Bd10
author: Wolf, Nathanael Matthias von

—

m

-a

ii

z2

—

—

^

"

w.

!

"

-

.

-

"

*

n

m Mil

T

-

——

—— À2

D

z

Un

1

p

—

n ss

À — Á À

—

—— À À —— —

H

F

P.

"

OBSERVATTIONES

H

ASTRONOMICAE

faCtae

Dantifci, ab anno 1774 ad annum 1784

Unà cum aliis Varfaviae & Dirfaviae ab anno 1764

, ad annum 1773 Fa&is(

per

D. de Wol£

ä

—

AdjeGla eft Defcriptio & Ic&nqgraphia

Obfervatorii nganenfxs.

£

(s

d

i

N

X

T

P

T m ]

f»

[ -

E

E

N p

N

- —

Berolini,

MDCGCLXXX V.

7v

,

A

— —

;

,.diww 7A* ( Qfea.-

E

Hae obfervationes fa£tae ut plurimum cum Teleíco-

pio. 2. ped. Shortiano, ducenties augente.

'Tempus

regulatum ad horologium Sheltonianum per alütu-

v

dines Solis cox'refpondeptes, & per tranfitum Fixa-

rum,

Suppofui differentiam Meridianorum inter Green-

wichium & Gedanum — 1" 13^. $4^. fed fine dubio

paulo major invenietur, cum omnes fere obfervationes

Satellitum 21, cum tabula eomparatae excedant.. Conf.

Ephemer. Berolineu[es ad ann. 1781. P. l1. p. 92. 93.

lul d

a. d0

H

Obfetvationes. Aftronomicae

Gedanenfes.

Eclipfes fatellitum fovis: in foro ligriarioi

Differentia

1774- D. Hot,

'Tempus verum,

?

[/4

a Tabula,

€C,

Imm.1li.dubia

23. 6.50.35-

Sarell. 1. abícedit

* n 2/. Sil

&

23. 7.16. O,

»

-

difco.

29.12.18 2'0.

Em. I. bona fatis

l o36.

p 4

31. 647 31-

Eml mediocris - |-4- r.48.

1775*

Febr.

6..'1 0.44.26.

Em. L dubia ob nubes

-* 2:51.

15. 7. 8.58-

Em. L dubia, fefciae

obícurae -

-

l- 2.23

Em. I, bona, fafciae

20. 9 2

clarae

-

: 'll'- 0-2 8»4

Em. I tarda, ob vicini.

April. 'z. 7.54-36.

am 9 & (.

»

-- s.12.

Imm.I, fubcrepufculo| -- r. o,

Aug. 30.!6.22-25.

Imm. L. fasciae non fa-

Sept.

8.12.47.40-

'disclarae -

[ 1.14."

21.75.22.14.

Imm.III. minusbona| — 0o.54.

OGob, 8.15. O.18.

Imm.1, bona

-

d-or.os.

Imm.I, bona

17.11.24.21.

L

z.

27.1122,51 |Imm. III. bona

r

T UAU U

277.13.40.38. |Em. III. bona

T ora4g.

1776.

ae

Jan.

$. 645- IGT Em.II. dubia , fafci

obfcurae -

"pr $1.

T

T o1.34.

Febr. 27. 6.55, 44 |Em. 1. m:diocri;

4

1779*.

4

— — —

Diffcventia

Té mpus verum,

a Tabula.

1 776' D. Hor,

[

i

-

Marr. 16. 9..3. &

: Em. IH. bona .

'i" 1'17"

1,16,41.' Em. Y, míala, fafciae

obícurae -

.

4 3.39.

Em.II. mediocris

-

-- 1.53-

23.11:43.24-

April. 4.11r.10.25.

Em.T. dubia, .fafc. ob-

fcurae

-

d- 2.10.

Em.I, dubia, crepus-

13. 7.36.56.

culum

-

-

-- 2.11.

e

Nov. 18.16.43.28

Imm.L bona

d- 044

25.18-34-42

iImm. L. bona

-

- o:24.

Dec

!Imm. L. mala ob ven

29. 9.23.36.

tum

-

-

- 4.32.

1777-

Mart.

LIO. 6.51.

Em.I. bona,nifi quod

fubobfcura

-

T$

Em. 1. dubia valde

Ig.i4. 1,34-

-f- 2.24-

Q&ob.23.16.33.42

iIImm.II, bona, tamen

21 non definitus

"*- O.I T.

1778-.

Febr,

9.10.26.25

[mm.I. bona poft dif-

cum, non umbram| — II.O.

