Bd362_qt_3 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 De telluris motu Bashuysen, Heinrich Jacob van — o S^ s s pes 4 "4 L. s E " B 4 1 E " E i ]i d j ^ E p L ä 1] E * ? 1 f/ * 1 j : C i Ü F i ! j | 1 4 a EU " :ä j 9 E ï E — re E " 1v * " . j p [? "l *l J j ii ( 3 :: EY , "* D " [ A U E. i UY 1 ä** E " 24 'ä* « L Es 4 t " L 9. N dl 2 P eMics aA E ('ibe t - —M€ n d m - gres: d ps rw-r**::WM — j n s. 5 D » hr p TM ? "s od (&) ä l 1; E .'; - g :? u Ü E. | ï E N12«509949802 021 ^ g TAE — B TÜübingen ;( TOA [ — - E d ii : 3- Ó Á —À «s " « NTl As i s fm-BAQ * A g mb U 5 TNUUCHiREO : "— Tà Oa — — — — PIGHBIIRS U p MS — ——n " - — W ) L LE ELCCIIIIEIMCILIES —— —— —— - n w | dub iL ia as - — CEPONTTESN RU E— — W | a LT — — .þ, DISPUTATIO PHILOS OPHICA; TELLURIS MOTU Q FA ANN UENTE SUMMO N UMIN E, SuB PR./ESIDIO Clarifmi , Acutiffrmique Virz , D. BURCHERI »z VOLDER , Medicinz; & Phxlofophlæ Doctoris , hu;ufque, ut & Ma- thefeos in Hluftri Academia Lu gd. PBatav. Profeifons Ordmam t Publice fuentzlandam fropouit , HENRICUS JACOBUS van BASHUYSEN ; anoy "d diem 9. Sulii, loca borifátie folitis autemerid. V '17, ^ N G 2 EM Y W Yb SNS NINS p 3 — Qä? E Cs $ V yZ &ON J * A: E — P LUGDUNI BATAVORUM; Apd ABRAHAMUM ELZEVIER, Academlæ 'Typographum. M DC XCVIIT. L. V l B Ls MAXIME REFERENDIS, CELE. BERRIMIS, CLARISSIMIS, .. : at DOCTISSIMIS. DN. GUALTHERO vin BÁSHUYSEN , Ecclefiz Hanovienfis Belgice |Miniftro . facundiflimo , pientiffimo , parenti debito amore ac obedientia zternum profequendo. DN. NICOLAO GURTLERO, S. S. 'Theol. Do- &ori celeberrimo ,. ejufdemque facultatis, in Illá: ftri Bremenfium Gymnafio, Profeffori Publ. ,. per- petuo Re&ori Magnifico ; Studiorum fuorum pro- . motori femper colendo. N. BURCHERO de VOLDER , Med. & Phi- 2 lofophie Doct. peritiffimo bujufque facultatis , ut & Mathefcos, in inclyta Lugduni. Batavorum Profeffori JOrdinario. Solidiffimo ., Academia n Prafidi fuo honoratiffimo , Studiorumque Philofo- : hicorum Fundatori unico; . fummis laudibus co- lendo & profequendo. - L2 E u- ] DN. JOHANNI MULLERO , verbi Divin clefia Germanica, qux Chrifto Lugd. Batavor. col- i ligitur prxconi eloquentiffimo , fideliffimo, pa- : rentisloco, femper hf)norïndo : gufpiäicndo, um a Ha/'ce: mejïs A&ddemi&æ prumi- qie Ltias ac fe ipfum confecrat. w ut: HENR. JAC. van BASHUYSEN fiq Q Á UCTOR. Qun E 1 AO e 2 "a ) 2 — 2 i E i E e m E- É) a Vrer 4 PAESS EE-A-J Q vild — 2 ( " o5 t h, — R ( fs 792 SCEM [f E — D efie m 0, fitia um t de m IR.E )0- h. X )u TEL LURIS MOTU. hi. fj , 7 VTI.—IES-IS. L ) 4 ïï A TC w. n maximam femper admifationem o- ( ; j rapuerunt cuJufcunque zvi Philofo- z x f CYE3 ( 9 i phos, codeftium corporum motus & Phénomena, unde ad illa expli- 3 QV Q) canda tot diífentientes opiniones , ic - ad nofira ufque tempora propaga- ?«5 àl TNON S9 t , vulgó circeumferuntur. Nam- A s o W. H :l M que plurimi fenfuum fide decepti ; s od AUE ) Ó /'ex apparenti folis, fyderum, alio- t rumque corporum cceleftium motu, cum vulgo , folem volebant cum reliquo planetarum grege circa Tellurem, quam fingebant immobilem , moveri: aliideni- que aliter rem. conceperunt. Verüm fepofitis primz ztatis prejudiciis, & fenfüüm nimiüm fuperfütiofa fide abdicata , ut Philofophum decet, fingula ad rationem tanquam veri fil- bl fique lydium Lapidem revocans, brevi hac difputatione, Ter- raq'uei noftri globi motum demonílrare , animus eft, Tan- fu- tum ingenio meo nequaquam adfcribeas , ut litem me deci P rum 1 rumcredam, .fedut probem , me non ceeco impetu 5 fed evi vol motu dentibus argumentis & ratiociniis , eo addu&um , ut. hanc potius fententiam , . quam alias veritati confonam putem, ipn: I5 euils Sciendum autem eft nos Telluis; v'c:l;Terræ nomine intcl- L.»G» ligere, univerfam Terraquei globi molem, cum omnibus cor- poribus in ea contentis, ibfoh De motu vcró fermonem facientes » non a'gimu's»de eo—,l qui DI Ín * à vaporibus fubterraneis, fub Terra & certis in R egionibus tantüm fentitur, fed, de eo, qui toti globo Terraqueo, cum Va d CA . fnan Atmofphazra competit, d Per motum autem , hic intelligimus cum Nobili Cartefio , 57 : D tran[lationem. unius corperis , ex wvicinia corporum. que illud im- »eediate comti aliorum. "E Ht , (9* tanquam quiéftentia [Detlantur in vicimam ä TIY L ( x Rem ergo ut ordine aggrediamur , premonendum eft, jam !Lr a antiquis temporibus, pro terrz immobilitate ftetiffe , lumi- inm * "l i na illa inveteri luco, Democritum , Anaxagoram , Hippar- chum, Ptolemzum aliofque ac ipfum Platonem, - teftante il- « lud egregio loco ,. in Timxo Locro, ( de anima mundi ) r& ,)f.;ö & päg-a',') idbupévo. , ócia Üsr , ipos ve ÓpQvas qo) dptegs yiv&- A TU , Üvmee T& «u] iv A d eviydiau. Terra in maedio flalilita , Imcans AV Deorum [édes ,. terminus. noilis . & diei , eccans ( ovtus Cop [2 HÉTAh; p. ". 