Ae50_qt_5 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Exercitatio moralis de facultate hominis intellectiva, volitiva ac Hochstetter, Andreas AdamandScheffer, Raimund — — — „* — — 8 — Buchbinderei von W 2Hartter ETRCGTAXNO MORAISs . FA ACULTATE HOMINIès NTEILLECTIVA, VOLITNA 40 PERAOCGRANIE. LQLuam⸗ Annuente DEOT. O. M. PpPDe g5S1 DPr DN. ANDREA ADAMO HoCH. SIEIIERO0O,.f — MORAI. PROF. P. ORDINARNO, ad diem Julz, CI 19 CIC publicæ Diſquiſtioni exponet AucrOR RESEFPONSHRIS AYMINDus SCHEFFER- Campidonenſius. 7 u½1 X &, Typis lo. CoNkAb Rkiasl. V 7 1 F PER -ILLVOSTRI GENEROSISSI MO;, TLEUSTRI EY EXOCELFELEENTISSIMIS D N. JACOBO FRIDERICGO à RüHLE, SER. WüRTEMB. Ducris Conſiliario Status In- timo, & Conſiſtorii Ducalis Directori, Viſita- tori item Academiæ Tubingenſis Perinclyto: Domino ſuo gratioſo,. DN. JOHANNI HILLERO, in Gärtringen, Ser. W. D. in Supremo Juſtitiæ Senatu Conſi- liario, & ad Comitia Imperii Ratisponenſia Legato Splendidiſſimo. Nobilißimo, Amplißimoque DN. PHILIPPO JACOBO HAMERER, Ser. Würt. Ducis in Conſilio ſanctiori Secreta- rio meritiſſimo. Dominis Meœcenatibus, Nutritori, Fatronu atque P romotoribus, piè ſancteque PRIMTIAS HASCE ACADEMICGAS humilimâà animi ſubmiſſione. offer obſequioſilſimus Cliens AICTOR & RESPONDENS. A (1.) 5⁵6 2282 82 E E E s E E SSSSeseseSeseeSts 66 Summa Diſſertationis. I. Præfatio, & inſtituti ra] ne commune:? & an pena tiones. iis inflicta. I. Eſſe adhuc in homine, & VI. De Facaltate velitiva & facultate quidem ejms Intelt. jusque libertate. &tiva, per lapſum licet cor. VII. Ei an obſit Tempera- rupto Rectam rationem. tura corporis? Recenſus In. Ut & Notitias Naturales, Libri Galeniani de kae easque Inſitas. ſmateria. IV. in Brutis animantibus VIII. De Moralitate Adfe- non item. Brevis recenſus ctuum. patrocinii eorum à Clar. IX. Ex doctrina de Facaltate Salm aſio, aliisque è Galli.] Sermotinatrice Caſus Zopy- ca Gente, ut & Hier. Ro- ri diſcutitur. rario ſuſcepti. . Erhortatio ad ſidem ubi- V. Brutis an jus cum homi.] que præſtandam. ⁸ Olext, v vel calturd hertalorum diſtinentur; vel cytharas pulſare didicere, aut pictoriam ex- ercent artem, non nno duntaxat flore, ſed variie &α exquifitis undique delectari; non nnd ſemper eädemque eborda oberrare: non unum fimplicem- . gue, ſed varios debitäq; operd diſperſos ac tempe- E. ratos colores in chartam conjicere. Quod ipſum, M * qum imitari impræſentiarum conſtitui: non eqni- dem, ſt ero, ab Academico more receſſerim, quo ntrumque invalnit, nt nanc uni argamento cnratius inbereamm, iam & pluribus, in ma- teriam exercitationis. occnpemar quæſtionibir. Cæterum quas pro- poſitas hifte in ſehedis vides., Lecor Candide, ex Iluſtris Pufendorfü wed qwidem lande excelhlentioric Viri de Oficio hominis && civis ele- canti übelle plerasqne excerpſi, &, ſi qnod res eſt dicendnm ſit, inſtiar Jorum (2 ☚ . Fforum amo niſimorum delibavi. Faveat nobis Dews Opt. Max. Fons audtorque honeſti omnis, atque boc, quidquid eſt, conaminis in ſui gloriam nominis publicæque ntilitatis inerementa dirigat pre= vebatqur. * 1 §. 2. Uti multùm imo plurimùm ad obtinendam vitæ hujus, bre- vis & caducæ, felicitatem facit, actiones noſtras ad amuſſim normamque dirigere; ita præſupponendum meritèò eſt: in quolibet homine maturàâ æ- tate & mente integrà tantum naturalis eſſe luminis, ut ea quæ naturali Lege præcepta vetitaque ſint comprehendere queat; ut eſt in S§. 