Ab180 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Institutiones Dialecticae Sendelbach, Johannes $ & " T - w * x r F * » i W " * ab .W » P [ . » — L: z 5 & á - E " ERE " -- — ia o U ii ii nl —— R TC E. r r i a m EL x Es Vs L T R — d encriU tUL M a a — l n u9 Bd d. ul al oagi dN * a V T ] J M $0 Mag nl " Àl INSTITUTIONES . DIALECTICAE - IN USUM axime DISCI LORU M NAT/E Cag EHORE 4 SENDELBACH R., P. IOAÀA Sot. JESU ÁA. i. &Phllofophlæ& Maglftro 4 Q)usdemquc olim in. Al- ia & and quiffima Éle&orali Uni- 'vcrfitaac M eidelber genfi Pro- "feffore Publico & Ordinario. Ug NT Y Z N EM [ SuMPTIBUS ManTrNI GózHARDT DBIBLIOPOLE BAMBERGENSIS ÁNNO 1752. z / PR]EFATIO Ad Le&orem. *ää Ogltatlonum Ípe- C ciebus uarum 1 tresfanior ophia iEcentet.- 1& Ap- udi- ( prehenf iog 1/7, cxum&lecur nfin- [ gulis. fingu e- M g Ípondeburnt . ?äe AgetPars prima de iis, l u ad primam, fe- cunda, quz ad fecun- dam, tertia, quze ad ï tertiam mentis Ope- rationem fpectant. V PARS , /à /^ .E i p r "InI Ej I. £heeebeteeoco o codo o cs ts efe dioes E a À T j lii PARS PRIMA INSTITUTIONUM DIALECTI- CARUM. De : [Ü € ad primam Menus Ope- I I Iis, qu rationem fpectant. * Hucpertinet agere r. de INNatura. &j mul- f tiplicitate Terminorum. 2. de Varüiseo- rundem affettionibus. — 3. de Definitione ! &9? Divifione. ") CAPUT I. /j AVaturá , €5D(ï/14ultzþlicitate T'erminorum, Quid (? quotuplexäi.t þropq/itz'o , inOrdi- ne ad quam Terminus definiri ; olet. L AJOm. Etfi Propofitio ad primam Mentis operationem non fpe- A 2 G&et, 4 48 (oo 9 &et , fed ad fecundam ;. quia tamen il il vix aliquid claré de terminis dici; po- ;l teft , nifi aliqualis faltem Propofitionis i n p idea pr&habeatur , ipfius rudem con- ceptur pro more 'à Dialecticis rece- [ pte,terminorum explicationi premit- terejuvat, Itaque 2. Dico I. Propofitio eft alicujus de aliquo affrmativa INegatiodve Oratio, Ità Ariftoteles L. 1. prior. C. 1;Hé&cde- finitio à tota. Antiquitate recepta , J Wi nondum antiquata tolerari poteít ; lil Prefertim cüm vitia ipfius tanta non tit fint, uté fua poffefione à privatis hm nullá au&oritate inclytis dejici debeat. Etfi fatis accurata non fit,' preferen- N dam nihilominüs hác id parte Princi- h pis Philofophorum au&toritatem cen- ,*,d femus ; à quo vel in ipfo Philofophiz i limine ob fuperftitionem quandam i fummulifticam recedere turpe duxi- Mp mus; Exaéctiorem tamen Propofitionis 150 definitionem fi defideras, hanc habe : j Oratio dlicujus de aliquo immediatà Enun- n tiativa. Yih 3. Dico IL Propofitio alia eft Man- hu p talis , H æaä (o) 8 bj lt valis, feu formalis alia Objettiva: Item alia ocalis , alia Scripta. Menialis feu X formalis.eft a&us intelle&üs enuntians ATU unum de altero. Objettiva funt duo, ïCl'S t quorum unum de altero per a&umin- Ia Focalis funt vo- telle&tüs enuntiatur. ces exteriüs Propofitionem mentalem li manifeftantes. Scripta eft ipfa Propo- 1ih, ]i fitio feu calamo feu typo-expreffa, In Hlénds uünaquaque barum tria, fcilicet Sub- t jettum , Pradicaium & copulam, fpecia: 0 ; liter obferva, cum'hoc tamen difcri- "x qmines quódfubje&um & przdicatumr Tivati in-mentali tantüm «equivalenter , in fe: liquis vero- Propofitionibus fint -f* R[ertn i - snaliter & attu partes, In Propofitio- Pllh ne Oljettiva affrmativa Subjettum-ett illa sl TC ^ ' res , de quá aliquid diciturs' Predíca- Á Ü tum eft illa res ;; que dicitur de fübjes Atf Y &o:. Copula eft identitas feu connexio i é( inter predicatum & fubje&um.. In Propofitione P/ocali aut Scripta Sulje- &um eft vox autferiptura illa , que / hi fignificat fubje&tum Propofitionis Ob- je&ive: Predicatum eft vox aut.feri- i l ) tprédicatum Pro- W Ptura, que fignifica 3 pofi- 6 ä&SCOSWA pofitionis Obje&ivse: Copuladenique P[opüi ! eft vox aut fcriptura, qus fignificat copulamPropofitionisObje&tivz : Eft- que copula in Propofitione vocali & fcriptafemper Perbum fubftantivum fum, aut aliquod ex ejus conjugatis. "Adverte autem licét fubjettum, Pre- v dicatum & Copulareperiantur in quacun. que Propofitione affrmativa , non ta- men reperiuntur femper omnia expli- f P ciià, fed quandoque folüm implicità ; quod tunc fit, . cüm unum in altero n tontinetur , üt contingit in his Pro- r pofitionibus: Sum Philofopbus , bomoe[t, bomocurrit, Studeo: In prima fubjettum, a in fecunda & tertia predicatum conti- H nentur füb copua , in quarta veró /ub» jettum 6 pradicatum continentur fub u verbo Studeo; Ità enim exflicité efferri l j debent: Ego/um Philofopbus, Homo eft ij exiflens , Homo eft currens 5 Ego fumftu- ens. n DDixi notanter in quacunque Pro- til pofitione Zfirmativa reperiri vel Ex- vel implicité fübje&tum , predicatum & copulam ; $i enim fermo fuerit de " : Pro- 7 *$20o)88 adeniqg. Propofitione JNegativa, habetur.qui- Pl dem /ubjettum & predicatum , nihilomi- U nüs in-ea non videtur admittenda co- Vonil ula, nexus videlicet.predicati cum iwmzj;q fubje&o , fed potiüs disjunttio feu. di- sl vifi ilius à fubjeto ; Quse qui- 1 D dem in Propofitione |mentali aliud QUity nihil eft, : quàm a&us intellectüs pro- hn -ut negans copulam Obje&ivam , in lj Propofitione veró Pocali & [cripta INe- Ul at gatióa eft' Verbum fubftantioum [um cum prépofita particula JVon, Quodfita- sT men per copulam quis aliud intelligere DA nolit, quàm precifé reprefentationem Mu quandam aut fignificationem copule QOn Objettive , efto hecper modum negan- J tis & abnuentis fiat, concedi poteftin 1 [j quacunque Propofitione ANegativa co- Afen jula ; quandoquidem hzc bené ftat "cum disjun&ione predicati à fubje&to, nj nj quam in quálibet Propofitione Nega- tiva loco copulecum non paucis Sum- Io muliftis admittendam cenfemus, ni 4- Obs. L Defnitio bona deb&t ni- d convenire omni & foli , atqui defi [ 4 tio 78 *89(0288m 1^ l *tio Propofitionis Ariftotelica'tion conve- d nit.omni & foli, ergó. P; mi per par- tes: Inprimis non convenit omni , er- go. P.h.p. NonconvenitPropofitio- ni afirmatioe , ergo. P. A. quodnon eft oratig.afrmativa INegatiodve ei tion con- venit Definitio Propofitionis, atqui Propofitio affrinativa non eft óratio af- girmativa INegatioéve , ergo. P. m, Pro- pofitio zantim afrmatioanon eft. affirmia- tijva Negativáve , ergo, R. D. ultinium A. Non eftaffirmativa Negativáve garticibandoutr At iN. tanque membrum C altera- (f Inft, faltem Definitio Ariffatelica non convenit foli , etgo. P, h. p. con- venit etiam : fyllogifmo , etgó, «;P, A. Etiam fyllogifmus eft oratio affrina- tiva INegatiudve alicujus de aliquo ,. ergo ,R. D. ultimum. A. Eft.oratio affirma- tiva Negativáve aicujus de aliquo mediate C. immediatà .N. i S. Obs. II Definitio, inquaGenus definitur per fua membra dividentia i J .disjun&ivé ,-non.eft bona , atqui in ur Pro- lj Definitione :Ari(i.offl;ica definit pofitio , :9 €3 (o)8N jifiti , que et Genus, per fuamem- 3RCMN Ufte bra dividentia disjunctivé, ergó. P.M, Si definitio animalis fieretper fua mem- Of ropo bra dividentia disjunctivé, hocmodo: JUDn animal efb wivens rationale irrationaléve , non effet bona, ergó. R. D. M. fi fit fittoy definitio effentialis C. Si'it tantüm De- j j atq ftriptiva .N, Definitio Propofiti onis OF ! T «riftotelica et tantüm de/criptiva , a dcó- que non debet explicare Naturam rei djflr, Utitig per Genus & dijferentiam , fed tantüm de- monftrare jredicata , qua omni & foli RUil [ definito five cum five finé disjunétios ne conveniunt. 6, Obs. IIE: In Propofitione Ne- Jj Gt l M gativanon datur cepula, ergó falfum eft, D quód in quacunque Propofitione /ub- j J !l l je&tum , predicatum &? copulàreperiantur femper vel explicité vel amplicit. P. A. jf » Af Copula eft nexus inter predicatum & fubje&um, atqui in Ptopofitione ne- d) gativa non eft nexus inter predica- ( J tum & fuübje&tum , ergó. P. m. In Pro- pofitione Negativa negatur effe nexus f an! 1 inter predicatum & fübje&ctum, ergó. ji R, D. M, P. i. Copula áffrmativa eft f hexus fl 1o 43(o)898 - il nexus &c. C. Negativa N. Copula af- j firmativa in. Propofitione Mentali eft a&tus intellectüs prout affirmans copa- lam Objettivam ,. INegativa eft itidem a- &us intelle&tüs prout negans copulam , objettivam fiveidentitatem predicatum inter & fübje&tum : [n Pocali & Scri- jia copula affrmativa eft Verbum fubfLan- tivum fum fignificans a&tum intelle&tüs, prout affirmat copulam objetivams; . INe- gativa eft itidem Verbum /ubflantivum Jin cum prafixa particula JNon figni- ficans a&tum intelle&üs , prout negat copulam objettivam. Inft. I. In fequenti Propofitione af; Mi firmativa: Cbri/lus eft noftra falus , V er- bum /ubflantivum fum non figuificat a- &um intelle&üs , prout affirmat copu- b' ä DISW lamobjectivam (eu identitatem predica- tuminter & fübje&tum , cüm affirment i folam connexionem predicati cum Wuh fübje&o, ergó. R. D. A. non fignifi- cat actum intelle&tüs , prout affirmat :vlmüþ 'V),I explicità copulam &c. C. impliciié: N. Propofitio allata eftcau/al/is, cujus. fen- mi no- l fus exþlicz'tus hic eft: Chriftus eft caufa T€ EEE s AUAV DAH IONE o $35 FI Dd il fire falutis : Hinc etiamvera tantüm eft lifj d in fenfu cau/ali, non. autem in formali ; li f Eft enim identificatio tantüm, inter. Chri- iUhy lum & caufam falutis , non autem inter l! U Chbriftum & falutem. LUR Inft. IL. Si cujuscunque Propofi- L tionis P/ocalis feu fcripte copula affrma- li tiva fignificet femper actum intellectüs, lt prout affirmat copulam objettivam , five h] N identitatem inter re&um fubje&ti & J predicati, ergónon erit diftinctio in- n ter Propofitionem effentialem & contin- It gentem, confequens admitti nequit, er- gó. P, S. M.Propofitio contingens V. G. T hec; Paries eft albus . etiam fignificat i- Va dentitatem inter reétum fuübjecti &pra "n dicati: quia equé verumef(t: Paríeg i €fl res, ac verum eít : bomo eft. animal, i R. D, S, non erit diftin&io, in quantum Tf Propofitio contingens affirmat precis? a identitatem Re&torum C. in quantum affir- 1nat connexionem five unionem. Rettorum f jti cum aliquo accidente, V, G. cum albe- j dine , üt fit in Propofitione ifta; Pa- ; [ ries eft albus. IN ln* 7. Coll, Definitio Propofitionis non [ *45 $42(o)$8 1 non convenit orationibus nterrogatte vis , Oplativis & Imperativis V. G; Quà exdis? utinam effem dottus ! Fac'boc! nifi in quantum explicantur cum.vconnotd- tione ad affectum loquentis ,. ità enim poffunt exponi: Cupio f[cire, quà eadas, «epto e[fe do£tus , *volo, ut boc facías: Ce- D iteroquin fine tali connotatione plané non sfunt. Propofitiones , cum fint Orationes zon« Enuntiqtivæ. gl II. "r r szl jz't T'erminus ,Dia[eäicu:. | $ON. iv ta1. varias à variis poni defi- nitiones Termini Dialeftici: 1má :eft Zriftotelis L. 1. Analyticorum C. z. Abiait: Terminum autem voco, in quem arefolvitur Propofitio-it predicatum , &$ de nj 4quo id pradicatur , appofito-uel. feparato e[Je .aut ion e[fe« 2daeft : "'erminus .eft ex- tremum Propofitionis. :3/2: Termi- nus eft pars à quod Propofitionis, 4t« | "Terminus eft materia Propofitionis. Yi iones il 32. AINola 2. an.es has definit potfe 13 789 ( 0 ) 859 'ltmo; Jj « iW poffe defendi üt bonas , fed folüm ex- ercitationis gratid difputari, quzenam N fit alteri preeferenda. : 1l 10 Dico: Prima J4riflotelis eft fatis lt bona,'que breviüs & clariüs fic reddi i " ^ a poteft: Tirminus eft id , in quod refoloi- tur Propofitiotanquam fubjettum vel. predi- li F tatun, Sive quod manet ablatá copuld. . n Ratio eit l. quia nititur authori- tate rifloelis , pro qua ftandum, quamdiu nullum inconveniens inde fe- quitur, ütrevera nullum fequitur, et- , .fl non videatur exactiffima. Ratio eft IT. quia.eft cateris cla- ib Tior; 2da enim fuperilis pofita multá U indiget declaratione, ne etiam copula, ol dum primo aut ultimo loco ponitur , !d "videatur effe zerminus, 3tia Supponit motitiam Regule partium.. 4ta notitiam ii LT maierie & ferme Pbilofopbice:; que ome du nia incipientibus Logicis captu per- [ quàm difficilia funt, T . Ratioeft LIL quia bec dejm'tib con- venit omni & li T ermind, fcilicet fub- 50?3: u& fola juxta com- ,]eäa & pradicato , q inuniffi- jl 7 1 $$(o58m muniffimam omnium fuünt termíni ; N i d INam copula non manet zp/4 ablatd , üt eft clarum; nec in ipfam refolvitur Pro- ' pofitios Cüm enim copula fit forma & ne- xus Propofitionis, quz eft artefattum x Logicum, non poteít in ipfam re/olvi Propofitio , ficut nullum aliud artefactum refelvitur in fuam formam autnexum , üt patetin Domo , qu& non refolvitur in fuam unionem aut fisuram , íed his de- f: ftru&is refolvitur in Cementa , ligna & lapides. 11. Obs, L. Definitio debet e[fe cla- vior defimito , atqui defimitio Zriflotelica j ! termini non eft clarior definito, ergó. P. m. Definitio hec explicat ,termi- Val [ ll num in ordine ad Propofitionem , cujus natura zqué obfícura eft ac termini , u TY ergó. R. D, A explicat terminum in " I^ m ll ordine ad propofitionem imperfettà tan- l tim & confuf? cognitam C. perfettà cogni- | i | tam N. Etfi forté eequé difficilefit per- fettam habere cognitionent de Propo- j fitione ac de termino , attamen rudis * faltem idea propotitionis eft omnibus hii magis obvia, quàm ferfetfa idea ter- "M Tnni [ 03(o288m If m :' mini ; quandoquidem nemo nefcit Pro- lg ) pofitionem effe aliquam affirmationem "rb aut Negationem. L io. Obs, l. Definitio ifta '60n--» i ; venit' etiam copule , que tamen termi- nus dici nequit. P. A. Etiam in copulam vefokoitur Propofitio, ergo. R. D. A. re- 2 iLl ln iUf folvitur tanquam in nexum C. tanquam in predicatum & de quo id predicatur IN. li I5 Inft, I. Perbum in-omni Propofi- lnl tione predicatur, üt docet ex Zfri/to- tele D. Tbomas , atqüi quod predicatur, J ( eft predicatum & terminus, ergó.R, fj !l Explico M. Verbum adjettivutm fivenon a A pure copulativum &c, C. Subflantivum pu- rb .Copulativuum. IN, Verbum adjetivum tijy five non purà Copulativum eft, quodha- Til bet rationem predicati & copule ; Ver- ij bum /fubflanticum puré Copulatioum. eft , ii l quod habet rationem /o/ius copule. i Inft. IT. uando dico : zfrifZote- I) les eft Pbilofopborum Princeps eft vera Prae I jofitio, etiam V erbum fubftantivum pu- |f h ré copulativum eíft terminus , quia tota nj prior Propofitio eft fubje&tum , ergoó. R. D. A. Etiam Verbum /ulflantivum Y : purà 16 48 (o0.) $43 purà copalatioun eft ter minus re/peftu al- g terius- Propolitionis , cujus non ef copula C, r ii TU refpectà illius Propoütloms , cujus efd. [ :jP j * capula N. 13. Obs. III. Ut alxqua defimno :,güR Mj poffitcenferi bona; debetfieri per prze- M dicata prima , atqm definitio ZrifTote- lis non fit per pradicatá prima, ergó. P. m. prius. eft confluuere Propofitio- nem, quàm in eam refoju, ergo. R. D. A. priuseft conftituere Propofitio- nem, quàm in eam refolvi refolutione ïlu [ divifionis vel.feparato e[fe aut mon. e[fe refolvi refolutione compofitionis. vel appo- fito e[fe aut non e[fe. N Refolutio Propofitio- fit nis in fubjectum & predicatum eft d- plex:Prima eftRefolutio compofitionis,quee | fit apponendo copulam. affirmativam aut l, Negativam , vel ( üt Zfrifloteles ait ) lltera eit refo- &tet appofito e[[e aut mon e[Je. /P[u lutio divifíonis, que fit feparando copu- lam affirmativam aut Negativam , vel ]i leln p ( t itidem Zfrifloteles ait ) feparato: cj?: aut non e[fe., üy e n Inít, I. Ergó non dabitur Termi- DUs éxira Pxopoütxonem. P, ill. Tcr- d € mmus A 2 Um Mig(opo8m " if minus eft, in queM refoloitur Propofüio Clljuïgj appofito *vel feparato e[Je aut- on e[fe , atqui extra Propofitionem talis non datür', .defïr[:a ergo R. D. M. in quem refolvitur fal- l tem potentiá C. femper attu, N. 4 ts Inft. H.- drbor in fylva etfi elabo- ! rari fo[fit in f'atuam , nifi tamen aftuin i 'eam fculpta & elabórata fit, ftatua di- 11 ci nequit, crgó etiam voces extra Pro- PA pofitionem,etfiin eas refolvipoffit Pro- Ál pofitio, nifitamen aifuin eam refolva- ] tur , autfitrefoluta ,"T'erminus dici ne- n quit, R; Di/j.eft 1. quiaarbor in fylva ha- lt betaptitudinem tàntüm remotam ad ftà- d tuam , fed voces habent aptitudinem itque proximam ad hoc , ut fint fubjectum vel QUEM predicatum. 2. 4rbor non. habet ex definitione füa, ut fit flatua; fed voces d) l. ad terminandum apte habent ex defzi- J tione faa, ut in eas refolvatur Propofitié: [ undelicétnon quidem quodlibet,quod fl ( poteft effe aliquid, jam hoc ipfo illud dici poffit, illud tamen, quod vi fuce [d Ti definitionis potef tale effe ,* jam attu tale ] effe dicitur; Sic Index horologii licét i attunondenotet horas,quia tam enpoteft .denotare , jam attu dicitur index. 14. t 18 42(o)28 DIV w I4. Collige I, Duplex diftingui M debere fübje&um & przdicatum , " V':&U m ! nempe fübje&um & przedicatum & quod. íeu. Oljeltivum , & fübje&um & praedicatum 4 quo feu formale. Subje- j é&um & praedicatum ࣠quod fed Objetti- P M vum funt ipf& res reprzefentatee aut fig- nificate per terminos formales h. e, 3 am mentales, vocales aut fcriptos; fub- " je&um veró & pradicatum z quo feu t formale fünt termini , quibus resrepre- Yi 1] fentantur feu fignificantur. 15. Coll. l1I. Stri&té loquendo i Propofitionem nec in terminos men- j i tales nec vocales poffe refolvi phyfi- m cé, quia quàm primüm funt prolati , MS! ftatim pereunt: Nihilominüs , qui& W hi termini faltem equivalenter & mo- Qu d raliter perfeverant, in eos etiam equi- ht valenter poteft fieri refolutio. 3 S. IHI. l il Qatuplex fit Terminus Dialedicus KC 16. AJOta: Multiplex à fummuliftis HIX ivi- Q ü ad&ruittïr terminorum d fio. .ä&ä(t?)äæþ 19 t (f ( fio. 1. Dividitur in Mentalem, Focalem, jrn feripium & Objettivum 2.In f/enificativum Iitn. & non - fignificatioum, 3. In categoremati- fl i ïlf ] N cum , fyncategorematicum & Mixtum. 4. In n complexum & incomplexum.s . Inconcretum& &j h A abfirattum. 6. In denominantem. , . deno- minatum & denominatioum. |..2.. In conno« [j li tatioum & abfolutum. $. In univocum , Y ]l equisiocum & zdfnalogum. 9. Tn fingularem u & communem. 1o. In Tranfcendentalem, isP Toro Jupertran[cendentalen & mon tranfcendenta- lem.-. 11. In. Finitantem & infinitantem., lendi Julr 12,. In primó - & fecundó . intentionalem. 13. In Pertinentes & impertinentes. Id j Jit In zerminos , àt [pe&tantur in categoris, "Ut Inhoc $. exponemus naturam termi- Qu norum in prima , fecunda , tertia & l T quarta. divifione contentorum , acturi i de ceteris per ordinem in fübfequen- tibus $S. 17. Dico L. Terminus Mentalis eft aCtus intellectüs reprefentans id ; f /1) quod, & de quo aliquid dicitur. Po- calis eft , qui oreprofertur V. G. vox j jj bomo. Scriptus eft, quitypo vel ca- d lamo. exprimitur. Objettivus eft ipfa [ ( res$ *20 2$(9285 res'per terminum mientalem repréfen- V gl 'tata, & per vocalem aut fcriptum fig-. nificativé expreffa ; Utrüm autemter- qum ol minus Objeétivus fit terminus proprie talis, hlc non difquirimus , quia quz- qim Rei de- ftio non eft magni momencti. cifio:dependet ex.eo , an Propofitio E Obje&tiva fit propri? dicta Propofitio , an veró tantüm analogicé talis ; Videu- tur aütem Philofophi communits velle M [ Propofitionem Obje&ivam effe tan- d tüm Propofitionem zmproprit - & analo. ( gicb talém ; adeóque etiam terminus Obje&tivus diei poteft "'erminus im- J il n ji "1 proprib & analogieé talis.. Sed nos nec hunc, 'nec feriptum , nec. mentalem Bu D hic.attendimus , fedreflectimus potif- fimüm ad terminum Vocalem, ut ex BI ejus perfe&a notitia termini mentales li d M faciliüsin Magna Logicaintelligantur, 18. Dico.II. Terminus finificati- n vus eft, qui ex hominum in(titutione A N W fignificataliquid feupofitivum feu Ne- gativum , üt bomo., tenebre. "'erminus [/ M If ANon- fienificativus eft, qui nullam ex hominum inftitutione fignificationem AA 19. habet, üt B/itri. w o2 Z2X Fnrie 19. Obs. L. Vox Zlittri eft ter- 'ipülmüg. ergo nullus da-- minus frgnificatious. Ug tur terminus non - frenificativus. P.ns li Quod poteft effe pars Propofitionis ,. qUia?ig. eít terminus /gnificaticus , atqui. vox d Bliéri poteft effe pars Propofitionis ; Ti ergo, P: M. Propofitio: eft totum /fz- Qpl nificativum , ergo quod poteltt effe pars 4 Vl Gf- Propofitionis, eft terminus /ignifiati- D vius, P. C. quod convenit toti , cons i t vebit etiam partibus, ergoó. R. D. Ult, W AR À.convenit etiam partibus, /mul fumpe- tis C. feorfim fumptis N, Sic totus hio- l if mo dicitur . materialis , licét. anima 0 t fcorfim fi x ümpta J quz eft pars homi- r nis , non fit materialis. . pQj 20. Obs, II. Nübileft ter minüs E figuificativus , quia nihil fignificat , tentil atqui etiam Z/itiri nihil fignificat, er- ó. R. D. M. quia nihil fignificat 5o- j h Jitivé , id eft, quia eft inftituta adfig- It , i nificandum nibil feu carentiam om- fei V lÜ 7 niumrerum C. quia nihil fignificat JVe- d gatioe ,. id.eft , quia nullam habet fig- ln d nifcationem, feu quia non eft infti- T tuta.ad quidquam fignificandum N. ali- h 22 58(0)&83? Aliudeft habere carentiam fignifica- at quil tionis, feunullam habere fignificatio- nem , aliud habere fignificationem -| g carentie , feu fignificare Negationem: m -'fli t Primum convenit voci Z/itiri ,fecun- dum voci INilil. Inft,I. Vox Büri de 'ducit me in cognitionem hominis loquentis , ergó fignificat aliquid pofitivi, P. A. Vox Blitiri eft vox articulata, atqui omnis vox articulata deducit me in [l cognitionem hominis loquentis , er- £ó. R. D. m. deducit me in cognitio- HE) nem hominis loquentis üt fignum na- n i tiwale C. üt fignum ad placitum IN. Per terminum fignificativum non intelligi- L J nf tur fignum naturale , quale eft E. G. Fumus xefpe&u ignis, fed intelligitur ]i fignum inítitutum ab hominibus , qua- j p lefignum vox Bli&ri non eft. Inft. IL. Vox Blittri aliquid fig- nificat ex inftitutione hominum, er- gó. P. A. Ex inftitutione Philofopho- rum fignificat terminum non- fignifi- d cativum, ergo R, N. A. Philofophi " dT l ( non inftituerunt vocem Z/ictri, ut fig. ni | ] $«83 (0»5 1228 23 Qs nificet terminum non fignificativum , Pf fed utuntur tantüm eo tanquam Ex- Cl emplo termini non - fignificativi, B ?fi,ffar, 21. Dico III. 'Terminus Catego- rematicus eft, qui per fe aliquid diftin- & fignificat, ità ut fe folo poffit effe P fübje&um aut predicatum Propofitio- ( nis, Huc pertinent omnia fübftantiva , AT & adje&tiva üt bomo, doftus, "Terminus , d m ii yncategorematicus eft, qui per fe nihil de- l nei terminaté aut diftin&té , fed tantüm I confufé fignificat, ità ut fe folo non TL poffit effe fubje&um aut predicatum IT ff Propofitionis. Huc pertinent omnia Vv figna feu particularia, feu univerfalia, l Nomina Numeralia, adverbia, pre- C pofitiones, conjunctiones, cafusob- [ipin liqui &c. üt ommis, unus, duo, valdé , 5 apud, &, fi, bominis. '"'erminus Mix- tus eft, qui Categorematicum & fyn- jtfr categorematicum quoad fignificatio- n m nem includit, üt JNemo. 0ptt li 22. Obs. I. Adje&ivaper fe nihil 1 determinaté fignificant, ergó non funt Q Termini Categorematici. P. A. dum ff. V. G. dico : Doitus , non intelligo , i an 24 ä&ä(o)æ an fitdo&us philofophus, an medicus,. J t ergó nihil determinatà fignificant. R.D.. m C.nihil determinaté fignificant,ex parte: fignifieati materíalis, C. Formalis N. Inft.I. fignificare aliquidex par- te fignificati formalis eft fignificare ali- quxd determinaté quoad formam, at- kl ui adjeétiva E. G. coloratum. &c. nihil L d eterminaté fignificant quoad for- mam, quia neício, qualis fit color, eLgö R. D. m. nihil determinaté fig- nibicant quoad formam. /pecifict fump- ' 0 t tam C, Generià. fumptam N. p Inft. IIl. Etiamfi nullus ,. omnis , aliquis aliquam formam univerfalitatis AR »LKM vel particularitatis fignificent, tamen U non fünt termini Categorematici ,. er- il gó à pari. R. Di/?. eft, quia omnis, p lus, : aliquis &c. funt Dgna, que fe fo- lis nonpoffunt effe fubJe&um aut prz- dicatum, necfiftunt cogitationem au- dientis: quis enim effet fenfus , fi di- ceretur : A Petrus efd omnis 9 F Econtl aom- N nia adje&iva. confequenter etiam co» loratum , fe folis poflunt. effe faltem: j ]Lh tDf predicata in Propofitione,. & fiftunt cogitationem audientis. Inft- ) IE 489 (o)88 25 ltl Ka Inft. IT. Etiam Nullus poteft effe TM fubje&um in hac E. G, Propofitione: [ Nullus eft fubjettum , ergo. R. D. A. INul- lus qaierialiter füm m ptum C, formaliter J fumptum N. . Inft. 1V. Dum dico : Nullus currit Ti L "To Nullus fumitur formaliter & eft füb. 10l f je&tum , ergó. R. D. A. Et eft fubje. f cut &um ratione alterius fubintelletti C. ra- It tione /uí N. 23. Obs. II, Terminus fyncatego- itlim, vematicus fefolo poteft effe prz dicatum E. G. dum dico : Terminus omnis eft ff fyncategorematicus, ergó Terminus Va LUg Íyncategorematicus eft categorcmati- cus. R. D. A. Terminus fyncategore- lst maticus fienaté fumptus, id eft, hec Ij a ) vox fsncategorematicus , poteft fe folo effe przdicatum C. exercité fumptus, ao TOR id eft fignificatum hujus Termini N. fignificatum hujus vocis funt Termi- (is, l ni: omnis , aliquis , cafus obliqui &c. qui fe Ont 1 fä.'?- folis non poffunt effe predicatum. Inft. Cafus obliqui fe folis poffunt effe predicatum, üt patet in hac Pro- ! l j bily pofiüone: Petrus gg Bamnberge , u am- 26 $ (o085X Bambergz eít predicatum , ergó. R, M N.quódly Bamberge fit præd:catum W g Wi fedly exif?ens , quod implicité contine- tur in ly ? I^ Em I 24. DicoIV. Terminuscomplexus eff , qui eft compofitus ex pluribus par- n zi tibus perfefignificativis, que eandem retinent fignificationem & extra & in "] bf tracompofitionem: üt Homo bonus, Leo & Homo. "Terminus incomplexus feu fim- plex eft, quinon eft compofitus ex par- tibus habentibus eandem fignificatio- hj nem & extra & intra compofitionem, D üt Dominus , perdottus. Y1e enim voces t fi dxsjungancm' in do & minàs , inper & ] [ déclus, longé aliud fignificant, quàm "m J in compofitione "H 4l M 25.Q. Anifti Termini: r. Respulli- AUl A €4. 2. aliquis bomo. 3. Homo - Equus fint complexi ? y. ad 1. Negativé : quia t AN d partes feparate 'Tó respublica non ha- At bent éandem fignificationem, & extra * Nam & intra compofitionem * Ti intra compofitionem fignificant com- & extra illam d munitatem civium , A W fignificant rem publicé expofitam. w. ad- hl ! ) £49(o0)88 27 n ad 2 Neque aliquis bomo eft terminus »T&dlcatm complexus, quia ad hunc requirun- j QU tur plures termini categorematici, ine ter quos aliquis numerari nequit. y. ad QUi 3. Homo - Equus etiam non eft terminus Dürise complexus, quia ad hunc requiritur, QUetg ut detur aliqua inter partes connexio, &ext Ilj vel ratione fignificationis, utbomo]u- ml füus, velratione copulatloms ütbonio [pmm ] & Equus. fs IV. ij De Divifione Ti ermini in Concre- Tpol: ? GRU tum €9 abfiratium. 26 Ico. 'Terminus concreius eft , 17 qui fignificat fubje&tum & for- IG mam, üt Zlbwn , fignificat enim hic terminus & albedmem & rem, qua habet : 14ds albedinem. . Zbfiratiuseft, quifolam -D formam ügmücat ütalbedo. Subjettum Pl J autem hic dicitur id, quod accipit de- A0 nominationem , vocaturque etiam/;z- m nificatum mater zale üt Paries , qui deno- ]i minatur elbus ; Forma veroó omne id, ificat quod alteri denominationem trlbult YU vocatürque etiam /ignificatum Formale, üt aibedo, ul i; Ad dignofcenda concreta B a tene 28 Q$(oy88 W: " tene hanc Regulam: Qualis oft Forma, ii ! tale eft concretum : Quia autem Forma | alia eft Logica in cognafcendo, alia Logi- t(qllï i " M N d 0j ca in effendo , alia Pbyfica , alia .Metaply- fica , alia Metaplyyficb. accidentalis , alia coi-:e':m moralis, alia fubflantialis, alia accidenta- mcräum lis , alia intrinfeca, alia extrinfeca , etiam Ji totuplex eft concretum, cape de fingu- N lis Exempla: , Omnes bomines -cognità LOU WW ) fer modum. unius eft concretum Logi- qu s cum in cognofcendo , feu^mentale : TA Qmnes bomines cogniti per modum unius eft Jl " res babens cognitionem : Res babens eft fub- l W"f; je&tum : Coegmtijo eft forma , & quia eft forma Logica in cognofcendo, ideo fiegi eftconcretum Logicum in coguolcen- do, feu mentale., 2. Omnes bomimesg ii Mi wunico conceptu [becifico conceptibiles ett fin n concretum Logicum in effendo, t feu reale: Oimes bomines uno conceptu fpecifico conceptibiles efh res babens com- Lt hw ceptibilitatem:..Reg. babens: eft fubje- tly &um, conceptibilitas elt forma , & quia Mi éftforma Logica in effendo, ideó eft concretum Logicum in effendo, íeu TWl eff, ( Phy- teale, .3.. dlbum ?ü concretum ficum j $ o)8X 29 f n ficüm : dlbum eft ves babens albedinem : Res m d babens eft fübje&um albedo eft forma, ! dul & quia eft forma Phyfica, hoc eft , à àlin) fubje&o phyficé diftin&ta , . ideó eft lu concretum Phyficum, 4. Homo-eft dlin v concretumMetaphyficum : Homo eft ves Tif pabens bumanitatem x .. Res babens. eft füub- apedeL je&um:. Humanitas eft forma, & quia (j A n eít forma Metaphyfica, hoc efi' àfub- fetum l l je&o phyficé mdlf'cm&a ideb eftcon- 7l meu-. cretum Metaphy(icum. 5. Homorifi- TU Lbiliset concretum metaphyficé acci- Mfï:f dentale: Homo rifibilis eft res babens rifi- d &qh bilitatem : Res babens eft fubje&um , ri- 'endo, fibilitas eft forma , & .quia eft forma Metaphyficé accidentalis , h. e, quia 1cop fequitur ad effentiam rei , cum qua eft Mv u realiter identificata; '& à qua eft tan- ii tüm formaliter fecundum noftrum 10 04 concipiendi modum diftin&a , ideo eft concretum Metaphyficé accidentale, : hat 6.- Prator elettus eft concretum mora- a r i le: Pretor eleftuseft ves babens eleCtionem: 0, 1 Res babens eft fübjeGtum , elettio eft for- fend ma, & quia eft forma moralis, hoc eit, quia perfeverat in eftimatione Gu B 3 ho- " 30 XM$ ( o) 855 onüe hominum, acíi adhuc phyficé effet , xm h ideó eft concretum morale. 7. Homo va eft concretum fubítantiale: Homo eft gt ves babens bumanitatem: Res babens eít fubje&tum : Humanitas eft forma & g t quia eft forma fubftantialis , ideo eft concretum fübftantiale 8. zdfnünatus eft concretum fübftantiale : 4nimatus m eft res babens animam : res babens eft füb- je&tum: . znima eft forma, & quia eft forma fübítantialis , ideó eft concre- [ Wï tum fübftantiale 9. Zlhum eítcon- cretum accidentale: Zf/bum eft res. ba- bens albedinem. Res babens eft fübjeCtum: ud, N &tl JJ J "dlibedo eft forma, & quia eft forma ac- cidentalis , ideó eft concretum acci- N dentale lo. Piüor eft concretum » accidentale: Pittor eff res babens artem LETHEL?' pittoriam: Res babens eft fubje&tum : ars tóstl i jittoria eft forma , & quià eft forma accidentalis , ideó eft concretum ac- ! cidentale. r1. Paries albus eft concre- Qu MX tum intrinfecé denominativum: Pa- N M vies albus eft ves babens albedinem : Res ba- N L bens eft fübje&tum, albedo eft forma, & li Ti quia eft forma intrinfeca fubje&to, ide 4 € 3 433 (o5 8 Wt Áiiy eft concretum intrinfecé denominati- 6 a vum, 12. Paries Vifus eftconcretum i ls extrinfecé denominativum : Pariesvi- ul us eft ves babens viftonem: Res babehs eft forr) fubje&um , vi//o eft forma, & quia eft li. j : forma extrinfeca fubje&to, ideóo eft ls ]e h vum. Ex his concretum extrinfecé denomlfn'ati- od lnferes , concretum aliud effe /uj- y i Jflantioum , aliud adje&tivum: fubftanti- o vumeft, quod exprimitur Nomine fub- hn d ftantivo, five fitfubftantiale, five ac- imdi cidentale, üt bomo, Pittor. Adjetti- KL vum eft, quod exprimitur Nomine ( for adje&ivo, five fit fubftantiale, five WR accidentale, ütanimatus, Zlbum. 27. Obs. I. Terminus concretus - COnt dMlng fignificat folam formam, ergó nonfig- bjedtny nificatfübje&um & formam. P. A. In i d hac Propofitione: Dulce quà dulce ve- DCretyn creat guflum , ly dulce eft concretum, at- eltar qui hoc fignificat folam formam, quia tivum) Propofitio fic refolvi debet: Dulcedo v D recreat guftum , '& falfum eft, quód fübje&um recreet guftum , ergó R.D. formt t dulce , formaliter urie )jefïo,Li m. atqui hoc , fci]j-cg 4 32 $8Co)8f Y fumptum fignificat folam formam C: u u ceoncretivé famptum N. Inft. f; dulce concretivé fumptum a j diceret fubje&um & formam T , ergoó i Ll forma & fubje&tum effent de effentia concreti , atqui hoc non : quia dulce- u donon eít de effentia Dulcis . V. G. " fs ?L La&is, ergó. R. D. m. Noneft de ef- hü entia dulcis V, G. lactis inadequat? feu jl Jiecificativé fumpti C. adequaté feu con- j b Jj ereticé fumpti IN. Dulce inadequat? feu I'Jr-j Jpecificativé fümptum eft folum fubje- &um, de cujus effentia dulcedo non " eft, cüm poffit effe fubje&um , quin habeat dulcedinem : Dulce a dequatà feu concretiv? fumptum eft totu In con- cretam, de cujus effentiauti ii ina eit. quefor. 