97. & inter recentiores Tychonem Bra- j cum,. . Sed neilli quidem confentunt, ut patebit ex iis quz bre- ï k*fh; viter de Ptolemzi & Tychonis Syftematibus afferemus , qui- ul bus illi pro fua. hypothefi phanomena corporum czleftium ex- pliarunt & déterminarunt : reliquorum opiniones quoniam A lL "n in Ptolemzi hy pothefi colntineptur ; examinaxfc operz prctium ..... m n noh erit. Ptolemazus itaque cujus fyftema coeteris. palmam. praripuit .. wum terram in univerfi medio collocayit immobilem , ex eadem n fere ratione qua eam Ariftoteles l. 2. de cclo c, 14. illuc po- fuerat , & hic ex Platone dicente.itidem in Timzo Locro p.m. Y 98. BagumMTV. ,. 9) Ducuiverry & 9 , a ru GA mv p dgt. lïä—'*r i Curca eam. Inus " Tare. pegen, eis gurvifgeem- dfb abl vo- 2 1 voluit planetas fuis'fphzrisaffixos , feualligatos converti duplici lux motu , altero omnibus communi ab ortu verfus occafum, primam fpharam circa terram faciente luna , ita quidem ut in quarta fphzra ite I. moveaturfol, quemillein planetarum numerum refert ; altero fin- gulis proprio ab occidente in orientem fub Eceliptica, aut cir- CQj« culo ab Eegliptica non multum abeunte , quem annuo fpatio 3 abfolvit fol , reliqui fuis finguli; temporum periodis, quos ita qui accepit ab Ariftotele, qui C. r. & 6. decocdlo, quem retinuit ; 1OU$ fphzrarum ordinem , & celeritatis rationem ipfi tradidit: Octa- cüm vam demum fphzram , ( feptem enim nurnerat planetas, ) firma- mentum pofuit, ftellarum fixarum fedem ,. putans fixas omnes 0 in confequentia fignorum moveri, His ab alis poftmodum Im- fupperadditum primum fecundumque cryftallinum, quibus motus 4f librationis feu. trepidationis fuit adferptus , unde ipfis diver- 'Tandem undecimum coclum ífi plané motus funt affignati. finxerunt , cui nomen primi mobilis dederunt, credentes jam illud ceteris motum dare , ; eofque fecum ab ortu verfus occa- T« fe : fqm r peres " ? l V. z j« Sequitur Tycho Braheus, nobilis Danus, qui vixit fub finem II precedentis feculi; & magnimpecunie vim confumpfit circa ii« obfervationes ccelefles , crediturque fuiffe Copernicanus , fc in., incertum qua-ratione , aliud excogitaffe fyftema , parum à "h Copernicano diffentiens, unde tantüm tranfpofitio Copernicani hn à viris eruditis di&tum. Hic quoniam ab Copernico. evi&tum fatis erat non Terram ,. fed folem eífe planetarii orbis centrum , i .,eundem Phoebo dedit locum ,. verum Terram. firmamenti cen- * u [* trum fecit, & circa illam planetas cum fole, qui ipfieft planc- as ta, abortu verfus occafum rapi. Sicquecum Ptolemzo T'erram n flatuit immobilem , folem veró mobilem , cum Copernico veró E m folem planetarum centrum fecit. - De illo, quod Semi-T ychonicum ab ipfius affe&atoribus vo- lts catum eít , quoniafnvnullius fer&. cft ufus , nunc verba non Ae' faciemus. * v » D Verüm longé meIius Sy&en;a- fib1 ;:c.)-lffcgi-t, Celeberrimus £ Copernicus , Monachus Boruffus , virin Aftronomicis verfatiffi- mus, qui contrà quam Ptolemzus voluit , folem in mundi: me- dium 10 [4 X A.3 m cibu dium pofuit , nullo alio; quam circa propr.iurh centrüm motu I gaudentem , circa quem planetas motu liberrimo flatuit con- ut verti ab. occafu in ortum. Primo folem ambiente Mercurio , t fecundo Venere , tertio Terra, cui preter huncmotum alium qui tl0, m cft circa proprium axem , adfcripfit, eique adiunxit!unam , qua- TenX fi1n Epicyclocirca eam fe vertentem , quarto. Marté, & quinto d atl ove, quem 4. fatellites ambire Telefcopiis inventis, 'primus docuit &T percelebris Galileus quem nec L - - veutura filebunt - Lufhra , uet ignota vapiet fub nube vetuflas. 1» qui eas Medicza aftra vocavit, fextum demum circulum facien- adía te Saturno : Sequente tandem poft immenfum fpatium, fir- d 1ur mamento, flellarum fixarum immobili calo. a Neque ille primus hunc Terre motum induxit , fed jam anteceffores habuit, Pytha o gO reos , Seleucum, Ariftarchum, Iem; Philolaum , & Nicetam apud Cicerone $ Acad. quzft. aliofqueinnumeros. m, quemde eo videag E 4.- Cur M ass Jam ex fimplia horum . fyftematum afpectu., zquo judici patebit, Copernici fententiam coeteris effe preferendam , & fi Tibi. [d nullam ob aliam caufam , faltem ob fimplicitatem, quà Deum Cgï Vüs, operari , ratio docet. Non enim credibile eft, naturam facere per plura,'quod per pauciora poteft , fiquidem juxta effatum n Inif Ariflotelis: Fruftra fit per plura, qued fieri poteft per pau- I Cora. Curenim ut primum Ptolemaicam hypothefin tangam , ad ea qua abfíque nugaci figmentorum farragine expediri poffunt , , TES totadducuntur figmenta, totque;fuppofitiones ? Et quefo quid rationi magis eft contrartum ?. quam omnia corpora cccleftia , Yeli habere uno eodemque tempore, motus plané contrarios , qua- Bec les illi eis temeréadícribunt , quibus fcilicet uno & eodem tempo- polo re ferantur & ab ortu in. occafum , &ab occafu verfus ortum. Yd Impofífibile quoque dari orbes folidos, cometz qui procul dubio flu in ccelis funt, motus fui varietate abunde d an * patcf'aciunt? V E &l Preterea, cur primum mobile ? cui vim ,.aHïgna'nf,omneä d N ccelos