Mart. I1I. 9.12.42

Em. II. mala. 21 ob-

fcurus

-

-

79

-

April. 12.11.49.24

!Em. . bona

- a. 6.

17. 9.16. 4-

Imm,IIl. dubia, tre-

mor aeris -

-

z m

Em.IIL bopa

— T

17.12.46.26.

Em.II. bona

19.11.38.42-

T orrge

Dec

26.19.57.22. |Imm.I. bona,fed ven-

tus -

-

-|— 0.54-

1779. cum eodem telescopio 55 quies augente,

Febr. 19.11.59^. 4'/|Imm. IIT. dubia. Ven

tus. trermor

— 344

T773.

5

Tempus verum.

Differentia

1779- D.Hor.

,

H

a Tabula

Febr. 28.11.48.44-

Ímm. T. mediocr, non

fatis diftin&te

1525f

Mart

1.15.38.37-

Imm.IL dubia. ( vi-

cina

27

Imm. IV, dub, &con-

6.10.17. 8.

-

fu-a

6.19

9. 8. 9.20.

Imm. 1. po& dxfuum

nonumbram

$ 41.

Em, I. mala. obfcura

25. 9. 6. O

-

2L vicinus

- 16.58.

27.10.56.46

Em. HL bona

licet

21 non bene clarus

ï

April

15.14.42

Em.I. mala.

Ventus

17. 9 95')'

Em. T. dubia, confufa

20.I

5.49

Em.IlI. mediocris

ï*.

ïZ'

Em. HT, bona

-

Mat

9.10 54.30

-

ä

I2.10.34.19

Imm.IV. dubia

Dec.

24.15.21

3

Imm. IlI, dubia

n

horizonte

-

24.17.35.22

Em. IHI. melior paullo

28.18.21.56

Imm.Il. bona

-

ä

ä?

ä

1780

Mart

ILID I

Imm. . b. nifi quod 2f

-

nimis vicinus

1.28

25.15.56.49

Imm.I, bona

-

552

Imm.II, dubia

-

Q.49.

26.14.10. 7

April

28. 8.22.43

Em. L. mala

2

in ipfo

margine fub fafcia.

55

Mai

Em. I mala ob nubes

$.10.16.13

Lal

L]

jntercurrentes -

15.10.58.20

Em. II. fais bona

:

i2

[e.9]

"

Em.II fatellites ob

22.13.15.10

Ícuri

E

-

e

28.10.27.19

Em. I. fadis bona -

OO QON

4.12.20.33

|Em. I. bona

-iï

ï

- AO

EN

P

Jun

A

?

4

-

[e

m

J

6

1782.

In Obfervatorio, per D^ Fillach.

D. Hor,

"Tempus verum,

Differentia

,

H

.

a. Tabula

Jul

21.10.54.41

Em.III bona

l o'27;"

1783

Mai

25.14.19.39

Em. III. bona

Aug

2.10.25.59

Em, T. mediocris

Em, II dubia

8. 9.14.47

Sept

26: 7.17.20

Em.I. mediocris

o&

1. 8.53.37

Em. IL. bona

I9. 7-.57.17.

Em,I. bona

1784

Jul

7-11.26. I

Imm.III. bona

Aug

3.15-26.50

Imm. III. bona,

4-11.30.26

Imm.I. bona

I5.1I.I14.IO

Imm.II. bona

Em.Il. bona

Sept

2. 8.36.31.

Occultationes Fixarum per Lunam: in foto

lignario.

Tempus verum.

177$.

D. Hor,

4

4

Dec.

I2.11.25.48

Emerfio & $?. per nubes

1776

jJam — 27.10.47.42

Imtm. & Ceti, fatis bona,

27 11.22

7

Em. (; Ceti. per nubes

291323-.3

Imm. & W , bona

29 I4.22 44

Em. & &.paulo minus bona.

jun.

30.10.50.28

Imm.j4 £ . bona. difparet ad $ poll.

a hmbo.

30.11.43.20

Em. u 7 bona

Jul.

5.13.28.48

Imm.:psx bona, ad £ poll. alimbo,

5.14-38.40

Em. i s:. minus bona.

5.14.35.32-

Imm.

£. bona.

Áug. 7.13.15.35.

Imm.

w. bona ad 5 poll. alimbo.

7313:557.32-

Em. à V. bona,

1776

as

asss matmetecen

'Tempus verum,

1776. D.Hor.

,

n

Aug. 21. 7:59.28.