18. Obs. II. DEUS eft terminus Concretus , & tamen non fignificat fub- je&um & formam , cüm fit Ens fim- i pliciffimum, omnis expers compofi- km H tionis, ergó. R. D. P. cüm fit. ens V fimpliciffimum , omnis expers compa- fitionis Phyfce , fcilicet ex materia & li orma C. Met aphyfice, fcilicet ex gene- Áitm Ie & differen tia IN. , «29. Obs. " $ Co»895 :383 t fomz Obs. IH. Nulla forma eft ex- trmfeca concreto , ergó non datur "i* eoncretum extrin/ec? denominativum. R. "a. D. A-Nulla forma eft extrinfeca con- ii !b cretoconcretiv? feu compofitiot fümpto C, lu Denominative feu fpecificatio? fumpto N, it! Forma poteft effe extrinfeca fubje&to, N fed non concreto , aut compofito. Smm» 3o, Coll. reliquas objectiones , Lequar h quz fané difficillime de concretis for- mari poffunt, folvi poffe ex fequen- mdz(d lm tibus quzftionibus, pro quibus, quia | dulcw plures funt, fpecialem $, defignamus, jedur hilee j $. V. E tot t Expezlzuntur Juefliones de conere« tis formari folite, Tra fii r An Terminüs concree t t ?,IQ e tus eodém modo fübje&tum ARU & formam fignificet ; & quid Ampofe eim ij tet in recto, & quid in obliquo.,. perit R. T(*rmmus concretus concretioà X d fumptus diverfo modo fubje&um & at formam ügmücac fcilicet fubjectum in J $ 34 $38 ( 02585 Ó T in Recto, & formam in obliquo. Ra- MP tio eít : quia de effentia concreti eft / tS j - fignificare unum, fcilicet (ubje&umin |'' Re&o, alterumverö nempeformam | m]mum [ Unde fi ibum concretiue W'F ä | in obhquo I M fumptum explicandum eft, fic refolvi |/* debet: Zbum eft res babens albedinem. Exï] VM hi $i veró concretum fumitur compofitivé. l 1 [ jam omnes partesimportabitin Recto Raiio eít; quia compofitum quà talé MW (ml ] Y dicit fuas partes in Re&to: Unde hec Propofitio: Jlbum ef compofitum acci- dentale, ità refolvi debet: Res ( albe- sl do unita funt. compofitum accidentale , ubi tam res , quàm albedo importatur in u l u re&o: Itaque per hoc differt concre- tum concretio? famptum à compofito quà — [] !tf tdi, quód hoc in re&o dicat omnes K i fuas partes, illud veroó effentialiter in ii a e &o importet fübje&um, in obliquo T P ormam. t ) IY 32. Q. 2. Pro quo terminus con- ! cretus fupponat. N Tin &. lerminus concretus fupponit - proillà re, quz in refolutione con- fu;tg creti venit in recto, Hinc fenfuüs hu- i jus — " $2(o»5829 3$ Ll jus Propofitionis : 24ibum ef? dulce, hic lt eft:ves babens albedinem eftres babens dul- ceiinem. Ex quo patet, aliud efTe. Df "Terminum /enificare aliquid , aliud/fap- lg jponere pro aliquo : INNam concretum- fignificat & re&um & obliquum, quia hat d ducit in Notitiam utriusque: fed fup- QU (j 'mbitil]R.g ponit pro folo Re&o. 33..Q..3, Quotu plici modo con- n gj cretum fumi poffit. : U 5R. Quadruplici modo: :mö[oä- DT cificativi , quod idem eft , ac materíali- t ter & denominatiot. 9dó Reduplicativé , RC quod idem eft , ac formaliter. stió. Tportoy concretiot , five invatione concreti. 4tó. iffette compofitivé , quod idem eft , ae in ratio- mf ne compofiti , e[fentialiter , feu quidditati- ia 9. Sumitur autem concretum /Pecifi- flntis cativé, quando fubjecto convenit pre- ),In 0 dicatum tantüm ratione //enificati ma« terialis, h. e. tantüm ratione /uljeti. Nam dulcedo m E. G.. Zlbum eft. duice. non convenit fubjecto ratione forma, tsl fcilicet albedinis , fed ratione ipfius S;; fübje&i , ità ut fenfus fit : Subjettum , Jti0n: C fnit quod in & babet albedinem , babet etiam dul- — £6di» $83(o)28 36 ecedinem. — Reduplicatioe fumitur , quat- r i do predicatum convenit fübje&o tan- tüm ratione /fenificati formalis , h. e, us tantüm rationé formé. E. G. album dis- E gregat. vifum. Nam albedo disgregat M vifum, non paries aut lac: Concreti- «é fumitur, quando fübje&tum in re- ]^ folutione importatur in reCto, forma m veró in obliquo: E. G. lbum efd ves babens albedinem. — Compofitio? fumitur , quando utraque pars, & fubje&tum, &forma , importatur in re&o, E. G. "ibum eft compofitum accidentale. 34. Q« 4. Quid in concretis /pe- cificativt & reduplicatio? famptis impor- tetur in tecto, RU Hm.( *X. r, In conctetis /Jpecificatiot fumptis illud importatur in re&o , hh [ quod in refolutione fe habet per mo- dum //antis, h. e, fubtantie babentis aut !,t hQu tecipientis , illud veró in obliquo, quod Tj habet fe per tnodum adjacentis , babiti aut receptit Et cum quo in pradicatio» l W iA ne non fit identificatio, E. G. Paries Wi €ft albus $ INam patiesrecipit, & habet Ij albedinem, ipía autem albedo recipi» [tj tur $ - 448 (e589m 37 n Ánity " tur, habetur, & non identificaturcum fi j2 ! Jigj pariete, fed eft tantüm aliquid con- nexum cum re habente, que identi- Gd ficatur parieti. lbedo du J : 3« 2. Ín coneretis reduplicatio ilbje&um&. fumptis illud importatur inre&to,quod Db per reduplicationem volumus exprcffiüs G. dini H fignificare. Unde jam fieri poteft , h) o ut mode Jolum fubjettum importetur in lia re&o, modo /vla ferma , modo utraque dl pars. Id autem colligi debet ex ipfà (l Propofitionis veritate. E. G. dum di- T. COf Co: Peccatum. dt cognitum. placet .Deo , fümpti: forma importatur in re&o , quiacog- nitio fola placet Deo, nonautem pec- catum. r fs Quando autem dico: Bonum if g àt coenitum ainatur : fübje&um impor- hd tatur in re&to , quiacognitio non amae TA tur , cum non fit objectum volunta- tis. Quando dico: Jlbum àt albumeft V obliqy. ij tompofitum accidentale , & fübje&um & i prel orma importatur in recto; INNam ne- que folum fubje&um, neque fola for- ) E Gvf xipit, t ma, fed res & forma unita (unt compo- fitum, iDRd 7 ! B; 35 38 49 9288 35- . f. Quando INota reduplica- i. u ijva faciat f(enfum ftricté reduplicativum. . I. uando vox reduplicata g Md eít caufa predicati. E. G. Homo qu ralionalis difcurrit, rationale eft caufa Qp 3 Mi difcurfüs, 9.Quando predicatum eft cli J de effentià vel integritate vocis redu- r plicate. E. G, Chriftus qu& bom» eft p u rationalis , rationale eft de eífentia EUf " hominis. Chriftus quà bomo habet pe- des & manus, pedes & manus fünt de ) integritate hominis. g t Facit autem INota reduplicativa fen- ind, fum /pecificativum. I. Quando predi- gu !,mü catum convenit fubje&to tantüm fe- Em cundüm quid, & non fimpliciter. E. n G. JEthiops £ dentatus eft albus. 2. um Quando predicatum convenit fubje- NT &o quidem fimpliciter, fed tantüm ac- b cidentaliter, E. G. Chriftus quà bomo i eft veftitus, nam hominem veftiri eft ?Hv quid accidentale. 3. Quando eft me- "M; N ranon repugnantia predicati cum füb- je&o. E. G. Juftus quà jufus poteft [ Nam potentia lia pgccare venialiter. peccan- j $5 (o)$9 39 ( TM:] peccandi venialiter & juftitia non re- dupmxuä pugnant in eodem fubje&to. Fl 36. Q. G. Quandonam multiplicen- Homo tur concreta accidentalia, tam ad]e&wa deeu quàm /ubflantiva. Ti *. Multiplicantur , fi multipli- VocIem centur fubjecta ; quia, quando po- Ll liys nuntur plura fubjecta , in quibus ea- (e ol dem forma accidentalis.. V. G. Zlbedo fupernaturaliter replicata eft , recté hts VM dicere poffum: ibuin. A , intelligen- do Lac, non eft album B. intelligendo Vaforfo parietem: fenfus enim harum propofi- tionum eft, quoód /ac babens albedinem doyred non fit paries babens eandem albedinem , T adeóque unumnon fitalterum, quod lter D veriflimum eft, ergó funt duo alba, ibis. 1 ergó plura, ergo etiam plura concre- nit f ta. Si autem forma in obliquo impor- TU tata multiplicetur , non veró fubje: p m &um, eít tantüm unum concretum (l liabens plures formas V. G. albedines, ine ergó etiam unum album, confequen- umb ter multiplicatio concretorum acci- j d dentalium , tam adje&tivorum, quàm pOIERU? fubítantivorum defumitur à multipli- catione p 40 2(o) 9b catione re&torum , non veró obli. W Mö | Hinc fi imponerentur ei- j yut quorum, dem ftudiofo rríia pallia ,non effent tres (tu galliati, fi autem idem pallium impone- j DJFhE J retur zribus ftudiofis, effent tres palliati, U 37: Q. 7. Quid requiratur , utmul- u tiplicentur concreta /ubflantialia. &, Ante omniaopus eft, ut mul- tiplicetur rectus. Ratio e(t , quia, ut n n predicata fubflantialia , que numerum fignificant , poflint verificari de fübje- d &is , debent effe idem cum illis, qua m identitas non exprimitur, nifi per cae fum re&um: ergó utde concreto alí- IWot quo poffim affirmare predicatum nu« D merale V. G, duo , tria , neceffarium eft, ut ante omnia talis concreti re« T i Ll In &us fit idem cum re&o priedicati riue ; l meralis, Controverfia eft acris.intef st "Theologos, an multiplicatis reGtis eo ipfo multiplicentur femper concretà fubflantialia., an veró ultra requiratu£ ts pluralitas forme itr obliquo. importas Yi te. Vafquez , Oviedo &c. ftatuunt;ad d A multiplicationem concftetorum fufficee [/ d te multiplicationem recti feu fubjecti, tf | 6uás - ' 49 Co)89SX 41 Vtto i Suarez veró & Card, deLugo volunt, Vfenly d li nonnunquam requiri multiplicatio- nem forme in obliquo importate , 17 ho Lf j quod nos Theologisrelinquimus,cüm ea quafítio inftituatur de concretis URT x TT Deus —& perfona divina. Ts $.5VIL: l, ij De Divifione in Terminum Deno- & DUm [ ]l minantem , Denominatum , €9. itil l r - Denominaticuum ; Item Conno- il m taivum , €5 Abfolutum. Ul p Wreto d VTT 98. Ico: r, Terminus Denominans eft, qui fignificat folam for- lr Onat t mam, que dat denominationem , üt &lbedo, Denomingtus eft, qui fignificat ædicatlinw Jusjeftum ; quod accipit denominatio- &il 'Be m üt péries. . Denominaticus eft, qui j r & formam & fübjettun fimul fignificat , U0* &t album ,. fignificat enim hic termi- tql ! nus &rem, quzxaccipit denominatio- inpot QU deno * nemalbi, & ipfam albedinem , qux dat minationem. . Porró forma , que w* datde j nominationem, eft duplex , alia ! dntri l [ubje jl ? hfeca, eáque vel effentialis Pbyfia, aut : 42 ä»ä(ODæ aut Metaphyfica , vel accidentalis Pbyft- gt £a aut Metapbyficas alia extrinfeca , eá- i que vel Pbyfica vel moralis, vel Logi- jj ca. lütrinfeca eft , qua eft in ipfo füb- ;j d je&o, cui denominationem tribuit , ).L'Irmlh* ficalbedo , qu& parietem . denominat yit album eítin ipfo pariete, bumanitas , isigi que denominat Petrum humanum , i o « d eft in ipfo Petro. Extrinfeca eft , qug non eft in ipfo fubjé&o, cui denomi- nationem tribuit, talis eft V. G. «i/io, 9 hec enim tribuit obje&to denomina- mryilit um tionem //j// , & tamen non eft in ipfo obie&o vifo V. G. pariete, fed in ocu- ul lo. Sic ele£tio vel olitio Principis con- m t ftituens Petrum Pretorem. vel Confu- 1 li lem, moraliter perfeverans , eft extra g Petrum. . Eodem modo etiam denomi- ii tl matio alia eft intrinfeca , alia extrinfeca, Specialem obfervationem meretur de- tvl | ) W u snominatio abfoluta & refpettiva : Domina- 1 ii tio abfoluta eft, que non dependet ab "i aliquo extrinfeco, fed ab intrinfecis; lii hinc nulli rei poteft accedere nova de- 712/0114,, 3 » nominatio abfoluta , nifi vel aliquid [ admittat infe, & intrinfecé, velali- wf J qui d '5&8(0)8& 43 ij h quid recipiat in fe, & intrinfecé. De- M nominatio re[pettiua eft , quae dependet h ab aliquo extrinfeco, & hinc paries al- lnb j| Tem t hus À , dum dealbatur faries B , deno- ! minatur fimilis garieti B finé fa&a mu- 1 day: pu ] N 1 tatione intrinfeca, id eft, finérecep- "* tjione alicujus accidentis in fe ; &ni- 1 If 7* hilamittit paries albus A , dum alter d paries B vel denigratur ,. vel deftrui- OR tar, V Gs 39 Q. Quidrequiratur ad hoc', 0 detton ut oriri poffit denominatio , item quo- !41? modo denominationes requirant füb- hii de&um & formam. . s. ad 1. tria re- p guiruntur r. fubjettum: capax , 2. for- IU5 ma, s. debita forme ad fubjettum applica- !qU zjo. quaz applicatio in denominationibus w dutrinfecis Metapbyficis eft identitas for« iuit-mam inter & fübje&um , in denormina- nrtti-£jonibus vero dntrinfecis plyficis eft unio tD fübje&um inter & formam , in deno- pl minationibus extrinfécis eft vel quedam w tendentia formie in obje&um V. G. cag- RU sotionis in cogno[cibile , vel eft quidam vl -refbettus formz. ad fubje&tum, & vice i veh verfà V, G. volitiotis aut ele&ionis ad | re 44 $490(o)88 - i Pratorem & pretoris ad . volitionem &e. igitt x. ad 2. Alique denominationes re- gein quirunt fubjectum & formam a&tu ex- guuy iftentem, E. G. denominatio albi. Ratio il l) €f; : quia hec Propofitio : /ubjettum eft albun , eftin materià contingenti ; if/] Aliquze requirunt exiftentiam folius ll ]iv forme, E. G. effe cognitum. Ratio. eft jf quia Propofitio : Znti - Chriftus eft cog- ( nitus, eft de predicato intentionali, A N] ) Alique requirunt exiítentiam füubje. &i, non forme, E.G. é[fe fenem. Ra- tio ef? , quia forma hujus concreti funt L 3 anni prateriti,. qui non ampliüs exi- Ti D W ftunt, Aliquz demum nec requirunt du d exifítentiam fübje&i, nec forme, E. [ g g G. Zfnti - Chriflus futurus, Ratio eft , quia d fubje&um hujus concréti eft Anti- V A fes M Chriítus , & forma eft ejus futuritio V uorum. ne utrum phyficé & a&u exi« i It s t | 40. Dico II. Terniïnus cónnotatious ol (quem cum ab/oluto duplicem agno» Vl fcimus , fcilicct ftrictà & laté talem) qodis Jiritià talis.ef? , qui prater füum figni- ^nmino, ügat,um connotat , five fignificat adhuc [ aliquid "! l ! ; Q9 Co) 9X 45 l!wm [ fOI]GS ahquxd extra fe, talis eft V. , Pater, qui prater füum fignificatum etiam fi* ma&ue .lium connotat, finé quo explicari non oteft, . Hic terminus aliàs relativus MJ täm fs Terminus TUtgenr u r(ü?cäzwc dici folet connotaticus latédalis eft, qui fignificat lm (ri 'R,,J adjedtive, fivequi figmüc atrem ütal- LT 'teri adjacentem, talis cft Tó albunifig- "! nificans albedinem quafi adjacentem m&n Qti - m (ij fubje&o ; hic terminusaliàs ctiam ad- jettivus , d1c1 (olet, "Terminus alfolu- Emi Qneretf : ius fTritlà talis eft , qui nihil extra fe [l connotat ót bomo lapis &c.. Hienim nl ! & fimiles tcrmlm funt quafi foluti ab tTt ordine ad aliud. "Terminus abfolutus Áons| äb't lat ialis ( quem alii l fubflantivum appel- Iant) eft, qui fignihicatrem fubftanti- 1&A vé, five per modum per fe ftantis, ta- j füti i h" eft V. G. Deus, bomo &c. Item al« &'&M bedo , dulcedo & c. ücttenimitec üntcac 1dentla , & non per fe ftent , fed in ( £&ibie&o (int, efferuntur tamen more (en qQ fubftantvorum, neque fubjectum ali- Ybl " quod denotant. Unde patet r omnes fuumg terminos abftra&os effe fubftantivos, ii fed non viciffim ; Zfomo enim, Petrus, 3:1* lapis 5 46 42 (o) 98 lapis &c. funt termini fubftantivi , fed um Cfï*fün non abftrati, 2. patet difcrimen in- ter cerminum coneretum, connotati- st vum, & relativum, circa quodaliinon MU«MPI & /i A0 par-üm Jaborant. "m W il S. VII. J It De divifione in Terminum unicvo« ;:jf:w,n. cum, equi-vocum , &5 Analo- o gum. DT ml 41. AJOta. Quia notitia univocorum , u equivocorum & analogorum Phi- ] ] lofopho eft vel maximé neceffaria , ea j autem intelligi poffunt velde vocibus, xT! ti] qu& dicuntuür univoca univocantia , equi- ttitiqe voca equivocantia , analoga analogantià, ) 9.n velderebusipfis , qua dicuntur uui- avl ii voca univocata, equivoca equivocata , ana- gl loga analogata, horum naturam hic ex- v om'nï planabimus, Unde ühte, 42 Dico L QUnjvocum univocans , um feu'Terminusunivocus eft Nomen com- fprtity mune multis füb eodem conceptu ean- E!äfüræ. dem in illis rationem fignificans , üt . HO animal refpectu hominis & Bruti. Uni- ilrtio ] v)0cà ! 5&8'(»0 809 47 lfhntivi,-ï «oca univocata funt ipfe res, . quarum "hCÜIÜARomen eftcommune, & ratio perno- » Onno men fignificata eft eadem, ità ut ed- m dem voce exprimi, .& eodem conce- ptu, &eodem modo reprafentari pof- fint propter idem fundamentum, quia nempeinaliqua ratione feu perfectio- Mf duj neconveniunt, talia univoca funto- 2 d «io et brutum, 43. Dico IL ZEquivocum equicocans, feu terminus equivocus eft nomen com- Ht mune multis, füb diverfo conceptu dprurd diverfam in illis rationem fignificans, lii üt Gallus refpe&u hominis talis Patrige devond & avis talis nature ; INam licét hec UM vox utrique: conveniat , conceptus t ag tamen refpondentes huic voci funt dicintr diverfi, & diverfam rationem in utro- Qd que reprzfentant : Nam quando dici- WTM tur de homine,reprefentat hominem talis Patrie, quando dicitur de Gallo p Ut Gallinaceo , conceptus huic voci re- dn r fpondens reprefentat volucrem talis natura, JEquivoca &quivocata funt ip- gt d. feres, quarum nomen eft commune, iil fed ratio per nomen fignificata eft di- f verfa, j 48 49(o)98 i A verfa, ità ut eádem quidem voce ex« u primi, non tamen eodem conceptu, ^ 2j Miri & eodem modo reprafentari poflint, 4 quia cüm fuüb aliquá ratione non fint "r fimiles inter fe, relativé adillam ratio- g o nem non prebent intelle&ui fundas eny mentum, ut ab eo codem modo con- sinul cipiantur , fed tantüm diverfo modo; g p Talia equivoca fünt Gallus bomo & Gal- & um lus avis. o 44. Dico III. Znalogum analogans , i, ld feu Terminus analogus. alius eft attributi- ,Jinds vus, alius Proportionglis : Zfttributious éeft nomen commune multis fub diver- jaLltp Vi fo conceptu fignificans rationeminil- lis partim eandem, partim diverfam, 1 p m ità ut conceptus vocirefpondentes in aliquo conveniant, &in aliquo diffe- tunt ia rant, ut /ajum refpeétu hominis , co- loris, pharmaci, & cibi; Homo enim F'M'.XB' j b dicitur, & reprafentatur ut fanus, p quia habet fanitatem : Color üt fanus , Wi quia indicat fanitatem, & eft ejus fig- t j num: pharmacum üt fanum , quiarepa- tj rat, aut przfervat fanitatem : Cibus ut at fa- W » f'anus, quia reftaurat & coníerv nita» L $8 o)585 49 ul -, nitatem, — znaloga analogata attributionis 1 "u funt ipferes, quarum nomen eftcom- xman N mune , fed ratio per nomen fighifica- n Wi ta eft partxm eadem, partim diverfa, dulav ità ut eàddem quidem voce exprimi , JH non tamen eodem conceptu, & eo- ZA dem modo reprzfentari poffint ; quia itóy cüm in aliqua ratione partim conve- ijg| niant, partim differant, prebent in- telle&tui fundamentum, utab eo par- UO ( tim eodem, partim diverfomodo con- d cipiantur, Talia Analoga funt Pomo , At color , Pbarmacum, 65'* cibus. Si queras Jtsie bic, quld fit primárium Analogatum, UOR N 'effe illud, quod eft fubje&um for- jm d ma, propter quam alia dicunturana- J DO ogata. Sic bomo dicitur primarium analogatum refpectu vocis /znm, quia lgt Toni eftfübje&um fanitatis, color vero, Pbar- macum , €s cibus dxcuntur analogatafe- lint cundana 2 Hnalogus Proþortzonalzs cít nomen commune multis ob propor- [ tionem quandam , quz inter illarepe- n ( ritur. Sic vox pes dicitur de pede ho- minis, & de pedemenfe, quia üt fe rem f habet pes hominis ad fuftentandum Y homi- $o' [ $8 (o585 g hominem, fic fe habet pes menfz ad f'M, fuftentandam meníam. naloga ana- n logata proportionis funt ipferes, quarum "r "i nomen eftcommune ob proportionem n quandam, quz inter illas reperitur : 1 ü Bu 1 "Talia Analoga funt fes bominis , & pes menfa. Ex his ! 0' pini Inferes 1. Eadem füb diverfa ra- 31 tione poffunt effe equrvoca & univeca , fic bomo & Gallus Gallinaceus fünt equi- xf-MHI M n voca füb ratione fignificata per vocem Gallus , fed univoca fub ratione fignifi- ( cata per voces Ens, fubflantia , corpus , er vioens , animal. 2 Eadem fub diver(a D 1nnh ratione poffunt effe analoga & wunivoca , fic pharmacum. & cibus funt analoga fub TA Il ratione ügnificata per vocem /anum , fed univoca füb ratione fignificata per i 3. Eadem fuüb 3 voces Ens & fubjlantia. "n diverfa ratione poffünt effe univoca , Y ! Sic bemo & Brutum n i equivoca & analoga. funt univoca fub ratione fignificata per p voces animal, vivens &c. funt equivoca fei füb ratione fignificata per vocem Gal- lus, funt denique Zfnaloga fub ratione lt fignificata per vocem fanus; quatenus "r nempe d ! ':äag(o)æm i Pt nempe Gallus avis üt cibus confervat | mþ,-gn fanitatem , & homo eft fubje&tum fa- J »" nitatis, 4. Sola univoca eàádem defini- UW* tione definiri queunt , equivoca verà Bo & ngl oga priüs dividenda funt , quàm "ii definiantur. 45. Obs. Ex di&isfequitur, quód ib d animal vefpe&u hominis & Bruti fitter- VTA minus analogus , quia in utroque fig- tht i nificat naturam partim eandem, partim lp diverfam. R. D. feq. quód fit termi- lt nus analogus fuüb aliquo refpe&u, fal- li tem implicité, C. füb omni refpe&u; ml & explicité N. Animal quatenus fig- s nificatin homine principium fentiendi Wf & ratiocinandi , in bruto veró princie Qu s pium fentiendi & non ratiocinandi , [. ipit ! eft "'erminus analogus faltém impli- )l u cité; quatenus veró fignificat in ho« du mine principium fentiendi, & in bruto bm;i'in principium fentiendi, eft terminus univocus. * fuud i Inft, L. Vox animal femper figni- l vom*? ficat in homine principium fentiendi ule & ratiocinandi , & in bruto femper Jj qüäïi principium fentiendi & nonratiocinan- l li u 4 di, * $2 oD (ALOD $0 ä di, ergó femper eít terminus analo- u ynit gus, ergó nunquam univOCUS. . I. Ret. Vox animal femper fignificat d '.foämxä principium fentiendi inhomine & bru- to, ergó femper eft terminus univo- "[JRW Dr Lw'üüff] cus, ergó nunquam analogus. m. 2, D. A. Vox animal femper. fignificat g i implicite in homine principium fentien- difimul & ratiocinandi, & in bruto u ET fo s ï principium fentiendi& nonratiocinan- di C. fignificat exglicitó IN, licét vox jien animal femper fignificet in homine ra- a tionale, & inbruto irrationale, tamen L. ln utrumque tantum implicité figuificas, al « id'eft, noufignificat füb concepture- g fpondente his vocibus rationale , irra- ul tionale: Unde quamvis fit hoc modo ül implicité analoga, eft tamen etiam qü univoca, quia,ut vox aliqua fit uni- i voca, fufficit, quód multa aut duo fig- b nificet füb uno conceptu réfpondente N explicité rationi, in qua conveniunt: b alioquin nulla daretur vox univoca. l Inft. Il Saltem conceptusrefpon- Tü h 'dens hvic voci animal. non eft univo: Ttr) reprz- hoj tfgs, ergó P. A. Conceptus ille fentat N ; æ( Oä) $05 f3 iht ti] fentat in homine etiam rationale, & )CUS. þ. inbruto irrationale ; *ergo reprefen- t lp tat naturam partim eandem, partim Dielj diveríam , ergo eft analogus, nonunie TU u fU ; vocus R. D.A.P. reprefentat implicità & füb conceptu animalis C, explicitó & 1 fs fub . conceptu rationalis N. . Si con- If ceptus animalis refpectu hominis & t ndn bruti non effet univocus, nullus da- Fiticg retur conceptus univocus genericus ld fiquidem omnis conceptus genericus Vonie fupponit entia, quein aliquo conve- Jb n niunt, & in aliquo differunt : Hinc ut friis conceptus fit univocus fufficit, quod Veptur diftin&té illam rationem reprzfentet, til, im in qua duo conveniunt inter fe; fi enim m difin&é reprafentaret &?' rationem , j t in qua duo conveniunt, &'rationem, nftt in qua differunt, effet analogus feu L zquivocus ; Unde per conceptumuni- Qncent vocum duo reprefentantur prorfüs eDNUDL eodem modo V. G. Brutwn t9 bomo üt NOQ principium fentiendi,per conceptus equi- i vocos duo reprefentantur prorfüs di- f u verfo modo- V. G.: Homo Gallus & vo- j lucris Gallus reprefentantur üt bomo ta- f C 3 lis $4 Ed (IAO )Vga: lis patrie , & üt avistalis nature , per conceptus analogos duoreprzfentan- tur modo partim codem, partim di- IT verfo , fic bomo fanus & cibus. fanus re- prefentantur.' 46. Coll. I. Conceptus equivo- cos é? analogos dicitales relativé ad l M alios conceptus , V. G. conceptus re- nf prafentans beminem Gallum talis Patrige, h dicitur equivocus relativé ad alium [ corceptum, quonempe Gallus volucris r'w reprafentatur ࣠avis talis nature , qui- ] que fübeft huic voci Gallus. 47. Coll.IL "Terminumanalogum inequaliiatis , quem nonnulli reliquis ) ln Analogis addendum cenfent , atque L definiunt, quód fit Nomen inzqualiter [ ab inferioribus fuis participabile, fta- u tuentes pro exemplo animal , quod in- m &qualiter participetur ab homine & Wi b bruto tanquam inferioribus , cüm ho- mo fitperfe&ius animal quàm brutum, M à nobis non admitti: quia aliàs nulla ] l vera & propria daretur univocatio ; quod eft cqncra commqnem. li $. VIIL il oeroo; $15 ündf!llf ) )repræfe'nä $. VIIL n.' p - De divifione in Terminum jïngulg. ! fllf' rem Communem. D Ota. Celebris eft divifio inter- 5 frl l 48 Aff o N minum /ingularem & Commue 1ü nem, quem ultimum fubdividimus rz, lihy in INon - univerfalem & univer[alem. 2, N d & Gl in univer/aliter fumptum., particularem andefinitum. 3. in Collettivum & Divi- At ( j froum. Ti 49. Dico I. Ter;ninus jïngularif eft, li d cujus fignificatum de uno determina« It d totantüm dici póteft , üt Petrus, bic bo» Itqui mo. Communis eft, cujus fignificatum Hbüe, l1 de pluribus dici poteft. Communis non- ; Quoti univeríalis eft , cujus fignificatum de Qmine| pluribus dici poteft fine reali fuimul- funi) tiplicatione, àt DEUS, . Communis Ortn, wuniceríalis eft, cujus fignificatum de j wl pluribus univocé,divifim & cumrea- Voni li fuüi multiplicatione dici poteft, Di- ]D xi. r. univocé , ut excludantur Nomi- l na equivoca, item Nomina Propria, W ii 4 duz $6 p (oogm qu& zquivocis annumerantur, qui yfonaï de inferioribus univocé dici neque- J unt; Licét enim plures appellentur jj A i nomine Petri, fignificatum tamen hu- i jus termini Petrus, iniis, quibus tri- [ il buitur , eft diverfüum , cüm modó hunc, modó illum determinate defig- ! net. JDixia. divifim , hoc eft, figni- Bil ficatum Termini univerfalis debet ad- &quaté poffe affirmari de fingulisinfe- ii rioribus feorfim, feu per integras Pro- pofitiones: Hinc nec Populus nec Ex«- nl ercitus eft "T'erminus univerfalis , quia neuter de iis , que importat , przdi- catur divifim. Si tamen confideren- U i tur refpe&u plurium Populorum aut Exercituum, uterque eft univerfàlis, &U [ At JDixi 3. cumreali futmultiplicatione , hoc eft, fignificatum Termini univerfalis 04 bj debet veré & realiter multiplicari in iis, dequibus predicatur, Hinc De- Vi M us non eft Terminusuniverfalis, quia W licét veré predicetur de tribus perfo- Y nis , non tamen illius fignificatum mul- tiplicatur, cümnecfint , nec effe pof- f ione d fint plures Dii : E cqntraria rat 1 | per- g&äCOJW 57 Ti l. perfona Divina eft Terminus univer- dij n - : falis. Dix? 4. dici potef? , non enim fe- ïþþellm; * ] -quiritur, ut a&u dicatur depluribus, r fed fufBicit, fi plura fint poffibilia, de Qu quibus dici poffit; fic /o] & Luna funt n j | de fa&to "Termini univerfiles , :quia I plures foles & Luns fünt poffibiles. [ 5o. Dico II. Terminus univerfalis Md tniris unicerfaliter fumptus eft, cuidefecom- muni preefigitur fignum univerfale , üt p omnis bomo, Particularis eft , cui defe ltl Àl i communi prafigitur fignum particula« re , utaliquis bomo. Indefinitus eft , eui h Dred der de fe communi nullum prafigitur fig- Qum a pum, üt bomo. JDixi. de fe communi , quia fola additio automiflio figni non Dive i, , facit terminum univerfalem, particu- nf larem aut indefinitum: Ubi enim ter- minus in fe non fuerit communis uni- J ]nv]» verfalis, efto, millefignaeiprefigas, nonvariabitur; fic quamvis dicas: om- II ] igrt ris Deus , nonideo facisterminum uni- m verfalem aut univerfaliter füumptum, p 51. Dico IIL. 'Terminus Col/eftivus AT eft, qui Colle&ionem importat , üt W f Ex- $8 ä&ä(tv)g*ü Exercitus, Turba , Civitas : qui proin r ; n de rebus illis, quarum colle&ionem important , divifim predicari non pof- j funt, Divificus eft , quiciim nonim- * g portet fimilem collectionem, de plu- yull ribus divifim predicari poteft. "h [j qi Obs. I. Contra fIErmz'num com« munem nonuniver[alem : tà Petrus poteft TU dici de pluribus E. G. de Petro Apo- Wi ftolo , de Petro Martyre &c. ergo eft hi "Terminus communis non - univerfalis. R. D. A. Poteft dici de pluribus Gram- J i. maticaliter, id eft , fub eodem Nomi- ne C. Pbilofopbict , id eft, fub eàdem i ratione N. n indy T Inft. Multi dicuntur Petrus , quia V. G. Baptizati fünt in honorem S, ii | i Petri, atqui hzec eft eadem ratio , er- ä oó. R. D. m. Hesc eft eadem ratio , " que fe habet per accidens , & quse per LT D] terminurn Petrus nonimportatur C. fer t Je & importata per Nomen Petrus N, Ratio, propter quam aliquis dicitur (it^ & etus , per nomen Peirus importata eu N 192 C o 2808 $9 T feu fignificata eft; quia eft hichomo, Ul quz ratio in aliis eft diverfa, It . $3. Obs. IL Termini Exercitus, | Cüm ii Turba &c. dicuntur de pluribus , nec Xf IN dgF tamen funt Termini communes mon- uni- verfales, ergó. R. D. A, dicuntur de i, pluribus Col/e&ivé C. diftributivé fub D. de pluribus Collettionibus C. conflituen- Ti ts l tibus collettionem N, "'ermini Exercitus , Türba &c. funttantum colle&ivi refpe- tc g &u conftituentium colle&ionem. BUA lurfuyf 54« Obs. IIL,. Contra Terminum uni- n s verfalem.. Homo eft terminus univerfa- du lis, quia ipfius fignificatum przdicari poteft de pluribus, ergo ex eádem ra- tionely uliquis bomo eritterminus com- img munis univerfalis. R. D, A. Complen- Onorag do caufalem, ità ut de fingulis dioifam o t fignificando eandemrationem poffit veri- ficari C. disjunttivé fignificando diver- uf qept fam rationem. IN.. Difp. dein eft , quia tur bomo fignificat rem pluribus communi- cabilem , econtra a/iquis bomo fignifi- Dinc) j d cat tantüm rem unam non pluribus communicabilem. gt 6 / $. [ 69 8 (o288 " $-IX, L De Divifione "Termini in Tvanf- cendentalem , [uper - £ranfcenden- non - éranícendenta- f£alem , lem : In Finitantem 65 infini- daníem : in primo - 2dó - intentionalem , in perti- neníes G5 superti- 'ï neníes, 1,1 Í Ico Z, 'Terminus Tranfcendenta- $5. ) lis elt, qui categorias omnes tranfcendit, id eft, qui de omni re ] exiftente veletiam poflibili dici poteft, D üt res, ens, unum , bonum , aliquid , ve- vum:que defignantur per barbaram vo- N r cem vreubau. Res fignificat rei Entita- tem feu effentiam actualem, Ens ap- titudinem ad exiftendum feu. effen- hi tiam poffibilem , um indivifionem ia reiin fe, Bonum perfe&ionemrei, quam LT debet habere , aliquid. diftinétionem t rei ab aliis, aliquid enim fonat idem ac Af emrei. u al;'ud quid , verum 'cognofcibilitat ouper. 4229(o08& Ót Supertranfcendentalis eft , qui de quovis cognofcibili dicipoteft, talis 'Termi- I T nus eft i inteliigibije. INon - tranfcen- us dentalis, qui etiam Categoricus feu predi- ffqdenn camentalis vocatur , eft, qui fignificat mjm'. rem aliquam unius tantüm categoriz, Mlj. üt omo, Lapis. M. 56.Dico ÍI. Terminus finitans ,feu finitus eft ; qui prepofitam fibi Nega- il tionem non habet, quique aliquid de- terminaté fignificat, üt Peirus, bomo. Infinitans feu infinitus eft , qui habet ne- ts gationem fibi przepofitam, quíqueali- T quid indeterminaté fignificat, üt INon- t 00j Peirus, INon- Homo, ideóque de infi- ( nitis rebus dici poteft, quia fignifica- dj tionemnon finit: Poffum enim de in- XROTL V finitis rebus dicere: Hec res eff non- iE bomo , iflares eff non - bomo , &ità de Ig aliis omnibus, folo homine excepto, af ininfinitum enumerandis. Aduerten- f dum autem fpecialiter , quód ejusmo- u di termini pofitiin Propofitione, pro- OY ut przcifé fubjectum aut predicatum o afficiunt, non reddant eam negativam, "I üt patet in his Propofitionibus ; INon- ? Domo " ! 62 $2 (o)88 bomo eft Lapis: Homo efl non - Lapis : j ANon - bomo. eft non- lapis, que& omnes j pfædiü' [ affirmativa fünt , quia copula Princi- äav;ni!rf palis non negatur: fenfus enim prim f ii n eít: aliquid , quod non eft bomo , eft lapis. 2dz : bomo eft aliquid, quod mon eft lapis: n gtie : aliquid, quod non eft bomo , eft ali- p | quid, quod non ef2 lapis. Ut Propofitio m fitnegativa, particula Non debet fu- M | Md M ! inineganter; Tunc autem fümitur ne- ganter, quando nec folum fubje&um, j i nec folum przdicatum , fed fimul co- UT pulamafficit. Cum Terminis Finitanti- zX bus & infinitantibus, exponi etiam fo- ?IP &i lentTerminus pofitivus, privaticuséz Ne-. gativus : Pofitivus eft,qui rem pofitivam, Wl æüï üt bomo, privaticus , qui abfentiam £or- u me in fübje&o capaci , üt cecus refpe- al &u hominis , JNegativus , qui abfen- Y tiam forme in fübje&o incapaci figni- d- ficat, üt non. videns refpe&tu lapidis. U 1 57. Dico III. 'Terminus 19 . in- b tentionalis eft, qui predicatum fignifi- W cat, quod rei convenit ante omnem ln a&um mentis Logicé operantis , ütdo- 4 li &us in iftà Propofitione: Petrus ef? do- L u$. R $98 (958€8 65 L TU Qv &üus.. Terminus 24 - intentionalis eft qui predicatum fignificat, quod non convenit rei nifi dependenter ab a&u emmp mentis Logicé, üt effe fubjeäum ,fr€- ij ( gh dicatum. mref,m Adoerte ahud eft Termmum effe W,m 1mó-aut 2dó - intentionalem , aliud Iroy (l terminum fumi 1mó-aut 2dó- inten- tionaliter. Utautem intelligas , quan- [b donam terminus füumatur :mó - aut fl 2dó-intentionaliter , refpice mox ad | fj tFini predicatum ; Si predicatum eft Logi- cum, tunc fübjectum, quod aliàs eft 1 d) terminus primó - intentionalis, fumi- T tur fecundó- intentionaliter; feu, quod ln idem eft, in fuppofitione fimplici fig- DAU naté. E. G. Homo eff fbecies, T0 bomo, t quodaliàs eftterminus primo intentio- TE nalis, in hác Propofitione fümitur lg 2dó - intentionaliter ; fi predicatum ia eft Phyficum , fuübje&ctum fümitur pri- n t moó- intentionaliter, feu in fuppofi- [ tione perfonali ügnate E. G. Homo Qd ef? animal rationale; Ipfum veró predi- t,il catum, five fit Logicum five Phyfi- i 'cum, fumitur femper primó - inten- b tio- | 64 äää('c&)äæ a tionaliter, feu in fuppofitione perfo- nali fignaté., quia fumitur pro eo ; gi u quod babet ab inftitutione E. G. Ho- y ! mo eft [becies , T0 fpecies, quod aliàs eft terminus fecundó - intentionalis, fü- n 1 N z mitur hlc primó - intentionaliter , quia fumitur pro eo, quod habet ab infti- Vf tutione; eít enini inftitutus hic ter- minus, ut fignificet aliquid Logici. Si & fübjeCtum & pradicatum eft Logi- cum, tunc fübje&tum fumitur primó- intentionaliter , fi. predicatum nonin- [ volvitur in conceptu ejus quidditati- Vvo. E. G. Univer[ale ef Genus, quia de,conceptu quidditativo univerfalis non eft predicari: de pluribus fpecie lii differentibus, fed tantum de pluribus, RI [ fübje&um fumitur disjunttiv? : Siautem gzimn | predicatum involvitur in. conceptu *urmiï D quidditativo fübje&ti, tunc fübjectum fumitur diflfributivé , ut Genus eft uni- ( verfale , quia de conceptu quidditati- um fiw, vo Generis eft predicari de pluribus; Pradicatum utrobique eft quidemter- d Vr minus fecunde intentionis , fed fümi- tur primó -intentionaliter , conformi- t ter ad fuperius dicta. V 8 , ää(b)æ' 65 Iw 58. Obs. Omnis Terminus, qui ponitur in Propofitione , eft fübje- "] €&um, aut predicatum , ergó omnis JUFUS terminus eít fecundó - intentionalis , nl ergoó in nulla Propofitione datur ter- Mil minus primó-intentionalis, P. C. Tux- X d ta di&a effe fubje&um, aut predica- 15 lt tum eft terminus fecundó intentiona- loji lis, ergó fiomnisterminus, qui poni- nabi turin Propofitione, eft fubjectum, aut lr i predicatum, omnis ille erit fecundoó- d pb intentionalis, R. D. A.P, effe fubje- ii M. Qi €tumi, aut przdicatum reflex? C. exer- ] cità IN. Nos non dicimus , quód om- UUH"'C r il " " ne fignificatum per predicatum, aut fub- hus t jettum fit terminus fecundó , intentio- plrig nalis, fed tantüm, quód hi Termini ag fubjectum & predicatum reflexé cogniti O fint termini fecundó - intentionales. $9. Dico IV, Termini Pertinentes Jj dul funt, qui fe vel inferunt, üt album & iaf corolatum , vel excludunt, àt album & TE nigrum. Impertinentes füunt , qui fenec dente inferunt, necexcludunt, üàt a/bum & dulcerefpe&u Lattis.. "Terminipertinen- Rilir: nb tes alii funt fequelá , alii repugnantid. Per- tinentes l 66 €«$ 90285 tinentes fequelá funt, qui feinferunt, üt jl album & coloratum : Si íe inferunt uni- vt verfaliter , dicuntur convertibiles , üt bo- TL 120 & rifibile; fi unus alterum univer/ali- j ter inferat, at non contrá , dicuntur ma- gl gis & miünüs communes üt bomo & animal; ii fi particulariter tantüm , nec neceffarió gl alter alterum infert, dicuntur exceden- gü tes & exceffi, t bomo C2 album, nam ne- m que omnis homo eftalbus, neque om- ne album efthomo, fed aliquishomo eítalbus, & aliquod albumeft homo, Pertinentes repugnantiá funt , qui fe ex» cludunt, àt album &? nigrum ,iíque funt iij l l il vel difparati, vel oppofiti Difparati (unt, qui fe mutuó excludunt, non quidem | ob quandam oppofitionem, fed tan- tüm ob diverfitatem naturalem, üt Hürcus & Cerous, : Petrus & Paulus.. Op- lriiy i pofiti (ant , qui dicunt (pecialem oppo- fitionem, üt album & nigrum. Oppofiti irin i funt quadruplicis generis, fcilicet Re- w lativi, contrarii, privativi , & contradi« WA Gora. Relativi fumt duo termini, quo- | rl rum fignificata ad fe invicem referun- B Conirarii fünt L tur, üt Pater & filius. uo i $88 (05 88 97 P. duo termini, quorum fignificata funt Mf dueforme pofitivz fe mutuó exclu- "ls dentes ab eodem fuübje&to, nifi altera j neceffarió infit, üt calor & frigus, Pri- t bmög; vatioifünt duotermini, quorum figni- ficata füunt forma & illius privatio , feu V n AUE abfentia à fubjeCto capaci, üt /ux & tenebra. Contradi&torii (unt duo termi- hm t ni, quorum fignificata funt res & illius B n negatio, du bomo non bomo. ii tvl g. X, " ifi! De di-vifione in Terminos , ut (pe- Ju u Gantur in. categoriis. 