4. c. 1. I. 1. Pufendorfii de Off. Ubi quidem de communi mortalium inquinatione ſermo nobis non eſt: cujus originem ac formam indagare atque expone- re ad Theologorum ſpectat ſubſellia, è quibus audias, in ſpiritualibus tal- paà nos eſſe cœciores. Confer tamen 2. Corinth. III, 5. Gen. Vl, 5§. alia- que. Neque tamen in civilibus hominem errare non poſſe ſtatuimus: licet ejusmodi in eo judicii rectitudinem ſupereſſe arbitrenmur, vi cujus adhibi- t decenti curã & attentione rem poſſit comprehendere, quæ ſive natura- liter nota, ſive ex principiis naturàâ noris legitimè colligitur. Et hoc ſal- tem niſi admitteretur, vitio nobis verti non poſſet, quod malè egerimus: gul Fs. s. boc, inquam, niſi concedatur quibus vis delicti homines ignorantiam jad. S. an. invincibilem obtendere poſent. Quare nec injuriâ dixit, quicunque gber. sit,. dixit, omnes rationes contra rectam rationem prolatas teſtari rectam rationem: namque ſi firmæ: ex recta utique ratione proveniunt: Si in- firmæ nil contra candem faciunt. Ecquid aliud eſt Xoααε εναι½ ear . evοσοO, ratiocinatio accuſans & deſendens? Quid aliud cognitio rar Aα‿νιναατιπ 9 e*ν, Juſtitiæ DEl, & vindicativæ quidem juxta B. Wellerum: judiciorum Dei, interprete Schmidio, oſten- dens in ethnicis opus legis divino digito, cum ſenſu obligationis in con- Kcientià inſcriptum Rom. II, 15. quam recta ratio? 5. 3. Quanquam autem infantibus rationis uſum deeſſe, nec ab iis percipi actu reflexo, quid v. c. parens? quid honor? libenter meritòque fateamur; Off. H. & C. I, 3, 12. erit tamen illa legis inſcriptio non me- taphorica, ſed vera & realis: quum inſcriptio formaliter effigiationem F. Oftander quandam communicationemque Typi ſubjecto recipienti impreſſi im- de Nos Inſir. portet: Dicta quoque ſenſu commodo à B. Oſiandro aliisque fuit habitua- 35 / lis, ob durabilitatem nativam, ordinationem ad operationem 5 facilitatis ſ, „. 1.5. denique promotionem. luterim alhud eſt ineile actu, aliud actu ſecun- CU (3z.) do Fandi. Extat in animo Scriptura legis, ſed per mentis reflexionem X. 979 . non legitur. . ”ñů . 3 . G, ,,. §. 4. Ceterùm ut iis, qui bruta animantia ratione pollere exiſti- „„ 3g. . mant, aſſurgamus, id imprimis obſtat, quod duabus animæ rationalis 4akſem. E. facultatibus, (de potentia ſermoeinante par eſt ratio) actionis humanæ "aρα1. e. II, „. principiis, deſtituantur. Horum enim ope homo non varias modo S Ties. res cognoſcit, easque inter ſe confert: ſed & proſpicit, quid acturus lig. Nr. G ſit, ac ad id exſequendum ſeſe movet, idem ad certam normam cer- kevel f-149. tumque finem conformat, & quid inde proventurum ſit, colligit, Sa- quin & quæ peracta jam ſunt, an ad regulam congruant, judi- . cat. Hæc ipſa verò brutis ineſſe quis unquam aſſerat? vel ſi dicere Paæfeed,. l. s. audeat, quibus argumentis probabit? Itaque inter hominem & bel- §. 3. luam hoc maximè intereſt, quod hæc tantum, quantum ſenſu move- Cicer. Of l. tur, ad id ſolum quod adeſt, quodque praſens eſt, ſe accommodat, bau-, ge⸗ „ lulum admodum ſentiens præteritum & futurum. Homo autem quo- pbilaſepbia. niam rationis eſt particeps, per quam conſequentia cernit, principia & cauſas rerum videt, earumque progreſſus & quaſi anteceſſiones non igno- rat; ſimilitudines comparat: & rebus præſentibus adjungit, atque annectit futuras: facilè TOTIIIS VILÆ curſum videt, ad camque degendam