Imm.-y z. bona,

2I. 8.15.37

Em, »y . bona.

Imm. 6 gg. fub crepufculo ad 3 pol-

Sept. 8.16.34-56.

lices a limbo.

U777-

Aug. 20.14.13. O

Imm.33 X .mediocris, ad 1 poll.

Imm. j, Ceti, bona, ad 7- poll.

23.12. 2.54

23.13. 2:16

Em. fj Ced, bcna.

Sept.

2 1.12.19.22.

Imm. 9. 1. W. bona, ad 3. poll.

21.13.19 57

Em. à, r. $. bona,

Imm.9.2. W. bona ad 3 poll.

21.12.45.28

Em. . 2. W. bona,

21.13.46.46

Nom.

16.12.26.14

Imm.é W . bona,ad 3. poll. alimbo.

16.13.34-33

Em. ( $. mediocris.

Pollex percurritur in 30 circiter.

1778.

Imm.y ti. bona. Alia flella debi-

Jul.

$11.3.4

lior 17^ante y rt . immergebatur.

Dec

31. 7.27.56

Imm. ; . bona, ad r poll,

Em. 4 9. minusbona.

31. 8.39.16

1779-

Febr.

8.15.17.18

Imm. (9. Virginis.

8.16.34. 2

Em. (j. Virg. Alüt. Ig";;.Azliïnut

33

1780.

Mart.

20.13.33.47

Imm. y ttp. bona.

20.14.38. 4-

Em. v ttp. bona.

1782. In Obfervatorio, per D* Filbach.

Aug.

4.13.54.. $. |Imm. 156. '6 . bona.

4-14.46.41. |Em. 136. & . bona.

Sept, 3.14.41.57. |Imm. À €5. mediocris, ad 1 poll.

j

5.15.30.40. |Em. ^ £. bona.

A 4

1783

8

"Tempus verum,

1783. D. Hor.

L

"n

M.xrr

5. 6,56. 41.|Imm. & XC. azimut limbi or. 80*20'

alir. limb, fup. 1 0045

$. 7.54- 4. |Em. € X. Azim, 95^.20*. A1t4 15!.

1794.

l

Aug

7.11.20.36. |Imm £ Y'. in parte lucida

— 12.12,253. |Em. & Y. ex parteobfcura,ceelum

paulisper vaporofum

Sept

8.13.55. $. |Imm. A TT. in parte lucida

— 14.11.23. |Em. ATI, ex parte obfcura.

Altitudo limbi inferioris tempore

Immerfionis erat 17*. 8/

Emerfionis

28

Ecclipfes Solis: in foro lignario.

1778. Praefente Cel. D^* Bergoulli

Jun

24. $. 11

Initiur, incertum ad aliquot.fe-

cunda

— I11.26. 54. |Finis, per Dnum Bergoulli tardior

4

40'' obfervatus

"BI

OQob.16.20.34 28. |Initium.

— 21.26.36. |Finis. Vide Ephemerider Berolinen

Jes, ad ann. 1785. p. 162.

Ecclipfes Lunae: in foro lignario.

1778

Nov, 23. 7. 3. 0. |Penumbra incipit

— 7.22.35. |Initium umbrae

i

-— $. 24 15 |Fotalis obfcuratio, Luna intenfe

rubra, in medio lineae ab Alde-

baran ad Plejades perfeCle cla-

ras & albas,

1778.

vrumerencnen

Tempus verum.

1778.

D. Hor.

,

H

Nov. 23 10.

. 6€. |Inirium emerfionis.

ï

— II. 2. 9. [Finis umbrae.

— 11.19. O. [Finis Penumbrae.

£

Aliae obfervationes.

ï

D

1777

Mart.

I.

e

*

. |4 in oppofiione videtur fere ae:

qualis Jovi, lumine intenfe ru-

tilante; fed non definitus, Spe-

culum minus telefcopii per tres

gyrationes removendum erat a

majori, pro diftin&a ejus poft

ovem vifione.

Jul.

Y.19. 7

Q.

juxta horologium:

Conjun&lio

Veneris cum Luna. 9 paulo in-

fra medium cornu lunae ad

pollicis circiter diftantiam a lim-

bo; deinde nubes.

— 20.48.

O.

2 nondum emerfa. Iterum nubes,

— 20.53.

O.

9 jam emerfa ex oppofito medii

cornu,

Lunien Qris intenfius

lumine (nae. Horologium

"9

-t

minutis primis füperavit tem-

pus medium circiter.

1779.

jun.

29.14. O. O.

Conjun&io & cum (,

1780.

