard

lati qui funt Sal alcali é cgmbuftione

osau ^

m

lignorf:nf.duriomm per elixiviatone

a2

K

ij

*s

146 DzeriNiTION. PHYsic.

p EC

—

—

& novam calcinationem colore gry-

[!

,Jniit

Cinis In-

feo productum.

3. Cinis Infetorius eft,

Whmgel

i

fe&torius.

e faceViniCalcinatà,Sal Alkali coloris &

f

42l

virefcente ad album vergentis, faporis

yl

p&I[CJCH

zi

amaricantis, € Gallià copiosé allatum.

f

,

Alumen,

CCCCXXXIV. Alumnen rupeum vel

"m

Cominune eft Sal Coloris albicaniis pel-

i

qll('

lucidum ex acido puriori przdomi-

l]

Wa U

nante cum pauco acri conftans, fapo-

d

ris fimul aufteri & adflringentis, raró 1n.

j/

Mi

ii Tb |

J

venis Terrg per fe inventum, fed vel

p Ut

j

ex aquis Mineralibus vel plerumdue

tl

moqu; |

ex lapidibws aluminofis uftis vel folà

*c

aquá,vel Urina & Kali additis excotium,

s a

d

babens crsftallos in. prifmata fexangula-

; CC

riaex undecim planis conftantia,& per

f r v

,

Sexangularia latera plana cum inter-

je&is alternatim. binis quadrangulis

!pidibw ttmi

um n

affurgentia, juxta Lifterum, formatas,

fed fipuvd otta -bedricá preditas , & inter

la d

m atl (

uatuor fales primos numerandum

LOT

QUi

1 .

juxta Guilielminum, in Italià , ubi Ro-

TM

i

manum pallide rubentis coloris habe-

!d

tur, Anglià, Germania, Scanià &c. pa-

(

lj

M Ral

rari folitum, varii apud opifices ufus,

(

A

V

de cxtero exficcans, adftringens.

CCCCXXXV. Vvitriolum eft $al aci-

siui

Vitriolà.

j rl

dum purius particulis & colore corpo-

fum metallicorum corroforum imprz-

fübrtg

4

&

gnatum,

/Wx

!

! Pigy

- nE

PARS SPECIALISSIMA. 14?

——

11 Colore .

[ s

gnatüm,faporis ex acid

Z) aufteri naufe-

Hlfri

Allliolor

abundi;aditringentis;abiens in Crsflallos

V0l (ipors

(fecundum Lifterum,2 Pyrite ferreo,) ex

utràque parte aciminatas , & ex decem

0s alltu,

aripeüm vd

lanis lateribus inzqualibus , fcil. ex

uatuor mediis planis Pentagonis , &

iliixis pl-

Ti pridoni-

ad fingula quique extrema acümina-

nftans fv |

ta, terna plana triangula habentibus

conftantes, fed juxta Guilielminum

Raf rioin

m d vd

parallelepipedt tbomboidei fignrá. dosatas

inter quatuor falia prima referendum,

dome

magni quoque in Mericina & Arti-

lsv ol

V

st

us & Ípeciatim pulvere Ssmpatbetico

J

n

:

ufus.

CCCCXXXVI Zitriolum eftvel Na-

Qonfnad

pecieg

J

,

l(g

tivum rarum, vel Faitium vulgare e la-

B

VitriOug

pidibus terrisjue metallicis. cupreis

i qufapis

ROTHUS,

maximé & ferreis contufis aéri expo-

vija, & t

fitis & aquà affusà in cryftallos ex ere

cerulegs , uteft Cyprium, lngaricum,

preran m

I L

Romanum, feu Ceruleum , é ferro viri-

des , üt Goslarienfe, vel ex his denuó

s coloris i*

calcmatis in. MafJas albas folutum & -

n ]

Ccoagulatum ..

i pf

CCCCXXXVII. Huc referri pot

eft Lapidse.

Jhringets

Al |

d

Lapidis Afii vel Satcophagi, qui eft mi-

nerale 1

eve fungofum, friabile, fciffile,

k(U . ealor

e pumici ruffo fimile, guftu fal-

fub- s&lfüg.l

[WiOïumä fum *

fugimitati i«nliädïns Salfigo

flava

p

148 DEriNrIi 10N. VPHïSIC.

—— Z

f

Cr

flava tenuis compagis mordente vi &

v

erodente pollen:, ita utin ejusmodi

OT

lapidicinis antiqua crurum ulcera fa-

nari dicantur.

!

li

i

Adarce,

CCCCXXXVIII. Et Adaice quz eft

& med

incruftatio falina feu concreta faljila-

ml

v

go buxidis & paluftribus locis ficcitate

(

iM

!

emevgens, arundinibus ac herbis agglu-

|

Qsf

tinata, colore flori lapidis Afil fimilis,

j

(

forma aliquantum cavo proxima , ut

hia m

nonnullis Alcyonium Lacuftre videa-

tur,virtute pariter acri rodente ad evel-

Ms t x

lendas lentigines, lepras, gaudens.

at

'Tartarus.

YO ïercola'

CCCCXXXIX. 7atarus eft corpus

Salinum, cryftallinum coagulatum ex

ag

nigii m

acido maxime viai &9 fxcibus copiofo

Sale volatili Alcali & acido 1mpragna-

am pj

tis & ex fermentatione in fundum prz-

ttcmpla

vmte mf

cipitatis, copiofas partes tam fpirituo-

; li

fas quàm fixas terreftres in complexu

fuo detinentibus ad latera vaforum n

2thcccxm,

fubflantiam fabulofam quafi gemmis Dia-

:ï

Fm;m Y

J tiumdid

hanis augnilofis ornatam, induratum , co-

j

[

Ut r

ris pro ratione vini vel rsbicundi vel

albi, faporis füb gratà acredine acidius-

Wt

?

Wi

At w

culi,magnarum m Medicina & alibi vi-

rium,Diureticum,refolvens, omnium-

AU r

que feré purgantium & emeticorum

TU v

li

Corrigens, & ftimulus.

Sacchas

X Pv

Pans SPECIALIS$IMA, 149

i.

As

L

ER

! mordenfeïy

CCCCXL.

Saccbarwin , eft waaffa vel Sacchar&.

lIt Cs

Ciyftallina vel faltim falisficurà & co-

m ulcera

lore pracdita, 6 fucco arsindinis Sacha-

j

rinz Tacomarüe 1 utràque India ex-

cocta plus minus dura, faporis dulcis

Airtquad

Oa fJ////g.

in cibis & medicamentis potiffimum

hr fiatate

fundamentum, ufusque perampli,cor-

hia

pora àputrefa&tione melius quàm ali-

sAfiimis

ud falis genus przfervans.

proxima, V

CCGCXLL Lapides funt corpora

f,apides.

duia, firma, uon dutlilia, nec in aqua fo-

quid?

Atrecdee

lteadev-

[

|

lubilia, nec 1n 1gne facile liquabilia, nec

gsüfm

conflagraxtia, ex fucco acido per Terrz

u

oros percolato particulis terreftribus

p od

imprzgnato,per lentam exficcationem

Viv

niA;'

reliquis bumormm: vifcidis €g inter fe &

F fralns a

1

cum. palvif-ulis . terrefivibus magis mi-

zgdo ir?przgm:

nusve corplanatis arétius ab ae&re com-

indmpre

E

s n f

primente 1n folidam fubftantiam co-

atia.

&sin compr

r valorum

CCCCXLI!L Lapides pro ratione

Quotupl,

ftrué£turz nec non Puritate majore &

ul gemmst

minore fücci vel aquz terrzque fiunt,

p

vl i

vel Pretio[i rariores , vel ulgares , ite-

rum-utrique. vel Pellucidi , vel Opaci,

relim 2

dicna Ka

vel Fignrati , vel aullá fingulari à lapi-

dum communi diversà raràve figurá

jdvenson

ftru&urà , qualitate aut picturà mo-

d

h

tati.

CCCOXLIIT,

"

j

K 3

10 DzriwiTION. Pruvsre,

p

1(( Pi

Saxum

CcCc XLI&I. Saxum vl a;efc Eor-

l

vulgare. pus mere lapidofüm, ubique feré in

"E

al *

terrà obvium, particulis terreftribus

jl Ilui

]i

craffioribus implexum,durius vel mol-

[/ )

lplf?l

lius, pro ratione compagis. Unde $z-

xum vvigare hoc vel in fruflis minoribus

1

vel majoribus, quadratis, rotundis, aliis-

li

iu)

»

que occurrit, coloribus variis , potiffi-

Dd

nfad

mum ex albo cinereo feu gryfeo , vel

exfufco rubefcente,ad varios ufüs Vi-

p

tz humanz Mechanicos, Architecto,

iU

X

nicos &c, ferviens , ad zqualem aque

niadore d

molem in tripla. feré ratioue pouderis fe

g m 1

ha ens,

ndi u

LapisCal-

CCCCXLIV. Z apis Calcarius grytei

tune &i

carius, Vel albicantis fufci aliorumdue colo«

: r p

rum facie internà feré lxvigatà particu-

fs

lis .alcalim; fixis tn Calcem igne wfüibilis

CCCOLLI

cujus generis etiam habentur ab aliis

Vitp) Mar

variz cretz , argillz , gypfi, filicis &c,

du v

ecies.

vetalorim

Lepisto. C CCCXLV. Lapis Bononienfis,Spon-

! vtbl l

aonienfis. pia Solis, eft lapis, feu maffa foffilis

Woin ;

forma lapidi Nephritico.non abfimi-

Ts dhdyd

lis, colore grsfeo jblendente , ponderofa,

f

ïggäiu

inftar Eboris wflilis , fragilis ,

gypfo-

fan

fnlphureo - [elen-z'ticgz ( juxta Kirch

erum )

multum Arfenici, Antimonii & Vi-

hr

SUATN

füfi

A

trioli admixtum habens , in agri Bo«

rl

[

nOoRICnR-

D

DPAns SPECIALISSIMA. IjI

-

uFfl?gr;eHg

nonienfis collibus repe-riunda ; legiti-

Qque r

me calcinata acrique diurno expofita,

T Vrrfirj

luiien, etiam nubilo tempore intra fu-

TT vl mol,

os poros recipiens, & in obfcuro'poftea

2 Unde t

oftentans.

LT

Lapis Ol-

CCCCXLVI. Lapis Ollaris feu Le-

d dj

betum eft lapis, fubviridis feu pulli co-

laris.

ts if

loris,fubftantix molliufculz, ut vafa

àBylo, v

igni refiftentia cibis coguendis utilia, py«

Ios ufis Y

toboli &c. inde excavari poffint.

, Ardhitetio,

CCCCXLVII. Lapts Violacens eftla-

Lapis Vi-

ET

olaccus.

lgt f

pis colore cizereo maculis nigris & pu-

niceis cum micis aureis interfperfo,

rudis inxquali & vulgari facie, magni-

Vi

tudine & figurà varià, fuavem viol£ o-

[ gl

dorem [piraus , pluribus in locis repe-

lngtipn

riundus.

Saxum

m p ls

CCCCXLVIIT. Saxum fiffile (&cbif*

jettr ais

fiffile.

ferftein/) Marmor menfarium nigrum,

v ls

eit faxum vulgare, frequens, coloris di-

verfi, utplurimum nigricantis , in ereftas

oj :

vel tabulas plures plus minus firmas

ymaffa fofi

fiffile , politum ad ftrata tecta, menfas

1102 dl

nitidas, tabulas deletiles aptiffimum, va-

it, ponds

riis fepe animalium , infe&ctorum , mu-

nyglis , !*

carum , pifcium , vegetabilium, turti-

xa K

um, zdium, fylvarum, fruticum arbo-

yimni t

rum; aliarumque rerum infinitarum,

s MP

imaginibus elegantiffimis à naturà [i-

n*

4

gnamm,

PllePIE

1f2 DrriNiTION. PH?(S»IC.'

—

i

1;

gnatum,& Dendritis, Gra*mmitü &c; aliis-

m

d:mæ

;

q«e, ex rebus quas reprzfentat for-

f

matis, somivibus appellatum.

«(]I )

; M

1

Marmor.

r

CCCCXLIX. Marrmor lapidum vul-

] ziz'n

garium non metallicorum bonderoji[J;-

m;f:oipr

[

[

]

qu

"mun genus, eft lapis durus fplendidus

oum C

ro Tinéturz metallicz admixtz va-

d

|t

rietate, prater album, quod vocatur P;-

i^

t ['u ai

|

riuv;, vario colore, ar&ta partium com-

(

preffione equalem feré fuperficiem often-

s

tans, ad gravitatem aque. in quadrupla

enldis Y

ratione fe haben-,pro coloris & loci na-

talis varietate div

uf

erfis nominibus ap-

j um D

ellatum.

| tugns

Porphyri-

CCCCL, Porpbsrites eft marmor du-

Bu

tcs.

riffimum , rubrum , piétoribus infervi-

mornigm ]

ens terendis pigmentis.

hrevoldoni

Malachf—

CCCCLI. Atalachites five lapis Pavo-

atcbus adh

tes,

nius eft marmoris vridis fpecies mol-

dam,ai f

lior, malv« inftar foliorum , nonnun«

m2 41l

quam vafis inde conficiendis infervi-

(

W

((1y,

ens, & aliquid7itriolice interduim tin-

[ v"xïz;n [

urz poffidens , cujus virt«te in pau-

D

cis granis purgare, hzmorrhagiam fi-

lttn "i

ftere & contra fpafmum facere , non-

vl

nullis etiam occulta vi contrá tonitru &

lod

fulgura geftantem przfervare dicitur,

Mstrin

ex Infüla Cypro & noftra quoque Ger-

Gu

mania

E.

DPAns SPECIALISSIMA. I55

ii a: !

mania habenda; à nonnullis inter Ja-

t i.

fpidis Gemmz fpecies recenfita.

!mml

CCCCLAI. -Opbites feu Serpentinus Ophites.

eft marmor inftar Porphyritis duriffi-

nlmmi.

mum, colore viridi faturato, dilutioribus

D rj

ejusdem vel alius coloris aculis quafi

Bbendd |

Iitg v

a[per(nm, oum contra iCtus ferpentum

& venena valere creditum , hodie ad

Vocarbs

itiüm o«

varii generis vafa fabricanda utile.

CCCCLLIL. Lapis Hlorentinus eft rforenti-

ff olen.

nus,

marmor ex fufco pallidoque. flavefcen-

V auimplg

te vel aliis coloribus quafi urbe: alia-

Wt m

Is z

q

T

que picta in füperficie exhibens, non-

[

nunquam Dendritis fpeciem — confti-

tuens.

F(ïï

EJ

CCCCLIV. Lapi L34ius eft mat- . aius,

M

mor nigrum Izve adaurr & argenti CO-

lores vel bonitatem examinandam a

4l

Pa

artificibus adhibitum , olim ex Lydia

I65 tll

allatum , cui fubftitui. poteft ex Ger-

TO

Bafaltes.

mania Bafaltes,

!

T

mien

CGCCLV. Alabaftrum vel Alabaffri- . As

n

.æ;'m

Vi U

tes eft lapis: candidus , vulgó notus,

ftrum,

qiicinge

marmoris quoque fpecies, fed mollior;

yrthagün

h

& hincGypíum eftcalx velex alabaftro,

Gypfum

2 facere t

|

vel ex lapidibus quibu:dam Alabaftro

qobrt L

haud diffimilibus;aut à natura aut prz-

fervare t

cedanea artificiali uftione, nata , exfic-

cans,ftatuariis & pi&toribus inferviens.

haquoqïl'fï

-

K 5

CCCCLVI.

Fl((PEC

154 DerINITION. Puverc

1 d

Moroch,. ; CCCCLVI. Morochtns , Levcogra-

gl

tus

phida, eft lapis mollis, tener, Iineas al-

«f n

bas faciens, ortus ex faxis albis calca-

j undllS,V

tiis, eorumque ramentis, Ibricus feté

d

inftar faponis, fuccumque emittens latli

M

üx M

vel aquz faponacex fimilem , inter opb-

rw'aplsafw

talmica, exficcantia, habendum.

-

i um

Lo

e

CCCCLVII. Cos eft lápis duriorynon

aX

afper , vel colore ut plurimum aipri-

cante, particulisque interdum Vitrioli-

J

J

j M&W

cis fcatens, vel albicante qualicus , vel

flavicante Oloarius diCtus.

pis exn

j t

$ilex;

CCCCVIIL. 5dex eft lapis vulgatis-

fimus, duriffimus, variorum colorum;in

r at

fuperficie maximé levis, non porofus, ad

Tl ar

tipas fluminum copiosé reperiundus

COCCLX

d N

altus obfcurus, alius albus & fere pel-

lucidus, alius calcarius , alius Pyrima-

porem f

chus &c. integer ad muros exftruen-

Q15 CX Tral

dos minus aptus , Metallis omnibus

tàns rel

inftar matricis prafens , & liquorem

hg a

przbens vegetantem, 7triariis utilis &

li 105(1";

contra calculos, atque ad dentrificia ab

fatzsulg

Vaecinus. aliis adhibitus.

A

Lapis Vacciuus eft Si-

qi

lex perforatus per cujus foramen fub

£ n

finem ar&tius vaccarum papillas ad

Q»M |

corrigendum lac emulgent.

li

LudusPa-

M

CCCCLIX. Zsdys Paracelji eft lapis

a

L

Taedü, füicnlofus , fuccini Citrini colore, magis

MUOHCHLWI

tamen

Y Dirrg,

PARs SPECIALISSIMA. Mj

- —

ln Ley,

tamen'opacus, varie magnitudinis,ve«

HRtr f

narum inftar lapidem obfcure cinerewn

4653l cj

transcurrens, in maritimis faxofis fx-

, lr

pé reperiundus, virtutis Diureticz, Li-

:

z

í

Htiters]jj

thontripticz.

At Dfer pj

CCCCLX, Hammites,faxurn arenae Hainites.

U.

rium, eft lapis.afper & veluti ex arenis

Didtirym

lapillisque calcariis compofitus varüs in.

AUum qiyr.

locis przcipué Montanis reperiundus.

m Vitrol-

-Arena vel Maris in. litoribus,, vel Rivi

Arena,

At vl

in ripis filiculorum congeries vel in

h

montibus exigüorum lapillerum , calcae

DA

|

.

Mv

i

W

il

i

riorum , gypfeorum , vel etiam filicu-

n o

lorum, variarumque particularum mi-

i i

neralium congeflio dicitur,

It m

(

j

CCCCLXÍ, Topbus feu Porus lapis Tophus.

du d

eft afper, Scaber, porofzs;, facileque in

s ais

pulverem folubilis,, furnm& levis , con-

iros efraete

cretus ex materia terrea ,.in limofos

*ilis omnibis

halitus refoluta , quam Sal Nitrofum

fpiritusque aufterus coagulat ;; ceu à

,Vligorn

Ab i

fale marino & fpumá lutea cirea Litos

j dentrifcu?

ra maris maffz concrefcunt , Z4lcyonia

Alcyonia:

f d

dictz, in quibus aves Alcyoues nidos

; foramtn 4

faciunt.

Pyrites,

m pyllàt

CCCCLXIL Psrite: eft vel Lapis fi»

liceus 1zvis, vel metallaris faperficiei iu»

t

quddi

&«qualis figurà & colore pro metallorum

taaone,quibug imprazgnatur, diverfus,

j colorr,fï

iguem

p

156 DrriN1TIOoN. Puvsse.

p n

m Ofïf

[

ignem e chaI;be eliciens & interdum 7-

i QrIS

trioln:: prxbens.

au (|

il

Magnet.

CCCCLXIIL Magne; fiwe Sideritis,

Jl h] Com

eft lapis foffilis, ponderofus , f«rrugi-

&mon

neus , plusminus friabilis , in ferri fo-

ïz

(ü5.

dinis plerumque ex terreftri copiofa

M

& Sulpbureo - Martiali pauca. maàteria

(

(X L

[5

compofitus, fpecificà.iftà inTerra po-

rorum difpofitione per jugem. fubiilis

dtus;

V

d.

materig 1in. Polos T'erre Mundanis re-

p

fpondentes fiuxum : circularem. acqui-

fità, per eundem füpra Terram puntia

fs

duf a

fna adver(a a1 Polos 'l'errz cum majori

vel minore declinatione dirirens, & cum

dgitam

vicinointta eundem vorticem confti-

Tomatts 2

tuto alio magnete, vel ferramento in

pon df

CCCLY

libero aé&re juvante hujus pondere fe

conjungens,eandemq; virtutem ferro com-

vifjib, d

yunnicans ,2q4á vulgari quintuplo oravior.

tU mad

CCCCLX!V. Hematites ( Crocus

aifiniz j

ro-

Hamati-

Martis Nativus ) eft Sub[lautia

; &i z

tes

pemodum metallica, vel Minerali* fer-

—

rea , medix confiftentix inter Me:s

q

xonci

tallum Lapidem quafi & . Terram;

ll

"n

ponderofa, ex ramenus & fedimento,

9s

-u

j

uod aquaex rubrica vel minera Mar-

l

tiali rubra abrafit, compacta, fi franga-

]i

i

tur , interné fibras oblongas 1nftar lignl

(

petrefatti & inítar acuum nonnuns

T g

quam

ï'.PH?SI(

PARS SPECIALISSIMA, 1j7

Vi

uam acstas oftendens , coloris obfcuré

vubefcentis, faporis terrei & ad[trmgeutis,

:eereSiderifia

ad cotem attritus , fuccwm reddens (an-

TU ,

nini fimilem , contra fanguinis proflu- "

h i mf

via utilis & nonnullis miré in Medici-

nà laudatus.

i Tafra

CCCCLXV. Lapis Scbiflss , Hima- Schiftui.

UT v

titi non abfimilis, colore magis palli-

Jgem. fl

do,ideó di&tus , quod quodammodo

AO AnS f0

fillus inftar falis Ammoniaci in longas

lrem aj

re&tasque particulas findatur easque

*

Tmmpunäa

fplendentes & perfpicuas, quz Soli

Ym at

obverfz croceum prebent colorem,

r m

aliquid aurei quaü prodentes, Viribus

r n

Hxmatitis infirmioribus , de cetero

af a

non diffimilibus.

o p j

CCCCLXVI. LapisCalaminaris,Cad- Calang«

mj

J

mia fo[flis, eft lapis mineralis colore nans.

dixinter Terram & Saxum

W;.'ä gurir.

fabflavus,me

iis ( Croa

confiftentiz, fapore terreo;e ferri fo

dinis

uf r

extraétus, xrariis ad,convertendmm cH-

LMagrait t

prum in 45 vel Oricb

alcwm, cui pallidum

colorem aureum inducit , aptiffimus,

z r M

& Tern

inter Coloniam Agrippinam & Aquis-

& fedimen

granum copiosé erui olitus. Externé

l1mineri

loco exficcationis inferviens, Magnelis

a, n

feré fpecificum pondtts babens.

$müs;

CCCCLXVII. 5miris eft quoque.la-

D r

A:'

ore ad

pis ferrngiuens , ponderofus, col

um n

rl

nigref

I

ü

$9 DzrrNITION, Puvsic,

——

15,

Ij

aipredinem tendente , adeo. durus , at ad

j

070 (

gemmas, vitra, arma polienda adhibea.

1

tur, abftergendi vires poffidens, Hz-

H

w

yi 4

matitis fpecies nonnullis creditus, pa-

7 j

riterque in ferrifodinis réperiundus.

lvwn iT

Sclenites,

CCCCLXVIIIL Selenites eft lapis fos-

1IlJUN

1

ilis, rhomboides, pel/ucidns , ac n bra-

eas minutiflimas fc/ffilis, varis in lo-

V d

n

cis przfertim propé fontes reperien-

dus, ufüs Cosmetici, multis à Glacie.Ma-

f:,.*,*' ." )gle n

$

riz non diftinctus.

giett

Glacies

CCCCLXIX. Lapis (becularis. feu

d

Maix. Glacies Mariz cum sSelenite feré co-

gl

y

incidens & pariter foffilis peliucidus, in

v Ht

bracteas tenuiffimas fciffilis, mollis ex

fs us

materia mucofain leviffimam fübftan-

Torci hts

tiam expanfa irffar foliorum argenti ex«

CRCCLAUT

ortus , & Cosmeticits , ex Mofcovia , Hi«

fpania &c. allatus,

at colorg 5

Talcum.,

IT pmctw

CCCCLXX. Talcum eft lapis mollis,

QR pI

"

'y

Glaciei Mariz fimilis, fquamofus, & li«

(i ia

cet ficcus, quafl pinguis taCtu, pondero-

fus , 1n laminulas re&tas fed flexiles &

]y

varié implicatas divifibilis, mapis ta-

l«

men feinis, colore argentofo vel ex vi-

rid: €9 albo fplendente, vix folubilis aut

b&

l

liquabilis, izcombnfiibilis feré, fülphure

AO

Ts

inetallico puro, albo, opt-ilä& 620&9

&

)ï Pitgy

Pans SPECIALISSIMA, 15?1

—— À — À

& fixo fcatens , Penetiis advectus , äd

dm im.f Atj

wüendaadhzkg:

ufüm externum Cosmeticum pracipue

commendatus.

i

*""POfE eHS, -HZ-

"df p

CCCCLXXI. Amiantbus feu Asbe

Amian-

thus,

m

ftus, Zlumen plumofum, eftlapis filamen-

tofus, colore viridi nigricante 1nftar plu-

tll

mularum divifibilis; oblentam & crás-

M,a( mb(a.

fam vifciditatem partium. homoge-

Vatlsinle

neam earumque arétum reCtilineum

55 p

contextum, in vaporem refolvi ne(citts,

Abl

folus ab igne 1mmunis & incombn[lilis,

uriorque inde rediens , qui J;ui inffar

Mi g

peGti, neri, & pro lubitu ad veftimenta

n Rn t«

incombuftibilia praparari poteff , in

Ls du

morbis suulierum & contra Veneficia uti-

dfls, ml

lis quibusdam creditus, ex Indià &

Vinanfane

'Turcià allatus.

m t

CCCCLXXIL Lapis Laznli éft lapis

Lazulis

Afj

czruleus colore Saphiri vel flarum c3-

ani aureis punctulis lammulisque ex-

Á lml

ornatus, lapide Armeno dirior , in fo-

uj &

dinis Amrezs & Cupreis przcipue reper-

m um

tus, inter psrgantia fortiora , imó ve-

f fexi !

nena recenfendus; vel Fixrns; 1 eft co-

Jis, mipl

lorém in igne non mutans , Orienta-

ofo «d tt!

lis,exco&to fuo fulphure colorem prx-

p ts

bens cyaneum Ultramarimm -di um,

1352

auro pretiofiorem , ab aéris ignisque

us

)ymgt 0&; |

pA(äSPECX

1—60 DEriNi1TiON. Duvstc.

injur'iis immünem , vel Won fixus , iri

í :fïäæ u

Germania hinc inde reperiundus.

[1'.; at

Armenus«

CCCCLXXIIL Zaps Armesus eft

)

us

lapis maculis ceruleis & fübnigris re-

ny tss

lucens, punctulisque etiam aureis in

) j häbi[a.

terdum micans 4 Lapide Lazsli folà

RAU

immaínritate dijerens, v fodinis aruenteis

m

cupreisque reperiundu: , colorem illum

amiquz p

cgancum azureum, Germanicum . prz-

D ï&flilï ]

At

bens; virulentià quoque A rfenicali ut

f

M

- lapis Lazilli gaudens.

fb

n*

l

u

Pumex.

CCCCLXXIV. Pumex eft lapis ero-

giz ostus,

fus, fpougiofus, exiguis cavernis five

s

foraminibus refertus, in Germania &c.

m,xm

reperiundus , ad humiditates acidas

rasuplt

coagulantes in glandulis imbibendas,

ts p f

& hinc ( ut ex fignaturà) contra Jirs«

dierssdof

mas valens.

hentrc.

Spongiz

|

CCCCLXXV. Sponpie lapis Csffeo-

! CCCLAT

lapis. litbus eft porofus, prorfus friabilis,'m

fpongiis concretus, colore candido vel

ii

« Qu

TF

gryfeo, figurà offi amsgdale non abfi-

|

mili, contra calculosrenum, ffrumas &c.

sazlïumcim D

adhibitus.

'! r

ï"gerzco

i

Filtrum.

CCCCLXXVI. Filtwm feu Lapis

0(

tilf

i

M

M

* il

T

Mexicams eft. fübftantia lapidefcens

1

fpougiofa , fübmarina , petris in imo

J-:n

t

maris adnata, medicamentofa , fponte

A

j

in aére durata & . petrefatla , percolande

u ! Ped«kx i

j

X i,

VP*AR-SVSPE'CI'A'I.IS'S'IMA. 165

—— — ÀQ

1 W f

& purificandz aqua aptiffima , magnitn-

fündiy,

! Arrtig d

dis nonnunquamy/agenti , aliquot am-

phoras adequans, rara €9 cara, pto

Figr v

Aürtls i

magno fanitatis thefauro in cimeliis

Priacipurn habita.

I Lj f

Staladti-

wþimgm(nï

CCCCLXXVIL Stalatlites eft lapis

te?.

flirie- formis fillatitius, ex cadentis aqua

datren lm

vel nivis liquatz purioris guttis cavet-

li ye.

i;

Adenilnt

nas penetrantibus infubftantiam lapt«

deam cum pnrioreterra coagulatis cone

cretus, é cryptis plerumque ftiriarum

1xämapiseïo.

inftar pendulus , plus minus pelluci-

j

]

X

ul

dus,ex flavefcente cr3[fallinns,fed minus

durus, inftar medullz (zpé cruftá quafi

I

tartareo-lapideà cinctus , aut tubulae

tus, aut pro fitu vario figuras induens

ld

diverfas,ad offa fra&ta in vicemOfteocol«

(f

lg & contra calculum laudatus.

CCCCLXXVII. Stalagmites eft la«

Stalagmáe

n

[

'£e8.

1&0 X

pis Stala&titi modo generationis & lo-

co natali affinis , ex aquà minus depu-

u ïAlOR M

tatà in opaciora cylindrica vel fphzrica

um

Ixviaaut afpera corpufcula, Pel/ariafeu

femina faccharo obducta mentientia,

w f Lt

confluens, calcem ad zdificia conftruen-

fa lgl

da Italis laudatam fubminiftrans.

Rs n

CCGCLXXIX. Fangites eftfabftans

Tungitte

mentota

tia lapidofa,foffilis, durifJima, coloris fub«

jinm

q-

fiavi, pediculo & Pilleolo orbiculari

TIg

162,

DzriN1T10N, Pnysic.

PI)SPEC

——

ris intus refiexis & ,cetekrä) f»un' um cle-

T n

ganter reprefeutans,in montibusHelve-

A IUf

j

N

ticis, & una cwm alusvetegabilibus fa-

xeis aut peti?ficatis pluribus, Crepun bipis

X

Eqnifeto , Licbexe , Mufco , Fnco ,-Virgul«

ii; &c. colbgenda; quorfum referun-

gupi d

tür , . Rizoides ,, Glandites, .Gallites;

m m/*i

Pyroides, Pifolithos, Amygdaloides,

gt

Myrtillites , Rhodires, Salicites.;, Fru-

p

mentarius , aliaque faxea multa àfimiz

Fs

litudinererum, quasreprafentant,no-

suus, tv

men trahentia.

s ynm

Hyftero-

lithos.

CCCCLXXX. Hsflerolitbos eftlapis

j fs

colore nigro interdum albo & rübigi-

; QUX

neo przditus , juglandis magnitudine,

exuna parte convexus , ex alterd mu-

; Rn

Áj ts

Hebrià additis nonnunquam virilibus

reprzfentans , in Haffia aliisque Ger-

Yf

maniz locis reperiundus, viribus ute-

hr rl

*hta, af

rinis dotatus.

Naomaafí

CCCCLXXXL. Gloffopetra eft lapis

ais m

lr

Gloffope.

figurá triangularis , acuminatus, colo-

tra

re cinericeo velex.fufco, parte fuperio-

t ia

re /2vipatus , inferiori afper, non du-

NI

VI

rus , inftar eboris ufti fragilis, inguam

U

vipermam vel potius Piczavis , vel dei-

Binyi

1

[

Il

l

tes Cdchaviepifcis , (qui petrefa&ti hic

a Me-

D

! AL

aliis creduntur, ) refer?ns, exInful

litene

!

j

LT

Pans SpECIALISSIMA. 365

MM

PmtbusHtr.

litenfi potiffimüm . adve&tus, & inde

multarum virium per antiquamHifto-

tll

7777

riaam przfertim Alexipharmacarum

creditus.

lilfü, Vitin]. |

CCCCLXXXII, Ofleocolla eft fpe-

Llto fdetan.

Ofteocol-

cies marge per arenam aliaque loca fa-

la.

5 lg

xofa formà Cr3flalli percolata, paulu-

Dd

lictts; n

lum lapidefcens , confiftentiz medie in-

terterram & lapidem, friabilis , mollis,

muta if

albo & cinereo colore, figuram offis -

ntano j«

mulans, comcava, intus quandoque

margà przgnans, ex fignaturà ad of-

inltedigis

fium fraéturas fanandas optima.

tbl

CCCCLXXXIIL — Unicormu foffile,

Unicor-

du

lithomargaalba, eft maífa Terreo-l

api-

nu foffile.

y, t ditime

j

at v

dofa , extusin cortice 2ura , ex albo fla-

vefcens , intus veró medullá molli alba,

[j du t

y, fj

levi, friabili, compa&tà, adftrmgen-

te, repleta, orta ex marga ab aquare-

foluta cum craffioribus partibus relictis

-

i

:

n lapidis formam compactà; Ufus

mnatus , Q

idem ac czterarum margarum abfore

pede

bentis, alexipharmaci, &c.

CCCCXXXIV. Lapis Variolatms,

Variolis

]

j n5

J

tes

n

ilis,ïllï?lïï

Gamaict , eft lapis figuratus filicis aut

as u

marmoris inftar duriffimus, obfcuré

i

viridi ad nigrum vergente colore , wa-

gix *

IU

cnlis virefcentibus externe. & interne,

que

,

La

e

164 DEFtNx'*rföN;. PHTSI C

——

fedr*lmvaxin*;öwab uno latere inftar va«

j i

"

riolarum tàm. fimplicium , quàm con«

fluentium elatis, interdum albefcen-

tibus

E

artim, & partim puniceis qua«

: * Wþjüaid«

fi ad ficcitatem tendentibus .diftin-

P ma

&e fignatus, c&téfum filicis in-«mo»

s ifünte

dum Jzvigatis , ex Indià advectus fed

& alibi repertus , rarus tamen & in Va«

?

gt

ii

riolis fpecificé ex fignaturà utilis,

[

pj

Retépo-

CCCCXXXV. Retepora feu Efchae

[e

ra marina foffilis , eft lapis tenuis latus

( us

dgricim

folii Brafficz inftar crifpatus,ex albo ad

yois &

cinereum colorem vergens, punctulis

du C

minimis per totam ejus fuperficiern di-

df

Iperfis quibus Efcharam prz fe fert , in

Helvetia quoque repermndus, forté

Tenert s

CCCCQD

carnem fuperfluam abfümere & fic-

careputatur.

Gamarolit

stvl

Trochi-

CCCCXXXVL Trocbitei eft la pisfi-

] r m

tes,

t

güra orbicularis , externé lzvis , colo«

té cineteo, albo velluteo, materià cone

|

l

ftans feleniticà, plana habens interna;

E:

ll

À

infuocentro , foramine, & inde ftriis,

s

velin minoribus punctulis , ad fuper-

u

bl

1l

ficiem imftar radiorum rotz

rotenfis

HAUN

W

donata, variz magnitudinis,íz pé cum

QUs

pluribus fimilibus trochitis in Entro-

chus

agl

NïPHmc,

PAns SPECIALISSIMA, 16j

o — Á

chis five Cylindrisconjunctus, virium

D Qu

diureticarum przdicatus.

ln alefn

Carya-,

CCCCLXXXVIL Modiolw Stellatus

Dince

l

ls

phylloi.

Hlöus dilti.

:

feu Carsyopbslloides eftlapillus rarior, fi-

des,

TY M

gu

rz floris monopetali campanifor-

3

cfd.|

smi

s , fubftantix feleniticz, colore vul-

a&v , |

garium lapidum,habens ftellulam cen«

tro excavato vel hexagonam , vel pen-

ittlis

tagonam , V

el tetragonam 1n parte

magis expanfa,

& in contractiore cir-

t Efehae

Mwbldts

celluni punétatum centri pariter cavi

j

T

ad pediculum vel cylindrulum, qui in

W

nonnullis reperitur , forte recipien-

]

h

i.d

a

MY

Mil

"

dum,Caryophillisaromaticis non adeà

diffimilis,prope Schaffhufam frequens

m i

Vr r

reperiundus.

Mines i

CCCOOOUX. nl Stellaris,

Articulus

ätcllaris ;

Gammarolithos , eftlapillus cinereus

sotundus vel angularis , oculis cancro-

i upst

rum non mulcum.diffimilis, parte al-

Vs , cute

tera planà fed inzquali & alperà, alte»

rà convexà habente centralem Cavitaa

) atf

ons Ytert

tem , quafiad aliud

officulum (in artu-

bus) excipiendum , ftriis &

medio. a

&indets.

yis, a u

peripheriam vel quinis vel.fenis, vek

n

fimplicibus velgeminis,. velut ad 1n-«

T

yinisit

F

ferüonem ligamenti pro officulo fir-

nvis

sando neceffariis xqualiter à fe 1

us i^

»

$

C0

1566 DuriNITION. Prrsic,

I us

— E E RAR

cem diffi

"f

tenfis.

tis ftellam formahtibus 'pr(';—.

l

wfgrpenü*

»

Y

i

Attroites.

CCCCXC.. Zftroites: e(t lapis poro-

(

us, moderate durus colore vulgà ci-

jepro

| r' As fe v

nereo, interdum fufco aut. nigricante,

materiz multum feleniticz, à Stellulis

d locula

nigricantibus pinrimis , Aftta referen-

rratd

[;::T;'lï

du |

tibus undiquaqueinfignitus , & hinc

[

iM

Sellaris, à Lapide Stellati, waá tantum Stella

K

3

It

f

s,'amm

planum fuum occupante notato, ditfe-

rens, varii

eneris, figurz & magni-

ins, n

tudinis , aci

frorm

Rhodites, vefcentiam i

o impofitus proptereffer-

Cometi-

n orbem moveri & victo-

j hi,

ram concilare olim creditus; loco

tus, Bunmur

tes.

Hydati-

ftellarum 0fis; notatus, Rbodite Co-

trem vl

tcs.

metis, Coielite , Undis Hsdatite feu

: faert Vi

CCCCXCI

Sigmi. Cymatitz , punctis ótiomite nomenin-

tes,

uens,

T0 7777

timprod

CCCCXCI. Lapis Judaicus ; vel Ra-

m Codli

Lepis Ju- diolns Glaudariw fübcinereus major, eft

bi[m t Nerti

dhcus lapis olve velelandi fimilis fabrotun-

mff

N

Finq

us, tener & friabilis, partim firiatus,

fati

a y

ftriis fecundum longitudinem difcur-

T

li

rentibus & xquidiftantibus , ac fi arte

fl

Eul

tornofactz effent, partim puu&ulatw,

W

At ttnw

colore exalbido vel fübcimereo, fine

Il

pediculo variis: in locis re

periendus,

| Q

n

"intinepbriticus di&tus,

]

CCCCXCIT.

: Q ais

*L'P Htsye

Pams SPECIALISSIMA, 167

——

N

CCCCXCIL Cornu Ztmonis eft la-

Cornu

Ammon.

pis inflar ferpentis vel corm arietini 1.-

fl pon.

pius i2 ferev-luris ut ipfius orbes nul-

Aex parte producantur, velexfpon-

Oc:evm'!gä d

" r

dylolythis feu vetebris inter fe articula-

I

tis, vel ex loculamentis per fepta un-

datim incurvata diftin&tis , conftans,

. |

s & t |

vulgari lapidum; fubftantia & colore

üm $j

plerumd, interdum vetó minerali fluo-

lto. d.

rearmatus , aut totus Minera Martis,

m m

&c.durus, & minimx & maximz fere

Syytdtte

N

faxorum magnitudinis , nunc lzve,

N

N

M

nuncftris, nunc tuberculis infigni-

1 Ottsr s

tus, &in marem & feemellam feu ma-

, li (

tricem vulgó divifus, & fi (quamatns

Nautili-

fuerit" Nantilites diCtus.

tes.

lr Bd f

Cochli-

ügm/fznamenm-

CCCCXCIIIL. Cochlites eft lapis. u-

tes,

tortus turbinatus , orbe cocblearum . n

modum produ&to, elongato velMa-

li EV

crone ut Cochlites terreftris , Um-

veusmaprd

bilicatus , Neritites , Trochites, Buc-

ais Ro

cinites , & 7ámintes, vel Ore, ut Py-

g r

ramidalis feu Cylindroideus, & Echi-

yinem dU

nophorites, vel Utrogue , ut Strombiles,

dhs, aci

fübftantie nunc filicex , nunc arena-

rix , nunccalcariz, colorisque vulga-

Yi pmi&wg

ris.

banero, d

s p

CCCCXCIV. Echinites eft lapis figut-

Echinites,

gur& turbinatg ad partem fuperiorem

q

L. 4.

an-

ï)n!f?i'ï

168 DiriNITYOoN. Puvsaec.

';;.glntiöris helicem non habentis , fed

;f(.»fg (ii

n

fübrotundus firiatu vel puntinlatus , ma-

*

h

terix vel filicex , vel calcarix , velare-

Wi

,g-gara UJ

d Pämll.

macez, pro variante figurà 1n plures

qodaqul

frecies fubdivifus, ut funt; Clypeati,

Cordati tàm quinis, quàm quaternis

l demls )

vrarudid

vadiis e dupliciferie & Spatagoidzi, Fi-

bulares, Difcoidzi umbonati , Ovarii,

Q ocs

gotba, [f

E-hinometritz, Striiscapillaceis & qui

huc reteruntur Radioli Echinitarum &

Vemnánty

Scutula.

a f

Selemni-

[nceondotny

CCCCXCV. Belemnites vel lapis

tcs.

Lyncis eft lapis turbinatws , helice ca-

gamahmvæ D

, dum,

vens ,zvis & in longsum produtius, vel

bafi tàm integrà, quam perforatà pyra«

antar f

naintd

snidalis ut plurimum , vel fulcatus, vel

eanden r

Cylindroideus pellucidus rarior, variis

coloribus , plerumque ex gryfeo nigri-

QCerau-

COCCRCY

cante, vulgó etiam Ceraguuias vel Ful4

WS!

minaris diCtus, paffim ad montes &

Jendadi

vias fxpé adhuc matrici calcarix im-

penen

]

merfus reperiundus , gravem fpirans,

Lv«m) f

odorem, materiz felenitice multo 2e

fs i

fcatentis, fibrillis leviter micantibus

b iyirs t

à centro. vel cavitate ad peripheriam

(

horizontaliter du&is , viriumque Diu-

v m] Dd

xeticarum.

[ m:h

: A£tites.

CCCCXCVI. 2Etites, Lapis Aquili-

D hiitlii!

mus, eft lapis veluti preguans alio in ute«.

Pa

w

XQ

|

j pHVSu

PAns SprEe1ALTSSIMA.

169

á

1 haben ]s

ro fonante Callimo dicto ,colore fuco, C*limus.

TM

ullo aut cinereo aut rubigineo , externé

WL?, Yela

fcaber, figura fubrotunda, magnitu-

IEU]'R In p uml

ne pruni, partui. promovendo utilis,

Cres

& 1deo ab aquilis in nidos transpor-

41 Quferrs

tari creditus , & Alexipharmacus,

exoriente advectus. cuinon abfimilis

m n.

TE

Geodes. in locis fabulofis,. litoribus

& Geodes,

lais

montibus, faxorumque commiffuris

dinitroml

in Germanü reperiundus, coloris ci-

nerel , fcaber, ex arena cyaffiore filicu«

ii v s

lisve conftru&tus , Argillàm, vel Mar-

is, Vi o

|

[

gamaliamve terram coloribus varian-

n p w

tem, albam, flavam, cocruleam, in

Vr n

cavitate fonantem intus concludens,

sVl

magnitudine fxpé pugnum adxquans,

lczn n

ear-u,ndem feré cum Atite virium.

Vr |

Cogchi-

Va rl E

CCCCXCVII. Concbites eft lapis in-

tes

d o

ftir conchz bivalvis, materix & coloris

d lg

plerumque vulgaris. matrici variz na-

navm fora

turz calcarix , arenofz , feleniticx in-

Itcmylto 4

terdum immerfus, Valvas habens,

vt ia

nunc ZEquales vel leves, ut Chami-

tes, Mufculites , Rhomboidalis . &c.

d yeilphE'b;

inumqua

vel Striatas, ut Bucardites, Pectini-

tes, Pectunculites, Imbricatus &c.

ard

nunc Ingquales Anomius dictus, ut

Terebratula , Gryphites & Oftracites;

ii al*wr-;

3

CCCCXCVIIL

PA;(SFECI

170 DzrixiTION, PHQSIC;

—

Oftraci-

T

tes,

CCCCX(;VIII. Offracites eft lapis

ia !

fciffilis , crnflofus , coloris fulvi, oftteam

L

"

marinam figurà fuà zmulans, ex fruore

n

A q

felemtico laminas teftaceas referente

at CA

conftru&tus, virium adftringentium.

i CO

"Yubuli-

CCCCXCIX. Tubulites ^eft. lapis

Vv dtg

tes5

fubftantiz ad féleniticam vergentis,

ii

prafentaris tubsulum fer:s flriatum lon-

D hJ;imA VU

gitudinedigiti é bafi latiorein ácumen

jerfndo

obtufüm definentem , plerumque ca-

qmydta, Vg

vurm, ve! denti caninofimilem,ut Deri-

oítim,

talis,vel Vermiculo convoluto;feu fpi-

t vt

:z fine regula contortz , in quà ver-

j

mis delitefc;t, ut Vermicnlaris vel glan-

D. C

diquercus in'aplce pertufz , ut'/Bala-

CUU fti

nus-

lb lr

Gcmma,

D. Geuma eftlapis pretiofus , naturà

miuto, obrit

pàrvws, raró ovi magnitudinem fu-

a0d, DOLIU

perans, nitidus vel pulcber , colore,

trmddt

Diaphaneitate maxime , vel etiam ra-

W. hf

iorum reflexu & figurà concinná, vi-

Ti werdm [

s

fuigratus, fubftantiz lapidez purio-

!äiæ;h

]

ris ex defecato fucco in generatione

i

1N ]

lapidum feparatim concreto natz, ob

W

A00

parttum homogenearum ordinaté col-

l3

locatarum firmitatem duraus , ut diffi-

D

li

ao

culter vel planénon

n

eontei pethit.

ferro fcindi,; aut

NU

BI.

X D

"À

PARS SPECIALISSÍMA, I7I

P

DI.

Carneols , vel àloco natali Sar-

Gemma

Opacz.

Tl p

dus, eft gemma femiperfpicua , vel

Carneo-

; DI HU('[E

opaciot, obícurà quafi nubeculà per

luse

1 Tif

fufa, lotnre carmis fimilis, 1n Sardinia

TIEentium.

reperiunda, contra fanguinis fluxum

& abortum prodeffe credita.

"T lpi

DII. Oxx eft gemma polita ex lbo

Onyx.

Ti gt

89 nipro Zonis diftin&tis conftans , fere

fridim s. |

opaca , wugsuem humanum , figurà, co-

Ttit t

lore & fplendore,referens, cum Sardo

kmmque G

compofita, unguem carnibus quafi

WMDEH-

ff

impofitum , & utcünque translucen-

tem reprxfentans, Sardoryx appella-

Sardo:

tà qiu

"

ta

nyx.

Z

IN

WY

Chalce-

DIIL Chalcedonins eft candida onyx

donius.

Win, j

utcunque fransincida, levique & ne-

bulofo colore per totum corpus fufo

j at

imbuta , ob virtutem animum exhila-

Tiduren T

randi, non minus ac reliquz gemmz

iir, colot

commendata.

d eftm t

. DIV. Jafpis eftgemma opaca , colore

Jafpis-

Qv

viridi, yaterdum fanguineo , .interdum

vario , pro cujus ratione variz quoque

ipileg u

n generam:;:

habentur. fpecies, in Indiá , fed & in

Germanid quoad nonnullas fpecies re-

(reto n2

m onndte

peribilis, ità, ut alicubi agricolz pro

filicibusad ignem excutiendum eàdem

li, UP

yto f

ütantur; cum Carneolo viribus con-

veniens,

"

DV

L]

172 X'ügä;mmnow. Phuvsre;

Helietro«

DV. "Helietropirs , Plinii , eft ]afpi-

R' Wl Mes)

Idl

dis fpecies ,'

w

Jf

pius.

»

übczruleo viridique colo-

1[&

vunglï

re fanguinéis punctulis vel venulis

hlh

confperfo; aqux immerfa radios fo-

Atl

lares fà

7

Qolo

160 colore : quafi in-

L

ficiens ,

oboraundnm fctum com-

pri (

mendata.

gl

Prafius.

DVL. Prajus eft pariterJafpidis fpecies,

muxm

. maximà ex parte virtdis , fed raró fine

m

Jsot

un&tis atris, interdum etiam colore

)

?A

albo diftincta, viribus Smaragdum

feré accedere credita,

x

firiy

*

LapisNc-

DVIL Lapis JWepbriticus eft parite—f

Mif

phrtticus | fofpis variegata , ex colore viridi aliis-

oda t

.Ne, plerumcue ex viridi , albo , flavo,

Jlowifoptti

cazruleo & mgro permifta, femperta*

ides iil

xnen viridüatem Tefirens opacam, ex

atd2, CO

"mericáaliisque paucis locis allata, ad-

ibfedicr

verfus Nepbritidem amuletum potens,

Y C

4

DVHI. Jcbates eft eemmarelucens,

p o

jfpidi fer& coucolor , fed dutrior minüs-

W,W&nq

. *que opaca, nullis curqulis colorum,

Nirbimieat

4.utin Onyche fit, cin&ta, variorumde

n

(iz

cztero colorum, lineas quasdam di«

?

ii

j

f

fcolores, nonnunquam varias arbo-

M

yes , fluvios, anumalia & cateras figus

1 Va

yas exprimentes, gerens, indeque Ce«

j Ti

iiilnin

racbates , Hemacbates , Leucacbates , Co»

3 Ddidy

;:q!.fachaæs, &c. vocata, contra xftum

, WWW

j

H

675 & veuesa prodoffe credita.

DIX.

N Pa

: 'PARS'S-PECIA.LLSSIMA.VAU;

Bufonie

)P )Um eü

'uDIX. Bufonites, Batrachites, non in

tes,

"ii

capitebufonum , fed in calcariis petris

inftar faxi-funginafcens, 'eft gemma

"iw! opaca, duritiet filicee, magnitudine

:4

| h- anpnis digiti ,

colore flavefcente, fufco,

periori conv

exà, arcuatà lz-

"u g parte fu

E

vigata , 1

^

nferiori , velconcavà vel pla-

Táfer

na,

figur

4 nunc rotundà , nunc ovdli,

d

oculorum isflammatiores & twmores à

^ttam ln ;

venenatis tebus ortos adfritus discu-

tete dicitur.

Jureum

DX. Tubefa, à Turcis à quibus Turche

i at

3.

adfertur di&ta , eft eemma non trans-

t ld

lucida , colore ex viridi albo & cceru-

Id

leo mifto przdita, viride zris exactà

Ti lprd

przbens à quibusdam Jafpidis fpecies

1 (9400, 0

utata , contra cafus pericula przcipue

rbl

prodeffe dicitur.

N

iltim i.

DXL. Corallinm eft litbodendron fub-

Coral»

fnpa o

] drir w

wariutim , fabftantiz lapidez folide mi-

us colofür

nimé porofz aut foraminulis pertufz,

à vartorps

figurà. arbufculz alicujus aut frwticis

aphslli prxditum , non tantum n aére,

i u

n vana o

fed &g fub aqua 4urum & lapideum , cor-

tice autem mufcofo & molliori , qui- tae

k atl

men facile deraditur,fub undis te&tum,

s indeng

manducatum in pulvere fub dentibus

, La j

, contm d

crepitans, fragileduroque corpori atli-

um

Mwedz*aö

4 DzriwnrrriowN; Panvsrc.

bL J[l:flas

fuüm, clarum fomum edeus, colore ele-

N

ij

418

ganter rabrmm & album(tariffimein Ita-

'UJ

lico mari vigrum , ) érupibus caverno-

-me

ls in imio maris corallii fcetis extrahi

d Dup

folitum ab Urinatoribus crucelignea , &

; o m

retibus .appenfis inftru&tis , iisque

seroleoqti

r

implicitum abrumpentibus ; Vribas ab-

Yttr

forbentibus , adftringentibus ,! contra flu-

0

1

il

xus & xftusfanguinis prxcipué valens.

j

Porus,

DXII. Porss pertinet quoque ad li-

J bb

yyitgugit

thophyta fubmarina, eftque fübftan-

tia coralliis proxima , crebris tantüm po-

jenieun «

ris, unde nomen habet , feu foramini-

joan, $08

bus , quibus pertufus aut intérceptus

ïïuens", T&ton

eft, ab iilis 2iZereus.

vl qu?

Eícharz.

DXIII. Efchare fünt lithophytafron-

adidmde

des imitantia, nonnullz etiam pul-

y(u; ntupt

Gemma

chré reticulatz Frondipore diCtz.

im us r

Pelluci-

euJor af

de.