præ- , Parat res necefſarias. Dices quod & Gallis Nathanael Carpentarius in Phi- lol. liberà, quam Coſmopolitani prius nomine evulgaverat, Exercit. . De- cade 2. planè è Sexto Empirico P)rrhon. Hypoth. I, 14. Objecit: Canis ve- naticus feram antegreſſam, ſed viſu elapſam perſequitur, cum ad bivium venerit, nec unâà eam iviſie ex olfactu agnoſcit, ſtatim viâà illà relictà al- teri inſiſtit, ſic argumentatus: aut hâc via cervus elapfus eſt aut illâ, cum plures hic non ſmt, atqui non hâc, id enim me docet olfactus, E. illa. Vi- deo inſuper mirandas briitorum operationes allegari, canum, equorum, elephantorum (quorſum pertinet illud Horatii: quod genibus flexis ele- phas, Te Cæſar, adorat, crede mihi numen ſentit & ille tuum) aliorum- que. Quæ omnia cùm ſecum exigeret eruditiſſimus Salmaſius, pro belluis pronunciare hunc ferè in modum non dubitavit: Liber, inquiens, im- wimedv. pleri poillet excmplis, quibus probaretur, ratione non deſtitui animalia 5„, S4: = rationis expertia. Non animosè tantum, in quo eſt οα0οαιι+ Dominos f.136. ſuios, domumque, quam cuſtodiendam accepere, canes dofendunt, ſed etiam cum aliqua ratiocinatione. Fidelitas enim, quam præſtant illis à quibus aluntur, non eſt ſine rationis rectæ lumine, quam nec plurimi ho- mines exhibent. Pergit, ſe non adducturum illud Chryſippi, quo & Dia- lecticæ Participes elſſle canes arguerit. Adeò ex pluribus quæ afferri box A à2 iRE „ 62 (4.) £ fint facilè conſtare, in beſtiis αu non minus reperiri quam o, & proinde æquè X&ερααNι ipſis animam attribui poſſe quam huuianr. Mirum uod & Gallis præter jam dictum Carpentarium, Salmaſiumque, tres in- Lièab. S. II. dber alii beſtiarum patrocinium ſuſceperint; quos inter Bodinus eminet, ag. Trad. Hsταναννωιπονuäaν, commento ſeductus: Michael ſtem Montanus, Vir, de Intes. judicio Lipſii, ſapientiſſimus, & Stephanus Paſquierius peculiari epiſtolã ℳ. ad Adr. Turnebum. Quid quod Gabriel Naudæus, & ipſe Gallus, ſuperio- Jriſtes. de ris ſeculi Scriptorem Hieronymum Rorarium, Ex-Legatum Pontificium cæle in 13: & tenebris primus produxit? quo de illud Ariſtotelis in Anaximandtum repetiit Martinus Schookius: Kou ας νοαWQορà ). Eleganter qui- dem ſed non verè. Atque horum quidem omnium argutiis diluendis ſuffecerit obſervaſſe, nondum probari quod bruta agant cx prorrefi vel conſultatione: ſed naturalem ſolum inferri impulſum, apprehenſionem ſenſitivam, ſagacitatem ac ſolertiam naturalem, crebrâà actionum repetitio- ne indeque enata conſuetudine excitatam, firmatamque. II nihil dicam- quod quædam animantia ſpirituum copia & ſubtilitate, fibrarumque præ aliis mirà flexilitate polleant, & majorem adeò ad ejusmodi effectus apti- tudinem habeant. Uti non à Stagirita ſolum obſervatum, qui ex diverſitate ſanguinis, quoad fibras, conſiſtentiam & qualitates derivar animalia vel iracunda, furibunda, vel meticuloſa, perſpicacia: ſed & & receutibus de Ele- 4. 