4I0) M t k 60. Ota L. Categoria, feu Lineapre- fürden dicamentalis eft ordo quidam i Pui & feries predicatorum magis & minüs Vi communium, h. e. Generum & fpe- r cierum à fummo aliquo Cenere per differentias ufque ad individua. Ejus- ; fith ,l modi Categorie, feu Linez ex mente z Ariftotelis paffim decem affignantur , termin;:.' ts Sc. Predicamentum /ubflantie , quanti- tatis , relationis , qualitatis , attiouis, pa[fto- awi 0i5 , 68 48 (o)85 nis. ubi , quando , fitís , babitis : quse ex- primuntur hoc difticho : h lt «hrbor, fex , fervos, ardore ,vefrigeratuftos, m jl fl Ruri ,cras , fTabo ,mectunicatus ero. J Arbor fubftantiam, T Sex quanti- ',u tatem , 7) Servos relationem . feu ad aliquid', 7) ardore qualitatem , T re- frigerat actionem,. TÀ uftos paffionem, Ti ruri ubi, locum , feu ubicationem, n T cras quando , tempus, feu duratio- lu nem, 75/labofitum , 70 tunicatus ha- ! , bitum fignificat, Horum notitia quia ad modos fciendi ,' definitionem, di- 3 ]^l j vifionem & demonfítrationem necef- faria, ex iis primum, cui reliqua fa- luf Dbl " ! cilé conformanda, fübíternimus |tiy ENTUM SUBSTAN TI£, " n -PREDICAM Subítantia NT X Immaterialis Materialis ! i - Spiritus Corpus Corpus WV Inanimatum N ZdInimatum , Corpusinanimatum 1 ( Vivens Vivens : | t Jnfenfitioum -Senjz'tiz;um |nus Animal lnity | Planta V lufen- M $$ (o)898 69 L ' Ánimal Em drrationale Rationale Brutum Homo Mitdir il u Homo Q Hic dfen, ] j/ -Petrus . Joannes. D Paulus, Mi b r 61. INoia. II. In hac linea Cenm Vrj aliud eft fJupremum , feu GeneralifFmum, M -aliud fübalternum , aliud infimum; aliud X froximum , & aliud remotum.. Supremum —WrM eft, quod füpra fe non habet Genus ia aliud in eodem predicamento, üt fub- MOimy ftantia. Subalternum eft , quod & infra, DSTAVTL €9 füpra fe habet aliud Genus , üt cor- pus, quod infra fe habet vivens , (üpra Aüri fe fabftantiam , Infamum eít, . quod qui- dem fupra fe, fed non infra fe habet Cori Genus , üt animal , quod fupra fe ha- hinie, bet oivens, infra fe bominem, qui non d eft Genus, fed fpecies. Proximum eft, inter quod &? fpeciem nullum mediat n 1 9ris L " ! Genus, üt animal refpe&tu hominis. lii Remnotum eft , inter quod &? fpeciem [, , , aliud [ : 70 $$ (05088 jim tl aliud mediat Genus , üt vivens refpe- )l &u hominis, quia inter vivens & bomi- j nem mediat aliud Genus Sc. animal.Item ii Jl a Hl pecies alia eft fubalterna , alia infama, ato- tna , feu fpecialiffma. Subalterna eft, quee wuhdüu il refpe&tu fuperiorum eft fpecies, refpe- "d &uinteriorum genus, üt animal. Infima eft, querefpe&u fuperiorum &2 infe- riorum eft fpecies, Zt bomo. Item differentia alia eft divifiva, alia conftitu- BY uN tivas con[litutiva alia eft generica , alia Jpecifica, alia Individualis , feu numerica. |dii Divifiva eft, que dividit genus, at Ra- C tionale, quod dividit animal, Conflituti- 1 11 vaeít, quz conftituit genus, vel fpe- m ciem, vel individuum, Generica cft , IPUT que conftituit genus, düt fenfitivum , ii L ? t quod conftituit animal: Secifica eft , que proximé confítituit fpeciem ato- ^nüir, mam, at rationale, quod proximé con- fniür ftituit bommem: | Individualis eft , quae frita proximé conftituit individuum, ut Pe- i treitas , que proximé conftituit Petrum, l ]tem Jndividuum , quod eft infimum in L ;üü pofito fchemate, eft, quod dividi ne« ^ ij quit in plura talia , quale eft ipfum , id -J ij 43 (o»5936 71 Wmnefp àt Paulus, Re ipsáà JIndividuum eft en- ngþ titas fingularis naturz alicujus , quae L anmml communicari non poteft, quin multi- li Hy(m À pliectur: Hinc differt à fingulari , quia mmmft ad individuum requiritur, ut poffit dari pwe&,r*; ei aliquid fimile in natura , non veró tritd, ad fingulare: Idcircó Deus non eftin- Qj dividuum , quia natura divina absque n ] fui multiplicatione communicatur tri- l dl bus Perfonis. BU 62. NNota III. 'T'erminimodó ex« feumm plicati ( quibus à Porpbyrio annume- Bs i rantur proprium 9 accidens ) potiffimum i, Cl fpe&antur ratione modi predicandi : QUs vl Poteft autem aliquid predicari vel in Gwritt quid , vel in quale Praedicariinquidaliud T eft predicari ?n quid e[Jentialiter , aliud pj n quid accidentaliter. Pradicari in quid ECIEI d J e[Jentialiter , aliud. eft predicari?n quid e[Jentialter completb , aliud tmcomplett, d o Predicari in quale aliud eft przedicari in m t/» quale quid , five effentialiter , aliud. in qua- qi n le nece[farió, five accidentaliter veciproce , mj & aliud in quale contingenter, fivé acci- ( dentaliter non - reciprocé, Predicari i5 )dï:d; ]1 quid eft pradicari fubflantivé , h. e. eft ità : 22 d* tosge [ (Cew[ ) q ità pradicari, ut per nomen fübftan. ,f tivum explicetur, quid fit res. Pre- | : ]st dicari in quid effcntialiter eft praedicari M ,-.;nfciïllm Jubftantive effentialiter , h. e. eftità pre- s Qllfm'fg dicari, ut per nomen fubftantivum ii explicetur, quid fitres fecundüm fuam eflentiam, üt Petrus eft bomo. Pre- | jl 1 jl dicari in quid accidentaliter eft praedicari 060 Julftanticé accidentaliter , h. e. ità pradi- "T !t )l Cari, ut per nomen fubftantivum ex- ji,| plicetur , quid fit res fecundüm (üa a accidentia, üt Petrus eítpittor. Prz- lat dicari i5 quid e[Jentialiter completé eft. ità predicari, ut per predicatum expli- j cetur tota effentia fübjecti, üt homo | ml óir,| eft animal. vationale. Predicari in quid l e[Jentialiter incomplet. eft ità praedicari , E | d t ut per predicatum /ubfzantivum. expli- d cetur tantüm pars eflentiz fübjei , üt homo eft aninal. Pradicari in qua- z le eft predicari adje&tivé , h. e. eft ità ET predicari, ut per nomen adje&tivum N Pradicari .ïw'k'mæw explicetur, qualis fit res. in quele quid , five in quale poft. quid eft *doj ïW l pradicari adjettive effentialiter, h. e. eft ità przdicari utper nomen adje&ivum expli- "m 73 l] j i explicetur , qualis fit res fecundüm UR ) fuam effentiam, üt homo eft rationa- x& l.,æ» lis. Dixi in quale pof? quid, quia per ta- lil lepredicatum fatisfit homini, qui poft- lil quam quafivit, quid fitres, ulteriüs il li Sic quzren- inquirit, qualis fit res, hm ti, quid fit bomo , apté refpondes , eft n[tp f animal; urgenti, quale animal, fatisfa- Pradica- 6l cis, reponendo : rationale. AQLUS ri in quali nece[Jari. eft praedicari adjetti- ia và nece[Jarió , h. e. eft ità preedicari,ut if | per nomen adje&ivum explicetur , Tj qualis fit res fecundüm fuas proprieta- t Lm t tes, üt homo eft rifjvus. Predicari is j ith quale contingenter eft predicari adje&tiuà contingenter , h. e. eft ità predicari , ut ATA n M. pernomen adje&tivum explicetur,qua- A d I! Q lis fit res fecundüm fuaaccidentia, ut i ]j! Paries eft albus, His prenotatis quz- [1/] J ritur 1. quid fint genus , fpecies , diffe- & i rentia, proprium & accidens fecundüm um ij communem. 2. quid fint, prout fpe- &ari poffunt in effendo , aut predican- vl do, in reprefentando , & fignifican- 9. d f jeu T D 65. Dico — — — r — 63. Dico I. Genu; eftunumaptum [ " i ineffe, aut predicari de multis fpecie AH t fi differentibus in quid, addunt aliicla- ritatis gratid, in quid incompleie, feu üt j i pars effentie communior, materialis, m & determinabilis , üt auimnal. - Species eft " unum aptum ineffe, aut prsdicari de multis folo numero differentibus in quid, adduntalii, complete, feuütto- ta eflentia, üt bomo. . Differentia eft u- num aptum ineffe, aut predicari de nl ) multis fpecie vel numero differenti- busin qualequid, adduntalii, üt pars ál effentiz fpecialis, formalis, & deter- minativa, üt fenfitivum , rationale.. Pro- frium eft unum aptum ineffe, autpra- Eul ?h dicari de multis fpecie vel numero dif- ferentibus in quale neceffarió , vel, üt M alii volunt, reciprocé & convertibilüer, n T feu üt predicatum ex effentia proflu- ens, ncceffario connexum cum ea, üt a progre[froum refpectu animalis, rifevum re- tii, fpe&u bominis. accidens eft unum ep- W tum ineffe , aut predicari de multis fpe- s/(-./ib* cie vel numcro differentibus in quale | dyo | nt,ac- HU (ïontjx?genter, vel; ütxalii volu ciden- €$3 Co»588 75 It cidentaliter non- reciprocà , five tanquam Nl ii predicatum, quod neceft de effentia, necneceffarió fluens ab efTentla üutal- i fl!, ll Ti bum refpe&u bominis. M 64. Dicoll. Genusmej"endo aui pre- dicando ,. feu àt eff invebus ifis , eft colle- us &io multorum entium unico conceptu lrr b h conceptibilium, V. G. omnium anima- 5, Itj lium relativé ad connotata communia, TU V. G.fenfationes.. Genusinreprefentando , n h feu, üuteft inmente, eft cognitio repre- Od [l Ij fentans collectionem &c. Genus in fig- ]W,Lr nificando, feu., üt eft in voce , eft vox, sl V. G. animal fignificans colle&ionem &c. Species in. e[Jendo, aut predicando, T feu, üteft inrebus ipfis , eft eolle&io mul- Uf W torum entium in natura perfe&é fimi- 0, Y n lum, V.G, omniumhominum unico Hfi h i conceptu conceptibilium relativé ad àpi connotata przcipua, fcilicet ad fenfa- ID 64 tiones & ratiocinationes. Species in repre- Wal fentando , feu , dt eff inmente , eft cog- QU nitio reprefentans colle&tionem &c,- ylitl Species in figsuficando , feu, d eft in voce, inc eft vox ,. V.G. bomo fignificans colle- ( &ionem &c, Diff erentia in effendo, aut [/4 D D: prædz- 76 vä&ä(b)æv I A vl pradicando , feu , üt eft in rebus ipfis, ett colle&tio multorum entium unico con- (j ceptu conceptibilium relativé ad con- i! notata fpecialia, V. G. ad ratiocinationes, JDifferentia in veprafentando , feu, dt eft in mente , eft cognitio repreféntans col- Ill [ le&ionem &c. Differentiain frenificando, feu, üt eft in voce, eft vox. V, G. Ra- tnale fignificans collectionem &c. Proprium in e[fendo, aut pradicando , feu, üt eft in rebusipfis , eftcolle&tio multo- rum entium unico conceptu concepti- j 8 bilium relativé ad connotata minüs ( precipua , V. G. ad rifum, fletum &c. | Proprium in reprefentando, feu, dàt eft in mente , eft cognitio reprefentans col. F le&ionem &c. Proprium in fignificando, bl feu ,üt efl invoce , cft vox , V. G.rifrvum, qui fignificans colle&ionem &c. 4cidens : Dl àn effendo , aut predicando, feu , àt efLin fts rebus itfis , eft colle&io multorum en- LU tium in aliquo accidente fimilium, & lr relativé ad illud unico conceptu con- ni €eptibilium. "Lccidens in reprefentando, )u feu., üteft in mente ,^ eft cogpitio re- | lia 'piræfentans colle&ionem &e, Zccide I?S u [7] ää (o )89! r d n l in fignificando , feu , tvt eff in voce , eft vox, j V. G. album fignificans colle&cionem M ! AL !'ä!fxiv;;g; [ fEUE;' CAPUT II. Wælelnüjï De Terminorum affe&l ionibus. ïi'n Pracipue Terminorumproprietates funt fup- r Y - gofitio , difivattio &g'c. de quibus bic agere j ïli?nem | opere pretium erit. ue»tom, Xl J Quid &5 qäotgz;pleä fit fuppofitio "Terminorum. ", film: 65. Ota. Supponere & füpponi i, u fentay in prefenti materia idem fo- nant; Nonitem fignificatio & fuppo- [« fni fitio termini: Quippe terminus multa .f Á quandoquefignificat, & dat intellige- re, pro quibustamen non fupponit, üt l, z'z'g.ï patetium ex hac Propofitione: Zlbum PA diferegat vifum, ubità album albedinem lur, 1 & parietem fignificat; fupponit autem yuuem pro fola albedine; tum ex eo , quó i licét termini extra propofitionem fig- yilit nificent , nontamen fupponunt; ficut onus campang fcholaftice fignificat i A D 3 le&io- 78 ä&ä.(O)SEE ' Wi E ( le&iones habendas, nectamen proiis fupponit. g zifüüïs 4 66. Dico l. Suppofitio in genere eft L j accoptio termini, feu vocis pro aliquo . Et hac vel eft materialis, eáque vel in- rl vel extrinfzca , velformalis, eáque vel gropria, velimpropria: Materialis eft ac- l ceptio vocis pro fe ipfa: ntrinfeca eft acceptio vocis pro feipía, üthabente ! HC&I predicatum independenter ab inítitu- i J tione hominum , üt bomo eft diffylla- bum. Extrinfeca eft acceptio vocispro bl Mf h fe ipfa, üthabente predicatum depen- F:qp denter ab inftitutione hominum ; üt At bomo eft tertize declinationis. Forma- lis eft acceptio vocis prore fignificata: W yi Propria eft acceptio vocis proreproprié fignificata, üt bomoeft animalrationa- fni Je. J Impropria eft acceptio vocis pro 're improprie fignificata , üt vicit Leode " tribu Juda , h.e Chriftus. j 67. Dico II. Suppofitio formalispro- l pria aliaeft /mmplex , alia perfonalis , utra- N que vel /renatà vel exercité talis. Simplex p eft acceptio termini prime intentionis ff li in pro re fignificata, üt habente predica- tum "TT 79 umn?r qum logicumi rei velrationiss. Pradicatum logicum eft, quod eft fpecialis confide- rmge i rationis logice : fi eft fpecialis confi- D derationis precise vi reprefentabilitatis, « AT dicitur Jogicum rei : fi veró vi a&tualis ^ G vepraJéntationis , dicitur Lopicum ratio- Mi nis. Exemplum prioris.eft: Fomo eft lr Jpecies, bomo fümitur in fuppofitione ; Ut l fimplici, quia /Pecies , fcilicet in- effen- AU do, eft predicatum Logicum rei. Ex- i emplum oflerioris eft : Petrus eft fub: 1000 je&um, Petrus famitur in fuppofitio- N if nefimplici , quia effe fübje&tum eft Bu predicatum Logicum rationis. Dixi: 5 jrime intentionis : f enim eft ecunde in- D lí tentionis , fümitur in fuppofitione per- U fonali, quia fumitur pro eo, ad quod dl fignificandum eft inftitutus. Utinhac D Yutiy "V.G Propofitione: /pecies et univet- Gul fale: /pecies fupponit perfonaliter, quia e(tinftituta ad. fignificandum univer- Mi fale. Item in hac: wniverfale eft fpe- üis,u';z cies , univerfale fumitur pariter in fup- n pofitione perfonali ex eadem rationes "V Wa cum hoc tamen difcrimine , quód in " n priori predicatum fit de effentiafubje- N &i, u D4 $o g &i, cüm involvatur in conceptu ejus kl quidditativo , non veró in po/Teríori , cüm univer/ale ignificet disjun&tivé vel :jWP;-r.on Genus, vel fpeciem, faciátque hunc 1 jl fenfum: Aliquod univerfale eftfpecies. i» Simplex fignat talis eft acceptio vocis ul pro refignificata, ütaftu habente prz- dicatum Logicum rei vel rationis, üt 2 bomo eíft fpecies. Simplex exercit? talis T. eft acceptio vocis prore fignificata, üt ii potentid habente pradicatum Logicum l rei velrationis , àt Petrus eft bomo. Perfonalis eft acceptio vocis pro refig- [4) i nificata, üt habente predicatum Pby- m ficum , fcil. quod non eft fpecialis con- * , fiderationis Logicz , üt bomo eft animal. i U M Perfonalis fignaté talis eft acceptio vocis prorefignificata, ütaffuhabente prz- r u WA dicatum phyficum, ütPomo eft animal. I N Perfonalis exercité talis eft acceptio vo- cispro re fignificata, ütpotentid haben- t I te predicatum phyficum , üt bomo eft LUA fpecies. Z4dverte. Predicatum in qua- Yi cunque Propofitione ordinata fumitur 1. perfonaliter fignat? , quia fumitur pro eo , m: " ad quod ügniücaqdum eft inftitutu In ] "ET $l . Ininordinata veró fupponit vel materia- hj. liter, vel formaliter, velfimpliciter, kiy velPerfonaliter , prout fupponeret i, fübje&um , fi Propofitio fieret ordi- tl — » nata, utinhác: Alexander eft quadri- i Jyllabum, ubi, quia propofitio eft or- d dinata quadrifyllabum füpponit perfona- t liter, In ifta veró : aliquod quadri- D fyllabum eft Zlexander, quia eft inordi- fidg nata, predicatum .Zflexander fupponit M materialiter, quia in ordinata hoc mo- T do fupponeret. Pariformiter loquere, Bo de his: Fomo eft aliqua fpecies , aliqua [pe- Kttc) ctes ef? bomo , aliquod fubfLantivufn eft bo- o0, bomo eft aliquod fubflantivun &c. CA Eifia 68. Dico III. Suppofitio Perfona- lis alia eft fingularis, alia communis , eá- J que vel di/lributiva , vel colle&tiva, vel Müty fa. disjunttiva, vel disjuntla. | Singularis eft acceptio vocis pro aliquo determina- pl Id to & fingulari , üt Petrus eft do&us , imé bic Leo rugit, . Communis eft acceptio vocis communis pro fuis inferioribus, g D vel denominatis. i Inferiora dicuntur , que& effentialitet participant aliquod r prédicatum commune, 'üt Petrus & Mmz; Paulus D$ ij 85 $8 ( 9288 g jj Paulus refpe&u predicati bomo. — Deno- suinata dicuntur , qus accidentaliter g i participantaliquod predicatum com- mune, ütnix, lac, refpectuhujuspre- OM dicati album. fl Suppofitio dif?ributiva, " li que etiam univerfalis & copulativa dici- D pI tur, eft accepmo vocis communis pro M fuis inferioribus, vel denominatis co- pulatio? enumerandis: Copulatio? autem jEil enumerantur ea, que enumerantur per conjunétionem copulativam & velnec Q copulativt famptam , h. e . connectentem ) fic fumitur d integras Propofitiones : fübje&umhujus Propofitionis : Omnis 2l Eü bomo eft animal, quia fic enumeratur: w , Et Petrus oft animal : &2 Paulus eft animal j [ &c. Itemfübjectum & predicatum hu- T i tl jus : Nullus bomo eff brutum , cujus utriusque inferiora fic enumerantur : J KEt Petrus non eft boc , nec iftud &c. bru- ]i tum , & Paulus non eft boc, nec iftud &c. T J brutum , &fic de ceeteris ubi conjun- j It &io copulativa conneGit integras Pro- 'ï t j pofitiones Suppofitio bec fubdividitur in completam ,. & incompletam 1tem 1n ) elfolutam , & accommodaim. Completa , li que à " ! 498co g5 t i, ) (l :'1 'que etiam pro fingulis generum dicitur N eft acceptio vocis communís pro fin- Ith i gulis individuis alicujus generis vel Alb fpeciei, üt omnis bomo eft vivens, In- Odfri "completa, qua etiam pro generibus fmgu- i lorum dicitur, eft acceptio vocis com- Of munis, non pro fingulis individuis , AUrinà fed pro fimgulis generibus vel fpeciebus 4 individuorum, üt omne animalterreftre Jigr BI li fuitin area No&. 4bfoluta, quc etiam "u- gytributiva fimpliciter dicitur , eft accep- lTR 1 tio vocis communis pro omnibus fuis dtig "inferioribus finé exceptione , üt omnis ii "bono eft animal. Zdccommoda , qua iil "etiam diftributiva cumexceptione dicitur , iiri eft acceptio vocis communis pro oni- AU nibus fuis inferioribus cum aliqua ex- UM ceptione, Zt Deus creavit omnia, fcil. w IU MU. prater fe. Colletioa, quac etiam copu- ht lata dicitur, eft acceptio voócis com- vl munis pro fuis inferioribus , vel de- TUf nominatis copulatim enumerandis,h e. f 'per conjunétionem copulativam & co- ibl pulatim fümptam , h: e. non conne&ten- tem integras Propofitiones, fed fim- j plices terminos: fic fümitur fubjectum vai l D6 hujus $4 422(.02020 - hujus Propofitionis: Omnia E/ementa j funt quatuor, JDisjunttiva,qua etiam ;/ r L " ln determinata dicitur , eft acceptio vocis communis pro fuis inferioribus, vel 2 denominatis disjunttiv? enumerandis , i, h. e. per conjun&ionem disjun&ivam j 40 vel digunttiv? füumptam, h. e. conne- ". jpi &entem integras propofitiones : fic fumitur fuübjectum hujus. Propofitio- nis; aliquis bomo eft probus, quia fic TAE atl enumeratur: Pel Petrusef? probus , «vel ^ Paulus eft. probus &c, — Disjuntta, qu& MA ; j q etiam indeterminata , feu confufa dicitur, eít acceptio vocis communis pro fuis " inferioribus, vel denominatis disun- U if &imenumerandis, h. e.per conjunctio- ) nem disjun&tivam disjunttim fumptam , n U kal h. e.non conne&entem integras Pro- pofitiones , fed fimplices terminos ; fic n fumitur fubjeétum hujus Propofitionis: sm, aliquis oculus eft neceffarius ad viden- qi dum. ) u W 69. Q. Quenam fint figna füppo- jug fitionum, x. Signum fuppofitionis materialis eft , i poffit termino przfigi Ti vel 1y, formalis vero , finon poffit pre- ; ^ w»9»(o)2 $5 Rib prefigi,' Signym fuppofitionis fimpii- Wd,qm cis eft , fi termino vel nullum prefig (( ] W Ti poffitfignum, vel tantüm ratione na- ture , üt bomo eft predicatum, ubi lt nullum, vel:5omo eft fpecies, ubitan- dj tüm ratione nature prafigi poteft fig- & num: Perfondüs eft, fi poffit prefigi Wf It lj fignum tam ratione nature, quàmin- $1 pg' feriorum , aut denominatorum , üt Po- j u l, moeftanimal, Signum difiributive eft f p J particula &? aut nec integras propofi- QU n tionesconneCtens: Colletiive numerus Wi aut colle&tio LU Disjuntiive eft exerci- n tium, aCctus, aut a&Ctio : disjuntte eft It i neceffitas, defiderium , indigentia &c. TOR cui pluribus modis equé fatisfieri po- i teft. Ulterius diferimen inter disjun- i? Givam & disjunttan eft ,. quód in dis- Gu junttiva poflit perveniri ad aliquod fub- je&um, faltem à DEO cognitum, de ts TE quo determinatà verificetur . predica- tum: in disjuntta veró ad nullum tale l [r fubjectum peryeniri poffit. pl m ünas;-.ä D7 5- II. 86 $3(:o089R. $. II »1'111 ll Statuuntur. Resule fuppofitionum. $ 79, REgula L. Subjettum Propofitionis T univeríalis afrmatioe ? nega- gt d tive fupponit difiributiob. — Ratio à priori eft, quia fignum univerfale affrmativum n diftribuit illum terminum, cui Zmme- diath prefgitur , & fignum negativum f .Ve " i diftribuitomniafequentia , five proxi- mé illis-preeponatur , fiveremoté. Raà- tinp) tio à pofteriori eft , quia fi inhac V..G, Dd I Propofitione: Omnis Logicus eft probus, n fübje&um non füpponeret dfiributivé , ia W o tunc poffent fimul efte verz duz con- tradi&orie, fed hoc implicat, ergó. Ka Pro. feg. ftnon fupponeret pro fingulis, a tuncpolfet cum illius veritate ftare ve- Nl þu ritas hujus Propofitionis; aliquis Logi- cus non eft probus , fed hxceft contradi- itlg Goria, ergó Pro.feg fi non pro fingu- ) lis fupponeret, ergó pro aliquo non | A&ï»:his fupponeret , érgó. Y ) 71. Regula lL, Subjettum | Propoft- itionis particularis affrmative & negatioe ,fïuif þppog?it disjunttiot tanttan , fide eo abfolute E b predice- i 498 (o) 2 87 redicetur aliquod exercitium pbyficum , aut h ! j attio Ratio eft , quia exercitium phy- ficum, aut a&io non poteft procede- tD m»i M re, nifi à determinato principio , ne- que exercitium, aut actio a&ualiter RMM [ bl procedens poteft effe quid indetermi- natum, cüm indeterminatum careat ! ( actuali exiftentià. 1 Ws Dixi: fi abfoluté li $ pradicetur, nam fi tantüm conditionaté , ii TU predicetur exercitium, aut actio, fub- je&um probabiliter fnpponit disjunttim, T l] i l iit patet in hac Propofitione : fi Petrus babuerit equum ,. equitabit; ad quam pro- r rl pofitionem verificandam nullus equus eft determinaté neceffarius , quia Petrus Jl "m paratus eft ad equitandum in quocun- W que EÉquo, que animi conftitutio in i l Petro habet fe inftar neceffitatis, vel defiderii, cui fatisfieri poteft per plu- $ AT n res Equos. J Jl .32. Regula l. Subjettum Propo- ia fitionis particularis aftrmatioa fupponit dis- gun&imtantian , fi. de eo pradicetur aliqua "u nece[fitas , indigentia , defiderium &c. cui d. fatisfieri poteft per plures cau(às feor- us tantum ufxm fumptas; At fi per unam caufam 88 . $2(o228 caufam fatisfieri poffit neceffitati, quae j predicatur, fubje&dum fupponit gis- u junthivé , V. G. aliquis fenfus eft ne- j i ,i ceífarius ad videndum, fubje&um fup- wüh ponit disjunttioe & determinatà pro fenfa vifis , quia in hoc determinat? verifica- tur przdicatum mece[farius , . cüm per hunc folum, & non per alios fenfus l fatisfieri poffit neceffitati videndi. wil n uH ) 73. Regula IV. Pradicatum Propo- J il Jitionis affrmative cujuscunque non. fuppo- LE f« nit diftributioe. Ratio eft, quia fi fup- "T poneret difiributioà , tuncfenfus hujus 4 Un T Propofitionis : Petrus eft bomo, effet hic h elt ifte, eft ille bomo &c. quod evidenter N falfum eft. Süpponit itaque disjunftio? il f tantüm, quoad modum veriücandi , MA n non veró disjunttim quia in propofitio- ww, i R ne tam disjunttiod, quàm disunttd ex j parte predicati femper perveniri po- MM teít ad aliquid certum, dequo fiatve- rificatio, E 74- Regula V, Pradicatum .Propoft- W tionis negative cujuscunque femper fupponit diftributiv£ , fi non additur fignum ali- quod connotans col/ectionem. Ratio & 1 j Md griori i 98 (o298 89 Wfüt.n ! n Jv A riori eft: quia particula negativa, utpo- l IT te malignantis INature, diftribuit, qua i oft fe invenit. Ratio à pofleriori. eft , Mi quiafi in hác V. G. Propofitione : JNul- I W lus lapis efl. bomo , T bomo non fuppo- neret diffributioà , tunc poffent fimul , n p vera eífedue Propofitiones contradi- Dd &orie , fi enim 7'0 bomo non füppo- neret pro omnihomine , ergó pro ali- quonon füpponeret, ergo aliquis ho- " ! QUMA mo effet lapis, ergó verumeffet ; Nul- lus lapis ef bomo , &2 aliquis lapis eft bomo , nf que funt Propofitioness contradicto- n di Qderds ris. Dixi: connotans colle£tionem , quia Propofitiones affe&e figno collettivo J d Yenjtc non füpponunt diffributive , quales funt: Terra non eft. omne elementum , Petrus non DDrond " eft omnis bomo. gt z5. Regula VI. Omnis Terminus in- p finitatus diflribuitur, patet in hàc Pro- us pofitione: aliquid non- bomo eft lapis, T bomo diftribuitur fic : aliquid , quod non in eft ifle bomo, nec bic, nec ille &c.. eft la- is. Iu Regula V1I. Particule exceptioe : ; l prater ,. mifi , difivibuunt totum id , quodex- eipiunt. 9o & o « R pzzmt E. G. Nullm animal preter bominem eft. vationale , fenfüs eft: bomo P A eff rationalis ,. 69 nullum aliud animal eft rationale Similiter particule exclufroe T diftribuunt totum id , quod excludunt, A if E. G. folus bomo.eft rifibilis, fenfus eft: » Homo eft vifibilis , & nibil preter bominem WI eft rifibile, vel omnerifibile oft bomo.Item mb,f T omni; f(upponit diftributicé , fi non idem fignificet, ac f£otus : Item T om- il nes fuppomtquandoqued ifitributiot fed plerumque coliettive. 110" ! s. II hill f Solvuntur Objettiones E n j ExJt 77 Ds, Contra Regulam 2. Subje- &um hujus Propofitionis : 4 tzlzqms oculus oidebit, füpponit disjuntti- và, Gtamen de eonon predicatur ex- AUA citium pbyficum , aut attio , ergo. R. D, H D) 2dam partem A. non prgdicatur exer- citium phyücum , aut actio pro re- C üg! fentz, velüt exi/lens C. pro futuro, vel fin üt extztura, N.Di&a propofitio eft dis- T. jan- 2 43 (e5860 9t : M'M n ls d iun&iva , quia jam nunc de oculo de- terminato dici poteft, faltemà DEO: d Hiic videbit. punm $. Obs. Contra Reguam 3. Si Idl fubje&um Propofitionis particularis l ! fEü f affirmative fupponit disjunttim, quan- p [ 1 do de eo predicatur nece[ftas , ergó ) l1 o ctiam fubje&um hujus Propofitionis $ áliquis oculus eff nece[Jarius ad *oidendum , lsT P, m. fifuppo- atqui hoc non;, ergó. Mribw:'-:ä',i neret disjunttim, ergó oculus indeter- minatus effet neceffarius ad videndum, atqui hoc non, ergó P. m. tantüm de- terminatus eft neceffarius , ergó P. À. Eo modo oculus eft neceffarius, quo f illo utor ad videndum, atqui tantüm oculo determinato utorad videndum, lm ergó tantüm determinatus eftneceffa- TOfb rius. R. D. ult M, eo modo, h. e.idem n g entitativé oculus eft indeterminat? necef- farius, quo utor C. eo modo , h. e. rl l equ determinate eft neceffarius , ac de- ( terminaté- ilo utor N. M. & C. m. D. : C. ergó tantüm determinatus eft ne- Ftio' ceffarius, h.e. oculus determinatus , J quo utor, entitativé fpe&atus eft inde- terminaté 92 $3 o)588 " terminaté neceffarius C.. eft equà deter« minat? neceffarius N. oculus ille, qui fs D) j eít neceffarius , fecundüm fuüam enti- tatem eft utique dererminatus , quianon j ( i poffum uti nifi determinato oculo,fed [ j non eft determinaté nece[Jarius , quia pof- fumhoc velillo determinato oculo uti, [ j Inft. I. Saltem Deus videt, qui- nam fit determinatà neceffarius, ergó P. A. ille oculus eft neceffarius , quo filld ! fum vifurus, atqui Deus videt, quo fim vifurus, ergó R. N. M. P. velD, ille eft faltem indeterminaté neceffarius, d quo fum vifürus , C. ille eft determinatà neceffarius N. M. Nempe velillo,quo MD l Eul fum vifurus, vel alius eft neceffarius, Inft. 1l. Implicat, utalio oculo j j videam, quàm quo me vifurum Deus previdet, ergó ille eft determinaté ne- fu* EU M 1 ceffarius, quo Deus previdet me vi- fürum. R. C,.A. D. C, ergó ille ocu- MAU ^n lii lus eft determinaté neceffarius , quo Deus previdet me vifurum , f ponatur, M me nullo alio po[Je videre C. fi ponatur , me ote etiam alio po[Je videre, IN. C, Ex hypo- fftn l thefi, quód fa&à Dei previfione, in A uno ! 49 (o)89 93 Ui uno oculo tantüm detur aptitudo ad li. videndum, ille erit determinaté necef- I s farius: fed quia aptitudo ad videndum Á nontantum in uno oculo, fed in plu- W?mGCEQ ribus datur , cüm quilibet oculus fit lf ] qj Y medium fufficiens ad videndum, hinc ii neuter eft determinaté neceffarius. ii j h Inft. HI. Hec Propofitio: aliquis U oculus videbit , &ifta: aliquis oculus. eft e[farin;,; nece[Jarius, eodem modo tendunt: Nam Ti utraque in utrumque oculum tendit My fub disjun&ione, ergó funt fimiles. J'gn h Subs. Sed fifunt fimiles, utraque füp- titny ponit disjunttivà &t determünate , ergó uel / M R.D. :. C. ergó funt fimiles quoad Lsf Is ebjettum veprefentationis ,, ex parte fub- Utdiot &i -C. quoad objettum verificationis IN, lintz) Jf b .etiam fubs. Sed fi funt fimiles quo- Mrüjt ad objettuim reprefentalionis , & verificatio- Vidt p nis, tunc utraque fupponit determinaté RT C. fitantüm funt fimiles quoad objettum Tarfr»;: H veprafentationis , non autem verificatio- nis N.fubs. Utraque quidem Propofitio 1. J reprefentat oculum dextrum & fini- ( Ui ftrum fub disjunctione, una tamen , DT ^ nempe disjunctiva verificatur in aliquo L] oculo 94 33 ( 0 882 oculo determinaté , disjun&a veró in utroque z2ndeterminate. : Y [/ 79. Obs. L. Contra Regulam 4, J Si predicatum Propofitionis affirmati- ve cujuscunque non füpponerct di/!ri- butivà, non effet legitimus hic fyilo- (l gifmus: ommis bomo eff animal , Petrusg ll eft bomo, ergó Petrus f animal : faifum eft confequens, ergó & antecedens. j i " P. M. Ille fyllogifmus non eft legiti- mus,in quo mutatur füuppofitio medii Wr À h ( termini, atqui mutaretur hec in illo Íyllogifmo , fiquidem terminus medius lr fupponeret Jif/ributic? in majori , & tan- tüm disjunttivé in minori, ergó D. ;l P. M. Ille fyllogifmus non eft legiti- u «Jm mus, in quo mutatur fuppofitio me- f M [i diitermini, h.e. tranfitur ab una fup- m pofitione ad fuppofitionem alteriusGe- "a neris C. in quo mutatur fuppofitio me- ::eï[icncg n J dii termini , h. e. eadem fuppofitio magis minüsve refiringitur IN. M. Sic D. W m. & N.C. Verépeccaret fyllogifmus, I fi mutaretur genus fuppofitionis medii n " termini, üt mutatur in ifto Omnes l l H / ^ miites funt exercitus , atqui Petrus eft mi- 34 D les , LUE A PFIETS 95 Is l] les, ergó Petrus eft exercitus. Item in hoc: Homo eff univerfale, aiqui. Petrus m R&L» eft. bomo , ergà Petrus ef univerfale: quia Dd in priore fit tranfitus à fenfu collettivo OO ad disjunttivum , in pofterioreà füuppo- il fitione /aplici ad Perfonalem. Atnon hi, peccatcontra leges fyllogifinus, in quo t medius terminus femel univer/aliter, & d femel particulariter fumitur , cüm Regu- ton d la dicat: aut femel aut iterum medius ge- ml neraliter efto. A 8o0. Obs. II. Contra eandem Re- A gulam. Predicatum Propofitionis uni- Iuj verfalis affirmatice fumitur confufé & A disjunttim , ergó non disjunttivé. P. A. tnd 1. ex vulgata. Dialettica £.. 111. ubi ex- TTR preffis terminis hoc afferitur, addito ts ) hoe exemplo: Ommis bomo efl animal, m Id ergo. 2. Inferiora animajis in ifta Pro- ipylin pofitione enumerantur tantüm per par- m ln ticulam vel disjunttim , h:e. conne&en- Y tem fimplices terminos , nonintegras iil Propofiticnes. ergó. P. A. di&a Pro- fs pofitio fic exponitur: Ornmis bomo eff od boc, vel iflud , vvel aliud animal , exgó R. fu'Psz"f ad A. ejüsque P. 1. & 2. N. Opponi- j 3nus aüthoritati rationem, Inft. 96 mateosm Inf. L Sidi&aPropofitio: Ommis- veifto bomo eft animal , non recté fic exponi- i tur: Omnis bomo efb boc , vel iflud &c. j " animal, ergó deberet fic exponi: Z [ oumis bomo eft boc animal, velonmis bomo n eft iflud ammal &c. atqui hoc dici non euii poteft, quia aliàs effet falfa, ergó R, Ll N, feq. quia farticula. disjunttiva debet j l preponi illi, quod fumitur disjunttivé. 