Mart. 17. 8. 0. o.

Conjun&io g* & 9. Diftantia cir-

h

citer 18^. &^ orientalior, aeque

altus,

18$. $. 0o, G.

Diftantia ?* a 9re 2 campi tubi,

fub gre, in linea verticali paulo

Ooc-

—

lo

occidentalior.

te-

178

c» Tempns verunm,

D, Hor.

?

"

Campus

net circiter 23 .. Diameter d'tis

MJ;' t.

circiter $ üris.

uterque gib-

vix

bofus. g" multo debilior,

nudo oculo videndus, 2 vero val-

de corrufcans.

20. 8. 0. O. |Diftantia g^ a €re 1*. 15^. cum

OGante Hadlejano fumta.

Elevatio Peli:

Culminationes Solis bene multae, aeque ac fixae

rum, praefertim circa Zenith , dant 54*.21/15^ quam

proxime.

Error paucorum fecundorum forte, plus

repetitis obfervationibus corrigendus erit.

Appendix primus,

Ecclipfes SateHitunj 24, obfervatae Dirfaviae iisdem in-

flrumenris. Diftantiam a Greenwichio fuppofui 1. 14/

circiter,

31^.. Elevationem poli per Lqu $.

Differentia

Tempus verum,

a tabula.

1771. D.Hor

,

"

Mai.

21.15.16.44.

Imm.IIT, bona fed

erepufculum

-

6^

(mm.T, mediocris

2

O.

ZX ED35.6.

-

jun.

7.32.49.51-

Imm. I, bona

3

16

Imm.]. valde bona

0. 49

I14.14.41.40

-

ï

26.11. 1.35.

Imm.III. bona

O. 30.

4.12.38. O.

[mm.II, mala.obfcura

6. 48-

Jul.

16.15.31. 6.

Em. L. poft difcum

T5.54

25. 9:49.49.

Em, I bona.

-

T r5

Em. II, dubia. cum

Aug

23. 9.39. 3*

-

-

Itd.-

-L 4.10.

O&ob.z6. 738. 5*

lImm. IIL, mediocris 1 4- 5.40.

177/2.

I1

Tcmpus verum,

Differentia

1772. p.Hor.

?

a tabula,

O&ob.r3.10.32. 46 Em. T. bona

-

1.27. |Em.II. bona, fed cum

T- o'49"

19- 9.

-

-

L.d

-- o.2r

Nov. I4. 7.15.33. |Em. I, bona

-

d o.28

1773

Sepr.

7.13. 2.48 |Imm.I. bona

,

20.13. 3.45.

Imm. IlI. bona

L

T o.36

OGob.15. 8.35 48. |Em. II. bona

T 9.58

Appendix fecundus

Ecdlipfes fatellitum 21, obfervatae iisdem inftrumentis

Var[aviae , in Palatio quod coeraleum dicunt.

1765

O&ob.24.14.32.24

Imm. IIT

iNov.

Imm.I

TCR

lmm.IlI

L]

8. 5. 8. O

1766

Febr

I$. 7.29.16

Em. TI

.

LI

I6. 9. 5.58

Em. IlI

L]

LI

1767

Mart.

17. 8.2625

Em. I

-

O.58

17.11:29.47

Em. III

-

OO Ov

Em

]. dub

April

7.14.16 42

Em

L

1.54

9. 8.44 59

j

043

I6.10.41.32

Em. I

0.48

23.12.37.37

Em

L

-

0.36

28.10.48. 6.

Em. II,

-

Imm. III. dub

2.35*

29. 8.30. 9

E

1.30.

29.1..28.50

Em. III

7Y5

Mai,

2. 9. 221

Em. I

-

O.51

9.10.57.21

Em. T

"

TE ITRMTMEGEE

0.22

I.-/*-.

12

[ o^ VP d

Tempus verum,

Differentia

1767. D.Hor. ,

Hn

L

2 tabu!a,

Mai. 16.12.52. 50. |Em. I. dub.

d p M

E

J- o. 6.

25. 9 14.41, |Em. I.

-

50.10.31.35. Em., YT.

|

A- 1. 8.

II.11,17 30. [Em. 1II,

e

L]

"s 8-28-

jun

Ecclpfes Solis.

1764. temp. medium.

Apri. 1*22*.57'50". Initium,

I. I. 54.14. Finis.

Conjun&tio vera inde calculata 23*.50. 2/^. Sub totali

obícuratione montes circa totum Lunae limbum dentium

inftar proftabant infignium, nempe per tubum ducen-

ties augentem,

1765. temp. med.

