Aa62_qt-1-2
author: Stanley, Thomas

HISTORIA
PHILOSOPHIAE

VITAS OPINIONES RES QE GESTAS
ET DICTA

PHILOSOPHORVM SECTAE
CVIVSVIS COMPLEXA

AVTORE

THOMA STANLEIO

EXxX ANGLICO SERMONE IN LATINVM TRANSLATA,
EMENDATA VARIIS DISSERTATIONIBVS ATQVE
OB SERVATIONIBVS PASSIM AVCTA

D IGES T A.

pryonrs 70MLS, Sa.

LIPJSIAE

AP-VD TH O MA M FPRITSCHI
A. M DCC XI.

*

alhitu
ililſt
communt
omnnic,
tent, uta
memue iu
plon
rit anle.
tum hocc.
Heracliti
teribiu
nulla al,
mus baui
lpulanu
guar exde⸗
Gri aye
ir guilus
Plinſiphi
Latinum

1
Jalemneg

LECTORI BENEVOLO

SALVTE M.

Agna praefatio magnum malum. Tribus igitur perbis, Amice Le-
or, monendus es, quid in Latina bac editione Hiſftoriae Philo-
ſöphiae & Philoſophorum, a Th. Stanleio quondam adornatae,
Ppraeſtitum fuerit. Primo igitur cum tota haec biſtoria plerumque
nibhil ſit aliud quam cento, ex ipſis peterum autorum perbis contextus, & loci
communes ad biſtoriam Philoſophicam, optimo ordine diſpoßrti; loca autorum
omnia, in Anglicis Stanleii parum diligenter citata, euoluenda faerunt, vbi ex-
tent, curatius, quantum ſieri potuit, inaicandum, & vbi fortasſis Stanleius a
mente eorunm diſcesſiſſet, oſtendendum, guod pasſim in notulis, hinc inde adſper-
ſis, fecimus. In quibus & alia tum ad ſenſum eorum, tum ad biſtoriam Phi-
loſophorum pertinentia pasſim tetigimus. Cumque porro in more poſitum ſue-
rie stantleio pasſine, eruditorum dAiſſertationes integras inſerere, ad argumen-
tum hocce ſpectantes, nos quoque, vnam alteramue, pt fabltum in Socratis &
Heracliti hiſtoria, intexere huic operi non dubitauimus, inprimis pero de pe-
teribus ectecticis, de quibus alzum apud Stanleium ſelentium, ad calcem non-
nulla adliicere. Imno & ipſi textui Stanleiano ſupplementa Pasſim inſorui-
mus baut contemnenda- quae pt a Stanleianis diſcerni poſſent, Juobus pncinu-
lis E ] includenda duximus. Contra omittere quaedam, a Stanleio in gratiam
popularium ſuorum Anglice conuerſa, eſt viſum, qualia Nubes Ariſtophaneae &
guae exsextilimpiricikypotypoſibus repraeſentauit, cum ea prolixiora molem huius
libri augere haut debere piſa fuerint., quae ex ipſir autoribus non nimi raris,
ex quibus ad perbum eaden ſerie deſeripta ſunt, relctius petantur, Hiſtorians
Philoſophiae Orientalis, prout ab eruditisſimo Viro IO. CLERICO iam olim in
Latinum ſermonem translata ornatior, notique eius, & eruditis obſeruationi-
bus referto indice locupletior, proceſſerat, retinuimus. Tu, Bone Lector, pale, alque
7ualemcunque hanc opellam boni conſule.

4AVYORIS DEbDICATIO 1NGLICGCAE EDITIONI PRAEMISSA

AD
AVVNCGVLVM SVVM 1
IOANNEM MARSHAMVM. S
Vnc librum tibi offero, primus qui autor eius conſilli
mihi extitiſti. Exemplum eruditisſimnus Caſſendus le
praebuit, quem tamen ita ſequendum eſſe haut duwi, uiuc
t idem, quod ille, partium ſtudiunz prae me ferrem. Ille ine
4

enim vnius Philoſophi reserplicandas cum ſuscepiſſet, laxa-

is fraenis ex argumento illo cepit occaſionem, excellentis. iſ,
Iima ingenii ſui inuenta liberaliter cum orbe erudito com- WK
municandi. MWihi, maioris ambitus opus cum propoſitum alu
Juerit, eadem opportunitas vnum aliquem ornandi data
non fuit : qui Inlo debita meritis ipſorum commendau agui
tione ornatos vt dimitterem, mearum partium eſſe exiſti- i
maui. Hoc ego emolumenti ex argumenti varietate me “
cepiſſe ſpero. At longe maiora ſunt, quae tu hortatione an
tua ad hoc opus contuliſti, quae ſi, minora vt ſint, optare mmi
mihi liceret, nunc certe optarem: vt affectus atque ſtudii un⸗
in te magis eſſe conſtare poſſet, id quod iam agos cum ſola
lbi, vt nunc ſunt res noſtrae, gratitudoid vindicet. SZ
. AnI
Cramn
lryß
ren h̃
Z mina
Nepos tuus tui amantisſimns D
tibique addictisſimus ,
Thbebd,

THOMAS ST̃NLEYI

„) % ( 5
PRAEFATIO AVTORIS.

WMoria, praeterita docens, pt futuriz proſpicere valeamus, &' ex alienis
periculis cautos nos faciens, piéturae non eſt alſimilis. Iem ptrin-
que finis eſ? 3 & quemadmodum artis imperitiam prodit, qui totam
imaginem oculo minus curioſo luſtrauerit, artißice id quod excellentisſimum eſt
in ea cum animi quadam contentione ſpectantez ita ille, qui rerum geſtarum
explicatione vaga & generali contentus, mentem in aliquo, cuius praecipuae in
fabula ſint partes, non defgit actore, praecipui ex hiſtoriis capiendi emolumen-
zi iabturam kfacit. Düuod enim ſingularem aliguem hbominem ſpectat, cum
propius nos attingat, animum quogue noſtrum vebementius impellere ſolet.
Hinc duo hiſtoriae genera olſeruamus, quorum alterum res populi alicuius
perſequitur, alterum pirorum rebus gerendis illaſtrium praeclara facta exponit.
Vtrinsque exemplum Homerus dedit, prioris in Iliade, qua belli infeſtarum gen-
tium deſeriptionem complexus eſt“ poſterioris in Odyſſea, qua ſolius Vlysis res
geſtas explicauit.
Cum pero hominum vita omnis pel rebus gerendis occupetur, belli pacisque
negotiis intenta; vel contemplatione contineatur, a publicis vacans muneri-
bus, & ſapientiae ſtudiis, rerumque diuinarum, humanarumgue meditationi
conſécrata; in duas abire ſpecies illam, quae pirorum clarorum res tractat, hi-
Roriam abire neceſſe eſt. Vel enim res geſtas deſceribet eorum, qui toti in repu-
blica adminiſtranda ſuerint occupati, co modo, quo in dramatis alicuius linea-
mentis perſonas delineatzas pideas, quarum formae atque ingenia ſigillatim
vnam aliguam fabulam componunt, cuils generis maximam partem Plutarchi
pitas, Caecſaresque Suetonii eſſe animaduertas. Vel vitas nobis ſiſtet eorum,
qui aliquo dobtrinaæ & ſcientiaez genere excelluerunt, quemadmodum de Poe-
tis Antiphon, de Aſtrologis Eudemus, de oratoribus Cicero & Plutarchus, de
Grammaticis Suetonius ſunt commentati. De Philoſophis vero longe plures
ſeripſerunt, de quibus zamen ſigillatim agere nibil eſt opurs, cum aetatem maio-
rem partem ſeripta eorum non tulerint, quamobrem praecipuorum ex iis no-
mina tantum recenſuiſſe erimus contenti. Sunt illi Aetius, Anaxilides, Anti-
gonus, Antiſthenes, Ariſtocles, Ariſtoxenus, Callimachus, Clitomachus, Diocles,
Diogenes Laertius, Eunapius, Heraclides, Hermippis, Heſpchius, Hippobotus,
Iaſon, Idomeneus, Nicander, Nicias, Panaetius, Phanias, X Plutarchus, Sotion,
Theodorus.

X Vel id enim vel ſimile nomen hic legi debebat, nam nihili eſt Porrius, quod habetur in Angli-
cis Stanleii.
Plero

6⁶ 5

Laert. L.
I. S. 40.

9) °△ (58 *

Blerorumque ex his, quod maxime dolendum, ne veſtigia guidem ſuperſunt.

Vnicus in eo genere autor, qui antiquiorum Philoſophorum biſtoriae inſeruit,
Diogenes Laertius reſtat“ ſequioris aetatis ſapientes Eunapiur delineauit. Imo

guod auget litterarum calamitatem, adeo exigua ſunt, quae Laertius praeſtitit,
ſi ſubſidiorum, quae ipſi ad manum erant, conſideres copiam, pt de üsdem ho-
minibus longe plura apud alios autores ſparſa inuenias: quae quanta Zotui
diligentia in hoc polumine digerere ſum conatus. .
Neque parum autem bhac noſtra aetate eéſt opportunum, peterumphiloſapho-
rum ſerutari doctrinas, quo tanta quotidie opinionum pullulat ſeges, quarum
pleraeque ex antiquitatis ruinis, quibus ſeépultae iacebant, tantum eruuntiur,
quas adeo primis reſtitui par erat autoribus. Sunt aliae, quae recentiorum
ingeniis debeantur, incrementa lamen capere posſint, ſi ex eo ad quod procesſt-
mus ſaſtigio, deſpicientes, ad ipſum fundum prque oculis penetremus, ex qus
primum philoſophia caput extulit“ atque ita, quantos progreſſus Feæcerit, expen-
damus, ab initits licet orta, ſenſus fere & rationem noſtram fugientibus.
Licet pero Graecorum nonnulli genti ſuae natales philoſophiae pindicaue-

rint, dolctiores tamen ex Oriente eius deriuare origines non dubitarun²n. vVe

enim omittam olſeuras Atbenienſium de Muſaeo, de Lino Thebanorum, & Thra-
cuni de Orpheo fabulas, ſane a Thalete origines Graecae Philoſophiae repetendas
eſſe in dubium pocari nequit, qui in Orientem ſuſcepto itinere, rerum naturali-
um ſcientiam, Geometriam, Aſtrologiam inde in Graeciam ſecum attulit. Quae
cauſa ſuit, cur Sapiens inter Gracos audiret, qui eodem tzempore aliis quoque
ſex piris honor fuit habitus, quod morum & reipublicae gerendae prudentia ex-
cellere crederentur. Iia enim omnis generis doäétrinam antiquisſimis tempori-
ris ο πſi (ſapientiam) appellari moris fuit, Oν ero (ſapientes) eiusdem
profeſſöres, qui animo ad maiorem in diſciplinis excellentian aſſurrexiſſent.
Dut Philoſophiae nowine, quod ſtudium ſapientiae ſignifcat, prPimus vteretur,
Pythagoras ſuit, Philoſophus ipſe, ſolunz Deum, mortalium neminem, Sapientem
eſſe exiſtimans.
Duantum ad eos vero, qui Sapientum nomine honorati fuerunt, omnium
ezorum, maxime ſeptem iſtorunme, qui celebrantur, laudi mirum in modum detra-
bit Damon Cyrenaeus. Anavimenes omnes Poeticis ſtudits dicit addictos fuiſſe.
Dicaearchus neque Sapientum neque Philoſophorunz cenſi eos haberi patitur,
viros bonos fuiſſe dicens, & bonos leguxlatores. Scripfſugue de eorum cun
Cpſélo, Periandri ſilio, congreſſzu, qui ipſe ei interfuiſſe adicitur Archetinus Sy-
racuſius. Omnes eos apud Croeſum fuiſſe, Thalete excepto, Ephorus aſffirmat.
Sunt qui in Panionio etiam, & Corintkhi, & Delptkis pna cum Periandro conuenis-
ſe dicant. Sunt

õ

—

nt
asS

NemE
6H
Aunm
zuriunch/
llaget
Taleten.
ſint 6 ii⸗
lunn, A
Argiuun
anutt fu
Pinacus,
Lelpban
mantill⸗
buturin
n oln
tem, biti
14
Cleobulu
feden.
lutdam
hti, M,

De

My
atione,
viro eyn
lur noſt
lur
kuit/
yimn

Deln

an.
Muir,
In
Giti,
1 ho.
balti

nlo.
arum
untur,
iorum
elſ.
gus
Pen.

caue.
R1.
Tr.
endat
urali.
Aue
Gogle
laer.
ori⸗
den
ſen,
etuy,
entet

miun
leta-
titin,
M
5H.
rmat
euir
nt

96 ) ° ( S0*

Sunt quaedam ipſorum ſententiae, de quibus non omner conſentiunt, ad diuer-
ſos eas autores referentes. Sic de huius autore variant,
Haec ſapiens Chilon Lacedaemone dixerat olin:
Nil nimium; iuſto tempore fadéta placent. .
Neque de numero eorum minor eſt controuerſia. Itlle Leandrius pro Cleobu- Non Le-
lo & Myſone Leephantum ſilium Gorſiadae Lebedium ve Epheſium in illumz ophan-
senſum refert, & 6pimenidem Cretenſem. Plato in Protagora Myſonem pro macr:

Periandro ponit. Ephorus, Myſone omiſſo, Anacharſin ſulſtituit. Sunt Yui interpre.
Pybagoram adaunt. Dicaearchus eorum quatuor allegat ab omnibus agnitos, tes ver-
Thaletem, Biantem, Pittacum, Soloneme tum alios nominat ſex, e quibus tres tunt.
Rint eligendi, Ariſtodemum, Pamphilum, Chilonem Lacedaemonium, Cleobu-
Uum, Anacharſin, Periandruns Acuſllaum guidam adaunt Cabae pel Scabrae,
Argivumn. Hermippus in tractatu de VII. ſapientibus ait, ſeptendecim
omnes fuiſſe, & e iis ſeptem diuerſimode nominaris ſunt illi Solon, Thales, Ita Sui
Pittacus, Bias, Chilon, Cleobulus, Periander, Anacharſir, Acußilaus, Epimenides, dasAng-
Leophantus, Pherecydes, Ariſtodemas, Pypthagoras, Laſas Hermioneus, Char- & a
mantidae, pel, pt Ariſtoxenus pult, Siſymbrini SRlius, Anaxagoras *. Hippo- k Oæ⸗
botus in ſuo de Philoſophis commentario in hunc cenſum refert Linum, Orphe- ieAe
um, Solonem, Periandrum, Anacharſin, Cleobulum, Myſonem, Thaletem, Bian- G
tem, Pittacum, Epicharmum, Ppthagoram. patet, ali-
Laertius hoc eos ordine recenſuit- Thales, Solon, Chilon, Pittacus, Bias, ter Laer-
Cleobulus, Periander: eizque addit Anacharſin, Myſonem, Epimeniden: & Phe- phicnne.
recydem. Hi, inquit, Sapientes fuere dpellati, guibus Piſiſtratus Lyrannus a qui- dum eſſe,
busdam iungitur. Inter Romanos guoque tres ſuere cognominesapientum in- quam ex-
«lyti, M. Cato, C. Laelius, & L. Acilius. plieauer⸗

Interpre-
* Deeſt vnus; nam XVII. recenſendi erant, quem Myſona putat Caſaub. ad Laert. I. c. tes Lius.

Vita & Scripta

HOMAE JTANLEII
PEqiitis.
Non expectabit heic Lelctor longan, conſiliorum ac euentuum pariorum nar-
rationem. Vt aulici enim atque militis vita in aula & caſtris conſumitur, ita
viro erudito inera muſei ſui ſolitudinem ſuum elabitur kempus. Stanleii igi-
dur noſtri ſummum && Praecipuum decus pe litterae ei conciliarunt, ita vitae
ipſius biſtoriam oanνιe res in litteraria republica praeclare geſtae abſoluent.
Fuit adutem TH OMAS STANL EIVS PVatre natus TH UMA, lucem
Primum adſpexit in Comitatu Hartfordienſi, locum Cumberlow- Green Angli
appellant. Anno aetatis XIV. Cantabrigiam abiit, vbi Balcancholii, qui ſrxater
erat

₰ ) °( 86⸗

erat Decani Dunelmenſis, commiſſus tutelae in aula Pembrociana Jfuit. Vir
ille egregius, gui nuptiis ſibi iunxerat Stewardiam, Stanleii noſtri auiam, Rin-
gularem pupili huius curam gesit, nec quidquam praetermiſit eorum, quae fo-
vendo atque augendo eius in bonas litteras amori, qui ſummus in eo apparebat,
inſeruire quacaungue ratione balerent.
In Academia adbue agente eo ingenium eius ſeſe exerere coepit, laeto eo-

ab ipſo expectanda eſſent, omine. Hic enim poemata illa

Madyi. compoſuit ex perſibus inaequalibus compoſita, aliaque carmina, quae pna cum
gab gaibusdam ex Gallis, Iiali & Hispanis Poetis in noſtrum ſermonem conuerſis,
pvynyo volumine, poſtiquam ab exteris in patriam rediiſſet, prodierunt.“ Quem-
adrodum pero inuentionis fertilitatem in prioribus carminibus ſuts aſfatin
orbi eudito probauit, ita in poſßterioribus, quae palmam prioribus baut dubie
praeripiunt, diligentiam & eruditionenz ſummam luculentisime demonſtrauit.

* Europa, Cupido crucifixus, Peruigilium Veneris cum notis Lond. 1649. Anacreon, Bion, Moſchus:
Secundi baſia, Auſonii Cupido crucifixus, PeruigiliumVeneris, cum aliis Poematibus 1651. 8.

Domum poſtquam ex itinere in Galliam, Italiam, & Hiſpaniam rediiſſet,
atque eruditionem ſuam pltra patriae inſulae? limites circumtuliſſet, matrimo-
nio ſibi iunxit Dorotheam, Iacobi Enganiihaereditarii in Flower in camitatu
Northantonienſi, filiam, ptroque parentum adhuc ſuperſtite, ipfe annos non-
dJum egreſſus, quibus iuxta Angliae leges ſuo iure viuere poſſét. Neque tamen

ea bpitae mutatat

ratio animum eius immutauit, pel ex aßebtu, quo in littera-

rum ſtudia ferebatur, quidquam detraxit. Neque enim vel rei familiaris cu-
ra, vel vxoris actate fiorentis blanditiae, pt ſtudia, quae pertinaciter proſeque-

Budaeus batur, intermitter

de eſte auſim, quod dobt

et, impetrare ab es poterant. Equidem de ipfo aſfirmare non
isſimus Galliarum Cancellarius de ſeipſo zeſtatus eſt, geniali

pracf. die ſex non amplius horas ſtudiis ſuis permiſſas eſſe conqueſtus- aſfatim tamen

asſiduam eius, quam ſtudits impendit operam, opera eius loquuntur amplisſima,

limitesque pitae anguſti, quibus ad inem ea perduxit.

Primum qao r

empublicam litterariam beauit opus Hiſtoria pitarum & opini-

veterum Philoonumſophorum Graecorum fuit- opus eruditisſimi Gaſſendi imita-
tione primum ſuſceptum, qui Copernici, VychonisBrahei, Peurbachii, Kegiomonta-
ni, & aliorum recentiorum Aſtronomorum atque Philoſophorum. Neque primus
Stanleius ſuit, qui iſtam prouinciam in ſe ſuſcepit. Nempe pitarum antiquiorum
Philoſophorum polumen Imperatoris Marci Antonini aetate conapilauit Diogenes
Laertius, & poſt eum pitas Sophiſtarum Eunapius. Sique ab is diſcedamus,

guaec hodienum ſupenſunt in eo genere ſeriptis, Antiſthenes, aliigue compluret,

quorum ſeripta p

erierunt, de esdem argumento ſunt commentati. Scripſit no-

ſira aetate Gerardus l oſſus quoque breuem debbhiloſophia & ſectis Philoſophorum

umn 0
gli eun/
ſeruati

A
rip An
4 er
mni na
ml mo
nege
uorun.
linem?
claromm
er
fum, boe
Cpti,

H n.
lu aluer
Alumvi
Ale inchi
Argle in,
licorun
liig nob⸗
nabo, ne
Ditat lun
rungue

HMii
ſopienii⸗
crementn
ebennta

Menti
luere i,
lincliut n
na agn
Uac ip/

₰) ° ( 8 .

H8H2
nſin. ium commentationem, pt alios nunc praetermittam. Omnes tamen Stanleius,
. Juai eum pracceſſere, ſiue amplitudinem propoſiti operis, ſiue multitudinem ob-
ee, ſernationum ſingularium, quas collegit, conſideres, ſuperauit.
o . Duanta orbis eruditi approbatione opus iſtud ſatis amplum exceptum fue-
a ihe rit, editionum identidem iteratarum multitudo affatim zeſtatur. Certe ipfius
4 un ergamenti excellentia & varietas, & veterum lectio tam copioſa, quam autor
Netſ, . omni parte explicauit, admiratoribus carere non potuit. Praeterea maxima
glem. Pars mortalium ex eius generiz commentationibus deledktationem capere ſolet,
fin negue multos reperias, qui non cupiant pitas & rer geſtas eorum cognoſcere,
At. Zgueorum virtutes mirantur. Haec cauſa eſt, quae tantam ſeriptorum muliitu-
MD dinem excitauit, qui Principum pitas, virorumque, & beli, & pacis artibus
loſchug clarorum, aliorumque, quorum aliqua fama, pel in imperiorum mutationibus
r. s vars eſſet, deſeriberent. Aliis picisſim biftaria T. beologorum, Iureconſulto-
giſet, ruum, Poetarum, Medicorum homines oblectantibus, qusrum labores benigne ex-
mni. cepti, ptilesque pariter ac iucundi exiſtimati fuerunt.
i
e HM nempe duplexhomines inſtituendi ratio, g9guarum altera praeceptis, eem-
b,i Pflis altera nititur. Prior ieiuna eſt, minusg ſoecunda, nec niſi languide pim exerit.
“ Alltera viuida magis eſt, & vi maiore in bominum agit animos, excilans mentem,
du . Jyue inclinans aa imitanda ca,s bongſta guae ſunt, & excellentia, & a pilibus at-
ligie. 2 que improbi rebus auertens. Philoſophos igitur gquidem, virorumque a pu-
em licorum negotiorum turba ſemotorum bheneſium otium & meditationes Sian-
mids leius nobis delineauit- ſummaque induſtria pitas eorum, opiniones de bono &

tann malo, meditationes de pniuenſa rerum natura, de Principits rerum cogitata,
iinn, bitae bumanae, morumque, & reipublicae gerendae explicatas rationes ipſo-

rumque mores & ingenia digesſit, oculisque noſtris ſubiecit.

4 Heic ergo peſtigia quaſi liceat intueri, gquibus artes &' ſcientiae, omnesque
e⸗ ſapientiae humanae paries inceſſerunt, pariosque inde ab infantia eorum in-
minu crementorum gradus, donec ad illud, in guo nunc poſitae ſunt, faſtigium per-
s veherentur.
n Mentionem antea feci auntorum, qui ante Stanleium in illo campo ſeſe exer-
lunut, ꝰ cuere, impari ſane ſucceſſir. Nempe ſcopi eos Naperat amplitudine, & ſuc-
pluren uinctius narrat, nec a meta pario excurſionum genere diuagatur, ex vaſtisſi-
o.e na Wragmentorum amplitudine opus concinnans ſuum, alits praeteritorum, &
o quae ipſi collecti ex longa lectione ſeriptorum ibeſauri ſuppeditare palerent.
N. Par-

6 ). ( 2362

Partibus opus alſoluitur pndeuigint!, quarum prima de ſeptem Graeciae ſa-
pientibus agitur, quorum tanta apud veteres fama extitit. Reliquae copioſé
duodecim ſebtas Philoſophorum diuerſas ſiſtunt, pitas celeberrimorum ſapientiae
profeſſorum, & doctrinas, quibus inclaruerunt. PVleima pars de Chaldaica
agit phileſophia, quod vt abſtruſum eſt argumentum, & palde dißyicile, ita mi-
nore eruditionis apparatu, quam Stanleio noſtro erat ad manus, abſolui non
Potuit.

Primus, qui rerum naturalium ſtudiis ſeſè impendit, Thales Mileſus fuit,
magnifcum ſapientis nomen, praeclaris inuentis Geometricis & Aſronomicis, nes
non de vniuerſa rerum natura meditatione promeritus. Itlle aquam principi-

Pi corporum naturalium eſſe ſtatuebat, ex quo primum exiſterent, & in quod

pltimo redirent. Terram paſtisſonam molem eſſe docebat, in abyſſo b. e. Ya-
ſtisſimo oceano ſluctuantem, atque inde terrae motus & fontium origines ex-
plicabat. Deum omnis in natura motus aiebat eſſe autorem , eumque boc
pniuerſum animare. Narrat Stanleius, magnetem eum ac ſuccinum anima
non dcſtitui exiſtimaſſe, idque ex pirtute, qua corpora quaedam trabunt pro-
baſſe. Bum inuentorem metienaae Ppramidum ex pmbra earum altitudinis
aiunt, peraeque ſiderum deficientium cauſae, quae in monſtris ante eum,
& faturarum calamitatum portentis habebantur. Relatum autori noſtro, Ae⸗
feétionem eum praedixiſſe ſolis, quae quinquennale inter Medos, Lydosque bel-
lum finiuit “ cum territi ea indocti illi homines, atque ſolem faciem a ſirage
imminente auertere exiſtimantes, poſitis armis controuerſias componerent.
UMoem bhonoris nomen iuxta cum Thalete Solon, Chilon; Pittacus, Bias, Cleobu-
lus, Periander indepti fuere Qui legum excellentisſimarum & rerum pabli⸗
carum conſtituendarum autores fuere, quemadmodum Thales, qui in Orientis
partibus peregrinatus rerum Mathematicarum & naturalium ſibi ſcientiam
comparauerat, primus earum lucem in Graeciam intulit. Vt adeo illuſtre ſa-
pientis nomen reliquis illis propter excellentisima morum & ciuitatis regendae
praecepta fuerit datum, quod Thales excellentisſima Geometriae & rerum natu.
ralium ſcientia fuerat promeritus. Quemadmodum ſäpientis nomen omnes
illos ornauit, qui plus quam pulgus in quocunque genere rerum ſapere videren-
zur, donec Ppibagoras philoſophiae nomine nomen ſapientiae permutaret, tan-
tam rem, quae erat religio eius, nemini iure niſi infinite & ſumme ſapienti
trilui poſſe arlitratus,

Nemo

lon
4
n,
⸗

ſu⸗
e
Men/
ci
1 .
gie
eru⸗
nn
re
inij
guu
CCł
m
ma⸗,
j
ſue
a.

206 )0°( 50
Nemo hic expedtabit, vt pitas corum penitius explicemus, atque ita praeue-
miamus lectorem, doctrinas eorum, epiftolas, ſermoner ab autore in ſto opere
colleltos reperturum.
Duo fuere ſelctarum omnium, in quas philoſophia diuiſa &ſt, capita quaſi
& fontes, nam pel alb Anaximandro, Thaletis diſcipulo, deriuantur atque ea
Ionica adicitur philoſophia, vel a Pytbagora, principe illo Philoſophorum, cuius
ſehola a loco, pbi fioruit, Italica eſt dicta. Anaximander a magiſtri ſui doctrina
diſcesſit, principiumque rerum non aquam cum illo, ſed infinitam eſſe ſtatuit,
uam tamen ſententians ſuam exrplicatam non dedit. Primus ille obliquum
Zodiacum eſſe obſeruauit, & Geographicas tabulas &⸗ ſolaria confecit. Duam-
vis, Salmaſiuns ſecutus, Stanleius noſter Gnomonem eius pyuncta tropica & age-
guinoctialia tantum indicaſſe exiſtimet, horarum pero diuiſionem temporibus
longo poſt internallo ſecutis adſcribat. In ſecta illa poſt euns Anaximenes cele-
bratur, & Anaxagoras, & reliqui.

Socrates Atbenienſis nouam ſebolam conſtituit. Ei virtutum inprimis
Rudium, morumque dockrina, & leges, quibus pita & adtioneshumanae con-
tinerentur, curae füere. Parentem ille ſcatuarium bhabuit, pltra natalium ta-
men ſortem eum in genii excellentia pronexit. Neque cathedrariis tantum le-
clionibus ille vacauit. Vbicunque eſſet ſermonibus, & prodeſſe nouerat, & de-
leltare. Scholaæam ipſi campus, forum, compita, amicorum domus, ipſe deni-
gue carcer, moleſtisſima licet illa manſio eſſit, praebebat, in gqua Pirtutis atque
eruditionis praecepta traderet. Nemo erat, qui ſapientiam eius, ſententiarum
Jublimium & adamantinarum, orationis facilitate & ſaauitate conſpicuae
non eſſet admirator, illaque principatum inter philoſophos ipfivindicabant. Ve-
rae de Deo doétrinae tenax fortisſime Deorum pluralitatem impugnabat, vnde
inimicis eius calumniae nata fuit occaſio, quaſi à dees eſſet, Diisque infenſus,
gquae cauſa etiam ipfis mortis ſipplicio eum affciendi extitit. Il vero hauſta
cicuta tanta animi ſubtit magnitudine, tanta mentis ſerenitate, pt affatim
omnibus pateret, &ͤ ſamma imperii rationis in aſfeltus eius Dis, & maxima
malitiae hoſtium eius impotentia, quae ne mortis qquidem terroribus mentis
ipſtus tranquillitatem turbare valeret, aut eßfcere Ppoſſet, vt pel moriens alius a
Socrate videretur. Magnis, nec ſine animorum quadam contentione agitatis
hiué inter paganos, ſiue inter Chriſtianos controuerſiss materiam Daemon eius
praebuit, qui rebus eius praecrat, G corum, quae paulo poſt ipfi eſent euentura,
2 exi-

)0( S=

eſteret index: Quod argumentum peculiari capite in pita eius Stanleius no-

ſter abtauit. Neque tamen omni illa pirtutie ſuae & ſapientiae ex.

cellentia ariſtophanis malignam euitare potuit ſcurrilitatem, qui acerbiſſme
eun, in dramate, quod nubes inſeripſit, perſtringere ſuftinuit, quod Anglice in-
terpretatus Stanleius appendicis loco in Anglica buius operis editione] vitae
eius ſubiecit.

honicae ſectae philoſephia, quae ante Socratem intra puius ſeholae ſubſti-
terat limites, ab eo inde tempore in varias ſeholas, ſectasque diuiſa fuit, quarum
nonnullae exiguae & famae & durationis ſuere. Maior aliarum fuit celebritai,
quae & aetatem tulere. Iz priore genere Cyrenaica, Megarica, Eleatica, &
Eretria commemerandae in altera Academica, & Onica, guibus Peripate-
tica & Stoica origines debent. J

Gyrenaicas ſectae princeps Ariſtippus fuit, Socratis auditor. Ille in polu-
ptate ſummum bonum poſitum, neque virtutem, niſi quousque eo conducat, com-
mendabilem eſſe exiſtimabat. Diſtinctionem inter iuſtum & iniuſtum, aequum
& iniquum humani arbitrii eſſe, neque naturae dictamine, ſed lege & con-
ſuetudine niti cenſebat. Principiis, quae tenebat, morum pita reſpondebat ſo-
luta, quam omni genere voluptatum perdebat. Migenii ſuauitas Dionyſio, Siciliae
yranno, eum commendabat, quem maxime offendebat Platonis ſeueritas, quam
moroſitatem appellabat Princepi ſuperbus. Non continere me poſſum, quomi-
nus hic mentionem faciam ex inumeris, quae feruntur, huius Philoſophi inge-
nioſe & cum acumine dictis, magna diligentia ab autore noſtro collectis, pau-
ca nonnulla. Interregatus a Dionzſio, qua re motus ad ſe accesſiſet, reſpondit
commercii cauſa id factum eſſe, vt ea nempe, quibus ipſe abundaret, Dio-
nyſio offerret, atque ab eo viciſſim, quibus careret, acciperet. Cuius dicti
ea ſententia fuit: paratum ſe eſſe, vt ingenii opes cum Dionyſio communicaret,
conditione ea, vt ipſe picisim opibus Dionyſii frueretur. Temperantiae, Jobrieta-
zis ac continentiae legibus nequicquam ſe teneri putabat. Famoſi aliquando
ſcorti domum ingreſſus praeæſentium quendam erubeſcere obſeruauit. Cui ille:
Intraſſe non nocet, ſed exitum inuenire non poſſe. Offerente ipſi Dionyſio
feminas emendatisſimae foörmae tres, pique?, quam vellet, ſibi haberet, praeiperet,
omnes abduxit Paridis ſibi vitandum eſſe fatum cauſatus, cui male ccſerit, quod
Kolido indicio duabus vnam praetulerit. Aßectus nonniſi duos agnoſcebat,

poluptatem & dolorem, a quibus omnes altiones humanas derivabat: eos pero
ex

An
frau
flliti
incol
ſber,
Kn!s
uku

Ryus
be
leius,
loco
haut,
4
ru
4
narit
u ll
ntr,
uui
uute
G.
ud.
entu/
erita
e
rde
la
um.
uſee

imlu

lamn t⸗
lorital
in at

no.
ex.
Nne
t in.
ditae

lbi.
rum
tugt,
4, G
hate⸗

Vole.
lam.
uun
an-
Aſi⸗
lige
lan
omi.
ge:
au⸗
onlit
Dio-
Adi
laren
iete-
and
ille:
na⸗
eret,
.
ebat,
eri
ex

Auol

—
——

₰6 ) ο¾ (80⸗

ex temperamento cuiusuis variam induere facienr aiebat. Animi ſerenitatem,
tranquillitatemque, & ab affectibus immunitatem, in quibus rebus ſummam alii
Zlicitatem collocant, ridebat, haec enim motus & actionis defectus, & taedioſa

indolentia ipſi eſſe videbantur. Sed & pvitae ſimplicitatem peteris amici ſui An-

tiſthenis contemnebat, abundantiam contra, & luxum aulae Siculae mirabatur.
Sunt alii eius generis ioci eius a Stanleio ſuo loco relati, me enim iam pereor limites,
quibus contineri polebam, eſſe transgreſſum, dum ſpecialioribus iſtis inhaerere ſu-
ſtinui.
Poſt Cerenaicam de Megarica quoque, Eleatica, & reliquis ſectis egit Stan-
leius, Socraticarum tamen ſectarum celeberrima Academicafuit, quae nomen a

loco Scholae accepit. Princeps eius Plato extitit, de cuius natalibus ſabulas

haut paucas, éasque portento haut carentes collegit Stanteiuns. Peruulgata a-
pud Athenienſès obtinuerat fama, Apollinem ad matris eius ſeſe demiſßiſſe am-
plexus, patrique eius ſeſé obtuliſſe, vique a conſuetudine pxoris, donec peperiſ-
ſec, abſtineat praecepiſé. Callidum inuentum! quo vice plus ſimplici credulis
maritis in illis paganiſmi tenebris feminae impoſuere. Vt opibus vero afftue-
bat Plato, ita poſtquam Socratem aliquamdiu audiuiſſet, in exteras abiit regi-
ones, vt maximos illius temporis audiret Philoſophos. In Italia Pythagorae

pacauit doctrinae, multaque éx Moſaicis ſeriptis bauſiſſe videtur, in quae peregri-

nantem ipſum incidiſſe eſt veroſimile. Dialogorum inuentor quibusdam credi-
zur. gam tamen ſeribendi formam illum excoluiſſe tantum, & perpoliuiſſe
utat Stanleius, qui Analyticam, quam vocant, ratiocinandi viam, diuinum in-
ventum! eum iniuiſſe primum arbitratur, gqua ſuppoſita rei, de qua quaeritur,
veritate, quae eam conſequantur, diſquiritur.

Egregium bſus eiuamethodi exemplum a Carteſio habemus in meditatio-
nibus & methodo, pbi praecipuas doctrinas philoſophicas accurate & Pirmi-
ter demonſtrauit. Exempla etiam eius methodi occurrunt in libris Euclidis,
Apollonii, Pappi, aliorumque veterum Geometrarum, vt Stanleio eſt obſerua-
tum. Plato quidem Mathematicas artes in omni genere ſcientiarum pſui eſſe
poſſe exiſtimabat, omnesque auditores ſuos rerum Geometricarum ſcientia antea
imbulos ad ſcholam ſuam accedere polebat.

Philoſophia eius prima Chriſtianiſmi aetate in autoritate fuit, cuius rei
eam cauſam eſſe putat Stanleius, quod Deum ſilium habere vnigenitum, qui au-
toritate polleat in omnes creaturas, agnouerit. Paucis pt abſoluam, magna eſt
in haut paucis doétrinae eius cum noſtra religione conuenientia.

⁶ 5 Ani.

) °ο( 362⸗

Animum Plato immaterialem & immortalem eße ſtatuebat, eandemque
liberam eſſe, neque aliunde determinari, fato tamen obnoxiam, atque necef-

ſitati.

Ingenium ipſi magnum alque ſublime fuit, eloquentia, & facultatis imagi-
natricis foecunditas, quae in admirationem rapiat legentium animos. Phile-
ſophiae eius plenius explicandae cauſa, peteris Academiae doäërinae epitomen
ex Cicerone, & poſt eam compendium eius magis perfeltum Stanleius exhibuit.
Multa eam in rem collectas apud Plutarcbum, Laertium, Apuleium inuenias, pe-
rum eis omiſys noſter Alcinoi elegit introduétionem, tanquam integram magis,
quam integram appendicis loco Philoſophi huius pitae ſubiunxit. Imo & ad
illuſtrandum magis bocargumentum poſtremo loco Platonicum ſermonem, glo
Poetico lingua Iialica a loanne Pico, Comite Mirandulano, adornatum adiecit.

Poſt fata Platonis in duas ſeclas diſtipuli eius diſceſerunt, prima in pelere A-
cademia ſedes retinebat, altera Eycaeum occupauit. Reliqui Peripatetici dice-
bantur, quorum princeps Ariſtoteles extitit, stagirita. IUlle neque natalium
ſplenaore, neque educationis ſelicitate Platonem aequauit. Eum tamen vnguen-
tariam exercuiſſe, vel medicamenta vendidiſſe Athenis negat stanleius. Dus
boc aecque ac diuinos bonores Pythiae, pxori Ariſtotelis, exhibitos, & conſpi-
„ationem contra Alexandrum inter calumnias reifcit, pti nullo fundamento ni-
xas, ita in memoriam ſammi piri maxime iniurias. Plurimum ille adiumenti
ſiue Logicae arti, ſiue reliquis diſciplinis attulit“ Categorias inuenit, Sllagiſzno
in formas redegit, modis ac figuris eos circumſeripſit, cauillandi artes detexit, de
Metaphyſicis, Phyſicis, naturali animalium hiſtoria, & reliq. quampluribus polu-
minibus commentatus eſt.

Fortunam huius Philoſephi mirari ſubeat, certe enim ſingulare
eſe plane, tam diuerſa eſſe potuiſe eiusdem actatis de eodem bomine iudi-
cia. Sacris interdictum quibusdam eſt, fdei quaſi eſſent proditores, qui eius
ſeripta explicarent. V- ciſſim ab aliis scholis & Acaaemiis ea commendata fue-
ye, ita pt alia doctrina diſcentibus nulla proponeretur. Fuit actas, qua regu-
lam & normam veritatis ſcripta eius praebere crederentur. Genium naturae
eum bvocarunt, inuentiszque ſuis ſumimum humanae ſapientiae faſtigium attigiſſe
creditus eſt. Alis picisſim philoſophia eius nugaciſſzma piſa eſt, inanis perbo-
rum ſyrepitus, litibus ſerendis pnice accommodata. Verum quicquid ea de re
ſentias, diligenter & accurate ſummam doctrinae ipſius Stanleius repraeſentauit.
Ex

zun
lini
Eit,
Ma⸗

..
lKAAly
int

le⸗

6 ) 0°( 802*

BExrsSocratis ſobola Cynici quoque prodierunt, in quibus principatum Antiſzhenes
zenuit, cuius nomini celebritatem Diogenes inprimis, diſcipulus eius, conciliauit.
Diſkcile eſt nominis Cynicorum explicare origines. Stanleius partim a Cno-
Jarge ilud'deducit, pbi ſebolam Antiſthenes habuit, partim a moribus caninis. Pri-
mas in hac ſecta Diogenes tulit, qui tantam nominis ſui fFamam dobtrina plane
Iſingulari excitauit, pl eum pidere Alexander M. cuperet. Eius in dolio mirabi-
lem oeconomiam, bomines pleno meridie lucerna accenſa inueſtigatos, aliaque
ſingularia vitae eius, magno ſtudio in hoc opere btanleius digeſſtt.

AOnica ſecta Stoica origines ducit, autorem Zenonem babuit, qui pbi Cra-
tetem prinum poſt alios Philoſophos audiuiſſet, nowuam hanc ſoctam poſtremo con-
didit. Magni ex hac ſebola piri prodierunt, plurimosque ea dogmatibus altum
& ſublime ſpirantibus deliniuit. Eo enim tendit, vt homines contra corporis ma-
la obfrmet, iis que contra fortunae inſultus arma induat. Vnicum Deum Zeno
agnoſcebat, cuius diuerſas virtutes & operationes diuerſa nomina exprimerent.
Summam hominis felicitatem in pirtute collocabat, quae pnica homini ad pitam
immortalem, ſolidamque, & duraturam poluptatem ſit pia. Mundi huiur ma-
cbinam olim diſſoluendam, ſammisque conſamendam eſſe putabat. Abſolatum
vero, quod bomini in corpus pariter atque animum ſuum tribuebat, imperium, pe-
ſtilentiſſimam doctrinam peperit, quod cuiuis, pt libitum fuerit, animanm licoat
abiicere. H nihilominus in hac philoſophia aliquid magnificum, & ſublime,
9quod poſſit praeſtringere oculos eorum, qui externum tantum pirtutum pagana-
rum ſpectant ſplendorem. Quanta enim grauitate Zeno ſapientem ſuum ad mor-
tem contemnendam, & aequo animo omnem fortunam in hac pita ferendam in.
Rtruxit!

Dialecticam facultatem Stoici ad ſubtilitatem Peque excoluere, neque minus
in morum doctrina excelluerunt: Sedilla ſpecialius perſeqgui non eſt animus, Re-
liquias eorum doctinae ex Laertio, Cicerone, Stobaeo, & reliquis Stanleius colle-
git, eiusque philoſophiae ſumma capita ſatts dilucide ad finem pitae Zenonis ex-
plicauit. Poſt Zenonem Cleanthes, Chryſippus, Panaetius, & reliqui in ea ſeho-
la excelluerunt, qui omnes pro meritis ab autore noſtro laudantur.

Fuere autene toici pltimi omnium phileſophorum, qui a Thalete deſcende-
runt, alque in üs lonicae ſectae ſucceſſio ſinitur.

Pythagoras, quem Samium credant plerique, lyalicae ſectae caput fuit, Tiu
ide in degypto perſatus eſt, perdiſcendorunz eius gentis myſteriorum cauſa, Nar-
at

R

) ° (S2*

rat Stanleius captum eum a Cambyſe, atque, ab eo Babylona miſſum eſ, vbi magis
familiariter pfus eſt, atque Chalaaeis, imo & Ezechieli, Prophetae, innotuit. Vir
erat forma egregius, venerabilis adſpedbtu, & qui ſtudia hominum ſibi poſſet
conciliares vt Hyperboreus Apollo a ſectatoribus creditus fuerit.

Diſcipulorum concurſus ad neminem philoſophorum tantus, quam ad Pytba-
goram eſt ſactus. Obedientiam ille exabt iſſzmam requirebat omnibus dictis ſuis
pracſtandam, ſilentiumque bienne auditoribus ſuis imponebat. Temperantiam
in praecipuis virtutibus commendabat, ad corpus perfecte ſubigendum ſumme
neceſſariam. Philoſophia eius myſteriis ſcatebat. Animarum ſtatuebat praeexi-
Rentiam, & per paria corpora migrationem. Hine de ſeipſo in ſeriptis ſuis refe-
rebat, Aethalidem ſe ante bellum Toianum fuiſe, Mercurii flium, poſtea Eu-
horbum, inde Hermotimum, tum Pprrbum Delium, poſtremo Pythagoram. In
iisdem ſeriptis ſuis narrat CCVII ante annis ex inferis ſe veniſſe, aliaque eius
eneris incredibilia. Vitae eius stanleius diſciplinae eius & doäëbrinae ſummam,
vt & ſymbolicam docendi rationem ſubiecit, eruditiſſimi item Reuchlini explica-
tionem doctrinae Pythagoricae addidit. Huius ſectae accenſendus Empedocles
eſt, Arcbytas item & Philolaus, gquibus verum pniuerſi huius ſyſtema in acceptis
ferendam, in quo centrum ſol ocupat, terra in planetarum chorum relata.

Seétae ex Italica natae quatuor fere ſunt, Heraclitita, Bleatica, Sceptica bel
Pyrrbonia, & Epicurea. Heraclitus ingenii felicitate eam poſſedait doctrinam,
quam multa demum indagine atque labore alii ſibi comparare ſolent.

Animus eius contemplationi addictus, & rerum bumanarum contemtor, vt
ſolitudinem praeferret, eſfzcit. Humanae itaque paledicens ſocietati in montis
cuiusdam vertice ſolus égit, ſtultitiam & panitatem bominun ibi deplorandae pt

poſſet vacare.

Eleaticae ſectae Princeps Democritus, diuerſiſſimi ab Heracliteo ingenii fuit,
ſubridere ſemper videbatur, atque ridiculis affectibus hominum deridendis, quos
in nullius momenti rebus asſidue proderent, pnice delectabatur ⸗diligentiam in-
quam, & labores, iniis proſequendis, taedium item & eriſtitiam, pbi minus ex
voto illae ſuccederent. Abderitani, in quibus pitam degebat, frequentes eius ſpe-
Siantes cachinnos, mente minus valere ſuſpicabantur, eam que abrem Hippocra-
tem docerſebant medicinam ab eo poſtulantes. Verum eum Diacoſmum ſuum co-
am illis recitaret, inſaniae ſuſpicio in admirationem eſt verſa. Primus bic doctri-
nae

) o 80=
nae? dealomis & vacno fuit inuentor, cuius elementa Stanleius delinezuit, Sce-
Pkzicorum choragus Pyrrhbo extitit, qui iudicia mortalium ſola verorum falſoram-
9ae apparentia niti aſfrmabat, ſiiſpenſumgue adeo ſemper teneri animum, gue
ad decidendum determinari, olebat. Omnis hominum iſtorum induſtria in in-
penienais angumentis & rationibus dubitandi etiam in rebus ezuidentisſimis bper-
ſabatur. Integram eorum philoſophian ſuo loco explicatam inuenient harum
rerum curioſt.

Poſtrema ſectarunz autorem habuit Epicurum, qui, iuxta autorene noſtrum,
omnes alios ſöribend, diligentiaſuperauit. Summum ille bonum in voluptate ex
virtute collocauit. Valde autem philoſophiae eius nocuit partim beruerſa doctri-
narun interpretatiozpartim abuſus quorundamex ſectatoribus eius, vnde fabt um
ſe, pt tanquam omnium pitiorum ſeaturi ginem »omnisgue in moribus corruptelae
Fontem, eum haud pauci ſaſtidirent. Stanleius autenz noſter docet eum winu; Fr-
mam corporis qua pſus eſt paletaudinem, zune ſaummam eins ſobrietatem, affatzim ar-
gumentorum ad deluendas quac ſparſaecontrakpicurum fuere calumnias ſuppedi-
zare. Sed neque arae, memoriae ipſeus poſt fata dicataezhominem eum Fuiſſe credtere
Patiuntur, ita, v inimici eius polunt, poluptatibus addibtum. Cetera notum omznt.
bus, principia rerun atomos & pacxuum eum ſtatuiſſe, mundum pero, contr quam
Ariſtoteli atque alis quibusdam ſze piſum, aeternum credidiſſe-imo eun, nouitatis
Juae argumenta ipſiun prae ſe ferre aßyrmauit, ſic artium enim & ſcientiarum in-
crementa argumentum ſuppeditare omziexceptione maius exiguae eius aetatis pr-
ſit. Dolctrinam eius de pniuerſo, prouidentia & rerum Principiis elegantisſimo car.-
mine Lucretius explicauit, vitamque eiusbetrus Gaſſendus ,Philoſophiae Hicureae
noſtra actate inſtaurator, delineauit.

Sed ad pltimas tres partes paſti huius operis Iſiprogrediendum, quibus Chal-
daica, Perſia & Sabaea philoſophia eplicatun. Nempe vt Europaeorum dodtri⸗
na omnis a Graecis, ita horum Pheloſophia a gentibus orientalibus deriuatur ne-
que adeo luculenter de primis eius originibus conſtat. Veterum ſapieéntum ſeri-
Ppta iam olim perierunt. Plato vero &⸗ Pythagoras, qui esrum ſententias ſuae in-
exuerunt philoſophiae, ita illis ſunt vſe, pt dißcile ſit eoruns dolctrinam a propriis
borum philaſophorum inuentis diſcernere. Hac pero in ie ſza Aißcultas tantum
abeſt pt abſterrere Stanleium Potuerit, pe calcar potius ipſi addiderit. qui maxi-
ma proinde curz fragmenta hinc inde Gparſa collegit, & üs quaebonae ſunt R-
dei a ſubleſtis diſtinétis, orientaliuns doctrinam nohis guodammodo delineauit.

6* Aelate

6 0( 80⸗
Aetale Alexandri M. olſeruationes ſiderum per 1zoooo annos penes ſo con-

tinuatas eſſé abtabant, Sed inanem eam IJuiſſe gloriationem eſt ſtatuendum,
guandoquidem, affinmante Stanleio, omnes, quas tun producere poterant obſerua-

ziones duorum millum annorum ſpatium non ercedebant. Neque hodie antiquius

aſzronomiae eoru monimentun ſitpereſt guam aera Nabonaſſarez, quae ab an-
no periodi Iulianae 3967. initinum ducit.

Primus artium & ſcientiarum apud Chaldaros autor vulgo Zoroaſtres habe-
tur: quis pero ille fuerit, aut cuius aetatis »olſeurum ſ. Dodtrinam eius diſcipuli
ſins, Magi, propagauere, quam in Gracciam inuexit circa tempora Alexan-

dri M. Beroſua.

Non autem ſölebat Orientalium ſapientia promiſeuo auditorum cobtui in
ſeholis explicari, ſed certae eam ſili vindicabant Jamiliae, in quibus pater libe-
ros inſtituebat, pt en rationz ad poſteros arcana illa ſcientia propagaretur. Sa-
Pientes eorumz apud pulgus proſacroſanbkishabebanzur, lociz habitabant ſeparatis,

riuilegiis & pacatione apublicis muneribus ornalantur. Varige zorunm αae vel
S

laſſés exiſtebant, in quas pro Radiornm ratione diſtinguebantur, quales Phyſico-
am, Saserdotum, Aſtrologorum &c. Magnus esrum magiſter Zoroaſtres zrifariane

rerune vniuerſitatenz diuißit“ In res ſcilicet aeternas principio deſtitutas & Rneo ds

immortales, quat non principio quidem, fine tamen carerent, & mortales,
lue corruptioni obnoxias. Primum omniunm rerum Deum ſunemunm, atgue at-
ternum dicebant, quem patrem vocabant & regem, zinsque eſſentians lucene
eſſe ſtatuebant & veritatene.

Proximum poſt Deum locum Daemonibus ſuis artribuebant, ſiue bonis Rue malis, quas
ignis regioner atque aerir, zaquae item & zerrae inhabitare eredebant. Bonos quidens
in lace praezſentiae diuinaz verſari, Deique miniftros eſſe & nuntios Katuebant. Malos,

74ooρſiritus tenebrarum eſſe eredebant, hinc inde vagari, humanoque generi infenſos,

Perpetno noxae &, perniciei eius intentos elſſe decebant. Hor terram & mare, remotisßi=
mosque éorum ſeceſſus, cauernas atque abyſſos implere cenſebant. Malorum Daemonum
lioy aliis cenſebant eſſe deteriorer. Qui in aere reſident petulantiae & iocis dediti babe-
bantur, hominibus oblettandis yariis artibus ſuis inſernienters, & Iuſus atque amorer in-
Wiranter. Illi contra, qui ſolitudines & loca olſeura frequentant, vel in ſpeluncis atque
canernis verrae habitant, maligni eredebantur, & ferocer, ſaenishimarum Ferarum more
omnes in quos inciderint dilanianter. Eorque,;ſi numinir nutu ſedes ſuas deſerore ,ermit-
tantur, humana ingredi corpora, inque iis inſaniaz, morbi ſacri, motuum connulſtuorum,
aliorumque morborum horrorrem incutientium exiſßtere cauſas.

Paß

9S )0( Se⸗

Poſt res immateriales mandi corporei ſuccxedunt, hos ſepten, numerabant, pnum Em-

Pyreum, aethereoi trer, tres deſuper narterialegui Terreſtrem globum iuxta eos compone-
bant er aqua, aene arqué terra νuιn.

Verum de Theologia eorum & rerum naturaliun Rudio ſatis. Succedit ea pars e-
rudizionis Chaldaicae, quae prognoſticorum & Iutura praeſagiendi artes continet; in hie
Praecionae ſant aſtrologia, augurig, ſomniorum interpretationei, oraculorum exelicatio-
ner, aliaeque eius generis ſeientiae ſecretae.

Tertia ſapientiae pari, qua Viri illi celebrati fuere, Magia erat, tzam naturalis quam
Theurgica., Harum priorem maximo Ebi eſſe eredebant adiumento ad doeminium in mun-
dum iſtum corporeum exereendum: ad depellendas feras & venenata animantiæ, ad con-
ſeruandos terrae prouenturs, ad 7eναρ⁵οaριHitrua, & quid non à auerruncande. The-
urgieam vero magiam Daemonar ſihi obnoxior reddere ialtabant, ita vt bonos ad opem fe-
rendam accerſere, malos nero depellere valerent. Nolim ezs rer alsius berſequi, fontes
iplos conſulere leltores mallem, ex quibus vt de cultu , religionibus, ritibus, artibus &
ſceienitis harum gentium ad ſatietatem vaaqus hauriere valeamus, Stanleins néſter co-
iam nobis fecit.

Hiſtoria philoſophica Stanleiiita delineata, ad veliqua ingenii eius monimenta progre-

diamur, ſiue püblicanz lucem iam adſpererint, ſiue Priuatorum meſeis hucusque con-
Pinedttter.

Finito nempe opere modo laudato, cnt quam XXIIX. aetis annum impleuiſſet Stan-
beius, Aevchylo manum admouit, dificillimo & impeditiſono Poetarum GEraecorum, cum-
gue increaibili labore in illuſtrando & inſtaurando eo deſudaſſet, A. 66. acuratam & ſplen-
dinam eius editionem abſolait. Arduum opus & dignum Stanleii ſiue ingenio, ſiue facul-
tate in Graeæcislitteris ſumma. Sane inſuperabiles eius laboris dihicultates Henrico Ste-
phano, Cl. Salmafio aliisque dui critico acumine valuerunt, ſunt viſae,vt deſperandum
ſſe de opere eo perficiendo plane fuerint arbitrati. Guis Aeſehylum poſſit afirmare Graece
nunc ſeienti magis patere explicabilem, Tuam Euangelia & Epiſtolas Apoſtolieas. Vnus
eius Agamemnon ſuperat obſeuritate Ttsantum eſt librorum ſae«rorum cum ſuis Hebraiſmis
& Syriaſmis & tota Helleniſtica ſuppellectile vel farragine, inquit Salmaſ. de Helleniſt.
Ppiſt. Dedit. p. 37.

Primas ſex eius Poetae tragoedias publici iuris fecerat Aldus Manutius Venetiis
dA.S. Poſt eundem poetam Adrianus Turnebus edidit cum ſabiunctis ei editioni lectio-
nibus variantibus Anno vz. Eodem anny Penetiis quoque prodiit, recenſente Franciſio
Robortello, qui conieéturas ſuas & Mich. Sophiani caſtigationes adiecit, atque huic edi-
tioni choephorae primum aecceſſere, vna cum ſeholiis e antiquis codicibut. Non multe
oſt totam colleltionem Tregoediarum Aeſehyli, magis guam antea emehdatarum, Petrus

2 Vibtao-

No 667.
No. 668.

No. 669.
No. 670

36 )0( 56⸗
Viäctorius edidit, Henrico Stephano imprimente. Poſtremo omnium ſeptem eius Tragoe-
dias Antuerpiae ann. ygo Gul. Canterus vulgauit, in qua editione vt inſinitorum loco-
rum taceam emendationem, metrum Aeſilipli explicatur. Promiſit in ſuis ad Strabonem
notis Aeſehyli editionem Iſ. Caſaubonus, ſed vel non ſtetit promisſis, vel omnis ille eius la-
bor maximo reipublicae litterariae detrimento periit. Poſt viror illos magnos Stanleius
opus aggreſſus eſt, quid vero praeſtiterit, ipfa eius praefatio operi praemißa docebit. Tex-
tum Graecum ex Canteri editione reprazſentauit, Scholia ex Vicétoriana depromſit, va-
rias leltiones, epiſtolas, prazfationes, coni elturas & obſeruationes addidit. Priores item
tragoedias cum vetuſtis codicilbus duobus contulit, quorum alterum Bodleiana, alterum
Arundelliana Bibliotheca ſuppeditauit, pterque beneficio & humanitate Seldeni ad eum
pernenit. Ex horum codicum priore ſeholia ad tres priores T, ragoedias ſuppleuit, ex
Poſteriore vero ſeholia antea ineditaæ in lucem protraxit. Metri rationes a Cantero ex-
Plicatas emendauit, fragmenta collegit, nouam verſionem latinam conecinnauit, totumque
epus ernditisſimo commentario conſummauit.

Praeter haec doctrinae eius monimenta pyublice proſtantia, alia reliquit indefetſt la-
boris ſpetimina, qualia manuſeripta aſſeruantur partem maiorem in inſtruéctitſima maxime
reuerendi Epiſivpi Noruicenſir Bibliotheca. In ea inuenias prolixiores eius ad Aeſchy-
lum Commentarios, olto voluminibus in forma maiore (in folio vulgo dicimus) compreſſos.
Aduerſaria item, in quibus variæ Sophoclis, Euripidis, Stephani de vrbibus Iauenalis, Plen-
7 5 »
ERi, Heſychii, Callimachi aliorumque ſeriptorum veterum loca emendantur & explican-
taur. Commentarii item ampliſſimi ad Theophraſti charabteres, & exercitatio Philolo-
gica deprimiriis ue decimis praedae, quas in epiſtola ad Hebraeor Melchiſedecus Abra-
hamo obtuliſſe dicitur. Mae omnia ſeripta exeellentiſſima ſeatent doctrina, magnoque
Proinde merito ſuo a prazſentibus poſſeſſoribus eorum in pretio habentur.

En breuem tibi de noſtri autoris rebus commentationem, Viri ipſa facie decori, ne-
gue cuiquam ſua aectate modeſtia, candore, & doctrina inferioris.

Ea vero apud ſuae aetatis hominer fuit exiſtimatione, quae meritis eius reſponde-
ret e aetatis annos ſeripta numero excedebant; Picum Mirandulanum in do orbi reddituns
dicerer, eadem enim quo ille actate viuere deſtit. Gentem noſtram familiae ſuae obſtri-
Giſimam relinquent, quae Angliae duos adeo illuſtres dedit eiues,
Thomam Stanleium nempe, & Ioannem
Marshamum.

CONSPECTVS CHRONOLOGICVS.

H I‚S I OKRKRIA E

PHILOSOPHORVM
GRAECORVMZ

* In iſto conſpectu Chronologico multa addi & mutari poterant, in primis Olympionicarum
longe plenior in eo catalogus dari: qualem dedit in limine editionis Oxonienſis Pindari Rev. Epiſco-
Pus Litchfieldienſis Gul. Lloydius: verum Stanleio ſua videbantur eſſe relinquenda.

Srchonte

Vilzores Olympii

Damaſtas V. Vit. Lhalet cap. 2.

