<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Bd86a</title>
        <respStmt>
          <resp>Provided by</resp>
          <name>University Library of Tübingen</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>Transcribed with</resp>
          <name>Tesseract</name>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <p>To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).</p>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <bibl>
          <title>Beantwortung verschiedener Fragen über die Beschaffenheit, Bewegung und Würkung der Cometen</title>
          <author>Euler, Leonhard</author>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
  </teiHeader>
  <sourceDoc>
    <surface n="1" type="page" xml:id="s_Bd86a_001">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_001.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1016" lry="293" type="textblock" ulx="524" uly="132">
        <line lrx="928" lry="161" ulx="524" uly="132">. *</line>
        <line lrx="998" lry="276" ulx="633" uly="250">— “ 2</line>
        <line lrx="1016" lry="293" ulx="623" uly="271">“</line>
      </zone>
      <zone lrx="296" lry="146" type="textblock" ulx="144" uly="114">
        <line lrx="296" lry="146" ulx="144" uly="114">ð 2</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="2" type="page" xml:id="s_Bd86a_002">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_002.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="3" type="page" xml:id="s_Bd86a_003">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_003.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="4" type="page" xml:id="s_Bd86a_004">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_004.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="5" type="page" xml:id="s_Bd86a_005">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_005.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="95" lry="1339" type="textblock" ulx="75" uly="1114">
        <line lrx="95" lry="1339" ulx="75" uly="1114">— —</line>
      </zone>
      <zone lrx="880" lry="299" type="textblock" ulx="401" uly="194">
        <line lrx="880" lry="299" ulx="401" uly="194">Beantwortung</line>
      </zone>
      <zone lrx="746" lry="379" type="textblock" ulx="520" uly="331">
        <line lrx="746" lry="379" ulx="520" uly="331">verſchiedener</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="830" type="textblock" ulx="93" uly="319">
        <line lrx="1180" lry="830" ulx="93" uly="319">Fr 1 en</line>
      </zone>
      <zone lrx="715" lry="680" type="textblock" ulx="555" uly="637">
        <line lrx="715" lry="680" ulx="555" uly="637">uͤber die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1025" lry="889" type="textblock" ulx="261" uly="699">
        <line lrx="1025" lry="812" ulx="261" uly="699">Beſchaffenheit, Bewegung</line>
        <line lrx="819" lry="889" ulx="447" uly="818">und Wuͤrkung</line>
      </zone>
      <zone lrx="670" lry="976" type="textblock" ulx="599" uly="939">
        <line lrx="670" lry="976" ulx="599" uly="939">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="905" lry="1144" type="textblock" ulx="366" uly="1015">
        <line lrx="905" lry="1144" ulx="366" uly="1015">Cometen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="674" lry="1337" type="textblock" ulx="605" uly="1282">
        <line lrx="674" lry="1337" ulx="605" uly="1282">„2</line>
      </zone>
      <zone lrx="748" lry="1492" type="textblock" ulx="609" uly="1389">
        <line lrx="748" lry="1492" ulx="609" uly="1389">=</line>
      </zone>
      <zone lrx="905" lry="1870" type="textblock" ulx="388" uly="1728">
        <line lrx="901" lry="1809" ulx="388" uly="1728">Frankfurt und Leipzig</line>
        <line lrx="905" lry="1870" ulx="542" uly="1805">17 6 9.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="6" type="page" xml:id="s_Bd86a_006">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_006.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="7" type="page" xml:id="s_Bd86a_007">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_007.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="90" lry="213" type="textblock" ulx="73" uly="184">
        <line lrx="90" lry="213" ulx="73" uly="184">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="157" lry="215" type="textblock" ulx="127" uly="194">
        <line lrx="157" lry="215" ulx="127" uly="194">»</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="401" type="textblock" ulx="194" uly="201">
        <line lrx="1059" lry="265" ulx="250" uly="201"> adal  KPalr;sal: Es ls Afrzsletalsn e</line>
        <line lrx="1064" lry="347" ulx="240" uly="260">2 ——— E</line>
        <line lrx="1084" lry="401" ulx="194" uly="321">AI 2 . .  , .</line>
      </zone>
      <zone lrx="634" lry="555" type="textblock" ulx="607" uly="519">
        <line lrx="634" lry="555" ulx="607" uly="519">I.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1061" lry="713" type="textblock" ulx="180" uly="586">
        <line lrx="1061" lry="651" ulx="180" uly="586">Wie die Cometen von andern Sternen</line>
        <line lrx="870" lry="713" ulx="460" uly="663">zu unterſcheiden?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1071" lry="1576" type="textblock" ulx="162" uly="772">
        <line lrx="1057" lry="826" ulx="300" uly="772">enn ein Stern an dem Himmel geſehen</line>
        <line lrx="1057" lry="875" ulx="322" uly="824">wird, welcher einen langen Schweif</line>
        <line lrx="1056" lry="926" ulx="322" uly="874">mit ſich fuͤhret; ſo iſt wohl kein Zweifel,</line>
        <line lrx="1057" lry="973" ulx="175" uly="921">daß derſelbe nicht ein Comet ſeyn ſollte. Es wer⸗</line>
        <line lrx="1054" lry="1023" ulx="173" uly="970">den aber oͤfters von den Aſtronomis ſolche Sterne</line>
        <line lrx="1054" lry="1071" ulx="173" uly="1016">fuͤr Cometen ausgegeben, welche entweder keinen</line>
        <line lrx="1054" lry="1125" ulx="170" uly="1069">mit bloſſen Augen ſichtbaren Schweif haben, oder</line>
        <line lrx="1071" lry="1174" ulx="171" uly="1120">auch nicht einmal durch die Fernglaͤſer in einer ſol⸗</line>
        <line lrx="1052" lry="1228" ulx="170" uly="1170">chen Geſtalt erſcheinen: und dahero wird die Frage</line>
        <line lrx="1050" lry="1278" ulx="169" uly="1220">nicht ohne Grund gethan, wie man die Cometen</line>
        <line lrx="1052" lry="1326" ulx="168" uly="1272">unker den uͤbrigen Sternen allezeit richtig erkennen</line>
        <line lrx="1051" lry="1375" ulx="168" uly="1318">ſoll. Die Beantwortung dieſer Frage wird aber</line>
        <line lrx="1051" lry="1426" ulx="166" uly="1369">nicht ſchwer fallen, wenn man auf die zweyerley</line>
        <line lrx="1066" lry="1476" ulx="164" uly="1417">Arten der Sterne, welche gewoͤhnlich an dem Him⸗</line>
        <line lrx="1049" lry="1527" ulx="162" uly="1470">mel erſcheinen, Achtung giebt. Alle dieſe Sterne</line>
        <line lrx="1045" lry="1576" ulx="162" uly="1519">ſind entweder Fixſterne, oder Planeten. Jene ob</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="1629" type="textblock" ulx="120" uly="1567">
        <line lrx="1084" lry="1629" ulx="120" uly="1567">ſie ſich gleich taͤglich um die Polos herum zu drehen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1060" lry="1677" type="textblock" ulx="160" uly="1619">
        <line lrx="1060" lry="1677" ulx="160" uly="1619">ſcheinen, ſo behalten ſie doch beſtaͤndig unter ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1043" lry="1730" type="textblock" ulx="155" uly="1670">
        <line lrx="1043" lry="1730" ulx="155" uly="1670">einerley Stellung; dieſe aber, nemlich die Plane⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1056" lry="1873" type="textblock" ulx="157" uly="1722">
        <line lrx="1056" lry="1779" ulx="157" uly="1722">ten, veraͤndern immer ihre Stelle, ſo wohl unter</line>
        <line lrx="1041" lry="1829" ulx="158" uly="1767">ſich, als in Anſehung der Firſterne, und werden</line>
        <line lrx="997" lry="1873" ulx="158" uly="1818">deswegen Irrſterne genennt. 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1041" lry="1934" type="textblock" ulx="598" uly="1876">
        <line lrx="1041" lry="1934" ulx="598" uly="1876">A 2 Dies</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="8" type="page" xml:id="s_Bd86a_008">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_008.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="188" lry="1694" type="textblock" ulx="155" uly="1670">
        <line lrx="188" lry="1694" ulx="155" uly="1670">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="812" lry="257" type="textblock" ulx="238" uly="201">
        <line lrx="812" lry="257" ulx="238" uly="201">4 Ey) 0 (.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="528" type="textblock" ulx="241" uly="271">
        <line lrx="1124" lry="328" ulx="289" uly="271">Die Anzahl der erſtern iſt ſo groß, daß dieſelbe</line>
        <line lrx="1125" lry="383" ulx="241" uly="324">faſt nicht beſtimmet werden kann. Denn je beſſe⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="429" ulx="243" uly="378">rer Fernglaͤſer man ſich bedienet, je mehr entde⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="477" ulx="244" uly="426">cket man ſolche Sterne, welche mit bloſſen Augen</line>
        <line lrx="1131" lry="528" ulx="244" uly="476">nimmer geſehen werden koͤnnen. Hingegen erſtreckt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="584" type="textblock" ulx="211" uly="528">
        <line lrx="1131" lry="584" ulx="211" uly="528">ſich die Zahl der Planeten nur auf fuͤnf, welchen ſchon</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1540" type="textblock" ulx="221" uly="576">
        <line lrx="1134" lry="627" ulx="245" uly="576">von den aͤlteſten Zeiten her die Namen, Saturnus,</line>
        <line lrx="1134" lry="683" ulx="246" uly="621">Jupiter, Mars, Venus und Mercurius, beyge⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="733" ulx="249" uly="675">leget worden. Man pflegte zwar zu denſelben noch</line>
        <line lrx="1136" lry="778" ulx="221" uly="726">die Sonne und den Mond zu zaͤhlen; allein auſſer</line>
        <line lrx="1138" lry="832" ulx="249" uly="776">dem, daß ſich dieſe Coͤrper von den ordentlichen</line>
        <line lrx="1141" lry="882" ulx="250" uly="826">Sternen ihrer ſcheinbaren Groͤſſe nach allzu deut⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="934" ulx="253" uly="876">lich unterſcheiden, ſo iſt zu merken, daß, nachdem</line>
        <line lrx="1144" lry="978" ulx="253" uly="925">der Stillſtand der Sonne bewieſen worden, die⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1036" ulx="257" uly="975">ſelbe fuͤglicher mit den Fixſternen in einerley Ord⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="1085" ulx="256" uly="1023">nung geſetzet, und an ihre Stelle die Erde ſelbſt</line>
        <line lrx="1147" lry="1136" ulx="246" uly="1074">zu den Planeten gerechnet wird. Der Mond aber</line>
        <line lrx="1148" lry="1185" ulx="236" uly="1125">iſt nur ein Trabantk, oder Satelles der Erde, wel⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="1234" ulx="261" uly="1170">cher deswegen nicht verdienet, den Haupt⸗Plane⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1284" ulx="260" uly="1226">ten beygezaͤhlet zu werden. Derſelbe erhaͤlt alſo in</line>
        <line lrx="1152" lry="1334" ulx="262" uly="1275">dem ſaͤmtlichen Weltgebaͤude, keinen hoͤhern Rang,</line>
        <line lrx="1153" lry="1382" ulx="263" uly="1326">als die 4. Satellites, welche um den Jupiter, und</line>
        <line lrx="1154" lry="1436" ulx="265" uly="1377">die fuͤnf, welche um den Saturnum, vermittelſt der</line>
        <line lrx="1156" lry="1488" ulx="267" uly="1421">Fernglaͤſer, wahrgenommen werden. Man koͤnnte</line>
        <line lrx="1157" lry="1540" ulx="268" uly="1470">zu dieſer Claſſe, dahin der Mond gehoͤret, auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1246" lry="1641" type="textblock" ulx="270" uly="1527">
        <line lrx="1167" lry="1585" ulx="270" uly="1527">noch den Satellitem zaͤhlen, welchen man in vo⸗</line>
        <line lrx="1246" lry="1641" ulx="270" uly="1579">rigen Jahren in Engelland um die Venus entde⸗.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1891" type="textblock" ulx="273" uly="1627">
        <line lrx="1160" lry="1688" ulx="273" uly="1627">cket zu haben vorgiebt. Weil aber dieſe Erfindung</line>
        <line lrx="1161" lry="1740" ulx="275" uly="1678">ſeit der Zeit noch nicht genugſam bekraͤftiget wor⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="1787" ulx="276" uly="1727">den; ſo wird rathſamer ſeyn, ſich inzwiſchen mit</line>
        <line lrx="1078" lry="1833" ulx="277" uly="1781">der bekannten Zahl zu begnuͤgen.</line>
        <line lrx="1165" lry="1891" ulx="331" uly="1826">Auſſer dieſen zweyen Arten der Sterne, welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1927" type="textblock" ulx="1045" uly="1881">
        <line lrx="1167" lry="1927" ulx="1045" uly="1881">ordent⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1134" type="textblock" ulx="1295" uly="303">
        <line lrx="1334" lry="1134" ulx="1295" uly="303">—„,.- wneonmr s ν S Sg—erereee</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1181" type="textblock" ulx="1307" uly="1139">
        <line lrx="1334" lry="1181" ulx="1307" uly="1139">iſ</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="9" type="page" xml:id="s_Bd86a_009">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_009.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="15" lry="351" type="textblock" ulx="0" uly="276">
        <line lrx="15" lry="351" ulx="0" uly="276">* er</line>
      </zone>
      <zone lrx="19" lry="554" type="textblock" ulx="0" uly="430">
        <line lrx="19" lry="554" ulx="0" uly="430">—☛ r  ◻W</line>
      </zone>
      <zone lrx="23" lry="854" type="textblock" ulx="0" uly="630">
        <line lrx="23" lry="854" ulx="0" uly="630">2 —– 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="24" lry="953" type="textblock" ulx="0" uly="879">
        <line lrx="24" lry="953" ulx="0" uly="879">W =</line>
      </zone>
      <zone lrx="24" lry="1063" type="textblock" ulx="0" uly="976">
        <line lrx="24" lry="1063" ulx="0" uly="976">—</line>
      </zone>
      <zone lrx="26" lry="1205" type="textblock" ulx="0" uly="1080">
        <line lrx="25" lry="1105" ulx="0" uly="1080">r</line>
        <line lrx="25" lry="1154" ulx="1" uly="1120">l⸗</line>
        <line lrx="26" lry="1205" ulx="0" uly="1179">e⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="27" lry="1456" type="textblock" ulx="0" uly="1322">
        <line lrx="27" lry="1356" ulx="0" uly="1322">d</line>
        <line lrx="27" lry="1406" ulx="0" uly="1380">er</line>
        <line lrx="27" lry="1456" ulx="0" uly="1427">ke</line>
      </zone>
      <zone lrx="28" lry="1557" type="textblock" ulx="0" uly="1532">
        <line lrx="28" lry="1557" ulx="0" uly="1532">o⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="40" lry="1607" type="textblock" ulx="1" uly="1581">
        <line lrx="40" lry="1607" ulx="1" uly="1581">es</line>
      </zone>
      <zone lrx="32" lry="1908" type="textblock" ulx="0" uly="1632">
        <line lrx="28" lry="1667" ulx="0" uly="1632">9</line>
        <line lrx="29" lry="1707" ulx="1" uly="1682">r⸗</line>
        <line lrx="30" lry="1758" ulx="3" uly="1721">it</line>
        <line lrx="31" lry="1863" ulx="0" uly="1820">he</line>
        <line lrx="32" lry="1908" ulx="0" uly="1878">t⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1655" type="textblock" ulx="173" uly="220">
        <line lrx="1093" lry="283" ulx="425" uly="220">—W) o (. §</line>
        <line lrx="1113" lry="351" ulx="205" uly="289">ordentlicher Weiſe an dem Himmel geſehen wer⸗</line>
        <line lrx="1089" lry="403" ulx="205" uly="340">den, erſcheinen bisweilen auſſerordentliche Sterne,</line>
        <line lrx="1090" lry="447" ulx="205" uly="389">die aber gleichwohl zu einer von dieſen beyden Gat⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="502" ulx="205" uly="441">tungen gezaͤhlet werden muͤſſen. Denn behaͤlt ein</line>
        <line lrx="1088" lry="554" ulx="202" uly="489">ſolcher neuer Stern, in Anſehung der Fixſterne,</line>
        <line lrx="1085" lry="602" ulx="201" uly="538">beſtaͤndig einerley Stelle; ſo muß er auch zu dieſer</line>
        <line lrx="1085" lry="651" ulx="199" uly="587">Claſſe gehoͤren, und kan nicht fuͤglicher, als ein</line>
        <line lrx="1085" lry="695" ulx="197" uly="639">auſſerordentlicher Fixſtern genennet werden. Der⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="754" ulx="196" uly="689">gleichen ſind von Zeit zu Zeit verſchiedene wahrge⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="803" ulx="185" uly="745">nommen worden, welche ſich entweder nur eine kurze</line>
        <line lrx="1080" lry="850" ulx="192" uly="786">Zeit haben ſehen laſſen, oder mit einer beſondern</line>
        <line lrx="1079" lry="900" ulx="191" uly="837">Abwechſelung bald groͤſſer, bald kleiner geſchienen.</line>
        <line lrx="1112" lry="949" ulx="191" uly="887">Man ſiehet anjetzo einige Sterne, von welchen die</line>
        <line lrx="1107" lry="1002" ulx="189" uly="936">Alten gar nichts gewußt haben; und hinwiederum</line>
        <line lrx="1081" lry="1055" ulx="188" uly="984">finden ſich bey dieſen einige beſchrieben, welche jetzt</line>
        <line lrx="1082" lry="1101" ulx="186" uly="1042">ganz und gar nicht mehr ſichtbar ſind. Unter allen die⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1156" ulx="187" uly="1088">ſen veraͤnderlichen und auſſerordentlichen Fixſternen</line>
        <line lrx="1072" lry="1202" ulx="184" uly="1137">iſt derjenige am merkwuͤrdigſten, welchen man zu</line>
        <line lrx="1073" lry="1252" ulx="182" uly="1186">Ende des Jahrs 1572. in der Caſſiopea entde⸗</line>
        <line lrx="1071" lry="1305" ulx="181" uly="1237">cket, und 16 Monathe lang an eben dem ſelben Platz</line>
        <line lrx="1068" lry="1353" ulx="180" uly="1287">des Himmels geſehen. Derſelbe hatte weder einen</line>
        <line lrx="1068" lry="1402" ulx="179" uly="1335">Schweif, noch einen Bart, oder Comam, ſon⸗</line>
        <line lrx="1067" lry="1453" ulx="177" uly="1388">dern funckelte, wie die Fixſterne „und uͤbertraf ſo</line>
        <line lrx="1080" lry="1505" ulx="174" uly="1440">gar den Sirium weit an Groͤſſe, dergeſtalt, daß</line>
        <line lrx="1062" lry="1547" ulx="174" uly="1489">man denſelben am hellen Tage bemercken konnte.</line>
        <line lrx="1063" lry="1598" ulx="175" uly="1535">Von dergleichen auſſerordentlichen Fiyſternen koͤnn⸗</line>
        <line lrx="1060" lry="1655" ulx="173" uly="1589">te noch ſehr viel merckwuͤrdiges angefuͤhret werden,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1075" lry="1806" type="textblock" ulx="143" uly="1642">
        <line lrx="1075" lry="1702" ulx="152" uly="1642">um daraus die groſſen Veraͤnderungen, welche ſchon</line>
        <line lrx="1057" lry="1749" ulx="143" uly="1687">wuͤrklich an ſolchen Weltcoͤrpern „die die Erde an</line>
        <line lrx="1054" lry="1806" ulx="169" uly="1736">Groͤſſe weit uͤbertreffen, vorgegangen ſind, darzu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="1959" type="textblock" ulx="167" uly="1788">
        <line lrx="1056" lry="1852" ulx="170" uly="1788">thun, und dadurch die Meynung derjenigen, welche</line>
        <line lrx="1056" lry="1902" ulx="167" uly="1837">eine unumſtoͤßliche Beſtaͤndigkeit in der Welt be⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1959" ulx="584" uly="1895">A 3 haupten,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="10" type="page" xml:id="s_Bd86a_010">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_010.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="497" lry="162" type="textblock" ulx="490" uly="152">
        <line lrx="497" lry="162" ulx="490" uly="152">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="816" lry="251" type="textblock" ulx="253" uly="173">
        <line lrx="816" lry="251" ulx="253" uly="173">6 S) o (&amp;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1237" type="textblock" ulx="238" uly="274">
        <line lrx="1142" lry="335" ulx="258" uly="274">haupten, zu wiederlegen. Allein, um auf die vor⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="383" ulx="260" uly="324">gelegte Frage zu antworten; ſo muͤſſen wir inſon⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="435" ulx="253" uly="373">derheit die andere Art der auſſerordentlichen Sterne</line>
        <line lrx="1141" lry="481" ulx="257" uly="422">in Erwegung ziehen, welche ihre Stelle am Him⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="530" ulx="258" uly="476">mel gleich den Planeten veraͤndern, und deswegen</line>
        <line lrx="1144" lry="585" ulx="258" uly="521">mit Recht auſſerordentliche Planeten genennet wer⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="622" ulx="259" uly="572">den koͤnnen. Dieſe Sterne ſind nun die Cometen</line>
        <line lrx="1144" lry="682" ulx="261" uly="617">und daher iſt ein Comet nichts anders, als ein auſ⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="732" ulx="261" uly="670">ſerordentlicher Stern, welcher in Anſehung der Fix⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="786" ulx="261" uly="721">ſterne ſeine Stelle veraͤndert. Wer alſo die obge⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="829" ulx="260" uly="772">dachten fuͤnf Planeten wohl kennet, und auſſer denſel⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="877" ulx="261" uly="820">ben an dem Himmel einen neuen Stern beobachtet,</line>
        <line lrx="1145" lry="927" ulx="263" uly="867">welcher in Anſehung der Fixſterne eine Bewegung</line>
        <line lrx="1145" lry="984" ulx="261" uly="922">zu haben ſcheint, derſelbe kan verſichert ſeyn, daß</line>
        <line lrx="1146" lry="1030" ulx="238" uly="971">er einen Cometen entdeckt habe, der Stern mag</line>
        <line lrx="1147" lry="1073" ulx="265" uly="1021">mit einem Schweif verſehen ſeyn, oder nicht. Un⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="1132" ulx="263" uly="1071">geachtet aber dieſes das ſicherſte Kennzeichen eines</line>
        <line lrx="1148" lry="1177" ulx="264" uly="1119">Cometen iſt, ſo iſt es doch bisweilen ſchwer, ſich</line>
        <line lrx="1148" lry="1237" ulx="266" uly="1169">deſſelben zu bedienen, wenn es nemlich die Zeit und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1012" lry="181" type="textblock" ulx="1009" uly="171">
        <line lrx="1012" lry="181" ulx="1009" uly="171">4</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1277" type="textblock" ulx="266" uly="1219">
        <line lrx="1161" lry="1277" ulx="266" uly="1219">andere Umſtaͤnde nicht erlauben, einen ſolchen Stern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1780" type="textblock" ulx="241" uly="1269">
        <line lrx="1149" lry="1333" ulx="267" uly="1269">ſo lange zu oblerviren, biß man eine Aenderung</line>
        <line lrx="1148" lry="1384" ulx="264" uly="1319">in ſeiner Stelle gewahr wird; oder wenn ſeine Be⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="1432" ulx="267" uly="1369">wegung ſo langſam iſt, daß in geraumer Zeit keine</line>
        <line lrx="1150" lry="1475" ulx="258" uly="1416">merkliche Veraͤnderung beobachtet werden kan. In</line>
        <line lrx="1149" lry="1529" ulx="267" uly="1464">dieſen Faͤllen muß man alſo zu andern Kennzeichen</line>
        <line lrx="1151" lry="1584" ulx="267" uly="1519">ſeine Zuflucht nehmen. Die Natur des Lichts kan</line>
        <line lrx="1148" lry="1631" ulx="269" uly="1561">oͤfters allen Zweifel ſo gleich heben, indem das Fun⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1680" ulx="241" uly="1620">keln fuͤr ein ſicheres Merkmahl eines Fixſterns ge⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1733" ulx="268" uly="1669">halten wird, und ein ſchwaͤcheres Licht einen Pla⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1780" ulx="267" uly="1719">neten anzuzeigen pfleget; am ſicherſten aber iſt es,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1830" type="textblock" ulx="270" uly="1770">
        <line lrx="1162" lry="1830" ulx="270" uly="1770">einen guten aſtronomiſchen Tubum darnach zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1883" type="textblock" ulx="271" uly="1820">
        <line lrx="1151" lry="1883" ulx="271" uly="1820">richten. Denn da dadurch alle Fiyſterne nur als</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1921" type="textblock" ulx="1019" uly="1869">
        <line lrx="1157" lry="1921" ulx="1019" uly="1869">Punkte</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="11" type="page" xml:id="s_Bd86a_011">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_011.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="22" lry="866" type="textblock" ulx="0" uly="771">
        <line lrx="22" lry="866" ulx="0" uly="771">N</line>
      </zone>
      <zone lrx="23" lry="1316" type="textblock" ulx="0" uly="867">
        <line lrx="23" lry="1316" ulx="0" uly="867">R„ςd ÜbD D</line>
      </zone>
      <zone lrx="23" lry="1554" type="textblock" ulx="0" uly="1379">
        <line lrx="23" lry="1554" ulx="0" uly="1379">☛☚ ℛ◻ ◻☛ KH</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1186" type="textblock" ulx="199" uly="165">
        <line lrx="1119" lry="214" ulx="510" uly="165">V) °ο(D. 7„7</line>
        <line lrx="1091" lry="289" ulx="210" uly="235">Punkte erſcheinen, die Planeten aber merklich ver⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="340" ulx="212" uly="286">groͤſſert werden, welche Eigenſchafft auch den Co⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="388" ulx="212" uly="337">meten zukommt; ſo iſt es leicht, bey dem erſten An⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="437" ulx="211" uly="379">blick eines ſolchen neuen Sterns zu beſtimmen, ob</line>
        <line lrx="1091" lry="488" ulx="211" uly="436">derſelbe ein auſſerordentlicher Fixſtern, oder ein Co⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="537" ulx="211" uly="487">met ſey? weil in jenem Fall die ſcheinbare Groͤſſe</line>
        <line lrx="1092" lry="586" ulx="199" uly="537">durch den Tubum vermindert, in dieſem aber ver⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="638" ulx="209" uly="586">mehret wird. Hierzu kommt noch, daß die Come⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="687" ulx="210" uly="637">ten, wenn auch gleich kein Schweif vorhanden iſt,</line>
        <line lrx="1090" lry="735" ulx="208" uly="686">dennoch mit einer Coma, oder Bart, gemeiniglich</line>
        <line lrx="1092" lry="786" ulx="210" uly="736">umgeben ſind, welches ſich durch einen guten Tu-</line>
        <line lrx="1089" lry="837" ulx="210" uly="787">bum deutlich zu erkennen giebt. Im Jahre 1743</line>
        <line lrx="1092" lry="888" ulx="208" uly="838">hat man einen ſolchen Cometen wahrgenom⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="936" ulx="206" uly="886">men, von welchem man, ungeacht er ſehr klein und</line>
        <line lrx="1092" lry="985" ulx="207" uly="937">keine Spur eines Schweifs vorhanden war, den⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1035" ulx="207" uly="984">noch gleich verſichern konnte, daß derſelbe wuͤrklich</line>
        <line lrx="1093" lry="1082" ulx="206" uly="1034">ein Comet waͤre; da man aber denſelben etliche Tage</line>
        <line lrx="1093" lry="1136" ulx="207" uly="1084">ſehen konnte, ſo wurde man durch ſeine merkliche</line>
        <line lrx="842" lry="1186" ulx="206" uly="1135">Bewegung voͤllig davon bekraͤftiget.</line>
      </zone>
      <zone lrx="671" lry="1276" type="textblock" ulx="625" uly="1237">
        <line lrx="671" lry="1276" ulx="625" uly="1237">II.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="1456" type="textblock" ulx="205" uly="1294">
        <line lrx="1092" lry="1356" ulx="205" uly="1294">Ob die Cometen feurige Coͤrper wie die</line>
        <line lrx="1073" lry="1454" ulx="252" uly="1355">Fixſterne, oder dunkele, wie die Planeten</line>
        <line lrx="691" lry="1456" ulx="593" uly="1415">eyen?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="1878" type="textblock" ulx="195" uly="1476">
        <line lrx="1089" lry="1561" ulx="202" uly="1476">Man hat durch die Obſervationes, mit Zuziehung</line>
        <line lrx="1091" lry="1578" ulx="305" uly="1529">der geſunden Vernunft, deutlich erwieſen,</line>
        <line lrx="1090" lry="1628" ulx="200" uly="1578">daß die Fixſterne ſo wohl, als die Sonne, feurige</line>
        <line lrx="1089" lry="1679" ulx="199" uly="1626">Coͤrper ſeyn, und ihr Licht von ſich ſelbſten haben.</line>
        <line lrx="1089" lry="1729" ulx="198" uly="1677">Dahingegen die Planeten nicht ſichtbar ſind, als</line>
        <line lrx="1089" lry="1778" ulx="197" uly="1727">in ſo fern dieſelben von der Sonne erleuchtet wer⸗</line>
        <line lrx="1089" lry="1830" ulx="195" uly="1776">den. Hieraus entſtehet alſo ein anderer Haupt⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="1878" ulx="290" uly="1826">A 4 Unter⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="12" type="page" xml:id="s_Bd86a_012">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_012.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="806" lry="212" type="textblock" ulx="199" uly="148">
        <line lrx="806" lry="212" ulx="199" uly="148">38 W) °(</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1433" type="textblock" ulx="189" uly="236">
        <line lrx="1117" lry="285" ulx="234" uly="236">Unterſcheid zwiſchen den Firſternen, und den Pla⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="335" ulx="236" uly="287">neten, indem jene feurige und ſelbſt leuchtende,</line>
        <line lrx="1117" lry="385" ulx="235" uly="337">dieſe aber dunkle und nur ein entlehntes Licht be⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="434" ulx="234" uly="388">ſizende Weltcoͤrper, und in dieſem Stuͤck unſerer</line>
        <line lrx="1115" lry="485" ulx="189" uly="437">Errde voͤllig aͤhnlich ſind. Die Planeten bekom⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="551" ulx="233" uly="485">men nemlich ihr Licht von der Sonne, um welcher</line>
        <line lrx="1116" lry="601" ulx="233" uly="533">ſie ſich alle in geſezten Zeiten herum bewegen. Die</line>
        <line lrx="1116" lry="635" ulx="232" uly="586">Fixſterne aber, welche in einer erſtaunend groſſen</line>
        <line lrx="1118" lry="703" ulx="234" uly="633">Entfernung, ſo wohl von uns, als der Sonne, ab⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="736" ulx="233" uly="687">ſtehen, wuͤrden ganz und gar nicht geſehen werden</line>
        <line lrx="1118" lry="800" ulx="233" uly="713">koͤnnen „wenn dieſelben nicht ihr eigenes Licht be⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="835" ulx="230" uly="778">ſaͤſſen. Unter allen Planeten iſt der Saturnus der</line>
        <line lrx="1119" lry="884" ulx="234" uly="836">weiteſte von der Sonne, der naͤchſte Fixſtern aber</line>
        <line lrx="1118" lry="936" ulx="230" uly="888">mag wohl mehr, als 1000 mal weiter von der</line>
        <line lrx="1120" lry="987" ulx="234" uly="937">Sonne entfernet ſeyn, und es iſt wahrſcheinlich,</line>
        <line lrx="1118" lry="1036" ulx="233" uly="987">daß auch die Fixſterne unter ſich eben ſo weit von</line>
        <line lrx="1119" lry="1088" ulx="232" uly="1036">einander abſtehen. Hieraus folget, daß ein jegli⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1134" ulx="232" uly="1088">cher Fixſtern eben ein ſolcher feuriger und groſſer</line>
        <line lrx="1116" lry="1185" ulx="231" uly="1137">Coͤrper, als die Sonne ſey, und auch einen eben</line>
        <line lrx="1118" lry="1236" ulx="231" uly="1186">ſo groſſen Raum um ſich habe, zu deſſen Erleuch⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1285" ulx="230" uly="1237">tung und Erwaͤrmung er beſtimmt ſeyn mag.</line>
        <line lrx="1118" lry="1326" ulx="230" uly="1286">Weil nun die Sonne von der Erde und den uͤbri⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1385" ulx="229" uly="1336">gen Planeten umgeben, undzu derſelben Erhaltung</line>
        <line lrx="1116" lry="1433" ulx="229" uly="1385">vermittelſt des Lichts und der Waͤrme beſtimmt iſt;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1485" type="textblock" ulx="229" uly="1434">
        <line lrx="1155" lry="1485" ulx="229" uly="1434">ſo iſt zu vermuthen, daß ein jeglicher Fixſtern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1888" type="textblock" ulx="227" uly="1486">
        <line lrx="1118" lry="1536" ulx="227" uly="1486">gleichfalls einige Planeten um ſich herum habe,</line>
        <line lrx="1117" lry="1599" ulx="229" uly="1531">und dieſelben ſowohl durch die Erleuchtung, als</line>
        <line lrx="1115" lry="1634" ulx="229" uly="1585">die Erwaͤrmung, unterhalte. Da wir nun ferner</line>
        <line lrx="1115" lry="1684" ulx="228" uly="1635">die groͤßte Urſache zu glauben haben, daß die uͤbri⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1734" ulx="227" uly="1664">gen Planeten unſerer Sonne eben ſo wohl, als un⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1784" ulx="229" uly="1734">ſere Erde, mit Einwohnern angefuͤllt ſind; ſo ha⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1875" ulx="228" uly="1758">ben wir keine Urſache zu zweifeln, daß nicht auch</line>
        <line lrx="1107" lry="1888" ulx="1043" uly="1831">all e</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="13" type="page" xml:id="s_Bd86a_013">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_013.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1136" lry="1916" type="textblock" ulx="173" uly="192">
        <line lrx="1086" lry="240" ulx="520" uly="192">e) 0 (y 9</line>
        <line lrx="1104" lry="314" ulx="209" uly="265">alle diejenigen Planeten, womit ein jeglicher Fix⸗</line>
        <line lrx="1088" lry="363" ulx="213" uly="315">ſtern umgeben iſt, ebenfalls mit lebendigen Crea⸗</line>
        <line lrx="1088" lry="413" ulx="212" uly="367">turen engefuͤllt ſeyn ſolten, als wodurch die All⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="468" ulx="210" uly="417">macht und Weisheit des Schoͤpfers noch viel deut⸗</line>
        <line lrx="936" lry="513" ulx="211" uly="468">licher verherrlichet werden muß.</line>
        <line lrx="1092" lry="565" ulx="240" uly="515">Der Einwurf, welchen man gegen dieſe Plane⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="614" ulx="214" uly="566">ten der Fiyſterne machen koͤnnte, daß man och</line>
        <line lrx="1093" lry="664" ulx="201" uly="615">keinen derſelben, auch durch die beſten Teleſco-</line>
        <line lrx="1107" lry="715" ulx="173" uly="665">pPia, habe wahrnehmen koͤnnen, iſt ſehr leicht aus</line>
        <line lrx="1095" lry="764" ulx="211" uly="716">dem Weg zu raͤumen. Weil der Mercurius der</line>
        <line lrx="1096" lry="815" ulx="212" uly="765">naͤchſte Planet an der Sonne iſt, ſo ſcheinet er bey</line>
        <line lrx="1096" lry="866" ulx="213" uly="816">derſelben immer ſo nahe zu ſtehen, daß man ihn</line>
        <line lrx="1096" lry="914" ulx="214" uly="864">ſehr ſelten entweder kurz vor der Sonnen Aufgang,</line>
        <line lrx="1126" lry="964" ulx="213" uly="916">oder gleich nach derſelben Untergang, und das nur</line>
        <line lrx="1112" lry="1016" ulx="213" uly="966">auf eine kleine Zeit ſehen kan, indem er ſich nie⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1065" ulx="211" uly="1015">mals uͤber 28 Grad von der Sonne entfernet.</line>
        <line lrx="1099" lry="1116" ulx="212" uly="1063">Dieſe ſcheinbare Entfernung beruhet auf der Di⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1163" ulx="211" uly="1115">ſtanz der Erde von der Sonne. Waren wir im</line>
        <line lrx="1100" lry="1211" ulx="213" uly="1163">Saturno, ſo wuͤrde uns der Mercurius nimmer</line>
        <line lrx="1100" lry="1264" ulx="212" uly="1213">uͤber 3 Grad, die Venus aber nimmer uͤber 5 Grad</line>
        <line lrx="1100" lry="1316" ulx="211" uly="1265">von der Sonne abzuſtehen ſcheinen, und dahero</line>
        <line lrx="1102" lry="1365" ulx="212" uly="1314">koͤnnen die Einwohner des Saturni weder den</line>
        <line lrx="1103" lry="1415" ulx="210" uly="1364">Mercurium noch die Venus jemals ſehen, indem</line>
        <line lrx="1104" lry="1466" ulx="210" uly="1414">ihnen dieſe Planeten beſtaͤndig unter den Sonnen⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1514" ulx="210" uly="1464">ſtrahlen verborgen bleiben. Weil nun die Fix⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1573" ulx="209" uly="1509">ſterne elliche 1000 mal weiter von der Sonne ent⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1618" ulx="211" uly="1564">Sfernet ſind, als der Saturnus; ſo iſt klar, daß</line>
        <line lrx="1117" lry="1665" ulx="208" uly="1616">man aus einem Fixſterne keinen einigen von den</line>
        <line lrx="1105" lry="1718" ulx="208" uly="1663">Planeten, welche ihren Lauf um die Sonne haben,</line>
        <line lrx="1105" lry="1765" ulx="208" uly="1715">jemals wuͤrde ſehen koͤnnen. Nun aber befinden</line>
        <line lrx="1101" lry="1816" ulx="208" uly="1764">wir uns in ganz gleichen Umſtaͤnden, in Anſehung</line>
        <line lrx="1102" lry="1868" ulx="207" uly="1811">der Fixſterne, und dahero es nicht moͤglich, daß</line>
        <line lrx="1096" lry="1916" ulx="727" uly="1878">5 wir</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="14" type="page" xml:id="s_Bd86a_014">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_014.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1127" lry="1906" type="textblock" ulx="182" uly="180">
        <line lrx="800" lry="237" ulx="245" uly="180">g0 ) 0 (.</line>
        <line lrx="1115" lry="303" ulx="237" uly="253">wir jemals einen Planeten, welcher unter das Sy⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="355" ulx="236" uly="303">ſtema eines Fixſterns gehoͤret, zu Geſicht bekom⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="406" ulx="203" uly="356">men koͤnnen.</line>
        <line lrx="1115" lry="453" ulx="284" uly="402">Ueber dieſes aber, daß ihre ſcheinbare Diſtanz</line>
        <line lrx="1112" lry="502" ulx="233" uly="453">von dem Fixſtern allzu klein ſeyn wuͤrde, ſo ſtehet</line>
        <line lrx="1127" lry="558" ulx="232" uly="504">auch noch ihre dunkle Eigenſchaft im Wege; denn</line>
        <line lrx="1111" lry="603" ulx="232" uly="552">es iſt natuͤrlich, daß ein Coͤrper, welcher kein ei⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="654" ulx="208" uly="602">genes Licht hat, nicht ſo weit geſehen werden koͤn⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="705" ulx="232" uly="652">ne, als ein feuriger. Wir koͤnnen ſolches leicht</line>
        <line lrx="1112" lry="751" ulx="231" uly="702">an dem Jupiter, welcher der groͤßte Planet in un⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="806" ulx="213" uly="752">ſerm Syſtemate iſt, abnehmen. Denn, wenn</line>
        <line lrx="1113" lry="850" ulx="230" uly="801">derſelbe etliche 1000 mal weiter, bis in den Be⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="905" ulx="228" uly="852">zirk des nechſten Fixſterns verſezet werden ſollte;</line>
        <line lrx="1113" lry="954" ulx="229" uly="903">ſo wuͤrde gewiß nicht das geringſte mehr davon zu</line>
        <line lrx="1116" lry="1004" ulx="228" uly="952">ſehen ſeyn. Hieraus folget nun von ſelbſten, daß</line>
        <line lrx="1114" lry="1054" ulx="228" uly="1002">die Cometen keine zu einem Fixſtern gehoͤrende</line>
        <line lrx="1112" lry="1103" ulx="225" uly="1053">Planeten ſeyn koͤnnen, welches jedoch im folgenden</line>
        <line lrx="1113" lry="1155" ulx="226" uly="1100">ausfuͤhrlicher gezeigt werden ſoll. Hier kommen wir</line>
        <line lrx="1124" lry="1204" ulx="226" uly="1149">nun hauptſaͤchlich auf die vorgelegte Frage, ob die</line>
        <line lrx="1113" lry="1254" ulx="224" uly="1202">Cometen feurige oder dunkle Coͤrper ſeyn, oder</line>
        <line lrx="1114" lry="1304" ulx="224" uly="1250">welches gleich viel iſt, ob diefelben ihr eigenes Licht,</line>
        <line lrx="1113" lry="1354" ulx="223" uly="1301">oder ein entlehntes zu uns werfen? Wir haben die</line>
        <line lrx="1110" lry="1406" ulx="182" uly="1351">wichtigſten Gruͤnde, das leztere zu behaupten.</line>
        <line lrx="1111" lry="1456" ulx="222" uly="1399">Denn erſtlich haben ſie nicht das lebhafte und bli⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1508" ulx="221" uly="1450">zende Licht, welches wir bey den von ſich ſelbſt leuch⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1556" ulx="186" uly="1500">tenden Firſternen wahrnehmen, ſondern ſie ſchei⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1603" ulx="183" uly="1550">nen durch die Lubos noch blaͤſſer, als die Plane⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1660" ulx="219" uly="1601">ten, welches ein deutliches Zeichen iſt, daß ihr</line>
        <line lrx="1109" lry="1706" ulx="220" uly="1648">Licht ihnen anders woher mitgetheilt ſey. Hernach,</line>
        <line lrx="1107" lry="1755" ulx="219" uly="1700">weil ihre ſcheinbare Groͤſſe durch gute Fernglaͤſer</line>
        <line lrx="1118" lry="1806" ulx="219" uly="1750">vermehret wird; ſo iſt gewiß, daß dieſelben uns</line>
        <line lrx="1110" lry="1857" ulx="220" uly="1801">weit naͤher ſeyn muͤßten, als die Fixſterne, und</line>
        <line lrx="1108" lry="1906" ulx="327" uly="1848">folglich</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="15" type="page" xml:id="s_Bd86a_015">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_015.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1093" lry="245" type="textblock" ulx="541" uly="188">
        <line lrx="1093" lry="245" ulx="541" uly="188">S)  ( W. 1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1905" type="textblock" ulx="221" uly="260">
        <line lrx="1103" lry="328" ulx="221" uly="260">folglich muͤßte ihr Licht, wenn es ihr eigen waͤre,</line>
        <line lrx="1118" lry="374" ulx="224" uly="312">noch ſtaͤrker ſeyn, als derſelben. Endlich aber wird</line>
        <line lrx="1103" lry="424" ulx="223" uly="361">unſere Meynung am kraͤftigſten dadurch beſtaͤtiget,</line>
        <line lrx="1132" lry="477" ulx="224" uly="411">daß ſich alle Cometen voͤllig unſern Augen entzie⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="527" ulx="223" uly="461">hen, ehe ſie ſich von uns ſo weit, als der Jupiter,</line>
        <line lrx="1106" lry="573" ulx="222" uly="513">entfernen. Woraus denn unwiederſprechlich folget,</line>
        <line lrx="1105" lry="623" ulx="226" uly="560">daß die Cometen nicht nur kein eigenes Licht beſi⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="675" ulx="226" uly="611">zen, ſondern daß auch das entlehnte Licht weit</line>
        <line lrx="1133" lry="726" ulx="227" uly="660">ſchwaͤcher ſey, als bey den Planeten. Wir koͤn⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="771" ulx="227" uly="711">nen auch die Urſache von dieſer Verdunkelung leicht</line>
        <line lrx="1110" lry="827" ulx="228" uly="760">anzeigen, wenn wir auf den innern Zuſtand der</line>
        <line lrx="1110" lry="871" ulx="226" uly="809">Cometen etwas genauer acht haben wollen, welches</line>
        <line lrx="1111" lry="930" ulx="229" uly="859">wir auf die Beantwortung der folgenden Frage</line>
        <line lrx="824" lry="975" ulx="228" uly="925">verſparen.</line>
        <line lrx="1019" lry="1018" ulx="630" uly="981">III. .</line>
        <line lrx="1084" lry="1103" ulx="260" uly="1033">Was die Cometen eigentlich fuͤr</line>
        <line lrx="997" lry="1159" ulx="443" uly="1094">Coͤrper ſeyen?</line>
        <line lrx="1118" lry="1242" ulx="232" uly="1154">Es iſt im vorigen ſchon dargethan worden, daß</line>
        <line lrx="1119" lry="1262" ulx="316" uly="1203">die Cometen gleich den Planeten dunkle Coͤr⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1317" ulx="233" uly="1256">per ſeyen, und ihr Licht nicht von ſich ſelbſt haben.</line>
        <line lrx="1118" lry="1361" ulx="232" uly="1305">Da nun auch ſchon angefuͤhret worden, und im fol⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1419" ulx="231" uly="1356">genden mit mehrerem gezeiget werden ſoll, daß die</line>
        <line lrx="1118" lry="1465" ulx="232" uly="1405">Cometen, ſo lange ſie uns ſichtbar ſind, der Sonne</line>
        <line lrx="1117" lry="1516" ulx="233" uly="1451">weit naͤher ſtehen, als der Saturnus, der doch</line>
        <line lrx="1118" lry="1567" ulx="234" uly="1505">ſein ganzes Licht von der Sonne erhaͤlt; ſo iſt kein</line>
        <line lrx="1117" lry="1616" ulx="232" uly="1556">Zweifel, daß nicht alle Cometen ihr Licht von der</line>
        <line lrx="1117" lry="1667" ulx="233" uly="1604">Sonne haben ſollten, und daß uns folglich dieſel⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="1713" ulx="232" uly="1653">ben nur in ſo fern ſichtbar ſind, als ſie von der</line>
        <line lrx="1118" lry="1761" ulx="232" uly="1704">Sonne erleuchtet werden. Man nimmt aber faſt</line>
        <line lrx="1118" lry="1821" ulx="235" uly="1755">bey allen Cometen, und inſonderheit bey denjeni⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1871" ulx="231" uly="1807">gen, welche mit einem Schweif verſehen ſind, eine</line>
        <line lrx="1158" lry="1905" ulx="729" uly="1855">S Comam,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="16" type="page" xml:id="s_Bd86a_016">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_016.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="870" lry="204" type="textblock" ulx="859" uly="192">
        <line lrx="870" lry="204" ulx="859" uly="192">»</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1678" type="textblock" ulx="198" uly="204">
        <line lrx="784" lry="250" ulx="216" uly="204">12 W) % (,</line>
        <line lrx="1093" lry="325" ulx="210" uly="277">Comam, oder einen Bart, wahr, welcher die⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="374" ulx="211" uly="327">ſelben gleich um als ein Nebel umgiebt, und von</line>
        <line lrx="1092" lry="426" ulx="209" uly="379">welchem man gemeiniglich den wahren und eigent⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="474" ulx="211" uly="425">lichen Coͤrper des Cometen, welcher der Kern, oder</line>
        <line lrx="1092" lry="526" ulx="204" uly="476">Nucleus genennet wird, durch gute Fernglaͤſer</line>
        <line lrx="1093" lry="575" ulx="210" uly="527">deutlich unterſcheiden kan. Da nun dieſer Nebel</line>
        <line lrx="1094" lry="628" ulx="211" uly="576">den Cometen allenthalben umgiebt, dennoch aber</line>
        <line lrx="1092" lry="676" ulx="211" uly="628">der Kern dadurch geſehen werden kan; ſo koͤnnen</line>
        <line lrx="1094" lry="724" ulx="209" uly="678">wir dieſen Nebel mit nichts beſſer, als mit der</line>
        <line lrx="1095" lry="776" ulx="209" uly="726">Luft, oder dem Dunſtkreiſe unſerer Erde, verglei⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="826" ulx="198" uly="776">chen. Da aber gleichwohl bey den uͤbrigen Pla⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="875" ulx="212" uly="826">neten, welche ohne Zweifel gleich der Erde mit</line>
        <line lrx="1096" lry="926" ulx="211" uly="875">einem Dunſtkreiß verſehen ſind, dieſer Umſtand</line>
        <line lrx="1096" lry="976" ulx="210" uly="927">nicht wahrgenommen wird; ſo iſt zu ſchlieſſen, daß</line>
        <line lrx="1096" lry="1025" ulx="209" uly="977">dieſer Dunſtkreiß bey den Comeren weit dichter,</line>
        <line lrx="1096" lry="1076" ulx="209" uly="1026">als unſere Luft, und einem ſtarken Rebel aͤhnlich</line>
        <line lrx="1097" lry="1127" ulx="210" uly="1076">ſeyn muͤſſe. Was die Groͤſſe dieſes Dunſtkreiſes</line>
        <line lrx="1096" lry="1176" ulx="209" uly="1128">betrift, ſo iſt inſonderheit merkwuͤrdig, daß der</line>
        <line lrx="1098" lry="1226" ulx="209" uly="1176">Durchſchnitt deſſelben gemeiniglich etliche mal</line>
        <line lrx="1097" lry="1276" ulx="208" uly="1226">groͤſſer iſt, als der Durchſchnitt des Coͤrpers der</line>
        <line lrx="1098" lry="1329" ulx="208" uly="1275">Cometen ſelbſt. Wenn wir alſo einen Cometen ſo</line>
        <line lrx="1097" lry="1378" ulx="208" uly="1325">groß ſezen, als die Erde, deren Durchmeſſer 1720</line>
        <line lrx="1099" lry="1427" ulx="207" uly="1375">deutſche Meilen betraͤgt; ſo wuͤrde ſich dieſe neb⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1478" ulx="209" uly="1426">lichte Luft um den Cometen auf eine Hoͤhe von et⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1527" ulx="210" uly="1474">lichen 1000 deutſchen Meilen erſtrecken. Nun aber</line>
        <line lrx="1100" lry="1582" ulx="209" uly="1526">ſtehen die hoͤchſten Wolken in unſerer Luft ſelten</line>
        <line lrx="1099" lry="1630" ulx="209" uly="1575">mehr, als eine halbe deutſche Meile von der Erde</line>
        <line lrx="1100" lry="1678" ulx="208" uly="1625">ab: laßt uns aber eine ganze Meile fuͤr die Hoͤhe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1728" type="textblock" ulx="208" uly="1677">
        <line lrx="1144" lry="1728" ulx="208" uly="1677">unſers Dunſtkreiſes annehmen, ſo wird doch der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="1778" type="textblock" ulx="208" uly="1725">
        <line lrx="1100" lry="1778" ulx="208" uly="1725">Dunſtkreiß eines Cometen etliche tauſend groͤſſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="1828" type="textblock" ulx="210" uly="1772">
        <line lrx="1137" lry="1828" ulx="210" uly="1772">ſeyn. Aus der erſtaunlichen Groͤſſe dieſer Arh-.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1927" type="textblock" ulx="211" uly="1824">
        <line lrx="1106" lry="1927" ulx="211" uly="1824">mosphære der Cometen iſt leicht abzunehmen, dig</line>
        <line lrx="1064" lry="1914" ulx="454" uly="1887">. 1</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="17" type="page" xml:id="s_Bd86a_017">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_017.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1101" lry="476" type="textblock" ulx="208" uly="202">
        <line lrx="1090" lry="270" ulx="491" uly="202">. )0 (e. 13</line>
        <line lrx="1095" lry="328" ulx="208" uly="273">ſich dieſe Coͤrper in einem ganz andern Zuſtande</line>
        <line lrx="1101" lry="377" ulx="213" uly="327">befinden muͤſſen, als die Erde, oder ein anderer</line>
        <line lrx="1096" lry="424" ulx="213" uly="376">ordentlicher Planet. Die Witterung muß dahero</line>
        <line lrx="1097" lry="476" ulx="212" uly="427">in einem Cometen im hoͤchſten Grad ungeſtuͤm und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="528" type="textblock" ulx="215" uly="471">
        <line lrx="1105" lry="528" ulx="215" uly="471">heftig ſeyn, daß kaum zu glauben iſt, daß ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="575" type="textblock" ulx="214" uly="523">
        <line lrx="1119" lry="575" ulx="214" uly="523">darinne lebendige Creaturen aufhalten koͤnnen. Und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1127" type="textblock" ulx="208" uly="576">
        <line lrx="1100" lry="627" ulx="208" uly="576">wenn wir zeigen werden, daß ein ſolcher Comet zu</line>
        <line lrx="1106" lry="676" ulx="215" uly="627">einigen Zeiten der Sonne ſehr nahe koͤmmt, zu</line>
        <line lrx="1108" lry="725" ulx="218" uly="676">andern aber ſich ſehr weit von derſelben entfernet;</line>
        <line lrx="1108" lry="775" ulx="215" uly="726">ſo ſcheinet dieſe Unbeſtaͤndigkeit noch weit mehr den</line>
        <line lrx="1105" lry="828" ulx="216" uly="776">Einwohnern entgegen zu ſeyn. Nach dem Syſte-</line>
        <line lrx="1102" lry="874" ulx="219" uly="827">mate des Whiſtons muß ſich die Erde bey der</line>
        <line lrx="1105" lry="926" ulx="218" uly="877">Schoͤpfung in einem ziemlich aͤhnlichen Zuſtande</line>
        <line lrx="1105" lry="976" ulx="218" uly="926">befunden haben. Denn die H. Schrift berichter uns,</line>
        <line lrx="1107" lry="1024" ulx="219" uly="979">daß es auf der Erde nicht nur wuͤſte und leer, ſon⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1078" ulx="222" uly="1029">dern daß auch alles Gewaͤſſer mit der Luft vermiſcht</line>
        <line lrx="1108" lry="1127" ulx="222" uly="1080">geweſen, welches daraus zu ſchlieſſen, daß gleich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1175" type="textblock" ulx="223" uly="1127">
        <line lrx="1119" lry="1175" ulx="223" uly="1127">am zweyten Tage die oberen Waſſer von den untern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1228" type="textblock" ulx="225" uly="1178">
        <line lrx="1110" lry="1228" ulx="225" uly="1178">geſchieden worden, welches nicht fuͤglicher erklaͤret</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1277" type="textblock" ulx="224" uly="1230">
        <line lrx="1142" lry="1277" ulx="224" uly="1230">werden kan, als daß damals der ſo unordentliche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1577" type="textblock" ulx="205" uly="1277">
        <line lrx="1113" lry="1328" ulx="225" uly="1277">Dunſtkreiß in ſeine ordentliche Graͤnzen gebracht</line>
        <line lrx="1114" lry="1381" ulx="226" uly="1329">worden. Hier iſt nicht der Ort, dieſes weitlaͤuf⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1428" ulx="205" uly="1380">tiger zu erzaͤhlen. Es iſt genug, gewieſen zu ha⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1479" ulx="229" uly="1429">ben, daß der Zuſtand der Cometen zu Erhaltung</line>
        <line lrx="1117" lry="1528" ulx="220" uly="1478">lebendiger Geſchoͤpfe gaͤnzlich unbequem ſcheinet.</line>
        <line lrx="1118" lry="1577" ulx="232" uly="1529">Wenn nun dieſes bey den Maneten, als eine von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1629" type="textblock" ulx="233" uly="1579">
        <line lrx="1147" lry="1629" ulx="233" uly="1579">den Hauptabſichten des Schoͤpfers angeſehen wer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1829" type="textblock" ulx="233" uly="1630">
        <line lrx="1125" lry="1679" ulx="234" uly="1630">den muß; ſo folget, daß die Cometen zu einem</line>
        <line lrx="1122" lry="1730" ulx="234" uly="1679">ganz andern Endzweck / erſchaffen und beſtimmet</line>
        <line lrx="1123" lry="1780" ulx="233" uly="1731">worden, als die Planeten. Man koͤnnte zwar ein⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1829" ulx="236" uly="1781">wenden, daß dieſe Coͤrper vielleicht mit einer an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1885" type="textblock" ulx="236" uly="1831">
        <line lrx="1145" lry="1885" ulx="236" uly="1831">dern Art Einwohner angefuͤllet waͤren, als unſere</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="1926" type="textblock" ulx="1027" uly="1883">
        <line lrx="1122" lry="1926" ulx="1027" uly="1883">Erde,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="18" type="page" xml:id="s_Bd86a_018">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_018.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1104" lry="331" type="textblock" ulx="226" uly="208">
        <line lrx="802" lry="255" ulx="232" uly="208">14 W.) 0O ( .</line>
        <line lrx="1104" lry="331" ulx="226" uly="279">Erde, welche den verwirrten Zuſtand ertragen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="381" type="textblock" ulx="223" uly="332">
        <line lrx="1111" lry="381" ulx="223" uly="332">koͤnnten, und dieſe Meynung dadurch bekraͤftigen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="630" type="textblock" ulx="220" uly="382">
        <line lrx="1103" lry="431" ulx="222" uly="382">weil es nicht wahrſcheinlich waͤre, daß GOtt der</line>
        <line lrx="1102" lry="483" ulx="222" uly="431">HErr ſo viele groſſe Coͤrper ohne Einwohner her⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="533" ulx="221" uly="480">vorgebracht haben wuͤrde. Allein, aufſer dem,</line>
        <line lrx="1099" lry="581" ulx="220" uly="530">daß uns der wahre Endzweck OOttes gaͤnzlich un⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="630" ulx="221" uly="580">bekannt iſt; ſo muͤſſen wir doch zugeben, daß un⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="684" type="textblock" ulx="220" uly="631">
        <line lrx="1107" lry="684" ulx="220" uly="631">ſere Erde vor den ſechs Schoͤpfungstagen gleich⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="779" type="textblock" ulx="219" uly="680">
        <line lrx="1098" lry="735" ulx="220" uly="680">falls von allen Einwohnern entbloͤßt geweſen, wo⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="779" ulx="219" uly="730">durch der andere Grund des gemachten Einwurfs</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="836" type="textblock" ulx="216" uly="780">
        <line lrx="1132" lry="836" ulx="216" uly="780">zernichtet wird. Vielleicht ſind viele Cometen zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="935" type="textblock" ulx="213" uly="832">
        <line lrx="1096" lry="883" ulx="213" uly="832">einem gleichen Endzweck beſtimmt, um daraus zu</line>
        <line lrx="1096" lry="935" ulx="218" uly="879">ſeiner Zeit bequeme Wohnungen fuͤr neue lebendi⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="986" type="textblock" ulx="216" uly="927">
        <line lrx="1107" lry="986" ulx="216" uly="927">ge Geſchoͤpfe zu bereiten. Vielleicht moͤgen die⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1094" lry="1185" type="textblock" ulx="213" uly="981">
        <line lrx="1094" lry="1035" ulx="217" uly="981">ſelben aufbehalten werden, um gewiſſe Veraͤnde⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1084" ulx="215" uly="1031">rungen auf den bewohnten Planeten hervorzubrin⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="1136" ulx="213" uly="1081">gen, wie denn obgedachter Whiſton der Mey⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="1185" ulx="214" uly="1131">nung iſt, als wenn die Suͤndfluth durch einen Co⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1230" type="textblock" ulx="214" uly="1182">
        <line lrx="1128" lry="1230" ulx="214" uly="1182">meten verurſachet worden. Im uͤbrigen aber iſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="1436" type="textblock" ulx="209" uly="1230">
        <line lrx="1092" lry="1282" ulx="213" uly="1230">der menſchliche Verſtand viel zu ſchwach, um et⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="1335" ulx="212" uly="1281">was gewiſſes uͤber dieſe Puncte zu beſtimmen;</line>
        <line lrx="1090" lry="1385" ulx="211" uly="1332">wir muͤſſen nur glauben, daß dieſe Weltcoͤrper zu</line>
        <line lrx="1089" lry="1436" ulx="209" uly="1382">Ausfuͤhrung ganz beſonderer Abſichten erſchaffen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="1485" type="textblock" ulx="208" uly="1431">
        <line lrx="1098" lry="1485" ulx="208" uly="1431">worden, und noch erhalten werden. Nun aber⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1532" type="textblock" ulx="208" uly="1479">
        <line lrx="1088" lry="1532" ulx="208" uly="1479">wiederum auf den eigentlichen Zuſtand des Coͤrpers</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="1584" type="textblock" ulx="208" uly="1532">
        <line lrx="1116" lry="1584" ulx="208" uly="1532">der Cometen zu kommen; weil die ungeheure Arh-</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1841" type="textblock" ulx="203" uly="1582">
        <line lrx="1088" lry="1640" ulx="207" uly="1582">mosphære derſelben mit fluͤſſiger Materie ange⸗</line>
        <line lrx="1086" lry="1689" ulx="206" uly="1631">fuͤllt iſt, ſo ſcheinet es, daß der Kern bloß allein</line>
        <line lrx="1085" lry="1734" ulx="204" uly="1680">aus einer feſten Materie zuſammen geſezt ſey. Ob</line>
        <line lrx="1086" lry="1790" ulx="203" uly="1730">ſich derſelbe aber wie die Erde um eine gewiſſe Axe</line>
        <line lrx="1083" lry="1841" ulx="204" uly="1778">herum drehe, ſolches kan aus den Obſervationen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="1929" type="textblock" ulx="203" uly="1831">
        <line lrx="1092" lry="1889" ulx="203" uly="1831">nicht beſtimmet werden, weil man denſelben auch</line>
        <line lrx="1083" lry="1929" ulx="557" uly="1881">. durch</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="19" type="page" xml:id="s_Bd86a_019">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_019.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1138" lry="1236" type="textblock" ulx="212" uly="208">
        <line lrx="1106" lry="253" ulx="526" uly="208">W) oο (,. 15</line>
        <line lrx="1111" lry="330" ulx="218" uly="281">durch die beſten Tubos nicht ſo deutlich ſehen kan,</line>
        <line lrx="1108" lry="382" ulx="221" uly="332">daß man einige Veraͤnderung darauf bemerken</line>
        <line lrx="532" lry="437" ulx="220" uly="379">koͤnnte.</line>
        <line lrx="1108" lry="482" ulx="251" uly="433">Der groſſe Dunſtkreiß, womit die Cometen um⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="533" ulx="219" uly="483">geben ſind, iſt ohne allen Zweifel die vornehmſte</line>
        <line lrx="1108" lry="582" ulx="218" uly="532">Urſache, warum an denſelben ein ſo ſchwaches Licht</line>
        <line lrx="1106" lry="632" ulx="219" uly="584">bemerket wird. Denn da die Sonnenſtrahlen erſt</line>
        <line lrx="1106" lry="683" ulx="218" uly="634">durch dieſen dichten Nebel dringen muͤſſen, ehe ſie</line>
        <line lrx="1105" lry="732" ulx="217" uly="685">auf den Kern fallen; ſo geht dadurch ein guter</line>
        <line lrx="1105" lry="783" ulx="216" uly="735">Theil derſelben verlohren, und wird daher der</line>
        <line lrx="1104" lry="833" ulx="216" uly="784">Kern um ſo viel weniger erleuchtet. Ferner, da</line>
        <line lrx="1103" lry="885" ulx="215" uly="836">die Strahlen, welche von dem Kern wiederum zu⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="936" ulx="213" uly="886">ruͤck kommen, die Athmosphære gleichfalls paſ⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="982" ulx="214" uly="936">ſiren muͤſſen, ſo wird der Verluſt verdoppelt, und</line>
        <line lrx="1103" lry="1035" ulx="214" uly="986">uns folglich ein weit ſchwaͤcheres Licht mitgetheilet,</line>
        <line lrx="1103" lry="1082" ulx="215" uly="1034">als wenn der Comet ein ordentlicher Planet waͤre.</line>
        <line lrx="1104" lry="1134" ulx="214" uly="1085">Hieraus wird nun begreiflich, warum uns die Co⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1186" ulx="213" uly="1136">meten nicht ſichtbar werden, ehe und bevor ſie ſich</line>
        <line lrx="1101" lry="1236" ulx="212" uly="1184">auf eine gewiſſe Diſtanz uns genaͤhert haben, wel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1284" type="textblock" ulx="174" uly="1235">
        <line lrx="1101" lry="1284" ulx="174" uly="1235">che gemeiniglich die Diſtanz der Sonne kaum uͤber⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="1436" type="textblock" ulx="210" uly="1285">
        <line lrx="1100" lry="1336" ulx="213" uly="1285">trift, da wir doch die Planeten in einer weit groͤſ⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1386" ulx="211" uly="1335">ſeren Diſtanz noch ziemlich deutlich ſehen koͤnnen.</line>
        <line lrx="1100" lry="1436" ulx="210" uly="1384">Wir koͤnnen auch ferner aus dieſem Grunde ſicher</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1488" type="textblock" ulx="175" uly="1429">
        <line lrx="1102" lry="1488" ulx="175" uly="1429">ſchlieſſen, daß wenn uns ein Comet ſehr helle ſchei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="1538" type="textblock" ulx="208" uly="1486">
        <line lrx="1098" lry="1538" ulx="208" uly="1486">net, wie der An. 1744 geweſen, welcher beſon⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1589" type="textblock" ulx="176" uly="1535">
        <line lrx="1097" lry="1589" ulx="176" uly="1535">ders Aufmerkſamkeit verdienet hat, ſelbiger uns ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1847" type="textblock" ulx="204" uly="1586">
        <line lrx="1097" lry="1639" ulx="209" uly="1586">wiß ſehr nahe geweſen ſeyn muß. Ungeachtet aber</line>
        <line lrx="1096" lry="1690" ulx="204" uly="1636">dieſes auch durch die Parallaxin beſtaͤtiget wird,</line>
        <line lrx="1097" lry="1740" ulx="204" uly="1687">ſo kommt doch dagegen ein Einwurf vor, deſſen</line>
        <line lrx="1098" lry="1791" ulx="205" uly="1736">Beantwortung die Beſchaffenheit des wahren Zu⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1847" ulx="206" uly="1787">ſtandes der Cometen noch beſſer an den Tag legen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="1937" type="textblock" ulx="201" uly="1834">
        <line lrx="1017" lry="1896" ulx="201" uly="1834">wird. B</line>
        <line lrx="1092" lry="1937" ulx="1011" uly="1896">Von</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="20" type="page" xml:id="s_Bd86a_020">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_020.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1113" lry="326" type="textblock" ulx="232" uly="183">
        <line lrx="812" lry="248" ulx="232" uly="183">16 SS )0 (G,</line>
        <line lrx="1113" lry="326" ulx="244" uly="253">Von den Planeten „und andern dunkeln Coͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="374" type="textblock" ulx="227" uly="312">
        <line lrx="1135" lry="374" ulx="227" uly="312">pern wird jederzeit von der Sonne nur ungefehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="623" type="textblock" ulx="225" uly="370">
        <line lrx="1114" lry="419" ulx="226" uly="370">die Helfte erleuchtet. Wenn uns nun nicht eben</line>
        <line lrx="1114" lry="487" ulx="225" uly="417">dieſe erleuchtete Helfte entgegen gekehret wird; ſo</line>
        <line lrx="1115" lry="527" ulx="227" uly="450">ſehen wir den Planeten nicht in ſeinem vollen</line>
        <line lrx="1116" lry="579" ulx="225" uly="522">Schein „welches bey der Venere, dem Mereu-</line>
        <line lrx="1115" lry="623" ulx="226" uly="572">rio, auch dem Marte, ſuͤrnehmlich aber bey dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="669" type="textblock" ulx="228" uly="622">
        <line lrx="1155" lry="669" ulx="228" uly="622">Mond, bemerket wird, als von welchem wir bis⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1531" type="textblock" ulx="202" uly="674">
        <line lrx="1118" lry="722" ulx="226" uly="674">weilen gar nichts, bisweilen nur die halbe, bis⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="773" ulx="213" uly="725">weilen die ganze erleuchtete Helfte zu Geſicht be⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="842" ulx="228" uly="774">kommen. Wenn aber ein ſolcher Coͤrper ſehr weit</line>
        <line lrx="1120" lry="889" ulx="227" uly="826">von uns entfernet iſt, als der Jupiter und der Sa⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="924" ulx="229" uly="871">turnus; ſo iſt die von der Sonne erleuchtete Helfte</line>
        <line lrx="1126" lry="973" ulx="206" uly="903">von derjenigen „welche uns entgegen geſezt iſt, faſt</line>