DXIV. €ryflallus eft lapis trauspa-

Tens £d»yovos admmodum dmr«s aquam in

jnitun coJ;

€ryítal-

lus.

| v , t

placiem congelatam omninó refevens,

eyr

ádamanti colore & figura affivis, fed

| QU

minus ftrictz compagis,ex aqua & fuc-

|

r

colapidifico depurato , fpirituque au-

p

lMil

;

ftero. conftringente ortus, corpus &

DX

comrmiunem ziteriam omnium gemmü-

TW prabeis ; Virium abforbentium , tem-

W!,eügmed

perautiumadfiringentitim indeque do-

CM

Ol'i-f

*N. pHH![

PARs SPECIALISSIMA. 17j

Toribus cholericis, Dyfentäiæ— aiiisque

äj) COIO

It

rf

ii

axibus medens.

— DXV..Adamas , ab indomitafuà vi

Adamas.

IPJ lls : Cavcm,

APU eytri

exerzco nomen habens, eft gemma,

aquzinitar Diaphana , omnium dariffi-

Ral

A ia

ma. Cryftallo fimillima, utore faltem

vivido , cceruleoque quodam interfufo

i5j

) t d

Íp

Ylendore| fortiter—radiante & dnritie di-

Jriu

Ga , exndia Orientali allata , gem-

iiv

ma pretiofiffimna.

quoqad .

DXVI. Rubints ,

eft gemma cocci« Rubínus.

&CIR fubüan.

neo five faugyineo colore,jnonnunquam

Mtatinn.

ad ceruleum. declinante, fplendens,

Ro

& rutilans, limamque re-

diaphana ,

m W.üim

fpuens; rati

one rubedinis.ex varieta-

tefuücd , quo nutritur,

in fuà matri-

Balatium.

mpyate

ce Balatinm di&tà, varias appellationes

Balaffius.

nacta; nempe Balaffii , exiguam fal-

ttn p*

Spinellus,

dul

tem habens rubedinem ; fpinelli rubi-

Rubiecl-

cundior Balaffio ; Rubicelli , ex his duo-

lus.

H p

bus mixtum colorem habens; Rsbini Rubinus

limyqum:

veró proprié, vere rutilan

s & Diapha-

propriee

nyi nj

ebras infpeciem blandz

m dirs, E

neitate perten

cujusdam fcinti

lle micáns, à nonnullis

seraqual

ro ainwleto contra pe

ftilentiam aéris,

!

frirmqué

libidinem &c. habita.

Carban-

Ytus, Gu

-DXVIL Caibsinculus,Anthrax, P3ro-

m

«ülus,-

apns ,eft

emma perfiicuanter reliquas,

forpenpm

uitore longe mulcumque

€xceptàOpaio,

pre-

T d

L.

!

176 DzriNITION. Puveic;

T

lil

i

M

praffans propterimmixtum puriffimum

Iju

Qu

fulphur folare in obfcurofulpens. Ejus

T LOrcid

"

tria funt genera : Primum Perfis Masdi-

; aitik

étum magnitudine & fplendore reli-

, t

quas fpecies. fuperans, propriam à

natura habens lücem,

uà note ob

a n

g Ut Qu

fcura tanquàmfolis fulgore illuftratz

becra. ejus collucent , qualem Pega In-

i Nï quy

I* oppidum pretiofam parit. Secug-

vitts !

»»»»»»»

stl

duminquádam TrogloditarumR egione

in Lydiágeneratum, inaqua pofitum,

intenebris corufcans.

|. DO t

Tertinm genus

-ul etmito

eft vilius, quod Fewinam Medi, fed

Noftrates etiam | Rubinuimm a

| talys l

ppellant:

roprio lumine non gaudens.

s

Granatus,

fi, v n

DXVIIL Grazatnseft gemma pellü-

^ hdvnta; Ya

cida , siis grato colore acRubinus fplen-

dens, quaft illi opaca quzdam umbra

frovanena

tonülls prz

vel nubecula offenderetur , colorema-

$gis minusve nigticante. varians, ex

UT

bDXX(

j

Tlavedine vel fufco ut plurimum r-

bens, nec. adeó rato, tàm in Oriente,

!

f

Ti

quàm in Occidente reperiunda. 7j-

Ti mmä(

Ti quoque cordialtum, corroboran-

QU

( 'Ch

v

tium , fluxus fiftentium &- antime-

fit

N

lancholicarum credita.

V

)f

Hyacdn-

jmi

J

€&ilius.

DXDC . Hyacintbis eft zemma pelluz

cida, colore nunc /rutilo minii inftar

ij

"

n

W

tin&a, nunc etiam flavo crocum 'aut

UCCLj

?

TA PH?SI(

PARs SPECIALISSIMA, 177

um

x

fuccinum xmulans, aut etiam albo,

k

Ul'jmmm

l,

qualis omnium viliffima habetur , pa-

riter tàm Occidentalis , quàm Orien-

M

fnen

talis , amuleti loco contrafulgura , vi-

ilias &c. habita,.

9 Bof

i ( tf oj

DXX. Amethäj?ns eftgemma perfpi-

Amethye

ftus,

t lf

cua, colore quafi purpureo, ex rubri

m Pen n

& czrulei commixtione vinum imi-

,mPï*Tif- jnir

tantetralucens, ex Indià adveCta, e-

RarürNgiony

brietati refiftere dicta.

*

d pofrum,

i

DXXI. Saþhz'ms eft Gemma Colefti

Saphirus

Ti gnts

um J f

colere ceruleo perquam translucido

confpicua , faturatiore , Mas, dilutio-

Ü ln

, re magisque albicante Famina appella-

pulas

um

ta, velex Oriente, vel'ex Occidente

habenda; Virium ftupendarum con.

ag pl

Tureumu

tra venena & animi pathemata , &c,

nonnullis prxdicata.

Vs o t

$mará«

fe as v

DXXIL. $maragdus eft gemma pel-

Tucida, virentijucunditate amceniffima — gdus.

(plünmum v

prata reprzferfkans, oculosintuentium

n n O

fatians , maxime Oriéntalis & Scythica,

eperiunda, j

ex Auplia &Cypro cupri tin&turam pof-

1 ono

um & aniy

fidet , ejusque matrix Cxp Prajius , cu-

jus viror dilutior eft, exiftit; Alexi-

|

pbarmaca ,antidyfenterica, & contra

;ägeminay;

d

"

morbstm comitialem przfervare, partum-

jo mini ;

qeu promovere creditur.

i a

DXXIII,

n

p

158 DEFlNïTlON. Pursic.

— — —À

u

"Topafius.

DXXI. Topafius eft. gemma anreo

l"h

"

( üï-':'

u

joem

:

colore translucida , Cbrsfolitbus , co-

olofi

Chryfoli-

lore viridi Smaragdo dilucidiore cum

fíe^

thus,

I

X Wuu»

Chryfo-

nonnulla flavedine, Cbrsfopa(ius autemg

ttiolu

,pafius, aUF

eum falgenmem colorem Eabens;vo-

It

(

cata, felet£tior Iudica , Virium ex na-

Ml

y

turà folari Antimelanchalicarum credita.

vt t

ABcriHus.

DXXIV. Berillus eft gemma pellu-

Trut]

T

cida, quz marine aqux colorem refert,

exviridi cernlea , ex Indid advecta, con-

Ó

ncum

ss

tra-hoftium pericula , vitia Hepatis

&c.valere putata-

fnitis, t

Opalus.

DXXIV. Opalis gemmarum omni-

JHv

um elegantiffima , illarumque. compen-

jnm, dj

dinm,ex eodem punéto varios pulcher-

e, um

rimos colore: , mirum in modum tem-

riponmsl

peratos ,. Iridis inftar reddens, mitore

merz lp

Carbunculum , purpura Ametbsftwm , vi-

M unmntam

RITOCIQLT,

-fiditate $maragdnm fuperans, nunc no-

bilier , nunc eilior , prout colores ha-

?XWH l

j

-bet,.plus minusgratos, omnium gem-

Bxx

Ti

marum Vires, ophthalmicas prxcipue,

AV d

poffidere credita.

B

Vi

um

Oculus. .. DXXV. Ocklus Mun

Mundi,

di eft gemma

f

Opalt modo nonnihil perfpicua, Oz3-

1

|

chemque quodamimodo referens , dicta

DA

V

»

aliàsLapis mutabilis.quiain aquá fit traus-

AC

T

parens , & jubar acquirit, . quo iterum.

privátur,

atriad tempus expofita.

TM j

NH[

DXXVI.

! pHïsH'

" s.

DPans SPECIALISSIMA,

179

——

DXXV

Oculus

! ; r

L Qcklns Catti ; Pfeudopalus

Catti*

MIAM (

Cardaui, eft Gemma ocnlormn felis in-

licidiore «

ftar variis coloribus nitens modó cla-

fpirauter

rior, modo obfcwrior, apud Indos ma-

Vaf Yi

gno in pretio habita , perfuafos pof-

Vr ey .

feforis hujus facultates non poffe im-

k cedit,

minui , fed femperaugeri.

Metal«

m w

DXXVII. «Metallum eft corpus in

lum.

m r

"Terra ex particnlis, Vifcofis aqme con-

at o

centrate Aercurialis cum fulphbureo-Vi-

D Hepatis

triolicis feu falinis acidis, & purioribus

Terreis fixis , ope caloris fübterranei in

t ommie

fubflantiam vel maffam compactam,du-

f n

ram, ponderofam . ductilem , malleabi-

t vl

em, &ignein fluorem Jiguabilem , va-

Minerale

pmodun t

rii ponderis & coloris digeffim; adhuc

infpece ,

rln, st

materiz lapidex, terrez, fulphurez

MIthW ! f

&c. immixtum Minera vei Minerale n

fpecievócatum.

i DC

-

Differen-

3 Cuores d

DXVVIIL. Metalla differunt ab affini-

tia

um g

bus Mineralibus medüs denfibilitate, Metallo-

rutn

malleabilitate & fixitate; à Lapidibss

^

jcs praxpt

reliquis , qui majoreignein calcem & ii

Htrum: fragile rediguntur , :pondere | us ac

ij d u

urfpic a

uàm maxim? & liquabilitatis gradu./ Lapidi-

DXXIX. . Dividuitur Metalla pto

bus,

us

j

ftatucompagis & gradu /mixturz pu-

ritatis& maturitatis diverfo r, in Per-

r qu^

fetiora , vel N obiliora, ütaurum' &

ii

I

M z

ar-

j

30 DreriwriTION,Davstrc.

il

" j Pl'(

g

argentum , & Imperfetliora, velYgno-

u

biliora, ut reliqua.: 2. SuntvelMollio-

ii

p

ra & facile liquabilia ob falis fufilis &

TT

Mercurii abundantiam , ut PlInmbum &

n

Stannum, vel Duriora, qux ob Térre

h serallicis

íg r

copiam difficilius funduntur, fed ob

falphbur impaétum facilé igniuntur, ut:

Wcop:ofo,lr/!

Ferrum , Cuprum. 3. Magis vel rainus

æ;Mmu, (

.Malleabilia. &c.

ii n

fesirinls

Cinnaba-.

DXXX. Cmuabaris Nativa. elt vera

eniquefodims j

ris

minera Mercitrii yaultum. de fulphure

äuAmi,&?m

. Natva. participans, ex vaporibus Mercuriali-

qrtts um

bus & ramofis fulphuris metallici mol-

fayratone

leculis combinatis in. unam maflam

ia &'Diaphöït

nderofam,fciffilem fubrubram, coa-

frasedug

^

ta, additis. Alcalibus Mercurium

Vrtat g

currentem limpidiffimum per deftil-

DXX B

lationemdimittens, viribus przter U-

n Lnedii

füm pictorium in Medicina egregiis

, dmm &

Nervinis przcipué & Pracipitantibus,

lo d fura

&c.indeque Cratoni Magnes Epilep-

Dd

fix vocata.

Ttos

Fattitia,.

DXXXI.- Cinnabris Fatfitia tàmCom-

DWV. Ín

uuis, quàm Antimonii eft concretum

LE m

fimile ex fublimatione Mercurii cum

Wtz g

vel

commnni ,

vel a4-

falpbure

W

timonial; in. deftillatione butyri Anti-

aOt

moniiin colloretorte unitij arte Natu-

tam

WD, & A"E'A:

LPirsri

PAnRs SPECIALISSIM A.

181

—

vämü ) Vel Im.(

vam imitante þrodu&um, neque vi-

Antre j

xibus Nativà inferius.

!s fufils

Antimge

DXXXIL — Aitimonium , Stibium , eft

pium,

ylE Ddl

minerale five femi - Metallum nigrum

Q o 7j

ftriis metallicis. enitentibus diftin-

fuf!mr) fed Ob

étum, laxioris pauló compagis ex ful-

lp ut

pbure copiofo, Mercirio feré plumbeo

ATV s

& variis falinis, alcalinis ramofis , ter-

reftvibus., & vifcofis particulis mixtum,

faturninz fobolis,1n plumbi , auri , ar-

i w

m & p

gentique fodinis &c. reperibile, Sty-

lanx Auri, & prxter ufus aurifabris fre-

N Maarà

quentes, plurtma medicamenta pro va-

r medlia n

J n D

n

f

ria przparatione diverfa imprimisEme-

tica & Diaphóretica aliaque fübmini-

j

vübryan

ftrans,exHungaria, nobiliffimum ftriis

fs Mu

aureis ex nigro micantibus habendum.

mum t (l

DXXXHL Bismnutbumn eft (emi-Me-

Bismu-

jj U

thrima

tallum , livedinis albicantis, feré ci-

o s

xereum , durum & fragile, non tamen

plame

friabile, ad Stanimm fere accedens , mi-

p Vglt

nus tameh excoCtum; Ufu tantümex-

terni cosmetici.

DXXXIV. Zincum eft fimile cor-

Ff ivl

Zinm

j lt concz

pus femimetallicem adhuc volatile &

p Mari ?

multum fulphureum , immaturum,

TM V, !

candidius , pariter

uealiis pro fpecie Stane«

o u

zinon fatis exco

à

i vel purificati habi-

tum, ex Anglié optimum adve

m

awlïüæï,"'*ä

3

[

)

- m

i$3 Dres1NITION Puvsic.

"t

P

Ufibsis ï/af'aïior;finïä Statwariorum prz-

ao

qitis

cipue, Medicis raró iisque exterrils pro

d

fcopo exficcandi inferviens.

vt

yi m

Auripig-

DXXXV. .Awripigmentua eft femi-

,gruidd

1ul,

metallum cio.:02, aurels velutilamel-

yoenti

jti

lis diftin&tum, riabile, € vaporibus

m

i

i

r

vifcofis luteis, fulpbwreis 1ntermixtis

fpiritibus acerrimis. falinis. volatilibus

quripta

a trinlm

concretum. — Viribus Septicum & non-

nifi. ad'exedendum imn fiftulis, cancro,

juquia

&c. à nonnullis adhibitum.

gb s

Aifeni-

qu hy'meu

*DXXXVI. Arfenicum: Album &Ci-

«m» trinum eft anripigmerntum cum Ce fub-

sin;

As t C

Innatwm ob rigidiffimafalia angulis pe-

fs

netrantiffimis prxdita , inter casflica &

feptica: validiffuü«uum, naturz. maximé

DXX

fulpburea Gebero: pradicatum , à Medi-

atal- af

cis prudentioribus in ufum non voca-

la, d

tum; ab zmpoftoribus ad. dealbandum

ïfalrnia Mil

cuprum in/ fpeciem argenti interdum

IU

adhibitum.

Sandara-

lm

cha,

DXXXVIL. Sandaracba , ab Auripig-

m

mezto folo fere colore fatmratiore; quo

ragisad cintabarim accedit, differens,

| tinn, f

Vr ii

eft fcimi-metallum rubrim vel fublu-

teum. & frapile, e particulis falphsreis

ll'lsl Y rgm

plurimisintermixto /2le acerrimo , & de-

Ws

bili dif

At

r

'érfo siercirio conflatum : 'dele:

]

terium prafentiffimum.

lus

DXXXVIt-I.

PHVSIcW

DAaRns SPECIALISSIMA, 185

--—.

Chryfo-

Aarürgg

DXXXVIII. Chrsfocella Nativa , na-

colla

Wettern,

fcitur in zrarüs metallis, & fitexzre waüra

(5

|

tantum, eftque nil aliud , quàm me-

tallum. eris pntrefatinm colore vire(cem-

L femþj

Srüt ag

je,nunc faturatiore , nunc dilutiore,

qualis exargenteis vel aureis metallis

Paporis

! Demitis

plerumque habetur; vel (poste, dum

t volatius

aquz materiam metallicam lambünt

li -

& Chryfocollam abripiunt, qux po-

Ts n

ftea pracipitata. ad fundum colligitur,

Itl

vel curá boriinum , immisfis in venam a-

Ab &C.-

quis perhyemem usquein menfem Ju-

nium; PiGoribus,colorem viridem prz-

iv amee i

bens, slcera quoque mundificans &

fs ais

ficcans.

j iteraiut

Mf p

DXXXIX. Cadmia , à Cadmo Tyirricg Cdmia

la, 2 Mi

metalli- fufurz inventore credito , ad-

tlim xiitc-

ellata, eft ve] Nativa vel Fatitia. ,. L p

4| detndum

Cadmia Nativa nominatur ; tum La/i ^ Nativa,

m intedun

Calaminaris , tam Lapis Erofus Pliniiíeu

Cobaldum vulgi , quodeft mineraleters Cobal.

li, d at

reo-lapideum antimonio haud abfimile, dum:

colore uigro , fufco aut cinereo , ordi-

ial C

«t , dif

Ef

narie a«lliws metalli , interdum tamen

hm ve 2

zris .vel argenti , particeps, VÀ fepticá

tici jf

pollens, variis in Germanie locis & in

j

Anglia quoque ex montibus Mendi-

müatumiï"

penfibus copiose erui foütg;n.

" a

184 DeriNiTiO0N, PHysiC;

p

d

Fa&titia

Ü fert

vel

DXL. Cadmia Fatlitia , vulgo Tu-t;:

,af

"T'utia.

prout plerumque venditur,eft fubftan-

| Is

tia Métallica , fpe crsffaceainftar cor«

(

z

1140*

ticis , intus levis , ex flavo cinerea , extus

[

Í ii

numeérofis

fubcoeruleis

tüberculis

p

!

" corpus

l

fetu

afperata , ex fuligine aüt favilla pyritis,

5,', AU

&ris, alteriusve metalli , dum in fornace

agb

à

i Quf

conficitur vel adfaftigia vel adfatera,

vel ad partes infimas 1n corpus concre-

Dd

fa , prout ex variis metallis elevatur , &

la

d n

f

eriao;:z

pro figürz confiftenüzque varietate

quis (omaci

varia, quarum otima cenfetur Goslari-

idsbyits

£4 omniafere metalla ténens.

Q

Cadmiz

DXLI. Cadmie Fadlitie Species fant:

vtidatls

FaQitx

Spccics-

Prima Botrgtes eft Cadmie FaCtitiz fpe-

produrtu

x. Bo-

ciesjta dicta, quod.Botrormi fpeciem ge-

pistonda

rat in fuperficie , vulgo appellata 7ntiz.

narethusin

tryites

Alexandrina , ciserei coloris ad coeruleum.

vcltuti a

tl

Alexari

nonnihil vergentis , ii altioribus for«

indi, d

diina,

nacum cameris ad ferreas haftas in tale

»

yodtone ;

corpus concreta , ob vim abforbentem

télinole

egregiam magni ufus opbtbalmici contta

nuz'z(umqum

lympham acrem.

H m

$. Ony-

DXLII. Secunda omychites eft Cad-

tltinn

ehites.

miz factitix fpecies , figurz lapidi Qug-

" Ph« Wi

cbii jimilis , foriscernlea , intus candi-

um d

h

dior, variis venarum difcurfibus 1n«

lg

gw

terftincta , in antiquis fcoriis

E

metallicis/

D um

denovo fufis repetta.

DXL!H-W

At g

'-.Iïfm(;

—

:

'P'Aksv SPECIALISSIMA, 18j

DXLAIII. "T'ertia Placodis feu. Crhftofa : S'I;äf"'

m"'e.&fubffanv

fit, quando craffior materiz pars egre-

Atf ,

ditur& poft Diapbrsgen toties , quoties

At tj

excoCtio fieri folet, parietibus fornacum

! fijerculs

infidens in. corpus cruflaceitim concrefcit,

it í yrits

uorfum referturetiam P/anites velZoni«

I

Átorte

f

tes,quz velutiZonisadparet mult

iformis.

R. alltu,

DXLIV. Quarta Offracitis eft Cad- Oftracitis

XDUS C

mix facttiz fpecies a tefia dicta & e

devhr,

craífa materia orta , tenuls ; nigra . ine

Q varitate

que iis fornacibus reperiri folita , in

AR CUj«

quibus Pyrítes erofüs non excoquiur.

hs

Capniti$

DXLV. Quinta Capaitis feu Fumaria,

vel

iL n t

vel volatilis, peculiare quid à reliquis

n Pa .

fpeciebus habens, nonin folidum cor-

Bo jcine

pus condenfata , fed temnis farine inftar

Pompho.

D

TT

parietibus in fuperiori domicilii xrarii

lix fcu

Nihi]

mjalaeneun

5

arte adhzrens, Pompbo/ix feu Nibil al-

asf

bum di&ta , candidif/ima & levi[fima , 1n.

dul a

praparatione oricbalci ceu favilla ex 4re

n djotetr

refoluta n ollz operculo quoque repe-

du conti

riunda, cum qua fere convenit Spodutu

Spodium,

feu favilla cum ligno aut cinere parie-

TL

tibus fornacum adhzrens nen adeo teni-

yalapii t^

um pardüm, nühc Cisereum nunc Ls-

j Is GU

ewm colore. Pires quoque ex vulgari

fcoriu?

Unpuento exficcantes & reliqux notz.

.DXLVI. Argentum vivum 1eu Mer-

Argens

'cerhgmefïï*ï

€urius eft metallum fruidum , volatile

tum

vel viyum

D

M 5

156 DzrixN1rION. Puvstc,

PM(WE(

l,

—

(

j 4001

vel aqsa vifcofa , metallica , ficca , cmim

artes bumide à terreis puriffimis fobtilifn-

ïuh.f*

u)

mis minutiis perrminima commixtis ita

m d

fünt modifica'a neque in totó difflue-

ff J)müm P

re nequealteri quam fibi adhatere fed

ngffdmm |

quafi per globulos xthereos minimos

wmhamääli"

confiare po[jint , ta&tu fripidiffima , moLi-

liffima , ponderofifima, awro tantum le-

lut, HT

vior in ratione füb-fuper-trifeptimà,feu

n

$i 7.ad 1. aqná vero vulgari qwatorde-

p

cies pravior , in omnibus metallis & ex

omnibus , przc

!

ue autem é Cinnabari

| ;';gmcoquend

N

ais

Natruá feu minerà proprià facile baben-

da traro fluens in venis reperta , Ge-

Em

ag

bero metallum apertum dicta, awi

| pübtrsur

magnes admirabilis ; Virinm in Medicina

;/ff(l MM,&I

pro diverfa przparatione diverfiffima-

AMuauir )

rum, penetrantif/Jmarwm , ad n(w quoque

FUTC

mechanicos przcipue aerometricos prz-

DXLAIL, 4

ftans.

Plumz

DXLVIL. Plumbum ni

ld eft

bum,'

m eft quafi

| lod

mercurium metallum coagulatum terreum

variis impuritatibus mixtum, comp agis

| qilm

| fini ng*du Til

paulo laxioris minusque exco&tz , fu-

EV

j

!

À

perficiet afperioris & coloris magis ex atro

Qd

cojn;ï:s,fgg:gm ;

cinerei guäm&annum , pandmyius tamen

ob majorem partium mercurialium a-

| V g

| p

bundantiam, & oblevempartium he-

tero genearum per fuccos minerales

a

ar-

Bo

|

h g

Nx

DaRns SPECrALISSIMÁA. 187

—

-

Mrmcen

EM /imy M

acres coagulationem ntoliitis, faciled, fo-

n fobi

AOTOTYYÉ

lubile & fluens, partes aque vulgaris due-

decnpla vatione pondere fuperans , pene-

100 df

trantiffimum ; .& ob copiam partrum

tdtee fj

alcdlicarum volatiliumi cum acidis mix-

15 fs

tarum alía metalla funden: & fühminans;

i w mj

aurum & argentum purgáns , reliqua cun-

D at .

&a defiruens , ex peculiari minera varii

Tif

coloris,ex albo nigrefcentis, flavi, fu-

I Mdyd.

fci; fplendentis, Galeuá di&tá & Plum-

Galena,

ttzlls & er

vt dl

bagine excoquendum, calcinationecum

aceto CerafJam , Ochram & Minimn 1gne

Ceruffa,

tl

"Ochra,

t Q

reverberatorio & in purificatione zeris

Minium

& argenti fub forma fufci vel pallentis

Lithar-

m di, a

m Md

pulverisLitbargyriii in T efta relinquens,

'gy rium

infrigidaus., & pro varià przparationein

Y dl

Mechauicis & Medicis Pbtifi , Inflammatio-

1

idquge

nibus €$c.Ufu noninfrequens.

at

DXLVILH, Stanmum , vel Phumbum Srannum.

candidum , eft metallum , molle, albwm,.

m

fplendeus càmi livore quodam , medium

ia r

quafi inter plambum & argentum, par-

n

ticulis vipidis minusque exco&üs cum

uN

acido arfenicali falino imprzgnatis

rimagsut

conftans , feptem partes aqua vulgaris gra-

uj

vitate adéquaus , alia metalla, ferrum

yercortaltz

& cuprum inprimis peuetrans , duriora

enpetit

& frapilia veddens, fpecslorum metalli-

corum materiz, artiqwe timdorie nec

Xcos mwf

non

1988 DrriNrTI1O0N, Puvsic.

piit

d

:

Leneneneneni t al ...—-—. Lonsnisl n :

Ium; l'a

D

d

non.aliis ufibusMecbanicis Medicis quo«

fjbms j

ueinferviens.

r

Cuprum,

gt

DXLIX. Cuprum , JEs abinfula C3-

pro dictum , eft metallum con[tans par-

mäcöm «

ticulis vifcofis plurimts & ramofis , j4l-

bureis, volatilibus , mixtis tervefiribus

[

(

!

alinm i a

craffioribus, fufce rnbedinis , novem par-

tes aqua equaus pondere , ab acidis fa-

l

J

juifur

7

j

w mïm

l

[

cilé penetrabile, colorem quoque pre-

beus ex cevuleo virentem , faporis nanfea-

jemmdd

('

ï

fs , p

buudi valdé adftringentis, é pyriteva-

riisque mineris & terrz fpeciebus exco-

IA.:(,'J".SI

UL Aqa

quendum; quoad Ufus mecbanicos non

minus ac $tannum vafis conflandis a-

! f

| p

Orichal- ptiffimum, cwm lapide calaminaviin Ori-

cum.

chalcum tranfiens , cum aceto n fübftan-

1n, nondn

tiam grumofam cxruleo-viridem , £ -

rrbfphani

&upo. rupinem ditam, abiens.

|

lsacinaure/

Ferrum,

DL. Ferrum eft metallum ftequen-

j ninis

tiffmum corf&ans partibus terreffribus,

Vi

rigidis , cum pauco mercnrio &$ fulpbure

ts d4

mixtis , riuus liquabile ,. colore ex fufco

Vi d

velferreofere , otio partes aque vulgaris

o

ponderaus , przter Ufus bellicos & civiles,

f at

Vw:

a

!

in Medicis pro varià przparatione viri-

f.'t;atï [

bus nunc aperitivis. nunc adftricti-

H

]

VA

vistotam Laxi & Stritli methbodwm abfol-

ubjfa;j:m

Nativum. vens: Eftvel Natrvum , purum , grano-

ts

rumyel rxfafï'æ inftar in fodinis

repete

fübfom, R

fum;

Pans SPECIALISSIMA

I$9

b—.—

—— ünnmm dlb snenndib n

Exco-

Wdæaqw

tum; vel Excotdum igne in officinis

&um.

ferri - fuforiis, aut ex lapidibus fer-

Tun

Mofrl

teis, Maguete. fxpe gravidis, aut ex

Mggn g.

terrà rubra vel etiam quacunque tere

tf

Ji.

Argilla.

Cbalybs.

Umfrin

DLE. Cbalsbs eft ferrum igne durius

yMttt f

redditum & 'compatlius abattis vola-

bulsf,

tioribus fülphuris inflammabilis parti-

u u

bus, porisinIgnerarefaCtis poft ex-

Qu tf

ftinétionemin aquafübitaneam arCtius

p

coeuntibus , poudere quoque ferrwm

N CRCDe

uperans.

n n

DLIIL Argeutum eft fubflantia metal-

s

Argen-

Ls

turme

lica conftans mercurio coplofo puriori , à

tanuio

pancá terrá alb & (ale

vitriolico coagnla-

gl fu.

to , nondum fatis digefto , fedin cando-

i, d-

rt ob fphzrulas nitidas non tot ramu-

lisacinauro fibi mutuo implexas , fub-

J f

fiffente, minus quamhoc fixa, i fubdu-

ptmirin,

p

l4 fere ratione ponderis , laxioris inde

z

s; ab aqná forti folubilis, com-

8 m

compagi

il x

muniZ

uá decies gravior & ad marmo-

u vilgn

rispon

1

us inratione duplà fefqui-alte-

YÀ. plumbo autem €9 argento vivolevior,

Icor ol

ipone v

ad illud , ut $. ad 6. , ad hoc, ut 5. a

i adie

7. fe habens, fomora, Luue dominio

d

fubjetla , humida & frigida , Cerebro ejus-

yrm, gw

que morbis medericredita. Raró Suwm,

fübforma capillorum & virgultorum

i

ifoönüfä |

!

|

150 DrriNiTION. Puvsric,

m

— amunsece o a

E o

in fodinis repertum, ordinarie autepx

40

il

u

ex-pro'priä minerà coloris rubei,plum-

li mum

bei, nigri purpurei, cinericei, aliisve

$i

j

Excotium monetz frequentioris przci-

uum fübjectum.

. DLHULE Auraum eft fubftantia metal-

,Inte

Aurum,

lica pura, fplendida, ex mercurio bo-

s

W

ï

mogeneo,in candidiffimà terrà cum fale

fv**

n i hr

fubtili & fülphure puriffimo , citrinsa

quollitn

gratiffimum colorem iudnente , ope calo-

»

eriyra

U:

tisfub:erranei optime digeffo & fixato

compofita 1n. corpus folidim , duritiei

« dl

mediocris , zrgeato viuo magnetica ra-

N

tioneamicum , inpartæ exiliffimas d4-

Qondistnbar

Uile, minus elafticum, nec fonorum,

renli

cosipatiffimsm . poris pauciffimis paulo

Tlor conody

tamen vel majoribus vel ordinatiori-

u lye

bus, quám fünt argenti , aquevegie per-

WLRO

viis inftruCtum, folubile quidem , fed

qui fdagin

in minimi: »ec ab igneaut antimonio de-

V dl

firuibile, nec facile calcinandum , fir-

m

Losebnm

miffimum, perpetuz durationis, &

zternitatis fymbolum , fenfibus frigi-

T d

4

dum, ficcum , opacum , nullius vel fa-

J a

poris vel odoris, reliquorum corpo-

rum omnium: ponderop[Jiuwm ; argen-

KY

tum vivum aim

ratione . fuper - tvi-

feptimá , avgentum duplá , lapidem gra-

DLH', IWI ;

l

l

viffimum feu marmor quiptupla .&

o

aquan

Diygy,

PaRs SPECIALISSIM A. 19t

mL T

— À —

"dmä[' I£ dll»

aquam commun-;n; vigecnpla fere ,gra-

QUrüfe] l

viate fuperans; hau

ratoó XNativwm,

Nativum..

Mi dli

Suum , Obryzum, in fluminibus & la-

OOT n

idibusterrisquein Hungaria , Africa,

India Orientali, 1mperio Sinenfi &

faramen.

Japanico , India Occidentali feu Ame-

Itl n«

rica, regtisque przcipue Peruviano &

t

Chilenfi,füb granulorum & exigua-

10, chüw

rum maffülarum fpecie,

lerumqueà

l Opecah-

natura feparatum; velCo

?

4m,epyrite

Co&Gtunm.

&

fita

coloris nunc cinericei, nunc purnicel,

; t

aut aliis lIapillis candicantibus filicu-

QH

lofis , propriisque mineris, aut etiam

d

l

cinabarinis argenteis , cun&tisquefe-

(l

t io.o

re metallis purificatis, Igne aut liquo-

um

ribus corrofivis

&

rzcipitantibus

JV

.

v

Mi

(IAUOL-

multo labore productum, pretiojifji-

um nummorum fubjettum, fignatuwe

Tgutit-

j

argentà fedecuplum. valens , in Mediciná

ttarimotio d

viribus cordialibus przftare. creditum,

n f

certà przparatione pulverem Pyrium

dorationis, (

violentià fulminandi multum füpe-

fiflus f

rans, atque ad varios L/fs mechanicos,

pi&torios , & tantum non omnes, ntile.

llss

yofam a

1lmmnm.x Vr

RÉGNUM VEGETABILE.

jotie.

DLIV. Regnums Vegetabile eft Claffis chn'um

Jj ia

gcta-

á

Altera corporum particularium , -& Ve

ile..

Xf qumïïïu';*

! com-

J

NI

r2

Z

DzriNITION, Puvsic.

—— —

— À

pl

uves

Iibu'] C;Whm*

complexus omnium plantarum fe

l

5 n

etabilium in Genere,

pl

planta,

d

g

DLV. Vegetabilia a. vel Plante in Ge-

mo

nere , funt corporainfimo animz gradu

feu vegetativà & ftru&turà organici,

! g

fimpliciori quàmin animalibus , arti-

g p

ficialiori quàm in mineralibus, reperi-

tgntncn

tur, prxdita , ex feminee terràinatrem

g,t

: efflorefcente variz magnitudinis , con-

vyitin fr

yooxdints,

fiftentiz , colotis, faporis & figure

enata , beueficio folaris caloris 6] aqua vi»

Mrcinim f

fcofz nutritiz exterra juvante pondere

ais og&xï

a&ris in. meatus radicum pulíz , flores

t ,

fintiusque diverfos ju. ufum animan-

fv

tium & fpeciei propagationem generan-

DUX. f

la.

Partes

vl

Planta-

DLVI. Partes plantarum füunt f vel

v taes n

rum Is

Simpliciores & Similares ejusdem téxtu-

unptrtifem

velSim- X F lbrz , Trachex , Nervi, Venz, Caro,

tnbte;d d

pliciores. Medulla, Lignum & Cutis vel Cortex,

um

Cquibus addunt nonnulli Humorem )

qeediates

vel Com- v

el.Compojite feu Diffimilares diverfz

pofit. conftitutionis , Radix, Caudex, Ra-

2 tbl

CUT

mus, Folia, Flores , Fructus.

45.Com

DLVIIL. Secundo vel Communes

le-

R

munes

[9.]

Thy

j

i

[

l

yel

risque , ut Cutis, Cáro, Nervus,

n

na , Radix, Caulis , Ramus , Folia,Flos,

fLSga'

ii

l:

at

Propria. Semen, vel Propriz paucis , ut Os in

ume-

LOI D!

Cgraüs , Cattilagoin pomïs ,Cuc

fl*

h D

a

DARS SPECIALISSIMA. 15j

- —— -

,

d

rumfeï,?.

ribu:, Capreoli in pifo , vite, & inalüs -

molliores, wt in Urtica , 1n aliis rigi-

dUny n

diore; /fpiz vel acumina durioris fub-

ftantiz aut aculei.

*

D dUm? r

Af orgai

DLVHI. FEirefünt capillamenta te- — Fibre.

?lmahbus ; dl

nuf[ima , prelonga , fiffilia, per radi-es

f Us, Teperi

& carnem plantarum protenfa, nuncden-

fetriimetem

fiora, nunclaxiora , cum utriculis in-

iini, ts

terfperfis telam formantia , fubftantix

Qs & hum

nunc mollioris , nünc duriori , ad di-

Ti uvl

ftributionem fucci

alimentarii

er

esudete

]

tran;verfales ordmes fingulis partibus

b

"

i, f

communican

?

NV

di , tobur plantz conci-

Jantia, :

AOT CU

1l

DLIX. Trachee fünt wotabiliores inter Tracheg,

-sáfaplantarum fiftule., perpetuo paten-

inm lg

ies,.Tpirales;feu elafticz , aére motum

d t

füccinutritii fermentativum procuran-

m at C

a

P

radicibus fürfum intrun-

Asv Corte

'terepletz;

-eum;canlem, & ramos difperfz, à re&to

lifunyfen,

iparum declinantes , fedin folus curva-

ass e

-£x., in rete implicitz ; in ramulo Rofz

Cl l

aut Vitis: tebero facile confpicux;

ts

DLX, jervi. ,-Malpighio Fiffule vel w

| Conrmi *

Fibteligzeg ;fuis adhuc peculiaribus va-

s N

fis gaudentes & texturà reticu

lari mire

ms,Fu

'Nariantés, di£z ,. func .protezfnsr illud

)

*MXS. ) !

continuumque ac ceteris partbus fua-

gli

j o

*

|

,

4

D

«94. Drriviriox, Puysie,

—

—

v

"

is folidum corpus ; qiiod à caime & vena

pir

acil

t if

(à

:

e feparatur & fecundwm longitwdinem

1 [m]g ,Mun

findit- a.

| gt

Venz.

DLXI, Vene fant afiud gemus tubulos . . nl

szs inter Btri.wlos fitam , im radis

cibus & ramis fparfum , in trunco & . g ilr

caule turfuscolle&tum, oblosgum aC |;-imna

cacum , faccum jam. elaboratiorem & — |i.jglr

fpcaficum

cen. (angninem continems &eve- M

hens.,

ui fa&ta. incifione vel fponté |,,.i

Qillans Lacrima dicitur, qua fi oleagi-

;m',n j W ï'um

nofafit,Eejina nuncliquida nuncficcajfi

arrs lvt

terreftris & aquea, mucilago nimirum

P

j

| UUX g

in truncis atborum concreta, G«

vocatut.

MH ( i

inumeralit

barats n

€ato;

DEXII. Caro eft fabf/astiaplantz fe-

cündum omnes dimenfiones feu cor-

DIXT. Qu

V unttim

orea, venis & netvis mterjeGta, inaliis

mollior, humidiof,aut etiam fluida , iny |'

Qul at

Vfctm,

aliisfolidior , ut in lignorum g

z

eneri- | $

'

bus, licet &hicutriculorum or

dinésà | "(

tbsdn

tenui excitati membrana , quam reti« | ?"ue

culariter ambiunt vafcula à re&tis li- | U:tase

:neis fibris corticis & ligni enata;ovali« | l'itttni

bus invicem hiantibus corporibus;jux- | dj

&ta Malpighium , compaginentur , con- Fitd v

tentoqueturgeant fucco, & diverfo in- Pïamzr;-im

ficiantur color-e..-

! DLX | :

|

M

Y pHïiR;

Pans SPECIALISSIMA. 19j

—

5

L

-

liaine &;m

DLX Medulla, Cor , eftfübftan- Medulli;

m Ia!gllfudm

tia albicaas , [ponpiofa ; ia meditullio plan-

^

tarum quarundam actenellorum fur-

culorum contenta ; ex membranofis

Altmoii,

M j m fädi-'

utriculis feu multiplici globulorumi per

longum. lócatorum ordine conftans;

WII (funco $

-Olüsgum 4

ad delatum à ligneis fiftulis crudum

dtinrm &

adhüc fuccum concoquendum & qua-

fi fanguificandum ; inibi

ue pro fer-

Atl -

d

tt vl t

mentatione novo identi

em adfun-

dendo conciliandà recolle&tum adfer-

l'qul ü Oleagi"

lii

vandum ; ut futuris gemmis foliisque

erupturis materia nunquam deficiat.

bgotirit

DEXIV. Ligmum eft corpusillud du-

a, O

rum , fifüle, oculo armato racemus

innumerabilium & tenuiffimarum fi-

brarum.concavarum vifüs.

Mil

melrps a

DLXV. Cortex ( vel Cutis ;

fitenuior)

Cortrei;

eft tegumentum. plantz , inftar corii

ii

gt in

quoad. partem, exteriorem , afperio-

rem fuperficlem , ab externis injurtis pra-

VOT gem.a

yorm ortn

fervai , quoad partem veró interiosem

tenerioremque ex tubulis apertis &

q5, qun n

ütriculis. transverfalibus' conftantem

fcla &f

nl [ U

Juccumimutritium à radice ceu primis. viis

exoneratum chylum ulterius przpa-

" coww !

npunentu?

fandum recipiems , te difflmat cobibeus;

plantz vitam perpetuam , augmentu

&

i,X W

&

^

ggrminaticfnem ggæl;ens.

DLXVIH.

!

hii H

196 'DEF)XNI'T!VO?!. -PHïS'IC. :

mori

ii

Radix.

DLXVI.N-Radix eft íma plantz pars

n

fsf

fd V

poroja , ex fiftulis fpiralibus ad aéris

Jhs nd

receptionem deftinatis, plexu reticulari

odl

fibrisque interpofitis conftante corti-

"

OH

ce, ligno , & medullà compofita , inftar

i

óris & - ventticuli alimenium & fun-

in :ïidjæ d

nil, fubm ;

dofuo basriens & concoquens, fum-

ii

mé rieceffaria ; profündiore magis mi-

n

|meid

nusve fitu , nonnunquam- etiam'di-

fperfis variis caudis filamentofis. ter-

m::,e'squoque,g

(tii) ?IU Tdjos

ramligantibus ; firpiolaco plantam tenens;;

QuetupP Ratione figurz vel Bylbofah. e. unico

lg d

tüberef, capite conftans fibras multas

ii j

DA

ex imà fede f. bafi emittente,eaque aut

Squamiofa ex pluribus 1mbricáttm. in-

duedinsim

teco] lnl

cumbentibus fquaámis , aut Turticata ex

'pluribustunicis feu corticibus,exterio-

potnt tr

i nf A

te intériorem ambiente , coagmentata,

'aut Solida ex fübftantià continuá necin

as

mb fcd a

fquamas auttunicarü involucra divisà

'cotnpofita., vel Trberofa, Fufiformis,

[tgmnovgqtiefes

h

"Fibrofa, Palmata &c. dicta , colore in-

Y

Ti

i

j

füpér, confiftentià ,. fapore ,, magni-

"tüdine & ceteris multum diverfa. .

["ai

[

éaudcx, — DLXVIL . Caudex , Truncus i, lignis,

ünanys

:Canlis , Thyrfüsin herbis , Scapusin le-

B omn t

'guminibus,Calmaus m frumentis diétus,.

E

eftpars plantz á radice proximé adjuvgens,

| d

itá n longitudinem porreQta , ut ante-

riera

di&o;ïn*.m;

U

X Puggs

DPARns SprECIALISSIMA,

197

——

-i.W plautoy

rioraà pofterioribus non differant,e fa-

Ailots od i

fciculis fibrofis,feriebus utriculorum &

Slretinis

vafisfpiralibus in herbis , ligneis autem

Uolnfe cor

fiftulis transverfalibus utriculis impli-

!

^ WWW ) "lnü

|

catis in Fruticofis compofita, figure pro

varioé radice ductu fibrarü clindrice vel

Ms ? /;/þ

WUEHS, füne

prifmatice , fubftantiz vel folidz aut in

irtmygsmy.

totumaut in geniculisfaltim, vel cavz,

um a d-

iterumq; vel medullà repletz velina-

tf t

nis,coloris quoque & faporis, virtutisq;

omnino pro radicis conditione variz,

iiltande

Vi t uig

alimenta ad fuperna deferens , parti-

busque reliquis fulcimentua prabeus,

ms at

DLXVII.. Rami,ramufculi.funt bra -

Rami.

mmmmque [

3 mb d

chia ex fibris ligneis & tracheis fibi fora-

ter ad lateratrmnci nodofa 1mplicatis. op-

is, at fujot

V

pefitaque extremitate produéta fepa-

ratis,fenfim . fübdivifis manipulis ex

Yi gt

J ontmncin

majoribus in minores , etiam folia. ex-

ol dv

tenfione factàà natura profuja, ut novi

furculi novaque femina Soli &Ari ex-

j;, Fuüformy

jf cloren

ofita cum fructu generentur & circu-

latione debità fa&tà maturentur.

Folia,

u

mdireta,

DLXIX. Foliafünt reliquarum par-

tium quzdam placente coagmentate , fa-

fs p

fciculo fibrarum & trachearü prafente

tis, ii

fromentust

umbilicali nodo eteneriori corízce, qui-

busannectuntur , erumpente , Pediculo

p

(

m

ifo corpore innexis

POH

C&a ) u:;ï

di&o 89 inde expau

3

9. ?*-

n

il

-!

158

DzrixiTION, PHYsic.

—

Ala

&t

folliculis fïEmfb reticulari confantes, ad

MHUluao

j

r

m fem

co&uionem fuücci nutritu ,

ulteriorem

Atüft flbfï

circulationem , indeque pendentem

(

p

fermentatíonem , florum & fru&tuum

j p

maturationem , plantzque quoddam

umbraculum & ornamentum , tempore

,ai

Wæmcem

antumnali plerumque ,ex przgreffautri-

|

culorum extenuatione & humoris in

Y d

( Mäuml ?(

fiftulis ftagnantis corruptione , poft

Corruptam prope eruptionislocum pe-

mpxomm?m

diculi portionem,fibrarü & trachearum

ignsn

continuitate fublatà decidentes , ratione.

ï.uïüüïïxwmu

trudkurz vel fimplicioris vel compo-

li at

xiermt ol

fitz , fuperficiei & formz , craífitiel , in-

cifurz , fitus & magnitudinis diverfz,

j

|

iyt ngxq

omnes,teretibus exceptis, partem an-

lumor pl

teriorem five füpinam füperficiem à

fmmfat

ofteriore feu pronà diverfam femper

why,dtte

i

abentes.

Modi.

myrungeu

DLXX. Wodiin atboribus vellignis,

hralonh

Geuiculain Herbis.ficaulis pars fuperior

widotrhda

h)

inferiori pyxidatim, quafi, inferitur,

unt protuberantes fibrarum. lignearum

hat

convolntiones mirz ,colatoria fücci nutri-

i,

tii depurgandi. coaffitwentes , novo fe-

DULES

cundum. fpeciem plantz. rüdimento

| hhh

ä

eu gerume prodnucende aptifíma.

Vil

Gemma-

. DLXXI. Geuma. eft tenellum aoti

ä

(

Surculirnduneutnm exintima plantz par-

[

te fcil-

Pasns SPEGIAIV.ISSIM'A. 199

— t

E

"

-

N PH?S[»Q

te fcil. medulla & tenui fibrarum

Cc;rti-

ufa;i WW:,&!»

calium involucro conftans,à turge-

1 lferone

fcente verno tempore fucco nutritio

WF ndentis

er noderum fibras extrorfum revolu-

Eu

|

fasi

nter folii pediculum & ramum, feu

Ut od

furculum productum au

?

étumque , o-

mnes

furculi partes fcilicet medullam,

TU gt

pagefw.

lig

um & gorticem m compendio babens.

Tlc

m

»

LXXIL Flos eft fummum plante

TUrone m

ornamentum , pediculo , feu fiftula-

ts

rum prorump

entium quodam fafcicu-

d

lo annexum & partib

us extremis , nodis,

prodiens , fuo Ca-

As v

furculis , gevimis Vere

lttrs w Qp

lice eontenta Petala,

Stamina Q9 Stilum

me at

ulcerrime co/orata ,

influente fuübti-

mutudnd

jore magisque volatili & fülphureo

YI5. uf

humore pro

ifico explicans,odorem for-

u fpeicen à

ue frndium an-

tiffimumfpargens ,ipfum

uterum cum

ditintnyt.

tecedens , & tenellum quaii

ovo plerumq

ue includens

& fovens, il-

o fo

bufliore reddito , fpirituifto

yibsvellgnh

loquepaul

.

lsst

volatili ci

toexhalante nec reftituto,co-

ftulis & utriculis fe corrugantibus,co«

qui lt

um hg

loreque mutato,odore deficiente, flac-

hn fucot

cefcens iterum

ue decideus,

DLXXIII. F

os eftvel Perfetius Peta-

quotu—

ts , o

pkx

lz. n

lodes , Bra&teatus , vel imperfets: aut

Stamineus, fi petala abfint ; Il/e iterum

papt u

d tudit

DLXXIV.

, eft vel implex vel gnïofitus.i

r:mümaplïr;:ä

E

259

'"DzriNriTroN. PHysrc.

P iil SP

TU

Flos fím-

" DEXXIV.Flos fimplex ex petalis tan-

J

(fl, $m

plex.

[]fdlo fEI

tum cum [laminibus & fI:lo conftans, tà n

tonue

Uniformts ; xqualium . petalorum aut

"T

s ltl

etiam minor(i & majorum zquali nu-

mero alternantium ,

L

àm- Difforsüss,

1 ;e Aayiabh'i

:

g ilit qn

Monopetalus , 1sque Barbatus ; Claufus

m

......

arismalïf

Labiatus, A pertus divifüs, Caliculatus,

'Tubulofus feu fiftu!ofus.

2. Polypeta-

hi ia

lusfecundum numerum petalorum ad-

pni"JKWBWOII

l

pellatus.

l!

p j

Compo-

DLXXV. Flos Compojitus eft coag-

20 SN

fitus-

s wh

mentatus ex plurihus flofculis feuuni-feu

difformibus,féu utrisquefimül minori-

li a

bus coacervatim é. communi perian-

Vito ts

thio prodeuntibus, denfeque iu umv

Jantrom od

totalem zg0repatis , [ingulis totalem,folio

mindllosdmy

feu Bracteà coloratà & [ffaminibus vel

ia

Jl faltim peculiari conftantibus , fuis-

mjnetrenuta

que feminibus coharentibus.

Wi

?fäüzïq;/ïni

|

JNP

Petala,

DLXXVI Petali funttenerz floris la-

!

fs

mille vari? figuratz,in precipuum ejus

t pf

ornamentü colore & odore in[ipnes,fuga-

&es,in calicem à dilatato pediculo erum-

t ls

entes, fiftulis, coftulis, utriculis ca-

D

'tenatimlocátis, conchifque mel cufto-

o

dientibus ad. tenellum uterum tuen-

fdtygj

'dum; a&tivamque forté feminis mate-

conftantes.

Lt t

nam ulterius: degurandam

lC fh a

DLXXVII.

|

ï

W D Y

PAns SPECIALISSIMA.

201

—

r

— —

t ul

3LXXVII. St&m*-'na funt capillamen-

Stainina.,

MOnfns t

tain floris medio feu wmb:lico , aut par-

Fübrum g

1es ohlong£ , tenues , interdum paulo

Ual p

N

craffiores , paululum prominentes, in

X Df

fümmitate apicibus feu capfulis ap-

|

Hs Cf

enfi: polline colorante feu tinCtura

J

inftár fpermatis mafculinifeminibusin

!.Fomgu. |

utero ítyli fcecundaudis inferviente ,

Xl ;'

praditis, ex intimiori pediculi fubftan-

tia prognate , f'lum ambieuits,

!

ht eug. |

DLXXVIIL Stylus ( Piflillum Tour- $las

lum fen

nefoitio) eft. tubulus oblongus flammi-

miniuwn.

|

[

bws craffior , in borwn medio € floris um-

UTRINY Wa

bilico emergens , uterum feu ovarisi

df

plantarum ovulis feu rudimentis fe-

vl

minalibus ftaminum fariná vel tinétu-

L fusi v

tà fpermaticà imprzgnandis plenum fo-

mh:.'ü/a, [j

ven;jin extremitate,quàdam concavitate,

Vi

inftar tubeFallopiang , nonnunquam cru-

ftà villosà , aliod; adparatu inftru&tà,ad

t il

dilabentem certo tempore ex füis the-

m o

cis tintinram wafcnlinam recipiendam, &

7 m[tgnts,jngg

ad ovarium deducendam, predituss

du

ls usiqdie

- DLXXIX. Semen eft planinla com- Semen.

pen-liofa , plantz parenti ceu pars przci-

ifxiemdcà

uterm d

pua adnaía, cum wmbilicali od^,quo me-

diante pediculus plantx adhzret, &

i femimi?

quJ

fuccum fufcipit, nonnunquam miu42,

u

)

intete

"l

192 DEFINITION. PHïSlG

APE

iE

Pl;ij

interdum pegn-l-i:zri wafculo aut etiam

n

pericazpio. (quod cum femine- Fruthss

n

p

vulgoaudit ) feu fübftantià molliori &

441

fücculentà inftar uteri craffioris fan-

^

M

guine tumentis ex elongatis fibris &

tracheis utriculisá; fücco turgidisinu-

t t

OW'S & *UWOJ

num conglobatis conftante , inclufa,

fübftantiz , figurz, colorisque va-

yinaup

v Ra

Jl

ri, ftatis temporibus maturata in mal-

T

tiplicationem fpeciei fponte decidens , &à

commoda matrice excepta novz plan-

j rl

tz denuo fructificantis initium.

hs [

Species

DLXXX. Species Plante funtratione

wirsts

Pl — fübftantiz duplicis generis , & dicun-

clis ais

turvel Herbe vel Arbores & Frutices,

at

Merba.