1656. phante cumprimis monuit celeberr. Sturmius, cdità eam in tem diſſertatio- ne peculiari, quâ in cauſas ſtructuræ hujus animantis decenter inquirendo. ſummi ſimulac providentiſſuni Numinis exiſtentiam probavit. Equidem nos rectè argumenta formamus; Canis autem in bivio conſtitutus non ſyl- logizando hoc potius quam illud iter artipit, ſed quod in hoc aliqua veſti- ia odorisque indicia deprehendat, quæ. alibi non occurrunt. Quid? quod ipſo in argumento Chryſippus fatetup cur und viâà relictà alteram petat 2 nempe ex odore id provenire, non ergè ex ratiocinio. Quare tranſeat ca- nina hæc argumentatio & authori ſuo relinquatur. Cæterum nec ad pro- bandam rationem, ut ſupra diximus, ſufficit unius ex altero qualiscunque collectio. Dantur etiam actiones beſtiarum, è quibus admiranda carum ſolertia comparet, quæ tamen nec ipſæ rationem evincunt. Muale pon- dus habent, quando dicitur, quod agant propter finem, quod norint me- dicamenta, quod humano ſermone poſſint perſuaderi & quæ ſunt alia. nempe multum differt ratio poſita in Intellectu & Voluntate, ab umbra rationis & ſimulacro. Nec ab animalium ſolertiãâ naturali ad verum fationis uſum, & jus agendi propris tale valet conſequentia. Gallorum denique ☚ (5.) aniusque Itali authoritate non movemur: quanquam non ſeriò ſed in- genii causaà Rorarium egiſſe cenſeat Zentgravius, Academiæ Argenti- nenſis decus, fummaâ Jur. Div. I. I. 2. 6. Quo fine & Athanaſius Kirche- rus Parœmiam ſcripſit Ethicam ex animalium proprietatibus promtam: & Antonius de Balinghem Eoοννεαιαο, ſive morum à brutis petitam inſtitutionem. §. y. Quxæ cum ita ſint: obſervatũ jam pridem DDbus eſt, impropri? ſiltem deſcribi Jus naturæ, quod natura omnia animantia docuit, eo quod quæ hujus Juris ſunt, etiam bruta faciant. Solo nimirum impetu naturæ, cæ- terum cum ſimilitudine ſenſus ac deſiderii humani. Cicer. in Læl. & Vinn. ad Inſtit. I, 2. zανα rα Quτιασ appellant. Conf. B. Thomaſ. Tab. XIII. lin. 7 2. & in annot. ad h. l. Proli proſpicere, vitam præſentaneo objectam periculo defendere & conſimilia Quanaες etiam beſtias docet, ſed præter ra- tionem & uſum Juris. Nam obligatio eſt vinculum Juris, quo ne- ceſſitate adſtringimur alicujus rei præſtandæ. & præſupponitur ſem- per facultas intelligendi præcepta capiendiquc. Vires autem ejusmodi brutis à Creatore ſapientiſſimo denegatas in præcedente theſi docuimus. Hinc cum Levit. VII, 23. & XX, 1 5. beſtia, quàâ homo ad pravam libidi- nem abuſus, interfici jubetur, id non intelligendum quaſi in conſortium delicti pervenerit, & idem cum homine ſcelus patraverit: ſed partim ut delicti atrociras hoc modo indicaretur, & alii à tam œdo facinore deterre- rentur: partim ne ſi beſtia illa in vivis remaneret triſtis hujus ſceleris me- moria permaneret, quod ingenti utique fuiſſet offenſioni. Sic Exod. XXI, 28. Lapidandus crat bos cornupeta, non quod pœnam propriè ſic dictam meruiſlet, & legem de non lædendis aliis violaſſet, ſed ut aliis in poſterum à tali noxaâ caverctur, & in ligentiam heri hoc modo animadverte- 1Kur. §. 6. Altera animæ facultas eſt volitiva. Cujus quidem libertaterm qui negat, is non omnem ſolùm actionum humanarũ tollit moralitatem, ſed & omnem ab homine imputationem peecati in ejus impulſorem de- corquet. Cæterùm libertarem non eo ſaltem ſenſu acceptam volumus: quod homo ab intrinſeco principio adigente ſit immunis: ſed & quod uno objecto propoſito poſſit agere vel non agere, idemque eligere vel re- ſpuere, aut pluribus objectis propoſitis unum eligere cætera reſpuere. quod ipſum experientiâà patet, nam fruſtra homines deliberatent & conſul- tatent, quid agendum vel omittendum, niſi liceret facerc, quod nobis pla- A z3 Guerit. Add. Las. «l. LPeyſ. XXXFIIII 183 J. Pfend. Off. I. 2. 3. J. N. & G. II. 3. 4. l. 7. §F. 9. (6.) 