        <line lrx="1121" lry="1025" ulx="227" uly="977">nicht merklich unterſchieden, dahero wir dieſe Pla⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1074" ulx="208" uly="1026">neten beſtaͤndig in vollem Licht erblicken. Dieſes</line>
        <line lrx="1120" lry="1125" ulx="230" uly="1077">voraus geſezt, ſo pflegt dieſer Einwurf gemacht zu</line>
        <line lrx="1123" lry="1176" ulx="232" uly="1127">werden: Wir ſehen die Cometen immer mit vollem</line>
        <line lrx="1121" lry="1224" ulx="230" uly="1179">Licht; wenn nun dieſelben nicht ſehr weit von uns</line>
        <line lrx="1123" lry="1275" ulx="231" uly="1229">entfernet waͤren, ſo muͤßten wir oͤfters von denſel⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1327" ulx="235" uly="1278">ben nur die Helfte, oder noch weniger zu Geſicht</line>
        <line lrx="1122" lry="1377" ulx="202" uly="1328">bekommen. Da aber dieſes nicht geſchicht, ſo</line>
        <line lrx="1121" lry="1429" ulx="236" uly="1379">folget, daß die Cometen von uns ſehr weit, ja</line>
        <line lrx="1022" lry="1477" ulx="235" uly="1429">weiter als der Mars, entfernet ſeyn muͤſſen.</line>
        <line lrx="1124" lry="1531" ulx="280" uly="1459">So wichtig dieſer Einwurf dem erſten Anſehen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1594" type="textblock" ulx="238" uly="1522">
        <line lrx="1150" lry="1594" ulx="238" uly="1522">nach ſcheinet, und auch ſo gar verſchiedene Aſtro-</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1918" type="textblock" ulx="239" uly="1580">
        <line lrx="1125" lry="1631" ulx="239" uly="1580">nomos bewogen, den Cometen eine ſehr entfernte</line>
        <line lrx="1126" lry="1693" ulx="239" uly="1622">Stelle anzuweiſen, ſo deutlich kan derſelbe doch,</line>
        <line lrx="1125" lry="1734" ulx="241" uly="1657">wenn man die Wuͤrkung ihrer groſſen Achmos-</line>
        <line lrx="1127" lry="1784" ulx="241" uly="1731">phære in Erwegung ziehet, gehoben werden.</line>
        <line lrx="1129" lry="1831" ulx="241" uly="1783">Denn es iſt genugſam bekannt, daß wegen der</line>
        <line lrx="1132" lry="1918" ulx="241" uly="1830">Luft, und der darinnen entſiehenden Strahlenbre⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1959" type="textblock" ulx="1028" uly="1880">
        <line lrx="1132" lry="1959" ulx="1028" uly="1880">chung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="503" type="textblock" ulx="1266" uly="263">
        <line lrx="1333" lry="306" ulx="1268" uly="263">chun</line>
        <line lrx="1333" lry="353" ulx="1267" uly="314">Obe</line>
        <line lrx="1333" lry="401" ulx="1266" uly="365">wir!</line>
        <line lrx="1333" lry="462" ulx="1267" uly="415">traͤg</line>
        <line lrx="1333" lry="503" ulx="1268" uly="464">inde</line>
      </zone>
      <zone lrx="1319" lry="552" type="textblock" ulx="1239" uly="517">
        <line lrx="1319" lry="552" ulx="1239" uly="517">als</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="905" type="textblock" ulx="1263" uly="566">
        <line lrx="1333" lry="608" ulx="1266" uly="566">dieſ</line>
        <line lrx="1333" lry="658" ulx="1266" uly="615">Ath</line>
        <line lrx="1333" lry="712" ulx="1267" uly="664">fen,</line>
        <line lrx="1332" lry="753" ulx="1265" uly="716">waͤr</line>
        <line lrx="1333" lry="813" ulx="1264" uly="766">Hel</line>
        <line lrx="1333" lry="855" ulx="1264" uly="818">Att</line>
        <line lrx="1333" lry="905" ulx="1263" uly="869">ter i</line>
      </zone>
      <zone lrx="1331" lry="955" type="textblock" ulx="1252" uly="919">
        <line lrx="1331" lry="955" ulx="1252" uly="919">mal</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1364" type="textblock" ulx="1262" uly="970">
        <line lrx="1333" lry="1009" ulx="1264" uly="970">chur</line>
        <line lrx="1333" lry="1065" ulx="1264" uly="1018">nah</line>
        <line lrx="1333" lry="1107" ulx="1263" uly="1066">Sor</line>
        <line lrx="1318" lry="1155" ulx="1265" uly="1121">der</line>
        <line lrx="1321" lry="1214" ulx="1263" uly="1171">de,</line>
        <line lrx="1333" lry="1262" ulx="1263" uly="1221">muß</line>
        <line lrx="1333" lry="1315" ulx="1263" uly="1278">gege</line>
        <line lrx="1323" lry="1364" ulx="1262" uly="1329">gen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1328" lry="1414" type="textblock" ulx="1226" uly="1369">
        <line lrx="1328" lry="1414" ulx="1226" uly="1369">alſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1660" type="textblock" ulx="1261" uly="1426">
        <line lrx="1333" lry="1465" ulx="1263" uly="1426">ten,</line>
        <line lrx="1333" lry="1516" ulx="1263" uly="1466">Tag</line>
        <line lrx="1332" lry="1564" ulx="1261" uly="1520">ſtaͤn</line>
        <line lrx="1333" lry="1608" ulx="1263" uly="1570">die</line>
        <line lrx="1333" lry="1660" ulx="1261" uly="1620">Son</line>
      </zone>
      <zone lrx="1331" lry="1712" type="textblock" ulx="1225" uly="1673">
        <line lrx="1331" lry="1712" ulx="1225" uly="1673">wuͤr</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="21" type="page" xml:id="s_Bd86a_021">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_021.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1147" lry="632" type="textblock" ulx="0" uly="280">
        <line lrx="1147" lry="331" ulx="0" uly="280">. chung, jederzeit mehr, als die Helfte von der</line>
        <line lrx="1057" lry="382" ulx="165" uly="330">Oberflaͤche der Erde, durch die Sonne erleuchtet</line>
        <line lrx="1056" lry="438" ulx="0" uly="380">. wird. Der Unterſcheid iſt zwar geringe, und be⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="489" ulx="166" uly="430">traͤgt nur etwas weniges uͤber einen halben Grad,</line>
        <line lrx="1054" lry="534" ulx="0" uly="480">1 indem die Horizontal-Refraction nicht mehr,</line>
        <line lrx="1058" lry="579" ulx="139" uly="531">als 33 bis 34 Minuten ausmacht. Weil aber</line>
        <line lrx="1057" lry="632" ulx="0" uly="582">1 dieſe Wuͤrkung von der Hoͤhe und Dichte unſerer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1256" lry="1742" type="textblock" ulx="0" uly="625">
        <line lrx="1249" lry="690" ulx="0" uly="625">Athmosphære herruͤhret; ſo iſt leicht zu begreif⸗</line>
        <line lrx="1058" lry="736" ulx="0" uly="680">. fen, daß wenn dieſelbe weit hoͤher und dichter</line>
        <line lrx="1224" lry="782" ulx="0" uly="732">4 waͤre, auch ein groͤſſerer Theil der Erde uͤber ie</line>
        <line lrx="1061" lry="839" ulx="0" uly="782">t Helfte erleuchtet werden wuͤrde. Da nun die</line>
        <line lrx="1061" lry="884" ulx="0" uly="832">1⸗ Athmosphære der Cometen nicht nur weit dich⸗</line>
        <line lrx="1061" lry="937" ulx="0" uly="884">e ter iſt, als unſere Luft, ſondern auch etliche 1000</line>
        <line lrx="1094" lry="992" ulx="1" uly="934">ſt mal weiter davon ausgedehnet iſt; ſo muß die Bre⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="1038" ulx="0" uly="984">1. chung der Sonnenſtrahlen ſo groß ſeyn, daß bey</line>
        <line lrx="1103" lry="1086" ulx="0" uly="1033">8 nahe die ganze Oberflaͤche eines Cometen von der</line>
        <line lrx="1064" lry="1141" ulx="0" uly="1082">u Sonne auf einmal erleuchtet wird. Folglich mag</line>
        <line lrx="1065" lry="1189" ulx="0" uly="1134">n der Comet, in Anſehung der Sonne und der Er⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="1237" ulx="0" uly="1184">8 de, eine Stelle haben, wie man immer will, ſo</line>
        <line lrx="1256" lry="1291" ulx="0" uly="1236">KE muß beſtaͤndig die ganze Helfte deſſelben, weQicheHY</line>
        <line lrx="1251" lry="1340" ulx="0" uly="1287">ht gegen uns ſtehet, erleuchtet ſeyn, und uns deswe⸗ 5</line>
        <line lrx="1110" lry="1391" ulx="0" uly="1337">ſo gen allezeit mit vollem Lichte ſcheinen. Wenn ſich</line>
        <line lrx="1102" lry="1445" ulx="0" uly="1385">ja alſo ja in einem Cometen Einwohner befinden ſoll⸗.</line>
        <line lrx="1068" lry="1491" ulx="153" uly="1437">ten, ſo wuͤrden dieſelben keiner Abwechſelung von</line>
        <line lrx="1067" lry="1548" ulx="0" uly="1483">n Tag und Nacht gewahr werden, ſondern eines be⸗</line>
        <line lrx="1067" lry="1591" ulx="0" uly="1534">9- ſtaͤndigen Tages genieſſen, ungeachtet ſie durch</line>
        <line lrx="1092" lry="1647" ulx="4" uly="1586">te die dichte und groſſe Arhmosphære das Bild der</line>
        <line lrx="1066" lry="1698" ulx="0" uly="1636">h, Sonne nicht wohl deutlich zu Geſicht bekommen</line>
        <line lrx="1086" lry="1742" ulx="3" uly="1688">s-⸗ würden. .</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="22" type="page" xml:id="s_Bd86a_022">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_022.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="743" lry="329" type="textblock" ulx="592" uly="229">
        <line lrx="743" lry="329" ulx="592" uly="229">r.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="461" type="textblock" ulx="261" uly="302">
        <line lrx="1154" lry="425" ulx="261" uly="302">Was von dem Schweif der Cometen</line>
        <line lrx="832" lry="461" ulx="521" uly="410">zu halten ſey?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1951" type="textblock" ulx="232" uly="461">
        <line lrx="1155" lry="563" ulx="262" uly="461">Ds fuͤrnehmſte Kennzeichen, wodurch ſich die</line>
        <line lrx="1155" lry="585" ulx="365" uly="536">Cometen in den Augen des gemeinen Volks</line>
        <line lrx="1156" lry="637" ulx="235" uly="585">von andern Sternen unterſcheiden, iſt ohne Zwei⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="685" ulx="260" uly="636">fel der Schwanz. Und wenn gleich die Aſtrono⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="735" ulx="259" uly="688">mi auch andere auſſerordentliche Planeten fuͤr Co⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="787" ulx="259" uly="737">meten ausgeben, welche ohne Schwanz erſcheinen,</line>
        <line lrx="1155" lry="837" ulx="259" uly="787">ſo pflegen dieſelben dennoch von dem gemeinen</line>
        <line lrx="1155" lry="887" ulx="259" uly="837">Mann nicht zu dieſer Claſſe gezaͤhlet zu werden.</line>
        <line lrx="1155" lry="937" ulx="258" uly="888">Hier kommt alſo erſtlich die Frage vor, ob alle</line>
        <line lrx="1155" lry="987" ulx="258" uly="938">diejenigen Cometen, welche ohne Schweif erſchei⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="1037" ulx="258" uly="988">nen, auch in der That deſſelben beraubet ſind, oder</line>
        <line lrx="1155" lry="1090" ulx="256" uly="1014">nicht? Gemeiniglich erſcheinet dieſer Anhang in</line>
        <line lrx="1156" lry="1137" ulx="258" uly="1088">einer ſehr veraͤnderlichen Geſtalt, indem derſelbe</line>
        <line lrx="1155" lry="1189" ulx="258" uly="1139">bald laͤnger, bald kuͤrzer, geſehen wird, biswei⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1242" ulx="258" uly="1164">len auch gar verſchwindet. Unter allen Cometen</line>
        <line lrx="1155" lry="1293" ulx="260" uly="1239">ſcheinet der An. 1680 und 1681 in Anſehung des</line>
        <line lrx="1155" lry="1338" ulx="232" uly="1289">Schwanzes am merkwuͤrdigſten zu ſeyn, welcher</line>
        <line lrx="1156" lry="1389" ulx="256" uly="1319">ſich, da er am groͤßten war, uͤber 100 Grad er⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1439" ulx="257" uly="1389">ſtreckte. Der Schwanz des Cometen von 1742</line>
        <line lrx="1154" lry="1490" ulx="258" uly="1440">betrug nur etliche Grad, und da gegen das Ende</line>
        <line lrx="1154" lry="1545" ulx="257" uly="1490">ſeiner Erſcheinung die Luft durch das Mondenlicht</line>
        <line lrx="1155" lry="1592" ulx="255" uly="1540">etwas erleuchtet wurde; ſo konnte man denſelben</line>
        <line lrx="1154" lry="1641" ulx="257" uly="1591">nicht mehr gewahr werden. An dem ſehr kleinen</line>
        <line lrx="1154" lry="1692" ulx="256" uly="1641">Cometen An. 1743 wurde gar kein Schwanz be⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1742" ulx="255" uly="1687">merket, und der von An. 1744 hatte anfaͤnglich</line>
        <line lrx="1152" lry="1792" ulx="255" uly="1743">einen Schwanz nur von 2 oder 3 Graden, welcher</line>
        <line lrx="1153" lry="1842" ulx="251" uly="1791">aber in etlichen Wochen biß auf 20 Grad ange⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1951" ulx="254" uly="1840">wachſen. Aus allen dergleichen Oktier atione</line>
        <line lrx="1156" lry="1934" ulx="1081" uly="1893">laͤßt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="306" type="textblock" ulx="1271" uly="260">
        <line lrx="1333" lry="306" ulx="1271" uly="260">laͤßt</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="23" type="page" xml:id="s_Bd86a_023">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_023.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="53" lry="409" type="textblock" ulx="0" uly="354">
        <line lrx="53" lry="409" ulx="0" uly="354">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="69" lry="1467" type="textblock" ulx="0" uly="477">
        <line lrx="55" lry="513" ulx="4" uly="477">die</line>
        <line lrx="56" lry="564" ulx="0" uly="526">lks</line>
        <line lrx="58" lry="614" ulx="0" uly="577">vei⸗</line>
        <line lrx="58" lry="663" ulx="0" uly="639">10⸗</line>
        <line lrx="64" lry="716" ulx="0" uly="676">Co⸗</line>
        <line lrx="60" lry="772" ulx="0" uly="739">en,</line>
        <line lrx="59" lry="815" ulx="0" uly="789">nen</line>
        <line lrx="60" lry="866" ulx="0" uly="838">den.</line>
        <line lrx="61" lry="915" ulx="1" uly="879">alle</line>
        <line lrx="61" lry="972" ulx="0" uly="929">hei⸗</line>
        <line lrx="63" lry="1016" ulx="0" uly="981">der</line>
        <line lrx="64" lry="1067" ulx="28" uly="1040">in</line>
        <line lrx="65" lry="1116" ulx="0" uly="1061">elbe</line>
        <line lrx="65" lry="1166" ulx="0" uly="1139">vei⸗</line>
        <line lrx="65" lry="1216" ulx="0" uly="1187">eten</line>
        <line lrx="66" lry="1266" ulx="8" uly="1232">des</line>
        <line lrx="66" lry="1324" ulx="0" uly="1280">cher</line>
        <line lrx="69" lry="1366" ulx="21" uly="1340">er⸗</line>
        <line lrx="65" lry="1424" ulx="0" uly="1387">742</line>
        <line lrx="68" lry="1467" ulx="0" uly="1429">nde</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1523" type="textblock" ulx="0" uly="1479">
        <line lrx="68" lry="1523" ulx="0" uly="1479">licht</line>
      </zone>
      <zone lrx="81" lry="1567" type="textblock" ulx="0" uly="1528">
        <line lrx="81" lry="1567" ulx="0" uly="1528">lben</line>
      </zone>
      <zone lrx="76" lry="1935" type="textblock" ulx="0" uly="1581">
        <line lrx="70" lry="1618" ulx="0" uly="1581">inen</line>
        <line lrx="71" lry="1667" ulx="18" uly="1630">be⸗</line>
        <line lrx="69" lry="1728" ulx="0" uly="1679">lich</line>
        <line lrx="70" lry="1776" ulx="2" uly="1731">cher</line>
        <line lrx="72" lry="1830" ulx="0" uly="1792">nge⸗</line>
        <line lrx="72" lry="1869" ulx="0" uly="1840">nen</line>
        <line lrx="76" lry="1935" ulx="1" uly="1881">laͤßt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1049" lry="220" type="textblock" ulx="477" uly="171">
        <line lrx="1049" lry="220" ulx="477" uly="171">S) o (O 19</line>
      </zone>
      <zone lrx="1060" lry="645" type="textblock" ulx="166" uly="242">
        <line lrx="1056" lry="294" ulx="168" uly="242">luͤßt ſich aber faſt gar nichts uͤber die wuͤrkliche Laͤnge</line>
        <line lrx="1056" lry="345" ulx="170" uly="294">des Schweifes ſchlieſſen; denn da das Licht deſſel⸗</line>
        <line lrx="1056" lry="394" ulx="171" uly="346">ben ſo ſehr ſchwach iſt, ſo kommt es hierbey ſehr</line>
        <line lrx="1055" lry="446" ulx="170" uly="395">ſtark auf die Beſchaffenheit unſerer Luft an. Iſt</line>
        <line lrx="1059" lry="493" ulx="169" uly="447">dieſelbe klar, und von keinem andern Licht erleuch⸗</line>
        <line lrx="1056" lry="547" ulx="169" uly="496">tet, ſo ſieht man den Schweif nicht nur deutlicher,</line>
        <line lrx="1060" lry="597" ulx="166" uly="521">ſondern auch laͤnger, als wenn die Luft neblicht</line>
        <line lrx="1057" lry="645" ulx="170" uly="596">und von dem Mond erleuchtet iſt. Dahero nicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1057" lry="696" type="textblock" ulx="140" uly="647">
        <line lrx="1057" lry="696" ulx="140" uly="647">zu vermuthen iſt, daß eine ſolche Veraͤnderung von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1498" type="textblock" ulx="169" uly="696">
        <line lrx="1056" lry="745" ulx="169" uly="696">einer in dem Cometen wuͤrklich vorgegangenen</line>
        <line lrx="1057" lry="796" ulx="169" uly="746">Veraͤnderung herruͤhre. Hernach beruhet die ſicht⸗</line>
        <line lrx="1058" lry="847" ulx="170" uly="798">bare Laͤnge des Schweifs hauptſaͤchlich auf deſſel⸗</line>
        <line lrx="1058" lry="898" ulx="169" uly="848">ben Stellung und Lage, in Anſehung der Erde.</line>
        <line lrx="1058" lry="947" ulx="169" uly="898">Sollte derſelbe gerade gegen uns zu, oder von uns</line>
        <line lrx="1059" lry="999" ulx="170" uly="948">abgekehret ſeyn; ſo wuͤrden wir nichts davon ſehen</line>
        <line lrx="1061" lry="1047" ulx="170" uly="998">koͤnnen, je mehr aber derſelbe ſeitwerts gewender</line>
        <line lrx="1062" lry="1096" ulx="170" uly="1049">wird, je geringer wird die Verkuͤrzung, unter wel⸗</line>
        <line lrx="1061" lry="1148" ulx="171" uly="1098">cher er ſcheinet. Aus dieſem Grunde iſt es alſo</line>
        <line lrx="1066" lry="1196" ulx="171" uly="1146">moͤglich, daß uns eben derſelbe Schweif bald lang,</line>
        <line lrx="1063" lry="1247" ulx="172" uly="1197">bald kurz, erſcheinet, bald ganz und gar unſicht⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="1298" ulx="172" uly="1247">bar iſt. Hieraus koͤnnen wir aber gleichwohl die</line>
        <line lrx="1064" lry="1348" ulx="173" uly="1297">Folge nicht ziehen, daß in den Schweifen der Co⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="1402" ulx="173" uly="1323">meten gar keine Veraͤnderung vor ſich gehe, viel⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="1448" ulx="175" uly="1398">mehr ſcheinet die Natur derſelben ſo beſchaffen zu</line>
        <line lrx="1099" lry="1498" ulx="174" uly="1447">ſeyn, daß dieſelbe nothwendig beſtaͤndigen Veraͤne</line>
      </zone>
      <zone lrx="792" lry="1548" type="textblock" ulx="174" uly="1499">
        <line lrx="792" lry="1548" ulx="174" uly="1499">derungen unterworfen ſeyn muͤſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="1884" type="textblock" ulx="174" uly="1547">
        <line lrx="1065" lry="1596" ulx="225" uly="1547">Was nun ferner die Materie, woraus die Co⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="1652" ulx="174" uly="1574">metenſchweife beſtehen, anlanget; ſo iſt gewiß,</line>
        <line lrx="1066" lry="1698" ulx="175" uly="1649">daß dieſelbe uͤber alle maſſen ſubtil ſeyn muͤſſe.</line>
        <line lrx="1068" lry="1753" ulx="176" uly="1700">Dieſes erhellet aus ihrer Durchſichtigkeit, indem</line>
        <line lrx="1069" lry="1799" ulx="174" uly="1749">ſo gar die kleinſten Sterne dadurch erkannt werden</line>
        <line lrx="1071" lry="1884" ulx="178" uly="1788">koͤnnen. Wir wiſſen aber aus s der Erfahrung, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1071" lry="1904" type="textblock" ulx="177" uly="1852">
        <line lrx="1071" lry="1904" ulx="177" uly="1852">2 B 2 man</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="24" type="page" xml:id="s_Bd86a_024">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_024.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="869" lry="223" type="textblock" ulx="289" uly="174">
        <line lrx="869" lry="223" ulx="289" uly="174">20 ) ° (</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="294" type="textblock" ulx="287" uly="243">
        <line lrx="1173" lry="294" ulx="287" uly="243">man auch durch die ſubtileſte Welke nicht nur keine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="551" type="textblock" ulx="286" uly="299">
        <line lrx="1179" lry="350" ulx="287" uly="299">Sterne, ſondern nicht einmal die Sonne ſehen</line>
        <line lrx="1173" lry="399" ulx="288" uly="348">koͤnne. Nun aber iſt eine Wolke nichts anders,</line>
        <line lrx="1183" lry="450" ulx="288" uly="397">als ein Nebel in der Entfernung, und da man</line>
        <line lrx="1174" lry="499" ulx="288" uly="449">durch einen Nebel in der Naͤhe noch wohl etwas</line>
        <line lrx="1174" lry="551" ulx="286" uly="500">ſehen kan; ſo iſt klar, daß je weiter ein Nebel von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="599" type="textblock" ulx="262" uly="550">
        <line lrx="1176" lry="599" ulx="262" uly="550">uns entfernet iſt, je mehr derſelbe ſeine Durchſich⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="750" type="textblock" ulx="282" uly="599">
        <line lrx="1175" lry="652" ulx="287" uly="599">tigkeit verlieren muͤſſe. Da nun die Cometen⸗</line>
        <line lrx="1176" lry="702" ulx="282" uly="650">ſchweife gewoͤhnlich viel tauſend, ja Millionen mal</line>
        <line lrx="1174" lry="750" ulx="285" uly="701">weiter von uns entfernet ſind, als die Wolken, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="802" type="textblock" ulx="227" uly="751">
        <line lrx="1173" lry="802" ulx="227" uly="751">dennoch durchſichtig ſind; ſo iſt unſtreitig, daß ihre</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="1808" type="textblock" ulx="274" uly="801">
        <line lrx="1174" lry="853" ulx="287" uly="801">Materie noch viel mehr mal ſubtiler ſeyn muͤſſe,</line>
        <line lrx="1173" lry="900" ulx="284" uly="851">als der geringſte Nebel. Wenn alſo ja die Come⸗</line>
        <line lrx="1172" lry="950" ulx="286" uly="901">tenſchweife gleich unſeren Wolken aus Duͤnſten be⸗</line>
        <line lrx="1171" lry="1001" ulx="285" uly="952">ſtaͤnden, wie einige dafuͤr halten; ſo muͤßte doch</line>
        <line lrx="1172" lry="1052" ulx="284" uly="1000">die Quantitaͤt dieſer Duͤnſte ſo geringe ſeyn, daß</line>
        <line lrx="1172" lry="1102" ulx="283" uly="1052">ſie kaum in einige Betrachtung gezogen werden</line>
        <line lrx="1171" lry="1153" ulx="284" uly="1102">koͤnnte. Nach den Rechnungen des beruͤhmten</line>
        <line lrx="1171" lry="1202" ulx="281" uly="1152">Nevwytons folget, daß alle waͤſſerichte Duͤnſte, aus</line>
        <line lrx="1170" lry="1254" ulx="282" uly="1203">welchen der Schweif eines Cometen beſtehen koͤnn⸗</line>
        <line lrx="1171" lry="1304" ulx="281" uly="1255">te, zuſammen genommen, nicht einmal einen cu⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="1352" ulx="282" uly="1303">biſchen Zoll Waſſer betragen. Es iſt demnach</line>
        <line lrx="1168" lry="1404" ulx="280" uly="1353">ſchwerlich zu glauben, daß dieſe Schweife aus waͤſ⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1455" ulx="278" uly="1406">ſerichten Duͤnſten zuſammen geſezt ſeyn ſollten, viel⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1506" ulx="278" uly="1455">mehr ſcheinet die Stellung der ſelben dieſe Meynung</line>
        <line lrx="1164" lry="1559" ulx="276" uly="1506">voͤllig umzuſtoſſen. Man hat nehmlich bey allen</line>
        <line lrx="1165" lry="1609" ulx="276" uly="1557">Cometen beſtaͤndig wahrgenommen, daß ihre</line>
        <line lrx="1164" lry="1655" ulx="276" uly="1607">Schweife nach einer geraden Linie von der Sonne</line>
        <line lrx="1164" lry="1708" ulx="277" uly="1657">abgekehret ſind. Nun aber iſt kein Grund anzu⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1758" ulx="274" uly="1707">zeigen, warum dieſe Duͤnſte nur von der Sonne</line>
        <line lrx="1161" lry="1808" ulx="275" uly="1758">entgegen geſezten Seite hinaufſteigen, und ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1865" type="textblock" ulx="264" uly="1809">
        <line lrx="1160" lry="1865" ulx="264" uly="1809">nur allein in dieſer Gegend auf halten ſollten, viel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1912" type="textblock" ulx="1067" uly="1861">
        <line lrx="1163" lry="1912" ulx="1067" uly="1861">mehr</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="25" type="page" xml:id="s_Bd86a_025">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_025.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="48" lry="544" type="textblock" ulx="0" uly="264">
        <line lrx="40" lry="293" ulx="1" uly="264">ne</line>
        <line lrx="42" lry="343" ulx="3" uly="317">en</line>
        <line lrx="43" lry="402" ulx="0" uly="363">s,</line>
        <line lrx="44" lry="444" ulx="1" uly="417">an</line>
        <line lrx="46" lry="493" ulx="0" uly="463">as</line>
        <line lrx="48" lry="544" ulx="0" uly="517">on</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="1853" type="textblock" ulx="0" uly="619">
        <line lrx="52" lry="644" ulx="1" uly="619">en⸗</line>
        <line lrx="51" lry="694" ulx="0" uly="658">nal</line>
        <line lrx="53" lry="744" ulx="0" uly="710">und</line>
        <line lrx="54" lry="806" ulx="0" uly="758">hre</line>
        <line lrx="56" lry="855" ulx="0" uly="809">ſſe,</line>
        <line lrx="57" lry="896" ulx="0" uly="870">ne⸗</line>
        <line lrx="57" lry="945" ulx="7" uly="908">be⸗</line>
        <line lrx="57" lry="1004" ulx="0" uly="959">och</line>
        <line lrx="59" lry="1055" ulx="0" uly="1009">daß</line>
        <line lrx="61" lry="1097" ulx="1" uly="1063">den</line>
        <line lrx="62" lry="1146" ulx="0" uly="1119">ten</line>
        <line lrx="63" lry="1197" ulx="0" uly="1167">aus</line>
        <line lrx="64" lry="1246" ulx="0" uly="1212">nn⸗</line>
        <line lrx="66" lry="1296" ulx="14" uly="1272">Cu⸗</line>
        <line lrx="65" lry="1354" ulx="0" uly="1310">iach</line>
        <line lrx="66" lry="1405" ulx="0" uly="1361">vaͤſ⸗</line>
        <line lrx="66" lry="1449" ulx="0" uly="1412">biel⸗</line>
        <line lrx="68" lry="1509" ulx="3" uly="1473">ung</line>
        <line lrx="66" lry="1549" ulx="0" uly="1514">llen</line>
        <line lrx="68" lry="1611" ulx="0" uly="1564">ihre</line>
        <line lrx="69" lry="1651" ulx="0" uly="1624">nne</line>
        <line lrx="70" lry="1711" ulx="0" uly="1675">nzu⸗</line>
        <line lrx="69" lry="1751" ulx="0" uly="1726">nne</line>
        <line lrx="69" lry="1811" ulx="14" uly="1765">ſich</line>
        <line lrx="70" lry="1853" ulx="0" uly="1816">biel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1915" type="textblock" ulx="0" uly="1865">
        <line lrx="75" lry="1915" ulx="0" uly="1865">nehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1029" lry="305" type="textblock" ulx="445" uly="244">
        <line lrx="1029" lry="305" ulx="445" uly="244">) e (GO 21</line>
      </zone>
      <zone lrx="1054" lry="1988" type="textblock" ulx="148" uly="321">
        <line lrx="1033" lry="372" ulx="152" uly="321">mehr ſcheinen alle Eigenſchaften der Duͤnſte die⸗</line>
        <line lrx="1033" lry="423" ulx="151" uly="371">ſer beſtaͤndigen Erfahrung entgegen zu ſtehen. An⸗</line>
        <line lrx="1034" lry="474" ulx="150" uly="422">dere Erklaͤrungen von der Natur dieſer Cometen⸗</line>
        <line lrx="1036" lry="523" ulx="150" uly="473">ſchweife ſind eben ſo viel Schwuͤrigkeiten unter⸗</line>
        <line lrx="1036" lry="575" ulx="149" uly="522">worfen, daß man ſich alſo noch nicht im Stande</line>
        <line lrx="1035" lry="624" ulx="150" uly="575">befindet, etwas zuverlaͤßiges davon zu ſagen.</line>
        <line lrx="1036" lry="674" ulx="150" uly="623">Vielleicht iſt ein Schweif eine nothwendige Folge</line>
        <line lrx="1037" lry="725" ulx="150" uly="674">des groſſen und ungeſtuͤmen Dunſtkreiſes, womit</line>
        <line lrx="1039" lry="776" ulx="149" uly="722">die Cometen umgeben ſind, und wenn wir die Ei⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="825" ulx="149" uly="775">genſchaften ſolcher Coͤrper, nebſt der Natur des</line>
        <line lrx="1039" lry="916" ulx="148" uly="824">Lichts, deutlicher einſehen ſollten, ſo wuͤrde es viel⸗</line>
        <line lrx="1038" lry="926" ulx="149" uly="877">leicht nicht ſchwer fallen, die wahre Urſache davon</line>
        <line lrx="1038" lry="976" ulx="149" uly="925">anzuzeigen. Es ſind einige auf die Gedanken ge⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="1026" ulx="150" uly="976">fallen, daß die hellen Schweife der Cometen eine</line>
        <line lrx="1039" lry="1078" ulx="149" uly="1025">groſſe Aehnlichkeit mit den Nordlichtern haben</line>
        <line lrx="1041" lry="1128" ulx="149" uly="1076">moͤchten, welche auf unſerer Erde wahrgenommen</line>
        <line lrx="1043" lry="1177" ulx="149" uly="1127">werden. Dieſer Einfall ſcheinet ſehr gluͤcklich aus⸗</line>
        <line lrx="1043" lry="1227" ulx="150" uly="1175">geſonnen zu ſeyn, indem der Ort, wo die Nord⸗</line>
        <line lrx="1054" lry="1278" ulx="151" uly="1227">lichter erſcheinen, weit hoͤher uͤber der Erde ſteht,</line>
        <line lrx="1043" lry="1330" ulx="150" uly="1278">als die Arhmospheære hinreichet, und alſo koͤnnte</line>
        <line lrx="1043" lry="1376" ulx="151" uly="1328">aus gleichem Grunde auch aus den Cometen eine</line>
        <line lrx="1044" lry="1429" ulx="152" uly="1378">aͤhnliche Materie weit uͤber die Athmosphære</line>
        <line lrx="1042" lry="1479" ulx="152" uly="1428">derſelben hinaufſteigen, und da dieſe die Hoͤhe</line>
        <line lrx="1045" lry="1529" ulx="151" uly="1480">unſerer Atchmosphære viel 1000 mal uͤbertrift;</line>
        <line lrx="1042" lry="1578" ulx="152" uly="1529">ſo waͤre es kein Wunder, wenn die Schweife der</line>
        <line lrx="1044" lry="1630" ulx="150" uly="1578">Cometen ſo unbegreiflich lang waͤren. Weil aber</line>
        <line lrx="1044" lry="1681" ulx="152" uly="1631">die wahre Urſache der Nordlichter noch nicht ge⸗</line>
        <line lrx="1043" lry="1732" ulx="151" uly="1682">nugſam bekannt iſt, ſo laͤßt ſich auch die ange⸗</line>
        <line lrx="1043" lry="1781" ulx="152" uly="1731">fuͤhrte Meynung noch zur Zeit weder genugſam</line>
        <line lrx="1045" lry="1832" ulx="152" uly="1779">beſtaͤttigen, noch wiederlegen. Dem ungeachtet,</line>
        <line lrx="1046" lry="1881" ulx="153" uly="1831">waͤre es ohne Zweifel eine wichtige Entdeckung,</line>
        <line lrx="1044" lry="1933" ulx="152" uly="1882">wenn man nur zeigen koͤnnte, daß die Schweife</line>
        <line lrx="1040" lry="1988" ulx="570" uly="1932">B 2 der</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="26" type="page" xml:id="s_Bd86a_026">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_026.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1174" lry="969" type="textblock" ulx="233" uly="241">
        <line lrx="840" lry="291" ulx="266" uly="241">22 Ey) o (B</line>
        <line lrx="1152" lry="365" ulx="266" uly="313">der Cometen, und die Nordlichter aus einerley</line>
        <line lrx="1152" lry="421" ulx="265" uly="364">Urſachen herkaͤmen. Man koͤnnte vielleicht auch</line>
        <line lrx="1154" lry="470" ulx="266" uly="414">mit gutem Grunde ſagen, daß die Schwaͤnze der</line>
        <line lrx="1157" lry="514" ulx="257" uly="464">Cometen von den Sonnenſtrahlen herruͤhreten,</line>
        <line lrx="1156" lry="568" ulx="268" uly="513">weil dieſelben beſtaͤndig von der Sonne abgekehrt</line>
        <line lrx="1157" lry="623" ulx="269" uly="562">geſehen werden. Denn es iſt aus der Erfahrung</line>
        <line lrx="1159" lry="669" ulx="271" uly="613">klar, daß die Sonnenſtrahlen auf diejenigen Coͤr⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="721" ulx="249" uly="665">per, welche davon erleuchtet werden, eine. kleine</line>
        <line lrx="1174" lry="769" ulx="233" uly="716">Kraft ausuͤben, und die ſubtilſten Theilchen der⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="822" ulx="272" uly="765">ſelben wuͤrklich in Bewegung ſezen. Hieraus ſol⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="872" ulx="272" uly="815">get, daß die Sonnenſtrahlen die ſubtilſten Luft⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="921" ulx="273" uly="864">ſtaͤubchen gleichfalls von ſich ſtoſſen muͤſſen, auf</line>
        <line lrx="1167" lry="969" ulx="275" uly="916">dieſe Art aber werden dieſelbe gegen die Erde ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1211" lry="1018" type="textblock" ulx="273" uly="965">
        <line lrx="1211" lry="1018" ulx="273" uly="965">trieben, daß alſo daher keine ſonderbare Wuͤrkung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1072" type="textblock" ulx="274" uly="1015">
        <line lrx="1168" lry="1072" ulx="274" uly="1015">zu verſpuͤhren iſt. Weil aber in den Cometen auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1206" lry="1118" type="textblock" ulx="273" uly="1067">
        <line lrx="1206" lry="1118" ulx="273" uly="1067">die von der Sonne abgekehrte Seite erleuchtet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1202" lry="1962" type="textblock" ulx="224" uly="1116">
        <line lrx="1168" lry="1170" ulx="276" uly="1116">wird, ſo muͤſſen dadurch die lubrilſten Theilchen</line>
        <line lrx="1179" lry="1218" ulx="274" uly="1167">von dem Coͤrper des Cometen weggeſtoſſen, und</line>
        <line lrx="1178" lry="1272" ulx="244" uly="1214">folglich in die der Sonne gegen uͤber liegende Ge⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="1324" ulx="276" uly="1267">gend getrieben werden. Man koͤnnte zwar ein⸗</line>
        <line lrx="1172" lry="1370" ulx="224" uly="1317">wenden, daß, da wahrſcheinlicher Weiſe auch alle</line>
        <line lrx="1170" lry="1421" ulx="250" uly="1366">Coͤrper gegen den Cometen ſchwer ſind, eben dieſe</line>
        <line lrx="1172" lry="1469" ulx="279" uly="1417">Schwere die Entfernung der ſüubtilſten Theilchen</line>
        <line lrx="1173" lry="1523" ulx="280" uly="1468">verhindern muͤßte. Allein, da die Schwere die⸗</line>
        <line lrx="1173" lry="1573" ulx="281" uly="1518">ſer kleinen Theilchen kaum merklich ſeyn kan, ſo</line>
        <line lrx="1171" lry="1620" ulx="277" uly="1568">wird dieſelbe leicht von der Gewalt der Strahlen</line>
        <line lrx="1171" lry="1674" ulx="281" uly="1621">uͤberwunden. Hierzu kommt noch, daß gegen</line>
        <line lrx="1171" lry="1719" ulx="279" uly="1670">das Ende des Dunſtkreiſes die Schwere weit ge⸗</line>
        <line lrx="1172" lry="1773" ulx="281" uly="1718">ringer ſeyn muͤſſe, als bey dem Kern, und dahers</line>
        <line lrx="1202" lry="1821" ulx="281" uly="1768">die Fortſtoſſung der Sonnenſtaͤubchen um ſo viel</line>
        <line lrx="1170" lry="1872" ulx="283" uly="1817">weniger aufgehalten werden kan. Sind dieſelben</line>
        <line lrx="1171" lry="1928" ulx="282" uly="1868">ober einmal ſo weit von dem Coͤrper des Cometen</line>
        <line lrx="1166" lry="1962" ulx="315" uly="1924">= ent⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="562" type="textblock" ulx="1288" uly="283">
        <line lrx="1332" lry="317" ulx="1295" uly="283">en</line>
        <line lrx="1334" lry="361" ulx="1295" uly="324">ker</line>
        <line lrx="1317" lry="419" ulx="1288" uly="381">9</line>
        <line lrx="1334" lry="460" ulx="1296" uly="422">N</line>
        <line lrx="1334" lry="511" ulx="1297" uly="476">ur</line>
        <line lrx="1334" lry="562" ulx="1297" uly="522">S</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="610" type="textblock" ulx="1298" uly="584">
        <line lrx="1334" lry="610" ulx="1298" uly="584">w</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="713" type="textblock" ulx="1293" uly="673">
        <line lrx="1334" lry="713" ulx="1293" uly="673">ni</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="862" type="textblock" ulx="1301" uly="781">
        <line lrx="1333" lry="811" ulx="1303" uly="781">te</line>
        <line lrx="1334" lry="862" ulx="1301" uly="824">Lc</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1866" type="textblock" ulx="1306" uly="1336">
        <line lrx="1334" lry="1866" ulx="1306" uly="1336">. N ce g. e—  8</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="27" type="page" xml:id="s_Bd86a_027">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_027.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="74" lry="696" type="textblock" ulx="0" uly="309">
        <line lrx="71" lry="353" ulx="0" uly="309">rley</line>
        <line lrx="70" lry="401" ulx="0" uly="359">auch</line>
        <line lrx="71" lry="446" ulx="16" uly="412">der</line>
        <line lrx="73" lry="504" ulx="0" uly="465">ten,</line>
        <line lrx="72" lry="556" ulx="0" uly="509">ehrt</line>
        <line lrx="72" lry="606" ulx="0" uly="569">ung</line>
        <line lrx="73" lry="648" ulx="0" uly="608">Coͤr⸗</line>
        <line lrx="74" lry="696" ulx="5" uly="660">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="86" lry="747" type="textblock" ulx="5" uly="712">
        <line lrx="86" lry="747" ulx="5" uly="712">der⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="76" lry="856" type="textblock" ulx="0" uly="760">
        <line lrx="76" lry="806" ulx="17" uly="760">ſol⸗</line>
        <line lrx="74" lry="856" ulx="0" uly="810">tuft⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="79" lry="908" type="textblock" ulx="15" uly="860">
        <line lrx="79" lry="908" ulx="15" uly="860">auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="76" lry="958" type="textblock" ulx="0" uly="921">
        <line lrx="76" lry="958" ulx="0" uly="921">ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="120" lry="1008" type="textblock" ulx="0" uly="960">
        <line lrx="120" lry="1008" ulx="0" uly="960">ung</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1103" type="textblock" ulx="0" uly="1011">
        <line lrx="75" lry="1055" ulx="0" uly="1011">auch</line>
        <line lrx="74" lry="1103" ulx="0" uly="1062">htet</line>
      </zone>
      <zone lrx="73" lry="1155" type="textblock" ulx="2" uly="1112">
        <line lrx="73" lry="1155" ulx="2" uly="1112">chen</line>
      </zone>
      <zone lrx="83" lry="1208" type="textblock" ulx="10" uly="1163">
        <line lrx="83" lry="1208" ulx="10" uly="1163">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1455" type="textblock" ulx="0" uly="1211">
        <line lrx="75" lry="1249" ulx="6" uly="1211">Ge⸗</line>
        <line lrx="72" lry="1299" ulx="8" uly="1262">ein⸗</line>
        <line lrx="74" lry="1349" ulx="0" uly="1312">alle</line>
        <line lrx="71" lry="1407" ulx="0" uly="1362">dieſe</line>
        <line lrx="72" lry="1455" ulx="0" uly="1412">chen</line>
      </zone>
      <zone lrx="72" lry="1499" type="textblock" ulx="5" uly="1463">
        <line lrx="72" lry="1499" ulx="5" uly="1463">die⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1660" type="textblock" ulx="0" uly="1564">
        <line lrx="68" lry="1610" ulx="0" uly="1564">hlen</line>
        <line lrx="68" lry="1660" ulx="0" uly="1622">gen</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="1760" type="textblock" ulx="0" uly="1713">
        <line lrx="66" lry="1760" ulx="0" uly="1713">ero</line>
      </zone>
      <zone lrx="97" lry="1801" type="textblock" ulx="1" uly="1764">
        <line lrx="97" lry="1801" ulx="1" uly="1764">viel</line>
      </zone>
      <zone lrx="63" lry="1966" type="textblock" ulx="0" uly="1812">
        <line lrx="63" lry="1850" ulx="4" uly="1812">ben</line>
        <line lrx="63" lry="1901" ulx="0" uly="1870">eten</line>
        <line lrx="57" lry="1966" ulx="0" uly="1919">nt⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="618" type="textblock" ulx="207" uly="194">
        <line lrx="1104" lry="254" ulx="516" uly="194">) 0%σ eE 23</line>
        <line lrx="1102" lry="324" ulx="215" uly="265">entfernet, daß ihre Schwere verſchwindet; ſo iſft</line>
        <line lrx="1102" lry="369" ulx="214" uly="320">keine Hinderniß mehr uͤbrig, wodurch eine noch</line>
        <line lrx="1101" lry="419" ulx="207" uly="371">groͤſſere Entfernung gehemmet werden koͤnnte.</line>
        <line lrx="1102" lry="471" ulx="213" uly="420">Nach dieſer Erklaͤrung begreift man ſogleich, war⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="519" ulx="213" uly="470">um die Schweife der Cometen immer von der</line>
        <line lrx="1102" lry="570" ulx="213" uly="519">Sonne abſtehen, und wenn auch eine kleine Ab⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="618" ulx="213" uly="570">weichung von dieſer Direction wahrgenommen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="669" type="textblock" ulx="179" uly="621">
        <line lrx="1104" lry="669" ulx="179" uly="621">wird, ſo muß die Urſache davon in der krummli⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1170" type="textblock" ulx="206" uly="670">
        <line lrx="1107" lry="720" ulx="206" uly="670">nichten Bewegung des Cometen ſelbſt geſucht wer⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="769" ulx="214" uly="720">den, indem dieſe Sonnenſtaͤubchen dem veraͤnder⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="820" ulx="214" uly="770">ten Lauf des Cometen ſogleich nicht folgen koͤnnen.</line>
        <line lrx="1104" lry="869" ulx="211" uly="819">Laut dieſer Meynung waͤren alſo die Schweife der</line>
        <line lrx="1105" lry="919" ulx="212" uly="870">Cometen nichts anders, als eine groſſe Menge</line>
        <line lrx="1143" lry="969" ulx="212" uly="920">Sonnenſtaͤubchen, welche durch die Lichtſtrahlen</line>
        <line lrx="1105" lry="1019" ulx="212" uly="971">von dem Coͤrper des Cometen weggeſtoſſen worden,</line>
        <line lrx="1147" lry="1071" ulx="213" uly="1021">und ſich in der Gegend hinter dem Cometen ver⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1121" ulx="213" uly="1070">ſammelt haben; und die von dieſen Staͤubchen</line>
        <line lrx="1106" lry="1170" ulx="210" uly="1120">zuruͤck geprellte Sonnenſtrahlen ſtellen uns die Er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="1221" type="textblock" ulx="179" uly="1169">
        <line lrx="1104" lry="1221" ulx="179" uly="1169">ſcheinung des Schwanzes vor. Dieſe Erklaͤrung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1470" type="textblock" ulx="207" uly="1220">
        <line lrx="1107" lry="1269" ulx="213" uly="1220">ſcheinet auch noch durch einen ſonderbaren Umſtand,</line>
        <line lrx="1106" lry="1320" ulx="213" uly="1271">welcher bey dem Cometen An. 1744 wahrgenom⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1370" ulx="213" uly="1320">men worden, beſtaͤtiget zu werden. Nemlich, die</line>
        <line lrx="1106" lry="1421" ulx="207" uly="1370">nach der Sonne zuſtehende Seite des Barts er⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1470" ulx="212" uly="1421">ſchiene etwas eingedruckt, welches eine nothwen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="1521" type="textblock" ulx="163" uly="1469">
        <line lrx="1105" lry="1521" ulx="163" uly="1469">dige Folge der Kraft der Strahlen iſt, indem die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1925" type="textblock" ulx="206" uly="1521">
        <line lrx="1105" lry="1572" ulx="213" uly="1521">aͤuſſerſten Theile der Arhmosphere in dieſer Ge⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1622" ulx="210" uly="1570">gend nach dem Kern des Cometen geſtoſſen wer⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1670" ulx="209" uly="1621">den. Sollte nun dieſe Urſache der Wahrheit ge⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1722" ulx="209" uly="1668">maͤß ſeyn, ſo ſiehet man ſogleich in was fuͤr Faͤllen</line>
        <line lrx="1107" lry="1770" ulx="209" uly="1722">die Cometen mit Schweifen begabt ſeyn muͤſſen.</line>
        <line lrx="1110" lry="1823" ulx="207" uly="1771">Denn erſtlich wird dazu eine ſolche groſſe und dichta</line>
        <line lrx="1107" lry="1876" ulx="206" uly="1822">Athmosphære erfordert, daß auch die von der</line>
        <line lrx="1134" lry="1925" ulx="619" uly="1870">B 4 Son ne</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="28" type="page" xml:id="s_Bd86a_028">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_028.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1124" lry="564" type="textblock" ulx="186" uly="190">
        <line lrx="812" lry="254" ulx="186" uly="190">24 ) °(</line>
        <line lrx="1121" lry="320" ulx="205" uly="263">Sonne abſtehende Helfte beynahe ganz erleuchtet</line>
        <line lrx="1122" lry="367" ulx="235" uly="311">wird, welcher Umſtand durch alle Obſervationes</line>
        <line lrx="1121" lry="414" ulx="213" uly="363">ſehr ſchoͤn beſtaͤtiget wird. Hernach muß auch</line>
        <line lrx="1124" lry="466" ulx="238" uly="414">das Licht, welches der Eemet von der Sonne em⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="515" ulx="231" uly="463">pfaͤngt, ſehr ſtark ſeyn. Dieſes wird auch durch</line>
        <line lrx="1124" lry="564" ulx="237" uly="514">die Erfahrung bekraͤftiget, indem an den Cometen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="665" type="textblock" ulx="172" uly="565">
        <line lrx="1124" lry="618" ulx="172" uly="565">welche von der Sonne ſehr weit abſtehen, faſt gar</line>
        <line lrx="1149" lry="665" ulx="238" uly="614">kein, oder nur ein ſehr kurzer Schweif bemerket</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="765" type="textblock" ulx="237" uly="665">
        <line lrx="1125" lry="716" ulx="238" uly="665">wird; hingegen aber, je mehr ſich ein Comet der</line>
        <line lrx="1130" lry="765" ulx="237" uly="715">Sonne naͤhert, je laͤnger erſcheinet der Schweif,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1212" lry="916" type="textblock" ulx="236" uly="763">
        <line lrx="1212" lry="817" ulx="237" uly="763">in ſofern nemlich die Stelle der Erde ſo beſchaffen</line>
        <line lrx="1162" lry="866" ulx="237" uly="815">iſt, daß man denſelben in einer allzuſtarken Ver⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="916" ulx="236" uly="865">kuͤrzung anſchaut. Dieſe Erklaͤrung hat den ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1108" type="textblock" ulx="189" uly="900">
        <line lrx="1125" lry="966" ulx="189" uly="900">um die Aſtronomie ſo hoch verdient gemachten</line>
        <line lrx="1126" lry="1018" ulx="205" uly="967">Kevpler zum Urheber, und da dieſelbe leicht ſo aus⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1108" ulx="233" uly="1016">Eeuhrer⸗ und befeſtiget werden koͤnnte, daß faſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1173" lry="1116" type="textblock" ulx="253" uly="1065">
        <line lrx="1173" lry="1116" ulx="253" uly="1065">ein Zweifel uͤbrig bliebe; ſo gereichet dieſer Ein⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1167" type="textblock" ulx="203" uly="1113">
        <line lrx="1127" lry="1167" ulx="203" uly="1113">fall nicht wenig zu Vermehrung des Ruhms dieſes</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="1266" type="textblock" ulx="233" uly="1161">
        <line lrx="1181" lry="1219" ulx="233" uly="1161">groſſen Mannes. Endlich iſt zu merken, daß die</line>
        <line lrx="1147" lry="1266" ulx="233" uly="1216">Schweife von verſchiedenen Cometen der Laͤnge</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1317" type="textblock" ulx="211" uly="1266">
        <line lrx="1129" lry="1317" ulx="211" uly="1266">nach ſehr ſtark unterſchieden ſeyn koͤnnen, je nach⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1367" type="textblock" ulx="234" uly="1316">
        <line lrx="1162" lry="1367" ulx="234" uly="1316">dem der Dunſtkreiß derſelben groͤſſer oder kleiner</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1417" type="textblock" ulx="233" uly="1365">
        <line lrx="1128" lry="1417" ulx="233" uly="1365">iſt, und dieſelben weiter oder naͤher von der Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1469" type="textblock" ulx="210" uly="1416">
        <line lrx="1128" lry="1469" ulx="210" uly="1416">abſtehen. Der Schweif des beſagten Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1619" type="textblock" ulx="226" uly="1466">
        <line lrx="1128" lry="1520" ulx="226" uly="1466">vom Jahr 1744 moͤchte ſich an der Laͤnge wohl</line>
        <line lrx="1131" lry="1568" ulx="232" uly="1518">auf 600000 deutſche Meilen belauffen; uͤber wel⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1619" ulx="233" uly="1568">che, ob gleich ſehr grofſe Laͤnge man ſich nicht mehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1669" type="textblock" ulx="233" uly="1620">
        <line lrx="1160" lry="1669" ulx="233" uly="1620">ſo ſtark zu verwundern Urſache findet, wenn man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1924" type="textblock" ulx="223" uly="1668">
        <line lrx="1131" lry="1718" ulx="232" uly="1668">die Kraft und die Geſchwindigkeit der Lichtſtrah⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1770" ulx="223" uly="1717">len in Erwegung ziehet. Wollte man aber die</line>
        <line lrx="1128" lry="1820" ulx="232" uly="1768">Meynung von den waͤſſerichten Duͤnſten behaupten;</line>
        <line lrx="1128" lry="1870" ulx="231" uly="1818">ſo muͤßte dieſelbe durch dieſe ſo erſtannliche Laͤnge</line>
        <line lrx="1124" lry="1924" ulx="230" uly="1868">gleich umgeſtoſſen werden. V.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="29" type="page" xml:id="s_Bd86a_029">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_029.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1152" lry="735" type="textblock" ulx="232" uly="203">
        <line lrx="1113" lry="264" ulx="515" uly="203">S) ( 35</line>
        <line lrx="1092" lry="410" ulx="269" uly="349">Wie die Bewegung der Cometen</line>
        <line lrx="1152" lry="478" ulx="540" uly="405">beſchaffen ſey ?? ⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="566" ulx="233" uly="473">Well ſich die Erde beſtaͤndig innerhalb vier und</line>
        <line lrx="1117" lry="586" ulx="343" uly="535">zwanzig Stunden um ihre Axe vom Abend</line>
        <line lrx="1118" lry="643" ulx="232" uly="584">gegen Morgen herum drehet, wir aber dieſe Be⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="687" ulx="233" uly="637">wegung nicht gewahr werden; ſo ſcheinen uns alle</line>
        <line lrx="1122" lry="735" ulx="233" uly="685">auſſer dem Erdwirbel befindliche Coͤrper eine glei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="785" type="textblock" ulx="211" uly="735">
        <line lrx="1121" lry="785" ulx="211" uly="735">che Bewegung zu haben, und ſich innerhalb vier</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="937" type="textblock" ulx="235" uly="783">
        <line lrx="1169" lry="838" ulx="235" uly="783">und zwanzig Stunden vom Morgen nach Abend</line>
        <line lrx="1123" lry="890" ulx="236" uly="835">um eben dieſelbe Axe herum zu drehen. Dieſe</line>
        <line lrx="1145" lry="937" ulx="235" uly="880">ſcheinbare Bewegung iſt alſo auch den Cometen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="988" type="textblock" ulx="225" uly="935">
        <line lrx="1132" lry="988" ulx="225" uly="935">mit allen uͤbrigen Sternen, gemein, und dahero</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="1340" type="textblock" ulx="234" uly="987">
        <line lrx="1123" lry="1038" ulx="236" uly="987">ſehen wir dieſelbe bald auf⸗bald untergehen, wenn</line>
        <line lrx="1180" lry="1101" ulx="236" uly="1032">ihre Declination nicht groͤſſer iſt, als die Polus⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1136" ulx="236" uly="1087">hoͤhe, in welchem Fall ſie beſtaͤndig uͤber dem Ho⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1188" ulx="234" uly="1133">rizont bleiben. Auſſer dieſer allgemeinen Bewe⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1237" ulx="235" uly="1188">gung haben aber die Cometen einen ſonderbaren</line>
        <line lrx="1169" lry="1291" ulx="236" uly="1237">Lauf, wodurch dieſelben von den Fixſternen, als</line>
        <line lrx="1128" lry="1340" ulx="236" uly="1285">bey welchen nur die allgemeine Bewegung ſtatt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1392" type="textblock" ulx="210" uly="1337">
        <line lrx="1129" lry="1392" ulx="210" uly="1337">findet, unterſchieden werden, und dieſe gleichſam</line>
      </zone>
      <zone lrx="1206" lry="1592" type="textblock" ulx="237" uly="1385">
        <line lrx="1206" lry="1440" ulx="238" uly="1385">den Cometen eigene Bewegung wird aus der Ver.</line>
        <line lrx="1160" lry="1491" ulx="237" uly="1436">aͤnderung ihrer Stelle, in Anſehung der Fixſterne</line>
        <line lrx="1161" lry="1543" ulx="238" uly="1485">beurtheilet. Wenn zum Exempel ein Comet heute</line>
        <line lrx="1140" lry="1592" ulx="238" uly="1537">dicht bey einem Fipſtern ſtuͤnde, morgen aber um</line>
      </zone>
      <zone lrx="1196" lry="1638" type="textblock" ulx="239" uly="1587">
        <line lrx="1196" lry="1638" ulx="239" uly="1587">fuͤnf Grad von eben demſelben Stern entſernet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1691" type="textblock" ulx="241" uly="1638">
        <line lrx="1132" lry="1691" ulx="241" uly="1638">waͤre; ſo ſagt man, daß dieſer Comet in dieſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1741" type="textblock" ulx="164" uly="1686">
        <line lrx="1132" lry="1741" ulx="164" uly="1686">Zeit einen Weg von fuͤnf Grad an dem Himmel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1945" type="textblock" ulx="238" uly="1740">
        <line lrx="1132" lry="1793" ulx="238" uly="1740">durchgelauffen. Giebt man auf die Direction</line>
        <line lrx="1134" lry="1842" ulx="244" uly="1789">dieſes Wegs, welchen ein Comet durch ſeine ei⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="1894" ulx="242" uly="1839">gene Bewegung zuruͤck legt, acht; ſo wird man</line>
        <line lrx="1158" lry="1945" ulx="640" uly="1893">B 5 leicht</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="30" type="page" xml:id="s_Bd86a_030">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_030.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1157" lry="1934" type="textblock" ulx="176" uly="206">
        <line lrx="1100" lry="254" ulx="245" uly="206">26 HSGG) ° (&amp;</line>
        <line lrx="1126" lry="328" ulx="242" uly="279">leicht finden, ob dieſelbe vom Morgen gegen</line>
        <line lrx="1131" lry="381" ulx="241" uly="330">Abend, oder vom Abend gegen Morgen, oder</line>
        <line lrx="1157" lry="430" ulx="241" uly="380">von Norden gegen Suͤden, oder von Suͤden gegen</line>
        <line lrx="1128" lry="479" ulx="239" uly="428">Norden, oder aber nach einer zwiſchen dieſen vier</line>
        <line lrx="1127" lry="529" ulx="230" uly="479">Hauptgegenden liegenden Gegend, gerichtet ſey.</line>
        <line lrx="1128" lry="579" ulx="227" uly="529">Die Ordnung der zwoͤlf himmliſchen Zeichen, wel⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="629" ulx="232" uly="579">che die Sonne in einem Jahr, der Mond aber in</line>
        <line lrx="1127" lry="681" ulx="238" uly="630">einem Monath durchzulauffen ſcheinet, gehet vom</line>
        <line lrx="1127" lry="732" ulx="231" uly="678">Abend gegen Morgen. Wenn alſo ein Comet</line>
        <line lrx="1125" lry="782" ulx="235" uly="729">ſeinen eigenen Lauf vom Abend gegen Morgen</line>
        <line lrx="1127" lry="834" ulx="234" uly="779">richtet, ſo ſagt man, daß er nach der Ordnung</line>
        <line lrx="1127" lry="883" ulx="233" uly="828">der Zeichen fortgehe, und rechtlaͤufig ſey; geht</line>
        <line lrx="1129" lry="932" ulx="235" uly="880">aber der Comet vom Morgen gegen Abend, ſo</line>
        <line lrx="1128" lry="981" ulx="235" uly="929">laͤuft er wieder die Ordnung der Zeichen, und wird</line>
        <line lrx="1128" lry="1032" ulx="236" uly="981">dahero ruͤcklaͤufig genannt, welche Benennungen</line>
        <line lrx="1130" lry="1082" ulx="229" uly="1031">auch bey den Planeten in den Calendern haͤufig vor⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1130" ulx="237" uly="1080">kommen. Ungeachtet aber die Planeten uns bald</line>
        <line lrx="1128" lry="1182" ulx="235" uly="1131">rechtlaͤufig, bald ruͤcklaͤuſig, bald geſchwinder,</line>
        <line lrx="1128" lry="1243" ulx="237" uly="1180">bald langſamer, fortzugehen ſcheinen, ſo bleiben</line>
        <line lrx="1127" lry="1282" ulx="237" uly="1234">dieſelben doch beſtaͤndig in dem Zodiaco, oder</line>
        <line lrx="1130" lry="1334" ulx="235" uly="1281">Thierkreiſe, und entfernen ſich von der Ecliptic,</line>
        <line lrx="1127" lry="1381" ulx="176" uly="1331">oder dem Weg der Sonne, nicht uͤber ſechs Grad.</line>
        <line lrx="1128" lry="1435" ulx="234" uly="1379">Die Cometen aber ſind nicht nur eben dieſen Ver⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1484" ulx="235" uly="1429">aͤnderungen, welche wir bey den Planeten in An⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1535" ulx="227" uly="1485">ſehung ihrer Bewegungen wahrnehmen, unter⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1584" ulx="233" uly="1531">worffen, ſondern ihre Bahn iſt auch gemeiniglich</line>
        <line lrx="1124" lry="1637" ulx="232" uly="1583">von dem Thierkreiß ſehr unterſchieden, und es iſt</line>
        <line lrx="1124" lry="1684" ulx="232" uly="1633">nicht leicht ein Ort an dem Himmel zu beſtimmen,</line>
        <line lrx="1124" lry="1732" ulx="232" uly="1682">wo man nicht ſchon einen Cometen beobachtet haͤt⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1784" ulx="233" uly="1732">te. Dieſe ſo groſſe Irregularitaͤt, welche bey</line>
        <line lrx="1121" lry="1838" ulx="187" uly="1783">dem Lauf der Cometen wahrgenommen wird, iſt</line>
        <line lrx="1123" lry="1889" ulx="231" uly="1833">aber hauptſaͤchlich der Bewegung der Erde zuzu⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1934" ulx="290" uly="1881">WR ſchreiben.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="31" type="page" xml:id="s_Bd86a_031">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_031.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="31" lry="700" type="textblock" ulx="0" uly="272">
        <line lrx="31" lry="700" ulx="0" uly="272">„☛ rrne  ee e</line>
      </zone>
      <zone lrx="15" lry="1098" type="textblock" ulx="0" uly="724">
        <line lrx="15" lry="1098" ulx="0" uly="724">— — —</line>
      </zone>
      <zone lrx="961" lry="1800" type="textblock" ulx="236" uly="1751">
        <line lrx="961" lry="1800" ulx="236" uly="1751">Aus allem dieſen folget alſo unſtreitig,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="269" type="textblock" ulx="564" uly="201">
        <line lrx="1147" lry="269" ulx="564" uly="201">G) o(&amp; 27</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="396" type="textblock" ulx="261" uly="292">
        <line lrx="1152" lry="344" ulx="261" uly="292">ſchreiben. Denn da uns die Bewegung der Pla⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="396" ulx="261" uly="343">neten ſehr regulaͤr und gleichfoͤrmig vorkommen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1181" lry="443" type="textblock" ulx="230" uly="393">
        <line lrx="1181" lry="443" ulx="230" uly="393">wuͤrde, wenn wir dieſelben aus der Sonne an⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="644" type="textblock" ulx="261" uly="445">
        <line lrx="1152" lry="494" ulx="261" uly="445">ſchauen koͤnnten; ſo wuͤrden wir auch, wenn wir</line>
        <line lrx="1151" lry="544" ulx="262" uly="493">uns in der Sonne befaͤnden, keine ſo groſſe Un⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="593" ulx="261" uly="545">richtigkeit in dem Lauf der Cometen wahrnehmen.</line>
        <line lrx="1153" lry="644" ulx="262" uly="596">Man hat aber in der Aſtronomie Mittel ausgefun⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="693" type="textblock" ulx="217" uly="639">
        <line lrx="1155" lry="693" ulx="217" uly="639">den, jederzeit den Ort am Himmel zu beſtimmen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="744" type="textblock" ulx="263" uly="694">
        <line lrx="1155" lry="744" ulx="263" uly="694">wo man aus der Sonne die Cometen ſehen wuͤrde,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="794" type="textblock" ulx="237" uly="742">
        <line lrx="1151" lry="794" ulx="237" uly="742">und da ſindet ſich in der That, daß die meiſten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1250" type="textblock" ulx="260" uly="794">
        <line lrx="1153" lry="844" ulx="260" uly="794">Irregularitaͤten bey dem Lauf dieſer Coͤrper weg⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="896" ulx="264" uly="845">fallen. Denn da erſtlich die Bahn der Cometen,</line>
        <line lrx="1152" lry="947" ulx="263" uly="894">wie wir dieſelbe aus der Erde ſehen, gemeiniglich</line>
        <line lrx="1155" lry="996" ulx="262" uly="946">nicht nach einer geraden Linie an dem Himmel,</line>
        <line lrx="1154" lry="1046" ulx="264" uly="996">oder nach einem groſſen Zirkul deſſelben gerichtet</line>
        <line lrx="1155" lry="1094" ulx="262" uly="1047">iſt; ſo wuͤrden einem Zuſchauer in der Sonne alle</line>
        <line lrx="1154" lry="1144" ulx="263" uly="1094">Cometen nach ſolchen groſſen Zirkuln ſich zu bewe⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1196" ulx="262" uly="1143">gen ſcheinen, woraus dann folget, daß ein Comet</line>
        <line lrx="1171" lry="1250" ulx="264" uly="1196">ſich immer in eben demſelben Plano befinde, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1296" type="textblock" ulx="240" uly="1246">
        <line lrx="1154" lry="1296" ulx="240" uly="1246">daß dieſes Planum durch die Sonne gehe. Her⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1194" lry="1953" type="textblock" ulx="257" uly="1296">
        <line lrx="1154" lry="1345" ulx="263" uly="1296">nach wuͤrde ein Zuſchauer in der Sonne den Co⸗</line>
        <line lrx="1187" lry="1397" ulx="263" uly="1349">meten entweder immer rechtlaͤuſig, oder immer</line>
        <line lrx="1154" lry="1447" ulx="257" uly="1390">ruͤcklaͤufig ſehen, und auch in ſeiner Geſchwindig⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="1499" ulx="261" uly="1447">keit keine ſo groſſe Ungleichheit wahrnehmen. Er</line>
        <line lrx="1155" lry="1547" ulx="261" uly="1499">wuͤrde zwar darinne eine Veraͤnderung beobachten,</line>
        <line lrx="1161" lry="1598" ulx="261" uly="1547">allein dieſelbe wuͤrde ſich dergeſtalt nach der Di⸗</line>
        <line lrx="1154" lry="1648" ulx="261" uly="1599">ſtanz des Cometen von der Sonne richten, daß</line>
        <line lrx="1152" lry="1699" ulx="261" uly="1650">die Bewegung um ſo viel geſchwinder ſcheinen</line>
        <line lrx="1151" lry="1750" ulx="260" uly="1699">wuͤrde, je naͤher der Comet zu der Sonne kaͤme.</line>
        <line lrx="1194" lry="1798" ulx="1011" uly="1750">daß ſich</line>
        <line lrx="1151" lry="1850" ulx="261" uly="1799">der Lauf der Cometen nach der Sonne richte, und</line>
        <line lrx="1151" lry="1910" ulx="259" uly="1850">daß die Sonne gleichſam der Mittelpunkt der Be⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1953" ulx="1012" uly="1910">wegung</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="32" type="page" xml:id="s_Bd86a_032">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_032.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="97" lry="1585" type="textblock" ulx="90" uly="1565">
        <line lrx="97" lry="1585" ulx="90" uly="1565">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1075" lry="397" type="textblock" ulx="186" uly="207">
        <line lrx="904" lry="276" ulx="189" uly="207">28 D) o(gE</line>
        <line lrx="1074" lry="352" ulx="187" uly="294">wegung ſowohl der Cometen als der Planeten</line>
        <line lrx="1075" lry="397" ulx="186" uly="350">ſeyn muͤßte. Um derohalben den Lauf eines Co⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="447" type="textblock" ulx="187" uly="399">
        <line lrx="1106" lry="447" ulx="187" uly="399">meten richtig zu beurtheilen, ſo muß man nicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="701" type="textblock" ulx="182" uly="450">
        <line lrx="1079" lry="499" ulx="186" uly="450">auf die Bewegung deſſelben, wie uns ſolche auf</line>
        <line lrx="1073" lry="549" ulx="182" uly="500">der Erde vorkoͤmmt, ſondern auf diejenige, welche</line>
        <line lrx="1073" lry="598" ulx="185" uly="551">man aus der Sonne wahrnehmen wuͤrde, acht</line>
        <line lrx="1074" lry="652" ulx="186" uly="601">haben. Auf dieſe Weiſe wird man aber eine</line>
        <line lrx="1072" lry="701" ulx="183" uly="650">groſſe Aehnlichkeit zwiſchen dem Lauf der Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="751" type="textblock" ulx="183" uly="702">
        <line lrx="1103" lry="751" ulx="183" uly="702">und der Planeten gewahr werden, woraus die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1074" lry="800" type="textblock" ulx="182" uly="752">
        <line lrx="1074" lry="800" ulx="182" uly="752">wunderbare Ordnung in dem ſaͤmmtlichen Welt⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1081" lry="852" type="textblock" ulx="182" uly="803">
        <line lrx="1081" lry="852" ulx="182" uly="803">gebaͤude um ſo viel deutlicher erhellet. Die Pla⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1072" lry="902" type="textblock" ulx="181" uly="852">
        <line lrx="1072" lry="902" ulx="181" uly="852">neten bewegen ſich um die Sonne herum, aber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1071" lry="952" type="textblock" ulx="134" uly="900">
        <line lrx="1071" lry="952" ulx="134" uly="900">nicht in Zirkullinien, ſondern ihre Bahn ſtellet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1072" lry="1003" type="textblock" ulx="161" uly="952">
        <line lrx="1072" lry="1003" ulx="161" uly="952">eine ablange Rundung vor, in welcher die Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="1060" type="textblock" ulx="161" uly="1002">
        <line lrx="1105" lry="1060" ulx="161" uly="1002">alſo ſtehet, daß ſie einer Spize naͤher iſt, als der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1071" lry="1102" type="textblock" ulx="177" uly="1053">
        <line lrx="1071" lry="1102" ulx="177" uly="1053">andern. Der Ort nun, wo ein Planet der Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1254" type="textblock" ulx="158" uly="1102">
        <line lrx="1071" lry="1158" ulx="158" uly="1102">am naͤchſten kommt, heiſſet ſein Perihelium, oder</line>
        <line lrx="1099" lry="1209" ulx="177" uly="1154">Sonnennaͤhe; wo er aber von der Sonne am wei⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1254" ulx="163" uly="1205">teſten entfernet iſt, wird das Aphelium, oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1070" lry="1405" type="textblock" ulx="158" uly="1254">
        <line lrx="1070" lry="1308" ulx="158" uly="1254">Sonnenferne, genannt. Bey den Planeten iſt</line>
        <line lrx="1069" lry="1353" ulx="174" uly="1301">aber der Unterſchied zwiſchen der groͤßten und klein⸗</line>