DLXXXL Herba (ut & interdum

tU m

| DLXNVA

Suffrntex V eft planta fubftantie mollio-

tutconttom

tis , bumilior , ftatim à radice folia fun-

|

ens

j tis 4 Il

Quoup? DLXXXIL Herbz fünt vel Perfe-

B

Herbz

vin n T

Giores velImperfede: Herbz. Imperfete

Imper

* feuquz flere & femine carere videutur , i«

t Dye

P*

|

n

vein aquis, five in terris, five ad alias

plantas nafcantur, funt. 1. 4lge & Fuci,

Vebldn

Alva marina Graminea , Latifolia,

i

N&FU

Tin&toria , Vitis marina &c. z. Mwfci

r

Marini & aquatici , Lens paluftris , &

l

Eu

lichenes :item Mufci Arborei , Ufnea,

1

N

li "1

P

-

ülmonaria, nec non Terreftris He-

Aitin

It

paü-.

[ n

z

3 Pa

-

—

PAns SPECLALISSIMA, 203

Ál at

L Itmine fj

paticz: facie , ut & Mufto -ful';c:v;us pf-

atmollior

xoides. 3. Fngi lamellati & lamellis

1tfioris f

carentes , Fungus Efculentus, Crepi-

gats fs 4

tus Lupi, Auricula Judz , Agaricus ,

? tridsin

Tubera terrz & Boletus. 4. Spongie

molliores & Alcyonia duriora, Ver-

at , ndij,

n v

miculata,Stuppofa, Tubulofa &c.

afürata um

" DLXXXIII. Herbz Capillares fünt , Capilla-

d ,

warum femen eft minutiffirwm , nudis tee

óculis vix confpicuum , aut caule ca-

u pn

SWW

yentibus folis averfis admafcens , aut

J Satrtont

ex iisenatis furculis, propriisve pedi-

culis,aut ipfis caulibusinfidens. Hinc

tnets cmm

a& Früto

Epiphslofperme feu Dorfiferz , Caulife-

& ii

t£ ,& Anomaledictz.

-

Vcd

TT

DLXXX!V. Primam

claffem Dorfiferae

pxphyï-

ilb

tum conitituunt. r.Phyllitis, z. Hemio-

ofpet-

mseo,

nitis. 3. Polypodium & Lonchitis.

fint vl nj

4.Scolopendrion feuCeterach. 5

.Poly-

jeb pj

trichon feu 'Trichomanes.

6. Filix

mas. 7. Dryopteris, 8. Ruta muratia

g

feu Adianthüm album. 9. Capillus

15 f

Veneris feuAdiantum vulgare. ro. Fi-

j At

lix feemina & Filix florida. feu Os-

I , i

munda regalis 11:. Adianthum ni.

r «

Wa Wï'

$

H

rum, 12. Agnus fcythicus.

vcl

DLXXXV. lterwm Cauliferaruin &

Caulife-

gt*

Attomalarum ordinem faciunt. v. Poly-

r & As

x d 4

trichum aureum, 2, Mufcus clavatus.

norolat.

|

-

1094 DrEriN1T10N. PHysi1e.

—

-

J

3. Ufneacranii humani. 4. Lychen feu

J P

us

3

1?

Hepatica vulgatis. /5. Ophiogloffon.

xä['*

6. Lunaria. 7. Equifetum majus & mi-

M

a

nus , item Paluftre feu,Polygo'num- foe-

s

Flore Sta-

1

j

Maram

mineo

1gïXXXVI. Herbx. Eore St&n&iä&b

|

quid?

feu Apetalode dicuntur , -quz folio]is

A Mmï[.

illis fugacibus coloratis ad fru&tus ma-

l

turitatem non perdurantibus carezt,

folis ftàminibus & ftylo, calic

contentz.

eque

]

A.

]

"

M

.1'»

Qzæ?

DLXXXVII. Suntautem. r.Lupu-

*

lusfaliétarius, 2. Cannabis. 3. Urtica

iytint w

vulgaris & Romana. . 4. Spinachia. 5.

ii

QoiDi

Mercurialis mas & fcemina , item Cy-

nocrambe feu Mercurialis repens &

|

piniilo r

Phyllon feuMercurialis maritimainca-

! antes l

na.6. Ambrofia. 7. Lappa minor feu

Vmpofio, n

Xanthium. 8.Heliotropium tricoccum.

at ff m

9. Ricinus.vulgaris , Ámericanus , &

o

Grána Ti

a

10. Helleborus Albus.

tinetubi

1r. La

at

*

fpecies. , Rhaponticum,

remunts f

Rhabar

b

arum Monachorum , Hyppo-

li 'v'i*f!ïmf

lapathum , Hydrolapathum , Oxyla-

A. Danin

atum , & Lapathum. fanguineum.

Micl,

Mv

jl

12. Acetofa vulgaris, arvenfis, lanceo-

&CW »

a p

J

MM

lata , & Romana rotündifolia.1 3. Perfi-

nl

caria ma&ilofa & non maculofa 14.Fe-

| nj

s mv .f

LU

gopyrum, 15. Potamogeiton. 16.Po-

| Ts fb

lyge-

—

P*ARS'SPE.(IZAIALISP«SIMA. 295

d

lygonum. .17. Biftorta. i: Átriplex

l loglo[.

& Halimus,. 1o. Blitüm, A«riplex fil-

JIS B v

veftris & foxtida, Pes anferinus , -Bo-

"um í

trys , Bonus Henricus. zo. AÁmaran-

thus. z1. Betaalba &rubra. 22.Parie-

I Vfj

taria. 23. Afarum vulgare & Virginia-

(M fl/lü/!k

gum., 24. Alchimilla. 25. Percepier,

TQS Q

z5. Campborata. 27, Kali, unde fal

Alkali, Sodà fe&u Cimmeres Clavellan, fal

Ms

), Glitqy

vitri, Sapo. 29

Polygonoides,- fe»u'Herä

niaria vulgáris.

- DEXXXVUI.

Herbz Peffeäk feu flo- pcr-f.g.;m,

talpi-

ii Utig

re petalode przditz perfecto , funt vel

yota

?

flore compn[ito vel (ivplici,

j

Tuna, j

DILXXXIX.. . Flore . €otmpofi

'llfb ( I) I.Piani-

fs r d

anifolio:, dicuntur ,. Planipetale , Ya- petala.

la

&efcentes, feu; Herbz flore perfeCto,

compofito;, planifolio , natura pleno ,

i marüu

AU CQUTR

aut é flofculis irregularibus, tantum,

Yuranis ,

aut dimidiatis pluribus ; h.e. planis fed

s Abus

inferne tubulofis,compofito , fucco la-

!nagont'xcumz

teo prezgnantes , feminibus vel pappo

m )HWW

alatis vel deftitutis feu folidis.

Semine

hm, QX*;N':'

DLXC. Planipetale (emine Pap-

pofo fünt. 1.La&tuca fativa & fylveftris,

Pappeís..

um

vendis, u

& Chondrilla prima feu coerulea, 2.

ifla)df

Chondiilla altera , Viminea , lutea. 3.

Sonchus lzvis , afper , & Hjeractum

i clota

majus fonchifolio. 4 Hiceragum. - 5.

Pul-

n lö

296 DiriNiTION. DuYsi&

h"

PlmoRaria, Gallica: .. Pitofella vul:

g

/ l

05

j al

3

áris & Hifpidula. 7.'Taraxacon. 8

*

;Tra

AfJ]C Vd P

corzonera., 9

gbpogön luteum

pratenfe majus:

Aj Dil

, t :

Solide;

DXCI. þlanïþgtaiä; femine folido;

i. e. papypo deftitütz fünt 1.Cichoreutri

D

(07] tupt

fativum & agreite, 2. Endivia j

|

l.;;-zurea. Wt

Lampfana vel Lapfana. 4. Sefamoi-

';

g mnd

Eb

des parvum. $. Scolymns Théophra-

gt

LE 'BUEOiG

&cat.

DXCIL Herbe flore ( I!) Difcoide

: i jmo:rHM

fünt , quarum flos ex plurimis brevi-

ig bt

|

ii N

bus confertis flofculis tubulofis in mom

[

quafi fuperfi-iem digeftis componitur ;

fiaccedente femine vel pappo innafcen-

| XODÉ

te alato , vel folido & pappo deftituto:

(ie(anddnt

Eftque vel Radiatus ,vel Nudus...

| hus if

piícus

DXCIIL Flos difcoides feu Dif-

du d Cali

Falisus cy: Radigts eft flos compofitus .ex

T

flofculis regularibus & irregularibus

; Aoauemn

fimul, feu difco medio radiis vel barbulis;

* ii (

|

(femiflofculis 1 ournefortio di&tis)h. e.

ïïmumbdüfc

flofculis planis fed ima für parte tubu

um

)

lofis ; coronx inftarcintlo , calice vel

W n(

éxpanfo , vel contracto fere cylindri-

f'ormi.

DN

D

ftüdus

Hï'uml

DXCIV. Flos difcoides feu Dif-

V r

arbulis

TU

)

eus Nudm eft flos ejusmodi b

X

r

carenis

?M hij

"

LA

i WP:ARSHSP'EC-IALISSXMA. P1.]

Ui

Afatacon

careni, ex rägularibus tantum compofi-s

WORO [ots

tus , inded; flofculofus Tournefortio dis

Éus , femine vel Pappofo , vel Solido.

y j

Jitiné Ól

DXCV. Difcoidez femine pape Seminé-

ofb fore rádiato funt. i. Helenium. Pappoío

1t1,Ciþbo;eum

i.Conyza fnajor & tinor s. After.4. "?^

AUja [

Virga aurea. 5. Tuffilago 6, Dotorii-

4 n

À mophra;

eum. . Jacobza. 8. Dorta:

DXCVL Difcoidex " feminé Fappofb Nud;

flore Nudo funt s. Petafites. 2. Cacalia

t

4. Senecio 4. Helichryfum.5. Gnapha-

) d

jum. 6. Baccharis.7. Eupatoriüm Cani-

Yumis u-

habinum feu Avicennz vel Conyzoi-

NNTTM]

li mv

€S;

n d

] DXCVILDiftoidez Seminefolidoptz- emine

tyo d

ditz Corymbifere di&tz floreRadiato cum solido,vel

VaL

barbulis infacsadis funt 1. Xeranthe- Corymbi-

erz, Ra-

fs f Df

ium. z. Carlina : cum barbulis fc-

diaté

fa. &t

exndis funt. 1.Flosfolis 2. Calendula.

( Ils

j du *

3. Chryfanthemum. 4. Bellis major, $.

Flos Africanus. 6, Ptarmica, item Abs

iio ]v

finthium umbelliferum.7.Millefolium:

füivartt u

$. Matricaria. 9. Belli$ minor. 1o. Chas

(i, i

mzmelium. r1i, Cannabina aquatica;

? f i

DXCVLZI. Corsmbifere flore Nndoíunt

Wud é.

i. Abfynthium. 2. Abrotanum. 3. Ár«

[cb'x&sv h

temifia, 4. Santolina feu Abrotanum

feemina 5. Gnaphalium maritimum.

m 1

,

ó, Bal«

L;CSFEC

208 DEEFINITION. Puvsic.

P

6. Balfamita mas feu Coftus hortorum.

h [

J5 4

15'

7. Tanacetum.

li

a,Capita-

DXC.X. (3)

Herbz Cap'itgite fünt,

^. (f ïOlJ

(

t« quid? quarü flos ex fiftulofis flofculis in lon-

^

gasplerumque lacinias divifis compo-

m

oS:)i»'

fitus; & calice fquamofo femina cum

lu d

Tüs

pappo includente , in formam . fübro-

donái,

tundam , capitis zmulam cqnglabatns &-

minet.

.

p

qua?

DC. Sped

es . funt r. Cinvara.'

gvl

2. Carduus. ;. C nicus cum Carduo be-

TU

nediéto. Atrat£tyli lutea , Carduo pra-

tenfi Tragi & Carduo parvo I.B. 4.

K, i

ff Naeta

Carthomus. 5. Cirfium '6. Centauri-

um majus 7. Serratula & CrupinaBel-

Bs ma

'garüm. 8.Lappa major feu Bardàna.

Insyaütta

79, Calcitrápa feu Jacea echinata. .1o.

Va y|

Jacea Muricata. 11. Cyanus. 12. Ja-

j

lgo . Linm

/irv'

"eea

" Fl;marz«

f

4. Affi.

"UDCL- (4.) Herbz flore compo-

&f l

acs

- fito Avónials funt, quz vel Corsmbiferis

n

il

f*v(

"U& Captat:s /ffin^s funt , imaliis vero vel

i

li

Ti

cum'aliüs (ut Globularia cum Verti-

cillatis ) conveniunt , vel plané pe-

f

"

culiare.quid habent: at flore compo-

^'Rto proprieficdi&to ,ant falam capitulo

gl.

vel fpicà flofculorum densà compofi-

K

tum florem «itante, ut. 1. Scabiofa, z.

Àl Vzum

us

D

PU i

Jitiü

j

n

Dipíacus. 3. Carduus Sphæroceptmle

u

rm]

* P

PARS SPECIALISSIMA. 209

Co(tuïhæa

—— —— — —— a

feu ichino'pus 4. Globularia verticil«

-

d ffitt f

latis affinis. $, Eryngium marinum,

campeftre, trifolium.

0s n j

V Is Compy

DCII. Herbe Gsyaaouionofperma fünt ForeSim-

0 léming

flore perfe&to Susplii ex Petalis tan- plia.

tum, ftaminibus & ftilo conftante, fe- Gymno-

f fübro.

mono-

Mpl

viiaa wda h. e, nullo przter perianthi-

fpermae

1

um vafculo donata, ad fingulos flores

uid?

Ly w

folitaria feu fingula habentes , vix alià

n Cardo l.

notaquàm:generali'charaCterifticà in--

ter fe convenientes,

x Go pre

o LB. 4

DCIHL Species nymnömm;)fpermæ que?

n L

fünt: t. Valeriana, miajor Hortenfis &

aM

Silveftris major & minor, & Nardus

r s

feu Spica Celtica, nec non Montana. 2.

a t

Valerianella 3. Dentellaria feu Plum-

(s i je

bago 4. Limonium feuBehen rubrum,

5. Fumaria ( inter anomalas à Rajo re«

ftrt m

lata J 6. Pimpinella feu Sanguiforba &

vel(ulei

Cuminum filveftre 7. Agrimonia. 8.

Thalé&trum majus ( intet anómalas

qdigvem w

d m Vete

Raj ) o. Mirabilis Peruviana, cujus

vl gax Y

radicem putant /alapinm nonnull. 10.

p at n

Linatia adulterima. i1, Pafferina 1ra»

ib ao

g.

las o

DCIV. Herbz Umbellifere funt Gyi-

üinbellt. :

t v sl

, poft

ferz.

nódyfperm& . feu bima femiua mmda

d

im-

s;m:ocepï

Jingnlos - flores / ferentes , floribus

plici-

n

t

210 DEFINITION. PHys;c.

Jensaco

)-..-

"] jti

licibus , pentapetalis , przditis pluri-

r

1

us radii & pediculis in extremitate

f dyhu

"

caulisfummisque ramulis ab uno pun-

&to egreffis in wmbelle vel coni inverfi

Y

uram , vel quafi, flores coacervantibus ,

s fidpium

fig

ia T

ha

bentes Folia vel Simplicia h.e. Non

Ramofa tam integra , quàm laciniata ,

zi

vel Ramofafemine compreffo vel alà fo-

"i

lg 1 Säan

|

liaceà cincto,v. fine ala fungofo,rotun-

do , roftrato , longo , anguíto, fulcato,

| xþ i Snäe

j

ftriato , vel mediz magnitudinis , aut

P

anguftiore minore , aut breviore latio-

if i R

re majore & miriore, hirfuto , echina-

ERY

to &c.

qnulm

.

at u Marü

Folijs

DCV. Umbelliferz Foliis Simplicibus

Á u

fimplici-

feii non ramofis funt x. Perfoliata 2.

bus.

Piatla $

sefeli xthiopicum 3. Bupleurum feu

hm f

Auriculaleporis 4. Aftrantià 5.Sanicu-

la.

nanipat d

EU

DCVI. Umbelliferz foliis Ramofis feu

| a j

R?moüs.

Pinnatis i. e. in plures lobos feu folia

vt g A

artialia divifis,funt;1. SefeliMaffilien-

j

l. jj

fe » .Petrofelinummontanum feuOreo-

| (in

ruHerl

3*

felinum & Daucus montanus.

QTT

Sphondylium feu Paftinaca. filveftris.

Ti Y

- Elaphobofcum feu Paftinaca hor-

TR y ]

iN

tenfis latifólia 5. Panax feu Pfeudo-

At

L

A

coítus ; Unde Opopaudáx fuccus ex cau-

WW

Piesge

DPARS SPECIALISSIMA. z.xll

——

wtits v

le vulnerato manans. 6. Sefeli Creti-

A5dD o piy

cum feu Tordylium , 7. Anethum 8.

Peucedanum. 9. Thapfia 1o. Feru-

tloninyet

la, Galbanifera major , feu feemina,

Wertanti,

6 Non

Panax Afclepium & Libanotis altera;

( & Ferulaceis funt Gummata , Ammo-

X hciat

niacum &c.) r:1. Libanotis 12. Lafer-

fovedifo-

tl

pitium 13. Scandix. 14. Chzrefoli-

um 15. Myrrhis. 16. Meum. 17. Cu-

lo i,

minum. 18. Angelica fativa & fylve-

wulis, aut

ftris feu herba Gerhardi. 19. Impera-

weioreldto-

toria. 20. Hippofelinum feu Smyrni-

CR

um 21. Bulbocaftanum /22.. Levifü-

cum 2 ;.Silermontanum feuSefeli vul-

gare 24. Sifarum vulgare ,Amomum,

Wibf

Secacul,Selinum fegetale & Sium 25.

t lat :

lml

Pimpinella Saxifraga 26. Carum. 27.

:

Apium

f2u Eleofeiinum , Petrofeli-

m A

numvulgare , & Bunium. 28. Anifum.

29. Cicuta&Sefeli Peloponnenfe 3o-

iij

Phellandrium. 31. Selinum feu Sefeli

ho n o

pratenfe 31. Ammi vulgare& Verum

avaftüe

feu Creticum. . 3;. Gingidium. 34.

Crithmum feu Herba $. Petri , vel Foe-

ao Q

montams )

niculum marium. 35. Foeniculum

jya C

vulgare , dulce , Myriophyllon. 36.

n

Pyrethrum. 37. Daucus vulgaris &

"m

fativus. 38. Daucus Creticus. 39. Pe-

trofelinum Macedonicum & ,Sehnum

g"

4

100D7

yr H

z DErfINITION. Pursie.

Ó

j Hefbx

mon£anum. 4

o. Caucalis & Pfeud&?e-:-

jl

linum feu Caucalis minor, 4t.Corian-

j il

drum.

W

4ji 1l

p

F

qonte

Stellatz

* DCVII. Herbz Stellate funt ; qua-

quid?

rum f^lia caulesper intervalla ffella radi-

:")

jnm

«t U

antis in medum ambiuat , floribus mono-

petalisin quatuor fegmenta divifis ita

od

gunp

ov

" prxditz , ut fingulis fofculis in pleris-

que fpeciebus-, paucis exceptis , bina

yr v

naturaliter füccedant femina.

TM

quz?

* pcViitL. Stellatarum Speciesfunt: r.

ii T

Cruciata 2: Rubia fativa & fylveftris.

;. Gallium & Mollugo 4. Aparine 5.

m o

|

Ti E

Afperula, 6. Rubia Cynanchica.

Yann. 9

Afperifo,

DCIX. Herbz Afperifolia fant ,folia,.

u m T

5

l

- plerumd; Afpera , 1n. caulibus alterno

mus Y r

aut nullo ordine pofita, fleres mono-

peialos marginibus quinque, partitis,

Trgonganum

m 1 Polr

calicibus. quinquifidis apertis, fuwmmis

ia & aiüm,

fpicis , antequam flores aperiuntür,

-

|

caudz fcorpii in modum reflexis prz-

Verly T

E

— Ü

l

X Vetal

ditos , quatuor fingulis floribus fücce-

dentia femina , habentes.

'*ï ï«&'t.*lf&ä*x'g T

DCX. Afperifoliz fant. x.Pulmona-

Yrgtetf

Qus!

ria maculofa 2. Cynogloffum 3.Bora-

"f

go 4. Bugloffum" 5. Anchufa minor

1 Vaf

purpurea , & major lutea. &. Echium

A

& Lycopfis. 7. Heliotropium. Litho-

15 tl

the,

Mv

fpegmmn.g. Symphytum.:o. Cerin

XI,

2

ïpH!'Sw,

Pans SPECIALISSIMA.Vzrg

[ od d d

d s

DGXI.

Herbx Väïciüatx funt

?^ 4t Cotg,

quarum. fiofculi canlem. articulatim ve-

lut verticilli ampletuntur , foliolis in-

ln

Ej

i

terfperfis, habentes foliain canleex ad-

"l

verjo bina, flores monopetalos , labiatos &

At mono.

inplerísque etiam galeatos , femina ad

11 df j

fingulos flores quaterna, quibus peri-

ils hr

À anthium pro vafculo infervit.

CU

vel

QUi

DCXII. Verticillatz Frsticofe funt :

Fruticofae

1. Salvia. z. Lavendula & Spica. 3.

Minfont:,

al lr

Stoechas & Tragium alterum.. 4. Ros-

marinus, 5. Hyflopus. 6. Saturela ,

04 ä?m $

Thymbra, &Spicata. 7. Thymus. 8.

W.

i(ljlll.iln

N

l ,]xlm,

Marum. 9. Serpyllum vulgare & fati-

vum, item Thymus fylveftris & Citri-

gauhbus d

l

nus & Saxifraga vera Matrhioli 19.

t /Fï)/ü

fl

115

TTragoriganum Creticum & Hifpani-

cum. ir. Polium Montanum Cretri-

t m

cum & altefum. 12. Tevcrium 13.

j zpermmuï,

Chamzdrys vel Triffago.

n qre

dorus fuct

DCXil.. Verticillatz Herbacecfünt:

vels

[

1. Mentha fativa , crifpa , aquatica , fa-

Herba-

ecat.

j v Dolm

xifraga & Men

taftrum. 2. Pulegium

regium , cervin

um,& Calamintha palu-

lf 33

Mdf

firis. 3. Lyco

fis. 4. Verbena. . Di-

Gamnus Creticus. 6.Majorana vulga-

jn 619

yopum

ris, major, Marum Syriacum , Origa-

nümvulgare,Heracleoticum ,&Creti-

o

3

cum.

V ]

214 Drriwirirox Pursrc.

—

—

j P

f

cum. 7. äafilicummajus& minus. g

J Tor

FHiorminum fativum, fylveftre, /Etkio-

g

u1j

is & Oculus Chrifti. 9.Galeopfis &Pa-

Atagett

nax Coloni. -10. Nepeta. 1:. Betoni-

Cà. 12. Prunella. 15. Acinos. 14. Sta-

; fj;?ndula l

chys.- 15. Marrubium,Pfeudodl&axin-

r jrnfs d

nus &Alyífüm Galeni. 16. Molucca.

'M

17. Clinopodium 18. Lamium album ,

erl'F

rübrum, luteum. 19. Sideritis. 2o.Cha-

mne1edt

mzciífus, 21. Calamintha vulgaris &

thJW

fylveftris. 22. Meliffa. z 3. Ballotefeu

i

l

)

i

h

Marrubium nigrum. 24. Cardiaca. 25.

UM

;n,x

gt

Chamzpitys vulgaris,mofchata &Mas.

26. B

ii 1

dium.

ugula. 2 7. Scorodonia. 28. Scor-

ii

Gymfo-

trihs t

Pnly(per-

DCXIV. Herbzg Gmnopolyfperma

ma quid?

fünt quarum fingulis floribus pinra

niz, &Yon

quàm quatuor füccedunt femina sda i.e.

TUlUS,

DOA T

quz folliculosaut integumenta priva-

ta , fique habeant aut haberevidean-

,-..,'m

l

j

m:m.

tur , fpontenon exuunt, fed iis indu-

PUf

taàplanta matre abfcedunt.

ii

Que?

DCXV. Harum Speciesfunt: 1.Che-

t at

lidonium. z. Hepatica nobilis. 3. Ra-

t 1 (

a

nunculus pratenfis , paluftris , flam-

meu: major & minor, montanus, acris,

fs

D

& Thora. 4. Eranthemum. 5. Myofu-

tos. 6. Malvavulgaris & arborea. 7,Al-

i

X;.",l':

'&iäw

thea. 8. Alcca. 9. Caryophillata. 1o.

Fr a

i

H

Diigge

Pans SPECIALISSIMA. 21f

M&Q

Fragaria. r1. Pentaphyllum. 12.Po-

'? ïf&f ? fïfh(- |

tentilla. . 13. Tormentilla. 14. Planta-

| €Opff.s &

go aquática. 15. Sagitta. 16. Clematis

—

4 , Betoyi,

altera , Atragene , Flammula 'Jovis.

(s p

47. Filipendula. 18. Ulmaria. 19. Ane-

Taldan.

mone hortenfis & fylveftris. 20. Pul-

15 Molic,

farilla.

timalum ,

Pomife.

DCXVI. Herbz Pomifer« fant , qua-

Tl 0

ra

à ul

rum plerzque fpecies maximos omnium

t Dalotefeu

fru&lus cortice craffo tetos producunt,ha-

bentes flores nudos monopetalos,mar-

Va s.

ml as

ginequinquepartito,summofructui in-

ia d.

fidentes ut: 1. Contrayerva. 2. Cucur-

bita. 3. Pepo. 4. Colocynthis. 5. Ci-

rj

trullus. 6. Melo. 7. Cucumis. 8.Balía-

mina , & Momordica. 9. Cucumi áfi-

l f j

ninus.

y i?

m rv

DCXVII. Herbz Baccifere funt qua- Baccifere. '

rum fratius licetin nonnullisfolito ma-

Ti

1 eis n

jores , membranátenniore veftuntur, pe-

hn

ricarpio feu puilpa intus bumidáaut mol-

li femina ambiente, eisdemve inter-

ifaat: O

hls .

mixta, ut: r. Chamzmorus & Cha-

Zhlüm ) b

E

mzrubus. z. Smilax afpera Peruviana

montanuï.ïf'

feu Sarfaparilla. 3. China. 4- Bryonia.

nu. J

!

s. Tamus.,.6. Hippogloffum , Laurus

'.ki.

Alexandrina & Rufcus. 7. Polygona-

sf

tum, 8. Lilium convallium, 9.Mono-

mophlua.ï; :

4

phyl-

l

PM()DECU

s6 Drrixuiriow, Puvsré,

—

—

jd

T

;ilyllon 1o. I»:Iandr;ggra. ri. Herg;

Paris. 12. lpecacuanha. r3. Solanum,

U^

U

Dulcamara, Pomaamoris;, Amomum

j ma]Ol' J 1

Plinii , & Battata Virginiana, 14. Lyco-

ii camt

p

perficum. 15. Melongena vel Mala In-

m,TM i

fana. 16. Capficum. 17. Bella Donna.

[atrnad

18. Alkekengi &solanum fomniferum,

19. Afparagus fativa & fylveftris feu

if

iramot

Corruda. 2o. Oxycoccos & Uva Grui-

ln

na,.

N

Ohn

&ornicu-

DCXVIII. Herbz Multifilique , Core

UM

lae, miculate. Multicapfulares Univalveg

H&W M

polyfpermz Hermaauni , funt ; quarum

M

floribus fingulis plures unà fuccedunt

ag at

( ïmïäïiXPE.Ji

filiquz,feu vafcula feminalia disjuncta;

1. Melmytu

Folis vel f4cculentis , ut : 1. Cotyledon

feu Umbilicus Veneris. 2. $edum ma«

!

PO'V

j

dl tetana a.

jus- 3. Minus feu Illecebrá. 4. Cepza.

[or

5. Telephium & Radix Rhodia. vel Te-

D

lfl 4

Mi

nl

nuioribus , ut: x. P&onia mas & fcemina,

I

Vi

Mi

2.Helleborus niger, Helleboraftrun,

&Confiligo. ;.Fraxinella & AnifümIn»

)j

um 1. L

dicum. 4. Abutilon. 5.Caltha Palu-

ftris. 6. Staphis agria, 7. Delphinium.

li

CL

1

h r

i

iU

8. Aquilegia, 9. Aconitum, Napellus,

& Aconitum ponticum.

Vafflu,

bïa

MT

Menope-

hr

Ài

talz.

DCXIX. Herbz Enangiofperma feu

j

Monopetala funt: 1. Hyofcyamus vulga-

li

ä&ut

9s

)

||

i lih'ysu,

DAxs SPECIALISSIMA. 217

n"———— — P n d

m He;;

vis & albus 2. Nicotiana & Hyofcya-

10 ol

mus luteus. 3. Gentlana; Gentianel-

la verna, & Pnevmonanthe. 4. Con-

llj r 4 LV:U'

volvülus major, minor , Scammoni-

d al fn

um, Mechoacanna alba & nigra ,feu

:Hl Donga

Jalapium , Turbith , Soldanella & Ba-

Lommierum,

tatas. s. Cneoron album. 6. Campanu-

ff fin

la, 'Trachelium & Medium. 7. Viola

U n

Mariana..8. Stramontum & Datura. 9.

Pinguicula. 1. Linaria. 1 1. Antirrhi-

L d

'Jxl'l','iqw ts

num. 12, Ariftolochialonga, rotunda;

ClematitisPiftolochia &c 13.Scrophu-

m Vuvdveg

W

'J;'..Um

laria & Betonica aQuatica, 14. Digita-

u

IN

lis.15. Gratiola 16. Ale&torolophus feu

DT

:

Crifta galli & Pedicularis.1 7.Euphrafia,

i t Cntretn

19. Melampyrum & Cratzogonum,

Dipetale,

!s 2, 8007

19. Polygala, . Dipeiale fant. ». Cir-

"

Ypnr

0

yh

cza Lutetlana. 2. Cara Canitam. 3. Ne-

1

lam- Mari. 4 Stellariaaquatica,dlizque

'rk Wf f

jj

H

mas m

exoticz nonnullztrariores.

"Tetrape.

olborad

DCXX. Tirapelate Siliquofe vel ha-

tä]æiniq

bentes folliculos feminum longos aut

a&f

quofz.

Cita Dd

oblongos, funt. 1. Leucojum album. 2.

Luteum feu Cheyri 5.Dentaria 4.Vio-

» Ddphinis

la Lunaria & Bulbonach. 5. Hefperis.

t N^

6.Alliaria. 7.Braffica, rubra,capitata ru-

"

bra, Sabauda, florida &c. 8. Turritis,

9. Rapa fativa & fylveftris, 10. Napus

ïnangio-[pea'mzif-'

fativa & fylveftris & Pfeudobunium;

goïcyamusüi

rr.Syna-

^

05x

218 DrzriNITION PHysrc.

L

Her

CIJ

1. Sinapi & gi-p"i-ürum. 12. Raphanus

J

t

&Armoracia. 1 3.Erucafativ. &fylv.i4.

jl PEI

n jl

Sinapiftrum & Barbarea 1 5. Eryfimum

& Camelina. 16. Cardamine & Sifym-

T & 135"

brium feu Nafturtium aquaticum. 17.

j

À dltIO;fJ

m &

2

Raphaniftrum & Raphanus aquaticus.

DCXXL Tetrapetale Siliculofe velCap-

Ms

Siliculo: fulate fünt : 1. Myagrum. 2. Draba, 5,

2E.

i

ini

Cochlearia. 4. Nafturtium. 5. Iberis, 6.

D

rante

Qu

m

Lepidium vel Piperitis. 7. Thlafpi, &

j

lt

Alyífüm 8.Burfa paftoris. 9. Braffica

Á

E

marina,fylveftris, : o.Glaftum.11.Am-

disjd

brofia campeftris.

sl d

DCXXII. Tetrapetale Anomals funt: s.

| o u

Anon'mlc

" Veronica & Beccabunga. z.PapaverAl-

v ln v

bum,Nigrum , Erraticum, Argemone,

gicusrd us

Corniculatum , Chelidonium majus,

hure 2 At

, & Glaucium. ; Onagra. 4. Tithyma-

vAnua (

lus, Major , Minor, Heliofcopius , In-

hls

dicus, Lathyris, Characias , Myrtites,

QT. Lerum

Paralius, Cypariffias, Dendroides, Pla-

L trfo!i:ftfiig

tiphyllos , Peplus, Peplis, Chamzfyce,

| t d

Apios,Hippophaes &c.5.Euphorbiüm.

51 m n

6. Ruta hortenfis & fylveftris. 7. Plan-

! fl

tago Latifolia, Anguftifolia, Quinque-

: Upts

nervia, Coronopus & Holoftium. 8.

Bu

Pfyllium. ». Coris ceerulea vel Symphy-

M

,

tum petrzum. 1. Cufcuta major & mi-

m

j

nor.

DCXXII.

2 Qyrta Mgz

9 g

"—X

, Pans SPECIALISSIMA, 219

u IvïaN

DCXXIIL Herbz

uminnfe funt , 5 mi-

B &

Iäg

: )

inplerisque | ;,í.

TL Ef

Flore Pap:lion 1ce0, hoc

fpeciebus tetrapetalo difformi, uno fo-

B

holo majore & latiore ere&to ,clypeo

Mi

feu vexillo di&to,altero infertore cari-

Msdptatin

)

nato,ftamina & filique rudimentum

Mlv

orotegente & ocultante, binis laterali-

DI |

us fibi fimilibus , Alis vocatis, Papi-

m s.l (

lionem alasexpandentem quodammo-

Iaf &

doreferente;przditz;five capreolisScan-

Yi 9. Df

deutes vel Nonfcaudestes ,exque viliquis

ha Am.

vel Simplicibus vel Geminatis & Foliis vel

jribus vel Pluribns reperiantur.

du

vel

DCXXIV. Lepitminofe Scandentes funt:

Scandes

Dgt gl

1. Phafeolus vulgaris , 'Italicus , Japo-

tcs

IQ At

nicus vel Saia & Zurratenfis vel Cuo-

Vllenim nj

hage. 2. Abrus. 3. Pifum. 4. Lathyrus.

g, Ti

g. Aphaca. 6. Vicia fativa & fylveftris.

Hs l

7. Lens.

inofe Non-Scanden- Noïxcfcan

a, N

DCXXV. Legum

Yatroides, D

tes Non trifoliate Si/

is Sz'mplicibus h.€. dentes

fs Crmzly

Unico intus alveolo

í

*

ecundum longitu- íliquis

vel Simplici-

« Eaphorr.

dinem non diffepto conftantibus,

U$e

elns

filiquis articulatis h.e.é pluribus nodis

five protuberantiis quarum fingulisu-

ia Qu

nicum ineft femen velut articulatim

r ioloftz

avl

coaptatis , compofitis , funt: 1. Lupi-

nus fativus & fylveftris. 2.Faba. 3,Gly-

Va !

Onobrychis. ^.

cyrrhiza. 4. Galega. 5.

Oro-

jl

l

1(1À

2330 DkriNiTi0N, PuHysric;

M

— iÓÓP

— Á

j

1

Qs

Orobus velAftragalus fylvaticus. 7.&1

abur

cer fativum , album & nigrum 3. Secu-

ridaca. 9. Anthyllis leguminofa vul-

s

illfhs'lv

d V«

garis & marina. 1o. Glaftum Indicum

N

Saxitr

& Polygala vera. 11. Ornitho

J

& Scorpioides.

podium

Lmier;!

DCXXVI. Leguminofz Non Scan-

j

"6emin,. dentes non Trifoliatz Siliqwis Gemi-

l. UP

& Anti

tis

natis h. e. duplici intus alveolo fecun-

n ls

me,Gï!

dum longitudinem extenfo przditz

fünt: rz. Tragacantha & Poterium.

g l.

DCX u

r3. Aftragalus , . Pfeudoglycyrtrhiza,

Glaux & Cicerfylveftre,

j d À

DCXXVII Leguminof» NonScauden--

f od

vel

tes Tifoliateh. e;foliolis nonfimplicibus

fs n

Tlfifo!ia-

t

fed compofitis neque pluribus quàm

ttofdio . Cot

tribus donatz , funt : . 'Trifolium vul-

vlo d Unilic

gare purpureum , bituminofum, fpica-

Vorin. & Tinl

tum & Lagopus. ; Melilotus vulgaris,

x Cramen Pa

Trifoluum odoratum & Vera. 3 Fo-

1. o Lt

numgrzcum . 4. Refta bovis &-Crota-

a. t

laria. 5. Medica. 6. Lotus vel Trifo-

ÍnG

lium Hzmorrhoidaie. 7. Fumaria bul-

g

T

l

bofa, inter Anomalas Rajo locata.

W

Pentáoe-

tale

DCXXV!ILHerbz Pestapetale Enan-

j fl

(

moidfs,

d

Vafcui. giofpermz feu Pafculifere h, e. quarum

L

feia.

emina vafcilo imcluduntur & qui-

[2

r

ema.Foliisin cauleex adverfobinis funt:

D l

u

D

M

"JMP(

;.*Caryophyllus ruüber feu Tunica, bor-

AU

ten

W D LO

PaAns SPECIALISSIM A.

221

*

m

l

tenfis , f^ lveüfi-sw&" barbatus. 2. Lich-

"r g &

nis feu Behen album Saponaria, Lych-

]fguminofa "

nis Coronartia , Sylveftris, Ocymoides,

A f

Nigellaftrum , Vaccaria , Mufcipula

thPOdmrz

feuvifcofa , Saxifraga antiquorum. 3.

Ciftus Ladanifera , mas & foemina. 4.

W V fan.

Helianthemum. 5. Hypericum, Afcy-

i Q

rum, Coris & Androfzmum. 6, I.yfi-

dvl n

machia. 7. Anagallis terreftris mas &

fcemina. 8. Alfine,Gramen Leucanthe-

tto al

à K Doterim,

mon & Paronychia.

o

DCXXIX, Pentapetale . Foliis in

iij

cáule altecno. vel nullo ordine' pofitis

i

funt : 1. Portulaca domeftica & fylve-

istonimdde

ftris. z. Sedum minus & Paronychia ru-

i vïupbui n

taceofolio 3. Cotyledonfeu Saxifraga

J

A

Vl v

alba & Umbilicus Veneris minor. $.

Ninzin. 6. Viola martia & tricolor.

tl

7. Gramen Parnaffi. 8. Rheda & Phy-

ia P

tevma. 9. Luteola feu Struthium. 1o.

Va & Crot

Goffipium. i. Geranium, mofchatum,

asvl Trfo

Robertianum feu Gratiola DEI, Co-

* Fumaratt

Tumbinum , Tuberofum , Sanguine-

ho loctà

um & Batrachoides. tz. Alcea Indica

wuptduts

feu Bamia Mofchata & Bangue. j 3.N1-

mihequ

gella & Melanthium. 14. Linum fati-

vum & fylveftre. 15..Rhabarbarum,

xhntur 46

Pentape

alvetiobai

DCXXX. Pentapetaloides. Vafcutfere

PCDQIOi:

I-'l-r

rïeuïumlï:;

ant quarunf petala florem compone

la

j

u

(A

";2 DrsiN1TION, Prnvsic.

m À tor —— —— — RD —

jl

üm.

Whv

.Moly,

tia ad ungues non funt disjun&ta,fed u-

)

nita, utflores integri decidant, ut: r.

yn

jiful

Primula veris, Paralyfis & HerbaPetri,

, 1

4f

2. Auticula Urfi. 3. Androface. 4. A-

M

CIUUS

Oif

pocynon. $. Hirundinaria. 6. Vinca

]

,

Pervinca. 7. Centaurium minus. 8.Ver-

iib

uY

afcum nigrum & album. 9. Blattaria.

1

du

10.Acetofella. 1 :. Trifolium Fibrinum.

ä;'l*.g

M

Trhinc

m&EPA |

n

12. Nümmrularia. r 3. Rorella. 14. Va-

M

leriana Grzca. 15. Nymphzaalba , lu-

'&1

tea & morfus Ranz. 16. Faba gyptiaca,

MM hi

j

Monoc« — DCXXXI Herbe 7Monocotsjledones di-

j gl

ts n Vi

tyledones cuntur quatum plautnla feminalis bi-

quid?

ais o

folia feu bivalvis non eft,fed »ná tan-

valicisiian

tum cotgledone h. e. placentulà , feu

foliolo plantulam feminalem . conti-

Firentaa Cl

i hag

nente, vel aullá, donata , & foliis fuc-

vus&tots;

cedentibus fimilibus & terrà exit , five

fint flore perfe&o Petalode, ut : Gra-

d A n

minifolie floriferz, vafculo tricapfula-

W

Vr

ïæban'hm&:

ri,radice tàm Bulbof,quamAffini,cube-

rof'àjfibrofà, five Apetalode Stamineo ut:

hum

/ Graminifoliz relique tàm. Culmiferz

(s Curg

Ü

Ts m

quam non Culmiferz.

DCXXXIL Graminifolie Florifera va-

r T

Buleofz. dice pylbosz funt: 1. Lilium. album. &

Ts 7

| "ünwr k r

Hemerocallis. z.Cepa, 3. Cepaftrum

feu Allium fylveftre, Cepa Afcalonica

| g

4

L

Ó

u Ysy,

—

ARSSPECIALI SSIMA. 225

ia

& Schoenopraffum ï Allium &Ophio-

fcorodon. 5. Moly , Viétorialis & Mo-

Pt w

ly Theophrafti feu Homericum. 6.Por-

H Herfahs

l

rum , Ampelopraffum , &Scordopraf-

"n

Mf*- f Vi

fum. 7. Narciffus & Pfeudonaratfus.

A tUt P. Ver

$. Tulipa. 9. Ornithogalon. 1o. Hya-

cinthus & Bulbus Vomitorius. : t.Scil-

T 6 at

la. 14, Sifyrrhinchium, 1 3. Gladiolus.

m lo

Vorelà u V

14 Colchicum &Ephemerum. 1 5.Cro-

agl

cus. 16. Deris caninus, 17, Hermoda-

&ylus.

H um

DCXXXIII. 2ulbofis Affines h. e. qu&

Affines

radice quidem Bulbofà non gaudent

Bulbofis

lov

1b Yi

hujus tamen videntur generis , quo

n ia

Bulbofas foliis , oribus , pericarpiis auf.

t p j

radicibus imitantur fünt: 1. Iris vulgaris,

femygden u

Florentina , Gladiolus Iuteus, Spatula

feetida &Chamzlris. z.Afphodelus ve-

u Vl -

rusálbus & luteus. j.Phalangium feuLi-

p i ed, f

Atl At

liaftrum 4. Aloé vera vulgaris , Gui-

fnlo tf

neenfis Caballiria & Succotrina.5. Yuc-

ca. 6. CannacorusTournefortii velSagit-

ATRU

taria alexipharmaca 7. Arthanita vel

ii um

tim Cumi:

Cyclamen. 8. Curcuma , Cardamo-

;

mum majus

& minus , Amomum,

Grana Paradifi, Zi

ngiber , Zodoaria

"d Florifm'-'wl

longa & rotunda ,

Zerumbet , Coftus,

Llium 2

or & Caflum-

alanga major & min

Dracuncqlus

m YU*

muniar. 9. Arum vulgare,

Wmajor.

p WS

n

P(U SPSC

234 DrriNITION,Duysrc

RU HSERGSQUUMOHUL A UTO

jof. a

o. Axifarum 1f. Satyrrum mas &

" (f o

51X

faimina ; Cynofarchis , Serapias, Tra.

] AP

gorchis, Triorchis & Palma Chrifti. 12,

'adl J,BT 4D

deum

Orobanche. 13. Squamata. 14, Hypo-

Kiftis. 15. Bifolium. 16, Helleborine,

a 7^

l l LICUHL 9

17. Pyrola.

H

platym

euk

Gulmit- — DCXXXIV, G:*aminif(')lie Culinferg

x« Quid fübt. quz caulezs edunt teretem , geni-

d

"m

J

chlatus, geniculi$ nodofis , concavum

plerumque, foliis ad fingula genicula

PT

WA

(

ii a,

fingulis , tenüibus , àlato principio in

acutum mücronem fenfim definentis

Jen ia

durferms, A

bus, alternatim pofitis, ami&tum, femi-

Fru

nibus folitariis ,graua habentes vel ma-

mdntata

; ta.

" jora ad panificia & pultes utilia , ut

gtwlisDraconisö

Gramina, Frimienta , vel minora ut Gramina , eaque

DOXXYL

picata, iam Spicata h. e. geftantia fru&tam in

Spicà five corpore oblongo , vel ex glu-

Mnt: 1 Cyy

a,f A

mis & granis fingularibus, vel ex ho-

[

]

rum agminulisScapo medio, velpro-

j

wasüb. (

t n

Aanicula-

ximé , ve] pediculo breviffimo interce-

5

dente adnexis compofito caulern ter-

od

At A

minante , quàm Paniculata quein fum-

mo culmo fwbam geítant ramofam &

JOtr

4

pluribus glumis & granis compofitam,

ærræfg&f;x:.ï.Tr

five glumz binz fimul cum granis fin-

VRR n

gulis binifvé nafcantur, five plures unà

BU l;yl*y;ï'.'ü l L

uamatim incumbant & fpica

""

C '0ggnm.ïge

vam componant.,

5

H'PHy)]f

"PARS SPECIALISSIMA. 225

À

atvr

Qua?

Tümmj

DCXXXV, Culmiferaritm Species funt:

n

faplas, ^.

1. Triticum. 2. Secale. 3. Zeavel Spel-

Chriti;

ta dicoccos, Briza monococcos & Oly-

14 H,

N

Aw

ra. 4. Hordeum & Zeopyrum. 5. Ory-

j herbOI:

1

za, 6. Panicum. 7. Phalaris. 8. Fgiimen-

tum Turcicum. 9. Milium. 1o.Sorg-

hum. rr. Lacryma Jobi. »2. Avena &

fl (unfory

Jgilops. 13. Feftuca & Bromus, 14.

Lolium & Pheenix/ 15. Alopecuros. 16.

lrtim u |

fs contánim

Gramen Caninum. 17. GramenMan-

Ya peticyl

nz & Daé&tylon. 18. Arundo vulgaris,

29 o

Scriptoria, Donax, Tabaxifera & Gra-

M&aj&ünenti-'

men arundinaceum. 1 9. Calamus Sac-

at i

chariferus , Arundo far&ta atrorubens,

i hintevut

Arundofaréta flava , Indica feu fan-

yiits vta, t

guinis Draconis & Calamus odoratus.

j Grmäq, u

Non Gul

Vnta f

DCXXXVI. Grauinifolie Non Culmi-

ferefünt : 1. Cyperuslongus & rotun-

n]lf:ïæu

py, tdrglo

Qd ln

dus, Trafi, Papyrus & Nardus Indi-

ca. 2. Juncus vulg. Oxy-& Holo-Schc-

jgdo, v

nos, 3. Scheenanthus. 4. Sparganium.

ifimoimte

5. T ypha. 6.Acorus verus feu Calamus

ip cidin t

aromaticus offic. & Afiaticus.

lrtsquemie -

at mmq[;u

DCXXXVII. Herbz Anomalefeu In-

Anon t«

certz fedis funt. 1. Tribulus aquaticus.

le

gpis corpti

jcm gue?

2. Stratiotes. 3. Branca urfina & Acan-

thus fylveftris, 4. Leontopetalon &

y v um

au [W !

Chryfogonum.

5. sefamum. 6. Perfi-

caria

LU

126 DEFINITION. -PHïSIC..

pf

- —

-7

caria Siliquofa, feu Noli me tangere.

|

) (fcfün&;

7. Hypecoon. 8. Epimedium. 9.

Ti

yeinti

bulus terreftris.:

! N

f

J SIo Y

Arbor.

DCXXXVIHL — Z4rbor ( Frstex ) eft

i

,

,,,&1115- j k

ftirps vel plasta. fubflantie durioris li-

Y

J

gnofe, aliis quàm reliquz —ajJurgens,

à radice in truncum craffum & ligno-

j

fum perennem naturaque fimplicem,

rl

deinde in ramos majores & ramufcu-

mimdum a

los complures in fümmitate divifüim.

p

DCXXXIX. Arbores Foliis Arundina-

s u

eeis Irinisvé funt Palme 1. Vulgaris, 2.

Oleofa. 3. Coccus.. 4. Coccus de Mal-

i Llæ)CM &

diva. s. Ebenus /Ethiopica. 6. Areca. 7.

Is oehum

Sagou feu Farinifera, ex cujus medulla

a

anis conficitur. 8. Chamazriphes. 9.

Agu. s C

Draco, unde Sanguis Draconis , qui-

m d l

bus addatur Ficoides Indica feu Mufa

"ager, r

& Banana.

Arbores

$ jf

DCXL.Arbores Religne(w) Erithn àflo-

Ceniferz. ze seiuntto fünt.velConiferch.e.Cono,feu

YUL T

fru&tu fquamofo duro & ficco in Co-

d

ni feu Metz formam turbinato, bina

Nh. A5

us

fub fingulis fquamis femina alata ple-

li

rumque continente,donatz , ut funt: 1.

w Qurt

Abies & Picea. 2. Pinus fativa fylve-

Ti va d

ftris maritima, & Balfamifera de T'olu,

m

du

W lPu

"x quibus Refina, Pix , Colophonia,

lr

!

*

m

"m

Thus & Therebinthina vulgaris, &c.

Qu

3 Ve-

L

/

xMing,

PAnS Go REIALISSIMA. 217

- — .

M me lp

Ym o 5

3. Cedrus Conifera vel Libani. 4.Larix

unde Therebinthina Veneta. 5. Cu-

preffus. 6. Sabina vulgaris. 7. Arbor vi-

ts )à

*

At Qrori )

tz. 8. Alnus. 9. Betula,

b

U af

DCXLI. Vel Von Conifere & quidem

Non

lm & ligmo.

:

Primó: YVacifere, aut habentes fru&um Conifeiz

t fmylr, |

majorem putamine interlore duro & Nuafcra

s m P

fragili nucleum claudentem, ut : Ju-

ibre diitün

glans. 2.Corylus. & 3. Oftris vel Car-

Mi Anndo

tum.

pinus,

;ujds putamen excerius. 'ePc ala-

ANdpats 2

Glandifc-

Av Vab

- DCXLII. SecundöäGlandjfert, qui-

ra

a a t

bus eft Fructus major putamine coria-

j as

ceo quafi nucleum claudens ut: r. Fa-

Cumzrps .

gus. 2. Caftanea. 3. Quercus, Efculus,

s Droans, d

Cerrus vel /Egilops & Robur. 4. llex

xl M

Coccigera , $milax Atborea & Phello-

drys. 5, Suber.

vjv

m n

DCXLIII. Tertió:Baccifereut: 1. Ju- saccifera,

niperus minor & májor. 2. Oxycedrus

i U:

vel Lücia & Sabina baccifera. 3. Ta-

ub

xus.

fenima d

pnate, t 1

DCXLIV, Quartó: Lanigere , qua- Lanige.

ras.

rum vafcula feminalia pappoflanugi-

jms fapvot

ne feminibus adnafcente fünt repleta,

fiifntt?

ut: 1. Populus nigra, alba , tremula, z.

,P'm )COlOF?'

Salix vulgaris, rubens, helice & ni-

ln w

gra.

P.2

DCXLV,

—

218 DEFINITION. Pm&sr &

P*] QPECI

Agereg-. DCXLV:. Asbores (3.) Fritia flori

Wfl]s (

[C2

Contiouo & rimó:usdem Apgregatis,funt

m Catj

1 Ficus vulgaris, Caprificus , Ficus

U ,VUUS:

Indica. Sycomorus , & Ficus Cypria.

2. Morum & Lignum Prafilienfe. 3.

ol

Piper longum, Betle & Mecaxochitl.

a cadi

4. Liquidambar, 5. AT

um.

xuL T

U mbili-

DCXLVI. Secundó: Arbores Fratu

M

cme, — Lhmbiliato m quibus fios fumo fruttviinfi-

r

det, ui fru&kus à calice floris delapfi ple-

ug n

vel

rumque rejiduo coronatus velut sinbilica-

g ia Cl

Pomife. fAs appareat, funt: vel Pomifete. v. Malus

T&

g

ativa & fylveftris. 2.PyrusSativa & fyl-

gm& NW

veftris. 3. Cydonia. 4. Sorbus & Ór-

d A m

nus vel Fraxinus fylveftris, 5 Mefpi-

too, * Catla

lus vulgaris, Aria, Diofpyrus, Pyra-

DOl

cantha velOxyacantha. 6. Crategus vel

u fnás n

Sorbus torminalis & Aronia. 7. Gran-

afas t oum

ata vel Malus Punica & Balauftrium

itümper d

majus. 8. China Chinz vel Quinquina

Em

unde Cortex febrifugus Peruvianus di-

Nasdmengo.

&us. 9. Opuntia & Cochenillifera,un-

d Ti

'vel

de Vermiculi ifti tingentes,

Ragciferze,

DCXLVIL Vel Bacciferefeu fructu

ls ( Mf

Umbilicato minore, ut 1. Lotus Arbor

Nrfn.

lj

1 r

fructu Cerafi: z. Rofa alba , rubra , Da-

m

mafcena vel pallida & Cynosbatos. 3.