2 cuerit. Authoritas ſi quem movere poſſit, Platonem audiat, cujus hæc ſententia: animum noſtrum hberum efle, inque ejus poteſtate ſitum ut agat vel non agat, neque eum ulla neceſſitate cogi. ap. Alcinoum de Doct. Platon. c. 26. Ciceronem quoque novimnis eousque in lib. 2. de divina- tione liberum arbittium defendere, ut omnem divinationem, imo, quod quidem abſonè dixit, etiam Dei præſcientiam fucurorum contingentium tollat. IIt Auguſtanam Conſeſſionem prolixè non allegemus, quæ huma- Art. 12., nam voluntatem aliquam libertatem ad efficiendam civilem juſticiam & eligendas res rationi ſubjectas habere liquidò affirmat. §. 7. Iſta verò voluntas non ſemper citra ullum accedens momen- tum ad agendum vel non agendum ſete applicat, ſed ſepenumerèò per pe- culiarem ingenii diſpoſitionem, qua ad certum genus ackionis aliqui val- dè proclives redduntur Pufend. l. c. GJ. 12. verus unam magis quatn alte- ram partem propellitur. Quo fit ut temperamento nonnulli tantas tri- buant vires (an ingenii oſtentandi cauſa, an ut facinoribus colorem addant? me latet) ut mores animi, illos puto quorum cauſa principalis arbitrium & voluntas, adeoque in noſtra poteſtate ſunt, ſtudioque & aſſuefactione mutari poſſuint, illud neceſſariò ſequi affirment. Quã in re determinandè omnimodè cum Puffendorfio facimus: l. c. dicente: Quantacunque vis ei= dem tribuatur, non tamen eousque valere judicandum eſt, ut hominem neceſſariò in violationem Legis naturæ rapiat, quonsque hæc in foro hu- mano exercetur, adeoque omminò locum habet illud Horatii l. 2. Od. 8. npemo adeò ferus eſt, ut non miteſcere poſſit, ſi modo culturæ patientem DpPprrbeat aurem. Namquc & ſylveſtres arbores miteſcete cernimus: Quidni Tem. J. gai & hofnines? addenda interim quæ peculiari libro: Quod animi vires cor- Mageg. esm- poris temperaturam ſequantar, expoſuit Galenus, huc omnino ſunt: ut = . quod differentium in tenellis bertutbaicſgin vix alia ratio reddi queat, i. quam tempcratura corporis: quod mores Hominum regionis plerumnque naturam imitari jam ſuià æcate Hippocrates Platoque agnoverunt; ut apud Scythas unus poſt homiuum memnotiam Philoſophus extiterit, Athenis per- 32t. . ſvus multi: apud Abderitas fatui magno numero, Atheni exiguo fuerint: quocd Anem. vinum liberalius hauſtum varios in mente motus creet, læpiusque Eliciat verbum, quod non dixiſſe juvaret: 31. 7. Quod denique anima ipfa vitio corporis expellarur. Poterunt, inquam, hæe omnia admitti in uſumque trahi; dummodò, qui diſpoſitionem aut pro- penfionem, proclivitatem, ſollicitationem in temperamento de ſanguine, ſuâ in mixturâ vario, ad actus largitur, ab inferendà inde neceſſatia inevi- tabiliq; morum aut ipſius anummæ à corpotc dependentiâ abitincat: corpus pro ſeæpe cum Perſis conlertà, victor è& prælio exceſſit. Tandem verò Dux (7.) 28 pro diverſorio aut inſtrumento, animam verò pro hoſpite habeat, qui male ſepe tractatus dignitatem tueri ſuam non poſſit. Se §. 8. Paria fere patitur animus ab affectibus, ſpirituum agitatione præcipuè? ortis, quos per ſe qui em neque bonos neque malos, ſed indif- fereutes eſie exiſtimamus; Sicut enim multæ actiones malæ ſunt, nulla tamen fſormaliter mala qua actio, ſed quatenus eſt exorbitantia à lege: ad tzundem modum nec iraſti nec dolere malum eſt quãà tale, licet iraſci in- nocenti, & dolere propter voluptatem amiſſam malum ſit. Cum igitur Aade lib. de de bonitate & malitia morali diſputatur, ait Auguſtinus, non tam quæri- C. D. XiV. tur, utrum