16*5^ 2! 14!!, Initium,

Aug.

— $. 11 34. Diffantia Centrorum : 1689".

L

-

—5.53- 8

- 1306,

— 6. 26 55

r

-

* 1761.

d. h.

4

^"

— 6,51 34 Finis.

Conjun&lio vera inde calculata evenit 5, 2.1 1. 5. ex medio,

1766.

temp. verum.

$* 6" 55.25". Initium.

Aug.

—— 6.59.36. Diftantia cornuum 11^.29/.

Differentia meridiani a Parifino calculata rigorofe ex

ata cum obfervationi-

ecclipfi 1** April. 1764. compar

bus Romana,

Londinenfi & Calgtenü, invenitur

1"14/. 50".

Elevatio Poli Varfavienfis ex Solis culminationibus

invenitur $2*.14/,2//. & 52*.14',50". ex medio 52*.

14*. 28^.

De-

—

13

Defcriptio Obfervatorii Gedanenfis.

[

onfenfu ampliffimi Senatus fpeculam pofui in fum-

mo fortalitio montis urbi imminenris, vulgo. Bi-

fchofiberg dili; Glcba eft argillacea adeo. compa&a, vt

fecari vix cedit, — Muri 24. pedum ad mundi plagas di-

luntus duo muri

re&ti includunt zdificium quadratum.

$ pedes ali, 8 longi & 4 lati confpiciuntur. Unus

horum a Septentrione verfus Auftrum porre&tus fuftinet

in conüignatione fuperiori (ubi fpecula proprie) mu-

rum ex lapidibus caefis, pondere mille ad 4 millium li-

brarum , cui ex utroque latere quadrans muralis appen-

ditur.

Alter murus fuflinet ibidem dqos pyramides

enormes, quibus tubus meridianus inpiütur. Hic mu-

rusab oriente verfus occidentem tendit, Uterque mu-

rus undique a folo & contignatione fuperiori liber exi-

flit, ne tremor incedentium inftrumentis communice-

tur. Supratubos, tam meridianum, quam quadran-

. 1is muralis, fiffurae tres, per fupremám contignatio-

nem & per te&tum penetrantes confpiciuntur, ab auftro

. verfus feptentrionem per totam fpeculam prodü&ae, us-

que ad fitum horizontalem tuborum defcendentes, Fif-

furze

——

GUPHOREUDOTSDEROYEPINCROND.

—

14

L

furae triplicibus valvis facili negotio aperiuntur & clau-

duntur,

Infimee valvae horizontáliter diducuntur, me-

diae & fupremae in te&to verticaliter

Ulrimae plu-

viam excludunt, habentes in rima, ubi duae fe invicem

contingunt,laminam pollicarem cuprearm, ere&tam cum

focia proxima in aciem communem compreffam & lima-

tam, tali ratione, ut declivis valva pluviam in te&um

Qucat.

Quatuor feneflrae femicirenlari forma, in 6 par-

titiones divifae anguftam aperturam fub inclementi coe-

lo permittunt, Sunt vero duplices, intus & extus, ae-

que ac valvae feneítrales, non folum contra intempe-

riem, fed etiam ut camera perfeGe ob(curari poffit, dum

ftellarum vividiorum tranfitus interdiu obfervandus eft.

Praeterea feneftrae habent te£tum ex laminis Fer»reis pro

lubiru aperiendis dum obfervatio prope Zenith defi-

deratur.

Horologia appenfa funt pyramidi uni, ne a tre-

iore incedentum turbentur.

Vibrationes pendulo-

rum ubique in fpecula facile aure numerantur dum ocu-

lus fidera luftrat.

Ex oppöfïto tubi meridiani, verfus

auftrum, ad mille paffus circiter, faxum graniticum hor-

rendi ponderis pofitum eft cum infculpta cruce, ut mi-

nima tubi a plano meridiano deflexio ftatim appercipia-

tur, Utinam fimile figaum yeifus fcptentrionem etiam

pofi-

15

T

pofitum effet, & quidem in Peninfula Hela ultra Sinum

Venedicum ad J gradus circiter diftante, quo gradus

facili negotio metiri polfet. — Immo, fi Regibus aliquan-

do videretur, quinque gradus ad Stockholmiam ( quod

fere fub eodem meridiano) navibus 40 vel 50 in duas

lineas pofitis ope Hadlejani O&tantis metiri, pro cer.

tiori figurae terrae: hic, ubi maxima curvatura fup-

ponitur, determinatione,

Speculae feneítra orientalis urbem fubie&am cum.