        <line lrx="1069" lry="1405" ulx="174" uly="1353">ſten Entfernung von der Sonne nicht groß, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1069" lry="1454" type="textblock" ulx="173" uly="1406">
        <line lrx="1069" lry="1454" ulx="173" uly="1406">dieſes iſt die Urſache, warum ein Planet bey nahe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="1557" type="textblock" ulx="173" uly="1455">
        <line lrx="1102" lry="1506" ulx="173" uly="1455">immer gleich weit von der Sonne entfernet blei⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1557" ulx="174" uly="1506">bet, worauf ohne Zweifel auch der ruhige und in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1067" lry="1608" type="textblock" ulx="174" uly="1554">
        <line lrx="1067" lry="1608" ulx="174" uly="1554">einem Gleichgewicht befindliche Zuſtand ihrer Ath-</line>
      </zone>
      <zone lrx="1067" lry="1660" type="textblock" ulx="138" uly="1606">
        <line lrx="1067" lry="1660" ulx="138" uly="1606">mosphære beruhet. Die Bahnen der Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1067" lry="1758" type="textblock" ulx="171" uly="1657">
        <line lrx="1064" lry="1710" ulx="171" uly="1657">ſind nun auch ſolche ablange Rundungen; allein</line>
        <line lrx="1067" lry="1758" ulx="171" uly="1707">der Unterſchied zwiſchen der Sonnenferne und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="1857" type="textblock" ulx="142" uly="1756">
        <line lrx="1100" lry="1812" ulx="171" uly="1756">Sonnennaͤhe iſt weit groͤſſer, dahero dieſelben zu</line>
        <line lrx="1065" lry="1857" ulx="142" uly="1808">einer Zeit der Sonne ziemlich nahe kommen, zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1065" lry="1959" type="textblock" ulx="169" uly="1853">
        <line lrx="1065" lry="1911" ulx="169" uly="1853">einer andern aber ſich ſehr weit von derſelben ent⸗</line>
        <line lrx="1064" lry="1959" ulx="939" uly="1910">fernen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1150" type="textblock" ulx="1285" uly="228">
        <line lrx="1292" lry="940" ulx="1285" uly="933">7</line>
        <line lrx="1334" lry="1150" ulx="1324" uly="228">.ẽ⁹</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="33" type="page" xml:id="s_Bd86a_033">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_033.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="18" lry="1237" type="textblock" ulx="0" uly="1163">
        <line lrx="18" lry="1237" ulx="0" uly="1163">ð</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="395" type="textblock" ulx="232" uly="161">
        <line lrx="1117" lry="219" ulx="537" uly="161">) (. 29</line>
        <line lrx="1118" lry="294" ulx="232" uly="214">fernen. Weil alſo die Cometen zu der Zeit, da</line>
        <line lrx="1120" lry="395" ulx="235" uly="347">hingegen aber, wenn ſie am weiteſten davon ab⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="496" type="textblock" ulx="233" uly="396">
        <line lrx="1119" lry="450" ulx="233" uly="396">ſtehen, eine ſehr heftige Kaͤlte auszuſtehen haben;</line>
        <line lrx="1123" lry="496" ulx="235" uly="447">ſo ſcheinet dieſe ungleiche Witterung die vornehmſte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="548" type="textblock" ulx="233" uly="499">
        <line lrx="1128" lry="548" ulx="233" uly="499">Urſache ihrer groſſen und unordentlichen Arhmos-</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="604" type="textblock" ulx="235" uly="541">
        <line lrx="1121" lry="604" ulx="235" uly="541">phære zu ſeyn. Der Comet An. 1744 ſchien i in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="646" type="textblock" ulx="237" uly="595">
        <line lrx="1128" lry="646" ulx="237" uly="595">ſeinem Perihelio der Sonne nicht viel naͤher zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="751" type="textblock" ulx="236" uly="648">
        <line lrx="1122" lry="699" ulx="236" uly="648">kommen, als der Erde, in ſeinem Aphelio aber</line>
        <line lrx="1123" lry="751" ulx="237" uly="674">mag er ſich wohl viel weiter, als der Saturnus</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="796" type="textblock" ulx="204" uly="749">
        <line lrx="1125" lry="796" ulx="204" uly="749">davon entfernen, welches leztere faſt von allen Co⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="849" type="textblock" ulx="237" uly="800">
        <line lrx="1121" lry="849" ulx="237" uly="800">meten zu verſtehen iſt. Der Comet An. 1742</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="897" type="textblock" ulx="203" uly="851">
        <line lrx="1125" lry="897" ulx="203" uly="851">war in ſeinem Perihelio der Sonne eben ſo nahe,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="945" type="textblock" ulx="237" uly="898">
        <line lrx="1124" lry="945" ulx="237" uly="898">als die Venus. Der Comet von 1680 aber kam</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="999" type="textblock" ulx="193" uly="950">
        <line lrx="1126" lry="999" ulx="193" uly="950">der Sonne weit naͤher als der Mercurius; ja er</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1352" type="textblock" ulx="238" uly="989">
        <line lrx="1127" lry="1053" ulx="238" uly="989">beruͤhrete dieſelbe faſt „als er ſich um dieſelbe herum</line>
        <line lrx="1125" lry="1100" ulx="238" uly="1050">ſchlung. Dieſe ablangen krummen Linien, in</line>
        <line lrx="1127" lry="1151" ulx="238" uly="1102">welchen ſich ſowohl die Cometen, als Planeten,</line>
        <line lrx="1127" lry="1200" ulx="240" uly="1151">um die Sonne herum bewegen, werden in der</line>
        <line lrx="1128" lry="1252" ulx="241" uly="1202">Geometrie Ellipſes genannt. In denſelben ſind</line>
        <line lrx="1129" lry="1314" ulx="238" uly="1249">inſonderheit zwey Punkte merkwuͤrdig, welche die</line>
        <line lrx="1127" lry="1352" ulx="240" uly="1303">Foci, oder die Brennpunkte, heiſſen, und ſind</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1409" type="textblock" ulx="240" uly="1334">
        <line lrx="1159" lry="1409" ulx="240" uly="1334">desweg gen allhier zu merken, weil ſich die Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1602" type="textblock" ulx="240" uly="1382">
        <line lrx="1130" lry="1462" ulx="240" uly="1382">immer in einem von dieſen Punkten beſindet. Die</line>
        <line lrx="1134" lry="1506" ulx="242" uly="1454">gerade Linie, welche durch eine ſolche Ellipſin der</line>
        <line lrx="1132" lry="1555" ulx="243" uly="1503">Laͤnge nach mitten durchgezogen wird, pflegt die</line>
        <line lrx="1132" lry="1602" ulx="242" uly="1554">Axe, und der Mittelpunkt derſelben das Centrum</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1656" type="textblock" ulx="244" uly="1605">
        <line lrx="1145" lry="1656" ulx="244" uly="1605">genannt zu werden. Die Foci oder Brennpunkte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1707" type="textblock" ulx="244" uly="1657">
        <line lrx="1134" lry="1707" ulx="244" uly="1657">liegen nun immer in der Axe, und ſtehen beyder⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="354" type="textblock" ulx="219" uly="290">
        <line lrx="1146" lry="354" ulx="219" uly="290">ſie der Sonne am naͤchſten ſind, eine groſſe Hize,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1772" type="textblock" ulx="246" uly="1698">
        <line lrx="1153" lry="1772" ulx="246" uly="1698">ſeits von dem Centro gleich weit ab, ſie ſind auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1806" type="textblock" ulx="244" uly="1737">
        <line lrx="1134" lry="1806" ulx="244" uly="1737">unter ſich um ſo viel weiter von einander entfernt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1910" type="textblock" ulx="1037" uly="1861">
        <line lrx="1134" lry="1910" ulx="1037" uly="1861">Laͤnge</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1906" type="textblock" ulx="245" uly="1800">
        <line lrx="1136" lry="1906" ulx="245" uly="1800">je emehre die Ellipſis ablang⸗ iſt, oder je mehr die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="34" type="page" xml:id="s_Bd86a_034">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_034.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="772" lry="236" type="textblock" ulx="204" uly="163">
        <line lrx="772" lry="236" ulx="204" uly="163">30 ½ O) °(</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="301" type="textblock" ulx="212" uly="234">
        <line lrx="1152" lry="301" ulx="212" uly="234">Laͤnge groͤſſer iſt, als die Breite. Wird aber die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="1896" type="textblock" ulx="169" uly="295">
        <line lrx="1094" lry="346" ulx="211" uly="295">Laͤnge der Breite vollkommen gleich, in welchem</line>
        <line lrx="1095" lry="397" ulx="210" uly="347">Fall die Ellipſis ſich in einen Zirkul verwandelt;</line>
        <line lrx="1095" lry="449" ulx="210" uly="398">ſo vereinigen ſich beyde Foci in dem Centro. Dieſe</line>
        <line lrx="1104" lry="498" ulx="209" uly="448">Anmerkungen koͤnnen hinreichend ſeyn, um ſich ei⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="547" ulx="209" uly="498">nen klaren Begriff von den Bahnen der Cometen</line>
        <line lrx="1094" lry="600" ulx="210" uly="547">zu machen. Wenn man aber die wahre Bahn</line>
        <line lrx="1093" lry="648" ulx="209" uly="598">eines Cometen aus ſeiner Bewegung in derſelben</line>
        <line lrx="1095" lry="698" ulx="207" uly="650">beſtimmen will, ſo werden dazu nachfolgende ſechs</line>
        <line lrx="1096" lry="748" ulx="207" uly="699">Stuͤcke erfordert. Erſtlich muß man die Entfer⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="800" ulx="208" uly="750">nung des Perihelii von der Sonnen wiſſen. Zwey⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="851" ulx="178" uly="800">tens muß auch die Diſtanz des Aphelii von</line>
        <line lrx="1095" lry="899" ulx="169" uly="851">der Sonne bekannt ſeyn, ob ſich gleich dieſelbe faſt</line>
        <line lrx="1094" lry="949" ulx="190" uly="901">nimmer genau beſtimmen laͤßt. Es iſt aber um</line>
        <line lrx="1092" lry="1000" ulx="208" uly="951">die ſichtbare Bewegung zu erklaͤren genug, wenn</line>
        <line lrx="1092" lry="1050" ulx="207" uly="1001">man dieſelbe nur ſehr groß annimmt, um welcher</line>
        <line lrx="1094" lry="1100" ulx="206" uly="1052">Urſache willen Newton dieſelbe unendlich groß</line>
        <line lrx="1093" lry="1155" ulx="204" uly="1102">zu ſezen pflegt, in welchem Fall die Ellipſis in</line>
        <line lrx="1094" lry="1201" ulx="169" uly="1152">eine Parabel verwandelt wird. Drittens, weil</line>
        <line lrx="1094" lry="1258" ulx="205" uly="1203">dieſe Comekenbahn die Ecliptic, oder die Bahn</line>
        <line lrx="1094" lry="1302" ulx="206" uly="1255">der Erde nothwendig durchſchneiden muß, und</line>
        <line lrx="1095" lry="1352" ulx="202" uly="1303">die beyden Durchſchnitte die Nodi genennt wer⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="1404" ulx="204" uly="1353">den, ſo muͤſſen die Stellen derſelben cagezeigt</line>
        <line lrx="1093" lry="1451" ulx="202" uly="1404">werden. Aus denſelben erkennt man folglich, wo</line>
        <line lrx="1094" lry="1504" ulx="203" uly="1455">der Comet aus der Sonne durch die Ecliptic zu</line>
        <line lrx="1093" lry="1558" ulx="203" uly="1505">gehen geſehen wird. Viertens muß auch der</line>
        <line lrx="1095" lry="1606" ulx="203" uly="1556">Winkel beſtimmet werden, unter welchem die</line>
        <line lrx="1094" lry="1661" ulx="203" uly="1606">Bahn der Cometen die Ecliptic durchſchneidet,</line>
        <line lrx="1095" lry="1706" ulx="173" uly="1656">welches die Inclination der Cometenbahn genen⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="1758" ulx="203" uly="1706">net wird. Fuͤnftens muß man die Lage des Peri-</line>
        <line lrx="1093" lry="1807" ulx="186" uly="1757">helii, in Anſehung der Ecliptic, anzeigen, und</line>
        <line lrx="1095" lry="1861" ulx="203" uly="1807">wiſſen, wie weit daſſelbe von den Nodis entfer⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1896" ulx="493" uly="1860">. net</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1477" type="textblock" ulx="1308" uly="293">
        <line lrx="1334" lry="1477" ulx="1308" uly="293">N  — ü S S—r ö„ êèò</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="35" type="page" xml:id="s_Bd86a_035">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_035.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="29" lry="1747" type="textblock" ulx="0" uly="1019">
        <line lrx="29" lry="1747" ulx="0" uly="1019">F8 L n 1 $2 e—</line>
      </zone>
      <zone lrx="36" lry="1899" type="textblock" ulx="0" uly="1762">
        <line lrx="36" lry="1899" ulx="0" uly="1762">23227—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="972" type="textblock" ulx="225" uly="191">
        <line lrx="1119" lry="248" ulx="533" uly="191">T) ° (W+WMJF Äh 31</line>
        <line lrx="1120" lry="321" ulx="225" uly="264">net iſt. Sechſtens muß endlich die Zeit bekannt</line>
        <line lrx="1119" lry="373" ulx="227" uly="315">ſeyn, zu welcher der Comet im Perihelio gewe⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="422" ulx="228" uly="366">ſen. Hat man dieſe ſechs Punkte accurat be⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="472" ulx="229" uly="417">ſtimmt, ſo kan man alsdenn leicht auf eine jegliche</line>
        <line lrx="1123" lry="523" ulx="228" uly="468">vorgegebene Zeit ausrechnen, an was fuͤr einem</line>
        <line lrx="1123" lry="572" ulx="228" uly="518">Punkt des Himmels der Comet erſcheinen, und</line>
        <line lrx="1124" lry="623" ulx="230" uly="570">wie weit derſelbe von der Erde entfernet ſeyn</line>
        <line lrx="1123" lry="674" ulx="229" uly="617">muͤſſe; wenn auch derſelbe wegen allzu groſſer</line>
        <line lrx="1124" lry="724" ulx="228" uly="670">Entfernung nicht einmal geſehen werden kan.</line>
        <line lrx="1127" lry="769" ulx="230" uly="720">Wenn man auch den zweyten Punkt, nemlich die</line>
        <line lrx="1148" lry="824" ulx="230" uly="772">Diſtanz des Aphelii von der Sonne, genau aus⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="874" ulx="229" uly="820">findig machen koͤnnte; ſo wuͤrde daraus leicht die</line>
        <line lrx="1128" lry="923" ulx="231" uly="872">Zeit des ganzen Umlaufes des Cometen gefunden,</line>
        <line lrx="1128" lry="972" ulx="227" uly="921">und auch die kuͤnftigen Zeiten angezeigt werden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="1072" type="textblock" ulx="189" uly="973">
        <line lrx="1127" lry="1022" ulx="189" uly="973">foͤnnen, wenn eben derſelbe Comete wiederum in</line>
        <line lrx="1130" lry="1072" ulx="222" uly="1022">unſern Geſichtskreiß kommen, und wo derſelbe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1827" type="textblock" ulx="232" uly="1072">
        <line lrx="1130" lry="1125" ulx="232" uly="1072">ſichtbar ſeyn werde. Sowohl die Comeken, als</line>
        <line lrx="1127" lry="1173" ulx="232" uly="1123">die Planeten, bewegen ſich in ihren elliptiſchen</line>
        <line lrx="1130" lry="1224" ulx="234" uly="1172">Bahnen dergeſtalt um die Sonne, daß, wenn zu</line>
        <line lrx="1131" lry="1272" ulx="233" uly="1221">verſchiedenen Zeiten aus der Sonne nach dem Ort</line>
        <line lrx="1129" lry="1323" ulx="234" uly="1275">des Planeten oder Cometen gerade Linien gezogen</line>
        <line lrx="1169" lry="1375" ulx="235" uly="1323">werden, die dadurch abgeſchnittenen Stuͤcke ihrer</line>
        <line lrx="1130" lry="1426" ulx="235" uly="1368">Bahn ſich unter einander verhalten, wie die in⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="1477" ulx="235" uly="1425">zwiſchen verfloſſenen Zeiten, und dahero folget,</line>
        <line lrx="1143" lry="1526" ulx="236" uly="1473">daß, je naͤher der Comet der Sonne koͤmmt, je</line>
        <line lrx="1135" lry="1577" ulx="236" uly="1526">ſchneller ſeine Bewegung werden muͤſſe. Und aus</line>
        <line lrx="1139" lry="1626" ulx="237" uly="1575">dieſem Grundſaze, wenn die Zeit bekannt iſt, da</line>
        <line lrx="1132" lry="1677" ulx="237" uly="1626">der Comet in ſeinem Perihelio geweſen, ſo kan</line>
        <line lrx="1134" lry="1726" ulx="237" uly="1677">die Zeit beſtimmet werden, zu welcher er an eine</line>
        <line lrx="1135" lry="1778" ulx="236" uly="1726">jegliche Stelle ſeiner Bahn kommen muß. Wenn</line>
        <line lrx="1162" lry="1827" ulx="237" uly="1777">nun fuͤr dieſelbe Zeit auch der Ort ausgerechner</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1891" type="textblock" ulx="203" uly="1825">
        <line lrx="1134" lry="1891" ulx="203" uly="1825">wird, wo die Erde alsdenn ſtehet, ſo finder man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1930" type="textblock" ulx="1041" uly="1883">
        <line lrx="1134" lry="1930" ulx="1041" uly="1883">durch</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="36" type="page" xml:id="s_Bd86a_036">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_036.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1095" lry="557" type="textblock" ulx="158" uly="176">
        <line lrx="774" lry="233" ulx="205" uly="176">3² W) o°(S</line>
        <line lrx="1093" lry="303" ulx="202" uly="249">durch die Geometrie leicht, an welchem Punkt des</line>
        <line lrx="1093" lry="354" ulx="158" uly="303">Himmels uns zu derſelben Zeit der Comet erſchei⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="404" ulx="194" uly="351">nen muͤſſe. Aus allem dieſem erkennet man alſo</line>
        <line lrx="1095" lry="455" ulx="161" uly="405">genugſam, daß der Lauf der Cometen ſich nach</line>
        <line lrx="1094" lry="507" ulx="203" uly="453">allgemeinen Grundgeſezen der Natur richte, und</line>
        <line lrx="1095" lry="557" ulx="203" uly="505">daß man folglich mit Recht hoffen koͤnne, mit der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="608" type="textblock" ulx="204" uly="555">
        <line lrx="1114" lry="608" ulx="204" uly="555">Zeit eine gruͤndliche Erkaͤnntniß von denſelben zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="994" lry="703" type="textblock" ulx="201" uly="609">
        <line lrx="994" lry="656" ulx="201" uly="609">erlangen.</line>
        <line lrx="679" lry="703" ulx="589" uly="652">8 VI.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="783" type="textblock" ulx="202" uly="689">
        <line lrx="1096" lry="783" ulx="202" uly="689">Ob man die Erſcheinung der Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="954" lry="838" type="textblock" ulx="321" uly="773">
        <line lrx="954" lry="838" ulx="321" uly="773">nicht vorher verkuͤndigen koͤnne?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="930" type="textblock" ulx="127" uly="839">
        <line lrx="1095" lry="930" ulx="127" uly="839">Da die Cometen nichts anders ſind, als auſſer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1456" type="textblock" ulx="183" uly="901">
        <line lrx="1100" lry="952" ulx="310" uly="901">ordentlich. Raneten, und auch ihren Lauf</line>
        <line lrx="1097" lry="1004" ulx="183" uly="953">nach eben denſelben Grundgeſezen vollenden; ſo</line>
        <line lrx="1098" lry="1052" ulx="206" uly="1003">ſcheinet keine Hinderniß in dem Wege zu ſeyn, daß</line>
        <line lrx="1097" lry="1101" ulx="205" uly="1053">man nicht die Erſcheinungen der Cometen eben ſo</line>
        <line lrx="1098" lry="1153" ulx="204" uly="1104">richtig, als der Planeten, vorher verkuͤndigen</line>
        <line lrx="1098" lry="1202" ulx="206" uly="1154">koͤnnte. Wenn man die bey Beantwortung der</line>
        <line lrx="1098" lry="1254" ulx="205" uly="1204">vorhergehenden Frage angezeigten ſechs Stuͤcke,</line>
        <line lrx="1098" lry="1304" ulx="206" uly="1255">inſonderheit aber das zweyte genau beſtimmen</line>
        <line lrx="1099" lry="1355" ulx="205" uly="1305">koͤnnte, ſo haͤtte die ganze Sache freylich nicht die</line>
        <line lrx="1102" lry="1407" ulx="205" uly="1355">geringſte Schwierigkeit. Allein, eben dieſer Um⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1456" ulx="206" uly="1407">ſtand iſt mit ſo viel Difficultaͤten verknuͤpft, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1506" type="textblock" ulx="207" uly="1458">
        <line lrx="1133" lry="1506" ulx="207" uly="1458">man nicht leicht hoffen kan, dieſelben ſo bald zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="1659" type="textblock" ulx="207" uly="1506">
        <line lrx="1102" lry="1557" ulx="207" uly="1506">uͤberwinden. Zu genauer Beſtimmung der Di⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="1609" ulx="208" uly="1558">ſtanz des Aphelii eines Cometen von der Sonne,</line>
        <line lrx="1103" lry="1659" ulx="208" uly="1609">welche zu dieſem Ende unumgaͤnglich noͤthig iſt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1707" type="textblock" ulx="209" uly="1656">
        <line lrx="1145" lry="1707" ulx="209" uly="1656">werden nicht nur die accurateſten Obſervationes</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1760" type="textblock" ulx="208" uly="1709">
        <line lrx="1102" lry="1760" ulx="208" uly="1709">erfordert, wozu noch zur Zeit die aſtronomiſchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1197" lry="1815" type="textblock" ulx="209" uly="1761">
        <line lrx="1197" lry="1815" ulx="209" uly="1761">Inſtrumente nicht hinlaͤnglich ſind, ſondern man—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1907" type="textblock" ulx="210" uly="1806">
        <line lrx="1105" lry="1863" ulx="210" uly="1806">muͤßte auch einen Cometen eine weit laͤngere Zeit</line>
        <line lrx="1107" lry="1907" ulx="278" uly="1859">beobachten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="460" type="textblock" ulx="1263" uly="273">
        <line lrx="1333" lry="311" ulx="1263" uly="273">beol</line>
        <line lrx="1317" lry="360" ulx="1265" uly="332">net</line>
        <line lrx="1333" lry="411" ulx="1265" uly="373">Con</line>
        <line lrx="1333" lry="460" ulx="1266" uly="434">war</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="561" type="textblock" ulx="1266" uly="485">
        <line lrx="1325" lry="520" ulx="1266" uly="485">gen</line>
        <line lrx="1333" lry="561" ulx="1266" uly="534">mar</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="668" type="textblock" ulx="1233" uly="574">
        <line lrx="1333" lry="611" ulx="1233" uly="574">koͤnt</line>
        <line lrx="1333" lry="668" ulx="1262" uly="624">thee</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="958" type="textblock" ulx="1241" uly="930">
        <line lrx="1333" lry="958" ulx="1241" uly="930">mar</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1006" type="textblock" ulx="1268" uly="970">
        <line lrx="1333" lry="1006" ulx="1268" uly="970">Sei</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="37" type="page" xml:id="s_Bd86a_037">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_037.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1109" lry="264" type="textblock" ulx="485" uly="194">
        <line lrx="1109" lry="264" ulx="485" uly="194">Vy) o ( 33</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="378" type="textblock" ulx="173" uly="268">
        <line lrx="1095" lry="334" ulx="173" uly="268">beobachten koͤnnen, als uns gemeiniglich vergoͤn⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="378" ulx="173" uly="329">net wird. Etliche Monathe, in welchen uns ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="576" type="textblock" ulx="204" uly="377">
        <line lrx="1097" lry="432" ulx="205" uly="377">Comet gewoͤhnlicher Weiſe ſeine ſichtbare Gegen⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="478" ulx="206" uly="429">wart ertheilet, ſind in Betrachtung ſeines voͤlli⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="530" ulx="205" uly="478">gen Umlaufs um die Sonne weit zu kurz, als daß</line>
        <line lrx="1096" lry="576" ulx="204" uly="529">man daraus ſeinen ganzen Periodum ausrechnen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="629" type="textblock" ulx="171" uly="577">
        <line lrx="1160" lry="629" ulx="171" uly="577">koͤnnte. So weit man es anjezo ſowohl in der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="928" type="textblock" ulx="200" uly="628">
        <line lrx="1096" lry="679" ulx="200" uly="628">theoretiſchen als practiſchen Aſtronomie gebracht,</line>
        <line lrx="1097" lry="732" ulx="205" uly="676">ſo wuͤrde es doch ſehr ſchwer fallen, nur die Er⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="778" ulx="206" uly="727">ſcheinung eines Planeten, als des Saturni, vor⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="828" ulx="204" uly="778">her zu verkuͤndigen, wenn man denſelben nur erliche</line>
        <line lrx="1105" lry="878" ulx="201" uly="826">Monathe lang obſervirt haͤtte, und keine andern</line>
        <line lrx="1113" lry="928" ulx="204" uly="875">Obſervationen zu Huͤlfe nehmen koͤnnte. Weil</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="978" type="textblock" ulx="177" uly="924">
        <line lrx="1116" lry="978" ulx="177" uly="924">man aber die Planeten von ſo vielen Jahren, ja</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1331" type="textblock" ulx="200" uly="974">
        <line lrx="1095" lry="1026" ulx="204" uly="974">Serculis her, obſerviret, und dieſelben nicht nur</line>
        <line lrx="1108" lry="1077" ulx="203" uly="1022">bey ihren Periheliis, ſondern auch den Apheliis</line>
        <line lrx="1119" lry="1132" ulx="204" uly="1074">mehrmalen geſehen; ſo iſt kein Wunder, daß man</line>
        <line lrx="1099" lry="1176" ulx="200" uly="1126">auch zu einer weit vollkommeneren Erkenntniß</line>
        <line lrx="1094" lry="1224" ulx="202" uly="1175">ihres Laufs gelanget iſt. Sollte ſich alſo ein Co⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1275" ulx="205" uly="1226">met, wenn er von der Sonne weg gegen ſeinem</line>
        <line lrx="1097" lry="1331" ulx="201" uly="1273">Aphelio fortruͤcket, nicht ſobald unſern Augen ent⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1377" type="textblock" ulx="182" uly="1324">
        <line lrx="1097" lry="1377" ulx="182" uly="1324">ziehen, oder uns gar in ſeiner Sonnenferne noch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1626" type="textblock" ulx="202" uly="1372">
        <line lrx="1095" lry="1424" ulx="204" uly="1372">ſichtbar bleiben; ſo wuͤrde uns eine gleiche voll⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1478" ulx="203" uly="1423">kommene Erkenntniß ſeines Laufs nicht ſchwer fal⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1526" ulx="203" uly="1472">len. Es ſtunden ſchon Cometen, die in die⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="1577" ulx="203" uly="1522">ſem Stuͤcke was vor andern hatten, eine</line>
        <line lrx="1142" lry="1626" ulx="202" uly="1571">hinlaͤnglichere Erkenntniß ihres Laufs zu ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="1674" type="textblock" ulx="186" uly="1623">
        <line lrx="1093" lry="1674" ulx="186" uly="1623">ſchaffen, weil ſie laͤngere Zeiten ſichtbar blie⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1094" lry="1929" type="textblock" ulx="200" uly="1672">
        <line lrx="1094" lry="1723" ulx="200" uly="1672">ben; wenn ſich nur die Herren Aſtronomi</line>
        <line lrx="1092" lry="1774" ulx="204" uly="1722">auch nur alle moͤgliche Muͤhe gegeben, aecurare</line>
        <line lrx="1093" lry="1828" ulx="202" uly="1771">Obſervationes daruͤber anzuſtellen. Es iſt aber</line>
        <line lrx="1092" lry="1880" ulx="204" uly="1822">hierbey wohl in Erwegung zu ziehen, daß der ge⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="1929" ulx="346" uly="1873">W E ringſte</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="38" type="page" xml:id="s_Bd86a_038">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_038.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1153" lry="1932" type="textblock" ulx="205" uly="207">
        <line lrx="817" lry="268" ulx="239" uly="207">33 Ow) °(</line>
        <line lrx="1130" lry="338" ulx="239" uly="280">ringſte Fehler, welcher bey den Obſervationen be⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="389" ulx="237" uly="332">gangen worden, viele Jahre in der Zeit des gan⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="439" ulx="237" uly="382">zen Umlaufs betragen koͤnne. Dahero man aus</line>
        <line lrx="1133" lry="486" ulx="238" uly="432">dieſem Grunde nicht wohl hoffen kan, die kuͤnfti⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="539" ulx="239" uly="481">ge Erſcheinung eines Cometen bey Tag und Stun⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="594" ulx="241" uly="527">den vorher zu beſtimmen. Dieſe Schwierigkeit</line>
        <line lrx="1136" lry="631" ulx="242" uly="585">koͤnnte nun vermieden werden, wenn man aus den</line>
        <line lrx="1137" lry="683" ulx="240" uly="632">alten Obſervationen beſtimmen koͤnnte, daß eben</line>
        <line lrx="1139" lry="738" ulx="205" uly="683">derſelbe Comet ſchon vormals waͤre geſehen wor⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="785" ulx="242" uly="732">den. Denn in dieſem Fall wuͤrde man die wahre</line>
        <line lrx="1140" lry="838" ulx="243" uly="782">Zeit ſeines Umlaufs um die Sonne auf das genaueſte</line>
        <line lrx="1143" lry="888" ulx="244" uly="832">anzeigen, und ſeine Erſcheinungen auf alle kuͤnf⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="938" ulx="246" uly="881">tige Zeiten ausrechnen koͤnnen. Weil es aber hier</line>
        <line lrx="1141" lry="987" ulx="245" uly="932">auf die wahre Bahn, welche der Comet um die</line>
        <line lrx="1140" lry="1034" ulx="245" uly="983">Sonne beſchreibt, ankommt; ſo muß man nicht</line>
        <line lrx="1142" lry="1087" ulx="246" uly="1031">auf die Uebereinſtimmung des auf der Erde beobach⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1140" ulx="246" uly="1080">teten Laufs ſehen. Denn wenn auch eben derſelbe</line>
        <line lrx="1144" lry="1185" ulx="248" uly="1131">Comet in ſeiner elliptiſchen Bahn um die Sonne</line>
        <line lrx="1144" lry="1234" ulx="248" uly="1183">wieder kommt, die Erde aber ſich nicht wiederum</line>
        <line lrx="1146" lry="1285" ulx="249" uly="1232">auch an eben der Stelle, wo ſie vormals geſtan⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="1337" ulx="250" uly="1280">den, befindet, ſo muͤſſen wir nothwendig die Co⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="1385" ulx="251" uly="1330">meten in ganz andern Sternbildern erblicken.</line>
        <line lrx="1149" lry="1439" ulx="226" uly="1380">Weil auch ein Comet wegen ſeines ſchwachen Lichts</line>
        <line lrx="1148" lry="1485" ulx="247" uly="1431">vor unſern Augen verſchwindet, wenn er nur von</line>
        <line lrx="1149" lry="1534" ulx="255" uly="1481">uns weiter, als die Sonne entfernet iſt; ſo kan</line>
        <line lrx="1150" lry="1588" ulx="255" uly="1530">es auch leicht geſchehen, daß eben derſelbe Comet</line>
        <line lrx="1150" lry="1640" ulx="257" uly="1580">oͤfters wiederkommt, ohne daß wir ihn gewahr</line>
        <line lrx="1150" lry="1686" ulx="257" uly="1632">werden. Waͤre zum Exempel der Comet, welcher</line>
        <line lrx="1151" lry="1745" ulx="257" uly="1680">An. 1744 ſo groß erſchienen, ſechs Monathe</line>
        <line lrx="1151" lry="1790" ulx="259" uly="1733">fruͤher oder ſpaͤter gekommen, ſo wuͤrden wir ge⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="1836" ulx="261" uly="1781">wiß nichts davon zu Geſicht bekommen haben:</line>
        <line lrx="1153" lry="1891" ulx="261" uly="1832">weil er alsdenn von uns viel weiter, als die Sonne,</line>
        <line lrx="1152" lry="1932" ulx="543" uly="1884">Z entfernt</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="39" type="page" xml:id="s_Bd86a_039">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_039.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="87" lry="1825" type="textblock" ulx="0" uly="287">
        <line lrx="66" lry="326" ulx="15" uly="287">be⸗</line>
        <line lrx="68" lry="385" ulx="0" uly="350">gan⸗</line>
        <line lrx="68" lry="425" ulx="5" uly="394">aus</line>
        <line lrx="69" lry="484" ulx="0" uly="439">nfti⸗</line>
        <line lrx="70" lry="525" ulx="0" uly="496">tun⸗</line>
        <line lrx="73" lry="585" ulx="0" uly="538">keit</line>
        <line lrx="72" lry="625" ulx="0" uly="592">den</line>
        <line lrx="73" lry="676" ulx="0" uly="639">eben</line>
        <line lrx="75" lry="736" ulx="0" uly="699">wor⸗</line>
        <line lrx="74" lry="787" ulx="0" uly="738">ahre</line>
        <line lrx="76" lry="840" ulx="0" uly="789">neſte</line>
        <line lrx="79" lry="883" ulx="0" uly="839">uͤnf⸗</line>
        <line lrx="78" lry="937" ulx="0" uly="889">hier</line>
        <line lrx="77" lry="979" ulx="0" uly="939">die</line>
        <line lrx="76" lry="1031" ulx="0" uly="989">nicht</line>
        <line lrx="78" lry="1085" ulx="0" uly="1035">dach⸗</line>
        <line lrx="78" lry="1134" ulx="3" uly="1087">ſelbe</line>
        <line lrx="80" lry="1175" ulx="0" uly="1147">onne</line>
        <line lrx="80" lry="1225" ulx="0" uly="1190">rum</line>
        <line lrx="82" lry="1283" ulx="1" uly="1239">ſtan⸗</line>
        <line lrx="84" lry="1326" ulx="20" uly="1287">Co⸗</line>
        <line lrx="84" lry="1375" ulx="3" uly="1339">cken.</line>
        <line lrx="85" lry="1431" ulx="0" uly="1387">ichts</line>
        <line lrx="84" lry="1475" ulx="0" uly="1447">von</line>
        <line lrx="85" lry="1525" ulx="25" uly="1488">kan</line>
        <line lrx="86" lry="1576" ulx="1" uly="1544">omet</line>
        <line lrx="86" lry="1636" ulx="0" uly="1587">wahr</line>
        <line lrx="86" lry="1682" ulx="0" uly="1638">lcher</line>
        <line lrx="87" lry="1736" ulx="0" uly="1688">iathe</line>
        <line lrx="87" lry="1786" ulx="0" uly="1747">r ge⸗</line>
        <line lrx="87" lry="1825" ulx="0" uly="1788">ben:</line>
      </zone>
      <zone lrx="115" lry="1885" type="textblock" ulx="0" uly="1836">
        <line lrx="115" lry="1885" ulx="0" uly="1836">onne,</line>
      </zone>
      <zone lrx="88" lry="1939" type="textblock" ulx="3" uly="1890">
        <line lrx="88" lry="1939" ulx="3" uly="1890">fernt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="456" type="textblock" ulx="248" uly="230">
        <line lrx="1128" lry="286" ulx="558" uly="230">) o (, 35</line>
        <line lrx="1127" lry="361" ulx="249" uly="300">entfernt geweſen ſeyn wuͤrde, da er uns hingegen</line>
        <line lrx="1127" lry="405" ulx="249" uly="354">beynahe zehnmal naͤher worden iſt, als die Sonne.</line>
        <line lrx="1129" lry="456" ulx="248" uly="403">Dahero kan es leicht ſeyn, daß eben dieſer Comet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="507" type="textblock" ulx="221" uly="454">
        <line lrx="1127" lry="507" ulx="221" uly="454">ſchon vormals mehrmalen durch ſein Perihelium</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="854" type="textblock" ulx="243" uly="503">
        <line lrx="1166" lry="559" ulx="247" uly="503">paſſirt, und daß er entweder gar nicht, oder ſehr</line>
        <line lrx="1127" lry="607" ulx="246" uly="553">klein, und dabey in ganz andern Himmelsgegen⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="657" ulx="245" uly="604">den, geſehen worden. Hernach kan es auch ge⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="705" ulx="245" uly="652">ſchehen, daß wir zwey ganz verſchiedene Cometen</line>
        <line lrx="1161" lry="755" ulx="244" uly="703">an dem Himmel an einerley Ort erblicken, welche</line>
        <line lrx="1133" lry="803" ulx="243" uly="753">doch aus der Sonne an ganz verſchiedenen Orten</line>
        <line lrx="1165" lry="854" ulx="243" uly="803">wuͤrden geſehen worden ſeyn. Um dieſer Urſache</line>
      </zone>
      <zone lrx="1215" lry="905" type="textblock" ulx="242" uly="850">
        <line lrx="1215" lry="905" ulx="242" uly="850">willen kan man aus der Vergleichung und Gegen⸗—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1451" type="textblock" ulx="239" uly="903">
        <line lrx="1125" lry="954" ulx="241" uly="903">einanderhaltung des obſervirten Laufs verſchiede⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1007" ulx="240" uly="950">ner Cometen nichts zuverlaͤßiges beſtimmen, ehe</line>
        <line lrx="1128" lry="1055" ulx="241" uly="999">und bevor man nicht alle dieſe Cometenbahnen, ſo</line>
        <line lrx="1126" lry="1105" ulx="240" uly="1051">wie ſolche aus der Sonne geſehen ſeyn wuͤrden,</line>
        <line lrx="1133" lry="1155" ulx="241" uly="1103">genau ausgerechnet hat. Dieſe Arbeit hat der</line>
        <line lrx="1125" lry="1202" ulx="242" uly="1150">beruͤhmte Aſtronomus Halley uͤbernommen, und</line>
        <line lrx="1126" lry="1254" ulx="240" uly="1200">von ſehr vielen, von einigen Seculis her obſervir⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1302" ulx="241" uly="1247">ten Cometen, ihre Bahnen beſtimmet; es iſt aber</line>
        <line lrx="1124" lry="1354" ulx="239" uly="1299">zu bedauren, daß die alten Aſtronomi ſo nachlaͤſig</line>
        <line lrx="1133" lry="1404" ulx="240" uly="1348">in den Obſervationen der Cometen geweſen ſind,</line>
        <line lrx="1154" lry="1451" ulx="240" uly="1401">und daß man ſich dahero auf die Halleyaniſche Be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1553" type="textblock" ulx="213" uly="1447">
        <line lrx="1128" lry="1500" ulx="213" uly="1447">ſtimmung, oder welche aus den alten Obſervatio⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1553" ulx="228" uly="1503">nen gezogen worden, nicht ſo feſt verlaſſen kan.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1652" type="textblock" ulx="236" uly="1546">
        <line lrx="1123" lry="1600" ulx="236" uly="1546">Sollte man aber in dieſem Stuͤck mit der Zeit</line>
        <line lrx="1122" lry="1652" ulx="236" uly="1597">gluͤcklicher werden, und in einer ſolchen genauen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1122" lry="1701" type="textblock" ulx="215" uly="1643">
        <line lrx="1122" lry="1701" ulx="215" uly="1643">Beſchreibung der Cometenbahnen finden, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1850" type="textblock" ulx="235" uly="1695">
        <line lrx="1126" lry="1751" ulx="236" uly="1695">zwey Cometen in ihren Periheliis gleich weit von</line>
        <line lrx="1122" lry="1803" ulx="236" uly="1747">der Sonne entfernt geweſen, daß ihre Bahnen die</line>
        <line lrx="1122" lry="1850" ulx="235" uly="1793">Ecliptic an einerley Orten durchſchnitten, und eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1943" type="textblock" ulx="207" uly="1843">
        <line lrx="1121" lry="1943" ulx="207" uly="1843">gleiche Inclination gehabe haben, und daß auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1959" type="textblock" ulx="1000" uly="1904">
        <line lrx="1121" lry="1959" ulx="1000" uly="1904">endlich</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="40" type="page" xml:id="s_Bd86a_040">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_040.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="771" lry="297" type="textblock" ulx="209" uly="232">
        <line lrx="771" lry="297" ulx="209" uly="232">3⁵ Wy) °(.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="358" type="textblock" ulx="210" uly="302">
        <line lrx="1150" lry="358" ulx="210" uly="302">endlich ihre Perihelia an eben demſelben Orte des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="810" type="textblock" ulx="187" uly="348">
        <line lrx="1088" lry="412" ulx="187" uly="348">Himmels geſtanden: ſo wuͤrde man ſicher ſchlieſſen</line>
        <line lrx="1089" lry="458" ulx="190" uly="398">koͤnnen, daß dieſe Cometen nicht von einander un⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="510" ulx="214" uly="452">terſchieden waͤren, und alſo die Zeit ihres Um⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="560" ulx="216" uly="503">laufs genau anzeigen koͤnnen. Es koͤnnte zwar</line>
        <line lrx="1092" lry="613" ulx="216" uly="553">ſeyn, daß dieſer Comet inzwiſchen ein oder mehr⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="659" ulx="216" uly="598">mal ſchon wiederum gekommen, und um obange⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="713" ulx="218" uly="652">fuͤhrter Urſache willen nicht geſehen worden waͤre:</line>
        <line lrx="1094" lry="754" ulx="219" uly="701">allein aaus dieſer Ungewißheit wuͤrde man ſich</line>
        <line lrx="1095" lry="810" ulx="220" uly="750">leicht helffen koͤnnen, wenn man nur von beyden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="862" type="textblock" ulx="128" uly="800">
        <line lrx="1096" lry="862" ulx="128" uly="800">Errſcheinungen richtige Obſervationen haͤtte, welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="965" type="textblock" ulx="222" uly="850">
        <line lrx="1096" lry="907" ulx="222" uly="850">doch bey dieſer ganzen Unterſuchung voraus geſezt</line>
        <line lrx="521" lry="965" ulx="222" uly="912">werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1507" type="textblock" ulx="190" uly="999">
        <line lrx="1100" lry="1065" ulx="221" uly="999">Wenn man nun alle dieſe Umſtaͤnde wohl</line>
        <line lrx="1103" lry="1109" ulx="222" uly="1050">betrachtet, ſo wird man leicht begreiffen, wie viel</line>
        <line lrx="1102" lry="1162" ulx="194" uly="1102">auf die Prophezeyhungen der kuͤnftig kommenden</line>
        <line lrx="1103" lry="1208" ulx="226" uly="1148">Cometen zu halten ſey. Die meiſten ſind bißher</line>
        <line lrx="1104" lry="1258" ulx="193" uly="1198">nicht eingetroffen, und wenn ja unter ſo viel fehl</line>
        <line lrx="1106" lry="1314" ulx="231" uly="1244">geſchlagenen eine eintreffen ſollte, ſo wuͤrde dieſes</line>
        <line lrx="1107" lry="1357" ulx="232" uly="1297">einem bloſſen Gluͤcke zuzuſchreiben ſeyn. Einige,</line>
        <line lrx="1108" lry="1409" ulx="190" uly="1349">welche ſich mit dergleichen Vorherverkuͤndigung</line>
        <line lrx="1108" lry="1462" ulx="233" uly="1399">abgegeben haben, haben ſich falſche Begriffe von</line>
        <line lrx="1112" lry="1507" ulx="233" uly="1445">dem Lauf der Cometen gemacht, dergleichen ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1559" type="textblock" ulx="216" uly="1496">
        <line lrx="1138" lry="1559" ulx="216" uly="1496">noch viele finden, und haben darauf ihre Muth⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1942" type="textblock" ulx="198" uly="1545">
        <line lrx="1115" lry="1609" ulx="236" uly="1545">maſſungen gegruͤndet. Andere haben ſich aſtrolo⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1662" ulx="237" uly="1596">giſcher Gruͤnde bedienet, und aus gefäahrlichen</line>
        <line lrx="1119" lry="1709" ulx="198" uly="1644">Alſſpecten die Zukunft der Cometen geſchloſſen; weil</line>
        <line lrx="1118" lry="1752" ulx="240" uly="1696">etwa in vorigen Zeiten etliche mal auch in ſolchen</line>
        <line lrx="1121" lry="1808" ulx="242" uly="1745">Faͤllen Cometen moͤgen erſchienen ſeyn. Alles die⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="1858" ulx="244" uly="1795">ſes dienet aber nicht wenig zu Beſtaͤtigung der</line>
        <line lrx="1123" lry="1908" ulx="239" uly="1839">wahren Grundgeſeze der Bewegung der Cometen,</line>
        <line lrx="1125" lry="1942" ulx="1016" uly="1892">welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1128" type="textblock" ulx="1321" uly="340">
        <line lrx="1334" lry="1128" ulx="1321" uly="340">s  „„ N</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1820" type="textblock" ulx="1315" uly="1389">
        <line lrx="1334" lry="1820" ulx="1315" uly="1389">d¾⁵ð</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1874" type="textblock" ulx="1317" uly="1839">
        <line lrx="1334" lry="1874" ulx="1317" uly="1839">4—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="41" type="page" xml:id="s_Bd86a_041">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_041.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="33" lry="1183" type="textblock" ulx="0" uly="997">
        <line lrx="30" lry="1046" ulx="0" uly="997">hl</line>
        <line lrx="33" lry="1084" ulx="0" uly="1047">el</line>
        <line lrx="33" lry="1134" ulx="0" uly="1107">en</line>
        <line lrx="33" lry="1183" ulx="0" uly="1155">er</line>
      </zone>
      <zone lrx="34" lry="1253" type="textblock" ulx="0" uly="1195">
        <line lrx="34" lry="1253" ulx="0" uly="1195">hl</line>
      </zone>
      <zone lrx="38" lry="1431" type="textblock" ulx="0" uly="1306">
        <line lrx="38" lry="1341" ulx="0" uly="1306">e,</line>
        <line lrx="38" lry="1391" ulx="0" uly="1355">ig</line>
        <line lrx="38" lry="1431" ulx="0" uly="1403">on</line>
      </zone>
      <zone lrx="42" lry="1487" type="textblock" ulx="0" uly="1442">
        <line lrx="42" lry="1487" ulx="0" uly="1442">ich</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1539" type="textblock" ulx="0" uly="1494">
        <line lrx="68" lry="1539" ulx="0" uly="1494">th⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="1829" type="textblock" ulx="0" uly="1543">
        <line lrx="45" lry="1580" ulx="2" uly="1543">lo⸗</line>
        <line lrx="45" lry="1638" ulx="0" uly="1603">en</line>
        <line lrx="49" lry="1689" ulx="0" uly="1641">eil</line>
        <line lrx="48" lry="1734" ulx="0" uly="1693">en</line>
        <line lrx="51" lry="1778" ulx="0" uly="1742">die⸗</line>
        <line lrx="51" lry="1829" ulx="0" uly="1794">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1175" lry="1133" type="textblock" ulx="252" uly="210">
        <line lrx="1135" lry="262" ulx="563" uly="210">.) o ( G. 37</line>
        <line lrx="1134" lry="336" ulx="260" uly="281">welche hier kuͤrzlich erklaͤret worden, und deren</line>
        <line lrx="1134" lry="382" ulx="259" uly="331">Erfindung wir dem groſſen NMewton zu danken</line>
        <line lrx="1134" lry="431" ulx="260" uly="381">haben. Vorher hatten ſich die Aſtronomi vieler⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="483" ulx="253" uly="433">ley und ſolche ungereimte Meynungen hieruͤber</line>
        <line lrx="1133" lry="532" ulx="258" uly="480">ausgeſonnen, daß es zu weitlaͤuftig ſeyn wuͤrde,</line>
        <line lrx="1133" lry="582" ulx="257" uly="532">derſelben zu erwaͤhnen. Erſtlich meynte man, daß</line>
        <line lrx="1132" lry="632" ulx="257" uly="579">die Cometen nicht unter die Welteoͤrper zurechnen,</line>
        <line lrx="1132" lry="682" ulx="255" uly="631">ſondern daß dieſelben nur in unſerer Luft befindliche</line>
        <line lrx="1132" lry="730" ulx="254" uly="680">entzuͤndete Ausduͤnſtungen waͤren. Nachdem</line>
        <line lrx="1132" lry="784" ulx="255" uly="730">dieſe Meynung widerleget worden, ſo haben ei⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="831" ulx="254" uly="779">nige die Cometen beſtaͤndig uͤber den Saturnum</line>
        <line lrx="1130" lry="881" ulx="254" uly="830">hinaus verſezet, und denſelben keinen naͤhern Zu⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="929" ulx="254" uly="878">tritt zu uns verſtatten wollen. Anjezo aber findet</line>
        <line lrx="1175" lry="982" ulx="253" uly="929">man um ſo viel weniger Urſache an der Wahrheit</line>
        <line lrx="1130" lry="1030" ulx="252" uly="978">des Neuwtonianiſchen Syſtematis zu zweifeln, je</line>
        <line lrx="1130" lry="1080" ulx="252" uly="1027">mehr man Gelegenheit bekommt Cometen zu ob⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1133" ulx="253" uly="1078">ſerviren, und die Obſervationen dagegen zu halten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="917" lry="1234" type="textblock" ulx="644" uly="1176">
        <line lrx="917" lry="1234" ulx="644" uly="1176">VII.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1313" type="textblock" ulx="253" uly="1223">
        <line lrx="1099" lry="1313" ulx="253" uly="1223">Wie groß die Anzahl der Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="729" lry="1362" type="textblock" ulx="635" uly="1314">
        <line lrx="729" lry="1362" ulx="635" uly="1314">ſeye?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1458" type="textblock" ulx="201" uly="1381">
        <line lrx="1136" lry="1458" ulx="201" uly="1381">Dieſes iſt eine Frage, welche wohl niemals</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1685" type="textblock" ulx="247" uly="1434">
        <line lrx="1126" lry="1481" ulx="352" uly="1434">richtig wird beantwortet werden koͤnnen.</line>
        <line lrx="1126" lry="1538" ulx="248" uly="1478">So viel iſt gewiß, daß die Anzahl derſelben ſehr</line>
        <line lrx="1126" lry="1585" ulx="248" uly="1534">groß ſeyn muͤſſe. Denn wenn unter allen, welche</line>
        <line lrx="1126" lry="1638" ulx="247" uly="1580">bißher erſchienen, keine voͤllige Uebereinſtimmung</line>
        <line lrx="1125" lry="1685" ulx="247" uly="1633">wahrgenommen wuͤrde; ſo muͤßten zum allerwe⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1736" type="textblock" ulx="209" uly="1682">
        <line lrx="1125" lry="1736" ulx="209" uly="1682">nigſten ſich wuͤrklich ſo viel Cometen an dem Him⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1180" lry="1941" type="textblock" ulx="245" uly="1732">
        <line lrx="1124" lry="1785" ulx="245" uly="1732">mel befinden, als bißher geſehen worden. Wenn</line>
        <line lrx="1126" lry="1836" ulx="247" uly="1780">aber ja einige Cometen etliche mal ſolten beobach⸗</line>
        <line lrx="1180" lry="1887" ulx="247" uly="1834">tet worden ſeyn, ſo wuͤrde doch die Anzahl nicht</line>
        <line lrx="1163" lry="1941" ulx="286" uly="1880">EC 3 merklich</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="42" type="page" xml:id="s_Bd86a_042">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_042.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1097" lry="483" type="textblock" ulx="188" uly="199">
        <line lrx="909" lry="267" ulx="188" uly="199">318s OB) o (E&amp;E</line>
        <line lrx="1097" lry="333" ulx="221" uly="279">merklich verringert. Wir muͤſſen vielmehr glau⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="386" ulx="221" uly="333">ben, daß ſich dieſelbe weit hoͤher belauffe, als man</line>
        <line lrx="1097" lry="439" ulx="221" uly="382">ſichs einbilden ſollte. Denn, weil man erſtlich</line>
        <line lrx="1097" lry="483" ulx="223" uly="431">in den alten Zeiten in Aufſuchung der Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="539" type="textblock" ulx="224" uly="481">
        <line lrx="1111" lry="539" ulx="224" uly="481">nicht ſo ſorgfaͤltig geweſen iſt, als jezo, ſo iſt ſehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="586" type="textblock" ulx="221" uly="531">
        <line lrx="1101" lry="586" ulx="221" uly="531">wahrſcheinlich, daß viele kleine Cometen, derglei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="634" type="textblock" ulx="224" uly="582">
        <line lrx="1185" lry="634" ulx="224" uly="582">chen man anjezo nicht leicht aus der Acht laͤßt, ganz</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="784" type="textblock" ulx="222" uly="630">
        <line lrx="1101" lry="684" ulx="222" uly="630">und gar nicht ſind angemerket worden: auch iſt</line>
        <line lrx="1102" lry="735" ulx="222" uly="682">die Hiſtorie nicht ſo alt und vollſtaͤndig, daß dar⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="784" ulx="223" uly="729">inne ſich nur alle groſſe Cometen aufgezeichnet fin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="836" type="textblock" ulx="225" uly="778">
        <line lrx="1126" lry="836" ulx="225" uly="778">den ſollten. Man hat in Berlin vor einiger Zeit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="1082" type="textblock" ulx="224" uly="830">
        <line lrx="1103" lry="885" ulx="225" uly="830">einen kleinen Cometen geſehen, welcher auf den</line>
        <line lrx="1103" lry="934" ulx="226" uly="878">meiſten uͤbrigen Obſervatoriis nicht iſt waͤhrge⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="981" ulx="224" uly="928">nommen worden, der alſo leicht aus dem Catalogo</line>
        <line lrx="1103" lry="1033" ulx="224" uly="979">der Cometen haͤtte weggelaſſen werden koͤnnen,</line>
        <line lrx="1103" lry="1082" ulx="224" uly="1028">und ein ſolches Schickſal mag ſchon vielen andern,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="1135" type="textblock" ulx="223" uly="1080">
        <line lrx="1143" lry="1135" ulx="223" uly="1080">ſo wohl in den leztern als abſonderlich in den alten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="1918" type="textblock" ulx="200" uly="1129">
        <line lrx="1103" lry="1189" ulx="224" uly="1129">Zeiten, wiederfahren ſeyen. Zweytens kan es</line>
        <line lrx="1103" lry="1232" ulx="224" uly="1178">leicht ſeyn, daß viele Cometen, wenn ſie uns ſo</line>
        <line lrx="1105" lry="1285" ulx="224" uly="1229">nahe kommen, daß ſie geſehen werden koͤnnten,</line>
        <line lrx="1104" lry="1331" ulx="224" uly="1278">dennoch am Himmel der Sonne ſo nahe ſtehen,</line>
        <line lrx="1103" lry="1383" ulx="200" uly="1326">daß ſie nicht zum Vorſchein kommen koͤnnen. Wie</line>
        <line lrx="1103" lry="1428" ulx="225" uly="1379">man denn einmal am Tage, bey einer totalen</line>
        <line lrx="1103" lry="1480" ulx="201" uly="1427">Soͤnnenfinſterniß, einen groſſen Cometen geſehen</line>
        <line lrx="1104" lry="1533" ulx="200" uly="1476">hadben ſoll, welcher ohne dieſen ſonderbaren Zufall</line>
        <line lrx="1104" lry="1576" ulx="225" uly="1525">nimmer wuͤrde bemerkt worden ſeyn. Drittens</line>
        <line lrx="1104" lry="1636" ulx="227" uly="1576">koͤnnen auch viele Cometen in der ſuͤdlichen Him⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1682" ulx="225" uly="1626">melshaͤlfte ſichtbar ſeyn, welche entweder gar nim⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="1730" ulx="225" uly="1675">mer, oder nur des Tages uͤber unſern Horizont zu</line>
        <line lrx="1104" lry="1782" ulx="226" uly="1727">ſtehen kommen; von welchen wir folglich aus</line>
        <line lrx="1103" lry="1834" ulx="227" uly="1777">Mangel tuͤchtiger Obſervatorum in den ſuͤdlichen</line>
        <line lrx="1103" lry="1918" ulx="226" uly="1819">Gegenden der Erde nichts erfahren. Viertens</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1899" type="textblock" ulx="1307" uly="876">
        <line lrx="1334" lry="1899" ulx="1307" uly="876"> eeeee  errree eeaegeeeeeeeeeesss eee</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="43" type="page" xml:id="s_Bd86a_043">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_043.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1132" lry="409" type="textblock" ulx="220" uly="176">
        <line lrx="1099" lry="234" ulx="511" uly="176">GS) °(G 383</line>
        <line lrx="1112" lry="307" ulx="221" uly="250">kan es auch leicht geſchehen, daß zwar eben der⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="362" ulx="220" uly="303">ſelbe Comet oͤfters in ſein Perihelium kommt, die</line>
        <line lrx="1102" lry="409" ulx="221" uly="354">Erde aber ſich alsdenn immer an einem ſolchen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="461" type="textblock" ulx="214" uly="405">
        <line lrx="1103" lry="461" ulx="214" uly="405">Ort ihrer Bahn aufhaͤlt, daß der Comet wegen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="709" type="textblock" ulx="220" uly="454">
        <line lrx="1106" lry="512" ulx="220" uly="454">allzugroſſer Entfernung von uns nicht ſichtbar ſeyn</line>
        <line lrx="1107" lry="559" ulx="221" uly="504">kan. Fuͤnftens, da einige Cometen in ihrem Pe-</line>
        <line lrx="1110" lry="609" ulx="223" uly="553">rihelio ſo weit, als die Erde von der Sonne,</line>
        <line lrx="1110" lry="662" ulx="230" uly="602">entfernet ſind; ſo iſt glaublich, daß es auch ſolche</line>
        <line lrx="1110" lry="709" ulx="257" uly="653">ometen gebe, welche der Sonne nimmer ſo nahe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="758" type="textblock" ulx="217" uly="707">
        <line lrx="1111" lry="758" ulx="217" uly="707">als der Mars, oder der Jupiter, oder gar der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1061" type="textblock" ulx="224" uly="752">
        <line lrx="1137" lry="810" ulx="224" uly="752">Saturnus, kommen; dergleichen koͤnnen folglich</line>
        <line lrx="1115" lry="859" ulx="226" uly="805">aus der Erde nimmer geſehen werden. Sechſtens,</line>
        <line lrx="1165" lry="909" ulx="226" uly="855">waͤre es auch moͤglich, daß der voͤllige Umlauf eines</line>
        <line lrx="1158" lry="964" ulx="227" uly="902">Cometen eine ſo lange Zeit erforderte, daß derſelbe</line>
        <line lrx="1116" lry="1010" ulx="228" uly="954">ſeit Erſchaffung der Welt noch nicht haͤtte zu ſeinen</line>
        <line lrx="1117" lry="1061" ulx="227" uly="1003">Perihelio gelangen koͤnnen. Weil ferner uͤber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="1111" type="textblock" ulx="220" uly="1053">
        <line lrx="1172" lry="1111" ulx="220" uly="1053">dieſes die Entfernung des Aphelii von der Son⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1409" type="textblock" ulx="228" uly="1105">
        <line lrx="1119" lry="1158" ulx="228" uly="1105">nen nicht bekannt iſt, ſo koͤnnte es ſeyn, daß ehe</line>
        <line lrx="1139" lry="1210" ulx="230" uly="1154">ein Comet ſein Aphelium erreicht, derſelbe einem</line>
        <line lrx="1123" lry="1258" ulx="230" uly="1202">benachbarten Fixſtern allzu nahe kaͤme, und ſich</line>
        <line lrx="1122" lry="1312" ulx="230" uly="1253">mit deſſelben ſeinem Syſtemate vereinigte, folg⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="1360" ulx="231" uly="1303">lich das Syſtema der Sonne voͤllig verlieſſe. Da</line>
        <line lrx="1124" lry="1409" ulx="232" uly="1354">nun die Fixſterne ohne Zweifel auch ihre beſon⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1459" type="textblock" ulx="225" uly="1405">
        <line lrx="1147" lry="1459" ulx="225" uly="1405">dern Gometen um ſich haben, ſo koͤnnte es hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1613" type="textblock" ulx="233" uly="1456">
        <line lrx="1123" lry="1511" ulx="233" uly="1456">wiederum geſchehen, daß ſich derſelben auch einige</line>
        <line lrx="1128" lry="1562" ulx="233" uly="1506">von da wegbegeben, und ſich in unſer Syſtema</line>
        <line lrx="1125" lry="1613" ulx="233" uly="1557">einſchlichen. Die Moͤglichkeit hiervon kan nun</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1661" type="textblock" ulx="225" uly="1605">
        <line lrx="1125" lry="1661" ulx="225" uly="1605">nicht widerleget werden, allein die Diſtanz des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1914" type="textblock" ulx="230" uly="1654">
        <line lrx="1127" lry="1712" ulx="235" uly="1654">naͤchſten Fixſterns von der Sonne iſt ſo groß, daß</line>
        <line lrx="1129" lry="1763" ulx="234" uly="1706">ein ſolcher Comet lange vor Erſchaffung der Welt</line>
        <line lrx="1130" lry="1813" ulx="238" uly="1762">haͤtte ausreiſen muͤſſen, um erſt jezt zu uns zu ge⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1871" ulx="230" uly="1808">langen. Dieſe Meynung kan aber auch niche</line>
        <line lrx="1127" lry="1914" ulx="242" uly="1855">C 4 wohl</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="44" type="page" xml:id="s_Bd86a_044">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_044.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="795" lry="234" type="textblock" ulx="222" uly="187">
        <line lrx="795" lry="234" ulx="222" uly="187">40 Ey) o ( O</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="508" type="textblock" ulx="224" uly="259">
        <line lrx="1109" lry="310" ulx="224" uly="259">wohl behauptet werden, ſeit dem man angefangen,</line>
        <line lrx="1106" lry="360" ulx="226" uly="310">accuratere Obſervationen von den Cometen zu ma⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="410" ulx="227" uly="360">chen. Denn ob man gleich daraus die wahre</line>
        <line lrx="1106" lry="459" ulx="227" uly="404">Weite ihres Aphelii nicht beſtimmen kan; ſo kan</line>
        <line lrx="1108" lry="508" ulx="228" uly="439">man daraus doch zeigen, daß dieſelbe bey weitem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="611" type="textblock" ulx="149" uly="509">
        <line lrx="1111" lry="562" ulx="149" uly="509">nicht ſo groß ſey, als die Diſtanz des naͤchſten Fir⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="611" ulx="158" uly="560">ſterns. Es iſt im Gegentheil zu vermuthen, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="711" type="textblock" ulx="213" uly="609">
        <line lrx="1109" lry="660" ulx="213" uly="609">einige Cometen in ihrem Aphelio nicht einmal ſo</line>
        <line lrx="1112" lry="711" ulx="215" uly="660">weit, als der Saturnus von der Sonne abſtehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="809" type="textblock" ulx="230" uly="711">
        <line lrx="1157" lry="759" ulx="230" uly="711">Man hat von einem ſchon ſo gar gefunden, daß</line>
        <line lrx="1146" lry="809" ulx="230" uly="760">ſein Aphelium der Sonne naͤher ſey, als der Ju⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="858" type="textblock" ulx="231" uly="810">
        <line lrx="1112" lry="858" ulx="231" uly="810">piter, das Perihelium gleichwohl weiter als der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="910" type="textblock" ulx="231" uly="860">
        <line lrx="1137" lry="910" ulx="231" uly="860">Mars abſtaͤnde, und daß dieſer Comet ungefaͤhr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="1224" type="textblock" ulx="213" uly="910">
        <line lrx="1113" lry="959" ulx="213" uly="910">in vier Jahren ſeinen ordentlichen Lauf um die</line>
        <line lrx="1114" lry="1009" ulx="229" uly="960">Sonne vollende. Sollte ſich nun die Sache alſo</line>
        <line lrx="1114" lry="1061" ulx="230" uly="1010">verhalten, ſo muͤßte dieſer Comet vielmehr zu den</line>
        <line lrx="1114" lry="1118" ulx="231" uly="1053">Planeten gezaͤhlet werden. Denn auſſerdem, daß</line>
        <line lrx="1112" lry="1158" ulx="232" uly="1110">ſein Lauf mit den Planeten uͤberein kaͤme, ſo kan</line>
        <line lrx="1117" lry="1224" ulx="233" uly="1157">ſich um denſelben auch nicht der unordentliche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1257" type="textblock" ulx="232" uly="1204">
        <line lrx="1142" lry="1257" ulx="232" uly="1204">Dunſtkreiß, noch ein Schweif beſinden, welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1115" lry="1509" type="textblock" ulx="231" uly="1258">
        <line lrx="1114" lry="1307" ulx="231" uly="1258">Eigenſchaft ſonſten die Cometen von den Planeten</line>
        <line lrx="1115" lry="1373" ulx="231" uly="1305">hauptſaͤchlich unterſcheidet. Aus eben dieſem</line>
        <line lrx="1114" lry="1411" ulx="231" uly="1360">Grunde waͤre alſo zu vermuthen, daß noch meh⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="1485" ulx="232" uly="1409">rere Cometen unter die Anzahl der Planeten ver⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="1509" ulx="232" uly="1461">ſezt zu werden verdienten. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="723" lry="1573" type="textblock" ulx="621" uly="1535">
        <line lrx="723" lry="1573" ulx="621" uly="1535">VIII.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1914" type="textblock" ulx="228" uly="1561">
        <line lrx="1121" lry="1655" ulx="232" uly="1561">Ob die Cometen einige Wuͤrkung auf</line>
        <line lrx="905" lry="1705" ulx="438" uly="1653">die Erde haben koͤnnen?</line>
        <line lrx="1109" lry="1775" ulx="237" uly="1715">Bieſes iſt die vornehmſte Frage, welche von den</line>
        <line lrx="1109" lry="1813" ulx="335" uly="1766">meiſten Leuten uͤber dieſe Materie gethan zu</line>
        <line lrx="1113" lry="1914" ulx="228" uly="1811">werden pfleget. Vor r hieſem hielte man die Co⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1908" ulx="1004" uly="1873">meten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="302" type="textblock" ulx="1259" uly="271">
        <line lrx="1334" lry="302" ulx="1259" uly="271">mete</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="750" type="textblock" ulx="1256" uly="325">
        <line lrx="1312" lry="351" ulx="1262" uly="325">rer</line>
        <line lrx="1334" lry="409" ulx="1259" uly="364">finde</line>
        <line lrx="1334" lry="456" ulx="1262" uly="414">nich</line>
        <line lrx="1321" lry="507" ulx="1261" uly="464">auf</line>
        <line lrx="1334" lry="558" ulx="1261" uly="513">dieſe</line>
        <line lrx="1334" lry="600" ulx="1256" uly="566">werk</line>
        <line lrx="1319" lry="651" ulx="1266" uly="617">der</line>
        <line lrx="1334" lry="709" ulx="1263" uly="664">goͤtt</line>
        <line lrx="1334" lry="750" ulx="1261" uly="712">Str</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="799" type="textblock" ulx="1262" uly="766">
        <line lrx="1333" lry="799" ulx="1262" uly="766">dere</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="858" type="textblock" ulx="1229" uly="812">
        <line lrx="1334" lry="858" ulx="1229" uly="812">Con</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="900" type="textblock" ulx="1228" uly="867">
        <line lrx="1334" lry="900" ulx="1228" uly="867">derr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1550" type="textblock" ulx="1257" uly="963">
        <line lrx="1334" lry="999" ulx="1262" uly="963">in ?</line>
        <line lrx="1334" lry="1049" ulx="1263" uly="1012">bran</line>
        <line lrx="1334" lry="1101" ulx="1263" uly="1072">verr</line>
        <line lrx="1334" lry="1150" ulx="1264" uly="1114">die</line>
        <line lrx="1334" lry="1200" ulx="1264" uly="1167">dare</line>
        <line lrx="1332" lry="1258" ulx="1263" uly="1220">gew</line>
        <line lrx="1332" lry="1308" ulx="1264" uly="1263">ſeyn</line>
        <line lrx="1331" lry="1351" ulx="1257" uly="1313">Ein</line>
        <line lrx="1318" lry="1401" ulx="1264" uly="1367">der</line>
        <line lrx="1334" lry="1457" ulx="1262" uly="1414">dieſe</line>
        <line lrx="1334" lry="1501" ulx="1264" uly="1470">tet</line>
        <line lrx="1334" lry="1550" ulx="1264" uly="1513">uͤbri</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1612" type="textblock" ulx="1230" uly="1564">
        <line lrx="1334" lry="1612" ulx="1230" uly="1564">hent</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1809" type="textblock" ulx="1259" uly="1618">
        <line lrx="1324" lry="1652" ulx="1260" uly="1618">den</line>
        <line lrx="1331" lry="1703" ulx="1259" uly="1664">Ein</line>
        <line lrx="1334" lry="1761" ulx="1264" uly="1725">gen</line>
        <line lrx="1329" lry="1809" ulx="1265" uly="1766">daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1856" type="textblock" ulx="1245" uly="1814">