1] cüm ergo /ubjettum non fümatur disjun- 10 Givb, malé fubjetto preeponitur : ficut Á malé exponeres hanc Propofitionem: & Q ff h Petrus eft bomo , fic: . Vel Phtrus. eft. bic AU bomo, *ó] Petrus. eft-ille bomo &c. fed LE bené fic: Petrus vel eft bic bomo , «vel eft ille bomo &c. Unde pariformiter dicta nüm ) Propofitio fic exponenda eft: Omnis m bomo «elef? boc animal , vel eft ifeud. ani- t mal &c. x Inft. II. Etiam ifta expofitio eft i falfa, ergo. P. A. Falfum eft, quod ht omnis homo vel fit hoc animal, vel n fit iftud animal &c. ergo R. D. P. A. h Falfümeft, quod omnis homocoiletti- «à acceptus vel fit hoc animal &c C, Yininm A pl difiributivà acceptusIN. fenfus. dicte i dl Pro- ; 37 | l b i !&8(9)8& i Propofitionis eft hic: Omnis:homo , el01 » vel h.e. Petrus vel eft hoc animal, LT eftiftud animal &c . Paulus vel eü hoc Wi lg ) animal &c. Et fic quilibet homo iden- tificatur. cum determinato - animali, hi ( l.av ( confequenter animal fupponit determi- natà. Il dhlx 81- Coll. Argumentationem à füp- i pofitione diftributiva ad colle&ivam pro- T R babiliter runquam valere i forme. Ratio eft : quia datur alia. argumenta: l tio fimilis forme , in qua antecedente L lnl A vero falfum eft confequens : Unde vi ferme non valet hec argumentatio: LU QTT Petrus eft animal , Paulus eft animal &c. erpó omnes bomünes funt animal , nam üd:i ul TMl datur ar gumentatio alia filis formæ, qu&é tamen falfa eft, E. G. hec: Pe- Paulus babet unum irus babet unum caput , 8 caput , ergó ommes bomines fimul fumpti m h) babent tantim. unum caput. Item hec: * d) Po[fum toto anno vivere fine boc , fie iflo , 04 Jine illo &c, cibo , ergó fine ommbusczbzs. honi Nimirumin ejusmodi argumentationi- TU bus plus dicitur in confequenti , quàm i , lelt di&um in antecedenti ; In confe. E quenti T z 98 B $$ (o)89m quenti entm dicitur , quód predica- Lhel "i v[dfü tum conveniat omnibus fimul cum tameninantecedenti tolüm dié&tumfues » " u rit, convenire illud fingulis feorfim fumpus Quia veró nulla eft confe--n" quentia, quando in confequenti plus 248 dicitur, quàm di&tum fuit in antece- *Uä*"'m . n denti, hinc talis argumentatio vi for- 3ne nulla erit. Dixi- wfmmæ Nam qu ') utrüm, & quando valeat vi materie , iWl vf deciditur À '"Theologis. 82. Q. Quenam fint relique Ter-. : 3 BR minorum proprietates, w. bzefex:Ste. : tus , difirattio , ampliatio , vetrittio , alienas . | t &io , appellatio Siatus eft acceptio ter« figtt mini pro tempore por copulam impore t tato, ità ut, fi copula fit in prateri- EE to, præfentl vel futuro , terminus füp- ! qi: ponat.pro preterito , prafenti. vel 1 Ut futuro.. E. G. A4dam peccavit . h e. Adam, v extitit, & peccavit: Petrus eft in foro , t,fm h.e. Petrus eft exiftens in foro: Znii- QU Chrifltus peccabit , h. e.erit, & peccabit, Wa JDifivattio eft acceptio termini proalio bj tempore, quàm per copulam impor- tiirel tato LT E. G. Caci vident , claudi ambu: lant , ; j 99 lil W lant, h- e, qui fuerunt ccci , claudi, L nunc vident, ambulant. JJomoefi mor- il tus , h. e. qui fuit homo, nunc eft UT mortuus. Z/mfliatio eft acceptio ter- lidy mini pro tempore per copulam impor- u tato, & fimul pro alio.. E. G. Zfriifex: lii exfiruxit domum banc, h.e. Artifex , qui Qrum fuit, vel etiam adhuceft, &c. Omnis Yme) z bowmo eft animal rationale , h. e. homo,qui d t uj eft. fuit, 'erit, & poffibilis eft, eft ani- mal rationale. ^ Refiri&tie eft contra. dT &io termini à majore ad minorem fig- y lk nificationem. .E. G. Orator Romanus , LT Orator , quod aliàs convenitpluribus, lag re(tringitur ad Cicerenem. — 7lienatio eft yulai translatio termini à propria fignifica- ftüg: tione in alienam.. E. G. Homo pitus, eruu homo, qui aliàs fignificat animal ratio- preii nale , transfertur ad pi&uram, que nildi reprefentat bominem. "Appellatio eft du- huj plex, formalis, & materialis. Formalis d eft, quando terminus appellans tri- r At buit aliquam denomipationem fignifi- if cato formali termini appellati, Mate- rialis eft , quando terminus appellans 'püïim?-ï .tribpit aliquam deno minationem figni- L ] P ficato IoO $ (o285 ficato maferiali &c E. G. dum dico: 4 QU atl Petrus eft magnus Pbilofophus , fi efttan- tüm magnus.quoad ftaturam; & caret ld u D EfIUP do&riná, tunc eft appellatio materialis ; * Si verb eft magnus quoad do&rmam 1 g li U] eft appellatw formalis. FLF Pa per III T0l p l j De Definitione €5 Dicvifi ione. i l dl debf.* ( uid &5 quotuplex fit. Definifio. J 83 Ico: Definitio univerfim fump- A. 1650, Q ta eft Oratio explicans, quod in nomine vel re obfcurum eft : Hinc duplex * um eft defuntio, una nominmis , altera rei. Definitio nominis eft ea , qua alicujus wnptt [ TU nominis fignificationem exprimit , vel ejus vim, originem, aut ufum, talis j eftifta : Cofmographia eft deferiptiomun- il v di. Definitioreieftea, quae velremip- X fam, vel ad rem pertinentia explicat j o titat Duplex eft; 1mà effentialis , odaacciden- talis. Definitio eUentmlzs eft oratio expli- RUT 4 Y cans naturam -rei, five exponens prin- cipia, Yort M3(o)88 U " li t j i cipia, qu rem conftituunt ; Et hæc iterum duplex eft, una eft Pbyfica, & UR eft ea, que rem definit per partes pby- (l Df ficas, nempe per materiam & formam , iLf qualis eft ifta dcfinitio: Homo eftcom- ofitum con[Lans corpore & animávationalit Altera dicitur Mezapbyfica, & eít ea , 1 | querem explicat per genus proximum & differentiam ultimam ; Nam Genus & diffe- Dhi ] rentia fünt partes rei , üt vocant, Me- taphyfice : Hinc omms definitio Mta- pbyf ta debet habere duas partes, ima D dicitur, Genus, & eftid, quo resali- irertm qua cenvenit cum aliis, ada dicitur dif- PM n ferentia, que eftid, quo res differt ab Tinet omhnibus alus. Quotxes autem Genus aïtf groximum, aut differéntia ultima haberi qUE [ non poteít, tunc res defcribi folet, & explicari per fuas proprietates, vel - loyrt Wi accidentia: Unde alia definitio dicitur Dfritt accidentalis , qu& rem defcribit per ea, Winia que funt extra rem, , five extra effen- Ti t tiamrei, h.e. perea, quz rei adven- titia funt , & ei tantüm accidentaliter Ü d conveniunt x Quodfit velperproprie- t taces Metaphyücas , ut fi dicas: Ho- j 3 mo 1o2 eCoo u zno eft animal rifivum , vel Pbyficas , üt fidicas: Homo eft animal re&tum , bipes f IM [ ) &c. Definitio accidentalis , five defcriptiva 3 alia demum eft caufalis, alia non. caufa- n Ti lis: Caufalis eft, querem explicatper «t caufas extrinfecas, Sc. per caufam vel efficientem vel finalem. E.G. Homo eft creatura rationalis & DEO condita ad n eternam beatitudinem; V el certé per ali- quid , quod eft quaff caufa, E G. Eclip- 'mbm LJ'[H& fis lune eft pofitio terre inter folem 62 lu- n k qam. ANon- caufalis eft , que rem expli- cat per ?roprium. E. G. Homo eft ani- u131 a2u sal rifivum , vel certé per plura acci- dentia, qua fimul fumpta conveniant ld omni & foli definito. E. G. Homo eft nl [ animal implume , bipes , difcipline capax &c. Item defmitio alia diciturpofitiva, tini) alia negativa ; Pefitiva eft, qui expli- t catrem per predicata , que ei veré & m pofitivé infunt. E. G. Homo eft animal iij vationales t Negativa eft, que explicat [ rem, removendo predicata , quz ei non infunt, fic definitur DEUS: DEUS ty p «eft ens, quod non eft corporeum , mon. crea- $um «c. jmee!l 84. CoiL 1 S ;'1103 m 84. Coll. Uti definitio alia eft for- l *'Vä malis , alia'objettiva , & alia vocalis ;; ità | BW,;T: etiam definitum aliud effe formale, aliud liy; eljettivum , & aliud vecale. -Definitio Ti formalis eft actus intellectüs definiens t pem pergenus & differentiam ; Oljetti- L f va funt ipfum Genus & differentia per BIN cognitionem reprefentata : 'ocalis funt voces externa definitionem formalem elcm&;e ii exterius manifeftantes. Definitum for- snale eft a&us - intelle&tüs reprefentans iriby [ rem definitam: Oljettivum cít ipfa res du definita: Jocale funt voces rem defini- Exem- pt p tam exterius manifeftantes. * J plum efíto definitio bominis * A&us in E C mente fic definiens; Homo eft animal ijiu. rationale , eft defmitio formalis: Znimal sationale reptzefentata per cognitionem litok d funt definitioobje&iva: lpfe voces ex- quit primentes hec verba : animal rationale fünt defimitio vocalis. A&us Intellectüs od us reprefentans hominem, tanquamrem de&initam , eft definitum formale : Homo, jct J tanquamresdefinita, eft defimitum ob- tlf [? jettivum:. Vox veró exprimens TÀ bo x e. mo ?& definitum vocal. a» 4 $ IL x04. $49 o )M $. IL oO » Àv y .StzituunturR egule bone zlejïhïtiöniï. 1 ( 8:. R Egula , Definitio debet .conftare J genere proximo ,. & differentid ultimá. P. Dehinitio eftoratio explicans Tiaturam rei, atqui oratio. explicans naturam rei debet conítare genere pro- ] ximo, & differentià ultimá, ergó. P. b'l m. Natura eft principium operationum partim fimilium , partim diffimilium, 0U atqui oratio explicans principium-ope- mna rationum partim fimilium, partim dif- HL, fimilium debet conftare genere proxi- h fl mo, & differentià ultimà, ergó.P. m. M Oratio explicans principium operatio- Vi num partim fimilium , partim diffimi- ( P lium debetconftare predicatis, que J explicant operationes partim fimiles, partim diffimiles, atquí Genus proxi- mum explicat operationes fimiles, dif- [ 10 ferentia ultima diffimiles, ergó — Per Genus proximum intelligitur illud, cui EW ün definitum immediaté fübjicitur, utlo- mo immediaté fuübjicitur animali. Per ( dica- li differentiam ultimam intelligitur pra tum, » 4 o2 105 tum, ex quo froprietates rei fpecifice l ipfam veró non profluit 1 proüuunt abalio priori; Tale praedicatum eft !ity. egtionale , ex hoc ebim tanquam radi- fä'ür»» ceMetaphyücaprofluuntproprletates, ranom TA admirativum , rifibile , flebile, ipfum ves ij qi ro non proflult ab alio priori. lïeg&nm JDZ g- 85. Regula 1. Definitio. debet e:Uä clarior defimito. P, Explicatio tei de- üOpe;z* 1l " - bet effe clarior re explicatà, atqui de- finitio eft explicatio rei , & definitum ii eft rcs explicata , ergó. Obfewandum a t 'eft hic , quód iftaRegula fitintelligen- da de definitione & definito formali , i wmo' quia inter definitionem objettivam & )ammu . deBinitum ob]ectwum non datur claritas & obfcuritas, cüm fint idem. dicti Atf $7. Regula I1T.. Defimitio debet. effe P, Predicata Val convertibilis cum definito, n effentialia rei debent effe convertibi- lia cum re, cüm fint ipfa res, atqui RO rl definitio fünt predicata effentialiarei, H cüm fint partes Metaphyfice rei, five L Genus proximum , & differentia ulti- maà, & definitum eft res J ergo. Ob- ij y Jer- I ! 166 $2»(0088 - ervandum hic :t. quód hec regula h/oc'f.? d modo fit intelligenda: Quidquid per ij definitionem formalem reprafentatur, M 4 MU | debet dici poffe reciprocé de eo, quod jl reprzfentatur per definitum formale, muh]l p! five, üt alii dicunt, definitio forma- lis debet effe repre/entativé convertibi- Mq lis cum definito formali. ». quódfüb- s ftantia hujus regulz etiam füb his ter- M DJUUU gt minis proponi foleat: Defiitio debet convenire omni & foli definito, ità ut de- li finitio fit reciproca cum re , quz de- gitin í finitur, h e. ut de fe mutuoó poffint 'xiupe ? univerfaliter affirmari, non autem de ld alio; Alioquin nec totamrei naturam a u ii explicaret, nec eam ab omni alio di- , ftingueret : Hinc malé definitur homo: il 4dnimal vivens fenfitioum , vel animal bi- ul j À $e65; Unde etiam ortum eft illud axio- " 1na: quidquid dicitur , aut negatur de defi- T. mitione , dicitur , aut negatur de defmito ; inth quod repugnat definitioni, repupnat defmito. li 88. Regula YV. Definitum non debet Ws ángredi definitionem. P. Res explicata non Dy T debet ingredi fut explicationem , atqui fleiinitum. eft res explicata, & defini- tio | dji-]t&jw ii 49 o2 88 107 Iu tio eft rei explicatio, ergó. P. m. Ex mdqïlh plicatio rei debet effe clarior re expli- VO catà, atqui fires explicata ingreditur d ] U Q fui explicationem, non effet clarior ; cüm nihil poffit effe clarius fe ipfo , TY ergo. g 89. Re;gula V. Defiitio nibit debet hg i continere. fuperfluum. P. Definitio nihil T debet continere; nifi quod eft ad cla- ii ram reiexplicationem, atqui id, quod it d eft fuperfluum, non eft ad claram rei mi ql* explicationem , cüm aliàs hoc ipfonon fitig effet fuperluum, ergó. Hinc vitiofa m eft hec definitio: Homo eft animal ra« Ditg tionale mortale, nam ultima vox morta- fl le inutilis eft, cüm omne animal more i j Jale fit. - vl go. Obs. L. Contra Reg ulam . Si d ii regula fübfifteret, ergó hac definitio Marii Equi: animal binnibile , non effet bona; cüm detur Genus propinquius refpes r d &u Equi, fcilicet Brutum , atqui hoe 1174 non ; quia Equus paffim fic definitur; ia ergó. R. C. feq. M. Ob additamratio- I0DRD, nem. Ex eodem capite juxta rigorem X diale&ticz vitiofze funt plereque bru: torum ó 108 $99 2580 torum definitiones , etíi g ufitate. paffxm :fint gt 91. Obs. ITI. Contra eandem. Ge: d nus non debet exprimere rationem 11 tf differentie, atqui Genus proximum; V, G, animal in definitione bominis ex- "T PA primeret rationem differentie , ergó definitio non debet conftare genere »M proximo, P.m. To animal exprimitfen- ! fiüvum, per quod differt à plantá , Ph enus non debet ex- ergo. R. D. M, primere rationem differentie /pecifice, feu refpe&u fpecierum fibi fübje&a- ïb. t J rum C. differentie Generice , eu refpe- eni l &u fpecierum fübalternarum fibi ope ul I pofitarum N. Genus non eft purara- ;cmporla":. tio conveniendi, nifi inter fpecies fi. j bi fubjectas , unde berno differt per füb- b ftantiàm ab accidente, per corpusà fpi- qiad ritu, per vivens à non vivente, E,G la- LOT vl pide,peranimalab infenfitivo,feu plan. | MM "m i tà, perrationale denique àbruto ; nam Qs res pertotam fuam effentiam, h. e. per TT omnia füa przedicata differt ab aliis.: N 92. Obs, IIL. Contra eandem, De« Afrtmi finitio , utpoteoratio explicans natu- ij « ram 489 Co) 885 106 rarh rei, debet explicare omnia pre- dicata rei,.fed hoc non fit, fi conftet Wm 3?; tantüm genere proximo, & differen- It M tiáultimá, ergó. P. m, Homo V. G. eft u pl'oxï;,;* non tantüm animal, vationale , fed eti- Pne b)m(' am vioens , corpus, fubflantia &c. atqui lg definitio hominis, conítans tantüm T. genere.proximo , & differentià ulti- d tj inà, hec non explicat, ergó R.D M, It g Debet explicare omnia pradicatarei , Ton d Sc. effentialia ;; vel ex- vel implicité C; g d N y femper expliciià N, Genus proximum , ii l V, G. refpe&tu hominis animal utpote W,f"h' inferius in lined rettá ,. implicité in fein- Vrüm i cludit vivens , corpus;&c. cüm ex iis n componatur. t 93. Obs. Contra Regulam 2. | de- ifetyi finitum fepe eft facilius intellectu , t COnd quàm definitio , ergó defini&o non vll femper eft clarior definito. P. A. Si iil ruftico dicam, me effe bominem ,. id fa» r cilius intelliget , quàm fi dicam, me tig, L e(Te animal vationale, ergo. R..D. 1. €, "b Non eft.femper clarior clarioritate u grammaticali C.-clarioritate Lopicd N. lis:eft , ficui vocis a c(arz'orz'tas, gramma;z'ca j cujus- | 1IO «$(o) 88 ydt éujusdam fignificatio magís eft perfpe: &a, quàmalterius Glarioritas autem u) j« f Logica eft,fiquid explicatur per termi- UT nos naturam rei diftinétius exprimen. j tées; a Hinc vox bomo eft clarior grati* w K maticaliter ruftico, quàm hi termini : lia "0 a. animal rationale, quia illius fignificatio f A [ eidém magis nota eft; fed hi termini: ä lt animal rationale , funt clanores Logicà hoc termino bemo , quia hominis na- (1 1IUQI I turam diftinétiüs expmmunt yigui 94. Obs. Contra Regulam 3 defï- 1. nitio eft oratio explicans naturamrei, ünm, atqui oratio explicans naturam reinon i, Q eft convertibilis cum definito ergo ml P. m. Effe convertibile cum altero eft A unum poffe de altero univerfaliter af- Mi firmari, & viciffim, atqui oratio ex- Vr plicans naturamrei non poteft univer- At p faliter affirmari de definito, nec hoc MY viciffim; cüm non poflim dicere: om- [ yis conceptus reprefentans animal rationale Vg eft bono , nec contrà, ergoó, R. D. m. jl Oratio oljettiva &c. non eft-converti- d bilis cum definito N. formalis füb D. non | | " J 1$8(o0) 8 ob 'g".W noneft convertibilis entitatio? C.»repræ- d fentatioe IN. imiliter D. C. Item M, P. lfur Ws 1. effe convertibile eniitatic? eftunum lt poffe de altero &c. C. reprefentatiot N. i, 95. Obs. Contra Regulam 4.fi de- 1 i finitum non debet ingredi definitio- b ii " nem, ergó non e(t bona hec definitio: ts Homo ef? animal vationale , atqui haec de- Vr j finitio eft bona, ergó. P. feq. M. Hanc | hs definitionem ingreditur definitum, er- J g5.P. A. Definitum eft/omo, fed bo- mo ingreditur hanc definitionem, ergó. mj P; m. Homo ingreditur ittam Propofi- Jurtri tionem, fed ifta Propofitio eft defini- CURU tio, ergó. R, D. M.ult, fyll. Zomoin- f greditur iftam Propofitionem fpe&a- m d tam ratione /uljetti C. ratione predicati jyeria N. D. etiam m. ifta Propofitio fpe&a- Vi r ta ratione predicati eft definitio C. ra- yotel tione fuljetti N. Tota Propofitio affig- TMH nata non eft definitio, fed folüm pre- n digen dicatum illius: Unde definitum po- f teft quidem ingredi Propofitionem, cum V1 poffit effe fübje&tum , non tamen ipfam Lt definitionem. nwïlkï $. PII*.I. ls E l12 « Co088 S. IIl, .W w iL de &5 quotuplex fit szvzf 0, p ! d co. Divifio in genere eftora- L 5;; 96 DI tio totum in fuas pa1 tes dis- tribuens: eft duplex, alia quid nominis, alia quid rei: Quid nominis eft, quà no- men aliquod ir in varias fignificationes [ dividitur, convenit terminis equivocis, RL üt fi dlcam* Canis alius efl celeftis , alius i terreftris. Divifio quid rei eft , quà res xM, in fuas partes dividitur. Quia autem i Jotum hoc modo fümptum , aliud eft Dl &&tuale , illüdque vel e[fentiale , five )hy- r ficum, five Metaphyficum , vel acci- lint) denmle , ídquefimiliter, aut Phyficum, Dm's Y aut Metaphyfienm . vel integrale , aliud gàs Potentiale, feu Univer[ale , hinc totuplex 1001 etiam eft divj/ro, Divifio aualis eft, iO quà totum atuale dividitur in fuas par- iühri tes, ex quibus actu componitur. Di- *Al ii vnüo effentialis, vel Pbyfica, vel Meta- m " N j d £byfiea eft, quà totum effentiale divi- Tinis ditur in fuas partes effentiales , vel Pby- Mq f cas, vel Metapbyficas. E. G Hominis m il pars [ 44&8(0)&8 113 ( garsalia eft corpus , alia anima : N el bomi* mh mis pars alia eft animal, aliarationale. Divi- fio accidentalis cít ,. quà totum acciden- a Ms iale h. eft, conflatum ex fubftantid & i s accidente , eóque vel Phyfico, vel Itf Wl . Metaphyfico, dividitur in(uas partes, (l qu M. 'dt f album dividas in fubje&um, V..G, 4 parietem , &accidens, V. G.albedinem, Inii aut rifibilein rem , Sc. bominem , &ejus accidens Metaphyficum, Sc. ri/ibilita- id, tem. Divifio integralis eft , quà totum éntegrale ,. five quantitaticum . dividitur : um d infuas partes jntegrantes, h. e, tales, Ll M que non pertinent ad e[fentiam rei, , Yv fed tantüm ad ejus integritatem. E. G, t Hominis pars alia eft caput , alia manus &c. ,i;l ii Partes itaque integrantes funt ee , finé ^ .quibus tota & integra aliqua entitas li Q ( effe non poteft, - Divifio potentialis eft, - quà totum fotentiale, feu univerfale di- (b viditur in fuas partes' poteflativas , feu ] A Jubjettivas. 'Totum Peotentiale re ipfà j w nihil eft aliad, quàm terminus com- jaibt munis, continens fub feplura inferio- " ra, que inferiora vocantur partes po- non 5! Gl!äï fg/?qti&væ, quia tantüm porertid & ab 114 wS8(oopgm attu continentur in toto; fuljettie aue — (i! tem dicuntur, quia fünt fübtoto , feu [o) Ü fübjiciuntur toti. Divitio potentialis qua- r f iiä il druplex eft: r. Generis in fpecies, fpe- ciei in Individua , differentie in fpe- [2 cies, vel Individua, generis in diffe- rentias , differentie in differentias. m*öü'; E. G. nimal aliud. eft bomo , aliud bru- iri "l l j " ! tum. — Homo alius efd Petrus , alius Pau- um lus &e.. Senfitioum aliud eft. bomo j aliud M brutum. — Rationale aliud efd. Petrus j aliud him, Paulus. "nimal aliud ef? vationale , aliud hn, érrationále. Senfitivum aliud ef. rationa- J u le, aliud irrationole. 2. AÁccidentis in tl 421 &ULI fübje&a , E.G. Zlbum al & eft lac ,aliud tyite eygnus. 3. Subje&i in accidentia, E, n t G. Homo alius eft albus ,. alius niger. 4. Ti l jn zdccidentis in accidentia, E. G, Dulce r aliud eft vj lac. n flavun , üt mel, aliud album , ut m 97. Coll. Sicut divifto lia eft for- hr talis, alia objettiva , alia vocalis , ità eti- [77 am dioifum aliud effe formale, aliud ob- JDivifio formalis jettivum, aliud eocale. Ó eft actus intelle&üs | dividens totumt Y Objettíca funt mermbra dividentia pef cogni- $$ (o)88 l1$ 0,f s TAR 14 l eognitionem reprefentata. Pocalisfant voces exterius manifeftantes divifio- OA 2 Tf nem formalem. — Dioifum fermale eft a&us intellectüs reprzfentans totum, eremæm quod dividitur : Objettivum eft ipfum eüe 'fmr— Focalé: fant totum , quod dividitur l 1Ffve. voces exteuus manifeftantes divifum LT formale Exemplum cíto divifio Zni- le, A malis in bominem &$ Brutum : A&us intel- 4? ii le&üs , dividens animal in bominem & fPtm Homo & brutum , eft divifio formalis l Ti brutun , tanquam membra dividentia Qd d At per cognitionem dividentemreprafen- tata , funt divifío objettiva: lpf& voces diidt exprimentes hec verba : aliud bomo , At aliud brutum , funt divifio Vocalis A&us lt n intelle&üs, reprefentans animal , tan- t Df quam totum, quod dividitur, eft di t vifum formale. Animal tanquam totum, quod dividitur, eft dieifum objettivum: 1 [ Vox exprimens T animal eft dwzfum *yocale. n IV. Statuuntur Regule bone dlfz)zf onis, ii T 98R Egula - Divifum debet plus con- ürid tinere , quam fingula membra di- videntia. | 116 Væïg(o)gæ 4 videntia. P, ''otum debet plus conti- p2 nere, quàm fingule partes , atqui di- j j vifum eft totum, & fingula membra M j J l dividentia fünt fingule partes, ergó. g 1 ij Obfervandum ,. quód plus continererefpe- — « &u totius potentialis nihil fitaliud, quàm ! latius patere , feu pluribus po[fe convenire. | Hinc animal, quod eft pars attualis.ho- liil rmhüinis, & füb hàc ratione minus con- igpit tinet, quàm boro, cüm bomo etiam 1. contineat rationale, füb alià tamen ra- ib tione, Sc. prout eft zotum potentiale , bad plus continet, quàm bomo, h. e.latiüs U patet, five pluribus convenire poteft, ii l * * Convenit enim Pruto. & quàm Pomo n ü bomni. 1iim 99. Regula L. Divifum debet ada- n quari membris dioidentibus. famul fumptis, ttiit, P. Totum debet adequari partibus fi- t mul fimptis, cürmn partes fimul fumptze uq fintipfum totum, atqui divifum eft fired totum, & membra dividentia fimul W fümpta funt partes fimul füumpte , er- EU W* gó. Hincnon valet divifio animalis in bt bominem & Equum, quia divifum con- p tinet aliquid, V. G, Leonem , noncon- Vïdenm tentum a $93 (0288 II7 .jg m a* tentum in u]lo membrorum dividen- ' tium, cüm animal etiam de Leone pre- P dlcarl poflit. Item non valet dwzf 0 2! animalis n bominem. & vivens , quia vi- Af ! 9es , tanquam memibrum dividens , Itj d * continet flantam , quam non continet ! Jl'r; uj ? animal divifum , cüm animal non poffit rzdicari de plantd , de qua tamen prae- nvmfh dicari poteft ivens. hn DT 1co. Regulalll. Membra dividen- d tia debent inter fe. pugnare , feu. oppofita m t ii eH'e LU , vel rcahter vel formaliter & lI) er conceptum, j&à ut unum non fit M" """ ! alterum, P. Una pars non debet effe ii altera cüm aliàs non effet tantüm pars, fed ipfum totum ; atqui fi mermbra di- ffm"'ü videntia inter fe non pugharent vel f zmu realiter, vel formaliter, una pars ef- .»-., W fetaltera,quia illatantum interfe pug- | lmu] . nant, quorum unum non eft alterum ii vl realiter , velformaliter, ergo. Tdnti 101. Repgula IV.. Memibra dividen- im ta delent e[/e pauca, P. Divifio nihil de- s H] Mi bet continere. nifi quod fit ad claram "n rei partitionem, atqui fi membra di- j It vxdentm non eífent pauca, contineret L. hn aliquid , x LI$8: 423 ( o ) g8t aliquid, quod non effet ad claram rei... ) j partitionem, cüm pluralitas füperflua pariat confufionem , ergó. jpui gt l 102. Regula V. Divifto debet e[fe ünmedista , h. e, debet fieriin membra. Wil [ proxima , ut inter totum & illamem- bra nullum fit aliud membrum intere ( medium. V. G. Omnis numerus vl eft. i d jar, vel impar. P. Membra dividentia debent adequare , vel exhaurire divi- ag fum, atqui fi divifio non effet imme- tl diata, membra dividentia non adequa-, Ptl w rent, vel exhaurirent divifum, cüm : divifum aliquid contineret, quod non ; d jj contineretur in ullo membro dividen- : ïä ag te, ergó. Unde non valet hac divi- hi fio: Znimal aliud eft rationale , aliud rugi- t bile, aliud binnibile ; Cum füb animali con- p tineatur etiam /atrabile cum reliquis dif- m ferentiis fpecificis animalis. lr 103. Obs. Contra Regulam x.. In g divoifione bominis in animalitatem &rationa- tj litatem. divifum . nón. plus continet , T quàm fingula membra dividentia,ergó. tpn, P. A. Quodlibet membrum dividens: dnt, fum , contingt id, quod continet divi A - ergó. t «$ (o58$5 119 l || ergoó. P. A. 4dnimalitas ett totus bomo , i rationalitas eft etiam totus bomo, ergó, ] " n , R. D ult, A. Animalitas eft totus ho- o j j d RTT ! mo &c, Pbyficà, & quoad entitatem C; " v'I * Metapbyficó , & quoad conceptum IN. nam uml l ln " conceptus amimalitatis eft , principium ] " Jentiendi; rationalitatis: principium ratios l " einandi : r conceptus veró bominis efts ivil; principium fentiendi. fimul & ratiocinandi d ,cüm igiturhec hominis divifio inanis (n d malitatem & rationalitatem fit divifio lod effentialis Metaphyfica, patet, quód L nl neutra ex hispartibustotum hominem Irtpi metaphyficé , feu quoad conceptum bt Vi l adequet. 104. Obs. Contra Regulamvg. Si V membra dividentia debent inter fe (s pugnare, ergó unum non poteftcon- n i tineri in altero, atquiunum membrum il dividens poteft contineri in altero , ii ergoó P. m. Bona ett divifio bominis in ii u corpus & animam , licét anima ,tanquam ]u a membrum dividens, contineatur in j corpore, tanquam altero membro divi- prndi dente, ergó, R. D. A, P. Licétanima ; lu'netdir: tanquam membrum dividens , conti- [ neatur 120 48 Co0 $6G n 174] neatürin corpore, tanquam in /ubje- &o C. tanquam quid omminb idem N. iaj ILNHO Membra dividentia debent inter fe n pugnare, h. e. unum membrum divi- fionis debet effe diftin&tum ab alio, & 1 1E0 quidem Pbyfié , fiit divifio in partes Jhyjficas ,. Metapbyficé veró , fi fit divifio n In partes metapbyficas: fic corpus & anima, AA T quz funtpartes pbyfice hominis , diftin- guuntur pbyfià ;; dnimalitas autem, & n l vationalitas, que funt partes Metapbyfi- & , diftinguuntur metapbyficé, feu per J conceptum ; quia habent conceptus diveríos. Itaque hzc regula non pro- l TU hibet, quó minüs unum membrum di- vifionis poffit effe in alio , tanquam in fubje&to ; Siquidem bene dividitur ens in fübítantiam & accidens, & ta- n li men accidens eft in fübftantiá, tan- Pm)-c quam in fübje&o. il 105. Coll. Predicata in lineápre- i J dicamentali per modum negativorum ö T!qw[ pofita, V. G. irrationale , infenfitévum , M non fumi negativà ( quia fi fumerentur qu ] negalio? , membra dividentia latiüs pa- V, æq tgrenþ, quàm divifum ) fed infiitanter fita 1 izn *598(0)8& ""^ & pofitiv?, Sc..pro principio intrinfe- Ü zi "5 co & exigitivo operationum bruti & viventis non fenfitivi, five plante , nmlh*:; hecque vocabula adhiberi partim. ex "^i defeétu linguz latinize Vif , que propria ! vocabula non fuppeditat ; partim ex ^l defe&tu. notitie o perationum fpecifi- !l earum & differentialium , quas inge- " nii noftri imbecillitas n on ità depre- Ttatin hendit & claré cognofcit, ts s —. *: -PARS SECUNDA LT qiu INSTITUTIONUM . DIALE j CARUM, CTI- l) , t bered; De tidn. ] Iis, quz ad fecundam mentis opcäf Mtai racibncm fpectant. Huc pertinet agere — 1. de Quidditate & hii m divifione . Propofitionis. 2. de Veritote | Ilfgä I. .& requifitis ad Propofitionum nece[fita- tem , impo[f:bilitatem , & contingentiam, i li quando funt. compofita. 3. de Oppofitio- T d ne , equipollentiá & converfione Propo- Jitionum. ffd La E CAPUT 122 42(2288 C APHT E. indditate &5 Bï'ruijione Propo- i fitionis. - I. l j Nome;x ; Verbum , 69 3 L É 4 i Quid fit [ ,;j A Oratio. Wd 106. Ota. Cümad notitiam Propo- if fitionis neceffarium fitfcire, al quid fit Nomen , Ferbum , & oratio , men- d tem Ariftotelis circa ifta 3j cabimus. wpriüs expli- U 107, Dico L. Nomen eft cox/iz- "j vificativa ad placitum fine tempore , cujus £ f nulla pars figuificat feparata , finita , €9' re- Éa, faciens cum *erbo veram 'udl falfam M ürationem. Ttà Ariftoteles r. Perib. c. T i 5». dicitur r. vox , utexcludantur ter- minirmentales & fcripti, 9. Significa- DT n tioa, ut excludantur voces fi&z ,item figna naturalia, üt gemitus, rugitus. 3. "d placiium , quianulla vox ex fe habet, lt jiam Noun quód hanc rem PO,,tiüs' quàm al fig- ä&ä(?)æ 133 u fignificet, fed puré ex beneplacito in- ftituentium , quibus placuit, ut bomo fignificet animal rationale potiüs, Foum; quàm aliud quid. 4. Sinbtempore, ut nomen diftinguatur à verbo,quod cum tempore fignificat. $. Cujusnull a pars Jignificat fiparata , h. e. non fignificat : Vil idem, autaliquid illius , quod antea adhuc conjun&ta fignificabat; Per quod oittn ANomen differt ab Oratione , cujus partes ! etiam feparatz fignificantid , aut ali- r J Vr quid illius , quod fignificabant con- jun&em, 6. Finita, ut excludanturter- la p mini infiniti, E. G. tion- bomo &c. quia non funt apti ad conficiendas Propo- mod, fitiones fcientificas, cüm non fignifi- n cent, quid fint res , fed tantüm, quid non fint. ii 7. Rélta , utexcludantur ca- wnd) fus obliqui , quifunttantüm inflexiones d nominum; fignificatio enim impofita :gcludan; eft re&o, non obliquo. 8. faciens cum MT verbo veram 'vel. falfam orationem , quze tantum claritatis gratid adjiciuntur. d TU IO8. Obs. Hora, dies , INox, beb- domas ,lufirum , feculum &c. funt vera voxqfä 7 u D INomina; atqui hzcfigniftcant tempus, z grgö. 124. 598 92 6X í j ï'e-rgö. R C. Totum. Aliud eft /fenifi- hii ij : care tempus , aliudeum, autfimne tempore : [/ Jienificare tempus , eft habere pro figni- [i] ficato Principali tempus,, & prater )] hoc non habere aliud fignificatum, üt [* Hora, dies &c. fignifigare cum tempore , [ , eftprater fignificatumPrincipaleetiam fignificare exercitium a&ionis in pri- vt maria temporis differentis , üt moffige ii yi nificat amorem, & tempus prafens. — Sig- l tiüficare finà tempore ; eft praeter.fuum fig» V1 nificatum -Principale non fignificare u l) exercitium a&tionisin primaria tempo- Vl ris differentia, utigaudium. Primarie f0j gemporis differentie funt Pr á eteritum, præ-i Is fensy Futurum. ntaculum , prähdium A cena Mi ll bicInfto:9e '.,( b fignificant cum tempore, ergó. R. IN, À« EU Aliud eft fienificare cum tempore ,. üt mo- [ dó explicatum , aliud confrgnificare tem- li jus: - Confignificare tempus , eft habere figs nificatum Principale cum refj ;»ectu ad D w aliauod tempus, finé primaria tempo- Tne ris.differentia, utY jentaculum , quod tim preter refc&ionem corporis, tanquam etn- Atl ügniücatum Principalc", connotatt pus SRCo^E "r2s pus matàtinum, prefcindendo, an fit Ulf:,»l prefens, an preteritum, an futurum, n " 109. Dico II. Verbum eftoox fis- j) ls mificatioa ad. placitum. cum. tempore , 'cujus nulla pars fignificat faparata , finita & vee " li ',:' Ga:i Et eft eorum , que de altero dicuntur, i fota. Ità Ariftoteles t, Perib. c.3. di- Citut . iia, ut excludantur verba t M per acci t hs infinitata, qualia funtil- la, in quibus particulanon ponitur poft J rl copulam, dum refolvuntur. E. G. f?el- n w le funt non. fcintillantes. . Dixi: per.acci- ^h aM dens infinitata, quia, perfeloquendo, j verba non infinitantur, fed femper funia prépofità particulà noz, fümunturne- ganter. 