Df

Groffularia. 4 Ribes, 5. Periclymenum.

lm

l

lN

f

6, Vaccinrum feu Vitis Idxa & Myr-

tillus

li, Mw-,lf

)

! PHTISI(,

kas SPECIALISSIMA, 229

st pb r

)f

fyris. 9. Hedera

LT

tillus. 7. Myrtus. 8. O

? "fïflls J FIUE

arborea, 1o. Caryophyllus aromaticus,

Fts C

& Antophyllus,Caffia Caryophyllata &

Pimenta. 11. Laurus Tinus. 12. Peri-

Lrenfo

clymenum odoratum, vel Cortex Win-

K Mecavochi

teranus, aut Canella alba.

AU

As fy

DCXLVIIL Tertió: Arbores Fruthn

Calicula-

Caliculato,hoceftqui caliciinfidet aceta-

ts

o

buli inftar concavo funt: 1. Sebeften.

tsdelr

2. Agnus Caftus feu Vitex. 3. Styrax

velu nl

unde Storax, Calamita. 4. Saffafras.

vitu. t Val

5. Cinamo

mum vel Canella , Caffia Li-

vt rf

nea & Folium Indum fe

u Malaba-

Vb (

thrum.6. Camphora Japonica & Suma-

vàrs s

trana. 7. Canella alba.

Dioïpyms, Py!

prunife«

DCXLIX.Quartó: Arbores Prumifere,

ra.

um

quz fructus

majores proferunt ,oJficst-

As

lum intus unicum , pericar

pio feu pul-

1 & Bfm

pd etiam per maturitatem bumid4 un-

rj (äinqm

;Drants d

dique cinctum , continentes , funt: r.

Malus Armeniaca. 2. Perfica Malus. 3.

df

Ebenus. 4. Tacamahaca. 5. Amygüaa-

a,

W

lus. 6 Nux Mofchata. 7. Benzoin, 8.

d

Nux Virgi

niana. 9. Prunus Damafce-

r Lots!

na , Gallica,

Brignolenfis & Sylveftris

feu Acacia German. 10o. Mirobalanus

ia n

i C

Indica feu nigra, Cit

rina,(unde officu-

Md

lum Faba Bengalenfis

,) Chebula, Bel-

lerica , & Emblica. 11, Jujuba, Oeno-

il

J

e

3

p

2330 DEFINITION. PhHYsrc.

hy SPECT

*

phia & JujubaIndica, undeGummi Lace

ii

Ilüsi

Ui z.Sim

ca. 12. Gornus. 1 3. Cerafüs rubra , ni-

)Embums |

gra. 14. Olea fativa, Oleafter &c. 15.

'*ü":

l'.

Arbor faponaria. 16. Padus & Maha-

p

leb 17. Lauro-Cerafüs, 18. Perfea, 19.

Manga. 20. Anacardium Orientale. 2 1.

1

!

hrbore

xu,üfi L

Viqsve

Occidentale.

;;18:'3! rl

Baccife-

ra

DCL. Quintó:ArboresBaccifere ha-

J« gitm

bentes fruétum mimorem pericarpio

5:.&&9115 n

feu pslpá per maturitatem bxmidá do-

vel

natum , cui femina, feu nuclei, inclu-

p

BMonopy.

duntur foliaria. vel Monopsrene, funtz

la at

xena,

1. Zizypha. z. Arbutus & Adrachne.

s Wgrs, l

3.Balfamum Judaicum. 4. Therebin-

A mictula

thus. 5. Lentfcus. 6. Vifcus quercinus

&c, 7. Afafoetida. 8. Phillyrea. 9. Lau-

Aban r

h

reola. 10. Thymelza, Mezereon, Cne-

?CLV. $r

eron nigrum, Empetrum , & Sana-

2 ferentes n

munda. 14, Viburnu

. 12. Rhus ob-

oniorum feu Sumacli, Refina Copal.

a as

t lmona &

13. Rhamnus albus, niger, & Oleafter

x Crcoo Ut

ermanicus. r4, Ebenus, 15.Coccu-

lmí

fj

M

iirnm

lus Indus. 16. Cubebz. r7.Fagara. ,

vel

u

Dipyre:

- DCLL Arbores Baccifere Di

Te£

MUUT

nae»e

funt : . Jasminum. z. Liguftrum

b

Al-

kanna.3. Franigula vel Alnus nigra. 4

UUR

Betberis:

At

t o

vel

if ia

"Fripyre-

DCLIL Arbores Baccifere Tripyrene

s

na,

fant;

)

m

Wl pHysl

|

p;ms SPECIALISSIMA, 23l

S'g;

—— ÀÀÀ —

;m—dqum ml' h(l

rus. Caffina

. Xfup.t: . Alat;nü; ;IA-Ceï-aR

"us mbfä,ä-

kf

& Petygua. 2. Sambucus vulgaris, E-

^1/ bulus & Sambucus Montana vel Race-

)AUS&A

"

F.IS,PM&&, 19

'.

L

i mofa Cervina.

t j

DCLüiL Arbores Baccifere Tétraps-

vel

reng funt : 1. Vitisvel Pampinum,Uva

Tetrapye

- Paffamajor , & minor. 2. T hea. 3.Evo-

renss,

esBa:cifgnha. . nymus. 4 Agrifolium feu Aquifolium.

Y panc

À

j

i

; Rhamnus feu fpina Cervina. 6, Ly-

VMU cmm.

Tüdd Id

DCLIV. ArboresBaccifere Polspsre-

vel

myuut! mefünt: 1. Capparis. z. Carana. , Ru-

Polypyre-

wl d

. bus Vulgaris , Idzus & Chamabatos.

na.

p

Vifis r

* 4.Uvamarinafeu Tragos. 5. Santalum

* Album & Citrinum., 6. Myrrha & Sta-

Tulma La

&e.

Meeen G

DCLV. Sextó Arbores Por

7

i, Ls

&um ferentes majorem, pericarpio do-

ifeta fra- Poxgxiäcræ,

) n*

natum, polypyreuwum , fant : 1. Malus

, Ms Cl

* Citria, Limonia & Aurantia. ». Came

gt Bd

bogium. 3. Cacao unde Chocolata, 4.

j 19 0

. Lignum Colubrinum , Nux Vomica

r hgt

& FabaSanCü Ignatii.

W'fm D.

DCLVI. Septimó Arbores Xyrocar-

Xyrstnr-/

peose

Upftm/ / pe,feu fru&tu permaturicatem ficco, nec

jim12! umbilicato nec Siliquofo, funt : x. Sta-

phylodendron. 2.Piftacia. 3. Lautus,

a foemina, 6, Cotinus.

Baccifmïïi 4. Coffée, 5, Tili

Pa4

7. Pipe-

n ct

W;:i

R DEFINIT/ION. Pauvsrc.

pms

—— P

m& albun;.'

PA

I

j. Piper rotundum, ni

M

4 &

$. Buxus. 9. Spirea "T heophrafli, 1o-

Guajacum & Lignum Sanctum. rz1.

j

ao

M

Acer majus , minus & montanum. 17,

Fraxinus ,unde fuccus Gurmofus Man-

m

na Calabrina dictus. 1;. Ulmus vulga-

W'Lm B:fïliiim

ris, montana & Macer. 14. Famari-

:ï'ügnumrunrum.

fcus. 15. Platanus. 16. Elxagnus, r7.

j u

Paliurus. 18. Erica.

sl

DCLVU.

Oétavó: Arbores Siliquofe

Siliquofe, X «bentes foli.

ichlos , fe& feminum con-

MUA

Mi

T&

ceptacu/a, utplurimum inlongitudinem

atints Md

;

roducta, vel faltim bivalvia,cum femi-

nibus füb tergo annexis uno ordinefi-

üm f Md

3 dicas . Ontt

tis, cujuscunque figurz , cruftacea, co-

rlacea, membranacea , lignea , funt:

i. st

(s iL

jun

vel . Vel Hlore Uniformi,ut: . Senna Alexan-

k(a

!

i

Unifor. drina, z. Bonduch vel Acacia gloriofa.

A $

mces

3. Glans unguentaría vel Balanus My-

tus f Ditli

repfica. 4. Copaiba & Balfamum Peru-

v T

vianum, 5, Angfana. 6. Achiotl. 7.Caf-

)

rTIr

T

?l

. N:rw&

fia Fiftula, 8. Gummi Animz, 9. Flos

u

*1Ccmpenc

Auriculz. 1o:'T'amarindus. 1 1. Nerium

TU

feu Rhododendron,

(

vel

IT

nl

m — Diffor-

DCVIIL Vel Siiquofe fore difformi

j

d f

1

$,

feu Papilionaceo fant : 1. Arbor Judzfeu

«ieïtlus r

xOfFGT

Cercis. a. Spartium. 3. Scorpius feu

Fiitei

Genifta fpinofa vulgaris, & Nepa.4.

It

j

d

Jf;racus Aromaticus feu. Vaynillus. 5.

na-

Ut idns

"

14

j

N pHma

PaRs SPECIALISSIMA. 23$

Eu d

Anagyris. 6. Laburnum. 7. Cytifus,

Thfoph[g[ä b » j

d

Pfeudocytifus & Acacia altera. 8. Ge-

nifta, 9. Colutea. 1c. Acacia vera, Ly-

mOIlfanum. l:',l»;;'

cium Indicum, Gummi Senica. 1 1. Ca-

GþfïofllsMaa-ïf

toba. 12. Brafilia,unde Lignum rubrum

Altis W&J- ;

tin&orium .Brafiliaoum , Lignum Sa-

^ M Timur. .

pan ,lignum rubrum Vernirboc , San-

ROU ,

talum rubrum, & L'znum Nephriti-

cum. 13,. Sarcocolla.

Df dl

Incertz,

ïeminum (Ul»

DCLX. Imcertg vel nondum fatis

h

artibus tantüm Co-

texdinem

Exploratæ & ex

!

!

mj

gnitz funt : 1. Ra

x vel Lignum Rho-

tuyef-

dium feu Afpalat

hi, colore Buxi &

albicans. 2. Cortex Thuris vel Storax

t db

t o hr

rubra. 3. Cortex Pfeudocaffia Diofcori-

dis. 4. Lignum Aloésfeu Agallochum

tAt

Aaca iil

& Calambac. 5. Olibanum feu 'Thus

maris. 6. Bdellium Refina, 7. Canca-

v

mume.e

Mi Dette

Matara

Adio G-

DCLXI. Natura & Zres Plautarum fi-

[

hinz, o Tl

gillatim in Compendio doceri neque- — viges

hs N

unt, cüm przfertim Herbaria fingulis Plataruris:

ferétantam virtutem adtribuant, ut vix

ad omnes

TRU diiäf!

ulla reperiatur, qux- non

corporis affe&tus valeat,

interim co-

Atorpie

y o^

gnofci poffunt interalia: 1. Ex Cbarae-

g, &N :

re; Sic Umbellifere plerzque funtDiure-

ticz &c. 2. Ex Sapore ; Sic 4mare funt

cala-

D Vaynï"i;

j

PHFSFE"

234 DEFIN:T:GN. Puvsic.

nofl r d A

calefacientes , attenuantes & plerzque

Stomacbice, ut & Aromatice &c. 3. Ex O-

Onm vartis (

'rtnen

dore ; ut Suaveolentes plerumque Cepba-

j qgr m

lice, Nervinz. 4. Ex Colore,fic quz funt

jl

[ *dïä

radice,flore, &c. rubro ad fanguinis flu-

',:mdl & "'QIEJ

xus prodeffe;caraleo ophtalmicz &c.fx-

é reperiuntur. 5.Ex Signaturátotoque

gt

À

Vegh t

abitu plantz ; Sic Perjicaría alizque

caule Geniculato, Antarthriticz:Cardni,

.

m ;xpïhna

Antipleuritici habentur. 6. Ex Anals|

| g, LU

1 ;;1;3;]5 p'ons

Chymicd,omnium optimé natura Sali-

rimels

um,Aquarum, Tincturarum, Spirituii,

omniumque vel per Ignem vel abs-

. ifras l

j RUL A

que eo ex ipfis productorum, median-

te infuper accurato per rea

- umb

gentia exa-

|

Tiumoraumu

mine deprehendituy. &c.

j

!

tionsácaar

REGNUM ANIMALE,

|

1

eftind

Regnum

Animale.

DCLXII. &

»

m Animale eft tertia

j Uutrenye t

f

In

! Covntntaa

Partis Speciali

z i Phyficà SeCuo

n

feu clafis ultima corperum naturali-

um omnia Znimalia receufens.

ovl

Ut vl

Animal,

DCLXL 4aimal , feu Machina A-

; P lr

nimalis, eft Corpus Vivum featiendi fa-

| t m

]

cultate , feque locomovendi prxditum,

AL g

& vel infuper altiori ratione donatnm vel

Vi i;fa lr

eàdem deflitstum.

f&f Qm '

Homo.

;nalr,vel Ho»

i MJ

lil

V

DCLXW. Animal Aati

1

1

MT

gie

|

|

PaAns SprECIALISSIMA.

21$

'—W pHmc

—

mo,eít Macbisa Animal.z's. perfzttiffima,

MLUTYT

non folum variis organis ad nutritio-

OP (j

nem,generationem, fenfationem, mo-

Vkcntefy,

tumque localem aptis , fed etiam fa-

"Nunts f

cnltate 1fta gubernandi , cogitandi feu

.

Lnroficfr.

intelligendi & volendi varia , fuas co-

Mifotoque

itationes percipiendi, varieque com-

b

Tj dame |

inandi, repetendi , dirigendi, easque

od

per fermonem exprimendi, ridendi , aliaque

a(

imitandi, & innumera alia peragendi,

ml

pradita, corpore binis pedibus infiftente

A m

eredo incedens , fanguinea , pulmone

t Id |

refpirans , in folo aére vivens

DCLXVIL Animal Irrationale feu

PBrutum,

ihrmpds.

Brntum eft Macbina Animolis, preter va-

ptagtim.

|

K

rium organorum,nutritionis , genera«

tionis &c.apparatum , facnltate externa

MMIE

objecta fentiendi,& interdum difcernen-

prul d tertà

di, naturzque convenientia appetendi,

difconvenientia averfandinffrstia,Cor-

Ti o

pore: Horizonti parallelo in terrà ingre-

Ym od*

diens, repensve,vel in aére volans ,vel

mjms.

in aquà natans, vel exanguis, vel fan-

n Md

guinea , gradu perfe£tionis, ut & toto

imn[cnlm.r'

corporis habitu, multüm diverfa.

DGLXVIIL | Znima Senfitiva dicitur:

Anima

al r

Senfitiv a,

die doxdt

vel ipfa Facultas impreffiones fenfibi-

les tàm externas quàm internas perci-

píendi, (efeque locomovendi : vel subfrau-

Mmiionalr;»*?ff

Ua

L

m

236 DzriwrrroN, Pnysie.

gt

lia quedam fübtilis materialis Spiritus

aniwalis vulgo appellata.

|

(

,--no

nnqllqe

Spiitus? DCLXTX. Spiritus Animalis efttenn

if

! i g([][POf 151

Animalis. (iyis ypateria

&

aftrali Incido-igneá impre-

| g us

gnatus & invifibilis balitws, ex calidiore

PA

fubtilioreque, fale aéreo imbuto, fag-

ls Qd

guine m arteriis,per cerebri,ejusque cor-

ao

ticis fubftantiam glandulofam , vel

) o n

potius mufcofam & tubulofam re-

T

liqua fecernentem,circulante exhalans,

| uf hat

per nervos, ex cerebri bafi oriundos &

| rj

ad organafenforia omniaque corporis

z & us

membra filatim quafi diftributos, in

vofcpind

*

omnes partes /zf/seus, easque ad motum

aglv

€9 impre/Jiones fenbiles rite recipiendas

j vt g

(Mentique, fi adfit

» communicandas )

vt

aptas reddens.

DLX (

i Anima

Kationa.

DCLXX. Mens , Anima Ratiönalis,

ln C

lis,

dicitur: vel Facsltas Hominis Intellipendi

Q drontür p

& Voleudi: velSub(lantia Àmmaterialls eo-

j rl z

itans finitá , cum corpore organico sai-

j Df

£a , non divifibilis fed immorialis , Crea-

KU, j

torisimago, vi benedictionis divinzin

atl

ipíà creatione datz mediante femine

i

.eas'.'äccacepms l

materiali sultiplicabilis ; a&tuofiffimum

T

in homine principium,varia percipiens

M r

&intelligens , aliqua volens.& ainans,

Mi (

aliaque odio profequens,

"Ht

DCLXXI.

Pans SPEcIALISSIMA, 237

linio A-

nima &

ämh//;r fj

. DCLXXI. Usio Animz cumcorpo-

re ( Forma Hominis vel .4nimalis (e- Corporis.

cundum nonnullos) eft arCtiffimum

TU

mninum, corporis in animam & animz

do'!füff [/7/73

viciffim in corpus, impreffionum feu

hit ld

| llmbllfo,/f]/;.

attionnm 9 pa[Jionum commercitm, ex li-

berrimo Creatoris beneplacito ratione

H r

fere inexplicabili conftitutum.

"Menus

Min , vi

duf - |

DCLXXII. JMentis Potentiz feu Fa-

Faculta-

cultates Operandi principes funt dua:1- — wes.

Dttenghns,

1utelletins eft facultas cognofcendi innu- — Intelie-

drundos

merabilia,feu Mens quatenus percipit, &us.

lt onyrs

judicat & ratiocinatur. 2. Voluntas eft

du n

Voluntes.

potentia cupiendi varia, agendiautnon-

a du

agendi,vel EademMens quatenus per-

um

eepta vult & appetit, vel fugit & a-

wl

verfatur.

DCLXXIIL Operationmm. Intelle&ns Operatio-

feu A&uum Cognofcendi fummzSpe- ues Intd-

Á Mi

lc&tus

:Jlnis!raeüigzndi

cies dicuntur tres: 1. Simplex Rerum

quot 3

apprehenfio. z. Judicium. 3. Ratioci-

gmaerats |

natio.

t

mutals Ut

DCLXXIV. Simplex Apprebexfo eít, 1.5implay

v rerum figillatim fibi objeCtarum l-

Appre-

Donis ii

4

cnäs.

aliate f

eas vel conceptus intra fe ipfam ani-

ma, citra affirmationem €9 uegatiouerm , for-

;,a&uoflmmt

mat;in quàadmiranda eft,cumIndefiníta

v us

vles à 6

Reflexionum vel cognitionum Con-

fcientia, tum Conceptuum Univerfa-

$

um

u

pmshc

2.3;8 DEF;N:T:ON. Pmrsxc,

MPa PTR at

m À

m

llum Formatio,vel þluriu

m individuo-

j d o

rum fübunam fpeciem & genus redu-

v.i,-orea &

"Á

1O.

| gagenuu

g

j

i

2. Judici-

DCLXXV. Jndicium dicitur diverfo..

|

D

L.

gt

m

€ium.

rum conceptum comparatio , conveni-

DXX

entiam eorum in communi quodam

vel difconvenrentiam oftendens, hinc-

]

M

j

"

u m [

r

que vel Afiirmans aliquid,vel Negans,opi-

e;agg:fue a

j

nando, credendo ,ftatuendo , dubi-

N

Ü

^

du

tando &c.

T

;

u

i

,Præcf' pi-

u

Ti

N

m

tantia,

DCLXXVI. Defetus Judicii przcipui

fünt ; 1. Precipitatiofeu Inconfideratum

|pgnd

de re non fatis perfpectà Judicium. &

! r a

'u

kfns, hdu

Praiudi- 3. Préjudicitm: feu. Mentis quzdam

4Um, praoccupatio,vel perSenfus velAutho-

YO

aulsitijutt

ritatem altorum, Confuetudinem,Sen-

tentiam communem., Amorem,Qdium,

djdmm

&c. ac

gertüm ff

quifitaindagationem veri impe-

diens.

at retnend

&tb ul

Raiod. — DCLXXVEF. Ratiocinatio eft exæl:o-

L

naüo, gnitis & perfpectis affirmátionibus vel

negationibus inter fe connexis nova-

m N

| hn fnfhi

rum dlato,üermque ideg cujusdam

eommunis í5ventio,ad quam ob(cnriora

tibzifis

| ftmelr

vel incerta, quarum connexio imme-

Ls dictn:

diaté non patet , quatenus conveni-

ant veldifconveniant

Soniti h

» conferri poffiat &

demonftrari.

ABL

DCLXXVIII,

!D

: Pans SPECIALISSIMA 239

Senfus,

DCLXXVIIL Senfus eft Facultas

"wfjüï-n' lndij

V Rs v

percipiendi motum obje&torum inor-

ana corporea ad hos impulfus recipi-

Atv

endos apta agentium; & dividitur vul-

gó 1n Iniermm & Extermm.

L ] CODveny.

Tl QO

DCLXX/X. Senfus Extermms väcatur,

Extcfm.;g.

s liv

"

CHjMs organon in exteriore corporis par-

Üigaus

te,adeoque extra cerebram, pofitum, ab

A0 d.

;

obje&to impreffam fpeciem fenfibilem

4mmediaté recipit,& ad internosdein-

de transmittit; Eftque juxta diverfita-

m

tuddtum

tem organorum,& modum fenfibilium

X n &

agendi, Qsisnplex: fcil. Guftus, & Ol-

factus, Auditus, Vifio, Tadtus.

fets quim

atv

DCLXXX. Senfas Interuus dicitur fa-

Injernws-

hd

cultas in ipfo cerebro motum percipiendi

obje&torum ;per quzcunque organa

imoren ,

ptripe

agentüium fenfibiium, eumque diju-

dicandi, retinendi ac denuo promendi;

eftque triplex vulgó: Senfus Commnunis,

dd efcc-

Phautajia €9 Memoria,

iv

DCLXXXL Senfus Communis eftjim-

Commir

A13.

yugts w

reffionum fenfibiium prefentiwm o-

)u cyi

annium, n fenforiis externis eiformata-

um oj

.

rum,Spiritusque & nervos certà ratione

onnexo*

in fingulis afficientium, i2 cerebro fa-

ts *

£ta repréfentatio & [pecierum à feinvicem

Wcouj'evrripajï;a:

diftintlio. ut hoc modo fit quxdam fim-

plex

YU^

240 DzriN1TION. PHvsic.

uI

p——— —— OM € m

plex rerum. apprehenfio primumque

! p(LïXXV;'S

uafi Tudicium.

yid qu

Phantafia,

DCLXXXIL Phantafía eft Vis Imagi-

Amorum

ïiï

nandi feu fimplices Ideasvel iwpre[jio-

igjs IOT

nes cerebro inhzrentes varie combinangi

st

& dividendi, illarumque ita varié com-

YU

pofitarum, aPfeatibus objetlis & feriante

Vin

qUZH

quoque fenfu communi, etiam in fom-

g

i

zif

no, nova reprzfentatio,

ne, a

fl

Memoria,

Va

DCLXXXIIL Memoria eft impre[fio-

]

nunfemelincerebrum factarum,füique

.'

i,

m:läa&ö&

l

hi

motus veftigia relinquentium, per eas-

dem vias repetito fpirituum anima-

N

lum motu fa&a per (imiles prioribus,

? Mu od

etiam de rebus abfentibus & prateritis,

poro gt

ideas,revozatio vel nova quzdam obfer-

mesqua A

vatio , quz,, fi fiat de Rebus corporeis

j

fj:// il i ari

veftigia cerebro imprimentibus , Me-

tquhusefn

Animalis, moria Azimalis ,

de rebusà Corpore'ab-

MW

Ineelle-

'ï

;

on(ü».'uum f

&ualis.

ftractis vel fpiritualibus veró , ( ut Re-

$ Me

Til

Q

petitio Cogitationis purz ) latelleGwalis-

9

quibusdam dicitur,

FAll

5 AOMIL,

Vigilia.

DCLXXXIV. vigilia eft fLatsis anima-

D

lis, quo moderatà fibrarum cerebri &

Ji

M.

M

nervorus tenjione , à fucco peculiari vel

t

Ípiritibus jugiter influentibus,coaferva-

!

I

l

t4, libero fenfums omrüum wotssque vo-

i &Q

luntarü nfa frwitnr.

DCLXXXV.

li j

:r;jmgg

V

0y pHïSu

PARs SPECIALISSIMA.

7U* ag

341

) primuägi

DCLXXXV. Somnus eftIntermiffio $omnas,

Wï Tirlpy W

Vigiliz, vel quxdam Feriatio Senfuum

RVU

tàm externorum quàm Communis &9

m

facultatis locomotivz feu fpontanei

1motus, à vigore & tenfione fibrarum cere-

2728

Id X frante

bri & zervorum, ob fpirituum velfacciin-

fluentis,five n quantitate five in quali-

ï,e!iaminfom-

J

tate,variis ex caufis diffipátione,preffio-

neà fanguine, hebétudine per vifcofa

u if

Sulphurea, Narcotica, Aquea, obftru-

m gy

€&tione meatuum , &c. ortum defetlug,

hünyres-

remi(sa & debilitatà dependens.

tihün aimie *

DCLXXXVI. Adioues Hominis,A&iones

[loper,

Mixte, feu Animz in commercio cor- Mixt.

fs n

aquimode

poreo agentis, Communes, funt o-

mnes quz ab Aaima quidem unità, fed

iM t

Qmot H(Ll N

€9 infimwl à corporeis organis & fpiriti-

quotupl ?

bus,quibus eft unita , depeudeut. Earum

v Cogned .

tria confttuuntur Genera. 1. Senfuscum

yrti, uV

judicio Mentis conjunétus. z. Motns

d

corporis Voluntarius. 3. Appetitus Sen-

fitivo- Rationalis.

Senfus

jj

DCLXXXVIIL. Senfus cum. Pudicio:

Müxtus,

m a

Mentis cogjunctus, eft , preter internas

;; wolit

infpiritus cerebri faCtas impreffiones &

d

motiones, feu Senfationes, ex ar&tà men-

j

tis & Corporis unione accedens Men-

talis perceptio variis judi

ciis o'nata.

x

DCLXXXVIIL .

Q.

24.2

DeriNi1rION. PHysr1c,

T

—

i l

Motus

DEXXXV!IL Motust Toryäris Volintari-

JJ;

qt

Corporis

Volunta-

As (ACtus Imperatus)eft, prater Mufcule-

)

y COR

r1us.

vwa inflatione:s aut fenfationem 1n or-

s; dun

1m

ganis motonis,volt»mraris quoque nutu

confequens motss.ob coricurfum men-

i;m

';ibgn

(

tis -percipiencis legum fibidivinitus in-

jl

fcriptarum probe confciz ,bonitaris &

&A

malitiz capax.

t f

Appeti-

, DELXXXIX. Appetitus Senfitivo-Ra-

AM lTH'm(

tus Senfi-

tionalis,qui interdum pro Facultate fu-

Mi

tivus &

Affc&us

mitur, feu AffeBus. eft Sangutinis & ETu*'

E

J0C, fs

gCHCïü'

morum fenfus paffione, vel ab obje&tis

du

tim.

externis , velabivfa Mente excitatà im-

I

"

$ A

VR.

V

pulfis organis & per nervos cor &

um A OL

vafa fanguivehà cieritibus fubito exor-

Qonyttos; 4

ta comunotio,cum aliquáà rei fenfu perce-

102 füm vt

ptz perfecutione vel fágà conjuntta , &

ex voluntatis complacentià vel difpla-

i fU tht p

t t

centià, ( quz folitarjé circa non corpo-

Mentalis.

.Mgz'eudm

rea occupata Affelus Mentalis audit)

& a&tione inde 1n fpiritum animalem

WIt

fhoo

/

fequente, aucta velimpedita.

vnn

1 mmirï

Specia-

- DCXC. . Appetitus Voluntatis 1n

l

tim,

Commercio corporali agentis voriws

eft Animz varié affetz laclinatio feu

PAU

Inglina-

i

"m

tio,

Proclivitas.Tendentia & Flexio ad ali-

Eu

frnd

4 Mnx :

quid, velexnaturali organorum & hu-

Ttt

f

morum corporis confüitutione autZeg-

TC fe

peramento fibi relicto ,vel per. externa

f M

varla-

V

-PHJSIC,

PARS SPECIALISSIMA, 243

1

p

—

r n

—

u M—————À À M —HÀ

"l.f//b/;/g;;j»;, i

PA

variato , oftta; ps;r mulfo

rum actuum

Coufusindinem confirmata Morum no-

« ng.

Mores;

T

meninduens ; dum veró ia a&us fübita-

m

li

Ij

4l

neos tranfit ex reprxfentatione obje-

TC ]]

&i fub fpeci boni commota , Affeius feu

Affectus

Paífio,

',bmir

Qd

Paf[ionis titulo veniens;turbnléitore infu-

per accedente extraordinarià agitatione

lo

fpirituum & fanguinis humorumque

cilaette

variorumexceffive mota,PertaDatiofpe. Perturba.

t1O.

T

cialiüs dicta,

i

QAGR C'L

Ms

À

Ls

DCXCL Afetlus ereó Generalis po-

Affe&tusg

Génera-

anm

teft dici Cupiditas,Defiderium vel Amor

M

ingenere, C9 Amorem ita proprie fic

lis.

NIAORRE

diétum , & Odiuii , Spemque,Timoremque,

Def

complectens ; 4mor enim vulgó no-

Amote

OU

men fuum retinet ,quamdiu ad. obje-

n

MLA

Gum fub ratione grati oblatum tendit, at

am

quum ab eodem fub ratione ingrati fpe-

L

Mi at)

&ato ád fugiendum impellit , Odmm / Odium,

appellant.

m aimde

DCXCIL. Species Affeiuum funt in-

Species

.

numeftz, tof nimirum quot hominum

Affe-

Vohats !

&uum

Vota e(fe poffunt, five nominibus ca-

as t

quot ?

teant five certis appellentur; qui No-

f

t hcindi:

mina variait etiag in eodem affec

*

tu,vel

VFlenot:

fecundum Motus vehementiam aut

g

temiffionem, ve] refpeCtu. propioris

Ptïmuoneeu:;ï

aut remotioris BoniMalíve ,vl refpe-

&u Mediorum adipifcendi obje&tum,

N ï

Q. z

vl

P[f(s

JEC

—

2144 DEF:N':TIVON, PuYsic;

—

PA URJCS II RU OHS EEE UE

Rsb d

. ü

vel ratione Motus immediati aut me-

i i

mll In

diati propter alias perfonas , ve/ refpe-

^

w

VAUR

l

&u Durationis &c. confiderato. ex. gr.

)l W*

Confternatio , Terror ; /Emulatio , ln-

vidia ; lra , Indignatio , Excandefcentia;

n

Spes, f'iducia, Audacia ; Diffidentia, Ti-

YVL

"

J

If

Fe

mor , Defperario ; Cupiditas argenti,

«

Avaritia; Landis vel Honoris & Ambitio,

i

ht

w Of

DCXCIIL XNomina & Claffes. Affe-

llv

Nj

)

Claffes

W

&uum pro diverfitate Se&arum & Hy-

-

i

V

N

1 Al'iff(;

othefium pariter variaut. — Ariffotelici

tclicorü

juxta Thomam Aquinatem dicunt in Ap-

Ti

i

"

NS

ïCu

peüitus

etitu fenfitivoeffe Facultatem dupli-

MUf

m

"

R

Va

j t!ïxi-

cem : vel Concnptfcibilem quà A nimal ad

[ ";')(

As

Ícibilis.

T

|

bonum profequendum & malum fu-

j ,ïpn.'is,

Vil

giendum Simplicifer fertur , quo perti-

j niius proor

& ] v condidran

]

nent nomina fequentia 4mor & Odinmn

Letitia & Tiiflitia , Defiderinm vel Cupi-

lo i

irafcibilis.

ditas boni & Faga mali: velIrafzibilen,

quáà animal ad profequendum bonum

M

X

FOrsalu

vel fugiendum malum cwm difficultate

1;

DARU

PH

ferturquoreferuntur appellationes ha:

|

A

Ira, Spes €9 Defperatio , Timmor Q9 Andacia.

" StaïiCO-

Va ;

l

Stoicis affeCtus perturbationes animi v1-

(

BI

1

tiofas vocantibus numerantur 4. fcilic:

Wt

u

Gaudiwim. vel Voluptas & Dolor , Libi-

do feu Cupiditas & Mefus. Epicureis ha-

, [ p

m

VU f

bentur 3. Fo/ptas feu Loetitia , Dolor

—

X,

4

*

Y

m

Is

Pafs SprEciAL xssn;u.

2f

——

T M.

Ó — ——

—— —

Dd

;

1

mediam' E

& Dejiderimm. — Cartefianis fedem afe- uG

D

&uum etiamin Intelle£tu quxrentibus

09 Rs

funt 6 : Admiratio, Amor , Odium , Cupi-

ii era!o: ag

J

ditas, L&titia €9 Triflitia. Alusalitex ordi-

0,[1.

nantut.

D

Eximdcfcemiz:

Diivia, Ti

DCXCVL Parte: Corporis' Auimalis

Corporis

(s at

juxta ftru&uram perfectiffimi fcil.Hu-

PaftCS'

5 Anbil,

mani coyazodeé recenfentur,licet in ce-

teris non zqu& ormnes & fingulz repe-

LCf M

riantur, & huic nonnullz aliis compe-

Va -

tentes defint , fuo loco memorandz.

*

a. Al

D

m

nwn

"

Vulczó autem dividuntur in Contizentes

;

m

1

M

n

M

à

vel Canales , Contentas vel Humores

4

tàm utiles quàm Inutiles , & Impeium fa-

v

cientes feuSpiritust quilnfiti,Influi, A ni-

m & mj ;ifv

malis, Vitalis , Genitalis aliisque No-

i u

minibus pro-organorum diverfitate &

m'äfinm :

vario confiderandi modo appellantur.)

ia p

Iterumque in Similaresut Offa, & Diffi-

pv

milares feu Organicas ut Caput, Cor,

ayfom o

Hepar &c.

y n dïjmkf

DCXCVIL Corpus Humansm , ut di-

ï,"e.r.n í f:GS,

QWEUAKXODQS'PI

ftincte confiderari. poffit , dividitur in

( A

Ventres & dríus.

Venter dicitur infignis

od

Corporis cavitas in quà Vifcus aliquod

g

Supre-

primarium reconditur, eftque triplex: 1

mus.

j D

Suprenius in. quo Cerebrum, partes A-

Medius,

j r

nimales, feu Caput. 2. Medins in quoCor

al

Q. 3

&

»

D) (QPLU

148 DEFINIT'xeN. PuYsre.

—

U

—

—

Tit

&Pulmones,par'te$Vitale's?1kuTbom;'. j

I

al

Infimus, [nfggys , à Diaphragmate incipiens , in

Lt

quoVentriculus,Inteftina;Hepar,Lien,

Pvü

IFL

partes Naturales , feu. Abdomen.

Artus

Arus, dicuntur partes Extetnz trunco in-

larradicum & ramorum quafi adnatz,

Viféra, & fünt Pedes ac Brachia. V.fcera funtva-

riz tubuloruu partiumque folidarum

in unum quendam fafciculum combina-

tiones , fuos liquores continentes &

3

przparantes, *

A

nM;

DCXCVIIL Eft Ergö Corpus Huma-

Corpus 75 Machina Naturalis; perfe&tiffima,

a, uY

mus

Huma-. Hydramlico- pnevmatica,ex variis tubulis

num.

W

CT

& Canalibus artificiofiffimé contextis,

J

per quos diverfi Liquores ex alimentis

przparandi continuo meveri folent,

fi0

31

compofita.

Ejus hinc Partes funt vel

Solidz feu Firmz, vel Fluidz.

n

hilje

.DCXCIX. Partes F IR MJE funt vel

Wil

Dm ]

Ejus Par- Dtriores ,ut Offa, Cartílagines, vel Mol-

ts Fir-. Jiores,Fibrz &Vibrillz, Tendines,Mem-

n

me

branz & 'Tunicz, Ligamenta, Caro

& Mufculi ,-Nervi, Árterir, Venz,

Ma'.

VafaLymphaticaGlandulz, alizq;tam

[l

Simpliciores quàm magisCompofitz.

n

DCC, FLUIDA funt Humoresin il-

ls

AK

Fluidz;

lis contenti,tàm vifibiles quàm invifi-

lg

lj-

biles , tàm Laudabiles qgäm Excremen

£, (

4 MN

tü

H

|

-

h PHFHC,

PAnsS SPECIALISSIMA. 247

ERE

—

——

ass o

'zïe;feuïmg

11"15 Nervo-

tii, ut funt! Spiritus & 5ucc

H Gns

rum, Chylus, -anguis, Lac, Lympha

lr

& Serum,Bilis, Liquor Renum Succen-

", A

turiatorum, Pinguedo, A deps, Medul-

PO

la, Cerumen Aurtum , Saliva , Fer-

[

ii7,

mentum Ventriculi, Mucus nteftino-

It

d

rum , semen Virile , & Muliebre Hu-

TAl

0i

lu

1

"

mor Proftatarum & Vaginalis , Aqua

Wi

montoi

Pericardii, Humor Oculorum , La-

Avlv

3

crymális , Mucus Narium , Urina,Su-

dor & Infenfilis 1ranfpiratio , Liquor

Vrb H

Artuum , Amnil, Aqua Parturitionis,

Lochia, Sanguis Menftruus. &c.

Fibra,

DCCI. Fibraeft parsorganica albh,

BU

folida, oblonga , filamenti aut ftaminis

f74

in[Lar

, Ut

bslata. cajus multiplictjunctu-

tà omnes feré reliqux partes compo-

fin

J

nuntur , inferviens earum unioni &

Fibrilla,

Ul

motut.

!

|

"

[Tly

Il

Eibrilla eft ejusmodi filamen-

tum tenuiffimum,in mufculis reliquis

4v))

'E

f

fibris intertexta, in. oppofitam illarum

nf er

partem tendens easque connectens.

a, Q

DCCIE. Pro Vario nexu & pofitu,

quotupl?

w M

dl duty

quem habent , Eibre. dicuntur : RoGz,

s Comp!

Curvz , Longicudinales, Transverfa-

yt Ht

les; Obliquz, Circulares vel Annu-

]s qin7

lares, Angulofz , Spirales , Tendino-

fz, Carnofz , Nervofz &c.

quämfm

2X

Q. 4

DC

IL

Pw

»tCIA

248 DzriNiTION, Puysrc]

— À ERRRRMA] m ia

—

-

—

Os,

DCCIILO: eft pars organica (;orp

Ofls

u

r qui

i

vont

dnriffima,alba,interiori cavitate, fi quam

W

U

Medilla, habet , Medullá , vel pingui , un&tuofa

V

14

1v

levi & albicante non zqué facilé ac A-

depg liquabili materià, ab arteriis venis-

p

W.

Ti

que inofculantibus oleofasque ex fan-

a i m

guine particulas advehentibus, ibi de-

Bu Durdnl

pofità, rigiditatemtemperante & hume-

j ï*j;fïfïwflï, inm

ando rupturam impediente , referta,

J r

Periofti-

un,

perfe fenfus expers ,fed Menibraunláte-

m

nui nervos4 Senfu exquifito predità,pe-

rigk u

rioftiwm dità , cinéta, inftar columnz

(egfcs

aut trabis reliquas partes füftentans,in-

'higis,la

tegdum contra injurias externas mu-

tl . m

niensjaliisque ufibus,manducationi,lo-

utgphtoms

uelz &c. 1inferviens.

Cartilaso..

iv

DCCIV. Cartilago eft fimilis fer?'pars

atzit vf

alba, offee fubflautie proximé accedens,

30,:. d

crefcente etiam xtate ineam induratio-

Vimrfs, L

ne abie;ns, fedflexilis adhuc & lubrica,

bt Paj

humidior , frequenter Os terminans,

j d C

fenfu pariter carens & membranulá te-

; f mf

nui circumdata , motui annexorum of-

| Wt

fiüi , & folitariéiisdem ufibus fzpeac 0$,

| n

aliisque pluribusmaximé in refpiratio-

nis negotio, praftantiffimis inferviens.

18, t CA

Offium

V t "

l)

l

al

Numerus

DCCV. Offinm Nunerns in Infanti-

us major quàm in Adultis , etiam in

Mu

UT

his non femper idem eft. Interim ple-

Z)gomaïicblgxï

rumque

|

D !

PARs'SPEczïxLISMMA.

249

"

— Á5

ia

füic com

rumque plura quàm 3oo inquovis cor-

EVI;ïfe,fl' Qs

ore proportionato reperiuntur, variz

gujl Uü&uoü

Magnitudinis & Figurz; Variis quo-

Conne-

ia

xioncs,

ue Modis , 1nvicem connexa: Vel per

TtnIs veni.

Artbro[inh. e.ut moveri poffint , vel per

per Ar.

BR ex .

throlin,

, l de-

Sympbsíin ut immota cohzreant. Ar-

throfis eft , Diarthrofis , articulatio laxa,

Tl e-

Synarthrofis, ftri£ta, Enarthrofis, pro-

t |

funda , Arthrodia, levis, Ginglymus,

Symphy

Ptüritie

mutua. $ympbsjis eft vel Immediata ut:

1n,

od

1. Raphe, Sutura tàm vera quàmSpuria,

lür um

cujus fpecies celebriores funt Corona-

lia

lis, Sagittalis, Lambdoidea & Tempo-

ORTA

falis. 2. Armonia, Coagmentatio, ut.

at -

i

inEpiphyfiomni. 3. Gomphofis, Con-

clavat!o,(at Dentes in Maxillis):vel Me-

Ltf

dU

diataut z. Syffarcofis .. connexio Gar-

T

i

j

:

A

hr

nofa , z. Synchondrofis, Cartilaginofa,

eadrto-

3. S$yncurofis,

L

igamentofa. Apo

hy-

h

hcübr,

fis dicitur Procef/«s offium, Epip

j

ylis

J m

Appendix ; Cavitas aliquousque pene-

anbramdàtt

trans $/z4s , profundior, Acetabulum,

Ofïäþaþi«

DX C

DCCVL, Offa Capitis feu Ventris fu-

tis

usl

vt

premi funt ; Cranii , Maxillarum, Au-

yun

j

,

Pügxa

xis, Linguz , Colli. — Cranium otto offi- Cranium,

m inintá

us conftat, que funt. , Os Frontis. z.

m us

& 3. Offa Bregmatis feu Syncipitis. 4. &

Mls ,U

5- Offa temporum. cum 4. proceffibus :

Zygomatico , Styliformi , Maftoideo

^ Interhïgï ,

[

:

&.

*

fetet

ï

250 DzriwiTION, Puysié,

w

il

& Petrofo. . Os Occipitis. 7. 65 cu..

d

*off

neiforme cum Proceffibus alaribus &

m

Sellà Turcicà, 8. Os Ethmoides feu

Cribrofum, ubi Crifta Galli notanda.

*

V 0)

hu

AMaxilla,

&0

DCCVIIL. Maxilla fupertor ymmobi-

Superior.

al

lis offa numerat «24ecim, Ab utroque

Latere. ;, & unum absque pari. — Par

uU

1. appellatur Os Zygomaticum , z.La-

ehrymale, 3. Nafale, 4. Maxillare, 5.

Palatinum Anticüm & Pofticum. Un-

JUbAv VàtV

[

decimum Impar vocatur à Figurà Vo-

D

N

U

.

*m-.?äiq'

Inferiot, mer. fnferior atcuata mobilis unico tan-

ä

N

Ms

tum ofle conítat cum fuis Procefüi-

J*

busfeu utroque Cornu.

Ym

DCCVIIL . Maxillarum alveclis in-

l

Duti

Dentes.

figuntur Denies, qui fünt officula cete-

s ls m

ris duriora & /eviora,extra alveolos pe-

t ninoftndi

rioftio carentia, gmero plerümque 32.

K

U Á

1

Serie fuperiore & iuferiore 1n. utràque

Y

Varg

T0l

maxilla per Gomphofin radicibus fuis

amm &|

firmata, Nervnlis à quinto pari proma-

ls

W

d

nantibus , Aiteriolisà 380 Carotidis ex-

in(

im]

V.

ternr ramo & Venslis à Jugularibus

l

N

profeGtis inflruda, officio & figurà in

Fili

4. priores Incifores , 12. Caninos feu

X

Tf

[

Oculares , $. Molares & z. dentes Sapien-

0

" tie diftinéta,ad comminuendum & ma-

li

fl

hh

fücandum cibum, vocemque articula-

Lid

té

N PH( "

EL

'PïARS SPEC-.ZAZ-*. IS8IMA, ojfi

u

-

[l

f, 7,

te formandam, & fingulare Oris orna-

ld.

FM..«

mentum, Corporisque interdum de-

broides

fenfionem, infervientia.

Ofat

DCCIX. Offa Auvis fant 4. Malleus,

Offa Au-

P,wl moh

ris,

Incus , Stapes & Os Orbiculare. Lingue

li

fulcimentum mufculis firmatumunum Lingoz,

aecs.,

Toc

Colli

eft, Os Hyoi

Collum .componitur

ex 7. Vertebris quarum i. Atlas, z. Epi-

ftrophus, 3. Axis vocatur,reliquis pe-

Ur

culiari nomine carentibus,

n vo

PeGoris,

DCOX. In Petlore fuperins reperiun-

tur. 2 Claviculz; In Lztere 24 Coftz, 14

c Rrx

te

Verz Legitimz

V

1o Spuriz.

A

AMori-

j5 Sternum cum Cartilagine Enfiformi

habetur.

Doríum in parte Superiore

Dotrfi

J v

2.Scapulas, in Medià 12 Vertebras

n

in Spinà oftendit.

DCCXI. Abdomenpof'erius exhibet 5

Abdomi-

nis.

N !

Vertebras Lumborum , iisque anne-

xum Os facrum & huic Os Coccygis.

Yo p pfott

Alatere offis Sacri eft Osinnominatum

Qd

feu Coxz divifüm r.In osIlium,quod

[*

maximum , 2.Ifchium quod infimum,

o i

& 3.'Pubis , quodanticum.

1 Go

DCCXII. In Brachio utroque €ft 1. prachió-

(x ii

Os Brachiüi feu Humerus. Cubito

rum,

imotu"

di-

funtz oïfa , Ulna feu füperius, & Ra

us

oümquei?: |

252 DzrrxrTION, Puvysic.

A—Ó À — M — À ——À

en

us feu Inferius. Metacarpifunt 8. Carpi

4. Digitorum veró 15 officula, & circa

glyähï

«s

Lorum articulos à 10 usque ad 20 Of-

fa Sefamoidea.

T Nut

qit

Pesdum.

DCCXIIi- In Pede utroque fünt . Os

Femoris , z Crurisinternum feu Tibia

W

& Externum feu Fibula, cum Patellà,

)u

que

iQ

7 Tarfi,fcl. Tarfus feu. Aftragalus,

t Wf?

Calx, Os navicularefeu Gymbiforme,

s Coata

hn

M

O Cuboides feu Tefferz , & 3 Offa

Sphznoideafeu Cuneiformia. ; Meta-

f

tarfi & 14 Digitorum Pedum , nec non

—

Mngw« &S

Sefamoidea, ut in digitis Manus.

|

At

i

M

Membta-

DCCXIV. Membrana eft pars fimi-

i Ti

na

laris alba , expanfa plana, & tenuis , ex

x ia Or

filamentis fibrofis inftar tele contextis

rioxtum,En

compofita , variis arteriis venis & ner-

JYembnz g

vis fzpe perfufa , partes fubjectas cu-

sfinorm, Va

ftodiens , colligans, difterminans,fen-

w Cl Q

füm taftus communicans , tubulis

Ts Membran

Tutica etiam vafisqueformandisapta. Timica

M

Ms

Df

dicitur membrana Vafa , Venas, &c.

| m,(äo.xion

n

cingens.

T

Membra-

DCCXV, Membrane Differunt 1. Ra-

] ul

p

il

narum tionefubflautie , fic funt vel'Tenues vel

wotst

N

Differen- Craffiores, porró velLegitimz,ut Pleu-

1(

tig.

"

ra & Perioftium, vel Illegitimz , utLi-

Im

l

m

M

!

gamenta membranacea, Tendines,

P

M'H

Ventriculus, Vefica urinaria & Bilia-

Q«F-».s.

fria

:?

W Puys

I(

ARS SPECIALISSIM A,

.--....A—.N

at

Á

5

Vnifünt g (

ria.2

.wRatione Figure f'untLohgæ,Latæ,

: Cm(llb ) & (

Triangulares, Variz &c 3, Ratione Sitsis,

7061 1 (

vel Internz vel Externx.

Nume-

b

"

DCCXVT Numeruis Membranarum

il /1

n ,

eft ingens &indefinitus. Przcipux funt

E

umf Tjb

1. In Capite , Exteriüs Pericranium , In-

, Q ? drdü,

ueMeninx, dura& pia Ma-

geriüs utra

1 Ms

ter. In Oculo Quinque vel Septem : In-

Gjribiomy,

üommata:Conjun&iva , Cornea,Uvea,

2, 610f

etina,& juxta nonnullosAranea &Vi-

i ; M

trea.In AireMembrana T ympani, InOre

MC non

Tunica Linguz & Palati propria. z.In

Thorace Pleura, Mediaftinum, Pericar-

1 a

dium, Tunica Pulmones & Corinveft-

,

i

ens, Valvulz Cordis. 3. In A4bdomixe , Pe-

z

!

ritonxum , Epiploon , Mefenterium,

( JLS

T

Membranz fingulorum Vifcerum, In-

1f

) V

teltinorum, Vefice &c. 4. In Toto Cor-

pore. Cuticula , Cutis , Panniculus Car-

AUMU

nofus, Membranz Mufculorum, Pe-

J!

"

af duti

rioftia & Mémbranz Vaforum. 5. In

, Vous, A

Fctu , Chorion , Amnios & Allantois.

Ligamen-

z

DCCXVII Ligameuia , Vincula , di-

&2.

t Difen r..F;i

cuntur Faf ceteris. membranis fir-

xvl T

mliores, denfiores, (ub[Lantie nunc Mem-

teIW )wj

branaces , nunc Nervoíe magis, nunc

Cartilaginofe fimilis, partes corporis

j

qu,

przcipue offeas inter fe firmiter colli-

gantes.

t

DCCXVIIL

|

vt*

[A

254, DEz INi:T10N. Puvs$ic.

Neryus,

—— oái— — —

j (

li

DCCXVIII. VWeruns eft tubulus; vel

fafciculus plarimorum tubslorum inu-

dT

La

H

num canalem junctorum teres atque

- cylindricus, Cannz Indicz in modum

7 13333

j

p'erforatus , fubftantix albz,denfz, te-

quoad

nacis , qitoad interiora mednllaris ,

o H

exterlora membranacez,ex medulld ob-,

j

( p

longatáfeu caudà cerebri ejusque tuni-

M

cis compofitz, vel ex eodem immedia-

Ml

Neryo-

té vel ex medullà Spinali ad omnes

^

4

rum

corpotis partes egrediens , $4cco vifci-

',auxmm*r;

Q?;Q

Succus, do fpirituofo 1n cerebri fübftantià ma-

i

*f.:;lx:nmïfmïe

ximé Corticali à fanguine primum fe-

MP

UM

gregato t/mgidus , motui (enfuique przci-

PA

hl !

pue inferviens,quafiCerebrum ad omnes

10005 arïermüz,y

partes per minima continuatum,.

)

n

[

(

nbf

DCcCXxiX.

Nervorum Numerus Va

Numerus.

1(fj

»h

Adyd

riat & in exigüisRamulis eft 1nnume-

XQUI.

(]

7':

rus: Hodie plerumque Paría decem

um

Cerebro oriunda , Viginti novem cum wuna

T

fine pari € Medullá fpinali per vertebras

Ti

progredientia, adeoque in. univerfum

(l

4» Rami przcipuinumerantur,quos mée- «

morizx caufà verficulis in clufimus fe-

à

TCR

quentibus :

LR

1.Ol

Q

A

:

faciens. 2. Cernens.3.Oculosque *rrno-.

of

p

vens, 4, Patiensque,

1"ar

,;

o, 7. Auditum faci-

une v

1

j. 6 Gufï:a'ntesque du

ens, 8. Vagabandus,

| QU

g, Lin-

uU 4

'PH'SIC

——

t^

Pans UPEcrfæLlserA. 245

z

-

-—

1

Bf

UULUV ':-'

L'H]']

9. Linguam. 10. Cetvicemque movens,

;

P

T2

Cerebroegrediuntut,

17. Septem Cervici , 29. bis fex dat Spisa

!t a

TO

'Thoraci,

34, Et Lumbis, .39. Offique Sacro funt

fl

Quinque dicati,

[//;

I (U

Poftomnes Azygos veniens é fine Medulle.

ff

DCCXX, Caro proprie fic dicta eft

Cato,

N

Venter Massfzulorum,feu p:rs mollis ru-

bicunda ex innumeris fibris fanguine

1 E Of

,Ato vit-

turgidis contexta , fpiffa, laxior, den-

W]a.

ficr. Ceterum boc nomine integra Mu-

m

fculorum Glandularum//fcerumque fab-

N

W

MM

[1

flantiayutHepatis,Lienis . Pulmonti &c.

q.(i

ex variis carnofis, glandulofis,membra-

RTA

DAU

naceis. arteriofis, venofis, aliisque par-

ym Mttyt f

tibus conftans,Offibus tantüm & Humori-

bus cótradiftinda lepe vulgo venirefolet.

fsf itume

Glandae

: feidem

DCCXXLI. Glandsla eft pars mollis,

13;

1 0 W

fpongiofa alba & gryfea, friabilis , con-

ftansmaxime ex tubnlis capillaribus arte-

!t venats

tiofis , feu fibrillis cameis varie intet fe

j unvet

ceitortis , peculiarem é fanguime liquo-

mmx,quosmg |

rem advehentibus, plerumque etiam

n df ?

intertextis venulis, nervulis, dué&tibus

i

vafisque lymphaticis, cun&is 1n unam

Qs

——

fubftantiam fui generis combinatis,pro

T

".

varià porulorum figura aut magnitu-

od

dine varios bumores fecernens.