Sohaerut. Dionyf.

Epaenetuo Antig. Caryſt. Hiſt. Mirao.

133.

Phrynon Euſeb. idem forte qui cum Pittaco
certauit Pitt. c. I. Ant. Carſt. ramen Victo-
rem huius anni ſtrytamanta vocat.

VVVTNV
X IX

Draco Clem. Al. Str. I. Tatian. Suid.

4

I Thales natus vid. Thales. C. 2.
2 Jolon circa haec tempora natus.

2, Ancçus Martius R. Roman Dionyſ. Halic
L. 3.

(c. 2.
1 PEeriander regnare Corinthi cœpit. Per.

Arion vid. Periandr. c. 4.

Archontes

Vidtlores Olympii

XLI

Heniochides Dionyſ. Halic. L. 2.

Cleonidas Dionyfſ.

Ariſtocles fortaſſis Marm. Arund.

Megacles fortasſis Plut. Solon.

Philombrotus Plut. in Solon.
olon Laert in Solon.
Dropides Philoſtr in Critia.

Euc-rates Laert. iln Anacharfſ.
Simon Marm.

Philippus Clem. Strom. I. Euſ. Chron.

Glaucias Pauſan. Glycon Euſeb.

/

Damaſias ſecundus Marm. vid. Vit. Thalet.
C. 2.

Archeſtratides Dionyſ. L. 4.

Epitelides

1

2 Tarquinius Priſcus R. Rom. Dionyſ. L. 3.

3 Alyattes in Lydia regnare incipit.

Anaximander naſcitur Laert.

.

AERA PHILOSOPHICAL

I Epimenides Athenas luſtrat Laert.

3 Solon factus Archon Laert.

I Anacharſis ad Solonem venit Athenas
Laert.

4 Periander moritur Laert.

Anno huius Olymp. tertio, Damaſia Ar-
chonte, Thales & reliqui οαoαnum nomen
indeptiſunt, vnde initium ducitur aerae

Philoſophicae Thales c. 5.

Theſpis tragœdias exhibet a Solone caſti-
gatus Sol. c. X. Anaximander zodiaci obli-

quitatem obſervat Plin.

4 Servius Tullius Rex Rom.

£ - △ e

Olymy. Archontes Vibtores Olympii 4
LI
3 Ariſtomener Laert.
4 —
LII
2
3
4 ⸗ .
LiIII
2 Hippoclider Marcellin. Vit. Thucyd.
3
4
LIV
2 .
3 Comier Plut. Solon. Marm.
4 Hegeſtratus Plut. Solon.
LV
2
3
4
LVI Euthydemus Marm. Laert. vid. vitam .
2 Chilon.
4
LVII
2
3
4
VIII Erxiclides Pauſan. Phot. vid. Thalet. Diognetus.
2 .
4

ÿ

Aerabhiloſ.

7
8
9 Pittacus moritur.
10

II
1I2
13
14

1I5 Pythagoras naſcitur.
16
17
18

19
20⁰
21
22

23
24
25
26

Cyrus in Perſia re gnare incipit.

4 Croeſus Lydiae Rex.

27 Chilon Ephorus Laert.
28
29 †
30

31
32
33
34

35
36
37 Ppythagoras in Aegyptum abit.
38

39
40⁰
41
42

I Cyrus Croeſum vincit.

43
44
4 5
46

d 2

Olynp.

Archontes

Pdoros Ohmpii

S

= = naeus I. Marm.

Thericler Diod. exc. p. 24I. vVel potius
Heraclides Dionyſ. Halic. 4.

—
☛☚
—

—
2
£ ☛☚☛1t£☚ e

—
**
S

Miltiades Halic. 7.

Agatharchus.

Erixidas.

—
„ α —☛◻ſι

LXVI

—

d 2

W

.
5&

☛ dO

—
5◻
—
+ π ☛ê☚ ⏑

HMagoras. Halic. I. 5.

K Aceſtorides. Halic. y.

Myrur Halic. 5.

Wſebomachbus.

Iſehomachur.

Wicaeſtat.

Aerabhiloſ

47
48
49
30

51.
2
53
54

(Pol. V.
Piſiſtratus moritur regni anno X VII. Ariſt.

4 Tarquinius Superbus R. Roman. Hal. 4.

55
56
57
59
60
61
62

Cambyſes Aegypto ſubiugata Pyethagoram
captivum Babylona mittit.

3 Amaſir R. Aegypti moritur, cui Pſm
metichus filius ſuccedit.

4 Darius E Hyſlaſpes R. Perſiae.

Pythagoras in Italiam abit.

Anaxzgoras nalcitur.

86 Tythagoras moritur Euſeb.

–

Olymp.
XXI
2
3

2

3
4

Archontes

7
7

Victores Olympii

Hipparchus Halic. 6. Tiſterates.

Pythocritus Marm.

phanippur 2. Plut. Ariſtid. Hybrilider. Hal.
Ariſtides Plut. ib. Marm.
Themiſtocles Thucyd. I. Pauſ. lib. 27.

42 .
LXXII Diognetus Hal. 6. (7. Pauſ. El. 2. Tiſierates.

LXXIII

Suid. Phaedon Plut.
Philocrates Marm.

Nicodemus Hal. 8.

Calliades Marm.

Anchiſes Hal. 8. Lacratidas Schol. Ariſt. Aſtplus.

Leoſtratus Hal. 8, Aſtyalut.

Xantippus Marm. Cal. Hal. 9. Diod.
Timoſthenes Marm. Xant ippus Diod.
Adimantus Marm. Timoſthenes Diod.
Adimantus Diod.

Phaedon Halic. Diod.
Dromoclides Diod.
Aceſtorides Diod.
Menon Diod.

Scamandrut.

Chares Marm. Halic. Diod.
braxiergus Diod. (Socr. c. I.
Apſephion Marm. Demotion Diod. vit.
Theagenides Marm.

Dandes.

Theagenides Halic. Diod.
Lyhiſtratus Diod.
Lyfanias Diod.
Lyſitheus Diod.

Pavmenides.

Archedemides Diod. Archim. Pauſ.
Euthippus Marm. Tlevolemus Diod.
Conon Diod.
Enippus Diod.

X. enophon.

Pi zhecide, Diod. Pbraßder Halic.
Philodes Diod.
Bion Diod.

Lyrymenas.

Callias I. Marm. Mneſithides Diod.

—

Aoera Philoſ.

87
88
89
90

52
93
94

91

2 Pugna Marathonia.

9 5
96
97
8

100
101
102

99

3 Darius moritur.

103
104
105
106
107
108
109
I1I0

Anaxagoras Athenas iuit Laert.

I Xerxes Helleſpontum tralecit.
pugna Salaminia.

1III
112
113
114

Socrates naſcitur, lapis coelo delapſus ex
Anaxagorae praedictione.

11 5

117

120

122

116

118
119

121

I Artaxerxes Longimanus R. Perſiae.

123
124
12 5

Democritus naſcitur anno aetatisAnaxago-
rae 40 Laert.

126

Olymp. Archontes

—– Eidhores Sei.

LXXXICGCallias Diod. Halic.
2 Soſiſtracus Diod.
3 Ariſton Diod.
4 Lyſicrates Diod.

Polymnaſtes.

LXXXII Cbaerephanes Halic.
2 Antidotus Diod.
3 BEuthydemus Diod.
4 Pedieus Diod.

Lyeus.

LXXXIII Philiſ-as Diod. Halie.
2 Zimarchides Diod.
3 Callimachus Diod.
4 Lyphimachides Diod.

Criſſon.

LXXXIV Diphilus Marm. Praxiteles Diod.
2 Lyſanias Diod.
Diphilus Diod. Halic.
4 Timocles Diod.

BPriſſon.

LXXXN à Myrichider Diod. Anon. Olymp.
2 Glaucides Diod.
3 Theodorus Diod.
4 Euthymenes Diod.

Criſſon.

LXXXVI Næzuſimachus Diod.
2 Intilochides Diod.
3 Chare Diod.
4 1pſeudes Diod.

Theopompus vel vt Plato Diopompus.

LXXXVII Pythodorus Diod.
Euthydemus Diod
Apollodorus Diod.

Sophron.

2
3
4 Rpaminondas Diod.
LXXXIIX Diotimus Diod. (dit. Euclid. c. 3.
2 Euclides Diod. Euclezs Ariſt.
3 Euthydemus Diod.
à Srtratocles Diod.

LXXXIXIſarchur Diod.
2 Amyntas Diod.
3 Alcaeus Diod.
4 Aſtyphilus Marm. Ariſton Diod.

XC Ariſtophil, s Diod.
2 Archias Diod.
3 neoben Diod.
4 Euphormus Diod.

STymmachut.

Symmachus 2.

Hyperbius.

—
☛
—
w

1.

AerapPhilaſ.

127
28

29

30

13I Circa hoc tempus natus eſt Xenopbon.

32
33
34

I Ab Vrbe condita 300 Halic.

13

36
37
38

1391
4
42

143
44

4 5
46

147
48⁸
49
5

15
72
53
44

I Archelaus R. Macedoniae.
2 Belli Peloponneſiaci annus

155 Anaxagoras moritur.

I59 Pugna ad Delium cui Jocrators & Leno.

phon interfuere. Nubes Ariſtoph. repraeſ.

6 dubes Ariſtoph. repraeſentatae vice Zad.

62 Tempus Sympoſii Yenophontir.

„% π£ας . e. e

Vibtores obhmp.

Olymp. Archonter

XCI Ariſtomneſti Diod.
2 Chabrias Diod.
3Piſander Diod.
3 Cleocritus Diod.

XCILCllias Diod. Halic.
.A

2 1heopompus Diod.
4 Glaucippus Diod. Halic.
3 Diocles Diod.

XCIHII Eulktemon Diod.
2Antigene: Diod.
allias Diod.

4 Alexias Diod.

3
XIV Pythoaorus
2 Euclides Diod.
3 Aricion Diod.
4 Traenetus Diod.

XGEVI Phormio Diod.

XCVZ aches Diod.
2 Mrihocrater Diod.
3 ubycles Diod.
4 Eyphiader Diod.

2 Diophantus Diod.
3 Eubulides Diod.
4 Demoſtratus Diod.

XCVII Philocles Diod.
2 Nicoteles Diod.
3 Demoſtratus Diod.
4 Antipater Diod

XCVIII Pyrrhion Diod. Pyrgion Halic.
2 Theodotus Diod.
3 Myſtichides Diod.
4 Dexitheus Diod.

Terinagus.

Soſßpus.

XCIX Diotrephes Diod.
2 Phanoſtratus D lod.
Menander Diod.

3
4 Demophilus Diod.
Cyiheas Diod.
Vicon Diod.
Nauſinicus Diod.
Callias Diod.

rb

Dicon.

PDionpſiodorus.

MerabPhiloſ.
167 16
68 17
70 19
171 Thueydider finit, incipit KXenoybon. 20
72 21
73 22
74 23
175 24
76 2 Primus Eyri in Aſiam adſcenſus. 2 5
75 3 Dionyſius Syracuſis regnare incipit. 26
2 27
I79 XXX Tyranni Athenis vit. Socr. c. 9.
80⁰
81 (de poſiti.

finis.

82 Xenophon exercitum reducit. XX Tyranni 4 Cyri adſcenſus in Aſiam.
1I83 Socratis mors; Xenophontis expeditionis

3 Conon moenia Athenarum.

IAgeſilaus in Aſiam adv. Perſas proficiſcit.
2 Ageſilaus cum Boetiis pugnat prope Co⸗

(roneam.

195
96
97

199 Ariſſoteles nalcitur Lacrt.

200
201
202

2 03
4
S

6

oölymp. Archontes.

Viétores Olzmp.

CI Sperzerah, Diod.
2 Hippodamur Diod.
3 Socratides Diod.
Aſeins Marm. Diod.

Damon.

EII Alciſthener Diod. Demoſfth. Halic.
2 Phraſiclides. Marm. Diod. Demoſth. Pauſ.

3 Dysicetus. Diod. Dyscinetus. Pauſ.
4 Lyleſtratus. Diod.

Damon.

CIII Nauſigener. Marm. Diod.
2 Polyzelus. Diod. Polytelus Halic.
Cephiſodorus. Marm. Diod.
4 Chion. Diod.

CIVIIimocrates. Diod. Halic.
2 Chariclides. Diod.
Uliſton. Diod. Halic.
Nicophemus. Diod. Halic.

+

Pythoſtratus.

Phocides.

EVCallimides. Diod. Halic.
Euchariſtus. Diod. Halic.
3 Cephiſodorus. Diod. Halic.

„

CEV

4 Agathocles. Marm. Diod. Halic, Paulic.

Paurus.

EVIElpyines. Diod. Halic.
Calliſtratus. Marm. Diod. Halic.
Diotimus. Diod. Halic.
Eudemus. Diod. Halic.

Pauris.

Ariſtodemus, Diod. Halic.
Theſſalus. Diod. Halic.
Apollodorus. Diod. Halic.
allimachus. Diod. Halic.

α —R

Micrinas.

CVIII Theavhilus. Diod. Theomneſtus. Halic.
Themiſtocles. Diod. Halic. .
Archias. Diod. Halic.
Eubulus. Diod. Eudorus. Halic.

Polye les.

Lyciſens. Diod. Halic.
Pythodorus. Diod. Pitodotus. Halic.
Soſigenes. Diod. Halic.
Nicomachus. Diod. Halic.

Ariſtolochur.

— —
π☛ ν O 2 ee

Theophraſtus Diod. Halic.
Lyſimachider. Diod. Halic.
GCharondas. Diod. Chaeronidas. Halic.
Phrynichur. Diod. Halic.

O

Anticles.

5

Aera Philaſ.
207
8

9
10

211
12

13

1I4

16
17
18

215 Eudoxus floret Laert.

IDionyſiussenior moritur. ſuccedit nilius

219
20
21
22

223
24
2 5

3 Dion occiditur.

23 5

Plato moritur annos natus 982 Athen.
3 Ariſtoctes ad Hermiam abit Atarnam.

Ariſtoteles Mitylenas petit, Laert.

239

41
4²

40 Ariſtoteles ad R. Philippum abit, anno

aetatis Alexandri XV, Laert.

243
44

4 5
46⁶

olymp.

SCEXI Pythodorur Diod. Pythodemus Halic.

Archontes

2 Euaenetus Diod. Halic.

4

Cteſicles Diod. Halic.
Nicocrates Diod. Halic.

CXII
2

——,
GXII

d

3
—–
CXIV

Niceratus Diod. Nicetes Halic.
Ariſtophanes Diod. Halic.
Ariſtonphon Diod. Halic.
Cerhiſophon Diod.

Eutyeritus Diod. Halic.
Chremers Diod. Hegemon Halie.
Anticles Diod, Chremer Halic.
Soſicles Diod. Autides. Halic.

Hegeſtas Diod.
Ceyhiſodorus Diod. Halic.
Philocles Diod. Halic.
Archippus Diod.

Neazchmus Halic.
Apollodorus Diod. Halic.
Archippus Diod. Halic.
Demogener Diod. Halic.

Democlides Diod. Hal.
Praxibulus Diod. Halic.
Nicodorus Diod. Halic.
Theophraſtus Diod. Halic.

Vilkores Olymp.

Cleomantit.

Eurylas.

Micinnas.

Dinomenes.

Parmenio.

Polemon Diod. Halic.
Simonides Diod. Halic.
Hieromnemon Diod. Halic.
Demetrius Phalereus Diod. Halic.

Apollonider.

CXVIII
2

—

4

Charinus Diod. Caerimus Halic.
Anazxicrates Diod. Halic.
Corpbus Diod. Coraebus Halic.
Venippus Diod. Euxenippus Halic.

CXIX
2
3
4
CXX
2

4 Antiphanes Halic.

Pherecles Diod. Pherides Halic.
Leoſtratus Diod. Halic.
Nicocles Diod. Halic.
Calliarchus Diod.

Andromenei.

Hegemachus Halic.
Euttemon Halic.
Mneſidemus Halic.

dAerabhiloſ
4 8 Ariſtoteles docet in Lycaeo ann. 13.
49 3 Alexandri in Aſiam expeditio c. Darium.
20
2 51
52
53
94
255
56
7
8
259
60
61 .
62 Ariſtoteles Chaleidem abit, ibique moritur
263 anno aet. 6 3., Laert.

I Regni Alexandri initium.

279
8 %

82

283
84
85
86

obnb.

Archontos

iſtorer Ohmpi

CxXXI Nicias Hallic.
2 Nicoſtratus Halic.
3 olympiodorus Halic.
4 Philiphbus Halic.

CXXII

CXXI

Idacus Pauſan. Eliac. 2.

R E

2
3
4

CXXVII Pytharatus Cic.

CXXIIX

Diognetus.

—
Aers
—

Aerabhiloſ.

287
88
89
920

291
92
93
24

295
96
97
98

299
300

315

319
20
21
22

323
24

26

N

olymp. Aerabhiloſ.
CxxXI 327
2 28
3 29
4 30
CXXXII 331
2 32
3 33
4 34
CXXXIII 33 5
2 36
3 37
4 38
CXXXIV 339
2 40⁰
3 41
4 42
CXXXV 343
2 44
3 4 5
4 46
CXXXVI 347
2 48
3 49
. 4 0
CXXXVII 351
2 52
3 53
. 4 4
CXXXIIX 355
2 56
3 57
4 58
CXXXIX 359
2 60
3 61
4 62
CXL 363
2 64
3 6 5
4 66

17

.

Olymp. AeraPhiloſ.
CXLI 367
2 68
3 69
4 70
CXLII 371
2 72
4 74
CXLIII 375
2 76
3 77
4 78
CXLIV 379
2 80
3 81
4 82
CXLV 383
2 84
3 8 5
—4 86
2 88
3 89
. 4 90 †
CXLVII 39 1
2 92
3 93
4 94
CXLVIII 395
2 96
3 97
4 98
2 400⁰
3 I
4 2
— 403
2 4
3 5
4 6

2

Obzmp. Aerabhiloſ.
CLI 4⁰7
2 8
3 9
4 1I0
CLII 411
2 12
3 13
4 14
CLIII 415
2 16
3 17
4 18
CLIV 4¹⁹
2 20
3 21
4 22
CLV 4²³
2 24
3 25
4 26
CLVI 4²⁷
2 28
3 29
4 3⁰
CLVII 431
2 3²
3 33
4 34
CLVIII 435
2 36
3 37
4 38
CTRXE 439
2 408 †
2 41
4 4²2
CLX 443
2 44
3 45
4 46
CLXI 447
2 48
3 4⁷
5 4 50
CLXII 451 Clitomachus floret.
2 452
8 453
4 54 Carneades moritur.

ET CAPITVM.
P ARS I. HIST. PHII. cn.

.. . III. Seditiones domi compoſitae.
De iis qui SAPIEN IES audiebant. IV. Quid in Reipublica, dum ei praeeſſet,

mutauerit, primum de Siſæchthia.

Cap I 4l. b. V. Populus in claſſes diſtributu⸗ & iudicia
I. Eius patria & parentes. inſtituta.
VI. Leges.
II. Natalis.
VII. Axes, Cyrbes, Senatores, iuramenta

III. Itinera.
IV. Vita Mileti transaca.
V. Nomen Sapientis ei datum.
VI. Philoſophia eius.
Sect. I. Aquam eſſe principium rerum.

&& alia inſtituta.
VIII. Conuerſatio cum Anacharſi, iter in
Aegyptum, Cyprum, Miletum, Delphos,
Corinthum, Cretam.
IX. Nomen Sapientis ei datum: & ſenten-

II. De Deo. tiae eius.
II D ibus. . .
. De Haemonibus X. Controuerſiae cum Piſiſtrato, & Theſpis
V. De M . reprehenſus.
s XI. Iter in Lydiam & Ciliciam.
Sect. I. Propoſitiones ab eo inuentae. gor .
II. Pyramidum ab eo inuenta altitudo. Seripta. CHILO
VIII. Aſtronomia eius. .
I. Vita Chilonis.

Sect. I. De Sphaeris coeleſtibus.
II. De Sole, luna, ſtellis. II. Sententiae, praecepta, verius.
. 4 III. Mors.

III. De eclipſibus. S
IV. De anno. PITTACVS.
I. Vita Pittaci.

V. Praedictiones aſtrologicae. II. Sententiae, praecepta, verſus.

Wkefpulnir⸗ gerendae prudentia. III. Mors, frater, vxor, filius, ſeripta.
XI. Scripta. BIAS.
XII. Diſcipuli. I. Vita Biantis.
XIII. Mors. II. Sententiae, praecepta, verſus.
SOLON. III. Mors & ſeripta.
I. Solonis Parentes, patria, liberi. CLEOBVLVS.

II. Salamis eius conſilio ab Athenienſ. ca- I. Cleobuli vita, mors, ſcripta.
pta. Cyrrha item & Thraeia Cherſone- II. Sententiae, praecepta, verſus.
ſus. f 3 PäRI.

Cap.
PERIANDER.
I. Patria, maiores & parentes Periandri.
II. Tempus natale, regnum, & eius mutatio.
III. Sapientis nomen ei datum, ſententiae,
ſcripta.
IV. Hiſtoria Arionis.
V. Vxor eius.
VI. Liberi.
VII. Mors.
SOSSADES.
I. Eius collectio praeceptorum VII Sapi-
entum.
II. Auſonii luſus VII Sapientum.
ANACHARSIS.
I. Vita & ſoripta.
II. Apophthegmata.
. MYSON.
EPIMENIDES.
PHERECXYDES,

PARS I.
DE PHILOSOPHIS IONICGIS.

ANAXIMANDER-
I. Vita eius.
II. Doctrinae.
Sect. I. Infinitum eſſe omnium rerum
principium.
II. De Coelis.
III. De Meteoris. ,
ANAXIMENES.
I. Vita.
II. Doctrinae.
Sect. I. Aerem eſſe omnium rerum prin-
cipium.
II. De coelis.
III. De meteoris-
IV. De terra.
V. De animantibus.
III. Praedictiones eius.
IV. Diſcipuli.

6 5050*

P. .
V. Cauſa ab eo dicta, mors, ſententiae,
ſeripta.
ARCHELAVS.

PARS III. HlS T. PHILOS.
DE SOCRATICIS.

SOCRATES.
I. Patria, parentes, tempus natale.
II. Prima educatio.
III. Praeceptor.
IV. Schola eius & modus docendi.
V. Philoſophia eius.
Sect. I. Metaphyſica.
II. Ethica.
III. Oeconomica.
IV. Politica.
VI. De Daemone eius.
VII. Militia eius.
VIII. Res Democratiae & oligarchiae tem-
pore geſtae.
IX. Controuerſiae cum Sophiſtis & Anyto.
X. Vt in ius fuerit vocatus.
XI. Carcer.
XII. Tempus & genus mortis.
XIII. Quae mortem eius ſunt inſecuta.
XIV. Indoles, & virtutes eius.
XV. Vxor & liberi.
XVI. Diſcipuli.
XVII. Scripta.
XENOPHON.
I. Xenophontis patria, parentes, praece-
ptor Socrates.
II. Vt Cyprum in Aſiam ſit ſecutus.
III. Exercitus Graecorum ab eo reductus.
IV. Finis eius expeditionis.
V. Vt Ageſilaum ſecutus ſit, & exilium.
VI. Vita Scillunte & Corinthi acta.
VII. Mors, indoles, virtutes,
VIII. Scripta.

IX. Epiſtolae.
AESCHI-

Cap.
AESCHINES.
I. Vita.
II. Seripta.
CRITO.
SIMON.
GLAVCGO.
SIMMIAS.
CEBES.

Tabula Chronologica.

DE CTRENAICIY, MEGARICIS, ETI-
ACIS ET ERETRICUIS.

CYRENAICA SECTA.

ARISTIPPVS.
I. Ariſtippi patria & parentes.
II. Iter Athenas, & Socrates ab eo auditus.
III. Iter Aeginam.
IV. Secta inſtituta.
Sect. I. De iudicio & iudicandi ſubſidiis.
IlI. De fine ſeu ſummo bono.
III. De virtute.
V. Aduentus in aula Dionyſii.
VI. Aemuli.
VII. Apophthegmata.
VIII. Scripta.
IX. Mors.
X. Diſcipuli & ſucceſſores.
HEGESIAS.
I. Vita.
II. Philoſophia.
ANNICERIS.
I. Vita.
II. Philoſophia.
THEODORVS,
I. Vita.
II. Philoſophia.
III. Mors & ſcripta.

BION-
I. Vita.
II. Apophthegmata.
III. Mors.

0( 50

Cap.
SECTA MEGARICA.
EVOCLIDES.
I. Pattia & parentes.
II. Secta condita.
III. Apophthegmata & ſcripta.

EVBVLIDES.
ALEXINVS.
EVPHANTHVS.
APOLLONIVS CHRONVS.
DIODORVS.
I. Vita.
II. Philoſophia-
ICHTHYAS.
CLINOMACHVS.
STILPO.
I. Vita. .
II. Philoſophia.
III. Diſcipuli.

IV. Mors & ſcripta.
SECTA ELIACA & ERETRICA.

PSAEDO.
PLISTHENES.
MENEDEMVS.
I. Patria, parentes, praeceptores.
II. Schola & philoſophia.
III. Vitae inſtitutum.
IV. Reſpublica obita.
V. Virtutes & apophthegmata.
VI. Eretria ab eo reli a, & mors.

PARS W. HIS T. PHILOS.
DE PHILOSOPHIA ACADEMICA.
PLATO.
I. Patria, Parentes, aetas.
II. Educatio, exercitia, ſtudia.
III. Praeceptores & itinera.
IV. Autores, quos ſecutus eſt
V. Schola. .
VI. Secta condita.
Sect. I. Ethica.

III. Dia-

Cap.
III. Dialectica.
VII. Inuenta.
VIII- Diſtinctiones.
IX. Tria in Siciliam itinera.
X. Autoritas in republica.
XI. Virtutes & ſententiae.
XII. Teſtamentum & mors.
XIII. Diſcipuli & amici.
XIV. Aemuli & obtrectatores.
XV. Scripta.

Doctrina Platonis autore Alcinoo.
SPEVSIPPVS.
I. Vita.
II. Philoſophiae profeſſio.
III. Scripta.
IV. Mors.
XENOCRATES.
I. Patria, parentes, vita apud Platonem ada,
II. Profeſſio philoſophiae.
III. Virtutes & apophthegmata.

IV. Scripta.
V. Mors.
POLEMO.
CRATES.
CRANTOR.
ARCESILAVS.

I. Patria, parentes, praeceptores.
II. Oecaſio mediae Academiae conſtituen-
dae.
III. Virtutes & Apophthegmata.
IV. Mors.
LACYDES.
CARNEADES.
I. Patria, parentes, praedeptores.
II. Noua Academia conſtituta.
III. Legationis ad Romanos obitae occaſio.
IV. Virtu tes & apophthegmata.
V. Mors & ſcripta.
CLITOMACHVS.
PHILO.
ANTIOCHVS.

2 )0°( 50

Cap.
PARS V. HIST. PHI.
DE PHILOSOPHIA PERIPATEIICA.

ARISTOTELES.
I. Patria, parentes, aetas.
II. Educatio & ſtudia.
III. Plato auditus.
IV. Vita cum Hermia adta.
V. Vita acta cum Philippo & Alexandro.
VI. Schola & docendi ratio.
VII. Philoſophia.
VIII. Commercium cum Alexandro
IX. Domicilii Athenis Chalcidem translati
occaſio.
X. Apophthegmata.
XI. Teſtamentum & mors.
XII. Indoles & virtutes.
XIII. Vxor & liberi.
XIV. Diſeipuli & amici.
XV. Obtrectatores.
XVI. Scripta.
XVII. Commentatores.
XVIII. Epiſtolae.
Doctrina Ariſtotelis.
Pars I.
I. De philoſophia in genere, & in ſpecie de
Dialecticis.
II. De terminis.
III. De propoſitionibus.
IV. De Syllogiſmis.
V. De Syllogiſmo demonſtratiuo.

VI. De Syllogiſmo probabili.

VI. De Syllogiſmo ſophiſtico.
Pari II.
I. De Phyſicis.
II. De corporum naturalium principiis.
III. De natura, & cauſis corporum natura-
lium.
IV. De affectionibus corp. nat. motu, loco,
tempore.

V. De ſpeciebus & proprietatibus motus.
VI. De

VIII.
ND

I. ba
I.D.
IIl.
IJ.
V.S

₰ 5° 5

Cap. .
VI. De primo motore.
VII. De coelo.
VIII. De elementis.
IX. De generatione, corruptione, alterati-
one, augmentatione & diminutione.
X. De actione & paſſione.
XI. De miſtione & temperamento.
XII. De corporibus imperfecte miſtis.
XIII. De corporibus perfecte miſtis.
XIV. De plantis & animalibus.
XV. De anima.
XVI. De facultate nutriente.
XVII. De facultate ſentiente.
XVIII. De fſenſu communi.
XIX. De phantaſia & cogitatione.
XX. De memoria & reminiſcentia.
XXI. De ſomno & vigilia.
XXII. De inſomniis.
XXIII. De facultate intelligente.
XXIV. De facultate motrice.
XXV. De vita & morte.
Pars III.
I. De Ethicis.
II. De Oeconomicis.
III. De Politicis.
Pars IW.
I. De Metaphy ſicis.
II. De primo principio.
III. De ſubſtantia & aceidente.
IV. De potentia & actu.
V. De vero & falſo.
VI. De vno, eodem & diuerſo.
VII. De immortali, aeterna & immobili
ſubſtantia.
VIII. De Diis.
IX. De Intelligentiis.
THEOPHRASTVS.
I. Patria, parentes, praeceptores.
II. Profeſſio philoſophiae & diſcipuli.
III. Virtutes & Apophthegmata.
IV. Teſtamentum & mors.
V. Scripta.

Cap.
STRATO.
I. Vita.
II. Teſtamentum & mors.
III. Scripta.
LYCO.
I. Vita.
II. Teſtamentum & mors.
ARISTO.
CRITOLAVS.
DIODORVsS.

PARS VI. HST. PHIL.
DE PHILOSOPHIA CYNICA.

ANTISTHENES.
I. Vita.
II. Secta condita.
III. Apophthegmata.
IV. Scripta.
V. Mors.
DIOGENES.
L Patria, Parentes, aetas, exilium.
II. Vita Athenis acta.
III. Vita acta Corinthi.
IV. Philoſophia.
V. Apophthegmata.
VI. Scripta.
VII, Mors.
MONIMVS.
ONESICRITVS.
CRATES.
METROCLES.
HPPARCHIA.
MENIPPVS.
MENEDEMVS.

PARS VII. HIST. PHIL. OS.
DE PHILOSOPHIA STOICA.
ZENO.
I. Patria, parentes, ſtudia priora.
II. Praeceptores.
III. Schola & ſecta condita.

. IV. Ho-

☚ )0( 50

Cap.
IV. Honores in eum collati.
V. Apophthegmata.
VI. Mors.
VII. Ingenium & virtutes.
VIII. Seripta.
IX. Diſcipuli.
DOCTRINA STOICORVM.
De Philoſophia in genere.
I. De Dialecticis.
II. De inſtrumentis & regulis iudicandi.
III. De ſeniu.
IV. De phantaſia.
V.-De Vero & veritate.
VI. De apprehenſione.
VII. De ſenſu.
VIII. De notionibus.
IX. De ſcientia & opinione.
X. De voce, ſermone & verbis.
XI. De definitione & diuiſione.
XII. De Genere, ſpecie &e.
XIII. De rebus.
XIV. De ſubiectis.
XV. De qualitatibus.
XVI. De quodammodo ſe habentibus.
XVII. De quodammodo ſe habentibus,
quae referuntur ad aliud.
XVIII. De iis quae dicuntur.
XIX. De categorematibus.
XX. De Axiomatibus ſimplicibus.
1XI. De Axiomatibus non ſimplicibus.
XXII. De Axiomatibus contrariis.
XXIII. De poſſibilibus, impoſſibilibus, ne-

Cap.
XXXI. De rationibus non concludentihus.
XXXII. De rationibus fallacibus ſiue ſophi-
ſmatibus. .
XXXIII. De methodo.

ETHICA.

I. Ethica & eius partes.
II. De appetitu.
III. De primo appetitu naturali.
IV. De appetitibus primum conſequentibus.
V. De bono & malo.
VI. De Eupathiis.
VII. De paſſionibus.
VIII. De morbis & infirmitatibus.
IX. De virtute & vitio.
X. De fine.
XI. De indifferentibus.
XII. De aeſtimatione.
XIII. De actionibus & offieiis.
XIV. De iis, qui ſunt praeter officium.
XV. De Sapientum paradoxis.
PHYSICA.

I. Phyſisa & eius partes.
II. De corporibus.
III. De principiis.
IV. De materia.
V. De mundo.
VI. De elementis.
VII. De igne.
VIII. De ſtellis.
IX. De ſole.
X. De luna.

ceſſariis, non neceſſariis, probabilibus, XI. De aere.

paradoxis, rationalibus axiomatibus.
XXIV. De axiomatibus reciprocis
XXV. De ſignis.
XXVI. De ratione vel argumentis.
XXVII. De rationibus coneludentibus.
XXVIII. De Syllogiſmo.
XXIX. De modis.

XII. De aqua & terra.
XIII. De miſtione & temperamento.
XIV. De generatione & corruptione.
XV. De motu.
XVI. De animantibus.
XVII. De Deo.
XVIII. De natura.

XXX. De rationibus non ſyllogiſticis, ſed XIX. De fato.

concludentibus,

XX. De

ntihue

utibye,

1,

De

0°(50

Cap.
XX. De incorporeis, & primo quidem de
iis, quae dicuntur.
XXI. De vacuo & loco.
XXII. De tempore.
CLEANTHES.
I. Vita.
II. Apophthegmata.
III. Scripta.
IV. Mors.
CHRYSIPPVS.
I. Vita.
II. Apophthegmata.
III. Scripta.

IV. Mors.

ZENO.
DIOGENES.
ANTIPATER.
PANAETIVS.
POSIDONIVS.
Franciſci Baconis Verulamüi iudiciam
de Philoſophis.
Montani iudicium de üsdem.

PARS UX. HIST PHII.
DE SECTA ITALICA.

PYTHAGORAS.
I. Pythagorae patria, parentes, aetas-
II. Educatio & Praeceptores.
III. Iter in Phoeniciam.
IV. in Aegyptum.
V. Babylona.
VI. In patriam Samum reditus.
VII. Iter in Delum, Delphos, Cretam,
Spartam.
VIII. Olympiam, & Phliunta.
IX. Vita Sami transacta.
X. Iter in Italiam.
XI. Crotonam vt venerit, & qua occaſio-
ne ibi inclaruerit-
XII. Oratio ad Iuuenes.
AIII. ad Senatores.

Cap.
XIV. ad pueros.
XV. ad feminas.
XVI. Secta priuatim & publice condita.
XVII. Autoritas in Republ.
XVIII. Miracula de eo relata.
XIX. Mors.
XX. Ingenium & virtutes.
XXI. Vxor, liberi, ſerui.
XXII. Scripta. S
XXIII. Diſcipuli.
XXIV. Succeſſio ſcholae.

Diſciplina & doctrina Pythagorae.

P. J.
I. Autoritas Pythagorae apud diſcipulos.
II. Auditorum duo genera. Exoterici &
eorum exploratio.
III. Inſtitutio purgans à malis per varias
afflictiones.
IV. Silentium.
V. Abſtinentia, temperantia & reliquae
purgandi viae.
VI. Communio bonorum.
VII. Diſcipulorum Eſotericorum admiſſio
& reiectio.
VIII. Diſtinctio Eſotericorum.
IX. Diei operas vt partiti ſint.
X. Examen matutinum & veſpertinum.
XI. De occultandis ſapientiae doctrinis.

Doctrina Pythagorae.
P. II.
I. Scientiae ad philoſophiam praeparantes.
II. Mathematica, eorum nomen, partes.
SECT. I. Arithmetica.
I. Numerus, eius genera, primum genus in-
tellectualis in mente diuina.
II. Secundum genus, ſcientifici, eius prin-
cipia.
III. Duo genera numeri ſcientifici, aequalis
& inaequalis.
IV. Numeri ſymbolici.
22 V. Vni-

Cap.
V. Vnitas.
VI. Binarius.
VII. Ternarius.
VIII. Quaternarius.
IX. Quinarius.
X. Senarius.
XI. Septenarius.
XII. Octonarius.
XIII. Nouenarius.
XIV. Denarius.
XV. Diuinatio per numeros.
SECT. II. MVSICA.
I. Vox & eius genera.
II. Prima in planetis Muſica.
III. Octochordum. (cae.

IV. Harmoniae proportiones Arithmeti-

V. Diuiſio Diapaſon iuxta genus Diatoni-
cum.
VI. Canon Monochordi.
VII. Inſtitutio per Muſicam.
VIII. Medicina per Muſicam.
SECT. III. Geometria.
I. De puncto, linea, ſuperficie, corpore.
II. Propoſitiones.
III. Staturam Herculis quomodo ſit aſſe-
cutus.
SECT. IV. Aſtronomia.
I. Syſtema ſphaerarum.
II. Motus planetarum.
III. Sphaerarum interualla & harmoniae.
IV. De Venere, planeta.
DOCTRINA Pythagorae.
P. II.
I. Philoſophia, eius nomen, definitio, par-
tes, tractandi ratio.
SECT. I. Practica Philoſophia & eius
partes & primum de Paedeutica.
I. Inſtitutio, ſilentium, abſtinentia.
II. Fortitudo.
III. Temperantia & continentia.
IV. Sagacitas & ſapientia.

6

0( S

Cap. B
6ECT. II. Politica, quae ſecundam phi-
loſophiae practicae partem abſoluunts
I. Conuerſatio communis.
II. Amicitia.
III. Religio in Deos.

IV. Pietas in defunctos.
V. Reuerentia in parentes, & obſequium

aduerſus leges.
VI. Legum condendarum ratio.
SECT. III. Theoretica phiſophia eius=
que partes, primum de ſcientia re-
rum intelligibilium.
I. De Deo ſummo.
II. De Diis, Daemonibus, Heroibus.
III. De fato & fortuna.
IV. De Diuinatione.
SECT. IV. Phyfſica.
I. Prineipia.
II. De mundo.
III. De mundi partibus ſuperioribus ſiue ae⸗
thereis.
IV. De mundi partibus ſublunaribus.
V. De animantibus.
VI. De generatione animantium.
VII. De anima eiusque partibus, primum
de parte irrationali.
VIII. De parte animae rationali, mente.
IX. De transmigratione animarum.
X. De animae a corpore ſeparatae ſtatu.
SECT. V. Medicina.
I. Diaetetica.
II. Therapeutica.

DOCTRINA SYMBOLICA.B

I. De Pythagorae modo docendi per fym-
bola.
II. Symbola Pythagorae iuxta lIamblichum.
III. Iamblichi explicatio ſymbolorum
Pythag.
IV. Eadem Symbola ab aliis expoſita.
V. Alia ſymbola.

EM-

- ——— — —

Dhi.
Uuate

ninm

eint⸗
a

ee.

m

Hr.

tuc

e(S0

Cap.
EMPEDOCLES.
I. Patria, Parentes.
II. Praeceptores.
III. Vita apud Agrigentinos, & autoritas,
IV. Miracula eius.
V. Mors.
VI. Scripta.
VII. Doctrinae.
EPICHARMVS.
ARCHTTAS. *
ALCNAEON,
HIPPASVS.
PHILOLAVS.
EVDOXVS.

PARS IX. EIST. PHIL.
HERACLITVS.
I. Patria, parentes, praeceptores.
II. Vita Epheſi acta.
III. Seceſſus.
IV. Morbus & mors.
V. Scripta.
VI. Doctrina,
Sect, I. Ignem principium rerum eſſe.
II De ſtellis, ſole, luna, die, nocte, &c,
III. De fluxu & refluxu maris.
IV. De animantibus.

PARS X. HIST. PHIL.

XENOPHANES.
I. Vita.
II. Doctrina,
PARMENIDES.
L Vita. .
II. Doctrina,
III. Ideae,
MELISSVS.
I. Vita.
II. Doctrinae,
ZENO.
I. Vita.
II. Inuenta Dialectica,
III. Doctrinae.
LBEBVCIPPVS.
DEMOCRITVS.

I. Patria, parentes, fratres, aetas,

II. Educatio & magiſtri.

III. Itinera.
IV. Vita Abderae acta, poſt reditum ex itinere,
V. Seceſſus.
VI. Conuerſatio cum Hippocrate.,

Cap.
VII. Mors.
VIII. Scripta.
IX. De rebus naturalibus doctrina.
SECT. I. De Principiis, atomis & vacuo.
II. De motu atomorum in vacuo, ex quo
omnia.
III. De generatione, corruptione, altera-
tione & qualitatibus compoſitorum.
IV. De mundo.
V. De coelis.
VI. De aere, aqua, terra.
VII. De generatione animalium,
VIII. De anima.
IX. De Diis.
X. Moralia.
PROTAGORAS.
I. Patria, parentes, philophici ſtudii occaſio,
II. Doctrina & Scripta.
III. Mors.
ANAXARCHVS.

PARS XI. HIST. PHIL.

Sectam Scepticorum complexa.
PTRRHO.
I. Patria, parentes, aetas, magiſtri,
II. Secta condita.
III. Vitae genus.
IV. Mors & diſcipuli.
TIMON.

I. Vita.

II. Mors & ſcripta.

— III. Succeſſio ſcholae.

PARS XII. HlST. PHIL.
DE SECTA EPICVREORVM.

EPICVRVS.
I. Patria, parentes, fratres.
II. Natalis.
III. Iuuenis vbi vitam egerit.
IV. Praeceptores eius. .
V. Quo tempore & qua oceaſione philoſophiae
operam nauare & ſectam condere coeperit.
VI. Schola eius.
VII. Vt erga amicos ſe geſſerit.
VIII. Amici & diſcipuli eius.
IX. Quam multa ſcripſerit.
X. Scripta eius veteribus memorata.
XI. Teſtamentum eius.
XII. Genus mortis.

XIII. Tempus mortis,
8 3 XIV,. Me.

)0°( S0

Cap.
E. Memoria eius ſectatoribus chariſſtma.
XV. Scholae ſucceſſio magna conſtantia & vna-
nimitate conſeruata.
XVI. Succeſſores & ſectatores Epicuri.
XVII. Vindiciae Laertii pro Epicuro.

DOCTRINA EPICVRI.
De Philoſophia in genere.
CANONICA ſiue de Criteriis.
I. De veritate, illiusque Criteriis.
II. Canones de ſenſu Criticorum primo.
III. Canones de praenotione, anticipatione, crite-
riorum altero.
IV. Canones de afflictione, paſſioneue, Criterico-
rum poſtremo.
V. Canones de vſu verborum.
PHTSICA ſiue de NATVR A.
Sect. I. De Vniuerſo ſ. rerum Natura.
I. Vniuerſum ex corpore & vacuo conſiſtere.
II. Vniuerſum inſnitum eſſe immobile & immu-
tabile.
III. De natura diuina in vniuerſo.
IV. De materia prima, fiue principio rerum com-
poſitarum in vniuerſo.
V. Dari in rérum natura atomos, quae ſint prin-
cipia corporum compoſitorum.
VI. De affectionibus atomorum, primum dema-
gnitudine.
VII. De figura atomorum.
VIII. De pondere & vario motu atomorum.
IX. Atomos, non elementa illa vulgata, neque ho-
moeomerias principium rerum eſſe.
X. De prima cauſa compoſitorum, h. e. efficiente
vel agente.
XI. De motu, qui idem ſit cum actione vel effecti-
one, de fortuna item, fato, fine, & ſympathe-
ticis, antipatheticisque cauſis.
XII. De qualitatibus compoſitorum in genere.
XIII. Qualitates ex atomis, ſpectatis ſecundum
ſubſtantiam, ac inanis interceptionem.
XIV. Qualitates ex atomis, ſpectatis ſecundum
proprietates ſigillatim ſumtas.
XV. Qualitztes ex atomis, ſpectatis ſecundum pro-
prietates coniunctim ſumtas.
XVI. De iis qualitatibus, quae habentur rerum
euenta, ac praeſertim detempore.
XVII. De generatione & corruptione compoſitoruũ-
XVIII. De iis, ob quae genitum corpus is certo re-
rum genere eſt, & diſcernitur a ceteris rebus.

Cap.
S8ECT. II. De Munde.
I. De forma & figura mundi.
II. De ſero mundi ortu.
III. De cauſa mundi.
IV. De generatione mundi.
V. De obeunte ſuas vices mundo.
VI. Obiter de Geniis ſiue Daemoniis.
VII. De corruptione mundi.
VIII. Mundos eſſe infinitos.

SECT. III. De rebus inferioribus
& terreſtribus.
I. De terra in medio mundi ſita.
II. De terrae motu, & Aetnae incendiis.
III. De mari, fluuiis, fontibus, & Nili inundatione.
IV. De quarundam aquarum proprietatibus, & de
glacie.
V. De terreſtribus inanimatis.
VI. De magnete ſpecialiter.
VII. De generatione animantium.
VIII. De vſu partium in animantibus.
IX. De anima, quae eſt animantium forma intrin-
ſeca.
X. De ſenſu in genere, qui animae quaſi eſt
anima.
XI. De viſu & ſimulacris in ipſum incurrentibus.
XII. Peragi viſionem intercedentibus huiuscemodi
ſimulacris.
XIII. De auditu.
XIV. De olfactu.
XV. De guſtu.
XVI De tactu.
XViI. De intellectu, mente, ratione & ſenſu eius.
XIIX. Animam cogitare, intercedentibus ſimula-
chris, in ipſam incurrentibus.
XIX. De affectionibus, paſſionibusue animae.
XX. De motu voluntario, ſpecialiter de ſermone
& nominum impoſfitione.
XXI. De ſomno & inſomniis.
XXII. De morte.
SECT. IV. De rebus Sublimibus tam coeleſti-
bus, quam aereis.
I. Ue ſubſtantia & varietate ſiderum.
II De magnitudine & figura ſtellarum.
III. De motu & anteuerſione, conuerſioneque ſide-
rum.
IV. De ortu & occaſu ſiderum, deque dierum &
noctium longitudine alternante.
V. De ſiderum luce & de phaſibus ac maculis lunae.
. VI. De

ne.
de

in.

.
.

ne

ki.

e⸗

)0°( 50

Cap.
VI. De ſiderum eclipſibus, periodisque ipſarum
ftatis.
VII. De praeſignificationibus ſiderum,
VIII. De cometis, & ſtella cadente,
IX. De nubibus.
X. De ventis & Preſteribus.
XI. De Fulmine.
XII. De fulgure & tonitru.
XIII. De pluuia & rore.
XIV. De grandine, niue, pruina,
XV. De Iride & halonibus.
XVI. De auernis.
XVII. De peſte.
ETHICA ſiue morum doctrina.
I. De felicitate ſeu fine bonorum, quatenus illius
Homo eſt capax.
II. Voluptatem, ſine qua notio felicitatis nulla eſt,
rem bonam ſuapte natura eſſe.
III. Felicitatem in voluptate conſiſtere.
IV. Voluptatem, qua felicitas abſoluitur, indolen-
tiam corporis eſſe, & animi tranquillitatem.
V. De iis, quae hanc felicitatem pariunt, vt cum-
primis virtutes ſunt.
VI, De recta ratione & libero arbitrio, a quo laus
omnis virtutum eſft.
VII. De virtutibus in genere.
VIII. De prudentia in genere.
IX. De prudentia priuata.
X. De prudentia domeſtica.
XI. De prudentia ciuili.
XII. De Temperantia in genere.
XIII. De ſobrietate aduerſus gulam.
XIV. De continentia aduerſus libidinem,
XV. De manſuetudine aduerſus iram.
XVI. De modeſtia aduerſus ſuperbiam.
XVII. De moderatione aduerſus auaritiam.

XVIII. De mediocritate inter ſpem & deſperatio-

nem de futuris tenenda.
XIX. De fortitudine vniuerſe.
XX. De fortitudine eirca metum numinis,
XXI. De fortitudine circa metum mortis.
XXII. De fortitudine aduerſus corporis dolorem.
XXIII. De fortitudine aduerſus animi aegritudi.
nem.
XXIV. De iuftitia vniuerſe,
XXV. De iure vel iuſto, a quo iuſtitia denomina-
tur.

XXVI, De origine iuris & iuſti,

Cap.
XNWVI. Quos inter ius & iuſtitia verſetur.
XXIIX. Quam merito iure iuſtitia colatur.
XXIX. De beneficentia, gratitudine, pietate, ob-
ſeruantia.
XXX. De zmicitia.
XXXI. Quanam re Epicurus ſummum bonum
voluptatem eſſe ſtatuens a Cyrenaicis diſſen-
tiat.

PARS XIII HIST. PHIL.

DE CHALDAEIS.
Sectio Prima. De Chaldaeorum Philoſophis,
eorumque Sectis.
I. Chaldaicae eruditionis antiquitas.
II. Varios fuiſſe Zoroaſtres.
III. De Chaldaeo Zoroaſtre, Chaldaicae Philoſo-
phiae autore.
IV. De Belo altero apud Chaldaeos ſcientiarum in-
ventore.
V. Alii Chaldaei Philoſophi.
VI. De Beroſo, qui primus inuexit Chaldaicas di-
ſciplinas in Graeciam.
VII. Eruditos praeſertim Chaldaeos dictos fuiſſe.
VIII. Quomodo Chaldaei diſcipulos inſtituerint.
IX. Sectae Chaldaeorum diſtinctae, ſecundum vas
rias eorum ſedes.

X. Sectae Chaldaeorum, ſecundum varias diſcipli-

nas diſtinctae.
Sectio ſecunda. Chaldaica doctrina,
I. De aeterna natura, ſiue Deo.
IE Emanatio ignis, ſiue luminis a Deo.
III. De rebus aeuiternis & incorporeis.
IV. De primo ordine seuiternarum rerum.
V. Secundus aeuiternarum rerum ordo.
VI. Aeuiternarum rerum tertius ordo.
VII. Fontes & Principia.
VIII. Dii Azoni & Zonaei,
IX. De Angelis & immaterialibus Daemonibus,
X. De Animis.
XI. Supramundanum lumen.

All. De rebus corruptioni obnoxiis, & incorporeis.

XIII. Empyreus Mundus.
XIV. Aetherei mundi.
XV. Materiales Mundi.
XVI. De Materialibus Daemonibus.
XVII. De Aſtrologia, reliquisque diuinandi arti-
bus, & primo quidem de ſtellis fixis & erraticis,
earumque praeſignificatione,
. XVIII. De

Cap.
XVIII. De Planetis.
XIX. Diuiſiones Zodiaci.
XX. De Planetis reſpectu Zodiaci, conſideratis.
XXI. Aſpectus ſignorum & Planstarum.
XXII. Schemata.
XXIII. Aliae diuinandi artes.
XXIV. De Magia Naturali & Theurgica, & pri-
mum quidem de Naturali.
XXV. Magicae operationes, earumque ſpecies.
XXVI. De Talismanibus, quibus vtebantur inſtar
amuletorum.
XXVII. De Talismanibus praedicendorum futu⸗
rorum cauſa confectis.
XXVIII. De Magia Theurgica.
XXIX. Theurgici ritus.
XXX. Apparitiones.
XXXI. Materiales Daemones quomodo auerruncati.
XXXII. De cultu Deorum apud Chaldaeos, & pri-
mum quidem de veri Dei idololatrico cultu.
XXXIII. Cultus aliorum Deorum, Angelorum
Daemonum.
XXXIV. De cultu, quo Chaldaei coeleſtia corpo-
ra proſequebantur.
XXXV. De ſole.
XXXVI. De cultu, quo Chaldaei lunam proſe-
quebantur.
XXXVII. De cultu, quo reliquos Planetas proſe-
quebantur Chaldaei.
XXXVIII. De aliis ſtellis.

XXXIX. De igne, aere & terra.
PARS XV.

DE PERSARVM PHILOSOPHIS.

„S oc 50.

ap.
I. De Zoroaſtre Perſa ; Philoſophiae inter Perſas
inſtitutore.
II. De Hyſtaſpe ſummo philoſophiae Penſicae pro-
uectore.
II. De Oſthane, qui primus Perſarum diſcipli-
nas Graeciae intulit.
IV. De Inſtitutione Magorum.
V. Sectae ac diſciplinae Magorum-
VI. De doctrina Perſarum, ac primum quidem
de Theologia & Phyfica.
VII. Artes diuinandi.
VIII. De Sacris, ſeu Magicis ritibus agud Per-
ſas.
IX. Dii Perſarum.

PARS X.
DE SABAEORVM PHILOSOPHIS.

Prooemium.
I. De autoribus Sectae Sabaeas,
II. De aliis ex Sabaea ſecta.
III. Sabaeorum ſcripta.
IV. De Diis & ritibus Sabaeorum.
V. Alii ritus Sabaeorum Leuiticae legi contra-
rii.
Chaldaica Zoroaſtris, eiusque diſcipulo-
rum oracula.
Prooemium.

Oracula Zoroaſtris. .
Notae Interpretls in oracula Chaldaica.

elu
e

digl

iden

de.

ls.

tta⸗

vle⸗

THOMAE STANLEII

HISTORIAE PHILOSOPHIAE
70MS PRIMIS

DE SEPTEM SAPIENTIBVS IONICIS.
SOCRATICIS CYRENAICIS MEGARICIs

ELIACIS ACADEMICIS ET PERIPATETICIS
PHILOSOPHIS.

Farti primæ ſeu pag. 1 præfigendus.

veterum doctrina

DE IIS QIII SA

8

8
4

9

PARS I.
PIENTES APPELLATI
FUERUNT.

THALES

PATRIA THA

On ea ſemper magnis in-
geniis, quae fauente for-
tuna praeclaris inuentis
ſuis egregie de poſteris
meruere, felicitas obti-
git, vt debitis virtuti ſuae prae-
miis frui poſſent; dum gloriam illo-
rum habitus, quem ſequiora tempo-
ra haut raro placitis induunt eorum,
ſiue addendo ſiue demendo, haut pa-
rum ſolet obfuſcare. Gratitudinis
itaque leges hoc poſtularea nobis, qui
profecimus, vide-
bantur, vt memoriam Praeceptorum
noſtrorum tuentes, adcurate inquire-
remus in eos, qui, improbo ſuſcepto la-
bore, nobis laetiſſumam meſſem relique-

runt. Paſſus id genus iniuriae fuit
Thales, vir ſapiens, Mileto oriundus,
qui

rimus naturalis ſcientiae &artium
Alath
a quibus ad nos quoque illa eruditio-
nis pars deriuata fuit. Ita vero tam
Praeclarae operae honorem aduerſario-

ematicarum Graæcis extitit autor,

C A P. I.
LETIS ET PARENTES.

rum quorundam eius ambitio,
autem induſtria obſcurauere, vt autori
optime merito vix pars exigua gloriae,
quae debita eſt illi relinquatur. Operae
itaque pretium me facturum exiſtima-
vi, ſi, quicquid de homine, cui tam mul-
tum debent omnes, qui bonas litteras
amant, collectum mihi obſeruatumque
it, ordine explicare aggreſſus fuero.
De ejus igitur originibus quidem,
obſcura valde ſunt, quae veteres me-
moriae prodiderunt. Natumin Phoe-
nicia exiſtimant quidam, quorum ſen-
tentiae cum ex Diogenis Laertii, allega-
torumque ab eo autorum, teſtimonio
plurimum roboris accedere videatur,
vt ab ejus verbis expendendis initium
faciamus neceſſe eſt quae ita fere inter-
Pretes vulgo ſolent repraeſentare:
Thates, vt Herodotus,
mocritus aiunt,

aliorum

milia, qui, Phoenicum nobiliſami,

a Cad-
mo . Agenore originem ducunt,

Platone
quoque

Thuris ac De- Diogen.
. batre Examio, matre E.l. Sect,
Cleobulina natus &cſt, ex Thelidarum Jfa- ²2.

quoque teſte. Herodoti autem teſtimo-
Hygin.L. ium, quod Hyginus 1) etiam atque
II. c. 2. Suidas, communi abrepti errore ita ac-
Aſro- cipiunt, ac ſi natum in Phoenicia hunc
200. ſapientem dixiſſet, aduerſam ſenten-
O. — .1 —— ..
tiam diſerte probat, ſic enim ille: Tha-
ax. les Mileſius genus antiquum a Phoenici-
Herod. bpus derwans. Vnde colligere fas eſt,
Chius p. Duridis quoq; ac Democriti alium ſen-

2 ſum, vel ſaltem contrarium, non extitiſ-
9 . ſe: idemque eſto de Leundro iudicium,

. „G t.s=-cuius teſtimonium Herodoti autorita-
7 & Gοti, vtPhoenicemfuiſſe Thaletem proba-
u&ι. ret, Clemens Alexandrinus ſubiunxit.
Clem. 7,. . .
Al. Str. Mileti autem ciuis adſcriptus eſt, pro-
I. p. 300. fectus cum Neleo, qui épatrio ſolo, Phoe-
P. nicia, exciderat. Quam quidem rela-
Diogen. tionem, vt cum iis quae de Neleo a vete-
1 t. ribus narrata habemus, conciliaret vir
ad Dio- doctiffl. Naacus Caſaubonus, apud Dio-
gen. .c, genem in verbis r 7„ α Neiéα
uvραονια Cowinzs PrO zuneνιubſtituit
Sunραα, vt ſenſus ſit Thaletem ex Phoe-
nicia relegatum cum Neleo Miletum
conceſſiſſe. 2) Quae profecto muta-
rio inſignem parit anachroniſmnum; Ne-
leoenim illo Thales noſter recentior eſt
annis plus CCCC. Si itaque ipſumil-
lum Diogenes reſpexit Neleum, vel er-
roris grauiſſimi reus tenebitur, vel ver-

Rium primo anno triceſimae quintae

mittent, ſi nempe legas hoc modo: é-
rτονρονς4dn /ͥâä odaα ν MXτπ

baeius corrupta, & de maioribus Tha- fortunae teſtatur egiſſe, quod Graccus a. Dior⸗
letis accipienda eſſe dicendum: quem natus eſſet, non Burbarus. Latr .
ſenſum leuifſima facta mutatione ad- 33.
CAT. II.
4 DE AETATE THALETIS.

9r 7X ο*
& NetRécn õl Poivinng. Vt ſen-
ſus fit eos, Phoenices cum eſſent, in Ca-
rium fuiſſe delatos, ciuesque ſcriptos gerodot
Mileti, ea aetate qua Neleus, Codri filius, L. IX. p.
regno Athenienſi,vt frater natu minor 347.
eo potiretur, pulſus, Ionias Colonias Strabo L.
iſthac deduxit, quarum Metropolis Mi- XIV. p.
letuz, ab eo condita, extitit. Videndi de 633,635.
illa Colonia Herodotus, Strabo & Ae-V. H.
lianus. VIII, 5
Sed, vtpluribus viſum, indigena Mile- Piogen.
ſeus & claro genere natus eſt: ita enim l.6.
vertunt vocem 9ανανι. Vox tamen
iſta ita accipi poteſt, vt priori ſenten-
tiae opponatur: quae cum familiae
tantum eius, non patriae, faciat mentio-
nem, ad illam hoc quoque loco, non
iſtam, reſpici dixeris. Nempe iſta
Diogenis mens eſt: quidam ex Phoenicio
genere, (eorum nempe, qui Mieti jus
ciuitatis indepti fuerant,) ortum Tha-
letem credunt, alii ex Graeca familia ea-
que nobili origines eius deducunt.
Hanc poſteriorem autem ſententiam
Plutarchus ſequitur, qui Herodotoid vi- Hutaren.
tio vertit, quod Thaletem primas ori- 6d. Ma-
gines Barbarae genti debere affirmet: uig. p.
Ttemque Hermippus, qui gratias eum 817. D.

tum Damaſia Athenis Archonte, dicit Kegen
ſiue „
22.

ter de hiæ exqaißbit natione fuit Phoenix ut
Herodotus Mileſius dixit. Quae corrupta ſunt
aperte, quis enim Herodotus ille? Sic itaque corri-

8S

Diogen. Olννiadir Thaletem Apolldorus in Demetrius Phalereus., Agv‿αν,
Laert. L. 4 . . 4 . . .
I. Segm Chyronicis traldit. Sapientem appella- Princeps, ſecundum Dionyſium Hali- Dionyſ.
37. I1. Hygini verba ſunt: Thales enim qui diligen cum, qui vocem Mileſius alieno loco poſitam, poſt P. 1,

gendum: Natione fuit Phoenix bt Herodotur, Mi-
leſius ut glii dicunt &TANLET. Forte melius G.
I. Voſſium ſecutus Menagius ad illum Diogenis lo-

Thales ponendam putat.
2. Non quidem Caſauboni mutatio hunc ana-
chroniſmum gignit, quem ordinaris quoque lectio
committit. Nihil tamen in verbis Stanleii mutare

volui.
Ancus

utarch,
He-
. Ma-
b.
1. D.
b⸗Diog.
gert. l.
ſe

3.

egm.
vayf.