animus iraſcatur, nec utrum ſit triſtis, ſed unde ſit triſtis, nec E g. 7 utrum timeat, ſed quid timeat. Iraſci enim peccanti ut corrigatur, contri- i,lnt, ſtari afflicto ut liberetur, pericliranti timere ne pereat, neſcio utrum quis & Lasdant. ſana conſideratione reprehendat. Et ut Ariſtoteles princeps ille philoſo- Wi 1, 15. phorum, quamvis apud nonnullos ob malam fidem, quam in recenſendis vs, ener- . .. . ETE . . Sraicos diſz. Philoſophorum ſententüs, ſi non novis planè affingendis adhibucrit, a zefru ver; malè audiat:) in Ethicis fuis: non, inquit, qui metuit aut iraſcitur, lau- M=x. Kever. datur, neque qui ſimpliciter, ſed qui modo quodan iraſcitur, vitupe- 7 r„. .* raciir. Germ. ad F. 9. Addamus denique circa facultatem ſermocinantem in exerci- Matib. be S. tii mareriam nobile celebratiſſimumque Zopyri facinus: qui quum Baby-. vgsz. . lonem Darius obſideret, quod ca civitas ab eo deſciverat, atque ejus po- 6oo. tiundæ difficillima ratio eſſet: naſum ſibi ipſi, aures atque labra deſecuit, atque noctu ad Darium ſe contulit, conſiliumque aperuit, quo impulſus id ageret: Mox ad Babylonios profectus, ſermone in id compoſito iis narra- vVit, ita ſe à Dariò adfectum, quod eum de ſolvendà obadione monuiſſet. Hereder. III. Quo factum, ut Babylonii, robrum ingenti virtute virum eſſe õõ verant, aliquot copiarum curam ei demandarent: quibus is adjutus, manu W. ſs omnium copiarum ab iis creatus, Darium noctu in urbem recepit. Equi- dem plura funt, quæ moneri hic debebant. Nos pauca pro inſtituto de- libabimus. Primàùm quidem in eo tutpiter egiſſe ceniemus Megabyzi filium, quod membra corporis ad decorem compofita abcidit ipſe muti- lavitque. Vetat id facere non ordinata ſolùm &αααντα quæ debitam corporis ρνοααα injungit: ſed & humanæ cuſtodia ſocietatis, cui vitam ac membra quoad fieri id à nobis polſit, illæia ſervare jubemur. Cæterùm ipium facinus à ſtrategematum bcrip oribus, Polyæno & Frontino inter L. V'I. Serar. ſtrategemata ab omm reprchenſione procul remota, numerati adverti- 412 5. 4. Wus. “ 2 (8.) . nmus. Namque cum juſtum ſuſcipitur bellum, ut aperte quis pugnet aut Yem. V. epp. ez in ſid'is nihil ad juſtitiatn intereſt, decente jam olim Auguſtino. Ho-- in leſ. q. ". que inter ſtrategemata & proditionem intercedit diſeriminis, quod illis 12 . „ ,EF, inſidiæ Kant citra Perfidiam, corumque vis propriè in arte ſolertiaqus l. Sttetsg. poſita proficiat, tàm ubi cavendus, quàm ubi opprimendus hoſtis eſt: Ren Quis enim vitupcravit, ut infinita prætercamus, illuſtre ſimulation1nis rc , n5§½ exemplum in Georgio Dörfflingio? qui equitatum cum dimachatum ma- XIII1, 34,993. Bu præcedens ad exteriorem Havelæ pontem, qui attractus erat, ruebar Suecum ſe ſimulans, cui Brandeburgica caterva immineret; ac cum non 17. e„. maj. ſine cx goſtulatione ac minis obtimuſſet, ut pons penſilis demitteretur, 7,1, 133 0 mox irrumpens Stecorum ſtationem Ratenaviæ trucidabat. Quare exiſtimant hanc Babylonis deditionem non poſſe dici perfidiam; quia hoſti uti injuria non fit necando, ita nec ſimulando. Quæ ratio eſt. qued Chuſai quoque Transfugam ſimulans laudetur à noſtris, Bidemba- chio nominatim, ad II. Sam. fol. 847. & Danh. Coll. Decal. p. 71 5. Dis- ſentit tamen Grotius & pactum aliquod tacitum interceſſiſſe cx ipſa ne- gocii natura arbitratur: ego huic ſententiæ cam ob cauſam malim adſtipir- lari, quod Babyloniis, receptoribus ſuis, interpoſità fide impoſuit. IIl ſane in aptico eſt, neſas eſſe ſidem inter Inſtrumenta fallendi diſponere. id. Vn 11 4. §. 