fecum ra'piendi ab ortu in. occafüm mon raperet fecum parvum illum, maximorum corporum coeleftium refpe&tu T'er- re globum ? aut que demum yis effet, qus vires transfunde- ret , r ret in patvum tale corp gs," ut reffx&c—re-queat alus, nmïtis yio cibus majoribus $ Thottr COf« Imó abfonum e ft, illos cum in eo hobis fint 'Confenticnies, Uno, ut breviorem circulum breviori , longiorem longiori temporis tra&u abfolvi putent, fupremam tamen fpharam 24. horarum . fpa- 1 qui tio , circulum füum abfoluturam flatuant , qhoniam quiaaltiffima , qu. tinto remotiífima eft, ipfis iterim affentientibus. Patet ergó quam clariffimé , Ptolemaicam hypothefin ,. ex hac ordinis turbatione , cüit & rerum confufione effc rericiendam. N II Abfürdum quoque , ad explicandos planetartm motus quibus apparent effe, nuncretrogradi, nunc flationarii ,. nunc diredii , Itf« sEl' adícribieis preter motum ordinarium, ab ortu verfüs occafum, alium motum naturz legibus plané contrarium ,. quo in fuis epi- cyclis ab occidente in orientem: moveantur ,; circum. volutionem [ um S.. femper circa ePicyclos faciente tum, I X.) ;l. . Preterea , juxta hanc hypothefin, nunquam phafes Mer. curii & Veneris recentiorum folertia obfervatz explicabuntur. Adde figuras mutabilis Saturni , ab ipfius h-ypothcfeos fauto- udid ribus neque obferyatas fuiffe, 'neque explicari poffe, quá in re &t egregium preftitit Cl, & Acutiffimus IHugenius,. nobilis Bata- Jeun X yus, in elegantiflimo libello , de fyftemateSaturni , in quo, pri- musomnium , evidentem dedit ejus rationgm quem ideóadire ne- um minem poeniteat:. 9- | PZU' Ipfi tandem, qui terram: volunt immobilem ,. zftus mari- ;äm j nl, quo aquas marinas 24. horarum fpatio bis fluere ac reflue- funt, re quotidie videmus , rationem dare nequeunt : Nifi eum qud velint vel occulte cuidam qualitati adícribere, vel cum CI. ftt Becmanno viro fic fatis erudito , fingere, in fundo maris, circa qua- olos, cífe meatus , per quos attráhit & refundit fuas aquas , noo- vel confentire cis, qui contradicente ràtione & experientia, ab tUf fluminum in mare fluxu eum fieri poffe putant,. Experientia enim lubio claréevincit, nullaalia ex caufa eum fieri poffe; quam.à Terre & Lung motu, ficquelunz preflione, quodmultis ratiociniis, claré demonftrar: poteít. zmntf «cum X, Ter yde- fet y X' V ychonis quidem fententia, primo intuitu hüc ; appgretveri aliquo modo fimilis, ex fuppofitionum paucitate. Tdl Verumtamen non caret maximis abfurditatibus , — ex ÉU. cum etí quod planetarum calos, ad omnia firmamenti loca progred 1 pu- tet, circatellurem, quz quum ex ipforum opinione , hzreatin ritit centro firmamenti, & in turbine materiz fludz, neceffarió fe- m quitur eam quoque ifti motui obfequuturam. Si veró dicanit , grad Martem propria vi moveri , concludendum quoque materiam co- E leftem illam fluidam, ejus motui obfequuturam , ficque terram Tio11. íecum delatutam , nifi visaut acio quadam particularis terre ii adfcribatur , quà aut refiftat ifti motui Mer bus iftius materim fluide fi aut fe feparet à parti- bi contiguis, quz porró quoque mot aCio, motus dicendus erit, eodem modo , ac motum tribui- N mus navigio, quod remis impulfum ,.' motui fluminis obniti- Quo tur , fiquidem ad hanc rem plus a&ionis requiritur , quam ut fliet placidé cum motu fluminis feratur. Sicque, etiam hoc modo, ulla Terre motum negaturi , fortiorem ei adícribunt , (uam rerum qui Phyficarum, ignorantiam prodentes. f eí X I, . , OQuum ergo probaverimus Ptolemaicám J PIQP ychonicamque TRus hypothefin, non ita claras & evidentes effe * fed ex iis confu- &i fionem , obfcuritatemque fequi , neque ex iisphanomena com- qu modé deduci poffe , fupereft tant um, ut in fequentibus noftram phi fententiam claré demonftremus ; oftendamufque porró , quam fa- lit, cili negotio , fola Tellure noftra mobili , omnia procedant. Q Solem igitur, in centro immobilem pofitum ,. ambit mate- R ria Ruidiffima ac in maximo motu pofita, 0a quz à fole originem b& habet, fgque ultra Saturnum extendit , que quüm feratur cum folis vortice, circa proprium axem moto, ab occidentein orien- tem, planetas omnes,. velut corpora immenfo mari innatantia, fecum rapit in orbem. Y Quumque Tellus noftra medium inter planetasobtineatlocum , impoffi p bile prorfus eft, velà celo vel btle à fole moven planeta $$ quorum centrum fol , quin ipfa Terra at uná moveatur , quandoq uidem juxta Axioma Phyficum , ni- hil agit in diflans, nifi tür prius agat in intermedium. Quare d nihil obflat , quo . minus huic motui obfequatur , fiquidem il 1! eodem modo ac navis,. n.ullh's aut funibus aut anchoris alligata ; B« huic l0i i* juo huic innatát mari^, ficque ut. naviscum flumine ; ' planetee cum Tellure noftra quam planetam dicimus ; cum hac materia cir- , cumferuntur. Kioc pofito materia hzec fluida, quo propior n eft foli tanquam origini & caufz motus primariz , co majori cele- Ia ritate gaudet; quo veró remotior, có debilior quum fit hec 12 materia, circuli veró longiores ; €ó minorem habct celeritatis Dit ; radum. 