170.

voſl. de maſia Archonte natum volunt.

3.53k6

carnaſſaeum, Athenis Damaſias fuit qu-
no II Olympiadis WXl, quo Romae

Sigon. de
Atheni-
enſ. tem-
por,

guartas, Peégnum fuit auſpicatus.
In iſtis anachroniſmum vnius anni
agnoſcunt viri docti, qui Thaletem La-
Vnde
eſt, quod Sigonius, Voſſius atque alii,
mar. c ,aletis natiuitatem ad annum HI O-
32.5.8. IVIpiadis XXXNXV differant, Scaligero,
Scal. ad Meurſio, Petauio, atque aliis, Damaſßiae
Euſeb. magiſtratum ad annum eiusdem Olym-
p. 8 W Piadis retrahentibus, vt eum cum Tha-
aedrl. letis natali coniungere liceat. Male
chont. . Ommnino vtrique, Damaſiae enim magi-
II. ſtratus nihil ad natales Thaletis. Qua
Petau. de re vt magis luculenter conſtet, bis

ſcient.
Mathe-

Karion. Damaſiam Archontem in Athenien-
emt . . . . .
Inz. ſium faſtis inueniri tenendum eſt; pri-
,12.

mo quidem anno I Olympiadis XXNXV
proximo poſt Thaletis natalem anno, &
rurfum Olympiadis XILTIX anno IV:
quo anno òapientis titulum Thales con-
ſecutus fuit: cuius rei facere mentio-
nem non poſſumus praeterita com-
mendatione lucis inſignis, quae rebus
chronologicis ex marmoribus Oxoni-
enſibus, aloanne Seldeno editis, conci-
Euſeb. Hata fuit. .
. Nec hoc praetermittendum, alium
Miosen: fuiſſe Thaletir nomine, quem Iaſzli
Laert. L. . duem Euſe Ms
1.(.38. ad Olympiadem VIII, Diogenes Laer-
Plutarch. tius autem & Plutarchus ad Homeri

Vita Ly- aetatem, Heſiodiqueatque Lycurgi re-

curg.

4 /. C ferunt. Scaliger, qui illam temporis
Scalig. ad Dotationem ferri vix poſſe animaduer-
Euſeb. p. tit, eius tamen cauſam aſſequi non po-
74. tuit. Lycurgus enim atque Iphitus
Olympicos ludos inſtituerunt XXVII
Olympiadibus antequam iis Coroebus
vinceret, qui primus in iis, teſte Euſe-
bio, victor extitik. Confundunt autem
duos iſtos Thaletas haut pauci, Phy-
ſicusque eorum prior audit Euſebio,
cum tamen illud ſcientiae genus Grae-

DE AFTATE TALETIS

Ancus Martius, Regim Romanorum

3

Cis a poſteriore traditum demum efſe Suid. v
conſtet. Suidas Phlegonte autore Tha- Thales.

letem alterum VII Olympiade floruifle
affirmat, cum depriore haut dubie acci-
Piendus fit Phlegon. Certeque omnes
ii, qui cirea VII Olympiadem Thaletem
vixiſſe aiunt, Thatetem priorem cum

Poſteriore, veramque Olympiadum Augu-
epocham cum vulgari confundunt. ſtin. de

Thules enim prior ea Olympiade, quae
Poſt primam Iphiti fuit ſeptima, vixit:
eodemque interuallo a Coroebi Olym-
piade Romulus floruit.
Hac temporum perturbatione do-

XIIX. 24
& 27.

ctiſſimus Patrum, Clemens Alexandri-Glem.

nus, abutitur, probaturus Thaletem vl-Al. Str.I.
timis Prophetarum actate eſſe inferio-F-332. A.

rem. Nc, inquit, demonſtratum eft, eo
qui Darii Hiſtaspis aetate, ſocundo re-
gni eius anno vaticinati ſunt, Aggaeum
aio, Lachariam & Malachiam, qui erat
duodecim Prophetarumvnus, vt qui va-
icinia ſua ediderint Olympiadir XLIX
anno l. Pythagora fuiſſe antiquiores, qui
LAII Olympiade vixiſſe dicitur, ipſoque
otiam Thalete, Graecorum Saptentum
antiquiſimo, qui circa IL Olympiadem
Noruit. Quaſi iſto argumento non hoc

potius euinci queat, quod eodem tem-

Pore Lhales & Prophetae illi in viuis

fuerint, quae eſt Euſebii ſententia. Praep. X,

Tempore, inquit, Cyri Perſarum Regis,
ſäpitem ſapientes foruere. Hoc tempus
IJuit, quo vltimi inier Propheias Hebraeo-
um vaticinia ſua ediderunt, plusquam
Jevcentorumannorum poſt Troiam euer-
Jam, poſt Moſen annorum non minus
quam quingentorum. Verum ſi cum
Qemente Alexandrino ad Dari Hy-
ſtaſpis tempora Prophetas iſtos velimus

referre, multum erunt aetate inferiores

Thalete. Regnienim habenas Darius
VItimo LXIV Olympiadis anno mo-
derari coepit.

A 2

CP.

4.

THALETIS

AEea ſuae primam eamque maxi-
mam partem peregre egit, in Cre-
tam abiit myſteriorum Religionisque
illus inſulae diſcendorum cupidus, lo-
vis enim illa natalibus celebrabatur,
ab. Mog. eiusque rei ipfum in quadam ad Phe-
Laert, L. Tecydem epiſtola autorem habemus.
1.S. 43. lisdem litteris in Aſiam quoque ſeſe
abiiſſe teſtatur, Phoeniciam eum peti-
iſſe nonnulli credunt, quod eius in
rebus Aſtrologicis eruditio eis per-
ſuaſit, quam àa Phoenicibus creditur
accepiſſe, maximis huius artis magi-
ſtris: Inprimis autem id quod vrſae
minoris ſidus primus dicitur obſeruas-
ſe, quae Phoenicibus nauigantibus
loco ducis eſſe ſolebat. Sane vocem -
noſurae Phoeniciam eſſe, non Graecam,
nequeanovαρρ deriuandam, ſed potius
a D2 & quod luci notat collectio-
Descient nem vela &*ν νοâ quodignens vmbili-
mathem. eus eſt, Gerardus Veſzus affirmare non
cap. 32. dubitauit.
Art. de Poſtremo omnium iam ſenex in
Nae. Phil. X.gyptum profectus fuit, eo animo,
Le3. quod in epiſtola ad Pherecydem fate-
Iambl. tur, vt cum Sacerdotibus Aſtrono-
vVit. misque ibi verſari ſibi liceret. Tbi a
Pythag. Memphiticis Sacerdotibus, Ionig ma-
² xime, quodteſtatur lamblichus, inſti-
tutus fuit. Ab his Geometriam eum di-

C A P. II. ET. Ir.
CA P.

tur in multis, maxime in eo quod Pyra-

III.

ITINERA.

diciſſe Laertius affirmat, totam Phi-aen. 1.
loſophiam Plutarchus.

1. ſegm.
Regnabat in Aegypto, quo tempore ibi Plutarch.
Thales fuit, Amaſßis, qui multum bapi- Symp-
entem illum obſeruabat atque admiraba- . 47.
midum altitudinem ex vmbra eſſet meti-
tus: Donec poſtremo apud eum delatus
eſſet, vt qui monarchis eorumque impe-
rio parum faueret: Quo ſpectant mulia
acerbius ei contra tyrannos dicta, guae

talſzm allegantur. Sic enim Molpagora,

viro magnae in lonia autoritatis, interro-
gante, quodnam rariſtimum eſſet eorum
quae ſibi oblata meminiſſet ſpecdtaculo-
rum, reſpondiſſe fertur- Sener rannus.
Alio tempore cum feſtiuae intereſſet ſo-
lennitati quaeſtio mouebatur quae noxiae
maximae eſſent beſtiarum, cui ille, inter
feras, reſpondit, rannus, in cicuribus
adulator. Principes autem, quae eſt
Plutarchi ſententia, vtut quam maxime
a tyrannide videri cupiant animo eſſe
auerſo, huiurmodi tamen effatis mini-
me deledtantur. Haec cauſa fuit, quae
Amaſm ab eo alienauit. Cum Philoſo
phiae autem hac ratione in Aegypto CJuin.
operam nauaſſet, Miletum reuerſus eſt, 1. 1unz.
patriaeque ibi collectas vaſtiſſinaeeru- A.
ditionis opes intulit.

CAP. IV.
VITA THALETIS MILETI ACTA.

Tleti, Heraclito autore,“ vitam
priuatam egit. Proditum quibus-
dam vxorem eum duxiſſe, filiumque
genuiſſe, cui nomen Cibigk. Sed re-

Laert. L.
1. 8, 25

tius illi ſentiunt, qui in coelibatu eum

vixiſſe, ſuumque ex ſorore nepotem, Laert. .
quem Cybiſthum vocat Plutarchus, 26. Suid.

haeredem ſcripſiſſe aiunt. Vrgenti plurarch.

Solon.

* Heraclito autore) locus apud Laertium in men-
do iacet. Viri docti ibi pro αιv“ο legunt, KNeiτ«
quem de Mileti rebus ſcripſiſſe conſtat. Vid. Menag.

ad illum locum. Noſter Heraclytus legit, quae lectio p. 8I. FE.

eo defendi poteſt, quod paulo ante etiam ſect. 23. de
Thaletis rebus teſtem Heraelitum Laertius alleget.
matri,

VII. Sap.

in 9oα.

Laert
Plutar
Symp
IIl, 6
gtob.
66

Laert,

tob.

M.Vi
Solon.
815,

Mutare
Vit, §0
lon, P.
do. .
Aug, de
C. D.
VIII

e.
ſen,
24
arch.
Im.
l n
47.

jnl.
lulian.
lal;.

ent. 1.
guid.

gad.
tarch.

lon.
91.5.

VTYA THALETIS MILETI A074

matri, ut matrimonium iniret, non-
dum tempeſtivum eſſe reſpondit. Cum-
Laert.Lc. ue illi ingrauescente iam aetate acrius
plutarch. ea inſiſteret, iam intempeſtiuum eſſe
Sympos. dixit, ſeras nimis illas nuptias fore in-
IIL 6. dicans. Cur liberis non daret operam
stob. Ser. interrogatus, ια OiNersyiay reſpondit,
quod pronunciatione idem eſt ac ſi
dixiſſet H αſtſοτν. adeoque & ita
accipi poterat, vt amore liberorum, &
ita quoque, vt odio corum coniugio ab-
ſtinere intelligeretur, quae poſterior
Caſauboni eſt interpretatio. Forte ta-
men illius dicti eius ſenſum haut paulo
rectius colligas ex alia eius ad eandem
quaeſtionem reſponſione, quod nenpe
vltro curis vitam obnoxiam redderenolit,
eiusque tranqiilltatem turbare. Vel
etiam ex ſequentibus a Plutarcho de
eo relatis: Ovum profedtus eſſet Mile-
Plut. Via I, ad Thaletem, olon, mirum ſibi dixit
Solon. p. ideri, quod nuptias & ſobolis procrea-
21. B. tionem omnino negligeret. Thalesautem
tum quidem tacuiſſe contentur, aliquot
dierum interual ſubornauit peregrinum
quendam, qui modo decimo die ab Athe-
nis profeltum ſe diceret. Quaerente
Slone, num quid Aihenis nout? homi-
nem, quaz diceret edoctum, nihil, re-
Nondiſſe, aliud, niſi ſane quod adolzſcens
elatus ſit, proſequente funus totaciui
tate. Nam fuiſſe ferebetur (ita aiebat)
clari viri ſelius & virtute inter ciues pri-
mi: Nec aderat parens ſed peregre age-

Laert. l. c.

Stob. Ser.
66.

bat. Tum Solon: 0 hominem infortu-
natum!, Quodnam autem ferebant eius
nomen? Audiui equidem, ille reſponde-
bat, nomen, ſod excidit mibi, tantum
memini multam habitam mentionem eius
Japientiae & iuſtitiaz, Incrementa inter-
ea ex ſingulis reſponfionibus capiente
metu olonis, poſtremo quaeſiuit, Solonisne
ille defunctus eſſet fliuss Altero vero
annuente, caput caedere övlon coepit,
aliaque & facere & dicere, quae moe-
rore oppreſſ aſolent. Tum Thales re-
reſſo Solone ridens dixit- At hæc me &o-
lon a connubio deterruerunt, &ua liberis
tollendir, quae te etiam frangunt, virum
conſtantiſzmum. Te veronihil hicnun-
ius moueat, baec enim ficta omnia eſſe
ſcias.
Priuatam ita vitam agens a multis
primariis viris inuitatus fuit, quorum

tamen inuitationes & familiaritatem,

Plutarcho teſte, repudiauit, multis in-
terea maximis viris ad eum inuiſen- Sept. Sap.
tibus. Conu. p.

7 . .. 147. A.
Thraſybuli, magni ingenii & con-
ſummata prudentia viri, conuictu ali-Laert. I.
quamdiu vſus dicitur. Ilum Mileni 27.

Ariſtot.
Regem, vel quod receptum magis ea Polit. V,

aetate nomen, Tyrannum aiunt exti-ltim,
tiſſe, quae tamen XI tantum menſium
fuit dignitas, quam eo obtinuit tempo- Herod
re, quo foedus cum Alyane II Lydo- L1„

rum Rege Mileſii iniuerunt. 37.

CAP. V.

Plutarch . ..
vit. So-CApientis titulum, Plutarcho atque

lon, p. — Auguſtino obſeruantibus, ceteri ob
§0. B. ſententiarum ad mores pertinentium,

S. de quibus abundabant, coplam, & vitae

vIII, 2. innocentiam indepti fuerunt: Thaleii

vero ob praeclaros in ſcientiis, quas con-
templatiuas vocant, profectus ille datus

SAPIENTIS TITULUS EI DATVUsS.

fuir. Damafßa Archonte primum il-
lum accepit, quo tempore, teſte Lacr-
tio, deptem illi omnes ſapientes dicti fu-
ere. Alter ille Damaſßias Archon fuit
Olympiadis XLIX anno tertio, quod
Salmaſium fugit, quando verba Laer-ad Solin.
tii cum prioris Damaſiae aetate com- ?. 843.
A 3 ponens,

Laert. I.
22.

6 C AP. V. .
ponens, male & Euſebium & Alexan- lum oſt delata. Delphos a Mileſiis mis - Laert. lc.
Aqrinum Clementem interpretatur, ſi fum, reſponſumque a Deo eſt:
mulque omnia vetermun de natali & De tripode ex Phoebo quaeris Mir
morte Thaletis teſtimonia fubuertit, leſia proles
cum tamen iſti feliciſſime cum omnium ruic tripodem addico cui ſit ſapiex-
VII. Sapientum aetate conueniat. tia prima.
Horum primus Thales fuit, merito Tum Mileſii communi conſenſu T baleti
ceteris omnibus propter inſignem eru- dederunt, ilie ceſſt Bianti, Bias Pittaco,
ditionem anteferendus, quam nemine is protinus alii, deincepsque per ommnium
magiſtro ſibi comparaucrat- Tempus, Sapientium orbem. Ad vltimum ad o- 9
quo iſtum conſecutus eſt honorem, lonem peruenit, qui & titulum amplis-Val. Max.
incidit in annum aetatis eius LIX. ſimae ſapientiae & praemium ad ipſum 1. c.
Secundus Pittacus eſt, Mitylenaeus, Apollinem transtulit.
qui XILII Olympiade floruit, tertio Aliter tamen iſta referuntur a Cal-
vero Olymp. LIanno ad plures abüit. limacho in Iambis, apud Laertium, Ba-l. e. ſ. 28.
Bias tertius appellatur, Pryienenfis, thyclem enim quendam, Arcadem, Phia-
Pittaco coaeuus. qui Alyattae & Croe- lam ait reliquiſe, atque iusſiſe dariſa-
ſi aetate vixit. pientum primo; datamque Thaleti, ac
Quartus oolon ſuccedit, Athenis per orbem rurſum Thaleti: Quam ille
tertig XLVI Olympiadis anno Ar- Apollini Didymaeo miſerit, cum iſta,
chon, Olympiade LV vita functus. ſecundum Callimachum, inſcriptione:
Quintus Qieobulus vocatur, patria Plebem regenti me Thales Nileo dat,
TLindius, Soloni tempore ſuppar. Clarum bis hoc qui iam aſſecutus eſt
Sextus Mſon Chbenaeus. . donum.
Septimus Chilon Lacedaemonius, qui Pedeſtris autem oratio ſic ſe habet.
Ephorus extitit Olymp. LVI. Thales, Examii filius, Mileſius, Apol-
Horum Fama, teſte Plutarcho, plu- lini Delphico Graecorum hoc præmium,
yimnum aucta fuit, tripode ab vno edal- bis nactus, dicat. Qui autem circumtu-
terum miſſo, generoſe illis & modeſte lerat phialam, Bathyclis lius, Thyrion
ſibi inuicem concedentibus. Cuius rei vocabatur, Alludunt ad hanc fabulam
occaſionem ita fere Diogenes Laertius ſequentes Phoenicis Colophonii verſus:
& Valerius Maximus expoſuere. Thales ſuorum ciuium optimus longe ab. 4 -⸗
Veonici adolescenies quidam a pisca- Er pluribus mortalibus ſuiſecli then: Di-
Laert. 1. orihus Mileſis iactum retis emerunt, Praeſtantior, accepit auream peluim. . 495.C.
Val lax reti educto, aurea menſa Delphica Eudoxus autein Cnidius, Euantesqué
IV. r. magni ponderis extractäa eſt, orta inde Mileſius, aiunt, Croeſi amicum quen-
Laert.I.c. comentio, ilis piscium ſe capturatn ven- dJam aureum poculum a rege accepiſe, vt
didiſſe a rzmantibus, his ſortunam tra- ilud ſapientiſmo Graecorum daret; i-
Val. max. tus ſé emiſſe dicentibus: Res demum pfumque Thaleti dediſſe, perueniſſeque

.c. propter nouitatem & magnitudinem pe- illud poſtremo ad Chilonem. † Ei vero, cum
cuni

ae ad vniuerſum eius Ciuitatis Pobu- 4 Pythio quaereret, quisnam eſſet ſe

*X Stanleius ex Valerio Maximo antea retulit, ſi meminerit Laertium tripodem fuiſſe affirmare
auream menſam fuiſſe quae cum reti educta fuit: quod phialam alii, alii menſam auream vocant.
jam ex Laertio oraculum allegat, quod tripodis † In textu Stanleii eſt ad Solonem neſcio cuius erro-
facit mentionem. Id vero non perturbare lecto- re, nam apud Laertium XeâXανοα legitur.

rem non poteſt. Cui perturbationi facilis medela,

ſapien-

laertle,

— —

Forunt.

APIENTIS TITVLUS EI DATVUNA 7
rixarum eum cauſam fore (oraculo eam bPlut. So-

Japientior, reſponſum eſe Myſonem Hunc
in rem allegato) adſerente. Poſtea cum len⸗ d.

Eudoxus pro Cleobulo- Plato, pro Peri-
andro, ponit. De ipſo baec fuere Apol-
linis verba
Oetaeum quendam prognatum Che-
ne Myſonem
Te magis eſſe aio rebus ſublimibus
aptum.
Miſſus autenn, vt rogaret, fuerat Ana-
charſe. Daedacus Platonicus & Cle-
archus, phialam a Croeſo ad Pittacum
miſſam, atqu ita inorbem circumlatam,
Andro vero in wipode, (qui
liber videtur fuiſſe, totus de hoc ar-
gumento agens, Clementi Alexandri-
no etiam allegatus, Olympiade L Tha-
letem ceterosque VI Sapientes floru-
iſſe probaturo) Argiuos ait virtutis
praemium ſapientiſzimo Graecorum tri-
toda conſtituiſſe, idque Ariſtodemo
SWartano fuiße adiudicatum, quiidem
conceſſerit Chiloni. Meminit Ariſtode-
mi Alcaeus quoque hoc modose
Nam dicunt quoque Ariſtodemum
Non imbellia verba
Spartae haec explicuiſſe;
Pauper nemo probus; quantiuis di-
ves habetur.

Sunt qui dicanta Periandro ad Thra-

Wobulum, Mileſiorum yrannum, onu-
Nam nauem miſſam fuiſſe. Ea vero cum
circa Conm mare naufragium feciſſot,
inuentum poſt a quibusdam piſcatoribus
ripodem. Phanodicus vero circa mare
Atticum amiſſum, atque in vrbem dela-
tum ſcribit, & ex decreto publico Bianti
miſſum. Alii a Vulcano ſabsefaktum
radunt, ac pro munere Pelopi a Deo da-
um, cliim ille vxorem duceret: Demum
ad Menelaum perueniſe, raptumque
cum Helena ab Alexandro, in Coum mare
Fuiſſe conielium a Lacaena, (Helena *)

quidam illic Lebedii retis iactum merca-

1i eſſent, tripoda quoque fuiſſe compre-

henſum; & cim evxortocum piſeatoribus
urgio Coum detuliſſent, nihilque profi-
cerent, Miletum, quas erat metropolis,
appellauere. Miſſz, a Mileſiis legati fa-
ere, gqiibus ſpretis bellum Cois Mileſei
intulerunt, plurimesque hinc inde caden-
tibus, diuino oraculo reſponſium eſt, ſa-
pientiſzmo dandum tripoda. Moxquein
Thaletem utrazque partes conſenſere
(Cois lubenter homini priuato iam
concedentibus, quod acerbiſſimarum
antea inter ipſos Mileſiosque contro-
verſiarum cauſa extiterat.) Eum vero

Thales, poſtquam in orbem circumlatus

ad ſo rediiſſet, Did'ymaeo deuouit Apolli-
ni. Cois reſponſum ab Apolline obtigerat:
Non prius Ionii Meropesque a Marte
recedent,
Quam tripodem auratum, pelagus
quem miſit in altum
Vulcanus, vos rurſum ipfſi mittatis
in aedes
Mox hominis, cui ſit ſapientia no-
ſcere promta,
Quae ſunt, quae fuerint, quae mox
ventura trahantur.
Mileſiis, ut ſüpra iam diximus, re-
Nonſum.
De tripode ex Phoebo quaeris Mile-
. ſia proles? & rel.

Hucusque Laertius. Plutarchus Vie. So-
ſequentia addit: Thalete Biantem lon-p.80.

Je ſapientiorem eſe atirmante, ad
illum peräenit, ab illo rurſus ad a-
lium miſſus eſt tanquam ſapientio-
rem. Inde ita per circuliun eundo,
rediit itenum ad Thaletem. Poſtremo
Mileto Thebas translatus, & Apollini

* Equidem Stanleius haec ita repraeſentat a6 ſi
apud Diogenem legiſſet Acwαοο pro Xuιι
Et in Parentheſi maſculum nomen Helleni addidit.

Verum id forſan non ei aeque ac amanuenſi tribu-
endum.

Ieme-

Imenio eſt conſecratut. Theophra-
ſtus autor eſt Prienem primum ad Bian-

tem eum fuiſſe deſtinatum, deinde ad
Thaletem, remittente eum Miletum Bi-
ante: Iia apud omnes circumlatum redi-
ige ad Biantem, ad exiremum Delphos

dJeportatum. Haec fama eſta plerisque
vulgata, niſi quod donumpro menſa, alii
CA P.

CAP. VI.

phialam a Croeſo miſam, alii reliädum
ibi a Bathycle poculum prodant.

Hacque ratione primae Thaleti ab
oraculo delatae, quamobrem a Cice- Cic. de
rone atque Strabone Princeps Sapien-Leg- II.
tum, quem ceteri omnes agnouerint II.
ſuperiorem, adpellatur Ktan
. L. XIV. p.

VI. 635.C.

DE PHILOSOPHIA THALETES.

I. Tale⸗, vt Laertius ait, primus de
aert. I. 7. .
24. Natura diſſeruit, ſecundum non-
Cie de nulr. Cicero, qui primus Graecos Phi-
nat. De- loſophos loqui docuit ore Romano,
or. I. 10. Thaletem fatetur primum de talibusre-

: a La. bus quaeſiuiſſe. Strabo ante alios Grae- ſis naturalibus quagſiuit. Tertull.
1.. 18. cos omnes cauſas rerum naturalium & Apolog.
StraboL., c. 26.
XIV. p. 2 SECT. I. . achier
4 e falſa
835. AQAM RERUM OMNIUM ESSE PRINCIPIUM. e. d.
Aturales autem rerum cauſas inue- Huic vt inſeruiret opinioni, Ariſto- . z.
riſtot.

ſtigans, aquam primum corponum
naturalium principium ex quo exiſtant

imo, & in quod poſtremo reſoluantur ſe

urareh eſſe exiſtimauit. Eius ſententiae argu-
loſ. 1, 3. menta, Plutarcho referente atque Sto-
grob. baeo; ſequentia ĩpſi fuere:
Ecl. Primum, quodſemen, omnium antma-
Phyſ. I, lium principium, humidum ſt. Vnde fit
13. probabile, omnia ex humore naſci tan-

quam principio.

Deinde, quia omnes ſtirpes bumido ſpiritu
his Ariſtoteles explicandus, qui Thale- Metaph.

aluntur, idque ſuæ foecunditatu cauſam
habent, eoque deſtituta exareſeunt.
Praeterea quoniam ipſeſolu ſtellarum-
que ignis aquae? exhalationibus aluntur,
ipſequé adeo mundus. Vnde etiam Ho-
merus aquae omnium rerum primordium
adſeribit, hoc verſit: .
Oceanus cunctis praebet primordia
rebuls.

Mathematica eum rimatum dicit. Phi- Plut. de
loſophiaè? inuentorem al PellatPlutarchus: plac.I, 3.
Iuſtinus Martyr Philoſophorum antiquis-— luſtin.
ſimum. Tertullianus principem Phy- . crart
Corum: Lactantius primum, qui de cau-p. 6.

tele teſte, infimum aquae locum allgna- Motaph
at. Terram, quod Seneca ait, totam 1, 3.
ubieko iudicans bumore portari & inna- Seneca
tare, ſiue illud oceanum voces, ſiue ma- Natur.
gnum mare, ſiue alterius naturae ſempli- Ju. 6,6.
cem adhuc aquam, & humidum elemen-
tum. Hac, inquit, vnda ſuſtinetur orbis,
velut aliquod grande nauigium, & gra-
ve: his aquir, quas premit. Grauiſi-
mam nempe partemmundi, non poſſe, ait,
piritu tam ienui fugacique geſtart. Ex

tem docuiſſe ait, terram, ad natandum 1,3.
idoneam, eo quo lignum aliaque eius ge-
neris modo conquieſcere: Eiusmodi au-
tem res omnes non aeri innatare ſed
aquis.
Hoc fundamento nixus aquas Laer-
tio teſte,terræ motuum eſſe cauſam aie-

bat. Simili modo de eo Seneca: git an. nat.
III, 13.

* Id quidem apud Laertium minime inuenio:
Veſtigium vero eius rei ap. Ariſtot. l. c. iuxta quem

Thales 1“ Jav b 2 ‿αρτνο ααν*

feri'aruRi

gu. nat

TI, 6.

latatch
in Tr.
ignis

aqua

lion p.
Heſod.
TDeo-
gen. init,
Agon.

16,5

.

qu. nat. *t tum cum dicitur tremerz. Inter eius
VI, 6. rel argumenta, Seneca rurſum docen-
te, hoc extitit: quodin omni maiore mo-
n zu erumpunt fore noui fontes, ſicut in na-
nb ð vigits guoqgue euenit, vi ſe inclinata ſunt

de

WVe. &abiere inlatus, aquam ſorbeant: quae
5Ic. in omni onere eorum guae vehit, ſe immo-
Lice depreſſa fuerit, aut ſuperjunditur,
aut certe dexira ſiniſtraque ſolito magis
. Jſurgit. .
el R Liquet autem ex Homer: teſtimonio,
n Cuius autoritate ſuam de aqua, primo
nien, . omnium principio, ſententiam, Plutar-
Ener, cho & Iuſtino Martyre referentihne.
6 Thales tuebatur, illam, licet non aeque
ii Plutarch. Cultam, ab aliis Graecorum ante Thale-
“V in Tr. tem propoſitam iam fuiſſe. Et alibi Plu-
unt, ignis an tarchus Heſiodi producto loco
falli aqua vti. Lai eo- 489 dW⁰αιι Yρνααςα
d. nor r Qunctorum primum Chaos extitit
. Pnod. addit: maior pars Phpßcorum antiquiſ-
. LFheo- Emorum Tguam Chao⸗ appehalere, voce
3 Sen. init. deriudta raga Tijs Xτορoρς Abe‿ffitſtone.
Argon. Apollonii item Scholiaſta " ad verba
dut. 4· v. 676. illa:
,0,0. D

X 9ν doντσ s α αν
Ex luto eſt condita terra
Zenone allegato affirmat, Chaos, quo
ommia ſècundum Heſiodum facta fue-
runt, agquam fuiſſe, quae ſuh’idene inlu-
tum abierit, quod condenſatum in ſolidam
degenerauerit terram. Quibus adde
g. enag. p. enm 3,
M I8. A. Orphicum illud:
75. Ex TS Oaνατ+ι Xρ αι.jB
Eyx aqua genitum lutum.
Hanc vero doctrinam a Phoeniciis
accepere, cum quibus antiquiſſimum
D Graecis commercium interceſſit. Ex
S=ð Phoenicia enim Linus venit, inde Or-
pPhheus eruditionem ſuam petiit, idem-

ap. Athe-

DE PIILOSOPHIIA THATETIS

9
terrarum orbem aqua ſuftineri, & vehi que de Thalete veteres teſtantur. Id-
more nauigit, mobilitateque eius fudtua- que plane euincit Numenii, ex antiquis

Porphyr.
de antr.
Philoſophi, locus, quo ipſa Maſir verba Nymph.
pro hac ſententia allegauit: piritus Dei P. 256.
motum ciebat ſuper faciem aquarum.
Egregium etiam apud Euſebium ad hoc Euſeb.
ipſum probandum teſtimonium occur- raep. I,

rit: Phoenicum Theologia. Principium

huius vniuerſitatis ponit aerem tenebro-
Iſum ac ſpiritu foetum, ſeumauis tenebro-
E deri flatum ac ſpiritum, chaosque
turbidum, altaque caligine circumfuſum.
HMaec porro infmnita eſe, nullumque niſi
longo ſeculorum interuall terminum ha-
bere. Verum, vhi ſpiritus, inquit, amo-
re principiorum ſuorum fagrareco piſſet,
zumque ſimul eſſet mixtio conſecuta, ne-
rum hunc mutuum cupidinem appella-
Tunt. Is quidem rerum omnium pro-
creationis principium fuit. Spiritus ve-
ro ſuam iphus procreationem minime
agnoſcebat. Ex hac illius coniuncktione
prodiit Mot. Id quod limum nonnuli, alii
aqguoſc mixtionis corruptionem eſſo vo-
Uunt, ex qua ſocutæ productioni, ſemina,
ipſaque adeo rerum vniuerſarumgenera-
tio extiterit.
Nec Indi huius doctrinae ignari fue- Strabo
re, quos Meguſthenes dicit de multis L. XV.
cum Graecis ſentire, vt, quod mundus ſit b- 713.
ortus, & interiturus, & ſphaericus: &
Zuod conditor & adminiſtrator eius
Deus vniuerſum permeet. Pniuerſarum
rerum primordia diuerſa eſſe, mundi au-
tem aquam. .
Cum autem vox doν*u* principium,
apud Philoſophos quidem cauſam effe-
ricem notet, atque adeo ſtricte acce-
pta reliquas cauſas excludat, nobiliſſima
tantum ſignificata; hoc ipſum occaſio-
nem nonnullis dedit, vt Thaletis opi-

nionem illam in partem deteriorem

nat.

** Mirum ex Scholiaſta Apollonii ſimilia citari,
qui ne ρ quidem ad illum, quem Stanleius indicat
locum, annotauit: Mihi illa verba, quae hit alle-

5
513.

gantur combinata videntur ex Ioannis Diaconi alle-
goriĩs ad Heſiodi ?. &α αασ. v. 116. & Scholiis
ad v. I17.

acceperint:

10 C AP.

acceperint: ac ſi nullo alio admis-
ſo principio Deum aquam faciat:*
At vero Thaleti nihil aliud principium
ſignificare, quam materiam, facile ex
Plutarch. Plutarcho colligas, haletem reprehen-
de Plac. dente, quod principium cum elemento
Mo⸗. I. confundens, vnum iſta eſſe dicat atque
igdem, cum quidem inquit, longilſume a ſe
inuicem diſzdeant iſta. Elementum
enim omne compoletum eſt: principia ne-
que compoſeta ſunt, neque ſubſtantiae ſunt
completa. Sane enim élementa voca-
mus terram, aquam, aerem, ignem. Prin-
cipiavero alias vocamus naturas, eogui-
dem reſpectu, quod nihil eſt eis prius, ex
quo naſcantur. Alias enim, ſ prima
haut eſſent, principia dici ipſa non poſſent-
ſed hoc potius ita eſſet appellandum, ex
quo nata illa intelligereniur. Terrae
autem & aquae ortu prior eſt aliqua ma-
teria, ex qua extiterunt, forma ſeili-
cet carens materia: tum ipſa for-
matertium priuatio. Falſa itaque eſt

V I.

Thaletis ſententia, qui aquam elemen-
tum pariter ac principium omnium rerum

ſſeſtatui»-.—

Ex quibus Plutarchi verbis colligi-
mus obiectionem ad vocem tantum non
adrem pertinere. Nempeprincipii at-
que elementi diſtinctio cum ea aetate in
vſu haut eſſet, Thales per principium
effectricem cauſam non intellexit, quod
euidentiſſimum ex Ariſtotele fit rurſus:
Thales Juidem aquam ait eſe (princi-
pium,) quare terram quoqué ſuper Ariſtot.
aquam aſſerebateſſe. Fortaſſs hanc ha- Metaph.
buit opinionem, quia nutrimentum 2.
omnium humidum eſſe videbat, ipſiun quo-
que calidum ex eo fac„Kcum, eoque omne
animal viver. Exquo autem res Ffant,
ideſſe principium omnium. Propter hoc
igitur hanc habuit opinionem, & quoniom
cunctorum ſemina naturam bumidam
ſortitaſunt Aqua vero naturae princi-
pium humidis ioſt. .

SECT. II.

D E
¶ Roeſo ſciſtitann. quid de diis arbitra-
retur, poſt aliquot deliberandi com-
Tertull. meatus, referente Tertulliano, nibil

ad Nati-renuntiauiz Thales. Videturque Scri-
en. L. II. ptor allegatus quae inter Simonidem &

*. 2. Hieronem geſta fuere vel ſimilem ſaltem

Hiſtoriam in animo habuiſſe.
Veram autem Thaletis de Deo opi-
nionem ex duabus ſententiis eius di-
ſcere licet, a Laertio allegatis, & ab
Alexandrino Clemente repetitis, ita
tamen vt illuſtrationis cauſa quaedam
adderet: Quid vero, inquit, non illa quo-

DEO.
que Thaletis, quae ex hie ſumta ſunt, Strom. V

in ſocula ſeculorum Deum gloria affici! p. 594.

idemque cordis cognitor qui a nobis dica-
tur, eum Deum eſſe aperte fatetur-Rogatus
enim Thales, quid ſit Deus? Id, inquit,
quod neque habet principium nec ſnem.
Cum autem rogaſſet alius, an Deum la-
teat homo aliquidagene: Et gquomodo,
inquit, qui ne cogitans quidem? Sicque
Cicero Thalete autore Homines exiſti- 2 de
mare oportere, ait, omnia, quae cernun- Legc. r.
tur Decrum eſſe plena. †

2* Non tam ex eo natum putem errorem de
Thaletis religione, quod ερσ cauſam effectricem
netet, quam quod ciaν επνaqsuam ſtatuat, aliis
pofſt Anaxagoram Y&ο inter αα% referentibus,
quem Thales pariter ac cetera omnia excludere nu-
mero vnitatis videbatur. Verum Thales de Princi-
piis Phyſicis zantum & materialibus agere vo-
Miit.

† Stan'eius vltima Ciceronis verba expreſſerat
ita: Umnia cernere Deos, intentionem Cicero-
nis & an mum potius quam verba ſpectans. Nam-
que eo animo Cicero omnia Deorum plena eſſe
dicir, vt vereamur eos, coram res noftras intuen-
tes. Id tamen lectoribus imponere poterat, vs
Thaletem omnia nosſe Deos hac ſententia
Certe

u
lol

Uiſlot,
letagtl.

nom. V.

69
.

„2. de

Legel

Certe primam cauſam agnouitmun-
dique autorem, quippe qui, Laertio te-
ſte, docuit, antiquitſzmum eorum omwnium
Laert. quaeë ſunt eſſe Deum, pulcherrimumn
3 . mundum, ab eo enim faäl»KCam eſſe. Id
Cic. de quod a Cicerone confirmatur: Thales
Nat. Mileſeus, qui primus de talibus rebus
Deor. I, quazſivit, aquam dixit eſſe initium re-
40. prum Deum autem, -am mentem, quae
ex dqua cuncta fngeret. & Dii poſſunt
eſſe ſene ſenſi & mente, cur aquaé?᷑ ad-
zunxit, e ipſa mens conſtare poteſt vacans

corpore? Sic Cicero; qui ita Thaletem
= interpretatur, ac ſi ipriucipium mate-

riale iuxta cum efficiente aeternum
ſtatuat: quae Thaletis quidem opinio
minime fuiſſe videtur, qui Deum anti-
quiſzmum omnium quae ſunt dixit. Hoc
interim verba Ciceronis euincunt, A-
naxagorae MENTEM, quam materiae iun-
gens ille Philoſophus, ſummam nominis
celebritatem exeo indeptus fuit, Tha-
leti iam fuiſſe cognitam, & ab eo ad Ana-
Xagoram deriuatam.

Arffirmabat porro immutabili pro-

Ties (Plutarcho autore) cum Py-
Plac. Phi- 1 thagora ac Platone & Sroicis Dae-
lof. I, 8. mones res ſpirituales eſſe defendebat,
Heroas vero animos a corporibus ſöpa-
ratos, eorumque duo eſſe genera, bono-
rusn atque malorum. Heroas bonos a-
nimos eſſe bonorum, malos malorum.
Eundem ordinem Thaleti obſeruatum
Athena- teſtatur etiam Athenagoras, ita tres
gor. A- ſtas Claſſes ex mente eius diſponens,
bolos⸗ P. vt primam Deorum mortalium, Dae-
Lacrt. Monum ſecundam, tertiam Heroum
VIII. S. faciat. Hoc Pythagoras etiam ſecutus

DE PHIL OSOPHIA THIALETIS II

videntiae ſuae decreto mundum guber-
nare Deum. Thales (inquit Stobae- Epphyf.
us) interrogatus quid fortiſzemum ſit? c. VIII.
Neceſtas reſpondit, omnem enim mun- p. 10 ad-
dum gubernat. M vero necetſztas pro- de Lacrt.
videntiae conſtans iudicium & immuta- 36.
bilis poteſtas. Hucomnino etiam per-
tinet, quod idem Stobaeus Thaleti tri-
buit autori, quod primus motor immobilis
Et, Ariſtoteli etiam, verum praeterita Phyſic.
autoris mentione, vſurpatum. VIII. 7.
Ante eum de Deo quaedam, ſed man-
ca ea admodum, ab Orpheo tradita fu- Agnen
erant, Clementi Alexandrino aliisque ad Gent.
allegata. Verum, vt ex Cicerone au- p. 48.C.
diuimus antea, primus Zhales fuit, qui
de talibus rebus quae?ſtuit. Ex Aegypto
autem iſta eum deriuaſſe ne ipſi quidem .
1. . . erodot
Graeci diffitentur, inde enim Deorum Lib 2. 5

ſuerum nomina ſeſe accepiſſe agno- 69.

ſcunt, primosque eſſe concedunt Ae-
gyptios, qui oculis in coelum conuer-
ſis, naturamque Vniuerſi admirati, di-
vinae naturae diligentius animum ad-
uerterint.

SECT. III.
DE DAEMONIBVS.

fuit Deos Daemonibus, hominibus Heroes
cultu praeferendos eſe ſtatuens.
Defendebat item, Stobaeo affirmante, Stob. Ecl.

plenum Daemonum eſſe mundum. Idque Phyl.c. l.

etiam ſpectare Ariſtoteles creditur, ab. 2.
loco ⸗ Cicerone repetito, Thaletem D Anim.
ſtatuere inquiens omnia, quae cernuntur 1, 8.
Deorum eſſe plena. Eandem ſenten- Cic. de
tiam Pythagorae Laertius tribuit, ple- Leg. II,
num eſſe aerem vniuerſum animorum, aert
qui Daemones ſint atque Heroes. VIIII 1
Eadem ſententia ante Thaletem 32.
Graecos occupauerat, Hæeſtodum inpri-

23

Ciceronem docuiſſe exiſtimarent: Qui tamen hoc ta-
ntum dicit quod & alii Philoſophi quidam, Empedo-
cles, Pythagoras & rel.Xιπ Wnia eſſe Acs αντα,

h. e. plena omnia eſſe praeſtantioris naturae Spiritibus
qui ea quidem intueantur, quibus praeſentes ſunt,
non omnia tamen propterea norint: conf. cap. ſeq.

BzZ mis,

12 CAP. VI.

mis. An vero eo argumento negareli-
ceat ab Aegyptiis iſtam doctrinam hau-
de My.- ſiſſe Thaletem, mihi dubitare fas eſto.
Ker. Scct. Eandem plane eorum extitiſſe opini-

terea & Pythagoram & Platonem, quos
Plutarchus iungit Thaleti, huius ſen-
tentige patronos, ex Aegyptiorum
fontibus eruditionem haufifſe con-

L. c,. V. q. onem ex lamblicho diſcas licet. Prae- ſtat.
SECT. IV.
DE ANIM A.

Prutarchus pariter atque Stobaeus
affirmat primum fuiſſe Thaletem,
Plut. de qui dovoο.dενov. näturam ſeipſam mouen-
Plac. Phi-zem animam eſſe dixerit. Ariſtoteles
los. IV, 2. tradit unric eum animum dixiſſe, ob
Moh. he motum, quem aliis rebus impertiatur,
XI. p. 93. quo ipſo utraque pars definitionis ani-
Ariſtot. Mmi, quam Plato propoſuit, abſoluitur.
de anima Nempe quod Animus res Zit habens in
,2. ſe mouendi & ſe ipſam & alias res pot-
ſtatem: Quam Plato definitionem iſto

Plato. L. . —. „.
AeRe" argumenti genere iuit ſtabilitum: * In-

X. de Rep.

b. 894. ſq. ter motus ſpecies principem locum ille te-

net, quo ſo ipſum quid mouet. * Quic-
quid vero ſe ipſim mouet, viuit- Et quic-
quid viuit, hoc ipſo viuit, quod ſeipfum
moueat. †+ Poteſtas igitur ſeipſim mo-
vendi naturam alſolvit eius, quam ani-
mam vocamus, ſubſtantiae. † Haec a-
nima eſt origo generationis, motusque
eorum, quaez ſunt, fuerunt, &f erunt,
omniumque rurſus his contrariorum:
Quandoquidem & mutationis, & vni-
verſi motus cauſum eſſe conſtat, & anti-
quiorem corpore, quod ſecundo mo-
tu impellit. * Paulo poſt vero iſtos a-
nimae motus nominat: Velle, conſide-
rare, curare, conſultare, recte & ſecus
iudicare, gaudere, triſtitia affcRi, au-
dere, timere, odiſſe amare &ö. * Primi
iſti motus, ſiſeipientes ſöcundos, qui cor-
porei ſunt, omnia in incrementum & de-

crementum perducunt, concretionem
vel condenſationem, & diſeretionem vel
rarefacdtionem. Hanc ipſam opinio-
nem, a Thalete primum excitatam, ali-

quamdiu in Scholis Pythagorae, Andxa- Stobaeus

gorae, Scratis & Platonis conſenſus Ecl. phyſ.

ſuſtinuit, donec ab Ariſtotele effurcil-L. 1. c.
laretur, ſequentibus potiſſimum vſo ar-XL. p. 92.
gumentis. I. Wihil moueri niſi quod Ariſt. de
in loco ſit: nihil in loco eſſe niſi quan- gair. ..
tum: inque animam adeo, quae quan- “N-
tum non ſit, nullam quatuor motus
ſpecierum, nec lationem ſcilicet, altera-
tionemque, nec diminutionem atque
accretionem per ſe cadere poſſe. IL A-
nimae non competere natura ſua vt a
ſeipſa moueatur, cum res extrinſecus
ei oblatae eam, prout occaſio ferat, im-
pellant. In primo autem horumargu-
mentorum ſi locus intelligatur de cor-
poris circumſcriptione, non tantum
omnium rerum negandus erit motus,

quae, vt ſcholae loquuntur, deſinit»uee

in loco ſunt, quales Spiritus omnes, ve-
rum etiam ſphaerae coelorum extre-
mae, ſi Ariſtotelea definitio loci illi ſit
applicanda. Porro quasdam motus
ſpecies, diuerſo licet & extraordinario
modo, animae competere, non quidem
prout occaſio tulerit, vel vt in Scholis

loquntur accidentaliter tantum, con-

cludere licet, vel ex anima ſeipſam latius,

* Notandum haec, non &τσShιιρ apud Pla-
tonem legi, ſed ab Autore ex eius X. libro de Re-
pübl. eſſe colleécta. Memoria enim eum fetellit
Timaeum in margine allegantem.
** Reſpiciuntur verba Platonis T. III. p. 894. C. D.
† Huc ſpectantia Platonis verba legas p. 895. C.

Hic ſenſus eſt verborum Platonis p. 895. in fin.
* Haec ſunt apud Platon. p. 896. A. B. Motus
ſecundus vero ei eſt, qui ab alio in aliud fit, &
cuius vi in ſeipſo nihil mouetur. Verbo: Motus
mere paſſuus. xX Haec p. 896. C. habetur.
& quae ſequntur p. 897. A.
prout

Laert.
35

Tulce.
10,

Deanin

13

utarc
Hlac Ph
II. 1
Laert,

3

Ariſtot
leCoel
ln 0,I

lamn.

Stobzen

Ed Phyt.

. lc.
l pg
Ariſt. de
mnim.l.l.

c.IV.

prout incrementa ceperit corpus, dif-
fundente. III. Ex intelligentia, quam
perfectionem eſſe concedunt omnes,
ſpeciemque adeo alterationis. Atque
I,eam quidem Thaletem inter animae
'motus cenſuiſſe, ex illo eius effato apud
Diogenem Laertium patet: Veælociſzmum
Tuſc. I. mens, nam per vniuerſq diſèurrit. Vnde
10. & Cicero, ipſis fere Thaletis verbis
rofeſſus nihil mente eſſe velocius, & nul-
am celeritatem cum mentis celeritate
comparari poſſe, Ariſtoteleam &τν
a continuatam motionem & ' perennem
Juitinterpretatus. Contra ſecundum A-
riſtotelis argumentum memoriae atque
reminiſcentiae actus quod excipiamus
ſuppeditant. Prima enim rebus quidem
excitatur externis, ſed tamen obtediue,
vt in ſcholis quidem loquuntur, tan-
tum, ita vt motus quidem ab ipſa pro-
ueniat anima. Per reminiſeentiam au-
tem ſeipſam mouet, atque a priuatione
procedit ad habitum, ſine rei externae
adiumento. L
Obſeruationem meretur, inter cete-
ras ab Ariſtotele contra hanc Thaletis
ſententiam allegatas rationes, vnam
duci ex eo, quod corpora reſurgere non

Laert.

De anim.
I, 3.

Plutarch. V Nicun eſſe mundum, TLhales ſtatuit,
Plac.Phil. *“ a Deo conditum, quam ſententiam,
Lan 1" verifſimam certe, omnes, ipſo Ariſto-
tele teſte, amplexi Philoſophi ſunt, do-
nec ab ipſo ea reiiceretur, vt, contra-
ria approbata, falſam itidem de mundi

Ariſtot. aeternatate tueri poſſet opinionem,

Qde Coclo. quae admitti, vt ipſe fatetur, non pot-

1, 10, 12, . . .. . .
10. 12, eſt, ſi initium eum habuiſſe admittatur.

Laert. I, Dicebat porro Thales: Pulcherri-
35. mum mundum, vt qui a Deo factus ſit,

SECTI. V.
DE MVNDO.

DE PHII OSOPHIA THALETIS 13

repugnet, ſed hoc &α *ναοοο tantum
monendum duximus.
Ex altero eorum quae ad animam de-
finiendam adhibuit Thales (quod ſcili-
cCet res alias moueat) colligere fas eſſe
exiſtimauit, animam magneti etiam &
ſuccino eſſe tribuendam, quod ferrum
ille, iſta palengs moueat. Ianimatis
etiam inquit Laertius animas ineſſe piu- Laert. I,
auit - coniiciens id ex magnete lapide 24.
& ſuccino. Cuius poſterioris exempli
rationem in eo male quaerit Aldobran-
dinus: quod venenum ſic auerſetur, Vf a Laert.
eilus tactu non ſolum mutato colore eru- I. c.
bescat, ſed etam ſtrideat. Sed plani- De anim.
us * Ariſtoteles: Eorum quos memora- b 2.
vimus Thales animam videtur exiſti-
mauiſſe nuzftisov quid eſe, h. e. motum
broducere aptum, namque lapidi ani-
mam tribuit eo quod ferrum moueret.
Animam porro hominis immorta-
lem ſtatuit, primusque qui ita ſtatuit, Laert. 1.
ſi Choerilo fides, extitit. Phereydihu- .

11 4 1. . Sicero
jus ſententiae natales tribuit Cicero, Tuls. I

magis tamen veroſimile eſt ex Aegy- 16.

pto eam Thaletem attuliſſe, fuiſſe e- Herod. I.
nim eam Aegyptiorum ſententiam He-2. b. 87.
rodotum teſtem habemus. mnit.

aPlut. II. I.
b Laert. l.

eiusque partem eſſe quicquid apte or-Timoth
natum ſit atque diſpoſitum, cuius rei Chrongr.

cauſa, Plutarcho teſte, zéonwοαο Primus HW eali
mundum Pythagoras appellauit. Graec.

Noctem aiebat vna prius extitiſſe die: b Euſebian.
Quam creatonis circumſtantiam Or- b. 4·
pheuse quoque obſeruauit, & Hchtodus, 4 Tacun⸗
qui a Phoeniciis id habuerunt. Haec GercXI
cauſa fuit computandorum a Ger-e Caeſar.
manis ¹ Gallis & Numidis per no- de Bell

Gall VI.
ctes temporum. 6 236

* Nihil video clarius quod de ſuccino afferat
Ariſtoteles, de magnete enim tantum loqui-
tur, de quo eadem ratione mentem explica-
uerat Aldobrandinus. De ſuccino nihil.

* Idem quoque Athenienſibus in more poſitum f Nic Da.
teſte Cenſorino de die Nat. c. XXIII. quos hic a maſcen.

Stanleiio praetermitti minime par erat. ap. Stob.
B 3 Mundum b. 293.
Serm. 42

14 6˙C A P. VI. .

Laert. l. Mundum docebat eſſe animatum,
27. animamque eius eſſe Deum, per omnes
partes diſfuſitm, cuius vis motrix Aiui-
na aquas elementum penetret. Quod ita
a Philoſophis Hermeticis explicatur:
vt diuinus ſpiritus, mundum iſtum
ex primis aquis producens, infuſus
quaſi inſpiratione continua rebus na-

turalibus, & per eas liberaliter diffuſus,

ſecretoque quodam & continuo actu
omnia agitans, imo & ſingulas partes,
prout tulerit ratio eorum, mouens,
vniuerſi huius anima illis dicatur.
Mundus loco contineri, id quod con-
'venit cum illa loci definitione, quaſpa-
Plutarch. tium dicitur. Ili autem, qui, Ariſto-
ſept. Sap. telem ſecuti, locum definiunt quod ſit
Conx b. ſuperfcies, vtut partes mundi in loco eſ⸗
153. C. Te tueantur, totum tamen mundum in
loco eſſe coguntur negare.
. Vacuum in mundo non dari ſtatu-
Plut. de ebat, quam, obſeruante Plutarcho, ſen-
Plac. xIS. tentiam Philoſophi probant omnes,
qui animatum mundum eſſe, & proui-
dentia gubernari admittunt, contrari-
vm tuentibus eis, qui ex atomis mun-
dum coaluiſſe, eſſeque inanimatum,
neque prouidentia regi defendunt.
Plut. I. c. Materiamfluxam eſſe atque mutabi-
c. 9. lem.
ut. 6. Corpora eſſe rem patibilem & in infi-
plar: de Ditum poſſe diuidi.
plac- Phil. Miſtionem fieri elementorum compo-
II, 13. Rtione docuit.
àa Flu- Terreſtris ſubſtantiae eſſe ſtelas, ſed
B tamen ignitae.“ HIli autem, qui igni-
. teas ſtellas eſſe aiunt, in eam ſententiam,
Achill. Ariſtotelis iudicio,? ex eo deuenere,
Tat. Iſag. quod totum iſtud corpus ſuperiora occu-
in Arat. pans ignitum cenſeant eſſe.

Laert. I

. 2 . 2
Eiusque ſententiae primum autorem ,lur-

Thaletem faciunt Plutarchus & StO- 28. Stob.
baeus, quamuis Eudemus, Theoni dalle- Eci. phyſ.
gatus., primum Anaximandrumita ſen- p. 60.
ſiſſe ſtatuat. Aconk.

. . . . . - . Voſſ. de
Lucis in nouiluniis defeltum in luna S Mach⸗

Iolem cauſam eſſe, ei propioreni, ſiis dJute p. 147.
radiu vndiquaque zam circumfulgen- Theoni
tem. . . & Eude=

. e , — mo con-
Vnicam eſſe terram fegarae rotun- raqicit

dae, globi inftar habentem, t in medio Stobaeus
poſitammundie: S quo ſpectat, quod Cleo- Ecl. phyl.
demus ei tribuit effatum,? confuſßionem b. 50. te-
id pariturum vniuerſalem, ſi terra ex robr

. proprium
maindo tollatar. Lunae

Ventir eteſti Nili deberi exundatio- lumen
nem putauit, qui canicula exoriente α
poſt aeſtiuum Kitium ſpirare occi- narumn tei⸗
piunt, atque, Ariſtotele autore, ex ſe- baiſſe.
ptentrionibus ſurgentes, verſus remo- eblur. de
tiores plagas procedunt. ie⸗ IIl,9
Ei, vt Plutarchus ait, aduerſa ſronte Philof.
in Aegiptum irruentes, vt intumeſcant IIl, 10.
aquae effciunt, ita vt mare venti exci- & lut. ib.
tatum oſtia ſuuii ſubire neceſſe ſit, atque h ap. Mlut.
adeo impedire eum, vt libere in maré ſe- Segt Sap.
ſe effundere nequeat, ſed retrocedereg Conv. p.
cogatur. 158. C.

. .* . 1
Quo facto, vt Diodorus Siculus addit, et.
,37.

Aeggptum inundat, cuius valde depre-— kMeteor.
ſum eſt ſolum. At ea, licet ſimillima ve- II, 6.
ro videatur, facile tamen exploditur de Piac.
ratio. Vera enim ea ſi eſſet, omnes flu- 1. er.
vios in mare deſenentes, Eteſtis oppoſetis Sic 1o.
ventis ſimili modo exundare oporteret. P.35.
Atque ita Diodorus philoſophatur in
egregia de hoc argumento diſputatio-
ne, quam Agatharchidae opinione alle-
gata concludit, eſſe nempe Nili exun-

Z.r2 Lunam eiusdem cum ſole dixit eſſe dationem a pluuiis, ex Aethiopiae mon-
phyſ. p. naturae, ab eo tamen lucem accipere., tibus delabentibus.
b Bin. * Priora quidem iſta apud Plutarchum & Sto- tur, neſcio unde depromta, forte ſpuria plane.

de cœlo baeum non lego, ex quoò tamen à Stanleio allegan-
11,7. J

CAb.

Plac. II.

Laert,
2,.

* Mut

lac. I.

29 tob,
*P60.
ednk,
Vol de
8e. Marh⸗
1,.
Theoni
& Eude=
m.. con“
tradicit
Stobzens
Bclphy.
15.5,te⸗
ſtatus
Proprium
Lunze
„lumen
Anaxi⸗
drumtei-
ePlur, de
Plac.lll9
f ue.
Ill, lo.
5Hut ib.
c. II.
1 10klut.
dept. de.
Conr. p.
.
I Laen,
l 37.
Meteot.
Il, 6.
,Ige Plac,
l. IV.1.

Im. Diol.

dic⸗ . l. I.
135.

sit ss üu A

L.VIII. 8. ſe videtur, quam Anticlides & alii, qui
De Vita eius inuenti gloriam vel Moeridi vindi-
Pythag. Cant, vel ipfi Pythagorae, qui tamen
1,2. Iamblicho, Pythagoraeo, fatente, a Tha-
lete Mathematica accepit. Origines
ſcientiae & progreſſus, ad eum vſque
perfectionis gradum ad quem a Pytha-
gora ſubuecta fuit, (id quod erroris de
inuentione eius extitit cauſa,) a Proclo
iſtis quidem verbis exponitur.
Inkuclid. Geometria Aegiptizs origines debetini-
L. d. I. p. tiir éx agrorum menſaratione dulta, qua
19. Ed. carere illi ob Nili illuuiem haut poterant:
Heru. ogaaim terminos gquibus agri cuiusuis
terminabaniur, digipabat. Nec mirum
am aequeac alias ſeientias, Commodi-
tati origines debere & opportunitati.
Nempe procedit, vt degenerationibus dici

SECI.

ap. Laert. appellat, magis eius manibus aequus eſ-

DE GEOMETRIA THALETIS 15

QCQA P. VII.
. DE GEOMETRIA THALETIS. H
Florid- L. A Puleius, qui Geemetriaepenes Gra- ſolet, ab mperfectione ad perfectionem.
IV. p. 28. ios primum repertorem Thaletem Etque adeo rationi conſentaneus a ſenſi

adconſideratonem, & à conſideratione ad
intellgentiam, progreſtus. * Quemad-
modum dpud Phoenicios igitur, mercatu-
ra inuitante, certa numerorum ratio ini-
tia accepit; Ita apud Acyptios Geome-
tria ea, qua diximus, occaſtone reperia
fuit. Thales autem, in Aegpitum delatus,
primus inde hanc ſoientiam ad Graecos de-
riuauit. Multa &σ ipfo inuenit, ſüosgiié di-
ſeipulos variarum rerum principta edo-
cuit, generatius alia, alio ſpecialius expli-
cans. Proximuseimemoratur, gii Geo-
metrica attigerit *, Ameriſtus, Teſichori
Poetae frater, cuias & apud Hippbiam E-
leatem mentio eſt, tanquam in eo arte ex-
cellentisſimi. Poſt illos Pythagords, a
primis initiis philoſophiam, eo ſpedtan-
tem, perſecutus, eam in liberalis diſeipli-
naé? ſormam redegit. .