2. Refta, h. e.indicativi modi, u & temporis préfentis , ut catera ver- d bi tempora àc modi exclüdantur , quz non tam vérba fünt, quàm inflexiones verborum, " Solum tempus prefens fi- j n& ordine ad preteritum & futurum intelligitur, pizferitum veró & futu- rum non finé ordine ad prefeus: vee rum ehim eft: Petrus cucurrit , quia ve- rum aliquando fuit, dicere: Petrus rum , qua dealtero furrit; 3. Efl uota . eo dicun- L : 126 $32(o528€ eicuntur,h.e. ne&endo predicatum cum " fubje&o, indicat, quód ei conveniat, um licét adjun&o ly non difconvenientiam Ü eorundem indicet. Caterz particule patent ex definitione nominis. I1o. Obs. I. Sum eft verbum , at- qui fumnon fignificat exercitium a&tio- nis, ergó verbum non fignificat exer- citium actionis, feu cum tempore. R. T D. m. non fignificat exercitium aCtio- il nis proprie & ftri&t? dicte C. impropri & ün lai? dite N. verbum fubflantioum, quod M eftunicum verbum /um,fignificat a&io- j nem tantüm impropri? , Sc. exiftentiam, ii quae eft a&us, five quoddam agererei , cum plus fit exiftere , quàm non exi- vl i ftere; Perba adjettiva veró , qualia funt Pl jl omnia reliqua , excepto verbo fum , Ti fignificant plerumque exercitium a&i- Af onis proprié talis. u ] 111, Obs.II. In häc; Propoütio- ne: bomo eft animal , ly eft non fignifi- lr cat cum tempore, ergó P. A. Non fig- Ü nificat exiftentiam fubje&i; cüm fen- | ln fus non fit : Homo eft. exiftens animal ; li € | 1$8 ( o ? X9 137 UM demhïa eft enim Propofitio neceffaria, in quà verbum dicitur ab[oloi ab omni tempore , Um ü'æ'h ltemm' ergo. R. D. P. A, Non fignificat ex- Tl iftentiam fübje&ti pro determinatd tempo- ris differentid C. ampliativà N. n hác ali- M h Íísque Propofitionibus neceffariis ver- T li bumn dicitur abfolvi àtempore , non,quód non fignificet cum tempore, fedquód ii Mi du in hujusmodi Propofitionibusnon fig- N nificet cum tempore determinato, eó quód amplietur ad omnes temporis M lt differentias propter neceffariam con- nexionem pradicati cum fuübje&to. Init I12. ico IIL Oratio eft voxfig- C nl P nificativa ad placitum , cujus partium. ali- lag qua fignificat feparata , üt ditkio , mon t Qu Ti affirmatio &? negatio. . Ità Ariftoteles. r. perih. c, 4. Dicitur t. vox , quia licét oj multis conftet vocabulis ,. debet nihi- TAE Jominus effe una fecundüm fenfum, 2. Cujus partium aliqua ; quia non eft ihy neceffe , ut omnes orationis partes fint d hii fignificativz, 3. Separata ; ut diftin- MX guatur à INNomíne & verbo, quorum par- du tes feparate non fignificant, quod fig- 1 nificabant conjuncte. A. Ut ditlio , 4 70n 138 ag( o )Tæ p* non At affirmatio & negatío , quia non re- 'quiritur ad orationem precifé, ut fit affirmans aut negans , cüni aliàs omnis j oratio effet propofitio. Eft autem oratio alia /mperfetta, -alia perfefta, eá- i | 15;5 Pfl"h 'que vel enunciativa , -vel non- enuntiati- va, Inferféta eít, que&imperfe&um fenfum generat, & animum auditoris fufpénfum detinet, üt qwos ego: Perfe- (aeft, que perfectum fenfum gcne- gat, üt bomo-e[1-animal. Enuntiativa eft, quz verum , vel falfum fignificat. /Non- enuritiativa:eft, quae nec verum , .nec falfum fignificat, üt oratio interrogati- l *a , vocativa , imperativa , i mprecati*qa j lh W'Ji'sä dgürecätivfi $ apfan'*ua. $. II, uid f Propofitio, quid ejus maQ T eria €9 forma, qualitas &5 quantitas., AA j Ico T. Propofitio, duam inter- yel l ng; D pretationem appellat Zfríf?ote- 12, ü ord- Af J i. quiakei*c inteþpres mentis, eít tio, " i $ Co)89 129 Rn tio; S&. perfecta, di&iva, feu imme: [ i diaté judicativa de-aliquo: Que- fint l LT ejus partes , dictum eft füprà. N. .. H' Specialiter hiccirca copulam notandum ïMm) reftat , aliam effe Principalem , aliam 1 hhj münus Principalem; Principalis eft,- quae I ne&it fubje&um totius Propofitionis It qy b h cum predicato... E. G. Petrus efl do- &us. Minls Principalis eft, quze neétit 2 aut partes fübjecti, aut partes pradi- A cáti inter fe. E. G. Peirus, qui EST Lo- l TOU picus , eft - dottus. Petrus efl id , quod non. VU eít /apis, 10 I114. Dico lJ. Materia. Propofi-,; Mi tionis eft duplex, remota, feu ex qud,, & proxima , feu circa quam. — . Maleria y ex quá , ; Propofitionis ftmplicis funt fub-: jectum, & predicatum: Quia ex his: conftituitur Propofitio; formahuic ma- TT teri? correfpondens eft verbum fubflan-; li tivim f«m, aut aliquod ex ejusdem de-, rivatis indicativi modi. Aatio eft , quia verbum fubflantioum fum fubje&tum & " predicatum, fecundüm fe indifferen- ( tia, tanquam materiam , determinat & ad faciendam s, alf ad eïe conjunca , 5 Pro- 130 48 (52 86 ;l Propofitionem. — Materia, exquà , Pro- !/ g pofitionis compofite funt integree Pro- ji pofitiones fimplices; quia ex his pro- inti ximb & remott duntaxat ex terminis , ü componitur; Forma huic materiz cor- L'fäjü refpondens eft conjun&io quzedam Grammaticalis, &, «e , fi, quia &c, ;I :h Nam hzc in Propofitionibus compo- (,' fitis eft copula Principalis , determi- E;ä | nans Propofitiones fimplices ad con- a ftituendam Propofitionem compofi- tam. MateriaPropofitionis , circa quam, u n eft connexio predicati cum fubje&to, qus triplez effe poteft, Sc. nece[Jaria, il ts gontingens , & impo]fibilis: Forma huie materie correfpondens eft ipfe a&tus zämï Wi intelle&tüs, affirmans aut negans iftam nl connexionem, 115, Dico III. Qualitas Propofi- ht L tionis juxta diale&icos duplex eft, Sc. b e[fentialis , feu primaria, & accidentalis, Vi Íeu fecundaria : Primaria eft affirmatio E & negatio; Secundaria veritas & falfi- tas. Ratio eft, quia quaerenti, qua- t lis fit Propofitio, apté refpondetur: Eft afirmativa vel negativa, eft eera vel Wi falfa. L &8(5)8& 131 maüfä,h falfa. Dixi : juxta diale&ticos; Nam in tv rigore veritas quidem & falfitas funt li qj qualitates Propofitionis , non tamen LUj affirmatio & negatio. Ut Propofitio j Ti Modalis fit negativa, aut affirmativa, INf [ debet precifé Modus negari, aut affir- 3! ),Iï; 9'-& mari; Hinc ifta Propofitio: Petrumnon QTT e[fe brutum , eft nece[Je ,. eft. Modalis affir» d d maliva, econtra veró ifta: Petrum effe Ws brutum , non eft nece[fe , eft Modalis uega- J ( ijva. Similiter, ut Propofitio corpo- 0l fíta it-affirmativa, autnegativa , debet przcifé conjunttio Grammaticalis affirma- [ LT ri , aut negari: Sic ifta copulativa £ ! In Et Petrus currit, & Paulus ambulat , eft ii affirmativa: Hec veró: Non & Petrus t currit , & Paulus ambulat , eft negati- va, & fic de ceteris; Ubi maximéat- TO tendendum, ut in negativis particula j n n0n immediaté afficiat ipfam conjun. [ T &ionem; V. G. Non fi , non. ideó &c; & i Sicut in fimplici debet afficere copu- lam verbalem.Principalem. [5 il 116. Dico IV. Quantitas Propo« fitionis eft extenfio, autlimitatio fub. Ll )d je&i in re&o importati , ut plu:a vel pau- 123 $$ (o588 I w pauciora fignificet , feu univerfalitas, | uiüls ( autparticularitas. Dixi 1. fubjetti,nam If quantitas Propofitionis defümitur à füb- »44(!-'?& je&o, nonà predicato; Hincfignum u additum predicato non facit illud dis- j [ Í tribul , aut reftringi; fialiàs fecundüm regulas de /uppofitione non fuit diftribu- endum ,autreftringendum; E.G. Om- nis bomo eft omne rationale , aliquod ani- ] gïfmna' In mal eft omne rationale , mullum elemeritum gl eft aliquod vivens, Deus ef? omnis fua LU il perfettio. Dixi 2 in retto importati , quia, fignum additum ol/iquo nihil facit ad quantitatem Propofitionis; Unde hzc lrlï & Propofitio : cujusvis bomünis aliquis equus currit, eftparticularis, ifta veró: Ali- 3 if cujus bonminis omnis equus currit , eft uni- verfalis, Obfervandum ,. quód Propo- d ] fitiones compofite habeant eandem cumi componentibus fe quantitatem , licét ratione particulze copulantis copulativce fint univerfales, aisjunctive ratione par- Qot ticule disjungentis particulares : Item quoód caufales femper fint &quivalen- ter univerfales ; Sic quia hec caufa- "8» 006 hs -vera eft: Qu'ia Petrus currit , m tur, a 133 &O du tür, etiam vera eft hec univerfalis : n ju*m Omnis currens movetur. M -117. Colj. Copula aliquando eft J i fnera copula, aliquando nom. — Tinc eft n 4üera copula , cüm . tantüm: conjungit ii predicatum cum fübje&to, & prafcin- DW dit ab omnitemporis differentia ; Tunc m eeró non eft mera copula, cüm fignificat i d exiftentiam actualem ; V. G. Cüm di- tl co: Homo eft animal. vationale , T eft eft T era copula, quia hic eft fenfüs : Elomo hii vel exiflens , «el po[fibilis ,- vel preteritus, hi «el futurus eft animal rationale, adeóque n 0 T eft priefcindit ab omni temporis dif- tl férentià ; Cüm veró , dico : Deus eft , i T eft non eftmera copula, féd verbum od fignificans exiftentiam; fenfus enim ? j qit eft : Deus eft exiftens, n * Jitr. $. IIL ii IU uplex fit Propofitio vatione . ii Qat materig &5 formae.. jfa . ii ! uä. Ico I. Propofitio rationemai W; :W P terie vemote , 1eu ex quá ,alià 7 € 134 ,ä;-S(o)ææ gl eft de fecundo , alia de tertio adjacente $ Item alia finita , alia infimita. Propo- p J[, " fitio de fecundo adjacente eft, in quápo- nitur verbum adje&tivum, h. e tale, tüä u Mil 4l quod zmplicit? continet copulam & prz- dicatufn , üt JDeus eff , Petrus currit, " u JDe tertio adjacente eft , in quà ponitur verbum fübftantivum explicité cum pre- LL dicato , üt Petrus eft bomo Finita eft, r que conftat terminis finitis , üt Leo dl eft animal: Infita , qu& infinitis , üt A ii Petrus eft non- Leo , non. Petrus eft non- m Leo, Ratione materie proxime , feu cir- b ca quam , alia eft in-«ateria nece[Jaria , n M l alia in contingenti , alia in impo[fbili : lu f [l Propofitio in n materia nece[Jaria eft , Mi in qua fubjectum inter & predicatum ) eft neceffaria connexio , üt/bomo eft ani- p eal , bomo mon efü amimal : ln Materia (l contingenti eft, in. quà eft contingens t connexio , üt bomo ef? dottus , bomo nen eft doftus s. Tn wuateria impojnili eft , in L quà e(* impoffibilis connexio, üt bo- m eft. Equus ,. bomo non eff. Equus. N 119. Dico Il. Propofitio ratione fi forme alia eft fünpilex , alia complexa,a!ia M compofi- ä&ä(t))gä 135 « nj if compofita: Simplex alia eft abfoluta feu de ine[fe , alia Modalis , feu de modo. Com- (0&, lg nj pofita alia eft implicité , alia explicité com- fofta: E licité compofita aliaeft copulati- Toplgl *4 , alia 3 isjunttiva, eáque ve ] perfecta, IPWL W vel imperfettas .Alia conditionalis , eáque n QUäF( ; vel Zllativa ,. vel fimpliciter enuntiativa , fïþliäüö:; m i vel difparata ; Alia caufalis. Implicità compofita , qux etiam exponibilis dicitur, | ül]ilfs,'»; alia eft Exclufiva, alia Excejtioa, alia Ut i Reduplicativa. Simplex, qu&etiam Ca- ! Dj tegorica-dicitur , eft, quz conftatunico Türt, t fübje&o & pradicato , üt zfngelus eft r r Spiritus. "Abfoluta cft, quz rem fim- IT pliciter enuntiat finà modo, ütbomoef l ml animal, AModalis eft, que rem enun- d n tiat ub certo tnodo : Sunt autem modi J,Uü*t potifünüm quatuor his verfibus in- d:n clufi : & Omnis nece[Jc valet, valet z'mpcwbz? t i nuiius. yt Poffibile quidam , quidam non pof- Llile non. 4 yen., f Nece[fe eft modus univerfalis affirmati. (f püü i vus, impo[fibile univerfalis negativus, m o[fibile " po[ibile particularis aüh'"mativus, o 10 , -T 136 ää-?( o $89 Aon , feü contingens particularis iegati» | vi 101 vus. His adjunguntur riodi temporaneis Semper ,nunquam, aliquandó , aiquando nong n j w f Item.Locales : Ubique, nullibi , alicubi, ali- cubinon. Obfervandum hic 1 .in quavis mo- li j t.» [ dali contineri duo , modum Sc. & dittum: .Modus eft vox una ex fupra enumera- tis; Dittum veró funt reliqua, quefub modo afferuntur. Q Sic inhaciropofi» tione: Zfomo nece[Jarió efl animal , &odus eft vox nece[Jarió ,. dittum vero 1. Homo r eft animal. 2. Quóod hi mogi poflint fu- Wj mi vel nominaliter , üt bominem e[Je ani- ) Ü mal , eft-nece(fe &c. vel adverbialiter , üt bomo nece[Jarià ef] animal. Propofitio cotn- h T flexa efít, qu:e conftat. vel fübje&to ; üt qui peccat , efd [evous peccati., vel praedicae m to, üt Studas eft Apoftolus , qui Dominum J prodidit, velutroque complexo, dt bo- l 1o, qii peccat. ,. ef? ex genere dllorum , qui (j U Jeipfos perdunt. 'Propofitio complexa , qu& plures continet partes, quarum ln m una dicitur primaria, . altera fecundaria , AR dignofcitur per relativum , qui, que, tayi quod: Pars, habens relativum, dicitur n ; al« Propoütio incidens , feu. fecundaria tera " : 4289(o»)85$ 197 lculm,.rl "teráprimaria, — Ptopofitio cotnpofita eft Z lm L qu& conftat pluribus fimplicibus, per conjun&ionem Grammaticalem . con- M JI nexis. lll]q li Explicità compofita eft , quae ex- plicité conftat pluribus ümphcnbus per ht r DTum 7 conjun&tionem Grammaticalem con- nexis. Copulatioa eft , qua conftat plu- hqaz IT'H M ribus ümpnabus, per particulas & nec &c. connexis, üt C fol eft , & dies i!WU,: 1N eft ; INec fol eft., nec dies efd . - Disjuncti- va eft, qux conftat pluribus fimplici- Md' , ( 71 bus , per particulas, ve], aut &c. dis- jun&tis: Perfetta eft, quando membra UI disjun&tionis feinvicem excludunt , üt Diji -boc anüiial vel e[t rationale , tvel. efT- irratio- Afl I nalé: Imperfetta eft, quando fe mutuó p non excludunt, üt vel Petrus currit ,vel m Paulus ambulat Conditionalis eft, qua& l i conftat pluribus fimplicibus , per par- J II ticulam //, nif/:&c. connexis Illatica 100 d eft, in qua conditio in antecedente po- 16 fita fignificatur effeneceffario connexa i ld cum conditionato; Sive h« neceffi- "m tasoriatur ex naturarei, fiveex Lege DEI, ID T perinde eft. . E. G. Sz foL eff , dies / ( g, f ïuda.ï imortuus: effet. in gratia, fui[fet alva- 138 jl falvatus : Simpliciter enuntiativa eft, cujus 5 i conditio fignificatur habere quidem connexionem aliquam cum conditio- il j &i nato, non tamen neceffariam. E. G. Si u Petrus audiet concionem , convertetur.. Con- il m ditionalis difparata eft, in qua non figni- ficatur ulla connexio conditionis cum li l) Hs n conditionato , fed mera exiftentia con- ditionati pofità exiftentid conditionis. | li EK. G. Si Gallus cantabit , Petrus negabit W (l w Chriflum: Eft autem conditio, feu ante- cedens, feu bypotbefis illa pars Propofitio- tll W T jj ( nis conditionalis , cui przfigitur parti- cula ,f , nifi &c, conditionatum verà alte- sii u ra pars, Cau/alis eft, quc conftat plu- ribus fimplicibus. per particulas ideo , La ji r quia connexis. E. G. ldeà dies eft , quia J Jl eft , que ità exponitur : Et dies ef , qu & foleft , & caufa, cur-dies fit, — fol eft. u Ytem non ideb dies ef? , quia fol eft , quse g fic expónitur : el dies. mon ef? , vel fol jj li none[t , velfidieseft , caufas cur dies fit, li)&æ non eft fol. Propofitio inplicité compofi- ta, feu exponibilis eft, qua implicité con- ftat pluribus fimplicibus , & hinc ex- th ponenda eítper aliam explicitó com- pqütam, H *92(o»)28 335 f pofitam, que ideo exponens vocatur : ts KExclufiva eft , que habet particulam ex- u ] clufivam, duntaxat , folimm &c, fi hec lia afficiat fubje&um, vocatur exclufiva de It Jüubje&to, üt folus bomo eft. rifioilis , quee gug ità exponitur : Zomo eft rifibilis, C2 ni- NT bil difLinttum. ab bomine eft vifibile ; Si ve- il ró particula exclufiva afficiat predi. N tj catum , dicitur exclufiva de predicato , !, i t Petrus eft tantüm Muficus , cujus expo- M nens efthecs. Petrus ef? Muficus , & pra- st ier Muficam nullam aliam fcit artem,/ Ex- pj eeptiva eft, qua habet particulam ex- UAV ceptivam, freter &c, üt omnes Zfpoftoli (Ue Qd prater Sudan * pUV 4m faloati 3 .Cuin wj S exponens qutid eft: Sudas noneft. falvatus , & r eliqui 44po- m Jftoliomnes funs falvati. . Reduplicativa eft, hi qua habetparticulam reduplicativam, xitqr: 1 T àt. quà, quatenis, in quantim &c. üt Petrus quà Muficus cantat , cujus exponens g eft: Petrusef Muficus , & Petrus can- r 1 tat, &9 caufa, cur cantet , efà . Mufica. IV. ts uofuplex .f(it 'Proj;oþtio, ratione »Us,& L qualitatis &5 quautitatis. I22, - 140 .æg(.o).æ y ll 120. J'xMco l. Propofitio ratione qua- litatis primarie alia eft afw- ïä p! ; l Í matioa, alianegatioa: affrmativa, qus dici folet jredicatio, alia eft inordinata, ] feu indiretta , alia ordinata , feu- dirc&ta: Ordinata alia in * alia extrinfeca: intrinfe- / a alia materialis , alia formalis: Forma- Af- 4 lis alia effentialis ,- alia accidentalis. 1 firmnatioa eft , in quà predicatum affir- matur de fubjeéto , megdtiva , in quá negatur. Übi adeertendum : Ut Pro- du Eäsar'; | pofitio fit negativa, particula negati- va debetloco convetiiente pori, Se. il vel immediaté aüite copulam, üt Pe- ii trus non eft brutum , vel ante verbum d copulam & predicatum fimul conti- tdj nens, ütcanis non latrat, vel imme- iil diaté antefignum particulare, autuni- ii verfale, üt non omnis miles ef? fortis', tj velin ipfo figno includi, üt nullus ff equus eft vationalis* Si autem alio loco dinci 1 ponatut , facit Propofitionem infini- :'onegm tam. ütbomo eft non animal. Predicatio [ *?'A inordinata eit, in qua. preedicatur id , Qtia quod non eft aptius pteedicari ; àt vi- inata qizd v(ïns vel aliquod vivens ef? Leo : Ord. eít, unæ d $ (o) 96 I41 j lii wm i ! eft, in qua predieatur id quod eftap- tius prædxcarl' Eftautem aftius predi- TM ! "m inh cari , . fuperius de inferiori, üt Leo eft. vivenss 9. Forma. de- fubje&o, üt 7 feu ;rwf - paries eft albus 3 3. effe&us de cau(a, üt rationale eft vifibile. Prédicatio inty mfeca Ti eft, inqua predicatur forma intrinfe- ca de fubjecto, üt bomo. eft albus; . Ex- L2 trinfeca, in qua forma .extrinfeca, - üt A2 , paries eft vifas. :Materialis ,in quaunum ' prediéatur. de-akero præczse ratione Fj uk llerle W fignificari tantümi materialis; üt albumt eft dulce s. Formalis,.in qua unom predi« p . l atf catur de altero ratione fignificari for- malis, üt albim eft coloratum : E[Jentia- 1 r lis eft, in'qua £otum preidicatum eft de n W E effentia fubje&tiyüt bomo ef animal : dic- cul It - cidentalis eft, in.qua predicatum vel DT ' nullà ex parte, vel non totum eft de u i effentia fubje&ti, üt Petrus eft. dottus , Uaf Petrus eft. bomo do&w Propofitio ra- TU tione qualitatis fecundarie. alia eft vera-, n —— ia falfa; Utraque vel neceffarió ;vel Yi contingenter vera, -autfal(a... eraefb; quze eft conformis füo obje&tos Falfa, quz eít difformis, JNece[Jarió vera , quea euam ü - 142 -ä&ä—(o)æ etiam meceffaria dicitur, eft, qumità MSJO eft vera, ütnon poffit effe falfa , üt [ jl jl 1 bomo eft animal : Contingentervera, que etiam contingens dicitur, eft, quaità v!"jf') [ ltl eft vera, ut potuerit efTe falfa, üt Pe- truseft dottus, — INece[Jarió falfa, íeu im- n D poffibilis eft, que ità eft falfa, ut non g u poffit effe vera , üt bomo eff brutum : "] contingenter falfay quae. fimiliter contin- Dd lii ini [ £ens. dicitur , qua ità eft falfa, ut po- tuerit effe vera, üt Petrus mon e[d dottus, &l ) Unde patet, quódaliud fit, Propofi- g n tionem effe nece[Jariam , aut impo[J;bilems aliud, Propofitonem efle in materia QU W neceffaria, autimpoffibili: Licét enim omnis Propofitio centingens itin mate- MM ria contingenti , nontamen omnis necef- i Jaria aut impoffibilis eft in materia nece[ja- lh *ia, autznpo[ibilig Sed poteft Propofi- ii tio nece[Jaria effe in materia impo[fibili , üt tl nullus bomo eft brutum, & impo[hbiis po- Wa tefíteffe in materia neceffaria, t nullus T bomo eft animal : Prior eft nece[Jaria , quia ht itàeftvera, üt non poffit effe falía , eft hn tamen in materia impo[fibili, quia inter Jiiso flibilis LT homigem & brutum eft impo con- u EM 49 (o»8m 143 rieün Cconnexio. Pariformiter loquere de It e[fefLi pofteriore. Miy ! e[t I21. Dico II. Pxopof'tro ratione quantitatis alia eft indefinita , alia definita: d falf VWHA,,? Definita alia. fingularis , alia univerfalis, alia colleitica , alia^ particularis Item Lt s alia- Jdentica , alia non - Identica tffml Indefi- nita eft , cujus fübje&o de fe commu- fnmhm 1 ni nullum przfigitur fignum, üt Lomo d eft animal Hzc ( excipe, nifi fübje» Mrr &um fupponat imimoliliter , -h. e. fimpli- ht h citer, üt fitin bae Propofnone bomo ] autm eft. fpecies ) in materia nece[Jaria & impof- | elfe h Jfibili equivalet Propofitioni univerfa- Ti ]i. E. G. Homo eft. rationalis , equiva- il let huic: Omnis bomo efd rationalis : -Ho- I C00tt o non e[ brutum , equivalet huic : NuJ- I n lus bomo eft brutum.. Ratio eft , quiapree i dicata illa, que conveniunt alicui fpe- omnibus individuis Imip ciei fer qUïmtzam li convenire debent & przedicata, que qäw repugnant uni , omnibus repugnare de- dj bent Similiter Indefinita apud Theo- f logos in materia dogmatica , & apud W!,V Jurisconfultos in materia Legis sequi- du valet univerfali: E. G. 9'ufti funt. amici 6; — "I De, que equivalet huié: Omnes juftá. gf Junt ainici Dei , & hec: Homicida capite jupi j piettatur , huic : Omnis. bomicida &c, in materia vero centingenti Propofitio Jnde- u UJZ [ m D finita. &quivalet tantüm particulari.Ra- ijo eft, quia praedicatum contingens s non neceffarió convenit omnibus, fed iil 1 L) " | poteft uni convenire , & alteri non; Quod autem hec : ZEtbiops efl niger , j exponatur per univerfalem, per acci- um dens eft. Definita eft , cujus.fubje&tum edu vel eft fingulare, vel cujus fubjecto IT &itd defe communi preefigitur aliquod fig- num: Singularis eft , cujus fubjectum eft fingulare, üt Petrus ,. vel bic bomo eft dottus... Gingularis e quivalet univer- Jni fali,, unde di&ta Propofitio facit hunc D l fenfüm: Quidquidef? Petrus , velbic po- j mo , ef? dottum, Univer/alis eft , cujus //J [j (V fübje&o de fe communi pratfigitur fig- num univerfale univerfaliter famptum , üt omnis bomo-efd -animal. Collettioa eft, fT cujus fubje&to defe communi prefigi- tur fignum univerfale: collettivé. fump- tum, üt omnia elementa fant quatuor. Par- Itj A ticularis eft, cujus fubje&to de fe com- imuni 2 æC)gæ 145 ä li i ! muni prefigitur fignum particulare » üt aliquis bomo ef do&tus, Propofitio 1l il TOpg[ ldentica, qus aliàs etiamnugatoria dici- tur, illa eft, quae duo identificata ex- T aris AU t primit füb eodem conceptu, & ple- SDM rumque per eandem vocem bis repe- titam., üt en/is ef? gladius; Homo eft Ho- mo. JNon-ldentica eft, qua& duo Iden- Bd tificata exprimitfüb diverfo concep- Tl ] tu, üt bomo ef? animal rationale ; Alius a enim eft conceptus bominis , alius ani- l u malis rationalis , cüm conceptus defini- Bd tionis fit clarior conceptu definiti. tijs j Tl , Yi H CAPUT II uv ^ Vftoft De vveritate Propofitionum, 69 re- LE quifitis adearum neceffit atem, impof- 7 x 1 fibilitatem , &5 contingentiam , ) I p quando (unt compofita. , fl i $.L i. ( Slafuuntur Regule pro cveritate OmTU' Propofitionum. Ota. Regula generalis. pro ve« l 1212. N ritate cujuscunque Propofi- C[O yih; tiO-f' 146 ä&ä('o)"&& j " tionis h:c efle poteft: Zdveritatem cu; g juscunque. Propofitionis requiritur, & fuf- " LT jficit , ea dari, & eo modo dari , que & quo modo ea dari per Propofitionem frgnificantur: l jl A*H'JIBI Quare in hác fundantur fequentes fpe- ciales. 125. Regula l. Z4d veritatem. Pro- l^ [ lj pofitionis affrmatice effentialis cujuscunque, jipi in creatis , üt Hemo efd animal ; Item acci- | t dentalis nece[farie , üt. Homo eft. rifibilis , ;.JJ, D nec exiftentia fubjetti , nec predicati abfolug g té requiritur. Ratio eft, quia in ejusmo- 0 di Propofitionibus copula ampliatur ad i " i omnes temporis differentias , affirman- TE do.extremorum conpexionem, quan- "r ! docunque, & ubicunque, & quomo- ig.ze;hg x docunque exiftant; cüm fint effentia, que eft ipfares Dixi: increatis ; quia hd ad veritatem harum Propofitionum: J p Deus eft ; Deus eft. immenfus, requiritur at exiftentia fubje&i: Quia Deus non eft fübje&tum indifferens ad exiftendum , 2ijs fed neceffario exiftit. Procedit ita- Mi que Regula unicé de fubjcé&tis indiffe- iij fretd fentibus ad exiftendum , vel non exi- "Ad veritatem verà Propofitio- &i .ftendum. Tils L $988 (o958$98 147 Aäw Al ! nis contingentis affrmative ,. fi fit de pra- ld ! dicato contingenti intrinfeco ,-E.. G. Petrus ! eft albus , quatuor. requiruntur : 1. Exiften- mfg "! tja f'ubjeätl, & przdicati pro tempore lrlq ! per copulam importato:. 2. Identitas recorum inter fe, 3. Inexiftentia fig- Vil nificati formalis in fignificato materia« (j li, feu fubjecto. 3. Uteo modoinfit, : quo fignificatur ineffe: Unde fenfus n ; di&tee Propofitioniseft: Petrus exiflit , Jf il && albedo exiftit , & res babens. albedinem .qmam exifLit , €&g illa res ef? Petrus. Ratio eft, H quia hec omnia affirmantur; Unde f ; fübje&um non exiftat, Propofitio eft *anrw falfa, dicitárqué de fub]eäo non fuppo- w,t; mentes fi predicatum , de predicato. mnon fuþponente Ubi tamen o/férva, quod Propofiuo univer falis affirmativa in Pfol materia contmcentl non affirmet exi- ftentiam fubjeöh ; fumpti fecundüm yi D omnem latitudinem fuam; Unde fen- j r fus hujus Propofitionis : Ompis Muft- cus cantat , non eft hic: Omnis Muficus l n'[n( fo[|ibilis defaäo exiftit, 65'7 cantat , quia vr/ foret effentialiter falfa , cüm nunquam ((7 " dari poflint omnes Mufici pofüibiles , 2 utpote 148 $$ (o)588 utpote infiniti, fed ifte : Exiflit faltem i f unus, aut alter. Muficus , é9. ille , *vel bi s emnes , qui defatto exz/izmt cantant : Quod- fi nu]lus Muficus exifteret, falfa effet j À Propofitio, & de fubjetto non fupponente, ^f W Intelligenda itaque tunt ea , quz dicta p j J fünt, potiffimum de Propofitionibus particularibus. Dixi Si fit depredicato 3f Sienim fit de ex- J coniing entz intrinjeco trinfeco, quod de(umitur ab a&u in- j a gt telle&tüs aut voluntatis, V.. G; Znti- Ghriflus cognofcitur , eterna damnatio odio us 10 babetur , non requiritur exiftentia fub- D je&i importata per copulam, fed fuf g ficit vaga; Requiritur tamen exiften- m f tia predicati fecundüm ejus fignifica- hjüs Wh A tum formale. Ratiocft, quiaquod non D 5 eft , fed fuit, velerit, poteft cognof- 'm,k P Unde ad ln à €l; aman, & odio haberi. veritatem predi&tarum Propofitionum H*Lmz lï* non requiritur aGualis exiftentia Anti- j Chrifti, auteterne damnationis , que ii[,! h?m ter funt fübje&a ; requiritur tamen a&ua- lis cognitio, autodium, quz funt fig- BIN Eodem Jf n nificata formalia pradicati. ferémodoloquere de Propofitionibus, : iM &l ^ L t: 3158 (0 2 8€ 149 « in quibus fubje&um diffrabitur , aut am- "n Yi iatür , E.. G, buftà A : cæc? vident , Domus eft com- ii cubAd à Regula. IL . ceritatem Pra;- um - iL ! gofitionis negatioe cujuscunque fafrcit, quüd l]te s T0p vel unmun ex requifitis ad afrmativam non detur, Ralio eft , quia ad veritatem &f i Vtinj Propofitionis negative requiruntur , & (ufficiunt eay. que& requiruntur, & r d fufficiunt ad falfitatem Propofitionis li V m afürmative illi oppofite 5 ad quam Wt unum ex pradictis fufficit. AC 125. Regula II 7ddceritatem Pro: um gufitionis affrmative Modalis requiruntur T n ea ommia , que requiruntur -&d "veritatem n tj Propofitionis afirmative abfolute , & pre T lr tereaverificatio Modi. $i Modus- fit de »»»»»» a , neceffe, predicatum & fubje&um dit hi a debent infeparabiliter conjungi, üt Dd Hominem e[fe animal , ef meceffe , f deim- vett polfbili, inter fe pugnare, ut bominem TU ejfe lapidem, eft impo[fibile : Si depoffibili, Qd inter fe poffe convenire , üt bominem T e[Je do&tum , eft po[fibile , & de contingentis T poffe non convenire, üt bominem e[fe. gens d dqäztrn , eft. contin, . Ratio eft. quia G 3 Modalis 140 as,io)gez. j j,0 Modalis affirmativa pro. diverfitate modoruni hzc affirmat. Zdd veritatem p )dl verà Modalis negatio e requiritur , & fuffi- at cit , ut.vel unum ex. predicatis defideretur. Si Modus fit de nece[/e , debet pradi- 5 i vl - catum ditti poffe abeffe à fubje&to, üt - «Hominem e[Je lapidem , meneft nece[fe: Si de ànpoflibili , poffe cum illo conjun- " i, üt Hominem e[fe animal , mon. eft im- giar poffibile: Si de po[fbili, repugnare, üt ii Hominem e[fe brutum , non. eft po[fibile: Si . de contingenti, infeparabiliter conjun- | mv;fg W gi, àt Hominetn e[fe animal, mon eft con- tingens, ! L 126. Regula IV. z4d veritatem þro'- i | AE gufitionis copulatioe tam afirmatioe, quàm negative requiritur , ut omnes fimplices ejus tv Jint vere. . Hinc ut vera fit hec : Et Pe- [ trus currit, &? Paulus ambulat , debet & Ij Petrus currere, & Paulus ambulare; Et D utvera(itifta: JNec Petrus currit , nec L Paulus ambulat , vequiritur: ut nec Pe- L li J Y trus currat , neque Paulus ambulet, Ratio eft, quia hec fimul Propofitio r copulatioa enuntiat. Huc reducuntur fj JT: exponibiles afirmatioe , exceptà redupli- 10 cátivá aæü(o)g-ææ | I5t ;W b L df caiiod , quz& commodiüs ad caufalem reduci poteft, | d veritatem verà Pro- 4 AUf ^ pofitionis disjunttioe , tam affrmative , azudä quàm negatiog, imperfette fufficit , fi una * G 1] fimplex fit vera , neque obefl , etiamfi omnes H fimplices fint vre , Hinc ut hec fit ve- Wt ra: vel Petrus currit , vel Paulus ambulat, It lg LT fufficit, quód vel folus Petrus currat, I i vel folus Paulus ambulet, vel Petrus ! PUg Touna fimul currat, & Paulus ambulet. Sed ii y ad veritatem disjunttive per fett requiritur "ls veritas unius fimplicis , & falfitas alterius, i, v üt boc animal vel.e[? rationale , vel irratio- nale. Rátio eft, quianonplusPropo- Ál DL fitio disjunttiva enuntiat. Huc redu- Ti cüntur omnes exponibiles negative , ex- p nj Ceptà reduplicatiod, qua ad caufalem ne« ii f » 1 u: gativam reduci poteft. Thjs, 127. Régula V, Ad veritatem Pre- Iu pofitionis affirmatioe caufalis tria requirun- ( c;w;t tur. 1, Utid detur, quod pro caufa Ur; allegatur. 2. Ut detur effe&us. 3* TT Ut inter caufam allegatam & effe&um u detur aliqua. connexio & caufalitas. j lt falie eft, quia hec affirmat Propofi- e falfa eft hzec caufa» rcep:z',vf tio caufalis. : Und " G 4 lis : 152 «$2(.o2)8M i df lis: Pefrus ef?. bonus Pbilofopbus , gue ba- 1 nl [] [ " li i "Let egregium canem:. Cüm inter Philofo- T phum & cánem non detur connexio; qg U d ceritatem caufalis negative fufficit , f il [ caufalitas non detur; Unde vera efthec: T d iNon ídeó. Petrus efd. bonus Pbilofopbus , quia. r[x babet egregium canem. "LAd veritatem con- ditionalis affirmatiog requiritur , €7 fufficit, lt ut detur inier conditionem &g conditionatum i A connexio , *el nece[Jaria, V. G. fi Petrus ia p eft bomo, eft rifibilis ; vel faltem probabilis, $u ( aut aliqua conducentia; V . G.. fi Petrus di- 4f ligenter [tudeat , evadet dottus. Utautem à,d. coriditionalis negativa fit vera, requiritur , ut non detur talis connexio , aut conducen- i nl AXl &tf tia inter conditionem & conditionatum, Ra- jl :io utriusqueeft, quiaaffirmativaillam Uj connexionem pracise affirmat, negati- Rsl va autem eandem negat. il 128. Coll. Quamlibet perfztté dis- junttivam effe veram, fi contineat duas Aj fimplices, que nec fimul vere, nec fimul falfz effe poffunt, Sic ifta: Vl tl omnis bomo e[2 animal , vel aliquis bomonon ) eft animal, eft vera, quia illius fimpli« que- ces funt con,tr'adiä'to?iæ ; qu& ne unt 429 (o)89 153 unt effe fimul vere aut falfe, Item T ifta: Uel omnis bomo eft animádl , vel mul- " dofy Aerin lus bomo eft animal, eft vera, quiaillius fimplices funt contrari&e in materia jii neceffaria, qua&non poffunt effe fimul dllhge vere, aut fal(e: Econtra effe falfam; Ài ficontineat duas fimplices , & vel Al , fimul vere, vel fimul falfe effe pof- fMïd&, funt. Sicifta: P aliquis bomo currit j lg uel aliquis bomo non currit , eft falía, quia [Dtny jniijs illius fimplices funt fubcontrarie in materia contingenti, quz poffunt effe gj fimul vere. ltem ifta: Felomnisbomo Jalts efi dotus , vel nullus. bomo. eft do(lus , eft iij, falfa, quiaillius fimplices funt contra- h fiein materia contingenti,. qux pof- n il funt effe fimul falfe , [tem hec: 7 Paulus ef. bircus , *vel cervus, -eft falfa., d quia ejus fimplices amba fünt neceffa- tio falíze. j $. 1l T s m De requifitis ad Propofitio num n&- h l 1 "cefitatem , impoffibilitatem j &5 d) contingentiam , quando fun£ — yic compofitz. Is V G 4 129. 154 48 (o)88 . I co I, Ut Propofitio copulativa xz?. DI fit nece[Jaria , requiritur , ut »Iqli » ( omnes illius fimplices fint neceffarie : Ut fit impo[fbilis, füfficit velunius fim- " «tb plicis impoffibilitas , ficifta Propofitio: V Petrus ef bomo , & eft equus , eft impoffi- n bilis: aut etiam omnium fimulimpof- 'I' l fibilis veritas , etiamfi Propofitiones fimplices , feparatim fpe&tate, contin- [ gentes effent, ütfit in hac Propofitio- gz'eäaex: 2 U ne: Petrus eft. doftus & mon eft do&tus. " Ut fit contingens , duo requiruntur; r. 5 Rontuf rl unius faltem fimplicis contingentia ; 2, hujus cum reliquis compoffibilitas bl 1 m quoad veritatem: Hinc ifta Propofi- tio: Petrusef? bomo , & fludet , contin- azqüïec genseft. Pro Ratione generali hic valet n illud Principium ; Bonumex integracau- Ja, malum ex quolibet deffettu.. Pro fpeciali («'1 l ?eau;.vc defervit tum horum predicatorum: INe- ce[Jarium , impo[fibile, contingens , natura inny intimius perfpe&ta, tum ipfa Propofi- äi:aimþ tio copulativa, qu: Propofitiones fim- Y plices non feorfim, & feparatim ,. fed n (t[i quaü fimul fumptas involvit. g 130. O)u $$ ( o»5845 45$ Pro .v:?äv 120 Dico IL. Ut Propoütrodzs— t junttiva perfetta fitnece[Jaria , requiritur , s fm m & fufficit unius faltem fimplicis necef- fictnis * fitas, & non curatur, fi una fimplex *aflüfla?ror contenta fit contingens, aut impoffi- MM d bilis, icifta: Vel Petrus eft. bomo , el Din (tij Petruseff. dottus; Item ifta:: Vel Petrus it i eft bomo , vel Petrus eft Brutum , eft ne- hd ceflaria, ARatio eít , quia d:sjunähva Ltl ! perfe&a exnatura fua ità involvitfim- 51 (m? plices, ut dicat,unam earum effe vel UOf neceffario, vel contingenter talem , [ j rl alteram veró non , utdetur oppofitio, ll compvr Sufficit etiam uniuscum altera, & om- Tnc d ninm.inter fe incompoffibilis falfitas , :j etiamfi feorfim & feparatim fpectatz M gWT Wa conüngentes effent; Sic ifta: J/el Pe- Dweis trus eft doctus, vel nonefl. doftus, eftne- if lj ceffaria Ratio eft , quia neceffarió prædmt» Petrus vel eft, vel non eft do&tus ; ; TUTM Cüm non detur medium. Ut disjun- ln &iva imperfetta fit nece[Jaria, requiritur Droyts unius faltem fimplieis neceffitas , & cze- terarum , five contingentium, five ne- r j cefI'arlarum cum hac, &inter fe quo- ad verxtatem compombmtas, fic ifta: 1 6 VFl &6 $3 ( 2 Fl Petrus eft bomo , el Petrus eft de&us , &Eblliï ! d (eti eft neceffaria; Item ifta: 7e] Petrus eft bomo, *vel Petrus: eft animal. Ut disjun- :-cceffaliü &iva quecunque tit impoffibilis , requiritur i n fingularum fimplicium impoffibilitas ; Sic ifta: Vel Petrus eft Equus , vvel eft-Leo, Ratio eft , quia aliàs yi eft impoffibilis. u hoc ipfo ratione alterius fimplicis con- tingentis, autneceífarie contente vel tll effet contingens, velneceffaria; Cüm yinti faltem unam fimplicem neceflfarió,aut contingenter falfam effe enuntiaret, Ut [ site disjun&iva quecunque fit. contingens ,. re- [ quiritur, & fufficit, ut unafimplex fit j! D n contingens, & altera non neceffaria; il quare contingens.eft hec: Zl Petrus E eft dottus , vel Petrus. eft Brutum. — Ratio eft, quia hecnec eft neceffaria, nec impoflibilis, üt pauló anté probatum j eft, adeóque eft contingens ; Cum om- LY nis disjun&iva unum ex pradi&is par- ticipet predicatis.. 