Conglo-;

B

SIVQM ]

DCCXXIIIL, Glangula Conglobata eft-

bata.

p

qux

256 DEFI'NITIOT».I Purvsic.

hi SPEC'I.

o ttca

—

"A

quz «equalt fperficie um quafi ploby-

"

A.)

itensl

Iu ,fxpe vix confpicuum, ad fümmum

[

ii

dmt (

amygdalz magnitudinem non exce-

m

dentem, (ut funt Glandule Subcutanez,

V

] ml

inguinales;Pinealis,Jex meris fibrillis in-

í ZCIPUH j

ter fe varié contextis confif/unt,& per va-

li

ini

i5

faLyymphatica liquorem fequeftratum

UE

ad cor 1terum amandant,

XV'!.

G8l

SQUAUT

Ial

Conglo:

DCCXXVI. Glandnla Conglomerata

merata,

eft , qux ineqnali faperficie ex varits mi-

fitt

nutiffimis olandulis, peculiaribus vafcu-

gal

lis excretorüs fingulis inftruétis, in

i

T

às l

unum acervum communi tunici ve-

! i m

ftitum coactis, cempofita , füum liquo-

Aincmetenar

rem per proprios ductus in cavitatem

4 tuntem t

notabilem deponit,& pro varietate ftru-

; fimionstt

&urz & pororum fpecificé differentem

tonoltnfa

hquorem elaborat, ut funt : Hepar,

Aepum ha

omnium maxima , Pancreas , Glandula

A ptr ii

Mammariz &c.

h

li

i

pili

VasLym-

DCCXXVIL 7s Lsmpbaticum , Vs-

NU »OI'FC

na Lymphatica , vel Serofa , efttubulus

EU

phati-

pa

€uim.

admodumrfensis,vix obfervabilis,pellu-

]

Wi h

cidus,[implici tnica conftans plurimos ba-

bens nodulos & totidem. valvslas femi-

N

lunares fibrofas,ut contrahi & relaxari

fä

poffint , ex fpatio anguftiore in amplius

filfg

extenfus , arteriarum & venarum ubi-

Vitle

que feré comes, easque hederaceo fepé

a

[2

!N s

—

DARS SPECIALISSIMA. 2$7

imer]

—

dEX j E

-

LIM |

flexu amplec&tens, Lsupbam purioremi

Ua (

inglandulis fecretam iterum,vel media-

t n i

t vel immediaté , fanguini diluendo ad-

ihcut,

Vehens , in omnibus feré corporis par«

tfb i

tibus, przcipue ad vénas majores;facile

DOv

deprehendendus.

Lielry

:

DCCXXVIIL 4rteria eft pars orgas

Atteridd

|

l

hicafifftulofa, cava,figure curticonice,con-

H Qnphnea

^

ftans ternis quaternisve tünicis ; exti-

t Umitm

l

1nÀà fc. fibrofo-rietveà tretiformi , alte-

Xanbos vf

1à craffiore glandulosà, & tertià ex

intinfls, n

fibris carneis fpiralibus , intimam te-

Iu vj ve

huem membranam fecundüm longitu-

ii lum

dinem extenfam, cavumque fiftulz for-

i D st

mantemyinftarannulorum cingentibus,

firmioribus & renitentibus feu elafticis,

Kal

Valciem

compofitam, faiowiriem corde per valvu-

lasinima bafi admiffum , inftar infun-

t far: r

ha, Gadle

dibuli per innumeros ramulos conti-

nuato impulfu, motuque fübfuttante,

v V

ád reliquas corporis partes vennlasque

Dromovens:

vv u

Pulfus

Mi

DCCXXIX. Pulfus eft texfio €9 confiri-

&io alteraaus arteriarum, pendensab illifü

quid? ,

ln

m ul

faugniais é corde per intervalla eje&u, &

m s

ope elateris figurzque tunicarum arte-

joreuu

fiofarum continuati, ut humorum ad

Varia emiffaria dedu&tio,& introitus in

m&ïemn:"

d

g hedergsä

venülas,ac progrefüci ad majoresjip

que

x

[

Pq( SP

[

a

258 DzrriwrTiON, Prrvsie. :

Ó

— Á

qüe ventriculos cordis promoveatur,

p

At

PT d- llle t

€o tempore quo conftriix. ejus auri-

i w

culz fanguinem in finus effundunr, at-

liil

U

b

que ita vitalis circulatio confervetur,

quotupl 2

DCCXXX. Pulfus quoad fenfim di-

m

gitiarteriam tangentis varius cit , & li-

5-::æ;gdlt

W

^

cet ab aliis mire diftinguatur, tres vi-

m

dentur differentie principales ftatui pof-

h

,titm

fe. 1. Ratione fanguinis & toni vafis;

v rl m

Pulfus eft velForti: , Vehemens, vel De-

lsfricant

bilis, Remiffus, 2. Rationetemporis eft,

[l

TO W

vel Celer vel Tardus, & :. Quoad utrum-

lnb

que, eft veL/Equalis fibi conftans,vel Iu-

"

^j

ualis,

OL

DCCXXXI, Numerus . Arteriarum i

Siumerus

i

Arteria-

minimisRamulis computatarum elt in-

numerus.

dotorm dl

rum

Omnes interim ad Dsas ré-

ftunteid

ferri poffant. 1. rteriam. Pulmonalem

Íc. & z. Aortam.

Illa eft, quz é cordis

Aratrüg Art

v-utricilo dextro egrediens tribus valvu-

il 4j

Arteria

lis femilunaribus inftruéta inPulmone

!

Eu

Rf 1

Pulmo*

L^

hirili

ealis.

terminatur , füisque ramificationibus

l

r

pertotam ejus fübitantiam diffufa fan-

m

ninem Pulmoni comirnicat, ut Inibi ven-

n

d !

tilatus,fubtilifatus, Ipiritu a&ris perfun-

| fin D

datur,& fic przftantior per Venam pul«

nh

Fune

&

ADu

2

. monalemin iniftrum Cordis ventricu-

Q

lum, indeque ad omnes corporis partes

FU

f lii

efundi poffit.

: DCCXXXII

mamlbmkfänvgvx

)j

i

"—

j r

Pa&ks SpECIALISSIMA

2

G'u hfom

[ —— dÉ

-

: 1j9

ii]

DCCXXXIL 4orta feu Arierig Mas

W (

Jisa

Aortà,

ftu,

X

na eft ingens ille truncus reliquaruri

il

Qu

«KMIL

Arteriarum;é fiuiftroCordis ventriculo,am-

m

f

plàaperturà, tribus queque valvulis fe«

l

Ts

lh

milunaribus ,fanguini exitum permite

tentibus,reditum prohibentibus,muni-

il

f

)j L(

t, & angrfliore feujim tuboin innumeros

us d

ramos divifo , a emnes corporis partes,

Velm

d

Gpfasque cordis mufculofas fiBras per

r

€iuas C oronarias ante exitum? pericardio

ex integró trunco adhuc emiffas ) pul-

i

li

1(0n

ii

fatili motu bmnorem;fazzg uineum deferens.

DCCXXXIIL Aorta Pericardium e-

A lftlläa

M

£reífa integro trunico ad altitudinem 4

rum,

npummmmefm-

Dtem;

)

li

j

J

Jute

digitorum afcéndit, poftea in. Raminz

Ramfs

AAf endentemi & Defcendentem dividiter'an-

Afcen-

irax hii

déBs.

jl

deprzcipüz Arrerix referri poffunc ad

i

i

, ariudi

duas claífés.

ZAdpartem Aortg Afcem-

vll«

dentem pertinent. 1. Arteria S«bclaviá

m Subc;lgw

a

tàm finiffra hümilior, indeque fluens

vigs.

aifatioii

Intercoftalis f(uperior , quàm dextra altio£

m ( )li?

cum procedentibus inde Mámmaria,

a nv

Cervicali, Mufcula, Axillari velHume-

fuadt t

raria, 'horacica fuperiore & Inferiore,

ver Vetao?

Scapulari & Brachiali ad extremos u-

od

q

ue digitos protenfa. ». Arrerre Caroti-

2, Caro-

s

d.

e5,

tàm Exterior verfu: tempotà , aures,

tides.

maxillam inferiorem & exteriores Ca-

u

R2

pus

DLCI

26o

DErINITION, XPH?szc.

y

—

qontü

itis partes tendenä, ql-lätn Interior ad

À

a

uces, linguam, maxillam fuperiorem

Gpermia

Mif

oculos,meninges & cerebrum,reliquas-

l

que interiores capitis partes , ramulos

o erus

r

ol

mittens.

|

DCCXXXIV. E Ramo Aort Defcen-

qum A

Ramus

hn

1

Deícen-

deute magno proficifcuntur. 1. Interco-

dens

fiales Inferiores,z .Pbrenica circadiaphra-

" 1"0']

le

u

I.Inter-

:

vt

gma étrunco inidemexiens. 3. Arte-

coftales.

na Coliaca vel Stomachica ventriculo

du

2. Dhre-

Tl

Y

nica.

dicata, ejusque ramo 3inifiro : Splenica

ad Lienem ,indéque pendentes Gaftri-

ia '

3- Colia-

€4.

ca major, Coronaria Stomachica circa

sl r

Orificium fuperius ventriculi , Gaftrica

nüsidrendt

finiftra ad Pylorum , Epiplois Poftica

& finiftraad Omentum & Colon. Dex-

DOCYY. J

tro: Gaftrica dextra feu Pylorica & Cy-

t ifer ij

fticc Gemellz ad Fellis Veficam , Epi-

srarum Comt

lois dextra.ad Omentum, Inteftina-

haplors

l

1s ad duodenum & Jejunum , Gaftro-

cisïï»*i[enuion'bus.,

Epiplois dextra ad Ventriculi fundum

i

t

& Hepaticz duxexigux ad Heparten-

i

Ll

Sranvent

fam

4. Mefen-

dentes. 4. Mefenterica tàm — faperior ad

14 (

Mefenterium totum , Inteftina tenuia,

Tl

D

i

il

ls

tqica.

Jejunum, Ileum & Coli partem ad Re-

Itj

n

nem dextrum, quàm Inferior ad Inte-

n

I Y

füna craffa, finiftram Coli partem,

: fæüfmxta

"M

Yi

InteftinumRectum & Podicem defcen-

füe

T

b N*

dens , ibidemque Arterias Hzmorrhoi-

üylagj

T

dales

äl

[j

"-

Dans SPECIALISSIMA. 261

V, l Hog

ææmhüw

dales Internasconfüituens, 5. Emnlgen-

Vil

s,Emul-

tesad Renes, Spermaticx ad Tefticulos,

gentes

al

Lumbares & Mufcula füperlor. 6. Ilia- s; iliaca

Mi rami

ca tàm Interior eyusque propagines, Mu-

fcula Inferior; Hypogaftrica, & Um-

Lf D.

bilicalis, quàm Zxterior indeque Epi-

AU. 1 fierge

gaftrica & Pudenda. 7. Cruralisin tribus

7. Cruta-

:armdiaphm.

| dis,

ramis fupra poplitem, Mufcula Crura-

Ms m

lis Exterior , Interior, & Poplitea; In-

(a ventrilo

fra poplitem eft Suralis ; verfus Tibiam

itzSplnia

'ibixa Exterior, Pofterior Elatior &

j am;e;Gaüri-

Humilioraudit; Tandemque ad ex-

N

i

"

M

4

1

N

tremos pedum digitos in. minimis ra-

rl lr

mulis defcendit.

Ts o

mikCon

DCCXXXV. Vene fünt partes orga-

Venz,

n

nicz inftar infundibuli inver[i fiftulofz,

j Wan, D

arteriarum Comites, iisque duplo, tri-

i, n

plo, ampliores , quatuor quoque tuni-

a, Gd

cis, fedtenuloribus alioque ordine po-

viciifonbur

fitisami&tz, extimà fc. membranosà &

rl

fibrosà,alteram venulis tubulisq;perfu-

m j

fam mufculofam cum 3tià Glandulosà

velm t

intimam, ex fibrillis annularibus, fed

fimplicibustantum & tenuibus,contex-

jpatem £/

Jijri d

tam,cingente,itium per orificia angufta

ad extremitates arteriarum , quibus ple-

n i P

dl

rumque incumbunt, fimente:, fenfim fe

ampliando,fanguinem per valuttlas paffim

zexïasHïïi;

j

4

*

A

962 DhrixrrioN Purs;c

—— GáÁÓQÓÓÓ Ó9

r

Veeddero

— " — —

ad ramificationes

N

.

m

bunt..

pqütas ad cer TeUe-

Iu

li

Qot?

DCCXXXVL vene fünt tetidem quot

yum

funt .4rierie, & infuper Una Azygos,

unde pariter omnes fere vidéntur redu-

v d

ci poffe ad Venam Cavam & Pvlmonalem.

gon t

",

!

VenaPul.

LJ (n PH(W

3nonalis.

Fena Pulmonalis é Pulmone fanguinem

radicibus fuisreceptum in finiffrum Cor-

N an

Ti

M"

dis ventriculum vehit,

«t LUR

n

n

Wi

N

PT

gx

Cava.

DCCXXXVIIL 7ena Cava,cum Arte-

v t

rià magnáà comparandafed duplo «m; lior,

per radicesin toto cerpore difperfas re-

ffpt?ulmm,?c

|lismipr *

liquum (angstaem ab arteriolis récipien-

tes, eundem univerfum, fingulis ho«

J

AWU

sisquindecim plerumque vicibus,in dex-

Irmcordis ventriculum effuudit , patiter-

fiüertiem m

que à truncó pericardium nondum e- "ieri

greffo in duos ramos majores iuberculo

vfnguantd

intrinfecus elevato diftinétos abeunte

Q zmplu;n' l

WV'enárum

1n Afcendentem & Defcendentem dividitur.

hm radous

Ramus

m

DCCXXXVIII. Ad Afeendentem vl

1&1*;*.m

il

Afcen-

fuperiorem referuntur. 1. Venz Coro-

Vil

dens.

Vd

l.

Coro-

narie ynipfo Corde jàm fanguinem é fi-

naria.

bris mufculofis.cordis tevehentes. z.

T0

M

4, Subcla

Snbclavie cum fuis propaginibus, Ve- ^ (

viz,

nis Mammariis, Intercoftalibus fupe-

| f

TItS

rioribus, Cervicalibus & Axillaribus

VEHUhS;.'LIi;ï;

ini

dictis partibus Artubusque füperiori« -

AUL

4. ]ugu-

larcs.

bus, 3. /ugulares,Externa & Interna e

i ah:z,waï;sg

i

Caros

|

i PHHM

PARS SpECIALISSIMA,

265

T

—— 4 AZy-.

»MS dd Wf

Carotidibus. 4. Azygos & Intercoftales gos &In*

inferiores, ab arterits intercoftalibus, tercofta-

es.

Á

i*'ff/ n

inferioribus fanguinem venz cava &

f g n

2j

cordi invehendum recipientes.

Defcen»

Tünrm,

DCCXXXIX.Ad Def:endentem vel Tn-

dens,

V hii

feriorem Venz Cavz partem pertinere , phieni-

videntur. 1. Phrenica feu Diaphragma- ca. 2. Ve-

* guem -

,

centes, & »per- naPorte.

jtitm Coy.

tica. 2. 'ena Port&. 3. Enrmi

3. Emul-

maticz, 4 twmbaes, Vena Sacra & Il1a-

gCDtCS.

um Ar.

ca Interna & Externa cum Eptgaftrica.

* Lumae

|

s. Crurales. Saphoena, Hchias. minor, "ares

lj

hn

N r

Muftulainterna, Poplitza Suralis & l- ; Crura-

fchias major,ex Artubus inferioribus — kes.

imk'sxe:*x;æn.

N

ni

E w

'xm

fanguinem revehentes,

hst

DCCXL. /na Port4 pe

culiaremcon- Vena

ft Vena quafi Portar;

!

fiderationem meretur,& e

hm

fuil, Fi!itf!-

jl

j

medii geuerisinter Venas & Arterias, He-

1

patifingu

lariter Jicata , pecaliaremtrun-

-

M

A

A

ii

cum amp

lum habens fpiffiore tunicà

infzrio-

"

cin&tum radicibus fuis feuramis

dividiï'gx

"

ribusp

er omnes fere abdomiais partes ex-

N

LW

m

tenfis, ab arteriis illorum locorum 1an-

guinem recipientem

,& per ramos fnpe-

ingu:

P

humoremfelleum

fevennts

giores vicem arteriarum

ad glandulas jecorar

ias fimul transte-

vius,

Hepar difutos,

ofibuz

rentium, peragentes , per

venulis à Cavà demiffis m

fundentem.

& hll

-

Eju$

DCCXLI. Vengad Venam Port2T

; Radices,

u fit

ferrifolitz,vel Ejus Radices fünt ,Prim

X

,ema&l:::ï

4

D

264 DzriNITION, PHysre,

Wi MIME

Pt

-

dor

Ex Tiunco ante füi divifionem e«:;,;e.,.

;l

[-:JUT

dientes. i, Venz C

fticz ad Veficulam

AC

fellis. 2. Gaftrica

d-

rnemo

extra ad füperiores

Apo

ventriculi partes protenfa. 3. Umbili-

(un

qUE

obusd

calis , partim venulis Cavz immediaté

inferta.

as

DCCXLII. Secundó : ex Ramo Sini-

L

,Ramus

j ii

Sinifter, ]ïro feu fi

u

erlore minore velSplenico

hi n

À.

enut-

1. Hemorrhoidalis in-

diCto pen

gi(ot Ia

terna, 2.Epiploicz finiftre ad Omen-

m m

tum. 3. Gaftricz finiftrz cum Corona-

—

k

riis ventriculi. 4, Gaftro -Epiploica. 5.

m

Stomachales,/z:breve diCtz,tres ad ven-

x w

triculi tunicas pergentes. 6. Splenicz.

od v

Dexter,

DCCXLIIL Tertió: In Ramo dextro

ts

inferiore majore. notantur. z. Epiploica

eutents t

dextra. z. Venaduodena interdum ex.

yam'movendæa

ipfo trunco progrediens. 3. Mefaraicz

DC

in plures ramos, Mefentericum , Hz-

(inda, p

'

morrhoidalem , Cecalem , & Mefoco-

v ames]

licum,divifz,& propeinteftina permu-

tb

tuas inofculationes varios arcus effor-

LU

A

"

iM

nine

mantes.

h

m

Mufcu.

Ms

lus.

DCOCXLIV, Mufculus eft pars orga-

W

i

niga conftans ex fibris, carne, arteriis,

W

venis, nervis, vafis lymphaticis , ten-

C

T

[/

dine & membtrana integente, infervieus

Val

maximé motui voluntario vel amimali,

TNIOY

Y

per contra&tionem partis: carnofz, feu

l Iäm) l.

Wi

h

fibra-

1? Hysy

PAns SprzcrALISSIMA,

26$

—

——

ï"r*ifïonem D

fibrarum,inf'tz;r- chordz cöhtortæ,in per-

2adVofii

petuo nifuü fe corrugandi verfantium,X

t periy

à fpiritibus pernervos affluentibus ten-

4 J Umhi,

farum, vel utcunque motarum , mem-

od

bra,feu offa duobus ad minimum nervis

annexa, trahens.

& m i.

DCCXLV, Partes Msfculi funt,vel Ejus Par-

tht

Media, Venter di&ta, vel Extremz Can-

tes.

Ti

Venter

da & Capnt, | Venter eft media mufculi

t Onn.

avs carnea, ex fibris & fibrillis inftar te-

m Coroni«

Ix, varié pro fcopo cui deftinatur , in

"ii s

Caput,

Md |

corpus plus minusfpiffius,coptexta.Ca-

»t Mufculi vocatur Extremitas vel

35

membranofa , vel tendinofa, qua con-

y ho

Cauda,

tractionis fitinitium. |.Cauda eftaltera

D

extremitas tendinofa, quo mufculus

|

Mi

n

Vi

arti movendz anne&titur.

ts z

DCCXLVI. Dicitur autem Tendo vel

Tcädo.'

intem, I

Chorda, pars albicans ex fibris ner-

jen, L

veis & carneis jun&tis: compofita , ex-

xl

tremitatem mufculi confütuens , formà

n as o

& magnitudine mirum varians, teres,

longa, lata, brevis , tenera, valida, nunc

uno , nunc pluribus finibus , parti mo-

dpett

, umr, d

vendx agglutinata.

hat ?

DCCXLVII. AMnfcnlorum ingens eft

Mu f'cu.

lorum

jf

Variefas & Differentía: Differunt enim

Differen«

1. Ratione Figure , alii funt teretes , alii

o 5

tie

plani,uti deltoides , cucullaris. 2.5itvs,

R 5

l«

x

266 Dtnmrxon. Puvsie,

,M SWET"

dicuntur Intcrr;i-, Obhqm?Re&xïOr

' -

P

biculares , Transverfi. 3. Or

j

ipinis, ab

ini

qusa t

ndinibus

,*QTETF

fs &

Ofübus, Cartilaginibus & Te

nafcuntur. 4. [mplantationis , uno , ge-

qux M

mino, triplicive Tendine in hanc vel

T qa

illam partem implantantur. 5. Coloris

[ eriot U

funt Rubentes, Candicantes , Lividi,

yramfeni

6. Coalefcentie , alii cum parte alià, alii

ii Atl

eum uno aut pluribus mufculis coale-

ss A

fcunt. 7. Ufus,Congeneres,qui eandem,

Lm&ä»

operationem, Antagoniftz., qui diver-

X w

amperfciunt, Flectentes, Extenden-

pl s

tes, Adducentes, Abducentes , Leva-

itdhos, Gu

tores , Depreflores , Rotatores dicuntur,

of & Bu

& velaliaspartesmoventjinCaput,Ven-

vts L

trem, & Caudam divifi, veltoti Orbicu-

prnentst a

lares fib1 ubique fimiles in fefe faltim.

aionm,

contrahuntur , uti funt Ani & Veficz

DCGLI Jl

Sphincteres, 8.Ordinis Fibrarum, Mu-

Terporlsosd

fculus eftvel Sigm plex unius,vel Cou

Pij-

i Maftr,

$us ex fibris diverfiordinis

, iterumque

vel Biceps, Triceps, &c.

äfïmemmaxül,

&Nume.

DCCXLVIIL

AT

rus.

Mufcsli mmerautur

Tij

hii

MUu-

plusquàm 20o.przcipui fünt fequentes:

CAPUTmoventiumPares fünt oto,fcil,

Ti tf

$CULI.

fs

&apitis.

1. Maftoidzus , ?. Complexus, 3. Sple-

DO

nius, Fle&tentes. 4. & 5. Recti retror-

|

b

d

füum, 7.& 8. Obliqui ad latera circum-

| 1

[

: Ef dm".g

agen-

UT

PARS SPECIALI.SSIMA. 363

pE

*

|

T

EM 7

1

h

agentes.

Collum movent 4. Antror-

Colii.

hn

d

lii

fum z. Longus & 5calenus, Retrorfum

Tf

z. Transverfalis & Spinatus.

WT

DCCXLIX.

Palpebras movent : 5. Palpebra

Dan

:. Frontalis elevando. z. Corruga-

ruüm,

105 hg

tot. 3. Apertor Oculi, 4. & . Clauden-

tf5 Lyíd

tes oculum femicirculares.

Ocnlis 1n- Oculord,

p 4

Md d.

ferviunt 6. 1. Attollens, 2 Deprimens,

3 Adducens. 4 Abducens, 5 & 6. Cir-

SQU a

cumagentes.

i.

Nafi,

1

W dwr

DCCL. Naji Alehabent 4: füunt enim

n

duo Apertores Narium & duo Con-

ftri&tores. Genarum fünt 2. Quadratus

Geríatrti

N u', l

,..

deorfum & Buccinator introrfiüm mo-

Labio-

m

d

vens. Labiorum s. 2 Attollentes. » De-

ial

rum.

primentes & Conftri&tor feuSphincter

d m

Labrorum.

o d

DCCLI. Maxille Inferioris fant s. 1.

Maxills

j Hl

Temporalis oselaudens. :.Biventer ape-

D

riens, 3. Malfeterantrorfum , retrorfum

& ad latera maxillam trahens. 4. & 5.

þs, lum

,

Pterygoidei antrorfum & retrorfum

Aurim

;[ï«.'!i at

moventes,

Aurisfünt 6. 4 Externi te-

nues& 2 interni fc. Mufculus Mallei

if fqut

ssf

& Stapedis.

mnï.eXUS,ïw;

DCCLII, Linguefunt j. 1. Genioglof-

Linguz

fus elevans, 2 Bafiogloffus retrahens.

1 S.RE&i li

Al

3. Mylogloffus ad latus. 4. Cerato-

deX-

4

!

gloffus deorf:;m 5. Stylogloffus

ttore

X

N

i

IT fozcr

——

268 DEF:NI*;:QN. Puvsrc.

m Cren

Offis H :trorfum & Sinifcrorf;r; movens. O;

yulors

eidis; Hyoides ornant 4. fc. 1. Geniohyoides,

2. Sternohyoides.; St

vajimantg u

, Coracohyoides,

ylogeratohyoides.

of

&unt:

Pharyn-

!st j

(

gis.

DCCLili. Pbaryux 4.habet , funt 3.

Pharyngzi aperientes & r Sphincter

u

Gulz,contrahens. Ivula habet 2 fui no-

a

Laryngis, Iinls.Larynx 7 fc Exteriüs eftr.Sterno-

lil

Bd

thyroides.& z .Hyothyroides.Interiüs z,

Thyrocrycoides. 2. Arytznoides. 3.

E n

& 4. Crycoarytznoides, & 5. 'T'hyroa-

Mif

rytznoides.

f

"T horacis,

DCCLIV. In THORACE &LUM-

NU

vt a Cor

&Lum- BIS funt 33.1.92 diaphragmatici. z.?In-

borum. tercoftales , 11 Externi thoracem am-

Nocdenonn]

pliantes, & 4 Internj Conftringentes,

ttofim, ? a

3.? Subclavius. 4.? 2 Serrati poftici fu-'

pq]zris. (^8

perior fub Cucullari , & Inferior fuüb A.-

Morqi t

nafcalptore. 5.? Sacrolumbus. 6.? Tri-

'- Sïimzus &

angularis. 7.? Quadratus dorfum fle-

i

ens, 8.? Longiffimus dorfi.& 9.? fub

M

CL n

illofacer. 10.? Semifpinatus.

i5 2. D

Abi.omv

nis.

DCCLV, In ABDOMINE ;. Pares

Xl

mox fub Integumentis communibus

l

ii

H

Vifcerategunt,firmant,eorumque mo-

Ws n

tor

&i

h

tumadjuvant, fc. . ? Obliqué defcen-

dens & 2.? Afcendens. 3.? Rectus fzpé

PW

(

II

in 3 vel 4 peculiares mufculos divifüs.

D

4.? Transverfüs, 5.? Pyramidalis, Zefi-

L AA

lh

us

—

W D

PARS SPECIALISWSIMA. 269

N

—

-

ä

TIoyens )

bus eit unus Cremafter. Penis fünt 47

I" emOhVOId

fc. 2 Compreffores & z. Dilatatores.

Atdolyoj

Velice Urinariz unus, Sphinéker. Ami

2.Levatores &unus Sphin&ker. — Clito-

Ht n

ridis unus. Vaging Uteri conftri&tor

1 folinfer

Unus.

t fümo.

DCCLVI

; In ARTUBUS SUPE- Scapule; .

sl m

RIORiBUS Scapslam 5 movent, 1.? Le-

vator Patientiz furfum. 2,? Cucullaris

d Ineri,

Yaoidis

feu Trapezius retrorfum. 3,? Rhom-

ATl

boides deorfum4?.& 5?.Serrati antror-

fum.

Offis Hu«

meri.

NU

DCCLVII, Os Hurieri 9. Íc. 1.? Del-

d |

toides & 2.? Coracoides antrorfum 3.?

g

Pe&oralis nonnihil antrorfum vel re-

3

T

js

T

j

ng

trorfum. 4.? Anifcalptor, & 5.? Sca-

SEU q

!

(!ll

pularis. 6.? & 7.? Rotundus Major

Al

Minorque retrodeorfüm. 8.9 Supra-

Tri

Spinatus & g.? Infrafpinatus extror-

um.

(s drm

Cubisi.

TT

DCCLYVIII. In Cubito fünt 6 Ulne.

Is

1.? Flexores. 2. Bicep: & BrachixusIn-

ternus, :.? Extenfores 4. fc. Longus,

YINE s2

is um

Brevis, Brachixus Externus & Anco-

naus.

Sed Radii fünt 4. fc. 2. Prona-

u.eommque n

tores Rotundus & Quadratus, & z $u-

Qj

47

pinatores. Longus & Previs.

DCCLIX. In Manu funt 4 Carpi,fc. wanus;

;mu(cüos u

z Radizi&z Cubitzi ole unus Pal-

ao

matis,

?N(P J

j

270 IZ/)E

——

t

at

FINITIOR, Pursic

—

yi

iias Dl

inaris. Dfäffb.*um tà

n Comrunes, ?

Xonn'os

FiexoresSublimis

&Profundus,& unug

hi

Ex

t

r

yinocsd

enfor, quàm Ptoprii, fc 1. Eleva.

eExt

torindicis. 2 Elevator Auricularis,

;

(»4'"

wuek

Mufeuli: interoffei.

Pollizi in fpecie

'

funt fui Flexores , Ex

tenfores

, longi

/»( M

"

(i

^

reves, Abduc&tores, Adductores &

Ms

Thenar, Antithenar , & Hypothenar,

$ (;:::m (

]

1/

Trmoris.

DCCLX. DARTUDUSINFE:

RIOR!BUS: Fegitr habet. 9. funt enim

AV

()) z Flexores, Pfoas & iliacus Inter-

lgra, vt

nus, (2) ; Extenfores , major, minor &

gfwu

N

^

xpm,m

medius Gluteus, (3) unus Triceps in-

D

m

Q

trorfum, &(4) Quadrigeminus extrore

tht

am movens. Ut &(5) Obturator Ex«

ddaie at

ternus & Internus, Circutnagentes.

atv

ibiz &

CCLXIL Tibie89 Fibule v1. numes

Mulione:

!

at

VUl U

&ioulz

rantut : (1) 4 Flexores , fc. Biceps,Se-

minervofus , Semimembranaceus &

VPYWT

QXb

Gracilis. (2) 4 Extenfores fc. Rectus,

DT

[

xaus.

Vaftus Externus & Internus, & Cru-

l

h

(3 ) Sartorius introrfum.

(4)

!

1

f

u

dll'c

l

Membranofus & Poplitzus extrorfi

m

hi

moventes.

At

2 aríi

DOCL,

]s

n

Tibizus

XIL. Tzrfum. . (1.) le&unt;

lj

Anticus & Peronzus Anticus.

: tl

M

(2) Extendunt, Suralis Internus & Ex«

Tr

ternus & Plantaris. (3) in-& Ex-tror-

&l

ll

fum movent Tibixus : ofticus & Pero-

T d

n

J

j

;h'mw

naus

!

Pans SercrALISSIMA.

217

RE

Dieité-

ïBïComm I

nxus Pofticus. Digiti Pedis hab&ggïfuos

rum Pee

m,'.m 'USJ& ln

dif.

Extenfores , longos, breves , Flexotes

M LE

majores , minores & Interoffeos; atque

i

As

j

Hailux in fpecie Extendentes, FleCten-

Mi f

1]

tes, Adducentes & Abducentes.

fír

nlfolr

5 ln

^

lf"),

DCCLXilI. Cuticzla eft pats corpo-

(l rs k

Cuticul&,

'ris extima continens communis , feu

Flpothg

USINFE:

membranula vel Pellicula tenniffima dia-

pbana foraminulis plurimis cum po-

üntenm

3 Ihter

ris cutaneis-accuraté correfpondenti-

bus perürfa, vafis peculiaribus carens,

r

fenfu:que expers,verifimiliter ex venarum

ii

fanguinearum & ferofarum in füperfi-

IS t

ciem cutis terminantium Pumoribns exe

J

balantibus juvante frigore a&ris , vel ge-

m |

nerata vel faltim continuata , & poft am-

Ti at

buftiones reparata ,cutem & vafa reli-

s lm

qua ab injurüs externis defendens &

n x

concludens.

IfJfL R&imï;

Cuts,

is,

DCCLXIV. Cxtis eit altera pars con

tinen:communis ,fub cuticula imme-

ww ()

ris eovrt

diaté pofita , vel pellicula in pleri:que

locis fextuplo cuticulà craffior, poft hu-

jus feparationem, offeadens füperficiem

« (t) TAU

retiformem & [ubftantiam fibrojam,ex va»

1onumus An:'g.

riis. vafis arterlofis , venofis, nervofis

ylnesto

&lymphatüicis contextam,glaudklis plu-

ü n I

nmis & papillis aerveis conjitam , variis

.alb * '

P-

g ia

—

222 DEFINITION. Puvstie

7

licis & fulcis tra&i.l-);;qug hinc inde

rcft'fj;[;:om

T

Incifam,poris majoribus & minoribus

»,;;ZWWW

ertufam,fero fuperfluo exitum conces

L

j

!d

aT

l fflü

dentem, reliquas partes cingens, mu-

jj

It

Á

niens , fenfüsque zatus orgauon confti«

tuens.

i :»rd?dln

g.'hd;i

]

DCCLXV. Membrand Adipofa eft

H

Membras

m

?

)

jl

na

3tia continens communis , membrana

Y

$n

Adipofa. fubtilis,conftans ex plutimis lobulis mem-

anV

branofis piugaiferis apicibus venularum

infiftentibus, sateriá oleos4 ; albicante,

f—x,ïomgä

Pinguc-

5 o

!

do.

molli,facilé liquabili, un€tuosà pingui

D

g at

& adiposà ,fenfus. experte ,vepletis, & fuas

(,

diris, t

quoque arteriolas , venulas , nervulos,

& glandulas pingue ex fanguine adve-

d dbicoof

nfb

&o feparantes habentibus , ut cuti ful-

cimentum przbeat molle, fubje&tasque

hudntam

titnt,

partes à frigore. aliisque accidentibus

tueatur , molle; & fenfui motuique a-

Qu d

Atmulis a

ptiores confervet.

f

A

s

DCCLXVI Pausniculus Carnofus eft

! hny

It

Pannicu-

X p

lus Car-

quattum &lIatimum commune corporis

noífus,

involucrum, feu membrana , paffim ma-

Tvf

f dn i

ximéin fronte fibris carneis feu mufcite

w

lofis perfufa , 3ymmediaté inter adipofarg,

Qtitit

Cf

cui fundamentum przbet, & mufcu-

losfuübjacentes, quorum eft commune

d

m

integumentum, fita, ramulos vaforum,

Jg;eþpoütua:&chn

à prioribus habens, arterioforum, ve-

| U g

nofo«

! PHysm

PARS SPECIALISSIM A.

273

l

Mi vo

" hi

noforum,nervoforum, cutem:cum par-

'M Itinor

tibus contentis vifcerum connectens,

anotumque conmmuem jwvans,

st

V ODROIS, m

DCCLXVI. pili, in Capite Capilli,

Pik.

funt partes feparatz filamentofz cavg'ob-

Aafa COCf

longz ficca fl«xiles, aQüsin fubftratà cu-

t f

ti pinguedine radicibus, ex folliculo o-

15 o

vali vel glutizofo bulbo, per poro: cutisin

lm

toto feré corpore, maximé autem Ca-

s vemdanm

pite,extrafuperficiem cuticulx produtie,

ini at

ab aére ficcatz,longiore:, breviore:. va-

rii, pro temperamenti ratione, coloris

v m

nhytus

varii & fubftantiz vel mollioris velrigi-

dioris, nutrimento pauco, & inter-

ii d

dum, adhuc poft mortem ob przfen-

ag äa;;»

tem fuüb cute glutinofarum partrum a-

f u

bundantiam , juvante aéri: preffione,

a

crefcentes , exfpirationi füperfiux pin-

Bimr zbt

uedinis, decori & tutele corporis &,

ii t

in nennullis animantibus, vefítimenti

M

e

loco, infervientes.

TEU

DCCLXVLL Pericramium eft vvem-

ymy a

Periciax

brana tenuis exquifiti fenfus ex famen-

;; pl

niute.

tis dure matris per füturam Cranium,

n r

egredientibus compofita, comvexzm

od

Craniifuperficiemubique immediaté,nifi

yie, AU

adtempora, ubi mufculos temporales

qm d

interpofitos tegit, ciugens , eique perio-

m

íüi in vicem Ííerviens. —Cavitas aue

$

ctom

hmeno ur

yt

|u

p n

;-74 DrzrrNi1TION. Puysic,

—

tend

li

Cranium. tem offea Cerebrum cingens dicitur

iferio

Craaium,

[

Meninx.

DCCLXIX. Meninx vel dura Mater

veftü

i dt";ü

eft tunica crafJiordura, immediaté funbCra-

j hngn

nio pofita, & cum eodem ope filamen-

torum futuras tranfeuntium firmiter

v d Af

200 0

connexa, infigni vaforum fanguifero-

rum coplà inftru&ta, ubique dnplicata,

(l

n

Cerebrum icerebello feparans , & ubi

dngr

dextrum illius hemifpharium à fini-

t

Falx.

ftro dividit Falcis nomen induens , &

l

whgcalseu

Sinus.

er duplicaturam ful varios Sinns vel

r n

Cavitates du&tusvé fanguiferos, Sagitta-

irsqonli t

lem, duos Laterales, & quartum cum

aisv

J

venis jugularibus communicantes ef-

mun d

n

formans , Cerebri, medullz fpinalis,

Cundl r r

'l

majorumque nervorum nfegumeutum.

pl

TiaMater.

DCCLXX. Meninx tenuis , vel Pia

mpofL, nj

Mater,eft tunica fubtilis ex tenuiffimis fi-

ao

brillis contexta, inter duram matrem &

Tresetenfong

Cerebri fubflantiam corticalem , cui ar&té

['idetbm &

adhzret, pofita, hancque fimül & me-

j mqea

dullam Spinalem proxíme cingens, ramu-

| Mitmpm

losfinuum durz matris & vafa arterio-

! lfj

fa venofaque tuto ad intimas cerebri

DO

partes derivans, nervorum quoquetu-

Itl

ij

nicz membranofz originem przbens.

lj

DCCLXXI. . Membrana * Aracbnoides

] ulfs

1

^

u

Arach-

WUA N

[

.

x

neides. eft membrana,inftar te/e aranearum fub-

-

)

y

N

ii

PARs SPECIALISSIMA, 27j

—

üpeny diæ; !

tiliffima, pelluctda,e meningibus,.übi Ces

rebellum & inferiorem pattem medullz

Ya f

oblongatz inveftiunt, per magnum oc«

iil

cipitisforamen defcendens, toti medul-

ia flngs

lx fpinalis longitudini coextenfa, inter

lum frmiter

Duram & Piam Matrem ubique media.

tlagufn.

DCCLXXII. Cerebrum fümitur , vel

Cetebrid,

pl

in Geaere proomnieo, quod Cranio &

ys, u

Meningibus cingitur , vel ia fpecie, quod

m à f«

definitur pars organicafgurz globofz,

us

ates Qu vl

mollis,friabilis,conflans fabftantta duplici,

alterácorticali cinericea,ex innumerabi«

t

(

libus glandulis figurà & magnitudine di-

du m

fcrepantibus vafisque fanguiferis race-

ia d

matim adhzrentibus , 4lterá Medullari

meiulz d

candida, ex fibris cavis feu duGibnus tu-

d

bulojis plutimis, ceu Nervorum initiis

D enus Wia

compofita, miris anfractibus ex com-

yertuuitiste

licationefubftantiz Corticalis;ita ma-

ia

Jorem extenfionem naé&tz , varià fülca-

ij Q

ta, ad fecretionem & elaborationem fpiri-

sini o

t«um partiumque animalium, fenibus 9

gicapa r

siotutvoluntario maximé deftinatarum

infervíens.

svl at

DCCLXXIII. In Cerebro Humano Cerebri

Jigimas d

gnitue

notanda funt: Primó: Magnitudo feu ?

d *

qum quu

g p

Moles duplo major , quàmin Bove.

ao 197

DCCLXXIV, Secundó: Corpus Callo«. Corpus

f«m, quod vocatur fubftantia quxdam Callosa.

utekxarWï

L

Me-

276 DrriNITION. P,Hysr'c.

MSSPEC

—

——

(

Medullaris durior , albiffima, ex füb-

n

ftantià Medullari, ubique Corticali, (quz,

ij dubis

licet craffitie vix medium digitum adz-

fl pofïfff

quet , interdum tamen ad profundita-

P

tem duorum digitorum immergitur,)

fl p

interpo[it interiüs terminatà oriens.

:.;:ï;, .Wm

3.Cavitas.

DCCLXXV. Tertió: Cavitas infub-

m

w maxne

ftantià medullari infignis humorem fe-

ag

Qu

rofüm ex Corpore Callofo & Glandu-

; t

lisplexus Choroidalis defluentem , re-

D

AA

ATC

cipirens & infundibulo transmittens,

iïn

(

uam Foraix ex duobus proceffibus me-

fornix, ä

N

ullaribus in unum corpus conftru-

ts m

Ventricu- &tus , in duo dividens, Ventriculos late-

li.

rales feu Anteriores duos Corpora ftria-

YUX

Corpora

Striata.

ta, feu tubulos medullares, Cortici pro-

fi Q Go

Cruia

fundiüs immerfos, cum Cruribus Medul-

Vererdis , q

Medulle, /£ eblongate & Alis Plexus Cboroidalis ex

TinteCeedn

Plexus Vafis fanguiferis contexti exhibentes,

Qs ffemoi

Choroid. fertium veró fui bifurcatione facit, qui-

Wt $z n

bus accedit quartus fub Cerebello me-

lus r

dullz oblongatz infculptus.

"rf i

4.Septum

DCCLXXVI. Quartó: Septum Luci-

Rs n

Lucidum.

dum eft corpus teme, diaphanum, ejus-

dem cum Corpore callofo fübftantiz,

äDLT.Z.ïiCOH!EXE

V (

& medio Fornicis eretium & toto feré du-

&t li

"

N

[:

T

h

&u Corporis callofi lacunari affixum.

hj Mi

|

5.Medul'a

DCCLXXVIL Medulla oblongata eft

[HäïICPM'" '

oblonga. Pats

Cerebri medullaris aliquantó du-

ta

yior

!

k

D

N'—.——-

PAns SPECIALISSIMA. 227

ümmay [^i L*. !

rior in formam Caude ePE(;rmata, anterins

Val o

à Cerebri duabus radicibus majoribus Peduncu-

tirtna)

li.

feu Cruribus, pofterins à Cevebelli (nb[tantia

i mfundi;

candidiori duabus radicibus minoribus,

1 It

1 UA

feu Peduu:nlis proficifcens , in baji cranii

collocata, NVervorum inde egredientium

TT

hm (

propapini maxime inferviens & tandem ex

b ln

Cranio per magnum foramen Offis Oc-

cipitis elapfa, totamque fpinz longi-

Thentem m

Medulla

n

tudinem pervagata Medulle fpinaiis no-

S$pinalls,

men acquirens.

yaddsme

DCCLXXVIIT. Sextó: Origo & Pro- e.Origo

as lt

ceffus Nervorumin & ex Cerebro,

Nervo«

; Pal

rum,

MC

DCCLXXIX. Septimó: Vei & Arte- 7, Venz

jas u

rie dux Carotides internz & totidem &aAi:terics

Oi

Vertebrales , quarum duz priores ut-

Cercbri,

hn t

rinque Cerebrum adeunt per foramina

yor al

Offis Sphznoidis juxta foffulam, quz

i

vocatur Sella Equina ac Turcica, inde-

Sella.

j rb v

que Ramulos transmittunt ad Glauda-

jjts

lam Pituitariam eidem Selle infidentem

y; jl

cum venis in Rete mirabile 1. nox:.nullis Retemi-

i

animalibus contextos.

rabile.

Infun-

jjolo fl

DCCLXXX. Ottavó: mfundibulum *

ibulum,

T À

eft tubulus membranaceus anteriüs in

ia 2f

baji Medulle oblongatz pofitus à pià

ao

matre produétus inGlandulam pituita-

riam , inferiüs anguftior , fuperius la-

ia

tior

m

3

]

PUS

278 DreriNiTIeN. Puvsrc.

w —— — A

f

crIis !

tior, intüsfubftantià. mec

iullari obdu-

4111

Rima,

j

1f

[

€tus, Ainamfeu Vulvam in.concurfü

ventriculorum 44 radices Fornicis exte-

|

J

,iitum

l

MU

rüs amplectens, ut humores ex iis.

commodé recipere, & Glandule Pitsi-

Ed

jf'ïlï; quiis

rarie partem hujusferiad Nares & fau-

ces per foramina offis fphenoidis able-

g o

gantis, tradere valeat :

nl

$. Monti-

DCCLXXX', Nonó: Monticuli 'Te-

f ma

ig d Q

cl. fu-& Nati-formesfeu protuberzutie pro-

pecerebellum füperiori Caud:cis Me-

[;;;erme&mm |

dullaris parti adnatz.

PU

10, Ànus,

ff m

DCCLXXXIL Decimó: Znus feu fo-

yamen votundum inter duas eminentias

qiis m (

TA

Nati-formes, ex quo ab altera parte ad

4tum Ventriculum, cujus initium vide-

piedbuo t

u p

tur,ab alterà per Rimam ad Infundibu-

lumdatur tranfitus,

mvl

11, Glan-

DCCLXXXIII. Undecimo: Glandula

fventmaoin

dulaPi-

Mu teminat

healis,

Pinealis, Conarion à figurà Nucis Pinez

dicta, eft alandula exizua inclufa tenui

Wi

NUA

n

membranulà, quz piz matris cft por-

g orí

tiuncula & multis venis arteriisque re-

Ti

ferta; fupra foramen Anus prope duos

N

ramos májores 4ti finus in angulo,

g

quem Nates ad fe mutuo inclinantes

feX a

conficiunt, fwfpenfa , [tmima Cartejiang

( r

Scdes propria, ad fuftentandum forté

|

) us

1

plexum Qhoroi.deum & ferofitates ex

uD«

n Perfoxeaïg

A

|

TT

Pans SrrzerAL1ssIMA. 279

av

— "— —— À — —— —— — o —

lr (1

fubje&tis arteriis recipiendum, fi mo-

i ] Cj

dó glandulafit, atque ad Infundibu-

1 Ti 0

lum dimittendum deftinata.

C ercbel.

JreS v

DCCLXXXiV.Cerebellum eft globulus

lum.

(l pis,

minor in inferiore cranii cavitate fitus,

Vrf

in brutis , quibus Cerebrum minus eft,

olsdie.

totum fere Occiputoccupans , ejsdem um

Cerebro fubflantia,

fimilibus vafis fangui-

ductis inftruétz,

at T.

ferisà pla matre 1ntro

tàm Corticalis ,

u

3àm Medullaris , fa-

traiioo.

1

Cadcs Me

&a per medium ui divifione arborem

ramificatam repréfentantis , in exteriore

Y

quoque gyris inz-

h

if«

]

fuperficie multis

ts

qualis, non qui

dem uti in Cerebro

ultro citroque po

fitis,

fed ordinatà fe-

t

d aliud deduétis, &

jointumd

rie ab uno latere a

Proceffus

utrobique in Proceffum Vermiformem, au-

Vermi-

al

teriorem fc. vel longiorem quarto Cere-

formise

bri ventriculo immerfum, & pofleriorem

Ti A':üiaqu

iv

di&tum terminatis; Spiritus Atlionibus

involuntariis & 7/italibus , concoCtioni,

g du .

ars d

pulfationi cordis &c, deftinatos przc-

P

ue fubminifiraus.

sateisqe

DCCLXXXV. Oculi funt partes or-

Oculi.

w p

ganicx inantris offeis füb fronte ad la-

s nf

tera Nafi fuis Cantbis fitz , Palpebr's faie

m i

Ciliis ornatis conclufz, globofz, bul-

i

bofz, przter Adnatam feu Albugineam in

t

xnedio perforatam, cujus ope offi us

l &&IOJ.'&))

"

:

4

v

280 DerriNiTION, Puvsic;

yi

n

—

nfnobllen

alligantur, tribus "Tunicis, fc. 1. '$c]e-

du

yoticà anterius Cornea dictà, 2. Choroide

'UJGIF an u

f

«t TIOL

feu lIvea , cum Ir:de & Proceffibus Cilia-

"

ribus, & 3 Retina,totidemque Humori-

Wins fe

bu;, 44420, Crsftallino, Vitreo;ut & tribus

ii À

Nervorum paribus.Zforio in fundum O-

(einedoy

culi, Moto-;9 in quatuor Mafculos Re-

::(m»ma;v:m

s um

&os, & Patheti ó 1n duos obliquos termi-

nantibus, fuisque arteriolis à Caroti-

|

-f;tïaaepxibus,]

a N

A

di^us Venulisque à Jugularibus acce-

is,necnon infuper Glaudslis, L

acrgma-

at

li du&tu fuo ad Nafum, &

l,

Ingorinatá ad

silnsds t

Cerebrum tendentibus, füisque Protu-

mv at

berantiis Pur&a. Lacrymalia formanti-

d

bus, & Pingzedine Bulbo lubricitatem

du jnp

conciliante inftruCtz, radios luminis

ldexd n

per Pupillam acyniffos, humoresqueva-

t14 t m p

ri& infraCtos, iterumque in fuis focis

m demifow,

unitos, in tunicá retiformi, nervumque

tutniam f

opticum ibidem decenter afficientes,

tyant, f

excipiendo, fenfum vifns efficientes.

v upad C

XNNafus,,

DCCLXXXVI. Nafus eft pars orga-

feüdtm n

nica in medio faciei elevata, exterizs ex

Z

|rilg

tunicis commiunibus,vafis venofis àju-

Jf

:x*o

gularibus.. arteriofis à carotidibus ori-

Z

W

:

Ix

EU

IT

undis , & excretoriisatque Glaudilis co-

Ms

J

piofiffi]iis perexiguis Mucwm ex fan-

FU

(

!

j

guine feparautibss , offibus , partem fu-

)

Er!gnor

! ln

Dorfam, genorem € Dor[nm-, cujus acumen SPi'?f

1

ramsam'rzi?cf;a

S

X P

281

DARS SPECIALISSIMA.,

—

NJGx) f(. l (A

dicituf ) immobilem redden..5us, Mu-

* 1 (hyi

fculorum 4 paribus a nervis quinti Pa-

As j

risanimatis [Inferiorem, ( cujus extre-

Orbicu-

"Qu Hom

mitas Orbiculus feu Globulus,. hujusque

lus.

dngt&trly

Partes Laterales Alefeu Piune & Pars

Pinn&.

ao .

Carnofain medio prominens labio vi-

'kay*n[a: li.

cina Columna appellatur, ) ex ; Cartilagi-

t m

nibus coníftruttam , mobilem flexi-

Mlsà Crot

lemque facientibus, iuteriis ex duabus

Nares.

1'53;:5119 4

Cavitatibusfeu Naribus per Septum di-

Sepgum.

3 La

Fretum.

j

vifis,partem anteriorem Fretam vel ia

Vi

aérislamellis ftratam, & pofteriorem $- $inus.

N

l

num vel diverticulum aeris tubulis cce-

omn

cis inftruétum, & in profundo Officula

ho inum

oblonga fpongiofa, Gradms Scale dicta

, ilos lm

habentibus , à membrana , delicatà, ner-

motsqre

vos4 ex primo pari per os cribrofum fi-

ass

latim demiffo oriundà,effluvia odorife-

Ymj

ra recipiendo fenfwm Olfatius cerebro

n lo

imprimente, fuccin&tis , Meatibusque

] *MW'.

geminis, uno ad Canthos oculorum, al-

udru t

teroad Palatum tendente, compofita,

Caminus odoramentorum, Tubus Re-

atà m

f veoolsi

fpiratorrus , Mucique Secretarius, &

Faciei decus fingulare.

arxidia t

Auris;

qu li

DCCLXXXVII. 4nris eft organum

auditus circa Tempora fitum , Parte

Mi u2

Exteriori, feu Auriculá , fere femicirculari Exceziox.,

st

variis anfraCtuofis plicis in concavitate

d

$5

patens

$3382 DrzriNrrION PuHvsre.

h!

"IUTL

patent(; diftihä:ä,maximam partem fub.

p at

( W an&

ftantie cartilagineg communibus tunicis

ä

veftitz, per lizamentum validum àPe.

t

Wi

.,,.-;;0 vumque',

ricranio procedens Offi Petrofo alligatà,

& tenuibus, vel duobus, vel 4 mufcu-

gt

lis, cum füis vafis ( licet in homine vix

jl ii 0

n

mobilis fit) ornatà , fonum difperfum am-

m

mk'ris;r*

J

J

7!

«

lo cylindro excipiens & congregatum

1

j

Ql

[

W

n

validius per Concbam ad Interiora. de.

ducens.

0s

Id

lm m

IÍnterior,

DCCLXXXVIII. Parte veró fnteríori

ts

Meatus

At Y

in OffePetroío conftru&à (1)ex Meatn

Agdito-

I.

Auditorio miré inflexo , in cute cinzente

t jja d

ye vt

plurimis glandulis du&tibusque excre-

Cerumen. toriis Cernnen fecernentibus ornato,ex-

|

ramate

teriüs multum cartilagineo, interitis

"Tympa-

mf à n

num.

offeo, & Membraná T$mpani ficcà te-

Auftrofn,

nul, pellucidà intimiores partes ab ex-

KOLU

terni aéris frigcre vel cruditate fimul

fs enmn

muniente prafervatz claufo.