I. .

PROPOSITIONES AB EO INVENT AE.

Eometriam ab Aegyptiis acceptam,

variis eum, vt Proclus innuit, pro-
poſitionibus auxiſſe, a Diogene Laertio
bquoque confirmatum habemus, teſtan-
te, zum maxime promoviſſe,quae Lallima-
chus, in Iambis, Euphorbum Phrygem in-
veniſſe ait, videlicet atena migona &f.
Nec dubitare fas eſt, quod complures
earum ab Euclide Elementis fuis inſerta
fuerint, cuius iſte erat ſcopus, ut ab aliis
muenta colligeret atque digereret, ac-
curatiore addita earum demonſtratio-
ne, quae ſuperficiarie probata hucus-
que fuerant: Ex his Thaletis eſſe ſe-
quentia conſtat:

Laert,
25.

IL. Quiuiss Diameter circulum bifak
riamſecat. Hanc propoſitionemquae FPuclid.
Ppars eſt definitionis Diametri apud Eu- v„.
clidem, a Thalete primum demonſtra-procl. in
tam eſle Proclus affirmat. Eucl. 1.
H. Triangulorum Ioſcelium anguli Lir
adbaſin ſunt mier ſe aeguales: & pro- E err.
ductis aequalibus relti, anguli ſub baſin prop. 5.
erunt inter ſo aequäales. Hoc quoque In Eucl.
inuentumperinde ac alias multas pro-1I. L. II.
poſitiones Thaleti nos debere, Proclus Hõ
ait. Ilum enim primum & obſeruaſſe Tae
& docuiſſe, Hoſcelis cuiusuis angu-
los ad baſin aequales eſſe, atque ſtylo

antiquo ſimiles azquales appellaſſe.

X Lacuna hic ſupplenda: à απ%d 1 XασαιDιασ
. —„ e 2/ 8 . . .
r“ vαα αεττναιαοι quod ênpresfit etiam in ver-
Kone ſua Barocius,

* Lege: σ«ε uW— αεποςσ αιοο Hαυ Oiιραια
α ναιονιενννο Sι1△½ N ν⅛τι. Nempe in edd.
vulg. legebatur o αα. .
S III. S.

16 CAP.

III. & duae rectae ſeſe mutuo ſecent,
aungulos ad verticem ſacient inter ſe ae-
Eaens E. uales. Hoc theorema, teſte Eudemo,
. Procl. Primus inuenit Thales, primus demon-
I.c. p. 79. ſtrauit Euclides.
an. IV. S duo triangula duos angulos
Eucl. L.l. Juobus angulis aequales habeant alte-
Prop. 26. pe alteri, vnumque latus vni late-
ri aequale, vel quod aequalibus adia-
cei anguli, vel quod vni aequalium
angulorum ſubtenditur, & reliqua la-
tera reliqui lateribus aequalia; alte-
rum alteri, & reliquum angulum reliquo
Proclus angulo aequalem habebunt. Mud Theo-
r. meg. rema, verba Procli habes, Thaleti tribuit
Eudemue, cum enim quam longe a litioré
diſtent naues mari actae mdicauerit, &
eo quidem, quem referunt, modo, huius
id praeſtiterit theorematis ope neceſſe

6ſI.
Laert. I,.“ V. Pamphila, citante Laertio, tefta-
tur, primum deſeripſiſſe in dimidio circu-
lo iangulum relio angulo. Atque ea
in Geo-autoritate motus Ramus Thaleti II, III,
metr. IV & V propoſitionis, Libri IVti Eucli-
dis, inuentionem tribuit: quae propo-
ſitiones agunt de triangulo cum circulo
coniungendo, adeoq; vocem ‿τ+οναιρν⅜
Vauapud Laertium, tam de circumſcri-
bendo, quam de inſcribendo triangulo
in circulo accepit. Attamen in omni-
bus propoſitionibus illis nihil eſt, quod
triangulo recto angulo conueniat: vt
omnino ſiretinenda ſit vox ùoαοoaàα
XXXI propoſitionem Libri I iſta Laer-
tii ſpectent potius, ex qua deſcriptio tri-
anguli reldto angulo in circulo deriuari
poteſt. Sed tamen quoniam nulla eius-
cemodi propoſitio apud Euclidem in-
venitur, relatioque illius, quem allega-

VII.
vimus ad iſtud theorema, obſcura ad-
modum eſt & partialis tantum; mendi
ſaſpedlus fit Laertii textus, videturque
caſu in eum irrepſiſſe vox ubοαα, qua
omiſſa verba Laertii: uαταℳſ&]Nαι Tο L.X.e. II.
reivον ρνU ναιοο eXacte reſpondent L-X.c.2.
Vitruuianis illis, Pythagoricum trigo-
num orthogonium deſeribere; quibus re-
ſpicit, vt alibi latius explicautt, LVI
Propoſitionem primi libri Euclidis: In
rectanguli trianguli quadratum, quod
alatere rectum angulum ſubtendente de-
ſeribitur, aequale eſt quadratis, quae a
lateribusreltum angulum comprehenden-
tibus deſoribuntur. Hoc ipſum vero
quod Vitruuius, Proclus atque alii Py-
thagorae hoc Theorema tribuant, ar-
gumento eſta Laertio illud heic reſpici,
qui addit Thaletem ob illud inuentum
bouem immolaſſe. Quamuis alii, vt addit Laert. L.
idem, Pythagoraeæ id adſeribant, in qui-VIII. r2.
bus etiam eſt Apollodorus. Et in Pytha-
gorae vita ex eodem Apollodoro refert,
hecatomben immolaſſe Pythagoram cum
inueniſſet rianguli, quod ooονvov7αιο dρ—
pellant, ſubiectum recto angulo latus tan-
tundem valere, quantum quae illum con-
tinerent, & eſſe epigramma:
Pythagoras quondam Dis fecit ho-
hbiele ſacrum.
Inuenta eſt illi linea quod celebris.
Cicero ex alio licet autore id refe-
rens, cum Laertio tamen in ſacrificii Ge⸗Nell.
pretio conſentit, Pythagoras, in- Decor.
quiens, cum in Geometria quiddam no-extr.
vi inueniſſet, muſis houem immolauiſſe
dicitur. Quod gratitudinis genus, a
Thalete primum obſeruatum, alii imi-
tabantur, ** Perſeus inter alios, qui ap. Procl.

ita de ſe ipſo: ad Eucl.
1. L. 2.

Ign Sacrificii pretio, quod nempe Laertius indi-
cat in vita Thaletis S. 25. Nam de Hecatomba, quo
numero Sacriſicium Pythagorae ille definit, in vita
Pythag. L. VIII. ſ. 12. apud Ciceronem inuenies ni-
hil.
**Epigramma illud haut dubie ita, apud Pro-
slum legendum:

Tgei &αιε 2] ρν*Lrsε Tοhιατ—dN &στW*ρα p. 31.
gααςdοοα
25 Y e.
õ

In prime verſu male editum: v⁰ον7αια
H
gin: 2

ap. La
1, 21.

Plin. L.
XXXI.
Secken

Conuin.
ſept. u

P. 147.

1Pid. l
cian. T.
45 0)0

a5
ſer de
ita;
.
un

eN
Epin

adde

LSen.

tle.

— — — „⏑

b

tLaert. l.
VlllA12.

„Cie.l.
de Nat,
Deor.
extt.

1 Hocl,
14 Eacl.
l, L. 2.

,31.

DE GEOMETRIA TIALFETIS. 17

Spiralem inueniens Perſeusin ſogmi-
ne gquing

.

Ternam nunc gratus mactat opima
Deis. L

SECT. II.
VT METIRI PYRAMIDEM INSTITVERIT.

² Polyh. AEEVYP pyramides, a Solino*, Au-
32,½ Toniob, Ammiano Marcellino &
„ 2. Caſſiodoro“ nullam plane promittere
ec L.XXII. Vmbram dicuntur, quod, Greauio ob-
c. I5. p. ſeruante, in excellentiſſima de hoc ar-
da , gumento diſſertatione, vel de aeſtiuo
forin. 15. tempore, vel, quod veroſimile eſt ma-
gis, de tempore meridiano per tres anni
partes, accipiendum videtur.
Nam ex vmbra eius altitudinem me-
titum Thaletem eſſe, apud omnes con-
ap. Laert. ſtat. Hieronymus autor eſt, menſum
1, 27. eum eſ Pyramides vmbram olſeruando,
quando nobiz aequa eſt magnitudine.

Plin. L. Plinius affirmat: Menſiram attitudinis

xxxvI. earum, omniumque ſamilium deprehende-
Sect.xvII pe, eum inueniſſe, vmbram metiendo, qua
hora par eſſe hominibus ſolet. Plutarchus
Conuiu. tamen regulis artis magis conformem,
ſept. ſap. magisque accuratam deſcriptionem de-
P. 147. dit modi, quem in iſta operatione Tha-
les ſecutus fuit: SAipione ad vmbrae,
quam iaciebat Pyrami, finem erecto,
ac tactu radiorum ſolis duo triangula
conſtituente, demonſtrabat altitudinem
Pyramidis ad bcipionis altitudinem ea

aVid. Lu-
cian. 7.
b den ſ PAbulis omiſſis de Orphei lyra, ſe-
Riee L ptem Planetis ſubludente Heſiodi b
E ρ item, quae vix Vltra ortus & occaſus
22 % maiorum quorundam ſtellarum pro-
. cedebant obſeruationibus, imperfectis

1
77000—0° „ — .
Tzetz; adeo, vt omnes eos, qui fuperficiali illa

II. XII. v. Contenti ſcientia viuunt, indolis Heſio-

174. deae Aſtronomos appellet Plato;“tuto

c Plato in . .
Epinom. Cuin Eudemo atque aliis affirmabimus,

adde Theon, in Mathemat, Platon. c. I, p. II.

eſſe proportione, quam vmbra illus ad
buius vmbram haberet. Quae adeo ra-
tioni conſentanea eſt demonſtratio,
vt communiſſima haec inde ſit via me-
tiendi altitudines ex vmbris, quae
iſto nititur theoremate: Aequiangulo-
rum triangulorum proportionalia ſunt gaclid
latera, quaz circum azquales angulos, VI. prop.
& homologa ſunt latera, quae dequali- IVv.
bus angulis ſubtenduntur. Quod Thaleti
adſcripturum Proclum fuiſſe, nolim du- .
bitare, ſiad VItum vſque librum Eucli-
dis commentarium ſuum ei continuare
licuifſet. Quae argumenti enim vis eſt,
quo Eudemus Theorematis quarti, ſe-
cCtione praecedente propoſiti, eum pro-
bat eſſe autorem, cuius ope diſtantias
illum inueniſſe ait: ea quoque vis eius
eſt, quod a menſura altitudinum peri-
tur, vt probetur iſtius, de quo agitur,
theorematis eum autorem extitiſſe.
Ceterum magnae pyramidis altitudo,
quam menſus Thales fuit, ſi ex perpen-
diculo aeſtimetur, iuxta Greauium pe-
dum eſt CCCCXCIX, ſi ex decliui iu-
dicetur adſcenſu, pedum eſt DCXCIII.

CA P. XVIII.
DE ASTRONOMIA THALETIS.

Graecorum primum, qui Aſtronomide ap. Laert.
fuerit peritus, IThaletem extitiſſe. Quam 1, 23.
ex Phoenicia allatam ſcientiam Plinius Plin. H.
eſſe affirmat. Si Ariſtoteles eſt audi- N. r. V.
endus, magnam eius ſcientiae partem Ariſtor
Aegyptiis Graeci debent, vbi diu illa ex- de Coelo.
culta fuerat. Atque eo ſane iter ſe in- II, 12.
ſtituiſſe Thales fatetur, vt cum Aſtro- Thal Ep.

nomis ſibi verſari liceret. ad Phe-
rec. apud
Diog. La-
C SECI. ert. 1, 43.

18 CAP. XVIII.
SECT. I.
DE SPHAERA COELESTI.

De elac. Z· Hales & Pythagoras (verba ſunt
Philoſ. — Plutarchi repetita apud Stobaeum)
II, I. eorumque Sedtatores, coelum in cireulos
quinque diuidunt, ipf Zonas appellant,
nomina eorum ſunt, Arcticus, gui ſemper
eſt conſpicuus: Tropicus aeſtiuus: Aegui-
noctialis: Tropicus brumalis: Antar-
Aicas, ſemper occultatus nobis. Horum
tribus mediis ſubſternitur obliquus, ſin-
gulos attingens, cui Zodiaci nomen &ſt.
Omnes autem iſti a meridiano, per ſe-
ptentriones in oppoſttam ducto partem,
medii ſinduntur. Male igitur Zonarum
Strabo L. inuentionem Parmenidi tribuit Poſi-
II. p. 94. donius: Zodiaci vero obliquitatem A-
naximandro, Pythagorae, vel Aenipo-
di alii nonnulli.

Tropicos eum primumudemus, La- Diogen.
ertius ſolis acceſſam a puncto conuerſio- Laert. I,
nis adpunctum conuerſionis inueniſſe ait. 24.
Vox enim roondà apud Laertium non
ſolſtitialem tantum locum, ſed & aequi-
noctialem notat. Ita Sextus Empiricus. adv. Ma-

Tropica ſæna ſunt, per quae ſol delatus them. I,

mutationum & converſtonum in aere IEI. O.
cauſa eſt. Tale ſignum aries eſt, eique
oppoſeta libra- ſimiliterque Capricornus
& Cancer. Inariete enim verna fit con-
verſio, hyberna inCapricorno, azſtiua
in cancro, in libra autumnalis. Firmat
hancce explicationem Laertius, Duos L. I. Sect.
ſolumlibros Thaletem compoſuiſſe de con- 2²3.
uerionibus & aequinoctto, eumque an-

ni tempeſtates diuiſiſſe, teſtatus.

SECT. II.
DE SOLE, LVNA ET STELLIS.

PRimus apparentem Solis Diame-
trum, qui angulus eſt in oculo for-
matus, DCCXXmam orbitae eius par-
L.I.S.24. tem eſſe obſeruauit. Eaenim haut du-
pbeie iſtorum Diogenis verborum ſen-
tentia eſt, α ραιſ 7 7 iâ =
dog T1S &α°0₰ĩ Sτποαυρ b α eisασ
AεορR àαες+ ατιο qua lectione, ex qua
ſoke ſeptingenties vigeſies a luna ſupe-
rari magnitudine, conficitur, nihil ridi-
culum magis eſſe poteſt. Cum enim,
quod in confeſſo eſt apud omnes, ecli-
ſium cauſam non ignorauerit Thales,
Plem luna eſſe maiorem ignorare haut
potuit. Nec multo meliorem hunc
textum fecere, qui legunt: α ρορ r
18 5Mis ιο1τα σαι. ex-
tus vocem οäαρ pro &σςGνε⅝ ſibi de-
poſcere potius videtur, vel aliam, quae
ſimilem vim habeat: quo ſpeétant Ar-
in Are- chimedis iſta: hoc ſupponimus, quando
ar. p. Ariſtarchus ait, ſolem apparere ea ma-
457. gnitudine, quae ſit Dνäna pars Zo-

diaci; amimum enim intendebat, vt in-
Rrumentorum ope angulum inueniret,
apparente ſolis Diametro in oculo forma-
tm: Verum dificile eſt accurate tale
quid aſſequi: Neque oculus enim, neque
manus, neque inſtrumenta, quibus obſer-
vatio peragitur, ſidem habent, ſußcien-
tem exactae demonſtrationi. Quam Floridor.
quidem correctionem Apuleius con-L. IV. p.
firmauit iſtis: Idem ſane (Thales) iam ²9.
procliui ſenecdtute, diuinam rationem de
ſole commemus eſt guam eqguidem non
dididi modo, verum etiam experiundo
comprobaui- guoties ſol magnitudine
Jua circulum, quem permeat, metiatur.
Id a ſo recens inuentum Thales memo-
ratur edocuiſſe Mandryatum Prienen-
Jem, qui noua & inopinata cognitione
impendio delectatus, optare iusſit, quan-
tam vellet mercedemſibi pro tanto docu-
mentorependi. Suati, inquit, mihi füe-
rit mercedis, Thales ſapiens, ſe id, quod
a me didiciſti, cum proferread quospiam
coeperi,

145. Laert
1,2.

Laelt,.
2 ˙

Ktrom. l
5302.
Din. H,
N. L.

l.l dect
2.

loridor,
.IV. .

29.

PF A5STRONOMIA THALETIS 19
coeperu, tibi non adſeiurriz, ſed eius in-

venti mepotius, quam alium repertorem
1. Praedicaueris.
b aert. Primus idem Vrſae minoris ſidus in-
1, 22. . .
venit, Callimachus: †

SECT. III.
DE ECLIPSIBVS.

Laert. I.
23

Rimum Thaletem, aertius ait, Ecli-
pſes antea praedixiſſe, prout Eudemo
traditum in Aſtrologica Eliſtoria, eogue
Nenophani & Herodoto maxime in ad-
miratione fuiſſe, idque ipſüm Heracli-
tum quocg; Democritumqie teſtari Eun-
Theon dem Eudemi locum“ Theon Smyr-
3 naeus quoque & Clemens Alexandr. al-
math. p. egauere. Geminaque Plinius habet:
145. apud Graecos autem inueftigauit pri-
Clem. mus omnium Eclipſes Thales.
Strom. I. Plutarchus, primum eum vtitiſſe, ait,
P 302 4. qui ſolarem Eclipfin obſeruauerit, eius-
N. L. II. 34 e cauſam lunam prodiderit ecſſe, quae
§.9. Linearecta eiſubiiciatur, id quod in vaſe
Pe FPlac. qqua rept'to, velſpeculo liceat olſerua-
1h 24. pé. Lunae vero Eclipfen vmbram ter-
ib. c. 28. ge Ficere, quaez pofna inter virumque
Edus, id quod minus eſt, obſouret.
Herodot. * Herodoti ea de re teſtimonium,
T. Lp. 19, quod Laertius reſpicit, iſtud eſt: Quin-
1z. l, quenne inter Lydos & Medos ortum
3· 2 erat bellum, in quo modo Medis Ly-
*di, modo Lydis Medi fuere ſuperio-
cres.
*lium fuit. CQumque adeo aequo huc-
“„vſque Marte bellum fuiſſet geſtum,
ſexto anno aduerſis cum concurre-
*rent aciebus, in media pugna euenit, vt
*in noctem verteretur dies. Quam diei
"immutationem Thales Mileſius Ioni-
“* bus praedixerat, anno quoque, quo e-
uentura ea eſſet, indicato. Lydi vero

Vnum nocte commiſſum prae-

Plauſtri notaſſe dicfus eſt minuſcul, zAchill.

A 4. . 2Tat. Iſag.
Sellas, periti quis nauigant Phoeni-i Arat.
Cccos. p. 123.
Hyginus affirmat illud nomine ab ein.
o Rri . . iſe. oetic.
eo primo inſignitum fuiile Aſtron.
C. II. fin.

*Medique diem in noctem verti viden-
*tes, pugna deſiſtebant, pacisque conſi-
*llia inibant: quae etiam Syenneſi, Cili-
"*ciae Rege, & Labyneto Babylonio
*(quem Nebucadnezarem eſſe putat
*Scaliger) conciliantibus concluſa fuit, ad Euſeb.
* Pactis Argenidis, filiae Aligaltae, cum P.91. b.
*Aſtyage, Cyaxaris filio, nuptiis, foede-
"reque vtrinque hauſto ſanguine fxr-
*mato.
Atque ea eſt de memorabili illa ecli-
pſi narratio, cuius incertum eſt tempus.
Plinius eam ad annum quartum refert L. rr. 8.
Olympiadis XLHX ante V. C. anno
CLXK. Solinus ad Olympiadem
XLK, anno poſt T roiam euaſtatam
DCIV, qui eſt primus eius Olympiadis
annus. Clemens Alexandrinus Eude-Str. I. p.
mi autoritate, circa L. Olymp. eam 302. 4.
contigiſſe ait, Cyaxare Aſtyagis paren-
te Mediae obtinente regnum, & Alyat-
te, patre Croeſi regnante in Lydia. Euſe-
bius: anno II Olymp. XI VIII qui eſt
poſt Abrahamum MCCCCXXX. Cleo-
medes totalem fuiſſe in Helleſponto ait,
Alexandriae vero X digitos orbis ſola-
ris eam occupaſſe. Ioh. Antioche-
nus aliquot horas eam duraſſe ait, ſed L. VI. p.
tamen tribus horis amplius illud tem- ¹²3.
poris ſpatium eſſe nequit.
Diuer ſas Eclipſeos illius a recentiori-
bus redditas rationes, ſequentes habe-
mus., Ricciolus eam in annum ante

9.
Videsca-
liger. ad
Buſ.p. 89.

† Hos verſus Callimachi auctiores duobus ad
Manilium p. 40. ex Achille Statio allegauerat Sca-
liger, vt non habeat Menag. ad Laert. p. 13, cur
haeſitet vnde eos ille depromſerit.

* Proclus vero in IV primi Euclidis Thaleti hoc
ab Eudemo tribui ait, e“ Ye‿‿αςντα %οool[vHU id
Verum potuit idem vtroque in opere dixiſſe vid.
C2 C. N.

20 CAF.
CG. N. DXXCV reüicit, cuius menſe Ma-
io, die XXVIII, circa ſextam a meridie
horam contigerit, digitos orbis ſolaris
occupans XII. Min. LVI. Caluiſius eam
contigiſſe ait ante C. N. anno DCVII,
Olympiadis X TIV anno IV, a Plinio
XVIII annis diuerſus. Iac. Vſſerius
Regno Cyaxaris eam dicit apparuiſſe,
Olympiadis XLIV anno IV, Nabonaſ-
ſareo CXLIV, die IV menſis Aegyptio-
rum Pachon, iuxta Calendarium Iulia-
num Septembr. die XX, feria L. Initium
eius poſt ſolis ortum H. I. minut. III,
ſecund. XXV: ad digitos obſcuratio
peruenit IX, duratio Eclipſeos duarum
horarum. Dion. Petauius Olympia-
dis XI/Vanno IV eam attribuit, qui eſt
Periodi Iulianae MMMMCXVII, ante
C. N. DXCVII, V. C. CLVII. Iulii diei
IX, feriae III: initium conſtituit poſt
noctem mediam H. IV, min. XLV: E-
clipſin occupaſſe orbis ſolaris digitos

XVIII.
IX. min. XXII. durationem eius fuiſſe

horarum duarum integrarum. Peta-

vium Rocca confutat, quod eius calcu-
lus rei geſtae minus aptus ſit circum-
ſtantiis, dum initium eclipſeos in ſum-
mum mane incidiſſe dicat, nec magni-
tudinem Eclipſeos quantam in Ponto
& Aſia minore habuiſſe oporteat, aſſe-
quatur. Lansbergius in anno III O-
lymp. XLVIII eam collocat, qui ſit Na-
bonaſſaris CLXIII, die XII Tybi, quae
ſit Maii XXVIII, digitos occupaſſe Ecli-
pſin XII, min. XX in Helleſponto, Ale-
xandriae vero digitos X, min. XII. Kep-
lerus, Scaliger, Buntingus & Salianus
Plinii ſequuntur autoritatem, digitos
exaequauit, iuxta Buntingum, eclipſis
XIL, min. XXX.
Qui diſſenſus tam varius an ab aſtro-
nomorum proueniat incertis calculis,
an Chronologorum potius rationibus
incongruis, non facile eſt definire.

SECTT. IV.
PDE ANNO.

a L. VIII. Haletem anni etiam tempeſtates
X 7. diſtinxiſſe, Laertius ait, primum-

VII. que menſis vltimam rguanαουρ h. e. tri-
24. geſimam appellaſſe, A annumque in dies
ib. ſ. 27, diuiſiſſe CCCLXV.Eas anni rationes
ab Aegyptiis accepiſſe videtur, vbi vſu
receptae illae fuere, ita fere ab Hero-
Herodot. 10t0 expoſitae. “ Primi mortalium
L. II, p.“ Aegyptii annuam periodum adinue-
57. nere, XI menſibus eam diſtinguentes:
“& haec compererunt ex aſtris, qui eo
“„prudentius, Vt mihi videtur hoc
*agunt, quam Graeci, quod Graeci qui-
“dem tertio quoque anno intercala-
"rem menſem introducunt temporum

*gratia; Aegyptii vero numero tri-
"cenorum dierum, quibus XII menſes
*taxant, addunt quotannis V dies, vn-
"de eis ratio circuli temporis conſtat

οdem redeuntis.

Atque hic ſequiore aeuo Aegyptius
annus appellatus fuit, forte quod Pto-
lemaeus eo vteretur, qui in Aegypto
vitam egit, vt diſtingueretur ab anno
Iuliano, in omnibus partibus Occiden-
tis tum recepto, ſex horis inſuper au-
cto. Perfectiſſima vero Gregoriani
anni eſt ratio, CCCLXV diebus, quin-
que horis, min. XLIX, & ſecund. XII
abſoluti.

—

SECT. V. . 4
ASTROLOGICAE THALETIS PRAEDICTIONES.

ARS Aosine addictus ſtudiis quod eſ-
ſet Thales, multorum reprehenſio-

nem meruit. Dum nocte aliquando a plat. The-
vetula, Threſſa, qua ancilla vtebatur, aet. T. I.
domo p. 774. A.

augelam.
blich.
prott. c.
AV.
laett. L.
l.l. 34.

Ariſtot.
Polit. Hi
adde
Plin.
XVlIl,
168.
Laert, h.
25.

Conviy.
dept, dan
,153, 4,.

— — — — — —

1t The-
t, 7. I.

pDE Aö&H τ⅞1ι ο NO MIA THALETIS 21

addelam- domo eductus, ſideribus intentus eſſet,
blich. in puteum prolapſus eſt. Qua de re cum
H e⸗ querulus eam compellaret, an putas, il-
Laert. L. la aiebat, o Thales, coeleſtia te poſſe aſſe-
I.ſ. 34. qui, dum vel ea, quae ante pedes ſunt
tuos, ignoras: Nec amici ei parcebant,
quod haec ſtudia opibus anteponeret,
Ariſtot. iPſi quoque arti detrahentes, tanquam
Polit LII. Hihil emolumenti ſui ſtudioſis afferenti.
adde Contra quos tamen & ſe & artem de-
Plin. fendebat, eo quem Ariſtoteles exponit
1 lh *modo: Pauperiem nempe ei expro-
ae 1,“brantibus nonnullis, quodque nulli
. „rei vtile ſit Philoſophiae nauatum ſtu-
“dium dictitantibus, praeſenſiſſe eum
caiunt Aſtrologiae beneficio, vberri-
"mamfore olearum meſſem, dum hy-

ems adhuc eſſet, antequam ſiorere coe- . I, de
“piſſent, vt Cicero habet: datoqueadeo Div. c. 49
*pignore, cum exiguae oppido eius
eſſent facultates, omnia Mileti & Chii
*Pparuo pretio redemiſſe oliueta, ne-
“„mine alio licitante. Tempore vero,
*quo matureſcunt, aduentante, cum
"„multi oleas auide quaererent & fe-
*ſtinanter, quo vellet pretio eas di-
“„Uendentem eum, magnamque pecu-
*niae vim hoc ipſo colligentem, oſten-
„diſſe, quam opes parare philoſophis,
*ſi velint, ſit facile: Non eſſe autem
Opes hoc, quod ipſi quaerendum ſibi

exiſtiment.“ Huc vero Plutarchus lur. Vit,
etiam reſpicit mercaturam a Thalete 79. F

exercitam eſſe quando affirmat.

CA P. IX.

Pophthegmatum eius primo loco
ea ſunt commemoranda, quarum
Conviv. Occaſionem Plutarchus ita fere expo-
Sept. Sap. ſuit: Amaſis Aegyptiorum Rex cum
p. 153. 4. Aethiopum Rege de ſapientiae prae-
ſtantia certamen iniuerat, iſtasque ei
ſoluendas propoſuerat quaeſtiones:
Quid antiquiſtmum? quid pulcherri-
mum? quid maximum? quid ſapientis-
Jlimum? communiſſzmum item quid? quid
vtiliſzmum, noxiutnue maxime? quid
potentiſemum? quidue facillimum?
Reſpondebat Aethiops: Antiquitſ-
mum tempus: Sapientisſemum veritas:
Lux pulcherrimum: Mors communis-
ſemum: Vilisſimum Deus: Noxium ma-

xime Daemon: Fortuna potentisſimum.

Jacillimum id quod lubenter quis facit.
* Interrogauit ergo Niloxenum

*Thales, an iis contentus Amaſis effatis

„fuerit. Nempe Niloxenum in Grae-
*Ciam miſerat Amafis cum aliis quae-

APOPHTHEGMATA THALETIS.

*ſtionibus, a Sapientibugſoluendis; qui
*“quaedam eum approbaſſe, quaedam
“„minus, reſpondit. Tum Thales, &
“„tamen, inquit, eorum nullum eſt,
*quod erroneum non ſit, atque igno-
„Tantiam haut prodat. Quantum ad
*Primum enim, quomodo tempus an-
Wtiuiſſimum eſſe defendi poſſit? cum
eius pars elapſa iam ſit, pars praeſens
cſiſtatur, tertia deinceps ſit futura. Id,
*quod futurum eſt enim, magis quam

res ac homines, qui nunc ſunt, no-

*„vVum eſie oportet. Porro, Veritatem
"eandem cum ſapientia eſſe, affirmare,
*nihil eſt aliud, quam ſi dicas, vnum eſſe
Tucem & viſum. Si pulchram autem
*Iucem eſſe putat, cur ſolis obliuiſci-
„tur? Quae de Deo & Daemone re-
ſpondit, audaciam ſapiunt, neque
"„cCarent periculo. Quod de fortuna
ait, plane probabile non eſt: ſi tanta
enim eius potentia; quid eſt, quod

* Aedibus eduxiſſe ancillam ad hanc fiderum
Contemplationem Thaletem, ſeriptorum allegato-
— rum dicit nemo, colligas tamen id licet sx Anaxi

menis ad Pychagoram Epiſtola apud Laert, L, II,
Sect, 4,

C 3 *mutatur

CAP. 1X.

mutatur tam facile? Neque Mors com- gatus quidnam eſſet difficile'ſe, inquit,
«änäisſima eſt, non enim communis „Ipfſum noſcere: quid contra facile? al- od
ſt viuentibus. Antiquisſimum o- teri obnoxium eſſe“: Quid ſuauiſſi- dae .
cemnium Deus eſt, initium enim non „“mum? conſequi quod velis: Quid di-Laert. al-
habet, neque natales vllos. Maxi- vinum? quod principio caret & fine? teri con-
cmum mundi ſpatium cetera continet “Ex itinere redux, quidnam eſſet eo-liun
mnia,* ſpatium mundum continet. rum, quae vidiſſet, acerbiſſimum? ſe- ert.
Pulcherrimum mundus, quicquide- „nnex, infit, Tyrannus: quo pacto ad- Piutarch.
nim concinne ordinatum eſt, pars eius “„Verſae fortunae impetus quispiam fe- HS
exiſtit. † Suapientigſimum tempus eſt, rat facillime? Si inimicos, ait, videat N.r47.4.
„änäia enim hucusque inuenta dete- deterius affectos: quomodo optime
„Xit, detegetque poſthac inuenienda. ac iuſtiſſime vitam acturi ſimus? Si
Stob. Ser.* Communitſimum ſpes eſt, ea enim iis “ une in aliis reprehendimus ipſi non
c. IX. „quoque relinquitur, quibus cetera aciamus: Quisnam felix ſit? qui cor-
“„pereunt omnia. Viilisſimum virtus “„pore ſanus, fortuna locuples, animo

22

a rork-
σ92

u 64
NiaSaX
41)
/
1 ſßt
xcα.
murat

cceſt, ea enim omnia vt vtilia ſint effi-
Cit, atque proficua. Noxium maxi-

*non ignavus ſit*
Addit iſta Plutarchus: Efferenda eſſe Conviv.

ept. Sap.

cme vitium eſt, omnia enim bona cor- ea, quae ſunt probabilia, reticenda in- 160,.0

etiam ap. *rumpit. Potentigſimum necesſitas eſt, “credibilia. Amicis etiam ea, quae fidem
Stob. Ser.cſola enim ea vinci nescit. Facilliimmim „excedunt, credenda eſſe, hoſtibus, et-
II. cceſt, quod naturae eſt conſentaneum, iam vbi credibilia narrant, fidem dero-
cερa enim etiam, quae volupe nobis ſunt, *gandam. Periandro multum turba- 4.
ſaepe repudiantur, moleſtaque nobis "tο ob monſtrum quoddam, a iuuene
Eeuadunt. tſibi oblato, equa nato, capite equino,
Iſtis Apophthegmatibus ſequentia reliquo corpore humana forma; Tha-
caccedunt ex Laertio Diogene: Velo- Ies eum monuit, non expiationibus
ciſſimum mens eſt, nam per omnia "chicopus eſſe ob ea, quae portenderet
c qiſcurrit. Nihilmortema vita differ- monſtrum. Nempe ego (inquiebat)
„re affirmabat: quaeſitusque, quare "autor tibi fuerim, vt hanc tibi legem
«non moreretur igitur? quia nihil dif- dicas, ne equiſonibus vtaris, niſi ma-
fert, reſpondit. Sciſcitanti cuidam, “ trimonio iunctis. .
«Vrum prius eſſet nox an dies? Sed & iſta Stobaeus habet: Inter-
εNox, ait, vna prior die Interrogante rogatus quid verum mendacio diſtet?
c alio, lateretne Deos homo male agens? tantum leſpondn⸗ quantum auribus
ne cogitans quidem, reſpondit. Per- culi. Difficile eſt, ſed bonum, ſeſe
««contanti adultero, an iuraret non “„noſcere ipſum, hoc enim eſt naturae Serm.
ccommiſiſſe ſe adulteriume periurium, “conſentaneam vitam agere. Clv.
cait, adulterio eſt deterius. Interro- Morum praeceptaab eo tradita, hoc Stob. Ser.

gar
legit
btanlei.
meum
exempl,
babeti⸗
viar.
Sed pro⸗
babilior
Prior le
ctio.
1. 1,134
Aul. P
112.

1, 35.

Serm.
XII.

*X Haec non paulo clarius apud Plutarchum e- mundum nos dicimus, ordinem notat, & deco-
nunciantur rαεναεοα rτο απMe αε απ rum, vnde eleganter 78 xéρνεαοο dicitur a*α
õ & 7εοιι Quae ita 1οαοαααιοuν. .
debebat exprimere Stanleius: Maximum ſpatium: * Alia quaedam apud Laertium ſubiunguntur,
Omnia enim mundus: Mundum ſpatium continet. propterea haut dubie praetermiſſa Stanleio, quod
† Haec rectius percipiuntur & concinne magis eadem omnia in paulo poſt allegandis ex Deme-
proponuntur lingua Graeca, qua ραοσ quem trio Phalereo recurrant.

modo

an.
ed⸗ at
nocd per⸗
uut 49.
1ett, al.
eri eoy.
lien
Aare,

eluareh,
Conv.
VIl. d,
Nl47A,

Convir.
ſlet. dap.
b.lbo.D.

b.p 49.
b.

dLerm.
III.

Serm.
CIV.
gtob. det,
UI.

kij

habetèâv- Stobaei Exem

APOPHIHEGMATA THALETIS. 23

Wuwvmodo a Demetrio Phalereo reprae-
t ſentata habemus: Sponſor fias, noxa
praeſto eſt. Amicorum tum praeſen-
tium tum abſentium memineris. †
cFaciem reddere nitidam & ſpecioſam
non laborabis, ſed mentem. † Ne ſis
cEdiues improbe. Nullum tibi excidat
Senr „Verbum, quod te in ſuſpicionem ad-
i ducat apud eum, cui fide es obſtrictus.
196 ris Parentibus blandus eſto. Malum non
xe ροιν. Hαnitte. Qualia tu contuleris in pa-
Wαιτπασ. rentes, talia prorſus a tuis liberis, ſe-
„nex cum fueris, expeécta. Suauiſſi-
*„mum eſt deſiderio potiri. Moleſta
*res eſt otium. Noxia eſt intempe-
„rantia. Imperitia intolerabilis. Do-
ce ac diſce meliora. Otioſus ne fue-
*ris, ne ſi locuples quidem fias. Do-
a*τℳι meſtica mala cela. Fac ne inuidiae
legit Vitandae cauſa miſerabilis fias. Mo-
Sranlei. „dum adhibe. Non omnibus crede.
cxempl. “Si imperes, reipſum rege Ea ſequor
. aria, quae Thaleti tri-
uxiav. buunt iſta, potius quam illa, quae Pit-

Sed pro- taco ea adicribunt, quoniam ea maxi-
babilior

prior le-
cio. quoque refert.
L. 1, ſ.34. Iſta vero Auſonius in metrum rede-

A. P. git, Thaletis inſcripta nomine:
112.

Iimé.

mam partem ad Thaletem Laertius

Turpe quid auſurus, te, ſine teſte,

Vita perit, mortis gloria non moritur.
Quod falturus eris, dicere ſitſtuleris.
Crux eſt, ſe metuas, vincere quod ne-

queas.
Quum vere obiurgas, Zc inimice
iuuas.
Luam falſo laudas, tunc & amice
noces.
Nil nimium ſatis eſt, ne ſü & boc
nimium.

Symbolum eius iuxta Laertium fuit Tie t.l.

Noſce te ipſum, iuxta Didymum b& Hy- b 4pud
ginum ?: * Sponſor fias, noxa praeſto eſt. Clem. Al.

Tribuit ei & iſtud Hermippus, quam-Str. I. p.

vis alii ad Socratem ſpectare dicant: 300. B.
Quod gratias nempe fortunae ob tria i)Sin.
haec egerit, primo quod rationis parti- xxXI.
ceps natus éſſet, non brutum animans: d Laert. l,
Secundo quod vir non mulier: Tertio 33.

quod Graecus non barbarus.
Eius praeterea a Laertio laudantur
ſententiae, 2bεαοιοα h. e. verſuum ſölu-
n nomine,* quorum iſte eſt ſen-L. . 34,
us.

Non multa verba prudentis animi in-
dicium ſunt.
Vnum aliquid ſapiene quaero, vnum
guidpiam praeclarum elige.
Olſtrues enim os loquacium lomi-
nuium non paucorum.

CA P. X.
DE EIVS IN REPVBLICAGERENDA PRVDENTIA.

PRrima eius ſtudia, Laertio autore, ad

in qua magna eius extitit autoritas,

Rempublicam gerendam ſpectabant, quamuis inter VII ſapientes, Cicerone Cic. de
. . . Orat. L.
† Eadem ſententia, paulo ante ex Laertio fuit Aſſertor vt ſententiae fierem meae. III. c. 34.

allegata.
† Sed mentem. In Graeco eſt &α sν Tοτι -
Tnòαwhααο m 19 Xααπρ,, in ſtadiis pulcher eſto.
* Addi & Auſonius poterat, qui in Prologo
Ludi VII. Sapient. cuiusvis ſymbolum edens, ita
de Thalete: Thales *αν τι—Ms&‿ε“ Ar protuiit
& in Thalete p. 190. de ſe Thales inquit:
— Cauſa ſed in ſcenam fuit
Mihi prodeundi, quae duobus ante me

Ea diſplicebit, non tamen prudentibus,
Quos docuit vſus, & peritos reddidit, 1
Nos ?vρνανοτοεσ⁰τ dicimus.
Philoni tamen hanc ſententiam tribuit Laertius
1, 73.
** &ααdo εανυν apud Laertium nil aliud ſunt,
quam metro dicta, ex quibus compluribus iſta alle-
gat atque ſeruat Laertius.

obſeruante,

1

L. I. p.

Laert. I,
25 approbatione producitur.

24
obſeruante, ſolus ille ciuitatis, in qua
degebat, tyrannus non extiterit.
Eius in his rebus facultatis duo
n. , 2 .
habemus ſpecimina. Primum Hero-
dotus ſuppeditat: Optimum ergo, inquit,
antequam adhuc lonia euerteretur, Mi-
leſei Thaletis erat conſtlium, Phoenici-
bus progenitoribus orti, qui autor erat
Ioniis vt Communem haberent curiam,
eamque in Teo, media enim loniae The-
o* vtque non alio loco haberentur cete-
rae vrbes, quam eiusdem Reipublicae
tribus vel pugi. †
Alterum a Laertio non minore cum
Olympia-
is LVIII annol, Lydiae rex Croeſus,
Cyri reueritus opes, ipſoque, vt ſibi
perſuaſerat, oraculo excitatus, Legatos
cum muneribus ad principes Graeciae
vrbes mittebat, ſocias eas ſibi expedi-
tionis contra Cyrum eſſe cupiens,
quam etiam ſocietatem Lacedaemon
pariter ac aliae quaedam ciuitates cum
eo iniuere. Mileſios vero ab iſto foe-
dere arcebat Thales. Patetque, vt ad-
dit Laertius, egregiam eius in rebus
ciuilibus fuiſſe prudentiam, hocce con-
ſilium enim, COyro victore, ſuluti vrbi
Ffuit.
Croeſo nihilominus praeſentifſſi-
mo fuit adiumento, cum Haly flu-
vio exercitum transmitteret, ſi Grae-
corum quidem aliqua eſt fides, quam-

CA P. X.

vis adverſa Herodoto ſententia ſedeat, Herod..
qui de vtroque iſtorum factorum ſe-l. p. 19.

quentem narrationem inſtituit.“Croe-
*ſus ad Halyn fluvium quum acceſſiſ-
Oſet, pontibus, vt credere par eſt, ibi-
*dem obuiis, traiecit exercitum. Vul-
gata vero apud Graecos fabula eſt,
*Thaletem Mileſium eum transuexiſ-

ſe; Ancipite enim (iuxta eos) Croeſo,

*qua parte fluuii transmittendus exer-
cCitus eſſet, pontibus ea aetate obuiis
*nullis, Thales, qui in caſtris erat, effe-
cciſſe dicitur, vt fluvius, qui ad laeuam
exercitus fluebat, ad dexteram eius et-
c jam flueret. Feciſſe autem hunc in mo-
*„dum. Foſſam peraltam exorſus ſu-
pra caſtra, in ſpeciem Lunae effoſſit,
Equo caſtra, vt poſita erant amplectere-
ctur a tergo fluuius, iſthac ex priore

* alueo per foſſam deriuatus, caſtrisque

cCircumductus in priorem alueum re-

*duceretur. Adeo, vt poſtquam di- Lucian.
. in Hippia

viſus fluuius fuiſſet, (quod vnica no-
*Cte factum Lucianus ait) vtraque par-
c te tranſiri potuerit. Sunt, qui peni-
*tus dicant priorem alueum exaruiſſe,

cquibus tamen non credulus ego. Quo-

“„modo enim, id ſi factum fuiſſet, rede-
*untibus eis per fluuium tranſitus pa-
eccuiſſet?“ Inc vero genuinam eſſe
Herodoti ſententiam, male intellectam
Vallae,“ ex vetere ad Ariſtophanem
Grammatico patet, qui eodem modo

Merito hic incommoda viſa Stanleio verſio
Vallae: Caeteras autem ciuitates habitatas nihil-
ominus hbuic parituras, quam aliarum ciuitatum
tribus legibus parerent. Et Stephani nihilominus
eodem loco haberi quam tribus. Sed niſi fallor mi-
nus luculenter minusque Herodoti menti conſen-
tanee Stanleius: Vique reliquae frbes habitatae,
nibilominus in exiſtimatione eſſent, pro ratione
ciuium. Verum id quod res eſt nos hic repraeſen-
tamus. Id modo erat obſeruandum pro ααNονπι
&ν Setαοο Rεαapud Herodot. legendum cNονραα
de o ι6ε Sic enim omnia plana. Coalescere in
vnum corpus politicumvult Thales omnes lonicas

ciuitates, quarum communis curia ſit in Teo, ipſae
omnes non tanquam diſtinctae ciuitates, ſed tan-
quam vnius ciuitatis partes, & 8ο (quo nomi-
ne Athenienſes oppida appellabant ciuitatis iure
fruentia) conſiderarentur.

* Verba Herodoti rabrn zard T3 da-
vx Srganesα ruoy cvαa feteut,
αν 4 ra ραοααυιρπαιορ Tιρατv**1ʒ cb α
1 Apvαααι σ¾½ä vertit: In quam cum
introduxiſſet ex priſtino alueo fluuium, iterum e-

um, bbi exercitus traiectus eſſet, in ſuum alueum
refunderet.

rem

T. II. p.
504. C.

ad Ari-
ſtoph.

Nub.

V.

Contr.
ſept. d/
8.14/1
loquitu
Thales⸗
dicto:
ſeprola
quoch⸗
gubern.
toremn
vis ſe
Cabat
tyraoni⸗
1b alii
fuetata
Plicatun

Lucian,
in Hippia
T. Il, .
o. .

de C. D.

WBB —

DE FIVS IN EFPVBL. GFEFNDA PRVDENTIA „

rem omnem expoſuit, nihil parcens
laudibus Thaletis ob egregiam eius re-
rum Mechanicarum ſcientiam.
Infenſiſſimus porro Tyrannidis ho-
ſtis erat, atque ab ea non multum abeſſe
gquamcunque ſtatuebat Reip. formam,
Conv. Aua vnus aliquis rerum potiretur. Id
ſept. Sap. AOd ex Plutarcho liquet, ita eum lo-
r47,.C. quentem inducente: Quantum au-
loquitur tem ad eam translationem, idem mihi,
FPhales deO quod iuueni, accidit, qui, cum canem
dito a „Hſao petens nouercam feriiſſet, ne
epr laro ðſic quidem male cecidiſſe dixit. Cer-
guberas tte ſapientiſſimum ſemper iudicaui eſſe
torem na-“ Solonem, qui oblatam tyrannidem
vis ſpe-recuſauit. Et Pittacus ſi ſolus domi-
ea *enari non cupiuiſſet, nunquam di-
ab aliis Cturus erat, difficile eſt, eſſe probum.
fuerat ap-. Et Periander, quaſi haereditario malo,
plicatum. a parente accepta tyrannide obſeſſus,
*prudenter faciebat, quantum poterat
“enitens, vt ea ſe liberaret, optimo-
"*rum virorum vſus commerciis, ſapi-
“entes ad ſe inuitans atque Philoſo-
c Phos, &ab iis inuitatus viciſſim, ne-

. CA P. MAX.
DE SCRIPTIS THALETIS.

I. 1. . 23. VIder quibusdam nihil omnio ſcri-
SWZ pſiſſe Thaletem * Laertius affirmat,
Gripta ei tribuunt varia.
De naturali Philoſophia: † Diſerte
c. II. enim Auguſtinus ait: Vt ſucceſſores
adde Vi-Etlam propagaret, rerum naturas Tha-
truv.X,j letem ſcrutatum, ſuasque diſputatio-

L. VIII.

Amkli⸗ nes litteris mandantem eminuiſſe.
Phys 1.. De Mrologia nautica: Cuius Sim-

6. Plicius meminit, Phoco Samio adſcri-
ptum ab aliis.
Diogen. De punctis Tropicis & dequinoctiali-
Laert. Lbus, quorum tractatuum vtrumque La-

* que admittens aleae plenum ciuis mei
*Thraſybuli conſilium, qui illum, vt
eorum, qui maxime eminerent, Capi-
ᷣta decuteret, hortabatur. Tyrannus
enim, qui mancipiis quam viris prae-
* eſſe malit, colono non abſimilis eſt,
*qui loco hordei locuſtas comportare
*& auiculas voluerit. Vnicum bo-
*„num, quod arbitraria huiusmodi do-
minia, in innumeris malis, habent, ho-
nor & gloria eſt: ſiquidem bonis quis
”*ita imperet, vt inter eos optimum til-
*Ium eſſe appareat. Qui autem ſecu-
ritatem in ea ſtatione neglecto hono-
re quaerunt, digni ſunt, qui non ho-
*minibus, ſed beſtiis praeſint.
In eodem Sympoſio ſequentem in Plut. T. Il.
modum de Monarchia, Democratia & . a52. 4.
Oeconomicis philoſophatur. Beatus Stob. 8.
cſt princeps, qui naturae ordine ſenex
moriatur. Optime ea condita Respu- Plut. T. II.
blica eſt, inqua neque diuitiis affuunt S. 4. F.
ciues, neque pauperie opprimuntur. O- ut rit.
Ptima ea eſt familia, in qua Hero tran-p. 155. C.
guillam maxime liceat degere vitam. Stob, l.83.

ertius concinnaſſe ait Thaletem, exiſti-
mantem, facilia intellectu cetera eſſe.
Eaque eſſe mihi videntur Aſtrologica
ſcripta, quae Lobon Argiuus, qui de ap. eund.
Poetis commentatus eſt, ad verſus CCLaert, I.
complexos fuiſſe ait. 34½
De Meteoris, Metricum opus, Sui-
dae eſt memoratum.
Temporum ſuorum hiſtoriam ſcripſit, LVI. p.
ſi fides Ioanni Antiocheno, inquienti, 200.

1a Thales „Caſtor, & Polybiu , ſeri- loquitur

autem de

ptorex ſapientisgſimi, & poſt hos Herodo- Croeſi
tus Hiſtoriographus, prodidere, ſed hoc adverſus

23.
poſterio-
ris etiam
meminit “ n n dertm
Suid. alium quempiam eius aetatis, ſeripſiſſe ait, 7 6ao

*In ea ſententia Themiſtius quoque eſt orat.

XXVI. p. 37. Ed. Harduin, qui nec Thaletem, nec

Cyrum
expeditio-
ne, eius-
que euen-
tu.

8& Av&αοαιανι dF”o αHν*αα XWαα Néρv Sοραρ
*α, eρ Oασ⅞âρνυυρvαs .αε⅜⅝οℳ̈.
† Huc ſpectat etiam opus 7ο αοα cuius
librum II. allegat Galenus de humoribus.
forte

26 L A4 P. AI.

forte aeque probabile eſt, quam alte-

rum iſtud, quod ait, Herodoto nempe

antiquiores Polybium & Caſtorem
eſle.

Adsneva, * (quorum ea, quae a Laer-
tio citantur, moralibus eius ſententiis
ſupra inſeruimus: ad iſtud enim genus
ſpectabant, plebis inſtructioni inſerui-
entia,) verſuum folutorum genus, ad
proſam accedens propius. Vnde duo
Poetarum genera Demoſthenes facit,
796 eͤνoτα π% Aà μα, V Caſau-
bonus obſeruat, h. e. illoc, qui metro
Joöribunt, & eos, gui liberiore carmine
nec metro nimium adſtricto ludunt.
Quicquid Laertius in VII Sapientum
vitis ex eo genere allegat, non ex Poe-
ta aliquo defumtum videtur, ſed ab
ipſis ſapientibus profectum:

Ex Epiſtolis eius duae tantum ad
noſtram aetatem peruenere, a Diogone
L. I. ſ.43. Laertio conſeruatae:

CAP.

THALES PHERECVYDL Laert. I.
*Audio te primumlonum de diuinis 43.
*rebus apud Graecos quaedam editu-

„rum. Et certe recte publicae po- zner⸗
*tius Bibliothecae opus tuum, quam aàlio ſen-
lu inter-

Priuatis incertisque hominibus Com pretes
*mittendum eſſe ſtatuis. Equidem ſi Laertii
tibi gratum id eſſe cognouero, Iluben- accepere,
*ter tecum de illis, quae ſcripfſiſti, agam, à quibus
ac ſi quidem iubes, adte Syron mature con
*Proficiſcar. Neque enim vel ego, vel qum eſſe
*Solon Athenienfſis, ſapientes merito putauit
audiremus, ’, nauigio Cretam qui Stanleius
petiuimus, viſendi gratia, Aegy-
*Ptumque penetrauimus, vt iſtic Sa-
*„Cerdotibus & Aſtronomis congrede-
remur, ad te non pari ſtudio nauige-
„“mus. Veniet igitur & Solon, ſi an-
*nuas. Namque tu, loci illius amore
detentus, raro in Ioniam tranſis, ne-
* que peregrinorum hominum deſide-
*riotangeris. Nos autem, qui nihil
*ſcribimus, Graeciam Aſiamque pera-
*“grando tempus conſumere ſolemus.

XII.

DE AVDITORIBVS ET DISCIPVLIS EIVS.

nid A. Rimus Auditorum Thaletis, & ſe-
Euſeb. ctatorum, cuius aliqua fama ſit qui-

Praep. X. dem, Anaximander fuit, Praxiadis fi-
vlt. La- lius, Mileſius, qui Polycratis, Samii Ty-
*rt. II. I. ranni, florebat aeuo.

Mileſius quoque, Euryſtrato genitus, inChron.
qui iuxta Euſebium circa annumIIO-
lympiadis LVI celebris fuit. Anaxi-
mandrum ille & Parmenidem audiue-
rat. Thaletis tamen ſe diſcipulum quo-
que extitifſe ipſe fatetur, in quadam ad

Proximus ei Anaximenes eſt, ipſe Pythagoram epiſtola.** Apud
* Putem ego ει 0να eſſe, quicquid ſapientiage mnes illas epiſtolas, quae Democrito, Soloni, Tha- Ea 4

ſuae verſu prodidit Thales, accenſet autem Plutarch.
Lib. quare Pythia orae. fundere deſterit Thaletem
Orpheo, Heſiodo, Parmenidi ,„Xenophani, & Em-
pedocli, qui philoſophiam ſuam carmine tradi-
derint & Suidas r. us‿†τ†—+Bñͦgαο* & loαρνεισ ;
um egiſſe, ait. Vt cauſam non videam cux Adéͤ;-
tαν peculiare Thaletis opus eſſe ſtatuam.

4

† Thaletis Epiſtolam ad Pherecydem, quam
Laertius produxit vegeν ſibi ſuſpeéctam dicit
Huetius Demonſtr. Euang. p. 77. Et loſephus Sca-
Iiger Epiſt. CCCVI ad Euerardum Vorſtium, o-

leti & Pittaco apud Diogenem Laertium tribuuntur,
multis argumentis, ait, ſe probare poſſe, eſſe conſi-
ctas a Graecis, quibus nunquam, vt ait, mentien-
di voluntas aut facultas defuit. Simile indicium
de plerisque aliis Epiſtolis quoque, quae in vitis il-
lis Philoſophorum paſſim producuntur, tulit cl.

Bentleius in Diſſ. de Phalaride.

*X Ex Anaximenis Epiſtola diſerte non liquet,
vel Pythagoram, vel Anaximenem Thaletis Diſci.
pulum fuiſſe, hoc ſaltem ait, venerationem mereri
tanti viri memoriam, & ſtudium afliduum eius in-
nenta,

Neque

Laert.
3⁵.
Pauſan.
PpocicY
V. an
dl.

lLaert.
d77. ſl

ketau.
Rat.

12.

laert, l.

4˙.

Hie
alio ſelt⸗
ln inter.
Pretes
Laettii
Aeceere,

4 quibus

nChron,

Apud
aert.

,11,544.

DE AVDILYORIBVSE
Neque prohibet quicquam, quo mi-
nus, praeeunte nobis in ea epiſtola Ana-
ximene, Pythagoram quoque in Tha-
letis diſcipulis cenſeamus, Italicae ſe-
ctae autorem: qui a teneris inde my-
ſteriorumreligionis ſolertiſſimus rima-
tor cum eſſet, primo itinere Miletum ad
Thaletem contendit, quemoptime ſtu-
dia ſua promouere poſſe ſperaret,
De Vit. NXVIIIuum, Iamblicho teſte, aetatis an-
Pyth-l,2. num nondum jeo tempore ſupergref-
ſus. Vt adeo, ſi Euſebii de natali, & So-
ſicratis de aetate Pythagorae octogena-
ria, ſententiam ſequamur, (ceteri enim
quo magis excedunt hoc tempus, eo
ifficilius eorum inſtitui conciliatio
poteſt) factum hoc circa ſecundum O-
Iympiadis LIV annum eſſe oporteat,
qui in LXXXII incidit Thaletis an-
num. A Thalete igitur rudimenta ex-
cellentis illius ſapientiae accepit Pytha-
goras, quam conſecutus poſtea fuit.

CAP.
DE MORTE
Laert. H, AXU ſummam aetatem cum peruixiſ-
Pabin ſet Thales, honore & ſapientia au-

phocic c. tus, primo Anno Olympiadis LVIII
V. Kn. p. deceſſit, (quo tempore, autore Pauſa-
8II. nia, Archon apud Athenienſes erat Er-
xiclides,) dum Olympicos ludos ſpecta-
ret, aeſtu, ſiti, grauisque ſenectae op-
preſſus onere, quam ad annum vſque
Laert. ib. X CII perduxerat. Laertius cakculo
S37. fn. deficiens LXXXVII tantum ei tribuit
annos, cum antea tamen agnouiſſet
XXXV eum natum Olympiade eſle.
Petau. Petauius vero excedit calculo, dum ad
Rat. finem vſque L VIII Olympiadis aeta-
temp. L, tem eius producit, qui verus eſſe ne-
quit, cum Olympicorum ſpectatorem
obiiſſe Thaletem conſtet. Magis ad-

7 DISLOIPFFLIS EFIVS. 77
Nequeid Iamblichus diſſimulat:Tha- I. «.
Tes, inquit, libenter eum accepit, ad-
“miratusque tantum eum reliquis
*„Praeſtare adoleſcentibus dixit, vt fa-
*„mam quoque, quam de eo acceperat,
*id ſuperaret, & quantum potuit Ma-
*thematicae ſcientiae“ ipſi impertitus,
*2 etate ſe excuſans, atque imbecillitate
*ſua, in Aegyptum vtubiret ſuaſit, vt
cum Memphiticis, ac maxime Iouis
*ſacerdotibus conuerſaretur. Ab illis
*enim ſeipſum quoque talibus tan-
*quam viatico inſtructum, dimiſſum
eſſe.“ Et rurſum: In reliquis rebus c: III.
*vt temporis parcus eſſet diſpenſator,
*eum admonuit, huiusque gratia Py-
*thagoras] & vino & carnibus valedixit,
118 Slum vſus cibis, quos concoquere
Eeſſet facile, qua quidem re ſomni bre-
*Vitatem & vigiliandi facultatem, men-
*tisque puritatem, & corporis ſanita-
*tem conſtantem conſecutus fuit.

XIII.
THALETIS.
de Lon-

huc excedunt Lucianus & Syncellus,
qui centenarium eum obiiſſe aiunt. .6 40
Broxime ad veritatem Soſicrates acce- A.
dit, qui Ceum vixiſſe annos ait, mor-Syncell.
tuumque LVIII Olympiade eſſe. A Chron.
primo enim anno Olympiadis XNNV, ocrat.
elapſae Olympiades integrae ſunt elel 33.
XXIII. Genus mortis ipſius occaſio-
nem dedit Laertio Diogeni eum Epi-
Krammmnatt honorandi, cuius iſte eſt ſen-
ſus:
Cymnicon adſpiceret cum rurſus agona
Thaletem
Eleus traxit Iupiter e ſtadiis.
Hunc laudo coeto propius quod duxerit,
vltra
Eterra afraſenex cernere non poterat.

* In Graecis eſt Aaün‿τι , quod generalius fortaſſe accipi poſſit, quam vt ad Mathe-

maticas ſcicntias ſolas adſtringatur,

D 2 Sepulturam

28 CAF. XIII DE MORTE THALETIS

Plut. So- Sepulturam eſt nactus qualem prae-
lone p. ſcripfſerat ipſe, in tenui & obſcuro Mile-
34. E. tiagello, quem poſteris temporibus fo-
rum Mileſiis praebiturum praedixerat.
Laert. I, Tumulo inſcriptum epigramma fuit:
39. Exiguus valde hic tumulus, verum aſtra
Thaletis,
Principis aſtronomi, gloria ſumma tenet.
Satua quoque ei poſita fuit, cum iſtius
imo si- argumenti inſcriptione:

AMrologum primi nominis ipfatulit.
Quinque alii extitere eius nominis, idem S.
Demetrio Magneſio memorati, primus 38.
Rhetor Calantianus, ineptus imitator.
Secundus pictor Sicyonius, magno in-
genio. Tertius antiquiſſimus, He-
ſiodi, & Homeri, Lycurgique, qui floruit
temporibus, quartus cuius meminit
Thuris. Quintus recentior a Dionyſio
in Criticis memoratus. Laertius Phe-

* “ bo. Hunc quae nutriuit Mileſia terra recydem Thaletis Philoſophi fuiſſe n.
ns i Thaletem obtrectatorem alicubi fuiſſe teſtatur. Segm 46
2 addesui-
31. 8O0OLON. dam in
Oe.