4020 Ex quo fequitur , planetam quo foli eft propior , eó cele- Ü riori; quo vero remotior , eo tardiori motu circumferri cum [rg ifto torrente materie fluide, circa Solarem vorticem. Unde ltj- Mercurus celerrimo , minus celeri Venus , & lentiori Terra que motu feruntur, & fic porro de coteris. . Neque ullum, in Terre colo fingi poteft obftaculum , It quod T'erram ifto motu privet : neque enim ibi materia fluida eft g Ítagnans, neque T'erre ineft contra tantam corporum molem ]o, ulla refiftendi vis; unde neceffarió defertur à fluidi cceli motu ; um qui caufa motus planetarum , eodem modo ac gyratioaquz cau- fa eft gyrationis corporum ipfi innatantium, - Et licet terre ( namque reici- propriaad motum propenfio affingi nequeat mus illorum opinionem , qui terram & planetas tanquam pifces Jue fu« & aves proprio impetu moveri fingunt ) nihil tamen obftat , ff« quo minus motui coeli obfequatur, moveaturque cum reliquis t planetis, fiquidem. nulla vis refiftendi |in hoc cafu fingi pos- f fit, neque ipfius magnitudinem ipfi motum negare conftet vel ex co, quod. Aftronomorum. communts opinio , - folem ipfà ; t centum & 6o. vicibus majorem faciat, quod procul dubio lon- r em gc intm yeru-Fn eft. m NUOR Quüm vero ha&tenus fa&us fit fermo de motu circula- ; eum cam. Philofo- Ay ri, ad feqventia inferenda , necefle. erit T phorum Schola diflinguere; in motum comverfomis, quo mo- Dile circa'proprium centrum — circulariter convertitur ; eodem «d ff modo ac lapis molaris, vel rota Circa proprium axem —move. fil- tur;-&in alium , quieft progre[[Fonis circularis ,. quo mobile circulariter movetur , círca centrum , quod extra complexum Hid illius mobilis: eft.. Sic mover. planetas & 'Terram circa folem,; ex noftra hypotheü volümas. - Quum veró centrum dicimus , À3 tale enim yc non inteligimus centrum G'eonxetx-i;ö fumptum , nullum ldl nullum à noBis invenin poteft , ne quidém refpectu coeli no- « fol flri, propter nimiam ejus magnitudinem , neque centrum gra- vitatis, fiquidem illud particuiare tantum eft , refpectu coli par- N ticularis , nempe Jovis vel Terrz , fedin his motibus cceleftibus, ; maal niYHm cwotitus. tantum cgnfiderari oportet ce & vatios XILITL quam Ad hunc ergo motum progreffivum recipiendum , "Terram a fole effe aptiorem contra alterius hypothefeos fautores, multz fupre & evidentes rationes , prater fuperius allatas , probant. vation Nam íi moveretur Sol motu progreffivo , tum deberet tan- tme tum perdere de motu fuo, quantum communicat materic ylibim quam propellit , & quia eft corpus fluidiffimum ut ex luce Y ann ejus colligi poteft ex regulis fluiditatis , facile poflet motu fuo €utvati privari eo communicato ' materiz quam dcbet propellere. annim Neceffe enim eft , ut corpus progreílionis motu propulfum, 1 al alia corpora propellat; — Quum autem terra non fit. corpus flui- €onye dum , fed corpus folidum ut planete , fequitur eam ad hunc alis fe motüm recipiendum & in eo femper perfeveraudum . efle ap- tiorem. » üclit KM yfiri, Solem noneft quod omni motu deftitutum efíe putemus : NU conftat enim , eum moveri motu converfionis vel etiam in- » AXE! teítino, quo circa fui. vorticis centrum , 27. vel ut alii ex ma- » C On,y cula folari anno 1680. obfervata collegerunt , 25. dier. & 6. »los c horar. fpatio volvi. Et hic motus , ut fit in fole neceffe eft, ss , » indlï quia conftat ex materia primi elementi fluidifima , unde valde mobilisredditur in fe , & refpe&u partium , quare recté à Car- beng.. tefio Philofophorum fui temporis facile principe , Princ. P. 3. litate &ulas art, 21. cum flamma comparatur , utpote in motu & lumine cum ea confentiens. Verum ex hoc ipfo motu colligitur ; Wfe n eum ad alium motum concipiendum . effe ineptum , hincque d re&é licet flatuatur fua gyratione omnes codJos fecum rapere, terit, hoc tamen motu expers dicitur ; Terrg veró hic jure conce- foli at ditur motus, ut pote quaz conftat ex materia tertii elementi , bus ] ficquein fe ipfa , & refpe&tu partium quiefcens , folidum glo- abfoly. bum conftituit ; imó eodem modo , ac navis , que quoniam Tioris c partium. refpectu quiefcit , facile tota à fluido fluminis ab una Wilsy ad TOUY ftQ. ad aliam plagam defertur, ipfa quoque cum. fluido cclo cir- 9 ca folis vorticem facillimo - negotio - c1rcumfem potePc XV- hi. Dus, Nec debile in rem. noftram — baberi poteft argumentum .ex maculis: folaribus , circa, folem imo. in fole ipío , curfus Varios dmgummus. Non jam earum orxgmem fcrutablmur, m .non Jam in are- quam optimeé omnium tradidit Cartefius : lt2 nam deícendemus cum iis qui earum fitum in media, vel fuprema. aéris regione c ollocant , id quod permultis obfer- u vationibus Affronomms jam dudum refutatum atque elimina- 2 tum eft ; unicé tantum fuppofitis hifce motum carum contem- 1 plabxmuræ Obfervatum eít. maculas linea recta bis tantum