Viftula, & in horizonte montes Neringae fabulofos ( die

Auflralis feneflra Pomerelliam

Dünen) 'monftrat.

monticulofam oculo fubicit ad r1o. & ultra mil-

liaria, ita ut linea meridiana facile ad talem diftaniiam

protendi poffet. — Verfus orientem paulisper, Dirfavia,

& deinde ditiffimus fub toto coelo campus cernitur,

nempe Gedanenfis, Elbingenfis, & Mariaeburgenfis, ad

9. milliaria verfus Elbingam ab una parte, & verfus

Muntavam ab altera produ&i, ubi jugera communiter

pro mille thaleris & interdum pro duplo vel triplo ven-

duntur, (Ultra Elbingam montes Hockerlandiae vifum

claudunt.

Elbinga poft turris deflagrationern jam di£-

ficulter detegitur, fed in arce Mariaeburgenfi, ad . 6.

miliarium diftantiam,

die fereno vitra feneftrarum

facile numerantur. Ex feneftrra occidentali Pomerellia

videtur, fed horizkorn' ad milliaris unius diüam'iam jim

x

, abrum-

-

ER

16

abrumpitur fylvis & montibus, Dextrorfum Caffubia

jacet, & mons vicinus Stigaukenberg di&us , cujus par-

ücula alitudinem obfervatorii aliquantisper fuperat.

Fene(tra feptentrionalis vifum ducit per fortalitium Ha-

deinde

)tra

fh ? (b o -

geliberg ad. litus maris, Gafpe di&um

ubi littus. fabulofum horizontem ad

fiaum ad Helam

(:]

diftantiam $. milliarium finit,

Destrorfum paulis:

per videtur oppidum Hela, & deinde apertum mare ad

Neringam usque.

Q0

Altitudinem Obfervatorii fapra maris fuperficiem

jàdico. 200 pedum circiter, obinde quidem, quod

F.

Barometra in urbe conílanter 2j lineis altiora obfer-

p

ventur

Diflantiam ab Obfervatorio ad mare aeftimo ped

8295: quod fonus bombardae in fortaliio oftienfi

Münde di&o explofae, intra 17 — 18 fecunda hoc fpa-

tium percurrat.

Accuratiores menfmanones & praxis

medica, & aegrum corpus non permiferunt.

Maximum quidem fru&um fperare licet ex ob-

fervationibus in eodem plano meridiano in diffiris valde

locis habendis. Solum Caput bonae fpei ultra aequa-

torem in eodem mer idiano conftitutum eft, quo Geda-

nutimn.

Utinam Hollandi firaile obfervatorium ibi fige-

rent, ut longa ferie annorum per differentias declina-

tionum planetarum cum fixis, parallaxis, hoc eft fun-

damenta Aftronomiae extra dubium poni poffent.

In

aE

*3.

** g Hv

o

17

P

Tnítrumenta funt:

ld

ip-

I) Quadrans muralis, rad. 6 'ped. a Siffono ,fabr&Fa&us,

at.

eodem tempore,

quo condifcipulus Birdius fimilem

[a-

Gertringenfem fecit.

Speravit nempe, Regem hunc

ra

etiam pro Gerüngenfibus emturum, Cel, D**, de Ma-

ad

gellan illum ex hereditate D* Beauclerk comparavit,

£Se

atque adjunxit machinam pro verificanda linea colli-

ad

matiouis, atque aliam pro examinando arcu, ope cu-

m

jus, praefente Siffono, invenit totum arcum 4. fecun-

m

dis circiter 9o" fuperare.

Ceterum addidit D. de Ma-

od

gellan pondufculum füftinens preffionem tubi in axim,

er-

circa quem gyratur. Addere etiam feci fpeculum me-

tallicum ad 45* objeivoimponendum, ut data occa-

:d;

fione flellae in feptentrione obfervari poffint, a dorfo

ESS

n ü

nempe.

2d«

2) 'Tubus meridianus 4 pedum ab eodem artifice

X1S

confeCtus vitro achromaticp inftruQus & nivella valde

fenfibili.

3) Quadrans unius pedis, mobilis, ab eodeü artifice

)b.

Ide

paratus & per Cel. D"'.Fergpfon examinatus, valde ex-

và

cellens.

u-

4) O&82ns Hadlejanus a D**, Dollond confe&tus

*

da«

g*

eum tubo achromatico: addidit etiam capfulam trian-

na-

gularem ex vitris, quorum Latera fingulari artificio ex-

& parallela, pro capiendis in terra altitudinibus folis

Ut«

ex imagine in mercurii fuperficiem proieCla.