CA P. I.

EIVS PARENTES, PATRIA, VITAE GENVS.

Plut. Sol. § Oonis Patrem Euphorionem appel-
P. 78. E. 1
tamen vnanimi ceterorum ſcripto-
'rum conſenſu vocatur Exeæceſtides.
¹5 Homo tenuis quidem fortunae, nec
magnae in ciuibus ſuis autoritatis, no-
biliſſimi tamen apud Athenienſes gene-
ris, a Codro quippe ducentis origines.
Plt. I. c,. Nempe a Neleo genus ſuum deriuabat
Soblon, Codri filio, itemque Neptung.
Laert. I, Mater eius iure ſanguinis iuncta erat Pi-
49. Scſtrati matri. Frater ipſi ex iisdem pa-
Toer 'n rentibus erat, nomine Dropides, anno
poſt Solonem apud Athenienſes Ar-
chon, a quo Plato genus duxiſſe crede-
Laert. I. batur. dalamine iuxta Laertium na-
46. tus eſt Solon: quae cauſa fuit, cur mor-
ti proximus corpus ſuum dalamina cu-

Eaert. I.

lat Fnilocles, Didymo allegatus. Qui

peret deportari, a parentibus tamen &
domicilii loco Athenienſis nomen tulit.

Pater eius profuſa liberalitate eous-Plut. Sol.

que rem familiarem imminuit, vt ne-P. 79. B.
ceſſariis etiam deſtitueretur. blon igi-
tur, quem puderet accipere ab aliis, eoo
genere natum, quod aliis ſubuenire ſo-
leret, mercaturam exercuit. Sunt ta-
men, qui augendae doctrinae magis &
experientiae cauſa peregre eum egiſſe
dicant. Sapientiaé enim ſtudia publi-
ce ſequebatur, & ad extremam vſque
aetatem affirmare ſolebat, diſcendo ſe
conſeneſcere. Opum exiguum ei erat ſtu-
dium, ſed diteſcere cupiebat ita, vt ille
—— - — cut affluit auri
Copiae tum frugum cuiſet opima ſe-
ges:

* Verti, vt Stanleio iſta accepta fuerunt. Ce-
terum plahe alius eſt ſenſus Plutarchi, & ſane quo-
modo dici poterit, ſtudioſum diuitiarum Solonem
non fuiſſe, qui voto illo prout a Stanleio repraeſen-
tatur, nihil praetermittit eorum, quae ad opes per-

tinent. Verba Plutarchi ſunt &ια„α ρ OPniy
αο.ονιςρ πρι
5õäü
N —
. K/ Efvooρh Sõ r
Erwori ' itaiovos ι , Koατααυαvze αα
— 45 „. —* „ —–„
Tæsi re ατιαρασα οαορσι

Hai ιτ „₰ ovαα Sarde 2 1 67* 2 Pindſog,
Hn σα Srp, Pipvsſ& Aροöναο.

quorum iſte eſt ſenſus: Perinde elſe diuitem eum,
qui ri cte baleat, Bentre, latere, pede, quam eum,
qui auro, argento, praediir opulentir, atque iumen-
tir abundet Iuuenem etiam & foeminam ſi ae-
tatulan & formam amittunt, gquae ipſis ſit opunm
loco, barmoniam tamen retinere, h. e. corporir ſta-
tum bene diſpoſiti, in quo affatim adhuc ſit diuitia-
rum. „ .

7

Grex

Plut. p⸗
796,

ſila leg.
5233.5,

Ont. )

— 0⏑ — — —

anſan.
Attic, c.
40

Mut. Sol. 1

5,92. B, P
Demo-
Ahen, de
ſlla leg N

129 3., il

den 8.
3.

1. n.
degm46
addegni⸗
dam in

eeen,

Dlut. Sol,
,79,. P.

falſa leg.

CAP. I EIVS PARENTES PATRIA, VITAE GENVOZ 29

Grex roge, equum, mulique; & qui
t corpore toto
Non aegre affecto, compoſitoque
male.
Praeterea ſtorens natorum, & coniu-
–— gis aetas
Florene, quem recreet, pulchraque

orma ſuae.
& alibi: 1 1
Non ſperno nummos, ſiſit poſſMto iuſta,

At nolo iniuſtos, vltio nam ſoqiuitir.
Plut. p. Ceterum, quod fuerit profuſior So-
79. E, lon, & vita mollior, atque in verſibus
magis, quam philoſophum addeceat, lu-
xurietur, id ex vita mercatoria putant

ei haeſiſſe. Siquidem pro multis &
grauibus periculis, qui iſtud vitae ge-
nus ſectantur, homines liberioribus
deliciis appetant recreari. Ad Paupe-
rum autem potius quam opulentiorum
claſſem eum pertinuiſſe, ex iſtis verſibus
eius liquet:
Pauper eget, frigetque bonus, turba
improba abundat:
Virtutem aſt nolim vendere dini-
tiis.
Aeternum virtus nunquam immutata
manebit,
Dur- alius posgidet atque a-
1ts.

CA P. II.
VT SOLONIS CONSILIIS SALAMINA, CYRRHAM ET

THRACIAM CHERSONESVM CEPERINT
ATHENIENSES.

Dt. e Vlis (inquit Demoſthenes) eob-
.233. S. 1Wearie atque abiecis iluſtres ſapi-
entiae ſtudia reddidere. öblonis & vi-
ventis & mortui ſumma gloria extitit,
cui ſupremi honores non fuere denegati,
quod fortitudinis ſuae monimentum Me-
garenſ' trophaezum, ſapientiae vero, Sa-
lbaminis recuperationem ſtatuiſſet. E-

pauſan. . . . 2
ius vero rei iſta fuit occaſio; Defece-

Attic. c. . .
0. rat ab Athenienſibus Salamis ad Mega-

Plut. Sol. renſes. Athenienſes vero, poſtquam
Pee. B. complurium annorum moleſtiſſi-
hen, de Mum pro Salamine recipienda cum
leg Megarenſibus bellum geſſiſſent; adeo
illos poſtremo eius pertaeſum eſt, vt

gem ſcripſerint, capitis poena, ne quis
rogationem ferret ad populum de Sa-
lamine recuperanda. Solon autem, gra-
viter eam ferens ignominiam, quum vi-
deret iuuentutem magna ex parte occa-

ſionem quaerere, arma denuo mouen-
di, neque audere tamen metu legis, de-
mentiam ſimulauit, illeque rumor per

penitus conſilium iſtud abiicientes le-

vrbem vt emanaret, effecit. Clam ve-
ro compoſitos a ſe elegos edidicit, at-
que ita pileatus, vel, vt Laertius ait, co- Laert. I,
ronatus in forum proſiliit. Ingenti 46.
vero circa eum concurſu facto, ſugge-
ſtum praeconis conſcendit, ſuosque
elegos decantauit exorſus ita:
Adſum praezclarae praeco balaminis
ab ora
In coetum veſtrum dulce po-ma fe-
16nS. .
Verſus autem, quibus maxime Atheni- apud La-
enſes mouebat, iſti fuere: ert. l. e.
᷑' viinam ſuerim Pholegandrius aut
Sicinités
Ac muta a foret Attica terra mihi.
Nam ſubito fama haec hominum voli-
tabit ad aures
Ecce orbir ciuem, cui Salamis pe-
riit.
item iſti:
Quin salamina igitur, ſarturi dedecus,
imis ?
Ila decus nobis, ſubdita, reſtituet.
D 3 Titulus

ſoluebant illud verſus fere centum, illi-
que fummo nitore. Finito cantuplau-
ſus ſequebatur amicorum, Piſiſtrati ma-
xime, qui ciues, vt ſequerentur eius
conſilium, impellebat. Hac arte ab-
rogata lex fuit, bellum recruduit, eique
raeeſſe Imperator Solon iuſſus fuit.
ulgata eſt fama Piſiſtratum in ea expe-
ditione ſocium eum ſibi adſciuiſſe, vn-
de natum, quod omnem expeditionisil-
lius gloriam Piſiſtrato tribuant nonnul-
li, in quibus Frontinus eſt, Aeneasque
cum ſuſtino. Goliada igitur claſſe pe-
tiit, voi feminas Cereris ſacris occupa-

tas inueniens, hominem fidum trans-

fugae ſpecie miſic Salaminem, qui
moneret Megarenſes, ſi primarias A-
thenienſium matronas redigere cupe-
rent in poteſtatem, Coliada ſecum
quam ocyſſime vt nauigarent. Mega-
renſes fidem dictis habentes, viros ali-
quot naui impoſitos miſerunt. Solon
vero, vbi aduertit eam ex inſula aduehi,
mulieres faceſſere iuſſit, totidem adole-
ſcentibus imberbibus earum ſtolis in-
dutis, mitris item calceisque, qui pu-
giones ſub veſte conderent, & in litto-
re luderent & ſaltarent, dum hoſtis de-
ſcendiſſet, anchorisque nauis ſtaret fir-
mata. Dum vero haec ad eum modum
agebantur, Megarenſes falſi ſpecie, na-
vim applicare feſtinabant, inque eos ef-
fundebantur, velut feminas capturi.

Polyaen, Illi vero ſtatim pugionibus expeditis,
gere tes. non feminas ſe eſſe monſtrabant, ſed
Plut. I. e. 1108. Occiſis vero hoc modo Mega-

renſibus ad vnum omnibus, Salaminem
inſulam petiere Athenienſes, eamque
obnoxiam ſibi reddidere.

Plut. I. e. Negant alii eo modo occupatam fuiſ-

ſe, verum potius Solonem, accepto a
Delphico Apolline oraculo:

Heroas ſacris colito, ſolum hocce tuentes,

Ferali fundus quos vrna condit Aſopi.

CA P. II.
Plut. I. c. Titulus illi poemati Salaminis erat, ab-

nocte in inſulam transmiſiſſe, victimas-
que Periphemo & Cichri, heroibus, im-
molaſſe. Inde ab Athenienſibus quin-
gentos accepiſſe voluntarios, ea lege, vt
ſi cepiſſent inſulam, penes eos eſſet re-
rum in illa ſumma. Nauigiis igitur pi-
ſcatoriis, comitante vna naue, quae tri-
ginta remis agebatur, deductis ſuis, an-
choras eum leciſſe prope Salamina, ad
promontorium, quod Euboeae obiici-
tur. Megarenſes, qui Salamine erant,
eo nuntio allato, ſed incerto, tumultua-
rios ad arma concurriſſe, & nauem, ſpe-
culatum quid agerent hoſtes, miſiſe.

Qua, quum propius mouiſſet, op-

preſſa, Solonem, Megarenſibus caeſis,
delectos ei Athenienſes impofſuiſſe,
uibus iuſſerit, vt vrbem peterent re-
4, quantum fieri tamen poſſet tecte.
Simul cum ceteris Athenienſibus pu-
gna terreſtri Megarenſes eſſe aggreſ-
ſum, qua dum decernerent, feſtinata
opera naui impoſiti vrbem expugnaue-
rint. Cui quidem famae ex ſolennibus
eorum accedit autoritas. Siquidem
nauis Attica ſilentio primum appellere
olim ſolebat, inde, illis cum clamore &
fremitu aduolantibus, vir vnus armatus
exiliebat, atque ad promontorium
Scirradium terra venientibus obuiam
procurrebat. Proxima loco, vbi haec
fiunt, Martis eſt aedis, a Solone extructa:
ſuperauit enim Megarenſes, & quos-
cunque praelii calamitas reliquos fece-
rat, datis induciis, omnes miſſos fecit.

Aelianus duas fuiſſe ait, quas ceperit V. H.

Megarenſium naues, quibus Athenien-
ſes impoſuerit, Duces atque milites, ar-
ma hoſtium arripere iuſſos, quo falſi
Megarenſes caeſi fuerint, priusquam ad
arma venire poſſent.

Verum enim vero Megarenſibus in Ylut. l. c.

pertinacia perſiſtentibus, multisque
cladibus parte vtraque illatis atque ac-
ceptis, Lacedaemoniorum arbitrio
permiſſa

20

ert.

N

La.

T SOLONIS CONSTLMS &SAL AMINA, CPRRAMl, &.

permiſſa res fuit. Apud quos Solonem
omeri autoritatem allegaſſe aiunt,
inſerto vno ex nauium catalogo verſu,
quem hoc modo in iudicio locum re-
adde La- preſentauerit:

ert. L. I. Aiax adduxit bis ſex Salamine cari-
8. 49. nas
Cecropiaeque illas Katuit ſtatione
phalangum.

Quo poſteriore verfu a ſe addito
probare conabatur, Salamina Atheni-
enſium olim fuiſſe. Ipſi tamen Athe-
nienſes haec tanquam fabuloſa explo-
dunt. Solonem vero probaſſe apud
judices aiunt Phileum & Euryſacem,
Aeacidas, ciuitate ab Athenienſibus
donatos, hanc infulam eis tradidifſe,
habitauiſſeque hunc in Braurone Atti-
cae, illum in Melite, trahereque Philai-
darum tribum, ex qua erat Pifiſtratus,
Aelian. a Phileo nomen. Sc igitur Megarenſes
VII, 19. Jicendo vincebt, non verborumlenocini-
s eis ſüperior, fed argumentorum ponde-
re.,. Vt vero penitus eos conuinceret, ar-
Plut. I. c. gumentum ex humandi apud Salamini-
Ss ritu petebat, & inſcriptionibus, in
Laert. H, quibus nomina tribuum adderentur,
48. Prout effoſſis quibusdam tumulis de-
monſtrabat: id quod Athenienſium
non Megarenſium moribus erat con-
ſentaneum. Nempe Megarae mortu-
os ſepeliebant obuerſa orientis plagae
facie, Athenis occidenti fepeliendi
vultum obuertebant. Hereus tamen
Megarenſis, negato hoc ipſo, Mega-
renſes quoque mortuos orienti obuer-
tentes faciem ſepelire aiebat: Quin &
Mud allegabat, quod fingulos loculos
habeant Athenienſes, Megarenfes ter-
10S & quaternos eidem ſepulchro in-
ferre ſoleant. Soloni autem adiumen-
to Apollinis quaedam oracula dicun-
tur fuiſſe, quibus loniaw Salamina Deus
appellabat. Iudicata cauſa haec fuit a
Spartiatis quinque, Critolaida, A-

31
momphareta, Hypſechida, Anaxila, &
Cleomene.
His geſtis magnam Solon gloriam & plut. I. c,
autoritatem apud omnes indeptus eſt: p. 33. F.
Paulo poſt tamen maius nomen & clari-
us apud Græcos eſt conſecutus. Cauſam
enim defendens Delphici templi, Cir-
rhaeis illud profanantibus, agrumque
eius imminuentibus, Solon, ſubueni-
endum ei efſe a Graecis dictitabat, ne-
que permittendum, vt in oraculum
iniurii Cirrhaei eſſent, ſed fuccurren-
dum eſſe caufae Dei. Ab illo igitur
excitati iuerunt ad arma Amphietyo-
nes, magno, vt Ariſtotelesait, ſtudio, àp. Plut.
qui & autorem eius ſententiaesolonem “
dicit extitiſſe. Rem autem cuius autor ap. eund.
Solon fuerat, ab oraculo eſſe appro-
batam Aeſchines ait: pſum Solonem
Ducem ei bello factum nonnulli, alii
Alcmaeonem affirmant. Omnibus ta-
men Graecorum copiis, Pauſania teſte, in Phec.
Ciſthenes, Sicyoniae tyrannus, datus “37:
eſt imperator, cui, vt a conſiliis eſſet,
Solon iungebatur, Athenis accerſitus.
Suidas eum vt hoc bellum conſiliis mo- in V. So-
deraretur electum ait ab iis fuiſſe, qui lon. l. c.
ſcripti erant ad illud milites. Cirrham bolyaen.
interea dum Cliſthenes oppugnaret, L. 3. c. 5.

oraculum de victoria conſulebatur, a bauian-
2 . Phocic. c.
quo iſtud datum reſponſum fuit: XxxVII.

Non datur ante vrbis celſas euertere p. 894.
turrec,
Caeruia quam lucis immiſorit Am-
phitrite
Rauca ſtuenta meis, vaſti de gurgite
Ponti.
Quo oraculo relato Solon ſuadebat, vt Fauſan.
Cirrhaei campi Apollini ſacrarentur, ſic ib,
enim fore vt ſacros Apollinis lucos ma-
re alluat. Alio quoq; aſtu aduerſus Cir-
rhaeos vtebatur. Pliſtum fluuium, medi-
am vrbem ſecantem, in alium deduxerat
alueum: Nihilominus tamen obſiden-
tibus peruicaciter obnitentes ciues,
partim

Plut. p.
84. A.

32
partim ex fontibus hauſtas, partim a
pluuiis ſuppeditatas aquas, ciſternis
collectas bibebant. Hellebori igitur
radices in Pliſtum coniici curabat: cum-
que penitus iis infectas fluuii aquas
perſenſiſſet, priori eas alueo reddebat.
Cirrhaeos igitur, auide aquas iſtas hau-
rientes, perpetua alui profluentia in-
uaſit omnes, qua adacti moenium prae-
ſidia deſerere cogebantur. Amphicty-
ones vero vrbe expugnata, poenas a

CAP.

6A.

III.

Cirrhaeis poſcentes Deos ſunt vlti.
Duo iſta ſtratagemata vero Cliſtheni
ab aliis adſcribuntur. Prius quidema
Polyaeno, a Frontino alterum, cuius
rei minime obſcura ratio eſt: Cliſthe-
nis nempe auſpiciis, conſilium ſuppe-
ditante Solone, ea patrata fuere.
Denique Solon etiam fuit, qui Athe- Laert. I,
nienſibus, vt Thracicam Cherſoneſum 47:
in ſuam poteſtatem redigerent, autor
extitit.

L. III. . 5.
L. III. . 7.

III. .

VT SEDITIONES IN PATRIA SEDAVERIT, ET MVNVS
*ARCHONTIS FVERIT CONSECGVTVsS.

Iu Cylonium ſcelus ciuitatem agi-
cauerat, ex quo conſortes coniu-
rationis Cyloniae, Mineruae ſupplices,
a Megacle Archonte ad iudicium ſub-
eundum fuerant compulſi. Nempe
annexum ſimulacro filum illi tenentes,
vbi Eumenidibus appropinquaſſent,
rupto ſua ſponte filo, Megacles cum
Collegis eos corripere inſtiterunt, qua-
ſi Dea fuplices reliciente. Atque eos,
qui extra templum erant ſaxis obru-
erunt, qui vero ad aras cucurrerant,
hos iugulauerunt. Solos miſſos fece-
runt eos, qui ad vxores eorum manus
tetendiſſent, illique impiati vocati, de-
teſtabiles habebantur. Qui vero Cy-
loniorum ſuperſtites fuerant relicti
denuo opibus inualuerant, atque per-
Petuas cum Megaclis poſteris exerce-
at inimicitias. Quo igitur tempore
maxime flagrabat ſeditio, & diſceſſum
in partes erat, iam in autoritate erat
apud populum Solon, qui principi-
bus adhibitis Athenienſium intercefſit,
rogandoque & hortando eos, qui impi-
ati dicebantur induxit, cauſam vt di-
cerent, iudiciumque fubirent, apud
trecentos ex primoribus iudices. My-
ron aétoris partibus fungebatur, fu-
eruntque damnati iudicum ſententia,

vt quotquot eorum in viuis eſſent,
exilio mulctarentur, defunctorum ve-
ro cadauera effoſſa trans fines proii-
cerentur.
Inter hos motus Niſaeam expugna-
uerant Megarenſes, imo & Salaminem
Athenienſibus denuo eripuerant. Ter-
rores ac ſuperſtitio, variaque ſpectra
vrbem occupabant, ac vates piacula
quaedam noxasque, quae expianda es-
ſent, extis ſignificari denunciabant. ere
Peſtis praeterea exercebat ciuitatem, .
oraculum vero luſtrari vrbem praeci- bplut. lc.
piebat. Eam ob cauſam Niciam“ mi-Laert.
ſere Nicerati Filium, Epimenidem, ex bc.
Creta qui accerſitum iret, quem Athe- klut. .c,
nas delatum hoſpitio Solon excepit:
cum quo ille amice conuerſatus, variam
ipſi impertitus doctrinam eſt, &, ad
leges ſcribendas vt animum adiiceret,
effecit. Eam vrbis luſtrationem me- inChron.
morans Euſebius temporis calculo de-
ficit, ad annum II Olympiadis XLVHIHI—
eam referens, quo excedit Suidas Laert. c.
XLIV Ol. eam contigiſſe dicens. O-
ptime rei geſtae circumſtantiis conue-
nit Laertii ſententia, qui XLVI O-
lymp. id factum ait.
Cylonio tumultu compoſito, & ex- Plut. p.
tirpatis eius ſceleris miniſtris, denuo 84 .
eiues

AAWo

SEDITIONES IN PATRIA SEDAVERIT, &&

ciues in veterem relapſi ſunt de repu-
blica conſtituenda diſſenſionem, qua
in tot partes diſtrahebantur, quot di-
uerſae in Attica erant populi claſſes.
Qui vrbem & arcem habitabant Demo-

vocantur cratiae fauebant. Qui mediterraneam

lut.
7eòtιο
eid.

—–

tenebant, paucorum praeferebant do-
minatum; maritimam qui colebant re-
gionem, mediam quandam mixtamue
reipublicae formam probantes, vtrique
Parti obſtabant, quo praeualere poſſent
minus. Eadem tempeſtate perturba-
tiſſima Reipublicae facies erat, flagran-
te pauperum cum diuitibus ex inae-
qualitate diſſenſione. Vna fſupereſſe
ratio ad pacem videbatur, ſi res ad vnius
dominatum rediret. Totus populus
aere alieno diuitibus erat obnoxius,
atque illis vel ruſticas praeſtabant ope-
ras, ſextantem fructuum penſitantes,
vnde Hecdemorii & Thetes appellaban-
tur: vel corporibus oppigneratis Cre-
ditoribus, duci, vt vellent, a credito-
ribus poterant, partimque domi ſer-
viebant, partim extra patriam venun-
dabantur. Multi, neque enim vetabat
lex, liberos vendere cogebantur, vr-
beque excedere, ob foeneratorum
crudelitatem. Maior pars, cui plus a-
nimi eſſet, coitione faéta, ſeſe mutuo
cohortabantur, ne ea tolerarent diuti-
vs, ſed vnum caperent ducem, virum
fidum, eosque liberarent, qui vadimo-
nium deſeruiſſent, agros diuiderent,
totumque reipublicae ſtatum muta-
rent. Tum prudentiſſimi Athenien-
ſium, Solonem inprimis omni vacare
crimine iudicantes, neque opulento-
rum in iniuria ſocium, neque neceſſi-
tatibus implicatum inopum, orauerunt
eum, vt Rempubl. capeſſeret, & com-
poneret controuerſias ciuium. Dicit

tamen Phanias, Lesbius, ſeruandae Rei-
Publicae ſtudio, dolo vtramque partem
eum circumueniſſe, pollicendo clam
egenis agrariam legem, opulentioribus
packorum confirmationem. lpſe ta-
men Solon primum ſe ancipitem hae-
ſiſſe ait, an iſtud ſuſcipere negotium
debeat, deterritum horum auaritia, il-
lorumue inſolentia. Creatus tamen Male ap.
Archon fuit, Philombroto qui ſuccede- Rraal e-
rat Cle-
ret, (anno III Olymp. XIL-VI,) quo ombroto
tempore leges etiam condidit ſuas, ſi-Laert lic.
mul concordiae arbiter & legislator:
Pergratus diuitibus vt locuples, pau-
peribus vt probus. Vox eius in ore
Populi paſſim ferebatur: Aequalitatem
Certaminis cauſam non eſſereaque tam lo-
cupletibus placebat quam pauperibus;
Parte altera de numero & menſura eam,
altera de dignitate accipiente, atque vir-
tute. Quamobrem in ſpem ereéta vtra-
que pars ei fauebat, eique Reipublicae
illius principatum offerebat, quam tum
in poteſtate habebat, ſium omnibus au-

Xilium ei offerentibus. Multi etiam, qui

neutras partes ſequebantur, quia vide-
bant, quam difficile ſit, Reipublicae ſta-
tum ad legem reuocare & rationem, non
abhorrebant a Principe creando, pru-
dentia qui excelleret atque iuſtitia. Di-
cuntque nonnulli iſtud a Pythia re-
ſponſum eum accepiſſe,

Ad puppim reſidens moderator di-
rige curſum,
Maltus Athenarum populus tua ſi-
gna ſoquetur.
Maxime autem neceſſarii eum inſe-
ctabantur, quod tyrannidis nomine
deterreri ſe pateretur: Quaſi Regis vir-
tus diffuſa per omne imperium non es-
ſet vtebanturque Tynondae exemplo,

* Ita male verba Plut. vertit Stanl. quorum ſen-
ſus eſt: Quaſi Birtus eius, qui tyrannidem ſuſci-
Ppiat, in regnum eam ſtatim non ſit mutatura: Ver-

ba Plutarchi ſunt: doαgοα S Ao †3 Xaα.
5 7 4
Tog &⅛ρνν Rρναονιεαdt Pevoéν.

E olim

34 C AF.

olim Euboene „& Pittaci, tum quoque
Mitylenes Eeranar At fruſtra omnia
iſta apud ipfum allegabant. Praeclarum
funaln yrannidem eſſe aiebat, ſednon
bpabere eximmm: Imo ad Phocum ita car-
mine ſcribebat:
Hem patriae, ciuis, peperci quod
meae,
TLyrannidem vero&cruentam vim
ferox
Nonattigi, nec pollui laudem meam,
Non diſpudet: ſic omnibus nam prae-
Riiti.
Vnde patet magnam eius etiam ante
leges perſcriptas autoritatem fuiſſe.

CA P.

IV.

Ignominiam, qua eum nonnulli ob
principatum, quem detrectauerat inſe-
ctabantur verſibus ipſe expreſſit, quo-
rum ſenſus eſt iſte:
Non mens Sbloni, non valet vis
conſili,
Quod obtulit Deus bonum qui re-
ſpuit,
Iam rete piſces continet, ſod negligit
Hic, deſtitutus mente, ſenſu hic ca-
rens. .
Ni ſit, opes non vellet ipſe maximas
Die vel vna, C. cropisdue Regiam
Tenere? poſt tundi & perire fun-
ditus.

IV.

WID INNOVAVERIT ARCHON DVM ESSET, ET PRL.
MO DE SIS SACHTHIIS (WIDEM.

1. e. Qumbvis deprecatus Reipubli icaeé ge⸗
P· rendae munus fuiſſet, non ſegniter
tamen illud geſſit, neque ad gratiam po-
tentum, neque talibus conditis legibus,
quibus iis placeret, qui rebus Ppfum
praefecerant. V bires tolerabilis er at,
ibi nihil correxit vel mouit, veritus, ne ſ̃
rempublicam vndequaque miſcuiſſet &
confudiſſet, vires deſtituant ad eam re-
ficiendam & optima ratione temperan-
dam. At quae ſuadendo apud obſecun-
dantes, & cogendo apud eos, qui cogi
poſſent, ſeſe obtenturum ſperaret, ea,
prout ipſe ait, perficiebat, vna vim &
iuſtitiam copulang. Vnde poſtea in-
terrogatus, an optimae ſint, quas Athe-
nienſibus dediſſet! leges? Optimae, re-
ſpondit, quac accipere illipoterant.
Plut. d. Primum in immutatis ab eo in Re-
D. publica hoc fuit: αστν τν introdu-
aert. h, Cebat, erat autem illa corporum poſſe ſio-
Meſ z. numque redemtio. Vel, vt Hefychi-
cοααιαι VS definit, lex, qua publice priua-
timue contractum aes remittebatur,
ab excuſſa vſurarum iniquitate ita ap-
Laert. c. pelata. Super enim corporibus iſta

*

aetate foenerabantur, multiq; per ino-
piam mercede ſeruiebant. Inſtituit i igi- Pluta
tur, vt ſuperiore tempore contracta
debita omnia remitterentur, deinceps
autem ſuper corpore nemo foenerare-
tur, hocque voce mitiore αασααι ιααι
appellauit. Non defunt, qui affir-
ment, (Androtione quoque eis ſuf-

rch.
ib. D.

fragante, ) non condonatione aeris a-

lieni, ſedvſurarum moderatione alle-
vatos pauperes acquieuifſe, idque α—
a dριοοο aπ⅓1 appellaſſe, ſimulque et-
iam menſuras auxiſſe, & monetae pre-
tium. Quippe minae, cuius valor
fuerat antea drachmarum LXIII, cen-
tum drachmarum pretium ſtatuit. Itaq;
cum maiorem ſummam pauperes mi-
nore aeris quantitate exſoluerent, mul-
tum accidit commodi magnum aes dis-
ſoluentibus, nihil tamen creditoribus
detrimenti. Maxjma tamen Scripto-
rum pars conſentit, omnino priori-
bus tabulis fuiſſe derogatum, quod o-
ptime conuenit cum verſibus Solonis,
quibus gloriatur, agri ſeſe antea, pigno-
re nexi, ſxos pash, im terminos remoniſſe,
quas

quae pridemſerusebant nunc libera ſſe,
& iuinm,ob'aes alienum innexum abdu-
Warrium, alios inpatriam ſo reuocaſſe, lin-
guae patriae iam, vt qui per varia loca
errare coacti fuerint, oblitos, alios dura
ihidem oppreſſos ſoruitute in libertatem
Diod. L. ſſeruiſſz. Eandem Legem Diodorus Si-
I. P.72. Culus apud Aegyptios obſeruat vige-
. re, & ab iis etiam Solonem eam, qui
tamen hoc aetatis in Aegypto nondum
fuerat, accepiſſe arbitratur.
Plut. ib. Iſta vero agenti res acerbiſſima eue-
F. nit. Dum enim vfurariam iniquita-
tem reprimere cum maxime ſtuderet,
&, orationem rei congruentem medita-
tus, conueniens ei exordium quaere-
ret, amicis, ſibi maxime neceflariis, Co-
noni, Cliniae & Hipponico, eum ſibi
animum haut eſſe prodidit, vt agros
moueret, ſed vt aes alienum induceret.
Hi igitur legem ilico praeuenientes &
Praeuertentes, ingentem a diuitibus pe-
cuniae vim ſunt foenerabati, qua agros
comparauere. Propoſita inde lege,
poſſeſſionibus hi fruebantur, neque
argentum reddebant creditoribus. Id
vero notabilem labem Soloni adſperſit,
qui defraudationem vna cum ceteris
paſſus non fuiſſet, verum ſocius eſſet
defraudatorum. Mox tamen hoc cri-
Laert. I, men dilutum eſt quinque, vel vt Laerti-
45 Vs ait, ſex talentis: Ea enim ſumma foe-
nus exercebat: Quam, vt lex iubebat,
expunxit, vtque idem facerent aliis,
teſte eodem Laertio, perſuaſit. Alii, in
quibus etiamPolytelus Rhodius eſt, XV
Talenta eum expunxiſſe aiunt. Ami-

lon. P S L I & Legislatorem elegere Solonem,
D. nec vero poteſtatem vllis circumſcri-
ptam limitibus ei dedere, verum eius

OVID INNOVAVFERTITV ARCGHON PDVM ESSEFT &. 35

ci vero ipſius vgaoaoaτı¹qꝶ*3eꝛniinde appellati
fuere.

„Neutrius tamen partis gratiam eoklut, b.
iniuit: diuites enim offendebat, quod 37: .

contractus antiquaſſet, pauperes, quod
omnium pares non feciſſet, vt fore
expectauerant, Lycurgi exemplo, for-
tunas. Lycurgus enim, qui vndeci-
mus erat ab Hercule, annosque com-
plures Lacedaemone regnauerat, magna
autoritate, amicis florens & opibus,
quibus adiutus perficere, quae Rei-
publicae profutura putaret, valebat,
vipotius quam perſuadendo, vt ocu-
lum amitteret etiam, rem maximam
ad ſalutem ciuitatis ſuae & concordiam
perfecit, vt nemo, vel diues, vel pauper
eſſet inter ciues. Id vero Solon, qui ex
plebe erat, & medioxumae ſortis, con-
ſequi non poterat. Sed nihil tamen
praetermiſit eorum, quae in ſua eſſent
poſita poteſtate, prudentia ſua ſub-
nixus, & ciuium affectu. Multos e-
nim ſeſe offendiſſe alia expec7tantes,
verſibus ipſe agnouit, quorum iſta ſen-
tentia eſt:
Olim locuti laeta, iam infenſi mihi,
Limis tuentur vt ſibi infenſisſimum.
At ſimili quisquam potentiaſzet,
Eum ne poplum hunc cenſeas via al-
tera
Pacare, quam lac pingue ſi demulſerit?
Vtraque tamen pars non multo poſt
agnouit, quantum communiiſta ſaluti
conducerent, priuatisque finitis diſſi-
diis, communia ſacra obiuit, αιρααι.⅓
Ocas ſacrificio nomine impoſito.

CAP. vYv.
VT IN CLASSES POPVLVM DIVISERIT ET IVDICIA
INSTITVERIT.
Plut. So-LTIs geſtis Reipublicae conditorem poteſtati, magiſtratus, conciones, iu-

dicia, curiam permiſere, vt horum
cuiusque cenſum, numerum & tem-
pus definiret, praeſentia inſtituta pro
E 2z arbitrio

36 CAP. Y.

arbitrio vel abrogarer, vel confirma-
ret.
2ut. 87. Primum igitur leges Draconis ob
E ſeueritatem & poenarum atrocitatem
Meurl. Cunctas reſcidir. Noxas enim perſe-
S8ol. c. quutus eſt ille pene omnes capitali ſup-
XII. p. plicio, vt & otii damnati morte muxta-
44. rentur: ac qui olus ſurripuerant Vel
poma, in hos non ſecus ac in homicidas
& ſacrilegos animaduerteretur. Vnde
adde lepide dictum Demadi: ſanguine Dra-
ree , conem non atramento ſiripfie leges.
Hiſt. 5. Ipſe vero, vt perhibent, Draco roga-
. tus, cur plerisque delictis poenam ſta-
tuiſſet capitalem? reſpondit: ſe paruas
2 ap. A-quidem noxas tale ſupplicium credere
riſt. mereri, maioribus vero puniendis, quod
Rhet. II. zatuat, maius ſe non habere. Hero-
„ ²3 dicus alluſione facta ad nomen ipfſius
polit. Il, non hominis eſſe, aiebat, has leges, verum
10. Draconis, adeo erant ſeuerae. Et Ari-
* Ando-ſzotelesb nihil inis valde ſingulare di-
4r⸗ gnumque memoria ait extitiſſe, illam ſi
Aelian. Praetereas ſoueritatem, grauitatemque
v. H. poenarum tantam, vt nulla expreſſa lege
vVIII, So. vel edicto, ſed tacito Athenienſium con-
Made ſenſu inr fueriz abrogatum, ſuccedente
Sol. v. ** mitiorum Solonis legum vſi. Hae
416. Vero ipſo nomine“ quoque ab illis di-
Menag. ſtinguebantur, véuwο apppellati, cum
ad Laert. εααο dictae fuiſſent Leges Draconis.
a 2. Conditae autem Draconis leges fuere 6
or. c. Olymp. NXXIX, anno ante leges Solo-
Graec. nis iuxta Vlpiani calculum XLVII.
ſab fin.p. Deinde Solon,cum magiſtratus o-
*² mnes, penes locupletes, vt ante, ita
A1. Srr.1. Porro eſſe cuperet, reliqua vero mu-
p.309. B. ia Reipublicae, quorum plebs exors
Suid. erat, facere promiſcua; cenſum ci-

apax. Vium fecit, eosque in quatuor claſſes

dicti ab eo, quod ducentas in vtroque

diſtribuit. à“ Eosque, quorum faculta-? Pollux
tes aridorum ſimul & liquidorum men-vIII.
ſuras quingentas redderent, hos pri- adde
mae claſſis fecit, & Pentacoſimedimnos Meurſ. I.
vocauit, eosque talentum aerario pu-c. cab.
blico inferre iuſſit. Secundae claſſis EIV.
eos, qui equum alere, aut trecentas ef- c. e
ficere poſſent: eos propterea Equites
vocabat, eratque iis pendendumi ſemi-
talentum. Tertiae claſſis ita Leugitae,

i Pollux
ibid.
..— 21 — pollux
genere* menſuras penderent, illi minas I.c.
ſoluebant decem. Reliqui omnes ap-
pellati Thetes; his nullum magiſtratum
permiſit, neque quicquam pendebant: Pollux
hactenus tamen in Reipublicae partes “⸗
veniebant, quod in concione pariter
ac foro admitterentur ad ſuffragia fe-
renda. Quod initio quidem exiguum,
poſtea magnum apparuit: in omnibus
enim, quae apud Magiſtratus ageren-
tur, ad forum conceſſit cuilibet prouo-
cationem. Praeterea, legibus implicatius
ſcriptis atque obſcurius, fori poteſtatem
amplificauit. Qunmn enim decidi per
leges non poſſent lites, euenit, vt nun-
quam non opus haberent iudicibus fo-
renſibus, ceu legum peritis. De hac ipſe
egit aequatione verſibus iſtius ſenſus:
Nam vires populo tribui, quantae ſa-
tis eſent,
Non detractus ei, aut amplifcatus
honos.
Sed negue diuitiis & opum ſplendore
Juperbis
Plus Cesſi quam quod ſum ratus eſſe
Jatis.
Vmaque praeualidis muniui pectora
ſcutis,
Iniuſte & neutros vincere ſiſtinui.

* Vlpian. .
in De- * Bxpreſſi ſenſum, quem ſibi hic Stanleius a
moſth. latino interprete obtrudere paſſus eſt, & quem
Timocr. Meurſius quoque ſequitur in Solone c. XIV. At
P·281C. nulla in es lux. Dicam quod ſentiam: Zeugitae
1 Plut. l.c. dicti, quod bini ſemper coniuncétim iſtam penſio-

p. 87. F.

nem dare deberent, Czρρenim iugum eſt. Eo-
que pertinent Plutarchi verba, dig sroor „v
XTNAMOYOTEPQN, quibus iunctis duobus ſem-
per menſura fuit &c. vbi male interpr. Lat. quο.. .
rum triusque generis ſimul ducentae erant.

Eo

Ep. X C. Eo Senecaalludens, Solon, inquit, A-
L. H.7. 4. thenas aequo iure fundauit. Et Iuſti-
nus: Tunto temperamento inter plebem
ſenatumque egit, vt ab vtrisque parem
Aen. Ga- gratiam traheret. Non ſiuit, Aeneas

aeu? Gazaeus ait, Viro alicui peculiarem dari

. aö. legem, ſed eandem omnibus hominibus
poni.
Plut. p. Concilium quoque Areopagitarum,
88. D, ita pergit Plutarchus, ex annuis conſti-
tuit Archontibus, cuius membrum &
ipſe, qui praeſidebat,* fuit. Cum-
que animaduerteret populum ex re-
miſſione aeris alieni ferocientem, acin-
flatum, alteram inſuper curiam con-
ſcripſit, legitque ex ſingulis quatuor
tribubus centenos viros, qui decretum
facerent ante concionem, vt ne quic-
quam populus, niſi ex ſenatus conſulto,
rogaretur. Supremum Senatum o-
mnium arbitrum, & cuſtodem conſti-
tuit legum, arbitratus minus fluctuatu-
ram ciuitatem, plebemque futuram
tranquilliorem, quaſi in anchoris curiis
duabus ſtantem. Atque ita maior

IN 6CLASM1ςPOPVLVM DIVISERIT, &. 37

ſcriptorum pars Solonem Areopagum
conſtituiſſe aiunt, in quibus & Cicere Cic. L. I.
eſt. Quod eo confirmari videtur, officc. 21
quod nuspiam Areopagitarum Dra-
co meminerit, ſed vbique in rebus ca-
pitalibus Ephetas nominet. Odtaua
tamen Solonis lex tabulae XXiſtaba-
bet verba: Qui ante Splonem Archon-
tem notati infamia fuerunt, integra fa-
me ſunto, iis exceptis, qui in Areopago,
vel qui apud Ephetas &w. ſunt damnati.
*Certumque eſt longe ante Solonis Meurſ.
*tempora Areopagum & ſenatum fu-Areop.
«iſſe, & ad illa vſque tempora lectos in*: 111.
* eum promiſcue omnes, quotquot ce-
teros nobilitate, autoritate & opibus
"antecellerent. Solon autem eum re-
„formauit, ſtatuens, vt illi deinceps
tantum legerentur, qui archontum
*“munere funcli eſſent.“
Pollux autor eſt, Mill ex bblonis in- r. Eilk.
Rituto accuſationes iudicaſſe. Deme-“
trius Phalereus primum eum Demar- ap. Schol.
chos inſtituiſſe ait, qui Naucleri antea ad De.
dicti fuerint. Nub. p.
125. E.

CA P. VI.
LEGES SOLONIS.

REpublca ita conſtituta, curiisque
ordinatis, ad leges condendas ſe
contulit, quod adeo ei egregie ſucceſſit
negotium, vt apud omnes legislatoris
titulo ornatus, cum Cretenſe Minoe &
Lycurgo, Lacedaemonio, allegetur, cu-
ius Legibus, Tacito autore, a Solone
conditae quaeſitiores ſunt & plures.
Annal. Tantopere vero praeſtiterunt priſcis
III, 26. Jegibus eae, quae ab ipſo funt condi-
Manuel. „t., quanti venit aeſtimandum, quod
Palaeol, c . . .A1. —.
poſtremae illae fuerint, & ciuitati

Protr. ad . 5
doctrin, ſemper manſerint. Nam viſae ſunt

Eillis, quibus latae erant, publicis ipſo-
*rum ornamentis, quanquam ea ciui-
* tatum aliarum ornamenta ſuperarent,
*longe ſane illuſtriores: ipſaque arce,
*„quam munitiorem ceteris, quae vbi-
que terrarum eſſent, exiſtimabant,
„inſigniter munitiores: longo deni-
*que interuallo rebus ipſis, quibus ſeſe
efferebant, meliores.“ Neque minor
earum apud exteros erat exiſtimatio:
adeo vt Romani, cum de legibus conue-
niret, de latore tantum diſoreparet, Mi- Liu. L. III
ſerint legatoæ Athenas, S. Poſtumium“ 31.

* Haec quoque minus accurate ex Plutarcho refe-
— . — X y2
runtur, verba eius iſta ſunt, 7/o α α o*αςο
„ — . . . —.
α° Ae&Dꝶ—e⅜I VÜυσÜι, quae reéte mihi Plutarchi interpres

vertiſſe videtur: in quo erat ipſe quoque, quod
Arcbhon fuiſſet.,

E. 3 Album,

38 CA.

Album, A. Manlium, P. Sulpitium Came-
rinum, iuſſerintque inclytas leges Solo-
nis deſeribere, * quas exlibris Solonis
Aurel. *translatas XII tabulis decemuiri ex-
vic. dec poſuere.“ Hinc Ammianus Marcel-
vir.ll. c. linus ait, Solon ſententiis adiutus Ae-
Arnn. guoρq Sacerdotum, latis iuſto modera-
an. l. Mine legibus, Romano quogque iuri maxi-
XXII. c. mum addidit ſirmamentum.
16. Exlegibus vero ipſius ſequentes a-
pud Plutarchum atque alios conſerua-
tas legimus:
pjlus. Sol. TP'ulſato aliquo, vel laeſo, vel violato,

p. 88.0. Puigue ius erat, cui facultas ſupphetebat

& voluntas, autorem iniuriae poſtulare
& reum fucere. * Et recte, vt addit
*Plutarchus, legislator ciues aſſuefecit,
*Vt alter alterius, quaſi vnum ſit corpo-
*cris ſui membrum, ſenſu & dolore tan-
*geretur.
De infamia notatis: Qui ante Ar-
choniem svlonem infamia notati fuere,
integra fama ſunto, exceptisiis, qui in
Areopago, vel gui apud Ephetas, vel in
Prytanaeo a Regibus dammati homicidii,
aut latrocinii, aut affectati regni, ſo-
lum exilio verterunt. Octaua iſta lex
erat tabulae XIII. Erant autem duo
infamiae genera, eo quod minus erat,
officio mouebatur illa notandus, & ab
omni honore vel officio in Republica
gerendo arcebatur. Eo autem quod
maius erat, ipſe cum liberis cuiuis impu-
ne occidendus permittebatur.
Ex ceteris eius legibus ſingularis im-
adde primis & noua illa eſt, quaeæ eum, inſedi-
Meurſ. tione qui fuiſſet neutram partemſequu-
Soion. * tus,infamia notat. Allegat eam exAri-
Noct. ſtotele Gellius ſequentibus verbis: &
Att. L. II. ob iſeordiam, diſſenſionemque, ſeditio at-
c. 12. que diſeordia populi in duas partesſie-
ret, &, ob eum cauſam irritatis animis,
vtrinque arma caperentur pugnaretur-
que, tum qui in eo tempore, in eoque ca-
Juciuilis diſcordiae, non alterutri parti

ib. D.

ib. 89.

—

PI.
ſeſe adiunxerit, ſod ſolitarius, ſepara-
tusque a communi malo ciuitatis ſeceſ-
ſerit, is domo, patria, fortunisque omni-
bus careto: exul extorrisque efto.
Nempe volebat, vt nemo, nullo malo- Plut. l. e.
rum Reipublicae ſenſu affectus, ſuarum
*rerum tantum ſecuritati proſpiceret,
*neue quispiam gloriaretur, quod pa-
*triae non tangatur dolore vel morbo:
ſed vt ilico partibus ſe melioribus &
* iuſtioribus aſſocians, cum iis periculo

ccſe offerat potius, illisque ſuccurrat,
P

*quam operiatur extuto, vnde ſtet vi-
*„Ctoria.“ “„Quum hanc legem Solo- Gell. l. e.
*nis, Gellius inquit, ſingulari ſapientia
“*Praediti, legiſſemus, tenuit nos gra-
*vis quaedam in principio admiratio,
*requirentes, quam ob cauſam dignos
*ceſſe poena exiſtimauerit, qui ſe procul
*a ſeditione & ciuili pugna remouiſ-
*„ſent. Tum, qui penitus atque alte
*„Vſum & ſententiam legis inſpexerat,
*non ad augendam, ſed ad deſinendam
*ſeditionem hanc legem eſſe, dicebat.
Et res prorſum ſe ſic habet. Nam ſi
boni omnes, qui in principio coercen-
*dae ſeditioni impares fuerint, popu-
„Ium partitum & amentem non deter-
„ruerint, & ad alterutram partem di-
vViſi ſeſe adiunxerint, tum eueniet, vt,
*quum ſocii partis ſeorſum vtriusque
*fuerint, eoque partes ab iis, vt maioris
autoritatis viris, temperari ac regi coe-
*„Perint, concordia per eos potiſſimum
reſtitui, conciliarique poſſit: dum &
“ſuos, apud quos ſunt, regunt atque
„mitificant: & aduerſarios ſeruatos
*magis cupiunt, quam perditos.“ Ci- 44 Attic.
cero ea lege allegata, capiteſancitam le- X. Eb.
gem fuiſſe dicit, eo fortaſſe, quod de n-
Jamia generis ſeuerioris eam interpre-
taretur.
Abſurda autem & ridicula, vt ait Plu-l. c. B.
tarchus, videtur illa lex, quae puellae nde.
opulentae, orbae, concedit; ſi ille, ui golon. c.
eam xVI.

Plu

n

Con
gal.
13
u
lon.

olo

Hec
All.

0

ie,

LEGES SöOLONISOS 39

eam ex legehabet, dominus illius factus,
rem cum ipſa habere negueat, vt emari-
plut. 1 c, ti proximis quenquam admittat. At-
qui aiunt nonnulli recte id conſtitutum
fuiſſe in eos, qui inhabiles ad venerem
cum ſint, pecuniae tamen cauſa diuites
illas orbas matrimonio ſibi iungunt, in-
feruntque vim naturaeob legis priuile-
gium.
uum enim cernunt licere orbae,
quem libeat, admittere, vel abſtinebunt
ab iis nuptiis, vel retinebunt eas cum
opprobrio, auaritiage & improbitatis
Poenas dantes. Bene eſt etiam, quod
non quemlibet, ſed quem velit ex viri
neceſſariis, admittat orba, quo proles
Plut. I. c. de familia ſit & de ſtirpe eius. Eodem
C. fſpectat: quod ſponſa cum ſponſo loco vno
conoludatur & maätum ouänitum voret
in Praec. cum eo, innuens iuxta Plutarchum, pri-
. mam oris & vocis gratiam concinnam
3z. D. & ſuauem eſſe debere. Iſtud item:

138. D. ets .
Plut. So-qitod ter menſe cogatur ad minimum in

lon. p. 89 orbae, is, qui eam dAuxit, amplexius ve-

C. nire. Nam etſi non generent liberos,
honos tamen is qualisqualis, a marito
caſtae mulieri habitus, non permittit
eam iurgiis plane abalienari.
Verba ante allegatae legis, qui am
e*lege habet Dominus illius faltus, aliam
L.XII. p. eiusdem legem reſpiciunt, a Diodoro
83. . Siculo memoratam: vi genere proxi-
Meurlt. usorbam iure in matrimonium ſibi po-
Solon. c. ſCeret, & vicigfim ille quoque nuptias ſii
XVI. genere proximiexlegeaſereret. Atque
huic neceſſe erat orbam ducere, quamiuis
Paauperem, aut D ei drachmas in dotem
Hecyra dare. Quo alludit Terentius:
4.l. 8, 2. Lex e vt orbae, gut ſunt genere pro-
ximi, .
Eis nubant, & iMos ducere,-adem haec
lex iubet.

ſuper, agerario inferendas.

Ac de elocatione cum dote quingen-
tarum drachmarum, id eſt, quinque
minarum alibi idem Phorm,
Etſi mihi facta iniuria eſt, verunta-A.II. S.3.
men,
Potius quam lites ſecter, aut qquam te
audiam,
Iiidem, vt cognata ſiſit, quod lex iubet
Dotem dare: abduce hauc, minas
gutinque accipe.
In ceteris autem nuptiis omnibus do-
tem dari permittebat nullam, Sponſam Plut. So-
braeter tres ſtolas, & ſupellectilem par-ae D
li pretit afferre quidquam vetans. Eam . .
vero ſupellectilem ſpecialius determi-
natam fuiſſe ex Polluce colligere eſt.*
Nempe meritorium & venale eſſe con-plut. lI. c.
ijugale foedus nolebat, ſed liberorum
Cauſa, & gratiae atque amicitiae virum
& mulierem conſociari. Eoque Iſido-
rus reſpicit, apud Athenienſes, nquiens, *7
legitimum coniugium liberorum quae-
rendorum cauſaſieri dicebatur.
Commendatam & iſtam Solonis le-Dem. Or.
gem Demoſthenes ait, & Plutarchus: in Lept.
Mortuo nemini maledicat, etiamf quisa Ha4..
liberis eius maledictis inceſſatur. Pium u.
eſt enim putare eos, qui deceſſere, ſan-
ctos: abſtinere ab iis, qui eſſe deſierunt,
iuſtum: odii tollere aeternitatem, hu-
manum.
In viuum contumelias effundere ve-Plut. l. e.
tabat, in ſacris, iudiciis, curiis & Iudis, Meurſ,.
mulcdtam dixit contra facienti, tres Solon, c,
drachmas, offenſo ſoluendas, & duas in-XVII.
Nam irae
nuisggitam moderari illiberale putauit &
effraene; vbique arduum, nonnullis
etiam impoſſibile. Debere autem ad
id, quod praeſtitu poſſibile ſit, legem ac-
commodari, ſi propoſitum ei ſit paucos
Vtiliter, non multos fruſtra caſtigare.

L. III. Ep.

.

* Nempe ille L. I. C. XII. S. XV. ex hac So lonis lege allegat; Sponſas ad nuptia untes, Sartaginem

Jerre eſe inſas.

Multam

40 CAP. VI.

Plut. Sol. Multam approbationem conſecuta
p. 90. A. eſtlex eius teſtamentaria. Etenim an-
Murf. tea non erat ius teſtamentum condere,
: ſed penes defuncti agnatos pecuniam &
domos remanere oportebat. Solon
vero liberum fecit liberis non exiſtenti-
bus, cui viſum eſſet ſua donaré. Amici-
tiamque propinquitati, & gratiam prae-
tulit neceſſitati: effecitque, vt pecunia,
quorum eſſet, in eorum etiam poteſta-
te foret. Nec temere tamen aut ſim-
liciter dare indulſit, ſed conditione
plut. l. c. addita: enon per morbum, pharmacum-
& in Qu. vé, négilé vinculis, aut necesſitate con-
Rom. ſrictus, vel vxoris blanditiis inductus
eſſet. Recte, ſiue improbis modis quis
inducatur, ſiue vim patiatur, nihil in-
tereſſe ratus, ſed dolum vi, & volupta-
tem dolori ae quiparans, vt quae aeque
valeant de ſtatu mentis homines deiice-
Cr. ad re. Cetera eiusdem legis Demoſthe-
ebt. e·nes quoque mentionem iniecit.
4. S Profectiones quoque mulierum, lu-
p 90. B. ctusque & feſta lege adſtrin xit, incondi-
Meurſ. tam licentiam coercente. Proficiſcen-
l. c. ti foras, tres, non amplius, Rolas per-
mittit habere, neque plus cibi vel potus
ſecum efferre, 9uam obolo emtum: ne-
que calathum cubitali maiorem nec
de node, niſi curru vectam, ad lucer-
nam iter facere. Laceratione? plan-
gentium, ploratum excitantia & eiula-
zum in aliorum funeribus ſiſtulit. Pa-
rontare boue interdixit, vel amplius,
quam tres veſtes cum mortuo conde-
e: item ad aliena monimenta niſi in
exequiis accedere“ quorum ſunt et-
jam, inquit Plutarchus, noſtris legibus
L. I. de Vetita pleraque. Affirmatque Cice-
Leg. c. 25 10, Leges XII tabularum de minuen-
cdis ſumtibus, & funerislamentationi-
bus, de Solonis legibus translatas fuiſ-
ſe, qui, vt ſeribat Phalereus, poſtquam
Heri ſumtuoſa funera & lamentabilia
Dcoepiſſent, lege eas ſuſtulit, quam le-

„gem iisdem prope verbis Decemuiri
„«iIn decimam tabulam coniecerunt.
*„Nam de tribus viciniis, & pleraque illa
„Solonis ſunt: de lamentis vero ex-
*„preſſa verbis ſunt: Mulieres genas
non radunto, neue leſſum funeris ergo
habento.
Porro, vrbem cum videret homini- Plut. 1. c.
bus, uotidie in Atticam vndique, pro-elzt.
pter libertatem & ſecuritatem, conflu- Ic.
entibus, compleri; agrum autem fere
infoecundum ac malignum: eos vero,
qui mare exerceant, nihilſolere appor-
tare iis, qui nihil habeant, quod red-
dant; traduxit ad artificia ciues, ac le-
gem tulit: Ne Eliuxs patrem, qui ipſum ritruu.

artem non docuiſſet, alere cogerétur, Vt pracf. ad

Vitruuio“ quoque, Galeno, * Theo-I. vI.
phylacto“ & aliis traditum: curiaeque? Galen.
praecepit Areopagitarum, quonam ſe ort.
quisque tueretur quaeſtu obſeruare, “Theo-
atque in otioſos animaduertere:in quos phyl. Si-
actio cuilibet vt eſſet ſanciuit, terque moc. Ep.
conuictum infamia notauit. Eandem Ei.
legem apud Aegyptios quoque fuiſſe Plut.l.
obſeruatam, Diodorus s autor eſt & He-e Diog
rodotus, Hab Amaſi conditam indeque Laert. j.
a Solone ad Athenienſes deriuatam. 55.
Magis ſeuera lex fuit Pontico Hera- Follux
clidae memorata, quae concubina na- . Ail.c.
tum alendo parenti obſtrictum non &ſſeg Dio-
pronunciabat. Nempe, qui iuſti ma- dor. L. I.
trimonii terminos transgreditur, non p-7. in.
prolis ſed voluptatis implendae deſide- 1 Herod.
rio id ſe facere prodit, adeoque iam ha- r RDl
bet debitam ſibi mercedem; vt non ſit, Plut. l.e.
cur amplius aliquid ab eo expectet,
quem gignit, & cui natales ſui pudorem
incutiunt.
Nihil* importunius illis legibus So- Mut. l
lonis videtur, quas condidit de mulieri-I' Lyſas
bus. Nam adulterum interficere ſiue Or. de

cum vxore, ſiue cum concubina 1 Cui-caed. E-

vis deprehendenti; vel mulctam ab eo ratosh.
exigere permiſit: ac ſi quis ingenuam e. 88.
mulierem

Or in?
march.
.173.

2.
Hutar.

Meurl

Plutll
Meurt

ſias

„7

mulierem rapuerit centum drachma-
rum mulctam conſtituit, ſi quis vero
Orin Ti- lenocinium exerceret, drachmas NX,
march. vel, vt Aeſchines habet, capitale fuppli-
P. 73. A. cium, exceptis iis, quae publice mere-
antur. Praeterea, ne quuspiam vel ſoro-
rem vel filiam illi quabſtut addiceret, *

vetabat, niſe in furtiuis amoribus depre-

henſam. Atqui abſurdum hoc, Plu-
tarchus inquit videri, quod idem fa-

ctum aſpere modo atque atrociter vlci-

ſcatur morte, modo lenius, mulctam ſta-
tuens ei: niſi id temporis pecuniam A-
thenis rariſſimam eſſe ſtatuens, eius dif-
ficultate ingraueſcere has poenas dica-
Imus. †
Mhmiis vincenti centum drachma-
dn br. .rum praemium asfienauit, Olympiaci
XIX. giingentarum, cuius rei Laertius quoq;
Laert. I. ſt teſtis: qui praemia eum Athletarum

Plut. p.

55. 56. Caſtigata moderatione, ait, correxiſſe:

Kn. eos enim Reipublicae detrimento eſſe,
d& Contra patriam magis quam adver-
ſus aduerſarios coronari, Solonem exi-
ſtimaſſe.
: ap. Qui lupim adduxiſſet, ei quinque
Plutar.l.e Arachmas dedit, qui lupam, vnam, vt
Meurſ.lic Demetrius Phalereus refert: quorum
hoc ouis, illud bouis erat pretium. Eſt
autem translatitium apud Athenienſes,
qui agrum habent pecori quam aruo
commodiorem, bellum cum lupis ge-
rere.
Plut.l. Oι. Quia porro nec amnes perennes, ne-
Meur:.lc que lacus, neque fontes, affatim ſuppe-
tunt regioni, ita vt puteos effodere ne-
ceſſe eſſet; legem ſcripſit, vbi putenspu-
blicus eſſet, intra curriculi equeſtris ſpa-
tium, (quod eſt quatuor ſtadiorum)
*eο vt vterentur: vbilongius abeſſet,

LEGES SOLONIS 4

*ibi aquam propriam quaererent. Sed,
*ſi, poſtquam ad X paſſuum altitudi-
*“nem effodiſſent, minime eam inueniſ-
*ſent, tum vt peterent e proximo, &
*quotidie hydriam ſex congiorum bis
implerent.
Modum vero plantationum ſatis ex-
acte ita determinauit: Aliam arborem Plut. l. c.
guamcunque in agro ſuo qui plantaret, Meurl..
am avicina quinquée pedibus vi planta-
ret diſtantem: gqui ficum aut oleam, vt
nouem: quod radices agant hae lon-
gius, neque ſit omnibus vicinia earum
innoxia, ſed & alimentum eripiant, &
halitum exhalent quibusdam infeſtum.
Drobem aut foſſam qui ducere velit, plut. &
ille vt recedat tam longe a fundo alieno, Meurſ. I.
uam profunde fodere vellet- quae a cc.
Caio IC. confirmantur, qui & iſtan -
a Solone ſancita addit: Qui ſepem feæce- 6 XIII.
rit prope alienum fundum, in proprio? D.
Ffundo faciat, ſimurum, pede vno ab al-
terius fundo remoueat, ſe domum, duo-
bus pedibus. S& puteum, orgya.
Qui apum aluearia collocat, digita plut l. c.
collocet ab iis, quae alius prior collocaue- E.
rit, ad CCCpedes.
Ex Frucibus exportantes deuouereld ib
Archontem diris iusſit, aut aerario cen
tum drachmas ipſim oſoluere. Vbi
minime contemnenda eorum ſenten-
tia, qui aiunt olim etiam ficuum pro-
hibitam exportationem fuiſſe, & dela-
torem exportatoris Spycophantam eſſe
appellatum.
Legem ſcripſit, ſi quadrupes noxam plut. ib.
fecerit, in qua canem, qui momorderit,
uatuor cubitorum catena ligari prae-
cipit.