Ào in anno procedc;e , alis temporibus per arcus fenfibiliter in- curvatos ; ita. qu1dem ut curwtas horum arcuum , per unam anni medietatem nobis appareat mchnata , Contrario modo quam lD ul* in - altera medietate Hoc eít , pér 6. meníes . fupeuoxem Inc convexitatem curva , quam dcfcnbunt difci partem. fpe&are, aliis fex inferiorem. p Quum veró. ob(érvatum . fit a. Philofophis , »5 IDCIIHQUOHCS , & II]CLH.'VS.UO'1€5 nunc magjores nuhc minores »firi, ac interdum etiam ad. equilibrium. perfe&tüm |illas re- i » duci. ,. & iítas ad perfectam directionem ,. clariffime fequxtu: E []e ,4Axem menítrue macularum revolutionis habere propriam fuam ld« »conyerfionem , per quam ipfius poli defcribant duos circu- 6, »los circa POIOS alterius cujuídam axis , quifoli erit conceden- »dus, quorum circulorum femidiameter refpondet quantitati [b de » inclinationis ejufdem 4xjs. Ex hifce obfervationibus , ut alias j* bené multas filentio prtereamus , feqmtur , füppofita mobi- L litate terrz , omnium diverfitatum. in ifüs deprehenfarum eaufas , reífidere in . moubus corporis folaris ; quod. exinde ld in fe ipfum revolvetut , vectis fecum maculis , quas ipfi foli adhzrere u fuppo Nmus : exinde . etiam concludi faclé po- terit , Íi 'era ftabilis in centro. fupponatur , neceffum effe , 7 foli attribuere duos circa proprmm centrum . motus fuper duo- el bus his diftin&is axibus , quorum unus füam converfionem l; Os abíolvatannuo , alter minus quam menítruo fpatio, hujus pofte- rioris.conclufionis prolixam, & .accuratam ac iifallibilibus pra- miffis veré.deductam videre, eft rationemin Galilzi fyft.. quo Le- ld B - - &orem d Gorem , ne extra pomeria propofite brevitatis divagemur , re- früet mittimus. Puta X V I. Neque ratione proprietatum qua planetis tribuuntur fe- gari poteft , terram inter eos effe referendam. — Siquidem pla- gädta netz eque ac illa funt corpora folida , lumineque proprio ca- mon? rentia , fed à fole mutuato fplendorem ac lucem emitten- S tia, ut non tantum colligi poteft ex lunz Eclipfibus duibus null à terrz umbra tegitur, ut & ab lune fimul & "Veneris parte p quam à fole averfam habent obícura : Ad lumen veró à foleac- ex?K' ceptum refleclendum , terram. que aptam effe ac plabetas ex bus : eo patet , q uod piimum , ratione foliditatis , deinde etiam di- flantim , pari cum luna ambulet paffu , ac ex coeteris planetis , pï'xuï aliis viciniorem , aliis veró remotiorem : à fole- habeat locum. Lor: Putabit veró aliquis , afperitatem fuperficiei globi terre- flris, impedimento ci effe , quo minus lumen folare refle- luns Gere queat, quam afperitatem — potius lumini . refle&endo verf opem ferre , co verfus quafque partes diffipando , prater dioptri- deat ces regulas , ex quibus unum de fpeculo videre eft exemplum eod apud nunquam fatis laudandum ,. & jam fcepius laudatum Gali- $ leum , fatis etiam docet ipfius lune exemplum , in qua mon- m vel levis 1nfpectio fatis in- p tes & valles reperiri telefcopioru dicat: iniis enim , ut videmus , que ac interra , fole cacu- flgn. mina montium accedente , mov -- . - Cadunt altis de montibus umtre. &q fem Quis ergo non videt eam afperitatem potius ob diffipatorum trü radiorum copiam , magis illuminatum reddere lunz difcum , quam cidem lumen demere. — Neque impedit ejus magnitudo , quo minus planete nomen ferat, fiquidem mediam inter eos pro obtinet megnitudinem , major enim eft Venere , minor Mar- i N te & Jovc , quoniam remotior eft à fole quam Venus , mi- nus vero remota ab eodem . Jove & Marte , juxta illud Car- pe tefüi , Princ. P. 3. 4rt. 147. quo folidior eft planeta , có ma- i »8 is remotus eft à fole , quo minusfoliditatislhabet , có proxi- ,mior eidem. Is Sicque , ex his omnibus , Te llus. noflra, planetarum na- i turam fatis exprimit , non ita veró Sol ,. fiquidem non eft cor- tià luce n lx pus folidum , féd fluidum , neque mutuata , fed prop fruens , tib L utte fmens , eodem modo ac ftelle üxz ; quas. quafi totidem foles putamus . X V I1I. f ra minab'antur expu- .,Hac igitur ratione , arce cui tela noft ) pli- nita . cardineqae" controverfiz pertractato ; paucis quz qc.. U Cl« mur. Itten. monftianda nobis fup erfunt porró aggredie dimus , ex noftrà hy pothefi foli fixifque ulbus . Sicque ha&tenus vi fionis , quo circa nullum alium tribui motum , quam conver parte convertuntur , & ommnia per Telluris motum roprios àxes leat« Ícat motum , ex tri- 5 X explicar.i : quz unicum licet tantum agno Y bus tamen co mpofï.tum habet. mdi« quo Terra circa pro- Quorum pri/mm 45 diurnus vocatur , Deti$ fu verfus ortum inflar rotz circa axem ; 24« 1m, rium axem ab occa ur. " t&re« horar. Spatio devolvit dditur ratio ortus & occa fus folis. & Ex hoc , evidens re refle- quo fingulis diebus ab ortu lunz , ftellarumque fixarum , ?rendo verfus occafum . rapi videntur , & ex codem fit , ut Sol vi- wpm'- deatur defcribere. circu lum equa tori parallelum , licet revera, 1plum fixz in Proprio