131. Dico II L Ut condäiïonalis fit | D nece[Jaria , fufficit neceffaria inter con- ditionem & conditionatum connexio, fius con- Jj | þc non requirit'gr exiftentia ip ditionis, Z 0)" $98 (9585 157 P(fn,sq l ditionis, quamvis non-obfit, fi ea i 1 actu detur Sie quzlibet ex iftis eít neceffaria : Si juflé vixeris , falvaberis ; bf fi aliquod. ens efd Deus , ef?. omnipotens ; fi m m li Ut fit It bomo eft brutum , eft irrationalis. D impo[fibilis, requiritur , & fufficit con- 1ijdl j nexio impoflibilis., five conditio & tsf L conditionatum poffibilia fint , fiveim- "Hü poflibilia, (ive vera , fivefalfa. Sic ifta nerdrs eít impoflibilis ; f Petrus: efl bomo, eft t zz e( arrationalis. Ratio autem eft, .quiato- du ta conditionalis vis refidet in ipfacon- Áit i nexione, Utrüm detur conditionalis con- At und tingens proprié talis,in dubio relinqui- 14 RI tur. La CAPUT III ( Inin f aed UF —R Oppoft ilione , æquzpollentm &5 tgo con-ver[ione Propof tzonum. Lerpra $E Ut (ni) n De Oppofitione Propof ttonum, edirit Dd 132* Ota,... Oppofitie in genere. e['c futi plurium in aliquo repugnan- 4 ua, | ! 158 $99 (o285 tia, feu diverfitas. *mant j Eft duplex, alia objettisa, feu rerum , alia formalis , feu P í mumtj Propofitionum. | Objettiva, quam aliain- eomplexam v ocant., rurfus quadruplex n ett : Contmdzämza, Privativa , .contra- finu [j via, 9 relativa. Oppofitio contraditoria eft repugnantia duorum , quorum Y DH [ Ff' jtl unum eft precifé negatio alterms üt bome, non-bomo : Privativa eft rep ug- k k m 'WP( nantiaduorum, quorum unum eft pri- vatio alterius in fubje&to illius capaci, u XoUd üt Mors & Vita : Contraria eft repug- nantia duorum pofitivorum , fub eo- at Wduæ dem genere maximé diftantium à fe ig- vicem , üt album 69 nigrum. Relativa W em Y eft repugnantxa duorum, qua dicunt [ vel T ordinem & refpectum aliquem ad fe, l M NG M üt Pater & filius. Has interoppofitio- t nes maxima eft contradi&loria , quia , ilni ( que fic opponuntur , neque poffunt w uti effe effe zequalia, neque fimilia ,. Ws poffunt relativa; IN eque poü'unt eidem qyite fubje&o convenire, üt convenirepo- Md teft forma & ejus privatio; Nequecon- WWQ venire poffunt in eodem genere, üt !f convenire po(ï'unt contraria ,. fed fic lr pug- L 4$39(o0088 - ,1)'9 H l ; il N pugnantinteríe, ut, fi unum fit, al- terum non effe, neceffe fit; quia inter J ( l : 4 Il e[Je &? none[Je non datur medium. Agimus hic tantüm de oppofitione formali , feu Ti UTR Propofitionum, quam alii comglexam vo- cant; de qua itaque i 133. Dico Oppofitio Propofitionum , MO d quz conftant termino communi , ità Md feré à Summuliftis defcribitur: Eft Rn titis duarum Propofitionum , idem fübje- &um & predicatum habentium, vel Writds in quantitate, velin qualitate, vel in i, t utraque fimul diverfitas, Sunt igitur t Oppofite duse Propofitiones ejusdem de i, ] eódem, velin quantitate, velin qua- l, p? litate , velin utraque fimul diverfze, i. Eft autem Oppofitio quadruplex : Con- ;iptc;oy;:, tradittoria , contraria, fabcontraria , & fub- T alterná. . Contradictoria eft duarum op- r pofitarum in quantitate & qualitate di- f : verfitas : Sunt igitur contradittorie duce byila oppofite, quarum una urniverfalis, al- LOI tera particularis, una affirmativa, al- M: tera negativa. E, G. Ominis bomo eft "p rifibilis, aliquis bomo non eft rifibilis. Ubi "j ! obferva , quod hec definitio , paffim Iecepta, Y 160 42 (o2 85 recepta , non fit univerfalis ( qualis W aHifm tamen deberet effe ; f1 effet accurata) u cüm non conveniat folis contradittoriis, fed & aliis, non-contradittoriis 5 quales ; 0 i lil funt ifte. Omnis Logicus efl pius , aliqui iv If Logici non funt pii, quarum una eft uni- il verfalis,; altera particularis , una affir- [ J mativa, altera negativa. Quodí igi- I tur Propofitiones- contradi&torias in l genere definire velis, ut comprehen- ") dantur non tantüm de lege &g^ modo enun- B) tiandi, fed & , ütajunt, unicé de lege i, tales, itàdices: Contradíttorie fant duge AA Propofitiones, quarum una dicitpre- n ?i cisé tantum, .quantum requiritur, & fufficit ad refellendam alteram, & nil l plus, nil minus. Oppofitio contraria eft [ duarum oppofitarum univerfalium in k UJ firit [ qualitate diverfitas : Sunt igitur; con- W trarie dux oppofite univerfales, una Itil LA affirmativa , altera negativa, E. G. Omnis bomo | eft .rifibilis, nullus bomo.eft tj m ifüilis. Univerfaliüs, ut fimulde Le- ge contrarie comprehendantur, .eas fic W MT definies:. Contrarie fünt' dug Propofi- Mj tiones, quarum una negat, quod al« L & tera ræ. V&flüsf u Q (o0)85$ 16rt Gilltre tera affirmat , fed- aliquid addit füpra It id, quod requiritur ad aliam refellen- dam, — Oppofitio fubcontraria eft duarum f oppofitarum particularium in qualita- TU Ut te diverfitas : Sunt igitüur fubcontrarie lr v due oppofite particulares, una affir- L ng d mativa, altera negativa, E. G. 44l t quis bomo e[l vifibilis - aliquis bomo non eft Ws vifibilis. Univerfalius, ut fimul de 1e- ge fubcontrarie comprehendantur , eas tfn l, Ui fic definies : Subcontrarie funt due Pro- ts pofitiones, quarum una negat, quod m d affirmat altera ,. fed dicitminus, quàm L requiritur ad aliam refellendam, — Op- pofitio fubalterna eft. duarum oppofita- il f rum in fola quantitate diverfitas: Sunt igitur fubalterne due oppofite , quarum iv at utraque eft vel affirmativa, vel negati- nv va,una univerfàlis , altera particula- ris E. G. Omnis bomo eft rifibilis , aliquis n | bomo eft rifibilis. Univerfalis dicitur/ub- I alternans, particularis fubalternata. i Vr d At 134. Obs L Dantur Propofi- tiones oppofite, quales funt iftz: Om- Wil nescurfores accipiunt bravium , aliqui cur- | g i Jores non. accipiuut bravium ; Omnis bomo ef I 6'2 W (o)988 eft probus , Petrus non eft probus ; Petrus — P eft probus , Petrus non eft probus, que ad [«'flï ) PO [ gpf T0f nulam ex prediétis fpeciebus perti- nent, ergó fa&ta divifio non eft ade- vt R. N. A. Prime pertinent ad N L quata. 56l v conirarias , üt ajunt, de lege tales , quia una plus dicit, quàm requiritur ad al- 74/] ; jdtid teram refellendam. — Secunde pariter- ex eadem ratione füntcontrarie. Ter- A;ïl'/ï;?fd tie funt contradi&torie de lege tales. fi 5;3.:8 jl 13$. Obs. II. Dantur contrarig, hi qua non participant rationem divifi , a quales funt ifte Propofitiones: Omnis d t bomo eft albus , omnis bomoef? niger ; Cum m non habeant idem predicatum, ergó, D: R. D. A. Dantur contrarie contraries W l H UI l tate Objettiud , feu incomplexd. C. for- ll ii mali , feu complexd4. N. A. Non loqui- WJU* mur hlc de predicatis conirariis , qua vo- i M | cantur contraria contrarietate Objetti- vá , feu incomplexd , fed de Propofitioni- LUR Tóni bus contrariis , ive de contrariis contra- ET rietate formali &.complexá. Yihr] 13^. Obs. III. Propofitiones fub- ttt dj * TU c»vontrariæ, E. G.he: liquis Ap(yiol:ts u ä&ä(-0589ä 165 D WM; J eft damnatus , aliquis Zpoflolus on eft dam- j ) niMl A Dl natus , non bhabent idem fubjectum; ! ! quia prior in Sfuda , pofterior in Petro il & verificatur , ergoiisnon convenitde- Tht v R. D. A. Non finitio oppofitarum. CTA habent idem fübjectum verificationis C, J Jippofütionis , feureprefentatienis N. quan- Sni; do dico : liquis Zpoftolus eft damnatus, DICuTR) aliquis Zpoftolus non eft. damnatus , idem d gt ex parte fubje&ti menti obverfatur, li- Duntrs cét prior Propofitio in T'udz, pofteri- LPAOONRI or in Peiro verificetur: Id quod fuffi- Vf cit ad conftituendas Propofitiones op- il pofita$, faltem minüs ftri£té tales. d 137. Obs, IV. Oppofite funt affr- Yranat matio &$ negatio ejusdem de eodem , üt ait rifloteles L. 1. deInterp. c. 4. Atqui n fübalterne non funt affirmatio & INe- MA ( gatio ejusdem de eodem, ergó. R. D. truteni M. Oppofite f?ridté tales C. M. minás Jiritté tales N. M. Oppofite commun"- du RCR fran üs definiunturin ordine ad diverfita- tem in quantitate aut qualitate; Cüm ! n igitur Propofitiones fübalterne habe- piit ant diverfitatem, faltem in quantita- D te, nonimmeritó oppofita dicuntur. 138. w 164 ä&äA(O)æ : v!;WM 158. Coll. Adoppofitas reqüifi, ut fint ejusdem de eodem , faltem quoad x:::ura& ' g reprefentationem ; nom «quivecé , ità ut fumatur res fignificatain eádem fup- . gl pofitione, fenfu, & ftatu ; In iisdem yilin ii circumftantiis loci,temporis &c.non tamen fecundüm idem /rgnum. Unde l T u 1 [ j [ i h nullas éffe fequentes , £, has : Omne PNODO "m iT i animal fuit in arca INo£ , aliquod animal non fuit in arca INo£ ; quia animal in priori " m s füumitur in fappofitione incompleta pro generibus fingulorum , in pofteriori in jrates g m completa pro fingulis generum, 2. has : INul- lus flans poteft [edere, aliquis flans poteft Frwd n MR M Jédere; Quia prior fümitur in fenfucom- at jofito , altera in divifo:.. 3. has : INullus cecus videt , aliquis cecus videt, quia T ml m cecus in priori fumitur pro f/atu, in pofteriori veró diffrabitur &c. Quibus tqidt probé intelleGtis ,. quilibet facilé reli- u quas, ad fpeciem o ppofitas , folverg' E. poterit, x dmmi E [ 4 Staluuntur Regullïz Oppoþtarüm.- ' Ui fiti 139. Egula l.. Contradittorice in nulla materia po[Junt e[fe fanul vere , - li dog Tec L "9(o)88 165 i 4 N T fimul falfa. . Ratío eft 1. quiaearum !, f vïl natura & definitio exigit, ut una pree« W fïq cifé tantum dicat, quantum requiri- Vi A h tur, & fufficit ad alteramrefellendam, feu falfi&bcandam ; Quodíi enim una opori d plus minüsve diceret, quàm requiri- T fina tur, hoc ipfo non ampliüs effent con- UR J tradidtorie , fed vel contrarie , vel pl fübcontrariz, Ratio eft 2. quiaaliàs, ii contra ipfum nature lumen, idem, V. QDb j G. curfus Petri fémul effet , & none[fet, u p üt evidens eft; Namfihec V.G, Om- vt mis bomo currit, eft vera , ergo ideo, agl f l quiaomnes omninó homines currunt, niurt) confequenter etiam Perrus. Et £i eti- m am haceffet vera: Zliquis bomononcur- TEUM rít, ergó idcó , quia aliquis homo de- a terminatus non currit, E. G. Petrus, hr ) ergó idem Petrus curreret & non cur. reret , adeóque idem curfus effet , &2 non Jilibetfztif )püflm: 31 e[fet. Deinde fi hzc eft falfa: Omnis bomo currit, tunc ideó, quia aliquis de- terminatus hgmo V. G. Peirus non currit; Etfi etiam hec effet falfa: ali- lg ", n quis bome mon currit,tüncideó , quiaom- nis homo currit, confequenter etiam j gft 5 Petrus — 6 MR oO ä Petrus , adeóque idem Petrus curre- g «den ret, & non curreret, "n df 140. Regula Vl. Contrarie in mate- via contingenti po[Junt e[fe famul fal/a , fed ;::zf eu Ulï!ï &i in nulla materia fimul vere. Ratio 1mi eft, quia cüm contraric fint ambe&uni- li verfales, una plus dicit,' quàm requi- L ritur ad alteram refellendam , adeó- n 4 que ratione hujus exceffüs utraque po- , " T iil teft efTe fal(a, Sic dum dico : Ommnis z. bomo eft do&us , mullus bomo eft. dottus , hi utraque eft falfa. — Ratio 2di eft , quia uN fi due contrarie effent fimul verz, fe- queretur etiam duas contradi&orias ef- tijir i m fe fimul veras ; INam ex veritatecon- trariarum, quz fünt univerfales ; re- us t &é fequitur veritas duarum particula- ln M ? rium, quarum affirmativa contradicit r univeríali negative , & negativa affir- mativa., j ii s u 14I. Regula lL. Subcontrarie inma- f in teria contingenti po[[unt. e[Jo fimul vere , fed Antoslil innulla smateria . fimul. falfa, Ratio imi Wj eft, quiauna minus dicit , quàm re- D) quiritur ad alteram refellendam, adeó- brfom que W $9 (o55$ 167 1 ] ! que ratione hujus defec&tüs ambz pof- funt effe vere. — Ratío 2di elt, quia fi Cmm., ambz effent falfe, à fortiori falfze ef- J fjj fent earum fubalternantes, & confe- «;j quenter etiam due contradi&oris ef- Iæïmh fent fal(z. E.G. Sifalfum eft: ZAli- i g i quis bomo eft dotus , & fimül falfum eft: t m len Alzquzs bomo non.eft dotius , tunc etiam cel]"usutr . falfum eft:. Omnis bomo eft dottus , & ali- n y quis bomo non eft. dotius , qua fünt cone WUM tradictoris. Regule fubalternarum funt fequentes z E !l ) Tf 142. Regula l. Ex veritate fubalter- Qontrd z mantis fequitur Jemper seritas fubalternate. od eft. Ex veritate Propofitionis uni« Jyer verfalis fequitur fsmper, feuin omni materia veritas Propofitionis particu- lu laris. ummo i Ratio cft, quia quod eft univer- . faliter verum , eft etiam partxculan- hag '"ter verum; Nam ex eo , quod omnis bomo.fit ammal bene fequitur, quód Wt etiam Petrus üt animal, utpote con- (/&! tentus füb termino univerfali. fs b 143 Regula M. Ex falfitate fulal- dm,, ternantis non fequitur femper ( Scil.in ma. (s teria contingenti) falfitas fubalternatæ. Ratio 168 68 o5 Ratio eft, quiapredicatum contingens uni conveniens, non neceffarió con- Wh venit omnibus. Sic ex falfitate hujus fuübalternantis : Omnis bomo eft-do&tus , N ( 0 f non fequitur falfitas hujus fubalterna- te . aliquis bomo eft. doCtus. gloni 144. Regula Ml. Ex falfitate fubal-. risttà ternate fequitur femper , h. e. inomni ma- i teria, falftas fubalternantis. . Ratio eft, DI quia aliàós idem effet, & non effet ; g;? at Nam fi hec eft falfa: J4liquis bomo eft ss E Lajis ,tunc ideó eft falía , quia nullus d omninó homo eft lapis, confequenter i nec Petrus eft lapis. Deinde fi hec datim non effet falfa : Omnis bomo efi lapis, f dy tunc ideó , quiaaliquis homo eftlapis; tinyd ponamus, quód fitPetrus, ergoidem T Petrus effet lapis, & non effet. Á 145. Regula IV. . Exveritate fubal- biniri ternata non fequitur femper ( Scil. in ma- i M teria contingenti ) verítas fabalternantis, 'flü&ïiümï Ratio eft , quia predicatum contingens, Atn, uni conveniens , non neceffarió con wiütiby venit omnibus; Sic ex eo, quód Pe- LT trus fit doctus, non fequitur, quàd L ! emnis bomo fit doGtus. Sn IIII N :9$ (5288 169 Catumma $. HI. T f rf q Solvuntur Obje&liones, DBs, L, Contra Regulam r. ä ïgïfut l 146. — H Propofitiones : Omnis , miles eff exercitus , aliquis miles non eft ex- i. ^le I ; ercitus, funt ambz vere, & tamen fünt ij l contradictoriz , ergo. P. A. Ifte: Om. "i ! mis bomo eft animal. vationale , aliquis bomo A T i d ^mon ef?. animal rationale. fünt contradi- fil '&oriz, ergó & ille: Omnis miles &c, ^f g. N. 2. p. A. Scilicet illas propofi- la )u o ] N l4 ] tiones effe contradictorias; quia non . /! habent idem fuübje&um: Nam miles in I rima Propofitione fumitur colle&tivé , TO U & fenfus eft: Omnis miles colle&ivé ", fumptus eff exercitus: In altera vero im* fumitur particulariter , & fenfus eft z It* aliquis miles feorfim fumptus non eft ex- w ercitus, Ad P. N. C. Dif». eft, quia n/ pofteriores Propofitioneshabentidem 4 fubje&um ; Terminus enim 'omnis bo- um mo-fumitur diffributivé , ità ut fenfus fite qa-Omnes & finguli bomines funt. animalia l fgquiïw. vationalia, ] H Inft. : E 170 43 o És n Inft, l. Quando dicitur : Omnis bomo eft vatienalis , terminus omnis bomo quii ii fümitür etiam colletivà, quia rationa- litas ineft omnibus hominibus etiam i i fimul fumptis , ergó nulla Dif». R. D. i A. famitur collettivà fanul & dif?ributive h i j C. collettio? tantum. N. À & C, Ut ter- mini in utraque Propofitione fuman- u w tur in eadem fuppofitione, fufficit, ut — in prima terminus omnis Homo fumatur M J univerfaliter diftributivé. At in bac r Propofitione : Omnis miles eff exercitus, n Wf terminus ommis miles fumitur tantüm colle&ivé , alioquin Propofitio non EU ii éfTet vera, fed falfa, Inft. II. Ifte Propofitiones : Zi- f f Yl quis oculus eft nece[farius ad videndum, md- lus oculus eft nece|Jarius ad videndum , fant. tui; contradi&orie , & tamen fimul vera , lll ergo R. N. 1. p. A. Scil. effe contra-;igi:ïo,qu di&orias; Nam una fumitur in fenfü ni confufo , feu pro oculo indeterminat?, al- i tera autem pro /ingulisfeorfim & deter- N minaté ; Unde non-bàbent idem fubje- nj &um; quia non efteadem fuppofitio: r t effe ii ,Hipc Propofitiones allate poffun imu [ ibcooe 171 j D l , djc m fimul ver $, fi nimirüm fenfusfit: Af;- J n u r,: quis oculus indeterminaté eff nece[Jarius ad idendum , & nullus oculus determina- li NT té e. necefJarius ad . videndum, Poffunt etiam fimul effe falfe, fi fenfus fit: "liquis oculus determinaté ef? nece[Jarius ii ad videndum , & nullus oculus indetermi- Qpoi naté ef? nece[Jarius ad videndum. Infuper IN | iil unapoteft efTe vera, & altera falfa, fi fenfus fit : INulius oculus determinate eff butv mece[Jarius ad oidendum , aliquis eculus de- terminaté ef? nece[Jarius ad videndum. j lUi 147. Obs. 1I, Contra eandem. Hae IT ETO in Propofitiones: Petrus eff deftus, mom Santtus ,. Petrus non eft. do&tus, mon San- 'nof Gus, funt contradictorie ; Atqui am- be poffunt effe fal(ie; Si nimirum Pe- trus fit doctus fimul, & fan&us , ergo. &i R. D. M. Sunt contradictoriz , fi ne- UT NI gatio, quz prafigitur copule , in fe- x fimit cunda afficiat duo predicata colleCtiob at i D fumpta C. fi afficiat utrumque divi/im N. D. etiam m. Atqui poffünt.effe fi- ii "m mul falfe , finegatio illa afficiat duo um eum predicata divifim fumpta C. fi collettive J fumpta N. m. & C. Itaque illaPropo- [ u P fitio : 172 * väöä(O)Saf " fitio: Petrusnon eft dotus, non fanttus , ? i ul poteft vel fic exponi, ut negatio pre- P fixa copule cadat in utrumque pradi- catum divifim , & fenfus fit: Petrusnon i j eft. doBkus ; & non eft fanttus , (cu, quod yzh idemeft; Petrus non. eff dottus , nec fan- £&us ; & tunc non erit contradictoria g n priori Propofitioni: Vel poteft fic ex- n ( poni, utnegatio cadat in utrumque g o predicatum collettivé fumptum , &fen- ii fus fit: Petrus non eft. aliquid dottum , non anttum, & tunc erunt Propofitiones 5gn ia lu contradi&torie , fed illarum una erit vera , altera falfa; Nam fi Petrus fup- tl a ponatur do&tus fimul, & fan&tus, ve- i ra erit hac fecunda : Petrus non eft ali- quid dotum , mon, fan&um. «( Inft. I Saltem he due contradi- f ftojej &orize: Solus Petrus loquitur, folus Pe- 4rus non loquitur , fünt ambze falfe, er- ii Y g lh go. R. N. Supp.. A. quód fint contra- dictoriz , quia una plus dicit, quàm t requiritur, & fufficit ad alteram refel- Yi Wl lendam. Unde contrarie dici debent. li Inft. IL. Saltem. contradi&orie ul . (l n -eruxixthæ duz: Solus Petrus loquit 00n T " 49 (o0)88 173 iL sion folus Petrus loquitur , fed ambz pof- utneg-ä funt effe falfz, ergó. P. m. Si fuppo- g natur, neminem loqui, falía erit pri- It fs ma ; fiquidem Petrus non loquitur : ;än falfa etiam erit fecunda, quia afferit t L Petrum loqui, fed non folum , ergó L COR utraque poterit effe falfa. R. C. M. N. d m..Ad hujus P. admitto Eypothefin , u & C. r.p. Sed N.2 p. ejásque P. Scil. Injte| quód fecunda Propofitio afferat , Pe- liil trum loqui, fed non folum ; Nam hec LUg Propofitios INon .folus Petrus loquitur , [atin g habet hunc fenfum , Falfuneft, folum aíe Petrum loqui ,.& hoc modo non affir- inat Petrum loqui, féd indeterminaté Vi Dinm Tegat vel Petrum loqui, vel folumlo- lh qui. Quareutfiné equivocatione af: feratur contradi&toria hujus Propofi- 2 duæq*. gqyi,'v j tionis: Solus Petrus loguitur, qu: duo m :dicit, Scil. Petrum loqui, & nullum 'alium loqui, alterutrum indeterminas luödü;ïö té negandum eft per hanc Propofitio- i d nem disjun&ivam: Pel Peirus nonloqui- ( tur , vel aliquis alius etiam loquitur, u Inft. IIl. Dus contrarie poffunt (Ottts &€ con- ii cfï'e fimul falfe, ergo etiam du i 3 tradi- 174 $ 0588 « tradi&orie. R. N, C. Difj. eft, quia ante 1 cüm contrariz fint amb: umverf'ales, earum una plus dicit, quàm requiritur f pIU n wd f / adalteram refellendam ; adeóque ra- il pl tione hujus exceffüs ambz poffunt ef- fe falfz. Sed una contradi&ctoriarum f a] il t præc:lsä tantum dicit, quantum requi- ritur ad alteram refellendam ; & hinc f neceffe eft, unam effe veram , alteram n jf falfam. Inft. IV. Harum Propofitionum: t BM INullus bomo eft dottus , unus tantüm bomo eft doftus, una tantum przcisé dicit, Iadla( Atf quantum requiritur ad alteram refel lendam, & tamen ambe funt. falfz, :'u lt »N ü ergoó R. N. 1. p. A. Quód una harum um-aï M precisé tantum dicat , quantum requi- ! ritur, & füfficit ad alteram refellen- ]ü ! iU jl Vf dam; Hec enim: Unus tantim bomo eft sl doftus , dicit plus propter particulam Q tantim ; quia ad priorem refellendam fufficeret dicere :- Saltem unus bomo efz lN þgt dotlus , que vera eft. N W 148. Obs. Contra Regulam z. Dus contrariz poffunt efTe fimul falfze,Scil. [Ubdj lo inmateriacontingenti , ergó etiam fi- mul L $ (9o9)895 17f :' D'fP Ü mul vere. R. N. C..Djfp. eft , quia cüm du contrarige fint ambe univerfales, una ls earum plus dicit, quàm requiritur ad 1 din refellendamalteram , & rationehujus Ul exceffüs poffuünt ambz efTe falfze ; Ne- " nl H que ex falfitate cantrariarum fequitur ) quamüf falfitas contradi&ctoriarum : Econtra n veró ex Veritate contrariarum feque- ag retur vecitas contradictoriarum. Inft. Ex eo, quód duecontrarie Pt poffunt effe fimul falfe , Scil. in ma- Mu i teria contingenti, non fequitur, duas contradictorias poffe effe fimul falfas 5 ) prai ( dl ergó etiam ex eo, quód duz contra- 1b ( rie poffent effe fimul verz,nonfeque- t retur, duas contradi&torias poffe effe fimul veras. R. N. C. Difp. eft , quia um Jeutr ex falfitate fubalternantium , in mate- T] ria contingenti, non fequitur falfitas yi ] Y n [ Ut " fubalternatarum; NNam. predicatum contingens, non conveniens omni- a Ts bus, poteft faltem uni aut alteri cone venire: fed ex veritate. fubalternan. J i M tium fequitur in omni materia veritas fübalternatarum, quia aliàs idem effet, lïmwïfï:'; [ &noneílet; Et predicatum omnibus q H 4 conve- n6 — 38(o288 li conveniens, étiam uni & alteri con- ;gnäl'l venit, cüm aliquis, feu particulare con- ígi ! tineatur in omni, feuuniverfali, h! '249. Obs. Contra Regulam 5. Ex j [ QU €o, quoddus fübcontrarie fint verz; non-fequitur, duas contradiCtorias V l offe effe veras; ergó etiam ex eo , m j quoód duz fübcontrarie poffent effe falfe, non fequeretur duas contradi- [ j G&orias poffe effe falfas. R. N. C. Difp. eft, quiaex veritate fubalternatarurmi fiï;fmxt jn materia contingenti non fequitur hn veritas fubalternantium ; Cüm predi- t i. catum. contingens ,. uni conveniens ; non necéffarió conveniat omnibus : sgi Sed ex falfitate fubalternatarum fe- i quitur falfitas fübalternantium in om- D ni materia ; quia aliàs idem efTet, & 4| non effet; Nam fi hec eftfalfa: aliquis vt bomo efi lapis , tunc ideoó , quia nullus atv homo eft lapis, confequenter necPe- titj trus; Deinde fi hec non effet falfa : t ! Omnis bomo eft lapis , tunc ideó , quia Qs omnis omninó homo eft lapis, confe- W T quenter & Petrus; ergó idem homo [ effet lapis, & non ?fïec lapis. 159. N $9(o»8mx 177 Vil 150. Q. Ancuivis Propofitioni feu M&; iryi affignari poffit füz contradi&toría. — y; Affirmativé; Etquidem facillimé; ob. ial fervatà hác Regulà generali: Cujvis Oil Propofitioni perfe&té contradicitur per boc , 4 Qub quàd particula non neganter accepta prafi- ( eins gatur toti Propofitioni, Sic huic Propo- TUj2 N fitioni: Omnis bomo efl rifibilis , perfe&tà Ti du contradicis hoc modo : INon omuis bo- disl t mo eft vifibilis: Ytem ifti : t Petrus , & t ii Paulus funt Apoftoli , hoc modo : Non & Pt n Petrus, C? Paulus funt 4poftoli ; Et fic tim (s dereliquis. Hec Regula quidem fe- ,U o Qenit u curiffima eft , quia tamen compofitis Propofitionis etiam aliá viá contradici bdemit poteít, ac folet; fpecialem, cuivis Fermata contradicendi, methodum fubjicimus. ]s nt t. Propofitioni copulatiue ,. per eceli particulam et connexe , quiacquiva- il i let univeríali affirmativze, contradi- u citur per disjunttivam negativam , & con- n ' trà ; Connexe veró per particulam HeCy tl A quia equivalet univerfali negative , TA contradicitur per disjunttivam.: affrma- u [ iivam , & contyà. Sichuic copulative: fl Ei Petrus curit, & Paulus ambulat ,hoc j modo 178 43 (o) 986 modo contradices: Vel Petrus non cur- T vit, vel Paulus non aribulats lfti veró: Hnale" Wi INec Petrus currit , mec Paulus ambulat , hoc modo: Zel Petrus currit, vel Pau- qup ll lus ambulat. Item huic disjunétive : ) Vel Petrus-currit ,| vel. Paulus ambulat , ER hoc modo : .. :Nec Petrus currit, Lfrï ( Inec Pau- 04 lus ambulat. ?. Propofitioni conditionali con- NJ, tradicitur, negando procisé connexionem conditionis, cum conditionato; quod d fit, fi particule // prefigatur T'? non. zi iL Sic ifti Propofitioni: Si fol ef? , dies ef? , eontradices hocmodo : JVon ff fol. eft , du if dies e[L. 4. Propofitioni caufali affirmati- v&, quia exponitur copulativé , con- h sxfe tradicitur per disjunttivam negativam , vel breviüs negando caufalitatem ; quod Atiul fit, fi prefigatur T? non particulis cau- falibus quia , ideb. Sic ifti Propofitio- ni: quia fol et , dies ef., contradices u hoc modo : 7l fol mon eft , 'oel dies non eft , 'vel dies non ideb ef?. , quia f&l eft ; vel brgyiüs fic: Non quia j»l eft , dies eff. Mi [ * 4. Ex- j $ (o)885 179 ID m» l 4. Exponibilibus 'affrmativis , quia equivalent copulativis, contradicitur Tugy (wml? per disjunttivas: negativas 5 Exponibilibus veró negatiois. , quia &quivalent dis: lIC 'üün jun&ivis, per capulativas affirmativas cons Pmu; " tradlcxtur Sic ifti : Petrus quá : Mufi- TM cus cantat,, contradices hoc modo: z Petrus non. eft Muficus , *vel. mom cantat: , d vel. fi cantat , mon ideà cantat , quiaeft Mu— Wm ficus. Vi . Propofitioni Modali-contradi: diptri citur negando pracise modum, dittum ve- SUJ« ró, fi fuerit univerfale , mutando in 0.101') particulare, & viciffim. Sicifti Pro- pofitioni ; Ormnenm bominem e[fe aninal , (Q4 1 eft nece[fe , contradices hoc modo: ali- OUU quem bominem e[fe animal., non. eft mece[fe, Rn 12 cujus fenfus eft : alzquem bominem non TT effe animnal , eft po[fibibile npti $. IV. i f, Qui4 fit, Ziquipollentia,, quæ eyus zeff"' praxis , upns. . jm [ g co I.. ZEquipollentia Propofm i/j 1jr. DI tionum eft idem Valor, éa- H 6 dem 180 $$ (00958 dem vis, & poteítas duarum Propofi D æem tionum, eodem Prazdicato & fübjecto conítantium, five, eft redu&io oppo- n fitarumPropofitionum ad eundem fen* g füm , ope particule non. T»TPW 152. Dico II. Ejus fraxis eftifta: i w Ti Particula ron preponitur fubje&to con- j tradi&orie , poftponitur fübje&o con- MT trarie, pre - & poftponitur.fuübje&to Hic D fubalterne Propofitionis, juxta ver- ! p füm: Precontradic, po[t contra. pra póft- ii que fübalter..N. G. Oinnis bomo eft ju- [ Wi m 1 ] füus ,. aliquis bomo noneft juftus , funt duze contradi&dtorie; 1rma equivalet 24de ; Eu i dixeris: INon omnis bomo eft juftus ; 2da y. p5 equivalebit rme, fi dicas: INonaliquis i bomo non eft juftus. Item omnis bomo eft - uiyd juftus , nullus bomo ef? jufius , funt duse T contrarie; 1ma equivalet 2de , fi di- Yil xeris: Omnis bomo non eft juftus ;; ada I qii equivalebit rma , fi dicas: nullus bomo Eu non eft juftus, Omnis bomo eft juftus , ali- ts quis bomo eft juftus , fant duze fubalter- wl ne; wmaequivalet 2de , fi dixeris :non s etmmnis bomo ncn eft juftus; 2dasquivale« Euf bit 1me , fi dicas : mon aliquis bomo mon " lin &t jufus, 153. WT L 88 (o589 181 lutg) Itl 155. Dico III. U/us hujus Re- ts gule eít, fi oblata tibi fit Propofitio , du&'a h habens negationem praepofitam , cujus madamü L vis tibi ignota eft, deme negationem prepofitam, & quareillius conitradi- J jj &oriam ; Nam huic equivalebit cum rj illa negatione prepofita. Mu Sithec, E. G. Non aliquis bomo mon eft. dottus, f G- M bi hzc Propofitio obfcura eft, deme Dr j primam negationem ,' & remanebit " dituy Ümi n hec: Zliquis bomo non efl deus 5 jam quere hujus contradictoriam , quz eft; omnis bomo eft doftus , & habes in- [ tentum. Et fic dereiiquis, fjl rf4. Coll l. Subcontrarias non d) poffe reddi «quipollentes, Rautio eft, DO quiaà particula non, nec ante, nec poft; f"f'"ïl t, nec ante, & pof? fübje&um fimul pofi- VT ta illas equipollentes reddit; Nonan- TE te , quia negatio ante fubje&tum pofi- i rcaw. ta mutat qualitatem , in qua fubcon- trariz non diffident; 2. non foft , quia poft fubjectum affirmative addita red- dit Propofitiones plané fynonimas , eti- h,fïüh ) Zdij am quoad voces; adeóque non equi- ii : m poft fübjectum gdäfcnte:: addita aute 7 nega- 182 MtS ( o5 85 negative, conjungit tinepté duplicem negationem, E. G. Zfiquis bomo non non MD z eft juftus. 3. INon.ante, C poft fünul , quia addita ante, & poft fubje&um . fimili- a t E jl ter mutat quantitatem. J .,1$5. Coll. IL. Przedi&tas regulas dv de equipollentia tenere etiam in Propo- W "o fitionibus compofitis , & Modalibus , li- cét earum praxis fit difficilior, prafer- n IH ) ( tim "Tyronibus, In Modalibus cenfetur negatio preponi, fi addatur. modo , . & ; Di A ) poflponi, 11 addatur ditto HinciftaPro- pofitio; Hominem e[Je animal , eft neceffe, jj, K fit . equipollens contradi&torie fuz, aUM quz eft i(ta:- Hominem non effe animal , at eft po[fibile, fà dicas : Homtnem effe ani- N mal, non e[l nece[Je. 2. Contrarie fuc, d quz eft ifta : Hoiminem e[fe animal , eft li impo[fibile , fi dicas: Hominem non e[Je ani- B mal, eft nece[Je.. 3. Sue fübalternz, quze lp eftifta: Hominem e[Je animal , eft pe[Fibile, lii,t fi dicas : Vnye Homninem n efe animal , tu0f g/i nece[Je. IN ; 5. 'V. Ti -— hn ofuplex Ft con'ver fio. (á,i Qm' 65 qu 156. $ 09285 183 Itl 1 156. Icol. Conver[io eft totius ejus- !f j/ A . démque fubjecti in totum JPWH idémque predicatum , manente eádem JJ s b Fit eo qualitate., illativa mutatio fine, tum, ut fyllogismus imperfe&us reli T j faciliüs reducatur ad perfectum , tum, A n ut veritas n conver/alatens in converten- t MML Dicitur autem t& magis eluceícat. li v Con'verfa illa Propofitio, qu& conver- T VU titur; Cenvertens, inquam fit conver- j RU & fio, Dixi: totius ejusdémque '&c. : quia ] H.Eh nulla debet accedere variatio fuppofi- 04, tc tionis reftrictionis , alteriusve affe- J &ionis , quá vel termini vel fignifi- bt catio copule mutetur Hss 157. Dico ll. Converfo triplex Cs eft: Simplex , per accidens , & per contra- IT ofitionem. Szmplex eft ea, in qua re- r manet eadem qualitss, & quantitas fib Propofitionis, E. G. Nullus bomo eft VTA Lapis, ergà nullus Lapis eff bomo. Per du accidens eft ea, in qua mutatur quan- titas , & fervatur qual»tas V.G, Om- mis bomo eft vivens , ergó aliquod vivens eft bomo. Per. Contmpof (ionem eft.ea, in f qua , fervatà eádem quanutate, ter- mini 184 $ (02809 mini finiti fiunt infiniti per particu- " Qua j fM lam non ipfis fubftantivis , nonautem fignis, aut copule prefixam ; E. G. d Id Omnis bomo eft- animal , ergó omnenon-ani- «t hl hi mal-eft non - bomo. Regulæ consserfionum continentur his ver(íibus: AUL : IH at Simpliciter fEcI , convertiturEv À per acci; AÍtO per contra:. Sic fit converfiotota. ] j Ubinotande funttresille voces &E.cI ht ( EvA, A2O in quibus litera A de- gt hn notat univerfalem affirmativam, lite- A0T litera I ra E univerfalem negativam id, particularem affirmativam litera O hi particularem negativam , juxta alia i duo Hexametra: lt "Afferit. À ,negat E. , fed univerfaliter ambe; Qd "A [ferit 1,negat O, fedparticulariter ambo. t 158 Obs. I Hec Propofitio : i ANullus pifcis eft in flumine , non poteft tf converti hmphczter, ergó Propofitio ts univerfalis negativa non poteft con- Pgu, verti fxmphcner P. A. Si poffet. &c. vt n ergo fic : Nullum flumen eft in ptfce , at- A qui hoc non, ergo R, N. A,& feq.P. fl Quia prædlcatum allatze Propofitionis friti non eft 7) flumen , fed T exiflens influ- lgt 1. ää-ä( o)5€9 18 ris,nonr; mine : Quare fenfus allate Propofitio- nis eft : Nulluspifcis eft exiftens in flumine , æüm& Tl ideóque fic debet converti: ergà nul- lum exiftens in flumine eft pifcis. lt y Inft, L. 7? exiftens non eft in Pro- m pofitione ante converfionem , ergó ü!mEVA?; nec debet addi in ipfà converfione, R. [ D. A.Non eft ante converfionem ex- IT hn piicità C, A implicité N. Ilud eft expli- cit in Propofitione, quod in ea eft, Yi quantum ad fonum : illud imgliciti, quod ii in ea eft, quantum ad fenfum. ifd, Inft. II, In hac Propofitione : R, x Homo eft animal , ly ef. non figniflcat , £t exiflens, ergo nec in priori. R. N. niorts C. Difp. eft , quiahzc eft in materiane- .W:ï ceíffaria , prior autem eít in materia . ht g contingenti. "NU 159. O bs.TIl. Propofitio unfvef- p falis negativa eft hec : Nullum animal yn u €ff genus, atqui hec non poteft con- verü fimpliciter, ergo. P, m. Ex ve- dl TE 1 ra mutaretur in falfam, fiquidem fal- Mi H ! fa eft hec Propofitio: Nwllum genus eft animal , ergó R. D. A. P. Ex veramu- pl taretur in falfam, fi non maneteadem ll FXW'»' , vis, T 4$ ( 0280 ;Idöa vis, & fignificatio hujus termini ant- mal. C. fi maneat eadcn. N. illa Propo- Jl fitio : Nullum animal eff genus, nonmu- E l tabiturin falfam, fi in utraque Propo- i fitionetantüm pro fingulis five fpecie- q bus, five Individuis feorfim fumatur U' ! "ls terminus animal.: $i autem mutetur [: ejus (ignificatio , mirum non eft, (1£i- ]i : at falfa. Itaque fenfus di&te Propoti- »Hll'h tionis eft ; Nullum . animal, five in fpe- p il cie, five in Individuo eft genus , quod ve- p J U ul rum eít4 & fic re&é convertitur: er- i gà nullum genus efl animal , five in [pecie , a fve in Individuo. Y wf Inft. L. Hec . Propofitio univer- i, n falis negativa: Nullus bomo eft. Pbilofa- nf f phus ; non poteft convertifimpliciter, [ ergo. P. A, Si poffet.&c. ergó fic: ergó lf nullus Pbilofopbus eft bomo , fed hoc di- n cinon poteít; quia aliàs effet aliquis n LUR Philofophus, qui non :effet homo , l ol quod falfum eft , ergo. R. D. P. M. LE Ergoó fic: ergbnullus&c. & hec Propo- n fitio effet falía, ficuti ejus converfa C. d & effet vera N. vel fubd. 