* Vide paulo poſt obſeruata.
**X Ita Stanlei, apud Plutarch. eft α⁰α h. e.
Benderet. Sed illum, quem Stanleius reddit vocis
eius ſigniſicatum ex Lyſia tuetur Meurſius in Solon.
e, 18. Kn.

Hanc Plutarchi coniecturam paulo ante allega-
tus Aeſchinis locus firmat, ex quo patere puto in le-
ge Solonis de lenociniis disiunctim vel capitis vel
XX Drachmarum poenam ſancitam fuiſſe,

F Praebet

4² CAP. VI.

Plut. ib. Praebet ſcrupulum lex de ciuibus
adſcriptitiis, quia recipi in ciuitatem ve-
tat, niſi qui in perpetuum exilium e ſua
patria ſint eiecti, aut cum toto domicilio
artis exercendaegratia Athenas commi-
grauerint. Quod non tam ſummo-
vendorum ſtatuit peregrinorum cauſa,
ſed inuitandorum Athenas, ſpe certa,
iura ciuitatis ſeſe conſecuturos eſſe, fi-
dosque exiſtimans fore horum illos ex
neceſſitate, iſtos ex affectu.
Solonis inſtitutum etiam fuit epula-
ri publice in curia, quod aρHνοo*uσdsν il-
le vocauit. Eundem autem ſaepius in
publico epulari non permiſit: viciſſim
ei, qui inuitatus recuſaret, poenam ſta-
tuit, hunc honoris publici faſtidientem,
illum inordinate appetentem exiſti-
mans.
Atque illae ſunt, quas Plutarchus
habet, Solonis leges, iam aliae ex Dioge-
ne Laertio ſequuntur.
Laert. .. S quis parentibus alimenta non prae-
M 6 . buerit, infamir eſto, vt & 5, qui patrimo-
Sol. .XX nium ſuum abligurierit. Huc Aeſchi-
Aeſch. nes reſpicit: “Quarto loco cum qui-
Or. in Ii-bus agit ? ſi quis patrimonium aut
haereditaria bona per luxum abſum-
ſerit. Nam qui fuam familiam male
„adminiſtrauert, eodem modo Rem-
*publicam etiam adminiſtraturum pu-
*tauit: neque fieri poſſe cenſuit Le-
*gislator, vt idem homo & priuatim eſ-
*ſet improbus, & publice bonus: aut
*decere vt-orator ſuggeſtum adſcen-
*deret, qui habendae orationis prius
*„quam ducendae vitae rationem inſti-
tuiſſet.,
Laert. ib. Aortatorem quoque a ſuggeſtuarce-
Meurlb. bat: quod & Aeſchines confirmat:
Aeſch. „Tertio, inquit, cum quibus agit le-
Qrn “gislator?] ſi quis, inquit, meretricum
I. . quaeſtum fecerit, aut ſcortator fuerit.
*„Nam qui fuum corpus ad ignominiam

Plut. p. 92
A.

*„Vendiderit, eum etiam Reipublicae ſecus fecerit capitale Aſto.

*negotia facile venditurum eſſe exiſti-
mauit.
Eis, qui in praeliis occubuiſſent, prae-Laert. I.
mia auxit, quorum filios e& publico eru- 56.
diendos nutriendosque praecepit. Hinc Pana-
Ariſtides de Athenienſibus:“ Soli au-then-T..
tem omnium hominum tria haec ſan- Meac.
cxiſtis lege: vt, qui pro patria obiiſ- L. c.
ſent, cum ipſi quotannis ad ſepulchra
*Publice laudarentur, tum eorum quo-
que liberi vſque ad pubertatem de pu-
*blico alerentur, poſtea paternam do-
„mum cum integra armatura remit-
*tendi: debiles item ciues publice nu-
*trirentur.„ Addit Plato, eundem Menexe-
honorem parentibus quoque eorum .2 45 I.
habitum fuiſſe: “Reipublicae, inquit,248. 4.
*„Curam noſtis, quae cum leges ferret,
*de eorum, qui in bello cecidiſſent li-
*beris ac parentibus, ſupremo magi-
cſtratui mandauit, vt curaret, ne in bel-
lo defunctorum parentes, ſupra cete-
cros ciues omnes, iniuria illa afficeren-
„tur: liberos vero ipſa vna educat.„
Quo ĩpſo, vti obſeruat Laertius, ani- 1. c.
* /mati vniuerſi, fortiter ac ſtrenue in
bellis pugnabant. Sic Polytelus, ſic
*Cynaegirus, ſic omnes, qui in Mara-
"„thonia expeditione pugnauerunt:
*„quibus addi Harmodius Ariſtogiton
*& Miltiades poſſint.
Vt Curator cum pupillorum matré Laert. I.
non cohabitet, neque ias ſat curator, ad 56.
uem poſft pupillorum obitum ſpectaret Meurſ.
baereditas. Quam Legem ab eo la- lc.

tam firmat Syrlanus, & Marcellinus in Her-

aliique, quiaddunt lege ea cautum fuiſ. 8S.
ſe, ne pupilla tutori aut eius filio nubat.
Ne liceat annulario, eius quem ven- Laert. l.c.
didit annuli ectypum ſeruare.
Qui alteri vnum reliquum oculum
eruerit, ei ambo vt eruantur.
Legem eius de furtis ita Laertius re-Laert. I.
fert: Quae nonpoſuiſti, ne tollas, ſi quis 57.
. Aeſchines Meurſ.
tamen

lexe.
I.l.
g.

LEGES SOLONIS 43

tamen capitale id fuiſſe ait, ſi quis
Gell. L. faſſus ipſe fuerit. Alii poena dupli
XI. c. 18. tantum tales condemnatos fuiſſe a-
Frmoxs junt in quibus & Gellius eſt & Her-
4. mogenes, affirmantes, hocce diſcri-
men lege iſta inter furtum & ſacrile-
gium ſtatutum fuiſſe, vt iſtud mor-
te, illud dupli reſtitutione puniretur.
Orat. in Rem illuſtrat Demoſthenes, legem no-
Timocr. bis accurate repraeſentans verbis iſtis.
P. 476. „Si quis interdiu vltra L. drachmas
C. furatus fuerit, abduci liceat ad vnde-
*„Cimviros. Si quis vero noctu quip-
*„Piam ſurripuerit, eum & occidere &
*inter perſequendum vulnerare, & ad
vndecimuiros, ſi cuilibet, abducere
*fas eſto. Conuicto autem eorum fa-
"Cinorum, propter quae in vincula li-
*Cet abripi, non liceat datis vadibus ſa-
*tisfacere pro furtis, ſed mors poena
ceſto. At ſi quis e Lyceo, aut ex Aca-
*demia, vel Cynoſarge, veſtem, aut la-
*gunculam, aut quidquamaliud mini-
*mi pretii, aut aliquod vaſculum e Gy-
*/mnaſiis aut portubus ſurripuerit, ſu-
“pra decem drachmas, huic mor-
cte poenas eſſe luendas conſtituit. Si
* quis vero priuato iudicio furti conui-
*tus fuerit, ei licere litis aeſtimatae
*duplum ſoluere: penes vero iudices
cceſſe, furem praeter argentum, ad quin-
a vid. *que dierum totidemque noctium vin-
Suid. Cula damnare, vt omnes eum vinctum
Beag eſſe videant.“ Imo eos etiam, qui
Schol ad fimum furto ſuſtuliſſent, Lex Solonis
Ari- Poena afficit.
ſtoph. B. Archontem, b ſi deprehenſus fuerit

quit. p. ebrius, capite plectendum.
32 8. E.

5 Le * . ..
e adde ſequentes ab aliis collectas:

cphilo de Sororem eodemparente natam ducere
Leg.ſpec. periniſit, vteninae nuptiis interdixit.
L. II. p. Cum contraria ratione, vt Philo obſer-
779. E. vat, Lacedaemonjiorum legislator, po-

Meurſ. . . . .. . .
Solon. c. ſterioris generis nuptiis permiſſis, prio-

XVI. fin.

Iſtis a Laertio memoratis Legibus,

ribus interdixerit. Hinc Cornelius
Nepos affirmat, *“Cimonem ſororem 'roem.
*„germanam habuiſſe in matrimonio, mon .
*„nomine Elpinicen, non magis amorre
*quam more ductum, nam Athenien-
*ſibus licet eodem patre natas vxores
*ducere. . .
Scripſit & more antiquorum, ac gra- deichin.
viter, de diſciplina matronarum: Mulie- mürchep.
rem enim, cum qua adulter deprehenſis 196.A,
Juerit, ornari nonſmit, nec in fana publi-
ca intrare, ne ſuo interuentu integras
matronas corrumpat. Quod ſi intra-
verit, aut ſeſe exornauerit, quemuis di-
lacerare eius veſtimenta, & ornatum di-
*ripere iubet, & eam verberare: hacte-
*nus tamen, ne vel occidat vel mutilet:
*eο modo talem mulierem omni digni-
*tate priuans, ac vitam ei morte acer-
*biorem reddens. Id quod Demo-in Neaer.
ſthenes etiam confirmat, addens: '529.B.
quis adulterum deprehenderit, ei, qui
deprehbenderit, porro habere in matri-
monio mulierem ne liceat: quod ſi vero
porro hbabuerit, infamis eſto. D
Defuncdum intus proponunto ſuo ar- Klnen,Or.
bitratu cadauer autem poſtridie quam in Ma-
collocauerint, ante Splis exortum effe-cart. p.
runto. Viri, cum effertur funus, ante - 666. D.
cedunto, mulieres pone ſequuntor. Mu- Meurl. ..
lieri autem nefas eſto in bona defundi
ingredi, itemque ſequi cadauer, cum in
monimenta ducitur, annis ſexaginta mi-
nori, iis exceptis, quaez intra ſobrinas
Junt. Nec in bona daefuncti ingrediatur,
poſtquam elatum cadauer fuerit mulier
vlla, praeter eas, quae ſunt inter ſobri-
nas. Cic. d
De ſepulchris nihil eſt apud Solonem Cie- de
amplius, quam, ne quis ea deleat, neue c. 22,
alienum inferat, poenaque eſt, ſi quis
buſtum aut monumentum, aut columnam
violarit, deiecerit, fregerit. Aelian.
Siin hominis cadauer inſepultum quis Hiſt. A-

incidat, terram eivt iniiciat. nim. II,
F 2 42. Var.
Hiſt. V,

14

44
* De- SNi qua lex recepta mala cui videatur,
moſth. eam vtaccuſet: deinde ea abrogata, vt
in eh. aliam ipſe ſubſtituat.
P343.·4. Libanio autore“ ſanciuit idem, vr i-
mocr. p. beri debita perentibus ofycia praeſtare
466. A. tenerentur. Sextus“ legem de inde-
? De- mnatis eum ſcripfiſſe ait, ber quam vni-
Am. uiqgue ſilium ſuum interſicere permiſit.
e Sexrz. Sed Dionyſius tamen Halicarnaſſaeus
Emp. dicit, vt aædibus eos expellerent, & ex-
Pyrrh. haeredarent etiam, ac nihil vltra eum
Hypot. conceſſiſſe.
cht Fum, qui militiam detreclaret, timi-
Antiq. II. dum, & deſertorem eadem dignum poe-
Cap. na bhabet, ſeptis arcet fori luſtralibis,
XXVIL-p. coronari vetat, & jana publica in-
in Cte- S' quis abductus fuerit? ob male tra-
ſiph. p. Aatos parentes, aut militiam detrecta-
299. B. tam, vel, quod contra legum inter dictum
me⸗ eo fuerit ingreſſus, quo non oportebat,
moſtk vndecimuiri e cnt ense vinciunto,
mocr. p. & in Heliaeam introducunto, accuſet
475. B. dutem 'ex his, quibus id licet, quicun-
gue voluerit. Ac ſi fuerit damnatus,
aeſtimato Heliaeg, quod ſupplicium,
aut quae mulda irrogari ei debeat.

CALP. VII.

CAP. VII.

Quodſimulca indidta fuerit, in vinculis
retineatur, donec ſoluat.
Viris vnguentariam exercere inter- ſchen.
dixit, quod effeminati hoc eſſe putaret. b.62. A.
Oratoribus orandi iſtam legem prae- & LxV.
ſcripſit, vt natu maximus ciuium quisq;, P. 687.A.
Juggeſtu modeſte conſcenſo, ſine tumul- Aeſch.in
tu & perturbatione, evſurerum optima die. ſun
güuaegue Reipublicae ſuadeat: deinde 274. 1.
am quiuis ciuium pro aetate, ſeorſim &-
bper vices de vnaquauis re pronunciet. Liban.
Athenienſem Athenis iudicandum eſſe Deel.
Natuit. XIII. T. .
Lege ſan xit, ne quis magiſtratum ge- b.399,C,.
rat admodum iuuenis, neue ad conſulta- ſerm.
tiones admittatur, qquamuis prudentigſi- CXIV. p.
mus videatur. DS87. lin.
Plebeiis tardas, magiſtratibus popu- enol⸗
lique gubernatoribus veloces conſti- Aogie 1.
tuit poenas: quod exiſtimaret, de illis 504.4.
quouis tempore ſupplicium ſumi poſſe,
hos moram vltionis non permittere.

De diis & cultu eorum nihil ſtatuit: Maxim.
Tyr. Diſſ.

neque ſupplicium in eos, qui parentes x X
necaſſent, reſpondens, cur id neglexiſſet p. 392.
interrogantibus: ſe id neminem factu- Cic. Or.

Tum putd, 7.
Amer. c.

25.

ee DE AXNIBVS ET CVRBIBVS, SENATORVM IVRAMENTO,

lone p.
92. A.
Genl il, Obur his legibus omnibus dedit
e An. in annos C. Tabulis autem inciſae

mon, de ſunt diuerſis.? Priuatae quidem ta-
diff. voc. bulis quadratis à cum capſis* a ſolo vſ-
hom. que ad tectum pertingentibus,“ quae
cofea, Vertebantur in lignis oblongis; rotae
Collect. . „ . †
Dic. Att: ad inſtar, vnde & Aοsας dictae ſunt.
aco. Atque illae primo quidem in arce poſi-
Plut., tae: poſtea vero, vt omnibus copia eo-

1c. rum eſſet, in Prytaneum & forum de-

*Etymol. . .
v Eaeρ duchae, vbi Plutarchi s adhuc tempore

ALIISQVE SOLONIS INSTITVTIS.

paruae eorum reliquiae aſſeruabantur. h Am-
Leges vero, quae publica inſtituta & mon. &
ſacrificia continebant, in triquetris mronn.
lapidibus deſcriptae erant, qui Cyrbes ee
appellabantur, vel a Orbe quodam, qui i Har-
facultates definiuerat, vel aς ö 7 αιαυια bocr. in
KTPQOHNAI T†tα Yednkact, vel dne 1& X i
veoρdοκυ,, vel a Corybantibus, a qui- xveS.
bus inuentas eas eſſe, traditum quibus- 1¹ Schol.
dam.! Hae in porticu regia erant col- ad Ari.

locatae. Scriptae vero ita erant, vt a Koph.
. u. p.-

f pollux
VIII, 10. * Cum capſis, has voces, vnde habeat Stanleius,

g& 1. c. non video: nil tale apud autores in margine allega-

tos, maxime Etymologum, ex quo verba immedia- 604. G.
te antecedentia & ſequentia deſcripſit.

ap. Har-
bubus pocrat,

1. c.

pro Roſc.

m Ariſt.

HDH Plut.
Sel.p.92 Priuatim Theſmothetarum vnusquis-

DE ArVS ET CFERPITBVS SENATOENVM TVXAMENTO, &⁰ 45

bubus aratoribus ſulei duci conſueue-
runt. Vnde legem a ſiniſtra parte in-
KDidym. . . 110 . . .
ap. Har-Cipientem inferiorem Demoſthenes
pPocr. 1. c. dixit. B
&ι Suid. Senatus vero ad annos C. obſerua-
Sssge tionem Solonis legum ſibi curae fore

80v O01. .
9 *⁵6. dQcommuni iureiurando confirmauit,

B

.

que in foro, iuxta praeconis lapidem, ſi
quam legem violailent, auream ſe ſta-
tuam, paris, cum ea, quae ibi eſſet, ma-
gnitudinis, Delphis dedicaturos eſſe
curauere. Iuramenti eius capita ex-
poſita habemus nonnulla apud varios
autores, qualia ſunt: vtne abrogent le-
5 l. c. gés ſuas, apud Plutarchum; * vt nemi-
nem, qui tuuenis ſet, ad iudicium admit-
4 Serm. tant evercendum, 1 ap. Stobaeum: Ea-
CVI. dem ratione vtrumque eſſe audiendum,
r Or.pro apud Demoſthenem: Quae omnia
Coron. arguunt eſſe hoc iuramentum illud,

init. h. quod conceptis verbis allegat idem;
36. 44 „Pronunciabo ſecundum leges &

verſ. Ti-decreta populi Athenienſis, & ſenatus
mecr. p. „quingentorum, tyrannidem vero aut
481. paucorum dominatum mea ſententia
*„“non comprobabo, neque, ſi quis po-
“„pulum Athenienſem corruperit, vel
*Corrumpereintenderit ſtudueritque,
*Concedam. Nouas tabulas haut fieri

*Concedam, vel earum, quae receptae
*ſint diuiſionem, vel agrorum bono-
rumque aequalitatem. * Exules non
"reſtituam neque capitis damnatos.
*Vt ciuitate pellantur conſentiam, qui
"legibus hiſce obſequium detrectaue-
rint, a ſenatu ſancitas, a populo confir-
"matas. Nemini iniuriam fieri permit-
*tam. † Neminem magiſtratum gerere

*ſinam, qui rationes alterius a ſegeſti

"„magiſtratus non reddiderit: Neque
eundem bis eſſe in eodem magiſtratu,
"eodem anno, aut duos vna magiſtra-
*tus gerere permittam, munera non ac-
*Cipiam, non ego ipſe, neque alter mi-
*„hi. Non ſum minor annis triginta.
*Vtramque partem audiam ex aequo.
*„Sententiam feram de ea re, de qua in-
*ſtituta erit actio. Iouem, Neptunum,
*„Cererem vindices teſtor, impre-
*Corque exitium ipſe mihi & familiae
meae, ſi quid horum non obſeruaue-

ro. Hinc autem eſt forte, quod He- G 762
ſychius affirmat, in legibus ſuis Solo-:-
nem per tres Peos iuramentum prae-
ſcripſiſle.
Menſium conſiderans νHνMa. I- Plut.
naeque motum, ſolis ortui & occaſui ke.
non vſque quaque reſpondentis, vt egr. 1
*

quae fubinde ſolem eodem die &

* Corruperit gel corruwpere intenderit ſtudue-
ritque & c. Parum luculenter haec conuerſa Stanle-
. . . „N 27 7
io: in Graecis eſt: 80 cον Tια ααι M ον
Jon, T6ν* AOrnvιαια Aν 5 r Pr Pic,
7. agα Tab, g£ reoανα.a..a Vertendum: Ne-
gue feram, ſiquis popularem Athenienſium ftatum
ezuertat, Bel dicat, aut deeernat aduerſus haec,
* Nouas tabulas ßeri non concedam bonorum-
7u aequalitatem. Hic quoque verſio Stanleiana
minus mihi arridet. In Graecis eſt: 202 T00*
. 7 d ſ⸗ „ X „ R — »
Xg* r—¹0.οα 1Jicov, drαοτιοαισ, ⁰ Pung duada-
τι⁵ον †τ Anvdιρσ &α in . Quae magis
luculenter vertit Petitus de legibus Attic. p. 500.
Neque nouas tabalas ſieti aut agrum domorque
populi Athenienſis diuidi patiar, optime vero in-
terpretatur Vlpianus hoc ſenſu: „Neque de priua-

*torum pecuniis legem feram, vt ne recipiant pri-
cC vati pecuniam foenore locatam. Id enim Tyran⸗
*„nidem affectantes faciunt. Avaαονα vero
*diuiſtio eſt, talis enim inſtitui ſolet in Republicis
ſeditione afflictis. Pauperiores enim haut raro,
facta ſecefſione, aduerſus opulentiores inſur-
*gunt, dicentes, aequum haut eſſe, plurimum il-
*los agrorum poſſidere, ſe vero minus: aequum

(tvero eſſe, vt & ſibi ex aequo agri & domus (lego

290 oinlas pro aαι olxlos cum Petito ex Demo-
„ſthene) diuidantur.
† Vt ciuitate pellantur iniuriam fieri per-
mittam) Iſta quoque rectius vertas cum Petito:
Neque eos, qui brbem incolunt, en pellam, aduer-
Iſus leges receptas, & populi Athenienſis ſeita ſe-
natusque conſulta, nequz gquenquam alium id ag-
gredi ſinam. „

=F 3 aſſlequatur,

aſſequatur, &praetergrediatur, hunc
ipſum diem α νασ vοο vltimam ac no-
uam appellauit: partem eius, quae con-
iunctionem lunae cum ſole antecedit,
deſinenti, reſiduam inchoanti attribu-
Laert. L, endam arbitratus. Atque ita docuit
Plas1 Athenienſes dies ſecundum lunae cur-
ſum agere. Primusque fuit, qui Ho-
merum intellexit canentem-
His cum deſierit menſis, cum coeperit
ille.
Inſequentem vero diem vunviav, noui-
lunium, appellauit. A viceſimo qui
ſequuntur, non addendo ſed detrahen-
do, provt lumen lunae ſe haberet, vſque
ad triceſumam diem numerauit; quam

. CAP. VIII.
DE SOLONIS CVM ANACHARSIDE CONVERSATIONE,

in rem Ariſtophanes poterit con-Nab. A.
ferri. IV. Sc. I.
Homeri verſus vt alternis occineren- Laert. I,
tur, ſtatuit, ita, vt vbi deſüſſet primus, 57.
inde alter initium faceret, magisque ea
ratione, Dieuchida autore, Homerum
Solon illuſtrauit, quam Piſiſtratus, qui
primus Rhapſodias collegit. Verfus
autem iſti potisſimum erant:
Qui vero Athenas habitabant - - -
Brimus Solon mulieres emtas“ pro- Athe-
ſtituit in ganeis, & ex eo quaeſtuenerie xiil p.
vulgaris templum exſtruxit. 596. D.
Brimus etiam milites ad tibiam ac ly- Sext.
ram incedere, ita vt numeroſum in ar- Empir.
mis motum facerent, docuit. VI.

adu. Ma-
them. p.
128. B.

EIVSDEM IN AEGYPTVM, CYPRVM, MILETVM,
DELPHOS, CORINTHVM, CRETAM
ITINERA.

Laert. I, Vadrageſima ſeptima Olympiade,
101. Soſicrate autore, Athenas conceſ-
Tluc⸗ So. ſit Anacharſis, Eucrate Archonte. Do-
P.S0. E. mum ille ſtatim adibat Solonis, foribus-
ue pulſatis, aduenam ſe eſſe dixit, qui
ad contrahendam cum eo amicitiam &
ius hoſpitii accesſiſſet. Reſpondente
Solone: Domi amicitias praeſtat conci-
liare: Quin tu igitur (ſubieciſſe Ana-
charſin) qui domi er, iungis nobiseum
amicitiam & boſpitium? Eamque illius
ſagacitatem miratus Solon, hominem
excepit benigne, atque aliquamdiu
apud ſe detinuit, quum remp. gereret,
& leges conſcriberet. Qua re intelle-
cta, riſiſſe dicitur Anacharſis molitio-
nem Solonis, qui ciuium ſe iniurias &
²* hoe cupiditatesputaretrefraenaturumſiri-
int. c. X. ptura, quae nihil atelis araneorum dif-

ipn Erlo⸗ Ferret, guaée imbecilles tenuesque, quos
itur ex comprehendiſſent, detincant, opibus

vero valentes transmittant. Quibus
Solonem reſpondiſſe aiunt, ſtare homi-
nes pactis conuentis, quae neutri parti
violare expediat. Nempe ita ſe tem-
perare leges, ciuibus omnibus vt futu-
rum perſpicuum eſſet, magis expedire
iis, ſi obſeruent eas, quam ſi transgre-
diantur. Verum Anacharſidis magis
ſuſpicioni, quam expectationi Solonis .
euentus reſpondit.
Perlatis legibus adibant indies aliqui Plur. p.
Solonem, qui vel laudarent eas, vel re- 92. D.
rehenderent, vel monerent, vt tabulis
intexeret vel demeret, quod cuique in
mentem veniret: plurimi vero vt quae-
rerent & percuncétarentur, & quemad-
modum accipiendum quidque eſſet, &
quam haberet ſententiam explicatum
vt det, peterent. Perſpiciens igitur ſe,
id ſi facere nollet, inſolentem viſurum, ſi
faceret inuidioſas cenſurasincurſurum.

Laertio.

* i. e. meretrices, vide notata ſ. de voce ιια.

declinare

„l.

det

the-
geus
lll. 9.
96. D.
Xt.

n, Ma-

lem. ⸗

26.B,

u
.D.

py SoroV C“νωANACIIARSTDE CONVTRATIONE&.

declinare iſtas ſtatuit difficultates, pa-
riter ac ciuium ſiue importunitatem,
ſiue carpendi libidinem, vt enim ipſe
ait:
Diſfcile inmagnis canere eſt -- -
Itinerique adeo quaeſito praetextu, ex
eo, quod nauis ipſi eſſet, veniaque ab
Athenienſibus impetrata, vt abeſſe ſibi
decennio liceret, nauim conſcendit, in-
terea fore ſperans, vt ſuis aſſuefierent

ib. legibus.
Primum in Aegyptum eſt delatus,
ibique commoratus, vt ĩpſe ait,
Faucibus in Nili, qua littora curua
Canopi
cum Pſenophe Heliop olita, inter ſacer-
dotes literatisſimo, philofophabatur.
Ab hiſce ſacerdotibus edoctus eſt, vt au-
Plato tor eſt Plato, Atlantidis fabulam, quam
rr as. poſtea verſibus coepit explicare. Eos
3. de antiquitatibus percontanti reſpon-
dere ſolebat Sacerdotum antiquisſimus:
O lon Solon, ſemper pueri Graeci, ſe-
Plut. I. c, vexX Graecorum eſt nullus.

Inde in Cyprum nauigauit, vbiin
ſumma gratia apud Philocyprum fuit,
illius infulae Regum vnum, qui oppi-
dum habebat exiguum, a Demophoon-
te, Theſei filio, ad Clarium ffumen con-
ditum, loco munito, aſpero tamen & ſte-
rili. Ei Solon, quum efſet laetus cam-
pus ſubiectus, illuc fuaſit, vt vrbem
transferret, amoenioremque & amplio-
rem excitaret. Quod cum faceret ille,
Solon, iĩpſe praeſto qui eſſet, curauit, vt,
cum ad vitam, tum ad ſecuritatem tuen-

dam commodiſſime conſtſtueretur.

Vnde frequentes incolae ad Philocy-
prum confluxere, aemulatique eum
ſunt ceteri Reges. Eius itaque rei So-
loni honorem habuit, nomine vrbi,
quae dicta antea Aepea fuerat, indito
Sbli. Conditae eius ipſe meminit, ita
enim in Elegiis, Philocyprum affatus:

47
Tu iam rite Splis longaeuo tem-
bore regnans
Incolito hanc vrbem, tuque genus-
que tuum.

Cum pace interea violae redimita

Corollis
Cypro dimittat me COytherea ſua.
Gratesque atque decus, fuerim quod
conditor vrbis,
Soluatea, & noſtrum dextra ſocun-
dot iter.
Ad Thaletem quoque Mileti inuiſe-
bat, qui quam lepide eum deceperit a
Plutarcho etiam traditum, ex Tzetze
tamen audire iuuat.
Thaletis quoque in Patriam olon
venit, Miletum
At Thales hic inſtruxerat quendam

Mileliorum,
Vr ſeſe Athenis nupere veniſſe ſimula-
ret,
Quem Solon mox interrogat, noui
quid accidiſſet?
Reſpondit ille mortuum abſente patre
natum,

Cui iuſta tota ciuitas moeſta perſol-

viſſet.
Porro Solonis anne ſit? oolone ſciſci-
tante,
Cum diceret Mileſius, eſſe Splone na-
tum.
Plorare inſtituit Solon comasque la-
cerare.
At Thales, ridens ſuauiter, amplexus
eſt amice, L
Meum inquit, hoc inuentum eſt, solon,
plorare noli.
Hoc eſt ſerendis liberis cur non vaca-
ré vellem,
Quod te, virorum maximum, ita tur-
bare cerno.
Neſcio, an ad iſtam pertineat frau-

dem, an ad iacturam filii reapſe factam,

quod Dioſcorides refert, & Stobaeus,
ei filii morti illacrymato, dixiſſe
nonneminem:

Plut. Sol.
p. 81. B.
Tzetz.
Chil. V.
c. 5.

ap. Laert,
1, 63.
Stob.
ſexm. 121.

48 CAP.
nonneminem: At nihil proficis. Eum
vero reſpondiſſe: At propter hoc ipſum
Ilacrymor, quia nihil proficio.
Laert. I, Reliquos Sapientes Delphis conue-
40 nit, & ſequenti anno Corinthi, quo
Plut. Sol. à Periandro fuerant inuitati, quod,
P. 80. C. prout ex Plutarcho colligere eſt, fa-
b. um eſt. diu antequam tyrannidem
p. 146. inuolaret Piſiſtratus. Neque ei aduer-

ſeq. ſus Dio Chryſoſtomus mihi videtur,
Dio Or. .
XXXVII

quamuis eſſe viſus ſit Viro docto, ver. Io. Meur-
ba enim Dionis nihil aliud ſibi volunt ſio
quam hoc: quod Periandri tyrannidem Solon. c.
haut fugerit oolon, qui Piſeſtratum ta-
men tyrannum fugiendum ſibi eſſe Puta-
verit.

In Cretam' quoque eum profectum ad Phere-
eſſe, Epimenidis forte ſtudio, ex Tha- cyd. ap.

. 1. . . Diog. La-
letis quadam colligere licet epiſtola. cre. l, 43.

GAP. IX.

?.45‚ͤ O DATVM SOLONI SAPIENTIS NOMEN: EIVSQVE
SENTENTIAE AD MORVM DOCTRINAM

Laert. I, A Rchonte apud Athenienſes Dama-
22. ſia altero, anno Olympiadis XLIX,
ſapientum nomen ſeptem illis tribu-
Themiſt. tum fuit. Ex eorum numero Solon
Or r fuit, cui titulum illum, tanquam ho-
piur, norificam & plenam dignitatis appella-
Vit. Sol. tionem, datum eſſe Themiſtius ait.
p. 80. B. Phutarchus ſeptem illos, Thalete exce-
pto, omnes ĩta appellatos dĩcit a rerum
ciuilium prudentia. Et rurſum: Ex
Philoſophia Ethica praecipue & Politica,
hicui plerique ſapientum, eſt ſeltatur. I-
in The- demque de Mneſiphilo loquens inquit:
miſtocl. Fuit hic non orator, neque ex ſoctaphi-
P.112. D. oſophorum, quos Phyſicos nominant, ve-
rum eam quam ſapientiam vocabant,
quae ſcientia erat reipublicaegerendaY,
&iprudentia negotioſa, amplexus &ſt &
somn. tenuit, velut ſectam ex ſucceone Solo-
Scip. II, ni. Vnde Macrobius in iis philoſo-
17. phis, qui phileſophiam hauſerunt ampli-
vs, & frmamentum reip. quaeſiuerunt,
cenſuit.
Huc referenda moralis eius doctrina,
ua quidem, a Socrate licet in ſcientiae
Prrmum redacta ſit primum, eiusque
adeo inuentae illi laus fuerit adſcripta,
ita excelluere ſeptem ſapientes, vt ſint
qui affirment, eo vnice ſapientum titu-

ibid, pau-

lo ante

PERTINENTES.

lum iis datum fuiſſe, quod vitae pro-
bitate alios anteirent, viuendique re-
gulas ſententiis concinnis complecke-
rentur. Eorum tria genera habebant,
Apophthegmata, praecepta, & dbuρa.
Apohthegmata Solonis apud Laer- 1, 5⁸.
tium ſequentia occurrunt: rmoima- hoc ſu-
go eſt operis. Rex eſt, qui viribus eſt Vur d
ortisſimus Leges aranearumtelishimil-ribuitur
limaz. Illis quippe ſi quid leue ‿ imbe- Anachar
6illum inciderit, inuotui abeis atquée con- ſidi ex
tegi: & quid maius atque graulus, per- Plutar.
rumpi ac perire. Qui apud tyramo-s enemit.
auktoritate valent, ?5 os calculis, qui- mOron-
bus in componendis rationibus vtimur, ti Artax-

ſimiles eſſe. Vt enim oorum quiuis in- erxis ge-

terdum maiorem numerum, interdum nero tri⸗

. S . . buit Plut.
minorem ſignifecat, ita & trannos ho- Apophe.

rum quemque, prout libitum fuerit, ali- . 128.
quando iluſtrem & inelytum, aliquanun-
do obſcurum habere & ignobilem. In-
terrogatus, quo pacto homines vt mi-
nime violent iura humana queant ad-
duci? & ſic dol-ant & affciantur, re-
ſpondit, qui iniuriis non laceſſuntur, vt
qui laceſſimtur. Satietatem ex diuitiis
naſci aiebat, & ex ſatietate Proteruiam.
Plutarchus ſequentia exhibet: Opti- Vit. Soh,
mam eſe ciuitatem, in qua ilacſi pariter ?. 88.
gelaeſ. *.

Conx.
dept daß
5.14
c citat e
Plutarcl
Conv.
Sdap. dta
leius,
pud
non in
venioii
venio⸗
Stobꝛel
derm.
XII.
4 ibic
15⁵2.
e ibic
15. C.
fArit.
thica H
5 Cic. 20
Bmnt. Ey
W.
idem
paulo

poſt cit⸗

tur ex
Stobꝛe

Val.
Max,
VII, 2.

Acl.8.

1
41
hoc mi.
hi didn
icem i
detur cun

Sept. Sap.
Conv.

non in- popularem Reip. ſRtatum vertat. à Ea ipfi

poſt cita-

VII, 2.

Conv. g⸗ laefi inſectentur & vindicent ma-

p. 154.D eéfecia. Interrogatus, qua ratione opti-
citat ex me reſpublica conſtitui poſſit, reſpondit:
Plutarch. S ciues magiſtratibits, magiſtratus le-

San Stan-2 us pareant. Hac ratione maxime
ap. Stan- . .
eins a. Lloriam conſecuturunnaiebat, ſaue Regem

pud qus ue rannum, ſi vnius dominatum in

–+

venio: in- optima vi.
venio ap.

debatur domus vbi res ſir non
Stobaen Riuſte baria, & in qua ſiue conſeruanda
serm. Aißdentige, ſiue impendenda poeniten-
XLI. liae non ſit Iocus.*

ibid. p. Beatos eſſe aiebat eos : Qui externis
1. rebus mediocriter ſint inſtrulcti, & ho-
155. C. neſtitſime egerunt, vixeruntque tempe-
fAriſt. E-ranter:Quam definitionem & Ariſto-
thica X, teles probat. Rempublicam duoalurre-
Bea ad hus contineri dixit, braemio & poena. S
rut. Ep.
XV.
idem moerentem videret, in arcem deduxit,
paulo chortatusque eſt, vt per omnes ſubie-
tur ex ctorum aedificiorum partes oculos
Stobaeo Circumferret: quod vt factum animad-
B "vertit, cogita nunc tecum, inquit,
quam multi moerores ſub his tectis &
*olim fuerint, hodieque verſentur,
*inſequentibusque ſeculis ſint habi-
cc taturi, mortaliumque incommoda,
quippe quae propria illis ſint, fle-
EEre deſine. Idem aiebat, ſi in vnum
locum cuncti mala ſua contuliſſent,

*futurum; vt propria deportare do-

mum, quam excommuni miſeriarum
aceruo, portionem fuam ferre, mal-
lent.
*Inter pocula tacitus a Periandro
"interrogatus, an propter verborum
*inopiam, an ob ſtultitiam taceret? re-

Val.
Max.

*

.„ . . „ . . . .„
kStob. 8. Ilam ciuitatem optime habitari, dixit,

4r. in qua viros bonos honoribus, contra

hoc mi. Sutem poeni i malos, ſit vſit roo-
hi dictum tem poenis aßci malos, ſit vſu rece

k
detur cum allegato paulo ante ex Cicerone,

„Cum ex amicis quendam grauiter

*ſpondit: Atqiti ſtultus nemointer 0-

DATFPASOLONI SAPIHFNTIS NO MEFN. PrC

Idem aiebat, homini nihil metuen- Io. Saris.
dum, nifi no ſenis ius Philoſophiam e* P'olicrat.
cedat. T. All.
1. . 14.
Demoſthenes orationem eius ad iu- Or. in Ti-
dices allegat, habitam dum accuſaret mocr. p.
Pernicioſae legis ſuaſorem, cuius ille 332. .
eſt ſenſus: *Receptum &ſt vniuerſim g-
*Pua ciuitates, quimonetam aduleora-
verit, morte vi mulcägretur. Deinde
interrogatis iudicibus, num ea illis lex
iuſta videretur & laudabilis: illisque
videri fibi reſpondentibus, ſubiecit:
Putare ſeſe, argenti monetazn briuato-
Dum contracdtuum cauſa repertam inter
Ciues eſſe: leges autem mongtazm zſſe Rei-
publicag-. Indices Titur oportere mul-
o magis, ſ quts eam, guae iuitatis
moneta ſit, orrumpat, odiße, ac punire,
gaam ſi quis eam, quae ſit hominnm pri-
vatorum. Atque vt intelligerent, haut
dubie maius eſſe delictum, corrumpe-
re leges, quam adulterare monetam,
addidiſſe: Maltas ciuitater, quae haut
dicimulanter argento, guod ſit aere &
plumbo temperatum tantur, tamen in-
columes eſſe, nec vllumeg evre detrimen-
um Oabere at,i gqui perinde, logibus a-
dulterinis vſi, re‿αμς orrumpi ſiue-

rint, eorum nullos vngaat noninterne-

cione periiſſe.
Fertur & Mimnermum, cum ſcri aer. 1,
pfiſſet: .
Oviinam morbo immunem iſtigue

G dolore
uſtro biſſeno me mog fata Ferant
increpaſſe ita dicendo:
Me ſiaudire velie, Wis unduce lituram,
Tantusſirque licet, vi monogre lenas.
Corrige quaeſo igitur véyſuüm, ſionem-
pe canendum.
Luſtris bis ſeptem me meg Jata
Ferant.
Quantum ad moralia eius Praece-ap. Stob.
pta, ea a Demetrio Phalereo ita Teprae Serm. 3
. Kntactur „ nonnullis eorum apud

Laertium

ap. Clem.

autem, damnato inimicus ſies.

5
Laertium etiam obuiis Diogenem

Ne iudex ſodeas: ſen
Volu-
ptatem fuge, parit enim triſtitiam. er-
va morum probitatem, vel iureiurando
digniorem. Sermonem quidem ſitientio
obſegna: ſlentium tempore opportung.
Ne mentire, ſed verum dicas. Seria me-
ditare. Parentibus iuſtiora ne dixeris,
Amicos non cito comparabis: quos vero
comparaueris non ſtatim reiicies. Cum
regt didiceris regere ſcies. Quam ali-
is poenam praeſeripſeris, tü quoque ſü-
Rineto. Ciuibus non ſuauisſima ſed o-
piima conſulas. Ne ſis arrogans. Cum
malis ne conuerſeris. Deos conſule. A-
micos cole. Parentes reuerere, men-
tem tibi ducem praezfice. Quod videris
ne dixeris. Kiens taceto. In tuos man-
ſuetus eſto. lnota ex notis coniice.
Symbolum eius iuxta Didymum &

Ne guid nimis.

Al. Str. Laertium, ne quid nimis, iuxta Auſo-
l, B,300 nium, neſce teipſum, a quo & iſta ei
Laerr. I, tribuuntur:
. 2

63.
Auſon.
Dict. VII

p. 94. E.

ibid.

Dico tunc beatam vitam, cum peracta

fata ſunt: J
Par pari ugator coniux- gquicquid
impar, disſidet.

Non erunt honores vnquam fortuiti

miuneris.
Clam coarguas propinguum, quan
palam laudaueris.
Pulchrius multo parari, quam creari
robilem.
Certa ſi decreta ſors eſt, quid cauere
proderit?

Siue ſint incerta cuncta, quid timere

conuenit?

Atdoaααοοο eius iſta ſeruata habemus
a Laertio

Tu ſi ſapis, fac ſingulos probe obſerues,
Ne forie quisquam tegat, quod habet
umtiis
Telum, & interim vultu loquatur
blando,
Ac lingua duplexexatra ſonet mente.

CA P. X.
VT PISISTRATO ADVERSATVS FVERIT, ET
THESPIN REPREHENDERIT.

Plut, Sol. Pfr abſentiam Solonis prior ſeditio

in ciuitate recruduit. Dux erat
ruſticarum tribuum Lycurgus, mari-
timarum Megacles, Piſiſtratus eorum,
qui arci vicina loca tenerent, qui in-
Primis erant locupletibus infeſti.
Vigebant quidem adhuc in ciuitate
leges Solonis, ſed ad res nouas ſpecta-
bat populus, aliumque Reip. ſtatum.
non quod aequum id eſſe putarent, ſed
aliena quoque ſe aſſecuturos in muta-
tione, & aduerſam partem oppreſſu-
ros, ſperantes. Hoc rerum ſtatu A-
thenas rediit Solon, vbi in magna qui-
dem apud omnes reuerentia erat & ho-
nore, verum dicere agereque in pu-

blico non poterat, corpore & animo
ob ingrauescentem ſenectam infirmi-
or. Priuatim tamen capita factionum,
ſeorſum quemuis appellans, recon-
ciliare parabat, praecipue auſcultan-
te ei Piſiſtrato, cum quo antiqua ei
intercedebat neceſſitudo, tum ex co-
gnationis iure, tum ex virtutibus Pi-
ſiſtrati, quo, vt Solon aiebat, praeſtan-
tior erat nemo, ſi ab ambitionis morbo
liberari valeret.
Circa haec tempora, Plutarcho ſi
fides, (incidebant autem ea in Olym-
piad. L) Theſpis tragoediam coepit,
uod X Olympiadibus ſerius factum es-
TSuidas an,clusa Meurſio obſeruatus

1, 61.
laert.
59.
Fubl
tuen
in ten
Stankei
puto
latel
diſini
lates
45.Laen
1. c. B.
Meurs.
Sol. c.

eſt xxvII.

1 61.

6,B.

leun.
ol, t.

VI,

VT PISISTRATO ADVERSATVS FVERIL, ETC. K

eſt error. Vehementer autem rei no-
vitas populum delectabat, necdum e-
nim ad certaminis contentionem eua-
ſerat res. Solon igitur, quod ingenio
ad audiendum & diſcendum maxime
ferretur, magisque in ſenecgtute otio,
lIudoque & conuiuiis acmuſicae indul-
geret, Theſpin agentem, vt mos erat
veterum, ſpectauit. Ludis finitis

eum conuenit, quaeſiuitque ecquid

ipſum puderet, in tanta corona tanta
proferre mendacia? QCui Theſpis re-
pondit, non eſſe indignum per ludum
ca vel dicere, vel facere. Solon vero
terra grauiter baculo percuſſa: at bre-
vi, inquit, qui nunc per luſum haec
probamus & amplectimur, ſerio in con-
1 tractibus & negotiis noſtris is vtemur.
'Verbo Theſpin tragoedias & agere
& docere prohibuit, inutilem eam
falſioquentiam vocans. Eoque re-
* Subſti- ferebat * Piſiſtratri fraudem, qui
tuendum paulo poſt, vbi ipſum ſeſe conſau-
Btanlei ciauiſſet, ita rhech in forum dela-
pute re- tus eſt, populumque, tanquam in-
lated pro ſidiis inimicorum Reipublicae cauſa
diſimu- eſſet circumuentus, furore incendit.
ated. Ad quem propius accedens Solon,
Hippocratida, dixit, parum recte agis
Homericum VIyſſem, dum eadem de-
ſignas ad fallendos ciues, quibus ho-
ſtes ille, flagris a ſemetipſo mulctatus,
decepit. Inde ad concionem venit
opulus, ad protegendum Piſiſtratum.
Rungae ferret Ariſton, vt L ſtipato-
res ei aſſignarentur, ad illud diſſuaden-
dum Solon ſurrexit, verbis vſus, quo-
rum ſummam verſibus deinde eſt com-
ap. Laert. plexus.
1, 52. &r veſtro meritas pendetis crimine
poenas,
Non culpa in iuſtos reiicienda
oos. SSð
Hos nam ipfi immunes veſtra foniſtis
in vrbe,

Laert.

59

Qui miſeris vobis ſubdita colla pre-
munt.
Quiuis enim veſtrum vulpis veſtigiæ
calcat,
Verum mens ſtolida eſt omnibus, at-
que leuts.
Suſpicitis nam linguam hominis verſu-
taque verba,
Quod tentet, nemo cernere curat
opus.

Simili modo, quid animo agitet Pi-
ſiſtratus, elegiacis verſibus eis indica-
vit, quorum iſta ſententia eſt:

Vis niuis & nebuloſo agitatur in ae-
there grando, . eund.
Horrendum excutiunt fulgura cla- B5²s ul.
ra ſonim. 6. B.
„. 4 „ b. 96. B.
Et cecidere viris perſaepe potentibus & 95. E.
vrbes,
Detruſa inque ferum plebs ſtolida

imperium eſt.

At quum inopes cerneret ſtudioſos t c.
Piſiſtrati, & tumultum cientes, locu-p. 95. B.
pletes vero, prae metu, fuga ſibi conſu-—
lentes, receſſit, dicens, his ſe fortio-
rem, illis prudentiorem eſſe. Pruden-
tiorem iis, qui, quid ageretur, non in-
telligerent, fortiorem aliis, qui, quum
intelligerent id quod agebatur, obſiſte-
re tamen tyrannidi dubitarent. Se-
natus vero quod ſtuderet Piſiſtrato, aert. l.
eum inſanire aiebat. At ille: .

Exiguum, qualis mea ſit dementia,
ciues, S
Oſtendet tempus, quod mea dicta
probet.

Poſtquam Piſiſtrati rogationem de Plut. I. c.
ſtipatoribus plebs ſciuit, non anxie
de numero eorum diſceptauit, verum
quotcunque aleret cogeretque, conni.
vere non deſtitit, dum ille occupauit
arcem. Quam ob rem cum in ciui-
tate tumultus excitaretur, confeſtim
G 2 Megacles

Laert.

49.

Laert.

5.

Laert.

2
Megacles cum Alemaeonidis ceteris
profugit. Solon vero, etſi prouectaae-
„tate iam eſſet, neque vllum haberet,
quo niti poſſet; in forum tamen, haſta
armatus & ſcuto, proceſſit, habuit-
que ad ciues orationem, qua partim
ſtultitiam eorum & ignauiam eſt inſe-
ctatus, partim accendit & incitauit e-
os, libertatem ne proderent. Quo tem-
pore celebri hoc vſus eſt dicto: Fuiſſe
is ante opbrimere inprima origineſäa
prannidem facilius, ſed glorioſeus fore,
Rnunc adultam tamen etiam exſcinde-
rent. Vbi vero nemo audire eum ſu-
ſtineret, domum diſceffit, ſumtisque
armis, atque pro foribus in vico, vel

1. Vt Laertius habet, ante praetorium,
* * .

DE ITINERE EIVS
AThenis profectus a variis perbe-
nigne inuitabatur, Miletum Tha-
les, Bias Prienen, in Cretam Epimeni-
des, Cleobulus Lindum, quod variae
eorum ad Solonem perfſcriptae litterae
docent. Ipſe quoque Piſiſtratus, vt
domum reuerteretur, ſequente eum
l, orabat Epiſtola:
PISISTRATVS SOLONI.
*Neque Solus Graecorum tyranni-
* dem arripui, neque mihi rem alie-
"nam vſurpaui. Quippe genus a Co-
*dro duco. Id enim mihi meo jure
vendico, quod Athenienſes, olim
"cum iureiurando firmaſſent, Codro
*cilliusque poſteris ſe conceſſuros,
*poſtmodum abſtulerant. Ceterum
"neque in Deos, neque in homines
"ofſendo. Eeges, quas ipſe Athenien-
*ibus dediſti, ſeruari, atque ſecun-
"dum eas viuere iubeo. Et quidem
* melius ſeruantur, quam poſſent, ſi
*“populi imperio res adminiſtraretur.

*Permitto nemini iniuriam facere.

CA P.
IN LYDIAM ET CILICIAM.

O A P. AI.

poſitis, g quidem, dixit, quantumpo-
zui patriat legibusque ſüuccurri, vel vt
Laertio relatum: Opatria nhbi equi-
dem verboe* pere auxiliatus ſüm. Ad-
dit Plutarchus priuatam eum ab illo
tempore vitam egiſſe, ſtudiis addi-
ctum. Multis autem mortem ei im-
pendere atyranno docentibus, rogan-
tibusque, qua re confideret tantopere-
Jſenedtute reſpondit. Veroſimilius ta-
men eſt, quod Laertius refert, eum
ſtatim poſitis armis patria exceſſiſſe. Et
Gellius ait, quod, Seruio Tullio apud
Romanos regnante, Piſſtratus Athe-
nis rannus fuerit, Soione ante in exi-
lium voluntarium profecto.

XI.

*„Tyrannusque ego, praeter dignitatem
*&honorem, nihila plebe differo, ſolis
eis ſtipendiis contentus, quaeis quo-
*que, qui ante me regnarunt, debeban-
*tur. Athenienſium ſinguli decimas
cfrugum ſuarum conferunt, non in v-
ſus noſtros conſumendas, verum ſa-
*Ccrificiis publicis, commodisque com-
*„munibus, &, ſiquando bellum contra
nos ingruerit, in ſumtus deputandas.
4Tibi equidem nihil ſuccenſeo, quod
mentem meam confiliumque derte-
„Xeris, quippe qui id reipublicae ſtu-
dio potius, quam mei odio, feceris .
quodque praeterea ignorares, cuius-
modi ego rex futurus eſſem. Id enim
ſi ſciuſſes, aequo animo & conatus me-
s forte toleraſles, & te fugae haud-
quaquam commiſifſes. Redi igitur
*domum bona fide, mihi & iniurato
*Credens, nihil effe periculi a Pifiſtra-
*to Soloni. Noſti enim, neminem, et-

“ijam ex inimicorum numero, mali
quippiam a me perpefſſum.

Tibi
autem

Plut. Sol.
P. 96.

Laert.

Laen,
6,

Herod,
Ll

Ant gol

dhb,

Gell.
WVII A1

DE IIINERE EIVS IN LVDIAM FEI OIIOIAl, 33

* autem ſi inter amicos noſtros nume-

Croeſi a miniſtris ad theſauros ſpectan-

crari placuerit, inter primos eris. Ni- dos inuitatus eſt, omnem ei magni-

Laert. I,

66.

hil enim in te fraudis perfidiaeue con-
* ſpicio. Quodſi alioqui habitare A-
*thenis volueris, pro arbitrio tuo id fa-
"cies: tantum ne noſtri cauſa patria
t Excideris.
At ei his verbis reſpondit Solon:
80LON PISISTRATO:
*Oredo equidem nihil me abs te paſ-
ſurum mali. Nam ante tyrannidem
"tibi amicus eram, ne nunc quidem
magis infenſus, quam alius quiuis A-

thenienſium, qui tyrannidem non a-

Laert. Il,
67

Herod.

„ment. Siue autem vnius imperio re-
*gi, ſiue publice rem adminiſtrari illis
vtilius ſit, ex ſua vtraque pars fententia
ſtatuat. Certe tyrannorum te omni-
n eſſe praeſtantiſſimum fateor.
*Athenas autem redire, mihi vtile non
eſſe, cognoſco, ne quis me iuſte repre-
*hendat, quod cum Athenienſibus du-
“dum rempublicam ex aequo admini-
„ſtrandam tradidiſſem, praeſensque
*blatam mihi tyrannidem ſponte de-
*clinauiſiem; modo rediens factum tu-
*„vm ſubita poenitentia probare videar.
Groefus etiam per nuntios eum in-
vitauit: ei vero iĩta reſpondit:
SOLON CROESO:
*Amplector mirifice tuam in nos
" beneuolentiam. Et per Palladem, niſi
apud me iam pridem ſtatuiſſem, ibi ſe-
*dem habere, vbi respublica ſit libera,
u"mallem apud te in tuo regno vitam,
* quam Athenis agere, tyrannidem ex-
* ercente Piſiſtraro. Verum ibi ſua-
* vius ex inſtituto noſtro vivimus, vbi
*ſunt omnibus aequa & communia iu-
* ra. Veniam tamen ad te, vt tuo vel
hofpitio tantiſper fruar.
Atque Croeſi iſtam ſecutus inuita-

L. I. p.7. tionem, Sardes ſe contulit. Ibi hoſpita-

liter a Croeſo acceptus, tertioque aut
quarto, poſtquam venerat, die, iuſſu

ficentiam atque opes eius monſtranti-
bus. Cum wvero omnia conſideraſſet,
ita eum affatus eſt Croeſus: Hoſpes
Athenienſir, quia multa ad nos fama ſa-
Bientiae tuae atque experientige perlata
ſt, vt qui philoſophiae ſtudio multas pro-
uincias peragraueris, ideo nunc animum
meum inceſzt cupido, ſeiſeitandi, euem
videris, quem beatum praedicandum iu-
dices eſſe? Tum Solon, nihil aſſentatus,
ſed, vt res erat, reſpondens, go vero, di-
xit, 9 Reév, heatum oſſe cénſoo Athenien-
ſem Tellum. Quod admiratus reſpon-
ſum Croeſus, quid ita, inquit, Tellum
Prae ceteris cenſes beatum? Cui Solon,
quoniam inbene conſtituta Republica li-
beros educauit honeſtos atque bonos, eis-
que omnibus liberos rurſis videt eſſe, vi-
vos omnes. Atque ita banc vitam vbi
gregte, quantum res patiuntur huma-
naé, traduxiſſet, mortem honeſtiſpzmam
obiuit. Siauidem praelio, quod Atheni-
enſes cum vicinis ad Eleuſinen commiſe-
re, ipſe laturus auxilium, hoftem in ſu-
gam vertit, pulcherrimamque mortem
obiuit. Eumque Athenienſes, quo loco
occubuerat, publice humarunt, magnifs-
gue honorarunt. Quae dum de Tel-
lo perſequeretur Solon, commotior
Croeſus interrogabat, quemnam ſocun-
dum ab illo vidiſſet? ſecundo ſe ipſum
loco nominandum eſſe, haut dubitans.
Solon autem reſpondit Cleobin & Bito-
nem cgenus autem illis erat Argiuum,
victusque affatim ſuppetebat. Prae-
terea corporis robur tantum, vt & in
certaminibus ambo pariter victores ex-
titerint: de quibus iſta perhibentur.
Quum dies feſtus Iunonis apud Argi-
uos eflet, matrem eorum bobus iunctis
ad templum vehi oportebat. QCum ve-
ro boues in agro praeſto iis haut eſſent;
iuuenes tempore excluſi, iugum ſub-
G 3 euntes;

54 6 4 P. .

euntes, plauſtrum, quo mater veheba-
tur, per XLV ſtadia, ad templum vſque
deduxere. Quod cum in totius coe-
tus conſpectu feciſſent, optimus ei ex
hac vita obtigit exitus: quo Deus de-
clarauit mortem vita præoptandam ho-
minieſſe. Nempe, cum accurrerent Ar-
giui, viriq; laudibus tollerent pietatem
filiorum, matronae matris felicitatem;
mater gaudio perfuſa, tum ob factum i-
pfſum, tum ob gloriam eius, ante ſimula-
crum ſtans precata eſt Deam, vt Cleobi
& Bitoni, filiis ſuis, hoc, quod optimum
contingere homini poſſet, concede-
rent. Poſt hanc precationem, vbi ſa-
crificium abToluiſtent & epulas, in tem-
plo conquieuere, nunquam ex illo ſo-
mno expergefacti, ſed vitam hoc modo
finientes. Eorum vero, praeſtantisſi-
morum quippe virorum, effigies, Argi-
vi Delphis conſecrauere. Et his qui-
dem Solon ſecundas tribuit. Tum
Croeſus commotus paulo magis, adeo-
ne hoſpes tibi contemnenda ſors noſtra
eſſe videtur, vt ne priuatis quidem viris
nos ducas aequiparandos? Cui ille:
Mene Croeſe de rebus humanis interro-
gas, fatorum inuidiae gnarum? Nempe
Longo aliquo temporis interuallo multa
videas, quae nolis videne, multa feras,
quibus ſuperſedere malis. Ponamus ho-
minis terminum vitæ poſt ſeptuaginta ex-
actos aztatis annos, quos abſoluunt dies
viginti mille ac ducenti, intercalari non
computato menſe. Quodſi velis alternos
annorium iſtorum, addito menſe fieri
prolixiores, vt tempora exaeguentur,
menſes quidem intercalares per annos
LXXFient AIL, dies autem ex his

menſibus MI, quarum ne vnica quidem
alteri eſt ſimilis. Vtadeo, o Croezſe, ne-
mo mortaliuma miſeriaſit immunis. Tu
quidem mihi & diuitiis abundare vide-
ris, & principatu potiri plurium, quae-
ſtioni tamen a te propoſitae antea reſpon-

dere non posſim, guam, bene vitam te fa
niuiſſe audiuero. Negque enim beatus
eſt magis, qui magnas pes habet, quam
cui diurnus tantum ſuppetat victus, niſi
eidem, continuatis bonis hiſee, bene vita
defungi fortuna conceſſerit. Sunt enim
comptures homines valde locupletes, mi-
nime tamen fortunati, comptures item
fortunati, mediocria habentes putrimo-
nia. Horum is, qui diuitiis affuit, ſod for-
tunatus non eſt, duabus tantummodo rebus
Juperat fortunatum, at hic illum pluribus.
Ille ad cupiditates implendas & graues
iniurias depellendasmagis valet. For-
tunatus vero eoillum excellit, quod, licet
inferre aliis iniuriam, ſuisueſatisface-
re deſideriis nequeat, boc ei fortuna ne-
gante; malorum tamen ſit eæpers, ſani-
tate fruatur, bonorum liberorum ſit pa-
rens, forma pracſtet. Quod ſi praeter
haec diem quoque ſuam recte obierit,
habebis, quem quaeri, gui vere beatus
dici mereaturn. Prius tamen, quam
diem obierit, beatus dici nequit, ſed for-
tunatus. Sedvnusbhaecommia bomo vi
conſequatur feri nequit: ſicut nec regio
vna cuncta ſibi ipſi ſuppheditat, ſodali
habens alio indiget, quaue tamen babei
plurima optima ea eſt. Simili modo in

hominibus nemo perfectus eſt, & quod

vnus habet, eo alius caret. Sed guis-
quis horum plurima ad finem vſque ha-
buerit, & placido poſtea animo e vita ex-
ceſſerit, quam nos vitam putamus, ille
mihi Beati nomen, oRex, mereri videtur.
Omnir autem rei oportet inſpicere ſinem,
quo ſit exitura. Multis enim, quibus

Jortunas diſpenſauerat Deus, eos poſtre-

ertius, qui addit: Croeſum exquiſitiſ- erdol.
ſime omnium ornamentorum genere ae r,
6I.

mo penitus euertit. Eandem rem Plu-
tarchus quoque memorat, nec non La-

compoſitum, ſublimique in ſolio ſeden-
tem, interrogaſſe eum: an pulchrius
uvnquamſpectaculum vidiſet? –

Herod.
l, c.