quiefcat centro. codem modo ac flelle Tellus, circa folem iü Gil- quo eadem . L mon- Secundus eft annuus , Zodiaci proprii vorticis centro 1 m mobilem harentem fub 12. fs ift» ticam fimiliter ab occafu verfus ortum, fignis , fecundum Eclip (- movetur ut 365. dier. fpatio ; adeu ndem fere Ecliptice gradum, atur , ficque dum Terra & luna i quo iter aggreffa erat , regredi 65. vicibus ipfa circa proprium femel hanc abfolvunt viam , 3 volvitur. torum trum & luna duodecies circa ipfam , ntum Terra in Zodiaco fcum D Ac ex eodem. mot u fit, ut qua tudO lis orbis , immobili s in fuo vortice progreditur ; tantum 1pfe fo er €0$ Zodiacique fig na.peragrare videatur. Un- * pofitus ; progredi á lunz motum non Mit- de fier1 pote ft , ut fiq uis in luna exiftens ; jl beret. J erciperet , (ed eum Terrz adícri inatio | Ca- His tandem accedit Zertis: ; q ui re&ius motus determ E natur , ut femper axis tellu- Q mie dicetur , quo olus ita determi dem femper coeli plagam re- f0X ris maneat fibi parallelus , atque eah ac fub eodem coeliloco , u bicunque Terra verfetur ap- fpiciat ; boreus diverfis in cceli jf] fd« areat : Hoc enim nifi fieret ; polus ,4 lio in Capricomo verfan- core locis nobis appareret , alioin Cancro j u clinationis , dire&tionis ac tibus. Vocari autem folet motus in paral- TUen5 , 3 parallelifmi , tamen paululum mutat parallelifmo , à quo motus C apparens ftellarum fixarum dependet. XVIII. re fü PofT e veró . uni corpori plures motus competere , manife- te m flé patet ex innumeris exemplis, pilam namgque in orbem rota- TRU5 , Dorus tam , ut hoc utar exemplo conftat , dum abfolvit gyrum ; circa fuum centrum. quoque convolutionem facere, ficque * fyltez tioner duplicem abfolvere motum . uno eodemque tempore ; infüper introcho 1n orbem moto tres obfervantur motus, unus, Hi quo magnumgyrum abfolyit , & alter dum magnum circuitum ptrcu leme faciens, circa proprium centrum volvitur , ac tertio ; fibi fem- per.eque diflans deprehenditur. Ac praterea , ut & illud gonf hoc loco addam , obfervatur quoque trochum ita motum, non Tellu perfectos defcribere circulos , fed nunc magis in hanc , nunc e- ferem in illam partem -deflectere L2 eodem quoque modo . planete & imt à materia ccclefti itidem perfe&os circulos non faciente delatz, Itl , non femper zqualiter à fole abfint , unde planetarum apoga& Íd ne & perigea , & ex noflra fententia. de fole femper eundem inter terey, fixas fitum fervante, Aphelia & perihelia , (ut vocat Carz. P. 34 í & of AYI, 36. Princ.) à tm Tales autem hos circulos effe , probant omnes omnium Aftro- Verum nomorum obfervationes : .Solam in exemplum producam lu- dium nam , quz fi in eodem cum fole moveretur plano , omnibus qu y pleniluniis forct eclipfis , etenim tunc eclipfin patitur , quando in pret fxlun plenillunio propinqua eft nodis, feu interfe&ionum pundis, D Sit quas lune via facit cumíolari ; cüm enim "Terrz umbra. fem- Cüyus per fit inplane Ecliptice , fi luna in eodem moveretur plano, Tes qir ífingulis pleniluniis quando zque ac umbra terrz — Soli eft op- & Ter polita, incurreret in Telluris umbram , ac proinde pateretut qum 1 Eclipfin , ac eadem de aliis obfervarunt Aftronomi. fitur -EUX. í loco Sicque ex eadem hypothefi, omnia facillimà deducuntur ; 13 vid acex íe ipfo quoque patet , planetarum motus apparentes , do T, quibus nobis videntur effe nunc retrogradi , nunc ftationarii ; aC aPP nunc directi, effe tantum apparentes , atque dependentes à varió fole nofiri fitu in Tellure. mobili , ficque fimphci modo ; omnia b 1e; neque recurrendum effe ad Epicyclos, & alia figmen- Itte V]d tà , Yeterum A&r.ol.ogoru.m cerebro. facta. XX. um T Xus X X. Coeterä Pheenomena omni a cum noftra hypothefi conveni- re fuperius di&ta fatis Jam oftendent , quare ne inutilibus char- if tz molem augere videamur , reliqua hic ficco pede prateribi- Ofte mus , pauca tantüm addituri, de Obfervationibus , ab Aftro- m nomis recentioribus circa Venerem factis , que quum veterum Qu Ífyflema penitus evertant uberiorem forté requirent tracia- ; r tlonem. , Hanc igitur , nom circa Terram , inftar lune orbitam fuam um percurrere , fedíolem pro centro viz fuz habere , id quod Pto- em« lemeus inficias ire nihil dubitavit, fequentibus ratiociniis de- lud monílrare conabimur inde denique probabilitatem — motus 0f Telluris colligere non verebimur. Siquidem conftat Ve- ünc nerem , ne quadrante quidem circuli , à fole unquam recedere, ( & intra certum 46. vel 47. circiter graduum intervallum conti- t neri, ita ut fiunquam attingat , non modo folis oppofitionem, íed neque quadratum , imo ne quidem fextilem afpectum ; Prz- gæ& r terea, conftat eandem cum vefperià fole recedens appatet primum, 03. eam omnium videri minimam , ubi vero poftmodum retrogra- da tendit adconjunctionem cum fole, videri omnium maximam : YO* verum ut omnes difficultates , quz ab adverfa parte in (übfi- li« dium defperatz caufz in medium proferuntur , folvantur , rei- bus que veritas eo magis adftruatur , fipsram apponere , operz onm pretium duximus. li5 Sit Sol in centro mundi S. cujus centro defcribantur plu- Ij 10, res circuli V. T. qui Veneris & Terre orbitam exhibeant , U J cum Venus in pun&o N. ver- ff fatur , tum in eodem cum fole loco , atque à nobis remotiffi- tj M ma videbitur , fi terram in pun- llf'; &o T.conftituamus proxima, 5 "m ac apparebit in V. iterum cum fole conjun&a , circa pun&ta H0 B. cC. longifïïmä à fole excur- j R. !n. rere videbitur , nam per radi- tem. um T. B. eam confpiciemus 48. gradibus à fole diftan * ng d Quocirca.bis cum fole conjungitur ; bis quoque maximé à fole digreditur ,. nimirum. in punctis B. & C. hzc ca funt,, quz 4 . Copefn'igi fyfcema mirum in modum confirmant. . — CÉBbe , JNam ubi 1n puncto .N... verfatur , nobis eam in 5 a iiivt,luven.. tibus maximavidetur , & tamen tubo optico tenuiffimé falcata apparet , cum autem pundo N. vicinior eft , tunc quidem K A^ .. pleno lucet orbe , fed longe minor apparet. . Hoc tam fimpiici íchemate , omnia Veneris ph.æhörx—ne*nä Ex— plicare. poffemus , fiquidem id. nunc . agere. in animo- habere- -- $ mus: é contrarió , adveríz parti faventes , immani cuidam [ epicyclo alligatam concipere tenentur ; fupremam enim epi- h cycli partem . percurrens , fexies à. nebis.eft remotior , quam " cum 1infimam partem peragrat ,. ac nobis citima eft. bt Nec obicem nobis ponere valent , que fuppofitam Veh&ris l circa folem gyrationem evertere idonea videntur: etíi enim ,. H lubentes fateamur ea tanti momenti effe , ut ne quidem à Co- pernico ipfo dilui potuerint , nihilominus aucta jam mi- rum in modum per induflriam & artem . hominum , rerum magiftra 'experientia, nihil officiunt-,- quin imó. veritatem. hypothefeos noftre |claréevincant. |Opponunt fc. fi Venus 4 folem circulo fuo ambiret , atque adcó. jam fupra ,jam infza il- Y lum effet in diftantia minima in Terra ut in V. deberet exhi-- ü bere nobis difcum fuum paulo minus quadragefies majorem , lu quam cum fuperior fole & alteri fue .conjuncüioni vicina eft ,. üi verüm differentiam hanc infenfilem effe dicunt.. Cui argumento ly ut fatis fiat notandum eft imbecillitatem vifus:noftri , omnibus T fubfidiis deftituti , in rerum magnitudinibus dijudicandis ,. de Q quibus jam nobis fermo eft ,. przcipue procedere , vcl à.nimia f radiorum in fibrillas oculi a&ione , vel debili admodum : Prius malum ut tollatur, opus eft, ut radus bené multis, tranfi- W lx tus in pupillam denegetur , cavendum eft , ne lumen in humi- d ditate que fupernatat pupillis, refringatur vel refle&atur. in crepidinibus palpebrarum , fpargendo radios fuos reflexos, verfus pupillas : hiec enim medcelanifiadhibeatur, multó majo- Yo res imagines rerum , quam . revera res ipfe fuünt , repraícn- tantur. . Hinc inventum eft, flellas per Telefcopium vifas mino- res apparere quam folo vifu , licet "Telefcopium obje&um fpius ft uane amplifi.et , ita difFl??,l-OViSEg radiis mïda—t,qu 6ofe1€ fue q " tita. a ho g ole t titatis partem amittit - fimiliter Canis ftella,. nuHiï pulchritudinc cedens, omnibus veró aliis minor oculo nudo multó Jove ma- m jorem fe exhibet, fi veró poftea Capillitio exuatur , tantum a 20. partem difi Jovis equat. Imó, magno cum labore ani- madverti poteft. idem obfervarunt in Venere, que dumli- m bero oculo confpicitur , octies vcl decies Jove major appa- ret, fedinfpe&ta Telefcopio, quateraut pluries minor , vivaci- Q ras tamen fplendoris Veneris multo major eft luce Jovis It« m languidiore. . Hoc modo reperitur Venus; przcifé Juxta debi- tám proportionem amplificata in altera cum fole conjunctio- u ne : Quid quod ejus cornua , haud fecus ac lunz terminata , iaf | atque diftin&a funt? ut patebit vel ipfius vel lunz figurasà Cele- Alterius ma- berrimo Gaffendo vel aliis delineatas infpicienti. x;ris li medela , cum lippis & tonforibus fit nota , fiquidem prio- m, ris materia majorem quam putavimus Prolixitgäs anfam Præþuit » C0» wractandie fuperfedebimus. T. rüm XXI tem. Solent hic obijcere, contra Telluris motum, ftellas quibus EI?US ad illas accedendo terra 'redditu;r " propior, apparituras.majores ; 1 i ü- Verum hoc fpatium , re * fpectu im » menfz fixarum à nobis diftan- hi« tiz, nifijuxta ma thematicam « «eiGeaw loqui velimus ,. nul- m, t le eft. — Quanta veró fixarum à nobis fit lum ac plane infenfi * * di, diftantia , f . UN ? ire cupl ens videat Aftronomos , hþc faltem non ^ 3 nobis immenfz diftantiz fit argumentum , quod ?HIO leye ipforum . Ibus Teleícopio , etiam obje&a multoties amplificante, eas infpi- $o , d cienti vel nil nifi vibrantium ? vl radiorum copia obverfetur. — Vel im fi tam ar&a fiat apertura , ut abíque illa vibratione appareant , il vix püncti fenfilis vicem gerant. — Coetera argumenta, que hoc * 1 loco refutari en ifi« forte poff: t, brevitati quantum/fïcri potuit ftu- dentes omittimüs. am:ï- X X L I. n Illud tandem coronidis loco addimus