        <line lrx="1334" lry="1856" ulx="1245" uly="1814">Ord</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="45" type="page" xml:id="s_Bd86a_045">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_045.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="51" lry="362" type="textblock" ulx="0" uly="338">
        <line lrx="51" lry="362" ulx="0" uly="338">na⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="55" lry="569" type="textblock" ulx="0" uly="525">
        <line lrx="55" lry="569" ulx="0" uly="525">tix⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="671" type="textblock" ulx="0" uly="576">
        <line lrx="68" lry="622" ulx="0" uly="576">daß</line>
        <line lrx="51" lry="671" ulx="0" uly="627">ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="713" type="textblock" ulx="0" uly="686">
        <line lrx="54" lry="713" ulx="0" uly="686">en.</line>
      </zone>
      <zone lrx="100" lry="820" type="textblock" ulx="0" uly="725">
        <line lrx="100" lry="770" ulx="0" uly="725">daß</line>
        <line lrx="87" lry="820" ulx="0" uly="774">Fu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="53" lry="863" type="textblock" ulx="0" uly="829">
        <line lrx="53" lry="863" ulx="0" uly="829">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="79" lry="922" type="textblock" ulx="0" uly="876">
        <line lrx="79" lry="922" ulx="0" uly="876">ihr</line>
      </zone>
      <zone lrx="54" lry="1120" type="textblock" ulx="0" uly="926">
        <line lrx="53" lry="962" ulx="1" uly="926">die</line>
        <line lrx="54" lry="1020" ulx="0" uly="976">lſo</line>
        <line lrx="53" lry="1062" ulx="0" uly="1034">den</line>
        <line lrx="53" lry="1120" ulx="0" uly="1075">aß</line>
      </zone>
      <zone lrx="50" lry="1162" type="textblock" ulx="0" uly="1130">
        <line lrx="50" lry="1162" ulx="0" uly="1130">an</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="1422" type="textblock" ulx="0" uly="1282">
        <line lrx="51" lry="1311" ulx="0" uly="1282">ten</line>
        <line lrx="51" lry="1362" ulx="0" uly="1325">em</line>
        <line lrx="35" lry="1422" ulx="0" uly="1374">eh⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="1463" type="textblock" ulx="0" uly="1435">
        <line lrx="51" lry="1463" ulx="0" uly="1435">er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="42" lry="1765" type="textblock" ulx="2" uly="1738">
        <line lrx="42" lry="1765" ulx="2" uly="1738">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1834" type="textblock" ulx="0" uly="1786">
        <line lrx="75" lry="1834" ulx="0" uly="1786">zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="42" lry="1930" type="textblock" ulx="0" uly="1839">
        <line lrx="42" lry="1866" ulx="0" uly="1839">O=</line>
        <line lrx="39" lry="1930" ulx="0" uly="1888">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="531" lry="90" type="textblock" ulx="525" uly="74">
        <line lrx="531" lry="90" ulx="525" uly="74">1</line>
      </zone>
      <zone lrx="1094" lry="324" type="textblock" ulx="209" uly="182">
        <line lrx="1094" lry="250" ulx="225" uly="182">S) o ( 41</line>
        <line lrx="1089" lry="324" ulx="209" uly="275">meten fuͤr gewiſſe Zeichen und Vorboten baſonde⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1089" lry="375" type="textblock" ulx="208" uly="327">
        <line lrx="1089" lry="375" ulx="208" uly="327">rer darauf folgender Landesplagen, und anjezo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="425" type="textblock" ulx="205" uly="377">
        <line lrx="1123" lry="425" ulx="205" uly="377">finden ſich noch viele, welche dieſe Himmelscoͤrper</line>
      </zone>
      <zone lrx="1086" lry="1026" type="textblock" ulx="169" uly="425">
        <line lrx="1086" lry="476" ulx="207" uly="425">nicht ohne Schrecken anſehen k—ͤnnen. Um nun</line>
        <line lrx="1086" lry="524" ulx="205" uly="475">auf dieſe Frage gruͤndlich zu antworten, ſo muß</line>
        <line lrx="1086" lry="575" ulx="205" uly="524">dieſelbe in zwey ganz differente Fragen zertheilet</line>
        <line lrx="1086" lry="625" ulx="199" uly="576">werden. Die erſtere iſt, ob man die Erſcheinung</line>
        <line lrx="1085" lry="671" ulx="209" uly="626">der Cometen nicht als ein beſonderes Zeichen des</line>
        <line lrx="1086" lry="724" ulx="205" uly="676">goͤttlichen Zorns, und daher zu beſorgen ſtehender</line>
        <line lrx="1085" lry="773" ulx="203" uly="726">Strafen, anzuſehen habe, oder nicht? Die an⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="826" ulx="204" uly="777">dere iſt von dieſer gaͤnzlich unterſchleden, ob die</line>
        <line lrx="1084" lry="873" ulx="171" uly="826">Cometen nicht durch eine natuͤrliche Kraft Veraͤn⸗</line>
        <line lrx="1086" lry="924" ulx="169" uly="875">derungen auf der Erde hervorbringen koͤnnen?</line>
        <line lrx="1081" lry="974" ulx="202" uly="925">Was nun die erſtere Frage betrift; ſo muß man</line>
        <line lrx="1083" lry="1026" ulx="202" uly="977">in Beantwortung derſelben alle Behutſamkeit ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="1075" type="textblock" ulx="203" uly="1026">
        <line lrx="1100" lry="1075" ulx="203" uly="1026">brauchen, um daruͤber weder ein unrichtiges noch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1082" lry="1378" type="textblock" ulx="194" uly="1077">
        <line lrx="1082" lry="1125" ulx="202" uly="1077">verwegenes Urtheil zu faͤllen. Daß die Menſchen</line>
        <line lrx="1081" lry="1176" ulx="202" uly="1125">die Cometen fuͤr gefaͤhrliche Vorboten angeſehen,</line>
        <line lrx="1081" lry="1228" ulx="202" uly="1177">daran mag wohl die damals ſo ſehr im Schwange</line>
        <line lrx="1078" lry="1277" ulx="200" uly="1226">geweſene Aſtrologie die fuͤrnehmſte Urſache geweſen</line>
        <line lrx="1078" lry="1324" ulx="201" uly="1277">ſeyn, als worinne dem Geſtirn ein ſonderbarer</line>
        <line lrx="1079" lry="1378" ulx="194" uly="1327">Einfluß auf die Erde und ſogar in die Handlungen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="1529" type="textblock" ulx="198" uly="1377">
        <line lrx="1114" lry="1426" ulx="200" uly="1377">der Menſchen zugeeignet worden. Da nun aber</line>
        <line lrx="1084" lry="1479" ulx="198" uly="1429">dieſe ungereimke Meynung groͤßtentheils ausgerot⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1529" ulx="199" uly="1478">tet worden; ſo bleibet gleichwohl die Frage noch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1077" lry="1729" type="textblock" ulx="192" uly="1528">
        <line lrx="1076" lry="1577" ulx="198" uly="1528">uͤbrig, ob die Cometen nicht als Zeichen bevorſte⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1630" ulx="198" uly="1578">hender Gluͤcks⸗oder Ungluͤcksfaͤlle angeſehen wer⸗</line>
        <line lrx="1077" lry="1679" ulx="194" uly="1629">den muͤßten, ob ſie gleich dieſelben nicht durch einen</line>
        <line lrx="1074" lry="1729" ulx="192" uly="1678">Einfluß unmittelbarer Weiſe wuͤrkten. Diejeni⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="1782" type="textblock" ulx="196" uly="1728">
        <line lrx="1111" lry="1782" ulx="196" uly="1728">gen, welche dieſe Meynung behaupten, fuͤhren an,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1072" lry="1892" type="textblock" ulx="170" uly="1781">
        <line lrx="1071" lry="1831" ulx="177" uly="1781">daß, da ſich in allen Theilen der Welt die groͤßte</line>
        <line lrx="1072" lry="1892" ulx="170" uly="1828">Ordnung und Uebereinſtimmung befinde, und al⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1937" type="textblock" ulx="652" uly="1856">
        <line lrx="1147" lry="1937" ulx="652" uly="1856">C § les D</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="46" type="page" xml:id="s_Bd86a_046">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_046.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="824" lry="252" type="textblock" ulx="212" uly="205">
        <line lrx="824" lry="252" ulx="212" uly="205">22 G) oο (G</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="879" type="textblock" ulx="230" uly="276">
        <line lrx="1134" lry="330" ulx="252" uly="276">les in dem vollkommenſten Grad mit einander</line>
        <line lrx="1131" lry="376" ulx="251" uly="327">verbunden ſey, man auch nothwendig zugeben</line>
        <line lrx="1133" lry="429" ulx="252" uly="378">muͤßte, daß die Erſcheinung der Cometen, als</line>
        <line lrx="1135" lry="479" ulx="230" uly="426">eine auſſerordentliche Begebenheit in der Welt,</line>
        <line lrx="1134" lry="528" ulx="252" uly="476">auch mit ganz beſondern Veraͤnderungen verknuͤpft</line>
        <line lrx="1136" lry="579" ulx="252" uly="526">ſey. Es wuͤrde hingegen eine groſſe Verwegen⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="632" ulx="252" uly="575">heit ſeyn, wenn man ſich einbilden wollte, daß</line>
        <line lrx="1136" lry="678" ulx="253" uly="627">dieſe Erſcheinungen bloß von ungefaͤhr geſchehen,</line>
        <line lrx="1136" lry="726" ulx="249" uly="678">und uns von der Vorſehung GOttes ohne einen</line>
        <line lrx="1136" lry="779" ulx="252" uly="727">beſondern Endzweck zugeſchickt wuͤrden. Und da</line>
        <line lrx="1138" lry="831" ulx="252" uly="776">uns die Betrachtung des Weltgebaͤudes zur Er⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="879" ulx="252" uly="828">kenntniß und Verherrlichung des Schoͤpfers leiten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="932" type="textblock" ulx="253" uly="876">
        <line lrx="1160" lry="932" ulx="253" uly="876">ſoll, dieſer Wuͤrkung aber bey den meiſten Men⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1133" type="textblock" ulx="252" uly="926">
        <line lrx="1138" lry="981" ulx="252" uly="926">ſchen aus einer unverantwortlichen Nachlaͤßigkeit</line>
        <line lrx="1137" lry="1030" ulx="253" uly="977">kein Raum gelaſſen wird; ſo wird es ſehr wahr⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1082" ulx="253" uly="1027">ſcheinlich, daß ſolche auſſerordentliche Erſcheinun⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1133" ulx="253" uly="1078">gen an dem Himmel, als welche die Aufmerkſam⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1179" type="textblock" ulx="253" uly="1128">
        <line lrx="1168" lry="1179" ulx="253" uly="1128">keit der Menſchen inſonderheit zu erwecken pflegen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1931" type="textblock" ulx="192" uly="1177">
        <line lrx="1139" lry="1232" ulx="253" uly="1177">um ſo viel mehr zur Ausuͤbung dieſer groſſen Pflicht</line>
        <line lrx="1140" lry="1279" ulx="253" uly="1228">antreiben ſollen. Ja man kan ſicher ſagen, daß,</line>
        <line lrx="1140" lry="1331" ulx="220" uly="1278">wenn die Erſcheinungen der Cometen dieſe Wuͤr⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1388" ulx="192" uly="1328">kung haben ſollten, dieſelbe gewiß den Abſichten</line>
        <line lrx="1141" lry="1438" ulx="220" uly="1378">des Schoͤpfers gemaͤß waͤre. Was aber die Be⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1486" ulx="255" uly="1429">deutung ſolcher ſonderbaren Himmelsbegebenheiten</line>
        <line lrx="1140" lry="1536" ulx="254" uly="1478">anlangt, ſo bezeuget die heilige Schrift, daß</line>
        <line lrx="1146" lry="1584" ulx="254" uly="1530">GOtt zur Ankuͤndigung beſonderer Gerichte auch</line>
        <line lrx="1142" lry="1635" ulx="251" uly="1579">merkwuͤrdige Vorboten geſandt habe, und daß</line>
        <line lrx="1142" lry="1688" ulx="254" uly="1631">inſonderheit zu den lezten Zeiten viel Zeichen am</line>
        <line lrx="1142" lry="1741" ulx="254" uly="1680">Himmel geſehen werden ſollen. Wir erſehen auch</line>
        <line lrx="1144" lry="1790" ulx="255" uly="1731">ganz deutlich aus der Offenbarung Johannis, daß</line>
        <line lrx="1146" lry="1837" ulx="257" uly="1781">noch vor dem Ende der Welt erſchreckliche Straf⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1931" ulx="256" uly="1833">gerichte uͤber das menſchliche Geſchlecht ergeben</line>
      </zone>
      <zone lrx="394" lry="1989" type="textblock" ulx="350" uly="1960">
        <line lrx="394" lry="1989" ulx="350" uly="1960">S</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="734" type="textblock" ulx="1237" uly="289">
        <line lrx="1334" lry="333" ulx="1246" uly="289">ſollen</line>
        <line lrx="1334" lry="376" ulx="1244" uly="341">dentl</line>
        <line lrx="1334" lry="425" ulx="1246" uly="389">kuͤndi</line>
        <line lrx="1321" lry="480" ulx="1237" uly="440">auch</line>
        <line lrx="1334" lry="533" ulx="1239" uly="488">ckung</line>
        <line lrx="1332" lry="574" ulx="1245" uly="539">diene</line>
        <line lrx="1334" lry="624" ulx="1241" uly="587">Was</line>
        <line lrx="1328" lry="682" ulx="1246" uly="638">kung</line>
        <line lrx="1334" lry="734" ulx="1246" uly="687">hiera</line>
      </zone>
      <zone lrx="1329" lry="783" type="textblock" ulx="1231" uly="737">
        <line lrx="1329" lry="783" ulx="1231" uly="737">wohl</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1078" type="textblock" ulx="1245" uly="797">
        <line lrx="1334" lry="823" ulx="1245" uly="797">wenn</line>
        <line lrx="1334" lry="873" ulx="1246" uly="840">der a</line>
        <line lrx="1334" lry="931" ulx="1246" uly="897">men,</line>
        <line lrx="1334" lry="981" ulx="1245" uly="935">In d</line>
        <line lrx="1320" lry="1022" ulx="1247" uly="989">ders</line>
        <line lrx="1334" lry="1078" ulx="1245" uly="1037">welch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1318" lry="1122" type="textblock" ulx="1226" uly="1097">
        <line lrx="1318" lry="1122" ulx="1226" uly="1097">men</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1670" type="textblock" ulx="1244" uly="1136">
        <line lrx="1334" lry="1172" ulx="1247" uly="1136">und!</line>
        <line lrx="1334" lry="1230" ulx="1245" uly="1189">gen</line>
        <line lrx="1333" lry="1271" ulx="1244" uly="1233">Erde</line>
        <line lrx="1334" lry="1320" ulx="1245" uly="1286">wodu</line>
        <line lrx="1334" lry="1378" ulx="1246" uly="1334">ſacher</line>
        <line lrx="1334" lry="1430" ulx="1249" uly="1382">berul</line>
        <line lrx="1334" lry="1476" ulx="1245" uly="1442">pers</line>
        <line lrx="1334" lry="1519" ulx="1247" uly="1484">der a</line>
        <line lrx="1322" lry="1576" ulx="1245" uly="1534">auch</line>
        <line lrx="1334" lry="1627" ulx="1246" uly="1583">derſen</line>
        <line lrx="1334" lry="1670" ulx="1247" uly="1635">das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1730" type="textblock" ulx="1227" uly="1683">
        <line lrx="1334" lry="1730" ulx="1227" uly="1683">ſtalt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1881" type="textblock" ulx="1247" uly="1734">
        <line lrx="1334" lry="1769" ulx="1247" uly="1734">weite</line>
        <line lrx="1334" lry="1820" ulx="1247" uly="1782">in eie</line>
        <line lrx="1334" lry="1881" ulx="1249" uly="1838">und</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="47" type="page" xml:id="s_Bd86a_047">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_047.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1059" lry="261" type="textblock" ulx="470" uly="200">
        <line lrx="1059" lry="261" ulx="470" uly="200">z) o ( W. 43</line>
      </zone>
      <zone lrx="1066" lry="426" type="textblock" ulx="0" uly="269">
        <line lrx="1065" lry="331" ulx="0" uly="269">nder ſollen, welche vielleicht auch durch ganz aufſeror⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="384" ulx="0" uly="320">eben dentliche Erſcheinungen am Himmel werden ange⸗</line>
        <line lrx="1065" lry="426" ulx="22" uly="371">als kuͤndiget werden. Vielleicht koͤnnen die Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1082" lry="678" type="textblock" ulx="0" uly="415">
        <line lrx="1066" lry="479" ulx="0" uly="415">Belt, auch natuͤrlicher Weiſe ſo gar ſelbſt zu Vollſtre⸗</line>
        <line lrx="1082" lry="527" ulx="0" uly="470">uͤpft cckung dieſer bevorſtehenden Gerichte als Werkzeuge</line>
        <line lrx="1065" lry="580" ulx="0" uly="526">gen⸗ dienen, welche Betrachtung zur andern Frage:</line>
        <line lrx="1067" lry="627" ulx="15" uly="569">daß Was die Cometen natuͤrlicher Weiſe fuͤr eine Wuͤr⸗</line>
        <line lrx="1067" lry="678" ulx="0" uly="620">hen, kung auf der Erde haben koͤnnen? gehoͤret. Um</line>
      </zone>
      <zone lrx="1069" lry="927" type="textblock" ulx="0" uly="671">
        <line lrx="1066" lry="727" ulx="0" uly="671">inen hierauf richtig zu antworten, muͤſſen drey Faͤlle</line>
        <line lrx="1068" lry="777" ulx="0" uly="723">da wohl in Erwegung gezogen werden. Der erſte iſt,</line>
        <line lrx="1068" lry="832" ulx="15" uly="765">Er⸗ wenn die Cometen ſehr weit von uns entfernt ſind;</line>
        <line lrx="1069" lry="879" ulx="0" uly="821">eiten der andere, wenn uns dieſelben ziemlich nahe kom⸗</line>
        <line lrx="1068" lry="927" ulx="0" uly="869">Nen⸗ men, und der dritte, wenn ſie allzunahe anruͤcken.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="1932" type="textblock" ulx="0" uly="920">
        <line lrx="1068" lry="977" ulx="0" uly="920">gkeit In dieſen Faͤllen kan die Wuͤrkung von nichts an⸗</line>
        <line lrx="1070" lry="1030" ulx="0" uly="971">ahr⸗ ders herruͤhren, als von der Anziehungskraft,</line>
        <line lrx="1079" lry="1077" ulx="2" uly="1028">nun⸗ welche bey allen himmliſchen Coͤrpermwahrgenom⸗</line>
        <line lrx="1070" lry="1126" ulx="2" uly="1071">ſam⸗ maen wird. Alſo ziehet die Sonne alle Planeten</line>
        <line lrx="1076" lry="1177" ulx="0" uly="1128">gen, und Cometen an ſich, der Mond wird ſowohl ge⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="1227" ulx="0" uly="1171">flicht gen die Sonne, als die Erde gezogen, und die</line>
        <line lrx="1071" lry="1278" ulx="7" uly="1222">daß, Erde ſelbſt auch hinwiederum gegen den Mond,</line>
        <line lrx="1071" lry="1325" ulx="0" uly="1267">Vuͤr⸗ wodurch die Ebbe und Fluth des Meeres verur⸗</line>
        <line lrx="1071" lry="1378" ulx="0" uly="1318">chten ſachet wird. Die Groͤſſe dieſer Anziehungskraft</line>
        <line lrx="1073" lry="1427" ulx="10" uly="1367">Be⸗ beruhet theils auf der Groͤſſe des anziehenden Coͤr⸗</line>
        <line lrx="1072" lry="1480" ulx="1" uly="1422">eiten pers, theils auf deſſen Entfernung. Je groͤſſer</line>
        <line lrx="1072" lry="1529" ulx="8" uly="1471">daß der anziehende Coͤrper iſt, um ſo viel groͤſſer iſt</line>
        <line lrx="1072" lry="1576" ulx="6" uly="1515">auch auch gemeiniglich ſeine Kraft; hingegen je weiter</line>
        <line lrx="1130" lry="1629" ulx="20" uly="1573">daß derſelbe entfernet iſt, je kleiner wird dieſelbe, und</line>
        <line lrx="1115" lry="1680" ulx="26" uly="1625">am das nach der Verhaͤltniß der Quadrate, derge⸗</line>
        <line lrx="1087" lry="1728" ulx="8" uly="1673">auch ſtalt, daß, wenn der anziehende Coͤrper zweymal</line>
        <line lrx="1073" lry="1781" ulx="0" uly="1724">daß weiter entfernet iſt, ſeine Kraft viermal kleiner,</line>
        <line lrx="1073" lry="1831" ulx="0" uly="1766">traf⸗ in einer dreyfachen Diſtanz neunmal kleiner wird,</line>
        <line lrx="1102" lry="1880" ulx="0" uly="1826">ehen und ſo fort. Aus dieſem Grunde kan man alſo</line>
        <line lrx="1065" lry="1932" ulx="0" uly="1871">ollen, ſagen,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="48" type="page" xml:id="s_Bd86a_048">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_048.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1171" lry="723" type="textblock" ulx="242" uly="202">
        <line lrx="870" lry="250" ulx="293" uly="202">44 ) o (G</line>
        <line lrx="1171" lry="326" ulx="293" uly="275">ſagen, daß die Erde nicht nur gegen die Sonne</line>
        <line lrx="1168" lry="377" ulx="292" uly="325">und den Mond, ſondern auch gegen alle uͤbrigen</line>
        <line lrx="1171" lry="426" ulx="242" uly="373">Planeten, Fixſterne und Cometen, gezogen wer⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="477" ulx="291" uly="425">de, daß aber die Kraft der leztern theils wegen</line>
        <line lrx="1168" lry="527" ulx="290" uly="474">ihrer geringen Groͤſſe, theils wegen ihrer groſſen</line>
        <line lrx="1166" lry="576" ulx="290" uly="523">Entfernung, nicht merklich ſey. Die Cometen</line>
        <line lrx="1167" lry="627" ulx="290" uly="575">ſind gemeiniglich in Anſehung ihres Coͤrpers nicht</line>
        <line lrx="1166" lry="678" ulx="289" uly="625">groͤſſer, als die Erde oder die Venus. Wenn</line>
        <line lrx="1166" lry="723" ulx="288" uly="675">alſo ein Comet ſo weit als die Venus von uns</line>
      </zone>
      <zone lrx="1201" lry="774" type="textblock" ulx="289" uly="720">
        <line lrx="1201" lry="774" ulx="289" uly="720">entfernt iſt, wenn uns dieſelbe auch am naͤchſten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="1076" type="textblock" ulx="281" uly="773">
        <line lrx="1164" lry="827" ulx="287" uly="773">iſt; ſo kan auch ſeine anziehende Kraft nicht groͤſ⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="874" ulx="288" uly="825">ſer, und ſolglich nicht zu merken ſeyn. Im erſten</line>
        <line lrx="1163" lry="925" ulx="281" uly="873">Fall kan alſo den Cometen ganz und gar keine</line>
        <line lrx="1163" lry="975" ulx="285" uly="924">Wuͤrkung auf die Erde zugeſchrieben werden, ſo</line>
        <line lrx="1163" lry="1022" ulx="284" uly="975">lange dieſelben nemlich noch ſo weit von uns ent⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1076" ulx="284" uly="1025">fernet ſind, daß ihre anziehende Kraft nicht groͤſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1197" lry="1124" type="textblock" ulx="284" uly="1074">
        <line lrx="1197" lry="1124" ulx="284" uly="1074">ſer iſt, als diejenige, welche die Planeten auf uns</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1224" type="textblock" ulx="250" uly="1123">
        <line lrx="1161" lry="1175" ulx="250" uly="1123">ausuͤben. Wenn uns aber die Cometen naͤher,</line>
        <line lrx="1161" lry="1224" ulx="282" uly="1174">als die Venus kommen, dennoch aber noch viel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1276" type="textblock" ulx="195" uly="1220">
        <line lrx="1162" lry="1276" ulx="195" uly="1220">weiter, als der Mond von uns abſtehen; ſo iſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1675" type="textblock" ulx="252" uly="1275">
        <line lrx="1160" lry="1324" ulx="279" uly="1275">zwar ihre Kraft noch ſehr geringe, und nicht ver⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1375" ulx="280" uly="1325">moͤgend, den Lauf der Erde um die Sonne zu</line>
        <line lrx="1160" lry="1427" ulx="280" uly="1375">verwirren, inzwiſchen aber kan dieſelbe doch hin⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1475" ulx="252" uly="1424">laͤnglich ſeyn, die Flaͤche ihrer Bahn einiger maſ⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1525" ulx="253" uly="1474">ſen zu veraͤndern. Dieſe Wuͤrkung kan auf zweyer⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1576" ulx="278" uly="1524">ley Art merklich werden, entweder in der Schiefe</line>
        <line lrx="1160" lry="1626" ulx="278" uly="1573">der Ecliptic, oder in der Fortruͤckung der Aequi⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1675" ulx="279" uly="1625">noctialpunkte, als welche ſchon durch die Kraft</line>
      </zone>
      <zone lrx="1188" lry="1726" type="textblock" ulx="277" uly="1675">
        <line lrx="1188" lry="1726" ulx="277" uly="1675">des Monds jaͤhrlich um 50 Secunden zuruͤck ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1929" type="textblock" ulx="259" uly="1724">
        <line lrx="1157" lry="1775" ulx="259" uly="1724">ſchoben werden. Dieſe Veraͤnderungen werden</line>
        <line lrx="1157" lry="1836" ulx="279" uly="1774">durch die Stellung des Cometen, wenn er uns am</line>
        <line lrx="1158" lry="1918" ulx="277" uly="1824">vaͤchſten iſt, und durch den ſcheinbaren r der</line>
        <line lrx="1156" lry="1929" ulx="727" uly="1888">Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="784" type="textblock" ulx="1238" uly="289">
        <line lrx="1334" lry="329" ulx="1238" uly="289">Sont</line>
        <line lrx="1334" lry="378" ulx="1242" uly="351">met e</line>
        <line lrx="1334" lry="429" ulx="1241" uly="389">Widt</line>
        <line lrx="1330" lry="477" ulx="1241" uly="452">wenn</line>
        <line lrx="1334" lry="528" ulx="1242" uly="491">mind</line>
        <line lrx="1331" lry="584" ulx="1242" uly="539">ſo we</line>
        <line lrx="1334" lry="627" ulx="1242" uly="589">Stein</line>
        <line lrx="1334" lry="682" ulx="1243" uly="637">Com</line>
        <line lrx="1334" lry="734" ulx="1244" uly="695">gen c</line>
        <line lrx="1334" lry="784" ulx="1244" uly="740">um ſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1777" type="textblock" ulx="1245" uly="838">
        <line lrx="1334" lry="882" ulx="1245" uly="838">gekon</line>
        <line lrx="1334" lry="933" ulx="1245" uly="888">ſolche</line>
        <line lrx="1326" lry="974" ulx="1245" uly="938">wird</line>
        <line lrx="1333" lry="1023" ulx="1245" uly="980">nomi</line>
        <line lrx="1330" lry="1080" ulx="1248" uly="1036">ſchoͤn</line>
        <line lrx="1334" lry="1131" ulx="1247" uly="1087">ziem!</line>
        <line lrx="1334" lry="1172" ulx="1246" uly="1137">tic w</line>
        <line lrx="1334" lry="1231" ulx="1249" uly="1189">gen</line>
        <line lrx="1319" lry="1271" ulx="1249" uly="1234">ben.</line>
        <line lrx="1334" lry="1332" ulx="1249" uly="1285">theils</line>
        <line lrx="1334" lry="1382" ulx="1250" uly="1336">theilt</line>
        <line lrx="1318" lry="1428" ulx="1249" uly="1385">ches</line>
        <line lrx="1334" lry="1470" ulx="1249" uly="1432">Weil</line>
        <line lrx="1334" lry="1530" ulx="1249" uly="1481">abſoꝛ</line>
        <line lrx="1334" lry="1577" ulx="1250" uly="1540">ret,</line>
        <line lrx="1333" lry="1629" ulx="1249" uly="1582">kung</line>
        <line lrx="1334" lry="1731" ulx="1249" uly="1684">verſt</line>
        <line lrx="1334" lry="1777" ulx="1251" uly="1731">naͤhe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1883" type="textblock" ulx="1244" uly="1792">
        <line lrx="1333" lry="1832" ulx="1249" uly="1792">ange</line>
        <line lrx="1334" lry="1883" ulx="1244" uly="1842">geme</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="49" type="page" xml:id="s_Bd86a_049">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_049.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="106" lry="1675" type="textblock" ulx="0" uly="278">
        <line lrx="105" lry="318" ulx="0" uly="278">Sonne</line>
        <line lrx="103" lry="377" ulx="0" uly="329">brigen</line>
        <line lrx="106" lry="418" ulx="0" uly="391">wer⸗</line>
        <line lrx="103" lry="477" ulx="0" uly="441">wegen</line>
        <line lrx="103" lry="527" ulx="0" uly="481">roſſen</line>
        <line lrx="101" lry="567" ulx="0" uly="538">meten</line>
        <line lrx="102" lry="624" ulx="0" uly="581">nicht</line>
        <line lrx="100" lry="667" ulx="0" uly="629">Wenn</line>
        <line lrx="100" lry="716" ulx="0" uly="687"> uns</line>
        <line lrx="99" lry="773" ulx="0" uly="731">chſten</line>
        <line lrx="99" lry="826" ulx="0" uly="779">groͤſ⸗</line>
        <line lrx="98" lry="874" ulx="3" uly="830">erſten</line>
        <line lrx="98" lry="915" ulx="14" uly="879">keine</line>
        <line lrx="98" lry="975" ulx="8" uly="929">„ſo</line>
        <line lrx="98" lry="1015" ulx="0" uly="987">8 ent⸗</line>
        <line lrx="96" lry="1075" ulx="16" uly="1029">groͤſ⸗</line>
        <line lrx="96" lry="1124" ulx="0" uly="1080">if uns</line>
        <line lrx="96" lry="1175" ulx="0" uly="1128">taͤher,</line>
        <line lrx="96" lry="1218" ulx="0" uly="1179">viel</line>
        <line lrx="97" lry="1274" ulx="5" uly="1228">ſo iſt</line>
        <line lrx="95" lry="1315" ulx="1" uly="1286">t ver⸗</line>
        <line lrx="96" lry="1375" ulx="2" uly="1338">ne zu</line>
        <line lrx="96" lry="1427" ulx="0" uly="1377">hin⸗</line>
        <line lrx="97" lry="1475" ulx="16" uly="1429">maſ⸗</line>
        <line lrx="95" lry="1523" ulx="0" uly="1488">geyer⸗</line>
        <line lrx="95" lry="1576" ulx="0" uly="1528">chiefe</line>
        <line lrx="95" lry="1629" ulx="0" uly="1573">lequi⸗</line>
        <line lrx="93" lry="1675" ulx="0" uly="1627">Kraft</line>
      </zone>
      <zone lrx="122" lry="1726" type="textblock" ulx="0" uly="1678">
        <line lrx="122" lry="1726" ulx="0" uly="1678">k ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="93" lry="1918" type="textblock" ulx="0" uly="1731">
        <line lrx="92" lry="1766" ulx="0" uly="1731">erden</line>
        <line lrx="92" lry="1816" ulx="0" uly="1785">s am</line>
        <line lrx="93" lry="1865" ulx="1" uly="1830">t der</line>
        <line lrx="91" lry="1918" ulx="0" uly="1879">vonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1062" lry="584" type="textblock" ulx="173" uly="216">
        <line lrx="1045" lry="262" ulx="469" uly="216">) ° (. 45</line>
        <line lrx="1057" lry="338" ulx="173" uly="283">Sonne dergeſtalt beſtimmt, daß, wenn der Co⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="385" ulx="177" uly="337">met eine noͤrdliche Breite hat, und die Sonne im</line>
        <line lrx="1053" lry="437" ulx="176" uly="387">Widder ſteht, die Schiefe der Ecliptic vermehret,</line>
        <line lrx="1059" lry="486" ulx="176" uly="437">wenn aber die Sonne in der Waagge ſtehet, ver⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="535" ulx="177" uly="487">mindert werde. Iſt aber die Sonne im Krebs,</line>
        <line lrx="1053" lry="584" ulx="177" uly="537">ſo werden die Aequinoctialpunkte vorwaͤrts, im</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="633" type="textblock" ulx="176" uly="587">
        <line lrx="1093" lry="633" ulx="176" uly="587">Steinbock aber ruͤckwaͤrts geruͤcket. Hat aber der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1061" lry="1235" type="textblock" ulx="177" uly="633">
        <line lrx="1058" lry="687" ulx="177" uly="633">Comet eine ſuͤdliche Breite, ſo ſind dieſe Wuͤrkun⸗</line>
        <line lrx="1055" lry="737" ulx="178" uly="686">gen contrair. Ueberhaupt aber muͤſſen dieſelben</line>
        <line lrx="1055" lry="785" ulx="178" uly="736">um ſo viel groͤſſer ſeyn, je naͤher uns der Comet</line>
        <line lrx="1055" lry="836" ulx="177" uly="785">iſt. Weil uns nun ſchon oͤfters Cometen ſo nahe</line>
        <line lrx="1056" lry="884" ulx="180" uly="837">gekommen, ſo muͤſſen vermuthlich ſchon mehrmal</line>
        <line lrx="1054" lry="933" ulx="180" uly="886">ſolche Veraͤnderungen vorgegangen ſeyn. Dieſes</line>
        <line lrx="1056" lry="989" ulx="180" uly="934">wird auch durch die Vergleichung der alten aſtro⸗</line>
        <line lrx="1056" lry="1036" ulx="180" uly="985">nomiſchen Obſervationen mit den heutigen ſehr</line>
        <line lrx="1058" lry="1082" ulx="183" uly="1034">ſchoͤn bekraͤftiget, indem man zu allen Zeiten eine</line>
        <line lrx="1059" lry="1134" ulx="182" uly="1082">ziemliche Veraͤnderung in der Schiefe der Eclip⸗</line>
        <line lrx="1060" lry="1183" ulx="183" uly="1134">tic wahr nimmt, dahero man kein Bedenken tra⸗</line>
        <line lrx="1061" lry="1235" ulx="184" uly="1184">gen darf, dieſe Wuͤrkung den Cometen zuzuſchrei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="1286" type="textblock" ulx="184" uly="1233">
        <line lrx="1087" lry="1286" ulx="184" uly="1233">ben. Aus dieſem Grunde muͤßte der jezige Comet,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1062" lry="1384" type="textblock" ulx="184" uly="1284">
        <line lrx="1062" lry="1335" ulx="184" uly="1284">theils die Aequinoctialpunkte mehr zuruͤck ſchieben,</line>
        <line lrx="1061" lry="1384" ulx="185" uly="1334">theils die Schiefe der Ecliptic vermehren, wel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1081" lry="1434" type="textblock" ulx="184" uly="1383">
        <line lrx="1081" lry="1434" ulx="184" uly="1383">ches die kuͤnftigen Obſervationen lehren werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1065" lry="1731" type="textblock" ulx="184" uly="1431">
        <line lrx="1062" lry="1485" ulx="184" uly="1431">Weil nun die Abwechſelung der vier Jahreszeiten</line>
        <line lrx="1063" lry="1537" ulx="184" uly="1481">abſonderlich von der Schiefe der Ecliptic herruͤh⸗</line>
        <line lrx="1064" lry="1583" ulx="186" uly="1532">ret, ſo koͤnnen die Cometen eine empfindliche Wuͤr⸗</line>
        <line lrx="1018" lry="1635" ulx="184" uly="1581">kung auf unſerm Erdboden verurſachen.</line>
        <line lrx="1065" lry="1686" ulx="237" uly="1631">Am allermeiſten aber muß dieſe Wuͤrkung zu</line>
        <line lrx="1065" lry="1731" ulx="184" uly="1682">verſpuͤhren ſeyn, wenn uns ein Comet noch weit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="1407" type="textblock" ulx="1082" uly="1402">
        <line lrx="1093" lry="1407" ulx="1082" uly="1402">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1081" lry="1783" type="textblock" ulx="186" uly="1728">
        <line lrx="1081" lry="1783" ulx="186" uly="1728">naͤher kommen ſollte, als im vorhergehenden Falle</line>
      </zone>
      <zone lrx="1065" lry="1885" type="textblock" ulx="181" uly="1782">
        <line lrx="1065" lry="1834" ulx="185" uly="1782">angenommen worden. Alsdenn wuͤrde es bey den</line>
        <line lrx="1065" lry="1885" ulx="181" uly="1829">gemeldeten Veraͤnderungen nicht bleiben, ſondern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1928" type="textblock" ulx="1014" uly="1891">
        <line lrx="1118" lry="1928" ulx="1014" uly="1891">die</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="50" type="page" xml:id="s_Bd86a_050">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_050.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1164" lry="934" type="textblock" ulx="252" uly="207">
        <line lrx="859" lry="262" ulx="281" uly="207">46 G) .(</line>
        <line lrx="1162" lry="336" ulx="281" uly="280">die ganze Bewegung der Erde um die Sonne muͤßte</line>
        <line lrx="1161" lry="383" ulx="282" uly="331">ſowohl, als die Bahn ſelbſt, ſehr merklich veraͤn⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="436" ulx="279" uly="384">dert werden. Das Jahr koͤnnte entweder laͤnger</line>
        <line lrx="1162" lry="486" ulx="280" uly="434">oder kuͤrzer werden, und da anjezo die Erde faſt</line>
        <line lrx="1163" lry="536" ulx="279" uly="484">immer gleich weit von der Sonne entfernet bleibet,</line>
        <line lrx="1163" lry="582" ulx="280" uly="534">ſo koͤnnte dieſelbe alsdenn zu einer Zeit der Sonne</line>
        <line lrx="1161" lry="633" ulx="280" uly="584">weit naͤher kommen, zu einer andern aber viel</line>
        <line lrx="1160" lry="686" ulx="279" uly="635">weiter ſich davon entfernen, welche Veraͤnderung</line>
        <line lrx="1159" lry="732" ulx="281" uly="683">ſehr betruͤbte Folgen nach ſich ziehen wuͤrde. Sollte</line>
        <line lrx="1161" lry="783" ulx="278" uly="733">aber ein Comet ſo gar an die Erde ſtoſſen, ſo wuͤr⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="834" ulx="279" uly="784">den die ſchon gemeldeten Zufaͤlle weit groͤſſer, und</line>
        <line lrx="1160" lry="884" ulx="252" uly="834">erſchrecklicher werden. Daß der Schweif eines</line>
        <line lrx="1159" lry="934" ulx="282" uly="884">Cometen, wenn derſelbe die Erde beruͤhren ſollte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1198" lry="1032" type="textblock" ulx="237" uly="933">
        <line lrx="1197" lry="986" ulx="280" uly="933">einige beſondere Wuͤrkung haben koͤnnte, iſt nicht</line>
        <line lrx="1198" lry="1032" ulx="237" uly="984">zu vermuthen, wenn nemlich derſelbe aus nichts</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1919" type="textblock" ulx="242" uly="1032">
        <line lrx="1160" lry="1080" ulx="246" uly="1032">anders, als den ſubtilſten Sonnenſtaͤubchen beſte⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1132" ulx="279" uly="1082">het. Da aber der Dunſtkreiß eines Cometen ohne</line>
        <line lrx="1159" lry="1182" ulx="278" uly="1133">Zweifel aus ziemlich dichten Duͤnſten beſtehet; ſo</line>
        <line lrx="1158" lry="1232" ulx="279" uly="1183">koͤnnte durch die Annaͤherung deſſelben unſere Luft</line>
        <line lrx="1159" lry="1283" ulx="279" uly="1233">dergeſtalt mit Waſſer angefuͤllt werden, daß daher</line>
        <line lrx="1160" lry="1332" ulx="279" uly="1283">nothwendig eine Suͤndfluth entſtehen muͤßte, und</line>
        <line lrx="1159" lry="1382" ulx="278" uly="1333">deswegen iſt die Meynung des Whiſtons nicht ſo</line>
        <line lrx="1160" lry="1432" ulx="278" uly="1383">leicht zu verwerſen, welcher die Suͤndfluth von</line>
        <line lrx="1160" lry="1481" ulx="257" uly="1432">einem Cometen herleitet. Es wollen zwar einige</line>
        <line lrx="1161" lry="1531" ulx="277" uly="1480">eine ſolche Annaͤherung der Cometen als eine un⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1581" ulx="276" uly="1533">moͤgliche Sache anſehen, allein dieſelben haben</line>
        <line lrx="1162" lry="1630" ulx="242" uly="1583">entweder die wahre Beſchaffenheit dieſer Coͤrper</line>
        <line lrx="1163" lry="1680" ulx="275" uly="1633">nicht recht eingeſehen, oder ſich von dem Lauf der⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1730" ulx="279" uly="1680">ſelben verkehrte Begriffe gemacht. Der Comet von</line>
        <line lrx="1161" lry="1783" ulx="262" uly="1732">An. 1744 ware kaum 40 mal weiter von uns ent⸗</line>
        <line lrx="1162" lry="1833" ulx="275" uly="1782">fernt als der Mond, warum ſollte es nun nicht</line>
        <line lrx="1058" lry="1883" ulx="278" uly="1830">moͤglich ſeyn, daß ein Comet einmal der</line>
        <line lrx="1128" lry="1919" ulx="1089" uly="1893">no</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="463" type="textblock" ulx="1240" uly="277">
        <line lrx="1334" lry="313" ulx="1275" uly="277">noch</line>
        <line lrx="1334" lry="363" ulx="1273" uly="327">doch</line>
        <line lrx="1334" lry="421" ulx="1240" uly="374">Cor</line>
        <line lrx="1334" lry="463" ulx="1272" uly="424">Ant</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="618" type="textblock" ulx="1270" uly="486">
        <line lrx="1334" lry="513" ulx="1271" uly="486">neu</line>
        <line lrx="1334" lry="570" ulx="1270" uly="527">wol</line>
        <line lrx="1334" lry="618" ulx="1271" uly="578">mel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1070" type="textblock" ulx="1271" uly="673">
        <line lrx="1334" lry="713" ulx="1271" uly="673">Cor</line>
        <line lrx="1334" lry="763" ulx="1271" uly="724">Suͤ</line>
        <line lrx="1333" lry="821" ulx="1272" uly="776">ſein</line>
        <line lrx="1334" lry="862" ulx="1282" uly="836">We</line>
        <line lrx="1324" lry="912" ulx="1272" uly="883">ten</line>
        <line lrx="1334" lry="962" ulx="1272" uly="927">wod</line>
        <line lrx="1326" lry="1009" ulx="1272" uly="978">der</line>
        <line lrx="1334" lry="1070" ulx="1271" uly="1024">juͤn⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1121" type="textblock" ulx="1240" uly="1085">
        <line lrx="1334" lry="1121" ulx="1240" uly="1085">ung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1332" lry="1260" type="textblock" ulx="1269" uly="1132">
        <line lrx="1332" lry="1161" ulx="1269" uly="1132">aus</line>
        <line lrx="1331" lry="1212" ulx="1272" uly="1177">den</line>
        <line lrx="1331" lry="1260" ulx="1270" uly="1235">run</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="51" type="page" xml:id="s_Bd86a_051">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_051.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="104" lry="943" type="textblock" ulx="0" uly="300">
        <line lrx="103" lry="346" ulx="0" uly="300">muͤßte</line>
        <line lrx="102" lry="387" ulx="0" uly="351">deraͤn⸗</line>
        <line lrx="104" lry="450" ulx="6" uly="400">aͤnger</line>
        <line lrx="103" lry="496" ulx="3" uly="451">e faſt</line>
        <line lrx="104" lry="546" ulx="2" uly="500">leibet,</line>
        <line lrx="104" lry="587" ulx="0" uly="547">Sonne</line>
        <line lrx="102" lry="636" ulx="0" uly="600">r viel</line>
        <line lrx="101" lry="696" ulx="2" uly="651">erung</line>
        <line lrx="100" lry="736" ulx="0" uly="697">Sollte</line>
        <line lrx="102" lry="785" ulx="0" uly="748">wuͤr⸗</line>
        <line lrx="101" lry="844" ulx="6" uly="801">„und</line>
        <line lrx="101" lry="885" ulx="15" uly="848">eines</line>
        <line lrx="100" lry="943" ulx="9" uly="897">ſollte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="139" lry="1038" type="textblock" ulx="0" uly="948">
        <line lrx="138" lry="999" ulx="0" uly="948">nicht</line>
        <line lrx="139" lry="1038" ulx="0" uly="997">nichts</line>
      </zone>
      <zone lrx="105" lry="1937" type="textblock" ulx="0" uly="1042">
        <line lrx="101" lry="1094" ulx="9" uly="1042">beſte⸗</line>
        <line lrx="100" lry="1142" ulx="0" uly="1096">ohne</line>
        <line lrx="100" lry="1191" ulx="0" uly="1146">et; ſo</line>
        <line lrx="99" lry="1242" ulx="2" uly="1195">e Luft</line>
        <line lrx="99" lry="1293" ulx="4" uly="1247">daher</line>
        <line lrx="101" lry="1341" ulx="0" uly="1299">„ und</line>
        <line lrx="100" lry="1391" ulx="0" uly="1345">cht ſo</line>
        <line lrx="101" lry="1442" ulx="0" uly="1396">)von</line>
        <line lrx="101" lry="1491" ulx="0" uly="1445">einige</line>
        <line lrx="102" lry="1529" ulx="1" uly="1505">le un⸗</line>
        <line lrx="101" lry="1591" ulx="0" uly="1543">haben</line>
        <line lrx="103" lry="1637" ulx="0" uly="1593">Loͤrper</line>
        <line lrx="105" lry="1689" ulx="0" uly="1645">if der⸗</line>
        <line lrx="103" lry="1730" ulx="4" uly="1699">et von</line>
        <line lrx="102" lry="1780" ulx="0" uly="1750">is ent⸗</line>
        <line lrx="103" lry="1837" ulx="21" uly="1792">nicht</line>
        <line lrx="104" lry="1887" ulx="16" uly="1841">Erde</line>
        <line lrx="104" lry="1937" ulx="30" uly="1891">noch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="381" type="textblock" ulx="214" uly="207">
        <line lrx="1095" lry="265" ulx="536" uly="207">E) 0o( 47</line>
        <line lrx="1099" lry="331" ulx="216" uly="274">noch viel naͤher gekommen waͤre. Inzwiſchen iſt</line>
        <line lrx="1097" lry="381" ulx="214" uly="330">doch nicht zu befuͤrchten, daß uns ins kuͤnftige ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="431" type="textblock" ulx="181" uly="380">
        <line lrx="1098" lry="431" ulx="181" uly="380">Coymet ſo nahe kommen werde, weil durch die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1585" type="textblock" ulx="210" uly="431">
        <line lrx="1099" lry="482" ulx="212" uly="431">Annaͤherung ſeines Dunſtkreiſes nothwendig eine</line>
        <line lrx="1101" lry="531" ulx="212" uly="480">neue Suͤndfluth entſtehen muͤßte, wir aber gleich⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="583" ulx="211" uly="531">wohl die Verſicherung haben, daß die Erde nicht</line>
        <line lrx="957" lry="629" ulx="212" uly="583">mehr durch Waſſer verderbet werden ſoll.</line>
        <line lrx="1102" lry="681" ulx="223" uly="632">Man koͤnnte aber dagegen einwenden, daß ein</line>
        <line lrx="1101" lry="731" ulx="212" uly="681">Comet der Erde noch weit naͤher, als bey der</line>
        <line lrx="1110" lry="783" ulx="213" uly="732">Suͤndfluth geſchehen, kommen, und alſo durch</line>
        <line lrx="1131" lry="832" ulx="213" uly="783">ſeine Anziehungskraft nicht nur nichts von ſeinem</line>
        <line lrx="1103" lry="881" ulx="213" uly="833">Waſſer verlieren, ſondern uns noch dazu einen gu⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="933" ulx="213" uly="883">ten Theil unſerer Achmosphære rauben koͤnnte,</line>
        <line lrx="1103" lry="982" ulx="213" uly="932">wodurch denn zwar keine Suͤndfluth, dennoch aber</line>
        <line lrx="1103" lry="1032" ulx="213" uly="983">der voͤllige Untergang der Erde, und folglich der</line>
        <line lrx="1104" lry="1081" ulx="212" uly="1032">juͤngſte Tag, verurſachet werden koͤnnte. Allein,</line>
        <line lrx="1104" lry="1131" ulx="212" uly="1084">ungeachtet gegen die Moͤglichkeit dieſes Untergangs</line>
        <line lrx="1106" lry="1181" ulx="210" uly="1133">aus der Naturwiſſenſchaft nichts eingewendet wer⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1231" ulx="213" uly="1181">den kan; ſo hat uns doch die goͤttliche Offenba⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1281" ulx="211" uly="1231">rung von dieſer Furcht befreyel. Denn da uns</line>
        <line lrx="1115" lry="1332" ulx="214" uly="1282">unſer Heyland die Verſicherung gegeben, daß die</line>
        <line lrx="1105" lry="1381" ulx="212" uly="1332">Zeit des Endes der Welt nicht nur den Engeln im</line>
        <line lrx="1107" lry="1432" ulx="212" uly="1382">Himmel, ſondern auch ihm ſelbſt verborgen ſey;</line>
        <line lrx="1107" lry="1482" ulx="213" uly="1432">ſo kan daſſelbe auch durch keine natuͤrliche Urſachs</line>
        <line lrx="1107" lry="1530" ulx="213" uly="1482">veranlaſſet werden. Ungeachtet uns aber der voͤl⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1585" ulx="220" uly="1532">lige Lauf der Cometen, ihre Anzahl und Wieder⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1683" type="textblock" ulx="169" uly="1580">
        <line lrx="1106" lry="1635" ulx="169" uly="1580">erſcheinung nicht bekannt iſt; ſo muͤſſen wir doch</line>
        <line lrx="1107" lry="1683" ulx="183" uly="1633">glauben, daß die Engel, als weit vollkommenere</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1785" type="textblock" ulx="213" uly="1684">
        <line lrx="1109" lry="1734" ulx="213" uly="1684">Geiſter, eine vollſtaͤndige Erkenntniß dieſer Him⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1785" ulx="215" uly="1728">melscoͤrper beſizen, und alſo ſo gar den Tag und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1835" type="textblock" ulx="194" uly="1784">
        <line lrx="1107" lry="1835" ulx="194" uly="1784">die Stunde des Endes vorher wiſſen wuͤrden,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1936" type="textblock" ulx="215" uly="1833">
        <line lrx="1107" lry="1887" ulx="215" uly="1833">wenn daſſelbe durch einen Cometen verurſachet</line>
        <line lrx="1108" lry="1936" ulx="217" uly="1878">werden ſollte. —— Weitere</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="52" type="page" xml:id="s_Bd86a_052">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_052.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="819" lry="261" type="textblock" ulx="238" uly="172">
        <line lrx="819" lry="261" ulx="238" uly="172">492 Dr) e(G.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1046" lry="402" type="textblock" ulx="340" uly="270">
        <line lrx="1046" lry="345" ulx="340" uly="270">Weitere Beantwortung</line>
        <line lrx="777" lry="402" ulx="586" uly="356">dergleichen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1014" lry="621" type="textblock" ulx="339" uly="390">
        <line lrx="915" lry="505" ulx="339" uly="390">Fragen.</line>
        <line lrx="1014" lry="560" ulx="344" uly="524">sr  r Sr r er F  A E  r S.</line>
        <line lrx="706" lry="621" ulx="681" uly="585">I.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="711" type="textblock" ulx="215" uly="593">
        <line lrx="1121" lry="711" ulx="215" uly="593">Warum erſcheinet der Schweif der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1048" lry="803" type="textblock" ulx="315" uly="702">
        <line lrx="1048" lry="790" ulx="315" uly="702">Cometen bald gerade, bald gebogen,</line>
        <line lrx="823" lry="803" ulx="394" uly="753">hald geſpalten?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="874" type="textblock" ulx="329" uly="827">
        <line lrx="1136" lry="874" ulx="329" uly="827">Nenn man die Schweiſe der Cometen nur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1915" type="textblock" ulx="206" uly="871">
        <line lrx="1124" lry="939" ulx="384" uly="871">uͤberhaupt betrachtet, ſo findet man, daß</line>
        <line lrx="1123" lry="988" ulx="379" uly="903">dieſelben i immer von der Sonne abgewandt</line>
        <line lrx="1125" lry="1023" ulx="235" uly="938">ſin nd, wie ſchon im vorigen bemerket worden. In⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1077" ulx="235" uly="999">zwiſchen werden doch bisweilen einige beſondere</line>
        <line lrx="1125" lry="1168" ulx="206" uly="1069">Umſtaͤnde wahrgenommen, elche von dieſer Re⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="1175" ulx="239" uly="1126">gel abzuweichen ſcheinen, dergleichen diejenigen</line>
        <line lrx="1125" lry="1225" ulx="238" uly="1176">ſind, deren in der vorgelegten Frage Erwehnung</line>
        <line lrx="1125" lry="1274" ulx="238" uly="1225">geſchicht. Weilen aber ſowohl die Beugung als</line>
        <line lrx="1126" lry="1335" ulx="238" uly="1275">Spaltung der Schweife die obgemeldte Direction</line>
        <line lrx="1125" lry="1375" ulx="227" uly="1326">ſehr wenig veraͤndert, ſo kan deswegen keine</line>
        <line lrx="1125" lry="1426" ulx="231" uly="1377">Ausnahme gemacht werden. Was nun dieſe ver⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1475" ulx="238" uly="1426">ſchiedene Erſcheinungen, welche ſich inſonderheit</line>
        <line lrx="1125" lry="1526" ulx="240" uly="1475">bey dem Comet An. 1744 ereignet, betrift, ſo</line>
        <line lrx="1131" lry="1576" ulx="240" uly="1517">beruhet ohne allen Zweifel der Grund davon auf</line>
        <line lrx="1128" lry="1624" ulx="241" uly="1576">der wahren Urſache, aus welcher die Schweife der</line>
        <line lrx="1127" lry="1674" ulx="241" uly="1626">Cometen entſpringen, und ſo lange uns dieſe un⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1723" ulx="236" uly="1675">bekannt iſt, ſo koͤnnen auch die gemeldeten Um⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="1775" ulx="243" uly="1724">ſtaͤnde nicht erklaͤret werden. Wir haben oben</line>
        <line lrx="1125" lry="1824" ulx="242" uly="1771">verſchiedene Meynungen der Gelehrten uͤber den</line>
        <line lrx="1129" lry="1915" ulx="243" uly="1810">Urſprung der Schweife angeführet, „unter denſel</line>
        <line lrx="1128" lry="1914" ulx="1091" uly="1886">en</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="961" type="textblock" ulx="1234" uly="259">
        <line lrx="1333" lry="307" ulx="1241" uly="259">ben</line>
        <line lrx="1333" lry="351" ulx="1240" uly="315">als de</line>
        <line lrx="1333" lry="411" ulx="1240" uly="364">hoch</line>
        <line lrx="1320" lry="459" ulx="1238" uly="423">rung</line>
        <line lrx="1333" lry="509" ulx="1237" uly="474">gen,</line>
        <line lrx="1333" lry="559" ulx="1236" uly="515">genon</line>
        <line lrx="1327" lry="610" ulx="1237" uly="563">ſezet,</line>
        <line lrx="1317" lry="659" ulx="1236" uly="624">ganz</line>
        <line lrx="1327" lry="706" ulx="1236" uly="662">licher</line>
        <line lrx="1333" lry="751" ulx="1235" uly="715">merke</line>
        <line lrx="1333" lry="801" ulx="1235" uly="770">meten</line>
        <line lrx="1333" lry="861" ulx="1234" uly="813">abgen</line>
        <line lrx="1333" lry="910" ulx="1236" uly="866">mel g</line>
        <line lrx="1333" lry="961" ulx="1234" uly="914">geſtre</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1058" type="textblock" ulx="1217" uly="963">
        <line lrx="1333" lry="1011" ulx="1217" uly="963">eine?</line>
        <line lrx="1322" lry="1058" ulx="1233" uly="1011">ſicher</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1660" type="textblock" ulx="1231" uly="1060">
        <line lrx="1323" lry="1110" ulx="1233" uly="1060">That</line>
        <line lrx="1333" lry="1158" ulx="1234" uly="1112">abgele</line>
        <line lrx="1333" lry="1208" ulx="1234" uly="1163">nicht</line>
        <line lrx="1333" lry="1259" ulx="1232" uly="1213">ziehen</line>
        <line lrx="1333" lry="1299" ulx="1232" uly="1260">uͤber</line>
        <line lrx="1332" lry="1360" ulx="1232" uly="1310">Horiz</line>
        <line lrx="1333" lry="1410" ulx="1232" uly="1367">ten,</line>
        <line lrx="1317" lry="1450" ulx="1231" uly="1412">einer</line>
        <line lrx="1326" lry="1510" ulx="1231" uly="1463">mehr</line>
        <line lrx="1333" lry="1557" ulx="1231" uly="1511">Come</line>
        <line lrx="1299" lry="1610" ulx="1232" uly="1571">ret,</line>
        <line lrx="1333" lry="1660" ulx="1231" uly="1615">macht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1710" type="textblock" ulx="1228" uly="1664">
        <line lrx="1333" lry="1710" ulx="1228" uly="1664">halben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1328" lry="1753" type="textblock" ulx="1230" uly="1714">
        <line lrx="1328" lry="1753" ulx="1230" uly="1714">obern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1812" type="textblock" ulx="1226" uly="1762">
        <line lrx="1333" lry="1812" ulx="1226" uly="1762">Folgl.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1857" type="textblock" ulx="1233" uly="1818">
        <line lrx="1333" lry="1857" ulx="1233" uly="1818">eines</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="53" type="page" xml:id="s_Bd86a_053">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_053.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="59" lry="697" type="textblock" ulx="0" uly="648">
        <line lrx="59" lry="697" ulx="0" uly="648">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="64" lry="1473" type="textblock" ulx="0" uly="841">
        <line lrx="59" lry="868" ulx="0" uly="841">nur</line>
        <line lrx="62" lry="925" ulx="0" uly="880">daß</line>
        <line lrx="61" lry="966" ulx="0" uly="931">ndt</line>
        <line lrx="63" lry="1023" ulx="0" uly="977">In⸗</line>
        <line lrx="62" lry="1065" ulx="0" uly="1038">ere</line>
        <line lrx="63" lry="1114" ulx="0" uly="1077">Re⸗</line>
        <line lrx="63" lry="1175" ulx="3" uly="1139">gen</line>
        <line lrx="63" lry="1224" ulx="0" uly="1189">ung</line>
        <line lrx="63" lry="1264" ulx="10" uly="1229">als</line>
        <line lrx="64" lry="1314" ulx="0" uly="1279">tion</line>
        <line lrx="63" lry="1364" ulx="0" uly="1328">eine</line>
        <line lrx="63" lry="1412" ulx="0" uly="1386">ver⸗</line>
        <line lrx="64" lry="1473" ulx="0" uly="1427">heit</line>
      </zone>
      <zone lrx="68" lry="1915" type="textblock" ulx="0" uly="1526">
        <line lrx="68" lry="1572" ulx="7" uly="1526">auf</line>
        <line lrx="66" lry="1613" ulx="0" uly="1580">der</line>
        <line lrx="65" lry="1663" ulx="7" uly="1637">un⸗</line>
        <line lrx="67" lry="1713" ulx="0" uly="1676">Am⸗</line>
        <line lrx="65" lry="1763" ulx="0" uly="1726">ben</line>
        <line lrx="63" lry="1813" ulx="5" uly="1779">den</line>
        <line lrx="67" lry="1871" ulx="0" uly="1826">iſel⸗</line>
        <line lrx="66" lry="1915" ulx="5" uly="1875">ben</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="967" type="textblock" ulx="172" uly="190">
        <line lrx="1066" lry="247" ulx="346" uly="190">WWVWVW) o (Ey 49</line>
        <line lrx="1065" lry="317" ulx="179" uly="259">ben aber keine der Wahrheit gemaͤſſer befunden,</line>
        <line lrx="1063" lry="366" ulx="178" uly="314">als diejenigen, welche der um die Aſtronomie ſo</line>
        <line lrx="1112" lry="413" ulx="178" uly="363">hoch verdiente Kepler angegeben. Dieſe Erklaaͤ⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="464" ulx="176" uly="414">rung wird nun durch dieſe verſchiedene Erſcheinun⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="519" ulx="176" uly="464">gen, welche an den Schweifen der Cometen wahr⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="567" ulx="174" uly="517">genommen werden, voͤllig auſſer allem Zweifel ge⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="616" ulx="175" uly="564">ſezet, indem alle dieſe beſondern Umſtaͤnde daraus</line>
        <line lrx="1095" lry="668" ulx="174" uly="614">ganz natuͤrlich flieſſen. Um aber dieſes deſto deut⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="717" ulx="174" uly="663">licher darzuthun, ſo muß vor allen Dingen ange⸗</line>
        <line lrx="1066" lry="764" ulx="173" uly="715">merket werden, daß, wann die Schweiſe der Co⸗</line>
        <line lrx="1065" lry="813" ulx="173" uly="765">meten nach einer geraden Linie von der Sonnen</line>
        <line lrx="1065" lry="868" ulx="173" uly="813">abgewandt ſeyn ſollten, dieſelben uns auch am Him⸗</line>
        <line lrx="1063" lry="918" ulx="174" uly="866">mel gerade, oder nach einem groſſen Zirkul aus⸗</line>
        <line lrx="1064" lry="967" ulx="172" uly="913">geſtreckt erſcheinen muͤßten. Wofern alſo hierinne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1077" lry="1017" type="textblock" ulx="155" uly="964">
        <line lrx="1077" lry="1017" ulx="155" uly="964">eine Abweichung beohachtet wird, ſo kan man auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1577" type="textblock" ulx="168" uly="1011">
        <line lrx="1063" lry="1072" ulx="171" uly="1011">ſicher ſchlieſſen, daß der Schweif entweder in der</line>
        <line lrx="1063" lry="1113" ulx="171" uly="1060">That gebogen, oder nicht gaͤnzlich von der Sonne</line>
        <line lrx="1064" lry="1169" ulx="172" uly="1112">abgelehnet ſeyn muͤſſe. Man muß aber hierbey</line>
        <line lrx="1064" lry="1219" ulx="172" uly="1163">nicht vergeſſen, die Refraction in Erwegung zu</line>
        <line lrx="1063" lry="1271" ulx="169" uly="1213">ziehen, kraft welcher uns alles am Himmel hoͤher</line>
        <line lrx="1063" lry="1321" ulx="170" uly="1262">uͤber dem Horizont zu ſtehen ſcheint. Nahe am</line>
        <line lrx="1064" lry="1372" ulx="170" uly="1310">Horizont iſt die Wuͤrkung der Refraction am groͤß⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="1423" ulx="170" uly="1365">ten, und betraͤgt ungefaͤhr einen halben Grad, in</line>
        <line lrx="1063" lry="1470" ulx="168" uly="1412">einer Hoͤhe von 20 Grahen aber iſt dieſelbe nicht</line>
        <line lrx="1124" lry="1518" ulx="169" uly="1463">mehr merklich. Wenn alſo der Schweif eines</line>
        <line lrx="1064" lry="1577" ulx="169" uly="1511">Cometen mit einem Ende den Horizont faſt beruͤh⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1063" lry="1619" type="textblock" ulx="128" uly="1568">
        <line lrx="1063" lry="1619" ulx="128" uly="1568">ret, und mit demſelben einen ſchiefen Winkel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1065" lry="1670" type="textblock" ulx="169" uly="1615">
        <line lrx="1065" lry="1670" ulx="169" uly="1615">macht, ſo ſehen wir dieſes untere Ende um einen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1063" lry="1722" type="textblock" ulx="166" uly="1664">
        <line lrx="1063" lry="1722" ulx="166" uly="1664">halben Grad hoͤher, als es in der That iſt, den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1067" lry="1913" type="textblock" ulx="168" uly="1714">
        <line lrx="1063" lry="1772" ulx="168" uly="1714">obern Theil aber ſehen wir in ſeiner wahren Stelle.</line>
        <line lrx="1067" lry="1831" ulx="169" uly="1763">Folglich kan uns in dieſen Umſtaͤnden der Schweif</line>
        <line lrx="1064" lry="1913" ulx="171" uly="1815">eines Cometen gekrümtns erſcheinen, wenn derſelbe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1086" lry="1927" type="textblock" ulx="963" uly="1877">
        <line lrx="1086" lry="1927" ulx="963" uly="1877">gleich</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="54" type="page" xml:id="s_Bd86a_054">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_054.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1157" lry="618" type="textblock" ulx="213" uly="193">
        <line lrx="946" lry="248" ulx="262" uly="193">SdO ) 0O% (</line>
        <line lrx="1153" lry="321" ulx="263" uly="261">gleich in der That gerade iſt. Weil nun der Co⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="369" ulx="213" uly="314">met An. 1744 einige Zeit ſehr nahe am Horizont</line>
        <line lrx="1155" lry="420" ulx="223" uly="366">geſehen worden, ſo kan es ſeyn, daß die wahrge⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="466" ulx="265" uly="416">nommene Kruͤmmung des Schweifes meiſtentheils</line>
        <line lrx="1154" lry="522" ulx="264" uly="466">der Refraction zuzuſchreiben iſt. Dem ohngeach⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="564" ulx="264" uly="515">tet aber kan man nicht laͤugnen, daß der Schweif</line>
        <line lrx="1155" lry="618" ulx="265" uly="566">nicht in der That etwas gekruͤmmet ſeyn ſollte, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1203" lry="669" type="textblock" ulx="239" uly="615">
        <line lrx="1203" lry="669" ulx="239" uly="615">dieſes laͤßt ſich auch ganz deutlich erweiſen aus der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="769" type="textblock" ulx="266" uly="665">
        <line lrx="1158" lry="720" ulx="266" uly="665">vorhergegebenen Erklaͤrung des Kepplers. Denn</line>
        <line lrx="1159" lry="769" ulx="268" uly="719">wenn wir ſezen, daß die Schweife aus denen von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1201" lry="819" type="textblock" ulx="268" uly="765">
        <line lrx="1201" lry="819" ulx="268" uly="765">dem Dunſtkreiß der Cometen durch die Kraft der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="970" type="textblock" ulx="244" uly="817">
        <line lrx="1162" lry="869" ulx="268" uly="817">Sonnenſtrahlen weggeſtoſſenen Theilchen beſtehen,</line>
        <line lrx="1163" lry="921" ulx="244" uly="865">ſo koͤnnen wir von allen dieſen ſonderbaren Erſchei⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="970" ulx="264" uly="916">nungen die Urſache leicht anzeigen. Wir muͤſſen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1021" type="textblock" ulx="270" uly="966">
        <line lrx="1200" lry="1021" ulx="270" uly="966">zu dieſem Ende drey verſchiedene Faͤlle betrachten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1067" type="textblock" ulx="271" uly="1018">
        <line lrx="1163" lry="1067" ulx="271" uly="1018">Der erſte iſt, wann ein Comet faſt ſtille ſteht, oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1119" type="textblock" ulx="269" uly="1070">
        <line lrx="1200" lry="1119" ulx="269" uly="1070">in ſeiner Bahn ſehr langſam fortgehet: der zweyte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1169" type="textblock" ulx="270" uly="1116">
        <line lrx="1165" lry="1169" ulx="270" uly="1116">wenn er ſich geſchwind aber nach einer geraden Li⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1199" lry="1273" type="textblock" ulx="251" uly="1164">
        <line lrx="1199" lry="1219" ulx="270" uly="1164">nie beweget, und der dritte, wenn ſein Lauf nicht</line>
        <line lrx="1199" lry="1273" ulx="251" uly="1217">nur geſchwind, ſondern auch merklich gekruͤm⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1523" type="textblock" ulx="272" uly="1273">
        <line lrx="723" lry="1318" ulx="272" uly="1273">met iſt. .</line>
        <line lrx="1166" lry="1369" ulx="322" uly="1315">Im erſten Fall bleiben die von den Sonnen⸗</line>
        <line lrx="1167" lry="1422" ulx="272" uly="1369">ſtrahlen ausgeſtoſſenen Theilchen in einer geraden</line>
        <line lrx="1168" lry="1471" ulx="273" uly="1415">Linie, welche ruͤckwaͤrts verlaͤngert durch die Sonne</line>
        <line lrx="1166" lry="1523" ulx="273" uly="1468">gehen wuͤrde. Denn weilen der Comet keinen oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1572" type="textblock" ulx="273" uly="1516">
        <line lrx="1179" lry="1572" ulx="273" uly="1516">nur einen ſehr langſamen Lauf hat, ſo behalten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1722" type="textblock" ulx="263" uly="1568">
        <line lrx="1168" lry="1621" ulx="272" uly="1568">die folgenden ausgeſtoſſenen Theilchen mit den vor⸗</line>
        <line lrx="1168" lry="1674" ulx="274" uly="1618">hergehenden einerley Direction. Daher muß in</line>
        <line lrx="1170" lry="1722" ulx="263" uly="1667">dieſem Fall der Schweif am Himmel auch in einer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1200" lry="1821" type="textblock" ulx="255" uly="1717">
        <line lrx="1199" lry="1782" ulx="255" uly="1717">geraden Linie von der Sonne abgewandt erſchei⸗</line>
        <line lrx="1200" lry="1821" ulx="275" uly="1767">nen. Dieſes geſchiehet nur, wenn ein Comet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1171" lry="1919" type="textblock" ulx="267" uly="1817">
        <line lrx="1171" lry="1876" ulx="267" uly="1817">noch ſehr weit von ſeinem Perihelio, oder Son⸗</line>
        <line lrx="1169" lry="1919" ulx="274" uly="1867">. nennaͤhe,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="549" type="textblock" ulx="1260" uly="271">
        <line lrx="1334" lry="299" ulx="1262" uly="271">nenn</line>
        <line lrx="1334" lry="359" ulx="1261" uly="319">wegt</line>
        <line lrx="1334" lry="409" ulx="1261" uly="364">nach</line>
        <line lrx="1332" lry="448" ulx="1260" uly="416">oder</line>
        <line lrx="1334" lry="499" ulx="1261" uly="464">mer</line>
        <line lrx="1334" lry="549" ulx="1260" uly="519">veru</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="599" type="textblock" ulx="1250" uly="571">
        <line lrx="1334" lry="599" ulx="1250" uly="571">reren</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="761" type="textblock" ulx="1221" uly="662">
        <line lrx="1334" lry="698" ulx="1240" uly="662">einer</line>
        <line lrx="1328" lry="761" ulx="1221" uly="712">klar</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="959" type="textblock" ulx="1259" uly="767">
        <line lrx="1334" lry="809" ulx="1259" uly="767">wers</line>
        <line lrx="1332" lry="860" ulx="1262" uly="819">ten,</line>
        <line lrx="1334" lry="900" ulx="1262" uly="866">da d</line>
        <line lrx="1327" lry="959" ulx="1261" uly="915">ſind</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1008" type="textblock" ulx="1256" uly="965">
        <line lrx="1334" lry="1008" ulx="1256" uly="965">noch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1351" type="textblock" ulx="1258" uly="1013">
        <line lrx="1333" lry="1056" ulx="1261" uly="1013">chen</line>
        <line lrx="1334" lry="1109" ulx="1261" uly="1062">Sch</line>
        <line lrx="1323" lry="1158" ulx="1260" uly="1122">von</line>
        <line lrx="1334" lry="1201" ulx="1258" uly="1162">Abn</line>
        <line lrx="1334" lry="1260" ulx="1259" uly="1215">groͤſ</line>