B

In

5) Ta-

y/

15

GERETHURDVENDUEPUSIORORONSNN

5) Telefcopium duorum. þedum 'excellens Cel,

xS

t

m

Shortii, cum duplici tubo oculari & duplici fpeculo

minore,

Minimus apparatus 55 quies auget obje&ta,

maximus ducenties.,

Addidit Heliometrum unà cuin ta-

bula manufcripta pro reducendo micrometro in minuta

& fecunda,

6) 'Telefcopium excellens 1£ pedis Cel. Martin,

c

7. & 8) Duo 'Telefcopia unius pedis, quorüàm unum

Ti

marfupiale.

H

9) Telefcopium 4. pedum, a defun&o Enters

Elbingae confe&um, cujus fpecula illuftris D* Hiel]

':A

Viennae aliqua ratione emendure fecit; auget plus quam

ducenties, fed vifio obícurior,

[u

T*

10) Tubi dioptrii quinque 12 ad 23 pedum,

tubis ligneis.

v

II) Magnes artificialis, & acus magneticae de-

Í:

clinatoria & inclinatoria, rude opus fabri calcarii , me-

[*

chanici nomen, bone Deus! fibi arrogantis.

12) Micrometra Herfcheli, ab alio Ejusdefn fari-

f

nae nafutulo parata.

tf

13) Globi terreftris & coeleftis magni Cel. Bleau.

14) Vitra objeQiva 150. 100. 75. 60. 56. 45.

€t

pedum quorum ulüuma quinque a Cel. Hevelio def-

cendere videntur,

Inutilia mihi erant, deficiente. ha-

þili

V.

CUGRCGDEOPUCETRRE UYT

——

T9

bili artifice.

Secundum, tertium & ultimum prae ce-

teris excellunt.

Diameter 8. 6. & 4. pollicum.,

15) Camera obftura unà cum microfcopio folari.

16) Regulator Sheltoni cum giridio.

17) Regulator D", de Magellan cum pendulo

abietino,

SeGorem verticalem molior.

'Tubum a-

chromaticum excellentem promifit D'. Dollond.

Cete-

ra inftrumenta aeque ac libros enumerari fuperfedeo.

Icon originale Copernici dono dedit D*. Huffariewcki.

Omnia haec Societati inclytae Naturae curioforum

Gedanenfi, adítipulante Senatu, in admini(trationem

perpetuam dedi, unà cum 4000 aureis, exquibus,

confenfu trium ordinum, 6. per centum mihi viventi, &

poft fata, Societari quotannis ex aerario publico perfol-

venda funt.

Societas vero promifit, quinque redituum

horum partes in falarium dare Profeffori idoneo mathe-

Íeos, ad con*gmendntionem illuftrium Academiarum vi-

cinarum Petropolitanae, Berolinenfis, Stockholmenfis

& Hafnienfis eleto, qui Mathefin fublimiorem ftudio-

fis & Artem navigandi nautis tradat, & obfervariones

tales in Obfervatorio inflituat, quales laudatae Acade-

miae indicare dignabuntur, quibus hoc obfervatorium

ceu filium parentibus fubordinatum intenfe cupio: in

quem finem hoc publico fcripto favorem Illarum ma-

gnopere exoro. Sexta redituum pars in confervatio-

nem

20

EMAXEGSENUUNCITEXGD UR

nem aedium abit quorfum etiam pertinet Ítipendium

cuftodis, nempe D". Fülbach horologiarii eximii, &

du&u meo boni obfervatoris, qui ceu alter Herfchel

proprio fervore in Aftronomiam fertur, fimilia forte

praeffiturus fi fimilem maecenatem haberer.

Hic ob-

fervariones meteorologicas, altitudines folis correfpon-

dentes, tranfitus folis per tubum meridianum pro regu-

landis horologiis, praeter infpe&ionem, pro funGtione

fua agnofcit,

Fundatio haec gaudet etiam approbatione & con-

firmatione fereniffimi Regis Poloniarum. —Faxit Deus,

ut omnia cedant in ufum & emolumentum publicum !

P. S. Editoris.

Nathanacl Muttlaeus de Wolf, Med. Do&. reg.Societ.

Scient. Londinenfis & Soc. Naturae curiofor. Gedanen-

fis focius, vir vere bonus, in adjumentum & augmen-

tum fcientiarum natus, & per totam vitam bene geflam

intentus, fato jam fun&us eft anno praet, 1794. d. 24

Dec.