10. Nex enim id probamus, quod excerabil? voce Lyſander ef- Matiit: ut pueros talis ſic viros juramentis circumreniri debere. Repix- gnat hoc graviſſimo naturæ dogmati: Fidem, fundamentum juſtitiæ, Ier- rva: Quam & perfidis præſtandam cxiſtimant in Of-. Ambroſius & Cic. quod niſi admiſeris humnana corruct ſocietas, jamque in bellum omnium contra omnes fœdiſſima corruptione degener.bit. Igitur optimus ille *r1. ah. s4, Militiæ, cui poſtremum eſt imumque tucri 79. Inter bella fidem. Nam illud quidem èM W NI neque do, neque dedi fidem inſideli cuiquam. S” idcirco rectè à Poeta dicitur, quia cum tractaretur Atreus, perſonæ ſer- H viendum fuit: ſed ſi hinc ſibi ſumunt, nullam eſſe fidem quæ infidehi W gre, eF. kII. Qata eſt, videant, ne quærant latebram perjurio. Nam Zopyro cum juſte 29. Jer Sc legitimo hofte res gerebatur, adverſus quem uti multa Jura crant communia, ſic & univerſum jus Feciale- D DPEO SIT HONOEZ I7 GLORIA4 e re. intt unit — „* 5 — 6 (7.) 29 — —,— . pro diverſorio aut inſtrumento, animam verò pro holſpite male fepe tractatus dignitatem tueri ſuam non polſſit. m §. 8. Paria fere patitur animus ab affectibus, ſpiritun præcipuè ortis, qios per ſe qui lem neque bonos neque mal G fereutes eſie exiſtimamus; Sicut enim multæ actiones mal 8 tamen ſormaliter mala qua actio, ſed quatenus eſt exorbital- 5 zundem modum nec iraſei nec dolere malum eſt quã tale, 3 nocenti, & dolere propter voluptatem amiſſam malum ſit. — de bonitate & malitia morali diſputatur, ait Auguſtinus, no tur, utrum animus iraſcatur, nec utrum ſit triſtis, ſed unde 85 utrum timcat, ſed quid timeat. Iraſci enim peccanti ut corri . ſtari afflicto ut liberetur, periclitanti timere ne pereat, neſci 2 ſana conſideratione reprehendat. Et ut Ariſtoteles princep- phorum, (quamvis apud nonnullos ob malam fidem, quam i Philoſophorum ſententüs, ſi non novis planè affingendi malè audiat:) in Ethicis ſuis: non, inquit, qui metuit aut datur, neque qui ſimpliciter, ſed qui modo quodan jralc⸗ ratiix. S F. 9. Addamus denique circa facultatem ſermocinante tii materiam nobile celebratiſſimumque Zopyri facinus: qui „ lonem Darius obſideret, quod ca civitas ab eo deſciverat, 4 tiundæ difficillima ratio eſſet: naſum ſibi ipſi, aures atque la- atque noctu ad Darium ſe contulit, conſili umque aperuit, que ageret: Mox ad Babylonios profectus, ſermone in id compo vit, ita ſe à Dariò adfectum, quod eum de ſolvendâ obuclioi — Quo factum, ut Babylonii, q wopyrum ingenti virtute vi verant, aliquot copiarum curam ei demandarent: quibus is a — 2 ſæpe cum Perſis conlertà, victor è prælio exceſſit. Tande omnium copiarum ab iis creatus, Darium noctu in urbem re e — dem plura funt, quæ moneri hic debebant. Naos pauca pro libabimus. Primuùm quidem in eo tutpiter egiſſe cenicn filium, quod membra corporis ad decorem compoſſta abici lavitque. Vetat id facere non ordinata ſolum Xαντ corporis gπνρνααα injungit: ſed & humanæ cuſtodia ſocictat — ac membra quoad fieri id à nobis Polſit, illæſa ſervare jubein ipfum iacinus à ſtrategematum crip oribus, Polyæno & FE ſtrategemata ab omm reprchenſione procul remota, nume m Q — 11 10 VierFarbSelector Standard*-Euroskala Offset Copyright 4/71999 VXVMaster GmbH wWwW.VXyVmaster. com