        <line lrx="1316" lry="1309" ulx="1260" uly="1264">iſt,</line>
        <line lrx="1334" lry="1351" ulx="1263" uly="1314">abw</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1412" type="textblock" ulx="1253" uly="1364">
        <line lrx="1334" lry="1412" ulx="1253" uly="1364">ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1326" lry="1501" type="textblock" ulx="1262" uly="1419">
        <line lrx="1326" lry="1463" ulx="1262" uly="1419">und</line>
        <line lrx="1320" lry="1501" ulx="1264" uly="1466">des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1760" type="textblock" ulx="1251" uly="1575">
        <line lrx="1334" lry="1610" ulx="1256" uly="1575">run⸗</line>
        <line lrx="1326" lry="1653" ulx="1251" uly="1618">nur</line>
        <line lrx="1331" lry="1708" ulx="1254" uly="1666">Als</line>
        <line lrx="1316" lry="1760" ulx="1255" uly="1716">pel</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1802" type="textblock" ulx="1268" uly="1765">
        <line lrx="1334" lry="1802" ulx="1268" uly="1765">dere</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1872" type="textblock" ulx="1246" uly="1814">
        <line lrx="1334" lry="1872" ulx="1246" uly="1814">here</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="55" type="page" xml:id="s_Bd86a_055">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_055.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="78" lry="598" type="textblock" ulx="0" uly="256">
        <line lrx="74" lry="300" ulx="9" uly="256">Co⸗</line>
        <line lrx="77" lry="355" ulx="5" uly="316">zont</line>
        <line lrx="76" lry="406" ulx="0" uly="371">rge⸗</line>
        <line lrx="74" lry="456" ulx="0" uly="411">heils</line>
        <line lrx="75" lry="501" ulx="0" uly="461">ach⸗</line>
        <line lrx="78" lry="556" ulx="1" uly="510">weif</line>
        <line lrx="76" lry="598" ulx="0" uly="565">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="124" lry="657" type="textblock" ulx="0" uly="614">
        <line lrx="124" lry="657" ulx="0" uly="614"> der</line>
      </zone>
      <zone lrx="80" lry="747" type="textblock" ulx="0" uly="660">
        <line lrx="79" lry="698" ulx="0" uly="660">Denn</line>
        <line lrx="80" lry="747" ulx="15" uly="721">von</line>
      </zone>
      <zone lrx="122" lry="798" type="textblock" ulx="0" uly="764">
        <line lrx="122" lry="798" ulx="0" uly="764">t der</line>
      </zone>
      <zone lrx="84" lry="905" type="textblock" ulx="0" uly="812">
        <line lrx="83" lry="857" ulx="0" uly="812">hen,</line>
        <line lrx="84" lry="905" ulx="0" uly="861">ſchei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="82" lry="956" type="textblock" ulx="0" uly="911">
        <line lrx="82" lry="956" ulx="0" uly="911">uͤſſen</line>
      </zone>
      <zone lrx="121" lry="1005" type="textblock" ulx="0" uly="961">
        <line lrx="121" lry="1005" ulx="0" uly="961">hten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="84" lry="1047" type="textblock" ulx="11" uly="1013">
        <line lrx="84" lry="1047" ulx="11" uly="1013">oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="121" lry="1106" type="textblock" ulx="0" uly="1060">
        <line lrx="121" lry="1106" ulx="0" uly="1060">eyte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="86" lry="1147" type="textblock" ulx="0" uly="1110">
        <line lrx="86" lry="1147" ulx="0" uly="1110">ein Li⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="120" lry="1250" type="textblock" ulx="1" uly="1160">
        <line lrx="120" lry="1205" ulx="4" uly="1160">nicht</line>
        <line lrx="120" lry="1250" ulx="1" uly="1211">ruͤm —·K</line>
      </zone>
      <zone lrx="89" lry="1498" type="textblock" ulx="0" uly="1321">
        <line lrx="87" lry="1347" ulx="0" uly="1321">men⸗</line>
        <line lrx="88" lry="1397" ulx="0" uly="1364">aden</line>
        <line lrx="89" lry="1447" ulx="0" uly="1412">onne</line>
        <line lrx="88" lry="1498" ulx="0" uly="1464">oder</line>
      </zone>
      <zone lrx="120" lry="1550" type="textblock" ulx="4" uly="1511">
        <line lrx="120" lry="1550" ulx="4" uly="1511">alten</line>
      </zone>
      <zone lrx="119" lry="1612" type="textblock" ulx="0" uly="1565">
        <line lrx="119" lry="1612" ulx="0" uly="1565">vor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="125" lry="1656" type="textblock" ulx="0" uly="1612">
        <line lrx="125" lry="1656" ulx="0" uly="1612">iß in</line>
      </zone>
      <zone lrx="121" lry="1914" type="textblock" ulx="0" uly="1661">
        <line lrx="119" lry="1705" ulx="6" uly="1661">einer</line>
        <line lrx="120" lry="1756" ulx="4" uly="1711">ſchei⸗</line>
        <line lrx="121" lry="1802" ulx="0" uly="1762">omet</line>
        <line lrx="91" lry="1849" ulx="0" uly="1811">Son⸗</line>
        <line lrx="90" lry="1914" ulx="0" uly="1857">naͤhe,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1074" lry="554" type="textblock" ulx="181" uly="179">
        <line lrx="1070" lry="236" ulx="408" uly="179">B) e(E SIt</line>
        <line lrx="1072" lry="305" ulx="183" uly="250">nennaͤhe, entfernet iſt: denn alsdann iſt ſeine Be⸗</line>
        <line lrx="1073" lry="354" ulx="182" uly="301">wegung nicht nur ſehr langſam, ſondern auch faſt</line>
        <line lrx="1072" lry="403" ulx="182" uly="343">nach einer geraden Linie entweder gegen die Sonne,</line>
        <line lrx="1072" lry="453" ulx="181" uly="403">oder von derſelben weggerichtet, welcher Lauf keine</line>
        <line lrx="1070" lry="503" ulx="182" uly="452">merkliche Veraͤnderung in der Lage des Schweifs</line>
        <line lrx="1074" lry="554" ulx="181" uly="503">verurſachen kan, wie aus dem folgenden mit meh⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="539" lry="602" type="textblock" ulx="171" uly="557">
        <line lrx="539" lry="602" ulx="171" uly="557">rerem erhellen wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="655" type="textblock" ulx="227" uly="598">
        <line lrx="1095" lry="655" ulx="227" uly="598">Im zweyten Fall, da der Comet geſchwind nach</line>
      </zone>
      <zone lrx="1076" lry="755" type="textblock" ulx="142" uly="651">
        <line lrx="1073" lry="704" ulx="162" uly="651">einer geraden Linie fortzugehen geſezet wird, iſt</line>
        <line lrx="1076" lry="755" ulx="142" uly="703">klar, daß die Theilchen, welche jezt ausgeſtoſſen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="956" type="textblock" ulx="180" uly="756">
        <line lrx="1075" lry="805" ulx="180" uly="756">werden, nach einer andern Gegend ihren Lauf rich⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="857" ulx="182" uly="803">ten, als diejenigen, welche ſchon vor einiger Zeit,</line>
        <line lrx="1077" lry="904" ulx="183" uly="855">da der Comet noch an einem andern Orte ſtund,</line>
        <line lrx="1077" lry="956" ulx="182" uly="904">ſind weggeſtoſſen worden. Da nun auch dieſe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1077" lry="1006" type="textblock" ulx="177" uly="956">
        <line lrx="1077" lry="1006" ulx="177" uly="956">noch einen Theil des ſichtbaren Schweiſes ausma⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="1355" type="textblock" ulx="179" uly="1006">
        <line lrx="1076" lry="1057" ulx="182" uly="1006">chen, ſo folgt nothwendig, daß in dieſem Fall der</line>
        <line lrx="1078" lry="1107" ulx="182" uly="1056">Schweif theils gebogen, theils nicht ſchnur gerad</line>
        <line lrx="1077" lry="1155" ulx="181" uly="1105">von der Sonne abgewandt erſcheinen muͤſſe. Dieſe</line>
        <line lrx="1076" lry="1205" ulx="179" uly="1152">Abweichung und Kruͤmmung muß auch um ſo viel</line>
        <line lrx="1078" lry="1256" ulx="180" uly="1206">groͤſſer ſeyn, je geſchwinder theils die Bewegung</line>
        <line lrx="1079" lry="1306" ulx="181" uly="1254">iſt, theils je mehr die Direction von der Sonne</line>
        <line lrx="1079" lry="1355" ulx="184" uly="1307">abweichet. Dieſer Fall ereignet ſich nun, wenn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="1406" type="textblock" ulx="174" uly="1350">
        <line lrx="1091" lry="1406" ulx="174" uly="1350">ein Comet ſich nahe bey ſeinem Perihelio befindet,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1080" lry="1555" type="textblock" ulx="184" uly="1400">
        <line lrx="1077" lry="1459" ulx="184" uly="1400">und es war eben um dieſe Zeit, als der Schweif</line>
        <line lrx="1015" lry="1505" ulx="185" uly="1457">des Cometen An. 1744 gebogen erſchienen iſt.</line>
        <line lrx="1080" lry="1555" ulx="236" uly="1506">Im drittken Fall muß aber die groͤßte Veraͤnde⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1763" type="textblock" ulx="172" uly="1554">
        <line lrx="1081" lry="1605" ulx="177" uly="1554">rung entſtehen, wenn der Lauf des Cometen nicht</line>
        <line lrx="1081" lry="1656" ulx="172" uly="1602">nur ſchnell, ſondern auch ſehr ſtark gekruͤmmet iſt.</line>
        <line lrx="1148" lry="1709" ulx="175" uly="1656">Alsdenn muͤſſen die Theilchen, welche zum Exeme⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1763" ulx="176" uly="1710">pel geſtern ſind ausgeſtoſſen worden, eine ganz ane</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1811" type="textblock" ulx="189" uly="1758">
        <line lrx="1110" lry="1811" ulx="189" uly="1758">dere Lage haben, als diejenigen, welche erſt heute</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="1864" type="textblock" ulx="171" uly="1800">
        <line lrx="1087" lry="1864" ulx="171" uly="1800">herausgeſtoſſen werden. Und weilen der ſichtbare</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="1906" type="textblock" ulx="614" uly="1853">
        <line lrx="1084" lry="1906" ulx="614" uly="1853">D 2 Schheif</line>
      </zone>
      <zone lrx="1023" lry="2017" type="textblock" ulx="912" uly="1959">
        <line lrx="959" lry="2017" ulx="912" uly="2004">=</line>
      </zone>
      <zone lrx="1022" lry="2035" type="textblock" ulx="960" uly="2016">
        <line lrx="1022" lry="2035" ulx="960" uly="2016">—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="56" type="page" xml:id="s_Bd86a_056">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_056.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1167" lry="885" type="textblock" ulx="221" uly="210">
        <line lrx="846" lry="261" ulx="264" uly="210">52 W) ° (</line>
        <line lrx="1166" lry="335" ulx="244" uly="274">Schvweif auch noch aus ſehr viel Theilchen beſtehet,</line>
        <line lrx="1164" lry="390" ulx="275" uly="333">welche ſchon vor einiger Zeit aus dem Cometen</line>
        <line lrx="1166" lry="437" ulx="272" uly="381">gekommen; ſo kan derſelbe nicht anders als gebo⸗</line>
        <line lrx="1165" lry="484" ulx="221" uly="434">gen erſcheinen. Hieraus wird auch klar, daß,</line>
        <line lrx="1165" lry="534" ulx="231" uly="484">da dieſe Theilchen einige Zeit in dem groſſen Raum</line>
        <line lrx="1167" lry="584" ulx="272" uly="534">ſtehen bleiben, und inzwiſchen durch die nachfol⸗</line>
        <line lrx="1164" lry="635" ulx="273" uly="585">genden ein neuer Schweif hervor gebracht werden</line>
        <line lrx="1163" lry="684" ulx="272" uly="636">kan, nothwendig ein geſpaltener oder in verſchie⸗</line>
        <line lrx="1166" lry="735" ulx="272" uly="686">dene Aeſte zertheilter Schweif zum Vorſchein kom⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="785" ulx="270" uly="735">men koͤnne. Dieſer Fall ereignete ſich nun, wenn</line>
        <line lrx="1164" lry="836" ulx="271" uly="786">der Comet durch ſein Perihelium gehet, allwo ſein</line>
        <line lrx="1166" lry="885" ulx="270" uly="836">Lauf nicht nur am ſchnelſten, ſondern auch am mei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1205" lry="937" type="textblock" ulx="268" uly="886">
        <line lrx="1205" lry="937" ulx="268" uly="886">ſten gekruͤmmet iſt. Der Comet vom Jahr 1744</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1037" type="textblock" ulx="267" uly="937">
        <line lrx="1166" lry="986" ulx="270" uly="937">iſt den 1 Martii durch ſein Perihelium gegangen,</line>
        <line lrx="1164" lry="1037" ulx="267" uly="986">allwo er der Sonne ungefaͤhr zweymal naͤher ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1191" lry="1098" type="textblock" ulx="268" uly="1036">
        <line lrx="1191" lry="1098" ulx="268" uly="1036">weſen, als der Mercurius. Folglich war ſein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1147" type="textblock" ulx="241" uly="1086">
        <line lrx="1162" lry="1147" ulx="241" uly="1086">Lauf ſehr geſchwind, und gekruͤmmt, maſſen er in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1186" type="textblock" ulx="210" uly="1115">
        <line lrx="1163" lry="1186" ulx="210" uly="1115">einem Tage beynahe 6 Grad um die Sonne ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1285" type="textblock" ulx="264" uly="1186">
        <line lrx="1163" lry="1238" ulx="264" uly="1186">laufen. Weilen nun um eben dieſe Zeit der</line>
        <line lrx="1162" lry="1285" ulx="264" uly="1232">Schweif nicht nur geſpalten erſchienen, ſondern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1345" type="textblock" ulx="263" uly="1285">
        <line lrx="1162" lry="1345" ulx="263" uly="1285">auch ſehr viel Schweife zugleich geſehen worden;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1436" type="textblock" ulx="256" uly="1316">
        <line lrx="1167" lry="1387" ulx="263" uly="1316">ſo wird dadurch nicht nur die vorgelegte Frage be⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1436" ulx="256" uly="1387">antwortet, ſondern auch zugleich die Keppleriſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1194" lry="1535" type="textblock" ulx="231" uly="1434">
        <line lrx="1194" lry="1535" ulx="231" uly="1434">Erklaͤrung von dem Urſprung der Cometenſchweife .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1072" lry="1575" type="textblock" ulx="267" uly="1485">
        <line lrx="1072" lry="1535" ulx="267" uly="1485">auf das feſteſte beſtaͤtiget.</line>
        <line lrx="887" lry="1575" ulx="691" uly="1537">II.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1899" type="textblock" ulx="264" uly="1547">
        <line lrx="1158" lry="1655" ulx="267" uly="1547">Warum machen die Cometen bey dem</line>
        <line lrx="1155" lry="1696" ulx="266" uly="1645">Ende ihrer Erſcheinung dem Anſehen nach einen</line>
        <line lrx="1155" lry="1749" ulx="264" uly="1695">Zickzack, welches dem Hevelio Gelegenheit gege⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1797" ulx="316" uly="1746">ben zu glauben, daß ſie von dem Saturnus⸗</line>
        <line lrx="974" lry="1850" ulx="433" uly="1798">himmel an eine Spiralem</line>
        <line lrx="820" lry="1899" ulx="597" uly="1847">beſchreiben?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1950" type="textblock" ulx="1065" uly="1901">
        <line lrx="1144" lry="1950" ulx="1065" uly="1901">Bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="503" type="textblock" ulx="1225" uly="404">
        <line lrx="1334" lry="448" ulx="1225" uly="404">nich</line>
        <line lrx="1333" lry="503" ulx="1260" uly="456">dah</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1027" type="textblock" ulx="1257" uly="557">
        <line lrx="1334" lry="604" ulx="1266" uly="557">derg</line>
        <line lrx="1334" lry="643" ulx="1267" uly="610">and</line>
        <line lrx="1334" lry="702" ulx="1266" uly="657">daß</line>
        <line lrx="1334" lry="744" ulx="1267" uly="706">in</line>
        <line lrx="1334" lry="793" ulx="1266" uly="763">nete</line>
        <line lrx="1334" lry="845" ulx="1266" uly="807">wier</line>
        <line lrx="1322" lry="894" ulx="1266" uly="867">am</line>
        <line lrx="1334" lry="953" ulx="1265" uly="914">nug</line>
        <line lrx="1333" lry="1027" ulx="1257" uly="952">weg</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1104" type="textblock" ulx="1264" uly="1048">
        <line lrx="1334" lry="1104" ulx="1264" uly="1048">ſtatt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1345" type="textblock" ulx="1262" uly="1108">
        <line lrx="1334" lry="1144" ulx="1264" uly="1108">als</line>
        <line lrx="1331" lry="1196" ulx="1262" uly="1152">An.</line>
        <line lrx="1334" lry="1253" ulx="1265" uly="1208">ſeyn</line>
        <line lrx="1330" lry="1294" ulx="1263" uly="1259">und</line>
        <line lrx="1334" lry="1345" ulx="1263" uly="1306">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1403" type="textblock" ulx="1233" uly="1355">
        <line lrx="1334" lry="1403" ulx="1233" uly="1355">Hin</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1447" type="textblock" ulx="1262" uly="1406">
        <line lrx="1334" lry="1447" ulx="1262" uly="1406">Bei</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1502" type="textblock" ulx="1262" uly="1457">
        <line lrx="1334" lry="1502" ulx="1262" uly="1457">nach</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1546" type="textblock" ulx="1261" uly="1504">
        <line lrx="1334" lry="1546" ulx="1261" uly="1504">Con</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1595" type="textblock" ulx="1225" uly="1567">
        <line lrx="1334" lry="1595" ulx="1225" uly="1567">ner</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1704" type="textblock" ulx="1259" uly="1608">
        <line lrx="1334" lry="1648" ulx="1261" uly="1608">ctio⸗</line>
        <line lrx="1334" lry="1704" ulx="1259" uly="1659">auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1798" type="textblock" ulx="1229" uly="1706">
        <line lrx="1334" lry="1759" ulx="1229" uly="1706">Alſe</line>
        <line lrx="1334" lry="1798" ulx="1260" uly="1761">welc</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1910" type="textblock" ulx="1260" uly="1809">
        <line lrx="1334" lry="1857" ulx="1260" uly="1809">gehe</line>
        <line lrx="1334" lry="1910" ulx="1260" uly="1858">anfa</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="57" type="page" xml:id="s_Bd86a_057">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_057.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="83" lry="862" type="textblock" ulx="0" uly="270">
        <line lrx="83" lry="321" ulx="0" uly="270">ehet,</line>
        <line lrx="81" lry="360" ulx="0" uly="330">neten</line>
        <line lrx="83" lry="419" ulx="0" uly="372">gebo⸗</line>
        <line lrx="82" lry="469" ulx="7" uly="422">daß,</line>
        <line lrx="82" lry="511" ulx="0" uly="477">aum</line>
        <line lrx="83" lry="573" ulx="0" uly="518">hfol⸗</line>
        <line lrx="81" lry="611" ulx="0" uly="576">rden</line>
        <line lrx="80" lry="669" ulx="0" uly="624">chie⸗</line>
        <line lrx="83" lry="711" ulx="0" uly="673">kom⸗</line>
        <line lrx="80" lry="762" ulx="0" uly="732">venn</line>
        <line lrx="81" lry="820" ulx="0" uly="774">ſein</line>
        <line lrx="83" lry="862" ulx="5" uly="825">mei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="122" lry="923" type="textblock" ulx="7" uly="884">
        <line lrx="122" lry="923" ulx="7" uly="884">744</line>
      </zone>
      <zone lrx="85" lry="1263" type="textblock" ulx="0" uly="935">
        <line lrx="85" lry="972" ulx="0" uly="935">igen,</line>
        <line lrx="81" lry="1022" ulx="0" uly="984">ge⸗</line>
        <line lrx="80" lry="1071" ulx="15" uly="1025">ſein</line>
        <line lrx="79" lry="1112" ulx="3" uly="1074">er in</line>
        <line lrx="80" lry="1172" ulx="0" uly="1135">ge⸗</line>
        <line lrx="79" lry="1213" ulx="0" uly="1178">der</line>
        <line lrx="79" lry="1263" ulx="1" uly="1227">dern</line>
      </zone>
      <zone lrx="95" lry="1321" type="textblock" ulx="0" uly="1277">
        <line lrx="95" lry="1321" ulx="0" uly="1277">den,</line>
      </zone>
      <zone lrx="84" lry="1421" type="textblock" ulx="0" uly="1324">
        <line lrx="84" lry="1362" ulx="0" uly="1324">e be⸗</line>
        <line lrx="78" lry="1421" ulx="3" uly="1374">iſche</line>
      </zone>
      <zone lrx="78" lry="1474" type="textblock" ulx="0" uly="1425">
        <line lrx="78" lry="1474" ulx="0" uly="1425">veife</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="1774" type="textblock" ulx="0" uly="1584">
        <line lrx="75" lry="1624" ulx="0" uly="1584">em</line>
        <line lrx="72" lry="1676" ulx="0" uly="1635">nen</line>
        <line lrx="73" lry="1735" ulx="0" uly="1695">ege⸗</line>
        <line lrx="18" lry="1774" ulx="0" uly="1741">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="61" lry="1936" type="textblock" ulx="0" uly="1887">
        <line lrx="61" lry="1936" ulx="0" uly="1887">Bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="392" type="textblock" ulx="187" uly="203">
        <line lrx="1068" lry="281" ulx="333" uly="203">HSHS)  e. 3</line>
        <line lrx="1078" lry="368" ulx="187" uly="283">B'r dieſer Frage iſt vor allen Dingen zu bemer⸗</line>
        <line lrx="1079" lry="392" ulx="226" uly="339">—ken, daß dieſe ſchlangenfoͤrmige Bewegung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1078" lry="438" type="textblock" ulx="142" uly="389">
        <line lrx="1078" lry="438" ulx="142" uly="389">nicht bey allen Cometen wahrgenommen werde,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="1693" type="textblock" ulx="174" uly="437">
        <line lrx="1080" lry="489" ulx="177" uly="437">daher des Hevelii Muthmaſſung ſchon wegfaͤllt.</line>
        <line lrx="1080" lry="541" ulx="184" uly="488">An den Cometen 1681 und 1742 wurde nichts</line>
        <line lrx="1076" lry="590" ulx="183" uly="538">dergleichen beobachtet. Wenn aber ſolches bey</line>
        <line lrx="1092" lry="640" ulx="184" uly="591">andern geſchehen, ſo folget daraus keines weges,</line>
        <line lrx="1078" lry="690" ulx="183" uly="641">daß ſich wuͤrklich eine ſolche irregulaire Bewegung</line>
        <line lrx="1082" lry="739" ulx="184" uly="688">in dem Lauf derſelben befinden ſollte. Die Pla⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="791" ulx="183" uly="740">neten ſcheinen uns auch bißweilen zuruͤck, und denn</line>
        <line lrx="1083" lry="843" ulx="183" uly="789">wieder vorwaͤrts zu gehen, und alſo einen Zickzack</line>
        <line lrx="1083" lry="892" ulx="182" uly="842">am Himmel zu beſchreiben; es iſt aber anjezo ge⸗</line>
        <line lrx="1083" lry="943" ulx="182" uly="890">nugſam bekannt, daß die Urſache davon der Be⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="992" ulx="182" uly="941">wegung der Erde zuzuſchreiben ſey. Eben dieſer</line>
        <line lrx="1079" lry="1041" ulx="174" uly="990">Umſtand ſindet nun bey den Cometen gleichfalls</line>
        <line lrx="1083" lry="1094" ulx="181" uly="1041">ſtatt, indem uns ihr Lauf ganz anders vorkommt,</line>
        <line lrx="1083" lry="1142" ulx="179" uly="1092">als er in der That iſt. Der Lauf des Cometen</line>
        <line lrx="1080" lry="1192" ulx="180" uly="1139">An. 1742 ſchien uns vorwaͤrts oder directus zu</line>
        <line lrx="1082" lry="1240" ulx="182" uly="1191">ſeyn, ungeachtet derſelbe wuͤrklich ruͤckgaͤngig war,</line>
        <line lrx="1081" lry="1293" ulx="180" uly="1240">und der Comet An. 1744 war in der That um</line>
        <line lrx="1083" lry="1342" ulx="180" uly="1290">die Sonne rechtlaͤuffig, und ſcheinete uns doch am</line>
        <line lrx="1101" lry="1392" ulx="180" uly="1340">Himmel zuruͤck zu gehen. Hiervon iſt nun die</line>
        <line lrx="1084" lry="1450" ulx="179" uly="1389">Bewegung der Erde die wahre Urſache. Denn</line>
        <line lrx="1085" lry="1493" ulx="179" uly="1439">nachdem dieſelbe geſchwinder oder langſamer, der</line>
        <line lrx="1085" lry="1542" ulx="178" uly="1489">Comet naͤher oder weiter, und die Direction ſei⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1592" ulx="178" uly="1541">ner Bewegung mehr oder weniger von der Dire⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1643" ulx="178" uly="1590">ction der Erde unterſchieden iſt; ſo muͤſſen daher</line>
        <line lrx="1081" lry="1693" ulx="176" uly="1641">auch ganz unterſchiedliche Erſcheinungen entſtehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1078" lry="1744" type="textblock" ulx="146" uly="1691">
        <line lrx="1078" lry="1744" ulx="146" uly="1691">Allſo kan es ſehr wohl geſchehen, daß ein Comet,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1946" type="textblock" ulx="177" uly="1741">
        <line lrx="1078" lry="1794" ulx="177" uly="1741">welcher einige Zeit rechtlaͤuffig geweſen, zuruͤck zu</line>
        <line lrx="1114" lry="1843" ulx="177" uly="1792">gehen, und denn wiederum vorwaͤrts zu lauffen</line>
        <line lrx="1080" lry="1898" ulx="177" uly="1843">anfaͤngt, wodurch uns folglich eine ſchlangenfoͤr⸗</line>
        <line lrx="1079" lry="1946" ulx="189" uly="1892">ni D 3 mige</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="58" type="page" xml:id="s_Bd86a_058">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_058.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="858" lry="288" type="textblock" ulx="193" uly="222">
        <line lrx="858" lry="288" ulx="193" uly="222">3534 E) o (E,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="366" type="textblock" ulx="273" uly="292">
        <line lrx="1167" lry="366" ulx="273" uly="292">mige Bewegung vorgeſtellet wird. Wenn man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="426" type="textblock" ulx="236" uly="359">
        <line lrx="1168" lry="426" ulx="236" uly="359">alſo auch dieſe Erſcheinungeanicht gruͤndlich genug</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="515" type="textblock" ulx="269" uly="413">
        <line lrx="1169" lry="465" ulx="278" uly="413">erklaͤren koͤnte; ſo wuͤrde daraus doch nichts zur</line>
        <line lrx="1167" lry="515" ulx="269" uly="461">Bekraͤftigung der Meynung des Hevelii zu ſchlieſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="566" type="textblock" ulx="277" uly="514">
        <line lrx="1172" lry="566" ulx="277" uly="514">ſen ſeyn. Nachdem aber der groſſe Newton auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="616" type="textblock" ulx="275" uly="564">
        <line lrx="1166" lry="616" ulx="275" uly="564">das deutlichſte bewieſen, daß die Cometen in ihrer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1174" lry="715" type="textblock" ulx="244" uly="594">
        <line lrx="1163" lry="665" ulx="271" uly="594">Bewegung eben dieſelbigen allgemeinen Grundge⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="715" ulx="244" uly="660">ſeze der Natur beobachten, nach welchen ſich alle</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="867" type="textblock" ulx="264" uly="706">
        <line lrx="1166" lry="768" ulx="271" uly="706">Planeten richten, ſo muͤſſen alle Zweifel, welche</line>
        <line lrx="1164" lry="815" ulx="272" uly="765">man etwan bey dem ſehr wunderlich ſcheinenden</line>
        <line lrx="1162" lry="867" ulx="264" uly="812">Lauf der Cometen haben koͤnte, voͤllig wegfallen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="920" type="textblock" ulx="264" uly="858">
        <line lrx="1169" lry="920" ulx="264" uly="858">Denn, nachdem ſowohl Newton ſelbſt, als Halley,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1165" lry="1070" type="textblock" ulx="260" uly="888">
        <line lrx="1165" lry="968" ulx="261" uly="888">alle vorher erſchienene Cometen, von welchen rich⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1014" ulx="266" uly="959">tige Obſervationen vorhanden waren, nach dieſer</line>
        <line lrx="1159" lry="1070" ulx="260" uly="990">Theorie unterſuchet hatten; ſo hat ſich bey allen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1115" type="textblock" ulx="217" uly="1063">
        <line lrx="1161" lry="1115" ulx="217" uly="1063">dDie ſchoͤnſte Uebereinſtimmung gefunden, und die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1258" type="textblock" ulx="256" uly="1107">
        <line lrx="1160" lry="1189" ulx="263" uly="1107">wunderbarſten Erſcheinungen waren ganz natuͤrliche</line>
        <line lrx="752" lry="1258" ulx="256" uly="1162">Joigen derſelben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="1498" type="textblock" ulx="253" uly="1300">
        <line lrx="1155" lry="1405" ulx="253" uly="1300">Wenn ein Comet in ſeinen Aphelio</line>
        <line lrx="1157" lry="1462" ulx="257" uly="1397">und alſo die Schwere gegen die Sonne ſehr</line>
        <line lrx="1155" lry="1498" ulx="255" uly="1447">geringe iſt, woher entſtehet alsdenn die Kruͤm⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1053" lry="1597" type="textblock" ulx="333" uly="1493">
        <line lrx="1053" lry="1580" ulx="333" uly="1493">mung in ſeinem Lauf, daß er wieder</line>
        <line lrx="1025" lry="1597" ulx="549" uly="1545">zuruͤck kommt?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1687" type="textblock" ulx="251" uly="1567">
        <line lrx="1150" lry="1687" ulx="251" uly="1567">Ale Vernunfeſchluͤſſe, welche man aus den⸗ ob.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1763" type="textblock" ulx="251" uly="1639">
        <line lrx="1148" lry="1710" ulx="341" uly="1639">ſervationen ziehen kan, ſtimmen darinne uͤber⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="1763" ulx="251" uly="1710">ein, daß alle Cometen ſowohl als die Planeten</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1810" type="textblock" ulx="222" uly="1758">
        <line lrx="1146" lry="1810" ulx="222" uly="1758">beſtaͤndig gegen die Sonne gezogen werden, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1957" type="textblock" ulx="246" uly="1809">
        <line lrx="1145" lry="1859" ulx="247" uly="1809">derſelben krummlinichter Lauf bloß allein von die⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1957" ulx="246" uly="1858">ſer Kraft, weiche die Attraction der Sonne ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1969" type="textblock" ulx="1039" uly="1921">
        <line lrx="1149" lry="1969" ulx="1039" uly="1921">nennt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1086" type="textblock" ulx="1290" uly="309">
        <line lrx="1334" lry="1086" ulx="1290" uly="309">ςι π22. ° &amp; ☚  e e  Se</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1145" type="textblock" ulx="1308" uly="1100">
        <line lrx="1334" lry="1145" ulx="1308" uly="1100">—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="59" type="page" xml:id="s_Bd86a_059">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_059.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="99" lry="503" type="textblock" ulx="0" uly="313">
        <line lrx="98" lry="346" ulx="20" uly="313">man</line>
        <line lrx="99" lry="407" ulx="0" uly="368">genug</line>
        <line lrx="99" lry="454" ulx="0" uly="414">ts zur</line>
        <line lrx="98" lry="503" ulx="0" uly="457">chlieſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="102" lry="556" type="textblock" ulx="0" uly="509">
        <line lrx="102" lry="556" ulx="0" uly="509">n auf</line>
      </zone>
      <zone lrx="95" lry="1161" type="textblock" ulx="0" uly="559">
        <line lrx="94" lry="605" ulx="10" uly="559">ihrer</line>
        <line lrx="93" lry="654" ulx="2" uly="612">ndge⸗</line>
        <line lrx="95" lry="696" ulx="0" uly="659">alle</line>
        <line lrx="95" lry="751" ulx="0" uly="707">belche</line>
        <line lrx="92" lry="796" ulx="0" uly="757">enden</line>
        <line lrx="90" lry="846" ulx="0" uly="811">allen.</line>
        <line lrx="92" lry="906" ulx="0" uly="859">alley,</line>
        <line lrx="93" lry="951" ulx="0" uly="906">rich⸗</line>
        <line lrx="88" lry="1003" ulx="0" uly="959">dieſer</line>
        <line lrx="86" lry="1056" ulx="4" uly="1009">allen</line>
        <line lrx="88" lry="1103" ulx="0" uly="1059">die</line>
        <line lrx="87" lry="1161" ulx="0" uly="1107">liche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="785" type="textblock" ulx="221" uly="200">
        <line lrx="1109" lry="251" ulx="543" uly="200">) „ (. 55</line>
        <line lrx="1112" lry="331" ulx="221" uly="268">nennt wird, herruͤhre. Ohne eine ſolche Kraft</line>
        <line lrx="1113" lry="382" ulx="224" uly="318">wuͤrden alle himmliſche Coͤrper, welche einmal in</line>
        <line lrx="1116" lry="433" ulx="225" uly="368">Bewegung geſezt worden, mit einerley Geſchwin⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="484" ulx="225" uly="419">digkeit nach geraden Linien beſtaͤndig fortlauffen.</line>
        <line lrx="1118" lry="531" ulx="224" uly="467">Die Würkung dieſer Kraft, oder Attraction auf</line>
        <line lrx="1119" lry="577" ulx="225" uly="513">die Cometen und Planeten iſt demnach zweyfach.</line>
        <line lrx="1122" lry="631" ulx="228" uly="572">Erſtlich wird dadurch ihre Geſchwindigkeit entwe⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="683" ulx="228" uly="625">der vermehret oder vermindert, und denn zwey⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="729" ulx="229" uly="667">tens wird durch dieſe Kraft die krummlinichte Be⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="785" ulx="229" uly="719">wegung verurſachet. Was die erſtere Wuͤrkung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="834" type="textblock" ulx="187" uly="769">
        <line lrx="1126" lry="834" ulx="187" uly="769">anlangt, ſo iſt leicht zu begreifen, daß wenn ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="1180" type="textblock" ulx="228" uly="820">
        <line lrx="1127" lry="882" ulx="230" uly="820">ein Cörper von der Sonne entfernet, ſeine Ge⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="934" ulx="228" uly="872">ſchwindigkeit veraͤndert werden muͤßte, indem er</line>
        <line lrx="1128" lry="984" ulx="232" uly="914">beſtaͤndig gegen die Sonne, das iſt, ruͤckwaͤrts</line>
        <line lrx="1133" lry="1035" ulx="230" uly="970">gezogen wird. Gehet aber der Coͤrper gegen die</line>
        <line lrx="1132" lry="1083" ulx="232" uly="1017">Sonne, oder kommt er der Sonne immer naͤher;</line>
        <line lrx="1135" lry="1135" ulx="234" uly="1072">ſo muß ſeine Bewegung immer geſchwinder fort</line>
        <line lrx="1135" lry="1180" ulx="236" uly="1121">werden. So lange aber ein Coͤrper von der Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1235" type="textblock" ulx="218" uly="1170">
        <line lrx="1134" lry="1235" ulx="218" uly="1170">gleich weit entfernet bleibt, ſo lange behaͤlt er</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1382" type="textblock" ulx="236" uly="1221">
        <line lrx="1137" lry="1282" ulx="236" uly="1221">auch in ſeinem Lauf einerley Geſchwindigkeit.</line>
        <line lrx="1179" lry="1330" ulx="237" uly="1272">Weilen nun die Planeten faſt immer einerley</line>
        <line lrx="1138" lry="1382" ulx="238" uly="1322">Weite von der Sonne behalten, ſo iſt klar, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1435" type="textblock" ulx="188" uly="1373">
        <line lrx="1139" lry="1435" ulx="188" uly="1373">auch ihre Geſchwindigkeit faſt gleichfoͤrmig ſeyn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1786" type="textblock" ulx="235" uly="1424">
        <line lrx="1141" lry="1489" ulx="235" uly="1424">muͤſſe. Aus dieſem Grunde iſt nun die Geſchwin⸗</line>
        <line lrx="1145" lry="1535" ulx="240" uly="1474">digkeit der Cometen der groͤßten Veraͤnderung un⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="1582" ulx="241" uly="1524">terworfen. Denn da ſich dieſelben im Aphelio ſehr</line>
        <line lrx="1140" lry="1637" ulx="242" uly="1574">weit von der Sonne entfernen, in ihrem Perihe⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="1685" ulx="245" uly="1625">lio aber derſelben ſehr nahe kommen; ſo wird ihre</line>
        <line lrx="1145" lry="1735" ulx="245" uly="1667">Bewegung vom Perihelio biß zu dem Aphelio</line>
        <line lrx="1146" lry="1786" ulx="238" uly="1719">langſamer, vom Aphelio aber bis zum Perihelio</line>
      </zone>
      <zone lrx="1236" lry="1835" type="textblock" ulx="247" uly="1777">
        <line lrx="1236" lry="1835" ulx="247" uly="1777">ſchneller, und folglich laͤuft ein Comet am ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1890" type="textblock" ulx="250" uly="1825">
        <line lrx="1148" lry="1890" ulx="250" uly="1825">ſchwindeſten, wenn er in ſeinem Perihelio iſt,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="60" type="page" xml:id="s_Bd86a_060">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_060.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="798" lry="263" type="textblock" ulx="237" uly="188">
        <line lrx="798" lry="263" ulx="237" uly="188">56 G) o (G</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="382" type="textblock" ulx="232" uly="241">
        <line lrx="1128" lry="363" ulx="232" uly="241">am langſamſen aber, wenn er ſich im Aphelio</line>
        <line lrx="379" lry="382" ulx="232" uly="335">befindet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="439" type="textblock" ulx="281" uly="353">
        <line lrx="1162" lry="439" ulx="281" uly="353">Die andere Waͤrkung ‚ welche die Attraction</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1489" type="textblock" ulx="191" uly="435">
        <line lrx="1125" lry="482" ulx="231" uly="435">der Sonne in dem Lauf der Planeten und Come⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="537" ulx="232" uly="487">ten hervorbringt, beſtehet in der Kruͤmmung ihrer</line>
        <line lrx="1124" lry="588" ulx="229" uly="511">Bahn. Hierbey kommt es aber auf nachfolgende</line>
        <line lrx="1124" lry="636" ulx="191" uly="587">drey Stuͤcke an. Erſtlich auf die Groͤſſe der At⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="686" ulx="230" uly="638">trackion, zweytens auf die Geſchwindigkeit, und</line>
        <line lrx="1122" lry="756" ulx="227" uly="665">drittens auf die Direction des Laufs in Anſehung</line>
        <line lrx="1122" lry="796" ulx="228" uly="722">der Sonne. Je groͤſſer die Attraction iſt, je</line>
        <line lrx="1124" lry="838" ulx="228" uly="777">groͤſſer iſt auch dis dacer entſtehende Kruͤmmung,</line>
        <line lrx="1122" lry="886" ulx="227" uly="839">wenn die beyden uͤbrigen Stuͤcke einerley bleiben.</line>
        <line lrx="1122" lry="952" ulx="226" uly="884">Von der Geſchwindigkeit dependiret die Kruͤm⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="987" ulx="228" uly="940">mung dergeſtalt, daß je geſchwinder der Coͤrper</line>
        <line lrx="1120" lry="1050" ulx="225" uly="988">laͤuft, je kleiner die Kruͤmmung iſt, welche daher</line>
        <line lrx="1119" lry="1089" ulx="224" uly="1039">entſtehet, wenn nehmlich die Attraction und die</line>
        <line lrx="1121" lry="1143" ulx="221" uly="1068">Schiefe einerley iſt. Bepy den vorgelegten Fra⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1189" ulx="222" uly="1140">gen iſt nicht noͤthig auf die Schiefe zu ſehen; ſon⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="1239" ulx="223" uly="1192">dern man darf nur merken, daß auch eine ſehr</line>
        <line lrx="1119" lry="1290" ulx="197" uly="1241">ſchwache Attraction faͤhig iſt, eine groſſe Kruͤm⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1339" ulx="222" uly="1291">mung hervorzubringen, wenn nur die Geſchwin⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1389" ulx="220" uly="1340">digkeit klein genug iſt. Da nun bey einem Co⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1441" ulx="222" uly="1392">meten, welcher in ſein Aphelium geht, die Ge⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1489" ulx="221" uly="1441">ſchwindigkeit immer abnimmt, ſo kan dieſelbe end⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1541" type="textblock" ulx="170" uly="1490">
        <line lrx="1149" lry="1541" ulx="170" uly="1490">lich ſo klein werden, daß die in dieſer Gegend ſo ſehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1644" type="textblock" ulx="197" uly="1542">
        <line lrx="1118" lry="1604" ulx="197" uly="1542">geſchwaͤchte Attraction doch hinreichend genug iſt,</line>
        <line lrx="1119" lry="1644" ulx="221" uly="1592">die erforderte groſſe Kruͤmmung hervorzubringen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1707" type="textblock" ulx="221" uly="1638">
        <line lrx="1158" lry="1707" ulx="221" uly="1638">Und dieſes geſchiehet wuͤrklich, wenn die Bahn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1792" type="textblock" ulx="176" uly="1691">
        <line lrx="1118" lry="1741" ulx="219" uly="1691">eines Cometen eine Ellipſis iſt, wie ſolches die</line>
        <line lrx="971" lry="1792" ulx="176" uly="1743">Berechnung ganz deutlich vor Augen legt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1843" type="textblock" ulx="270" uly="1793">
        <line lrx="1136" lry="1843" ulx="270" uly="1793">Man koͤnte hier noch fragen, warum ein Comet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1907" type="textblock" ulx="193" uly="1821">
        <line lrx="1128" lry="1907" ulx="193" uly="1821">ſeinen Lauf nicht eher, als er ſein Aphelium er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1959" type="textblock" ulx="1006" uly="1896">
        <line lrx="1153" lry="1959" ulx="1006" uly="1896">reicht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1921" type="textblock" ulx="1307" uly="1641">
        <line lrx="1333" lry="1921" ulx="1307" uly="1641">— S 2</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="61" type="page" xml:id="s_Bd86a_061">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_061.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1107" lry="339" type="textblock" ulx="220" uly="195">
        <line lrx="1105" lry="282" ulx="415" uly="195">WVw ( 57</line>
        <line lrx="1107" lry="339" ulx="220" uly="282">reicht, ſolcher Geſtalt kruͤmme, weilen vorher die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="388" type="textblock" ulx="186" uly="341">
        <line lrx="1107" lry="388" ulx="186" uly="341">Alttraction der Sonne noch maͤchtiger iſt, und ſol⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="544" type="textblock" ulx="217" uly="391">
        <line lrx="1110" lry="441" ulx="218" uly="391">ches leichter bewerkſtelligen koͤnte. Hier muß man</line>
        <line lrx="1109" lry="491" ulx="218" uly="440">nun auch auf den dritten Umſtand, nehmlich auf</line>
        <line lrx="1107" lry="544" ulx="217" uly="487">die Schiefe ſeines Laufes ſehen, worauf die Kruͤm⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="593" type="textblock" ulx="190" uly="540">
        <line lrx="1108" lry="593" ulx="190" uly="540">mung zugleich mit beruhet. In dieſem Stuͤck</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="643" type="textblock" ulx="216" uly="591">
        <line lrx="1107" lry="643" ulx="216" uly="591">verhaͤlt ſich die Wuͤrkung ſolcher Geſtalt. Wenn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="694" type="textblock" ulx="206" uly="644">
        <line lrx="1107" lry="694" ulx="206" uly="644">ein Coͤrper gerade zu der Sonne, oder gerade von</line>
      </zone>
      <zone lrx="1113" lry="793" type="textblock" ulx="214" uly="693">
        <line lrx="1113" lry="745" ulx="214" uly="693">derſelben weglaͤuft, ſo leidet derſelbe in ſeinem Lauf</line>
        <line lrx="1108" lry="793" ulx="214" uly="743">gar keine Kruͤmmung, eben ſo wenig, als ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="842" type="textblock" ulx="202" uly="794">
        <line lrx="1107" lry="842" ulx="202" uly="794">Stein, welcher entweder auf die Erde gerade hin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="943" type="textblock" ulx="210" uly="844">
        <line lrx="1108" lry="897" ulx="214" uly="844">abfaͤllt, oder ſenkelrecht hinauf geworſen wird, eine</line>
        <line lrx="1149" lry="943" ulx="210" uly="893">krumme Linie beſchreibt. Je mehr aber die Di⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="996" type="textblock" ulx="164" uly="940">
        <line lrx="1109" lry="996" ulx="164" uly="940">rection des Laufs von der Linie, welche aus dem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1143" type="textblock" ulx="209" uly="995">
        <line lrx="1109" lry="1046" ulx="211" uly="995">Coͤrper zu der Sonne gezogen wird, abweicht, je</line>
        <line lrx="1155" lry="1096" ulx="209" uly="1044">groͤffer wird die Krkuͤmmung. Und wenn die Di⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1143" ulx="212" uly="1094">rection mit dieſer Linie einen rechten Winkel macht,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="1194" type="textblock" ulx="201" uly="1145">
        <line lrx="1111" lry="1194" ulx="201" uly="1145">ſo wird die Kruͤmmung am groͤßten, wenn nehm⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1246" type="textblock" ulx="211" uly="1194">
        <line lrx="1112" lry="1246" ulx="211" uly="1194">lich die Attraction und die Geſchwindigkeit einer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="1293" type="textblock" ulx="177" uly="1244">
        <line lrx="1111" lry="1293" ulx="177" uly="1244">ley bleibt. Wenn nun ein Comet von der Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1599" type="textblock" ulx="211" uly="1294">
        <line lrx="1111" lry="1347" ulx="212" uly="1294">weg gegen ſein Aphelium gehet, ſo iſt anfaͤnglich</line>
        <line lrx="1113" lry="1399" ulx="212" uly="1345">ſeine Schiefe ſehr groß, oder ſeine Direction macht</line>
        <line lrx="1112" lry="1446" ulx="211" uly="1395">mit der nach der Sonne gezogenen Linie einen ſehr</line>
        <line lrx="1113" lry="1497" ulx="212" uly="1446">kleinen Winkel, dahero entſtehet faſt gar keine</line>
        <line lrx="1114" lry="1545" ulx="212" uly="1497">Kruͤmmung. Wei dieſelbe aber doch nicht voͤl⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1599" ulx="214" uly="1547">lig nichts iſt, ſo wird beſagter Winkel nach und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="1647" type="textblock" ulx="203" uly="1597">
        <line lrx="1114" lry="1647" ulx="203" uly="1597">nach groͤſſer, biß er endlich ſo groß wird, daß die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1152" lry="1798" type="textblock" ulx="213" uly="1645">
        <line lrx="1139" lry="1701" ulx="213" uly="1645">Attraction, ob ſie gleich beſtaͤndig abnimmt, den⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1748" ulx="215" uly="1691">noch maͤchtig genug wird, den ſchon ſehr langſam</line>
        <line lrx="1114" lry="1798" ulx="213" uly="1747">gewordenen Cometen voͤllig herum zu ſchwingen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1850" type="textblock" ulx="193" uly="1798">
        <line lrx="1150" lry="1850" ulx="193" uly="1798">Sollte aber gleichwohl noch uͤber dieſen Punkt ei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1959" type="textblock" ulx="213" uly="1846">
        <line lrx="1161" lry="1903" ulx="213" uly="1846">niger Zweifel uͤbrig ſeyn; ſo liſt zu rathen, daßs</line>
        <line lrx="1107" lry="1959" ulx="226" uly="1900">5 DIS man</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="62" type="page" xml:id="s_Bd86a_062">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_062.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="825" lry="285" type="textblock" ulx="244" uly="202">
        <line lrx="825" lry="285" ulx="244" uly="202">8s Sy) e(.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="401" type="textblock" ulx="201" uly="300">
        <line lrx="1144" lry="353" ulx="235" uly="300">man ſich die Geſeze der Bewegung beſſer bekannt</line>
        <line lrx="1146" lry="401" ulx="201" uly="352">mache, und die daraus entſtehenden Wuͤrkungen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1057" lry="482" type="textblock" ulx="221" uly="399">
        <line lrx="1057" lry="482" ulx="221" uly="399">durch die Rechnungen genau beſtimmen lerne.</line>
      </zone>
      <zone lrx="727" lry="542" type="textblock" ulx="652" uly="504">
        <line lrx="727" lry="542" ulx="652" uly="504">IV.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1157" lry="645" type="textblock" ulx="234" uly="513">
        <line lrx="1157" lry="645" ulx="234" uly="513">Man ſtehet durch die Athmosphaͤre der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="895" type="textblock" ulx="220" uly="636">
        <line lrx="1128" lry="687" ulx="238" uly="636">Cometen die Fixſterne, (welches wir zwar ſelbſt</line>
        <line lrx="1127" lry="735" ulx="236" uly="685">nicht wahrgenommen, uns aber von andern</line>
        <line lrx="1127" lry="788" ulx="220" uly="736">verſichert iſt,) wie kan denn die Dunſtkugel ſo</line>
        <line lrx="1026" lry="869" ulx="335" uly="782">dicke ſeyn, als ſie der Herr Verfaſſer</line>
        <line lrx="850" lry="895" ulx="563" uly="834">. angiebt? .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="979" type="textblock" ulx="234" uly="860">
        <line lrx="1127" lry="979" ulx="234" uly="860">Wes oben von der groſſen Dichte der Achmos⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="998" type="textblock" ulx="345" uly="945">
        <line lrx="1132" lry="998" ulx="345" uly="945">phaͤr der Cometen beygebracht worden, da⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="1204" type="textblock" ulx="222" uly="1001">
        <line lrx="1127" lry="1048" ulx="231" uly="1001">gegen wurde eingewendet, daß man gleichwohl</line>
        <line lrx="1128" lry="1107" ulx="222" uly="1049">durch dieſelbe bißweilen Sterne erblicket haͤtte,</line>
        <line lrx="1127" lry="1147" ulx="231" uly="1099">woraus denn folgen muͤßte, daß ſelbige bey wei⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1204" ulx="231" uly="1150">tem nicht ſo dichte ſeyn koͤnte, als angezeiget wor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1248" type="textblock" ulx="230" uly="1194">
        <line lrx="1158" lry="1248" ulx="230" uly="1194">den. Bepy dieſer Frage iſt nun erſtlich zu unter⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1399" type="textblock" ulx="227" uly="1249">
        <line lrx="1125" lry="1298" ulx="227" uly="1249">ſuchen, ob die angegebene Obſervation, daß Fix⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1349" ulx="227" uly="1300">ſterne durch die Athmosphaͤre der Cometen geſehen</line>
        <line lrx="1124" lry="1399" ulx="227" uly="1348">worden, ihre Richtigkeit habe, oder nicht? und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1458" type="textblock" ulx="226" uly="1400">
        <line lrx="1133" lry="1458" ulx="226" uly="1400">denn zweytens, ob daraus der gemachte Schluß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1550" type="textblock" ulx="195" uly="1447">
        <line lrx="1126" lry="1499" ulx="195" uly="1447">richtig ſolge? Was das erſte betrift, ſo iſt zu be⸗</line>
        <line lrx="1124" lry="1550" ulx="209" uly="1501">merken, daß ohngeachtet uns der Himmel ſo haͤuf⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="1601" type="textblock" ulx="224" uly="1551">
        <line lrx="1138" lry="1601" ulx="224" uly="1551">ſig mit Sternen angefuͤllet zu ſeyn ſcheinet, es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1850" type="textblock" ulx="211" uly="1600">
        <line lrx="1123" lry="1651" ulx="223" uly="1600">dennoch ſehr ſelten zu geſchehen pflegt, daß ein</line>
        <line lrx="1122" lry="1700" ulx="222" uly="1645">Comet nur ſehr nahe bey einem Fixſterne vorbey</line>
        <line lrx="1121" lry="1752" ulx="221" uly="1701">gehet, will geſchweigen denſelben bedecken. Da⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="1803" ulx="211" uly="1750">her ereignet ſich dieſer Fall ſo ſelten, daß man von</line>
        <line lrx="1118" lry="1850" ulx="222" uly="1800">allen bißher obſervirten Cometen ſehr wenige der⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="1948" type="textblock" ulx="220" uly="1846">
        <line lrx="1117" lry="1948" ulx="220" uly="1846">gleichen Obſervationen anzuführen im Stande iſt.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="1981" type="textblock" ulx="990" uly="1894">
        <line lrx="1119" lry="1981" ulx="990" uly="1894">Weder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="550" type="textblock" ulx="1310" uly="268">
        <line lrx="1334" lry="550" ulx="1310" uly="268">— — % r—r—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1014" type="textblock" ulx="1308" uly="565">
        <line lrx="1334" lry="1014" ulx="1308" uly="565">.ẽò⁶</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1150" type="textblock" ulx="1320" uly="1061">
        <line lrx="1334" lry="1150" ulx="1320" uly="1061">—  2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1648" type="textblock" ulx="1318" uly="1167">
        <line lrx="1334" lry="1648" ulx="1318" uly="1167">rh  e  f  e »</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1915" type="textblock" ulx="1323" uly="1672">
        <line lrx="1334" lry="1915" ulx="1323" uly="1672">„  1</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="63" type="page" xml:id="s_Bd86a_063">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_063.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="54" lry="393" type="textblock" ulx="0" uly="292">
        <line lrx="53" lry="333" ulx="0" uly="292">unt</line>
        <line lrx="54" lry="393" ulx="0" uly="358">gen</line>
      </zone>
      <zone lrx="80" lry="618" type="textblock" ulx="0" uly="569">
        <line lrx="80" lry="618" ulx="0" uly="569">er</line>
      </zone>
      <zone lrx="52" lry="721" type="textblock" ulx="0" uly="629">
        <line lrx="52" lry="675" ulx="5" uly="629">bſt</line>
        <line lrx="50" lry="721" ulx="0" uly="689">ern</line>
      </zone>
      <zone lrx="65" lry="779" type="textblock" ulx="16" uly="731">
        <line lrx="65" lry="779" ulx="16" uly="731">ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="50" lry="930" type="textblock" ulx="0" uly="899">
        <line lrx="50" lry="930" ulx="0" uly="899">o8⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="78" lry="979" type="textblock" ulx="0" uly="946">
        <line lrx="78" lry="979" ulx="0" uly="946">da⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="51" lry="1180" type="textblock" ulx="0" uly="994">
        <line lrx="50" lry="1040" ulx="0" uly="994">ohl</line>
        <line lrx="51" lry="1091" ulx="0" uly="1051">te,</line>
        <line lrx="48" lry="1180" ulx="2" uly="1153">or⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="81" lry="1237" type="textblock" ulx="3" uly="1205">
        <line lrx="81" lry="1237" ulx="3" uly="1205">er⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="56" lry="1551" type="textblock" ulx="0" uly="1295">
        <line lrx="47" lry="1340" ulx="0" uly="1295">en</line>
        <line lrx="47" lry="1382" ulx="4" uly="1347">nd</line>
        <line lrx="56" lry="1442" ulx="0" uly="1394">uß</line>
        <line lrx="49" lry="1482" ulx="0" uly="1443">be⸗</line>
        <line lrx="47" lry="1551" ulx="0" uly="1495">.</line>
      </zone>
      <zone lrx="53" lry="1945" type="textblock" ulx="0" uly="1595">
        <line lrx="46" lry="1631" ulx="0" uly="1595">in</line>
        <line lrx="45" lry="1689" ulx="0" uly="1655">ey</line>
        <line lrx="53" lry="1732" ulx="0" uly="1698">a⸗</line>
        <line lrx="43" lry="1783" ulx="2" uly="1755">on</line>
        <line lrx="41" lry="1831" ulx="0" uly="1793">er⸗</line>
        <line lrx="40" lry="1888" ulx="5" uly="1844">ſe</line>
        <line lrx="42" lry="1945" ulx="0" uly="1905">er</line>
      </zone>
      <zone lrx="1177" lry="953" type="textblock" ulx="232" uly="223">
        <line lrx="1120" lry="286" ulx="232" uly="223">. W.) o, (O. 59</line>
        <line lrx="1119" lry="350" ulx="239" uly="295">Weder der Comet An. 1690 und 168r noch einer</line>
        <line lrx="1121" lry="400" ulx="239" uly="344">von den folgenden biß jezo, iſt jemals einem Fix⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="453" ulx="240" uly="395">ſtern ſo nahe gekommen, daß er denſelben bedeckt</line>
        <line lrx="1124" lry="503" ulx="235" uly="446">haͤtte. Wenn alſo die in der vorgelegten Frage</line>
        <line lrx="1125" lry="552" ulx="237" uly="496">vorgegebene Obſervation ſich bey einem von den</line>
        <line lrx="1177" lry="604" ulx="237" uly="547">lezteren Cometen zugetragen haben ſoll, ſo iſt die⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="651" ulx="235" uly="597">ſelbe fuͤr ſehr verdaͤchtig zu halten. Vielleicht ha⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="700" ulx="242" uly="648">ben diejenigen, welche ſolches geſehen zu haben</line>
        <line lrx="1128" lry="751" ulx="242" uly="696">vorgeben, den Schweif mit zu der Achmosphaͤre</line>
        <line lrx="1129" lry="802" ulx="238" uly="749">gerechnet; in welchem Fall es gar nichts unge⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="852" ulx="243" uly="798">woͤhnliches ſeyn wuͤrde, wenn dadurch Sterne ge⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="903" ulx="237" uly="850">ſehen worden waͤren, als welches ſehr oͤfters ge⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="953" ulx="242" uly="900">ſchicht, und noch faſt bey allen Cometen wahrge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="696" lry="1006" type="textblock" ulx="231" uly="958">
        <line lrx="696" lry="1006" ulx="231" uly="958">nommen worden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1182" lry="1400" type="textblock" ulx="241" uly="997">
        <line lrx="1134" lry="1051" ulx="291" uly="997">Inzwiſchen kan man gleichwohl der wuͤrklichen</line>
        <line lrx="1135" lry="1102" ulx="244" uly="1045">Athmosphaͤre der Cometen die Durchſichtigkeit</line>
        <line lrx="1182" lry="1152" ulx="243" uly="1097">nicht voͤllig abſprechen, indem man dadurch ihren</line>
        <line lrx="1162" lry="1200" ulx="246" uly="1146">Kern oder wahren Coͤrper ziemlich deutlich erken⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="1248" ulx="242" uly="1198">nen kan, welches nicht geſchehen wuͤrde, wenn die</line>
        <line lrx="1138" lry="1301" ulx="241" uly="1248">Athmosphaͤre nicht durchſichtig waͤre. Die Art</line>
        <line lrx="1141" lry="1348" ulx="245" uly="1298">und Weiſe, wie oben der Urſprung der Schweife</line>
        <line lrx="1142" lry="1400" ulx="246" uly="1349">erklaͤret worden, ſezet auch einen ziemlichen Grad</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1448" type="textblock" ulx="214" uly="1398">
        <line lrx="1141" lry="1448" ulx="214" uly="1398">der Durchſichtigkeit voraus, weil ſonſt die Son⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="1551" type="textblock" ulx="245" uly="1450">
        <line lrx="1143" lry="1500" ulx="245" uly="1450">nenſtrahlen nicht durchgehen, und ſowohl den gan⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="1551" ulx="246" uly="1499">zen Coͤrper erleuchten, als durch die Wegſtoſſung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1596" type="textblock" ulx="229" uly="1549">
        <line lrx="1141" lry="1596" ulx="229" uly="1549">kleiner Staͤubchen den Schweif formiren koͤnten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1651" type="textblock" ulx="247" uly="1596">
        <line lrx="1141" lry="1651" ulx="247" uly="1596">Da alſo im obigen die Durchſichtigkeit nicht nur</line>
      </zone>
      <zone lrx="1214" lry="1700" type="textblock" ulx="246" uly="1649">
        <line lrx="1214" lry="1700" ulx="246" uly="1649">nicht gelaͤugnet, ſondern auch ſogar unwiderſprech.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1186" lry="1949" type="textblock" ulx="244" uly="1699">
        <line lrx="1140" lry="1751" ulx="248" uly="1699">lich dargethan worden, ſo kan die angeregte Ob⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1806" ulx="248" uly="1748">ſervation, daß bißweilen Fixſterne durch die Ath⸗</line>
        <line lrx="1186" lry="1854" ulx="249" uly="1802">mosphaͤre der Cometen geſehen worden, wenn</line>
        <line lrx="1144" lry="1907" ulx="244" uly="1850">dieſelbe auch ihre voͤllige Richtigkeit haͤtte, keines⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="1949" ulx="451" uly="1906">. wegs</line>
      </zone>
      <zone lrx="667" lry="1955" type="textblock" ulx="661" uly="1945">
        <line lrx="667" lry="1955" ulx="661" uly="1945">7</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="64" type="page" xml:id="s_Bd86a_064">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_064.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="844" lry="271" type="textblock" ulx="225" uly="199">
        <line lrx="844" lry="271" ulx="225" uly="199">60 E) o (&amp;</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="353" type="textblock" ulx="221" uly="272">
        <line lrx="1121" lry="353" ulx="221" uly="272">wegs zu Beſtreitung unſers Sazes angefuͤhret</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="497" type="textblock" ulx="200" uly="345">
        <line lrx="1106" lry="397" ulx="200" uly="345">werden. Die Zeit erlaubet inzwiſchen nicht, alle</line>
        <line lrx="1107" lry="449" ulx="218" uly="395">alte Obſervationen nachzuſehen, um zu forſchen,</line>
        <line lrx="1107" lry="497" ulx="218" uly="447">ob jemals eine ſolche Obſervation von einem tuͤch⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="548" type="textblock" ulx="217" uly="497">
        <line lrx="1112" lry="548" ulx="217" uly="497">tigen Aſtronomo gemacht worden; denn auf das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1150" type="textblock" ulx="170" uly="545">
        <line lrx="1108" lry="600" ulx="188" uly="545">Vorgeben ſolcher Leute, welche in dieſer Wiſſen⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="653" ulx="215" uly="598">ſchaft nicht genugſam geuͤbet, kan man ſehr we⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="701" ulx="215" uly="648">nig trauen. Es iſt unterdeſſen doch ſo viel gewiß,</line>
        <line lrx="1107" lry="751" ulx="170" uly="699">daß die Athmosphaͤr der Cometen nur einen ge⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="800" ulx="213" uly="749">wiſſen Grad der Durchſichtigkeit habe, welcher</line>
        <line lrx="1106" lry="850" ulx="204" uly="797">bald groͤſſer bald geringer ſeyn kan, wegen der</line>
        <line lrx="1108" lry="899" ulx="201" uly="849">groſſen Veraͤnderungen, welchen dieſe Coͤrper aus⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="951" ulx="210" uly="900">geſezet ſind, daher wir auch zu einer Zeit den Kern</line>
        <line lrx="1106" lry="1001" ulx="186" uly="950">weit deutlicher unterſcheiden koͤnnen, als zu einer</line>
        <line lrx="1107" lry="1053" ulx="209" uly="1000">andern. Weilen aber derſelbe unmittelbar hinter</line>
        <line lrx="1108" lry="1102" ulx="208" uly="1050">der Athmosphaͤr ſtehet, ſo wird auch kein ſo groſ⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1150" ulx="208" uly="1100">ſer Grad der Durchſichtigkeit erfordert, um den⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1207" type="textblock" ulx="203" uly="1150">
        <line lrx="1145" lry="1207" ulx="203" uly="1150">ſelben zu ſehen, als andere Coͤrper, welche ſehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1403" type="textblock" ulx="203" uly="1202">
        <line lrx="1107" lry="1252" ulx="205" uly="1202">weit davon entfernet ſind. Wir koͤnnen zum Exem⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="1303" ulx="203" uly="1252">pel durch einen nicht allzu dichten Nebel, Coͤrper,</line>
        <line lrx="1105" lry="1352" ulx="204" uly="1301">welche ſehr nahe hinter demſelben ſtehen, noch</line>
        <line lrx="1106" lry="1403" ulx="203" uly="1351">wohl ſehen, andere aber, welche ſich ſehr weit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1123" lry="1453" type="textblock" ulx="204" uly="1399">
        <line lrx="1123" lry="1453" ulx="204" uly="1399">hinter demſelben befinden, werden unſerm Geſichte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="1643" type="textblock" ulx="200" uly="1446">
        <line lrx="1104" lry="1520" ulx="201" uly="1446">voͤllig entzogen. Und alſo waͤre es wohl moͤglich,</line>
        <line lrx="1105" lry="1556" ulx="204" uly="1502">daß die Athmosphaͤr der Cometen uns die Sterne</line>
        <line lrx="1105" lry="1606" ulx="201" uly="1552">voͤllig verbergen koͤnte, ohngeachtet der Kern ſicht⸗</line>
        <line lrx="568" lry="1643" ulx="200" uly="1600">bar bleibt. —R—</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1702" type="textblock" ulx="234" uly="1636">
        <line lrx="1129" lry="1702" ulx="234" uly="1636">Wenn aber auch der Dunſtkreiß eines Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1958" type="textblock" ulx="201" uly="1703">
        <line lrx="1102" lry="1753" ulx="201" uly="1703">ja dergeſtalt waͤre aufgeklaͤret worden, daß man</line>
        <line lrx="1100" lry="1806" ulx="201" uly="1750">einen Fixſtern dadurch geſehen haͤtte, ſo koͤnte dar⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1855" ulx="201" uly="1804">aus doch kein gruͤndlicher Einwurf gegen die an⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="1908" ulx="201" uly="1853">gegebene Dichte hergeleitet werden. Die Durch⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1958" ulx="918" uly="1906">ſichtigkeit,</line>
      </zone>
      <zone lrx="708" lry="2018" type="textblock" ulx="677" uly="1999">
        <line lrx="708" lry="2018" ulx="677" uly="1999">8R</line>
      </zone>
      <zone lrx="1310" lry="940" type="textblock" ulx="1298" uly="932">
        <line lrx="1310" lry="940" ulx="1298" uly="932">2</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1019" type="textblock" ulx="1302" uly="270">
        <line lrx="1334" lry="1019" ulx="1302" uly="270">l</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="65" type="page" xml:id="s_Bd86a_065">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_065.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1132" lry="308" type="textblock" ulx="191" uly="162">
        <line lrx="1126" lry="224" ulx="458" uly="162">WWy) o (. 61</line>
        <line lrx="1132" lry="308" ulx="191" uly="244">ſichtigkeit, und die Dichte der Coͤrper, ſind zwey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1230" lry="1891" type="textblock" ulx="0" uly="293">
        <line lrx="1184" lry="377" ulx="0" uly="293">. ſo verſchiedene Eigenſchaften, daß beyde faſt nichts</line>
        <line lrx="1132" lry="402" ulx="241" uly="343">mit einander gemein haben. Denn es giebt ſehr</line>
        <line lrx="1133" lry="486" ulx="0" uly="394">“ dichte Coͤrper, als Waſſer, Glaß, Cryſtall, und</line>
        <line lrx="1135" lry="500" ulx="24" uly="445">der Diamant, welche doch vollkommen durchſich⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="557" ulx="0" uly="494">as uig ſind: dahingegen andere, welche weit leichter</line>
        <line lrx="1135" lry="603" ulx="4" uly="546">n⸗ und duͤnner ſind, keine Lichtſtrahlen durchlaſſen.</line>
        <line lrx="1137" lry="655" ulx="0" uly="596">⸗ Deswegen koͤnten auch bey dem Dunſikreiß eines</line>
        <line lrx="1165" lry="702" ulx="4" uly="643">ß, Cometen dieſe zwey Eigenſchaften, nehmlich die</line>
        <line lrx="1139" lry="755" ulx="0" uly="697">e⸗ ODichte, und die Durchſichtigkeit, ſehr wohl zu⸗</line>