(2) Offi-

| n J

culis quatuor. perioitio carentibus, cum

oouvd f

uis mufcu' is, in Tympano feu. Cavitate

Til

Malleus.

equente aére congenito repletà, fc.

Tf

Incus.

AMalleo, Manubrio füo membranz Tym-

ïOlUlOlAZïw;m[

Stapes.

paniinfixo, Capitulo autem Incudem jun-

&i

OsOtrbi-

gente., Stapede & Offe Orbiculari cum

Wil

vlare,

tenfione dictz membranz confpiran-

ii

tibus.

(2) Fariis przter 'Tympanum

MT

Came-

LT

PARs SPECIALISSIMA.

285

L

E

—

—

um parreäfx. |

Cameris. & | cavit

ätibus | interioribus ,

UT f

Labyrin-

meatibu:que anfractuofis, Labyrintbo,

thus.

2 r

Co:blei, Meatu ex Tympano i2 Palatum

Atbl

Co«chlea,

hiante, novumque aérem quoties opus

Meatus

j müi.|

eft readmittente, Fezeítra rotunda & O-

ad Pala-

inine

tuim.

vali &c. infinià quafi repercuffione

Mfnfnam.

7

motum aéris tremulum augentibus. &

Feneítra,

Ogregrum

Membra-

(4) MembranáNerved ex filamentis Ner-

na Ner.

lr d

vi Auditorii feu Paris feptivri contextà,

vyea.

delicatà, di&tosque meatus & cavernn-

las offiwun. intüs obduceate , au&tumque

n

itafonumrecipiente, & correfponden-

vl

tem motum JVervo Anditorio ymprimen-

atoynte

te, feufum ^nditus plené efficiens, futs quo-

ue vaáfis arteriofis ab externo Caroti-

Vi

:

moxsormdtp

s ramoin Tempore pulfante, & Ve-

Lgno, Ht

nofis à Jugularibus externis derivatis

gl t

inftru&tum.

DCCLXXXIX. uricule Partes. di-

Aurieulx

petder

partes,

ediae d

ftin&tius enarrandz , peculiaria fingu-

h.

lx habent Nowiza. Sicdicitur: Supe-

Ala.

as Qd

rior, Pinaza vel Ala, Inferior mollis &

Lobus,

al at

Propendens Lobyts feu Auricula Infima.

i ol

Ambitus exterior, Partesque alarum

sT

tortuofx vocantur Anfractus feu Helix

Helix.

g Dd

& Capreolus. — Interior illioppofitus 4u-

tibelix & Scapba. — Cavitas inter utrum-

T

u u

que Ambitum & fub Scaphà in medie-

ia

x

tate magnà éoncba falutatur, & ulteyilïï Concha,

mS

I TAE

284 DrriNITION, Puvsrc;

—*

—— 9 o —— —— Qul

»]1 duHCUï

Alvea-

juxta Meatum Auditorium protenfa

il

m a Tf

rium.

Alvearinm. Inferior verfüs tempora

at d

adnata protuberantia, quam foffula

lnl

l 3;;,1'0(lld'lbusa

Tragus.

quzdam feu Rimaà Lobo feparat , quo-

niam pilofa, Hircus feu Tragss audit , &

igi ts

huicadverfus tuberculus, quafiin Con-

cham eminens, Antitragus, vel vice ver-

a n

sà.

dn ia

Qs,

j

DCCXC. O;: feu apertura trans-

; KOl ag

verfa fub Nafo januam ad interiora prz-

cipué g/imenta a[[wmenda & maftican-

nj Mi

da faciens, fzpé fumitur pro omnibus

j m

partibus capitis infra Nafum, Tempora

,:'gm NY

& Aures fitis, Linguà, Maxillis, Den-

r q

O Minenr j

tibus, Buccis, Labiis, &c.

Labia.

DCCXCI. Labia funt dux Oris val-

du Gd d

folcs f ff

v4, Superior & Inferior, quarum Extre-

Mentum.

ma vocantur Prolabia, & Pars fub Infe-

nedium jnt d

qu acSubbth

riori M'atum,huicquefubjeCtaParsCar-

SBucce.

nofa Buccula , & Partes Oris laterales

Wn, m t

quz inflantur Buccinis , Bncc4.

Qux

Ti if

omnia fünt partes carnex , compofitz

l

nj

;

U'JM,

f

ex integumentis univerfalibus, Mst-

:

U

"

j

j)

J

! (

feulis variis, & quibus Buccinator & Maf-

"

Q

feter unus é 4 Maxillaribus, maximé ad

hais j

|

cibum in ore volutandum & commi-

F t

Glandule yuendum fa

ciunt , Glandulis falivalibus

paf m«fcmn

falivales.

Parotides.

copiofis, ovalis figurz plerisque, inter

Em

4

quas pracipuz Parolid;s conglomeratz

blli, [aw

Cit-

1

J

pHm

PARs SPECIALISSIMA,

285

circa radicem auriculz pofitz, peculiari

NU (egs

du&u ad marginem labiorum prope

; Qm fjj

dentes falivam derivantes , vajis fangui-

Mirunt a.

feris à Carotidibus & Venis Jugularibus

fv audt t

Externis derivatis , Nervisque à pari

Wün(y capitissto, 6to & 8vo oriandis, ad or-

lrv

natum capitis, «(um Manducationis ne-

ceffarium & motwm Rifus fingularem in-

gertura t

fervientes.

DCCXCIL. Linpua eft pars organica,

*mteriora.prx

L al

* carnofa , medium oris occupans , compo-

Lingua.

t onnlis

fita, maximam partem, in corpus fuz

xm,ïmm

figure in. mucrone feré ovalis , fubftan-

alv

tieque laxe & quafi fwugofe , ex 5 vel

Y

6 Mufculorum . paribus , quibus acce-

hn dnr r

dunt Glandule inftar colliculorum in

(

fulcis feu foffulis fuperioris plani, per

n

/?F,'«

hn

if

medium lineà deprefsà notati, falivà

zqué ac Sublinguales & Maxillares re-

fl

s Ons lr

pletz, cum interfperfis corpufcwlis du-

rloribus unciaiformibus & globulis , Rete

Rete

us Qu

u

gr, cumot

afi Papillare , in Tanicá linguam inve- Papillare.

,

iente ex sto & 6to Nervorum paribus

etils,

Guftatoriüis di&tis ortà, nervosd, crafsà,

nl

formanübus , aliisque vefis fanguife-

us m

vis, comexa fuis mufculis, per nonum

um &t

ar-

par nervorum animatis, in omnes

ib f

tes linguam moventibus, pofferiis

;

aus-

Ls

cibus, Laryugi & O[Ji Hyoidi fea bicorni

jks 9

ceu

PMS

N

TAU

2$5 DrerirNITION. ngs:c.

—

p

j Nl

ceu Paf propri, peculiarïbus pariter mu-

f

0i

t

fculis mobili, iwferins autem Maxille

j

" MJUL L.

inferiori infüper vinculo quodam

&n; il

jf

membtanofo alligata, prxcipuum Lo-

j arte

wuele & Gu(hs Organum.

w

f

m f

lj

DCCXCIV. Prater Glaudwlas plu-

res, Dutiisque falivales excretorios qui-

Áoti

bus osrefertum eft, ut funt Sublingua-

?wm& (f

i utuo

r

les, Maxillares & Palating verfüs pofte-

riora unam craffam majotem Con-

m[m":]mimi.

glomeratam conflituentes , eft L/vula

W yula.

j U jrqm'

feu Columella , à nonnullis Glandulis

i

annumerata , ab aliis carnofe mufcu-

d d o

lofzve fubftantix putata, quz eft corpa-

facununmqe

fculum teres. & obtuse acuminatum ma-

milapa

gnitudine & figurà fupremo articulo

tz, n

digiti infantis feré fimile, fed verfus

alatum notabiliter craffius , à Glandu-

itrol a

wqpadato

4 Palatinà in Oris Cavitatem fupra ri-

wl n

mam Larsngis dependens , mobile, duo-

tl vjoimmr

rumque mufculorum patibus , exter-

banfar

no à Maxilla füperiori , & interno,

Go f

à parte inferiori Alz offis cuneiformis

| inehwhul

oriundo , inftru&um , atque infüpet

E

utrinque duobus ligamentis membra-

lii

naceis fufpenfüm,vafis quoque fangui-

neis & nervofis pluribus ornatum,pone

D. N

fe habens Foramen infigne palato in-

AT n

hians, moxin duo minora patvi digi-

; liiv

e

X P

PARs SrPEcIALISSIMA. 287

;

" i,

-—s. [

— À

n

-— —

T

4l

:

fs

ti capacia,

cum Naribus continuata, fi-

DoETM

e involucro

Glandulofo -mem-

miliqu

mlq (l

branofo

obdu&ta, ufui refpiratorio in-

fervientia divifum, Sonis formandis , a&-

Pipünm ) J

rem exafperia arteria egreffum treme-

al lp |

bundo fui motu repercutiendo, atque

Uttoiqu.

admotum frigusqueirruentis a&ris tem-

LL g.

perandum, & forte etiam ad Salivalem

Ts lt

uendam liquorem peculiarem fecer-

ipoem Q

nendum inferviens.

CR U

Toníülla.

]

DCCXCIV. Tonfle, Amyodale à

x lnl

fimilitudine hujus fru

s dictz , funt

ltiltoe

due Glandule conglomeratz , ad latera

l qudap

faucium utrinque una,

feu altiorem La-

RH

ellam fi-

ryngis fedem paulo infra Colum

ipto d

tz, communi Oris tunica veftitz & ar-

mi, hvt

ue in

teriolis venulisque donatz, at

!

ts Gd

os quadantenus extantes à cibis

E

eglu-

at

in It

j

tiendis preffz, liquorem falivz haud abfi-

, nl lu

milem vifcojiorem flillautes , wt ifti hoc

ydiu, t

imprzgnati facilius digerantur & lubri-

r & inmt,

cis ità redditis faucibus , aliisque vici-

fs cuyomt

nis partibus motws deglntitionis promovea-

E

tur, forte etiam ad fonorum efforma-

nents n

tionem aliquid tribuentes.

sqqueur

DCCXCV. Partes Tboracis Éxtern£ — Partes

oj

funt Continentes communes & Mamr- Thoracie.

sige p

mz ; Igterne : 1. Pleura cumMedi

aftino,

Cor-

map&Ni

298 Dr*iwiTi10N, Püysic;

PASSSPE'CI-)

—

MMÀ — m Bu qnsesstiati]

Hl p

2. Cor cum Pericardio, 3. Diaphragma,

4. T hymus, 5. Afpera Arteria, 6, Pul-

quut

ib

mones, & 7. Oefophagus.

,J IMrnà Q

Y o

Mamme.

DGCXCVI. Mamma fcu Ubera fünt

prominentiz globofz, albz , molles,

gl

utrinque mufculo peétorali incumben-

?yum ipar

tes,exterius exintepumentis communi-

st f

onmati

us , interiüs ex glandulis conglomeratis,

copiofiffimis varils Tub;ilis & ductibus

J

j

[

ul

f

ll

:"

refervatoriis Lateis cum interfperfis Lo-

p n

bulis piuguiferis ynter fe connexis, acce-

la f i

dentibus Zrteríis, & Venis Mammariis

iny s

i

à Subclaviis , cum fuis./ajis Lympbati«

v t

cis fefe in Cyfternam vel duétum Tho-

r

racicum . exonerantibus ,. Vervisque ,

las ]

extruétz, habentes in vertice Glandu-

difrajmaa

la quandam magnam à minoribus Lac

Ámans Colhsq

v Mdl

Papilla, f'écipientem, & in Papillam , feu corpu-

culum teres & fungofum ex nervofis fi«

bris €9. tubnlis latleis huc. terminanti-

f"

M

j

CT. J

tibuscontextum, exquifitiffimi fenfus,

hzti.;ïex',:horaa

Areola, rubefcens & Areolá circumdatum, Lac

A

Wi

fugentibus promens , transcolantem,

(i

Ü

j

!

m"?"*

f

10

in foeminis tempore fccunditatis tur-

Is

gefcentes, & ex (anguine arteriofo ma-

Longn

,

teriam latleam fegregantes, inque nutri-

| !'enp hl

Ant

mentum fotus principaliter przparan-

üLN

tes,

m

DCCLXCVI.

l

j

s.

TOR

Dans SPECIALISSIM A.

289

.-.——N

l

)

j

DCCXCQiL Pleura eit membrana to-

Pleura,

Attra k

,ï:'h

tam Jhoracds cavitatem intrinfecé cin-

i

ens, dnplex ubique feu duabus conftans

j

a

mellis , internà concavà lzvi & lubri-

tl t |

&à, externà convexà afperà vel inz-

, q',ï] mOHFS,

uali mufculis intercoftalibus annexàa,

Yilimben.

áuter haram dnplicaturam babens Venam

Ts common.

arycon & arterias nervosque ab inter-

coftalibus mammariis &diaphragmati—

Janghnnti,

li fs

cis, foraminibus fuperioribus franfitum

Ín

VsT

1

[

l

prebeus , Afperz Arterig, Aorte & Pene

q

A

K

£av fuperiori, Inferioribus correfpon-

Ym

dens foraminibus fuperioribus Perito-

sf v

nzi pto tranfitu Gule, Vea cave €9 Ner-

rl

vilidun

vorum Paris Vagi , T horacis lateraintus

iv J

Ixzvia reddens & Pnlzoses Àn motu 1uo

petre d

illefos confervans, mufculos intercoftales

qoinirdl

firmans, Coftasque in debito fpatio co-

ii m

ercens & Mediaftinum confütuens,

fsj

jyc at

DCCXCVIIL JMediaftiaum eft mem- weaisti

gtf

brana duplex, thoracis cavitatem & Pul- — num.

sudatum

sones in cuas partes fecundum longi-

* ts

tudinem difpej.ens , orta à lameli 3nte-

viori Plevre extensà & e medio vectore

du

ad dorfum binis lamellis ab utroque

s at

latere porrecta, & inter eas Corj/Gulam,

gjn, IQ

Venam cavam, & Nervos ftomachicos

gt

continens,habens nervos à ftomachicis

&

W

Hut

:2)0 DreriwiTiON. Puysrc,

WSP

-

——

m

/

f

& diaphragmaticis, arteriasque & ve.

f

Á

!

ï

!

,"1

;1

ff

jnii |

nas prater illas Plevrz proprias imme-

diaté à trunco Arteriz & Venz abfce-

g :

IEL ggumls [r

dentes nec non copiofa Vafa Lympha-

tica, Thboracem ita bipartiens wt uno late-

i, lod

g n

re perforato refpiraiio in altero perpetua-

Yi po[Jit, Cor cam annexo pericardio fu-

d f

fpendatur & Vafa ad Ventriculum & fe-

3pxime trasmi

ia lr

ptum tendentia ftabiliantur, externam-

que Membranzx Pericardii lamellam

gl

-

, CO

faciens.

Gor,

DCCXCIX. Cor eft pars organica fi-

J

!

du ia

brofo-carnea, arteriis venisque corona-

Jctbwo) as

QT

riis, & vafis lymphaticis , nervisque à

pari vago plexuque cardiaco venien-

&i D

Pericar. Clbus inftruCta. Pericardio feu Burfulà

Aorimuym;

dium, membranosà ejusque Humore ex rube-

t ]

Aqua Pe- fcente lim

pido ferofo é Glandulis fu-

ml vl

ricardii,

pra bafin cordis refidentibus ftillante,

um oyea]

auco , & per lymphatica vafa ad du-

Ts 0U

um chyliferum redeunte, circumdata,

ftdrad onf

& infüper peculiari cunicà membrano-

Ülax, rorfn

sà, cul exteriüs maximé circa bafin A-

k W&'f;wæ ]

deps adnafcitur, cin&a , figurà Conica,

| MIB

6. circiter digitos transverfos longa,

€ufps. Cufpide vel parte Inferiore aliquatenus

| It

Fgï

Baüs. fimiffrorjam inclinata , fuperiore feu Bafi

jtrli

ultra 4 digg. latà in meáio petloris fita, &

LT

4

|

à Venis atque arterils per totum corpus

LT

radl-

3 P

Dans SeECIAZISSIMA,

291

—

-

casmje s. s h o rv UARU

7

EHEIiïSqug

h

vadicatis fufpenfa , z

[/1

y

riculis fais Auri- Ventileus

':

U$e

TYOY U j

"

"

cnlis feu. Veftibulis fanguinis ornatis,

H '»'enz ah;v.

Septoque carneo diftin&us, 4 vel 5 coch-

)i!l'afaLym /

learia fanguinis capientibus , & qui-

x Qno

. V'Dextcr.'

dem Dextro, latiore breviore minusque

n

robufto,per Venam cavam ex omnibus

p i.

partibus affimentem fangwinem recipiens,

m fe.

Pulmonique transmiffum, exinde Sini-

finifter«

DI eXtrpaT

firo anguítiori fed longiori, robuftiori

r lnl

atque pariete triplo feré craffiore mu-

Fibrz,

nito infuudeus. ac motu Fibrarum reCta-

Wtä&nm f.

rum, fpiralium, Trabiumque carnearum

(Trabes,

IYf

(in dextro) transverfarum, ventriculos

Y

)»A

Syítole,

plicis fulcatos coafftringendo, per S3ftolem,

C WORY

& d.latando, perDiaftolem, fanguinem in

p

Diaftole,

'n

Aortam expellens, illiusque trrum mem-

branularum feu Va/vulatum femilunari-

(l

um Lacertulis, vel columnis carneis al- Lacertuli,

]

il

l

It

ligatarum ope ad peripheriam promo-

EM

vens , venulisque denuó tradens , &

ol

per Falvulas ad orificium Cavz tres tri« Valvula,

xidmenhra

augnlares , introrfum diductas iterum

y dra d!

admittens, totamque 3ta circulationem.Hn -

132n9Yum conutiamnamns.

;, f ts

nr,s*i us W'.OE:

ore a

QUi

DCCC. Diapbhragma elt feptuwn latum

Disphra*

expanfum inter venirem medium €9 infi-

gma.

uv

)

i obliqué transverfum, pen? circulae,

quopo

J5 ?eï IOIM

Confiars ex duobus m»fcuiis , anterlore fc.

i.

q 5

tenul

i (?

H

—

oN, Pursic

292 DEF[N"lTl

n——————M — nannened

quA

900f d

( lü) )

tenui ad fternum & coftarum ambitum,

ü

il

& pofteriore craffiore n medio fuipro

LZ&,&;ieqsy

o

tranfitu Oefophagi perforato ad Ium-

(

df

borum vertebras protenfo, in extremi-

tatibus vel medio inter utrumque Cer-

-':::.*;du&umtho:'.

tro diCto per 4na

s Caudas tendinofas à

m d

nervis & cervice egre

dientibus com-

PA

A

atl

ofitas connexis, Venas immedia-

i

"d

te à Cava ,

uam à dextris in parte

|

Df'

ia

tendinosà perforatà tranfitum e tho-

du

race in hepar parantem transmittit, ar-

!

yüfeens, V

terias autem ab Aorta inter utrumque

agdiis, vt

roceffum tranfeunte, prater alias re-

um p

cipiens, quoad planum 1nferius Perito-

g er i

nzo , fuperius membraná Pleurà cin-

&um, motwi vefpivatorio przcipue dica-

fibus plurimis f

t fns as

tum, in infpir

atione detrufis vifceribus

thoracem ampliand

o defcendens , 1n

Mone & moi

coarétando afcen.

E

]

fint

exfpirati

joneeundem

(0 ?

dens, &

fimul, ad expulfionem fcecum,

]

n

s &nm

Urinz & contentorum

Uteri, nec non

T

0 QO

4l

Chyli é ventriculo, ejusdemque in du-

fei

o x r

&um thoracicum promotionem , ia*

! uceop uv

ciens.

Thyrgus,

DCCCI. Thymus eft Glandwla con-

l]

1X

lts :

lomerata in fuprema thoracis parte

.

E

irca

lV1

fiones arteriarum

wb jugulo , €

dnüd, "

& venarum

fubclaviarum fita, 1n tene-

45

Yà xtate valdé molis, fpongiota,

mu -

PaRS SPECIALISSIMA

293

W Diysi

— — . À

-

—— —

st

"WR m ts

j

[

multoque major &

ordinarie in duas

dinman

u

ferofa & fan-

t nedio (oy

vel tres partes divifa, vafa

uinea recipiens à vicinls Carotidibus

Xirao ad

à vagis JuX-

& Jugularibus, Nervosque

1

tvf tertes

ta Carotides defcendenub

[

is , Chylin

Tüttnoue (j

forte perdu&tum thoracicum copiofius

ia ninf i

adventantem diverteu:, ne nimis affaim

fenfüs come

fanguini admifceatur, &juxta nonnul-

ts mb

los Pericardii bumorem feparaus.

hts n t

ylim é d

DCCCIL Tracbea feu Afpera. Arteria Traches.

i

j

f 2

TSC

u l

[*

eft filula oblonga ex Faucibus in Pulmo- —

u

nes defcendens, eosque duplici ramo

ts te

ingrediens, parte fui poftertore mem-

Vs

branacea ofophago incumbens, ante-

j

riorem ex femi-annularibus cartilagi-

*trüt

nibus plurimis membranà tendinosà,

ex fibris transverfis tubum pro acris

0

il

eje&tione & m

odificatione confirin-

0

un&tis cortitextam,

gentibus conftante, ]

li

m (

fuaque vafa venofa,

arteriofa, glandu-

c non inti-

n m

V

lasirrigantes & nervos , ne

mam cavitatem totam, tunic

à exquifici

at

fenfus tenuiore ex fibris longitudina-

o

libus conftante, inveftiram habens, ari

pro refpiratione liberum tranfitum at

Cfï Gþlhþ

pulmones indeque rurfus foras conce-

m

dens, in Largugem , Tiuucim «« Byon-

dious £

cbum divi(a.

qam p

T 3

DCcctrt.

T a

?

PECIAL

204 DEriNITION, Puvsrc;

d

T

K

gd

Eaym — DCCCIIL Laryrx e:R Caput vel Ini-

duisqi

l

tium Tracbee, Trunco craffius,ex quinque

YR

f

gicam Jf

cartilaginibus figarà & nomine divertis,

(quarum maxima 77yroides fevé. qua-

drata intus concava foris gibba quo-

[f Brau*fp,i

Pomum

dam monticulo prominens Posum 4-

d LEffmf TyW J

Adami, d4mi . altera Cricoides eique appofitz

qninari gt

Rz-

1

ertia & Quarta junCtim . Rimam: feu

d

€loui. G'otiidem , feu Lingulam modulationi

vocis Infervientem conftituentes Ars-

jror, ?]füf"

Ó5

iberoides , Quinta Rimz . füperpofita

u

DL

eamque in deglutitione claudens mol-

m&ïæ&ä

lis, figurz feré triangularis , anteriüis

xrmetsi

convexz carunculam ceu glandulam

"T

yn

A

ondl

pinguedine tectam, pofterius concavz

s ts

!

"plures glandulas minores habentis, £-

Bof

Epiglottis piglottis vocatur) nec non ex 13 vel

fofo d

14. Mufculis, & prater Toujillas etiam in-

Bu

feriüs z Glandulis Tbyyroideis: vifcofum

humorem ftillantibus compofitum.

MOCVL. n

st g

"Truscus.

DCCCIV. 7rumeus Afperz Arteriz

Ti

MI

m

il

od

eft reliqua fifnla pulmonaiis, ab annula-

r carülagine ad divifionem ramorum

:

l

r

Iul

usque ex vigisti circiter cartilagiuibus

n

plusquàm femicircularibus & membra-

Wt

Iaf

MW

nà ilias colligante, parte pofficá valde

j

]u

carnosá pluribus vafis fanguiferis refer-

N

yr

[d

tà , cujus beneficio Oefopbago , aliisque

r

vicinis

ON: pHïh

Pans SPECIALISSIMA.

29$

—

NI

— — MM — — — — — P —

j

Á

Y

j

i

vicnis partibus alligatwr , & plurimis

Tif ov t

vafculis glandulisque inter hanc & in-

teriorem tunicam 1nterjacentibus con-

Wüne d.

Yil r .

ftans.

MO n

DCCCV. Broacbtts, Bronchia, dicun- Bronchia,

Ts g )

tur Pars inferior Trachee , ex membranis

Q aof

& parvulis cartilaginibus pariter con-

1 Vi f

ftans, ubi duobns ramis duos pulmonum

Yi

fients .

lobos ingrqditw. plurimisque ramifica-

tionibus in veficulas pulmonales defi-

1 fiptmd

adensmol-

nit, glandulis varix figurz , majoribus,

FY

minoribus conglobatis,mollibus,colore

TOAf

m

à vagis, arterlas ve-

l

j

I

L

i

n

Y

U

3

fübnigris nervulos

)

nasque à pulmonalibus & bronchiali-

mytom

Wt

bus recipientibus , & forté internam

QUs

yhegii

Bronchiorum fuperficiem humore un-

X N

&uofo, ne ab a£re ficca & afpera redda-

YT

tur, oblinientibus ornata.

j r

.'sbamhmm

DCCCVI. Palmo eft pars organica Pulme,

cavitatem thoracis maximam. partem

adimplens,;perTracheam faucibus,per Me-

r ht

diaftinum Sterno. & Vertebris counexa,

gido, db

binis.majoribus Lobis disjunéus figu-

fontm r

ram ungule caballinz reprafentanti-

r o

bus, & faltim mediantibus partibus u-

irbos 15

trumque colligentibus in smem corpus

u

parte exteriori & pofteriori gibbum, an-

jytaqu

teriori & interiori cavum , duplici tunicá

od

men-

OP

4

p

s96 DrzriN1TION Puvsrc,

t

mc,l

D jnugme (

memlwrz;nace;i, exteriori tenui ex fila-

exdu

mentis nerveis, & interiori afperà &

rf

m

T

nonnihil crafsà ex vaforum pulmorna-

P

i

.INM

lium & favorum quos cingit extremi-

1

jis !u

tatibus contextà, vefitum, compaginata,

ubftantiz membranacez , ex ramifica-

jj st

1l Ph

i

qr^

tionibus bronchialibus expanfis in ve-

ficulas feu cellulas varias eformata,

!

mb

9 ,

"*1 v

praz:er Nervos & Lymphatica vafa, ar-

Wi

i

n

teriss venasque communes , & propri-

as, lobulis feu cellularum feriebus ubi-

ytyt

que comites, habens , fangwinem dex-

tro cordis ventriculo adfluentem (fpiritu

quota w

I

aéreo impregnans & volatilifatum fatis-

|

^

que füba&£tum ad finiftrum remittens,

l

ironn d

orgamm principale vefpirationis & com-

Ti

municationis, macrocofmi & micro-

Tanto gt

cofmi , stusque inde in hac machina

int Vitenm !

dependents italis tnffrumentum confti-

n pm

tuens.

vt (t) L

Oefopha-

( MR EU

DCCCVII. Oefopbagus feu Gula eft

gus.

Caualis membranaceus amplitudine in-

Tite Aeny

usl

teftini tenuis à fancibus , fub trachea &

ultra ad undecimam vertebram' pro-

fütténiaq

grediendo, finiffro Ventriculi orificio im-

mu*mmm

r

plantatus , tunicis quinque, membranoe

Qu

1

f?m Q

i

sà, müfculosà , vafculosà , glandulosà,

m

& intimà ervosá, illi qux os faucesque

i

tj

Crull

^

tegit cmïtinuä ,n concavitate

W GN fï.;'(g;lu

villo

Pans SPEC*;ALI/SSIMA. 297

N.—

dan ex-ä

villosá feu Iandgi—ne obdu&, fui exfic-

$itis.

A af

catione Sitim excitante indutus, mate-

tu Linguz ac Buc-

rom, PUImOI,-

viam deglutiendam mo

QU extren,

carum ad Pharsaoem

feu ori&icium Gu-

Pharynx.

du2

Ix fex mufculis Pharyngzis dilatatum

l Pmm!ä:g.

delatam , & his ceffantibus ope conftri-

Tads «uvee

&orii Oefophagzi fibrarumque porró

i5 omga,

annularium & longitudinarium tunicx

av d

mufculofz ulterius femper protrufam

Stomacho iufereus-

5,kore

LieDus -

DCCCVIIL T Abdomine poft ihte-

Abdqmi-

AT..J-

jj

TTR ffex-

ni$

um f

menta univerfalia funt I? magno-

ram Mnfculorum anteriüs Ventrem in-

Jom tttes,

feriorem obtegentium | Quingue Paríia Parietes.

fs Kav

füprà enumerata, Parieles Abdominis for-

yoini & m

mantia,refpirationem facilitantia, con-

tenta Vifcerum & Excrementorum e-

um

Je&ionem promoventia.

in..cuibus

fuyisit

(t locus Linea AI-

notatur (1.) Linea alba , qux e

3.

carnis exp

ers ex concurfun tendinm

n Mu-

mfeuüuhäkv

zil

fculorum

Abdominis obliquorum &

transverforum albicans atque à cartila-

ib

vt f

gine enfifor

mi usque ad os pubis per

nfrà umbili-

viali a

amedium corporis excurrens 1

cum anguftior quàm fuprà. | (2-) Pars

n m fl'

Caraofa feu Venter Mnfculi vetti quibus-

WSK ! Em "

dam 1in locis intercifus. per lineas iendiao-

j st

(l |

jàs carne expertes, in quovis latere ple-

at f; |

[

;

yurma

298 DrriNiTION.

L

A

ngsxæ.

x

—

WSPECH

——

lo J

Infcripti- rumque tres ,

?;m ]þlcifmï

onces Ner-

quas vocant [nfcr:ptiohcs

vofa.

Nervof[as.

i Pt

f

DCCCIX. Peritongum eft membrana

t

P

i

Peritonz-

um

tenuis mollis facilé laxabilis vafis fan-

Jj ducäelw:

guineis nervofisque perfufa, figurz o.

]i

Foü&ïi&"ï

valis cavitati ventris infimi Correfpon-

dentis, ubique duplex & intra fui du-

,ai

i

plicaturam Renes , Ureteres, & Vefi.

ib m

Ti

cam Urinariam comprehendens, fupe-

W

l»ïh,

rius Diapbragmati , inferiüs offi pubis &

Ifchio, anteriis Mufculis Abdominis, po-

' fteriüs offi facro & vertebris lumborum

| JX t

connexa, anteriüs per U mbilicum, in-

tv

feriüs per inteftinum re&um & Vagi-

Tvl Eu

nam uteri & faltim quoad alteram la-

torzm a s

mellam per Urethram

»fuperiüs perGu-

Jat, ditie

lam, Venam Cavam , & Nervos Vagi

datmi a

paris perforata, 1nteriore fuper£cie lzvi

| nompeyx]

& humore unétuofo illità omnia h-

dominis Vifcera inweftiens , & in fede fuà

Müri, n

] lag a i

/

. continens, lamellà exteriore fibrosá du-

j t d

Ejus Pre- os Proceffis feu canales laxiores pro tn-

€cilus,

nicts Vaforum fpermaticorum & ligamen-

Qeta jl

torum uteri demittens.

Waf

Omentü.

DCCCX. Omentnm, Rete vel Epiploon

f'].f:fm[e' mm]

7p [

eft Pars membranacea, copiofis vafis fan-

le

L

guineis, cum exiguis nervis, fed multà

'shmü

la

in facculis, vel cellulis membranaceis

(

contentà, ipfis adnatà pinguedine, in-

H

$

i

wl]ä

r

ter-

b ?Hm:.

UMER

l

PARs SPECIALISSIMA. 299

—À

V f

tertexta : [peciem vetis expanfi intefrivis

immediaté (uperpofita , fuperius, mem-

2 n

braná anteriore fundo Ventriculi, Pyloro,

V vf

Inteftino ducdeno , partique concavz

T H.ZUFZ i

Lienis, pofteriore Colo anexa , infe-

?Im ürtfor.|

rins omninó libera & inftar duplicati

Iaf du

facculi aucuparii fuper inteftina tenuia

285 & Vef

protenfa, motsti inteftinorum periftalti-

Tl f

co przcipue inferviens, illaque fovens &

calefaciens.

fl p

Himai,

Tslhmbonm

Ventricu-

[

, DCCCXI. Ventriculus eft pars organi-

jus.

Q'.ï;fmm) m

ca membrauofa inflav utrículi cava, ampla,

Yml Vg.

|

d

tribus tnnicis, Extimá fc. tenuiore à Peri-

1m

i

ia

tonxo orta fibris longituclinariis con-

As

ftante , alterà ex fibris craffis & quo-

ATa

dammodo carnofis conftringentibus

T

M

^

diie

l

:

1

motumque periftalticum efficientibus,

Jl

7 ]

n

Intimà, nerveà , rugosi, copiofa vafa

Tl

ibf

fanguifera ad fubjectas glandulas, li-

ld

quorem digeftivum, fecernentes , ex-

rores r i

currentia & lymphatica, prater Cruflam

T &ïxgamn-i

villofam füperficiem. concavam muni-

entem habente, conftaus, in hypochon-

ï

drio finiftro fub diaphragmate inter

;;Rzïrïäïïï'Fl.-fl

spofi i

Hepar €$. Lienem fita, Orifi-io, Siniftro feu

EQ.QWB) ü

J

fuperiori Oefophago continuo, ad un-

decimam thoracis vertebram Spinz vi-

jis m

cino perpendiculariter eredo, plexu ner-

i

veo

(

»ge

500 DiriNirIoN. Puvsic

sz

n

j o du

veoà parisvaäi numerofï-s furculis con-

l

currentibus , admodum fenjibili, & me-

q ls

, rv

diantibus fibris poft deglutitionem

claudendo , ciborum regurtitationem

"

, iif

st

mil

impediente alimenta in cavitatem fuam

recipiens , inibique aliquamdiu, retenta

wun HLOS-)E

"

lod

cum proprio fermento probé fubigens

& digerens feu. Chylificans , Chylumque

"

l

mul f

Llus

Pylorus.

per Pslorum feu dextrum Orificium an-

[

quidis

guftius, longo & ob/iquo afcenfa in Du-

?J;W)

m&a:(

odenum continuatum, per contractio-

« at

nem ventricul: aperiundum , 24 intefti-

AL

Fames.

na dimittens, fermento gaftrico vellicata

: des j

Famem excitans. homimemque tempe-

frinun

füvz refeCtionis exquifito fenfu per

ol i

copiofos, quibus donatur, nervos ad-

^ ff

monens,

DCOW. ]

Vas bréve.

DCCCXIIL. 7as breve dicuntur fin-

v düds od

cnuli venofi breves à Venà [plenicá, ubi Li-

finit, a

eni vicino immerfa eft, 24 Ventrictlum

. w f

( & Hepar ) trausmiff , quibus median-

Qj (

tibus $nccum melancbolicwm pro fame ex-

51

citanda

a

Liene ventriculo fubmini-

Qu t P

ftrari, contradicente Jàm fanguinis cir-

qu z Va

culo, olim docebant.

E

Yucdm h

Inteftina,

DCCCXIIL JInteftina funt partes or-

EO

ganicz membranaceg à Pyloro coutínnato

Jorai n

ad Anum usque ortz, in abdomine füb

; il

peritonzo fitz, exiguo fpatio Mefen-

M

teri i)

]

|

|

X ii

PARS SPECIALISSIMA.

30l

-

M —

Wurcuüsa;ä

terii, cul in r;lodum fimbri

arum inne-

IE»*I?'W/': &Ea |

umbis alli-

&tuntur, eoque mediante l

ïlpfifiont

arios gyros 1nc

lufz, um

FRIfatong

gantut, per v

alem. homine fextuplo

uendam can

Artdem fray

| ,

longiorem iisdem t

unicis ac ventricu-

lh reent;.

glandulis, vafisque

us & cruftà villosà,

^

nb llins

ab arteria Coeliacà & venà

portz fibris-

um

!

ue annularib

us

& varii generis cellu-

hQu

fisque & receffi

bus diftin&us ornatum,

fnjrnD.

craffiorem,tenuiorem, an-

x t

aifratinojwn,

multà pingue-

uftiorem ampliorem,

1 dinfr

dine te£tum ceaffitweutes,

aÀ chyluscà toe-

afa lactea di-

dvdinn |

cibus feparandum & per v

o

ftribuendum reliquamqu

e'maf((am ex-

motn Periftal -

ifn i

crementitiam excludendam ,

hts

tico infervieites.

quot?

pro vario uni-

DCCCXIV. Inteflina,

Ti

us du&us conftitutione,

itu, figurà,

"

n

l

li

!

li

ufuque , nsimerantur fex :

C.

j

/:

i

Sunt Dwodenwm, f ejmmm,

póft Ileor, atá;

gl

tur, tenet ui-

Cocusi, quod Colon fequi

tima ReUum.

u) t

Tenuia.

uorum tria

Prim;a dicuntur : Zemiía,

( Rn

lo immediaté con-

mfaïïgkilmïï'

qux funt Ventricu

*

nexa anguftiora, fs

icis tenwioribus fepta

ibus ch

J

lo fc. cul

gt yt!

& contentis fubtilior

lpro n

feparando,

& per vafa

latiea diftribuen-

i

do inferviun

t, infarta.

Tria pofieriora

a

ho

ntorurp

Craffa,

Cra[ja, quoad du&tum feu cont?

-

g

tra

30 DrrzrNITION. P'uvsic.

hi SPEC"

Ó ——

P

as od

»,

tranfitum à ventriculo rähuotio;

a,quo-

P rgïs quoqllf

st

ad fitum veró bonam partem excepto

[

fine ipfi proxima, ampliora, funicis cras-

"

l

fioribns donata , va(is latleis carentia , fed

d

MT

glandulis etiam humorem inm Fcces

NX

ipisfiores excindendas füllantibus in-

sst

Ítructa,

L'!E]'COL;Q

ll

Duode.

^

& COU

POA

Hh

DCCCXV. Dmwodeunun, à menfurà

15

nuürn

n d

longitudiis 12 digitorum transverforum

diCtum , eft Teaninm 1nteftinorum pri-

T

j

"n

m';.;

"—

mum à Pyloro re&a ad Jejuni initium

ubi flexura deprehenditur defcenden:,du-

DAT

&um Cbolidocbum feu Veficuiz fellex g

Pancreaticum bilem humoresque fuos

m u

im jran bdt,

chylo admifcentes ex.ipiens, vafis quo-

us Qu

ue lacteis fecundum nonnullos haud

eftitutum.

fini i drm

Tejunum,

t [ fpont n

DCCCXVI. Jejnnum , alterum , duo-

Isanono o

decim circiter palmos longum, ita di-

ulpfs tanyvr

€tum quod magis quàm reliqua, ob

Ch3lum, ex recenter admiftà bile, f/uidio-

Fa ub

vem & frequeutiam. Va(orum . Ladeorum

Wt

copiofiffimorum chylum citiffime reci-

VOL C

jentium, vacuum reperitur , in regione

T f

imbical: fitum, definere dicitur, ubi

Tf

ductus inteftinalis fit gracilior, & vafa

TR n

illius pauciora.

A g

Teum,

DCCCXVIL Ilewn, tertium, veliquis

D hn

*

orum

L

angufciys, longiff/mum s 21. palm

TWl

cür Ci-d

PAns SPECIALISSIÍMA,

303

ï LT

——

-

— —

Wmorior'a:;, 4

circiter, vafis quoquela

&eis przditum,

m x

h

n

fitum infra wmbilicm usque ad infimum

f

M Q

regionis hypogaftricz , fed in latere

Arajg, f

dextro furfüm reflexum, atque Intefti-

no craffo , vel Colo, non long?à fupe-

tt i f

us i.

riori ejus extremitate, lateraliter implan-

tatuin, Colique orificrum Palvulá mem-

Amefüd

branaceá crafsà circuli in modum parti

extremt in Colum hiantl, circumdu-

nveus

a

& exacte cdaudens , ne excrementa &

Iuf

craffis in tenuia inteftina remeent.

l

j

J

Coacum.

|p» (2

DCCCXVII. Cecum, Crafforum pri-

"d

TU

AV N

WE

mum , ita appellatum, quod snnm fal-

^

tim foramen babet, eft pars 1la globofa

jin as q

tss d

Inteftini craffi qux ab infertione Inte-

ftini llei deorfüm pendet , fitain dex-

!

h

A

li

tra Ilei regione, renique ejusdem late-

l al!m,' :;

?-

ris annexa, omnium ampliffima, fed vix

4 digitos transverfos longa , imferiss

yiqu,d

clanfa, fuperms Colo contimata,excremen-

glb d

*

ta continens.

m La

DCCCXiX. Cuoci nomine ab aliis ve-

ydifimee

l

Appendix

sinr at

n

nit Appendix Permiformis, egrediens ex

Vermi-

|

[

Inteftino craffo feré ubi lleon.1ipfi con-

formis:

g dictn

nafcitur, longitudine 5 digg. transver-

qiimis

forum circiter, craffiue digito minori

inferior, fuper Inteftinum craffum fe

h tcrmm.fï'ïï

ad inflar Vermis contor&i fternens & fi-ist»

leniain

" ?wf,

304 DzrrN1TION, Purvsrc.

'WSpW

n

at

gt

leutam materiamà patiete finali Coeci re-

al

ercuffam forte recipiens.

W

i

(l

ongif ii

Colon.

DCCCXX. Colon , à torquendo di-

&tum, eft crafforum alterwm , lateraliter

Il,

sgJrs, t

41

T

Ileo jnutium , principium habens à Coe-

vl

co, quocum Reni dextro alligatur , de-

li

dbnzum, *

inde anfratinofo duti farfum ad. Hepar

"

É

ais

& folliculum fellis vehitur , hinc trans-

ia

verfim füb fundo ventriculi proceditad

latus finiftram ubi membranis tenuif-

n f

n iav

Av

fimis Lieni & pauló inferiüs Reni fini-

y ml um

ftro conjunétum , ibidemque fxpe val-

ia t

dé coaré&tatum , defcenditad finemoffis

Anlevibus ]

Ilii, indéque rurfus afcendens ufque

Vr j

adfummum Offis facri , ibidem facto

priüs circumflexu, in Retlin dejinit , no -

d m

(uf,

ve palmos lougum , omniumque exce-

pto Coco ampliffimum , cellulas babens

i-DCCCORUL

copiofiffimas maxime füb ventriculo &

w!rmf/icrp/ur

in latere finiftro à duobus ligamentis,

Abwrduirorg

feu fafciculis fibrarum membranacea-

jfbtcmfreti

rum fortibus fecundum totius Coli du-

mï».r.«x" l

H !l

FIlh

(

TT

&umper oppofita latera excurrentibus

T

É

ejusque membranas coarétantibus , ór-

TR

«L»nj, 4

À

M

4

lat

E

Y

tas , st faces inibi retineri queant , & ho-

v;'n

0by

n

À

mini frequenter alvi exonerandx ne-

t

|

a

ccífitas non incumbat.

T

Àij

Rectum.

DCCCXXL Re&ium eft omnium In-

J

J

LT

teftinorum altimum , cra[tie fabítanuz

iü]if

4j Afg

91 Pt

PARS SPECIALISSIMA:. 30j

p—————— — — n db

I

i

ünfigne, exterius maltum habens pingue-

W

dinis adnatz, amplitudinis

trium feré .

E:

(uendyi

digitorum , Jougitadiiis circiter

fesqripat^

W,/dfm!)'m |

xi£ , nullisgyris, anfra&tibus autcellu-

11405 2 C

lis inzquale; fed à fummo offis facrt

|

Vlgnr, d

usque ad finem offis Coccygis , utriqué

"d Hepar

per pefitonzum,, -& infuper i Viris

! lnctns-

Collo efice urimariz ; in focminis vagi-

piz uterl mediante mufculosa fubftan-

ii

vans temi

tià connexmm reGà, defcendens , & n extre-

Tis enl nj

mitatem, Podicisvel Ani nominenotamy, inus

mngïp&ml-

tribus mufculis uno conftngenté vel

duf |

claudente feu fphin&tere , duobusque

d |

Anilevatoribus inftru&tam ,. áe&neii

5 m n

nt-excrementorum egeftto qiolefa uon eva

dat , itec tamen invitis nobis ülg-eiabän&

n dj |

tur.

"

n

N*ï

N

umqte

t

J

Mefentez

g. ia t

DCCCXXII

- Mifruiérinm . etb. j

"um

l

ïin

J

ao

yembranacea ex plurimis fibris à Perito-

;nzo produ&tis orta , hgura fere circula-

p lts

ris ; in.circumferentià valdà rugofa , dia-

od

netri vi 2 fpithamarum, collipans parte

nirras t

Mcíe;

n um

;ctaifioreinteflinatenmia, AMejereum , t&-

Tréume

puiore craffota, Mefocolon dida ,. Coxt-

2011&3&835'6':

Mefoc 0;-

ftans membranà du

lici; nervis ; atte-

k h;;

y at

&1$ & venis tàm la

E

leis quàm fangui-

j g

neis , intertextà pinguedine mültà vei

L

Adipe 88 Glandnlis (1n. canibus Majore

J;m e&omümä

dà) hümore

quadam Pancreas AAällii di

[ u fd

m,EWU'm W:

yi!

p

3060 DrriwiTIoxN, Purvsre;

E r

t d

fuo forte chylum.diluentibus , fipata,

intjftina lumborum vertebris alligans

j m u

&t

& inter fe conne&ens , arteriasque

cum venis & nervis ad illa tuto dedu-

p

cens & abiis venas ladeas reducens.

0.

119 u

n

VenaLa-

DCCCXXIIL 7Zene La&ee fünt vafa

&ca.

tenuia lympbaticis quoad fubftantiam

-

idma

lenron

u

n1on multum Ziffimilia , à du&tus intefti-

Yi , p

palis concavá tunicz nervofz fuperfï-

M

ciejnnumeris radicibus oriunda,lauda-

sst d

i il

tll

bilem ch3li portionem ex inte[Hinis ad- glan-

dulas (vel magnam) Mefenterii (quz Pri-

ts tf

Primi &

t

Secundi

mügeneris) G9 per Mefenterium ad Ci-

Generis.

ernam (que fectmdi generis. dicuntur)

gt aj

transvebentia , in cane , debito poft pa-

xi:gnv,*.ffa adae

r

M»lj L«ü

ftum tempore , fé&o inftar filorum

candidorum confpicua.

N

1Cftr

BCCCXXIV. Cifferna , Sacculus Pec-

| [

(älüm a

..'."12

Cifterna.

steti, aliis Glandnla Lumbaris , Tboracica,

|

|

&t derna

eft coummie Chyliomniumve Venarum

SARQURELUL,

lattearun 88 plurimarum Lympbaticarum

|€

hmq

àrenibus aliisque partibus inferioribus

MU

rocedentium receptaculum , fen tubulw

MT

conítans membranà tenui dilatabili,

815

t

longitudinisferé 4tz partis du&us tho-

iM n

W

racici , latitudinis in canibus majoribus

4WL'»—.'!]

li

lerunque digiti minoris, adjacensAor-

"Ymo

tz defcendenti fub Arteria & Vená E-

lr

1N

mulgentibus finiftris, indequg retror-

-

14&«.

DFT

o ERE

PARSs SPECIALISSIMA.

307

N

fum parum; & antrorfüm circiter a4

ts d

Iboracis cavum extenfus, pro diverfitate

3f £f

magnitudinis & voracitatis animalium

llitto d

amplior vel anguítior.

1777

DCCCXXV. Dn&us Chyliferus , à fitu

if nt qg

Jhoracicns, aliis etiam Pecqneti di&tus , eft

'Du&us

1 Lfttiam

canalis ejusdem cum Ciflerná fübftantiz,

Chylife-

Ts r

ius.

.ejusdemque parti fuperiori continnatus,

N gf

fed triplo angsftior, parte abdomen re-

vnda at

fpiciente adjacens lateri Aortz defcen-

Md d

entis & per longitndiuem Tboracis plevrà

Yini z.

conte&us, furfum extenfus, pluribus per

ii d (j«

intervalla valuglis regreffum Chyli im-

m daty]

pedientibus interfHintius , in Venam fubcla-

Mi

viam , feu axillarem oftiolo femicircu-

o ifar r

lari dejgiens,ad bumorein Chslofum ac 1.5)n-

"

phaticum ex Cifterra receptum , inde re-

ii Bo

&Ààvià in truncum venz cavz defcen-

yaii, t

dentem, dextrumque cordis ventricu-

yyum Pt

lum deducendum, &faugnini probe com-

sigicn

mifcendum.

DCCCXXVL Pancreas eft Glandula

MIW 1!5 L

ex innumeris parvis laxe couglomerata, Fanereas.

i

8, 9 vel ro digitos transverfos longa,

r

2 i lata , unum circiterfpiffa , ponderis

1 SMM

4 aut 5 unciarum , colorís ex albo ruben-

N

fs

lis, figure propemodum Lingne caniu,

ts Ü

Arterisà Coliacá, Venisà Vena Portz,

Any

M

j i

& Nervis 6 Plexu Hepatico inftructa,

tunicà validà à peritonxo oriente cin-

i

al

sos DiriwiTION: DuYéti;

R-

W,;'f»?' gibba, e

J

&aà, ejusque b:n-eücio finnata, & "

índapg

prope primam lumborumi vertebram

d

fub fndo & pofticà parte Ventricnli, craf-

"

gtv

fiorifuo extremo

a

jacens Intéffino du«

g, vt

Du&us déi.0, eldemque ope Pecnllaris Dntins Exa

igmin

Pancréa- cretorii alicubicraffitie pennam gallina*

ss i

&icüus,

ceam fi

i

erantis per totam Pancreatis

di

n t

longitu

nem extenfi, 4 aüt 5 digitos

of

à pyloro frequenter eodem foramine

D

cum duéctu Biliario imferta, fmccmm pe»

E

culiarem à M. S.fegregans & ad Inteflina

! MOX

dimittens , forté etiam ventriculo inftar

ulvinatis inferviens.

Kai m

i, i

Lim.

DCCCXXVIL Lien eft pars organie

rl

ca, ex rubro vigrefcens , mollis , dilatabis

h rur

lis, conflans duabus tuiüicis ,interiore tótà

fibrosà membranulas plurimas inftat

E

favorumab uno latere ad alterumde«

| fsf aq

mittente cel/nlasque Glandulis ornatas for«

lp d

f uj

mante, vaforum omnis generis , Arte»

tlarum à Codliacà, Venarum à Venà

Va m

[L- [

portz, Lymphaticorurn & Nervorum

mefu LO

(f

à plexu füb fundo ventriculi à finiftris

Eu

locato deduüétorum, copià abundans;

N

j

Veilis

ilor

figuram Limngne , aliis Bovinz , aliis Hu«

manz, feéfereus , loóngitudine plerumque

6 digitorum transverforuri , latitudme

UI

il ü

lus

J

I

trium , ctaffitie unius , latete exteriore

(

D whe

coftas fpurias m [iniftro byposbondrio

!'?f

Pd

] Pü?sic'

DPAns SegcIALISSIMA,

-N

30*

ht

iciente, gibba, & interdum quo;&

RL vtl

)

u

periora diaphragmati alligata , inte-

yiore aliquatenus concava, & Omento

tf cd |

ejusque interventu Pentriculo & Reni fi-

5 fig d.

niffro. coniexa , verofimiliter Humorem

E.

fpecialem in cellulas füas Zeponeas, ut

Tranpa |

mdein venas fplenicas refümptus per

m Prcetir

Venam Portz ad Hepar transferatur ,

At gt

ibidem feparationi Bilis atqueita Sangnini

m ormins

, Jmpe

in jnflam crajin redncendo , fermentando 5

volatilifando inferviens.

Sdnd

Hepase

lo nf

DCCCXXXIX. Hepareft pars orgae

nica,rabicunda, immediate füb diaphra-.

du

m

mate, cui per plura ligamenta anne-

WH

Ctitur z bspocbondrio dextrofita , mole in-

u

nh

TU

|

ipais ,ongitudineintervallum à carpo

ad cubitum & latitudine longitudinem

s

manus fere. zzquante , fuperficie congexá

eddrz

feu fuperiori & anteriori /4oi , pofte-

gbeafe

tiori ceu Concavá inzquali , prater fif-

s A

furam majerem & foffulas quasdam

s V

tres finus infculptos babente, fubframtiá

; k NU

prater tunicam, peritonzi fobolem,

g nl

quà cingitur, & copiofiffima vafa fc.

qyà s

|

Venofaà Venà Portz, cum.ductu He-

Du&us,

|

KHepati-

ia , P

pático füb uno involucro membrana-

Cug.

ss

ceo ceu capfulà communi per totum

m J

arenchyma decurrente, & Cavà , quz-

di,aghragma egredien

He-

ius,kaweeaï:f

U

? ftatim 1mz

jl

paus

L.]

wl W.

at

2

16 DE;:NITION. Puxfsxc,

li

J m;"

atis parti alizluousque immergitur , &

(

j

jis f

ymphatica arteriofa pauca, Nervos-

y

(

sqnivem

queà plexu dicto Hepatico ex furculis

l

4

y

þ?ad melio[ü

trunci intercoftalis formato, & pro-

fg;'i'ftfi umlo l m

rios duétus Excretorios atque mem-

weitlemm

i

ranulas , tota Glandulofa mollis & fria-

t u

bilis, ex pluribus Lobis Glandularumsa-

i

mulis horum vaforum & maximé Ve-

nz Portz racematim adhzrentibus coz-

jexit d

atl

glomerata, Bilem ex (angnine Vene Perte fe-

«s cufitia

regans £5 partem minorem, quafi fubfi-

d

jariam ad/ejiculamFellsPyriformem fibi

g ts

ttecr g

immerfam per dntfnspeculiares & indeper

Du&nmn Cyjlicum in Commnnem , partem

NOTS

, ubl

majorem per Hepaticitra continuatumpa-

Qd

viter in Communem & ex hoc in Inte(Hiawm

duodenum eodem ofculo cum ductu

1 rbas i

Cj

Pancreatico 4 vel s digg. transverfos

Renes

circiter fuüb pyloto derivans.

lhl

Succen.