Pln, 1 6,

Herod,
Lil p.20

it, Sol.
.93.

gert, l,

11

DE IIINERE EIVS IN LVDIAM ETr COILICIAM. S.

dixiſſe, gallos gallinaceos, phaſianos, at-
gque pauoner: eos enim naturali nitore
Herod. Longe ſpecioſeus veſtiri.
I. c. neque aſſentando Croeſo, neque magni
eum faciendo locutus, dimittitur. Vi-
ſusque eſt eſſe indoctus, qui bonis prae-
ſentibus praetermiſſis, iuberet in omni-
Plur. 1. c. bus rebus finem reſpicere. Erat ea-
dem tempeſtate Sardibus fabularum
ſcriptor, Acſopusz, quem Croeſus acci-
tum in honore habebat. Hic vicem
Solonis doluit, illiberaliter dimiſſi, eum-

que ita admonuit: Cum Regibus, 0 80-

lon, velplane non, vel vt iucundiſimum
eis fuerit agendum. Cui Solon, minime,
inquit, ſed velplane non, vel vt vtiliaſi-
mum fuerit eis. Ac tunc quidem ita
Croeſus Solonem deſpexit.
Herod. Poſtea vero, cum in Cyri poteſta-
L. hp.20⁰. tem Croeſus perueniſſet, eius iuſſu vin-
culis conſtrictus & pyrae impoſitus
fuit, vt viuus cremaretur. tan-
ta calamitate poſito venit in mentem, a
Solone quid nutu Deorum dictum ſibi
fuiſſet, e* viuentibus beatum eſſe nemi-
nem. Quod dictum vbi animum eius
ſubiit, vehementi defectione animi op-
reſſus & grauiter ingemiſcens, ter So-
onem nominauit. Quod vbi audiſſet
Cyrus, iuſſit interpretes percontari,
qoemilcinuocauiſſet. Accedentibus-
que illis & interrogantibus, Croeſus ſi-
lentium tenuit. Poſtremo, cum loqui
cogeretur, reſpondit, eum inuocaui,
guem cum ommibus tyrannis colloqui ma-
lim, quam omnes mundi opes pogdere.
Quod cum non intelligerent'ei, inſtan-
tibus eis vehementius, narrabat, vr oblon
Athenienhis ad ſe olim veniſt, omnesque
opes ſuas Coram intuitus, pronihilo du-
xiſet. Praeterea, quae de ſeipfo dixiſ-
ſet omnia eueniſſe, quae tamennon magis
ad ſe quidem, quam adomne mortalium

Haec Solon

genus ſpedtauerint, eos maxime, gai be‚æa-
tos ſotpſos exiſtiment. Haec referente
Croeio, iam pyrae accenſae ardere ex-
trema incipiebant. Cyrum vero, audi-
tis per interpretem quae dixiſſet, poe-
nituit, quum ſe quoque eſſe hominem
agnoſceret, qui alium hominem, opibus
ſe nihil paulo ante inferiorem, viuum
rogo traderet, veritus ob id poenam, ac
reputans nihil ſtabile eſſe in rebus hu-
manis. Iuſſit ergo quam celerrime
ignem iam accenſum extingui, Croe-
ſumque ex pyra deduci cum omnibus
comitibus eius: eumque, dum vixit,
honore eſt proſecutus. Retulitque Yylut. I. c.
eam Solon laudem, quod duorum Re- P. 94. .
gum vno dicto alterum ſeruauerit, eru-
diuerit alterum.

Facéta haec eſſe refert Plutarchus in
Priori itinere N annorum, tuma Solone
uſcepto, cum leges ſuas abioluiſſet.
Quamobrem excuſat Lectori, quod
Chronologicis rationibus parum ea
congruere videantur: u⸗ ſuperſedere
excuſatione potuiſſet, ſi geſta haec cum
Diogene Laertio dixiſſet, poſtquam Pi-
ſiſtratus tyrannidem inuaſiſſet.

Inde Ciliciam eum petiiſſe Laertius
narrat, vrbemque ibi condidiſſe oloos,
a nomine eius appellatam, quo Atheni-
enſium quoque nonnullos deduxerit,
quorum lingua ex vernacula eius gen-
tis corrupta, ſoloæciſſare dicti fuerint illi
homines. Eoque haud dubie referenda
ſunt illa Etymologi voXwονοαεπτο Xτιο
xciMαιροοο deriuantis, ita enim lego, non
vt in editis eſt o ZXαποινα αι⅓οο., Eius-
dem rei Suidam habemus teſtem, eam
tanquam diſtinctam a geſtis in Cy-
pro narrantem. Vnde & Laertius addit,
öolenſes appellatos eſſe solorum in Cili-
cia ciues, Solios Cypriotas.

l e,

* Male hic in Anglico exemplari nor spethfanding bro Spßhich they net Enderſtanding poſitum

eſſe putaui.

CAP.

56 CAF.
CAr.

XIII.
XII.

MORS SOLONIS.

plut. Sol. QOlonem longe vltra tempus, quo ty-
p. 96. F. rannidem inuafit Piſiſtratus, vitam
eend. protraxiſſe, Plutarchus autor eſt: Lu-
Ir..640 Cianus centenarium eum obiiſſe. Cum
A. quibusoptime conuenit iis, qui, Suida
referente, docuerunt LVI Olympiade
Plut. Lc. eum vixiſſe. Iuxta Phaniam autem ty-
rannidem occupauit Piſiſtratus Ar-
chonte Comia. Diem vero obüt So-
lon Hegeſtrato, Comiae ſucceſſore, Ar-
chonte,primo Olympiadis LVI anno.
Poſterior haec opinio, niſi apud pleros-
que alteri praeualuiſſet, non adeo fre-
quens foret argumentum, quod ex
temporis, quo mors Solonis accidit,
& quo Lydiae regnum tenuit Croeſus,
disconuenientia paſſim ducunt, vt fa-
bulam ſapere oſtendant, quod vulgo
fertur, eos conuerſatos inuicem fuiſſe.
Laert. I,. Diem obiuit anno aetatis, ſi Laertio
62. fides, LNXX, decrepita, vt Aelianus ait,
Ael. V. aetate, in Cypro inſula: (quod & Vale-
H. VIII. rjus Maximus & Suidas perhibent;) hoc
Val dis- fuis mandans, vt Salaminem oſſa ſua
xim. V, transferrent, atque in cinerem ſoluta
3. per prouinciam diſſeminarent. Quam
1. c. Piuharchus hiſtoriam, quamuis fabulam
ſapere ipſe agnoſcat, multorum tamen
autorum teſtimonio niti ait.
Laertius Cratini eam firmat autori-
tate, qui ita Solonem induxit loquen-
tem: .
Ego hanc, vt aiunt hominesz, inſulam
colo,
Sarſus per omnem Aiacis vrbem
Iſrenui.
Vaier. Diſcendi ardor, quem paſſim prae ſe
Jaxim. ferebat, vsque ad vitae finem idem per-
III, I. . CAP.

Ext, I4*
SCRIPTA
Vanta in eloquentia pariter ac
poeſi eius facultas fuerit, multi te-

.

ſeuerabat, ſupremo vitae die confipmna-
tus, quum aſſidentibus amicis, & qua-
dam de re ſermonem inter ſe conferen-
tibus, fatis im preſſum caput erigeret.
Interrogatus enim, quapropter id fe-
ciſſetꝰ reſpondit: Vi cum ſtud, quicquid
eſt, de quo am diſputatis, percepero, mo-
riar. Cum eius ex fratre Nepos Sap- gtoh.
phus quoddam ceciniſſet carmen, dele- Serm.
cCtatus ea eſt cantilena, vtque ſe edoce- XXIX,
ret eam iuuenis, iuſſit: interrogatus au- b. 200.:
tem quanam de cauſa idexpeteret, re-
ſpondit: vt peſtquam ipſam didicero mo-
rior.
Mortuo ſtatuam ex aere Athenienſes Pauſan.
poſuerunt, ante porticum, quam vari- Attic. c.
am vocant, in foro.?“ Alia in Salamine XN
fuit ereéta, manum, vt Demoſthenes“ moſtir i
deſcribit & Aeſchines, veſte conditam Ariſt. II.
habens, eo nempe geſtu, quo verba ad p. 06. C.
Athenienſes conſueuerat facere. At- Aelian.
ue ea fortean fuit cui inſcriptum, Ve.
Ait. moſtbh.
Quae dudum inſamas Medorum pro-de fall.
pulit iros, „ s;
Legiferum Salamis pulchra Solo- d in Ti-

nd parit . march. p.
Laertius Epigramcu in eum confecit, . 14.
cuius iſte eſt ſenſus: 1 26.
Cupria defunctum ſubtraxit faamma
Slonem, I
Oſa ſod in cineres verſa tenet ba-
lamis

Mox animus nitido ſublatus ad ae-
thera currit,
Quippe ſacras leges, pondera gra-
XIII.
SOLONIS.
ſtantur? Cicero ante eius aetatem nemi- Brut. c

nem eloquentia celebratumeſſe docet.
Et

, 12.

01. 21

Or.
Il, T.

b.4
4

Llut.
P. do⸗

Timee
T. II.
opp.
21. A

d.
.
A,

00.

nſan.
ie. ,
De⸗
ſth in
ſt, I.
06.0.
lian,
1,10.
De-
No.
b.
3.5.
in Ti⸗
Archep.
174.
Laert.

1,26.

Beut,7

De orat. Et alibi Lycurgum & Solonem ſe cen-
b I3. ſere, ait, in numero eloquentium re-
Or. 21. Ponendos. Dio Chryſoſtomus: * Ari-
Kides Icurgus, Glon, Epaminondas,
ſod, gui eius ſünt generis, pro Philoſophis
habendiſumt in Republica, vel oratori-
cihus, ſi veram ſpectas & genuinam elo-
Or. Plat. guentiam. Ariſtides: Dicitur Sb-
on *Ton ceciniſſe ea, quae ad Megarenfium
A.B. Tes pertinent. Einus tamenneque leges,
*neqgue orationes, guibus nonnungaam
*pro optimatibus ad plebem, nonnun-
*guqmr'oplebeizs apud optimates dice-
*bat, cantt & motro complectebatur.
Sed oratoria vtebatur dicendi forma,, in

ommnibus vis egregie demonſftrans & ora-

tori & philoſophi exiſtimationem ſäſöo

mereni, vtramque iſtam facultatem,
vtrumque tititum aſſecutus.
Plut. Sol. Quantum ad poeſfin eius, ea ab initio,
P. 80.A. Plutarcho teſte, non vllam adrem gra-
vem, verum ludibundus, temporis per
otium fallendi gratia, vtebatur. Poſt
& ſententias incluſit verſibus Philoſo-
Phicas, & ex jis, quae geſſerat in Re-
publ. intexuit multa, non hiſtoeriam
ſcribendi animo, vel memoriae cauſa,
ſed ad defendendas actiones ſuas, inter-
. dum & ad excitandos caſtigandosq; &
Timaeo obiurgandos Athenienſes. Plato item
1, III. narrat, in Apaturii eius carminaa pue-
21. A. Lis decantata fuiſſe, eumque, ſi totum
iſti ſe ſtudio dare potuiſſet, quod aliis
facere licuit, ſuamque pertexuiflet,
quam in Aegypto acceperat, hiſtoriam,
atqꝗ; ab iſto ſtudio ſeditionibus aliisque
impedimentis auocatus hant eſſet, ne-
que Homero, neque Heſiodo, neque

SCRIPTA SOLONIS

alii cuiuis poetarum ſecundum fuiſſe
futurum. .
Scriptorum eius, ſoluta oratione con- Liereins
cinnatorum, Laertium ſecutis prinot.
loco nominandae eius leges erunt, inde
conciones.* Poemata eius generali
titulo allegantur Phrynicho: argumen- Eclog.
ta eorum & titulos ſpeciales iſtos habe- dict. Att.
mus: Exhortatoria adſeipſüm, quorum

mentio apud Laertium, Ariſtidem * &
P

Suidam. ElegiaeSalamis, de qua ſu-
Pra cap. II. De Republica Athenienſi,
quinque millium verſuum, iuxta Laer-
tium, opus, elegiaco, iuxta Pauſaniam & ap. Pau-
Philonem, carmine. Iambi, Laertio ſaniam
memorati, allegati Athenaeo? & Ariſti- Rilele
di.* Epodi, de quibus idem Laertius. puto.
Megiae ad Regem COpranorem citatae à Phile
Anonymo vitae Arati autori. Adsι . o;
v apud Laertium. Sunt, qui dicant, 5 S
Plutarcho teſte, leges quoque ſuas in Xv,
verſus eum redegiſſe. Vlkimum quod 564s. E.
aggreſſus eſt, opus, Atlanticam fabulum Ariſt.
concernebat, quod ſerius exorſus, ope- Or. 7.
ris magnitudine deterritus eſt, vt dicit 7ιu:
Plutarchus,“ morteque praeuentus eſt. à pla.
Praeter epiſtolas eius ſupra allegatas ſe- Sol.p. 80.

quentes Laertius ſeruauit. B

blut. 1.
SOLON PERIANDRO. e.p9.
*Scribis, tibi plurimos inſidiari. AtI e. I.
*tu, ſi quidem omnes e medio tollere 64. 5

*velis, ne ſic quidem proficies. Inſidia-
„ri enim tibi poteſt quispiam ex his,
*quos minime ſuſpectos habes; partim
*ſibi quidem metuens, partim te mor-
"*te dignum iudicans, ob hoc ipſum, f haec o-

*quod omnia formides.5 Quin & miſſa
Stanleioe

* Concionum Solonis etiam mentio ap. Ariſtid.
. . 7 „☚ 2
Or. Plat. II. vbi Rν‧ρ EIIs vrco T co* Svrr Oον

* Ee⸗ c — „—
7sρ 7ο Oροo & ναοqâτ+—2α το⅞Ü»e, 760S

78S ι memorat. .
* Extat locus in or. αανιαυο
vbi 1. 5 . 6 5 e O .απε°„
GiSer Snrpdes eis dvr& αο⅜

„ , 2 . „ ex Grac-
Aα νι 7ο Mοαοιν vocat, Laertio ro ,αα cis in.

dicitur. Vnum eſſe opus vtrumque primus Meur- ſerui.
ſius docuit: Res tamen dubia videtur Menagio ad
Laert. I‚, GI: qui tamen idem opus Plutarchum
quoque reſpicere ſuſpicatur vit. Solonis p. 80. A. ver-

. . . / . „ —„ 2 2
bis iſtis Vgcοον J , PoονÜAμι4 &νενναναι

11 Ciuitati

58 6C 4 P. AXIII.

*Ita me-“ Ciuitati gratificetur ſi te, licet nulla e-
liusstan-Ius in te ſit offenſa† emedio tollat. Eſ-
leius, „ſet ergo optimum abſtinere tyranni-

quam „GHee ., vt cauſas omnis metus euaderes.
docti La-

telgte⸗ *dum cenſes, compares tibi neceſſe eſt
tes, quiexternas vires, vrbanis maiores; ita
vertunt: «enim nec erit quem timeas; nec tu
4, e, quenquam emedio tolles.
ſpidure SOLON EPIMENIDI.
wedio KNeque leges meae profecto Athe-
tolkat. „nienſibus profuturae multum erant,
Hic neque tu vrbi luſtrationibus tuis pro-
ald la. fuiſti. * Deus enim ac latores legum
ertii in-“ on ſoli iuuare ciuitates poſſunt; ſed
terpretes:“ qui multitudinem agunt, qua ſenten-
neque tu cc tia ſint, intereſt. His enim, ſi recte
en⸗ g. „rem adminiſtrent, Deus ac leges vtiles
ris, faifi ſunt: ſin autem male, nihil proſunt.
emolu- *Neque ſane meae leges ac iura, quae
mento. ſcripſi, quicquam profuerunt: ſed
D A““Principes ciuitatis reipublicae no-
r: „5 CWere; qui Piſiſtrato, ne tyrannidem
2a d. inuaderet, non obſtiterunt. Neque
ga r1„“Vero futura praedicenti mihi fides ha-
rαν α„bebatur. Ie fidelior exiſtimabatur,
ας. Athenienſibus blandiens, quam ego
“„Vera proloquens. Poſitis igitur ar-
*mis pro curia, his quidem, qui Piſi-
5Sequen-ſtratum affectare tyrannidem non
tia Solo-animaduerterunt, ſapientiorem: eis
nie ad-WVrO, qui libertatem Reipublicae af-
ise u. ce ſerere metuerent, fortiorem eſſe me,
porem „Qixi. At illi Solonis id interpreta-
expro- bantur inſaniam: tandem ita patriam

brantis, *“Conteſtatus exceſſi: † Opatria, hic qui-

ob Laer- cc dem Slon tibi opem ferre & facto &
pretes el Aido promtus & paratus eſt. At &
. putat: Itis inſaniae ſuſpicionem incurre-
melius “bam. Itaque ſolus Piſeſtrato infenſus
Stanleius ghρ is Aiſeètsſe. Iſti vero vel ſatellites
narratio-„us, ſi placet, ſunto. Noſti enim ho-
continu- Minem, amice, quanto ille aſtu, quo
ari iis-ingenio, qua arte tyrannidem inuaſe-

dem pu-rit. Nam coepit blande plebem illi-
tauit.

*Quod ſi tyrannidi omnino inſiſten-

*„Cere, deinde ſibi etiam vulnera infli-
*Xit, ac progreſſus in publicum, eaque
*“ſe ab hoſtibus accepiſſe vociferatus, o-
„“rauit, quadringentos robuſtiſſimos
*iuuenes ſibi cuſtodes darent. At illi
*„me quidem reluétante & reclamante,
acquieuerunt. Erant autem hi ar-
* mati validis fuſtibus. His itaque ſti-
*„Patus ſtatum Reipublicae euertit.
*„Fruſtra certe ego ſtudui pauperes a
“„mercenaria ſeruitute liberare, cum
*nunc omnes vni ſeruiant Piſiſtrato.
Poematum eius fragmenta, quae qui-
demad tempora noſtra peruenere, ſe-
quentia habeto.
ELEGIA SOLONIS.
WMnemoſznae magnique Iouis ſanctisſi- Stob.
ma proles, Grotii p.
Exaudite preces, quas fero, Pierider: 60.
Vthorens homines inter rumore ſocundo
ADis conceſſa proſperitate fruar:
Quem metuant hoſtes, & quem verean-
tur amici,
His placidum, qſt illis fortiter horri-
bilem.
Diuitias habuiſſe velim: ſod non bene
. bartas
Non cupiam: Seris poena venit pe-
dibus.
Stant veluti ſolido fultis adamante co-
lumnis
Hae, quas alma Deum gratia mittit,
—opés.
Non intrat male parta domum fortuna
benigno
Lumine, ſed vetitis artibus implicita,
Obluctans ſoquitur, mox ſöſeé in damna
reéſollit.
Et, velut e paruo naſeitur igne ro-
i155
Principio tenui ſic ſinit maxima elades:
Nam male quaeſitiznon datur eſſe diu.
Proſpicit in fſinem longe Deus, ac velut
olim
Vere nouo nebulas diſeutiunt animae,
ae

—

8

Kob.
Crotüß.

60.

B CRIPZYA
Quae poſtquam eximo ſucus ciuere bpro-

Nundo,
Toluris volitant per ſola FRrugiferge,

Vahſtantes ſata laetar dein ſo in ſidera

tollunt:
Tollmt, & ſubito blanda ſerena mi-
cantr

Ipſe comax puro diffundit lumine Titan:

Aſpicere & toto nubila nulla polo-
Sic ſä habet ira louis non, gii mortalibus
ſt mos, B
Mens illi quouis crimine laeſa tumet.
Neæc latet aeternum ſeeleris ſibi conſeius
au Aor.
WNreanum facinus ſeit reſerare dies
Serius aut citius poenae delicta ſoquun-
tür:
Neciſi quis viſus fata Deum effugere,
Nukla manet merces, aliena piacula pen-
dent,
Aut nati aut natis proſata poſteritqs.
At nos tantundem iuftorque malosgue

valere
Credimus, atque intus ſat ſibi quisque
Placet,

Donec ſupplicio tactus dolet; ante peta-

cem
DWPes animum vanis ladtat imaginibus,
Neæc ſabi deſiſtit placidam ſpondere ſulu-
teim,
Aſpera, quem vaſtat, nec medicanda
lues.

Saepe etiam pauidus fortis ſibi nomina

ponit,
Erturpir facie ſo putat eſſe bona.
M qui pauperie preſſus iacet, & tamen
audet
Ingemes animo ſingere diuitiqs.
Nilintentatum. Spcat ille cupidine lucri
Caerula monſtriferos quos agi
JZnus:

Nec metuit nimhbos iterum iterumque

Jfurentes
Enpeltare,

ſuae.

t vnda,

animde prodigus ipſe

OLONG 59
Alter humim curuo Cerealem verſat
aratro,

Autumnumue ſatirprouocat arboribus

Pars manibus victum quaerunt, arter-

gue fatigant
Palladi ingenio Mulciberique datas
AW alii Muſae, dulces ante omnia Ma-
Jae,
Dodtrinae multo nectare corda rigant.
Alter Apollineo donatus munere vates,
Omne malum multo, guam venit, ante
A9ocet: M
Verla Dei praeſtant. Fato guaecunque
Manet ſor”s,
Non hunc auertet victima, ſod nec
aues,
Nec qui Paeonias aegriszmortalibusher-
bas
Saepe erraturam, ſerre laborat, opem.
Saepe dolor tenuis morbos produxit acer-
bos8,
Tollere quos nullis ſit medicaminihbus
Saepe diu ſazuo iaäctatum corporir aoſtu
Contactu ſanum reddidit vna mannus

Wc fato ſors laeta venit, contrarig Ffato.

Nec vitare datur, quaeplacuero Deig
Omnia confuſis ſunt plena Wmultibus,
E, quo
Lxeqt inceptum, non videt ductor, opus.
Hinc qui ſollcite momenta upendit a-
gendi,
linprudens magnis luczibus obruituy-
Ertemere, aggresſes diuing munere, felix
Exitus abſoluit non hona conſelia
Diuitiis nullus modus eſt, nec Fnis ha-

bendi:
Nam quibus imprimis res nitet ampla
domi,
Bis tantum cupiunt. Et qui Jaäaitauerit
omnes?

Humanogeneri commoda dant ſuperi.
Commoda ſed Noxampariunt: qua Iup-
uoiter vſus
Vindice, nunc illum, mox alium fe-
riet.

H2 Er

60 CA.

E Dem. Et rurfum:
ala leg. Noſtra quidem, fato louis, vrbs non occi-

det vnquam,

P. 234 . ... 7,
Ex In- Propitiique Diu ſalua manere poteſt.
VVe mi Nam loue nata, ferox haſtaque, atque
olthii.

gegide Pallas,
Hane teget, hoſtiles diſeutietque mi-
nas,
Moenia ſod ciues ſtolidi, cupidique lu-
erorum,
Ardua ſubuerti per ſua fadca ſtudent.
Atque ducum populi mala mens, élata-
que corda, .V
Accerſunt poeënas & mala multa ſabi.
Non etenim placida didicerunt munere

diuum
Mente frui- ſuturi nec tenuere mo-
dum.
Deſpoliant acrarium, & ipſa altaris di-
vüm,
Per fas atque nefas, quo cumulentur
opés.
Furantun, rapiunt omnes datur vnde,
nec iram

Iuſtitiae curant, ſöitaque ſancta deae.
UWla tacet veterum memor, & praeſontid
cernens,
Saeua, ſod ad poenas poſt ruitura gra-
Vrbibus hinc hulcue venit immedicabite
cunckis,
Vt iuga ſeriitii moxr odioſa ferant,
Soditioue oritur, ſopitaue bella mouentur,
Bella, quibus pubes laeta perire ſolet:
Vrbs etenim quue nulla tenet ſocialia
ra,
M ſubito hoſtili diſperitura manu.
Haec agitant populum mala, ſodpauper-
cula turba
Venditur, & peregre vincula dura
geérit.
Nec ſunt expertes cladis, quos ampla
beat res,
Et ſua diuitibus poena luenda venit.

XII.

Pablicaſic intrant priuatos damna pe-
nates,
Exoludi foribus nec mala tanta
güelnt .
Tranſiliunt muros altos: fuga nulla tue-
Iur.
Gue petas thalamum, ſiue ſub antro
rua. .
Hü eo Palladios monitis pins inſtruo ce-
vés,
Vtſapiant, vigilent, nit petulanter a-
gant.
Muehit heu quantas legum violatio Cla-
des? 4
At iuſtge leges commoda quanta fe-
runt?
Compedibusſtringunt ſcelerasos, ordinis
aegii

Conſeruatrices, nil niſe recta ſinunt.
Aſpera complanant, ſodant faſtidia,
fraenant
Indomitos, abigunt ſomina quazzae
mali.
Iura regunt, manſuefaciuntque ingentia
Cor'dd,
Compeſeunt miſerae ſodition's opus.
Iurgia liis acerba premunt, ac denique

vitam
HHlumanam erudiunt, vi ſapienter e-
“
Item: Stah
. „ Stobaeus
Nemo beatus homo eſt: ſed pars adſri- Grorii p.
prtta dolorum F . 404.
Omnibus, detherium quos iubar irra-
diat.
Item:
Ne mihiſit lethum planctu ſine- ſed med lbid. p.
triſtes SSy2.
Funera amicorum condecorent lacry-
mae.

Not. Alia Solonis fragmenta paſſim
ſuperioribus capitibus allegata fuere.
Verum & alia, non aequeilluſtria licet,
paſſim

— —

90. A.

ap. Tlt
lc. p.g.

N

.

N

gtobꝛens
Grotii p,

404.

lbid. p.
vor.

S τ
paſſim eſt inuenire? Tale initium,
quod legibus ſuis fecit apud Plutarch.
p. 80. A. Vita Solonis:
Oramus primum Rex vt Saturnius hiſee
Legibus aſpiret, vetit & concedere läau-
dem.
Apud eundem & iſta ex Phyſicis eius
habentur:
Nubibus e gelidi niuium vis denſa crea-
tur,
Et gquae per tectum grando crepare
ſoölet.

ibid.

Attonitri e claro Wectatur fulzmine naſci,

Et pelagas venti, qui incubuere, mo-
uent.
Verum id ſi ſatus conturbet nullus, in
orbe,
Pacatum & placidum nil magir eſk
pottſt.
p. 95. „ Item Piſiſtrato, corporis cuſtodes vt
fibi ſarentur, perzate⸗ quae diſſeruerat,
verſibus mandauit, ex quibus nonnul-
los ſeruauit Plutarchus, huius ſenſus:
Nam vos lingua viri vos blandimenta
morantur.
Item:
Vſtrüm quique videt vulpis veſtigia,
Verum tota cobors pecdtora coeca gerit.
11. go. Sunt ipſius & iſta:
DDſſcendoeuadonocte dieque ſenerx Et
Nuint Veneris Bachique mibi nunc mune-
ra cordi,
Muſarumque, viroshae recreare va-
onz,
. xoů. Apud Philonem Iudaeum Elegiaca
Eov. p. de aetatibus hominum Solonis legun-
25 tur, quorum ſenſus eſt iſte:
lLmnpubes pueri, ſeptem voluentibus annit,
Claudant enatis dentibus eloquium.
Poſt alios totidem diuorum numine dex-
tro V

OLONIS.
Ocoultum pubirnaſcitur indicium.
Annis ter ſeptem prima lanugine malat
Voſtiet, aetatis robore conſpicuus.
Quartus id augebit iam ſeptenarius, ig-
que
Optima virtuti proferet indicia.
Adde alios totidem feſtinans oozus aetas
Coniugio monuit quaerere progeniem.
Sexta aetas, animo ſi quod deeſt, addet,
aque
Deſces quid deceat, qaidquoque de-
deceat.
At quae ſitccedunt per proxima ter duo
luſtra,
Ornabunt linguam dulcibus eloquiis.
Nona actas languet, tum frigida mem-
bra retardant
Virtutem, non vnquam interituram
animi.
At quisquis decimam poterit contingere
metam
Iam tempeſtiuo funere conciderit.

61

Et apud Stobaeum iſta: * Stob.

S . . Grotii
Ommia confußis Junt blena multibis, & tit. CXII.
5n10

Exeat incepium non videt autor opus. b464.
Minc, qui ſollicite momenta expendit a-
gendi,
Imprudens magni lIultibus obruiture
Er temere aggresſis, diuino munere fe-
ix
Exitus abſotuit, non bona conlilia.
Denique apud Ariſtidem Iambi iſti, Or. x.
ex Solonis libro de ſeipſo & Politiq ſua, cαα
citantur: DDe.
Maiora ſpe peracta Dis fauentibus.
Item: ——
His oſto teſtis tempore ipſo iudice,

Water ſuprema Olympiorum Daezmo-

ilM.

* Haec pars ſunt maioris elegiae, & leguntur ſupra p. 59.

—

62 C⁊ 4 P. I

CH IL O.

CA P.
VITA

HILOLacedaemonius, Patre ge-
I. 68. nitus eſt Damageto, qui corrupte
b Stob. Stobaeo b Pagey vocatur. Ei inter
5. 3. Graecos famam duae praedictiones pe-
pererunt. .
*Herod. Prima earumHippocratem ſpecta-
L.I.. 44. bat, cui, cum priuatus ſpeétaret Olym-
aert. Pia, ingens obtigit portentum. Nam,
c. cum hoſtiam immolaſſet, ahena, quae
carne & aqua impleuerat, absque igne
efferbuerunt, ita, vt aqua exundaret.
Quod portentum, qui forte praeſens
erat, Chilo conſpicatus, ne vxorem foe-
cundam duceret domum, ei ſuaſit, &, ſi
iam haberet, eiiceret, quin &, ſi quidem
ex ea filium ſuſtuliſſet, abdicaret. Cuius
tamen conſilio minime obaudiens Hip-
pocrates, Piſiſtratum poſtea filium ſuſ-
vid. vit. Cepit, qui in ſeditione Littoralium, (quo-
Solon. c. Tum Princeps Megacles erat, Alcmaeo-
III. nis filius) & Campeſtrium, in quibus pri-
mas tenebat Lycurgus,) tertiam factio-
nem excitauit, & tyrannidem inuaſit.
Laert. I, Maximam etiam gloriam conſecutus
71. eis eſt, quae de C pthear, Inſulal- aconiae,
praedixerat. Nam, cum illius naturam
ſitumque didiciſſet, Viinam, dixit,
haec nunquam fuiſſet, aut certe, ſimul ac
nata fuit, eſſet ſubmerſa. Perſpicaciter
autem id praeuiderat. Demaratus enim,
Lacedæmone fugiens, Nerxi autor fuit,
in ea inſula naues vt contineret, quod
ſi Regi perſuaſiſſet conſilium, de omni
Graeciae actum fuiſſet. Verba eius,
Nerodot. vt Herodotus habet, iſta fuere: *Id,
L. VII. p. quod vis, hoc pacto fiet, ſi trecentas
292 „Naues cum fuis propugnatoribus in
*oram Lacedaemoniorum mittas. Ad-
* jacet autem illi inſula, nomine Cythe-
*ra: quam obrui mari, quam extare

à Laert.

I.
EIVS. .

cconducibilius eſſe Lacedaemoniis,
*CGhilon aiebat, vir apud nos ſapientiſſi-
*mus; videlicet expectans ſemper ab ea
tale quid futurum, quale nunc ego
"expono: non ille quidem tuam claf-
„ſem praeuidens, ſed quamcunque ſi-
„militer extimeſcens. Ex hac igitur
inſula proficiſcentes tui Lacedaemo-
„nios territent.“ Poſt haec Nicias bel-Laert. I.
lo Peloponneſiaco euerſa inſula, prae-“: 8.72.
ſidium illic Achenienſium ſtatuit, Lace-
daemoniosque multis cladibus afflixit.
Senem Chilonem iam fuiſſe circa LII Laert. I.
Olympiadem, ait Laertius, quo tempo- 3.
re florebat Aeſopus, fabularum ſcri.
ptor. Ephorum fuiſſe Olymp. LVI, 68.
vbi LV Caſaubonus ſubſtituit. Pam-
Phila vero, vt idem pergit Laertius, O-
lymp. VIprimum eum Ephorum exti-
tiſſe ait, ſub EuthydemoArchonte, Soſi-
crate teſte allegato, primumq; inſtituiſ-
ſe, vt Ephori Regibus iungerentur,
quod Lycurgo inſtitutum Satyrus
tribuit.
Dubium inde eſt, an ſexta, an quin-
quageſima ſexta Olympiade Ephorus
Chilon extiterit. Probabile zmati po-
ſterius eſt, maxime cum hoc officium,
Euthydemo apud Athenienſes Archon-
te, geſſerit, qui Archon fuit Olymp.
LVI, vt conſtat ex marmore Arunde-
liano, in quo pro ο ναπ corrupte le-
gitur 3 en, quod vertunt Archonte
populo. At conſtat tamen etiam O-
lymp. VI Ephoros primum creatos eſſe,
ſub Theopompo & Polydoro Lacedae-
monum Regibus, CXXX poſt Lycur- 1. Ly.
gum annis, vt in eius vita affirmat Plu-curg. b.
tarchus, a quo inde tempore V Epho-43. D.
ri, quorum annuus eſſet magiſtratus,
Lacedaemone

lut, l.c

ad Euleb
p. 67.

Laert. I
69˙.

.

Luen, l,
7I.
4 Seqi.
tur Stan-
leius ſen.
ſum, que
ex Laer-
tüi muti⸗
lis inter-

Pres lati⸗

nus con-
jiciendo
elicuit.
Paulo ali-
uer Me.

11, 6.

1
1Stob.S.
Ig. re⸗
hondiſſe.
10
Mag- l
e, .
Mur. g
Symp.
Vll en
l. 145.

44

Laert. l.

Laert, I,

79.
72

69,

it, Ij⸗
urg. .

60.

paulo ali-

VIVA CHILONIS 63

Lacedaemone fuere electi, quorum
Primus eraduvopo dicebatur, quoniam
eius nomine annus deſignari ſolebat.

Primus in iis, qui primi electi fuere, E-

Plut. l. c. atis fuit. Quinquageſima ſexta vero
Olympiade inter quinque eius anni
Ephoros primus Chilon extitit. Quae
forte cauſa fuit erroris eorum, qui
primum eum conſtitutum Ephorum
aduſeb. dicunt, in quibus & Scaliger nomen
P. 67. Profitetur. B
ualem ſe in eo magiſtratu exhibu-
erit, ex eius dictis colligere eſt, quibus
fratri reſpondit, indignanti, quod epho-
rus ipſe non fieret, cum ille factus eſſet:
Mo pati ininrias ſcio non tu, inquiens.
Taert. I, Adeo in omnibus colebat iuſtitiam,
. Sedai. VT, cum iam ſenex eſſet, dixerit ali-
tur Stan- Auando, ſbi ſe conſcium haut eſſe, guod
leius ſen- in tota vita prazter rationem egerit
ſum, qué qicquam; vna tamenre ſo aliquantum
ex Laer-moueri, quod, cum ſontentiqm iudevdi-
lis inrer- Mer, vi Lex voluerat contra, amicum,
pres lati- Tutor ipf fuerit prouocandi a ſe, vit nem-
nus con-peé hac ratione & legem & amicumſer-
iiciendo varet. Id, quod a Gellio ſta relatum

elicuit.

Laert. I,

ter Me-
nag. qué
vide ad
eum lo-
cum. I, 3.

² I, 68.

SENTENTIAE EIVS AD

Pophthegmata Chilonis ſequentia
relata a Laertio habemus: Euturo-
um prouidentiam, quae ratione collige-
I1ur, vertuten viri eſſe aiebat. Ro-
gatus, quo differant periti ab impe-
de, 62. ritis? bona ſpe, dixit: Quid difficile es-
e S. ſets† Arcana reticere, otium relte di-
ſpondide Cenſaz'e, iniuriasque tolerare poſſe.
ait 796 A Periandro, iuxta cum ceteris ſa-
Mrdo- pientibus ad conuiuium inuitatus, non
geiy ta- AIte condixit, quam eorum, qui ad illud

1, &. ihuitarentur, nomina ſingulatim co-

c Pplut. gnouiſſet Dicebat enim, qiibuscum ne-
Symp. Oeſo eſſoet una nanigare aut militare, e-
r “l 1 uc, moleſto etiam comitatu ac contuber-

CA P. II.

habemus èQuum die vitae ſuae extre- Moct.
cemo, eum inibi mors occuparet, ad . ,3.
*Circumſtantes amicos ſic loquutum
*(ferunt.) Dicta mea, inquit, facta-
"que in aetate longa pleraque omnia
*fuiſſe non poenitenda, forſitan vos
"etiam ſciatis. Ego certe in hoc qui-
*dem tempore non fallo me, nihil eſſe
*quicquam commiſſum a me, cuius
"memoria rei aliquid pariat aegritudi-
nis: niſi profecto illud vnum ſit, quod
*rectene an perperam fecerim,
*„nondum mihi plane liquet. Super
camici capite iudex cum duobus aliis
fui. Lex ita fuit, vti eum hominem
*Condemnari neceſſe eſſet Aut amicus
„igitur capitali ſupplicio perdendus,
*aut adhibenda fraus legi ſuir. Multa
"Ccum animo meo ad caſum tam ancipi-
tem conſultanti viſum eſt id, quod feci,
*Prae hoc, quod erant alia, toleratu
Dcilius. Tacitus ad condemnandum
ſententiam tuli: his, qui ſimul iudi-
cCabant, Vt abſoluerent, perſuaſi. Sic
*mihi & iudicis & amici officium in re
*tanta ſaluum fuit.

MORES PHERTINENTES,

PRAECEPTA ITEM ET CARMINA.

nio eſſe vtendum. VlIero autem quali-
buscunqgue ſo miſeere conuiuis, non eſſe
Juni hominis. Eadem occaſione pro-
latas ſententias eius ſequentes Plutarch-
us refert: Principem nihil med'tari de- dibid.
bere mortale, ſod immortalia omnid. Q- p. 152. B.
Piimam eſſe Kempublicam, in qua maxi- P. 154.
mé leges, minime oratores audiantur.“ 1*
Maxime oportere domum vrbi, quazſub H 53:
Rege eſt, ſjmilem eſſe. Cumque audi-
ret dicere nonneminem inimicum ſihi
eſſe neminem, eum ille interrogauit, a-
micumne igitur haberet? amorem ſcili- SPlut. de

. „Tnm: anima ap.
„ „7 12, 2—
61 odiumqae neceſſario ſe Miut onſe Gell. 1,3.

qui eviſtimans, atque vices obire.

Moralia

ap. Stob.
Serm. 3

Laert. I,
69.

1

I. 70.

Stob. l. c,

64 C AP.

Moralia eius praecepta ita a Deme-
trio Phalereo repraeſentantur: Noſée
ipſum: Inter pocula non multum lo-
quere, delinques enum: Vel, vt Laerti-
Vs habet, linguam moderare maxime in
conuiuio.. Ne ſis maledicus in Pr'oxi-
mos, ſin minus audies, quae tibi moleſta
erunt. Ad amicorum conuiuia tardus
accedas, cito ad calamitates. Quod
ita effert Laertius: Promtius ad ami-
courum aduerſos caſus, quam adſecun-
dos ſucceſſus accurrendum. Nuptias frk-
galiter celebra. Bene ominare de ho-
mine moriuo. Natu maiorem reuere-
re. Laertius ita effert: Senectus ho-
noranda. Rerum ad ſenihit pertinen-
tiam curioſium odio habeto. Iactura
turpi lucro praeferenda, namid, vt ad-
dit Laertius, ſemel tantum dolori eſt,
boc ſemper. Calamitoſumnon irriſeris.
& viribus valeas, mitis eſto, vt reliquti
te vereantur potius, quam metuant. Ab
aliis diſcendum, vt Laertius quidem
habet, domum redlte vt ordines. Tac
ne lingua tibi mentem praecurrat. Fa-
cundiam moderare. Impoſſbilia ne de-
FEderes. In via non acceleres perçendo.
Mamnus non agitanda (vt Laertius qui-
dem addit) inter loquendum, id enim
vecerdium eſt. Legibus obtempera. In-
iuria affectus reconciliare, contume-
lias vero vleiſcere. Quibus ſequentia

Laert. , quoque ſfubiungit Laertius: Cauen-

IVP.
„tatem dedere Chiloni Lacedaemo-
Nio, tria praecepta eius Delphis con-
ſecrando aureis litteris, quae ſunt
*haec: noſſe ſe quemqut & mihil nimi-
*vm capere: comitemgue alieni aeris
*gtque litis eſſe miſeriam. .
Duas ferociſſimas affectiones amoris
atque odii intra modum tantum coer-
cuit. Hac inquiens ſini amer, tanquatun
Fforte fortuna oſurus: hac itidem tenus
oderis, tanquam fortaßſe poſt amaturus.
Auſonius ſententias ei adſcribit, quo-
rum ſenſum iſti complegtantur verſus:
Nolominor me timeat deſpiciatque
maior:
Viue memor mortis: vii ſes memor

p- III.

& ſulntie.

— Triſtia cuncta ſuperans aut animo
. dlt! dumco.
Tubene ſe quid facias non meminiſſe
Quae bene Jacta accipias perpetuo
enmén0.
Grata ſenectus homini quaz parilis
duentae.
Illa iuuenta eſt grauior quae ſimilis
ſenectaé.
Symbolum eius fuit ſponſioni non
deeſt iacturdg.*
Ex Adopézcig eius tanquam excellen-
tiſſimum iſtud commemorat Laertius:
Aurum probare Iodius ſolet lapis
Mentis viciſim aurum probat prae-
. Nantiam.
Aeſopum interrogauit, quid face-
ret Iupiter, & ab eo reſponſum tulit,
excelſum humiliat, humilem extollit.

1

CA P. III.
DE MORTE ET SCRIPTIS EIVS.

70⁰. dum a ſeipfo. Diuinatio non execran-
da. Quizs adamanda.
Plin. HI. Plinius de autoritate vbi verba facit,
N.ꝑI,1.32. mortales, inquit, oraculorum ſocie-
Lacrt. l, Ortuus eſt, iuxta Hermippum,
72. HPiſae, amplexus filium, qui ludis

Olympiacis in caeſtuum certamine vi-

Ctor euaſerat, ſenii imbecillitatem im-
modica laetitia opprimente. Omnis

autem, qui ad celebritatem illam conue-
nerant, honorificentiſſime iuſta per-
ſoluerunt, vt Plinio traditum & Laer-
tio, qui iſtud in eum epigramma con-
cinnauit:

Laert. I,

xvid. no-
tata ſ. ad
vitam
Thalet.
cap. IX.
fin.
Laert. I=
98.

Plin. H.
N. VII,
32˙

Phosphore

Laert. h
72,

Laert

Fnid r.

ZTnu.

gati le⸗
gunt 20
bsuichle,
eStrab. .
AXIII.p.

599. 4,

Herod L.

V204

.

trabo, 1
1. Al, e
1,50

b.l.

aert. l
73.
vid. no⸗
Atal ad
itam
Ihalet,
15 IX.
an.
zert, h

i

in. H.
. VII.
1„

. Dä MORTE ET SCRTPTISY CIIIILONITS 65

Laert. I,

75. guod fert

Chilonis natus tempora cinca pugil.
Sppta videns nati genitor, ſe laztus obiuit
Mortem, non mirum, mors mihi
M alis elt.
Ipſius item imagini inſcriptum iſtud:

Hic ſapien. Jorti natus Lacedaemone

bilon
E'numero ſopiem maximus vnus erat.
Laert. I, Erat in loquendo breuis, atque ob
72, eam rem Ariſtagoras Mileſius eum lo-

Phosphoré reddatur Poluxtibi gratia,

quendi morem Mileſum appellat. Eo-
que etiam alludit Auſonius in eis, quae 4 G2.
ipſi tribuit dictis. Elegiam ſcripfit ad
verſus fere ducentos. Breuis quoque

ipſius epiſtola fertur in hunc ſenſum:

CHILON PERANDRO-:
*Scribis mihi in exteros te moliri
"expeditionem, ipſe cum exercitu pro-
fecturus. Atqui ego Monarchae ne
*ſua quidem tuta eſle puto: felicem-
*que cenſeo tyrannum, cui in ſua do-
moO absque ſanguine contigerit mori.

PITITACVsS.
VIFX PITTA CLI

TLaert. , ITTACVSpatriam Mitylenen ha-

sn A. „. —. . buit „ Lesbi metropolin, Patrem
gir rirz, Caicum vel Cyrrhadium potius, Lhra-
Ita ex Cem, matrem Lesbiam feminam, natus
Suid. iux. Vero eſt Olympiade XXXII.
ta Ms. Lertius, cum XLII Olympiade, ait,
Vatic. floruiſſe, quo tempore? magni animi
7 & alnoris in patriam argumenta dedit
nam vul- eO, quod a Ratribntis Alcaei, Poetae,
gati le- adiutus, Melanchrum Lesbi & Mityle-
gunt zal nes tyrannum interemit.
auichle. Eo facinore illuſtrior Pittacus, a Mi-
XIII. p. tylenaeis factus imperator, cum claſſe-
599. A. Contra Athenienſes mittebatur, cum
quibus de agri Achillitidis poſſesſione,
a muhis annis controuerſia ipſis fuerat.
Controuerſia autem fere haec erat: Si-
Meredt geum Piſiſtratus Mitylenaeis armis eri-
Wαι¾ puerat, eoque capto, tyrannum ibi con-
fituerat Hegeſiſtratum, filum nothum,
ex muliere Argiua, qui tamen ſine bel-
lo id retinere non potuit. Nam diu
inter Mitylenaeos ac Athenienſes cer-

Strabo. tatum eſt, illos ex oppido Achilleo, hos

L. AIII, e Sigeo prodeuntes: illos repetentes
P. 599. D oppidum, uod ab Archaeanacte Mity-
lenageo ex lapidibus Ilienſibus exſtru-

—

Gtum dicerent, (namque maximam
Troadis partem, Lesbii ſibi, quaſi hae-
reditario iure propriam, vindicabant,
vbi etiam pleraque domicilia condide-
rant, quae H ſuo adhuc dum tem-
pore ſuperfuifle Strabo, partim vero
fuiſſe deſtructa ait.) Illos refellebant
Athenienſes hac ratione, quod dicerent
nihilo magis iuris eſſe Aeolibus in a-
grum Ilienſem, quam ſibi ac ceteris Græ-
Cis, qui Menelao in raptu Helenae ope-
ram nauaſſent. Ad iſtud bellum Atheni-
enſes ducem miſerant Phrynonem, cor- Phit d
poris mole roboreque conſpicuum, qui gerod.
Pancratio in Olympicis vicerat, eun-malign.
dem forte cum eo, cuius nomen exhi- p. 858. A
bet Euſebius ad Olympiad. XXXVI. Strabo.
Pittacus igitur, variam belli fortunam l· c.
identidem expertus, Phrynonem po-
ſtremo ad ſingulare certamen prouoca-
vit, eique piſcatoriis armis inſtructus
occurrit, rete clypeo tegens, quo Phry-
nonem imprudentem inuoluit, eoque
tridente ac haſta ſua peremto, agrum ſer-
vauit. Atque hoc Pittaci ſtrategema,
pugnae exemplum Romanis dedit gla-
diatoribus, qui retiarii appellabantur,
quos

1Lipſius 656 . 1 AP.
Satuo- Quos Lipfſius àdeſcribit, vt obſeruatum
nal. II, 8. diſerte Feſto“ & Polyaeno? fuit.
Feſt. v. Neque tamen finem nactum eſt illud
Reciar, bellum, donec vtraque pars ad Peri-
Stre andrum rem detuliſſet, s arbitrum hu-
gem. I, ius negotii factum, qui ſententiam fe-
25. rehat, qua vtrique parti ea, quae iam te
eStrabo& nehant, decernebantur, ex qua Sigeum
Laer t. I. Athenienſes obtinuere. Mendacii
hapsrrab. àccuſat Timaeum Demetrius, quod
p. 600. B. Perhibuerit, Periandrum, ex Iliacis ru-
Aeribus, aduerſus Athenienſes ſubſtru-
xXiſſe Achilleum, oppidum, Achillis ſe-
pulchro inſigne, eoque opitulatum
Pittaco, quod neque e tali lapide, ne-
que Periandro autore ſit conditum:
quomodo enim hic arbiter delectus
eſſet, qui ſe hoſtem facto oſtendiſſet?
Magno poſt haec in honore Pittacus
Laert. apud Mitylenaeos extitit, quos cum
I. 75. exules inuaderent * Antimenide Du-
Poli u, ce, & Poeta Alcaeo, eius aut meritis
14. Eines tantum debuerunt, aut moribus cre-
1 valer. diderunt, vt communibus ſußfragiis,
Max. L. (quod tamen negat Alcaeus ") tyranni-
VI. c. 5. dem ei, inter ingentes plauſus magnum-
que populi concurſum deferrent, id
Amat. p. uidem non negante Alcaeo, eam ob
7563. E. rem in eos animaduertente. Dona quo-
Ariſt. que eiᷣ magno conſenfſu offerebant am-
*. plisſima, recuperatique iubebant a Mi-
Suid. I. tlenaeis agri, quantum vellet, accipe-
cc. re. P* At ille, coniecta haſta, tantundem
Plut. de accepit, 4 quantum illa eſſet emetita,
mal. He- quod Apollini dedicauit, aetate Plutar-
rod. p. Chi & Diogenis Laertii Pittacium adhuc

A
S*t appellatum. Partem ipfius ſibi eum ſer-

I.
vaſſe, Soſicrates? autor eſt, dimidiam
plus toto eſe, inquientem, dum animum
nempe abeo munere auerteret, deforme
udicans virtutis gloriam magnitudine

ap. La-

ert. I, 75.

praedae minuere. [ Valer
Ea pollens autoritate, moderatione, a lee.
qua pectus inſtructum eſſet, oſtendit: AlL-t Valer.
cæum enim poetam & amaritudine odii, Max. IV,
& viribus ingenii, aduerſum ſe pertina-I. inter
ciſſime vſum, quod multis ſpeciminibus xtern.6.
5
probatum Laertius dedit, tantummodo ucai—de
quid in opprimendo poſſet, admonuit. Leg. L.II,
Reipublicae dum praeeſſet varias fe- c. 26.
cit leges. Earum vnam Cicero memo-Arittor.
rat, qua vetat accedere quemquam in fu- bol hv
nus aliorum. Alia apud Ariſtotelem*Laert. I,
eſt: vtſi quem ebrii pulſarint grauiores 76.
poenas dent, quam ſe pulſauerint ſicci.? ap. La-
Vel vt Laertius? eandem legem reprae- r .
ſentat: Elrius cum peccat duplici mul-an. V. HI.
Aa eſt aficiendus. Quam ebrietatis VII, 4.
Mitylenaeorum coercendae cauſa ſan- Clem.
ciuit, quoniam vino eorum inſula ab- Al. Pac.-
vndabat. Exercitium corporis, cui ſae-dag. II.
piſſime vacabat, fuit molendi tritici, bb⸗ Aeli-
vt Clearchus? teſtatur, ſanitati enim id an. I.c.
maxime conducere arbitratus eſt, mo- Pollux.
lamque magnis laudibus euehebat, 1IV.c 7.2.
quod in loco tam exiguo multi adeo ſe- & 1.
fe exercitare poſſent. Extabat & cantile-i43: r
na, quae eaαναπον vοaddtur: b Moleo symp.
mola mole, nam & Pittacus, qui magnis ſept. Sap.
Mitylaenis imperat, molit. N. 157 D.
Aetate prouectus, cum cogeretur
belli dux eſſe, dixit, quam difficile eft, x qu
virum probum eſſe!* Cuius rei Simo- corrigen-
nides mentionem facit, dus Suid.

Max. lc. * Recuperatique iubeb. a Mitylen. quod ap.
Corn. Stanleium eſt ascinibus, pro a Mitylenaeis, vitio
Nep. exſcriptorum tribuo. Veram leckionem res ipſa
Thraſyh. docet, & Valerii Maximi locus L. VII. c. 5. extern. I.
c. IV. * Zenobius Cent. VI, Prov. 38. Dicit, Perian-
Plutarch. qrum bonum initio & popularem virum, poſtea
Laert. II. Tuοα-νäνο enaſiſſe. Cuius rei memor Pittacus,
cc. & fui ipſius diffiſus ingenio, Mitylenaeorum ty-
rannidem depofuerit: Interrogatusque, cur id fa-
ceret? reſpondit: diſzcile eſſe, bt bonur quis ſit:
ob ea, quae Periandro euenerant, diftcile exilki-

„

qui habet
mans, Bt quis rectum animi propoſitum conſtanter Simon,
retineut. Eademque Plutarchi in Sympos. nar- vt & ex
ratio. Hinc Aegid. Menag. ad Laert. I, 76. putat, Platone
quae Suidas refert, & ex eo h. l. Stanleius, eſſe in Prota-
diuerſa ab iſtis, & diuerſa occaſione prolata. gor. c. 95.
Ita propterea vertenda, vt fecerat Suidae interpres. vid. Ca-
nempe hoc modo: quam moleſtum eſt, Girum pro- ſaub. &
bum eſſe. Quam: coniecturam, ni fallor, hoc euer- Mena g.
tit, quod idem, qui Platoni & Laertio, prius illud ad Laert.
haut dubie allegantibus, Snidae quoque citetur, I. c,
Simonides. Res

1, 76.

=

—

† Hanc
Kmoni⸗
dis ſen-
tentiam
aliter ac 1
ſaub. 20
Diog.
Laert.
quem ri⸗
de. 3
³ Laett. 8
1,7541
b L. VI.
c.5. Exn.
I.*
⁶ Laert
l1, , 4a

——,/

177.

— u..

— - — Kà4—

n
49. La.

P nhh 75.
e

Mar l.
Valer.
i, Mar.IV,
1— l. inter
GSertern.

o Cic de

legbl .

e. . 20.
0- AAriſtot,
4. Pollllu.

1
nlaet,

65 76.
i.2 a,, la⸗
erent el.
7 1 Zeli.
. an., V. H.
1öyll,4.
1-COem.
Al. He.
daglIl.
c. 10.
b M.
Qane.
. Polluxl-.
a1IV.67,2.
ELiFl.

c 49 86. .

Hut.
Symp.
ſeyt. a⸗
17.
ce Laert.
ex quo
cortigen
us Suid,
.quhibet
y Simon,
. t & er
Hlatone
in Prota“
got.c99).
vid. Ca-
laub. &
Mena 9.
ad Laert.
,0,

VITA PITTACI 67

Res ardua eſt, bonüm eſe iuxta

Rmon⸗ Pittacum. †
dis ſen- Meminit eius etiam Plato in Prota-

tentiam gora, vbi Pirtacum reprehendit Simo-
aliter ac nides, quod dixerit, difficile eſſe, vt
inb HDM quis bonus eſſe pergat, nam fieri bo-
Biog. num, hoc demum difficile eſſe: qua in
realiquantum a Laertii dictis diſtentit.
quem vi- Principatum in Republica decem
. e⸗ annis tenuit. Valerius Maximus b ait,
. 75. . tamdiu illum imperium ſuſtinuiſſe,
b Y. VI. quamdiu bellum, de Sigaeo cum Athe-
c.5. Ext. *Nienſibus, gerendum fuit. Poſtquam
„ . autem pax victoria parta eſt, (quo
* Taert. temporis ſpatio Remp. ordinauit.)
" "Continuo reclamantibus Mitylenaeis,
* depoſuiſſe, ne dominus ciuium, vltra
quam neceſſitas exegerat, permane-
"ret.“ Indeque decem annos priua-
4 id. tam vitam egit. 4 =DW
*Herod. Sardes ad Croeſum abiit,“quamuis
L. p: 4. alii Bianti id tribuant, eo tempore, quo
Graecos in Aſia ille ſubegerat ad tribu-
tum pendendum, conſtitueratque, ae-

CA P.

dificatis nauibus, aggredi Inſulanos. Eo
cum eſſet delatus, interrogatus a Croe-
ſo fuit, numquid apud Graecos noui
gereretur? cui ita reſpondit ille, vt ab
inuadendis Inſulanis eum plane deter-
reret, Inſilani, inquiens, oRex, innume-

rabilem equorum multitudinem coeme-

runt, Sardium oppugnationem molientes.
Quae vere eum narrare exiſtimans
Croeſus, vtinam, inquit, hanc Dii In-
Iulanis mentem indant, vt Lydos eque-
Rribus oppugnent copit. Tum illenonabs
re, inquit, o&Rex, Inſulanos optas & ſpe-
ras, in continente terra te oppreſſinum
Verum, quid aliud Inſulanos optare cen-
Jes, Gimulac audiubrint, conſtituiſſete,
dduerſus ſe claſſem exſtruere) quam vt
nacti yaos inmari intercipiant, eosque
Graecorum, quos in continente redegiſti
inſeruitutem, vleiſeantur. Quo ſermo-
ne delectatus admodum Croeſus, atque
delinitus, egregie enim ei Pittacus di-
xiſſe videbatur, ab aedificanda claſſe
deſtitit, & cum Ionũs, qui inſulas inco-
lerent, pacem coluit

II. 1

SENTENTIAE PITTACI, PRAECEPTA ET VERSVS AD

MORVYM DOCGTRIN
1, 77. Afophthegmata Pittaci iſta apud

Laertium habemus: Neceſztati ne
Deos quidem reluctari.
virum declarare.
quando, quid optimum eſei? quod in
Praeſentia occurrit hbene agere, reſpon-
debat. Quodnam eſſet maximum im-
perium? Ligni varii dixit, legem innu-
ens, igneis tabulis inciſam. Phocaico
dicenti, quaerendum eſſe ſtudioſum ac
frugi virum; etiamſi valde qualſiueris,
reſpondit, non inuenies. Percontanti-
bus quidnam eſſet maxime gratum?
tempus ait. Prudentium virorum eſſe,
Priusquam aduerſa contingant, prouide-

Principatum

Interrogatus ali-

AM PERTINENTES.

re, ne eleniant: fortium vero, cum
illa contigerint aæqguo animo ferre.

Addenda & ex Plutarcho ſequentia: Sympol.
Ix demum beutus Princeps, qui ſubditos VII. Sap.
ita condocefaciat, vt non ibſum, ſod? 152. A.
iphus cauſa, metuant. Ea optima Reg-ib p. 154.
publica, vbi magiſtratum gerere non li-
cet mali, licet lonizx. Eaoptima domus, b. 155.D
vbinequerequiruntur ſuperuacanen, ne-
gque deſiderantur neceſſaria.

Periandro ſuadebat, vt ebrietatem ap. Arhe-
fugeret, ac commeſſationes, ne eſſe Co- naeum
gnoſceretur, qualis eſſet, non eſe, qualem L. X. .
Jö eſe ſimulabad. 427. F.