        <line lrx="1163" lry="808" ulx="0" uly="746">er ſammen ſtatt finden, indem es zur Erklaͤrung der</line>
        <line lrx="1162" lry="857" ulx="0" uly="797">er Errſcheinungen nur auf die Refraction ankoͤmmt,</line>
        <line lrx="1141" lry="904" ulx="0" uly="848">3, welche, ohne der Durchſichtigkeit Abbruch zu thun,</line>
        <line lrx="1118" lry="964" ulx="0" uly="898">run. ſo groß ſeyn kan, als es die Hervorbringung de</line>
        <line lrx="700" lry="1031" ulx="0" uly="955">er Schweifs erfordert. .</line>
        <line lrx="1142" lry="1192" ulx="0" uly="1122">hbr Wiarunm erſcheinet der Comet durch ein</line>
        <line lrx="1091" lry="1243" ulx="0" uly="1181">n⸗ kleines Seherohr heller und deutlicher, als</line>
        <line lrx="1194" lry="1291" ulx="0" uly="1235">r, durch ein groſſes?</line>
        <line lrx="1145" lry="1363" ulx="224" uly="1292">Oieſes iſt ein Umſtand, welcher nicht nur bey</line>
        <line lrx="1144" lry="1399" ulx="0" uly="1345">it den Cometen, ſondern auch bey den Plane⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="1458" ulx="0" uly="1396">te ten, und uͤberhaupt bey allen Coͤrpern, welche</line>
        <line lrx="1144" lry="1501" ulx="0" uly="1443">h, durch die Vergroͤſſerungsglaͤſer angeſehen werden,</line>
        <line lrx="1147" lry="1554" ulx="0" uly="1497">ne ſtatt findet. Um die Urſache davon anzuzeigen,</line>
        <line lrx="1187" lry="1613" ulx="0" uly="1544">t⸗ man auf nachfolgende drey Stuͤcke wohl Acht</line>
        <line lrx="1230" lry="1648" ulx="254" uly="1613">haben. 4 —</line>
        <line lrx="1224" lry="1705" ulx="0" uly="1643">n Erſtlich auf die Natur der Glaͤſer. Denn ob</line>
        <line lrx="1147" lry="1764" ulx="0" uly="1697">n uns dieſe gleich vollkommen durchſichtig ſcheinen;</line>
        <line lrx="1191" lry="1814" ulx="1" uly="1750">ſo gehet doch ein guter Theil der Lichtſtrahlen da⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="1890" ulx="0" uly="1798">1. durch verlohren. Weilen nun die ſichtbare Helle</line>
        <line lrx="1146" lry="1891" ulx="215" uly="1850">eines</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="66" type="page" xml:id="s_Bd86a_066">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_066.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="764" lry="220" type="textblock" ulx="209" uly="149">
        <line lrx="764" lry="220" ulx="209" uly="149">62 ) o (y</line>
      </zone>
      <zone lrx="1098" lry="311" type="textblock" ulx="208" uly="222">
        <line lrx="1098" lry="311" ulx="208" uly="222">eines Coͤrpers von der Menge der Strahlen,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="349" type="textblock" ulx="207" uly="298">
        <line lrx="1088" lry="349" ulx="207" uly="298">welche in unſere Augen fallen, herruͤhret; ſo koͤn⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1135" lry="397" type="textblock" ulx="207" uly="348">
        <line lrx="1135" lry="397" ulx="207" uly="348">nen die Glaͤſer uͤberhaupt nicht anders, als die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1092" lry="448" type="textblock" ulx="206" uly="398">
        <line lrx="1092" lry="448" ulx="206" uly="398">Objecta verdunkeln. Dieſe Verdunklung wird</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="510" type="textblock" ulx="207" uly="449">
        <line lrx="1127" lry="510" ulx="207" uly="449">um ſo viel groͤſſer, je mehr Glaͤſer in ein Sehe⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1093" lry="549" type="textblock" ulx="207" uly="500">
        <line lrx="1093" lry="549" ulx="207" uly="500">rohr geſezet werden, und daher pflegt man in die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="600" type="textblock" ulx="187" uly="522">
        <line lrx="1103" lry="600" ulx="187" uly="522">aſtronomiſchen Tubos nicht mehr, als zwey Glaͤ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1809" type="textblock" ulx="163" uly="599">
        <line lrx="1093" lry="650" ulx="208" uly="599">ſer zu machen, damit die Verdunklung nicht ohne</line>
        <line lrx="1094" lry="700" ulx="207" uly="650">Noth vermehret werde. Es iſt alſo eine ausge⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="765" ulx="206" uly="697">machte Sache, daß von allen Objectis, welche</line>
        <line lrx="1093" lry="804" ulx="205" uly="750">wir durch Glaͤſer anſehen, weniger Strahlen in</line>
        <line lrx="1094" lry="860" ulx="205" uly="795">unſere Augen fallen, und daß uns dieſelben folglich</line>
        <line lrx="1093" lry="898" ulx="205" uly="850">dunkler ſcheinen muͤſſen, als wenn wir dieſelben</line>
        <line lrx="1092" lry="950" ulx="163" uly="901">mit bloſſen Augen beſehen. Jedoch wird dieſer</line>
        <line lrx="1094" lry="1000" ulx="205" uly="950">Abgang oͤfters durch die Vergroͤſferung erſezet,</line>
        <line lrx="1092" lry="1050" ulx="205" uly="1001">indem eine deutliche Vorſtellung nicht allein von</line>
        <line lrx="1092" lry="1101" ulx="205" uly="1052">der Helle, ſondern auch von der ſcheinbaren Groͤſſe</line>
        <line lrx="1093" lry="1153" ulx="206" uly="1104">herkoͤmmt, wovon im folgenden zweyten Stuͤck</line>
        <line lrx="605" lry="1203" ulx="207" uly="1154">gehandelt werden ſoll.</line>
        <line lrx="1093" lry="1256" ulx="258" uly="1205">Man hat nehmlich die Kunſt gefunden, zwey</line>
        <line lrx="1093" lry="1304" ulx="208" uly="1255">oder mehr geſchliffene Glaͤſer dergeſtalt in eine</line>
        <line lrx="1095" lry="1354" ulx="207" uly="1306">Roͤhre zu ſezen, daß uns dadurch die Objecta weit</line>
        <line lrx="1092" lry="1406" ulx="205" uly="1356">groͤſſer erſcheinen. Und hierinnen beſtehet der</line>
        <line lrx="1096" lry="1459" ulx="205" uly="1405">groſſe Vortheil, welchen wir den Seheroͤhren, und</line>
        <line lrx="1097" lry="1513" ulx="207" uly="1456">den Vergroͤſſerungsglaͤſern zu danken haben. Ein</line>
        <line lrx="1095" lry="1555" ulx="182" uly="1500">dadurch geſehener Coͤrper ſcheinet uns alſo einen</line>
        <line lrx="1098" lry="1622" ulx="204" uly="1556">groͤſſeren Raum einzunehmen, als wenn man den⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="1656" ulx="204" uly="1572">ſelben mit bloſſen Augen betrachtet. Inzwiſchen</line>
        <line lrx="1098" lry="1722" ulx="207" uly="1653">kommen daher nicht nur nicht mehr, ſondern ſo</line>
        <line lrx="1099" lry="1769" ulx="207" uly="1708">gar weniger Strahlen in unſer Auge, wie im vo⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1809" ulx="209" uly="1757">rigen Punkt dargethan worden iſt: und alſo ſchei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1340" type="textblock" ulx="1301" uly="245">
        <line lrx="1333" lry="1340" ulx="1301" uly="245">.èòẽe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1902" type="textblock" ulx="177" uly="1804">
        <line lrx="1107" lry="1902" ulx="177" uly="1804">nen uns die Strahlen, welche mit e bloſſen Augen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1835" type="textblock" ulx="1322" uly="1405">
        <line lrx="1333" lry="1835" ulx="1322" uly="1405">—  fee .  e,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="67" type="page" xml:id="s_Bd86a_067">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_067.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1156" lry="223" type="textblock" ulx="323" uly="142">
        <line lrx="1156" lry="223" ulx="323" uly="142">vv (8E („H</line>
      </zone>
      <zone lrx="1201" lry="1798" type="textblock" ulx="0" uly="232">
        <line lrx="1131" lry="298" ulx="0" uly="232">19 in einem kleinern Raum vereinbaret ſind, durch</line>
        <line lrx="1182" lry="341" ulx="0" uly="282">i⸗ eein Vergroͤſſerungsglaß in einem groͤſſern Raum—</line>
        <line lrx="1183" lry="395" ulx="0" uly="327">ie zerſtreuet, und folglich muß das Objectum dunk⸗</line>
        <line lrx="1115" lry="445" ulx="0" uly="384">d ler geſehen werden. Dahero ſind alle Fern⸗ und</line>
        <line lrx="1117" lry="498" ulx="0" uly="435">e⸗ Vergroͤſſerungsglaͤſer dieſem Fehler unterworfen,</line>
        <line lrx="1142" lry="547" ulx="0" uly="484">ie daß je mehr dadurch die ſcheinbare Groͤſſe vermeh⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="591" ulx="0" uly="532">ä⸗ ret wird, die Helle um eben ſoviel verdunkelt werde.</line>
        <line lrx="1163" lry="643" ulx="0" uly="585">ie Dergleichen Inſtrumente koͤnnen alſo nicht anders</line>
        <line lrx="1147" lry="694" ulx="2" uly="635">e⸗ mit Vortheil gebraucht werden, als bey ſolchen</line>
        <line lrx="1165" lry="748" ulx="0" uly="683">e Coͤrpern, welche von Natur ein ſehr helles Licht</line>
        <line lrx="1201" lry="795" ulx="0" uly="734">in haben, deſſen Verringerung der Deutlichkeit kei⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="853" ulx="0" uly="787">ſch nen ſonderlichen Abbruch thut. Die Planeten und</line>
        <line lrx="1126" lry="893" ulx="0" uly="836">n andere entfernte Coͤrper, deren Licht ſehr helle iſt,</line>
        <line lrx="1126" lry="941" ulx="0" uly="886">er koͤnnen demnach durch Fernglaͤſer mit ſehr groſſem</line>
        <line lrx="1127" lry="1001" ulx="0" uly="934">t, Vortheil betrachtet werden. Weil aber die Co⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1041" ulx="0" uly="989">n meten ein weit ſchwaͤcheres Licht haben, ſo gewinnt</line>
        <line lrx="1129" lry="1102" ulx="0" uly="1039">ſe man durch die Fernglaͤſer um ſo viel weniger, je</line>
        <line lrx="1151" lry="1151" ulx="1" uly="1086">ck mehr dieſelben vergroͤſſert werden. Dieſer Um⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1195" ulx="237" uly="1134">ſtand ereignet ſich deutlich bey den Microſcopiis,</line>
        <line lrx="1169" lry="1252" ulx="0" uly="1181">y wodurch die Objecta kaum geſehen werden koͤnnen,</line>
        <line lrx="1133" lry="1297" ulx="0" uly="1239">e wenn dieſelben nicht durch ein beſonderes ſtarkes</line>
        <line lrx="1055" lry="1343" ulx="0" uly="1297">it Licht erleuchtet werden.</line>
        <line lrx="1133" lry="1394" ulx="0" uly="1340">er Drittens iſt aber auch vornehmlich auf die Guͤte</line>
        <line lrx="1135" lry="1450" ulx="0" uly="1391">d der Fernglaͤſer zu ſehen, welche erſtlich in der Rei⸗</line>
        <line lrx="1170" lry="1495" ulx="0" uly="1445">in nigkeit der Glaͤſer, und denn in der accuraten</line>
        <line lrx="1172" lry="1548" ulx="0" uly="1487">en Schleiffung und Figur derſelben beſtehet. Die</line>
        <line lrx="1144" lry="1600" ulx="1" uly="1544">n⸗ erſtere Vorſichtigkeit iſt noͤthig, damit ſo wenig</line>
        <line lrx="1138" lry="1647" ulx="0" uly="1589">en Strahlen, als moͤglich, verlohren gehen. Die</line>
        <line lrx="1140" lry="1705" ulx="5" uly="1643">ſo andere iſt ſo beſchaffen, daß ein geringer Fehler,</line>
        <line lrx="1142" lry="1760" ulx="0" uly="1697">o⸗ welcher in der Figur der Glaͤſer begangen worden,</line>
        <line lrx="1141" lry="1798" ulx="0" uly="1743">ei⸗ das ganze Inſtrument unbrauchbar macht. Es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1852" type="textblock" ulx="0" uly="1794">
        <line lrx="1139" lry="1852" ulx="0" uly="1794">en kommt aber hauptſaͤchlich auf das Objectivglaß,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="68" type="page" xml:id="s_Bd86a_068">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_068.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1102" lry="355" type="textblock" ulx="216" uly="167">
        <line lrx="797" lry="240" ulx="219" uly="167">64 Oy) °(.</line>
        <line lrx="1102" lry="303" ulx="216" uly="248">oder auf dasjenige, welches gegen die Sterne ge⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="355" ulx="216" uly="304">kehret wird, an. Dieſe Glaͤſer erfordern einen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1128" lry="403" type="textblock" ulx="208" uly="350">
        <line lrx="1128" lry="403" ulx="208" uly="350">ſolchen Fleiß, und eine ſo groſſe Geſchicklichkeit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="554" type="textblock" ulx="169" uly="403">
        <line lrx="1106" lry="454" ulx="215" uly="403">des Kuͤnſtlers, daß oͤfters unter hundert kaum ei⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="509" ulx="213" uly="455">nes geraͤth, welches mit Vortheil gebrauchet wer⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="554" ulx="169" uly="505">den kan. Und dieſe Schwierigkeit wird um ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="607" type="textblock" ulx="155" uly="555">
        <line lrx="1127" lry="607" ulx="155" uly="555">„viel groͤſſer, je laͤnger die Roͤhre iſt, zu welcher</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="806" type="textblock" ulx="201" uly="605">
        <line lrx="1105" lry="656" ulx="213" uly="605">das Glaß gehoͤret. Da es alſo um ein langes</line>
        <line lrx="1105" lry="706" ulx="211" uly="656">Fernglaß, welches zugleich ohne Mangel iſt, eine</line>
        <line lrx="1105" lry="759" ulx="201" uly="706">ſehr ſeltene Sache iſt; ſo hat man ſich nicht zu</line>
        <line lrx="1104" lry="806" ulx="212" uly="756">verwundern, daß die meiſten, deren man ſich be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="857" type="textblock" ulx="211" uly="806">
        <line lrx="1145" lry="857" ulx="211" uly="806">dienet, die erwuͤnſchte Wuͤrkung nicht haben.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="959" type="textblock" ulx="187" uly="857">
        <line lrx="1105" lry="908" ulx="187" uly="857">Dieſes mag auch mit eine von den vornehmſten</line>
        <line lrx="1105" lry="959" ulx="212" uly="906">Urſachen ſeyn, warum man die Cometen durch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1011" type="textblock" ulx="161" uly="954">
        <line lrx="1125" lry="1011" ulx="161" uly="954">ſehr lange Seheroͤhren gemeiniglich weit dunkler,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1515" type="textblock" ulx="201" uly="1007">
        <line lrx="1106" lry="1056" ulx="213" uly="1007">und undeutlicher erblicket, als durch kuͤrzere.</line>
        <line lrx="1105" lry="1108" ulx="212" uly="1056">Sollte die Roͤhre in Anſehung dieſes dritten Punkts</line>
        <line lrx="1105" lry="1161" ulx="212" uly="1107">ohne Fehler ſeyn, ſo wuͤrde man ſich uͤber dieſen</line>
        <line lrx="1107" lry="1213" ulx="211" uly="1157">Mangel nicht ſo ſehr zu beſchweren Urſache haben.</line>
        <line lrx="1108" lry="1258" ulx="201" uly="1207">Denn ich bin von einigen Freunden, welche mit</line>
        <line lrx="1108" lry="1313" ulx="213" uly="1250">ſehr herrlichen Tubis verſehen ſind, verſichert wor⸗</line>
        <line lrx="1109" lry="1362" ulx="212" uly="1307">den, daß ſie durch dieſelben den Cometen von 1744</line>
        <line lrx="1108" lry="1413" ulx="213" uly="1357">ſehr deutlich, und auch noch ziemlich helle erblicket</line>
        <line lrx="1108" lry="1466" ulx="213" uly="1408">haben, und das noch bey 100 mal groͤſſer, als er</line>
        <line lrx="922" lry="1515" ulx="214" uly="1463">mit bloſſen Augen geſehen worden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="990" lry="1585" type="textblock" ulx="629" uly="1521">
        <line lrx="990" lry="1585" ulx="629" uly="1521">VI. S</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1649" type="textblock" ulx="98" uly="1567">
        <line lrx="1109" lry="1649" ulx="98" uly="1567">Bewegen ſich die Cometen auch um</line>
      </zone>
      <zone lrx="1094" lry="1748" type="textblock" ulx="164" uly="1643">
        <line lrx="1094" lry="1702" ulx="164" uly="1643">ihre Axe, wie bey den meiſten Planeten wahr⸗</line>
        <line lrx="1024" lry="1748" ulx="196" uly="1697">genommen wird? .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1895" type="textblock" ulx="301" uly="1807">
        <line lrx="1110" lry="1895" ulx="318" uly="1807">als durch die Erfahrung ausgemacht werden</line>
        <line lrx="1110" lry="1895" ulx="301" uly="1867">”ůͦð an.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1907" type="textblock" ulx="216" uly="1757">
        <line lrx="1118" lry="1850" ulx="216" uly="1757">Diſſes iſt eine Frage, welche nicht wohl anders,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1325" lry="276" type="textblock" ulx="1238" uly="235">
        <line lrx="1325" lry="276" ulx="1238" uly="235">kan.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="479" type="textblock" ulx="1250" uly="289">
        <line lrx="1333" lry="330" ulx="1254" uly="289">den</line>
        <line lrx="1333" lry="383" ulx="1250" uly="336">ſind</line>
        <line lrx="1333" lry="429" ulx="1250" uly="385">Plan</line>
        <line lrx="1333" lry="479" ulx="1254" uly="435">trach</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="529" type="textblock" ulx="1236" uly="483">
        <line lrx="1333" lry="529" ulx="1236" uly="483">der?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="632" type="textblock" ulx="1249" uly="546">
        <line lrx="1328" lry="572" ulx="1253" uly="546">men</line>
        <line lrx="1333" lry="632" ulx="1249" uly="586">zeher</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="681" type="textblock" ulx="1220" uly="634">
        <line lrx="1333" lry="681" ulx="1220" uly="634">gleich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="841" type="textblock" ulx="1253" uly="685">
        <line lrx="1333" lry="731" ulx="1254" uly="685">ſich</line>
        <line lrx="1333" lry="781" ulx="1253" uly="737">den!</line>
        <line lrx="1331" lry="841" ulx="1255" uly="786">lang</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1616" type="textblock" ulx="1249" uly="884">
        <line lrx="1333" lry="930" ulx="1254" uly="884">geth</line>
        <line lrx="1333" lry="980" ulx="1254" uly="943">zwan</line>
        <line lrx="1322" lry="1019" ulx="1257" uly="986">und</line>
        <line lrx="1331" lry="1077" ulx="1256" uly="1029">beſti</line>
        <line lrx="1333" lry="1119" ulx="1256" uly="1090">neter</line>
        <line lrx="1333" lry="1176" ulx="1257" uly="1131">ſo iſ</line>
        <line lrx="1318" lry="1218" ulx="1258" uly="1182">den</line>
        <line lrx="1330" lry="1275" ulx="1256" uly="1233">gela</line>
        <line lrx="1332" lry="1316" ulx="1258" uly="1283">entd</line>
        <line lrx="1333" lry="1376" ulx="1257" uly="1337">gute</line>
        <line lrx="1331" lry="1422" ulx="1249" uly="1380">dari</line>
        <line lrx="1333" lry="1464" ulx="1257" uly="1427">Ver</line>
        <line lrx="1333" lry="1515" ulx="1260" uly="1488">nen.</line>
        <line lrx="1318" lry="1573" ulx="1260" uly="1528">bey</line>
        <line lrx="1333" lry="1616" ulx="1251" uly="1577">im:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1672" type="textblock" ulx="1234" uly="1630">
        <line lrx="1333" lry="1672" ulx="1234" uly="1630">meit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1824" type="textblock" ulx="1249" uly="1682">
        <line lrx="1333" lry="1726" ulx="1249" uly="1682">trac</line>
        <line lrx="1333" lry="1774" ulx="1260" uly="1729">dieſe</line>
        <line lrx="1333" lry="1824" ulx="1261" uly="1777">ther</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="69" type="page" xml:id="s_Bd86a_069">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_069.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1092" lry="217" type="textblock" ulx="506" uly="148">
        <line lrx="1092" lry="217" ulx="506" uly="148">y) 0o (S⸗ 65</line>
      </zone>
      <zone lrx="1091" lry="283" type="textblock" ulx="191" uly="232">
        <line lrx="1091" lry="283" ulx="191" uly="232">kan. Dieſes iſt aber eine ſolche Sache, welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="483" type="textblock" ulx="203" uly="284">
        <line lrx="1111" lry="335" ulx="207" uly="284">den groͤßten Schwierigkeiten unterworfen iſt. Wir</line>
        <line lrx="1093" lry="386" ulx="203" uly="335">ſind uͤber dieſen Punkt noch nicht einmal von allen</line>
        <line lrx="1094" lry="434" ulx="203" uly="384">Planeten gewiß, welche man doch faſt taͤglich be⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="483" ulx="206" uly="434">trachten kan. Man hat aus der Veraͤnderung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1096" lry="533" type="textblock" ulx="189" uly="483">
        <line lrx="1096" lry="533" ulx="189" uly="483">der Flecken, welche in dem Jupiter wahrgenom⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="635" type="textblock" ulx="205" uly="531">
        <line lrx="1100" lry="585" ulx="206" uly="531">men worden, geſchloſſen, daß er ſich ungefaͤhr in</line>
        <line lrx="1099" lry="635" ulx="205" uly="584">zehen Stunden um ſeine Axe herumdrehe, und aus</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="684" type="textblock" ulx="173" uly="636">
        <line lrx="1130" lry="684" ulx="173" uly="636">gleichen Beobachtungen hat man gefunden, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1382" type="textblock" ulx="207" uly="684">
        <line lrx="1106" lry="735" ulx="207" uly="684">ſich der Mars in ungefaͤhr vier und zwanzig Stun⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="785" ulx="207" uly="732">den herumdrehe. Wegen der Venus iſt man ſehr</line>
        <line lrx="1143" lry="834" ulx="208" uly="784">lange Zeit in Ungewißheit geweſen, bis endlich</line>
        <line lrx="1162" lry="886" ulx="207" uly="834">Bianichini durch ſehr fleißige Obſervationen dar⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="933" ulx="207" uly="884">gethan, daß ihre Herumdrehung in drey und</line>
        <line lrx="1099" lry="983" ulx="207" uly="933">zwanzig Tagen geſchehe. Von dem Mercurio</line>
        <line lrx="1122" lry="1032" ulx="210" uly="983">und Saturno laͤßt ſich noch dieſe Stunde nichts</line>
        <line lrx="1102" lry="1082" ulx="209" uly="1032">beſtimmen. Da wir alſo in Anſehung der Pla⸗</line>
        <line lrx="1100" lry="1133" ulx="209" uly="1083">neten noch in einer ſo groſſen Ungewißheit ſtehen;</line>
        <line lrx="1104" lry="1180" ulx="210" uly="1132">ſo iſt wenig Hofnung vorhanden, daß man bey</line>
        <line lrx="1107" lry="1232" ulx="211" uly="1181">den Cometen zu einer vollkommeneren Erkenntniß</line>
        <line lrx="1103" lry="1281" ulx="209" uly="1230">gelangen ſollte. Was hieruͤber bey den Planeten</line>
        <line lrx="1105" lry="1331" ulx="211" uly="1283">entdecket worden, hat man den ſehr langen und</line>
        <line lrx="1105" lry="1382" ulx="210" uly="1331">guten Fernglaͤſern zu danken, durch welche man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1431" type="textblock" ulx="202" uly="1379">
        <line lrx="1107" lry="1431" ulx="202" uly="1379">darinne nicht nur einige Flecken, ſondern auch eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1635" type="textblock" ulx="210" uly="1430">
        <line lrx="1104" lry="1483" ulx="212" uly="1430">Veraͤnderung an denſelben hat wahrnehmen koͤn⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1532" ulx="213" uly="1480">nen. Weilen nun aber durch dieſe Inſtrumente</line>
        <line lrx="1133" lry="1582" ulx="213" uly="1530">bey den Cometen nicht viel auszurichten iſt, wie</line>
        <line lrx="1121" lry="1635" ulx="210" uly="1580">im vorigen angemerket worden, und man auch ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1682" type="textblock" ulx="187" uly="1630">
        <line lrx="1109" lry="1682" ulx="187" uly="1630">meiniglich einen Cometen nicht lange genug be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="1737" type="textblock" ulx="213" uly="1681">
        <line lrx="1109" lry="1737" ulx="213" uly="1681">trachten kan; ſo iſt aus der bloſſen Erfahrung uͤber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1111" lry="1780" type="textblock" ulx="203" uly="1727">
        <line lrx="1111" lry="1780" ulx="203" uly="1727">dieſe Frage nichts zuverlaͤßiges zu melden. Die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1063" lry="1833" type="textblock" ulx="217" uly="1779">
        <line lrx="1063" lry="1833" ulx="217" uly="1779">theoretiſche Erkenntniß ſcheinet auch in dieſem</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="70" type="page" xml:id="s_Bd86a_070">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_070.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="857" lry="233" type="textblock" ulx="239" uly="172">
        <line lrx="857" lry="233" ulx="239" uly="172">66 S) o (S, ?</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="312" type="textblock" ulx="200" uly="246">
        <line lrx="1153" lry="312" ulx="200" uly="246">Siucke nicht mehr Licht zu geben. Denn ungeach.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1162" type="textblock" ulx="198" uly="309">
        <line lrx="1144" lry="363" ulx="229" uly="309">tet wir aus den nunmehr erkanten Bewegungen,</line>
        <line lrx="1132" lry="412" ulx="242" uly="354">welche der Jupiter, Mars und Venus, nebſt der</line>
        <line lrx="1132" lry="467" ulx="243" uly="408">Erde um ihre Axe haben, ſicher ſchlieſſen koͤnnen,</line>
        <line lrx="1131" lry="514" ulx="233" uly="457">daß ſich auch eine aͤhnliche Bewegung bey dem</line>
        <line lrx="1132" lry="563" ulx="243" uly="506">Saturno und Mercurio befinden muͤſſe; ſo kan</line>
        <line lrx="1134" lry="615" ulx="243" uly="555">man doch hieraus keine Folge auf die auſſerordent⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="664" ulx="245" uly="607">lichen Planeten, dergleichen die Cometen ſind, zie⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="716" ulx="244" uly="656">hen. Denn dieſelben ſind in ſo viel andern Stuͤ⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="764" ulx="244" uly="707">cken von den Planeten ſo ſehr unterſchieden, daß</line>
        <line lrx="1135" lry="811" ulx="245" uly="754">man keine genugſame Urſache hat, in dieſem Stuͤck</line>
        <line lrx="1136" lry="865" ulx="244" uly="806">eine Aehnlichkeit zu behaupten. Den Planeten</line>
        <line lrx="1134" lry="916" ulx="243" uly="856">ſcheinet dieſe Bewegung hauptſaͤchlich zum Vor⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="967" ulx="246" uly="906">theil ihrer Einwohner mitgetheilet zu ſeyn. Wei⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1011" ulx="246" uly="956">len nun ſchwerlich zu glauben, daß die Cometen</line>
        <line lrx="1137" lry="1061" ulx="198" uly="1008">mit Einwohnern begabet ſind; ſo faͤllt auch die</line>
        <line lrx="1137" lry="1113" ulx="245" uly="1057">Urſache einer ſolchen Bewegung weg. Und wenn</line>
        <line lrx="1140" lry="1162" ulx="246" uly="1106">auch ja dieſe Coͤrper bewohnet ſeyn ſollten, ſo wuͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1213" type="textblock" ulx="244" uly="1157">
        <line lrx="1155" lry="1213" ulx="244" uly="1157">den ſie doch einen ſchlechten Vortheil von dieſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1661" type="textblock" ulx="217" uly="1207">
        <line lrx="1141" lry="1263" ulx="247" uly="1207">Bewegung zu genieſſen haben: indem der ſo irre⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="1321" ulx="217" uly="1253">. gulaire Lauf allen Vortheil zernichten wuͤrde. Ueber</line>
        <line lrx="1140" lry="1365" ulx="245" uly="1303">dieſes, da wegen des groſſen Dunſtkreiſes der ganze</line>
        <line lrx="1149" lry="1413" ulx="243" uly="1355">Coͤrper auf einmal erleuchtet wird, ſo ſcheinet auch</line>
        <line lrx="1143" lry="1464" ulx="247" uly="1407">kein Grund vorhanden zu ſeyn, warum ſich der⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="1515" ulx="243" uly="1454">ſelbe um eine Axe herum drehen ſollte, indem dieſe</line>
        <line lrx="1143" lry="1563" ulx="249" uly="1504">Bewegung in den Planeten nur zu einer Abwech⸗</line>
        <line lrx="943" lry="1616" ulx="243" uly="1559">ſelung zwiſchen Tag und Nacht dienet.</line>
        <line lrx="1145" lry="1661" ulx="265" uly="1604">Einige ſind der Meynung, daß die Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1715" type="textblock" ulx="241" uly="1654">
        <line lrx="1170" lry="1715" ulx="241" uly="1654">vormals ordentliche Planeten geweſen, und erſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1893" type="textblock" ulx="198" uly="1705">
        <line lrx="1149" lry="1761" ulx="216" uly="1705">durch den Anſtoß eines anderen Cometen aus ihrer</line>
        <line lrx="1146" lry="1822" ulx="198" uly="1758">runden Bahn in eine ablange verſezet worden.</line>
        <line lrx="1147" lry="1865" ulx="205" uly="1804">. In dieſem Falle muͤßten alſo die Cometen vormals</line>
        <line lrx="1145" lry="1893" ulx="574" uly="1854">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="415" type="textblock" ulx="1254" uly="269">
        <line lrx="1321" lry="307" ulx="1254" uly="269">eine</line>
        <line lrx="1333" lry="368" ulx="1255" uly="321">weilt</line>
        <line lrx="1330" lry="415" ulx="1254" uly="373">den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="557" type="textblock" ulx="1255" uly="467">
        <line lrx="1333" lry="507" ulx="1255" uly="467">Com</line>
        <line lrx="1333" lry="557" ulx="1255" uly="519">in de</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="612" type="textblock" ulx="1242" uly="574">
        <line lrx="1333" lry="612" ulx="1242" uly="574">orden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1356" type="textblock" ulx="1254" uly="630">
        <line lrx="1333" lry="665" ulx="1255" uly="630">gem</line>
        <line lrx="1333" lry="708" ulx="1255" uly="668">Erde</line>
        <line lrx="1333" lry="766" ulx="1256" uly="721">geha</line>
        <line lrx="1333" lry="806" ulx="1255" uly="767">Suͤr</line>
        <line lrx="1333" lry="867" ulx="1256" uly="828">nung</line>
        <line lrx="1333" lry="914" ulx="1255" uly="879">war</line>
        <line lrx="1333" lry="966" ulx="1255" uly="919">geha</line>
        <line lrx="1333" lry="1016" ulx="1256" uly="971">ten!</line>
        <line lrx="1333" lry="1055" ulx="1255" uly="1015">Com</line>
        <line lrx="1316" lry="1106" ulx="1256" uly="1078">nen</line>
        <line lrx="1331" lry="1155" ulx="1255" uly="1118">aber</line>
        <line lrx="1333" lry="1214" ulx="1256" uly="1169">wor!</line>
        <line lrx="1333" lry="1264" ulx="1255" uly="1219">dahe</line>
        <line lrx="1333" lry="1311" ulx="1256" uly="1267">dieſe</line>
        <line lrx="1333" lry="1356" ulx="1254" uly="1318">deter</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1659" type="textblock" ulx="1260" uly="1560">
        <line lrx="1333" lry="1596" ulx="1261" uly="1560">noë</line>
        <line lrx="1330" lry="1659" ulx="1260" uly="1610">ſow</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1710" type="textblock" ulx="1253" uly="1659">
        <line lrx="1333" lry="1710" ulx="1253" uly="1659">Fig</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1867" type="textblock" ulx="1263" uly="1710">
        <line lrx="1333" lry="1749" ulx="1263" uly="1710">die</line>
        <line lrx="1333" lry="1798" ulx="1264" uly="1758">beat</line>
        <line lrx="1333" lry="1867" ulx="1264" uly="1813">und</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="71" type="page" xml:id="s_Bd86a_071">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_071.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="91" lry="301" type="textblock" ulx="2" uly="248">
        <line lrx="91" lry="301" ulx="2" uly="248">ach⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="78" lry="1143" type="textblock" ulx="0" uly="319">
        <line lrx="70" lry="357" ulx="0" uly="319">gen,</line>
        <line lrx="68" lry="395" ulx="14" uly="361">der</line>
        <line lrx="69" lry="453" ulx="0" uly="415">nen,</line>
        <line lrx="69" lry="495" ulx="0" uly="462">dem</line>
        <line lrx="70" lry="545" ulx="10" uly="507">kan</line>
        <line lrx="72" lry="595" ulx="0" uly="565">ent⸗</line>
        <line lrx="72" lry="655" ulx="0" uly="608">L zie⸗</line>
        <line lrx="72" lry="696" ulx="0" uly="657">Stuͤ⸗</line>
        <line lrx="73" lry="753" ulx="9" uly="707">daß</line>
        <line lrx="73" lry="796" ulx="0" uly="757">tuck</line>
        <line lrx="73" lry="845" ulx="0" uly="810">eten</line>
        <line lrx="72" lry="904" ulx="0" uly="856">Vor⸗</line>
        <line lrx="74" lry="945" ulx="0" uly="906">Wei⸗</line>
        <line lrx="74" lry="994" ulx="0" uly="964">eten</line>
        <line lrx="75" lry="1045" ulx="23" uly="1008">die</line>
        <line lrx="75" lry="1093" ulx="0" uly="1057">venn</line>
        <line lrx="78" lry="1143" ulx="0" uly="1106">wuͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="94" lry="1203" type="textblock" ulx="3" uly="1157">
        <line lrx="94" lry="1203" ulx="3" uly="1157">ieſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="87" lry="1549" type="textblock" ulx="0" uly="1207">
        <line lrx="79" lry="1243" ulx="2" uly="1207">irre⸗</line>
        <line lrx="79" lry="1293" ulx="0" uly="1255">eber</line>
        <line lrx="78" lry="1352" ulx="0" uly="1305">anze</line>
        <line lrx="87" lry="1405" ulx="2" uly="1354">auch</line>
        <line lrx="81" lry="1442" ulx="13" uly="1409">der⸗</line>
        <line lrx="81" lry="1499" ulx="1" uly="1454">dieſe</line>
        <line lrx="81" lry="1549" ulx="0" uly="1503">vech⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="83" lry="1641" type="textblock" ulx="0" uly="1610">
        <line lrx="83" lry="1641" ulx="0" uly="1610">neten</line>
      </zone>
      <zone lrx="87" lry="1893" type="textblock" ulx="0" uly="1705">
        <line lrx="87" lry="1752" ulx="1" uly="1705">ihrer</line>
        <line lrx="84" lry="1792" ulx="0" uly="1758">rden.</line>
        <line lrx="85" lry="1853" ulx="0" uly="1805">mals</line>
        <line lrx="83" lry="1893" ulx="15" uly="1854">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1076" lry="323" type="textblock" ulx="192" uly="201">
        <line lrx="1076" lry="260" ulx="498" uly="201">) °( W+ G 67</line>
        <line lrx="1076" lry="323" ulx="192" uly="269">eine Bewegung um ihre Axe gehabt haben, und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="373" type="textblock" ulx="193" uly="321">
        <line lrx="1084" lry="373" ulx="193" uly="321">weilen dieſe durch einen Stoß nicht getilget wer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1078" lry="573" type="textblock" ulx="192" uly="371">
        <line lrx="1076" lry="423" ulx="192" uly="371">den kan, ſo muͤßte dieſelbe noch fortdauren.</line>
        <line lrx="1076" lry="470" ulx="194" uly="418">Whiſton aber glaubt, daß die Planeten vormals</line>
        <line lrx="1078" lry="523" ulx="192" uly="467">Cometen geweſen, und daß inſonderheit die Erde</line>
        <line lrx="1077" lry="573" ulx="193" uly="519">in den von Moſe erwaͤhnten ſechs Tagen zu einem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1077" lry="623" type="textblock" ulx="180" uly="571">
        <line lrx="1077" lry="623" ulx="180" uly="571">ordentlichen runden Lauf gebracht und wohnbar</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="723" type="textblock" ulx="193" uly="619">
        <line lrx="1079" lry="671" ulx="193" uly="619">gemacht worden. Er behauptet ferner, daß die</line>
        <line lrx="1079" lry="723" ulx="193" uly="667">Erde vor der Suͤndfluth keine taͤgliche Bewegung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="773" type="textblock" ulx="167" uly="719">
        <line lrx="1105" lry="773" ulx="167" uly="719">gehabt, ſondern, daß dieſelbe ihr erſt bey der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1081" lry="973" type="textblock" ulx="193" uly="767">
        <line lrx="1081" lry="823" ulx="193" uly="767">Suͤndfluth eingedruͤcket worden. Nach dieſer Mey⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="872" ulx="194" uly="822">nung muͤßte alſo die Erde, da ſie noch ein Comet</line>
        <line lrx="1079" lry="924" ulx="193" uly="871">war, auch keine taͤgliche Bewegung um ihre Axe</line>
        <line lrx="1079" lry="973" ulx="193" uly="918">gehabt haben, weil ſie ſolche ohne Zweifel behal⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1022" type="textblock" ulx="194" uly="970">
        <line lrx="1112" lry="1022" ulx="194" uly="970">ten haben wuͤrde, woraus denn folget, daß die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1082" lry="1277" type="textblock" ulx="192" uly="1015">
        <line lrx="1081" lry="1074" ulx="193" uly="1015">Cometen ohne eine ſolche Bewegung in ihren Bah⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="1122" ulx="194" uly="1070">nen fortgiengen. Dieſe beyden Meynungen ſind</line>
        <line lrx="1082" lry="1170" ulx="192" uly="1118">aber noch weit mehreren Schwierigkeiten unter⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="1221" ulx="194" uly="1168">worfen, als die vorgelegte Frage ſelbſt, und wird</line>
        <line lrx="1082" lry="1277" ulx="193" uly="1219">daher rathſamer ſeyn, unſere Unwiſſenheit uͤber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="1327" type="textblock" ulx="194" uly="1265">
        <line lrx="1103" lry="1327" ulx="194" uly="1265">dieſe Frage frey zu geſtehen, als einer ungegruͤn⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="707" lry="1457" type="textblock" ulx="192" uly="1317">
        <line lrx="707" lry="1371" ulx="192" uly="1317">deten Antwort beyzupflichten.</line>
        <line lrx="684" lry="1457" ulx="548" uly="1410">VII.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1667" type="textblock" ulx="196" uly="1500">
        <line lrx="1084" lry="1566" ulx="196" uly="1500">Newton leitet die Præceſſionem æqui-</line>
        <line lrx="1097" lry="1626" ulx="199" uly="1560">no&amp;tiorum von der abplatten Figur der Erde</line>
        <line lrx="1086" lry="1667" ulx="198" uly="1609">ſowohl, als aus dem Mond her, die abplatte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1716" type="textblock" ulx="191" uly="1659">
        <line lrx="1088" lry="1716" ulx="191" uly="1659">Jigur der Erde aber von ihrer Bewegung um</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1766" type="textblock" ulx="202" uly="1710">
        <line lrx="1090" lry="1766" ulx="202" uly="1710">die Axe. Wenn alſo die ſechſte Frage mit ja zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1867" type="textblock" ulx="168" uly="1758">
        <line lrx="1093" lry="1824" ulx="168" uly="1758">beantworten waͤre; ſo wuͤrden die loca Perihelii</line>
        <line lrx="1101" lry="1867" ulx="202" uly="1813">und Nodi in einem Cometen veraͤnderlich ſeyn.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1094" lry="1912" type="textblock" ulx="638" uly="1865">
        <line lrx="1094" lry="1912" ulx="638" uly="1865">E 2 Wenmn</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="72" type="page" xml:id="s_Bd86a_072">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_072.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="857" lry="245" type="textblock" ulx="259" uly="194">
        <line lrx="857" lry="245" ulx="259" uly="194">68 WW.) o (O</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1021" type="textblock" ulx="253" uly="260">
        <line lrx="1139" lry="320" ulx="256" uly="260">Wenn dieſes iſt, woran kan man einen Co⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="370" ulx="306" uly="315">meten, der ein tempus periodicum von</line>
        <line lrx="1053" lry="420" ulx="377" uly="365">etlichen hundert Jahren hat, wieder</line>
        <line lrx="782" lry="459" ulx="605" uly="419">erkennen?</line>
        <line lrx="1141" lry="553" ulx="259" uly="463">Wenn wir die Punkte am Himmel, wo der</line>
        <line lrx="1141" lry="572" ulx="370" uly="514">Equator die Ecliptic durchſchneidet, als</line>
        <line lrx="1143" lry="623" ulx="261" uly="564">feſt und unbeweglich anſehen; ſo ſcheinen nicht nur</line>
        <line lrx="1144" lry="674" ulx="259" uly="615">die Aphelia und die Nodi der Planeten, ſondern</line>
        <line lrx="1146" lry="722" ulx="261" uly="663">auch ſogar alle Fixrſterne, eine Bewegung zu ha⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="775" ulx="262" uly="706">ben. Denn da vor ungefaͤhr zwey tauſend Jahren</line>
        <line lrx="1148" lry="825" ulx="264" uly="762">das Fruͤhlings⸗Squlnoctium mit dem erſten</line>
        <line lrx="1147" lry="865" ulx="264" uly="813">Stern des Widders uͤbereingekommen; ſo iſt an⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="924" ulx="265" uly="863">jezo dieſer Stern beynahe 30 Grad weit davon</line>
        <line lrx="1150" lry="972" ulx="265" uly="912">entfernet. Entweder muͤßten alſo die Fixſterne,</line>
        <line lrx="1150" lry="1021" ulx="253" uly="957">oder die gedachten Aequinoctialpunkte, beweglich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1167" lry="1074" type="textblock" ulx="267" uly="1011">
        <line lrx="1167" lry="1074" ulx="267" uly="1011">ſeyn. Das leztere iſt nun der Wahrheit weit mehr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1166" lry="1898" type="textblock" ulx="234" uly="1061">
        <line lrx="1152" lry="1124" ulx="266" uly="1061">gemaͤß, als das erſtere; indem es weit natuͤrlicher</line>
        <line lrx="1153" lry="1173" ulx="270" uly="1113">iſt, den Durchſchnitt des tquators mit der</line>
        <line lrx="1155" lry="1225" ulx="270" uly="1161">Ecliptic, als welche bloß allein auf der Stellung</line>
        <line lrx="1156" lry="1272" ulx="263" uly="1211">der Axe der Erde beruhet, veraͤnderlich zu ſezen,</line>
        <line lrx="1156" lry="1321" ulx="271" uly="1264">als eine ſolche Bewegung allen Fixſternen zuzu⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1373" ulx="234" uly="1309">ſchreiben. Wenn wir alſo die Firſterne als unbe⸗</line>
        <line lrx="1158" lry="1423" ulx="266" uly="1362">wegliche Stellen am Himmel anſehen; ſo werden</line>
        <line lrx="1160" lry="1470" ulx="276" uly="1408">die Aequinoctialpunkte dergeſtalt veraͤnderlich, daß</line>
        <line lrx="1134" lry="1523" ulx="276" uly="1460">ſie jaͤhrlich um 50 Secunden gegen die Ordnun</line>
        <line lrx="1162" lry="1571" ulx="266" uly="1469">der himmliſchen Zeichen zuruͤck ruͤcken. Dieſ</line>
        <line lrx="1162" lry="1616" ulx="276" uly="1562">Veraͤnderlichkeit ruͤhret nun einzig und allein von</line>
        <line lrx="1163" lry="1674" ulx="279" uly="1604">der Stellung der Are der Erde her, als welche</line>
        <line lrx="1165" lry="1716" ulx="280" uly="1658">wandelbar und nicht beſtaͤndig gegen einen Punkt</line>
        <line lrx="1164" lry="1770" ulx="240" uly="1709">an dem Himmel gerichtet iſt. Iſt nun dieſe Axe</line>
        <line lrx="1165" lry="1817" ulx="283" uly="1758">veraͤnderlich, ſo iſt der quator der Erde eben</line>
        <line lrx="1166" lry="1876" ulx="284" uly="1808">dieſer Veraͤnderung unterworfen, und folglich auch</line>
        <line lrx="1165" lry="1898" ulx="1016" uly="1861">dDder</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="541" type="textblock" ulx="1233" uly="295">
        <line lrx="1333" lry="345" ulx="1236" uly="295">der?</line>
        <line lrx="1327" lry="381" ulx="1233" uly="343">Der</line>
        <line lrx="1333" lry="430" ulx="1253" uly="395">welch</line>
        <line lrx="1328" lry="479" ulx="1253" uly="444">weit</line>
        <line lrx="1333" lry="541" ulx="1253" uly="492">Bah</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="838" type="textblock" ulx="1253" uly="721">
        <line lrx="1333" lry="793" ulx="1253" uly="721">ſie b</line>
        <line lrx="1333" lry="838" ulx="1254" uly="793">fernt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="888" type="textblock" ulx="1244" uly="854">
        <line lrx="1333" lry="888" ulx="1244" uly="854">gena</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1828" type="textblock" ulx="1255" uly="893">
        <line lrx="1332" lry="938" ulx="1255" uly="893">folgl</line>
        <line lrx="1333" lry="977" ulx="1256" uly="941">Von</line>
        <line lrx="1333" lry="1027" ulx="1256" uly="989">Nen</line>
        <line lrx="1333" lry="1088" ulx="1257" uly="1038">The</line>
        <line lrx="1333" lry="1139" ulx="1257" uly="1092">dahe</line>
        <line lrx="1312" lry="1177" ulx="1257" uly="1147">tet.</line>
        <line lrx="1332" lry="1236" ulx="1256" uly="1189">zuruͤ</line>
        <line lrx="1333" lry="1283" ulx="1259" uly="1241">auch</line>
        <line lrx="1333" lry="1337" ulx="1260" uly="1292">zuru</line>
        <line lrx="1333" lry="1388" ulx="1259" uly="1342">muͤſ</line>
        <line lrx="1333" lry="1435" ulx="1260" uly="1392">gleie</line>
        <line lrx="1333" lry="1477" ulx="1262" uly="1439">kam</line>
        <line lrx="1333" lry="1528" ulx="1262" uly="1501">men</line>
        <line lrx="1333" lry="1587" ulx="1263" uly="1542">jem.</line>
        <line lrx="1333" lry="1637" ulx="1263" uly="1592">derſ</line>
        <line lrx="1333" lry="1680" ulx="1263" uly="1641">Ebe</line>
        <line lrx="1331" lry="1734" ulx="1264" uly="1689">Pla</line>
        <line lrx="1330" lry="1787" ulx="1266" uly="1751">pun</line>
        <line lrx="1329" lry="1828" ulx="1266" uly="1801">nur</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="73" type="page" xml:id="s_Bd86a_073">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_073.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="79" lry="362" type="textblock" ulx="0" uly="269">
        <line lrx="79" lry="314" ulx="11" uly="269">Co⸗</line>
        <line lrx="31" lry="362" ulx="0" uly="331">n</line>
      </zone>
      <zone lrx="91" lry="1464" type="textblock" ulx="0" uly="472">
        <line lrx="80" lry="508" ulx="0" uly="472">der</line>
        <line lrx="79" lry="557" ulx="0" uly="523">als</line>
        <line lrx="81" lry="608" ulx="2" uly="580">tnur</line>
        <line lrx="82" lry="658" ulx="0" uly="624">dern</line>
        <line lrx="83" lry="719" ulx="0" uly="672">ha⸗</line>
        <line lrx="83" lry="769" ulx="0" uly="722">ihren</line>
        <line lrx="84" lry="815" ulx="4" uly="771">rſten</line>
        <line lrx="83" lry="860" ulx="0" uly="822">an⸗</line>
        <line lrx="84" lry="907" ulx="1" uly="880">avon</line>
        <line lrx="86" lry="964" ulx="3" uly="931">erne,</line>
        <line lrx="85" lry="1017" ulx="0" uly="971">glich</line>
        <line lrx="87" lry="1068" ulx="0" uly="1020">mehr</line>
        <line lrx="87" lry="1113" ulx="0" uly="1070">licher</line>
        <line lrx="87" lry="1155" ulx="0" uly="1123">der</line>
        <line lrx="88" lry="1215" ulx="1" uly="1171">llung</line>
        <line lrx="89" lry="1265" ulx="0" uly="1219">ſezen,</line>
        <line lrx="89" lry="1315" ulx="2" uly="1279">zuzu⸗</line>
        <line lrx="90" lry="1354" ulx="0" uly="1318">unbe⸗</line>
        <line lrx="90" lry="1404" ulx="0" uly="1371">erden</line>
        <line lrx="91" lry="1464" ulx="0" uly="1417">,daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="96" lry="1866" type="textblock" ulx="0" uly="1479">
        <line lrx="66" lry="1505" ulx="3" uly="1480">nun</line>
        <line lrx="92" lry="1563" ulx="0" uly="1479">Dieſ</line>
        <line lrx="93" lry="1605" ulx="0" uly="1578">von</line>
        <line lrx="93" lry="1661" ulx="0" uly="1619">delche</line>
        <line lrx="94" lry="1705" ulx="0" uly="1667">dunkt</line>
        <line lrx="93" lry="1762" ulx="0" uly="1718">e Axe</line>
        <line lrx="94" lry="1805" ulx="18" uly="1767">eben</line>
        <line lrx="96" lry="1866" ulx="17" uly="1813">auch</line>
      </zone>
      <zone lrx="94" lry="1907" type="textblock" ulx="38" uly="1870">
        <line lrx="94" lry="1907" ulx="38" uly="1870">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1067" lry="283" type="textblock" ulx="514" uly="216">
        <line lrx="1067" lry="283" ulx="514" uly="216"> ) e% (&amp; 65</line>
      </zone>
      <zone lrx="1065" lry="354" type="textblock" ulx="176" uly="279">
        <line lrx="1065" lry="354" ulx="176" uly="279">der Durchſchnitt des Rquators mit der Ecliptic.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="850" type="textblock" ulx="190" uly="348">
        <line lrx="1068" lry="402" ulx="193" uly="348">Der .Ætquator iſt ein groſſer Zirkul der Erde,</line>
        <line lrx="1073" lry="452" ulx="193" uly="400">welcher allenthalben von den beyden Polis 90 Grad</line>
        <line lrx="1071" lry="500" ulx="192" uly="450">weit entfernet iſt, und die FEecliptic iſt diejenige</line>
        <line lrx="1071" lry="551" ulx="192" uly="498">Bahn, in welcher ſich der Mittelpunkt der Erde</line>
        <line lrx="1072" lry="601" ulx="191" uly="549">um die Sonne herum beweget. Weilen nun die</line>
        <line lrx="1103" lry="653" ulx="192" uly="598">Axe der Erde auf der Ecliptic ſchief aufſtehet, ſo</line>
        <line lrx="1072" lry="702" ulx="190" uly="650">durchſchneidet der Equator die Ecliptic, und</line>
        <line lrx="1071" lry="749" ulx="190" uly="698">der Durchſchnitt iſt eine gerade Linie, welche, ſo</line>
        <line lrx="1073" lry="800" ulx="190" uly="749">ſie beyderſeits bis zu den faſt unendlich weit ent⸗</line>
        <line lrx="1073" lry="850" ulx="191" uly="799">fernten Fixſternen verlaͤngert wird, daſelbſt die ſo⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1073" lry="899" type="textblock" ulx="180" uly="847">
        <line lrx="1073" lry="899" ulx="180" uly="847">genannten Aequinoctialpunkte vorſtellet, welche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1099" lry="1851" type="textblock" ulx="189" uly="897">
        <line lrx="1072" lry="950" ulx="191" uly="897">folglich alle Jahr um 50 Secunden zuruͤckgehen.</line>
        <line lrx="1073" lry="1000" ulx="191" uly="949">Von dieſer Bewegung iſt die Urſache nach dem</line>
        <line lrx="1073" lry="1050" ulx="191" uly="998">Newton in der anziehenden Kraft, theils aller</line>
        <line lrx="1074" lry="1100" ulx="191" uly="1048">Theile der Erde, theils des Monds zu ſuchen, als</line>
        <line lrx="1074" lry="1148" ulx="191" uly="1097">daher er die Ebbe und Fluth des Meers hergelei⸗</line>
        <line lrx="1074" lry="1199" ulx="191" uly="1148">tet. Denn gleichwie die Nodi der Mondbahn</line>
        <line lrx="1076" lry="1248" ulx="189" uly="1196">zuruͤckgehen, alſo zeiget dieſer groſſe Mann, daß</line>
        <line lrx="1075" lry="1297" ulx="192" uly="1246">auch aus gleichen Gruͤnden die Aequinoctialpunkte</line>
        <line lrx="1074" lry="1350" ulx="192" uly="1298">zuruͤck gehen muͤſſen. Um dieſer Urſache willen</line>
        <line lrx="1075" lry="1399" ulx="191" uly="1347">muͤſſen wir glauben, daß aller Planeten Axen</line>
        <line lrx="1075" lry="1448" ulx="192" uly="1396">gleichfalls beweglich ſeyn muͤſſen. Weil wir aber</line>
        <line lrx="1075" lry="1498" ulx="193" uly="1448">kaum derſelben Bewegung um ihre Axe wahrneh⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="1548" ulx="193" uly="1500">men koͤnnen; ſo iſt nicht zu vermuthen, daß wir</line>
        <line lrx="1076" lry="1598" ulx="193" uly="1548">jemals die Veraͤnderung, welche in der Stellung</line>
        <line lrx="1076" lry="1651" ulx="193" uly="1597">derſelben vorgehet, werden bemerken koͤnnen.</line>
        <line lrx="1077" lry="1700" ulx="193" uly="1649">Eben ſo wenig werden auch die Einwohner anderer</line>
        <line lrx="1076" lry="1749" ulx="193" uly="1698">Planeten des Ruͤckgangs unſerer Aequinoctial⸗</line>
        <line lrx="1075" lry="1800" ulx="195" uly="1748">punkte gewahr werden, als welches :hænomenon</line>
        <line lrx="1075" lry="1851" ulx="195" uly="1798">nur uns betrift, und auf die uͤbrigen Planeten kei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1073" lry="1962" type="textblock" ulx="196" uly="1850">
        <line lrx="874" lry="1894" ulx="196" uly="1850">nen Einfluß hat.</line>
        <line lrx="1073" lry="1962" ulx="340" uly="1854">Ket E 3 Nachdem</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="74" type="page" xml:id="s_Bd86a_074">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_074.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="834" lry="271" type="textblock" ulx="252" uly="223">
        <line lrx="834" lry="271" ulx="252" uly="223">70 VV.) o (E.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="344" type="textblock" ulx="302" uly="294">
        <line lrx="1141" lry="344" ulx="302" uly="294">Nachdem nun dieſes von der Præceſſione</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="395" type="textblock" ulx="255" uly="346">
        <line lrx="1134" lry="395" ulx="255" uly="346">Equinoctiorum angemerket worden, ſo wollen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1143" lry="494" type="textblock" ulx="253" uly="396">
        <line lrx="1143" lry="446" ulx="253" uly="396">wir die Frage in Erwegung ziehen, ob die Aphe-</line>
        <line lrx="1143" lry="494" ulx="253" uly="445">lia und Nodi der Planeten wuͤrklich beweglich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="643" type="textblock" ulx="226" uly="492">
        <line lrx="1135" lry="544" ulx="253" uly="492">ſind oder nicht, und das in Anſehung der F x⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="593" ulx="252" uly="546">ſterne, weil, wie ſchon erwieſen, die Aequinoctial⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="643" ulx="226" uly="596">punkte keine feſten Stellen am Himmel darſtellen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="693" type="textblock" ulx="246" uly="642">
        <line lrx="1151" lry="693" ulx="246" uly="642">Viele Aſtronomi ſind der Meynung, daß die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="943" type="textblock" ulx="251" uly="695">
        <line lrx="1134" lry="743" ulx="253" uly="695">Aphelia und Nodi der Planeten beſtändig gegen</line>
        <line lrx="1135" lry="792" ulx="252" uly="746">einerley Fixſterne gerichtet bleiben, und folglich in</line>
        <line lrx="1134" lry="843" ulx="252" uly="794">Anſehung unſerer Aequinoctialpunkte mit den Fix⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="894" ulx="251" uly="845">ſternen jaͤhrlich um 50“ fortruͤcken. Andere hal⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="943" ulx="253" uly="895">ten dieſe Stellen am Himmel auch in Anſehung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="992" type="textblock" ulx="252" uly="944">
        <line lrx="1145" lry="992" ulx="252" uly="944">der Fixſterne fuͤr veraͤnderlich, die Bewegung aber,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1043" type="textblock" ulx="251" uly="994">
        <line lrx="1136" lry="1043" ulx="251" uly="994">welche ſie ihnen zuſchreiben, iſt ſo gering, daß die⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1169" lry="1092" type="textblock" ulx="251" uly="1044">
        <line lrx="1169" lry="1092" ulx="251" uly="1044">ſelbe in einigen Seculis kaum bemerket werden</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1845" type="textblock" ulx="172" uly="1093">
        <line lrx="1134" lry="1143" ulx="249" uly="1093">kan. Und deswegen ſind die Obſervationen nicht</line>
        <line lrx="1132" lry="1193" ulx="249" uly="1144">zureichend, dieſen Streit zu entſcheiden. Denn</line>
        <line lrx="1136" lry="1243" ulx="251" uly="1194">ſo weit man es anjezo in der Accurateſſe zu obſer⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1293" ulx="249" uly="1244">viren gebracht hat, ſo iſt man doch nicht vermoͤ⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1345" ulx="250" uly="1294">gend, die Aphelia und Nodos der Planeten naͤ⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1395" ulx="251" uly="1343">her, als auf etliche Minuten zu beſtimmen. Will</line>
        <line lrx="1132" lry="1443" ulx="250" uly="1395">man aber fuͤr die alten Zeiten aus den damals ge⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1492" ulx="250" uly="1444">machten Obſervationen dieſe Stellen berechnen;</line>
        <line lrx="1134" lry="1546" ulx="178" uly="1495">ſo kan man leicht um einen oder gar etliche Grad</line>
        <line lrx="1132" lry="1594" ulx="172" uly="1544">fehlen, und folglich die Bewegung derſelben bey</line>
        <line lrx="1133" lry="1643" ulx="221" uly="1593">weitem nicht ſo genau erkennen, als zu dieſem</line>
        <line lrx="1133" lry="1693" ulx="249" uly="1644">Ende noͤthig iſt. Wir muͤſſen derohalben unſere</line>
        <line lrx="1130" lry="1745" ulx="250" uly="1694">Zuflucht zu der Theorie nehmen. Wenn wir nun</line>
        <line lrx="1129" lry="1795" ulx="249" uly="1744">ſezen, daß alle Planeten gegen die Sonne gezogen</line>
        <line lrx="1132" lry="1845" ulx="249" uly="1795">werden, nach den Geſezen, welche Newton ent⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="1898" type="textblock" ulx="251" uly="1845">
        <line lrx="1140" lry="1898" ulx="251" uly="1845">decket, ſo ſolget ganz deutlich, daß ſowohl die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1125" lry="1947" type="textblock" ulx="954" uly="1894">
        <line lrx="1125" lry="1947" ulx="954" uly="1894">Aphelia,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="75" type="page" xml:id="s_Bd86a_075">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_075.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="82" lry="336" type="textblock" ulx="0" uly="297">
        <line lrx="82" lry="336" ulx="0" uly="297">one</line>
      </zone>
      <zone lrx="75" lry="436" type="textblock" ulx="0" uly="351">
        <line lrx="75" lry="386" ulx="0" uly="351">ollen</line>
        <line lrx="75" lry="436" ulx="0" uly="400">he-</line>
      </zone>
      <zone lrx="85" lry="496" type="textblock" ulx="0" uly="450">
        <line lrx="85" lry="496" ulx="0" uly="450">glich</line>
      </zone>
      <zone lrx="77" lry="744" type="textblock" ulx="0" uly="498">
        <line lrx="77" lry="544" ulx="2" uly="498">Fi⸗</line>
        <line lrx="76" lry="593" ulx="0" uly="551">tial⸗</line>
        <line lrx="77" lry="637" ulx="0" uly="602">llen.</line>
        <line lrx="76" lry="687" ulx="0" uly="651">die</line>
        <line lrx="75" lry="744" ulx="0" uly="710">egen</line>
      </zone>
      <zone lrx="110" lry="792" type="textblock" ulx="2" uly="750">
        <line lrx="110" lry="792" ulx="2" uly="750">ch in</line>
      </zone>
      <zone lrx="77" lry="946" type="textblock" ulx="0" uly="850">
        <line lrx="77" lry="896" ulx="10" uly="850">hal⸗</line>
        <line lrx="76" lry="946" ulx="0" uly="900">ung</line>
      </zone>
      <zone lrx="86" lry="995" type="textblock" ulx="0" uly="942">
        <line lrx="86" lry="995" ulx="0" uly="942">iber,</line>
      </zone>
      <zone lrx="110" lry="1086" type="textblock" ulx="0" uly="1051">
        <line lrx="110" lry="1086" ulx="0" uly="1051">rden</line>
      </zone>
      <zone lrx="81" lry="1887" type="textblock" ulx="0" uly="1099">
        <line lrx="75" lry="1143" ulx="0" uly="1099">nicht</line>
        <line lrx="73" lry="1196" ulx="0" uly="1151">denn</line>
        <line lrx="77" lry="1243" ulx="0" uly="1197">ſer⸗</line>
        <line lrx="73" lry="1290" ulx="0" uly="1245">moͤ⸗</line>
        <line lrx="75" lry="1340" ulx="19" uly="1294">naͤ⸗</line>
        <line lrx="76" lry="1386" ulx="0" uly="1347">Will</line>
        <line lrx="73" lry="1446" ulx="0" uly="1405">ge⸗</line>
        <line lrx="74" lry="1494" ulx="0" uly="1460">nen;</line>
        <line lrx="75" lry="1536" ulx="0" uly="1500">örad</line>
        <line lrx="73" lry="1593" ulx="18" uly="1548">bey</line>
        <line lrx="73" lry="1636" ulx="0" uly="1600">ſem</line>
        <line lrx="74" lry="1694" ulx="0" uly="1649">iſere</line>
        <line lrx="71" lry="1736" ulx="5" uly="1709">nun</line>
        <line lrx="70" lry="1797" ulx="0" uly="1760">gen</line>
        <line lrx="73" lry="1837" ulx="7" uly="1806">ent⸗</line>
        <line lrx="81" lry="1887" ulx="20" uly="1849">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="350" type="textblock" ulx="217" uly="201">
        <line lrx="1109" lry="278" ulx="516" uly="201">E) e (gkgk „</line>
        <line lrx="1095" lry="350" ulx="217" uly="289">Aphelia, als die Nodi der Hauptplaneten, in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="398" type="textblock" ulx="171" uly="339">
        <line lrx="1097" lry="398" ulx="171" uly="339">Anſehung der Fixſterne unveraͤnderlich ſeyn muͤſ⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1244" type="textblock" ulx="212" uly="391">
        <line lrx="1100" lry="447" ulx="216" uly="391">ſen. Wenn wir aber ferner nach der Newtonia⸗</line>
        <line lrx="1099" lry="497" ulx="217" uly="442">niſchen Philoſophie annehmen, daß die Planeten</line>
        <line lrx="1144" lry="544" ulx="217" uly="491">nicht nur von der Sonne angezogen werden, ſon⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="596" ulx="216" uly="540">dern daß dieſelben auch gegen einander eine anzic⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="647" ulx="212" uly="591">hende Kraft ausuͤben, welche aber in Anſehung</line>
        <line lrx="1102" lry="694" ulx="219" uly="640">der Sonnenkraft faſt fuͤr nichts zu rechnen: ſo wird</line>
        <line lrx="1103" lry="745" ulx="218" uly="689">man leicht abnehmen, daß gleichwohl durch die</line>
        <line lrx="1103" lry="797" ulx="217" uly="738">Laͤnge der Zeit endlich von dieſen kleinen Kraͤften</line>
        <line lrx="1105" lry="848" ulx="217" uly="788">eine merkliche Wuͤrkung entſtehen muͤſſe, welche</line>
        <line lrx="1143" lry="895" ulx="217" uly="839">ſich in der dage der Apheliorum und Nodorum</line>
        <line lrx="1105" lry="947" ulx="220" uly="891">aͤuſſern wuͤrde, ungeachtet man Urſache zu vermu⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="996" ulx="215" uly="936">then hat, daß dieſe Punkte eben ſo oft ruͤckwaͤrts</line>
        <line lrx="1104" lry="1044" ulx="218" uly="987">als vorwaͤrts verruͤcketwerden. Man hat auch</line>
        <line lrx="1105" lry="1093" ulx="217" uly="1037">noch bey keinem andern Planeten einiges Merk⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1144" ulx="218" uly="1087">mal von dieſer Wuͤrkung wahrnehmen koͤnnen, als</line>
        <line lrx="1110" lry="1194" ulx="220" uly="1140">bey dem Saturno, wann ihm der Jupiter am</line>
        <line lrx="1138" lry="1244" ulx="221" uly="1187">naͤchſten kommt. Denn da der Jupiter der groͤßte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1293" type="textblock" ulx="205" uly="1239">
        <line lrx="1112" lry="1293" ulx="205" uly="1239">Planet iſt, und folglich eine ſehr ſtarke Anziehungs⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1495" type="textblock" ulx="218" uly="1289">
        <line lrx="1111" lry="1346" ulx="222" uly="1289">kraft hat, bey dem Saturno aber die Anziehungs⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="1393" ulx="218" uly="1335">kraft der Sonne ſchon ziemlich ſchwach wird; ſo</line>
        <line lrx="1127" lry="1445" ulx="220" uly="1386">iſt jene Kraft ſchon vermoͤgend, den Lauf des Sa⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1495" ulx="228" uly="1437">turni dergeſtalt zu verwirren, daß ſeine Abwei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1117" lry="1547" type="textblock" ulx="213" uly="1485">
        <line lrx="1117" lry="1547" ulx="213" uly="1485">chung von den aſtronomiſchen Tabellen beobochtet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1943" type="textblock" ulx="221" uly="1548">
        <line lrx="926" lry="1592" ulx="225" uly="1548">werden kan. . .</line>
        <line lrx="1126" lry="1642" ulx="276" uly="1584">Um nun endlich auf die Cometen zu kommen,</line>
        <line lrx="1114" lry="1696" ulx="221" uly="1639">ſo iſt aus obigem klar, daß, wenn dieſelben nur</line>
        <line lrx="1112" lry="1743" ulx="230" uly="1691">allein von der Sonne angezogen wuͤrden, weder</line>
        <line lrx="1111" lry="1795" ulx="230" uly="1737">ihre Nodi, noch ihre Perihelia, in Anſehung</line>
        <line lrx="1118" lry="1846" ulx="224" uly="1787">der Firſterne veraͤnderlich ſeyn koͤnten. Sollte</line>
        <line lrx="1118" lry="1902" ulx="232" uly="1837">aber ein Comet nahe bey einem Planeten vorbey</line>
        <line lrx="1112" lry="1943" ulx="622" uly="1890">E 4 gehen,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="76" type="page" xml:id="s_Bd86a_076">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_076.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="812" lry="280" type="textblock" ulx="232" uly="227">
        <line lrx="812" lry="280" ulx="232" uly="227">722 ) 6 (</line>
      </zone>
      <zone lrx="1119" lry="447" type="textblock" ulx="232" uly="294">
        <line lrx="1117" lry="352" ulx="232" uly="294">gehen, ſo muͤßte freylich ſein Lauf um ſo viel mehr</line>
        <line lrx="1119" lry="400" ulx="238" uly="350">verruͤcket werden, je geringer ſeine Entfernung</line>
        <line lrx="1119" lry="447" ulx="238" uly="400">von dem Planeten geweſen. Da aber dergleichen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="499" type="textblock" ulx="193" uly="451">
        <line lrx="1137" lry="499" ulx="193" uly="451">Umſtaͤnde ſich ſehr ſelten ereignen, und woferne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1095" type="textblock" ulx="212" uly="500">
        <line lrx="1122" lry="548" ulx="241" uly="500">der Comet einem Planeten nicht ſehr nahe kommt,</line>
        <line lrx="1122" lry="598" ulx="238" uly="549">die Wuͤrkung nicht groß ſeyn kan; ſo kan auch keine</line>
        <line lrx="1124" lry="649" ulx="212" uly="600">ſo groſſe Verwirrung in ſeinem Lauf entſtehen,</line>
        <line lrx="1124" lry="697" ulx="233" uly="649">daß derſelbe bey ſeiner Wiederkunft unerkentlich</line>
        <line lrx="1124" lry="748" ulx="243" uly="698">ſeyn ſollte. Hieher kommt noch, daß man abſon⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="795" ulx="244" uly="749">derlich der alten Cometen Perihelia und Nodos</line>
        <line lrx="1126" lry="846" ulx="242" uly="799">bey weitem nicht ſo accurat weiß, als noͤthig waͤ⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="897" ulx="244" uly="848">re, eine ſolche Veraͤnderung in den kuͤnftigen Zei⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="947" ulx="246" uly="898">ten wahrzunehmen. Inzwiſchen aber bleibet den⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="997" ulx="245" uly="949">noch gewiß, daß, wenn ein Comet einem Plane⸗</line>
        <line lrx="1128" lry="1047" ulx="246" uly="997">ten ſehr nahe kommen ſollte, ſeine Bahn in allen</line>
        <line lrx="1129" lry="1095" ulx="247" uly="1047">Stuͤcken dergeſtalt veraͤndert werden koͤnte, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1146" type="textblock" ulx="249" uly="1096">
        <line lrx="1131" lry="1146" ulx="249" uly="1096">es unmoͤglich waͤre, denſelben ins kuͤnftige wieder</line>
      </zone>
      <zone lrx="734" lry="1248" type="textblock" ulx="249" uly="1150">
        <line lrx="457" lry="1197" ulx="249" uly="1150">zu erkennen.</line>
        <line lrx="734" lry="1248" ulx="266" uly="1211">VIII.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1944" type="textblock" ulx="235" uly="1270">
        <line lrx="1128" lry="1327" ulx="250" uly="1270">Wenn die Verruͤckung der Nodorum</line>
        <line lrx="1132" lry="1379" ulx="249" uly="1327">und Apheliorum eines Planeten nur von der</line>
        <line lrx="1131" lry="1432" ulx="249" uly="1379">præceſſione æquinoctiorum, wie Streetius</line>