DCCCXXX. Capfule Atrabilarie feu

[Uttd, ertny

Renes Succenturiati funt Partes Glandnulo-

& kateie n

turiati,

fa rnbicnda bine 1n foctu majores acRe-

AL

nibus feré xquales , in adultis minores,

LE ii

frifedigi s

intus cave , figurà variz, inter Renes,

uorum membranz adipofz adhzrent ,

"a

!Q q

tj Venz Arterixque truncum fapra E-

xiilgentes (ite , habentes venas & arterias

lubllmïu f—'ïbrana

ab Emulgentibus , nervos à plexu re-

vt

nali vicino ortos, Humorem feparantes

T :gzuu.mdvg

du

Pans SPRECIALISSIMA.,

31t

"

|

"vt

& continentes migricantem oleofum,

F m; N [2

in nonnullis faporis odorisque uri-

A trfüre

nofifanguini venofo probabiliter, ceu

, (tmy,

maximé ad meliorem confiftentiam

forte & feri urinofi faciliorem fegrega-

Pdemem.

Dl fra.

tionem utilem,immifcendum.

MR tde

DCCCXXXI, Renesfüntpartes orga-

Reneft

nicz bing obfcuré rubentessuna dextrain-

f Vs

Ti

ferior fub Hepate , altera finiftra füb Lie-

ne , formá pbafeoli,

longitudinis ; , lati-

Tij

& dimidii fe-

v

tudinis 3 , craffitiei unius

vitmo(li

1é digitorum transverforum , fuperficie

exteriori lzvi gibbosà, interiori [inuos

i

i, t

& concavá , adlatera Aoxtz & Venz Ca-

vz , unde Emulgentes recipiunt , inter

at

duasPeritonzi tunicas mufculis lumba-

Nenlfat

ribus incumbentes , iisdemque & de-

db an i

xtra Caco , finiftra liexi $ Colo comexz , é

d lustoy

conftantes dupli«

Vl

diap

bragmate Jnfpenfe ,

citunicà, exteriore à pe

ritonzo adipo-

; rl

sà, & interiore 'huicque fübnexà fub-

"rts i

flantiá ex minutiffimis Glandulis nec non

ii

vafculis tàm fanguineis , quàm nervo-

dhüsmintt

fis à ftomachico & partium vicinarum

g, a

ottis ,confiatá, pluribus dntibss excreto-

vl at

tlis & 12 circiter carmncnlis papillaribus

myan j

tubulisque membranaceis Serum urinofum

Pelvis,

d

epregante, &ia Cavitate intrinfecà Pelvi

Uretercee

gl

[

; feu

ana-

)

ml FF'i

dictà. coligente , inäeq:e per uretere

H

PU

l

EE DzriwrTIOX. PHvsiG

" r

--

EU. ^

DMIU:

Günáles-membramaseos hicorp

onti

fs

nuds, calamuim fcriptorium feré am-

u Và

n[e'»h

plitudine zquantes , 44 Feficam , cuivals

I:;u: jnám, J

déobliqué inferuntur , ablegaate , sitibis

m furficiend quantitate colle£t , par»

-ln[ (EW.,F ,

000

tium Abdominis compreffione & tuni;

l

[

cz Veficalis mufculofz conftriiione

I U

A/MA;H

&.l-lk(;thïaa

a&tionem fphiné&teris fuperante

er.llre-gj

iri t

|

4j

ibram feu: canalem quodammo

!

O nete

""

000

]

'D'

Vi

veum é Veficz collo ad Glandisinitium

in Viris protenfum excerai queat, - .

3

f

?.n'ijcf-Gc»;

:gzsm m&dï*æ x

mitales *

DCCCXXXI. Partes GENITALES

(; i as m

Virles. -

VIRILES confütuunt. Primó : 7afa

pb

y.fa per- Jerten preparantia;ut funt(1.*) Arterie Ve-

mática. T4QMe

f

ermatice fanguimem ad tefticu-

n ïnftjj ferim

*

j

0 UY. M

D

Corpus

los de

érentes & ab iisdem revehentes

| a& a d

curfuque fuo'intricato Corpus craffum,

Pampini-

DCODXN,

£orme.

ad Tefti

Um.

sulos formantes Pampiuiforme

- Ml Gof

!

f;f;ücs.

ä&ü&mw

DCCCXX;XH (5.*y Tejliailiifunt.xbiæ

Veanstontote

ni Glomeresplüftimorum vafculotum (16s

V li

"voluti facilé 29 ulnarum longitudinem

| WQM &

duperantes ) tribus: veftiti tnuicis Vagi-

[7;

"

[

H

nal: , Ribrà feumufculo.Cremaftere, &

] Ut

Jl

a

IG

Albugineà totà'nerveà , habente? vafa

ii

ag

ommis generis , extta abdominis: cavie

Scrotum ,

t

.f( N

D

tem propeudeiites-ia Serotum feu-faccu-

!

l

[

E

lum rugofuz ex cüticula cuti & inem

J W

br'&.*.

! T

Pans SeECIALISSIMA,

15

"U i

pà muftulosà Dartos ap—pellata( formas

VT fer o

qum , fuisque vafis fanguineis , & nere

uï(':m j Cw,'q !

vofis quoqueintertextum, Septo in dua$

'WW(! sl

cellulas ditintism ,. feminalem materiam

MM

£ fanguime fegregantes & collipentes.

Tntui

DCCCXXXIV. Secundó 7afa femen

Epididg-

L

fi n"'

)

AL

mes

n

deferentia funt (1.^) Epididymes , Patajta-

A

ftüti.

te,CorporaVaricofa,

x funt corpora alba,

QU

;

QT

[0]

d

durmfcula, tubul

fiexuofa, ex validà

adiitfm

inembraná ab albugineà produ£&tà con-

ftantia , tefficulis incwnbentia , fuis quo-

NU

que vafis artericfis venofis, lymphati-

cis & nerveis mftru&a , definentia

L nos 6 .

vauló à teftibus,ubi flexus ceffant,in dn-

Yib

l

Uwm inftar nervi majoris cra[fum F^as de-

y'as defe-

p

!

N

d

rens.

erens diCtum , wf fernen ulterius elabore-

n ts

"

ínr & ad VeficulasSeminales deferatur.

m c

"

.I

A

Veficulae

DCCCXXXV. (2.9) Fzficile Seimina-

151

les fant Capfal2 ex $. cmbranofis & mu-

Semina-

les..

fculofis fibris fuisque vafis nervofis &

fanguineis contextz;intus in plnres celli-

'; ffaitucs

xrioms

las faimiate, Yateralitex à parte pofteriori

Veficz fitx, femen ex Vafisdeferentibus

;mkuxgmmïjï:

i tmuci;g'x;:

vecipientes , affervantes & fuo tempore ad

od

Urethram dimittentes,, dejinenies utrin«

queiu parvum. Dathum pauló infra Col-

d od

kum Veficz Lrethre infertum 4 cajus otl«

; dion

ficia diftinguens Seprum, appellatur Ca-

Capud

ag

ei, & Falvnle dsdem

Gilli Ga«

g

ïmr Gallt Gallinac

J

Pl'æ"f

linaces

cid

314. DeriuITIeN. 4PH?S'C'

——

MRW

/æ'/

4f

przfixz Garuncule perpgtuum Seminis

J

J

du

Jrtor

fluxum impedientes.

"

Orft

DCCCXXXVI. Tertió vafa Semen

yit f

Proftate, Fiaculantia (1.) Proftate funt duo Corpo-

raglobofanon multum disjun&ta fimul

Tv ;mam'

f]

OX

X

magnitudinem nucis juglandis zquane

agl U

tia , fabflantie glandulofe & fpongiofz

feu vafculofe , vaíis fanguineis & nervo-

qiniimd

if

Xarumq; fis inftru&tz , bumorem femini analogum

vt at d

Humer, fed aquofiorem eique Joco vebiculi infer-

vientem albicantem fLilldstis , & per plu-

g,b at

res ductus excretorios Urethrxz tàm

m t

fuprà quàm infracaput Galli Gallinacei

t us

lateraliter infertos in eandem exone-

T

üntt, *

Urethra. rantes. — (2.) Uretbta vel du&tus mem-

Kevtrifens

branofus in Peue integumentis commu-

nibus exceptà pinguedine, duobusque

TA

iranimdihm

Corporibus Nervofis fponpiofis , mufculis,

aol w

Glans Vafisque füis & Glande carnofa cum Ca-

ulà fua cutanea feu Prepstio ornato.

um

l

Vganrcrdrd

PartesGe-

DCCCXXXVII. Partes GENITA-

nitales LE

S MULIEBRES fünt vel Externe

Wa

Mule-

Atl Oi

bres.

velInteraue. le, Pudende , funt 1. Fif-

Wtbl G

Yxvrag, fif4 cum Labiis eorumque Frzno , Pu-

e & Monte Veneris. 2. Clitoris feu

Mv

DT

Virga imperforata cum Cruribus , fuis

BELTOTT

Vafis, Glande, Przputio & Nymphis

j

j

4

i

.:.in

ad latera pofitis. 3. Orificium agine uteri

in

iatmmm;d

"

,;", PHHIC

35

PA,RVs SPECIALISSIMA.,

——

—R

v

"g d

in medio Fiffure cum Hyeme & Ca-

runculis Myrtiformibus feu Clauftro

Wf g

virginali. 4. Orificium Uretbre fupra

'lmgfduo Cnn.

Vaginam pofitz feu Canalis membra-

if ii

nacei urimari.

Inteens*

fa.

PCCCXXXVIII. Ex Internis przci-

ué confideratur Uters, qui eit pars

Uterus.

A fgofz

^s Kteo-

organica muliebris lageniformis in pervi

tj

hypogaftrii fita , concava , in nongravi-

at

dis vixfabz capax, conftans tribns tani-

m'ux&perplu.

cis, extimà à Peritonzo valida, uteri

x Ut m

€ervicem Inteftino recto & Veficz Uri-

t Gdl od

nariz , quibus intetJacet, & latera aliis

d m

partibus ope 4 li

amentorum anne-

&tente, medià cra

;

sà mufculofo-fibro-

ldbformne

iaf

sàexclufioni f&tus multum infervien-

te, intimànervosàtenuiin Collo r

uzo-

n ao

sà foraminulis humorem vifcidum

ftil-

igj, d

m

lantibus obfità, quoad Fuadum ex utro-

ue cornu Tábas Fallopianas feu Canales

TubzFal.

Pri;urr'o qni.

eos ad O-

lopianz.

anguftos s circiter digitoslon

s ENTDS

varium mittentem /iera dilata

zilis, quo-

y d D

ad Cervicem autemin Faginam ieu Cana-

Vagina,

gl f

lem oblongum fatis amplum membra-

s nl

naceum intus nerveum rugofum fuper

inteftino re&to in finum usque pez 7

$ , Ciri

ii Cmtïb'ïf; i

luriumve digitorum transverforum

j

t

atium protenfum, mufculo conftri-

.

r N

m

&orio in

ftru&um, definens, vafis o-

fyia

1

f

Innus

PM-SMCI!

—

316 DEUNITION. Puvsrie.

-

mnis generis nervisque ornata, femm

)

j ii 0

!

.,,mf'k

mira

ad Qvarium defereus ovulumqne inde re«

lapfum referuans , fatum fovens &8. fuo

N

i nl

Qvarium,

tempore exclndens.

DCCCXXXIX. Ovaria,

Tej?icu!i,furif

?;g;;fri nitioi

st .','

,. duo-corporainzqualiter globofa, teffi»

Th

i

| busvirilibus non diffimilla, minora, meune

ul liil

D

n &

Lbran£ à peritonzo. productz im

i

Inta ,

fabllLantie fubalbidz ex multis meim

d

Tanuq

«

M

m ntn

Ovula.

lis ac fitillis cum copiofis vafis & nervis

sxeg»em

laxé contexte, plura Ovsla feu. Veficu-

& Semen

ifoti )

Muliebre

las feminales pifo magnitudine xquae

'les liquare albnuminieworum per omnia fi-

xiglumnt

db t

mili ycfertas fuisque capfulis feu finu-

bus infidentes habentis , juxta Uteri latera

g

Q inn, n

ad diftantiam 2 digitorum locata,eideme

l f (s

]

que per.duo ligamenta, & aliquate-

T

d.

il

Ti

nus Tubam Fallopianam connexa, &

lï'(rw

J

2520 Aj

Ccirca tegionem offis lii mediantibus

Av Ár

membranis vaforum. fpermaticorum

7)

Peritonxo: commiffa, atque ita in eas

|

?

dem cum uiero altitudine quafi fufpen-

[

r

CT

l

Df X

fa , auram feminalemper T ubas Fallopia-

fïeafw

nas vecibientia, ovulague £cecundata ex.

dul

i

1

t

anguftiffimis tunicz

varii foraminu-

htuut&þ

tii

his,fuo temporeampliandis, egreffa;per

A li i

LTA

&asdem Utero fovenda trausmittentia.

H

DOCCXL. Ad Partes Mnliebres refes

K

t&nisur cam £etu in Utero enatz & ex-«

N

;W. Ht

clue

j um

D

r

Paks Sputm;rssm;. gj

L.

clufæ Secunding, quz ni-hil aliüd fünt Secuidi-

ng,

At s

quàm i.? Membráng feetum obvolven-

Winag &

tes , Chorion extima venulis artérisque

perfufa; G Aminios immediaté foetum

NT

fuo liquori nutritio innatantem am-

Allantoig.

e; gfaäa(ä! r.'][,vl

biens , intet quasin brutis media 4llan-

Utachus,

*Ia,Amn'ra,/am.

tois receptam, per Uracbum e V eficz fun-

i2 yta,

do afcendentem & umbilicum petfo-

lt ml

rantem. duéctum membranaceum, uti«-

sls o

nam affervans reperitur.

i fa. Vr

DCCCXLL. (2.?) Placenta UterinaTeu

Placerita

i aga

Uterina,

imafífa quaft carzea & mollis feré circu-

m li'

ts

laris leniter excavata, craffitiei 2 fere di-

[

t

&tl

ldpt

gitorum, ad natram clandulofam pr

!

E

W

Md

me accedeus, innutnerisque vafis re

XERIA,&(

ii

ta, parté concavà Chorio , convexaá

Utero cenjuutia, mediantibus arteriis ate-

[l &

Vafa Um-.

lls

rinis atque Zafis Umbilicalibus ,Íc. praeter

bilicalia,

Nervos duabus Árteriis ex lumbaribus

s

il

"

m

foetus in, placentam. terminantibus &

!

unà Venà ex placenta inHepar illius de-

:

i

gl

Funiculus

TagsFile

Iinentibus, pofteàFuniculum umbil:-

calem confütuentibus , (augmiuem ex

Umbili.,

Ti

calis;

M

Fatnw uteroque récepium & prxparatum

u u

eidem trausfundens unulque loco Puilimo-

dis,

num infervienss

a

Humores

S:rïes Muliz':'!y

DCCCXLII, Paítes Corporis Hu-

Va.rii.

n

snani FLUIDJE funt varii generis & na-

tura

/

38 DeriNITION. Puvsic,

m

turz , pro Glasdslarum & reliquaruvnï þ'a;u,üfmdidumï

partium fecernentium, Ciborum &

H

er- D

t

mieutorum Hareditariorum differentià, ut (;

nec numerus necnatura omnium com-

yoLy. d

pendio comprehendi vel doceri queat,

Wäïüli gafm

Sanguis

DCCCXLLUI. Interim Omues com-

ia ifinn

in genere.

rehenduntur in Sanpulne folo. SanguisE.

g hm Part

1n genere , dicitur Mixt4ra omnium

gt

Humorsyi heterogenea füb Golore vubi-

um i,

cundo fanguinis reliquos füperante jg

rf

Venis €9 arteriis perpetuum apens cireu-

zi r

hunt , fingulis partibus proportionatum

lnüom j

l

orem fpecificum inde fecernendum

DO IN

advehens, fecretosque varios cujus-

p

h.

Ejus

&ünqQue naturz iterum recipiens.

DN

Paites,

DCCCXLIV.Partes autem,quz hunc

muri N R

Liquorem heterogeneum componunt,

ls s f

farumque Natwra & Proportio pro In-

gleofu Áiphri

d

viduorum natura diverflffimz, in fa-

dedtaltiyem

nis utplurimum per Znalyjin, deprehen-

iirum ia

duntur hz : 1. Percolatione; e*Maxima

ars 4

Vf nj

pellucidz, magna Gelatina, vi-

bv

cidz

feu

fibrarum inftar lanz carptz,

tytiff

minima & vix duodecima Tintinre pur-

1 Y

purez feu fülphuris refinofi digefti.

LT

2. Deftillatione ; przter pblegma multum,

bl

Tl dygs

It

magna pars fpiritus, falisque volatilis

Qd f

acris, minor olei Empyrevmatici, mini-

^!ft j

xpa fedimenti folidi, ex quo calcinato ha- .

t

rfty

'JUWW]

betur |

? Ht

PAnRS SPECIALISSIMA,

"i

319

M&Ww

betur fl candidum & fixum inftar falis

!um: Qhr Mi &l:

rl

communis feu marini & perparum Zer-

y& infipidz.

umpino.

l

DCCCXLV. Chylus eft liquor ex ali-

Chylus,

Ab driqo

TU Ütyfr x

mentis falivali gaftricoque liquore per-

fufis in Inteflinis tenuibus poft admix-

L Jugri

tum fuccam Pancreaticum bilemque

1141 O

inftar effentiz refinofz admixtà aquà

DIMA

in emulionem abiens , ulterius feparatis

Q5 At d

feecibus per Venas Ladeas, glandulasque

n qu u

mefenterii percolatus tandem per du-

QUP

&um thoracicum fangnini venz fübcla-

.'w.ieïum&um

viz in nutrimentum corporis ínut-

m

bendus.

Sanguis

Uorcnes

DCCCXLVI. Sangmis in fpecie , eft

in fpecie,

L uf

materia Cbylofa purior ex particulisaquo-

fis, falinis fubtilibus temperatis, cam

ia

tAopromi

oleofis fulphureis probé mixtis , iteratd

Fldm?" .,mfa

fzpe circulatione motuque partium glo«

bulofarum forti cum fermento fangui-

Al

vtj us

neo in faccum rnbicundum fnbatia, verum

omnium partium nstrimentum vitzque

tm;gnaütlaïin!,*ïv

balfamum pretiofiffimum.

mfar n d

Arterio-

g n

DCCCXLVII. Sangnis alius eft Ar-

fus.

s indi

;f

teriofus, recens, in pulmonibus occulto

vitz ciboaéris Nitrofi imprxgnatus, &

st

cordis finiftro. ventriculo tanquam é

a, Bv

centro. ad circumferentiam inftar fadii di-

ojt0r'»

yn&i Iuminis vitalis mw fpiritn i[

-

ng

-

"

»

^

SSPHH

3

10 'DEFINiTTON; Duy

ici

Ed

j

t

—

I

I

j

fubtilior, calidior ; celeriüs-fluens coa

n

0

lore inagis rubicundo & florido confpis

fa.

pl

cuus, à falibus fixis Meliloti , Rorisma2

rini &c. non zque coagulandus. Alius

(il

Venofus,

10

n

venofus; à Partibus corporis ad dextrum

t

cordis ventriculum ref/uus,à nutrimena

t

to refiduus; inftar radii reflexi debilita-

UM

tüs ; ss fDirituofus ; craffior , tepidus;

OICW rl on

temüffiüs motus; colere obfcriore qua^

i

L

fique nigricante exiftens,novoChylo &&

X d

materià alimentosà imprzgnandus;per

-

di&ta- fália facilé m coagulum abiensa

M

Eit 2dó-uterqne , falvà circulatione, pro

D

diverfitate humorum & conftitutionis

jRIVLUMDINT

partis quam immediaté perfluit, aut

)

D

(

egreditur, iterum drverf(us,

1

,

MURU

EIG&

sii

?

7

LTA

-DCCCXLVIIL .Lac eít pars. cbylofa

[7

J

alba dulcis; itondwm fatis (wbatla , ex fan-

u

WOl 40

m

gnineärteriarum tmümmariarum, tem»

J

pore pubertatis vel imprzgnationis al«

terato turgefcente & copiofiüs manmis

affiuente, Ibidem in glandnlis fegv

epata, íe«

(

ü

melque formato fermento; & fü&tione

laceffità naturà identidem. aggtegata;

Uberá diftendens & int

:

efdum fponte

-extillans.

[:

T

DCCCXLIX

H L

Lym ha

z

Zsmpha eft humor va

ATW

u

'En

velSerum.

forüm lymphaticorü, limpidus, primi-

t

Á

ui-

b

l

u

.. geg»ius Jeufernm €x lacteà quafifang

Lhis

i

u Wij

PAns SPECIALISSIMA. j2I

"P

—— —— od sss o

H Hüens:fl

ais materià Agneum & Gelatino,frzni,qugd

At cy

ex.arteriis partim pro viíceram proprlis

4b r

humoribus inipforum glandulis fecer-

Rnf Af

nendum,partim a glaudwlis conglobatis

Xl dertm

er totum corpus diffufis fegregandum,

Viiturmen.

& per Va(a Lsmpbatiza vel immediaté

Vi ia

fanguini , vel mediaté per ductum Chy-

[nr triduy

fiferum cum Chylo infundendum,

fj que

erpetuà cohobatione contnuatà a4

cor revebitur , Nutritioni in univerfum

toroChiolt

mudicpe

& peculiaribus Vifcerum operationt-

ndiens

bus inferviens,. Alus Serum Geiati-

JV

nofüm &LymphaAqueum purumHu-

morerm dicit, a!iis vice vetsa.

i peïü'ai,æxx

Bilis,

Mil

DCCCL. Bili: eft Ligsgþozöaiiärnicus ex

p

DDMYERS, GIGYHS,

T

iridi nigricaus, Sa

W

Mi

i

lvnu

1

ex fanpitue Veue Po

araculaspingues

ii

n

v t

TU "

Tl

cleofas ab .Omento per Vafa adipofa&

& (alino - volatiles à Liene per Venas

p

palis Glananlis

fplenicas recipientis ii F«

gisumd

conglomeratis acinofi:

:

"regat;ns,& mes

E

j at

f

-l Vs

e

deinInteftünum reétom

rivatus,fub-

N & otut.

gl ag

ciliationi Chyli & balfimicz imprzgnae

"

"

üonifcecumque excret;oni inftar Cly-8

|

mer-öum'*ïf

fteris naturalis inferviens.

Hujus gene» Humor

ris haud abfurdé & illeRenmm fucceutnria- . Atrabila-

r bü*WQi

T1U$.

tor«m foxté putatur,, áb aliis etiam pro

yi; mb

fermento unnofq hahitus.

j

q l

X

DCCCLI.

p

311

DrrrNirTION. Puvsic,

AKUS |

a t BEREUN anerccsin OERGMAMIARGRUT].

Cerümen

DCCCLI Cerum

en Aurinm eft. un-

ji; QU

m

i,

h

Auriuüh gwentum quafi ex fale & fulpbure adufto,

fordidum, pingue, flavum , ex glan-

1«,32:;«; fM

dulis minutiffimis i2 Meatn Znditorio ex-

[

vifterioaa

fudans, partes Auris , Offeas, Cartila-

:;;:oam,p:;

at m

nifTr

ineas , 1llinens fovensque, & ne vel

Mf

:

r

igus vel alix externzinjuriz organon

(

no

Audituslzdere valeant, cavens.

( i

M

Humor

DCCCLIL Humor Lacrsymalis eft li-

TY

M

Lacryma- quor ferofus ex Glaudnla Lacrmali ob-

W

n

h

l$s.

longàin interiore oculi angulo fegre-

T t

D

gatus, motui oculorum inferviens,

Ácitscdons

Punda

fontemque humoris Narium his per

I

uv

ia

Puntla Lacrgmalia feu. foraminula im-

s

Lachry

i nf

inalia.

miffi, &augmentum falivz , nonnun-

1

quam exundans in faciem , Lacrymas

WY L

t

:

conftituens.

Mucus

DCCCLIIL Muacus Narium eft Hu-

aloftand

Narium,

mor ferofus vifcidus plerumque fubfalfus

ijci/rii

partimin glandulis membranz Narium ex-

i 1]

cretus, partim ex proce[fibus papillaribus

^8 Hrntir

3

feu extremitatibus Nervorum olfacto-

l)

DN

jj

, fiorum os cribriforme perforantium im

"

JNarium Caveraas & indé ex füperiori

[* mm"

W

parte in palatum deflillans , falivamque

At

augens,parte fuperflua craffiore in infee

m]w -d

.

tioriemungendà.

$8liqà,

DCCCLIV. Et Saliva eft liquor fub-

W

d

"

lr

falfus , €x acido & acri volatuili & fixo

Vr

bents

.

"m

'.V.PH)';]G l

Páàns SPECHALISSIMA, 3À

N

o

,

E

Árig d M

on ürïe om'ni

iempemm; ; aquofus, n

Ainral

oleo fed vifcidus , beterogeueus. à Glandu-

amm j CX ]2:-

lis falivalibus Yc. Maxillatibus & pet tünis

" i,

€aim oris interiórém iumeris difemis

Jf Crr

hatis Parotidibus, Tonjilis & Thsroideis, &

mel i « ,

Vafiz riaturz ienftrua varia ftillantib9

tatgaton

fecrétus in. Os & fauces éffufus , ad cibo-

FU

tum folütionem & deglutitionem ; fa

yui d-

porum dignotionem & foni fotmatio-

La d

ném ütilis ; poft huimidi inde factairi

apdo f

éxhalationem, materiaim aut fufci aut

n thrvels,

albicaftis coloris fcintillantem ; fubti-

N yt

liter puhgentem , relinqüens; & qui-

irainite

busdam Menfiruum Univer(ale prxbens.

t um

DCCCLV. riguor Gáffiicus feu Fere

Liquó£

m L

Gaftricül

imentumVentricili eft ferum in piicisStoma-

chihofpitans ex afflueritepét deglutitio-

TR

nem falivá;fimili ibidem fecreto bumore, 6

,

gzäfus

m

z

aliment

m conjun&us partibus cons

ftans,

[*

j2

T

llavn 1

méntátiorii & folutioni cibo-

rumprecipueinferviens; àquo AMWxs

n t

vel Pituita Inteflinalis, curh Succo Pancrea-

Ínteflinias

vforimr!

lis & Paus

lico per düctüm Wirfungianum huic

&rcaticüs:

gt

commixto, prattet lócuimi natalem páe

TU

füm differre videtur.

änqa[ïïmm;

DCCCLVI. $udor eft feriabündantis

& excrementitii , maximée z Glaudulis

jj dit

tniliaribis fubcntaieis à fangüine exmi

€8s

k ;

WS

na

334 Drerixi1TION. Puysic.

-

vwo- *

—

Mv

r

"

g am

yrtis qi)

copiofis adhuc particulisnutritivis lau-

dabilibus, aliisque falfis , rofcidis, a&-

VASX

df

reis,oleofis &c.odorem fxpt & faporem

TL 3

ro corporis aut etiam affumptorum

dj

rum habentibus, im-

«ifpofitione va

,;'of,;n

li ?]

i

xzgnati, per

poros cutis concitato

f

ï

jnfenfbi- motuJargtor exclnfio. E Lofenfibilis Trau-

lis 'Tran-

fpiratio eft. ejusdem. materie rarioris per

g

fpiratio- "& cdem viasz'qué ac per Exfpirationem

:

m.lr

continuam quoti

diana exbalatio, du-

IN

plum ad minimum pondus Unnv &

g

feecum alvinarum fuperans , in fangui-

nis depurationem meatuumque libe-

dmot, t

n

rationem& humorum circulum pro-

dl r

anovendum, viétu & infpiratione refti-

r ln

tuenda.

Utto lm

Alrina,

DCCCLVH. 4rina eft Excremen-

um

tum ferofum, lixiviofum, multis particu-

DCCU

Sanguinis ]js ja!z"nis pa

scioribus [ulpbnveis panci[Jimis«

"e terreis Con

ftans ,in Reuum Glandulis

atf

r

"

á fanguine purificando, juvante forté

»IB FU

T

eculiari Fermento Renali , fegregatum,

f

Ü

ii

[

coloris plerumque citrini, fe & non

le

ff

-minus ac odoris miré variantis , vjrum

a

adhuc fpiritus luminofi & materix

Ignex poffidens. Dicitur vulgó duplex:

Wngh,

D

il

UA [

Potus. licina Sangwinis, & Potiis» qux pofterior

MTM

vocatur liquor. co

piofiüs àngeftorum,

b

m

fttïs

:

poft

du iv,

|

aut rité non. digeiïgrum aquofior,

CLX1

]

; r

Pans SPECEALISSIMA. 35

——

" ueenni

|

Muf

circulationem cum 'f'angüäne nonfuffi-

cientem nimis cito redditus, nuillius fe-

AIFUdJS ) d

1é odoris vel faporis peculiaris.

Semem

Xpora

Virile.

DCCLVLII. Semen Vi eft quafi

j

5 1

flos fanguinis feu liquor fpiricuofas fa«

QQndtato

ligo-Folatilis oleo temperatus , vifcidns,

Ll

Til

ex [angnine fübtil arterlofo, cum Spiri-

tibus Genitalibusfeu fucco nervofo mem^

W

Vr

branz albuginez Teftium mixfo, in Te-

jj, d

fliculis &Epididmidibus elaboratus,coloris

ht

albicantis & odoris quafi cornuum ra-

Qu

fpatorum fragrantis, cum veficularum

feminaium Lympha & Proftatarum

5l

humore, tanquam naturali vehiculo,

alm

ad debitam confiftentiam permiftus,

Dj

Amonew"i.-

irftav Tintlure bumane per Urethram in

Uterum feemininum 24 fecindanda O-

"u

vnla Yxamittendus.

nh

Sanguis

DCCCLIX. Sanuguis

; Meufleuus. eft

Men-

(X/

Humor Saugnineus in Foeminis Humanis &

"

i

il

Wi

ftruus.

/

Simiarum abundans, fingulis menfibus

]

gaie

poft tempus pubertatis ad annum zta-

i, 5*9&93"3'?:

tis quinquagefimum é copiofis arterio-

Tmu [ '.'.'u

»

lis in Vaginam Uteri hiastibus , jónon gra-

uriis

vidis nec laé£tantibus , fui copia nimio-

N

j i

ueaffluxu & ob tortuofos venularum

L':MWWQ,

uteri tantum fanguinis lenté nimis re«

cipientium du&tus flagnans, ipfoque illo

!

TOU

Eermento. flnaus , targefcens & xareía-

3

UE

i

"

6 DzriwirTrON Püysre,

—À 9

.

g

&qs, non ;t.tæn*

is Lunz phaiïbus ,we:'c'-,-

tillaus , ut quovis tempore ad generan-

Dd

gameam

!

f

dum & feetum nutriéndum fufficienti

i

quafi commeatu inftructx reperiantur,

;(ICLXII, f

& extra hunc cafuüm ejus onere non

r

moleftentur.

Tunm, ! m:

Lcdhi .^ DCCCLX.Zocbig,quz dicuntur fan«

::»,;eüuone,& d

guis ferofus ex porulisuteri à fecundi-

nl

A

nis liberati & feíejàm contrahentis ex«

ao LO

parturi-

preffus. Item $augsis & Aqua. Partu-

enx

1

eiofris,

ritionis parcior ,copiofior , ferofior ,ge«

jl 11]

latinoflor partum antecedens ex ru-

o Tig

tura membranarum veficularum &

Vs

Vifcerum

vaforum extillans. — 4qualiorum Fi-

d

fcermn , Ariuum , & fi qui al funt Hu-

Artuum

Madiwn, D

; &e,

mores pro varietate fubje£torum varii,

Fiplatüm

partim' ex fupradi&tis paffim intelli-

DOXXU,

guntur, partim é compendio citra in«

fignem ja&turam omitti poffunt.

| r

Vi n z

S3Y'empera-

DCCCLXI. Zemperamentum Auimale

mentum €ft certa partium tàm folidarum quàm

! dl f I

Animale. fluidarum, tàm mutua relativa, quàm

| inzim

od

abfoluta , difpofitic & mixtua , indeque

Iu

dependentis motus conftitutio ; quz, ft

r

Ü

Ti

Idiofyn. Certo Individuo fingnlaris valdé fit, I2io-

O

enm(üa. — fyncrajia, & fiin oranibus tàm ratione

i

Z'IW

W

uantitatis, quàm qualitatis citra defe-

RL

Sanitas.

Ctum velexceffum rité fe habeat Sauitas,

RR

Morbus:

ij

fin fecus, Morbus & Speciatim Infolita

|

m

formq

:.)M

|

LUg

P,Ansä SP-I-ZCIALISSIMA. 3zz

— m

m ——

W

l

orma vel figura in certá fpecie, partium

fira-

Vr

I

maximé organicarum , 7Monjtrojitas ap-

fitas.

L if

pellatur.

"t

DCCCLXIL Zemperamenta Vuigö in Tempera-

menta

bne g

natnor Claffes Primarias , à 4 Humori-

bus Veterum, Primarum Qualitatum

P rimaria.

TM

)

compofitione, & Elementis ad Influ-

Til

xum Planetarum relatis , dividuatur , &

"dnts i

appellantur: I. Duo Feeminina: r. $an-

?

[

nineum, Aéreum, Mercuriale, Calidum

lr gf-

& Humidum. | 2. Pblegmaticum, Aque-

W fs

um, Lunare , Frigidum & Humi:/um.

ii

II. Duo Mafculina: 3. Cbolericum, Igne-

audion

m

um , Martiale, Calidum & Siccum.. 4.

lr

Y

Melancbolicum, 'T'erreum , Saturninum,

i.

Frigidum & ficcum.

m u

DCCCLXIII. Cüm veró feptem cre-

ii

f100U.

n

dantur Planetz, ut reliquorum Trium

Dominio etiam aliquid tribuatur , fo-

Secunda.

i j

il i

lent addi Tria'Temperamenta Secwnda-

ria,

ria ex Primariis compofita, &,ut putant,

s U?

Sic dicitur:. z.

ági,

maximé frequentia.

Cholerico-Sauguineum, Solare. — 2. pbleg-

joos

3. Me-

matico-Sanguineum, Venereum.

Sed &

,a

laucbolico - Cholericum , Joviale.

j n

non infrequentia funt r. Saaguineo- Me-

Juis du

lancbolicum , 2., Pblegmaatico - Melancboli-

u^

ul-

eun, & 3. Pbleämaticæcholerkum ;-8

us,

xS?edmïï

4

f

jcu

48. DzriwirióN, Pifsic.

l J alev Ma

bus, ne recentiotes Planetz nihil ha;—'

" J'

at

beant, f1 quis Comitatum ]ovialem, Ter-

"Á

ram ,& Sarelliium Saturninum accom-

n Wl

yr Ua

Xnodare velit , per nos licebit.

l '110;& M

[

i

v

"Tempe-

DCCCLXIV. Genera Temperamentos

« m A

famenta

rum , accnraté loquendo, tot dancur, quot

; hd

quoug

inftitui poffunt Combinationes omnium

ii

iM

& fingularum Partium , tàm F luidarum

a

if

W

(

(

quàm Solidarum , . fecundüm .omnes

qualitates , & affe&tiones confiderata-

V ln

U

[

en-

|

rum , habito infüper refpeétu ad M

Me

W

N

temn , fLadfit . Gentem , zltatem, Sexum,

MANM

j

Regionem,ViGum,Confuctudsnem, &c. qux

om?ia in órdinem & Syftema redigere;

n

n

PU

&ffe&tusque1nde dependentes demon-

b

ftrare , atque'ita certa figna diagnofti

T

1 ]

ca confütüere, Compendii ratio non:

W0 V

|

atitur.

uf

UP Hf

" DCCCLXV. Quoniam dutem San-

juinis Status Motusque fatis deyTempe-

;?i;gmm,k

ï;.'fzab

famehto téftantur, hujusqüe Criteri-

"d

dul«

um $Secretioues Humorum fxpé prxbeant;

;

t

ag

"Temperamentum, hoc fenfu idem aé

Intemperies juxtaDoctiffimum D. Gy«

u

Yártiüm

n

LNU)

n

Fluidarü.

fium, poterit dici quoad Partes Fliidas 1:

J.MW

Sangitineum feu Plethorica difpofitio, &

W

l

dl

h

Laéctéum, z. Z9mpbaticum, üt Y ymphia

[]

cum, Vaginale,Pericardiale, Peritonzas

!

ii

Vi

i

dejSynovicum, Veficulare &c, 3. Pítui«

D

tojnm*

N Friw

|

: DinsSsEcraLisS$IMA, $29

!t i

tofumi,ut Salivale, Marinum, Stomachi*

u"'j

)

cum, Pancreaticum. . 4. Melaucbolicum

71 dQt

feu Serofum,ut Urinofüm, Hydroticum,

Lachrymale, & Inteftinale. 5. Spiritu-

f/llfl;".

efum; & Seminale feu Venereum. 6.

AUE gf

/1

Biliofum cum Medullari & Pingui, feu

Solidar&

Cnin

Adipofo. At Qsoad partium folidarwn

t inm

&arié hinc affe&tarum Strutiuram, efit

ln m

Calidum, Frigidum, Sicoum, Humidain, Stri-

(f

am; Laxtun &c.

lsim a r

ADCCCLXVL Eancïemïzzngnäkis Cfas

Sanguinié

qE

fin, Mixtwuram & Molum refpiciunt, qui

I

Pi

antiqua Nomina fervant, Rem vero íe-

cundum Principia Recentiorum expli«

af

U

hm

DL

&ant ; ita

Temperamentum Nocetur

1. Sanguineum, fi moleculz oleofz cum

?

Sangxtf-

i uV

ncum,

fero

V

rel aqueis rite temperatz blan-

-6

5

m u

dum fanguini motum conctlient.

Phlegma«

Pblegmaticum, f& aquez n fanguine vi«

ticume

j

fcofz abundent.

3. Cholericiim; & fut«

' Choleii:

ub

phurex & falino-volatiles continuó ar-

cumy

j jv

terias vellicent motumque accelerent.

d

nu I(XQW

Melan-

mum

4« Melancbolicim ubi ferofze incra(fatz,

chelicurni

tartarez & nitrofo - falinz fixz prado-

d

minenturs,

jl

lm

* Áttributà

TM

lw

DCCCLXVII. In Terperamento San-

[

oniaco E. erunt Humores in StatuT'em-

Sanguinc

m

^

i

, floridi, Textura

g

gerato fluidi, calidi

X 5

Cors

j st

$930 Dnnïvxnom Puvstc?

——

.

P d

Corporis laxa, porofa, cato mollis, Va«

] ((LKWT

fa exigua, Meatus Humoribus propor.

J ;æu;--f &Teï[ll'l

tionaté pervii, Secretiones & Excre-

.»'frir.tüï,Humm

tiones faciles, Lacrymarum , Rifusque

jj p

romtitudo, Valetudo fatis commoda,

gt

d

Wi

T

]

l

j

ulfus magnus & frequens mollior,

il

Habitus fuavis floridé rubicundus, fuc-

M

j

j

j«l

culentus, Morborum infcientium fa-

j p

cilis admiffio. Aéctio libera, Hilaritas,

ïf

)

Q

t L

X

MY

Comm/iferationis & motuum animi Fa-

cilitas,Vo/uptuoptas, Amor Foeminarum,

A

n

j

Beftiarum,Socialitatis & Amicitiz,Mu-

x i

Ms

ficz, Jocorum & Gaudii, Commodita-

Ro

Ó

D.WMN

tis vitz, Gloriz & Honoris é facili ve-

m

MA

N

rientis , Ingenium, Imaginatio & Me-

iinidet

moria Feli , Facundia extempora-

al as

nea & Joci faciles , Judicium prom-

pran od

tum fed fuperficiarium , nec ad ab-

ul

condita valens, Agilitas, Averfatio à

tityurgs,

Moleftiis , negotiis gravibus, feriis, la-

.....

Ui

[ri

boriofis, diu durantibus, Animi Levi-

qe;rgmik

i

tas, Inconftantia, Securitas, Ingenuitas.

l

NTUE V

Adinfperata obftacula Anxietas & fere

l

l

&AU

l

defperatio, fed cedente paulüm pericu-

AUA

in?

lo magnanimitatis fpecies & jactantia,

hN

m

M

in relevi & felici eventu Gloriatio, Fa-

Jl N

vor ZEqualitatis & /Equitatis, Liberali-

t

a

0

tas, Vanitas, Nihil tzdiofüm, Nihil

Vil

J

m

diuturnum.

AEU"

DCCCLXVIII,

A

LE

3j!

N

PAnS SPECIALISSIMA.

M

ä'I-)CCCLXi/III, In ïämperam&ntq

Phlegma-

LOU ts

folidz conftitus

ticl.

Pblcgmatico eftTexturz

*s n

tio mollior, Humida, Frigida, Laxa.

V Nf

ffa anguita,Sanguis

Vafa fanguifera pre

s :ommo(L-1

|

l

dilutus aquofüs lent

us, Color Pallidus,

fits ol

Habitus obefus, Pinguis. Pulfus par-

! imnd'us, hi

|

vus & minus frequens. Urina fatis cru-

hn f

da & albida. Appetitus major quam

t larts

digeltio , Alvus Laxa, cruda dejiciens.

imanmm.

'Transpiratio exigua, Laffitudo Artu-

D

:ïmg

um , Catharralium Morborum & Flu-

t Mi

L

xionum, Diarrhzz, Afthmatis &c. Fre-

, Ut

li

uentia, Memoriatarda fed tenax. ju-

-

j

"

dvl

"v

Ingenium

|

:

icium, debile, obtufum.

Ti

t

Abjectum, hebes & tardum,Negligens,

TA

ad Meditationes ineptum, adIram, Ve-

jl p

nerem , Frigidum & txdiofum. fran-

uillitas & Securitas animi major quàm

Tib f A

4

ED: |

in. fanguin

eis, Somnolentia; lgnavia»

»

ACtiones remi

r

(fx & languidx ; Horror

|

m

boribus, Rixis &c. Sor-

"

& averfatio à La

ta hg

dities & Avaritia ve

1 potius Tenacitas

Nullum ac-

Anira t

in Bonis jam, acquifitis,

d &Xfm

quirendi ftudium. Pietatis, Vi

rtutis,Pa-

L

;

tie ntiz & Stoicifmi fpecies.

Nihil ni-

ssM

in pericli-

(ä;;GWäCJ '

mium , Nihil przcipitatum ,

nulla Ex-

i us

tationibus mortis exoptatio,

| aperta,

candefcentia , nulia Vihdiéta

T i

Pacifica omnia, Faeminea

, Medioctia.

DCCCLXIX-

)

ij Drrrwirrrow. P neérc.

PW SFECU

t

T

P

li

$

Chekici DCCCLXIX. m Ti'1ï;pemmento Cbo«

nn'd ^

)

lerico teperiuntur: Habitus corporis fic-

Ui

n

of

Má

;XSUH'

cus , calidus , durus, denfus, elafticus,

i

ftriétus gracilis & macilentus. Sanguis

ss Of

)

fpirituofus rarefa&tus. Pulfus vehe-

/"

mens feu celeri& fortis, magnusque.

Venz amplz,turgidz. Color minus

UT

floridus , fed quafi fufco vel fubflavo

n [ Hïbiqu;

ij

l

tinCtus. Manus pedesque pilofi. Ex-

r

crementaalvi, & Urina tinéta.

Os fx-

]

N

M

i

pe amarum,A ppetitus parvus, Digeftio

prompta, Potus largior, Cibus paucus,

j

j

f

uä V

;E:FLS.

hx!

i

Somnuüs brevis, Vox clara & expedita,

g W

Oculi magni, mmantes, flagrantes, Su-

fs ln m*

percliumingens. Oris,Sermonis,In-

«

mü

il

ccífus gravitas & affe£tatio. Corpus

NI

N

ereétum. Semer paucum fervens acre.

fit)

on*;siï)

igeüu

Morbi acuti, fübitanei, Convulfiones,

3 du

Pleuritis &c. Animus Seditiofus, Ty-

Y ftnio

fahicus, Inquietus,Impetuofus,prxceps

Ctra Ti

ád Iram, Venerem, Rixam.

Impuden-

j

ld

) ld

tia, Audacia, Tr'emeritas, Zmbitio, Glo-

TA

(

tiatio , aliorum Contemptus, Alacritas

LU

o&L

áàd agendum,Impatientia Ordinis, Mo-

[^]

*z & Otii, [nconftantia, Novaturitio.

[5

i Q

Vay

Judicium penetrans promptum , fe

de AT

i d

hi

plerumque przcipitatum.

Ingenium

u

& Imaginatio felix , fed. Memoria la-

jni

*

mcome

bilig. immoderata & ad Gloria

a&lf»m) F4

a

pofita

Ti

PAns SPECIALISSIMA. 33

———-"'N

ss i d

It

|

Solen

|

ofita omnia.

;xit-atum amor,

Ht

|

Ceremoniarum, Splendoris affe&tatio.

N

ln;

l

Facundia & Suada Copiofa. Difputa-

LT

M

(

: il

D

?h

!

l

tiofrequens. Oftentatio, Hypocrifis.

l

Simulatio.

d

5 tomusqy

J

li

l

Melan-

| ( n

DCCCLXX. In Temperameuto .Me-

cholici,

TTE

lancholico eft: Habitus corporis ficcus,

l

Ij

frigidus, durus, ftritus, & macilentus

h

.6

"

minus fioriduslividique coloris. San-

I

!

Jl

uis ater falfus craffus. Pulfus parvus:

AU DLUS,

& varus. Inceffus tardus. Anxietates

a,

Pe&oris. Sufpiria crebra. Defe&tus fpi-

n

rituum. Alvus adftri£ta. Urina minus

n

copiofa, nec multum tincta, fed livida.

Af

Sudor nullus, Somnus patvus, Appeti-

N

141

tus bonus,Digeftiomala. Morbi Chro-

n

nici,Scorbutus,Hzmorrhoides &c. La-

Ty

chrymz frequentes. Sputatio, Vita fe-

m

!

dentaria, Triftitia, Timiditas, Diffiden-

p n

tia, Sufpicacitas , T'aciturnitas , Propo-

s Jrbin, *

fiti'Tenacitas, Conftantain amore &

ys, N

odio, in agendo & Laboribus Affidui-

suOdn:

tas & Patientia.

.Oculi parvi receden-

u

Jl

Noxti

tes. Pili nigri. Venus & Vindiéta Clan-

deftna. Impacabilitas, Avaritia , Mi-

3 :mmïï'iï

|

T

L

a. E

fanthropia.

Ingenium ad extempo-

ii

M

raneaIneptum, Meditabundum. Phan-

; f V

tafticum, Facultas difuncte Imaginans

aö(aüGlom:ï;

l,

TOE

54 DrriwirION. PhvsiG

- ov .

EU

l hi

8—1, Memorià Capax & judicium pró

i&

fundum penetraris, folidüm. — Sermo

yaucus ; fed fale conditus & Gravis.

21

n

iW

?

f

Diffimulatio. Religio fuperftitiofa. De:

Ddl

3j

f

fpetatio. Amot Jufti & zq

üi Tarda;

| W'&& Bc 5

Ordinata , Seria Omnia.

Difficültas

du

AC

ád omhia & Perf'ev'eramia in oninibus,

gtf

vvülts, Ca

Asmala — DCCCLXXI. Religia dnimalia cun«

quotupl? &Gta Dwidsitur 10 Exaüguia tàm Minos

sdh X

ta feu infe&ta; quàm Majora; Teftas

ihdns y

Cea &C. & SangMinea, H«coterum funt

AOW

Réfpivaxtia Vjél Brancbiis ut Pifces ; ( Ce«

J ft p

tacels exceptis) ve/ Puilmone ut Volatie

ttottr o M

lia, Repulia & Greffiliá feu Quadrus

p

1477

edia;

Aanfectá.

DCCCLXXIL . fnfeia dicüntür Ani«

i

ii

)

f0 r

rhália Exangwia münora , incifuras ve

fbf

fe&tiones habentia, aut in partibus f«

tIptsmary

pinis, aüt pronis; aut in utrisque ; vel

Apoda.

Apodá,ut i. Hirüdo. z. Lumbricus &

U g

i d

"

Vermis terreftris, 3. Limax ruber &

li

ater. vel Pedata.

ATY

Pedatà

DCCCLXXIIL Infeda Pedata nón 4*

&onalata.]gí4 funt: i.Pediculus. z. RicinuS. 3«

R iïllï;omm i'

Cimes, 4. Araneéus. Dofmefticus & Ni«

RU nf

ger feu fylvefttis. s. Scorpius. 6. Mil«

, D

M

lepes. 7. Julus. 8. Scolopendta Terres

hl

t

'ïlliui;

' Aftf'iä & Matina

DcecLxxiV.

0i P

DAns SPECIALISSIMA.

55

N

(icu

- DCCCLXXIV, JInfcla Anelytra feu Andytre

pennis Nudis & Detetüisfunt: 1. Mu-

&Gv[

Íca, 2. Apes unde Mel, Cera & Propo-

|

lis. 3. Vefpa. 4. Crabro. 5. Formica

Jf;frlïgloä:þ,

|

Wu Ta

minor, major. 6.Cicada. 7. Gryllus.

,

fiwlï

$. Locufta. 9. Bombyx. xo. Eruca.

T^f Wl

DCCCLXXV. Infeta Coleoptera feu Coleopte-

ra.

Andt us

Vagini-pennia funt: 1. Scarabzus Cor-

nutus , Pilularis, Cantharides, Bupre-

tf Mi

ftis, Teredo, Cochinilla, 2. Cicindela.

ln Ti

nüti(on

,Profcarabxus. 4. Blatta.

DCCCLXXVL Animalia Exangsia Exanguia

h

(

Majora fünt pleraque Aquatica, & di- Majera

imnt Wi

viduntur in Mollia feu Mollufca, Cru- quotupl?

if Qu

T.

flacea. & Teffacea,

AMollufca. dieuntur

uz extrinfeciis habent corpus carnofum Mellufca.

lii

il

[

eu Carnuiforme , intis autem folidum &

I)

gt

li

firmum offirefpondens. Ut: 1. Sepia.

;

2.Lepus marinus, Quibus adduntur

n

Zoopbsta, feu quz inter Plantam & A-

A

as

nimalambigunt, duo fc. Pulmo maris

s

j

;uwbta 3

ftius & Urtica Matina.

!

2.

i

DCCGLXXVII, Exanguia Teftacea ap- ..

ftacea.

gv

pellantur quorum intzi eft pars carno[a,

y uN

l

foris firma , qux & flexu frangi, & ictu

rumpi , compreffione disjici non pof-

TM

funt.

Dividuntur in Bivalvia , Univals

Q

J

j

Q?euc:aä! . via, & Tmbinata,

DCCCLXXVIII.

j

56 DrriwirION, Puvsie.

hyfttt

—

—

xcl

DCCCLXXVIIL — Téflacea: Bivalvia — 105

Bivalvia fuünt: z. Oftreum & Foetus feu Vefica-

p ii *

fiamarina, z. Mater Perlarum, 3. My-

j 'ääümlscäeüi

tulus. 4. Unguis odoratus. , 5. Con-

il )d

vel

cha. €. Pe&tunculus, 7.1 ellina. 8.Cha-

jc; , Mif

Enivalvia ma. g. Fatrago. Univalvia fant: Den»

Vmis (

&

talium & Entalium. Vrbinata fant: r.

Q

u at

Turbina- Cochleaterreftris, aquatica, cxlata, cus

ib

-

jus Operculum Umbilicus marinus of-

(

ficinarum. 2.Blatta Byzantina. 3.Buce

VLARA

cinum. 4. Purpura.

nf nb

DCCCLXXIX. Exanguia Crmflace?

gatxsfx(

CruR.acca di

cuntur Rajo, quz firmas füuas partes

*üxï?.

3

0l

extüs habent , intus autem carneam

U

snollitiem , Partesque illz firmz non

tb

potiüs frangi quàm disjici compreffx

Vi

dici debent.

Ut: r. Aftacus Marinus

i m

& Fluviatilis, unde Ocull cancti 2.

i, ^.

Squila. 3. Cancer. 4. Echinus ma-

2 ( Bu

£inus,

"n r Trgt

Pifces,

DCCCLXXI.8. Animalia Sanguinea

2

Naialilia feu Pifces Defcribuntur, quod

)

fint Animalia Sanguinca , aquatilia,

2 ,NV

!

!

sl

atv

pedibus carentia vel fquamis vel Cus

aE

in,

m

te nudà te£ta, pinnis natantia, in aquis

perpetuo degentia . nec extraeas diu

Y

li

viventia , ovipara, exceptis paucis , &&

Y

Üta

branchus refpirantia.

!

AU (

[4

DCCCLXXIL8.

dl ll RM.

L

h pHï,ï[c

DaAns SPECIALISSIMA.