'ex bypotheft DAH tis C. vexfit:atis Propofxcionis' praeceden m« ab[o- " $48 (o? 85 187 lt t .:Z:« abfolui , & in fe N. nimirüm fi hec Pro- EEN Bu pofitio: ANullus bomo eft Pbilofopbus , ef- fet vera, ediam vera effet hec: JNul- Utqu ls i lus Philofopbus eft-bomo ; cujus fenfus eft, quód hec duo predicata : bowo n & Philofopbus nunquam reperiantur con- La jun&a inter fe in rerum natura. "und Inft. IL . Saltem hec Propofitio isie? univerfalis negativa : INullus cecus fit amj, p naturaliter viden; , non poteft conver- d Ti ti (impliciter , quia deberetita conver- ti: ergó nullus videns fit naturaliter cecus , ni, hi ergo, R. N A. ejásque P. Nam di&a Propofitio debet ita converti: ergó nul- lus , fiens naturaliter videns , eft cecus. W"ro'po.':];g Cüm fenfus prioris fit: INullus cecuseft Wi fiens naturaliter vidcns. 160. Obs. III. ii Hac: Propofitio i, H univerfalis affirmativa: Omnis equus eft lii j Eïi binnibilis , poteft converti fimpliciter, n di hoc modo: ergó omne binnibile eft equus, Q n ergoó falfa eft regula dicens , Propofi- t &hM tionem univerfalem affirmativam pof fe converti tantüm per accidens, R. " C?W D. A. Poteft hoc modo converti , vi 1 d- : ma;fariæ C. vi forme N. Propofitio all ta 1$8 8 (o)85 ta eft quidem bona v materie , quia n termini Propofitionis funt termini re- fiii ciproci, quorumunus tam laté patet, i ac alter, fed fi in alia materia fiat con- .fJ tha verfio, non erit legitima. Sic non sp Wna! valet: Omne animal eft corpus , ergó omne corpus e1. animal &c. Ratio eft , quia E predicatum Propofitionis afhrmativee AJM ( fümitur particulariter ; Unde fi con- ul verteretur fimpliciter Propofitio uni- guimi H verfalis affirmativa, mutaretur fuppo- ! il fitio terminorum 8l Inft. Propofitio univerfalis affir- mativa ne quidem converti poteft per &ccidens ,. t patet.in hac Propoüuo- as ne: Omnis Philofopbus ef? boino , ergo. P. A. Si poffet converti &c. ergó bona [i elfet hec. converfio : ergà aliquis bomo li eft Pbilofopbus , atqui hec non eftbona, TOf j ergó. P, m. Illaconverfio non eftbona, , d in qua poteft effe vera prima propofi- u ] tio , & fecunda falfa, atqui inillacon- hR ;. verfione poteft effe vera prima propo: [X N ä fitio, & fecunda falía , ergo. P. m, l: x Vera eft neceffario illa propofitio: Om- nis Pbilofopbus eft bomo , ila fecun- Qs da; faiu ;ääv(e)äüi 189 hi ! Ils da: aliquis bomo eft. Philofophus , poteft effe falía, fi nimirüm ;nullus Philofo- tf h Mi phus exiftat, ergó. R. D M. P. 1. Do- na eflet hec converfio &c: fi T? eff in n Slf: Ts tj utraque propofitione. fit mera copula | I'MH.; C. fi in una fit meracopula , & in altera non fit, N. D.etiam m. eodem modo, hi i Utf Obftrvandum eft itaque in omrii conver- fione, ut 7? el in utraque propofitio- d litigs ne eundem fenfum habeat; Unde fiin prima illa propofitione 75 e? prafcin- dit ab exiftentia, ut fenfus fit: Omnis unin'gr"« l Philofopbus , five exiflens, ftve po[fiilis:, eft bomo , [ive exifTens , froe po[fibilis ; cunc idem fenfus fervari debet in fecunda: "dliquis bomo , fice exiftens , five po[fibilis, UE i n lis. eft Pbilofopbus , five exiftens , five po[fibi. TOE Et fic utriusque Propofitionis ca- dem erit veritas, cüm ambe& fint necef- Q faris. $i veró fecunda fenfüus fit ; A[i- yituyt quis bomo exiflit Pbilofüpbus. bona tunc It non erit converfio , & fecunda Pro- r pofitio filfa effe poterit, cüm prima m verafit. Eadem valet refponfio adfe- tl quentes propofitiones : Omne currens TT eft animal , omnis peccans eft creatura , om- ts I90 $99 0089 ii nis demonfirans eft rationalis ,omnis Petrus T eft bomo. &c. 161. Obs. IV. Hec propoütxo "u j WI partlcularls affirmativa : -Aliquis fenex fuit juvenis , non poteft converti fim- fttd r pliciter, ergó falfa eft regula, quz di- cit, particularem affirmativam con- AUMT d vertl poffe fimpliciter. P. A. Si poffet &c. ergó fic: ergó aliquis jwvenis fuit fc- ji hi ex, quod falfum eft, ergo R. N. A n & ejus P. fed fic convertenda eft i 4 aliquis , olim juvenis , wunc eft fenex , vel aliquis preteritus ywvenis eft fenex , vel ali- nümpl quis bomo , - quà fuit juvenis,, nunc efl [enex. sl KRatio eft, quia in hac propofitione:s | Alzquzsfenex fuit juvenis, verbum fuit p i T non eft puré copulativum , fed gerit vi- ces partis alicujus pradicati , fignificat o ET enim eff preteritus, & vox preteritus eft pars predicati ; Hinc fic refolve di- D &am propofitionem: aliquis fénex ef? bo- [v qno ,. qui fuit jucenis , & tunc bené fic T convertes: aliquis bomo , qui fuit juve- j nis , efl fenex Eodem modo conver- iM te fequentes: 4liquis bomo ef? mortuus , hr aliqua Domus eff everfa , dicendo ; ergó ali- Bd/ f/;, ia * $2 (0288$ 191 Wi:,mgp "æ : Zzliquod mortuum ef? prateritus bomo, ergà aliquod everfum eft praterita Domus. Item Hæc nl iftas Propofitiones : Nullus. puer- fuit H A:*yiïfj ' fenex , nullus fenex erit puer , nemp$ fic T 'convertendo ; JNullus preteritus . fenex qfägula, D eft puer , nullus futurus puer eft fenex. Ad- M de & iftam: Nullus fenex poteft fieri pu- NT er, dicendo: nullus potens fieri puer eft Bd jfenex. u Inft. Saltem ifta propofitio: Zli- qua fbecies eft bomo , item hec : aliquod m'ecregc'i i 1 Jubftanticum eft bomo ,-on poffuntcon- verti fimpliciter , ergó. R. N. A. Pri- mf ma fic convertitur: botmoe eft aliqua fpe- n cies &9c. Secunda fie : Homo eft aliquod vinj fubftantioum 5 INon autem: aliquis bomo H lil eft [becies &c, quia aliàs in prima pro- MW " pofitione bomo fumeretur fmpliciter , in fecunda materialiter 5; in convertente I pwrm:x: j autem utriusque per/onaliter, iga;.r?nerfï 162. Coll. I. Propofitio fingula- tcl ris füuamin converfione fingularitatem retinet, fi predicatum ejus fit fipgu- lare, fi fecüs convertitur in particu- mUdO »,: nl larem ; Hinc ifta propofitio : Simon i Bar Jona eft Divus Petrus, fic conver- titur : 192 999 (o) 860 9 tic titur: Divus Petrus eft Simon Bar. Sfona. Hec veró : Divus Petrus eft dpoftolus, « « m fic convertitur : z/liquis Jdpofiolus eft s JDivus Petrus. 163. Coll. II. Predictas regulas g i. etiam tenere in compofitis & Modalibus propofitionibus, cum hac tamen ob- gj fervatione , quód modales , qu& con- verti poffünt , tantüm convertantur u ex parte ditti,.modo manente invaria- to, fic ifta modalis: bominem e[Je animal, TT eft nece[Je , quia eft zequivalenter uni- verfalis dedifio, convertitur peracci- dens hoc modo: aliquod animal e[Je bo- minem , eft nece[fe , & per contrapofi- tionem hoc modo: Non animal. e[Je non w ) bominem ,. e[fe nece[Je. Dixi: que conver- WU ti poffJunt ; aliquee enim. Modales plané non poffunt converti: 1. quando in ;: i v 5& modo impo[fibili non eftmutua extremo- ^ i "i ; ! «p rum repugnantia. 2. quando in rodo DLT contingenti non eft mutua contingentia. pj 3. quando in modo nece[Jario non eft mu- Lt tua neceffaria connexio, Ratio autem jüna cur non poffit fieri converfio in pre- di&is circumftantiis , eft, quia con- Vvel- D " u .333(0)8-9! 193 Ht ? [ verfio unicé fundatur in connexione, ""fff*rgä autnon -connexione mutua extre- is, AW:»'; morum ; Et hinc nequeunt converti fequentes :Omne animal e[Je bominem , eft d impoj]ibile : Aliquem bominem e[fe Logicum, T eft. contingens.. Omnem Logicum e[fe bomi- i n nem , eft nece[fe. ATU QTE ktt m . ,i:«! PARS TER T1A i K Wubntn INSTITUTIONUM DIALECTI. BEN CARUM, j h De v ' m )M Iis, quz ad tertiám mentis opera« n donem fpectant. [ dhp b qumw Huc pertinet agere. Y dequidditate &2 divi- i BXIUD' Jione difcurfás 5 ac. principüis intrinfecis Ti Jyllogifmi categorici, 2. De ejusdem tontn V principiis extrinfecis 3. de fyllogifmis t noncategoricis , eorum regulis , 9 imperf ' fe&torum induttione. Atj T I CA- 194 æ&o)w | tndito: ss PAFE " Brons uint ; $ : De U ]i at uidditate , &9 divifione difcurfüs , - Yis d - &c principiis intrinfecis fyllooifmi dym categorici. m ia ii EIRY )uid , &5 q"üo—tüplle.*x. fit difcurfüs. co l. Difcurfus , feuargumen- z Dini 364. DI taiio eft oratio,in qua unum ml ex alio infertur. 'Yria in omni dif- lmo, ( curfu fpe&anda funt:; r,ld, ex quo u i Ql aliquid infertur; quod vocatur antece- dens::2. Id, quod infertur ex alio ; Mthor quod vocatur confequens.. 3. Connexio uf m ejus, quodinfertur, cum eo, ex quo u infertur;. Et vocatur confzquentia. Ubi A benénotandum, aliud eífe con/equens, LU aliud. confequentiam , Confequens ett Pro- & t W pofito illa, que ex alia deducitur , vel qua proponitur, tanquam exalia Wt w dedu&ta, per particulam ülativam er- äimngui gb; Con[equentia autem eftipfa confie- Vr i V.G. iif .ïd'o illi & qs pro poüti?nis cum alia; Cum 98 (o ) 88 195 | Cüm dico: "Petrus eft bomo, ergó eft ani- mal rationale; Confequens eft hasc propo- fitio: Petrus eff animal. rationale! Confe- li quentia autem eft connexio hujus pro- jin pofitionis cum priore, in eo confiftens, quód prima vera effe non poffit, quin ifta etiam fit vera, Unde contingit fpe, utconfequens verum fit, falfatamen, confequentia, & viciffim co :[ifm::[w nfequens falfums bona tamen confequentia. NG 1 dl« lfilu'g'ï cam: Petrus eft fubflantia , ergo eft bomoy Nl verum e(tconfequens ; quia re ipsá Petrus (t] ( eft homo , fed fal/a confequentias quia u I nonideó Petrus efthomo, quia eft füb- ftaitia: Cüm alioquin omnis fuübftan- D! h tia effet homo. $i autem dicam: . Pe- (nnhe trus ef; marmor , evgoó eff lapis, falfum PMSS; j erit confequens , ut falfum eft antecedens, bona tamen erit confequentia, quia non poteft Petrus effemarmor, quin fitla- pis, & lapis re ipsá effet, fieffetmar- fonvi InOr, Porrà confequentia femper eft vel qu vera, velfalfa; bona , vel mala , nec diftinguitur unquam, fed conceditur, aut negatur. Concedere autem confequen- j tiam eft fateri , confequens fequi, feu 2 deduci 195 $2Coo 28 deduci ex antecedente ; ANegare verb EQL ) j ffa'fW confequentiam eft negere, confequens bené deduci ex antecedente. dirim g 165. Dico lI Difcurfus dividitur " | & n 1. In formalem 6 virtualem; . Virtuális eft i actus fimplex, veritatem unam n alia igliog ] attingens, & cognofcens, ütdum di- ) : 1 LU co: JDeus eft. fummà amandus, quia fum- inai Formalis eft ,. quicon- mum bonum 6j E ftat pluribus a&ibus realiter inter fe diftin&is, quorum unusex alio fequi- qu gomo tur3 E. G, Nullus fur impenitens poteft inrd fperare falutem , atqui onmts ditatus ex bo- H ; d 7l $ alienis, mec volens ea reflituere , eft fur & impenitens, ergó mullus ditatus ex bomis sj ) alienis , iec volens ea reflituere, poteft. [pe- 2. In verum & falfum : 'e- t rare falatem- Y rusileeft, in quo verum eft antece- dens, verum confequens, & legitima hr E confequentia: Palfus, in quo horum aliquod falfum eft, fi antecedens & lt ] u l Àl d confequens falfa fint, dicitur argu- mentatio falfa ratione materie ; Si con- Y fequentia fola. dicitur falta ratione for- me tantüm ; fi hec omnia falfa (int, di- fi f citur falfa ratione materie 69 forme fi- LUH imnui. ; $68 (9»80 197 ; N(gm mul, 5. In neceffarium , contingentem : & ? (s impo[fibilem: INece[Jarius eft , in quo ne- a ceflarium eftantecedens, neceíTarium Vj confequens, & neceffaria confequen- ^; lii tia: Contingens eft, in quo horum ali- Ut quid eft contingens: impoffihilis,in quo DI aliquid impoffibile, 4. n difcurfum à "J«'U ) f(,m jrieri , & à pofleriori: A prieri eft , quan- d qir O in antecedente continetur caufía jtt a ] confequentis , E. G. Petruseft rationa- ttd l l lis, ergoó eff rifibilis : Rationalitas enim li h / aliquo modo eft caufa rifibilitatis. .A pofteriori eft, quando in antecedente ponitur effe&us , & in confequente caufa, E. G. Petrus eft rifibilis , ergo of u rationdlis ; Rifibilitas enim eft effe&tus rationalitatis; - i j d 166. Dico IIL, Difcurfus ulteriüs &l Y dividitur in fyllogifinum , entbyymema, in- i duttionem , exemplum , dilemma,, & foriten. ] : EI Syllogifmus eft Oratio , in qua quibusdam d.Cl"l [ pofitis , aliud quiddam ab dis, que- pofita X Jünt, mece[Jarió. accidit , eb quàd bec fint. It a! Ità Zfrifi. 1, 1, Priorc. 1. Dicitur r. Ora- tio, quod eftgenus, 2. I« qua quibusdam ii 0l Em pofitis ; h. e, duabus premiffis, ut fcil. 3 habea- l I98 ää(oï)æ habeatur difcur(us formalis, 3. Aitid «ï,w,:nwä g jil quiddam ab iüis, que pofita funt , fcil. con- clufio, qui dicitur aliu, quia habet g obje&tum faltem ratione noftr diftin- PT &um 5 . cüm .non probemus idem qqus qiit omnino de fe ipfo. . 4. JVece[Jario accidit, gb & qubd bec fint ," l. e, neceffarió fequi- tur vi forme , fíeu neceflitate confe- L 'v'?;l quentie. Entbymema eít fyllogifmus r,',lï.'.'äi n imperfe&us , in quo ex uaa tantüm . ly 2 premiffa infertur conclufio , alterá in inente retentà ; E. G. Omne animal eft J j — fubflantia , ergo omnis bomo eft fubftantia, dini fubintellige : Omnis bomo eft animal 5 t Adeóque ut fit verum Enthymema , reducibile. ad. fyllogifmum categori- Ff cum, debet femper fübintelligi altera yitus; DT Propofitio ; Unde tale non eft, fi di- cis: Omnis bomo efT animal, ergó aliquod m animal ef bomo. Indu&io . eft 4 fingula- vibus ad univer(alia acce[fio. Ità Arift. 1. 1. Top. c. 26. E. G. Petrus eft animal , Paulus eft animal, & fic de reliquis, et- äz l gó omnis bomo efZ animal.— Exemplum ett abuno fingulari ad aliud propter ali- xäyA quam fimilitudinem progreflio: E. G. Otium *2 (o298 195 l]i!. 13, Otium perdidit. Salomonem , ergó te quoqua uT perdet . fi illud fettatus fueris. Dilemma, ] qllllhþ feu J'yllegifinus- cornutus: eft , cujus pars ii prior duo habet membra oppofita , p ex quibus quodcunque refponders "ffdf!»(c.' concefferit, femper adhuc premetur 1lfiriö k altero : E. G. Vel vredis , Chriftum pro te t t moriuum , vel non credis? fi credis, & ta- fl " enen peccas , ingratiffimus es: fi mon credis , It d ánfidelis es , ergó quidguid dicis , te ipfum 0 d condemnas, Sorites eftargumentatio, in J qua plures propofitiones coacervan- ii tur, ità ut de predicato prioris pro« pófitionis femper affirmetur novum [ a, predicatum , donec ultimum predica- Q tum affirmetur de fubje&o prime pro- pofitionis: V. G. Omnis Leo eft animal, )j tf emne animal eft oivens , omne «ivens eft " fqutantia , ergo omm's Leo efi þawmtia; mäï $. 1I, [ Qzæ fit materi a &5 forma ffüqmïï llj d mi categorici. p[OpLï N . Ota. Syllogifmus. categoricus d: eft, qui conítat ineris pros [ -x 67. 4 pofi | 209 48 (o) 85 L gl ni pofitionibus fimplicibus; Principia il- Jius inirinfecafüunt , ex quibus intrinfe- T cé conftituitur ; Hec funt duplicia : gt stl Materialia, feu materia, & Formalia , feu ormas Materia duplex eft, remota , ex qottin gtl qua remoté, & proxima, ex qua pro- ximé fyllogifmus conftituitur. De »mj,ï!, uibus ; n 168. Dico I. Materia remota fyl- p logifini funt termini, proxima veró Pro- st | PO pufitiones ; Ratio eft, quia ex his im- mediaté & proximé, ex illis autem me- eux diaté & remoté, cüm debeant priüs At znn coordinari in propofitiones , confti- tuitur fyllogifmus, Termini fyllogiftici EO funttres, quorüm unus dicitur Majus, lii alter minus exiremum , tertius medium , tittyr, feu terminus medius. Sunt & totidem aitfone propofitiones, Scil- Major , minor , qua ttoem] etiam premifJa, feu antecedens dicuntur, zio] & conclufío, eáque vel direta, vel in- if diretta. Extremum ingenere eft, quod du femel tantüm ponitur in premillis : m | Majus extremum eft, quod vel in pre- ib miffis, vel in conclufione praftantio- LTIity zemlocum qbtinet ; minus exiremum , QUi quod L 48Co) 85 20l I ! ' lg quod minüs preftantem : Préftantio- lo rem locum illud- obtinere dicitur , quod n obtinet locum pradicati , altero obti- n nentelocum fübjecti ; minus preftantem, ) Ils quod obtinet locum fubje&i , altero obtinente locum pradicati, Dixi, vel li, in premiffis ,. vel. in conclufione ; quia in rima figura Majus extremum obtinet Q locum praftantiorem, & minus extre- u) mumminüs preftantem in premiffis ; &l Sed in fecunda & tertia figura Majus LT extremum locum praftantiorem, & mj« t n nus extremum minus praftantem obtinet folàm in conclufione; Cüm in fecmida ] coan 6 fj .y: figura utrumque extremum , in preemif- il fis fubjiciatur,intertia veró utrumque d predicetur, adeóque antecedenter ad' &t conclufionem , nec unum altero pre- r ftantiorem locum obtineat, necunum n prealtero Majus autminus extremum TALT dici poffit, utpote ad quod per con- d clufionem modó debet determinari. quii Medium ,'feu Terminus medius eft , qui L bis ponitur in premifüis. Majo? eft il- p la Propofitio , in qua Majus , minor , five: " V in qua minus extremum ponitur, $ hec 202 $$ (o58€ yím hzec, aut illa primo, five fecundolo- co ponatur, Gonclufio eft illa Propofi- y m jna tioj queex Majori & minoriinfertur; Direttaeft, in qua Majus de minori ex- 1f p tremo, Zndiretta, in qua minus.de Ma- jori extremo concluditur , five dein i ; D j fitlatiüs patens, five non. E, G, Om- nis bomo eft animal , omne animal [l vi- u ] vens, ergo ommnis bomo eft vivens : Termi- (wl (j *150 med nus medius in hoc fyllogifmo eftanimal , quia bis ponitur in premiflis : Extrema 3iont z bomno & vivens ,, quia tantüm femel po- nuntur in premiflis: Majus extremum cel lia p qioens , quia in premiffis predicatur ; eninus extremum bomo , quia fubjicitur. h " siijdt Major eft hec propofitio, licétfecun- do loco pofita: Omne animal efl vivens , i quía in hac ponitur Majus extremum, Scil. vivens : minor hec , licét primolo- PT co pofita. Ormnis bouto eff. animal ; quia n il in hac ponitur minus extremum , Scil. gt ebomo : Gonclufio haec: ergo omnis bomo eft Mün, Lidns €ivens, quia infertur ex Majori & mi- nori; & quidem direta , quia Majus ex- d tremum , Scil vivens concluditur de ftodin Indi- t ul a;inori extremo, q-.fcd eft bomo: fecid L 5920(o00ME 203 m yefta foret, fi ità inferretur: ergo ali- M 1 quod vivens eft bomo , quia fic minus de oj d Majori extremo concluderetur, [2 d 169. Dico Il Forma fyllogi(mi eft apta terminorum & propofitionum i,l li ad inferendam conclufionem difpofi- OAV tio. Difpofitio terminorum vocatur !mlml* Figura, difpofitio propofitionum dici- Vl tur Modus. Figura fyllogiflica eft dif- d Al ofitio medii cum extremis fecundüm Ül n fubje&ionem & predicationem. Tres nigiy funt Figure Zriflotelice : Prima eft; in M m qua medius terminus femel fubjicitur, yadit & femel predicatur * Sécunda eft , in fljiur qua bis predicatur: 7ertia , in qua Pa bis fubjicitur : juxta verfum: ib MTA Sub,pre prima: Jedaltera bispre ; tertiabis [// dra Modus [yllogifticus eft trium propofitio- Q num Ííyllogifini difpofitio fecundüm quanjitatem & qualitatem ; Eft duplex u T Dirsius , cujus conclufro eft directa , T & indiretits , cujus conclufio eft indi- reé&a. Novendecim funt modi Aris jl r J Ti ftotelici : Qui omnes funt diretti ; pre. ter ultimos quinque primg figure ; :RWFX: 6 imper- l 204 8 (92 88 ul d émperfetti omnes,prater quatuor primee r ejusdem figurxz: Et hinc differunt Ce- lantes & Celarent , Dabitis & Darii : Li- qin cét enim fimilibus conftent vocabulis, Celarent tamen & Darii directé , Celan- 26 verb. & Dabiüis indire&té conclu- du in,t dunt. Novendecim illi modi, fingu- li fingulis expreffi voca N bulis , haben- tur in his verfibus, n Ü h Barbara , Celarent , Darii, Ferio; Bar Alipton , At n Celantes , Dabitis, Fapefmo , Fri- A ejomorum. m AT zl Cefare ,. Cameflres , Feflino , Baro- aped co. Dav aptt , Af tjet Felapion , Difamis , Datifi , Bocar- iyrime - do, Ferifon, lii Quzlibet vox habet tres fyllabas , vo- calis prime fignificat Majorem , fe- n ii cunde minorem , tertie conclufio- nem, juxta verfüs: Afferit A &c, In lii il Baralipton & Frifefonorum ultimz fyl- labe nihil fignificant, fed tantüm Ba- t Y E A voca-. Wa yalip &E'y'efmn. Novem prima bula :2 (o) 88 20$ WP" bula fpe&ant ad primam, fequentia if quatuor ad fecundam , reliqua fex ad &DM tertiam figuram. N $. III. i & 44n dentur plures. Figure , quäni Wi h Íres, &5 plures modi, quam N no-vendecim. O 176. N ta. Aliqui preter Figuras l) Fflk Ariftotelicas cum Galeno ad- ftruunt 4quartam , effentialiter diftin- J &am à prima Ariftotelica ; que& exin- de etiam Galenica nuncupatur : Volunt autem eam eíTe, in qua terminus me- li dius predicatur in Majori, & in mino- ri fubjicitur.: Unde & verfuscommu- Iu nes primz Ariftotelice fie mutant: Barbara , Calerent , Dirai , Fireo ; lu W . Baralipton, "i 14 Calentes , Dibatis , Fepafmo , Fre- Áf n tfomorum:. il Alii cum P. Lynceo preter novende- ( cim Modos Ariftotelicos admittunt dn adhuc quinque alios diverfos , conten- n to$ hoc verfu: j Tir« 17 206 $32 (oy85 Terfandros , Falaris , Pelago, Cen- j p [ fauro , &5 Areflor. uU Quorum tres primos ad primam, du- , i os autem poftremos ad fecundam figu- dÀ ram reducunt, Aliicum aliis adhuc i aui] plures. jnepH) 171. Dico I. Tres tantüm dan- j tur figurz , adeóque non datur quartá blatir t e[fentialiter diftin&a à 2rima Ariftoteli- ca. Ratio 1.partis eft: quia tot dan- wint, (s tur figure, quod fieri poffunt diver- f$ combinationes extremorum cum frooí termino medio , atquitantüm tres ejus. 208 modicombinationes fieri poffunt, cüm i. D terminus medius nonnifi vel fübjici & ts 1 predicari, vel bis predicari, vel bis LA fubjici poffit, ergoó. Aatío 2. partis eft: titiof quia Figura prima Ariftotelica , etiam MO juxta adverfarios, eft, in 'qua termi- dtm nus medius in Majori fubjicitur, & in Lj minori predicatur , atqui hoc ctiam hi fit in figura Galenica, ergo. Quarefi- (etming gura Galenica differt tantüm accidenta- Wa liter à prima Axiftotelica, quiatantüm fing, tranfponit premiflas, ponendo mi- norem la 48 (0) 85 207 L norem primo , & Majorem fecundo )Tl loco. Ia *-:172. Dico 1I. Non dantur plu- if res, quàm novendecim modi Ariíto- n lii telici, Ratjo eft, quiatot danturino- di, quot poffunt fieri diverfz difpofi- ia üonespropofitionum fyilogifmi fecun- dürh quantitatem & qualitatem ad con- f cludendum utiles ; atqui tantüm no- j Mi lA vendecim ejusmodi difpofitiones fieri L poflunt, ergó. j Obs. l. Contra ceonclufionem : 1. g Transpofitio premiffarum mutatfigu- J ram, ergó dantur plures, quàm tres figure. P. A. Tranfpofitio medii cum i Y Dd MV extremis mutat fguram, ergó etiam Qe. R. N; Asc8d PC AC N^ C Quia Al mutatio figüre confiftit in mutatione terminorum ; mutatio autem propo- i fitionum relinquit terminos in fuo lo- [10) Inft.: Qui mutat , & transporit terminos, fimul mutat Propofitiones, ergó etianr, qui tranfponit propofi- tiones , mutat terminos. R. N. C. osad Tganlþoütio terminorum ducitn aliud 208 & o5 85 yfiot aliud judicium formandum ; Hinc i& mutatione terminorum exfurg,lt nova at propofitio ; non autem exurgit novim qn iM judicium, five hanc, five illam pre- miffam primo loco ponam. p 173. Obs.lII, Contraeandem. TIbi M 71 d eft diverfa figura, ubi eft diverfa dif- pofitio medii cum extremis , atqui in AT n m modis indirectis eft diverfa difpofitio medii cum extremis, ergo. P. m. In 18 Y dire&is medium fubjicitur predicato " ii gl | conclufionis, & predicatur de fübje- &o conclufionis, in indire&tis fubjici- nitinf tur fübje&to conclufionis, & pradica- 1 z d to conclufionis, ergó R. N. m. Ad P, C. A. N. C. quia diverfitas figure waty h T!TH non defümitur à difpofitione, quam habent extrema in conclufione, fedà L Mll | difpofitione przcifé cum termino me- WFM dio:five hoc, five illudextremum fit hi predicatum conclufionis, perinde eft t dte in ordinead figuram: Licét diverfitas n inter modum directum & mdxre&um t exinde defumatur, ïtmspo 174, Obs .Contra Goenclufionem - tlhm 2 Sunt plures, quàmnovendecim dif-- KNA pofi- 998 (o5 $8 209 157 pofitiones propofitionum fecundüm Is quantitatem & qualitatem excogitabi- l ln les, ergodantur plures, quàm noven- decim Modi. R. D, A.Plures, inutiles , aut vitiofi C. A. rità concludentes , G utiles 1n. IN. A, vitiofi dicuntur , qui peccant *verfat;'- contra aliquam regulam fyllogifmi , Eul ità ut ex premiffis veris fimilis formae fj poffit falfum concludi; Horum dari ! n] plures non diffitemur, Inuiiles. vero t funtii, in quibus etfi non peccetur Hliy contra ullam regulam , loco fübalter- Jïzbjim'- nantis infertur fübalternata, aut zqui- al pollens, Ad claffem inutilium redu- iil cimus etiam quinque Modos à Lyn- d ceo excogitatos. Nam Falaris in Bar- LIN m bara , Ter[andros in. Celarent , Pelago in Ü Celante:, Centauro in. Cefare, 4dreftorin It* Cameftres includitur. jl Inft. Calerent. & Celarent conftitu- ii "n id unt diverfos modos , ergo. P. A. Ce- vt Jare & Came[lres conftituunt diverfos ipi| modos, quia in Ce/are & Camefires eft transpofitio Propofitionum , fed hec ML" etiam eft in Calerent & Celarent , ergó j Nam R, N. A, ad p, N. Cagfalem M. Ce- Fl 2rIO $$ (o)86 Cefare & Cameftres (aàmt modi. diverfi non pr2eifé ob tranfpofitionem pre- miffarum, fedquia Majus & minus ex- ï -- tremum in iis mutantur ; Cüm przdi- (fr catum conclufionis in Ce/are fiat fub- hK jectum conclufionis in Camef?res , quód | !r«, h —»- nonfitin Calerent & Celarent. Adeó- que manet , quód tantüm. novende- ll | cim fint modi utiles , quos in exemplis | fl : fubjicimus. l A iaj — B Prime Fisure l | 1 BAr |Omne ANIMAL eft vivens , P Y bA |Omnis Leo eft ANIMAL; i i IAÀ.Ergó omnis Leo.eft vivens, has a —— ! » Il, 'CE iNullus LEO efhomo;. H It 1A: jOmneRugibile et LEO ; IM ÀN — rEnt.'Ergó nullum Rugibile eft homo. A 0 d 107 Il. "DA |Omnais LEO cft rugibilis; rI [Aliquod animal e(t LEO ; MU .l jErgoaliquod animal eft rumbli b xpapad 29-* lmllp Ipow D IV TE Nullus LEO ed homo; ; —— ri Aliquod animal eft LEO ; . (mo. .uu D O. [Ergóaliquod animal non eft ho- : [j À Prime |? Q 3$(o5)89 £11 Wel'fi, — , Prime Figura. ! p I .BA |O:ne ALIMAL eft Vivens; lU. IÀ Omms Leo eft 4ANIMAL; r le Ergo aliquod Vivens.eft Leo li T CE |Nullus LEO elthomo : T IÀàn [Omnerugibileeft LEO; C uose. tEg Ergó nullus homo eft rugibilis iij DA Yenis Omnis LEO eft rugibilis IH [ bI Aliquod animal eft LEO xempm tís Ergó aliquod rujibile eft animal a ccubex—ál Omnis L€O eft ammal — V.t FA d pEs Nullus homo eft LEO ; mO Ergó aliquod animal non efthomo —— | r — Eri Aliquis LEO eft currens ; 'nosjrdunzp *ngopuripogy sE Nullushomo eft LEO ; sOm Ergó alxquod currens non eft homo. l Peze— — ] L - Secunde Figure, —— L CE Nullushomo e& LEO; T h SA Omnerugibileeft LEO ! rE, Ergó nullum rugibile eff homo. H CA Omnerupibile eft LEO ; l l ä mEs Nullus homo eft LEO trEs Ergó nullus homo eft rugibilis 1 ML|FEs jNullushomo e£ LEO; li tI Aliquod animal eft LEO ; nO. |Ergó aliquod znimal non 'e homo. m RE BA. OmmsLeoe&RUGIBILIS lgayadmx por *ngaxp iposy rO jAliquod animal non eft RUFIBILE ^i cO, |Ergo aliquod animal non eft Leo. oaxm 212 DING UE [ D Tertie Figure E I DA |Omnis LEO eft rugibilis; rAp iOocanis LEO eft animal ; — a — tI Ergó aliquod animal eit rugibile. II FE |Nullus LEO e& homo $ ] lAp jOmnis LEO eft ammal NIl tOn.jErgó aliquod animal non efthomo. j j DI Aliquod ANIMAL eft Leo ; n sÀ |Onmine ANIMAL ett Vivens; J Whlm mls. |Ergó aliquod Vivens et Leo. IV DA |Omne ANIMAL eit Vivens; E — t Aliquod ANIMAL eft Leo; I,( SsI Ergó aliquis Léo eft vivens f WWJ/ V BO iAliquod ANIMAL non eft Leo; hii cAr ,Omne ANIMAL eít Vivens ; -u,g:y:dmr paj *:Q:le IPOIN ux ]Kvl dO. Ergo aliquod Vivensnon eá Leo P WLIEE Nallus LEO eit homo; il ri " Aliquis LEO eft currens ; ! $On. J Ergo aliquod currens non efthomo LU ,(HK Y iT t LU l N CAPUT lI P,,Uv A dabo Prmczpzzs extrziyfeczs f]lloazfrm ! . categorici, g $L n $8 (o)88 213 —NN gum S L W De Prmclpzzs Generalif/mis , &5 il x ! .ltll g Regulis Generalibus. Ó ^ 175. N Ota, Principia extrinfeca funt p ea, que non funt in fyllo- !none ii glfmo fed eum vel dirigunt , & vo- d Lco -cantur dirigentia, vel perticiunt , & di- hvcus, cuntür fei fczcmm Agimus hic de di- d [,m rigentibus , a&uu de perficientibus cap. 'WIS] feq. Lto, 176. Dico I. Principia dirigentia WM l | Generaliffrma Logica funt hgc Duo:; Di- m [ Gu de omni ,. dictum de nullo: mum re. [ omm | gulat fyllogifmos affirmativos, &ha- | bet hunc fenfum : Quidguid affrmatur &, & difivibu- ) . de aliquo /ub]eï?o univer falzm TOA tivé accepto,. etiam affrmari potdi de quoli- — —— betparticulari fub illo contento ; Sic quia de omni bomine affirmatur, quód fit ani- mal , id etiam affirmari poteft de Petro, l ! Paulo, &c. contentis füb omni bomine, zdumxcgulac fyllogifmos negativos, & , habet hunc fenfum : Quidquid negatur de l aliquo fubjetto umuer/alzte; , €9 di jii ibuti- 'vä accepto, etiam megari potefl de quolibet £arti- 214 u$ CooPm 1 um particulari fub illo contento ; Sic quia ne- gatur de.omni bomine , quód fit Leo, id qui 40 etiam negari poteft de Petro , Paulo ; &c. contentis fub omni bomine. aid 177. Dico II. Principia dirigentia gl Generalif|ma Metapbyfica funt hgc Duo: «t Quuecunque funt eadem, uni tertio ,. fumt ea- ii fifmunt dem inter fes Quecunque funt. diflintta . in uno tertio , funt diftintia inter fe: . 3mum i,fmaugil | jl l regulat fyllogifmos affirmativos ,. & li Ti habet hunc fenfum : Quando duo extre- AU ij il via funt ità idem cum termino medio ,ut fal- tem alterutrum illorum duorum fit idem cum s Un : illo totaliter &2 adequat& fumpto ,. tunc. illa duo funt idem . inter. fe. Dixi: ut faltem | d alterutrum illorum duorum fit idem cum illo, ml, W Scil. termino medio, tetaliter & ade- (po tet quatà fumpto; Nam fi neutrum illorum i duorum fitidem cum.termino medio timilor totaliter & adequaté fumpto , fed utrum- Tuenm quetantüm particulariter, tuncpoffunt t j illa duo non effeidem interfe; Sic non URU fequitur: Ormmnis bomo ef? animal , ownis t df JLeo eft animal , ergó omnis Leo eft bomo, N quia.nimirum licét bomo fit idem cum Q2 i 1a- ïuurfeprc fmz'mali., Leo etiam fit idem cum ani P li, L 43 (o 2928 215 5j g li, eft tamen nec bomo , nec Leo idem Nüc r cum animali totaliter & adequaté fumpto; m ! feu cum omni animali, non enim omne D ] l animal eft homo , aut Leo, Proinde pl pec inter fe bomo & Leo funt idem. Al- At n terum regulat fyllogifinos negativos , Mi i & habet hunc fenfum : Quando unum it dii extremorum e[t idem cum termiri medio , & i alterum eft diftinttum ab eo, tunc illa duo ID diftinguuntur inter fe ; Sic quia animal eft nbl idem cum vivente , Lapis veró non, Md ideó animal & Lapis non funt idem in- T terfe; Unde benéíequitur: Oumeani- t l tal. eft voivens , nullus Lapiseft oivens, er- i i W z gó nullumanimal efl Lapis. Non igitur m fufficit, ütduo extrema diftinguantur i l ab uno tertio , fed requiritur , ut di- od ftinguantur jn uno tertio, h. eft,ut unum illorum fit idem cumillo tertio; Ltrmïnpr t, i & alterum non fit idem cum illo ; Sic !t enim JLapis & marmor diftinguuntur ab I]ICH:!«.'- uno tertio, V. G. à Planta, nec ta- L men diftinguuntur inter fe. 2 ! 178. . Dico IlL - Reoule Generales; que in pradi&is principiis fundantur, i t lm atf funt feptem fequentes. & ; 17.'5. 215 | æg,co)gäz ] )u g 179. Regula l. JIn fyllogifino catega- rico debent e[fe pracisé tres termini. . Ratio wgm qlfn af qüli eft: quiatotdebent effe termini infyl- fl ! u logifimo categorico, quot continen- hn tur in principiis Logicis, aut. Metapby- [/ u'vfl ) iil /ficis ; atqui in hiscontinentur praecisé tres termini, ergo. P. m. 1r, De prin- ml g cipiis Logicis ; Per T dittum, feu quid- j quid dicitur , intelligitur Majus extre- n mum ; per 7? de omni, aut denullo, feu l de fulbjetto univer[aliter fJumpto terminus j . 5 medius ;per 7) de quovis contento füb illo minus extremum , ergo. D. m. 2. De df principiis Metapbyfrcis - Per T quecun- ii li gj ii que intelliguntur duo extrema; per7 uni tertio terminus medius, ergo. Con- j T l tra hanc regulam peccatur , quoties- l cunque mutatur füppofitio, fignifica- ,e ii Puh tio, ftatus, appellatio &c. Undevi- tiofi funt fequentes fyllogifmi. 1. Zfni- lus ? t D anal eft Genus , bomo eft animal , ergo bomo eft Genus. Item: Znimal eft indifferens ia ad rationale & irrationale $; bomo efl animal, ld ergo Lbomo eft indifferens adrationale & ir- imti f vationale: quiain utroque animal fuppo- ; Q nit in M. /impliciter , in ,. perfonaliter, "tf 2, uo d $9 o5f 217 | fyllug n gfm:;z.ag;, JDue & tría funt par & impar; duo & ria funt quinque; ergo quinque funt par & t Uns impar: quia duo & tria in M. fumuntur Wi feorfim ,. feu difributio? , in m. vero col- hat Jetiub. 3. Ommne animal eft vationale & lt irrationale ;; Csnmis bomo ef? animal , ergo as omnis bomo eft rationalis & irrationalis : l h l, quia animal in M. fumitur collettivé , in dT m. disjunttivé. 4. Gallus efl animal irra- j fut iij üonale ; Petrus eft Gallus; ergo Petrus eft w animalirrationale ; quia , Gallus fumitur hw J 4j equicocà. .5. Otme fecundum fequitur im- n 1] tnediate primum;. emne tertium fequitur im- .MW,' mediaie fecundum; ergo omme tertium fe- weswD quaur jmmeziate primum : quia fecundum um in M. eft re&us, in m. oBliquus.. 6. Om- uu,ei mes Philofopbi funt bomines; bi calami funt d& DBbuofopbi; ergo bi.calami funt bomines ; o&, Ü quia T2 Pbilofopbi in. M. eftre&tus, in m, lglg,| eMiguus, —7. INullamufcaeft major cane ; ag 0mnis Elepbasef? major Muftd ; ergo nul- ) Zlepbas eft major cane : quia Mufcain ii j ' i TLT * eft rettus , in m. obliquus. 8. Qui T j ,W.M Jürrexit flat 5 edens furrexit ; ergo fedens 8t; quia fedens in m. fignificat , qui us TY erat fedens , in C. vero , qui ef? fedens. M: 9. Ceci £ 218 « K o ) 84 D D 9. Ceci vident ; fed qui carent vifu , funt s lv ceri; ergo qui carent vifu , oident : quia -Aintf st éeci in M. diftrabitur , & in m. fumitur pro/latu 10o. Hic Equus efl meus , Hunc n 1208 Equum à te emi; ergo. Equum meum à te emi: quia ly meusin M. furaitur pro f?a- m t, in C. diflrabitur.. à1. Impo[fibile eft, sl eccos videres Cbriftus fecit c«cos videre 3 uj ergo Chriftus fecit impo[[ibile : quia ly pia cecos in M. fumitur pro /latu, in m. di- ahr firabitur. 12. Impoffibile eft , dormientem iself vigilares Petrus eft dormiens ; ergo im- ij pojfibile eft , Petrum vigilare : quia vigi- x larein M. fumitur in fenfu compofito dor- q.1 mitionis , in C, in fenfu divifo. 