        <line lrx="1132" lry="1485" ulx="251" uly="1428">davor haͤlt, herkommt, ſo waͤre der Zweifel</line>
        <line lrx="1132" lry="1531" ulx="235" uly="1478">Num. 7. leicht zu heben. Doch waͤre hernach</line>
        <line lrx="1132" lry="1580" ulx="252" uly="1530">die Frage, warum die andern Planeten und</line>
        <line lrx="1132" lry="1628" ulx="252" uly="1578">Cometen ihre loca Apheliorum nicht aͤndern</line>
        <line lrx="1133" lry="1680" ulx="252" uly="1628">ſollten, und nur die Erde allein, da ſie ſich doch</line>
        <line lrx="1012" lry="1730" ulx="376" uly="1679">ſowohl als die Erde um ihre Axen</line>
        <line lrx="778" lry="1779" ulx="605" uly="1730">bewegen?</line>
        <line lrx="1131" lry="1873" ulx="254" uly="1785">Der Zweifel, welcher in dieſer Frage enthalten,</line>
        <line lrx="1131" lry="1894" ulx="355" uly="1843">iſt ſchon groͤßtentheils in der vorigen Beant⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1944" ulx="983" uly="1900">wortung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="482" type="textblock" ulx="1266" uly="303">
        <line lrx="1331" lry="342" ulx="1266" uly="303">wor</line>
        <line lrx="1333" lry="379" ulx="1266" uly="345">Stre</line>
        <line lrx="1333" lry="440" ulx="1266" uly="394">ſo v</line>
        <line lrx="1331" lry="482" ulx="1266" uly="444">und</line>
      </zone>
      <zone lrx="1326" lry="529" type="textblock" ulx="1238" uly="496">
        <line lrx="1326" lry="529" ulx="1238" uly="496">den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="926" type="textblock" ulx="1266" uly="542">
        <line lrx="1333" lry="587" ulx="1266" uly="542">ſteh</line>
        <line lrx="1333" lry="636" ulx="1267" uly="592">ſage</line>
        <line lrx="1331" lry="677" ulx="1268" uly="649">von</line>
        <line lrx="1333" lry="727" ulx="1270" uly="694">den</line>
        <line lrx="1333" lry="777" ulx="1269" uly="751">wer</line>
        <line lrx="1333" lry="837" ulx="1271" uly="791">ſein</line>
        <line lrx="1332" lry="886" ulx="1272" uly="840">ſelb</line>
        <line lrx="1323" lry="926" ulx="1273" uly="901">rer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="986" type="textblock" ulx="1262" uly="940">
        <line lrx="1333" lry="986" ulx="1262" uly="940">ſol</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1274" type="textblock" ulx="1268" uly="994">
        <line lrx="1331" lry="1025" ulx="1274" uly="994">den</line>
        <line lrx="1331" lry="1076" ulx="1268" uly="1038">koͤn</line>
        <line lrx="1324" lry="1125" ulx="1276" uly="1092">de.</line>
        <line lrx="1330" lry="1174" ulx="1277" uly="1142">der</line>
        <line lrx="1333" lry="1236" ulx="1277" uly="1189">geſ</line>
        <line lrx="1333" lry="1274" ulx="1278" uly="1249">ang</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1336" type="textblock" ulx="1233" uly="1289">
        <line lrx="1333" lry="1336" ulx="1233" uly="1289">ihr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1433" type="textblock" ulx="1280" uly="1340">
        <line lrx="1333" lry="1385" ulx="1280" uly="1340">jen</line>
        <line lrx="1331" lry="1433" ulx="1281" uly="1389">rig</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1780" type="textblock" ulx="1283" uly="1490">
        <line lrx="1333" lry="1524" ulx="1283" uly="1490">der</line>
        <line lrx="1333" lry="1574" ulx="1283" uly="1548">we</line>
        <line lrx="1316" lry="1635" ulx="1285" uly="1587">ſo</line>
        <line lrx="1333" lry="1684" ulx="1286" uly="1639">ſeit</line>
        <line lrx="1333" lry="1725" ulx="1286" uly="1691">der</line>
        <line lrx="1333" lry="1780" ulx="1287" uly="1735">Fl⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1824" type="textblock" ulx="1289" uly="1796">
        <line lrx="1333" lry="1824" ulx="1289" uly="1796">ner</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="1879" type="textblock" ulx="1256" uly="1832">
        <line lrx="1333" lry="1879" ulx="1256" uly="1832">der</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="77" type="page" xml:id="s_Bd86a_077">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_077.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="53" lry="413" type="textblock" ulx="0" uly="318">
        <line lrx="51" lry="365" ulx="0" uly="318">ehe</line>
        <line lrx="53" lry="413" ulx="0" uly="379">ing</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="504" type="textblock" ulx="0" uly="470">
        <line lrx="71" lry="504" ulx="0" uly="470">ene</line>
      </zone>
      <zone lrx="62" lry="1054" type="textblock" ulx="0" uly="524">
        <line lrx="58" lry="563" ulx="0" uly="524">mt,</line>
        <line lrx="56" lry="604" ulx="4" uly="568">ine</line>
        <line lrx="58" lry="664" ulx="0" uly="628">den,</line>
        <line lrx="58" lry="710" ulx="0" uly="667">lich</line>
        <line lrx="58" lry="753" ulx="0" uly="718">von⸗</line>
        <line lrx="61" lry="810" ulx="0" uly="767">108</line>
        <line lrx="60" lry="863" ulx="0" uly="813">waͤ⸗</line>
        <line lrx="60" lry="911" ulx="0" uly="866">Zei⸗</line>
        <line lrx="60" lry="954" ulx="0" uly="927">en⸗</line>
        <line lrx="61" lry="1003" ulx="0" uly="977">me⸗</line>
        <line lrx="62" lry="1054" ulx="0" uly="1018">llen</line>
      </zone>
      <zone lrx="65" lry="1154" type="textblock" ulx="0" uly="1119">
        <line lrx="65" lry="1154" ulx="0" uly="1119">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="1637" type="textblock" ulx="0" uly="1303">
        <line lrx="62" lry="1332" ulx="0" uly="1303">im</line>
        <line lrx="66" lry="1404" ulx="9" uly="1350">der</line>
        <line lrx="65" lry="1434" ulx="0" uly="1409">ius</line>
        <line lrx="66" lry="1495" ulx="0" uly="1446">ifel</line>
        <line lrx="66" lry="1545" ulx="0" uly="1496">ach</line>
        <line lrx="66" lry="1588" ulx="0" uly="1552">und</line>
        <line lrx="66" lry="1637" ulx="0" uly="1606">ern</line>
      </zone>
      <zone lrx="67" lry="1696" type="textblock" ulx="0" uly="1647">
        <line lrx="67" lry="1696" ulx="0" uly="1647">och</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="1961" type="textblock" ulx="0" uly="1810">
        <line lrx="66" lry="1857" ulx="0" uly="1810">ten,</line>
        <line lrx="65" lry="1898" ulx="0" uly="1868">ant⸗</line>
        <line lrx="65" lry="1961" ulx="0" uly="1922">ung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1077" lry="506" type="textblock" ulx="200" uly="231">
        <line lrx="1070" lry="279" ulx="455" uly="231">W) o (W 73</line>
        <line lrx="1072" lry="361" ulx="200" uly="298">wortung gehoben worden. Denn wenn nach dem</line>
        <line lrx="1074" lry="407" ulx="200" uly="350">Streetio die Aphelia der Planeten ſtill ſtehen,</line>
        <line lrx="1077" lry="459" ulx="200" uly="395">ſo verſtehet er ſolches in Anſehung der Fixſterne,</line>
        <line lrx="1074" lry="506" ulx="200" uly="452">und alſo hat das Aphelium der Erde nichts vor</line>
      </zone>
      <zone lrx="1076" lry="556" type="textblock" ulx="172" uly="499">
        <line lrx="1076" lry="556" ulx="172" uly="499">den andern voraus, indem es gleichfalls als ſtill⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="954" type="textblock" ulx="200" uly="544">
        <line lrx="1078" lry="606" ulx="200" uly="544">ſtehend angenommen wird. Alſo kan man nicht</line>
        <line lrx="1078" lry="655" ulx="201" uly="597">ſagen, daß die Bewegung des Aphelii der Erde</line>
        <line lrx="1078" lry="706" ulx="202" uly="650">von ihrer Umwaͤlzung um die Axe herruͤhre, in⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="751" ulx="204" uly="699">dem dadurch nur die Aequinoctialpunkte veraͤndert</line>
        <line lrx="1081" lry="799" ulx="203" uly="749">werden. Wenn nun ein jeglicher Planet auch</line>
        <line lrx="1082" lry="855" ulx="205" uly="801">ſeine beſondern Aequinoctialpunkte hat, und die⸗</line>
        <line lrx="1082" lry="905" ulx="206" uly="850">ſelben gleicher Geſtalt beweglich ſind, wie aus ih⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="954" ulx="207" uly="899">rer Umdrehung um ihre Axen zu vermuthen iſt:</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="1005" type="textblock" ulx="196" uly="951">
        <line lrx="1084" lry="1005" ulx="196" uly="951">ſo hat auch die Erde in dieſem Stuͤcke nichts vor</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="1050" type="textblock" ulx="208" uly="1002">
        <line lrx="1085" lry="1050" ulx="208" uly="1002">den andern Planeten voraus, daß man fragen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1088" lry="1104" type="textblock" ulx="203" uly="1050">
        <line lrx="1088" lry="1104" ulx="203" uly="1050">koͤnte, warum ſolches in der Erde allein ſtatt fin⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1802" type="textblock" ulx="210" uly="1099">
        <line lrx="1088" lry="1150" ulx="210" uly="1099">de. Vielleicht hat man ſich in dieſer Frage an</line>
        <line lrx="1088" lry="1202" ulx="211" uly="1149">der Unbeweglichkeit der Nodorum der Planeten</line>
        <line lrx="1088" lry="1255" ulx="211" uly="1200">geſtoſſen, und weil von der Erdenbahn keine Nodi</line>
        <line lrx="1092" lry="1303" ulx="212" uly="1250">angegeben werden, ihre Aequinoctialpunkte fuͤr</line>
        <line lrx="1100" lry="1355" ulx="212" uly="1301">ihre Nodos gehalten, und da dieſe beweglich ſind</line>
        <line lrx="1092" lry="1404" ulx="214" uly="1350">jene aber nicht, ſo mag daher die gemachte Schwie⸗</line>
        <line lrx="1091" lry="1452" ulx="215" uly="1400">rigkeit entſtanden ſeyn. Hierauf dienet zur Ant⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="1500" ulx="216" uly="1451">wort, daß die Aequinoctialpunkte keinesweges mit</line>
        <line lrx="1092" lry="1552" ulx="217" uly="1501">den ſogenannten Nodis in Vergleichung geſezt</line>
        <line lrx="1094" lry="1600" ulx="217" uly="1551">werden k—oͤnnen. Um dieſes deutlicher zu machen,</line>
        <line lrx="1093" lry="1654" ulx="219" uly="1598">ſo hat man zu merken, daß ein jeglicher Planet</line>
        <line lrx="1095" lry="1705" ulx="220" uly="1652">ſeine beſondere Ecliptic, und auch ſeinen beſon⸗</line>
        <line lrx="1095" lry="1755" ulx="220" uly="1701">dern quatorem hat. Die Ecliptic iſt die</line>
        <line lrx="1110" lry="1802" ulx="221" uly="1751">Flaͤche oder das Planum, worinne ſich der Pla⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="1855" type="textblock" ulx="190" uly="1801">
        <line lrx="1095" lry="1855" ulx="190" uly="1801">net um die Sonne beweget, welches, ſo es bis zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="1097" lry="1959" type="textblock" ulx="223" uly="1852">
        <line lrx="1096" lry="1909" ulx="223" uly="1852">den Fixſternen verlaͤngert wird, daſelbſt einen</line>
        <line lrx="1097" lry="1959" ulx="639" uly="1903">E 5 groſſen</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="78" type="page" xml:id="s_Bd86a_078">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_078.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1128" lry="654" type="textblock" ulx="210" uly="303">
        <line lrx="1127" lry="357" ulx="250" uly="303">groſſen Zirkul vorſtellt. Der .quator aber eines</line>
        <line lrx="1128" lry="405" ulx="250" uly="354">Planeten iſt das Planum; welches durch ſein Mit⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="457" ulx="250" uly="403">telpunkt perpendicular auf die Axe, um welche</line>
        <line lrx="1126" lry="507" ulx="210" uly="455">ſich der Planet herum waͤlzet, gezogen wird, und</line>
        <line lrx="1126" lry="554" ulx="249" uly="504">welches folglich am Himmel auch einen groſſen</line>
        <line lrx="1128" lry="605" ulx="248" uly="553">Zirkul vorſtellet. Die Nodi eines jeglichen Pla⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="654" ulx="249" uly="602">neten ſind nun die Punkte, wo ſich die Fcliptic</line>
      </zone>
      <zone lrx="1138" lry="706" type="textblock" ulx="214" uly="650">
        <line lrx="1138" lry="706" ulx="214" uly="650">deſſelben mit der Ecliptic der Erde durchſchnei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1131" lry="1005" type="textblock" ulx="220" uly="703">
        <line lrx="1127" lry="753" ulx="244" uly="703">det, und daraus iſt klar, daß in dieſem Verſtande</line>
        <line lrx="1127" lry="807" ulx="249" uly="751">die Erde ſelbſt keine Nodos haben koͤnne. Ein</line>
        <line lrx="1131" lry="857" ulx="247" uly="803">jeglicher Planet hat ferner auch ſeine Aequinoctial⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="904" ulx="220" uly="853">punkte, in welchen ſich deſſelben Ecliptic mit ſei⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="956" ulx="247" uly="901">nem eignen gquatore durchſchneidet. Jene</line>
        <line lrx="1131" lry="1005" ulx="232" uly="952">Punkte, nemlich die Nodi, werden nun bey dem,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1053" type="textblock" ulx="251" uly="1002">
        <line lrx="1155" lry="1053" ulx="251" uly="1002">Streetio als unbeweglich angenommen; dieſe aber,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1393" type="textblock" ulx="248" uly="1052">
        <line lrx="1129" lry="1103" ulx="248" uly="1052">nemlich die Aequinoctialpunkte, ſind vermuthlich</line>
        <line lrx="1134" lry="1156" ulx="248" uly="1101">bey allen Planeten, eben wie bey der Erde veraͤn⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1204" ulx="248" uly="1153">derlich, jedoch bey einem mehr, als bey dem an⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="1259" ulx="248" uly="1199">dern, welche Veraͤnderung, wie ſchon gemeldet,</line>
        <line lrx="1133" lry="1308" ulx="249" uly="1251">durch die Obſervationen nicht ſo leicht bemerket</line>
        <line lrx="898" lry="1351" ulx="252" uly="1304">werden kan.</line>
        <line lrx="837" lry="1393" ulx="269" uly="1355">. IX. .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="1528" type="textblock" ulx="249" uly="1400">
        <line lrx="1132" lry="1476" ulx="250" uly="1400">Wenn das Planum orbitæ cometæ</line>
        <line lrx="1130" lry="1528" ulx="249" uly="1473">gegen das Planum der Eclipric unter einem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1589" type="textblock" ulx="249" uly="1535">
        <line lrx="1159" lry="1589" ulx="249" uly="1535">kleinern Winkel als 90 inclinirt iſt, ſo gehet der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="1939" type="textblock" ulx="250" uly="1584">
        <line lrx="1131" lry="1647" ulx="250" uly="1584">Comet von Abend gegen Morgen, wie die</line>
        <line lrx="1120" lry="1694" ulx="292" uly="1635">Planeten: iſt aber dieſer Winkel groͤſſer, ſo</line>
        <line lrx="944" lry="1742" ulx="412" uly="1690">geht er von Morgen gegen</line>
        <line lrx="1133" lry="1859" ulx="259" uly="1796">Bieſes iſt die richtigſte Art, ſich die ruͤckgaͤngi⸗</line>
        <line lrx="1141" lry="1939" ulx="251" uly="1802">D gen Cometen vorzuſtellen, und ihren –ND</line>
        <line lrx="1118" lry="1936" ulx="1073" uly="1907">mi</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="79" type="page" xml:id="s_Bd86a_079">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_079.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="66" lry="1945" type="textblock" ulx="5" uly="1907">
        <line lrx="66" lry="1945" ulx="5" uly="1907">mit</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1705" type="textblock" ulx="212" uly="229">
        <line lrx="1095" lry="277" ulx="491" uly="229">W.) % (. 75</line>
        <line lrx="1101" lry="350" ulx="224" uly="299">mit der Weltordnung zu vergleichen. Man muß</line>
        <line lrx="1109" lry="403" ulx="224" uly="351">aber hierbey auf ihren wahren Lauf, welchen ſie</line>
        <line lrx="1099" lry="452" ulx="224" uly="401">aus der Sonne zu haben ſcheinen, ſehen, und</line>
        <line lrx="1100" lry="499" ulx="223" uly="451">nicht auf denjenigen, welcher uns auf der Erde</line>
        <line lrx="1102" lry="550" ulx="212" uly="502">erſcheinet, indem es oͤfters geſchehen kan, daß</line>
        <line lrx="1103" lry="599" ulx="223" uly="550">ein Comet, welcher uns ruͤckgaͤngig vorkommt,</line>
        <line lrx="1103" lry="649" ulx="225" uly="600">in der That rechtlaͤufig iſt, und hinwiederum ein</line>
        <line lrx="1107" lry="699" ulx="225" uly="650">ruͤcklaͤuſiger uns rechtlaͤufig ſcheint. Ein Comet</line>
        <line lrx="1105" lry="749" ulx="223" uly="700">iſt aber in der That rechtlaͤufig, wenn er aus der</line>
        <line lrx="1106" lry="802" ulx="226" uly="751">Sonne betrachtet nach der Ordnung der himmli⸗</line>
        <line lrx="1106" lry="851" ulx="225" uly="799">ſchen Zeichen fortzugehen ſcheinet, hingegen aber</line>
        <line lrx="1109" lry="902" ulx="226" uly="850">ruͤcklaͤuſig, wenn er ſich gegen dieſe Ordnung be⸗</line>
        <line lrx="1156" lry="951" ulx="227" uly="901">weget. Man beurtheilet nun dieſen Lauf nach</line>
        <line lrx="1117" lry="1008" ulx="226" uly="947">der Ecliptic, als wo ſich die zwoͤlf himmliſchen</line>
        <line lrx="1108" lry="1053" ulx="225" uly="998">Zeichen, deren Ordnung einmal feſtgeſezt iſt, be⸗</line>
        <line lrx="1133" lry="1100" ulx="226" uly="1048">finden, und ungeachtet die Bahnen der Cometen</line>
        <line lrx="1110" lry="1153" ulx="227" uly="1101">gemeiniglich ziemlich ſchief auf der Ecliptic auf⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="1202" ulx="216" uly="1147">ſtehen, ſo werden doch ihre Stellen dergeſtalt mit</line>
        <line lrx="1111" lry="1252" ulx="219" uly="1198">der Ecliptic verglichen, daß man ihre Laͤnge und</line>
        <line lrx="1113" lry="1300" ulx="227" uly="1249">Breite zugleich anzuzeigen pflegt. Aus der Ver⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1348" ulx="229" uly="1296">aͤnderung der Laͤnge, welche aus der Sonne er⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1403" ulx="229" uly="1350">ſcheint, wird nun leicht gefunden, ob der Comet</line>
        <line lrx="1113" lry="1462" ulx="229" uly="1399">recht⸗oder ruͤcklaͤufig ſey. Wenn aber die Bahn</line>
        <line lrx="1115" lry="1500" ulx="229" uly="1448">eines Cometen mit der Ecliptic einen rechten Win⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1555" ulx="230" uly="1496">kel macht, ſo kan man nicht ſagen, ob der ſelbe</line>
        <line lrx="1115" lry="1600" ulx="229" uly="1550">rechtlaͤufig oder ruͤcklaͤufig iſt, indem er immer ei⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="1652" ulx="228" uly="1599">nerley Laͤnge behaͤlt, und nur allein ſeine Breite</line>
        <line lrx="1113" lry="1705" ulx="229" uly="1649">veraͤndert. Dieſes voraus geſezt, ſo betrachte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1750" type="textblock" ulx="230" uly="1700">
        <line lrx="1153" lry="1750" ulx="230" uly="1700">man einen Cometen, wenn er in ſeinem Nodo die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1961" type="textblock" ulx="231" uly="1746">
        <line lrx="1115" lry="1812" ulx="232" uly="1746">Eeliptic durchſchneidet, und meſſe den Winkel,</line>
        <line lrx="1115" lry="1856" ulx="231" uly="1801">welchen ſeine Bahn, darinne er fortgehet, mit</line>
        <line lrx="1118" lry="1907" ulx="231" uly="1850">der Ecliptic, nach der Ordnung der Zeichen, for⸗</line>
        <line lrx="1112" lry="1961" ulx="1007" uly="1911">miret,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="80" type="page" xml:id="s_Bd86a_080">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_080.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1106" lry="353" type="textblock" ulx="231" uly="229">
        <line lrx="786" lry="299" ulx="234" uly="229">76⁰ D) °(.</line>
        <line lrx="1106" lry="353" ulx="231" uly="296">miret, welche die Inclination der Cometenbahn,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1137" lry="402" type="textblock" ulx="230" uly="353">
        <line lrx="1137" lry="402" ulx="230" uly="353">geben wird. Nun iſt klar, daß, wenn dieſer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1106" lry="500" type="textblock" ulx="207" uly="403">
        <line lrx="1104" lry="449" ulx="231" uly="403">Winkel kleiner iſt, als 90 Grad, der Comet nach</line>
        <line lrx="1106" lry="500" ulx="207" uly="453">der Ordnung der Zeichen, fortgehe, und alſo recht⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="552" type="textblock" ulx="230" uly="503">
        <line lrx="1151" lry="552" ulx="230" uly="503">laͤufig ſey: wenn aber beſagter Winkel groͤſſer iſt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="617" type="textblock" ulx="227" uly="559">
        <line lrx="1104" lry="617" ulx="227" uly="559">als 90* ſo wird der Comet zuruͤck gehen. Wenn</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="714" type="textblock" ulx="194" uly="614">
        <line lrx="1142" lry="668" ulx="230" uly="614">man derowegen den Inelinationis⸗Winkel der Co⸗.</line>
        <line lrx="1138" lry="714" ulx="194" uly="665">metenbahnen auf dieſe Art ausdruͤcken ſollte, ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="864" type="textblock" ulx="194" uly="715">
        <line lrx="1104" lry="770" ulx="228" uly="715">haͤtte man nicht noͤthig zu melden, ob der Comet</line>
        <line lrx="1105" lry="814" ulx="204" uly="766">recht⸗oder ruͤcklaͤuſig waͤre, indem ſich dieſes aus</line>
        <line lrx="974" lry="864" ulx="194" uly="815">dem vorigen von ſelbſten verſtuͤnde.</line>
      </zone>
      <zone lrx="685" lry="953" type="textblock" ulx="641" uly="914">
        <line lrx="685" lry="953" ulx="641" uly="914">X.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1056" type="textblock" ulx="219" uly="992">
        <line lrx="1112" lry="1056" ulx="219" uly="992">Wenn ſich die Sonne um ihre eigene</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="1204" type="textblock" ulx="208" uly="1053">
        <line lrx="1104" lry="1105" ulx="208" uly="1053">Axe vom Abend gegen Morgen bewegt, ſo ſchei⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1164" ulx="225" uly="1104">net es, als ob die Planeten motu vertiginis con-</line>
        <line lrx="910" lry="1204" ulx="385" uly="1154">trario ſich bewegen muͤſſen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1894" type="textblock" ulx="185" uly="1233">
        <line lrx="1101" lry="1317" ulx="223" uly="1233">Die hier erwehnte Schwierigkeit kommt haupt⸗</line>
        <line lrx="1103" lry="1337" ulx="297" uly="1289">ſaͤchlich von der nicht genugſam beſtimmten</line>
        <line lrx="1104" lry="1389" ulx="194" uly="1335">Redensart her, wodurch man dergleichen creisfoͤr⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="1441" ulx="220" uly="1388">mige Bewegungen zu beſchreiben pfleet. Man</line>
        <line lrx="1104" lry="1491" ulx="220" uly="1439">pflegt zu ſagen, daß die Sonne nach ihrer taͤgli⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="1540" ulx="220" uly="1488">chen ſichtbaren Bewegung vom Morgen gegen</line>
        <line lrx="1107" lry="1591" ulx="220" uly="1536">Abend fortgehe. Wenn man aber betrachtet, daß</line>
        <line lrx="1098" lry="1641" ulx="185" uly="1588">die Sonne, welche heute bey ihrem Untergang ge⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1690" ulx="218" uly="1639">gen Abend geſtanden, morgen wiederum gegen</line>
        <line lrx="1102" lry="1741" ulx="217" uly="1687">Morgen aufgeht; ſo koͤnte man mit eben dem Recht</line>
        <line lrx="1101" lry="1791" ulx="218" uly="1737">ſagen, daß die Sonne unterdeſſen vom Abend ge⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1839" ulx="217" uly="1790">gen Morgen gelauffen, wodurch, der Redensart</line>
        <line lrx="1107" lry="1894" ulx="191" uly="1839">nach, eine ganz widerwaͤrtige Bewegung ausge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1942" type="textblock" ulx="998" uly="1890">
        <line lrx="1126" lry="1942" ulx="998" uly="1890">druͤckt</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="81" type="page" xml:id="s_Bd86a_081">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_081.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="43" lry="399" type="textblock" ulx="0" uly="370">
        <line lrx="43" lry="399" ulx="0" uly="370">er.</line>
      </zone>
      <zone lrx="33" lry="495" type="textblock" ulx="0" uly="466">
        <line lrx="33" lry="495" ulx="0" uly="466">t⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="35" lry="555" type="textblock" ulx="0" uly="509">
        <line lrx="35" lry="555" ulx="0" uly="509">ſt,</line>
      </zone>
      <zone lrx="70" lry="658" type="textblock" ulx="1" uly="633">
        <line lrx="70" lry="658" ulx="1" uly="633">o⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="66" lry="716" type="textblock" ulx="2" uly="672">
        <line lrx="66" lry="716" ulx="2" uly="672">ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="33" lry="808" type="textblock" ulx="0" uly="727">
        <line lrx="32" lry="757" ulx="2" uly="727">et</line>
        <line lrx="33" lry="808" ulx="0" uly="777">18</line>
      </zone>
      <zone lrx="41" lry="1050" type="textblock" ulx="0" uly="1014">
        <line lrx="41" lry="1050" ulx="0" uly="1014">e</line>
      </zone>
      <zone lrx="29" lry="1147" type="textblock" ulx="0" uly="1124">
        <line lrx="29" lry="1147" ulx="0" uly="1124">1⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="35" lry="1593" type="textblock" ulx="0" uly="1254">
        <line lrx="29" lry="1284" ulx="0" uly="1254">t⸗</line>
        <line lrx="32" lry="1384" ulx="0" uly="1358">r⸗</line>
        <line lrx="32" lry="1434" ulx="0" uly="1408">n</line>
        <line lrx="32" lry="1485" ulx="0" uly="1448">i.</line>
        <line lrx="35" lry="1593" ulx="0" uly="1547">ß</line>
      </zone>
      <zone lrx="26" lry="1633" type="textblock" ulx="0" uly="1608">
        <line lrx="26" lry="1633" ulx="0" uly="1608">2</line>
      </zone>
      <zone lrx="35" lry="1890" type="textblock" ulx="0" uly="1697">
        <line lrx="30" lry="1742" ulx="0" uly="1697">t</line>
        <line lrx="29" lry="1784" ulx="0" uly="1758">e⸗</line>
        <line lrx="28" lry="1835" ulx="0" uly="1803">et</line>
        <line lrx="35" lry="1890" ulx="0" uly="1857">es</line>
      </zone>
      <zone lrx="53" lry="1945" type="textblock" ulx="0" uly="1893">
        <line lrx="53" lry="1945" ulx="0" uly="1893">kt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="1501" type="textblock" ulx="203" uly="180">
        <line lrx="1081" lry="227" ulx="509" uly="180">W) o° (. 77</line>
        <line lrx="1118" lry="302" ulx="203" uly="246">druͤckt wird. Wenn man die Herumdrehung einer</line>
        <line lrx="1086" lry="357" ulx="205" uly="299">Schraube andeuten will, ſo pflegt man zu ſagen,</line>
        <line lrx="1086" lry="409" ulx="204" uly="346">daß dieſelbe entweder von der Rechten zur Linken,</line>
        <line lrx="1088" lry="455" ulx="207" uly="397">oder von der Linken zur Rechten, geſchehe. Allein</line>
        <line lrx="1088" lry="504" ulx="208" uly="446">keine von dieſen Redensarten determinirt die Be⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="559" ulx="207" uly="494">wegung voͤllig, indem beyde ſowohl von einerley,</line>
        <line lrx="1090" lry="603" ulx="207" uly="549">als von widerwaͤrtigen Bewegungen gebraucht wer⸗</line>
        <line lrx="1090" lry="648" ulx="208" uly="599">den koͤnnen. Denn wenn vorwaͤrts die Bewegung</line>
        <line lrx="1092" lry="703" ulx="208" uly="647">von der Rechten zur Linken geſchehen, ſo geſchiehet</line>
        <line lrx="1093" lry="758" ulx="209" uly="691">dieſelbe hinterwaͤrts von der Linken zur Rechten.</line>
        <line lrx="1095" lry="808" ulx="208" uly="742">Dahero ſollte, um alle Verwirrung zu vermeiden,</line>
        <line lrx="1096" lry="857" ulx="209" uly="797">dieſer Umſtand auch bemerket werden. Man koͤnte</line>
        <line lrx="1093" lry="904" ulx="210" uly="851">alſo von einer Schraube ſagen, daß ſie von der</line>
        <line lrx="1095" lry="954" ulx="211" uly="897">Rechten vorwaͤrts herum gegen die Linke gedrehet</line>
        <line lrx="1096" lry="1003" ulx="212" uly="947">werde, und dadurch wuͤrde eben diejenige Bewe⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1056" ulx="213" uly="997">gung angedeutet werden, als wenn man ſagte, die</line>
        <line lrx="1098" lry="1102" ulx="213" uly="1048">Schraube wuͤrde von der Linken hinterwaͤrts herum</line>
        <line lrx="1099" lry="1156" ulx="214" uly="1094">gegen die Rechte gedrehet. Eine gleiche Bewand⸗</line>
        <line lrx="1101" lry="1206" ulx="211" uly="1144">niß hat es auch mit den Redensarten, wenn man</line>
        <line lrx="1099" lry="1255" ulx="215" uly="1199">ſagt, daß ſich die Sonne und die Planeten vom</line>
        <line lrx="1100" lry="1303" ulx="216" uly="1248">Abend gegen Morgen herumdrehen, als welche</line>
        <line lrx="1101" lry="1356" ulx="214" uly="1299">gleichfalls die Sache nicht voͤllig beſtimmen, und</line>
        <line lrx="1102" lry="1406" ulx="214" uly="1348">zu dem in der Frage enthaltenen Zweiſel moͤgen</line>
        <line lrx="1103" lry="1454" ulx="217" uly="1399">Anlaß gegeben haben. In der Aſtronomie wird</line>
        <line lrx="1130" lry="1501" ulx="214" uly="1452">aber dieſe Verwirrung vermieden, wenn man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="1554" type="textblock" ulx="200" uly="1499">
        <line lrx="1104" lry="1554" ulx="200" uly="1499">ſagt: daß dieſe Bewegungen der Sonne und der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1756" type="textblock" ulx="217" uly="1549">
        <line lrx="1106" lry="1606" ulx="217" uly="1549">Planeten um ihre Axen, nach der Ordnung der</line>
        <line lrx="1118" lry="1656" ulx="220" uly="1596">himmliſchen Zeichen geſchehe, und wenn man ſich</line>
        <line lrx="1107" lry="1710" ulx="221" uly="1647">nur dieſer Redensarten bedienet, ſo wird man bald</line>
        <line lrx="1108" lry="1756" ulx="222" uly="1700">ſehen, daß die gemachten Schwierigkeiten von</line>
      </zone>
      <zone lrx="595" lry="1808" type="textblock" ulx="196" uly="1756">
        <line lrx="595" lry="1808" ulx="196" uly="1756">ſelbſten verſchwinden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1885" type="textblock" ulx="1029" uly="1824">
        <line lrx="1107" lry="1885" ulx="1029" uly="1824">XI.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="82" type="page" xml:id="s_Bd86a_082">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_082.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="809" lry="297" type="textblock" ulx="241" uly="185">
        <line lrx="809" lry="239" ulx="241" uly="185">785 y) o (</line>
        <line lrx="714" lry="297" ulx="648" uly="261">XI.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1137" type="textblock" ulx="201" uly="285">
        <line lrx="1115" lry="395" ulx="238" uly="285">Die Sonne und ein Comet koͤnneni in ih⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="474" ulx="240" uly="383">rer Bewegung nicht erhalten werden, auſſer ſie be⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="492" ulx="238" uly="438">wegen ſich um einen Ruhepunkt, deſſen Entfernung</line>
        <line lrx="1116" lry="540" ulx="236" uly="490">von dem Mittelpunkt der Sonme ſich verhaͤlt zu</line>
        <line lrx="1117" lry="589" ulx="235" uly="539">der Weite von dem Mittelpunkt des Cometen,</line>
        <line lrx="1118" lry="640" ulx="201" uly="588">wie die Quantitaͤt der Marerie des Cometen zu</line>
        <line lrx="1119" lry="685" ulx="236" uly="639">der Quantitaͤt der Materie der Sonne. Wenn</line>
        <line lrx="1119" lry="751" ulx="236" uly="672">alſo ein Comet eine ſehr ablange Ellipſin beſchrei⸗</line>
        <line lrx="1120" lry="791" ulx="236" uly="737">bet, und er ſich im Aphelio befindet, ſo muͤßte</line>
        <line lrx="1120" lry="840" ulx="235" uly="791">das Centrum gravitatis commune des ganzen</line>
        <line lrx="1127" lry="906" ulx="236" uly="830">Syſtematis planetarii verruͤckt werden, und</line>
        <line lrx="1123" lry="938" ulx="238" uly="888">extra Centrum Solis fallen. Man koͤnte zwar</line>
        <line lrx="1121" lry="988" ulx="240" uly="939">darauf antworten, daß dieſes deswegen nicht ge⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="1038" ulx="237" uly="988">ſchehen, weil nicht alle Planeten auf einer Seite</line>
        <line lrx="1010" lry="1089" ulx="356" uly="1037">der Sonne in einer geraden Linie auf</line>
        <line lrx="860" lry="1137" ulx="478" uly="1088">eeinmal ſtehen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1229" type="textblock" ulx="234" uly="1127">
        <line lrx="1168" lry="1229" ulx="234" uly="1127">Es iſt in der newtonianiſchen Philoſophie eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1126" lry="1350" type="textblock" ulx="225" uly="1199">
        <line lrx="1125" lry="1252" ulx="317" uly="1199">ausgemachte Sache, daß ſich die Planeten</line>
        <line lrx="1124" lry="1309" ulx="234" uly="1226">nicht um den Mittelpunkt der Sonne, ſondern um</line>
        <line lrx="1126" lry="1350" ulx="225" uly="1301">das allgemeine Centrum gravitatis der Sonne,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="1408" type="textblock" ulx="234" uly="1329">
        <line lrx="1127" lry="1408" ulx="234" uly="1329">und der Planeten, wie auch der Cometen, bewe⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1898" type="textblock" ulx="212" uly="1398">
        <line lrx="1128" lry="1462" ulx="212" uly="1398">gen, und daß dieſes Centrum gravitatis wuͤrk⸗</line>
        <line lrx="1129" lry="1500" ulx="220" uly="1430">lich ſtill ſtehe, dahero ſich die Sonne ſelbſt um</line>
        <line lrx="1130" lry="1549" ulx="234" uly="1500">daſſelbe herum bewege. Die Sonne uͤbertrift</line>
        <line lrx="1136" lry="1599" ulx="241" uly="1549">aber alle Planeten und Cometen an ihrer Groͤſſe</line>
        <line lrx="1130" lry="1651" ulx="230" uly="1601">ſo ſehr, daß erwehntes Centrum gravitatis ſel⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1700" ulx="243" uly="1650">ten nur auſſer der Sonne faͤllt. Unterdeſſen iſt</line>
        <line lrx="1133" lry="1762" ulx="242" uly="1700">nicht zu laͤugnen, daß, wenn ſich alle Planeten zu⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1800" ulx="245" uly="1733">gleich auf einer Seite, und auch alle Cometen auf</line>
        <line lrx="1136" lry="1872" ulx="245" uly="1800">eben derſelben Seite in ihren Apheliis befinden</line>
        <line lrx="1139" lry="1898" ulx="1020" uly="1851">ſollten,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="295" type="textblock" ulx="1268" uly="248">
        <line lrx="1334" lry="295" ulx="1268" uly="248">ſollt</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="83" type="page" xml:id="s_Bd86a_083">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_083.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="41" lry="549" type="textblock" ulx="0" uly="414">
        <line lrx="41" lry="442" ulx="0" uly="414">e⸗</line>
        <line lrx="39" lry="501" ulx="0" uly="462">ng</line>
        <line lrx="39" lry="549" ulx="2" uly="513">zu</line>
      </zone>
      <zone lrx="46" lry="1050" type="textblock" ulx="0" uly="611">
        <line lrx="41" lry="650" ulx="4" uly="611">zu</line>
        <line lrx="42" lry="691" ulx="0" uly="661">an</line>
        <line lrx="42" lry="740" ulx="1" uly="702">ei⸗</line>
        <line lrx="43" lry="795" ulx="0" uly="751">te</line>
        <line lrx="43" lry="841" ulx="3" uly="811">en</line>
        <line lrx="20" lry="890" ulx="0" uly="861">n</line>
        <line lrx="46" lry="947" ulx="0" uly="905">ar</line>
        <line lrx="44" lry="994" ulx="0" uly="952">e⸗</line>
        <line lrx="45" lry="1050" ulx="3" uly="1002">ite</line>
      </zone>
      <zone lrx="91" lry="1199" type="textblock" ulx="0" uly="1162">
        <line lrx="91" lry="1199" ulx="0" uly="1162">ine</line>
      </zone>
      <zone lrx="49" lry="1359" type="textblock" ulx="0" uly="1217">
        <line lrx="48" lry="1248" ulx="0" uly="1217">ten</line>
        <line lrx="47" lry="1297" ulx="0" uly="1271">m</line>
        <line lrx="49" lry="1359" ulx="1" uly="1321">ne,</line>
      </zone>
      <zone lrx="50" lry="1396" type="textblock" ulx="0" uly="1371">
        <line lrx="50" lry="1396" ulx="0" uly="1371">ve⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="59" lry="1654" type="textblock" ulx="0" uly="1409">
        <line lrx="51" lry="1446" ulx="0" uly="1409">rk⸗</line>
        <line lrx="52" lry="1497" ulx="0" uly="1471">um</line>
        <line lrx="53" lry="1555" ulx="0" uly="1510">rift</line>
        <line lrx="59" lry="1608" ulx="0" uly="1560">ſſe</line>
        <line lrx="53" lry="1654" ulx="0" uly="1611">ſel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="62" lry="1906" type="textblock" ulx="0" uly="1720">
        <line lrx="56" lry="1755" ulx="7" uly="1720">zu⸗</line>
        <line lrx="59" lry="1806" ulx="0" uly="1759">auf</line>
        <line lrx="59" lry="1846" ulx="0" uly="1813">den</line>
        <line lrx="62" lry="1906" ulx="1" uly="1868">ten,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="811" type="textblock" ulx="189" uly="177">
        <line lrx="1067" lry="225" ulx="450" uly="177">W) o° (,. 79</line>
        <line lrx="1071" lry="304" ulx="191" uly="249">ſollten, der Mittelpunkt der Sonne ſehr merklich</line>
        <line lrx="1071" lry="352" ulx="191" uly="300">von dem Centro gravitatis aller dieſer Coͤrper</line>
        <line lrx="1071" lry="402" ulx="191" uly="350">entfernet ſeyn muͤßte, und wenn dieſer Fall zur</line>
        <line lrx="1147" lry="449" ulx="190" uly="400">Wuͤrklichkeit kommen ſollte, man auch den Effect ⸗</line>
        <line lrx="865" lry="501" ulx="190" uly="450">beobachten wuͤrde.</line>
        <line lrx="1075" lry="608" ulx="190" uly="546">Wenn ein Aſtronomus in der Sonne</line>
        <line lrx="1076" lry="662" ulx="189" uly="607">ſtuͤnde, und der Comet ihm einen Planeten be⸗</line>
        <line lrx="1077" lry="707" ulx="192" uly="656">deckte, was wuͤrde dieſe Zuſammenkunft vor</line>
        <line lrx="1077" lry="758" ulx="194" uly="707">eine Wuͤrkung haben? die Aſtronomi haben an⸗</line>
        <line lrx="1077" lry="811" ulx="193" uly="756">gemerkt, daß Saturnus ſeinen Weg aͤndere,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1109" lry="861" type="textblock" ulx="181" uly="806">
        <line lrx="1109" lry="861" ulx="181" uly="806">wenn zwiſchen ihm und der Sonne Jupiter in</line>
      </zone>
      <zone lrx="858" lry="912" type="textblock" ulx="397" uly="857">
        <line lrx="858" lry="912" ulx="397" uly="857">einer graden Linie ſtehet.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1016" type="textblock" ulx="189" uly="917">
        <line lrx="1124" lry="1016" ulx="189" uly="917">Weas fuͤr eine Wuͤrkung in dieſem Fall entſtehen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1083" lry="1082" type="textblock" ulx="195" uly="981">
        <line lrx="1081" lry="1029" ulx="308" uly="981">muͤßte, iſt ſchon oben erklaͤret worden, da</line>
        <line lrx="1083" lry="1082" ulx="195" uly="1031">wir gezeiget, was die Annaͤherung eines Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1083" lry="1134" type="textblock" ulx="169" uly="1077">
        <line lrx="1083" lry="1134" ulx="169" uly="1077">gegen einen Planeten verurſachen koͤnne. Es</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="1228" type="textblock" ulx="198" uly="1130">
        <line lrx="1085" lry="1179" ulx="198" uly="1130">kommt aber hier nicht ſowohl auf die aus der Sonne</line>
        <line lrx="1085" lry="1228" ulx="200" uly="1179">ſcheinbare Conjunction, als auf die wuͤrkliche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1087" lry="1280" type="textblock" ulx="193" uly="1230">
        <line lrx="1087" lry="1280" ulx="193" uly="1230">Naͤhe an, wie im vorigen ſchon zur Gnuͤge dar⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="690" lry="1367" type="textblock" ulx="196" uly="1283">
        <line lrx="473" lry="1332" ulx="196" uly="1283">gethan worden.</line>
        <line lrx="690" lry="1367" ulx="587" uly="1330">XIII.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1086" lry="1438" type="textblock" ulx="189" uly="1365">
        <line lrx="1086" lry="1438" ulx="189" uly="1365">Wenn ein Comet eine Bewegung um</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1737" type="textblock" ulx="204" uly="1436">
        <line lrx="1099" lry="1490" ulx="204" uly="1436">ſeine Axe hat, ſo muß dieſelbe immer langſamer</line>
        <line lrx="1134" lry="1538" ulx="205" uly="1485">werden, je naͤher er zu der Sonne kommt.</line>
        <line lrx="1092" lry="1589" ulx="205" uly="1536">Wir ſchlieſſen dieſes aus der Analogie mit den</line>
        <line lrx="1091" lry="1638" ulx="207" uly="1585">Planekten, unter welchen ſich diejenigen am ge⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="1688" ulx="207" uly="1637">ſchwindeſten um ihre Axen drehen, die von</line>
        <line lrx="1130" lry="1737" ulx="292" uly="1685">der Sonne am weiteſten entfernet ſind.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1136" lry="1923" type="textblock" ulx="206" uly="1757">
        <line lrx="1136" lry="1814" ulx="206" uly="1757">Daß der Schluß, welcher hier aus einer ver⸗.</line>
        <line lrx="1104" lry="1860" ulx="314" uly="1811">meinten Analogie gemacht wird, nicht Stich</line>
        <line lrx="1093" lry="1923" ulx="979" uly="1865">haͤlt,</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="84" type="page" xml:id="s_Bd86a_084">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_084.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="829" lry="217" type="textblock" ulx="261" uly="163">
        <line lrx="829" lry="217" ulx="261" uly="163">80 y) 0o ( .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="346" type="textblock" ulx="254" uly="221">
        <line lrx="1132" lry="296" ulx="262" uly="221">haͤlt, iſt aus demjenigen, was ſchon bey den vori⸗</line>
        <line lrx="1134" lry="346" ulx="254" uly="283">gen Fragen angemerket worden, deutlich zu erſe⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="397" type="textblock" ulx="254" uly="332">
        <line lrx="1155" lry="397" ulx="254" uly="332">hen. Denn daß die Planeten, welche naͤher bey</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1196" type="textblock" ulx="255" uly="382">
        <line lrx="1135" lry="440" ulx="260" uly="382">der Sonne ſind, ſich langſamer um ihre Axe her⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="493" ulx="261" uly="436">um drehen, iſt erſtlich ſehr ungewiß, indem uns</line>
        <line lrx="1137" lry="541" ulx="261" uly="477">noch dieſe Bewegung an dem Saturno und Mer⸗</line>
        <line lrx="1138" lry="587" ulx="260" uly="532">curio unbekant iſt: hernach da der Mars ſich et⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="642" ulx="262" uly="584">was langſamer als die Erde, nemlich in vier und</line>
        <line lrx="1140" lry="696" ulx="261" uly="632">zwanzig Stunden und vierzig Minuten herum</line>
        <line lrx="1141" lry="745" ulx="264" uly="681">drehet, ungeachtet er weiter von der Sonne iſt,</line>
        <line lrx="1143" lry="791" ulx="263" uly="731">als dieſe, ſo kan die vermeynte Regel ſchon nicht</line>
        <line lrx="1141" lry="844" ulx="258" uly="782">beſtehen. Man koͤnte zwar einwenden, daß der</line>
        <line lrx="1144" lry="891" ulx="262" uly="826">Unterſchied zwiſchen der Entfernung des Martis</line>
        <line lrx="1145" lry="941" ulx="263" uly="880">und der Erde nicht groß genug ſey, allein da zwi⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="994" ulx="264" uly="932">ſchen der Erde und der Venus, in Anſehung der</line>
        <line lrx="1146" lry="1041" ulx="255" uly="979">Entfernung von der Sonne, kein groͤſſerer Unter⸗</line>
        <line lrx="1148" lry="1095" ulx="265" uly="1031">ſchied, und ſich die Venus dennoch erſt in drey und</line>
        <line lrx="1148" lry="1146" ulx="265" uly="1078">zwanzig Tagen einmal herum drehet; ſo kan man</line>
        <line lrx="1149" lry="1196" ulx="264" uly="1126">hieraus nicht anders ſchlieſſen, als daß die Her⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1241" type="textblock" ulx="265" uly="1176">
        <line lrx="1160" lry="1241" ulx="265" uly="1176">umdrehung der Planeten ganz und gar nicht nach</line>
      </zone>
      <zone lrx="1154" lry="1496" type="textblock" ulx="252" uly="1226">
        <line lrx="1150" lry="1289" ulx="268" uly="1226">einer feſten Regel aus der Diſtanz von der Sonne</line>
        <line lrx="1152" lry="1342" ulx="261" uly="1275">beſtimmet werden koͤnne. Daß aber eben derſelbe</line>
        <line lrx="1151" lry="1393" ulx="252" uly="1326">Planet, wenn er in ſeiner Bahn der Sonne naͤher</line>
        <line lrx="1154" lry="1440" ulx="266" uly="1377">kommt, ſich langſamer um ſeine Axe herum dre⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="1496" ulx="268" uly="1424">hen ſollte, iſt weder der Theorie noch der Erfah⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1153" lry="1541" type="textblock" ulx="270" uly="1474">
        <line lrx="1153" lry="1541" ulx="270" uly="1474">rung gemaͤß. Denn die erſtere lehret uns, daß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1846" type="textblock" ulx="258" uly="1525">
        <line lrx="1154" lry="1587" ulx="268" uly="1525">ein Coͤrper, welcher einmal eine waͤlzende Bewe⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1646" ulx="268" uly="1575">gung bekommen, dieſelbe beſtaͤndig unveraͤndert</line>
        <line lrx="1156" lry="1694" ulx="270" uly="1624">erhalte, woferne dieſelbe nicht durch aͤuſſerliche</line>
        <line lrx="1157" lry="1741" ulx="273" uly="1674">Kraͤfte verwirret wird. Nun aber iſt die Kraft</line>
        <line lrx="1158" lry="1785" ulx="258" uly="1723">der Sonne nicht vermoͤgend, eine ſolche Wuͤrkung</line>
        <line lrx="1160" lry="1846" ulx="274" uly="1773">hervorzubringen, und fan dahero nicht behauptet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1870" type="textblock" ulx="1027" uly="1823">
        <line lrx="1163" lry="1870" ulx="1027" uly="1823">werden,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="323" type="textblock" ulx="1242" uly="238">
        <line lrx="1333" lry="272" ulx="1242" uly="238">werde</line>
        <line lrx="1330" lry="323" ulx="1245" uly="288">ten d</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="384" type="textblock" ulx="1227" uly="343">
        <line lrx="1333" lry="384" ulx="1227" uly="343">met!</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="471" type="textblock" ulx="1246" uly="433">
        <line lrx="1333" lry="471" ulx="1246" uly="433">Meck</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="522" type="textblock" ulx="1242" uly="486">
        <line lrx="1333" lry="522" ulx="1242" uly="486">daraf</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="576" type="textblock" ulx="1247" uly="545">
        <line lrx="1333" lry="576" ulx="1247" uly="545">unme</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="630" type="textblock" ulx="1239" uly="584">
        <line lrx="1333" lry="630" ulx="1239" uly="584">fahrr</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="720" type="textblock" ulx="1250" uly="632">
        <line lrx="1333" lry="670" ulx="1250" uly="632">Ben</line>
        <line lrx="1319" lry="720" ulx="1251" uly="693">mer</line>
      </zone>
      <zone lrx="1332" lry="780" type="textblock" ulx="1212" uly="732">
        <line lrx="1332" lry="780" ulx="1212" uly="732">befin</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="819" type="textblock" ulx="1256" uly="794">
        <line lrx="1333" lry="819" ulx="1256" uly="794">1002</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="927" type="textblock" ulx="1208" uly="883">
        <line lrx="1333" lry="927" ulx="1208" uly="883">terſch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1331" lry="970" type="textblock" ulx="1253" uly="932">
        <line lrx="1331" lry="970" ulx="1253" uly="932">koͤnn</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="85" type="page" xml:id="s_Bd86a_085">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_085.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="130" lry="1833" type="textblock" ulx="0" uly="245">
        <line lrx="80" lry="284" ulx="0" uly="245">vori⸗</line>
        <line lrx="81" lry="341" ulx="7" uly="297">erſe⸗</line>
        <line lrx="102" lry="391" ulx="25" uly="346">bey</line>
        <line lrx="82" lry="444" ulx="15" uly="397">her⸗</line>
        <line lrx="84" lry="482" ulx="21" uly="452">uns</line>
        <line lrx="84" lry="533" ulx="0" uly="495">Mer⸗</line>
        <line lrx="85" lry="588" ulx="0" uly="547">h et⸗</line>
        <line lrx="84" lry="638" ulx="0" uly="598">und</line>
        <line lrx="87" lry="682" ulx="0" uly="655">erum</line>
        <line lrx="88" lry="739" ulx="0" uly="695">e iſt,</line>
        <line lrx="90" lry="788" ulx="7" uly="745">nicht</line>
        <line lrx="88" lry="837" ulx="0" uly="796">3 der</line>
        <line lrx="91" lry="881" ulx="0" uly="845">artis</line>
        <line lrx="92" lry="939" ulx="0" uly="894">zwi⸗</line>
        <line lrx="92" lry="991" ulx="0" uly="948">g der</line>
        <line lrx="93" lry="1031" ulx="0" uly="993">inter⸗</line>
        <line lrx="95" lry="1087" ulx="0" uly="1045">y und</line>
        <line lrx="95" lry="1129" ulx="17" uly="1102">man</line>
        <line lrx="96" lry="1188" ulx="14" uly="1141">Her⸗</line>
        <line lrx="107" lry="1236" ulx="18" uly="1191">nach</line>
        <line lrx="97" lry="1279" ulx="0" uly="1241">Honne</line>
        <line lrx="99" lry="1337" ulx="2" uly="1290">rſelbe</line>
        <line lrx="98" lry="1386" ulx="0" uly="1340">naͤher</line>
        <line lrx="101" lry="1426" ulx="0" uly="1391">1 dre⸗</line>
        <line lrx="130" lry="1535" ulx="2" uly="1489">„daß</line>
        <line lrx="101" lry="1577" ulx="0" uly="1540">Bewe⸗</line>
        <line lrx="102" lry="1626" ulx="0" uly="1589">indert</line>
        <line lrx="103" lry="1682" ulx="0" uly="1637">erliche</line>
        <line lrx="104" lry="1735" ulx="1" uly="1688">Kraft</line>
        <line lrx="105" lry="1785" ulx="0" uly="1737">rkung</line>
        <line lrx="107" lry="1833" ulx="0" uly="1793">auptet</line>
      </zone>
      <zone lrx="110" lry="1883" type="textblock" ulx="0" uly="1837">
        <line lrx="110" lry="1883" ulx="0" uly="1837">erden,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="296" type="textblock" ulx="189" uly="163">
        <line lrx="1108" lry="230" ulx="507" uly="163">G) o( F 8Sr</line>
        <line lrx="1081" lry="296" ulx="189" uly="239">werden, daß die waͤlzende Bewegung der Plane⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1084" lry="446" type="textblock" ulx="156" uly="291">
        <line lrx="1078" lry="346" ulx="171" uly="291">ten durch die Herannaͤherung zu der Sonne gehem⸗</line>
        <line lrx="1084" lry="399" ulx="174" uly="342">met werden koͤnte. Und wenn auch ja dieſes ge⸗</line>
        <line lrx="1080" lry="446" ulx="156" uly="392">ſchehen ſollte, welches doch den Principiis der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1083" lry="494" type="textblock" ulx="193" uly="440">
        <line lrx="1083" lry="494" ulx="193" uly="440">Mechanic voͤllig zuwider iſt; ſo wuͤrde doch die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1085" lry="551" type="textblock" ulx="189" uly="489">
        <line lrx="1085" lry="551" ulx="189" uly="489">darauf folgende Entfernung den erlittenen Abgang</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="742" type="textblock" ulx="194" uly="539">
        <line lrx="1086" lry="595" ulx="194" uly="539">unmoͤglich wieder erſezen koͤnnen. Aus der Er⸗</line>
        <line lrx="1086" lry="645" ulx="195" uly="590">fahrung aber iſt zur Gnuͤge bekant, daß die taͤgliche</line>
        <line lrx="1118" lry="694" ulx="197" uly="639">Bewegung der Erde im geringſten nicht langſa⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="742" ulx="198" uly="689">mer werde, wenn ſich dieſelbe in ihrem Perihelio</line>
      </zone>
      <zone lrx="1089" lry="794" type="textblock" ulx="159" uly="738">
        <line lrx="1089" lry="794" ulx="159" uly="738">befindet, da ſie doch alsdenn der Sonne um etliche</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="896" type="textblock" ulx="198" uly="789">
        <line lrx="1145" lry="847" ulx="203" uly="789">1000 deutſche Meilen naͤher iſt, als in ihrem</line>
        <line lrx="1091" lry="896" ulx="198" uly="839">Aphelio, und man auch den allergeringſten Un⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="946" type="textblock" ulx="155" uly="887">
        <line lrx="1139" lry="946" ulx="155" uly="887">terſchied in der Zeit ſehr leicht wuͤrde bemerken</line>
      </zone>
      <zone lrx="1112" lry="1188" type="textblock" ulx="200" uly="946">
        <line lrx="786" lry="995" ulx="200" uly="946">koͤnnen.</line>
        <line lrx="1112" lry="1125" ulx="204" uly="1062">Sollte man nicht hieraus einen ertraͤg⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="1188" ulx="206" uly="1122">lichern Zuſtand vor die Einwohner der Cometen</line>
      </zone>
      <zone lrx="975" lry="1263" type="textblock" ulx="329" uly="1170">
        <line lrx="975" lry="1232" ulx="329" uly="1170">ſchlieſſen, wenn welche vorhanden</line>
        <line lrx="715" lry="1263" ulx="590" uly="1232">waͤren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="1362" type="textblock" ulx="199" uly="1283">
        <line lrx="1100" lry="1362" ulx="199" uly="1283">Worinnen der Vortheil, welchen die Einwohner</line>
      </zone>
      <zone lrx="1139" lry="1888" type="textblock" ulx="206" uly="1334">
        <line lrx="1101" lry="1381" ulx="318" uly="1334">eines Cometen von der langſamen Bewe⸗</line>
        <line lrx="1102" lry="1433" ulx="206" uly="1384">gung um die Axe im Perihelio genieſſen koͤnten,</line>
        <line lrx="1139" lry="1486" ulx="210" uly="1434">beſtehe, iſt nicht leicht zu ergruͤnden. Wenn</line>
        <line lrx="1102" lry="1531" ulx="209" uly="1484">ein Comet in ſeinem Perihelio der Sonne noch</line>
        <line lrx="1112" lry="1585" ulx="209" uly="1534">naͤher, als der Mercurius kommt; ſo muß die</line>
        <line lrx="1109" lry="1635" ulx="212" uly="1580">Hize gewiß ganz auſſerordentlich groß, und viel⸗</line>
        <line lrx="1105" lry="1685" ulx="211" uly="1632">leicht der Comet ſelbſt in Feuer und Flammen ge⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1734" ulx="213" uly="1683">ſezt werden. Wenn ſich alsdenn nun der Comer</line>
        <line lrx="1107" lry="1789" ulx="213" uly="1730">ſehr langſam herum drehete; ſo muͤßte die Hize an</line>
        <line lrx="1129" lry="1888" ulx="211" uly="1778">einem Ort allzuſehr nberhand nehtnen, Man</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="86" type="page" xml:id="s_Bd86a_086">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_086.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1147" lry="967" type="textblock" ulx="211" uly="173">
        <line lrx="833" lry="230" ulx="258" uly="173">82 DV) „m(O</line>
        <line lrx="1142" lry="318" ulx="253" uly="234">haͤtte alſo vielmehr Urſache zu behaupten, daß als⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="367" ulx="253" uly="300">denn die Herumdrehung weit geſchwinder waͤre,</line>
        <line lrx="1141" lry="403" ulx="252" uly="355">damit die ſo groſſe Hize an einem Ort nur eine</line>
        <line lrx="1146" lry="456" ulx="255" uly="403">ſehr kurze Zeit dauren moͤchte. Im uͤbrigen aber</line>
        <line lrx="1144" lry="504" ulx="254" uly="454">iſt ſo viel gewiß, daß ſich in einem Cometen un⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="554" ulx="253" uly="503">moͤglich dergleichen Einwohner befinden, als auf</line>
        <line lrx="1145" lry="604" ulx="217" uly="554">unſerer Erde, oder in einem andern Planeten, in⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="652" ulx="254" uly="603">dem keine von dieſen Arten eine weit groͤſſere Kaͤl⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="718" ulx="233" uly="651">te, als im Saturno, und darauf noch eine groͤſ⸗</line>
        <line lrx="1146" lry="755" ulx="243" uly="686">ſere Hize, als im Mercurio, ausſtehen koͤnte. Man</line>
        <line lrx="1145" lry="804" ulx="253" uly="755">iſt demnach genoͤthiget zu ſagen, daß, wenn ja die</line>
        <line lrx="1146" lry="853" ulx="211" uly="804">Codmeten mit Einwohnern angefuͤllet ſind, dieſel⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="902" ulx="255" uly="854">ben von einer ganz verſchiedenen und uns unbe⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="967" ulx="255" uly="897">reiflichen Natur ſeyn muͤßten, und in dieſem Fall</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1001" type="textblock" ulx="237" uly="953">
        <line lrx="1156" lry="1001" ulx="237" uly="953">koͤnnen wir auch nicht ſagen, was denſelben in An⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1145" lry="1147" type="textblock" ulx="208" uly="1004">
        <line lrx="1145" lry="1079" ulx="213" uly="1004">ſehung der herumwelzenden Bewegung um die</line>
        <line lrx="1129" lry="1147" ulx="208" uly="1051">3 Are . utraͤglicher⸗ ſeyn wuͤrde oder nicht.</line>
      </zone>
      <zone lrx="750" lry="1166" type="textblock" ulx="659" uly="1128">
        <line lrx="750" lry="1166" ulx="659" uly="1128">XV.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1246" type="textblock" ulx="255" uly="1125">
        <line lrx="1161" lry="1246" ulx="255" uly="1125">Wie iſt es moͤglich, daß ein Comet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1147" lry="1288" type="textblock" ulx="258" uly="1234">
        <line lrx="1147" lry="1288" ulx="258" uly="1234">ſich aus einem Syſtemate in das andere bewege,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1184" lry="1336" type="textblock" ulx="254" uly="1284">
        <line lrx="1184" lry="1336" ulx="254" uly="1284">wie der Herr Autor behauptet. Sollte er ſeine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1148" lry="1385" type="textblock" ulx="254" uly="1332">
        <line lrx="1148" lry="1385" ulx="254" uly="1332">vim centripetam, die ihn gegen einen Fixſtern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1149" lry="1474" type="textblock" ulx="177" uly="1383">
        <line lrx="1149" lry="1474" ulx="177" uly="1383">anziehet, verlieren, oder ſollten in beyden Brenn⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1101" lry="1534" type="textblock" ulx="257" uly="1431">
        <line lrx="1101" lry="1524" ulx="257" uly="1431"> Yunklen⸗ ſeiner. elliptiſchen Bahn Sonnen</line>
        <line lrx="912" lry="1534" ulx="638" uly="1487">liegen? .</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1611" type="textblock" ulx="276" uly="1514">
        <line lrx="1151" lry="1611" ulx="276" uly="1514">rgeachtet i im vorhergehenden nirgends behaup⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1682" type="textblock" ulx="324" uly="1595">
        <line lrx="1204" lry="1645" ulx="324" uly="1595">tet worden, daß ein Comet wuͤrklich aus ei⸗</line>
        <line lrx="1334" lry="1682" ulx="1167" uly="1642">zu die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1701" type="textblock" ulx="253" uly="1644">
        <line lrx="1150" lry="1701" ulx="253" uly="1644">nen Syſtemare in ein anderes heruͤber gehe; ſo</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1749" type="textblock" ulx="251" uly="1664">
        <line lrx="1160" lry="1749" ulx="251" uly="1664">kan doch die Moͤglichkeit nicht gelaͤugnet werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1879" type="textblock" ulx="212" uly="1741">
        <line lrx="1150" lry="1807" ulx="212" uly="1741">Die Bewegung eines Planeten oder Cometen ruͤh⸗</line>
        <line lrx="1151" lry="1879" ulx="252" uly="1779">ret von der ihm anfaͤnglich eingedruckten Bewe⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1922" type="textblock" ulx="252" uly="1849">
        <line lrx="1151" lry="1922" ulx="252" uly="1849">*4 . e dung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="784" type="textblock" ulx="1242" uly="308">
        <line lrx="1334" lry="344" ulx="1266" uly="308">gun</line>
        <line lrx="1327" lry="388" ulx="1265" uly="350">daß</line>
        <line lrx="1331" lry="446" ulx="1264" uly="400">eine</line>
        <line lrx="1334" lry="492" ulx="1242" uly="446">ſoga</line>
        <line lrx="1334" lry="534" ulx="1261" uly="496">Wer</line>
        <line lrx="1334" lry="595" ulx="1256" uly="547">Plai</line>
        <line lrx="1334" lry="639" ulx="1258" uly="598">dieſe</line>
        <line lrx="1334" lry="682" ulx="1256" uly="649">den</line>
        <line lrx="1334" lry="741" ulx="1254" uly="696">ſie in</line>
        <line lrx="1334" lry="784" ulx="1252" uly="745">Sat</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="850" type="textblock" ulx="1252" uly="790">
        <line lrx="1334" lry="850" ulx="1252" uly="790">ſtehe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1286" type="textblock" ulx="1243" uly="843">
        <line lrx="1333" lry="883" ulx="1251" uly="843">Com</line>
        <line lrx="1334" lry="932" ulx="1248" uly="901">von</line>
        <line lrx="1334" lry="993" ulx="1249" uly="949">es ge</line>
        <line lrx="1323" lry="1039" ulx="1248" uly="998">nach</line>
        <line lrx="1325" lry="1088" ulx="1246" uly="1044">ſtern</line>
        <line lrx="1330" lry="1143" ulx="1245" uly="1093">ben z</line>
        <line lrx="1332" lry="1180" ulx="1243" uly="1147">alsde</line>
        <line lrx="1334" lry="1230" ulx="1243" uly="1192">ben a</line>
        <line lrx="1334" lry="1286" ulx="1243" uly="1243">lich e</line>
      </zone>
      <zone lrx="1317" lry="1337" type="textblock" ulx="1218" uly="1295">
        <line lrx="1317" lry="1337" ulx="1218" uly="1295">nach</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1633" type="textblock" ulx="1237" uly="1341">
        <line lrx="1334" lry="1385" ulx="1241" uly="1341">ſchrei</line>
        <line lrx="1334" lry="1437" ulx="1240" uly="1399">mer</line>
        <line lrx="1334" lry="1483" ulx="1238" uly="1438">ſeine</line>
        <line lrx="1334" lry="1539" ulx="1238" uly="1489">fortſe⸗</line>
        <line lrx="1334" lry="1579" ulx="1237" uly="1545">endlie</line>
        <line lrx="1333" lry="1633" ulx="1238" uly="1588">ſo wuͤ</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1879" type="textblock" ulx="1231" uly="1697">
        <line lrx="1334" lry="1728" ulx="1236" uly="1697">neue!</line>
        <line lrx="1334" lry="1785" ulx="1233" uly="1739">darf</line>
        <line lrx="1334" lry="1826" ulx="1232" uly="1790">ton ů</line>
        <line lrx="1333" lry="1879" ulx="1231" uly="1845">werde</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="87" type="page" xml:id="s_Bd86a_087">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_087.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1085" lry="419" type="textblock" ulx="184" uly="310">
        <line lrx="1085" lry="375" ulx="184" uly="310">gung her. Dieſelbe kan nun ſo beſchaffen ſeyn,</line>
        <line lrx="1066" lry="419" ulx="184" uly="359">daß der Coͤrper entweder in einen Zirkul „oder in</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="620" type="textblock" ulx="138" uly="409">
        <line lrx="1167" lry="471" ulx="181" uly="409">einer Ellipfi, oder in einer Parabel, oder auch</line>
        <line lrx="1065" lry="523" ulx="160" uly="456">ſogar in einer Hyperbel ſeinen Lauf vollfuͤhre.</line>
        <line lrx="1183" lry="574" ulx="178" uly="506">Wenn wir nun den Fall betrachten, daß ſich ein</line>
        <line lrx="1063" lry="620" ulx="138" uly="556">Planet oder Comet in einer Ellipſi bewege, ſo kan</line>
      </zone>
      <zone lrx="1108" lry="1216" type="textblock" ulx="162" uly="608">
        <line lrx="1062" lry="671" ulx="176" uly="608">dieſelbe mehr oder weniger ablang ſeyn, und bey</line>
        <line lrx="1062" lry="725" ulx="174" uly="658">den meiſten Cometen iſt dieſelbe ſo ablang, daß</line>
        <line lrx="1057" lry="768" ulx="172" uly="705">ſie in ihrem Aphelio ſich viel weiter, als der</line>
        <line lrx="1097" lry="819" ulx="170" uly="754">Saturnus, von der Sonne entfernen. Nichts</line>
        <line lrx="1078" lry="869" ulx="170" uly="803">ſtehet alſo der Moͤglichkeit im Wege, daß ſich ein</line>
        <line lrx="1057" lry="914" ulx="169" uly="853">Comet viel 1000 mal weiter, als der Saturnus</line>
        <line lrx="1055" lry="966" ulx="166" uly="908">von der Sonne entfernte, und in dieſem Fall koͤnte</line>
        <line lrx="1053" lry="1015" ulx="167" uly="959">es geſchehen, daß, ehe er ſeinen Lauf wiederum</line>
        <line lrx="1053" lry="1073" ulx="166" uly="1007">nach der Sonne umwendete, er einem andern Fix.⸗</line>
        <line lrx="1053" lry="1119" ulx="164" uly="1054">ſtern ſo nahe kaͤme, daß er von der Kraft deſſel⸗</line>
        <line lrx="1108" lry="1167" ulx="163" uly="1103">ben zu ſeinem Syſtemate hingeriſſen wuͤrde, und</line>
        <line lrx="1067" lry="1216" ulx="162" uly="1156">alsdenn eine ganz andere krumme Linie zu beſchrei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1050" lry="1269" type="textblock" ulx="145" uly="1201">
        <line lrx="1050" lry="1269" ulx="145" uly="1201">ben anfienge. Sollte aber dem Cometen anfaͤng⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="1319" type="textblock" ulx="161" uly="1252">
        <line lrx="1079" lry="1319" ulx="161" uly="1252">lich eine ſolche Bewegung eingedruckt worden ſeyn,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1047" lry="1367" type="textblock" ulx="136" uly="1305">
        <line lrx="1047" lry="1367" ulx="136" uly="1305">nach welcher er eine Parabel oder Hyperbel be⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1080" lry="1667" type="textblock" ulx="155" uly="1350">
        <line lrx="1045" lry="1415" ulx="159" uly="1350">ſchreiben muͤßte, ſo iſt gewiß, daß derſelbe nim⸗</line>
        <line lrx="1044" lry="1465" ulx="158" uly="1406">mer wieder gegen die Sonne kommen „ ſondern</line>
        <line lrx="1080" lry="1519" ulx="156" uly="1448">ſeine Bewegung beſtaͤndig von der Sonne hinweg</line>
        <line lrx="1072" lry="1566" ulx="156" uly="1498">fortſezen wuͤrde. Weilen er nun auf dieſe Art</line>
        <line lrx="1062" lry="1618" ulx="155" uly="1554">endlich in ein anderes Syſtema einruͤcken muͤßte,</line>
        <line lrx="1061" lry="1667" ulx="155" uly="1598">ſo wuͤrde er uns voͤllig geraubet werden. Es iſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="1765" type="textblock" ulx="85" uly="1651">
        <line lrx="1124" lry="1716" ulx="85" uly="1651">zu dieſem Ende nicht noͤthig, daß man noch eie</line>
        <line lrx="1076" lry="1765" ulx="154" uly="1703">neue Kraft in dem andern Foco annehme: man</line>
      </zone>
      <zone lrx="1039" lry="1968" type="textblock" ulx="149" uly="1749">
        <line lrx="1039" lry="1816" ulx="151" uly="1749">darf nur die Rechnungen, welche der groſſe New⸗</line>