illam Poctz canentis 305; p« yocem fen. Provebimur portn terreque mrbe[oue vecedunt. u« fi re&é & fano fenfu accipiatur, non Poé&ticam, velerroneam, äpius fed Philofophicam dici poffe , nam illud recedere fignificat , PMU- feu afpe&tus inter oculum , & fitt pizcife , mutgtipnem fitus , fub. -*fubjgi&urrf; efliüe hoc modo, hic veceffzr, notus potidsop: ticus quamm Phyficus: Sic quoque abfíque tropó proprie dicitur folorii; occidere, mouert &c. licet hec omnia ex Phyfico terre motu fint; ficque virum Sapientem, cum vülgo, licet 'cum vulgonullum involvaterrorem,pofle & debere loqui, ex innu- "meris exemplis , ac experimentis ; ac ex i 'demonftrare haud difficile eft. pfahumáni fermonis náturà * H Sic itaque, Telluris motu, qui ipfi -*cïïcäï—:iett;r; ! qu:mtu i od potuit probato, fuffieiat nos foli fonti lucis medium dediffe lo- xum, ac tanquam lampadem macrocofmi in commodum pofuiffe locum , quo melius Regale folium ipfi nequidem excogitari poteft, undetotumorbem, cumftellarum familia ,. p fs S s calore perfundere queat. Quare, quoniam ngqdöi lummc& x E - Portum retigere carine , Hic teneat nofiras ancbora jatta vates. Abfit autem , ut in muftaceo laureolam quaram , licet eam me fententiam firmáffe puto, quam ut cum Ovidio z A z* jloquar : - - - AH foyis ira, nec ignes, — * i j E ANec poteritferrum , nec edax abolere d Ut vero à temeritatis nota , quam quis mihi inde inurere pos- .—fit,, quod yaavxés 'A9jvas , immaturo adhuc judicio juvenis , hoc przfertim doctiffmo íeculo adferre , haud dubitaverim , difcendi animo, hzc qualiacunque fint. me prodidiffe, ingenué fateor. Si fortaíIis à veritatis tramite,' viaque Kegia alicübi de- flexerim, quod à me primz ztatis homine , nulloque duc&ore preeunte, fieri facillimum fuit., veniam rogo, Corrigentem expeto, expe&oque. Tu B. L. cognofcendi, & ignofcendi ani- raum adfer, etque illud vetus, in mentem tibi revoca. Kanie. Gri g d ii diDpleeg ii M FINIS OC- COROLLARIA I qerra qmovetur I 1 ** -7 Terra quzefczt. III Mundm ej? wde]ïmtw III C Jldundomm plumlzmtem nego. € V l Iris fit iu guttulis 'aqua. VI Omne corpus e/izn zndefmtzmz divi- f ibile. ( VII VII A!omz 198 dammr. VIII Color depmdet á, cmpomm Super]?cze Lumen modzjäc;mte I X. f-c*3 - & 98 JMens uotior e/icoä'pore. d. In lzmme T/ozlo/ol;/ozæ duäzmndum eyï XI .At/oez Bon dam*ur. 9 X1l *Unus tanmm damr enfus amt B- 27267'2 LACEILT- Doïar non Wm parte læfa. AD k A. D..;: ijldntg[imum 7z£?z3,en-ez;:; DN. H.T. v« BASHUYSEN. ^otu non fine -gl*oria chfþu.. d; T*"eüuris " í ATUZXATJI m "Phebum fíc f are doces , terramque moveri wu Ut . [patüs.currant noxquedie(que fuis : «Dum [inul invitiis t . gnas , Dile&te, fagittis , Edis perbarae fodulitatis 'apirs. ANec Te peniteat tendentis ad Af bera cæpfiv, gure places dotiis magnanimifque Viris. Invidieque | licet T o éarpat inutile uikus» " Iofe tamen ueriti nomtne, rutus eris. Tfrgea fecundabit primos Fortuna labores ; Penfabit ftudium rubra tiara Tuum.. "Perge bonis avibus: Magno fuccede Parent? Vrtute, .W., gf'neräf fs PatrwqueiDacus Rrodice äiffertati&his Au&ori bene- volentiz teftandzx caufa hac ]. mque adponebat; /SIMON KUCHENBECKER; | ]V L C 3 A D AD EUNDEM fDagmam szlafa[zlmm Veterum , .que nofï: Jate- bant Obfcum » pandis ,. "Prefide fub Celebri : Hinc valeant Veteres, valmnt quoque järzpta Ty. cbom: ; "Difcat adriffoteles multa docendus adbuc $ic ]uvat Aonidum fettari culmina celpz, Seriberis binc Magni z4g22.Patris þäoles I pede felzcz » Quo Te vocat indolis ardor; Frater erit Phubus , "Pallas amica foror Amico à teneris chariffimo hzc gratulabundus adjiciebat , ä H. vander LAHR. a - -T — - M P u — s ^ * — — — À E — uncas mseanis — E É I t p L. 3 VOR o "- : adpeemim EEESGCEY —— p-— um p w n m — m d eÁ€ n ——X ÀÀ cmndtaetrieie ii n : Dd isdaadii EL UM — —— L. r NT ss T — TU u E N Á vt s ia Oal . Mi d SÉdifo odl ia ho lt ii pe- 2 p 51 Ej * E » a Ha j x n Wa " E p a m TU a p od t rl — tÀ- Á —R — À Mu m uþv»l A. TAE U u ia r o OPIISCMRA |* 4 ? l o W $l W l uN ". W $ a beno^ p-—— t t " ammuscp uf t — — OU CMRUETERPUERENORISOE UO u Lt cCLquon u du fexgiu —— r — FGGSEREMN r s VOR ORRT RRE EEE D - L5-- 3 ,H...... U E i ———————— Es p n i VP A Á t ÜÍ— ? E j * E g $ — x "d E W N - 3j — i » € a. : a E — Á xf - TM DISPUTATIO PHILOS OPHICA:/ TELLURIS MOTU., QFAM ANN UENTE SUMMO N UMIN E ; SusB PRIESIDIO 9 Claviffrmi , Acutiffimique Viri , e D. BURCHERI »pz VOLDER , Mechcmæ, VierFarbSelector Standard * - Euroskala Offset & Phxlofophxæ Do&oms, hu;ufque, ut & Ma- J ä(:; thefeos in Hluftri Academia Lugd. Batav. Profeiï'ons Ordinarii. e E Pullicé ventilandam fropouit ; Uä: 15 HENRICUS JACOBUS van BASHUYSEN , Hanov. Addiem 9. f ulii, loca borifáue folitis antemerid. 12 3 n AT, N eSS Es ES NY 22 m Q N - RE N Z 11 SSNS Y NS ,T ä&.:) : — 2 10 Z V 9 t —— LUGDUNI BATAVORUM; l5 Apud ABRAHAMUM LLzLVIEk Academie "Typographum. M DC XCVIIIÍ. ä 1 w Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com