DireGtionem Obfervatorii incl. Societas Nat, cu-

riof. contulit cel. D?*- Nathanaeli Berendt Med, D, mem-

bro fuo meritiffimo. Ser. Berolizi d. 18. Jan. 1785.

1, B.

|

Vi

!'[w TLT

[

ij*

n

mll

1l

Il

:

JH

&/sz&aynyäþä/ gäfervælö/iz) g&ga/ze/wzæ

Ü

l

|

!

|

li

lll

l

j

il

!

|

:

i

i

J

|

i

j

NIJ

j/

/

!

i j

E^ — lo

|

|

:

ll

j

!

w

[2

m

Cruwaitw tT a

—

i

l

|

i

;

"m

|

ï

TU AT

t t

i r

p

|

|

ä

i

Ei

l

;

n

i

:

l

H

dt

1

l

|

|

i

l

i

:

!

].

i

ï

i

in

|

|

UM

ä

]

J

j

r

il

il

|

Lb

!2[

i

|

ïä

ï

1IL

ä ä

|

:

1:1

l

11]

!

ä

i

|

|

ii

,

w

I

|

!t

|

ii

Mi

l

j

|

:

ii

L

]

M

l

i

|

|

A

M lil

*

UE

8

J

|

|

|

lj

l

[

t

|

l

]

A

T

tUt

le

|

!

|

HELI

|

ä

!

lU

a a

TIELIELI

l

l

111

!l

ll

!

!

1!

LELTEUIEL

l

|

|

lx

j

i

E

ElJ

li

ï

]

j

j

|

l

BN

|

J

3

!

l

il

W

j

|

li

|

i

I

li

iil

D

"

k

ü

gl

l

A

I

gt

]

EM

M

m

L

patd

;

ä

a d RAR

OUU UM

[I]

E

uT

r

|

b LU

i

i

m

j

JH

aR

l

152:4009:9000080002)1 LU A

L

|

L

LU

[

TRU

ii

TL D

Mi

jl

LL

YURR

-

DIRTTTTTRITDEM|

——

[

[

—— —À

1211

li

|

AUE UNETTELUUTLI ULUA LHRLRILA

LOT d

i

l

l

li

|

l '.H;

li

1]1*

TLT

DAR

ULL

|

TL

]M

L

lu

ï

E MU

L

M

m

i

| 1

ï

LLECHTRTTRERTLU

iil

TLTULTUE

T

TET

TET

x

I

ii

t

IT

t

E

nyumuuuuuummmuulmmmmmmmuullmmmmlü

E

I

l

!

il

1

|

NS

M

LUTDULTUTET TTL

RUE NI

i

ä

l

ä

N

P E

ä

ä

|

ï

T

I

!

n

n

i

|

H

|

N

g

[

o

E.

1

P 2

NN

N

NN

N

N

SSNSNNSSS

SSSSQS XS SNS 'vix

NSSS

j

ZZ.Cofbe. ,/.«/ zp8d

AUF b g.

$—

——

&

b

w

sE

—

nl

-

43

—

-

*

*

*

R

3-*

x

EN

-

M

*

»

E

x *e

s

k

D

pl

:

D*

A

r

P

-

A

E

T

E

T

o». i

-

P^

a

$

L

*

^

k

D

-

»

,

"

-

.

e

|

.

^

»

—

»

F

z

»

*

*

s

*

3

l

-

v

E

A*

2 wÉtmms

dv

—

nE

m

iee

—

-

-

-

"

——

Wa

TE

d

u

:

:

ii i

RA EEE CAM

-

m

^

-

—

p

RE EEE

EEE

— :

—;

OBSERVATIONES

ASTRONOMICAE -

faCtae

3«(

o

Dantifci, ab anno 1774 ad annum 1794.

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

Unà cum alis Varfaviae & Dir(äviae ab anno 1764

"

i

ad annum 1773 fa&lis

;:ä

Ro

per

ä

u

EbSdUuS

Ht

ä

u

D. de Wolff

ä

is

AdjeGla eft Defcriptio & Iconqgraphia

2

Obfervatorii quanenüs.

TR

us

&

(

42

z

E

cN

QUE '-..1

:

^

$-

[ ——

S

ld-

',AX*:A:)S:-—

p

Bþerolz'm',

ä

|

MDCCLXXXV,

Ldi

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

^V

5

1—7'-

D

Kou- At o r of leä?æw