        <line lrx="1038" lry="1866" ulx="150" uly="1799">ton uͤber dieſe Materie angeſtellt, nachſehen, ſo</line>
        <line lrx="1037" lry="1918" ulx="149" uly="1855">werden alle Zweifel, weiche durch bloſſe Worte</line>
        <line lrx="1037" lry="1968" ulx="582" uly="1909">F 2 nicht</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="88" type="page" xml:id="s_Bd86a_088">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_088.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1159" lry="739" type="textblock" ulx="239" uly="239">
        <line lrx="893" lry="305" ulx="239" uly="239">84 W) °(..</line>
        <line lrx="1136" lry="379" ulx="254" uly="301">nicht ſo leicht gehoben werden koͤnnen, weg⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="562" ulx="258" uly="477">Durch die Annaͤherung eines Cometen</line>
        <line lrx="1140" lry="608" ulx="260" uly="530">an die Sonne, Planeten, und andere Cometen,</line>
        <line lrx="1159" lry="671" ulx="260" uly="581">kan ſeine Bahn ſo verruͤckt werden, daß er bey</line>
        <line lrx="1094" lry="736" ulx="314" uly="631">ſeiner Ruͤckkehr zu ung ganz unerkenntlich</line>
        <line lrx="1144" lry="739" ulx="653" uly="685">wird.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1175" type="textblock" ulx="234" uly="744">
        <line lrx="1149" lry="862" ulx="263" uly="744">A dieſe Frage iſt in einer von den vorhergehen⸗</line>
        <line lrx="1149" lry="870" ulx="328" uly="792">den Beantwortungen ſchon genugſame Erlaͤu⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="923" ulx="265" uly="846">terung gegeben worden. Denn da wir keine an⸗</line>
        <line lrx="1152" lry="967" ulx="267" uly="899">dern Mittel haben, eben denſelben wiederum zu</line>
        <line lrx="1154" lry="1017" ulx="268" uly="946">erkennen, als durch die Uebereinſtimmung der</line>
        <line lrx="1156" lry="1073" ulx="238" uly="992">Bahnen, welche aus den Obſervationen hergelei⸗</line>
        <line lrx="1157" lry="1116" ulx="272" uly="1045">tet worden; ſo iſt freylich nicht moͤglich, eben den⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1175" ulx="234" uly="1093">ſelben Cometen, wenn er auch, nachdem er eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1189" lry="1227" type="textblock" ulx="274" uly="1143">
        <line lrx="1189" lry="1227" ulx="274" uly="1143">ſo merkliche Veraͤnderung in ſeinem Lauf erlitten,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1161" lry="1266" type="textblock" ulx="229" uly="1191">
        <line lrx="1161" lry="1266" ulx="229" uly="1191">wieder ſichtbar wuͤrde, zu erkennen, wenn wir</line>
      </zone>
      <zone lrx="1189" lry="1319" type="textblock" ulx="277" uly="1237">
        <line lrx="1189" lry="1319" ulx="277" uly="1237">nicht die Veraͤnderung ſelbſt beobachtet haͤtten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1416" type="textblock" ulx="271" uly="1290">
        <line lrx="1167" lry="1368" ulx="277" uly="1290">Dieſe Frage trift aber die Planeten ſowohl, als</line>
        <line lrx="1168" lry="1416" ulx="271" uly="1342">die Cometen. Denn laßt uns ſezen, daß zum</line>
      </zone>
      <zone lrx="1193" lry="1471" type="textblock" ulx="282" uly="1395">
        <line lrx="1193" lry="1471" ulx="282" uly="1395">Exempel der Mars, wenn er in ſeiner Conjun-</line>
      </zone>
      <zone lrx="1176" lry="1620" type="textblock" ulx="271" uly="1440">
        <line lrx="1172" lry="1514" ulx="285" uly="1440">Rion mit der Sonne, und uns folglich nicht ſicht⸗</line>
        <line lrx="1174" lry="1567" ulx="284" uly="1488">bar iſt, einen ſolchen Stoß erlitten, wodurch ſein</line>
        <line lrx="1176" lry="1620" ulx="271" uly="1539">Lauf voͤllig geaͤndert wuͤrde; wie wuͤrden wir als⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1198" lry="1669" type="textblock" ulx="288" uly="1588">
        <line lrx="1198" lry="1669" ulx="288" uly="1588">denn, wenn wir ihn hernach wieder zu Geſichte</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1714" type="textblock" ulx="291" uly="1639">
        <line lrx="1179" lry="1714" ulx="291" uly="1639">bekaͤmen, gewiß ſeyn koͤnnen, daß es der ſoge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1179" lry="1765" type="textblock" ulx="291" uly="1694">
        <line lrx="1179" lry="1765" ulx="291" uly="1694">nannte Planet Mars waͤre. Wir wuͤrden zwar</line>
      </zone>
      <zone lrx="1183" lry="1867" type="textblock" ulx="293" uly="1737">
        <line lrx="1182" lry="1816" ulx="293" uly="1737">den vorigen Martem nicht mehr ſehen, aber doch</line>
        <line lrx="1183" lry="1867" ulx="297" uly="1790">keine Merkmale uͤbrig behalten, woraus wir ſicher</line>
      </zone>
      <zone lrx="1184" lry="1968" type="textblock" ulx="283" uly="1837">
        <line lrx="1184" lry="1924" ulx="283" uly="1837">ſchlieſſen koͤnten, daß der nachgehends uns erſchei⸗</line>
        <line lrx="1184" lry="1968" ulx="448" uly="1891">nende</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1643" type="textblock" ulx="1313" uly="1170">
        <line lrx="1334" lry="1643" ulx="1313" uly="1170"> „e, „</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="89" type="page" xml:id="s_Bd86a_089">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_089.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="69" lry="356" type="textblock" ulx="0" uly="309">
        <line lrx="69" lry="356" ulx="0" uly="309">veg⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="71" lry="531" type="textblock" ulx="0" uly="487">
        <line lrx="71" lry="531" ulx="0" uly="487">ten</line>
      </zone>
      <zone lrx="114" lry="586" type="textblock" ulx="0" uly="548">
        <line lrx="114" lry="586" ulx="0" uly="548">ten,</line>
      </zone>
      <zone lrx="93" lry="689" type="textblock" ulx="0" uly="591">
        <line lrx="93" lry="637" ulx="16" uly="591">bey</line>
        <line lrx="27" lry="689" ulx="0" uly="641">h</line>
      </zone>
      <zone lrx="92" lry="1138" type="textblock" ulx="0" uly="753">
        <line lrx="82" lry="800" ulx="0" uly="753">hen⸗</line>
        <line lrx="82" lry="840" ulx="0" uly="802">rlaͤu⸗</line>
        <line lrx="86" lry="892" ulx="0" uly="863">e an⸗</line>
        <line lrx="85" lry="948" ulx="0" uly="912">n zu</line>
        <line lrx="87" lry="999" ulx="0" uly="955"> der</line>
        <line lrx="89" lry="1050" ulx="0" uly="1002">gelei⸗</line>
        <line lrx="90" lry="1088" ulx="0" uly="1056">den⸗</line>
        <line lrx="92" lry="1138" ulx="24" uly="1102">eine</line>
      </zone>
      <zone lrx="123" lry="1196" type="textblock" ulx="0" uly="1152">
        <line lrx="123" lry="1196" ulx="0" uly="1152">itten,</line>
      </zone>
      <zone lrx="94" lry="1237" type="textblock" ulx="0" uly="1200">
        <line lrx="94" lry="1237" ulx="0" uly="1200">wir</line>
      </zone>
      <zone lrx="122" lry="1288" type="textblock" ulx="2" uly="1250">
        <line lrx="122" lry="1288" ulx="2" uly="1250">aͤtten.</line>
      </zone>
      <zone lrx="109" lry="1587" type="textblock" ulx="0" uly="1300">
        <line lrx="100" lry="1347" ulx="0" uly="1300">„ als</line>
        <line lrx="101" lry="1396" ulx="0" uly="1352">3 zum</line>
        <line lrx="102" lry="1447" ulx="0" uly="1400">njun-</line>
        <line lrx="105" lry="1500" ulx="1" uly="1446">t ſicht⸗</line>
        <line lrx="107" lry="1545" ulx="0" uly="1498">ch ſein</line>
        <line lrx="109" lry="1587" ulx="4" uly="1549">r als⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="131" lry="1645" type="textblock" ulx="0" uly="1598">
        <line lrx="131" lry="1645" ulx="0" uly="1598">eſichte</line>
      </zone>
      <zone lrx="112" lry="1695" type="textblock" ulx="0" uly="1649">
        <line lrx="112" lry="1695" ulx="0" uly="1649">r ſoge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="134" lry="1746" type="textblock" ulx="0" uly="1707">
        <line lrx="134" lry="1746" ulx="0" uly="1707">zwar</line>
      </zone>
      <zone lrx="117" lry="1896" type="textblock" ulx="0" uly="1746">
        <line lrx="115" lry="1790" ulx="1" uly="1746">r doch</line>
        <line lrx="116" lry="1846" ulx="0" uly="1799">r ſicher</line>
        <line lrx="117" lry="1896" ulx="0" uly="1847">erſchei⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="117" lry="1945" type="textblock" ulx="10" uly="1900">
        <line lrx="117" lry="1945" ulx="10" uly="1900">nende</line>
      </zone>
      <zone lrx="1164" lry="323" type="textblock" ulx="216" uly="158">
        <line lrx="1136" lry="244" ulx="523" uly="158">hH 85</line>
        <line lrx="1164" lry="323" ulx="216" uly="243">nende neue Himmelscoͤrper eben der Mars waͤre.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1141" lry="426" type="textblock" ulx="138" uly="295">
        <line lrx="1141" lry="373" ulx="138" uly="295">Da nun eine ſolche Veraͤnderung bey den Plane⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="426" ulx="184" uly="353">ten moͤglich iſt, ſo hat man ſich nicht zu verwun⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1114" lry="623" type="textblock" ulx="222" uly="395">
        <line lrx="1106" lry="478" ulx="222" uly="395">dern, wenn bey den Cometen ein gleiches geſchehen</line>
        <line lrx="1113" lry="535" ulx="224" uly="444">ſollte. Unterdeſſen haben wir doch keine gegruͤn⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="573" ulx="225" uly="497">dete Urſache, zu glauben, daß bisher mit einem</line>
        <line lrx="1062" lry="623" ulx="227" uly="546">Cometen eine ſolche Veraͤnderung vorgegangen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="734" lry="701" type="textblock" ulx="609" uly="661">
        <line lrx="734" lry="701" ulx="609" uly="661">XVII.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="863" type="textblock" ulx="235" uly="715">
        <line lrx="1119" lry="810" ulx="235" uly="715">Da die Cometen ſich gemeiniglich in</line>
        <line lrx="1121" lry="863" ulx="236" uly="774">ſolchen Flaͤchen bewegen, welche mit der Ecliptic</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="912" type="textblock" ulx="225" uly="816">
        <line lrx="1124" lry="912" ulx="225" uly="816">ſehr groſſe Winkel machen; ſo ſcheinet es nicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1151" lry="1672" type="textblock" ulx="238" uly="876">
        <line lrx="1123" lry="960" ulx="238" uly="876">wohl moͤglich zu ſeyn, daß ein Comet der Erde</line>
        <line lrx="1077" lry="1012" ulx="261" uly="926">ſehr nahe kommen, oder gar an dieſelbe</line>
        <line lrx="1049" lry="1065" ulx="302" uly="987">. ſtoſſen ſollteꝛ?:</line>
        <line lrx="1147" lry="1112" ulx="330" uly="1036">enn ein Comet wuͤrklich an die Erde ſtoſſen</line>
        <line lrx="1133" lry="1166" ulx="370" uly="1089">oll, ſo werden dazu drey Umſtaͤnde erfor⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1214" ulx="246" uly="1137">dert. Erſtlich muß ſich der Comet in der Flaͤche</line>
        <line lrx="1137" lry="1272" ulx="248" uly="1181">der Ecliptic oder Erdenbahn befinden. Zwey⸗</line>
        <line lrx="1137" lry="1316" ulx="245" uly="1239">tens muß er auch alsdenn durch die Bahn der</line>
        <line lrx="1139" lry="1374" ulx="249" uly="1289">Erde ſelbſt gehen, und drittens muß ſich eben um</line>
        <line lrx="1140" lry="1419" ulx="242" uly="1336">dieſe Zeit auch die Erde in demſelben Punkt ihrer</line>
        <line lrx="1143" lry="1474" ulx="255" uly="1387">Bahn befinden, wo der Comet durchgehet. Was</line>
        <line lrx="1146" lry="1517" ulx="256" uly="1436">den erſten Umſtand anlangt, ſo treffen wir denſel⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="1568" ulx="259" uly="1487">ben bey allen Cometen an. Denn da die Bahn</line>
        <line lrx="1148" lry="1623" ulx="250" uly="1544">eines jeglichen Cometen die Ecliptic in zweyen</line>
        <line lrx="1151" lry="1672" ulx="260" uly="1581">Punkten durchſchneidet, welche die Nodi der Co⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1185" lry="1720" type="textblock" ulx="220" uly="1638">
        <line lrx="1185" lry="1720" ulx="220" uly="1638">metenbahn genennet werden, ſo gehen auch alle</line>
      </zone>
      <zone lrx="1155" lry="1766" type="textblock" ulx="265" uly="1689">
        <line lrx="1155" lry="1766" ulx="265" uly="1689">Cometen zweymal durch die Ecliptic, indem ſie</line>
      </zone>
      <zone lrx="1262" lry="1905" type="textblock" ulx="239" uly="1734">
        <line lrx="1262" lry="1833" ulx="239" uly="1734">ihren Lauf einmal vollenden. Wenn uns nemlich</line>
        <line lrx="1189" lry="1905" ulx="270" uly="1791">ein Comet beſtaͤndig, Seer groſſen Entfernung</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1888" type="textblock" ulx="1062" uly="1847">
        <line lrx="1158" lry="1888" ulx="1062" uly="1847">unge⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="90" type="page" xml:id="s_Bd86a_090">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_090.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1127" lry="354" type="textblock" ulx="203" uly="166">
        <line lrx="796" lry="233" ulx="203" uly="166">865 ) %(G.</line>
        <line lrx="1127" lry="300" ulx="235" uly="245">ungeachtet ſichtbar bleiben ſollte, ſo wuͤrden wir</line>
        <line lrx="1122" lry="354" ulx="235" uly="295">denſelben bey einem jeglichen Periodo durch ſeine</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="405" type="textblock" ulx="212" uly="343">
        <line lrx="1129" lry="405" ulx="212" uly="343">elliptiſche Bahn zweymal in der Ecliptic erbli⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="849" type="textblock" ulx="235" uly="395">
        <line lrx="1124" lry="451" ulx="236" uly="395">cken. Der andere Umſtand trift nur bey den we⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="502" ulx="238" uly="445">nigſten Cometen ein. Denn da die Cometen in</line>
        <line lrx="1122" lry="554" ulx="236" uly="495">ihrem Perihelio gemeiniglich der Sonne naͤher</line>
        <line lrx="1122" lry="605" ulx="238" uly="545">kommen, als die Erde, im Aphelio aber ſich</line>
        <line lrx="1123" lry="653" ulx="238" uly="597">weiter von der Sonne entfernen, als der Satur⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="703" ulx="237" uly="648">nus; ſo kommt es darauf an, wie weit ein Comet</line>
        <line lrx="1121" lry="752" ulx="237" uly="698">alsdenn von der Sonne entfernet iſt, wann er</line>
        <line lrx="1119" lry="803" ulx="236" uly="747">durch die Eeliptic, oder die Flaͤche, darinne ſich</line>
        <line lrx="1121" lry="849" ulx="235" uly="796">die Erde beweget, gehet. Sallte nun ein Comet</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="900" type="textblock" ulx="235" uly="846">
        <line lrx="1132" lry="900" ulx="235" uly="846">in einem von ſeinen Nodis eben ſo weit von der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1120" lry="1757" type="textblock" ulx="190" uly="895">
        <line lrx="1119" lry="953" ulx="233" uly="895">Sonne entfernet ſeyn, als die Erde, wenn ſie ſich</line>
        <line lrx="1118" lry="1004" ulx="234" uly="947">in eben demſelben Punkt der Eeliptic befindet, ſo</line>
        <line lrx="1117" lry="1061" ulx="231" uly="997">wuͤrde der Comet in dieſem Nodo nicht nur durch</line>
        <line lrx="1120" lry="1104" ulx="229" uly="1045">die Flaͤche der Erdenbahn, ſondern ſogar durch die</line>
        <line lrx="1119" lry="1154" ulx="231" uly="1095">Bahn oder den Weg der Erde ſelbſt gehen. Folg⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1205" ulx="231" uly="1148">lich findet dieſer zweyte Umſtand bey den wenig⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1255" ulx="190" uly="1196">ſten Cometen ſtatt. Denn gemeiniglich iſt ihre</line>
        <line lrx="1118" lry="1303" ulx="221" uly="1247">Entfernung von der Sonne alsdenn, wenn ſie ſich</line>
        <line lrx="1118" lry="1354" ulx="230" uly="1298">in einem Nodo befinden, entweder viel groͤſſer,</line>
        <line lrx="1116" lry="1404" ulx="229" uly="1349">oder viel kleiner, als die Diſtanz der Erde von</line>
        <line lrx="1118" lry="1453" ulx="227" uly="1399">der Sonne, und da bey einem jeglichen Umlauf ſo⸗</line>
        <line lrx="1117" lry="1503" ulx="197" uly="1447">wohl die Nodi als ihre Entfernung von der Son⸗</line>
        <line lrx="1116" lry="1555" ulx="223" uly="1499">nen keine Veraͤnderung leiden, es waͤre denn, daß</line>
        <line lrx="1114" lry="1605" ulx="222" uly="1549">ihr Lauf durch die allzugroſſe Raͤhe eines Planeten</line>
        <line lrx="1114" lry="1654" ulx="225" uly="1600">oder andern Cometen verwirret wuͤrde; ſo kan</line>
        <line lrx="1115" lry="1704" ulx="223" uly="1652">man auch von den meiſten Cometen verſichert</line>
        <line lrx="1116" lry="1757" ulx="223" uly="1701">ſeyn, daß dieſelben die Erde nicht beruͤhren wer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1900" type="textblock" ulx="160" uly="1752">
        <line lrx="1114" lry="1802" ulx="160" uly="1752">den. Der An. 1744 erſchienene Comet war in</line>
        <line lrx="1158" lry="1856" ulx="218" uly="1802">ſeinem heraufſteigenden Nodo weiter von der</line>
        <line lrx="1123" lry="1900" ulx="986" uly="1858">Sonne</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="513" type="textblock" ulx="1273" uly="336">
        <line lrx="1332" lry="371" ulx="1273" uly="336">gen</line>
        <line lrx="1334" lry="420" ulx="1274" uly="377">dah</line>
        <line lrx="1334" lry="461" ulx="1274" uly="427">auc</line>
        <line lrx="1334" lry="513" ulx="1279" uly="478">das</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="564" type="textblock" ulx="1257" uly="531">
        <line lrx="1334" lry="564" ulx="1257" uly="531">noc</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="613" type="textblock" ulx="1277" uly="575">
        <line lrx="1334" lry="613" ulx="1277" uly="575">ein</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="668" type="textblock" ulx="1250" uly="624">
        <line lrx="1334" lry="668" ulx="1250" uly="624">nich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="825" type="textblock" ulx="1279" uly="675">
        <line lrx="1334" lry="723" ulx="1280" uly="675">ſch.</line>
        <line lrx="1334" lry="772" ulx="1279" uly="726">geſ</line>
        <line lrx="1334" lry="825" ulx="1281" uly="777">ſich</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="912" type="textblock" ulx="1283" uly="875">
        <line lrx="1334" lry="912" ulx="1283" uly="875">ebe</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="91" type="page" xml:id="s_Bd86a_091">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_091.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="62" lry="519" type="textblock" ulx="0" uly="278">
        <line lrx="62" lry="316" ulx="1" uly="278">wir</line>
        <line lrx="57" lry="365" ulx="0" uly="328">ine</line>
        <line lrx="56" lry="415" ulx="0" uly="376">bli⸗</line>
        <line lrx="57" lry="464" ulx="0" uly="437">we⸗</line>
        <line lrx="55" lry="519" ulx="20" uly="478">in</line>
      </zone>
      <zone lrx="69" lry="573" type="textblock" ulx="0" uly="526">
        <line lrx="69" lry="573" ulx="0" uly="526">her</line>
      </zone>
      <zone lrx="52" lry="913" type="textblock" ulx="0" uly="577">
        <line lrx="52" lry="622" ulx="0" uly="577">ſich</line>
        <line lrx="52" lry="663" ulx="2" uly="637">ur⸗</line>
        <line lrx="51" lry="713" ulx="0" uly="683">net</line>
        <line lrx="49" lry="763" ulx="15" uly="738">er</line>
        <line lrx="46" lry="820" ulx="0" uly="776">ich</line>
        <line lrx="47" lry="864" ulx="0" uly="833">net</line>
        <line lrx="45" lry="913" ulx="0" uly="884">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="43" lry="1069" type="textblock" ulx="0" uly="927">
        <line lrx="43" lry="970" ulx="0" uly="927">ich</line>
        <line lrx="39" lry="1069" ulx="0" uly="1027">ch</line>
      </zone>
      <zone lrx="41" lry="1114" type="textblock" ulx="0" uly="1077">
        <line lrx="41" lry="1114" ulx="0" uly="1077">die</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="542" type="textblock" ulx="207" uly="214">
        <line lrx="1092" lry="270" ulx="504" uly="214">W) o (. 8 7</line>
        <line lrx="1092" lry="341" ulx="208" uly="284">Sonne entfernet, als der Mars, im hinabſtei⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="392" ulx="207" uly="336">genden aber derſelben naͤher, als der Mercurius,</line>
        <line lrx="1093" lry="443" ulx="208" uly="389">dahero die Erde von dieſem Cometen, wenn er</line>
        <line lrx="1094" lry="490" ulx="207" uly="438">auch tauſendmal wieder kommen ſollte, nimmer</line>
        <line lrx="1095" lry="542" ulx="211" uly="485">das geringſte zu befuͤrchten haben wird. Es iſt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1095" lry="590" type="textblock" ulx="188" uly="537">
        <line lrx="1095" lry="590" ulx="188" uly="537">noch ungewiß, ob ſich dieſer Umſtand bey einem</line>
      </zone>
      <zone lrx="1100" lry="991" type="textblock" ulx="206" uly="585">
        <line lrx="1095" lry="641" ulx="206" uly="585">einigen Cometen befindet, unterdeſſen iſt es aber</line>
        <line lrx="1098" lry="693" ulx="209" uly="637">nicht unmoͤglich, daß ein Comet von dieſer Be⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="745" ulx="208" uly="688">ſchaffenheit wuͤrklich da ſey. Sollte nun dieſes</line>
        <line lrx="1098" lry="794" ulx="206" uly="737">geſchehen, ſo waͤre es freylich auch moͤglich, daß</line>
        <line lrx="1098" lry="846" ulx="207" uly="786">ſich die Erde zu eben der Zeit, da der Comer durch</line>
        <line lrx="1099" lry="893" ulx="209" uly="837">den Weg der Erde durchgehet, ſich zugleich in</line>
        <line lrx="1100" lry="943" ulx="207" uly="888">eben dem Punkt ihrer Bahn befaͤnde, ungeachtet</line>
        <line lrx="1100" lry="991" ulx="208" uly="939">der Comet auch viel tauſend mal kommen koͤnte,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1067" lry="1046" type="textblock" ulx="197" uly="994">
        <line lrx="1067" lry="1046" ulx="197" uly="994">ohne die Erde zu beruͤhren.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="1194" type="textblock" ulx="208" uly="1089">
        <line lrx="1102" lry="1144" ulx="211" uly="1089">Da nun unter tauſend Cometen vielleicht kaum</line>
        <line lrx="1103" lry="1194" ulx="208" uly="1141">einer befindlich, bey welchem der zweyte Umſtand</line>
      </zone>
      <zone lrx="1103" lry="1246" type="textblock" ulx="172" uly="1188">
        <line lrx="1103" lry="1246" ulx="172" uly="1188">ſtatt hat, und dieſer auch ſeinen Periodum wohl</line>
      </zone>
      <zone lrx="1116" lry="1853" type="textblock" ulx="205" uly="1242">
        <line lrx="1105" lry="1296" ulx="210" uly="1242">tauſend mal abſolviren koͤnte, ehe es ſich ſolcher</line>
        <line lrx="1106" lry="1349" ulx="211" uly="1289">Geſtalt fuͤgete, daß derſelbe und die Erde zugleich</line>
        <line lrx="1108" lry="1395" ulx="211" uly="1343">in einen Punkt eintraͤfen; ſo wird die Wahrſchein⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="1445" ulx="213" uly="1391">lichkeit, daß jemals ein Comet die Erde wuͤrklich</line>
        <line lrx="1112" lry="1499" ulx="205" uly="1441">beruͤhren ſollte, ſehr geringe, und verſchwindet</line>
        <line lrx="1116" lry="1548" ulx="212" uly="1495">faſt gaͤnzlich. Daß aber niemals ein Comet der</line>
        <line lrx="1109" lry="1598" ulx="209" uly="1546">Erde ziemlich nahe kommen ſollte, iſt kaum zu</line>
        <line lrx="1109" lry="1652" ulx="210" uly="1594">vermuthen, indem ſchon wuͤrklich ſolche Cometen</line>
        <line lrx="1110" lry="1697" ulx="210" uly="1643">erſchienen, welche von der Erde nicht ſo ſehr weit</line>
        <line lrx="1110" lry="1749" ulx="211" uly="1694">entfernet geweſen. Was in ſolchen Faͤllen fuͤr</line>
        <line lrx="1109" lry="1803" ulx="211" uly="1744">Veraͤnderungen entſtehen koͤnnen, iſt im vorigen</line>
        <line lrx="1037" lry="1853" ulx="214" uly="1796">ſchon ausfuͤhrlich erklaͤret worden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1110" lry="1950" type="textblock" ulx="659" uly="1895">
        <line lrx="1110" lry="1950" ulx="659" uly="1895">F 4 XvjVlIlII.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="92" type="page" xml:id="s_Bd86a_092">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_092.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="491" lry="107" type="textblock" ulx="469" uly="92">
        <line lrx="491" lry="107" ulx="469" uly="92">„</line>
      </zone>
      <zone lrx="498" lry="155" type="textblock" ulx="491" uly="144">
        <line lrx="498" lry="155" ulx="491" uly="144">7</line>
      </zone>
      <zone lrx="853" lry="349" type="textblock" ulx="262" uly="210">
        <line lrx="853" lry="290" ulx="262" uly="210">88s OBH .e (&amp;</line>
        <line lrx="788" lry="349" ulx="524" uly="295">IXvViIII.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1146" lry="1056" type="textblock" ulx="210" uly="373">
        <line lrx="1143" lry="439" ulx="210" uly="373">Warum ein Nebel in der Ferne un⸗</line>
        <line lrx="955" lry="485" ulx="399" uly="435">durchſichtiger ſey, als in de</line>
        <line lrx="1119" lry="537" ulx="236" uly="486"> WWMahe? .</line>
        <line lrx="1142" lry="608" ulx="245" uly="542">Die Urſache hiervon iſt leicht zu begreifen, wenn</line>
        <line lrx="1144" lry="650" ulx="261" uly="597"> man nur auf die Natur der Strahlen Acht</line>
        <line lrx="1144" lry="706" ulx="260" uly="642">hat. In der Luft entſtehet ein Nebel, wenn die⸗</line>
        <line lrx="1144" lry="749" ulx="258" uly="694">ſelbe mit ſolchen Theilchen angefuͤllet iſt, welche</line>
        <line lrx="1142" lry="802" ulx="243" uly="745">nicht durchſichtig ſind, und uns folglich fuͤr ſich</line>
        <line lrx="1143" lry="853" ulx="244" uly="793">ſelbſt nicht ſichtbar werden, da die Theilchen eines</line>
        <line lrx="1144" lry="900" ulx="257" uly="846">voͤllig durchſichtigen Coͤrper, an ſich ſelbſt nicht</line>
        <line lrx="1143" lry="952" ulx="240" uly="896">ſichtbar ſind. Hernach beliebe man zu erwegen,</line>
        <line lrx="1146" lry="1002" ulx="255" uly="947">daß je naͤher ſich das Auge befindet, je kleiner der</line>
        <line lrx="1146" lry="1056" ulx="252" uly="993">Raum ſey, welchen man auf einmal uͤberſehen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1172" lry="1100" type="textblock" ulx="238" uly="1044">
        <line lrx="1172" lry="1100" ulx="238" uly="1044">kan, im Gegentheil aber uͤberſiehet man einen um</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1150" type="textblock" ulx="251" uly="1096">
        <line lrx="1144" lry="1150" ulx="251" uly="1096">ſo viel groͤſſern Raum, je weiter man ſich entfer⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1178" lry="1298" type="textblock" ulx="227" uly="1148">
        <line lrx="1168" lry="1204" ulx="251" uly="1148">net. Wenn wir uns alſo nahe bey einem Nebel</line>
        <line lrx="1143" lry="1252" ulx="250" uly="1195">beſinden, ſo fallen uns nicht ſo viel undurchſich⸗</line>
        <line lrx="1178" lry="1298" ulx="227" uly="1247">tige Theile in die Augen, als wenn wir weit da⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1352" type="textblock" ulx="212" uly="1300">
        <line lrx="1144" lry="1352" ulx="212" uly="1300">von ſind, und dieſes iſt die Urſache, warum uns</line>
      </zone>
      <zone lrx="1162" lry="1400" type="textblock" ulx="248" uly="1348">
        <line lrx="1162" lry="1400" ulx="248" uly="1348">ein Nebel in der Entfernung weit dichter vor⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="1951" type="textblock" ulx="181" uly="1397">
        <line lrx="1144" lry="1452" ulx="248" uly="1397">kommt, als in der Naͤhe. Und daher kommt es</line>
        <line lrx="1142" lry="1506" ulx="229" uly="1444">folglich auch, daß die hinter einem Nebel befind⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="1554" ulx="224" uly="1498">lichen Coͤrper um ſo viel eher unſichtbar werden,</line>
        <line lrx="1141" lry="1607" ulx="181" uly="1549">jee weiter wir uns davon entfernen. Hierbey hat</line>
        <line lrx="1141" lry="1652" ulx="202" uly="1600">man aber noch zu betrachten, daß, je weiter ein</line>
        <line lrx="1143" lry="1707" ulx="242" uly="1648">Coͤrper von uns abſteht, je weniger Lichtſtrahlen</line>
        <line lrx="1141" lry="1754" ulx="240" uly="1702">von demſelben in unſere Aren fallen, wenn auch</line>
        <line lrx="1142" lry="1805" ulx="242" uly="1751">die Luft vollkommen rein iſt. Iſt nun die Luft</line>
        <line lrx="1143" lry="1859" ulx="244" uly="1801">neblicht, ſo werden viele von den Strahlen auf⸗</line>
        <line lrx="1140" lry="1951" ulx="241" uly="1851">gehalten, daß ſie nicht zu uns kommen fnen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="930" type="textblock" ulx="1311" uly="676">
        <line lrx="1334" lry="930" ulx="1311" uly="676">—☛;  Sn 22</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="1879" type="textblock" ulx="1315" uly="1053">
        <line lrx="1334" lry="1879" ulx="1315" uly="1053">e  ee  —— — — AKee,.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="93" type="page" xml:id="s_Bd86a_093">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_093.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1123" lry="276" type="textblock" ulx="510" uly="204">
        <line lrx="1123" lry="276" ulx="510" uly="204">G) o (&amp; 89</line>
      </zone>
      <zone lrx="1104" lry="556" type="textblock" ulx="0" uly="290">
        <line lrx="1102" lry="356" ulx="199" uly="290">Wenn alſo ein Coͤrper weit hinter einem Nebel</line>
        <line lrx="1096" lry="420" ulx="36" uly="346">. von uns entfernet iſt, ſo wird noch die kleine An⸗</line>
        <line lrx="1096" lry="459" ulx="0" uly="395">n⸗ zahl der Strahlen, welche zu uns kommen wuͤr⸗</line>
        <line lrx="1098" lry="508" ulx="215" uly="448">den, durch die unreine Luft um ſo vielmehr ver⸗</line>
        <line lrx="1104" lry="556" ulx="216" uly="492">mindert, ſo, daß uns daher der Coͤrper ſelbſt leicht</line>
      </zone>
      <zone lrx="1257" lry="1859" type="textblock" ulx="0" uly="557">
        <line lrx="945" lry="609" ulx="0" uly="557">enn woͤllig unſichtbar wird.</line>
        <line lrx="1153" lry="694" ulx="0" uly="591">. XIX.</line>
        <line lrx="1152" lry="752" ulx="0" uly="669">che Ob man bey den Obſervationen der</line>
        <line lrx="1104" lry="805" ulx="0" uly="731">ſich Coymeten nicht auch auf derſelben Parallaxen,</line>
        <line lrx="1127" lry="845" ulx="0" uly="779">nes und auf die Variation, welche von der Bewe⸗</line>
        <line lrx="1131" lry="906" ulx="0" uly="830">cht gung der Lichtſtrahlen herruͤhret, zu ſehen habe?</line>
        <line lrx="1108" lry="955" ulx="0" uly="878">en, und ob die Athmosphære der Cometen ſelbſt</line>
        <line lrx="1072" lry="996" ulx="1" uly="931">der nicht die Obſervationen unrichtig machen</line>
        <line lrx="1052" lry="1059" ulx="0" uly="985">jen koͤnne?</line>
        <line lrx="1220" lry="1136" ulx="0" uly="1043">uam— Wann ſich ein Comet ſo nahe bey uns beſindet,.</line>
        <line lrx="1257" lry="1151" ulx="0" uly="1093">fer⸗ daß ſeine Parallaxis merklich wird, ſo mus</line>
        <line lrx="1167" lry="1208" ulx="3" uly="1141">bel man freylich bey der Correction der Obſervatis⸗</line>
        <line lrx="1118" lry="1259" ulx="0" uly="1193">ich⸗ nen auſſer der Refraction auch mit auf die Paral⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="1302" ulx="0" uly="1243">da⸗ laypen ſehen, und dahero pflegen ſich die Aſtronomi</line>
        <line lrx="1121" lry="1360" ulx="0" uly="1294">ms alle Muͤhe zu geben, um dieſelbe zu entdecken.</line>
        <line lrx="1120" lry="1402" ulx="3" uly="1346">or⸗ Gemeiniglich aber iſt dieſelbe faſt gar nicht zu</line>
        <line lrx="1225" lry="1461" ulx="14" uly="1396">es merken. Denn wenn ein Comet uns auch zwer.</line>
        <line lrx="1183" lry="1504" ulx="0" uly="1441">nd⸗ mal naͤher iſt, als die Sonne, ſo betraͤgt doch die</line>
        <line lrx="1168" lry="1569" ulx="0" uly="1490">en, Parallaxis nicht mehr, als eine halbe Minute,</line>
        <line lrx="1123" lry="1609" ulx="0" uly="1546">hat und dieſes nur auf dem Horizont; dann je hoͤher</line>
        <line lrx="1162" lry="1651" ulx="0" uly="1597">ein ein Geſtirn uͤber den Horizont kommt, je kleiner</line>
        <line lrx="1127" lry="1706" ulx="0" uly="1647">len wird ſeine Parallaxvis. Da man nun in Beſtim⸗</line>
        <line lrx="1126" lry="1763" ulx="0" uly="1696">ich mung des wahren its eines Cometen gemeiniglich</line>
        <line lrx="1128" lry="1810" ulx="1" uly="1748">uſt nicht wohl naͤher als auf eine Minute verſichert</line>
        <line lrx="1129" lry="1859" ulx="1" uly="1799">uf⸗ ſeyn kan, ſo iſt die Correction, welche aus der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1170" lry="1968" type="textblock" ulx="0" uly="1848">
        <line lrx="1170" lry="1910" ulx="0" uly="1848">en. Pearallaxi gezogen wird, von keiner Erheblichkeit.</line>
        <line lrx="1132" lry="1968" ulx="0" uly="1897">un F „3 Was</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="94" type="page" xml:id="s_Bd86a_094">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_094.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1168" lry="1405" type="textblock" ulx="181" uly="218">
        <line lrx="805" lry="269" ulx="532" uly="218">r) o (G</line>
        <line lrx="1106" lry="348" ulx="216" uly="289">Was die andere Correction anlangt, welche</line>
        <line lrx="1109" lry="398" ulx="225" uly="341">daher ruͤhret, daß die Lichtſtrahlen nicht ploͤzlich,</line>
        <line lrx="1106" lry="447" ulx="181" uly="391">ſondern eben wie der Ton, erſt nach Verflieſſung</line>
        <line lrx="1106" lry="496" ulx="225" uly="441">einiger Zeit zu uns kommen, ſo kan dieſelbe in</line>
        <line lrx="1107" lry="549" ulx="211" uly="490">gewiſſen Faͤllen ſo merklich werden, daß man ſich</line>
        <line lrx="1108" lry="597" ulx="223" uly="541">in Beſtimmung des Orts eines Cometen betruͤgen</line>
        <line lrx="1107" lry="647" ulx="224" uly="593">wuͤrde, wenn man darauf nicht Acht haben wollte.</line>
        <line lrx="1129" lry="699" ulx="225" uly="645">So lange ſich der Comet noch ſo weit von der⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="749" ulx="213" uly="693">Sonne beſindet, ſo kan ſich dieſe Variation nicht</line>
        <line lrx="1111" lry="800" ulx="225" uly="738">leicht auf eine halbe Minute erſtrecken, und dieſes</line>
        <line lrx="1168" lry="852" ulx="224" uly="793">nur in gewiſſen Stellungen in Anſehung der Sonne,</line>
        <line lrx="1112" lry="899" ulx="224" uly="842">darinne Cometen ſelten erſcheinen, in andern Faͤl⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="948" ulx="225" uly="893">len wird dieſe VWariation noch weit kleiner. Wenn</line>
        <line lrx="1110" lry="999" ulx="225" uly="945">aber der Comet ſich der Sonne ſehr naͤhert, und</line>
        <line lrx="1111" lry="1053" ulx="182" uly="995">einen ſehr ſchnellen Lauf bekommt, ſo kan die Va-</line>
        <line lrx="1114" lry="1100" ulx="222" uly="1044">riation auch weit groͤſſer werden. Bey dem Mer⸗</line>
        <line lrx="1114" lry="1152" ulx="226" uly="1095">curis betraͤgt dieſelbe in gewiſſen Faͤllen mehr, als</line>
        <line lrx="1113" lry="1204" ulx="349" uly="1145">Tinute, wenn nun ein Comet der Sonne</line>
        <line lrx="1114" lry="1254" ulx="225" uly="1197">noch naͤher als der Mercurius ſteht, ſo kan ſich die</line>
        <line lrx="1114" lry="1300" ulx="226" uly="1247">Variation bisweilen auf zwey und mehr Minuten</line>
        <line lrx="1151" lry="1357" ulx="226" uly="1296">belauffen, welche Correction ein habiler Aſtro⸗</line>
        <line lrx="1039" lry="1405" ulx="209" uly="1350">nomus nicht aus der Acht laſſen muß.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="1789" type="textblock" ulx="192" uly="1420">
        <line lrx="1115" lry="1479" ulx="276" uly="1420">Die Athmosphære eines Cometen ſelbſt aber</line>
        <line lrx="1115" lry="1534" ulx="201" uly="1468">kan uns ſeine ſcheinbare Stelle nicht verruͤcken.</line>
        <line lrx="1116" lry="1580" ulx="228" uly="1522">Denn ungeachtet die aus dem Kern des Cometen</line>
        <line lrx="1154" lry="1630" ulx="228" uly="1573">kommende Strahlen in der Athmosphære eine</line>
        <line lrx="1117" lry="1684" ulx="227" uly="1623">Brechung leiden; ſo kommen doch alle endlich aus</line>
        <line lrx="1118" lry="1737" ulx="227" uly="1674">der Athmosphere ſelbſt, und ſtellen uns folglich</line>
        <line lrx="1160" lry="1789" ulx="192" uly="1724">den wahren Ort derſelben vor.</line>
      </zone>
      <zone lrx="465" lry="1202" type="textblock" ulx="226" uly="1156">
        <line lrx="465" lry="1202" ulx="226" uly="1156">eine Minute,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1334" lry="380" type="textblock" ulx="1266" uly="273">
        <line lrx="1334" lry="329" ulx="1266" uly="273">Z</line>
        <line lrx="1334" lry="380" ulx="1274" uly="332">fol</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="95" type="page" xml:id="s_Bd86a_095">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_095.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1091" lry="505" type="textblock" ulx="195" uly="295">
        <line lrx="1091" lry="357" ulx="195" uly="295">Zu Ausfuͤllung des Raums wolte man</line>
        <line lrx="1082" lry="404" ulx="200" uly="354">folgenden Auszug aus einem uͤber die Cometen</line>
        <line lrx="975" lry="458" ulx="330" uly="405">ehmals gehaltenem Geſpraͤch noch</line>
        <line lrx="732" lry="505" ulx="519" uly="458">mittheilen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="987" type="textblock" ulx="196" uly="528">
        <line lrx="1081" lry="600" ulx="202" uly="528">Frag. Es ſcheint ſeit der Zeit, daß man die</line>
        <line lrx="1080" lry="631" ulx="406" uly="579">Meynung vom Einfluß der Cometen</line>
        <line lrx="1081" lry="681" ulx="200" uly="627">auf unſre Erden zur ungegruͤndeten Sterndeuterey</line>
        <line lrx="1142" lry="732" ulx="199" uly="679">gerechnet; ſo komme eine neue Lehre deſtomehr auf,</line>
        <line lrx="1114" lry="783" ulx="200" uly="729">nach welcher wir nicht etwa, wie vorher, Krieg,</line>
        <line lrx="1080" lry="830" ulx="198" uly="778">Hunger und Peſt in dieſem oder jenem Staat und</line>
        <line lrx="1079" lry="884" ulx="198" uly="829">Koͤnigreich, ſondern die Zerſtoͤrung des ganzen</line>
        <line lrx="1091" lry="936" ulx="196" uly="878">Erdbodens von einem Cometen zu erwarten haben,</line>
        <line lrx="1078" lry="987" ulx="196" uly="930">mithin waͤren die Cometen zwar nimmer durch</line>
      </zone>
      <zone lrx="1079" lry="1038" type="textblock" ulx="176" uly="978">
        <line lrx="1079" lry="1038" ulx="176" uly="978">ihre Bedeutung, aber deſtomehr durch ihre Wuͤr⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1118" lry="1590" type="textblock" ulx="192" uly="1030">
        <line lrx="992" lry="1078" ulx="194" uly="1030">kung furchtbar?</line>
        <line lrx="1077" lry="1138" ulx="241" uly="1081">Antwort. So viel ich glaube; ſo hat Whiſton</line>
        <line lrx="1079" lry="1187" ulx="193" uly="1134">am erſten die Gefaͤhrlichkeit eines Cometen dadurch</line>
        <line lrx="1078" lry="1239" ulx="194" uly="1182">aufgebracht, daß er nicht nur die Suͤndfluth von</line>
        <line lrx="1079" lry="1289" ulx="194" uly="1234">einem Cometen hergeleitet, ſondern auch gelehret</line>
        <line lrx="1078" lry="1338" ulx="192" uly="1286">hat, daß dereinſt durch Annaͤherung eines ſolchen</line>
        <line lrx="1077" lry="1394" ulx="192" uly="1334">Sterns die Erde verbrennet und der juͤngſte Tag</line>
        <line lrx="1118" lry="1442" ulx="192" uly="1387">verurſacht werden ſoll.</line>
        <line lrx="1077" lry="1492" ulx="242" uly="1434">Frag. Wasiſt dann von ſolcher Gefaͤhrlichkeit</line>
        <line lrx="1017" lry="1533" ulx="192" uly="1485">der Cometen zu halten?</line>
        <line lrx="1076" lry="1590" ulx="242" uly="1536">Antwort. Wann man von Whiſtons Cometen⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1075" lry="1645" type="textblock" ulx="174" uly="1583">
        <line lrx="1075" lry="1645" ulx="174" uly="1583">Theorie ein vernuͤnftiges Urtheil faͤllen will; muß</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1899" type="textblock" ulx="190" uly="1637">
        <line lrx="1116" lry="1694" ulx="191" uly="1637">man vor allen Dingen die Beſchaffenheit unſers</line>
        <line lrx="1134" lry="1743" ulx="190" uly="1686">Syſtematis wiſſen; welches ſich nemlich nach dem</line>
        <line lrx="1110" lry="1799" ulx="192" uly="1737">Copernicus ſo verhaͤlt. Die Sonne, der groſſe</line>
        <line lrx="1075" lry="1848" ulx="191" uly="1788">und feurige Coͤrper ſteht beynahe oder phyſice in</line>
        <line lrx="1110" lry="1899" ulx="192" uly="1836">der Mitte unſers Syſtematis, feſt und unbeweg⸗</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="96" type="page" xml:id="s_Bd86a_096">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_096.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="839" lry="282" type="textblock" ulx="226" uly="224">
        <line lrx="839" lry="282" ulx="226" uly="224">92 ) °(</line>
      </zone>
      <zone lrx="1156" lry="1302" type="textblock" ulx="192" uly="291">
        <line lrx="1150" lry="351" ulx="255" uly="291">lich, wann man die Bewegung um ihre Axe aus⸗</line>
        <line lrx="1142" lry="398" ulx="254" uly="342">nimmt. Un dieſe laufen ſechzehn groſſe dunkle</line>
        <line lrx="1143" lry="447" ulx="254" uly="393">Welt⸗Coͤrper, die man Planeten nennet, in</line>
        <line lrx="1144" lry="500" ulx="255" uly="441">verſchiedenen Craiſen und in verſchiedener Zeit her⸗</line>
        <line lrx="1143" lry="551" ulx="255" uly="492">um, und zwar zu dem Ende, damit ſelbige von</line>
        <line lrx="1142" lry="597" ulx="257" uly="544">der Sonne, als der Quelle des Lichts und der</line>
        <line lrx="1143" lry="655" ulx="257" uly="586">Waͤrme erleuchtet und erwaͤrmet werden moͤgen.</line>
        <line lrx="1142" lry="701" ulx="258" uly="641">Mercur hat den kleinſten und ihr am naͤchſten</line>
        <line lrx="1148" lry="752" ulx="258" uly="685">Craiß, den er in drey Monathen abſolvirt. Darauf</line>
        <line lrx="1145" lry="798" ulx="259" uly="740">kommt Venus, welche ſich in acht Monathen um</line>
        <line lrx="1148" lry="850" ulx="259" uly="792">die Sonne ſchwingt. Alsdann folgt der Erde ihre</line>
        <line lrx="1148" lry="903" ulx="260" uly="840">Bahn, welche ſie in einem Jahr durchlaͤuft. Die⸗</line>
        <line lrx="1150" lry="955" ulx="261" uly="893">ſer iſt am naͤchſten, weiter in die Hoͤhe hinauf ge⸗</line>
        <line lrx="1147" lry="1001" ulx="263" uly="942">rechnet, der Mars, welcher zwey, und Jupiter der</line>
        <line lrx="1147" lry="1054" ulx="262" uly="993">zwoͤlf, und endlich Saturnus als der oberſte, der</line>
        <line lrx="1150" lry="1103" ulx="264" uly="1036">dreyßig Jahr zu Durchlaufung ſeiner Bahn</line>
        <line lrx="1152" lry="1149" ulx="263" uly="1091">braucht. Ueberdiß bewegen ſich um den Satur⸗</line>
        <line lrx="1153" lry="1201" ulx="264" uly="1140">nus fuͤnf, um den Jupiter vier, und um unſre</line>
        <line lrx="1156" lry="1250" ulx="192" uly="1192">Erde ein einiger Planete, welche Neben⸗Plane⸗</line>
        <line lrx="1155" lry="1302" ulx="265" uly="1245">ten, Trabanten oder Monden genennet werden.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1191" lry="1352" type="textblock" ulx="252" uly="1292">
        <line lrx="1191" lry="1352" ulx="252" uly="1292">Ueber alle Planeten hinauf ſtehen die Fixſterne,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1168" lry="1940" type="textblock" ulx="268" uly="1335">
        <line lrx="1158" lry="1402" ulx="269" uly="1335">welche lauter Sonnen ſind, die ſehr wahrſcheinlich</line>
        <line lrx="1159" lry="1447" ulx="269" uly="1391">andre dunkle Weltcoͤrper oder Planeten beleuchten</line>
        <line lrx="1160" lry="1500" ulx="270" uly="1443">und erwaͤrmen, mithin wieder neue aber uns un⸗</line>
        <line lrx="1160" lry="1550" ulx="271" uly="1492">bekante Weltordnungen ausmachen. Was nun</line>
        <line lrx="1161" lry="1600" ulx="271" uly="1544">die Cometen betrift; ſo werden ſelbige mit gutem</line>
        <line lrx="1160" lry="1656" ulx="271" uly="1583">Fug vor auſſerordentliche Planeten gehalten, wel⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1704" ulx="273" uly="1635">che der liebe GOtt mit den andern Planeten erſchaf⸗</line>
        <line lrx="1159" lry="1759" ulx="268" uly="1693">fen und ihnen ſolche Kraͤften beygeleget hat, ver⸗</line>
        <line lrx="1161" lry="1804" ulx="273" uly="1741">mittelſt deren ſie ſich um die Sonne, eben wie die</line>
        <line lrx="1164" lry="1856" ulx="275" uly="1786">Planeten, aber in viel laͤnglichtern und ſolchen</line>
        <line lrx="1168" lry="1940" ulx="277" uly="1841">Craiſen bewegen, welche auf der einen Seite ſbr</line>
        <line lrx="1162" lry="1931" ulx="1074" uly="1900">nahe</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="424" type="textblock" ulx="1315" uly="396">
        <line lrx="1333" lry="424" ulx="1315" uly="396">13</line>
      </zone>
      <zone lrx="1333" lry="985" type="textblock" ulx="1261" uly="436">
        <line lrx="1333" lry="476" ulx="1311" uly="436">G</line>
        <line lrx="1331" lry="682" ulx="1318" uly="637">ſ</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="97" type="page" xml:id="s_Bd86a_097">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_097.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1118" lry="252" type="textblock" ulx="536" uly="170">
        <line lrx="1118" lry="252" ulx="536" uly="170">S) o°(. 93</line>
      </zone>
      <zone lrx="1124" lry="314" type="textblock" ulx="232" uly="257">
        <line lrx="1124" lry="314" ulx="232" uly="257">nahe zu der Sonne kommen, auf der andern aber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="366" type="textblock" ulx="247" uly="307">
        <line lrx="1127" lry="366" ulx="247" uly="307">in die aͤuſſerſte Gegenden des Himmels, nicht ſel⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="408" type="textblock" ulx="212" uly="358">
        <line lrx="1127" lry="408" ulx="212" uly="358">ten weit uͤber den Saturnus hinauf ſich erſtrecken.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1127" lry="514" type="textblock" ulx="246" uly="408">
        <line lrx="1127" lry="460" ulx="246" uly="408">Es durchſchneidet demnach die Cometenbahn alle</line>
        <line lrx="1127" lry="514" ulx="247" uly="459">Laufkreiſe der Planeten und der Comet langet ver⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1130" lry="562" type="textblock" ulx="241" uly="508">
        <line lrx="1130" lry="562" ulx="241" uly="508">moͤge dieſes ſeines Laufs nach und nach in den Ge⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1140" lry="861" type="textblock" ulx="249" uly="559">
        <line lrx="1129" lry="612" ulx="250" uly="559">genden aller Planeten an. Anfangs befindet er</line>
        <line lrx="1130" lry="662" ulx="249" uly="609">ſich in der Gegend des Saturnus, darauf ſteigt</line>
        <line lrx="1131" lry="714" ulx="252" uly="658">er herunter und komt in die Gegend des Jupiters,</line>
        <line lrx="1140" lry="763" ulx="252" uly="709">ferner in jene vom Mars; hierauf zeigt er ſich in</line>
        <line lrx="1131" lry="812" ulx="253" uly="757">unſrer Gegend, von dar er weiter gegen die Sonne</line>
        <line lrx="1132" lry="861" ulx="252" uly="809">fortruͤckt, und die Gegenden der Venus und des</line>
      </zone>
      <zone lrx="1144" lry="907" type="textblock" ulx="201" uly="849">
        <line lrx="1144" lry="907" ulx="201" uly="849">Mercurs vorbey paſſirt. Hat er ſich nun der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1132" lry="961" type="textblock" ulx="254" uly="910">
        <line lrx="1132" lry="961" ulx="254" uly="910">Sonne genaͤhert, ſo kan es wohl nicht anders ſeyn,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1133" lry="1008" type="textblock" ulx="228" uly="959">
        <line lrx="1133" lry="1008" ulx="228" uly="959">als daß dieſer Coͤrper wegen der groſſen Hize der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="1160" type="textblock" ulx="253" uly="1010">
        <line lrx="1133" lry="1059" ulx="253" uly="1010">Sonnen allerhand Veraͤnderung unterworfen ſeyn</line>
        <line lrx="1150" lry="1111" ulx="255" uly="1058">muß, z. E. daß der Schweif um ſo groͤſſer wird,</line>
        <line lrx="1134" lry="1160" ulx="254" uly="1110">je naͤher der Comet der Sonne komt, und alſo je</line>
      </zone>
      <zone lrx="1134" lry="1210" type="textblock" ulx="222" uly="1159">
        <line lrx="1134" lry="1210" ulx="222" uly="1159">ſtaͤrker die Ausduͤnſtung iſt. Iſt nun endlich der</line>
      </zone>
      <zone lrx="1158" lry="1510" type="textblock" ulx="255" uly="1206">
        <line lrx="1144" lry="1257" ulx="257" uly="1206">Comet der Sonne am naͤchſten gekommen, ſo ſteigt</line>
        <line lrx="1135" lry="1309" ulx="255" uly="1260">er auf der andern Seite ſeiner Bahn wieder auf⸗</line>
        <line lrx="1135" lry="1358" ulx="256" uly="1310">waͤrts, und entzieht ſich endlich bey allzugroſſer</line>
        <line lrx="1136" lry="1408" ulx="257" uly="1359">Entfernung den Augen der Erdbewohner wieder</line>
        <line lrx="1158" lry="1458" ulx="257" uly="1410">ſo lang, bis er den groͤßten und von uns entfern⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1510" ulx="259" uly="1457">ten Theil ſeiner Bahn durchlauffen, und ſich wie⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1159" lry="1557" type="textblock" ulx="226" uly="1506">
        <line lrx="1159" lry="1557" ulx="226" uly="1506">der in unſerer Nachbarſchaft eingeſtellet hat. Ob</line>
      </zone>
      <zone lrx="1163" lry="1902" type="textblock" ulx="259" uly="1558">
        <line lrx="1163" lry="1611" ulx="259" uly="1558">nun alſo gleich durch eine Cometenbahn die Lauf⸗</line>
        <line lrx="1136" lry="1656" ulx="260" uly="1609">kreiſe aller Planeten zweymal, nemlich in Ab⸗ und</line>
        <line lrx="1138" lry="1710" ulx="260" uly="1657">Aufſteigen eines Cometen durchſchnitten werden,</line>
        <line lrx="1137" lry="1760" ulx="261" uly="1707">und ein Comet ſich nach und nach in den Gegenden</line>
        <line lrx="1137" lry="1809" ulx="261" uly="1758">eines jeden Planeten befindet; ſo folget doch daraus</line>
        <line lrx="1152" lry="1861" ulx="262" uly="1812">noch nicht, daß ein ſolcher auſſerordentlicher Stern</line>
        <line lrx="1136" lry="1902" ulx="1039" uly="1867">denen</line>
      </zone>
      <zone lrx="1075" lry="1965" type="textblock" ulx="1062" uly="1957">
        <line lrx="1075" lry="1965" ulx="1062" uly="1957">—</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="98" type="page" xml:id="s_Bd86a_098">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_098.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1115" lry="685" type="textblock" ulx="190" uly="195">
        <line lrx="815" lry="247" ulx="242" uly="195">94 DWy) °(</line>
        <line lrx="1115" lry="336" ulx="238" uly="262">denen Planeren, und alſo auch unſerer Erde ſehr</line>
        <line lrx="1115" lry="381" ulx="235" uly="313">nahe und ſo zu reden zu Leib kommen muͤſſe; dann</line>
        <line lrx="1115" lry="429" ulx="201" uly="364">dieſes geſchaͤhe alsdann erſt, wann ſich ein Planet</line>
        <line lrx="1115" lry="482" ulx="199" uly="414">mitl dem Comeren zu gleicher Zeit an dem Durch⸗</line>
        <line lrx="1113" lry="533" ulx="205" uly="463">ſchnittspunkt beeder Laufkreiſe befindet, oder Aſtro⸗</line>
        <line lrx="1111" lry="580" ulx="190" uly="514">noymiſch zu reden, wenn beede Geſtirn einerley Lon-</line>
        <line lrx="1111" lry="635" ulx="230" uly="563">gitudinem haben; in allen andern moͤglichen Faͤl⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="685" ulx="231" uly="614">len aber bleiben ſie noch weit genug⸗von einander,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1150" lry="829" type="textblock" ulx="188" uly="664">
        <line lrx="1109" lry="729" ulx="229" uly="664">und koͤnnen, wann ich ſo ſagen darf, einander aus⸗</line>
        <line lrx="1107" lry="780" ulx="188" uly="714">weichen. Nun fragt ſichs, erſtlich, ob ein Planet</line>
        <line lrx="1150" lry="829" ulx="221" uly="764">mit einem Cometen in dem gemeinſchaftlichen Punkt</line>
      </zone>
      <zone lrx="1105" lry="883" type="textblock" ulx="194" uly="814">
        <line lrx="1105" lry="883" ulx="194" uly="814">ihrer Laufkreiſe, die in dem Durchſchnittspunkt zu⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1160" lry="933" type="textblock" ulx="222" uly="865">
        <line lrx="1160" lry="933" ulx="222" uly="865">ſammen kommen, und ſich alſo einander naͤhern</line>
      </zone>
      <zone lrx="1102" lry="1423" type="textblock" ulx="183" uly="914">
        <line lrx="1102" lry="983" ulx="183" uly="914">koͤnnen? Anderns, ob aus einer ſolchen Annaͤherung</line>
        <line lrx="1101" lry="1034" ulx="214" uly="964">betruͤbte Folgen vor einen Planeten entſtehen koͤnten?</line>
        <line lrx="1098" lry="1081" ulx="219" uly="1013">Ich will die lezte Frage in der Beantwortung die</line>
        <line lrx="1097" lry="1129" ulx="209" uly="1066">erſte ſeyn laſſen, und frey heraus ſagen, daß eine</line>
        <line lrx="1097" lry="1186" ulx="212" uly="1115">ſolche Annaͤherungohne die groͤßte und meiſtentheils</line>
        <line lrx="1096" lry="1229" ulx="211" uly="1165">gefaͤhrlichſte Veraͤnderungen, die ſich auf dem Pla⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="1276" ulx="207" uly="1219">neten ergeben, nicht ablaufen koͤnne, es moͤchte nun</line>
        <line lrx="1093" lry="1327" ulx="197" uly="1265">ſeyn, daß der Planet durch den Schweif, oder die</line>
        <line lrx="1092" lry="1377" ulx="213" uly="1314">Dunſtkugel des Cometen zu laufen haͤtte, oder beede</line>
        <line lrx="1091" lry="1423" ulx="205" uly="1364">Coͤrper gar an einander anprellten. Was aber den</line>
      </zone>
      <zone lrx="1129" lry="1481" type="textblock" ulx="179" uly="1417">
        <line lrx="1129" lry="1481" ulx="179" uly="1417">erſten Punkt betriſt, ſo muß man zwiſchen der Moͤg⸗</line>
      </zone>
      <zone lrx="1090" lry="1727" type="textblock" ulx="155" uly="1467">
        <line lrx="1090" lry="1527" ulx="210" uly="1467">lichkeit und Wuͤrklichkeit einen Unterſchied machen.</line>
        <line lrx="1089" lry="1576" ulx="155" uly="1515">Iſt die Frage von der Moͤglichkeit; ſo muß man</line>
        <line lrx="1087" lry="1625" ulx="201" uly="1567">freylich geſtehen, es iſt moͤglich daß Planeten und</line>
        <line lrx="1087" lry="1682" ulx="185" uly="1616">Cometen einander in ihren Laufkreiſen begegnen,</line>
        <line lrx="1086" lry="1727" ulx="199" uly="1669">und ſich einander naͤhern koͤnnen. Ob dieſes aber</line>
      </zone>
      <zone lrx="1121" lry="1784" type="textblock" ulx="204" uly="1719">
        <line lrx="1121" lry="1784" ulx="204" uly="1719">einmal geſchehen werde, das iſt eine andere Frage,</line>
      </zone>
      <zone lrx="1107" lry="1942" type="textblock" ulx="202" uly="1768">
        <line lrx="1083" lry="1832" ulx="204" uly="1768">die ich mir mit einem Ja zu beantworten nicht ge⸗</line>
        <line lrx="1081" lry="1881" ulx="202" uly="1820">traue,. Es koͤnte ſeyn, daß der liebe GOtt unſer</line>
        <line lrx="1107" lry="1942" ulx="924" uly="1882">Syſtema</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="99" type="page" xml:id="s_Bd86a_099">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_099.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="1147" lry="1900" type="textblock" ulx="178" uly="170">
        <line lrx="1085" lry="220" ulx="502" uly="170">D) o (. 95</line>
        <line lrx="1093" lry="304" ulx="199" uly="240">Syſtema ſo eingerichtet hat, daß einmal ein Co⸗</line>
        <line lrx="1088" lry="347" ulx="204" uly="294">met dieſen oder jenen Planeten, oder wohl alle</line>
        <line lrx="1119" lry="401" ulx="203" uly="345">insgeſamt zerſtoͤren kan und ſoll, und daß daher</line>
        <line lrx="1089" lry="445" ulx="203" uly="394">der Welt Untergang nicht wie ihr Anſang durch</line>
        <line lrx="1090" lry="496" ulx="208" uly="444">ein Wunderwerk, ſondern ganz natuͤrlich geſchaͤhe.</line>
        <line lrx="1089" lry="551" ulx="206" uly="496">Es kan aber auch nicht ſeyn, ſondern vielmehr der</line>
        <line lrx="1089" lry="599" ulx="208" uly="545">Weisheit GOttes gefallen haben, die Laͤufe der</line>
        <line lrx="1147" lry="648" ulx="208" uly="596">Planeten und Cometen ſo einzurichten, daß gleiche.</line>
        <line lrx="1135" lry="697" ulx="209" uly="644">wie niemals ein Hauptplanet in den Schatten des</line>
        <line lrx="1130" lry="747" ulx="210" uly="696">andern komt (wovon doch der Planet nur eine kleine</line>
        <line lrx="1111" lry="800" ulx="198" uly="746">Incommoditæt durchaus aber nicht den gaͤnzli⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="848" ulx="212" uly="796">chen Untergang zu gewarten hechen wuͤrde) noch</line>
        <line lrx="1092" lry="899" ulx="213" uly="847">weniger alſo Cometen und Plancen dergeſtalt zu⸗</line>
        <line lrx="1094" lry="948" ulx="180" uly="897">ſammen kommen und einander auf ihrem Weg an⸗</line>
        <line lrx="1092" lry="997" ulx="194" uly="947">greifen koͤnnen, daß daraus der Umſturz des einen</line>
        <line lrx="1103" lry="1050" ulx="214" uly="998">erfolgte. So viel wiſſen wir au der H. Schrift,</line>
        <line lrx="1094" lry="1100" ulx="190" uly="1047">gewiß, daß einmal die Welt durhs Feuer unter⸗</line>
        <line lrx="1093" lry="1151" ulx="215" uly="1098">gehen ſoll, uͤber die Art und Weie aber mag nur</line>
        <line lrx="1093" lry="1200" ulx="216" uly="1148">demuͤthig diſputirt werden. We hat aber wohl</line>
        <line lrx="1126" lry="1247" ulx="215" uly="1199">bisher in dieſem Stuck des HErrr Sinn erkant!</line>
        <line lrx="1093" lry="1301" ulx="189" uly="1248">Frag. Hieraus lerne ich alſo, daß man einen</line>
        <line lrx="1095" lry="1349" ulx="214" uly="1297">Unterſchied machen muß, zwiſchen einem Zeichen</line>
        <line lrx="1096" lry="1401" ulx="217" uly="1351">und einer Urſach. Keine Zeichenund Vorbedeu⸗</line>
        <line lrx="1110" lry="1450" ulx="197" uly="1400">tungen eines Kriegs und anderer andplagen ſind</line>
        <line lrx="1098" lry="1502" ulx="216" uly="1449">alſo wohl Cometen nicht; aber ene Urſache ge⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1551" ulx="216" uly="1499">faͤhrlicher Krankheiten, Mißwachz und der Zer⸗</line>
        <line lrx="1097" lry="1602" ulx="215" uly="1549">ſtoͤrung unſerer Erden koͤnten ſie ſem, wann ſie ſich</line>
        <line lrx="1099" lry="1652" ulx="178" uly="1601">nemtlich unſerm Erdball naͤhern ſoten. Aber hat</line>
        <line lrx="1120" lry="1707" ulx="191" uly="1650">ſich wohl jemals ein Comet, unterdenen die bisher</line>
        <line lrx="1101" lry="1755" ulx="215" uly="1698">ſichtbar geweſen ſind, ſo tief herunter gelaſſen, daß</line>
        <line lrx="1114" lry="1806" ulx="216" uly="1752">er unſerer Erde naͤher gekommen waͤre, als ſonſt</line>
        <line lrx="898" lry="1844" ulx="216" uly="1799">ein Stern? = J</line>
        <line lrx="1098" lry="1900" ulx="357" uly="1854">. Antwort.</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="100" type="page" xml:id="s_Bd86a_100">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_100.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="817" lry="233" type="textblock" ulx="202" uly="160">
        <line lrx="817" lry="233" ulx="202" uly="160">% Sy) (</line>
      </zone>
      <zone lrx="1142" lry="1705" type="textblock" ulx="209" uly="234">
        <line lrx="1123" lry="277" ulx="276" uly="234">Antwort. Nein, alle bisher erſchienene Cometen die</line>
        <line lrx="1119" lry="323" ulx="236" uly="275">man obſerviret hat, ſind noch ſehr weit von uns ent⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="371" ulx="218" uly="315">fernt geblieben, bis auf den von welchem Whiſton die</line>
        <line lrx="1121" lry="408" ulx="209" uly="355">Suͤndfluth herleiten will. Dieſer groſſe engliſche Stern⸗</line>
        <line lrx="1121" lry="443" ulx="240" uly="393">ſeher ſagt nemlich, daß zu der Zeit ein Comet erſchie⸗</line>
        <line lrx="1119" lry="482" ulx="241" uly="434">nen, welcher der Erde ſo nahe gekommen, daß ſie durch</line>
        <line lrx="1121" lry="524" ulx="240" uly="471">ſeine Athmosphaͤr habe durchgehen muͤſſen, dieſe Ath⸗</line>
        <line lrx="1122" lry="564" ulx="242" uly="512">mosphar waͤre aber mit vielen waͤſſerigen Duͤnſten an⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="611" ulx="240" uly="552">gefaͤllt, wovon der ſo lang anhaltende Regen entſtan⸗</line>
        <line lrx="1123" lry="642" ulx="245" uly="593">den ſeyer Ferner haͤtte der Comet durch ſeine anziehende</line>
        <line lrx="1125" lry="689" ulx="243" uly="633">Kraft die tinde der Erden zerſpalten, und dem unter⸗</line>
        <line lrx="1125" lry="721" ulx="246" uly="669">irdiſchen Waſſir eine freye Eroͤfnung ſich zu ergieſſen</line>
        <line lrx="1125" lry="760" ulx="245" uly="711">gemacht, und das heißt bey ihm das Aufthun der</line>
        <line lrx="404" lry="797" ulx="246" uly="771">Brunnen.</line>
        <line lrx="1127" lry="854" ulx="285" uly="799">Frag. Aber iſt zann zur Zeit der Suͤndfluth wuͤrk⸗</line>
        <line lrx="1062" lry="893" ulx="247" uly="840">lich ein Comet erſhienen?</line>
        <line lrx="1126" lry="945" ulx="288" uly="894">Antwort. Des iſt freylich ein Umſtand, der nicht</line>
        <line lrx="1125" lry="983" ulx="248" uly="933">vorbeyzugehen. Es haben nemlich die groſſe Sternge⸗</line>
        <line lrx="1127" lry="1025" ulx="251" uly="964">lehrte Newton umd Halley gewieſen, daß der Comet,</line>
        <line lrx="1125" lry="1064" ulx="249" uly="1012">welcher 1681 erſhienen, ſeinen Lauf in 575 ein halb</line>
        <line lrx="1127" lry="1106" ulx="251" uly="1052">Jahr zu End briege. Zaͤhlet man nun ſo viel Jahre</line>
        <line lrx="1137" lry="1139" ulx="254" uly="1092">don 1681 zuruͤck ſo komt das Jahr 1106 heraus, da</line>
        <line lrx="1128" lry="1180" ulx="252" uly="1131">wuͤrklich ein Cotet ſich ſehen laſſen. Nicht weniger</line>
        <line lrx="1131" lry="1224" ulx="254" uly="1170">iſt auch 531 ein Somet erſchienen, und wann man wie⸗</line>
        <line lrx="1130" lry="1263" ulx="256" uly="1209">der 575 Jahr zuuͤck rechnet, ſo findet man abermal</line>
        <line lrx="1132" lry="1299" ulx="255" uly="1248">einen Cometen ufgezeichnet, der nach des Julius Caͤ⸗</line>
        <line lrx="1132" lry="1345" ulx="257" uly="1290">ſars Tod erſchieen iſt. Whiſton zaͤhlet ſieben ſolcher</line>
        <line lrx="1133" lry="1384" ulx="256" uly="1330">Umgaͤnge zuruͤck, und trift das Jahr, in welchem,</line>
        <line lrx="1132" lry="1422" ulx="256" uly="1368">nach der gemeinten Rechnung, die Sundfluth geſetzt</line>
        <line lrx="1134" lry="1459" ulx="258" uly="1407">wird. Nimt mnn ferner den aſtronomiſchen Calculum</line>
        <line lrx="1136" lry="1505" ulx="259" uly="1448">zu Huͤlf, ſo zeilt ſich, daß dieſer Comet damals der</line>
        <line lrx="1135" lry="1543" ulx="260" uly="1487">Erde ziemlich nche gekommen ſey. Und um ſolcher Um⸗</line>
        <line lrx="1139" lry="1584" ulx="260" uly="1529">ſtaͤnde willen kar man dieſe Theorie wenigſtens vor eine</line>
        <line lrx="1140" lry="1623" ulx="260" uly="1567">hypotheſin probahilitatis paßiren laſſen, aus welcher</line>
        <line lrx="1142" lry="1669" ulx="261" uly="1605">ſich alle Umſtaͤnte der Sundfluth auf eine ſinnreiche Art</line>
        <line lrx="678" lry="1705" ulx="263" uly="1662">herleiten laſſen. .</line>
      </zone>
    </surface>
    <surface n="101" type="page" xml:id="s_Bd86a_101">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_101.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="102" type="page" xml:id="s_Bd86a_102">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_102.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="103" type="page" xml:id="s_Bd86a_103">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_103.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="104" type="page" xml:id="s_Bd86a_104">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_104.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
    </surface>
    <surface n="105" type="page" xml:id="s_Bd86a_105">
      <graphic url="https://opendigi.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/image/Bd86a/Bd86a_105.jp2/full/full/0/default.jpg"/>
      <zone lrx="866" lry="721" type="textblock" ulx="390" uly="629">
        <line lrx="866" lry="721" ulx="390" uly="629">Beantwortung</line>
      </zone>
      <zone lrx="997" lry="1399" type="textblock" ulx="252" uly="755">
        <line lrx="813" lry="802" ulx="508" uly="755">verſchiedener</line>
        <line lrx="704" lry="1103" ulx="554" uly="1061">uͤber die</line>
        <line lrx="997" lry="1232" ulx="252" uly="1161">Beſchaffenheit, Bewegung</line>
        <line lrx="809" lry="1310" ulx="438" uly="1242">und Wuͤrkung</line>
        <line lrx="660" lry="1399" ulx="591" uly="1363">der</line>
      </zone>
      <zone lrx="896" lry="1560" type="textblock" ulx="358" uly="1460">
        <line lrx="896" lry="1560" ulx="358" uly="1460">Cometen.</line>
      </zone>
      <zone lrx="778" lry="1980" type="textblock" ulx="465" uly="1834">
        <line lrx="778" lry="1903" ulx="465" uly="1834">3 P  )er e</line>
        <line lrx="708" lry="1933" ulx="539" uly="1898">ANR R: i:</line>
        <line lrx="703" lry="1980" ulx="546" uly="1936">X</line>
      </zone>
      <zone lrx="867" lry="2288" type="textblock" ulx="384" uly="2161">
        <line lrx="867" lry="2213" ulx="384" uly="2161">Frankfurt und Leipzig</line>
        <line lrx="717" lry="2288" ulx="538" uly="2241">17 6 9.</line>
      </zone>
      <zone lrx="1582" lry="1121" type="textblock" ulx="1342" uly="718">
        <line lrx="1506" lry="744" ulx="1492" uly="732">●</line>
        <line lrx="1506" lry="795" ulx="1492" uly="783">K</line>
        <line lrx="1444" lry="958" ulx="1342" uly="939">=</line>
      </zone>
      <zone lrx="1785" lry="713" type="textblock" ulx="1765" uly="191">
        <line lrx="1785" lry="713" ulx="1765" uly="191">VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset</line>
      </zone>
      <zone lrx="1793" lry="2335" type="textblock" ulx="1769" uly="1676">
        <line lrx="1793" lry="2335" ulx="1769" uly="1676">Copyright 4/1999 VxXVMaster GmbaH wWwW. MXymaster. com</line>
      </zone>
      <zone lrx="1794" lry="2420" type="textblock" ulx="1768" uly="2365">
        <line lrx="1794" lry="2420" ulx="1768" uly="2365">4</line>
      </zone>
    </surface>
  </sourceDoc>
</TEI>