1 3. Mag- tf nus Philofopbus eft doQtus ; Petrus eft Mag- d nus Pbiofopbus; ergo Petrus eft dcütus $ x quia T0 Magnus in M, appelat fignifi- ünne *tatum formale , in m. materiale, I4. UT Qui bonus eft Philofopbus , efi bonus: Pe- Tuffün trus eft bonusPbilofopbus; ergo. Petrus eft LU bonus: quia bonus in M. fumitur fecundim m tl quid, in C. fimpliciter. i !Jl ] I8». Regula i. Terminuf Medius Ratio [2 l in una preii[Jarum debet diftribui. Tfriu; eft, quia aliàs non fervatur principi- um : "m 422 (o5»86 219 T lQ um : que funt eadem uni &c. unde vitio- n m-i« fi funt fequentes fyllogifmi: r. Omnis j contradictionis pars altera eft vera; Pars [ "f"' V.E; falfa eft pars alterasergó pars falfa eft ve- AW' i It rà. 2. Omnis facerdos ef? Baptizatus ; om- l j nis mulier. Chriftiana eft Baptizata; ergà if omnis mulier C briftiana eft facerdos. ii la 181. Regula 11I, Medium non debet li 1 Tf ingredi conclufionem. Ratio eft : quiaaliàs ht probaretur idem per idem. Unde vi- li j D tiofus eft fequens : Ormnis equus eft binni- ^ i lilis; aliquod animal eft equus ; ergo aliquis 1: ( equus eft animal binnibile. amody 182. Regula IV. INon licet procede- J igpl re à non diftributo. ad diftributun. — Ratio ii Mf: eft: quia extrema debent ità jungi in conclufione, üt jun&a fuerunt cum D l ) termino medio, qui eft menfura con- [ nexionis extremorum inter fe. Unde 1 n vitiofi funt fequentes : : , Quodego fum, [ h Iu nenes 5 Ezo fum bomo; ergó tu non es VOA bomo. 92. Deuseft inrvocandus ; nullus fan» us eft. Deus; ergó nullus fanttus eft inva- candus. 3. Quamdiu fuifti Bamberga , fui- ( 1 nmp Jti probus ; uno tantim anno fuifti Bamber - f p £?; ergo uno tantim anno fuifii probus, 2 4, On- * 220 488 ( 05 83 j Ml 4.- Omnis civitas efi in mundo; Nullus Pa- guse[t.civitas; ergo nullus Pagus eft n gna f JMundo. 5.O0mmes Ele&ti funt vocatis pau- ci funt ele&i; ergo pauci funt xvocati, pl qip 183. Regula V. Ex puris particula- ribus nibil fequitur. Ratio eft, quia vel hiünt m ambz przemiffz funt affirmativee ; & tunc rmediüum non difiributur ; vel una u eft negativa, & tunc proceditur à mon vt difiributo ad difiributum. Unde vitiofi dint il fünt fequcntes liquafiguraeft circuluss ngent» Jis di aliqua f.gura ejZ triangulum; ergó aliquod — ! triangulum eft. circulus. 2. dliquod rotun- M M n dum eft. circulus 3 aliqua figura non ef? vo- tunda ergo aliquis circulus mon efl figura. 184. Regula Vl FExpuris negativis nibil fequitur. Ratie eft: quia non fer- TL ' vatur illud principium : que funt difLin- 4 Ga &e. Hincvitiofus eft fequens: Nul- lus -circulus eff quadratus; mullum quadra- 0 ium eft rotundums ergà nullus circulus eft B; rotundus. Tj I85 Regula VIL Conclufio fequitur ims| partem debiliorems Pars autem debilior T eit premiffa negans refpe&tu affirman- in, Pil/ tis, pamculans refpe&u univerfalis , M &c. n j $2(e589 22t ll; Al Eu &c. Ratio eft : quia extrema ideo pre- [ tf €isé in conclufione conjunguntur in- ter fe;quia in preemiffis conjun&a funt cum uno tertio: ergo eodem modó conjunguntur inter fe; quo conjun- d T. Ti &a fünt cum uno tertio: adeóque fi unum extremorum fuit in premiflis conjun&tum , cum illo tertio tantüim i fà probabiliter, vel contingenter, non l NV peffunt illa duo , nifi probabiliter, vel contingenter inter feconjungi. Hinc ) T DL^ vitiofus eft fequens : Omnis canis eft latrabiliss aliquod animal &ft canis; ergo /1h omne animal efz latrabile. $. 4IL, WUH Sol-vuntur Objediones contra Re- T ulas Generales. ' qu 186. Ds. Contra Regulam x. Hic fyllogifmus: Sol efl corbus in- animatum 5 Per[cadoraverunt [olem ; ergó Perfc adoraverunt corpus inanimatum , et bonus; Et tamen habet quatuor ter- " minos, quiífunt: Sol, corpus inanima- Qd tum , Per[a, adorantes; ergoó. R. D. 2. P, | Uüiïäf'»ï M A. Habet quatuor terminos, eqguiva- 3 lenies 222 &93(0)38 lentes tamen tribus , & facilé reducibiles "T i adtres C. fecis N. &quivalet enim huic : ASol e[t corpus. inanimatum , Sol fuít adera- g tus à Perfis, ergó aliquod corpus inanima- mglfü tum fuit adoratum à Perfis ; in quo fünt Djxd i tantüm tres termini. D 187. Obs. I. Contra Regulam $. IDA ff Datur fyllogifmus legitimus , in quo terminus medius non diftribuitur, er- ]i go. P. A. Hoc fyllogifmo: Omnia ele- menta funt. quatuor ; atqui. Tgnis , er, z " Terra, dqua funt omnia elementa; ergó. T VW Jenis, 24ér, Terra, 2dqua funt quatuor , qui legitimus eft , licét medium non M di(tribuatur, ergo. R. N. Quodin hoc fyllogifmo medium non diftribuatur : r Diftribuitur enim «equivalenter, cum hi fic exponi poffit: Omne identificatum 28 adequaté cum omnibus Elementis & eft identificatum cum quatuor; Atqui AT Ignis, Aér, Terra, Aquafuntomne IN identificatum adzquaté cum omnibus d N Elementis; ergó Ignis, Aér, Terra, lt Aqua funt identificata cum quatuor. 188. Obs. IL, Contra eandem. In ní M Hic D þoc fyllogifino: ic bomo eft dotus ; ho« i L ï&g(wäääv 225 iciläm bomo eft fanttus ; ergó aliquis fanttus. eft hles doclus , medium non diftribuitur , & TM tamen bonus eft , ergó. R. r. Hicfyl- lii logifinus non conftat medio commu- ! l[lqw ni, de quo regula intelligenda eft, adeóque nihil probat contra eam. R; It 2. D. A. p.1. Medium non diftribuitur l Id formaliter C, equivalenter N. TM 10 (j Inft. I. In hoc fyllogifio con- I ftantemedio communi;: animal t ficpre- t j J Jüindit à rationali ; atqui animal àt fc eft UW f Jenfitioun ࣠fic 5 ergó fenfitioum i& fic TAU re[cindit à rationali ,mmedium non diftri- Quiti üitur, & tamen bonus eft, ergo, R. üüfxb* n D. 2. p. A, Ut anté, tl Inft. IT. Si animal in di&o fyllo- Y gifmo zquivalenter diftribuitur, mo- y T dus Barbara inveniri poterit in tertia Wt figura: Atqui hoc dici nequit , ergó, (qui Ti R. N. M. Syllogifmus ille, non eft , nifi vocetenus in tertia figura: Veré i autem pertinet ad modum Barbara pri- t me figure. Ratio eft, quia illa mi- ul nor: Zfuimal ii fte eft [enfitioun t fic s continet duas propofitiones , nimi- " 4 rüm; 224 äæco)æ/ rüm t Omne aninal eft fenfitioum , & O;mne fenfitioum eft animal , fi autem fup- u ponatur minor convería, tunc erit gs;m'm hic fyllogifmus in Barbara: nimal d r ghen fic prafcindit & rationali , atqui fenfitivum ütfic eff animal üt fic , ergo fenfitivum 4 Brt «b fic prefcindit à rationali. Quod au- m tem non graüs à nobis dicatur illam d propofitionem : Znimal àt fic eft. fenfi- P if tivum àt fic , continere illas duas pro- poütiones, fic oftendo; dum dico: vian dnimal t fic eft. fenfitioum üt. fic , plus LT dico, quàm fi dicerem tantüm : Znimal sont àt f& eft fenfitioum , nam poffum dice- if re: Znimal àt fic eff vivens, non tamen À poffum dicere: nimal i fic eft vivens atfone ut fic. Illud autem, quoddicit prima i, f illa propofitio plus , quàm fecunda, At non poteft eife aliud, quàm ejus con- i ( ^ verfa; Sicut dum dico in füppofitio- ^ Tvnogïf ne perfonali : Omne animal eft. omne fen- 1, Q Jfitivum, dico non folüm , omne animal i rl é[fe fenfitivum , fed etiam omne fenfitivum ATR &[fe animal. j 189. Obs. 1. J | Contra Regulam $. fanym In hoc fyllogifino : Omnis zingelus eft- *hredt Spiri- CUT ;j Wli&r*u)& 38'(03892 224 y i Spirituss Gabriel eff I4ngelus 5 ergo ali- fa, Q quis Spiritus eft ngelus, medium ingre- Yf: d dj hi ditur conclufionem, & tamen fyllo- 3 ts gifimus bené concludit, ergó. R. D. z. Uf p. À. Ettamen bené concludit, ex re- rft m tatr gulis converfionum C. «vi forma [yllogifli- «2 N, dicta conclufi 7 o eft convertens Vi Majoris. lu du hn d Inft. In hoc fyllogifmo : Omnis bomo ff animal , bic bomo eft bomo , ergo IT hic bomo ef? animal , medium ingreditur li, A e»nclufionem, & tamen benéconclu- Vr di dit vi forme fyllogiftice , ergó, R. r. Mntino N. r. p. A. Quód medium ingrediatur TU conclufionem, quia medium non eft n bic bomo, fed bomo, R. 2. D. ingreditur in i üt extremun C, !t medium N, n 19c. Obs. II. Contra eandem. In j hoc fyllogifmo: Sol eff oriens, video fo- lem , ergo video folem orientem, medium ingreditur conclufionem, & tamen le- lm) W*" X t itimé concludit, ergó R. D. 1. P. A. i D greditur indire&à , & üt aliquid de- a d terminans pradicatum C, dire£ià , & ni A üt predicatum IN. indirette in gredi ni- : hjl eft vitii, K j 19I. | 226 $92(o0289 u 191. Obs, Contra Regulam 4.. In i i iä hoc fyllogifmo : Hoc animal eft. Leo ; ï ; Yi ( j Nullus bomo eft Leo; ergó nullus bomoeft n i *oc animal , proceditur ànon diftributo &d diftributum, quia enimal in conclu- ag iM fione , utpote univerfali negativa; di- « ftribuitur, non veró in Majori; &ta- r t sen bonus eft, ergó. R. N. Quód ani- malin conclufione diftribuatur , non iO qimi vero in Majori; quia utrobique eft g'E' »Wi]» terminus fingularis , & equivalenter di- ftribuitur. g h d d 195, Obs. Contra Repulam — 5. E Hifunt fyllogifini boni : zliquis bomo eft vifibilis; aliquod animal eft omnis bomo; ld a ergo aliquod animal eflvifibile. — 9. Zdliquis ITNT bomo non eft dottus $. aliquod animal eft. om- fiis bomo ; ergó aliquod aninal non eft. da- zi &umn ; & tamen conítant &x puris par- 1 uod con. Rrttih| ticularibus, ergo. R, N. ia ftent ex puris particulatibue ; utrius. que enim minor eít univerfalis , quia gt utraque eft preedicatio inordinata,con- &i woltione fequenter illud, quod pradicatur, e proprié fubjectum. ündm 193: J $98 (0)588 227 Mi 193. Obs.I. Contra Regulam 6, LE Hic fyllogifmus : Sola creatura non eft in- Ls dependens ; atqui bomo men e[t independens; OU LE ergó bomo eft creatura , conftat ex me- hM t ris negativis ; & tamen aliquid fequitur, ergo R. N. Hunc fyllogifmum confta- Md | Jajorj;&; te ex premiffis meré negativis , quia YO Major eft veré affirmativa, & ficred- u x di debet : Omne, quod mon eft indepen- dens , eft creatura: minor vero talis erit: Irbie d LT Zltqui bomo eft aliquid , quod mon eft. inde- pendens ; Patet igitur; tres potius effe affirmativas Propofitiones in hoc fyl- logifino , quàm duas negativas, eüm- hn ( Ágiin que re ipfà effe in Barbara. fmir Inft. I. Major illa eft veré nega- . i tiva, ergo N, S. P. A. Illa Propofi- tio eft veré negativa «. cujus copule j ii od r prafigitur particula Non , atqui Majo- riss Propofiionis copule prefitur La particula ANon, ergó R. D. M, Sinihil N fit, quod negationem illam tollat, & d j propofitionem faciat affirmativam C. a Secis IN, vox Exclufiva/fola exigit, pro- pofitionem reddi affirmativam ; ficut p enim dum dico : Solus Deus eft indepen- 6 | dens, | 228 43 (o58€9 "m dens, fenfus eft: quidquid eft independens, eft Deus ; fic etiam dum dicitur.: So/a Mpl ereatura non eft independens , fenfus eft ; sürin] quidquid non eft independens , eft creatura. gt Inft. IL. Saltem illa minor: Zo- j in00h tne non eft independens , non. eft affirma- simi tiva, ergé. R. D. Affertum, non eft snr p affirmativa , fi /ola fpe&etur, C. fi fpe- &etur comparaté ad Majorem & totum [ fyllogifmum. D at ml 194. Obs.IL. Contra eandem, Ex af duabus affirmativis aliquid fequitur , Vb ergó etiam ex duabus negativis. R. N. 1 C. Dijj. et: quia duo non poffunt uni AN tertio identificari , quin hoc ipfo iden- tificentur inter fe; Nam fitertio identi- : htl ficantur , funt illudtertium, fi funt il- w d ud tertium, funt quid idem. .Econ- Thgímoy tra duo diftin&a à tertio tam poffunt k interfe identificari , quàm à fe invi- tlri f cem diftingui ; & viciffim , ergó. & x 195. Obs. Contra Regulam 7. Hic V. eít fyllogifmus bonus, cujus premiffie ULoT neceffarig , & conclufio contingens, DT Ormnis demonftrans eft Jcienss atqui omnis de- l o mo?z,ftrans efi bomo ; ergó aliquis bomo eft fci- éns , — ä'(.OJäæ 229 H dIClt | ens, ergoó R. N. quód hic fyllogifmus fit formaliter bonus, quia verbum eft T nà fumitur in premiffis fuj/Tantis?, adeó- Tiy. i que tantüm habet rationem copule ver- balis , in conclufione veroó adjettivé, ha- L d u bens fimul vationem predicati , adeóque 1 t At D C.E;*' mutatur fuppofitio. at Inft.I. Suppofitio folüm mutatur, quando mutatur terminus , atqui ver- utin] i, " bum 2f non eft terminus, ergó. R. D, .T. Verbum 6f? fubflantivé fumptum , d feu bt pura copula C. adjetioà fump- pgfnlqtmi!' tum N. . z ii URU ! ] Inft.II. Ex hoc fequitur, nüllam . r jl : * omninó effe tertiam figuram, ejüsque m um fyllogifimos ad unum omnes effe illegi- p timos. R. N. /e. Nam in materia ne- ceffaria fieri poteft fyllogifinus , qui 2, ,5 re&é concludat, quod fufficit. Talis r . eft V. G. hic fyllogifmus: Omnis boms 'ujusp;;fä €f? oivens; atqui omnis bomo eff animal ; ) n ergó aliquod animal.eft oivens ». qui legif i ,,,,, timé concludit in Daraptf. QWW 6. IIL. K' 7 250 2 E»o)gam" $. III. m gtv j Regule [peciales fingularum | figura- guiit Vun, um T. 1 96. R Egule [peciales prime figure funt 9 i be: Y. Sit minor affrmans , 2. 117 nec Major fit [becialis. Ratio prioris eft ; quia fi; minor effet negativa , conclu- hr fio quoque talis effe deberet, adeó- iJedi yinin que in illa Majus extremum diftribue- hi. retur, quod tamen non diftribuere- tur in Majore, in quaeft predicatum lg at propofitionisaffrmative, — Ratio pofte- g. s rioris eft; quia fi Major effet particu- laris, Medium non diftribueretur. ij L 197. Obs, Hi fyllogifmi: r. Om- t r nis bomo eft animal ; INullum Brutum eft bomos ergó aliquod animal nonef? Brutum, i. gt t 2. "iiqua virtus eff delettabilis ; nullum vi- ftyy tiufi efl virtus ; ergo aliquod dele&tabile non f ietot eft vitium, funt legitimé concludentes l in prima figura , & tamen in primo fiti minor eft negans, & in fecundo Ma- tie d jor particularis, ergo. R. D. 1. p. A Irtit, Sunt 2 298 C o ) 98 .231 Sunt legitimé concludentes in Modo indiretto C, in dire(to N, Regula utraque LT intelligenda eft de fyllogifmis primz firurz diretté concludentibus 5 [ndire- (leautem concluditur in Fapefmo & Fri- b ftfoim, üt patet in Exemplis allatis. Yi 198. Regule fpeciales fecunde figu- £i fj re funi bes 1. Una negans praeat , 2.neg UUR Major f& fpecialis. —Ratio prioris oft ; t u quia Medium non diftribueretur. Ra- D0n dfri tio pofterioris; quiaprocederetur ànon n as diftributo ad diftributum , ex parte H predct Majoris extremi. 199. Obs, Hic eftfyllogifmus bo- . Mif d w nus in fecunda figura: Lex divina jubet Tib toli parentes ; atqui T itius ef1 parens ; ergo Lex divina jubei coli Titiun ; & tamen hjj conítat ex duabus preemiffis affirmati- T vis, ergó, R. N. Quód fit in fecunda TL gura; eft enim in prima ; quia-Ma- ii Jor propofitio eft complexa , & duas u in fe continet propofitiones, 1ma eft: h eud Lex divina jubet (. qu& eft incidens ) fe- ' m hr cunda propofitio eít: Celi Parentes , i fecmïäeä : üz eft Principalis; Terminus autem: arentes , non eft predicatum illius pro- Rl Dl ]';E:' po- 232 'zægï,(c/a)g?æ' DN , nili pofitionis, ficut nec Titius eft predi- g catum conclufionis ; fed uterque ter- minus eft fübje&um fuzx propofitionis; lia & qüia eft id, de quo affirmatur cultus; Hinc ficrefolvi debet fyllogifinus : Pa- Ü ventes funt colendi quia lex divina julet ; atqui Titius eft parens ; ergó Titius efl co- ii lendus , quia Lex divina jubet , & fic eft in prima figura, Rrguiif 200. Regule [peciales tertie. figure A . Jinit be ^ 1. Sitminor affirimans , 9. conclu- Jfo fit [pecialis. — Ratio prioris eft ; quia aliàs procederetur à non diftributo D i UT ad diftributum, ex parte Majoris ex- tremi. Ratio foflertoris eft ; quia iti- 1 Qu dem procederetur à non diftributo ad Y ij diftributum ex parte minoris extremi. x 201. Obs. Hic eft fyllogifinusbo- m nu$ in tertia figura; Ornis bomo eft ani- dQX mal ; Omnis bomo eft omne rifibile ; ergó 3f emne rifihile eff animal ; Et tamen con- Wt i clufio eftfpecialis, ergb R. N. Quód qui f hic fyllogifimus fit in tertia figura; fed ^s eít in 1ma in Modo Barbara : Nam mi- Dj if | nor continet has duas propofitiones: [ D iB Omhnis bomo eft rifibilis , & omne rifibile "; i ;j 4$9(o)88 333 eft bomos Siitaque hec fecunda pona- d Al g i Vr tur, erit hic fyllogifmus in. Barbara : Qmnis bomo eft animals: aiqui omne rifibile 0 i eft bomo; exgó emne rifibile eft animal. ! glü]] [ i D Jl [ - CAP[g;[" III. " /!l) 'Syllogifniis non cátegoricis , eorum Repulis , imperfettorum lrl ov vedutiione, h 1 (f d diriy De fyllogifmo cähdlz:tionalz' ,t5 dii- if juntlivo, eorümque Regulis. N à: 202. N Ota. Syllogifmus conditionalis driy in disjunttioum, disjunttivus in eonditionalem , & uterque in abfolutum plerumque facili negotio mutari po- teft; Quod, quià dicendisnon parum lucis afferet, exemplis prenotáffe ju- !am vabit: Syllogifmus conditionalis eft fe- M quens; fj boc animal non eft brutum , eft bomos atqui boc animal nonefl brutum s. ev- miw gó efl. bomo : Disjuntiivus eequivalenseft Il ii ifte: Hoc animal vel æ DBrutum; oel bomos a aiqui 234 38(0)862 d atqui boc animal non eft Brutum; ergo eft gcit bomo : ZHbfolutus $0quivalens eft ifte ; Qmne animal ,. quod non eff. brutum , eft bo- " j qno ; atqui boc animal mon eft Brutum ; ez- £o eft bomo. Jdem videre eft in hoc jau A fyltogifmo conditiónali Negativo; Si boc animal non eft rationale , non eft. bomo ; at« ïl E'G ag ui lon ef? rationale's ergo non ef? bomo : tfic :equivalet ifte disjunitious : P'el boc zM n animal noneft vationale, «el eft. bomos at- qui boc animal.non ef vationdles ergo non BU eft bomo : Utrique autem equivalethic vAnten zi "Abfolutus:. Omne animal , quod. non eft ra- tionale , mon efl- bomo ; atqui boc animal non us xnt eft vationale ; ergó non ef bomo. 203. Dico I. Syilogifmus condi- Pa tionalis , feu Eiypoibeticus eft, qui con- iM ftat unà , vel pluribus propofitioni- n t bus conditionalibus ; Eft duplex: Pur? eonditienalis &. Mixtus, . Puré: conditio- DLT p valis eft , cujus omnes propo(itiones funt'conditionales : E.G Si Petrus oft Atft LUA bomo , eft animal ; i Petrus eft animal, eft vieens ; ergo fi Petrus eft. bomo, eft vi« hts vens; Hic non aliis indiget Regulis , Pt quàm abfolutus; cüm ad illum facilé Mi reduci L $98 (o»86 235 mium; ï;* reduci poffit, nec alia fit vis illius , daye: quàm iftius : Omnis bomo eft animal ; On- ] þmhg"' ne animal eft otoens; ergo omnis bomo eft MWR;: wivens. Syllogifmus conditionalis mixtus !t dij eft, cujus una propotitio conditiona- hh liseft, & alia cum conclufione abfo- " h luta; E. G. S fol eft , dies eft ; atqui fol LT 1; ergo dies efi; Hic fyllogifmus alias tj 1 abet Regulas, quàm Zlfolutus ; " Ne- T que reduci poteft ad abfolututo , quia "T $a in eo non eft connexio identitatis in- &Qinj ter Antecedens & confequens : quz MW w il 4 MM tamen abfoluté ad reductionem requi- T0 ritur; fed ad. fummum eft connexio concomitantiz, que non fufficit. Sunt At tj autem 1res fyllogifmi conditionalis MT mixti Regule : r Q 204. Regula l. Debet. effe vera con nexio inter zdntecedens , & confequens pro- "[ Jufitienis conditienalis ; quia aliàs nun- quam veraeffet Propofitio : Unde fal- fa erithec conditiopalis: Si Petrusnon It tfi fur , non eft impius ; etiamfi fortaffe Petrus fitimpius ; quia ex eo , quod Petrus non fit fur, non fequitur, non fta: eü'e impium:; Etecontraveraeriti Iw N 236l 4$(o)898m 'Si Petrus mertuus eft in peccato , mon eft gl ia Janctus 5 Licét fan&us fit Petrus; quia DT ex eo , quod Petrus in peccato mor- tuus fit, fequiturre ipfà non effefan- M G&um. Sed hec Regula potiüs ad veri- n tateimn propofitionis conditionalis, quàm 1] j ad formamn /yllogifini conditionalis fpe- at, qum : Ont 205, Regulall. Ex ajïrrhation&z?ntc-' j cedentis fequitur affirmatio confequentis ; fed us ex afmrmatione confequentis , mon fequitur r(Jn aH affirmatio antecedentis; quiaaliàs medium D N non diftribueretur. Sit hec V. G. T0 LL Propofitio : f Petrus eft. fur , eft impro- TT bus , re&é infero : atqui eft fur, ergó d. eft improbus; malé autem: atqui eft im- W f frobus , ergo eft fur. at 206. Regula VT. Ex negatione 4n- BIN Tecedentis non fequitur negatio- confequentis nj ( quiaaliàs procederetur à non diftri- LT l Mi buto ad diftributum ) fed ex- nepatione ' cenfequentis feguitur negatio . Zntecedentis. u DI Sithec V, G. Propofitio:. fi canis eft bomo. eft animal , malé infero: atqui non dinit eft bomo, ergoó noneft animal ; re&é au- 4ptti tem - L. 43 (o588 237 lpcrcm b Itb tem inferres ( fi verum effet. ) atqui "Lt men eft animal , ergó non eft bomo. 1 Peff*n» 207. 1)1co lI. Syllo'rlfmus dis- A« smftious eft, qui r'cnfhttïmd vci plu- -tj ribus pr Opoümombus disjun&ivis ; Eft "uhe duplex: Purà disjunttious , & .Mixtus. Ut Pure disjuntivus eft, in quo una prg- miffa cum conclufione eft disjunctiva. E..G.' Omne animal eft.el rationale, «el *'MMM irationales atqui Petrus eft-animal ,. ergó Petrus. efi. oel rationalis ,. soel àr ratzonalzs 3 d Hic non aliis Jl*dlgetreguhs quàm ab- folutus ;.INam fumendo «e/ rationale , i bæcl ( vel irrationale pro uno termino, eritjam fs ? fyllogifius abfolutus, & faltemæqm- d valenter in Parbara. . Syllogifinus dis- WH, ]zmïtwus nüxtus eft, in quo una tau- tum premiffa dlsjun&wa eft, & alia cum conclufione abfoóluta. DGVeZ bj Ht Chriftus fallitur , vel. Mundus.errat atqui üg Cbriftus non fallitur; ergó Mundus errat fori ul Hic fyllogifmus alias habet Regulas , | quàm "ibfolutus,.& in fpecie duas. 1l J h ( 208.. Regula l. Inter membra disjun- Gionis non debet dari Medium ; Qus Regu- AA le potiüs ad. veritatem propofitionis dis- jundivé (238- £3(o)88 jun&ive fpectat, quàm ad /sllegifmum - ' disjunctivum. * ,non [ 209. Regula 11 i míinor ef? negati- jini ( va unius , conclufto debet. e[fe affirmativaal- g.A ierius membri; Si oerb minor fit affrmati- yunti va unius; concit;fto debet e[fe negativa alte- vius membri ; Ratio eft ; quia fi unum ex g 4 CU membris repugnantibus non eft , alte- rum fitj necefTe eft, & viciffim. Unde mj A u ineptus eftiftefyllogifmus ; Jel Petrus "i DWw eft dottus ,. vel non.eft dottus ; atqui Petrus j eft doGius ; evgó non eft dottus : quia ex af- IN firmatione unius membri infertur iti- dem affirmatio alterius. UT VLII 6, AH dreni t De fpllosifmo copulatizuo , &5 ex- ( ponibilibus, ll Syllogifmus copulativus nf n 210. Dïcol qui conftat unà, vel E q * u pluribus propofitionibus copulativis ; Jl eft duplex: Jeré copulativus , & apparen- wtd q ter copulativus Verà copulativus eft, in d quo veré una, vel plures reperiuntur n propofitiones copulativg. E. G, Om- A df "s &2(0)8*3 239 f i nis bomo eft rifibilis; Petrus & Paulus þmt bomines; ergó funt. rifibiles. Hic fyllo- mnm » gifmus non aliis 1nd1get regulis ; quàm if abfolutus, cüm ad illum facilé redu- flrv catur. Appm enter copulativus eft,in quo ^*5 Major tanthm apparenter copulativa ülm eft; jungendo duo repugnantia; mi- Wi nor veró cum conclufionefimplex; E. iti L G. INemo poteft feroire Deo & JWammanæ, &l fed avari. [eroiunt Mammone 5 ergó non nl feroiunt Deoo. Hujus fyllogifmi fpecia- iq lis eft. ietg i 211. Regulat Unma pars propofitionis copulative debet affirmari i aninori ,- altera negari in conclufione : Ratio eft; quia aliàs amb: premiffe forent negativz con- traprincipium : Que fumt diftin£ta. in N tno tertio &c. unde vitiofüs eft ifte fyl- [ logifmus: JVemo poteft e[Je Rome & Pa- duX A rifiüis ; atqui Turcarum . [mperator. non eft Rome; ergo ef] Parifüs, 212. Dico II. Syllogifmus Exclu- fivuseft, cujus una, vel utraque prz- miffa habet f jignum Exclufivum. V. G. fülim, tantimn &c. hic fyllogifmus pro- fsf æEG batur effe bonus , fireducatur ad fim- plicem, 240 DONG )8*3 — plicem , cujus etiam regulis dirigitur ; yid Reducitur autem facilé ,;, dummodó Propofitiones, in quibus eft fignum ]Uj,gfl j eï exclufivum , convértas in univerfales jj affirmativas, omittásque fignum ex- niJ) "l P] clufivum., quod antecedenter fubje- Fal &o appofitum. diftribuebat predica- ufm;m g/ tüum. Hinc ifte fyllogifmus : Solus TA Jfpiritus eft incorruptibilis ; folum incorrupti- d J bile eft immortale ; ergo folus. fpiritus eft imnmortalis, hocmodo reducitur : Omme t incorruptibile eft. [piritrs ; Onne ümmorta- g"änä Q0) n le eft incorruptibile; ergó omne immorta. ;c eft fpiritus. P Gu 213. Dico IlI. Syllogifimus Ex- ceptivus eft, cujus upa, vel utraque m T hi premiífa habet fignum exceptivum. Ek. G. preter Hic fyllogifmus proba- LYe0d tur effe bonus, .fi refolvatur in fimpli- LT ces.bonos, quorum etiam Reguiis di- df Unde vitiofus eft ifte fyllo- lo rigitur. gifmus : Onnis Dominus fecularis eft co- m lenduss atqui omnis Princeps, exceptis E- (( m fifcopis , eft Dominus fecularis ; ergo om- vis Princeps , exceptis Episcopis eft. colen- QUente tinise dus; quia refolvitur in duos fimplices hoc Qpl $9$8(o58m 241 li däg;p,: ,xüw ! hoc modo : Omnis Dominus fecularis eft M colendus ; atqui Epifcopus mon efl. Dominus Dj - fecularis ; ergó Vpifcopus non eft colenduss ' f'gllur | Omnis Dominus fecularis eft colendus ; at- Qd lu qui omnis Princeps non Epifcopus efl Domi- hn mus [ecularis ; ergo omnis Princeps non tl Epifcopus ef? colendus; quorum prior eft me:: vitiofus , quia proceditur à non diftri- n buto ad diftributum, ex parte Majoris extremi: pofterior vero eft bonus ,le- U(?!llrl.' ï"; ! gitimé concludens in Darbara. ] nmr ! 214. Dico IV. Syllogifmus Re- duplicatious eft, cujus una vel utraque lia premiffa habet fignum reduplicati- vum. E. G. quà, quatenus, &c. Hic 1 mïgw NU fyllogifmus probatur effe bonus , fi refolvatur in fimplices bonos. Ofbfer- lr L vandum autem /pecialiter , quód fyllo- u gifmus reduplicaticus nec affirmativus , nec negativus valeat vi formz, nifi terminus femel reduplicatus femper reduplicetur, Ratio eft; quia alioquin fierent duo termini ex mno & confe. quenter quatuor in fyllogifmo; Ter- ) minus enim reftri&tus, qualis eft re- TT i duplicatus, & non reftri&us funtduo ter- 3. Y 242 &t$ (o) $85 termini. Neque obflat , quód termino p À g illi, cui femel junéctum eft fignum Ex- g clufivum, non debeat femper illi jun: gi: Ratio enim eft , quia fignum Ex- ï?b*u*" ii clufivumnon reftringit terminum, cui w jungitur, fed propofitioriem alteram equivalenterinclufam. Vitiofuspro- P gt inde eft hic reduplicativus : Quod probi- bitum ef? , potef] amari; atqui probibitum «l r eft malum , quatenus malum , ergó malum, ^ 5 quatenus malum pote[? amari. :':epl'wæ 65 1H. 1 ]rist D* fyllopifmorum imperfedorum ( redutiione, D" 215. Ota. Principia fyllogifmi fer- Tn | ficientia funt ; quibus fyllogif- miimperfecti reducuntur ad perfe&tos: Yal Omnesautem fyllogifmi, exceptis qua- Miy tuor directis prime figure fünt imper- t fecti, h. e. tales , in quibus bonitas [ confequentie non apparet evidenter; (l qui proin omnes adillos quatuor dire- fl &os prime figur& reduci poffunt. Re- lini Atad] cfucere autem fyllogifmum , e ft fyllo- gifmum väüg(o)ää" 243 lll » gifmum imperfe&um mutare in perfe« Í étum ; ücbonitas corifequentic clariüs j i d appareat; Id quod fieri poteft tribus' Puy modis, per offenflonem , per éxpofitionem y TU nl.u & per impo[fibile. Unde 216. Dico L. Redüttio per offenfia- l fionem eít, in qua convertendo , vel i transponendo íÍyllogifmi imperfecti ;x premiffas, & retinendo idem medium ügö!? ul infertur eadem conclufio , velejus cone verfa, Totum artificium redu&ionis oftenfiva exprimitur per fequentes verfus : j Barbara B, monftrat , C. vult fpetare Celarent , D.redit ad Dariüi.F. veditad Ferio. mgL / Itern ; S. oult fimpliciter Verti , P.'verà per QU aCCl , M vulttransponi , C perimpo[fibile duci. Senfus priorum verfuum eft : Syllogif- mus imperfe&tus incipiens à litera B; reducitur ad Barbara, incipiens à C. ad Celarent, & fic de reliquis : Sic Bara« lip. ad Barbara , Celantes &c. ad Celarent, Difamis &c. ad Darii ; Frifefom &c. ad Fe- l rio reducitur. Senfus pofteriorum efte b La H 344 $3(o)98 Si in aliqua fyllába poft vocalem fe- g quatur S. debet ea propofitio conver- y EIM g ti (impliciter, fiP, converti per acci- dens; Ubireperitur M, debet minor wf fieri Major,five tranfponi , ubi C, in fj enedio, non poteft fieri reduGio per i eftenfionem, üt contingit in Baroco & dub Jocardo ; fed debet fieri per impoffibile. i, Faciliorem hujus redu&tionis metho- vdin dum prefcribit Cafilius L. 3. c. 12. m. j n 7. qu& in hocconfiftit: poftquam cog- -t novifti ex litera Initiali , ad quem ex st quatuor modis perfe&is reduétio fieri is o debeat , medium tuum juxta.exigentiam yiücpn primefigura fubjice in Majori, &in mi- n nori predica s reliquis dein terminis, at- que preemiffis juxta illum modum per- tl fe&um rité difpofitis, congruaminfer bd. conclufionem, & reduxifti , d 217. Dico IL Reduttío per Expo- : ht fitionem eft , in qua, mutando medium j n commune in fingulare , infertur eadem | Ed conclufio , qu& inferebatur in fyllogit- ; d mo imperfecto: Vel breviis: Cümex ha fyllogifino conftante medio communi fit ; Uny e eà- D fyllogifmus Expofitorius , manept dem 1 «2 (o)88 245 t VWW Uüg dem conclufione : Eft autem fyllogif- M EU D mus Expofitorius , qui conftat medio fin- gulari. E. G. Hunc fyllogifmum im- Hs perfeéctum conftantem medio communi in. ll Uj Darapti : Omnis bómo efl rationalis ; Omnis ftd n bomo eft animal ; ergó aliquod animal eft vationale , reduces ad perfe&tum Expo- g fitorium , 1 loco termini communis /o- l ii 10 affumas terminum fingularem fuüb j ilo contentum V. G. Petrus hoc mo- ?qum l do: Petrus eff rationalis; Petrus oft. ani- [ Ufl'.: al ; ergó aliquod animal eft rationale. "Ta- Ilin lis fyllogifinus dirigitur potifimüm T H principio Metaphyfico : quecunque funt eadem uni ieríio &c, siïms.z: 218. Dico III.. Redu£tio per impo[fi- bile eft, cüm ex contradi&oria conclu- fionis negate infertur contradi&oria , " aut contraria alterius premiffz concef- Íx, vel earum converfa. Fit eofine, ut adveríarius , qui potervé negavit conclufionem , ad duo contradiétoría fecu contraria fimul vera admittenda k compellatur, quod eít impoffibile. Totum artificium redu&ionis per im- W 3 poffi- [ 246 $8 (o589m poffibile exprimitur per verfus, ünguz u lis figuris refpondentes. d (eu0 [.Major fit minor , ut fit contra Pro r. dittio Major ; :Cfem j ( L*ü fd hg. | Excipe Celantes .in quo comver« l titur Ordo, g gn Pro 2.fig. (Servat Majorem , varidtque fe- l cundaminorem. st (Tertia Majorem , variat , fer- EU Pro 5. fig. ( vátque minorem. g Senfus verfuum eft: In qiíacunque fi- g]]d'!', " gura,ut fiat reductio per impo[fibile , r de- ii betloco conclufionis poni illius con- bt tradi&oria. dl 2. in prima figura con- tradictoria conclufionis fit Major, & iüriæajü Af 1l prehabita Major fit minor 5 Celantes ex- cepto, in quo contradiétio fit minor, » ( & przebabita minor Major, Quo ob- fi fervato dein fponte fluet conclufio. Similiter procedendum , cum propor- tione tamen , in fecunda & tertiafigu- ff i ra. E. G. Siquisneget tibi confequen- tiam hujus fyllogifmi in Baroce: Ornnis l Leo eft vugibilis;: aliquod animal noneft ru- gililes ergó aliquod animal mon eft. Leo: tl fionis Vg accipg contradi&orj;m conclu nega- $$ (o)88 247 Ti ih negate , que eft: Orme animaleft Leo, eámque, quia eft in fecunda figura , H t poneLoco minoris j priore Majore l retenta, &habebishas premiffas : Or- Id nis Leo eft rugibilis; Omne animal eft Leo; " ex quibus fponté fluit hec conclufio ergó emne animal eft rugibile, quc eft contradiéctoria minoris conceffz in pri- Á ] ori fyllogifmo. Planior ; quemcun- l que imperfe&tum per impoflfibile redu- IY I cendi, viaeftfequens: Accipe pro una I Jl premiffa contradi&oriam conclufio- ( nisnegate ,proaltera premiffam con- fU ceffam, in qua vel fübje&tum contradi- 5 ü«' &orise affumpte preedicatur,vel predi4 catum fübjicitur ; fi fubje£tum przdica- tur, contradictoria erit Major, altera premiffa minor: fi autem fübjicitur, contradi&toria minor, altera premiífa Major erit, E. G. Siquisnegettibi con- fequentiam hujus fyllogifmi in .Bocar- de: liquod animal mon eft rugibile; Omne animal eft oivens; ergó aliquod vivens non eft rugibile: pone primó contradi&ori- am conclufionisnegate, quaeeft:Om- ii l ne vivens eft rugibile; Dein inquire , lr in 248 Q Co) 85 in qua premiffa hujus contradictorie vel fübje&tum przedicetur , vel przdi- catum fübjiciatur ; & quia reperies, quód pradicetur in minore : Orne ani- mal eft vivens , hanc relinque in fua fta- tione, & contradi&toriam pone pro Majori: Ex quibus tali modo ordina- tis fponte fluetconclufio, erítque hic fyllogifmus in Barbara:: Omnevivens eft rugibile ; Omne animal eft vivens ; ergà oinne animal eft rugibile , quze eft con- /,.. tradi&toria Majoris conceffz, Atque hac lefïiciant. O, A, M. D. G. & B. M. V.H, FINIS. n';ä VE es e N .ä?w.rs W i " M j Vl ] ; H —— * Á i tem ET. A f A r E — À L d " —— L4 — l20 . cm 19 20 2 18 17 2 16 e VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset e 15 E ä *$$20o)88 14 [ ä QU Propofitione JNegat;va , habetur.qu WIIIIIH'HI DDETELLELELLETTLEIEII LECLCHTELIUUU Illlll J I( e li dem /ubje&um & pradicatum , nihilom Em 13 i r FrEtELELEH ä ä nüs in-ea non videtur admittenda 4— hula, nexus videlicet.predicati cu [-— 12 fubje&o , fed potiüs disjunttio feu 13 vifi ilius à fubje&to ; Que ql E Du dem in Propofitione : mentali alit— T 12 CU nihil eft,' quàm a&us intellectüs pr lt ut negans copulam Obje&ivam 5 E Propofitione veró Pocali & fcripta N- 11 gatióa eft. Verbum fubftantioum fum cu— — gy f Quodfi t— 10 pr&pofita particula JVor, [0 men per copulam quis aliud intellige— nolit, quàm precifé reprafentationé— 9 quandam aut fignificationem copu W M Objettive , efto hecper modum nega—— r- 8 fi tis & abnuentis fiat, concedi poteft— E fi quacunque Propofitione JNegativa [to) j jula ; quandoquidem hec bené E cum disjun&tione predicati à fubjed— 6 quam in quálibet Propofitione Nej cat tiva lococopulaecum nonpaucis Su h muliftis admittendam cenfemus. 4 |P i h Definitio bona det W 4. Obs, T. NIII!IHII!IHII 3 Ti convenire omni & foli , atqui defi Pl 4 3 TIULOLU Jl l—— | nï"n*u*lru & Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com nHulm1.tumiu1xïnnmxjï'mH*HEWlmïmn*t'uäïn [ us