37

ais

:

Wt lhj

-—DCCCLX),(II.B. Sunt ;;i£.651;ifces Anpuillt-

Pt

(1) Angnilliformes, vel corpore lxvi , lu-

QOrmes,

bl D

brico, fquamis carente. Ut: 1. Anguil-

« n

la. ». Muftela. 3. Lampetra. 4. Serpens

l 8 [ CH:'-

Marinus. $. Remnora. 6.Silurus. 7.,

It D'CB-

Lupus Matinus. Quibus adde Pieuis

[

Veniralibus carentes , fed. corpore contra-

" (;Pa:z,'cu;

Hiore vel faltim non admodum lubrico,

STnms o

utíunt: 8.Hippocampus. & 9. Acus.

Noh acue

n ;.Buc.;

DCCCLXXIII.8. Pifces (11) Nona-

culeati,

Pinuis in Dorfo (a) Tribus, funt:

leati,

»i i

fcus feu Afellus

15

Afellus vulgatis & Oni

usv

mollis major. (&) Unicá, funt vel Mari-

J

"n

n

ni : r Halec & Encraficholus, 2.Sturio,

Y

unde Caviatium, 3. Ichtyocolla Hufo,

CQpR

vel Fluviatiles,iique aut Dentati, ut: 4.

Al

Yacts

T

Lucius, aut Edentuli, at: 5. Carpio. 6.

.......

'Tinca. 7. Barbus. 8. Leucifcus. 9. Rue

| ;E.luw Tij

tilus. (y) Dsabus, ut: 1o. Thunnus &

Scomber, 11, Trutta & Afchia, 12.G0»

mü&ang&ma

bius niget.

od

DCCCLXXIV.A. Pifees (IID Aculeati,

Aculeatia

qn, RU

feu quibus Pinae in Dorfo vadiis fpinofis

|igums v

mj

ornatz funt: r.Perca. z. Mugil , unde

Y

n

Botargum, 3. Milvus. 4.Mullus. . 5.

[

MM

Uranofcopus. 6.Dracomarinus. 7. Um-

bra. 8. Coracinus. 9. Melanurus to.

d

Maua. t1.Smatis, 12 Turdus & Me-

ruld,

us

i

31$ DrriNITION. Puysic,

hn

P!C']

—

--

—

1

,

l

L

J

i

h

:

"

hi

rula. 13. ]ulis. 14. Scorpius marinus,

,ï

15. Cernua feu Afpredo.

sgadqo

DCCCLXXV.6. Pifces (IV) Cartila-

uommod

Cartilagi-

svl :

ngi.

ginei dicuntur, qui pro fpinis Cartilagi-

nem, pro aperturis branchiarum quinque

s ons (D]

utrinque foramina oblonga habent, fqua-

(irs ; G

mis carentes, vivumque animal parien-

fiüun A

1

tes: funtque vel Plani ut: x. Paftinaca

u

^

n

Marina. 2. Raja. 3. Squatina. 4. Tor-

t 'frdllinaaquz

edo. vel Longi ut: 5. Canis Carchae

h t

rlas, 6.Muftelus Spinax feu Galeus.

D

€ctacci.

DCCCLXXVI.g. Pifces ( V) Cetacel

nvl

funt majores Terreftrrum perfeio-

qy g n

rum more pnlimone refpirantes, cocuntes,

f p

concipientes & Vivos ex femine futus

Bu d

parientes, la&teque alentes, ut: 1. Mo-

noceros undeUnicornu Verum. :2. Del-

fonp n

. ä-'ïlf [ Aügumgoï

phinus. 3.Balzna & Cetus, unde Sper-

40 f gt

ma Ceti,

Aves.

DCCCLXXVII.8. Volatilia feu Aves

t g

W* 1 ht

funt animalia fanguinea, ovipara , pls-

i

j

mofa, alata, bipeda, pulmone refpirantia,

4 N

corde duobus ventriculis przdito , ca-

!

[

)

« A

pite roftrato, roftro fübftantiz cornez, ,

As

dentibus carentia. funtque vel A4gnatica

j | A

3

"i

:

i

j

N Q

!

vel Terreftria.

T

j

Wt?

L

Winfe

j

Aquatic

DCCCLXXVIIL.$. Aves AQUA« i

(s

vdiifite- TICAE fant vel Rfipedes vel Palmipedes i, ^

[

X Pt

—

Dans szcmu?rmi 339

——

Illz fant longicrure, craribus quoque fu«

ï!pius Ts

pragenua aliquousque nudis, ut aquas

i;I(QW (

vadofas commodius ingredi & victum :

-*EIHJS Grils

quzrere valeant. Suntque («) Maxi-

A

mz, 1. Grus. ((2) Pifcivorz, 2. Ardea

n r

& Afterias. 3. Ciconia, (y) Limofugz,

ïm'mzlpanen-;

4. Gallinago. & 5. Glottis feu Pluvialis.

tAt

(3) Infc&ivorz, 6. Vanellus. («) Nata-

ia u Toe

trices. 7. Gallina aquatica, & 8, Fulica

AUs Car

feu Cotta major.

us

DCCCLXXIX&. Aves Palmipedes, Pslvipe-

CC

quz cruribus brevioribus donatz ad arti-

cg.

culos genuum plumis veftitz, tetrada-

m t

fs ts

&ylz, digitis pofticisbrevibus , & uro-

d

pygia minus erectà capiteque ad latera

j o

compreffo gaudentes aquis innatant,

as

fünt vel Anguttiroftre. 1, Mergus. z.

ii

Larus, vel Lanirofre, 3. Cygnus. 4.

Anfer. s, Vulpanfer. 6. Anas. & Quer-

nf

quedwla. 7. Pelecanus & Onocro-

talus,

M

o

4

DCCCLXXX. Aves TERRE.,fTere

ftres Mi

dsgio

:

STRES, Minores , feu Avicule fünt:

jitantto

ROFC$.

|

(«) Longiroftrz vel Pifcivorz: 1. Ifpida

gtl

feuAlcedo. 2.Merops (iveA piafter. (8)

Tenuiroftre, feu Infe&tivorz: . 3. Alau«

.

da feu Galerita. 4. Hirundo, Apus,&

l

ï

j j

( ,

5. Lus

j

j

Hirundo Indiéa 5. Rubecula,

F

[

I

WWW

|

fC lnla:

i

u n

440 DrrixrTtON. Pusre.

— À

y

ynz 1.

fcinia. 7.Ficedu-ï; 8.Reg'ulus—i7e-u Paf-

fer Troglodytes. 9. €Motacilla. 10 Pa-

g n

rus. (y) Phytivorz , feu magnis, craf-

[(LU-XXXJL

fis&validis roftris: r1. Rubicilla. 12.

TU

Paffer. 13. Emberiza. 14. Carduelis.

ia

:

,

TT

mji

15. Linaria. 16. Fringilla.

o

Majores

DCCCLXXXIL Aves Terreüfes Ma-

^i

vel Non

iores funt (1) Roftro & Unguibus mianis

l

Rapaces,

bamalis,vel Non R

apaces, & Hz Roftiis,

At

1

is & Longiufculis re-

hn ,

vel («) craffis , vali

la gta t

£us, ut: 1. Corvus. 2. Monedula &

(s o

Graculus, 3. Cornix. 4. Pica & Picus.

Qu

,.

Psittacus. 6. Upupa. 7.Struthio. &

Eme

feu Cafuarius. vel (8) Brevioribus

tragtds d

aut minoribus feuGranivorz plerzque:

hts 0f

ut 8.Gallus & Gallina, 9. Pbafianus.

Tini

BL

to. Urogallus, 11. Pavo. 12. Manuco-

Monriloy

diata. 13. Meleagris, 14.Perdix & Ru-

fta df

fticula (licet Longiroftra) ' 15. Cotur-

nix, 16. Attagen & Grygallus. 17.Co*

NUTTT

jumba, Turtur &Palumbus. 18.Tur-

"H (rfm

T fre

dus , Merula, Sturnus & Galgulus.

m

vel iapa-

PCCCLXXXIL Aves Cetrreftres

l PBCCCUXXV' |

€C8,

Majores (II) Roftro & Ungui

bus adut-

*VU-ATA j fll!lt

cts

.

vel Rap

aces feu Carnivore funt, v€

l

Diurnz 1. Aquila. 2. Vultur, 3. Buteo.

W l

..T

?lls. j

li

4. Milvus. 5. Accipiter, €. Cuculus,

Y

fs r

1004

DPans SpECIALISSPMA.

341

———[

z

Msf

^

M )

vel No&urnz. 7. No&-u-a.öt 8. Ulula

feu Strix Cinerea.

lg o

Abcl

DCCCLXXXII. Animalia Reptilia K«ptilie.

vel Serpeatini generis dicuntur quibus vel

Uf Gd

edes nulli vel bumiles & corpus depile,

ulmo rarus , unicus in corde Ventti-

culus, caput corporis refpectu parvum,

tsf .

m mi

hiatus tamen orisamplus. ut funt: :.

Ll

Serpens.z. Vipera, 3.Coecilia. 4.Serpens

tT

Indicus feu Cobras, unde Lapis Colu-

brinus juxta nonnullos. 5. Seps. 6.

lil .

Crocodilus, 7.Lacettus, 8. Scmcus. 9.

MM

Chamxleon. 10. Salamandra & Lacer-

.'1; '«'Sïfm.& :

40 m.mL

tus aquatilis. 11. Teftudo marina & ter-

dl

reftris. 12 Bufo, 13. Rana aquatica &

Viridis.

nb

DCCCLXXXIV. Animalia Qsadru-

Qladru-

t Ms

eda omnia fünt Greffilia Vivipara ,Ter-

peda.

: !* FMIMU

"

reftria, vel falthim. Amphibia, pilofa,

hn (tr«

Cor duobus ventriculis inftrué&tum &

mmlä,

g UR

& Puluionem folutum quorefpirant. ba-

D

bentia; & dividuntur in Ungulata & Un-

quotupl,?

yge

gniculata vel Fiffipeda feu digitata.

j 1.

DCCCLXXXV. Quadrupeda UN-

Ungulata

n

GULATA (a) funt Solidungnla 1, E-

Solidun.

u

uus, 2, Afinus. 3. Mulus. 4. Ona-

. gula.

1

n [U

ger. (8) Bifulca: 5. Bos, & Bubalus.

Bifulca;

NI

.

picapra,

W

d

6, Ovis, 7. Caper, Ib;:x, Ru

( unde

yit

$4 DzrriwiTION. Puvsic.

p

mn— M

aiumr. aeteem ,

n La

h»"

".

(unde JEgagropila) Antilopus , & Ca-

jltt j

ln ln

pricerva feu Gazella Indica, 6 cujus

ventriculo Lapis Bezoar orientalis ha-

gl

i ngrt

betur, 8. Cervus, Rangifer, Capreo-

]us, Capricerva , Occidentalis Bezoar-

B

dica, Aice & Dama. 9.Porcus & Aper.

gls lieos :

ü

Quadri: (,) Quadrifwlea

fulca,

feu quatuor Ungulas

antrorfum fitashabentia: 41o. Rhino-

t Q

ceros. rr. Hippoópotamus & 12. Ani-

ri!wgwäo

mal Mofchiferum feu Capreolus Mo-

i, Ut

fchi.

Qu V

Yngüicue

li

DCCCLXXXVI. Quadrupeda UN-

1.'1'

ov

lata Pedi-.(GUICULA'TA fünt Pedibus vel Bifi-

bo Bifidis

dis. üt: x. Camelus. vel Mmitifidis , ut

deantmä (

Multifi-

Ài,

FU

dis.

z Elephantus.

"siropomorpba. ut 3.

A

As

Simia. Quibus . adduntur Vivipara

ia

Y

A

-dmpbibia auriculis externis carentiá,

)

feri

4. Equus Matinus. 5. Manati (licet bi-

pes) 6. Phoca,

DO J

Terbivoe-

DCCCLXXXVH, Quadrupeda Vi-

Wadlg;

Ia*

m

"

vipara Pede msltifido Hexvivora , Liíais prz-

A ayj

longis deniibus antexioxibus 1n utraque

À

Mil Q

maxilla, 7, Lepus. 8.. Cuniculus.. 9.

Vi

LE

i

Hyftrix, unde Lapis Porcinus. 10 Ca-

Ws

for. 11. Mus Alpinus feu Marmota,

L

Tj

12 Mus minor, major & Glis.

li

n

Q

u (ty

M

Carnivo.

DCCCLXXXVII. Quadrupeda Vi*

[

f

70*

xOPO" p

* — vipara Unguiculata AMnitifida, Carri

hl,&q

T£a

lw"ülït'am

U ihe ]

-

[ ECEPA

PaAns SPECIALISSIMA. 343

äüïop u, j f

ra , fünt Capite vel Breviore feu Genus

vel

Felina;

1 ml ä ij

Felimum ut: 13 Leo. 14. Tigris. 15.

VOtnt]

Pardus. 16. Lynx. 17. Catus. 18. Ur-

ff Cs

vel

füs. vel Longiore feu Genuss Caninwm,

Canina.

ttds g.

ut. 19. Lupus. 20,Canis. z1. Vulpes.

"l lr

22. Catus Zibethicus. 23. Taxus. 24.

r ia

Lutra.

I o

s r A

DCCCLXXXIX. Quadrupeda Vi-

vipara pede unguiculato ;Multifido , ro-

vel

Yl o«

Minorae

firo produ&iore, Carnivora Minora, feu

Gimus Muffelinam Vermineumve funt:

hb UN.

2; Muftela & Viverra. 26. Ichnevmon..

ükdpf.

& Mi

Quibus addantur: Quadrupeda Vivi-

ara , roflro prodntliore , Dentibus pluri-

gt

h

L

$, incerto nurpero , ut 27, Erinaceus.

i Mw

1

28, Talpa. 29 Mus Araneus. 3o. Ve-

fpertilio.

M

ii

DCCCXC. Natwra ires £9 "ditribu-

Natura

la, Pb

ca &g Moralia, tam diverforum

Vires &

f

j

Atnibuta

M

Auma

,

»m non po

ffunt non effe diver-

Animalia

filfana , tàm 1n fpecie quàm in 1adividuo,

NU mïï:*

tàm ivorum quàm Mortuorum, tàm In-

, Qulb

tegrormn quàm Partium illorum;

us

Ym t

fingula vel breviter tangi in Compen-

NH i M

dio nequeunt, cum vel unum Coram

j 5

Cervi tot przparata fuppeditet ,quz pe-

culiare Pbarmacopolium adimplere pof-

1ut

fint , & quodlibet animal , maximé Ho-

j*

4

Ji&s

Ua

344 D£rixiTrOoN, Puvsi e,

CRRA ia asl u

r À— t

——

mo, Microcofmwn quendarh reprafens

f

vt

ATU

tet, Saleque Volatili przter alia abundet,

J ü

aliaque tàm ad Zi&m quàm Medicinam

|

;

totamque Magiam Natmralem facientia

)

|

IN

f'lif

copiofe fübminiftret,

(

M

EPILOGUS:

if Wl

Wil

Epilogus,

T TALLELUJA ! Laudate Domi-

t

[

numde Calis , laudate eum in Ex«

celis. Laudateeum omnes Angeliejus;

laudate eum omnes 7irtstes ejus. Lau-

u

date eum $o] & Lusa: Laudate eum

*xx

W

omnes Stclle & Lwmen. — Laudate eum

Lj

Celi Celorum , & Aque quz fuper codlcs.

V

funt, laudent nomen Domini.

W

Quia

WA

Apfe dixit & fa&ta fünt, ipfe mandavit

& creata funt.

Statuit ea in xternum

&infeculum feculi: przceptum pofüit

,'

;

A

& nonprzteribità, Laudate Dominum.

de Terra, Vos Cete, & omnes Aby[j.

^W

Ignis , Graudo , Nix , Glacies , Spiritns Pro-'

D

cellarsm , qug faciunt Verbum ejus:

E

JMostes & omnes Colles, Lígna frsttifia

& omnes Cedri,

Be(lie & univerfa [a-

quenta, Reptilia & Volucres Pennatz : Re-

g Terrz & omnes Popsli, Principis &

omnes/udicesterrz. — Jwvenes & Firgines,

$eucs cum Junioribus, Laudate nomen

Domi-

!

I

^

*PHPsIc, .

PARs SpPECIALISSIMA. jf

s

dïP Ut

i,)omini , & cantate:

"at |

uam ma-

4 M'(I:u m' ä

nificata funt opera tua,

i ii | DOMINE, ommnia 1n Sa-

pientià feciti : Impleta eft

n

Terra poffeffione Tua.

lt nl

Hallclujah.

um Di«

ss

i ag

lal ,

lj n !

N

D llmllllm j

W

/

V ier

:

7

SSS

N

,

j

77

Vr

SS

:

T

À

V iA

E

p

LU (

j

3

»

2

-

z

,'/;7

d

ä//

j u

j

f

/]

X&

l

MI

A

;

at

NY

i

M

ib

n

7)

7

ii

f)ï

|

EL

)

LA

f

ub

RE

—

7

at

C

— M

N

—

-

NU

y

ianis A

UE

;7'-,

'::;,Sfmtns

h

d

/

24

SS

a

Veym (

»

?x

n

hi

j n

enu

n

gt

; Ll

hii

ï

Tj

Erra-.

4

11

4

l

í

j

|

i

"m

Errata & Omiffa nonnulla.

F

biü

Pag. 11.lin. 20. poff figurz adde indigefta.: p.15.

1. 26. z5 7argine dele Senübiles vel. p.16. l.ulc.

J

is margine pof?. Qualitates a4de Tacüles. — p.21.

Qp

»12. I3.. pro elemenriarum [lege elementarium.

h

P« 37« 22 margine pro Infpiffatio /ege Frigefadtio.

P.45. in margine pro. Qualitas lege Qualitatum.

uN

& ibid, pro Directricis /ege Virtutis Dire&ricis,

p* 144« in margine poff Sal Alkali adde Volatile,

P. 179. ad $,429. i margine [cribe : Divifio Me-

Mire

TT

tallorum, p.213, l. 1. im »margine fcribe : Verti-

il

cilla.tæg

Cetera facilé corriget B, L,

l, Md

Iu

N

ïiï',f,m', R:f

LU.

t

ln

!

*v

.lii*l; *ï

Ws

! m'

H'*rh

Jlfqeptga!iarerizä

T

Ordo

üä(b)äki

æ i2i4iiilàfid

o

a

ü

d

Wirxt OPESE EE IS EEX

TITPTTTTT

??ä?*?

tl

lnl Wt

Ordo & Confpe&us totius

p(HuI

Operis Indicis vices fupplens.

j i Ml

STNT

PROooEMIUM.

ts

dAm

PARS GENERALIS

1 D

1 Vi

v Didiol

Hyficz Definitio & Obje&um, Natura vel

UR

Naturans vel Naturata , Umverfahs vel

l

Particularis,

: $.6

l

L]

Ars. Artificium, Res Arrificiales, Nacma-

les & Non naturalesMedicorum,

6

7

Violentum. Kes Supra- & Preter- Naturales,

Res Naturales quid refpe&tu triplici & Quz, item

tres Praternaturales Medicorum.,

Natura. Corpus Naturale, Differentig Natura-

lium & Aruficialium.

Modus mquxrcndl in naturam corporis. Impene-

trabilitas.

Dxffercnua Materiz & Corporis, Corpus feu Ma-

tgria in genere & in fpccxe qmd H

9

(

Prinei-

INDEXEX

t

dl

( f Y

Principia quotupl, Privatio, Principia cogno-

|

J

Ícendi.

TP

e

1

»

um V

Methodus Eclectica; Principia E(fendi Externa v

L;fi

Interna.

10

Qs f

(s

Efficiens Principalis Inftrumentalis. Finis Prima-

rius, Secundarius,

Io, IY

li Mp

u ii

Mareria quotuplex. Primain fenfu Phyfico & Me-

taphyfico, Naturale ftritiffimé, Secunda, Re-

mota, Proxima,

II. I£

"

ff]il&lï"æ

Is

À I

1

Forma in genere, Forma Phyfica,

12

Origo Affe&ionum. Partes Phyfice Generalis,

g

l

WUK

Specialis & Specialitfima.,

13

i U

Affe&iones, ftri&e, lat, Generales , quid & quot?

g::gpï. ln

I3. 14

p

Veezs (

Quantitas. Figura. Qualitas ejusque differentia à

Forma,

I4.15

VR.

"i

Qualitates Effentiales vel Accidentales, Primz vel

Mretninln

.

Secunde, Senfibiles vel Infenfibiles.

15. 16

Á

Mumao;noi;l

Qualitates Senfibiles quid, & quotuplices?

16

Qu D

Qualitates Ta&iles quid, quz, Firmitas. Durities.

lofolt (uti

Mollities, Elafticitas.

16. I7

Fluxilitas. Liquiditas & Volatilitas.

18

ng

Afperitas, Lavities, Lubricitas, Raritas , Deníi-

äf"'

f

|

i

|

tag.

L

'[—9. LZW ((

d

Calor, Frigus. Humiditas, -Siccitas, Ariditas, 20

Gravitas & Levitasjabfoluta, refpetiva, Variz, 21

Ræfefa&io4 Cl

Sapores, Dulcedo. 'Aciditas. Acredo, Salíedo.

& n

Amaritudo, AuReritas,X Acerbitas. Unc&tuofitas.

lia

Infipidum.

21,22.23

Odor

INDEX,

-—N

laäfipig n

Odor Gratus vel Ingratus, Odorum comparatio

w

|

23.24.

n

J

cum Saporibus.

-

1oy.

Sonus Gravis vel Acutus

24.2$

l

Qualitates Vifibiles, Lux, Lumen. ?Pelluciditas.

FitisPrima: '

Opacitas,

Albedo. Rubedo. Flavedo. Gi-

hu

Color. Nigredo.

m, &c.

fs

. riditas, Caruleum, Purpureum, Croceu

k R

26.27

j

fenfibiles, earumque Species.: Virtus

Qualitates In

)!

Magnetica

duplex Attradiva vel Repulfiva &

tntdi

Directiva. Sympathia & Antipathia, 28.29.30

Jj j

Situs. Ubi vel Locüs in genere. Locus Phyficus.

giiqn ;

quotupl. Internus, Externus. Proprius, Com-

y

munis

39* ;I

T

Wacuum. Coacervatum, Diffeminatum.

3tí

Duratio. [nterna, Extérna feu Tempus.

32

N

mis Ynev

Motus activà feu Impetus & paffivé, Quies, . 32. 33

Mutatio quotupl. Corruptio & Generatio earum-

s d If

h

ue Differentia,

33

d

Alieratio In Quantitate, Augmentatio,Diminutio.

Tb

]

; 34

V. q

*

Ó

Alteratio In Qualitate quotupl, Liquefactio, Vola-

tilifatio. Firmatio, Induratio. Emollitio, 34. 35

Com-

lus ,Dfïi' !

Exafperatio. Lzvigatio, Dilatatio. Tenfio,

reífio.

35.36

gl &i'tz;i

Rarefactio, Condenfatio. Infpiffatio. Coagula-

f

tio. Attenuatio,

, .

Calefattio, Frigefadtio, Exficcatio. Madafa&tio. 58

ia Ut

y

[

Infttu-

INDEX

m

M

Inftrumenta Gradüs mutationum notandi : Hy-

fs

lii

grometrum. Thermometrum, Barometrunt,

ludt

8l ;9

Mutatio Soni quotupl; SoniRemiffio & Int

enfio,

is,]

'Tuba Acuftica.

I

4

Echo quid, quotupl, Polyfyllaba. Monofy

Ts

.

Polyphona. Monophona.

jl

41- 44

Luminis Mutatio quotupl, Intenfio & Remiffio,

V.

Reflexio & Refradio. LexRefractionis, Opa-

(

catio & Pelluciditatis Reftitutio,

N

41 44

44«45

Mutatio Saporum & Odorum varia,

A

Mutatio In(enfibilium Qualitatum, Virtutis Di-

sf

re&ricis & Attra&ricis.

Pher-

macorum &c.

.Odii & Amoris.

LIO

41« 46

u dl 'J

Mutatio Durationis.

6

LA

MotusLocalis, Ejus Species, Percuffio. Impul-

W IE&

fio, Inflidtio. Pundio, Cafio, Projectio, Re-

fle&io. Lex Refle&ionis à Corpore Duro , à

Tayranyso

Malli,

46.47. 48

mþ Ál

lt

Motus Conrinuatus. Perpetuus. Naturalis, Aícen-

fus vel Defcenfus. Violeatus, Velox, Tardus.

AIJU ( GW'SI

BL

Simplex, isque vel Re&us vel Circularis. Mix-

tus triplex. Leges Motus tres. Pendula feu

Dc* lQ

Chronometra,

48.ad $1

Lingaiic. Cità

PARS SPECIALIS,

EM

Elemenra, quid, quotuplicia vel Primaria, ut Mare-

Vi H

ria (ubtilisfima & /Exher,vel Secundatia.. $2.$5

!

IGWV'J hn

0

Aér. Effe&tus Aéris. Antlia & Sclopetum Pnev-

matie

u u

|

INDEX

.N

&

—— S

——

L

maticum. Regiones Aéris, Atmofphera Noftra

b

& Corporum,

$4.55.56

nhy

Aqua. Effe&us Aquz. Oleum & Spiritus eorum-

TO

^

D

que Effe&us, Inftrumenta Hydtaulica, Hydro-

,4?'4I |

& Hygro-Stathmica.

;6.57. 58

Mlb

Terra. ignis quotupl. quid, Vulgaris, Lucidus.

i i

Calidus. Effe&us Ignis & Gradus

$8. ad 6x

A Mif

Elementa in abítra&o. Eorum Ordo & Sedes.

Mundus fublunaris,

61

(l Oga.

I

Principia Chymica vel Antiquiorum : Sal, Sul-

phur. Mercurius. Phlegma & Caput mortu«

EU

um, vel Recentiorum: Acidum & Alcali, Ea-

l

62.63. 64

dem in genere quid,

TW

Mixtio. quid, quotupl. Imperfecta vel per Appo-

fitionem ( Appofitio quid) vel per Confufio-

&aln

]

nem. Perfe&a.

6$.66

Temperamentum quid. Vitale, Animale, Elemens

Com-

tale, Ad Pondus. Ad Juftitiam. Simplex.

TT

pofitum.

66.6

D

T

Refolutio, Gradus Infimi , Medii , Summi. Exha-

'hmW

ublimatio,

latio quid, quotupl. Evaporatio, $

(i

"L

Deftillatio,

67. 68,69

(( i

Liquatio, Calcinatio Igne A&usli & Potentiali,

iW

Suffumigatoria. Immerfiva, Czmentatio. 69.79

Wi

Md

Fermentatio, Effervefcentia, Ebullitio. Putrefa

"u

é&io vel Putredo, (juxta Ariftotelem & brevis-

j

"

fimé ) eaque Imperfe&ta, Perfeóta, Putrefadtio-

l

n

M

]

N

Y

|

nis

.u

IN

X,

IN.DE

——

m 7

fiis & Fermentationis Convenientia & Differen-

jj M

üa, Remedia Putrefactionis,

76.ad 55

Pracipitatio, Totalis. Partialis, Spontanea, Vio-

qu

lenta. In Vià Humidá, Sicca.

73.2d 76

Comminutio Ejusque Species: Ttituratio, Alco-

holifatio.

Alcool, Rafio; Laminatio, Con-

qua[fatio. Granulatio.

26.27. 78

ü

Digeftio, Filtratio. Cribratio. Inftrumenta Cola-

toria, Manica Hippocratis, Filrrum, Ellych-

nium, Tritorium. Decantatio, Defpumario.

i fu. Q

UM

:

Clarificatio.

79.80. 81

Inftrumenta Solutionim & Menftrua vel Univer-

j

lL^

falia, Mercurius Philalethz, Alkacft Starkii,

Helmontii. Lac Virginis. vel Particularia, 82.8j

Vi Q

Menftcua Aquea. Sulphurea. Salina quotupl. Al-

)

calina quotupl. Alcalina Fixa, Alkaheft Glau-

Ti

beri. Alcalina Volatilia. Acida, Acido - Salfa.

Sulphureo-Salma. Mercurialia. Infipida, &c,

1 0fdQ DAU

84.ad 87

r

Colum. Vortices quotupl. Majores. Vortex U-

1*;(7!:; hh

niverfalis, Partícularis, Vortices minores Pla-

A f

netarum , Prithariorum & Secundariorum,

87. 98

Corpora Mundana. quotupl. Pellucida, Lucida.

l

(Stella,) Opaca,

8$.39

h

lh

»

T

$relle Fixz. Sparí. Afferifmi, Septentrionales.

1

Meridionales, Zodiacales. Meridionaliffimz.

8 &

dU

Magnitudinis Primz &c.. Sepima.

Stellarum

Acttris

INDEX.

N

um

ss

TM

Attributa, Motus Commünis & Proprius,

j

$9.ad 94

at Y

Planetze Primaarii. Secundarii, Attributa Planeta-

gadj

rum, Eclipfes quotupl. Conjun&io, Centra-

1 4fn.

lis vel Platica, Magna vel Maxima. Oppofitio,

i, (on.

Trigonus, Quadratus. Sextilis&c. ^ 94.ad 98

ln

Sel. Mercurius. Venus. Terra. Mars. Jupiter.

lo ol

Saturnus. Luna. 3$ lovialis. Q Jovialis. 22 Jo-

ii

vialis. b Jovialis. Saturni Comes Primus, Se-

Mpumri

cundus. T'ertius. Quartus, Quintus.

98.

040f

ad 10

W.

Stelle Perpetuz. Temporariz quotupl, Stellz No-

A

)

vz. Cometz quot, quotupl, Comati. Caudati.

Virgati.

Conic.

Cylindrici,

Falcari &c,

lo6.ad 11 t

]

g'x

Mundus, Syftemata. Prolomaicum. Copernica-

num, Tychonicum.

II1.112.1453-

4 ^

du

Meteora quid,quotupl.Hypoftatica quid, quotupl.

lI

iil

MeteoraIgnea, Fulmen, Fulgur. Tonitru. lugis

^ W;zmMj-

Fatuus, Spe&tra & reliqua. Terrzmotus quid.

ins D

quotupl.

114.11$.116

od

Meteora A&rea, Venti, quot, Cardinales, Inter»

s !

medii Quotuplic, Turbo, Typhon. Ptafter.

h

Ecnephias, Exhydrias, Nimbus.

17. u$

u

Meteora Aquea, Ros. Pruina, Nebula, Nubes

9

"m

quid, quotuplices, Pluvia. Grando. Nix.

JI.S

r

U. 129

A;

sc?'ixm')

Metto-

1'

INDEKX.

T

(

——

Meteora Emphatica. [ris. quotupl. Primaria. Se-

cundatia. Tertia, Halones juxta Cartefium &

Hugenium, Pathelii & Parafeleng, Virga.

120.123

Me.tcora Terrea, Fila D. Virginis & reliqua,. 123

Fontes, Temporarii. Perpetui. quotuplic. Sali-

nz. Acidule, Thermz. Flumina, Rivi. Tore

rentes, Mate, ZEítusmarinus.

123. 124. 125

PARS SPECIALISSIMA,

Divifio Corpoium in Animata & Inanimataj& tria

126

Regna.

Anima, Corpus

Organicum. Vivum. Vita. Mors,

126.127

REGNUM. MINERALE, Foffilia feu Mineralia

in genere. PrncipiumPlafticum. Mineralia quo-

127.128

tuplic.

Terra. quotupl. Vulgares, Steriles. Arenofz. Ar«

gi':ïo(æ. Argilla.: Cimolia purpurafcens. Aiba.

Ochra.

128. 119

Terrz. Frugifere. Marga. (Lac ï.unæ) quotupl.

Rubrica, Bolus.- Terta figillata rubra, Tripo-

litana.

^

130. 15t

T

Terrz Peetiofz. Chia. Lemnia. Sigillata Turcica.

(

ul

Eretria. Puigites. Bolus Melitenfis, Armena.

Toccavienfis. Silefiaca. Axungia Solis & Lu-

EFM.

nz. Livonica. Cretaejusque Species, Melitea.

)

l

,

"

.*.:ö

&

j

us

Calx Viva & Extin&ta.

i31ad134

j

.P:

Oleofi. Sulphur Nativum

"

Succi quid. quotupl.

& Factitium, Petroleum, Naphta.

125.136

Succia

INDEX,

a À

oessenes qesmemsiatut PUR vt g sl

i

'f"'-"""-"" —

Ambra

Succinum. Albu

m. Citrinum, Nigrum.

ITR V

id. Malcha. Gaga-

'f

Vi

b quompl.qu

Gryfea. Bicumen

Cii

fä!;f

[

[4

*

Piïï.zph;hmï.

M

tes. Terra Amp

Aíphaltus.

C

Q.

"

üum. 137419.59

lt

Lithandtrax. Petroleum fai

Maunum,

Commune.

"M

J

Sal in genere. quocupl.

Polonicum. 13 9.2d !

?

l

Gemm. Hiípanicum,

Nitum, Nanvume Fa&

itiam. Lapis Prunclle

Al

10

142« 143

Borax.

J l]*,nï

Narivum, Fa&irium,

144

À

Sal Ammoniacum.

Ll

Sapo. Vitrum. Eel

Sal Alkali, Volatile, Fixum.

at

Infe&orius.

DI

Vitri, Soda. Cinis Clavellatus.

144.14f. 146

l

LA

Nativum. Fa&itium ejusqu*

w

Alumen. Vitriolum.

146. 147

Species,

IU

darce, Tartarus. Saccha

[^

Lapildis Afii Salfugo- À

147- 1 46 T4

"

)9

rume

:

i

n

;xum V ulgare. Lapis C:

Lapides quid. quotupl. Sa

Violaceus.

Bononienfis.

Ollaris,

Carius,

149« 1$1

l

)

iar

Dendrite, Grammite Xc.

D]

Saxum fiffile cum

QO-

mor, Porphyr

ires, Malachites, Ophites, I

WC'

Alabaftrum, Gy-

rentinum, Ly

dium. Bafaltes.

i

)

1fLa

$4

(um, Morochtus.

l

Ludus Paracel&. Hsm-

Ces, Silex. Vaccinus.

Alcyonia. Pyrites.

mites, Árenae Toghus.

154« 19f

11s

Avo

Smi-

Uv

"

w

L

Magnes, Hamatites,. 8chiüus—, Calamina

1j6.1f77

K1$..

Seleni-

Z*

Dd

j

INDEX,

AEEUEDTS É at

u

Selenites, Glacies Mariæ».wïï'*

alcunnrï.v

(Wznn |

Lapis Lazali,

Armenus,

Amianthus,

Zin(üü

Pumex, Spongiz,

Filtrum. S:aladtites. Stalag

mites, F'ung;tes. &c,

PII M*

lj go,ad 162,

ym

Hyfterolithos. Gloffoperra,

Ofteocolla.: Ünicor«

nu Fotlfile. Vario

lites, Retepom.

Qpcbf

162. 163.164,

N]

Trochites, Caryophylloides. Artic

ulus Stellaris,

Aftroites. Riodites,

Cometites,

Hydates,

Stigmires.

164. 165.166

IU

Kapis Judaicus.

Cornu Ammoni

S,

Nautilites,

Gochlites. Echinites, Belemnites,

Ceraunias,

X66. 167. 168

JEtites, Callimus, Geodes.

Conchites e

WUA

( V

fpecies, Oftracites.

Tubulites.

jusque

Vermicularis,

(

LY

168. 169. 170

Gemmz. Opacz. Carneolus.

Onyx. Sardonyx,

Chalcedonius. Jafpis.

Heliot:opiuso, Prafius,

li

Lapis

Nephriticüs.

Kchates,

Turchefia,

Bufonites,

Jj Md (

l

Coralium, — Porus,

Eícharz.,

«t huni

!

Gemmxz Pellucidz. Cryftallus,

170 174

TU

Adamas. Rubi«

-

nus ejusque fpecies, Carbunculus.

Granatus,

Hyacinthus, Ameth

yftus, S

b

dus,

aphirus, Smarag-

Topafius. Chryl'o!

ithus & Chr

y(oPafius.

n

"a

Berillus,

Opalus.

Oculus Mundi,

Cati.

jisti

!

t

174« ad 179

d |

Merallum. Mineralein fpecie, Differ

entia Meral-

lorim 4 Mineralibus &

Wil

£um Divifio.

Lagidibus. Merallo-

UT

179.160

Vf (

CGiuna-

INDEX.

"—

VOREREIDSE ia

TM

.Cinnabaris Nativa.

Faáitia. Andmonium., Bise

u B

muthum. Zineum, Aur

ipigmentum. Arfenis

M FL

cum, Sandaracha, Chry

focolla Nativa. Cad-

Fa&itia vel

?lnc,

mia quotup

l, Nativa. Cobaldum.

(

Tutia ejusque fpecies. Botryites

vel Tutia Ale«

xandrina, Onychites. Placodes.

Oftracites.

;3

l

. Spodium,

tl

4

Cagnitcs vel PomPholix (eu Nihil

180. ad 185

1

s

Galena. Ceruffa,

"

16

Argentum Vivum. Plumbum.

Ochra. Minium. Lithargyrium.

Stannum,

3. Nutlie

go. Ferrum Na-

Cuprum, Orichalcum. JÉru

'.',S: Fera

|

í

;unm

I

tivum , Excoctum. Chalybs.

Argentum & Au-

d

rum Nativum. Co&um.-

185 .ad 191

REGNUM VEGETABILE. Plantg, Partes

DI

w

Plantarum, Simpliciorese Compofitz. Com-

munes. Propriz.

191!. Y9?

PlantarumFibrz. Trachez. Nervi.

Venz. Ca-

ro. Medulla. Cortex. Radix & quotupl. Gau-

AU

ft

dex. Rami, Folia. Nodi Gemma, Flos &

m lm

quotupl. Elos fimplex & compo

fitus.. Petala.

193. ad 202

Anm

Stamina, Srylus, Semen.

r

Species Plantz. Herbz. 1mperfe&a. Capillares

lifera & Anomalz.

Epiphyllofperme vel Cau

202.ad 206

Uv

ul

Flore Stamineo quid. qua.

]u

Herbz Peife&dz. Flore compofito

Planipetalz,

Iv

ezque Semine P

appofo & Solido,

Difcoidez,

3

nudus.) Semine Pappefo,florc

(Difcus radiatus,

l

[Mi A

zadiato & nudo,

Corymbifere, flore radiato &

nudOo:s

!

3

l

INDEX,

—

E

!

/(t

hu "

"

'QUdoe Cagicatæ quid. qïuæ'.,. Affines, 208

W

-fulrg'&']'.'lif

ad 209

'

"

Herbz Flore fimplici, Gymnomonofperma quid,

T

j

"

iav

g, hn !

qua, Umbelhferz, ezque Foliis fimplicibus &

ramofis, Stellare, Aíperifolim, — Verticillatas

n

l]

atl

vel Fruticofz vel Herbacez,

269. ad 2114

|:

I lL

M

n

Herbz Gymnopolyfpermz, quid, qua. Pomifera;

Corniculatz.

214.215. 216

u[

l Pt

Herbs Monoperalz. Dipetalz. Tetrapetalz, Sili«

quofz , Siliculoíz & Anomalez,

216.2] 7.218

D.

Wt

j

HerbzLeguminofz,vel Scandentes vel non Scans

N

dentes, ezque leiquis Sitnglicibus & Geminatis,

vel Trifoliatz,

219.220,

i ]

ä

Hetbz Vafculiferz feu Pentapetalz & Pentapeta«

loides.

220.22E

g

;

Monocotylcdonesq Bulbofz & Bulbofis Affines,

222.228

fitug,

W

Bs

Herbz Culmiferz, Frumenta, Gramina Spicata,

Paniculata,

Non Gulmiferz & Anomalz,

M

A[fu (

VT

214.225

" L

Arbor. Frutex, Palme. Arbores Coniferz. Nue

eiferz, Glandiferz,

Bacciferz,

Lanigera.

226. 217

w

Atbores fru&u & flore Aggregatis. Umbilicatzs

lum

ezque vel Pomiferz vel Baccifera. Caliculatz,

WVAT

!

lil

Pruniferz, Bacciferz, ezque vel Mono-&c. vel

[

ld

[f

ægly-pyrgnæg. Pomiferg, X;frocargæg Siliquo«

3

v CMSEU h.

j

4

——

Weec

— aensceceriy MIRMMEHEE at TL

11:5063, l

fz, ezque vel Ux;if&xäes Y

el Difformes, Incer-

Zd:a

tz. Natura & Vires Plantarum.

228.ad 234

m

TT (

REGNUM ANIMALE, Animal.

Homo,

nchl

lj

Brutum, Anima fenfiiva. Spiritms Animalis.

f, Vfr».'m/faz

234. ad 236

hd

Anima Rationalis, Unio cum corpore, Faculta-

lt r

tes. Intelle&us, Voluntas. Operationes Iutel-

le&us quot.. Simplex Apprehenfio, Judicium,

ij uf

l?ræcigitantiaz Prajudicium,

Ratiocinatio,

lz Mi F

236.237.239

Val

Senfus, Externus, [Internus, Communis. Phan-

MW

N

tafia, Memoria, tàm Animalis quám Intelle-

&ualis, Vigilia. Somnus,

239.24O i4k

ul m

A

Actiones Mixtz. quotupl. Senfus Mixtus, Motus

AM

QY

Gorporis Voluntarius, Appetitus Senfitivus &

POR

Affe&us generatim. Affedus Mentalis, Affe-

b

&us fpeciatim, Inclinatio. Mores, Paffio, Per-

mm

turbatio, Affe&us Generalis Arcor & Odium,

Species Affe&tuum quot, Claffes Ariftotelico-

n

rum , ( Appetitus Concupifcibilis , Irafcibilis )

Stoicorum,

Epicureorum,

Carrefianorum,

n

241.ad24$

M

Corporis Animalis Partes,earumque divifio, Ven-

'Q:&.aa

tres, Supremus, Medius, Infimus, Artus, Vi-

Ícera.

24$-246

|

CorpusHumanum, Ejus Partes, Firmz & Fluida.

Fibra & Fibrilla & quotuplex.

246.247

Os. Medulla. Perioftium, Cartilapo, Offium

"t Hïl

Numerus eorumque Connexio per Arthrofin &

m

W

4

Syms

INDEX,

---

Offa Capitis, Cranium. Maxilla

Sym pg;ün.

Lf;l:. [

Saperior & Inferior, Deates. OffaAuris. Lin-

"

?

uz, Colli, Pectoris. Dorfi, Abdominis. Bra»

Va Ts

chiorum & Pedum.

247.ad252

i 0Rsl

Membrana. Tunica. Membranarum Differenria

;g:'n. Tsl

l

u

& Numerus. Ligamenta., Neryvus, Nervorum

(

]

Succus & Numezus.

252.ad25$

Caro, Glandula Conglobata & Conglomerata,

ü Fa:ucniu(l

Vas Lymphaticum.,

25 $.256

!

t

"

1l

M hd

v.

Arteria. Pulfus quid & quotupl. Numerus Arte-

"

1

zi

x:&u. CJ:P T

riarum. Arteria Pulmonalis. Aorta, Arteria-

)

At Ü

rum Ramus Zffcendens , Subclaviz & Caroti-

L

l

des. De]cmdem,lntercofïaies. Phrenica. Cos«

CH

(l N.[ l

liaca, Mefenterica, Emulgentes, Iliaca & Cru-

W (rp

ralis,

156.ad 261

M

N

4 p ]

l

Venz. quot. Vena Pulmonalis, Cava, Venarum

Ramus zd/cendeus , Coronariz, Subclaviz , Ju-

it, Y i

"LU

J

gulares , Azygos & Intercoftales. Defcendens ,

Ul

Phrenica Vena Portz. Emulgentes, Lumbares.

fl

Crurales,

261. 262, 163

Lf l

AO

u

VenaPortz, Ejus Radices, Ramus Sinifter ( Vas

Breve) & Dexter.

263.264

B T

As

al

Ww

Mufculus, Ejus Partes, — Venter, Caput. Cauda.

h 0.

'Tendo, Mufculoram Differentiz. & Numerus.

N

164. 26$. 266

! N

4)

h ]v

Mufculi Capitis, Colli. Palpebrarum. Oculorum.

u

i Am 1

Naü. Genarum, Labiorumg Maxille. Auzis.

(

VLA

Lingu£«

I-——

INDEX,

p

[ UN

Ut HJ»

L

t d

[l

Itj

J

Linguz, Offis Hybi-dis. Pharyngis, t

vui'ær.

--

Laryngis,

Abeini )

266. 267. 168

ET

Mufculi Thoracis & Lumborum

. Abdominis,

Scapulz. Offis Humeri, Cubiti.

Manus. Fe-

m D

—

moris. Tibie & Fibule, Tarfi

. Digitorum l/c-

t, Neronm

—

dis.

Cuticula, : Cutis,

268. ad 271

.

if

Membrana Adipofa. P

mguc-

:

oU

l J»EEIE'.L

do, Panniculus GCarnofus. Pili.

171.274.27]

ww

j

Pericranium, Cranium, Meninx, Falx. Sinus,

Pia Mater. Arachnoides. Cerebrum, Ejus Ma-

?.ï;mu? M

gnitudo, Corpus Callofum. Cavitas. Fornix,

Ventriculi. Corpora Striata.. Crara. Medulla:

:

Oblongatz & Alz Plexus Choroidalis,

Septum

n

Lucidum. M*dulla Oblongata, Medulla Spi-

nalis, Origo Nervorum. Venz & Art

erig Ce.

febri, Sella,

Rete Mirabile. Infundibulum,

Rima. Monticuli, Anus, Glandula Pinealis.

Cerebellum. Vermiformis.

270.ad 279

Oculi. Nafus. Ejasque Dorfum, Otbiculus, Pin--

iil

l

nz, lNares, Septum. Fretum. Sinus. &c,

W* l

279- 280. 28

Auris, Exterior.

Interior, Meatas Auditorius.

Cerumen, Tympanum, Malleus. incus, Sia-

"

C]nv

pes- Os Orbiculare, LEabyrinthus. Cochlea.

a a

Meatus ad Paálatum, Feneftra, Membrana

xHï

Nervea, J4sricule Partes. Ala. Lobas. He-

U V

rj

lix. Concha, Alvearium. Tregus, 281.ada$4.

n M

a

Qs

£

])

INDEX.

þd—f

d

Bucca. Glandulz S

alivale;;

Qs Labia. Mentum.,

[*

Uvula,

Parotides, Lingua.

Rete Pagillar

284.ad 287

Tonfillz,

Areola,

l

Partes Thoracis.

Mammz. Papilla,

287.ad 290

M

Pleura, Mediaftinum,

a, Fibrz, Trabes,

j

e NUJ

Cor, Pericardium ejusque Aqu

W

Valvulz. 290:291

II

Sy&oleq Diaftole. Lacertuli.

j

Diaphragma, Thy

mus, Trachea ejusque La«

Glotris, Epiglottis )

i

rynx.

(Pomum Adami ,

Truncus, & B

ronchia. Pulmo,

291.ad 296

Abdominis Patie-

'&&ä:ipm. l

Oefophagus. ( Sitis) Pharynx.

Nervoíz. Pe-

tes. Linea Alba, Inícriptiones

(

titonzum, Ejusque Proceffus,

Omentum,. 296«

l

ad299

Ventriculus,

Pylorus, ( Fames ) Vas . Breve.

2995 300.

Duodenum,

M

«

Inteftina, quot.

Tenuia.

Craffa.

i

Cacum. Appendix Vermi«

E PIH

Jejunum. lleum.

24

formis, Colon. Re&um. Anus,

300. ad 50f

!

Mefocolon. Ven£

Mefenterium. Mefcrzum.

Cifterna.

" Ladez Primi & Secundi Generis.

Du&us Chylifetus.

3056.3064307

W

Lien. Hepar ejusque

Pancreas ejusque Du&us.

Duá&us, Renes Succenturiati, R

enes, Pelviss

N

N

307,-ad312

ireteres. Urethra,

Q] l

[]

Vafa Spermatica, Cor

änay

Vi

(

Bartes Genitales Viriles

eftes, Scrotum, Epi i-

pus ?amginiforme, T

ymesæ

[

INDEKX;

Ms It

£

-

EEl

ii i

J

dymes. Vas deferens. Ve(icule Seminales. Caz

)

'

hs |

ut Galli Gallinacei, Pro(tatz Earumque Hu-

l

mor, (irethrae, Glans.

312,ad 314

T

jl

Partes Genitales Maliebres. Externz., Internz,

Uerus, Tubz Fallepianz. Vagina Ovarium,

N

Ovula & Semen Muliebre. Secundinz. Allan-

"

TTATOE

J

|

tolS.,

Urachus, Placenta Uterina. " Vafa Umn-

bilicalia. Funiculus Umbilicalis.

314.ad 317

Qu [&

Humores Varii. Sanguis in genere. Ejus Partes,

, &Fïgüïiü |

(

Sanguis in Specie, Arteriofus. Venofus, Laa

w

:

317. ad 320

Jllh.

Lympha vel Serum, Bilis; Humor Arrabilarius.

Cerumen ÁAutrium;

310.121.322

j

"u

Humor Lachrymalis. (Pun&a Lachrymalia,) Na-

Vr

rium. Saliva. Liquor Gaftricus, Inteitinalis,

& Pancreaticüs,

t

322. 323

ii

!

!

Sudor,. infenábilis Transpïrario. Urina fanguie

nis & Potus. Semen Virile. Sanguis Menítruus.

Lochia, Aquz Parturitionis , Vifcerum , Ar-

tuum, &c.

323.ad 326

aM

Temperamnentum Ánimale. Idiofyncrafia. Sanitas.

Morbus. Monftrofitas. Temperamenta, Pri-

at X.

maria & Secundaria. Quor. Partium Fluida-

r

rum & Solidarum. Sanguineum. Phlegmati-

n

cum, Cholericum. Mclancholicum, Eoruin-

T

que Áttributa & Signa.

326.ad 334

yu

n

Animalia quotupl, 4sfe£a, Apoda, Pedata non

alata. Anelytra, Colcoptera.

3344

,N'

v

Exans

'INDEx;

Ls

E

: gänguia M3j

ora quotupl. Mollufca.

Teü"uea»

eaque vel Bivalvia vel Univalvia & Turbinata,

SCruftacea,

35.336

P,íces, Ahguilliformes. Nomaculeati. Aculeati.

Cattihgmei. Cetacei.

336.337- 358

Aves, Aquaticz vel Filïïpeäes. Pilmipedes, Ter-

reftres Minores, Majores ve! Non- Rapacesvel

Rapaces. Reprilia.

338.ad j4t

Quadrupeda. quotupl. (Ungslata , Solidungula,

Bifalca , Quadrifulca. U;;gmm/m , Pedibus

Bifidis , Multifidis , Herbivora. Carnivora vel

Felina vel Canina vel Minora, Natura, Vires,

& Attributa Animalium.

341:341344

EPILOGUS.

Notandum.

|

Qui ad Particularia defcendere nolunt , fed at«

tiquo more generalibus contenti compendio-

fiorem philofophandi rationem amant, pote-

runt ficco pede tranfire Definitiones: 246tàm

& fequentes ad 27 tam incluf,nec non ommes

in Parte Specialifimá , exceptis iis, que à

382áad 390 inclufivé habentur; ut & :412-

413« 423. 424« 441. 44». $00, $27. 518-

$29. 54-. $3 5. $56- $57. $80. $81. 658.

€6:, & que fequuntur ad yevam. incluf,

atque 8604 cum fequentibus ad 871am in-

«luf. aut fi quz aliz placuerint,

" ia

MT

& LU.

!tj

LU

1f

D

,;5

WH

Ü

-

m

L

A

[

4l h

TE UA

ä

"

h

W

n

f

W

"

"T

W

W

E

M

"

"

j

Ay N

"u

n

"

a,

VN

*

—

2

"a

Evcmums s Cacale s at

zi M. .

LE MM

—

Oa iil

— "

m

s

"m

Lnem. Y

X

Á

».

4 ,,7/

u

;

i

N

*

*

j

]

j

s

r

;:;?f-

u

;f

s&sg,ü;.

j

2

£

*

g

B

á

v*

ét

d

^.

*s

3 "?ä

*

"

u

j

LA

ames

l€$

*

£

A

.A

'ï,

;P-*

^

-

L.

w*

5

»

P

s

v

*

X RDES

Éd

;j B

w

äþ

La

iv

CUP

d

D

iXs

v

Wesfi-

et

g

E

of

Z

Y

X

W

19

16 17 18 19 20 21

18

IIIHHII [ II![IIIII LT lll!ll!l! !!III

VierFarbSelector Standard* - E kala Offset

Bal

17

COMPENDIU— ?

16

ä

llll

i HH

E

DEFENETïZ)

NUM PHY:*^

CARUM.

11

B

Ia 'Ofum »

10

-

9

14

E

;TUDIOSZE JUVEN

9

concinnatum.

8

AUC

CTORE

IHII!IIIIHllmwll!lllllrllww

——

8

lOANNE CUNR£E^ dd

T

LREILINGIO—w

Phvfice & Mathematcx in UE

fitate Tubingenfi Profeffore Orzz- *

.

6

dinario

—

[

[—-

E

5

I 8

Editio e"ÁAlterá imulto eAmfïz: "

|

l

D

4

3

3

T'UBINCAE

o

T voi

RANCKIL

1

—

—

IWIIIIHIIIIIIH

Ti

z

I

t

»HIIHH!IHHHI IHHHII'HIIIH!lïIIIIHHI'HHHHI)IHIIHH

—u—u

pitiiusu:

HIII. H

M Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

2

3

-

5

6

N

Co

jþ

Ill