I 2 Quid

68

Quidadoleſcenti conſilii dederit, de
ducenda vxore eum conſulenti, epi-
Ep. I. p. Frammmate complexus Callimachus eſt,
180. cuius ecce ſenfum:
Nuper Atarnaeus rogitabat Pittacon
boſpes
Hyrraditnatum, quem Mitylena tulit.
Chare ſenex, gemina inuitat me taeda,
buélla
Vna mihi par eſt, gente ſimulque opibus:
Altera ſod praezſtat: Tufare quod expe-

dit oro,
Ducenda in thalamos vtra mihi vxor
rit?
Dixerat, ille breui elato, ſonis arma, ba-
illo,
Ecce, ait, hi totam rem, mihi crede,
docent.

I; autem celeres ſeuticis leuioribus orbes
.CGyrabant latis in triuiis pueri.
l, ſequere ilorum veſtigio, dicit; at illi,
Accedit, recinunt; tu tibi ſume parem.
Haec vbi deprendit, iuuenum aequis lu-
labus hoſpes
Commonitus, magnis aedibus abſtinuit,
Ac tenuem modicas vxorem duxit in ae-
des.
Ergo Dionpoſthac tu tibi ſume parem.

C AP. II. C III.

Inter μℳαα eius ſequentia maxime Laert. I,
. 2

Noſce tempus opportunnm. Quod factu-
rus es, ne prazdixeris, fruſtratus enim

ſpe irrideberi. Amicis vtere. Luaz aegre

Jers in proximo, ea ipſe ne feceru. In-
fortunato ne quid exprobres, his enim
Deorum incumbit Nemeſiv. Depoſita
redde. Suſtine paruas, quas proximi in-
tulerint moleſtias. Ama proximum.
parum tibi decedat, non ſtatim amico
conuicieri, neque inimico bene préceris,
hoc enim rationi aduerſatur. Diſfcile

oſt, proſpicere futura. Quod praeteriit,

Certum eſt, futurum vero obſeurum. li-
da eſt terra, infidum mare. Iexplebi-
lelucrum. Honeſtatem acquire. Ob-
ſequium quaere. Amato aiſeiplinam,
temperantiaum, prudentiam, veritatem,
ſidem, experientiam, dexteritatem, ſo-
cietatem, diligentium, ovconomiam, ar-
tem, pietatem.

Auſonius ſequentia ei tribuit: D 1.
Loqui ignorabit, qui taceré neſétet, TII0.

Bono probari malo, quam multis malis.
Demens ſuperbis inuidetfelicibls.
Pareto legi quisque legem, ſanxerit.
Plures amicosreſecunda compara.
Paucos amicos rebus aduerſis proba.

in Pro- Quo Aeſchylus etiam alludebat, vt ob- cCelebrantur. 78.
nerh. " ſeruatum Scholiaſtae eius: s
Ex ver‚. Sapiens, ſapiens quirqatis primns Sumto arcu & iaculis ſagittiferaque
Grotii. Animogesſit, prodidit oxre, pharetra .
Optima omper foedera lecti Impetendum hbominem improbum
QLuaenon diſpar fortuna iugat. Nam Fdum nihil lingua loqui valet.
4p. Stob. Morum Praecepta, quorum autor Daum cordi dAuplex alte inſedit ſenſus. Lactt. I
S. 3. eſt, ita refert Demetrius Phalereus: Symbolum eius fuit: Lempus noſce. d9u.
Auſon.
CAP. III.
PITTACI MORS, FAMILIA, SCRIPTA. VII Sap.
Laert. I, V it ad profundam ſenectam, ſe- annos viuendo exegere. Ariſtomene

79. ptuaginta amplius annis, vel ſi Sui-
Luc. dae ſequenda ſit de natali eius ſenten-
Longacu tia „Octoginta. Modum Lucianus ex-
p.640.A Cedit, qui in is eum cenſet, qui centum

enim Archonte viuis exceſſit, Olym-
Piad. LII, anno III. Sepulcro eius e-
pPitaphium inſcriptum, cuius iſta ſen-
tentia: .—
Condidit

luett. l.

Laert. l,
75.

De ani.
mi
Trang.
P.471. .

Laert. h

l.

Laert. h.
76 1t
4

lxrt. H,

92.

Sent. VIᷣ I

Geb. b
110.

laert, h

Laert. h.
79.
Auhon,
Ludo
UISap.

— P 7

PITTACI ÖENTENTIAE, MORS, &e. 69

Laert. I, Condidit hoc tumulo lacrymis te Pitta-
79. . 6‘ Lerhog
Sacraſälte, obitu languida facta tuo.
Laert. I, Fratrem habuit, cuius, ſine liberis
75. defuncti, ad eum haereditas peruenit:
Vnde & Croeſô pecuniam ad ſe mitten-
te, accipere noluit, duplo plura, quam
vellet, ſe habere teſtatus.
VXoOrem duxerat, generis nobilitate
quaeé ipfum excelleret, Draconis, filii
Penthili ſororem, quae immodice ſu-

7

perbam ſe ei praebebat. Cuiusrei iſtud

apud Plutarchum habemus exemplum.
De ani- Nempe cum hoſpites conuiuio exce-
mi piſlet, vxoOr irata ſuperuenit, menſam-
Treng. que euertit, quamobrem, cum pertur-
P.47I. . patos videret hoſpites, vnicuique ve-

Nrum, dixit, eſtmali aliquid, felicicſimus

7s, Cui hoc tantum. Dicitque Laertius, ea,

Laert. L quae de matrimonio monuit, (allegata

8I. ſ. c. II.) eum dixiſſe experientia edo-
(tum.

aert. I, Filium habebat Lyrrhaeum, qui in

76. tonſtrina Cumis ſedens (more ſcilicet
veterum, qui de rebus nouis ſermones
ſerere geſtirent,) iniecta forte fortuna

ſecuri, ab aerario fuit necatus. Homi-
cida, a Cumanis vinctus, ad Pittactum –
miſſus eſt. Qui, cum caſu id factum co-
gnouiſſet, eum abſoluit, indulgentiam
poenitentiae eſſe praeferendam in-
quiens.
Scripta eius ſequentia Laertius me-Laert. I,
morat. Adsuwεαα, nobis iam allegata. 78.
Elegos ad ſexcentos verſus, & ſoluta o- 197.
ratione, de legibus ad Ciues: Epiſßtolas 7:
item, ex quibus iſta ſeruata eſt.

PIITACVS CROESO.
*Iubes me in Lydiam venire, ſpecta-
*tum opes tuas. Ego, etſi illas nun-
" quam aſpexi, nihil ambigo, filium A-
*Iyattae Regum omnium eſle opulen-
tiſſimum, neque adeo opus habeo, vt
*Sardes propterea iter fuſcipiam. Au-
ro enim ipie non indigeo, ſed quan-
tum ſatis ſit & mihi & amicis, habeo.
*Veniam tamen, vt tibi, perhumano
*& hoſpitali viro, familiaris efficiar.
Fuit & alius Pittacus legislator, CcUius Laert. I,
& Phauorinus, & Demetrius memi- 79.
nere.

B I

A S.

CAP. I.
VIT A. BIANTIS.

laert. PBIAN II Prienaeo pater Tutamis

fuit. Fuiſſe opulentum, plerique
autumant, alii praediis deſtitutum, ad-
venae vitam egiſſe. Eum Satyrus re-
liquis ſeptem Sapientibus praetulit.
Occaſio, quae illud ipſi peperit nomen,
iſta fuit: Captiuas puellas redimebat
Meſſenias, ſibique filiarum loco nutrie-
bat, tandemque dotatas Meſſanam pa-
rentibus remittebat. Breui poſt, A-
chenis aureus cunn repertus eſſet tri-
pos, vt in vita Thaletis relatum, (alium

82.

tamen locum earelatione indicante)cui

aureis litteris inſcriptum eſſet SAPI-
ENTI, Satyrus quidem puellas, alii
vero, ex quibus Phanodicus eſt, illa-
rum patrem in concionem veniſſe, ait,
Biantemque, expoſitis, quae ſibi feciſ-
ſet, ſaptentem appellaſſe. Sicque tri-
poda ad eum miſſum, quo conſpecto,
Biantem dixiſle, Apollinem eſſe ſapien-
tem, eumque accipere noluiſſe. Sunt,
qui Herculi Thebano eum abillo facra-
tum ferant, eo quod Thebanis colo-
nis, Prienen miſſis, ipſe originem de-
berer. M
3 Optime

70 CAP. E.

Taert. , Optime autem eum titulum illum

84. meruiſſe, multis argumentis liquet.
Cum ab Alyatte enim Priene, patria
ipſius, obſideretur, duos mulos de in-
uſtria ſaginatos ex vrbe in caſtra ex-
. mweg?-Pulit. Eis conſpectis obſtupuiſſe Re-
saa. gem, quod brutis quoque animalibus
vulgati obſeſſorum ſufficeret abundantia,“ &

Habene. Pacis ineundae cupidum, nuntium ad
Tubſtir iteOS Miſſiſſe. Biantem igitur magnos

Stanle- asarenae aceruos congeri iuſſiſſe, eosque
ius. tritico operuiſſe, quos nuntiis oſten-
Quod debat. Pa re cognita Alyattem ad in-
aer Reundam cum Prienenſibus pacem ma-
Cafaub. Zis accenſum, Bianti, vt ad ſe veniret,
mandaſſe: hunc vero dixiſſe: equidem
Alyattem cepas edere, h-e. ſtere, iubeo.
Herod. Sunt, qui Biantis etiam opus dicant
L.I. p. 4. eſſe, quod Croeſus ab inuadendis Grae-
corum inſulis deterritus fuerit, quod
Pittaco alii tribuunt, vt in vita eius re-
latum.
I.1..43. Croeſo capto, exercitum aduerſus
Graecos miſerat Cyrus. lones igitur
valde perturbati, Panionio nihilomi-
nus conueniebant, vbi Bias ſaluberri-
mum eis dedit conſilium, quod, ſi ſe-
cuti fuiſſent, iudice Herodoto, licuiſ-
ſet Graecorum omnium feliciſſimis eis
eſſe. Siquidem ille ſuadebat, vt com-
muni claſie ſoluentes Sardiniam pete-
rent, ibique vnam omnium Ionum
ciuitatem conderent. Hoc enim pa-
to eos, a ſeruitute liberos, feliciter eſſe
victuros, omnium inſularum maximam
incolentes, & ceterarum imperio po-
tientes. Siautem manerent in Ionia,
nullam eſſe libertatis ſpem. Hanc Bi-
antis ſententiam euentus ITonibus ſub-
actis comprobauit.,
Valer. Cum patriam eius Prienen hoſtes
Maxim. inuaſiſſent, omnibus, quos modo ſae-
VII. 2. vitia belli incolumes abire paſſa fue-

X

& II.

nihil ex bonis ſuis ſecum ferret? Ege
vero, inquit, bona mea mecum porto.

Pectore enim illa geſtabat, non hume-
ris: non oculis viſenda, ſed aeſtiman-
daanimo. Quae domicilio mentis in-
cluſa, nec mortalium, nec Deorum ma-
nibus labefactari queunt: & vt manen-
tibus praeſto ſunt, ita fugientes non.
deſerunt.
Regum amicitias, quod Thales fa-Plut.

ciebat, repudiabat minime, Amaſidis S)np.

2–

praecipue, qui victimam miſerat ad P. 146
eum, iubens exemtam ex ea optimamm D.
& peſſimam partem ſibi mitti: Quam-& de au-
obrem ille linguam exſectam ad Regem ditione
perferri curauit, quae ei res magnam b. 38. B.
gloriam admirationemque peperit.
Aliud eiusdem Amaſidis problema Plut.
ſoluit, Corinthi cum degeret, quo Gmp.
cum reliquis ſapientibus a Periandro pcrzsr.
fuerat inuitatus, iſtasque a Niloxeno A.
perlatas litteras accepit:
*Amaſis, Rex Aegypti, ita compellat
„Biantem: Sapientiſſime Graecorum,
ſapientiae certamen Aethiopum Rex
„mecum exorſus eſt: iamque victus
chaut ſemel, rem abſurdam a me poſtu-
„Iat, mare vt ebibam: cuius problema-
tis ſoluendi mercedem, vrbes & op-
“pida haut pauca mihi obtulit, ſi vero
„Toluam minus, omnium, quae circa
*Elephantinum poſitae ſunt, vrbium,
iactura mihi eſt facienda. Expende
quaeſo rem propoſitam, & Niloxe-
num, quamprimum fieri id poſſit, ad
mne remitte. Nihil praetermittam
eorum, quibus vel amicis, vel patriae
tuae, prodeſſe queam.
Perlectis litteris, poſt exiguam mo-
ram, vbi ſeipſum collegiſſet Bias, voce
ſubmiſſa ad Cleobulum, qui proximus
aſſidebat, dixit: Quidvero, o Naucra-
tita, Amaſisne, qui tantae hominum

BExt. 3. rat, pretioſarum rerum pondere onu- multitudini imperat, & regionis ades
ſtis fugientibus, interrogatus, quid ita excellentis eſt Dominus,

paucorum
eorumqut

VII. Sap.

—

ſ ut.
VII. Sa .
5. I
un d.
- de au,
emn ditione
n 3-.

ma Plut.
n,
.n VII. 8a).
o ait,
n 4

lt

m,
de
Xxe-
ad
A
e

n0⸗
6
lus
-
I
d

ð

g

eorumqie obſeuriſimornm oppidorum
Pretio mareelibet? Tum ad eum Nilo-
xYenus, ſubridens, cogita vers potius, in-
quit, o Bias, facere id velit Amaqſer,
quomodo praczcſtare valegat. Tum ille:

Iubete Aethiopemſiunios in mare decur-

4

ETANTIS VITA PRAFCEPTA, G. „

rentes detinere, donec illud, guod nunc
ſt mare, ebiberit Amaſis, nam id ton-
tum, quod nunc eſt mare, vt ebibat poſci-
1ar, non id, quoa poſteg erit. Quibus di-
Ctis enDlei eum Niloxenus eſt, reli-
quis ſolutioni eius applaudentibus.

. CA P. II. l
SAPIENTIAE EIVS PRAECEPTA ET VERSVS AD MO-
RVM DISCIPLINAM PERTINENTES.

1,86. △ Pophthegmata eius ita DiogenelLa-
ertio aliisq; referuntur: infelix, qui
Jerre infelicitatem non posſit. Morbus a-
nimi eſt impoſebilia amare &0! appetere, a-
lieni vero incommodi non meminiſſe. In-
terrogatus, quidnam eſſet difzcile? Fer-
re, inquit, fortiter mutationem rerum
in deterius. Cum impiis aliquando
dum nauigaret, totaque nauis fluctibus
quateretur, illis Deum inuocantibus,
llete, dixit, ne vos hic ili nauigare ſen-
tiant. Percontanti impio homini, quid
eſſet pietas? nihil reſpondit: cumque

ille ſilentii cauſam ſciſcitaretur: Taceo,

inquit, quia de rebus nihil od te berti-
zntibzs quut. Rogatus, quid beſſeot
dulce hominibus? ſpes, ait. Malle lZé,

aiebat, inter inimicos, quam inten amios

uadicare. Quippe ex amici alterum
prorſus ſuturum inimicum, ex inimicis
autem alterum amicum. Interroga-
tus, quidnam faciens homo deloctare-
tur? Uucrum, inquit. Ita viuendum eſ-
ſe, quaſi & diu & parum victuri ſimus.
Iia amandum, quafi odio ſimus habituri,
caute amicitiam colendo, vt quae in ini-
micitiam verti poſtt.
Gell. v, Quum rogatus eſſet ab aliquo, dele-

1I. vetne vxorem ducere? Aut pulchram, re-
ſpondit, habebu, aut deformem. Et ſipul-
chram ducas,habebir owzv, communem,)
E deformem, habebis owzv, (poenam.
Plut. Pum maximam gloriam conſecutit-
dynp. rum tyrannum, aiebat, qui primus pa-
4 reat legibus patriae.

Eam rempubilicam eſſe optimam, in ib. p. 155.
gqua legum maior ſit metus, quam t. D.
ranni. .
Eamoptimam eſſe familiam, in qua ta- ie. 7
lem ſponte ſua ſe Dominus gerat, qua-150. C.
lem foris legim metu ſo gerit.
Qui ſapientiaz vacant inani, eos no- Stob. .
Aduae ſimiles oculi, aiebat, eſſe. Huius 3.P.5I.
enim oculos nocte quidem valene, ſole
autem ſplendente, oecutire. Sic enim
talium quidem mentem acutisſimam eſ-
ſo in vanis contemplandi, adveri autem
Uuminis obieltum motum caligare.

Auſonius ſequentes eius nomine in- Aulan.
ſcripſit ſententias. ap. ſent.

Quaenam ſamma bonib mens, quae F- 11e.
bi conſeia recti.
Pernicies homini quae maxima? ſo-
Ius homo alter.
Quu diues? Qui nihil cupiat. Qut

bpauper? auarus
Luae dos matronaéz bulcher rima? vi-
In püuatca.
Quae? caſta eſz? De qua mentiri fjama
veretur.
Quodprudenti opus Quum posſetm nol-
le nocere.

Luid ſtulti proprium? non poſſe &
velle nocere.
Praecepta eius moralia a Demetrio“ Stob.
halereo iſta memorantur: ² Plurimi ſerm. ll.
hominum improbi Sunt, (quod Symbo-bLadrr,
Ium eius fuit?): Ze“ ipſo priusinſpecto 89.
„a agendumaliquid occingi oportet: & Stob,
Rpulcher I. 6

Laert. I
84.

Laerrx.
AnH*οα⁰d
cασA
eigiog.

torte le-
gendum.

c 7/
% Ae-
gi0s.

72

ſipulcher tibi wideari, pulebhra facito: para, ea enim magis, quam opes omnes

ſen deformi, naturaé defectum morum
pulehritudine penſato. Honeſtatem exer-
ce. Deliberato rem aggredere, quod
autem coeperis, conſtantern abſolue. Ce-
leritas in loquendo odio habenda [vel vt
apud Laertium eſt, ſtultitia eſt] Ne pec-
ces, nam poenitentia ſoquatur neceſſe eſt.
Nequeſimplexſis, neque malignus. Im-
prudentium non admitte. Dilige pru-
dentiam. Deos eſſe nunquamnon dici-
10o. Quod faciendum eſt, probe conſide-
ra. Audi multa. Loquere tempeſtiua.
Pauper qui ſes, Riuites reprehendere no-
li, niſi maxima inde expectare liceat e-
molumenta. Virum indignum opum
cauſa laudare noli. Suadendo, non co-
gendo, impetra. Cum quid boni fecerir,
non Tibi, ſed Diis, tribue. In iuuentute
opes, in ſenectute ſapientiam compara,
(vel vt Laertio repraeſentatur: a iuuen-
tute ad ſenectam vique ſapientiam com-

CAPD.

— „ 4 P.

III.

tutum te praeſtabit.) In factis tuis me-
moriam ſerua, in tempore cautionem, in
moribusingenuitatem, in labore patien-
tiam, in meti oautionem, in diuitiis ami-
citiam, in oratione per ſüdhtonem, in ſe-
lentio decorum, inmente iuſtitiam, in au-
dacia fortitudinem, in actione poten-
tiam, in gloria principatum, in ingenio
ingenuitatem.
Ex Audoaνt eius illa imprimis pla-

Cuere:

Vrbis placeto ciuibus cunctis tuae,
Sic gratia valebis: nam ſuperbia
Perſaepe noxam rettulit quam ma-
Ximam.
Et iſtunuul
Natura robur corpori dedit ſuum.
Aſt patriae ſermone prodeſt mens
bona.
Fortuna ditat non merentes pluri-
mos.

III.

MORS ET SCRIPTA FIVS.

,TN cauſis orandis ſummus erat atque
vehementiſſimus, bonam tamen in
Partem dicendi facultatem exercebat,
quod Demodicus Alerius ſignificat, di-
cens: & cauſa tibi agenda in Jforo, Prie-
naeo more agito: Et Hipponax, quan-
do hac phraſi vriicur, Biante Priaenenſi
cauſas egit praeſtantiux. Fatis hoc mo-
do conceſſit: prouecta ſenectute cum
cauſam egiſſet, vbi peroratum eſſet, ca-
put in ſinu nepotis ex filia feſſus re-
clinauit. Cumque & aduerſarius di-

cendi feciſſet finem, iudicesque ſenten-
tiam pro Biante tulifſent, ſoluta con-
cione, nepotis in gremio animam effla⸗
viſſe compertus eſt. Ipſum autem ma-
gnifice ſepeliuit ciuitas, atque eius lau-
des tumulo inſcripſit.

Petra Prienaeum tegit haec lbene cul-
ta Biantem,
Ornamentum ingens qui fuit Ionits.

Laert. I,
86,

Sacellum quoque ei dedicarunt, quod Laert. I,

Teutamium dicitur. Extat quoque in
eum iſtud Laertii:

88.

Hie ſaus eſt Bias, Hermes quem du- Taert. l,

xit ad orcum,
Albentem niuei tempora cana pi-
Vt cauſam dixit ſocii, inclinatus in
vlInas

nuem.
Scripſit de Ionia ad duo millia verſu-
vVm, quanam ratione maxime felix eſſe

poſſit: quod eſt forte conſilium ſupra a

nobis commemoratum.

Mox pueri, ſomnum ſoluitur in te-

CLEOBVLVS.

84.

X

Laert. .

389.

Suid.
xXρ.

Plut. de
et. ap.
Delph
53850

4 Laert,
l.c.
d Plut,
VII, N
Conu
* laen,
c.
llut.lc.

laett. H
d.

.laet l
86,

llaer. !,

1 8

Laert. ,.

94.

.

02) 73 (Le.

CL&Qo-LEOBVLV.S.

—— CA P.
. VITA

Laert. I, LEOBVLVS Lindo ortus, (quod
89. Rhodi eſt oppidum) ſiue vt Duris
auctor eſt, ex Caria fuit, Euagorae filius.
Genus ab Hercule duxit ſapientia, cor-
Suid. porisque viribus ac forma, imo & robo-
* Xαπ re, omnes coaetaneos ſuos antecellebat,
Aegyptiorum philoſophia etiam imbu-
tus. Lyrannum eum Lindiorum fu-
Mur. 3 iſſe ex Plutarcho conſtat. Is vero tem-
Delph. Plum Mineruae a Danao olim fundatum
p. 385. D. Teſtaurauit.
Filiam habuit, cui nomen Eumeti-
Laert. to, quae tamen vulgo de patris nomine

pie Cleobulina appellabatur.? Ea Hexame-

VII. ſap. trOs & aenigmata componebat, ob ſa-

Conu. p. pientiam ſuam, & acumen aenigmatum,
148. Celeberrima. Ad Aegpruin vſque

0 . .
Laert. quaeſtiones ab ea ropoſitae nonnul-
1. c. .

Plut. I.c. lae dimanauerant, quibus ea ioculari-

ter, tanquam taxillis, vbi res ferebat,
vtebatur, cum illis ſolum concertans
eisdem, a quibus prouocata fuiſſet. Sed
& animi ei inerat ſublimitas admirabilis,
& ingenium ciuili prudentia aeque ac
humanitate conſpicuum, quo efficie-
Laert. l.c. bat, vt pater ciuibus humaniter & po-
pulariter imperaret. Eius & Cratinus
meminit in comoedia, quam Cleobulus
inſcripfſit, Athenaeo identidem allegata.

Laert. I, Obiit Cleobulus ſenex annorum
23. LXX, eiusque tumulo inſcriptum:
PExrtinctum luget Cleobulum patria
ITundus,
Patria, quae medio eſft vndique cin-
dQdamari.
Naerr ? Scripſit autem carmina & griphos ad

1.
EIVS.
tria millia verſuum, in quibus aenigma
fuit de anno:
M genitor, proles cui Rit biſſena, ſod

orunm

Laert. J,

91.

Cuiuis ſunt natae triginta, ſt diſpare

forma.
Hlac niueis penitus, fuſeis Jod vulti-
bus illqc.
Atque immortales cum ſint, moriun-
tur ad vnum.
Sunt, qui eum autorem iſtius in Mi-
dam epigrammatis faciant „ Homero il-
lud abiudicantes, qui iuxta eos diu an-
te Midam vixit, quamuis eis contradi-
cat Herodotus: .
Aenea ſum virgo Midaez, qiuae in-
cumbo ſopulchro,

Laert. I;

Laert. L,
90.

Dum ſiuit vnda luis, Jublimis naſci-

tur arbor.
Dum ſol exoriens & ſplendida luna
relucet,
Dum ſtuuii labuntur, inundant litto-
ra ſtuctus
Hic conſtanter ago, lacrymirque in
marmore tindto

Fixa, Midam moneo hic tumulatum,

chare viator.
Fertur eius & iſta epiſtola.
CLEOBVILVS SOLONI.
*Amici tibi ſunt permulti, & vbique

Laert. I,
93.

*„“Parata domus. Ego tamen Soloni

*Conuenientiſſimum Lindum fore au-
*ſim affirmare, ciuitatem liberam, in-
«ſulam, nihil Piſiſtratos metuentem.
*Eo adte amici tui vndique con-
fluent.“

K CA .

74 CAP. IL SNTENITIIAE OLEOBVIh, &.

CAP.
SENTENTIAE EIVS, PRAEC

II.
EPTA ET VERSVS, ALD LDO-

CT'RINAM MORVYM SPECTANTES.

Laert. I, X ſententiis eius celebres iſtae ſunt:
91. Sentire atque ſapere illuſtre aliquid
& inelztumſtude. Inani, & ingratus ne
Rc. LEilias nuptui locari oportet aetate
virgines, ſod prudeniia &0 ſonſu mulie-
res, quo inſtituendas eſſe etiam puellas
docebat, quod in more poſitum Grae-
Cis haut erat, Romanis im liberalibus di-
ſciplinis eas inſtituentibus. Amicum
beneficits foue, vt dmicior ſit, inimicum
vt amicum ſacias cauendaz enim repre-
henfiones amicorum, inimicorumque in-
Ediae fugiendae. Anmequasm domogquis
erat, gitid acturus ſit apud ſe pertra-
det: rürſus, cum redierit, quid egerit,
recogitet.
Plutarch. Beatum eſſe principem, qui familia-
ob. rium nemini fidat. Optime inſtitutam
. 15 3. eſſe Rempublicam, vbi ciues reprebenho-
nem mags gquamlegemmetuant: Fami-
liam, in qua plures ſint qui diligant,
guam quimetuant Dominnmm.
stob. Praecepta eius iſta collegit Demetrius
Serm. III. Phalereus: Modus optimus (quod ſym-
Laert. I, bolum habuit). Genisorem oportet reue-
B. reri. Bene vthabeas corpore & animio,
cin andum. Audirelibenter, non teme-
re credere oportet. Vel, vt melius La-
ertius: audiendi magi quam loquendi
NRudioſum eſſe oportet. Praeſtat multa
diſèere velle, (vel, vt Laertius habet, a-
mare ſeientiam,) quam rudem manere.
Lüngua vt bene dicat aſſefacienda. Vir-
tutis eſt proprium, & ab impietate alie-
num,odiſſo niuſtitiam. (Laert. ita effert:

Virtuti familiaris eſto vitio hoſpes, * pie-
tatem cuſtodt, eiuibus optima conſitle.)
ILunguam (ap. Laertium eſt, volauptatem)
fraena. Per vimnihil age: Liberos inſti-
tate. Succeſſum a fortung pete. mimi-
citias ſolue. Patriae inimicumtibi quo-
que talem eſſe puta. Vxori neque ira-

ſcere, neque blandire, praeſentibus aliis,

hoc enim ſtulti, illud inſani eſt. Famulos
ebrios ne 6aſtiges, vi ne ipſe ebrius videa-
rir. Aequalem ducasvxorem, ne nobi-
liorem ducens Dominos tibi compares pro
aßfinibus. Alios ſubſannantt ne ſubri-
deas, inuiſis enim fies illi, quos deridet.
Diues ſuperbus, Pauper abiectus ani-
mo eſſe noli. Laertius addit: Fortu-
nae mutationes fortiter perferre diſee.
Aufonius ſequentes ei tribuit:
Quanto plus liceat, tam libeat minus,
Fortunae inuidiae eſe immeritus mi-
7r.
Felixcriminibus nullus erit dit.
lVenoſeas alis miulta, nihiltibi,
Parcit quiqguez bonwr, berdere vultma-
los.
Maiorum meritis gloria non datur.
Turpis ſaepe datur fama minoribus.
Ex Aidbtaααοαας * eius illud maxime cele-
bratur:
Mortalium plerosque ſpiſſa vexäat
ignorantia
Ore impudente verba fundunt multa
DDPlurimi tamen .
Hos tompus optimus magiſter rerum
1 aſt arguet.

* Ap. Stobaeum eodem modo effertur, quo
ap. Laertium. Interpretes Latini diſcrepant tantum,
nam coniunxit vnus, quae diſtinctae eſſe viſae
ſunt ſententiae alteri, &αιτ.ο νρει νααHπτι
&τιυο (ſupple zwuαο.. quod ap. Stob. excidit,)
diwia“ ue*²,

*y Nec metrum in iſtis apud Laertium eſt, nec
AtdναNοαα ab eo accenſentur. Sed inter ceteras
Cleobuli cenſentur ſententias, Stanleio paulo ante
allegatas. .

PERIANDER.

Laert. l,
4

Herod.
Ll.p.

Laert. I,

94

IHerod.
L.l. p. 3.

troeuntem P

CA P. I PFRIAND

R PATRTA& 55

PERIANDER.

C A P.

PERIANDRI PATRIA,
PERANDRO Oypſelus pater fuit,
Corinthi tyrannus, Mater Cratea,
Pprogenitores Heraclidae, ex Hercule
& ardana“ geniti, qui Lydiam Regia
autoritate gubernarunr DV annis,
filio patri ſuccedente, Per KXII genera-
tiones. Origines vero Cypſeli, & quo
ad regnum peruenerit modo, ita de-
ſcriptum habes apud Herodotum:
Cum pauciorum imperio Corinthus
gubernaretur, & i, qui Bacchiadae voca-
bantur, vrbem incolerent, illi quidem
nenniſi cognatas ducebant, elocabantq;
filias nonniſi cognatis. Horum vni, no-
mine Amphioni, nata eſt filia cla uda, cui
nomen erat Labda, quam quia nemo
Bacchiadarumducere volebat, duxite-
tion Echecratis filius, e Petra quidem
tribu, ſed Lapitha gente ac Caenides.
Ei cum liberi eſſent nulli, Delphos adi-
vit, vt de prole conſuleret. Eum in-
ythia ſtatim his verſibus
compellauit:
Petion te nemo licet ſir tantus) hono-
rat.
Conceztaim pariet ſaxum graue Lab-
Aa, monarcha
Qui cadet inciues, emendabitque Co-
rinthum.
Hocce oraculum Eetioni datum,
conſonum erat alii, quod Bacchiadae ac-
Ceperant, nec intellexerant tamen: cu-
ius iſta ſententia:
Concipit in Petris aquila enixura leo-
nem,
Robuſtum, ſaeuum, genua & gui mul-
Ia reſolttet.
Haecbene nunc animi, verſare Corin-
thia proles,

MAIORES, PARENTIEKSTS
LQui Colitis pulchram Pirenen alrgze
gue Corinthum.
Bacchiadae ſenſum huius oraculi aſ-
ſequi haut valentes, cum audirent de
Oraculo Eetioni reddito, id quod ipſi
acceperant, intelligere incipiebant, eo
quod eodem illud ſpeclare animaduer-
terent, atque proinde interficiendi fi-
li Eetionis conſilium cepere. Hinc vt
rimum vxor eius enixa eſt, miſerunt e
Ro numero X viros e tribu, in qua ha-
bitabat Eetion, qui puerum opprime-
rent. Hi, poſtquam ad Petram adue-
nere, Eetionisque domum, puerum ſibi
tradi iuſſere. Labda cur veniſſent
ignara, patrique congratulatum eos ac-
ceſſiſſe rata, affert filium, & in Vnius eo-
Tum manum tradit. Conuenerat autem
inter eos in via, vt qui primus eorum
puerum accepiſſet, is humo allideret.
Verum diuina prouidentia puer ei, cui
traditus a Labda fuerat, arriſit. Quam-
obrem ea animum eius ſubiit miſeratio,
vt interficere puerum non Poſſet. Sic
miſertus alteri tradidit, atque ille ter-
tio, donec poſtremo per omnes decem
tranſiret, ac nemine interimere volente,
matri redderetur. Tum egreſſi illi, atque
ad fores ſubſiſtentes alius alium incuſa-
bant, & primum praecipue, quod pa-
ctis non ſtetiſſet. Poſt altercatio-
nes ſtatuerunt ingredi rurſus, & con-
iuncta opera caedem perficere. Sed
fatis ſtatutum erat „ Vt Eetionis
Proles perniciem afferret Corintho.
Nam Labda ad fores hoſce eorum
inaudiuerat ſermones „ metuensque,
ne mutato conſilio interimerent
puerum, eum aſportatum in modio

* Non ex Iardana, ſed Tardanae ancikez eos
Senitos dicit Herodotus, Praeterea non lardanam,

K 2

ſed lardanum legi debere contendit Tan. Faber L.
I. Ep. Critic. Ep. II.

occultauit

76
occultauit, qui Qpſela dicebatur:
Quem illos nunquam, ſi redirent, lo-
cum perueſtigaturos eſſe ſperabat, id
quod euenit etiam. Nam ingreſſi ſcru-
tati ſunt omnia: cumque inuenire in-
fantem haut poſſent, inter eos conue-
nit, perſuadere iis, a quibus miſſi fue-
rant, occiſum ſua opera eſſe infantem:
idque domum reuerſi etiam fecerunt.
Filius itaque Eetionis, adultior factus,
Oupſelus fuit appellatus, petito nomine

ab eo, quod in menſura frumentaria

euaſerat, periculo. Ad virilem aeta-
tem vbi perueniſſet, conſulto Delphi-
co oraculo, anceps tulit reſponſum, cui
confiſus Corinthum inuaſit, expugna-
vitque. Oraculi autem iſta erat ſen-
tentia: 7

1

GAbP. 1I.

Vir locuples, noſtras hic qui deſcendit
ad aedes, .
Obpſelus Eetides, eclarae Rex eſto Co-

rinthi,
Vle & eo nati, ſod nulli deinde nepo-

165§.

Tyrannide potitus, Corinthiis gra-
vis extitit, multos opibus, plures vita
ſpolians. Quum XXX regnaſſet an-
nos vita funéctus, ſuccefforem filium
habuit, Periandrum, cuius regnum
tyrannidis huius aetatem abſoluit:
quae iuxta Ariſtotelem LXXIII an-
norum fuit, menfium VI. Vt Cy-
pſelum regnum illud auſpicatum eſ-
ſe Olympiadis XXX anno II opor-
teat.

CA P. II.
TEMPVS EIVS NATALE, REGNVM, INGENI
MVYTATIO.

Laert. I,

Eriander (ſi a morte eius reinßs
95.

computemus, quam ſubiit iuxta La-
ertium, aetatis LXXXanno, qui fuit
*Ariſt. Olympiadis XL/VIII vltimus) anno na-
lI. c. tus eſt Olympiadis XXIX* poſtremo.
* Suid. & Regnum eius (quod ſecundum Ariſto-
ex quo relem annis durauit XLIV) anno IV

habert Olympiadis NNNXVII initium habuit.

col. Da- Suidas“ ait eum in regno ſucceſſiſſe,

maſc. quod eſſet natu maximus in filiis pa-

Ex. Pei-tris fui, (vnde Plutarchus à paternum
relc.

1 Sr . vero NXXIIX Olympiade.

VII. Sap. Mitem primum, ac benignum, cru-
p. .47.C. deliorem paulo poſt iſta occaſio reddi-
e L.⸗ . .
Laert. , qit. Mater eum adhuc iuuenem vehe-

Suid, Menter ſecum continebat, eousque et-
Parthen. iamn, vt eius amore implexa in concupi-

Erotic. ſcentiam ipfius veniret. Progreſſu au-
.. 17. tem temporis malum ſemper increſce-
bat, adeo, vt ſe amplius continere non
poſſet. Quare confidenti animô pue-
ro perſuaſit, eſſe feminam quandam,

b. illum eius appellat morbum) floruiſſe

egregiae formae, quae eum immodice

Polit. V,

amet, quare ſuadeat, ne illam deſpice-

ret, ac ſeſe vlterius adfligere ſinat. Pe-
riander primum ſe corrupturum nega-
bat eam, quae eſſet coniuncta viro, prae-
ter leges & publicos mores.
tem ſupplicibus verbis inſtare non ceſ-
ſaret, ſe facturum recepit. Noctem
ſtatuebat, ipſumque monebat, ne lu-
men ad thalamum inferret, neque coge-
ret eam ad colloquium, atque id pudori
eius condonaret. Eo pollicente o-
mnia ſe facturum, quae mater ipfſi in-
iunxiſſet, ipſa pulcherrime ornata ad
filhium ingreditur, ac, priusquam illu-
ceſceret aurora, clam rurſus diſceſſit.
Sequenti die interrogat filium, vt pla-
cuerit amica, & annon velit rurſus ad
ſe accedere eam. Periander vero ſe-
ipſum id animo agitare reſpondit, nec
modice ſe eius amore affict. Quare ab
hoc tempore non ceſſabat ſaepe ad fi-
lium recdire, ita, vt poſtremo cupido

uum au-

Periandrum

12.

M.

.

Polit ,
12.

Periandrum inceſſerit cognoſcendi,
quae eſſet tandem, cum qua congrede-
retur. Hinc aliquamdiu apud matrem
precibus obtinere ſtuduit, vt in mutu-
vm colloquium veniret, atque vt eius,
cuius amore flagraret, aliquam notitiam
haberet. Sane enim difficile eſſe, quod
ne contueri quidem eam permitteret,
qua iam multo tempore familiariter fu-
erit vſus. Verum, quum id fieri poſſe ob
verecundiam feminae mater omnino
negaret, ipſe aliquem ex miniſtris lu-
men in cubiculo occulere iubet. Et
cum ea pro more accederet, atque v-
na dormire pararet, exurgens Perian-
der, produxit lumen, atque cum ma-
trem eſſe vidit, prae animi impotentia
eam interimere voluit. Sed a quo-
dam genio ſubito apparente retractus,
ab eo facto ſibi temperauit: atque ex
eo tempore mente perculſus inſaniuit,
& in crudelitatem incidit, multosque
ciuium fuorum macétauit. Mater vero
multum ſuper genio ſuo lamentata ſe-
ipſam interemit. Laertius & ipſum &
1, 96. matrem facinoris conſcios fuifle dicit,
umque in crimine deprehenſum gra-
vem ciuibus inſtitiſle.
Herod. I. Inter initia regni mitius agebat quam
c. pater, verum per nuntios commercia
habens cum Thraſybulo, Mileti tyran-
no, (cui praeterito tempore antequam
tyrannidem indipiſceretur, hospes fu-
'erat) multo magis quam pater cruen-
tus factus eſt. Miſſo praecone Thra-
ſybulum interrogauit, qua ratione
ipſe, rebus melius conſtitutis, rempu-
blicam pulcherrime adminiſtrare pos-
ſet? Thraſybulus vero eo, qui a beri-
andro mifſus erat, extra vrbem eduéto,
ingreſſus eſt agrum quendam ſatum, &
vna cum eo ſegetem interambulans,
cciſcitatus eſt hominem de ſuo aduentu
E Corintho, detruncans interim atque

Laert. I
95.

TEMPVS PERIANDRI NATALE, REGNVM &c.

77
decutiens, vt quamque videbat ſpicam
inter alias eminentem, eoque geſtu to-
tum illud praedium peruagatus, nullo
verbo reddito præconem dimiſit. Hunc

reuerſum auide Periander, quaenam

reipublicae gerendae praecepta afferret,
interrogauit. Quo reſpondente, nulla
ſibi dediſſe Periandrum, ſeque mirari
quod ad virum parum ſanum ab eo ſit
ablegatus, qui propria ſua vaſtauerit
raedia. Tum quid egerit Thraſybu-
us, ille interrogauit, ſtatimque intel-
lexit ab eo praecipi, vt eminentiſſi-
mos quosque in Republica e medio tol-
leret. Eo pertinentem epiſtolam La-
ertius exhibet, quae ſi plane ſpuria non
eſt, alio tempore ſcripta ſit oportet,
quam quo nuntius ille fuerat ablega-I, 100.
tus.
THRASYBVLVS PERIANDRO.
*Reſponſum a me nuntius tuus tulit
nullum. Eum vero in ſegetem dedu-
ctum, me baculo decutiente ariſtas, ſu-
"er reliquas quae eminerent, ipſoque
*interea me ſequente, quae viderit au-
*diueritque interrogatum relaturum
*„Confido. Idem vero tibi, ſi confirma-
to imperio vti velis, eſt faciendum.
Illuſtriorum ciuium demetenda ca-
* Pita ſunt, ſiue inimici ſint tibi, ſiue
atnici. Vel amiciſſimos enim ſuſpe-
ckos tyranno eſſe oportet.
Vtut autem neget Plutarchus Thr. erlu.
ſybuli eum ſecutum conſilium eſſe; di- r. ſas.
ſerte tamen affirmat Herodotus, ab eo prv..
tempore omnem in ciues ſaeuitiam Pe- Herod.
riandrum exercuiſſe, interficentem l. c.
eos, qui patris crudelitatem ſalui eua-Laert. E,
ſiſſent. Primus armatis circumſeptus &:.
inceſſit, qui ccc erant numero, ma- Micol.
giſtratumque ad tyrannidem tranſtu- Damalc,
Hit, crudelitate & violentia. Ciues l,c.
ſeruis nolebat abundare, nec otio va-
care patiebatur, ingeniofus ad inueni-
enda, quibus eos occupatos redderet,
K 3z negotia.

78 6c AP.

negotia. Si in foro deſidens depre-
henſus quisquam fuiſſet, muléta ei e-
rat ſubeunda, timebat enim, ne contra
ſe conſpiratio fieret. Neque AMſzy ha-
Laert. lI.c. bitare patiebatur omnes, qui cuperent.
Bello nunquam vacabat, rerum
quippe bellicarum ſtudioſiſſimus; Tri-
reymibusque aedifæatis, late vtrumque
Suid, I.c. tenebat mare. Iſthmus etiam vt per-
foderetur, ipſum molitum fuiſſe per-
hibent.
Laest. I, Familiaritatis eius atque commercii

G. 91 . u Thraſybulo aliud Herodotus ex-

p. 5. CAT.

XIII.

emplum ſuppeditat. Affirmat enim
eum Thraſybulo indicaſſe per nuntios
oraculum, quod Alyattes Rex Lydiae
de reſtaurando Mineruae templo acce-
perat, vt que ille tempeſtiue ſecuritati
proſpiceret ſuae monuiſſe.
Auream ſtatuam Deo ſe ſacraturum Laert. I,
vouit, ſi Olympia quadriga viciſlet. 95.
Victoria autem potitus cum auro ege-
ret, quadam celebritate populi, mu-
lieres procedentes ornatas videns,
mundum eis ademit, atque ſic domum
eas dimiſit,

III.

VTINSEPTEM SAPIENTVM CENSVM RELATVS.
SIT, EIVS ITEM SENTENTIAE ET

SC RIPTIA.
Symp. Eriander, vt ait Plutarchus, tyran- cjuitate, ſed in portu Lechaeo, in con-
Vu.. ſap. I“nide tanquam paterno morbo cor- chlaui ampliſſimo, ſolenni bus conuiuiis

F. 147. reptus, eo emergere, quantum potuit
fieri, ſalutaribus vtendo hominum ſa-
pientum colloquiis, eosque ad ſe in-
vitando, conatus fuit. Atque eo ſpe-
Gtat eius ad Graeciae ſapientes Epiſto-
la, miſſa ad eos cum Delplus conue-
Laert. I, niſſent:
99. PERIANDER SAPIENTIBVS:
*Gratias immortales ago Pythio A-
pollini, quod vos in vnum apud ſe coa-
*Cos Corinthum etiam pertrackurae
„Vdeantur litterae meae. Hoſpitio
„Vos excipiam humaniſſine. Audio,

cpraeterito anno Sardes ad Lydorum

cRegem vos iuiſſe, ne itaque dedigne-
cmini nunc ad me proficiſci, Corin-
thiorum tyrannum. Videbunt enim
οꝗ laeti, Beriandri domum adeuntes,
„Corinthii. .
Ita inuitati venere ad eum non ſe-
tem modo, ſed bis ſeptem, in quibus
Diocles erat, Periandri familiaris, cu-
d. 147 jus nomine Plutarchus luculenter eo-
7: rum conuerſationem, atque colloquia,
delineauit. Conuenere autem non in

Symp.
VII. Sap.

dicato, &templo Veneris proximo,
cui ſacra Periander inde ab infauſto
exceſſu matris ſuae fecerat nulla. Quid
geſtum in eo conuiuio fuerit, eo quod
prolixior ſit eius deſcriptio, apud Plu-
tarchum Lectores, ſi cupiant, legent.
Ipſe hoc modo Periander ſapienti-pe Er.

bus fuit accenſitus, qui, Plutarcho Deiph. p.

autore, initio quinque tantum fuere. 385. D.
Poſtea Cleobulo Lindiorum Tyranno,
& Periandro Corinthio, quanquam
virtutis eſſent ſapientiaeque expertes,
potentia, amicis, officiisque vim fa-
mae facientibus, & ſe in nomen ſapi-
entum ingerentibus. Quod ipſum vt
obtinerent, ſententias quasdam ac di-
ca emiserunt, ac per Graeciam ſpar-
ſerunt, easdem cum iis, quae ab aliis pro-
latae iam eſſent. Id quamuis valde ce-
teris diſpliceret ſapientibus, arrogan-
tiam tamen illorum reuincere, aut de
gloria palam controuerſiam fuſcipere
cum praepotentibus viris noluere. L
pſos tamen Delphos conueniſſe, inter-
que ſe priuatim collocutos litteram
E. que

B
I
1
1
1
1

Juid Pla-
to Prota
gor. I.l
P.349.a.
Laert, l,

.

Laert, l,

.

ibic. p.

155. E,

M.
ymn.

Vn

Chron,

De j.
Deloh.p.
Ny.

ibid. p.

IN PERIAND. SAPIENTVM CENSV &.
E. quae eſt in ordine quinta, &nume- populoris formam, quae proximead A-

79

Tum deſignat quinarium dedicaſle, co- rſtocratiam accedat.

ram Deo eius templi proteſtatos, plu-
res quam quinque ſuo ordine non con-
tineri: quo ipſo iextum atque ſeptimum
tanquam nihil ad fe pertinentes exclu-
ſere.
Suid. Pla- Eorum, quie ſeptem ſapientibus Pe-
0 Prota riandrum fuiſſe negant, nonnulli My-
Ser. 1. I. ſonem in locum eius ſubſtituunt, in
P. 343. à ¾ . .„„ 3
Laert., I, Quibus & Plato eft. Alii duos aiunt fu-
98. ifle Periandros, tyrannum alterum, alte-
rum Ambraciotem, fapientem. Sed Ari-
ſtoteles, atque alii, Corinthium ſapien-
tem dictum aiunt, quod ipſinomen
non actionum, verum ſcriptorum &
ſententiarum habita ratione datum es-
ſe videtur, quales fuere ſequentes:
Laert. I, Nihil pecuniarum cauſa agendum.
25 ce is, qui tuto regnare votunt, ſunuma
ope nitendum, vt heneuolentia non ar-
*mis ſtipentur. Rogatus, ur in tran-
*nide perſſteret? Quia, inquit, & ſpon-
*tε & inuitum cedere aegue periculo-
*ſum eſt.
Conviv. Cum ceteri ſapientes in eo, ad quod
VII. Sap. a Periandro inuitati fuerant, conui-

P. 152. B. vio, de tyranno ſententias dixiſſent, &,

vt ipſe quoque aliquid diceret, poſtu-
larent. Ile, vultu perturbato, ſatis,
inquit, dictunz puto, ad deterrevxdaum
guemuis, qii ſänaz mentis ſet, hominem
a Principatu gerendo. Cumque ſimili
modo de Republica diſſeruiſlent, haec
155. E. ſubiecit: Videri ſibi ommilur, quae di-
erant edm commendari Reipublicae

CA P. IV.
ARIONIS HISTORIA.

Plut. Dm conuiuarentur vna Sapientes,
Symp. Prout ex Plutarcho a nobis rela-

VII. Sap.
p. 160.f(9. tum eſt, el potius, vt apud Euſebium
Eus,
Chron. nit, quam cum portentum appellet

eſt, Olympiade XIL., ſtupenda res eue- Is

Quaerenti, quid inminimo maximun Stob. S.3.
eſſet, reſpondit, bona mens in corpore hu- b. 41.
mano. Praecepta eius iuxta Demetri- ib. p. 46.
um Phalereum ſequentia fuere: Rem
mmnem conſidera, quod & Symboli loco
ipſi fuit. Bona res quies. Periculoſa
Pemeritas. Lucrum trpe accuſationa-
turae eſt. Imperium populazve melius
lA ranmide. Voluptates quidemmor-
tales ſunt, virtutes auteim immorzales
in ocundis moderatus, in adueris pru-
dens ſto. T'raeſtat purce viuendo mo-
r, quam viunm indigere. Compara te,
vt dignus ſer parentibitt. Da operam,
vt vinus laude dignus, poſt fauta beatis
videdris. Amicis cundem in ſocundis
& aduerhs te praebe. St quid mali pro-
miſeris iniitus, ſeruare noli. (Laer- Eaert. I,
tius habet, quodcunque pollicitus fueris, 98⸗
ſerua.) Secreta ne prodasz. Conuitiis
vtere,tanquaim amicus iterum futurus.
Legibus anziquis, obſoniis recentibus,
vtore. Peccantes caſtiga, peccaturos
prohibe. Aduerſa celare memento, ne
laeëtentur qui oderunt to.
Auſonius iſta ei tribuit:
Nunquam diſorepat viile a decoro.
Plus ſt ſollicitus magis beatus.
Mertem optare malum, timere peius.
axis, vl liheat, guod eſt noceſſe.
Multis errihilis caneto multos.
S fortuna iuuat, caueto tolli.
fortana tonat caueto mergi.
Scripſit & Admonitiones ad duo
lia verſuum.

P. I00,

mil-Laert. I,
97.

Herod.
L. I.
. &m&ͤ£Rgqui ex
Herodotus Periandro oblatum, eius e in La-
Potiſſimum verba referemus. tinum
Arion nobilis cantator fidibus fuit. hæc trans

cum aliquando in Periandri vixiſſet ruie Gel⸗
familiaritate, inde a Rege proficiſcitur XVI, 19.
terras Lucia-
nus. Sece.

80 CA P. IF.

terras inclutas Siciliam atque Italiam
viſere. Is tum poſtea grandi pecunia,
&re bene multa copiofus Corinthum
inſtituit redire. Tarenti igitur na-

vem & nauitas, vt notiores amiciores-

que ſibi, Corinthios delegit. Sed eo
Corinthii homine accepto, nauique
in altum prouecta, praedae pecuniae-
que cupidi, cepere conſilium de necan-
do Arione. Tum ille ibi, pernicie in-
tellecta, pecuniam ceteraque ſua vt ha-
berent, obtulit, vitam modo ſibi vt re-
linquerent, orauit. IIli vero negantes,
vt ipſe ſibi manus interrer Poſtulaiun
ſi in patria quidem ſua ſepeliri cuperet,
vel ſi nollet, vt ſtatim coram deſiliret
in mare. Arion ibi perterritus, id v-
num poſtea orauit, vt priusquam mor-
tem oppeteret, induere permitterent

ſua ſibi omnia indumenta, & in puppi

conſiſtentem fidibus canere, vbi id per-
egerit opus, illis traditurum ſeipfſum
ſeſe pollicitus. Feros & immanes na-
vitas prolubium tamen audiendi canta-
torem excellentiſfimum ſubiuit: adme-
dium igitur nauis receſſere omnes I-
ſe ornatus indumentis fuis, ſtansque
in ſummo puppis foro, carmen, quod
orthium dicitur, exorſus eſt. Ad po-
ſtrema cantus cum fidibus ornatuque
omni iecit ſeſe procul in profundum.
Nauitac curſum, quem facere coepe-
rant, Corinthum tenuere. Delphinum,

fabula eſt, fluitanti ſeſe homini ſubdi-
diſſe, eumque Taenarum deuexiſſe,
ibi vero expoſitum illum, Corinthum
ex eo loco petiuiſſe. Heic quoque,
qualis Delphino vectus fuerat, appulit,

remque omnem, ſicuti acciderat, nar-

rauit. Periandrum vero iſthaec parum
credidiſſe, & Arionem, quaſi fallerer,
cuſtodire iuſſiſſe, nec vt pedem vspi-
am efferret permiſiſſe. Nauitas interea
requiſitos interrogaſſe, ecquid audis-
ſent in iis locis, vnde veniſſent, de A-
rione? Eos dixiſſe, hominem, quum
in de irent, bene valuiſſe in Italia
degentem, ſaluumque eum Tarenti
ſe reliquiſſe. Tum inter haec eorum
verba Arionem cum fidibus & indu-
mentis, cum quibus ſe in ſalum eiacu-
lauerat, extitiſſe, nauitas ſtupefactos
conuictosque ire inficias non potuiſſe.
Eam fabulam Lesbios confirmare &

Corinthios. Taenari imaguncula inter

ſacra eſt anathemata viri Delphini dor-
ſo inſidentis. Talemque Periandrum

confici iuſſiſſe, exiſto Bianoris colli-Anthol.

gere eſt: ⸗ XV
Heic ſtatuam poſuit Periander Ario- 488.

nis iſtam,
Adnatansque ipſi qui pariebat opemn,
Delphini, pelagi ciuis: Hoc fabuag
monſtrat H
Mortem inferre homines, parcere

noſſe feras.

CAP. V.
DE VXORE PERIANDRI.

Laert. I, T 7 Norem L„pſßidem habuit, quam i-
94 V pſe Meliſam appellabat, Procleo,
Epidaurenſium Tyranno, & Eriſthe-
nea Ariſtocratis filia, ſororeque Ari-
ſtodemi, natam, qui toti fere Arca-
diae dominabantur. Eam adamare
Athen. coepit, Peloponneſiaco veſtitu indu-
XIII. p. tam, vna ſine ſtola tunica, vbi vidis-
589. ſet, parentis operariis vinum mini-

ſtrantem. Eam poſt aliquod tempus, Laert ·l. c.
accenſus ira, occidit praegnantem, ſca-
bello, vel, vt alii volunt, calce per-
cuſſam: pellicum irritatus calumniis,
quas tamen igne poſtea cremauit.
Ad Theſprotos, qui ſunt ad flumen
Acherontem, nuntios aliquando mi- 20 4
ſit ſciſcitatum necyomanteum, de
quodam depoſito. Meliſa apparens
negauit

Herod.

7

Suid,

Herod,
L. III.

114.¹

h——. — — ————

d

le⸗

e

4d
Konhol. .
l. W. E.
XVI.p.
r 498.

,

16

4-

Herod.
nv.h.
. 204,

1
it

,Laertl

negauit ſe indicaturam, vbi eſſet col-
locatum, quoniam ipſa algeret, nuda
quae eſſet, nihil enim ſibi prodesſe ve-
ſtes, in quibus ſepulta fuiſſet, vt quae
vna crematae non ſint. Verum autem
ſe dicere argumento eſſe, quod in fri-
gidum furnum panes Periander inges-
Iiſſet. Quae Periandro renunciata, ſu-

ſpicionem confirmauere, quod cum
Meliſſa iam mortua coitum ille exer-

Suid. cuerit, amoris oeſtro accenſus. Ita-
que ſtatim poſt eum nuntium per prae-
CAP.
DEE LEIBERIS
Herod. C.Rant ei ex Meliſſa filii duo, Cpſe-
L. II. p. H-lus alter, alter Lycophron, minor

114. ſc. ingenio valebat, ſtupidus erat natu

maior: Filia item vnica. Filiorum
maior natu fub exitum matris ex hac
vita XVIIIvm agebat annum, minor
XVIHum. Hos auus maternus, Pro-
cleus, Epidauri tyrannus, ad ſe accitos
eo proſequebatur amore, quo par es-
ſet nepotes ex filia amplecti. Quos v-
bi remittendos ſtatuit, priusquam di-
mitteret, ſcitis, inquit, pueri, quis
matrem veſtram interemerit? Quod
dictum maior vix attendit quidem, mi-
nor vero, cui nomen Lycophroni, ita
eo affectus eſt, vt reuerſus Corinthum
neque affatus ſit patrem, neque ei al-
loquenti reſponſum dederit, donec ita
Periandrum irritaret, vt indignatus
laribus eum eiiceret. Eo eiecto, maio-
rem eſt percontatus, quaenam cum eis
auus eſſet collocutus. Ule narrabat,
Vt ſe auus amantiſſime accepiſſet, nec
tamen dicti Proclei ſub eorum diſces-
ſum prolati meminit, quippe ad quod
animum aduertiſſet minus. Perian-
der fieri non poſſe aiebat, quin aliquid
illis ab auo ſit ſuggeſtum amplius: at-
que adeò percontando inſtabat, do-
nec adoleſcens dicti illius recordatus,

DF VXORF PFRTANDRI 81

conem edixit, vt omnes Corinthiae
mulieres ad Iunonis templum prodi-
rent, tanquam ad feſtum diem, quam
ulcherrime ornatae. Quum iſſent mu-
ieres, diſpoſitis clam ſatellitibus, eas
omnes ſine diſcrimine exuit, ſiue in-
genuae eſſent, ſiue ancillae, atque eas
veſtes ad foueam comportatas, inuo-
cata Meliſſa cremauit. Haec vbi fecit,
nuntios, qui iterum interrogarent, mi-
ſit, quibus Meliſae larua vbi eſſet de-
poſitum indicauit.

VI.
PERIANDRI.
id quoque exponeret ipſit. Quod i-
pſum adanimum ſibi reuocans Perian-
der, nulla amplius in filium indulgen-
tia vſurus, miſit ad eos, apud quos ille
expulſus degebat, ne adoleſcentem do-
mo exciperent prohibens. Eieg7tus
igitur ea, in qua hucusque fuerat com-
moratus, ad aliam ſe contulit, ſed
inde quoque expulſus eſt, Periandro
jis, qui reciperent, minato, atque vt
arcerent imperante. Expulſus inde
ad aliam domum cuiusdam ſodalium
ſuorum perrexit, qui Periandri filium
agnoſcens Hoſpitio excepit, non ſine
formidine. Ad poſtremum Periander
edixit, quisquis in domum ipfum re-
ciperet aut alloqueretur, eum mul-
ctam Apollini ſoluturum, quantam ipſe
ſtatuiſſet. Hoc edicto propoſito, cum
nemo ipſum in domum recipere vel al-
loqui auderet, ne ipſe quidem rem de-
ſperatam vlterius tentare voluit, atque
intra porticus publicas degere maluit.
Die vero quarta Periander pauperie &
inedia enecatum cernens, miſertus
eſt, depoſitaque ira, propius accedens,
PFili, inquit, vtrum oſt optabilius, ilne
quod pateris, an obſequium erga patrem,
quo opum eius &! ůtyrannidis euadas hæ-
res? Tu ſilius meus cum ſis & proximus
L. in

82 AP.

VI.

in beatam“ iſtam Corinthum imperii iſtimans. Lycophron ne reſpondere .
haeres, mendici vitam praeiuliſti, quidem dignatus eſt ei, qui hunc nun-
ei, cui minime obſiſtere oportebat, obſe- tium afſerebat. At Periander in amo-
ſtendo. Nam ſi qua degre tibi faltum rem adoleſcentis propenſus, iterata
eſt es, ob quod infenfus es mihi, mihi vice ſororem adoleſcentis ad eum mi-
maxime aegre eo eſt falctum, eiusque ego ſit, filiam ſuam, ſperans fore, vt ab .
particeps aegritudinis eo ſum magis, illa ſe duci pateretur. Haec vbi venit,
quod ipſe patrandi facinoris monumen- an mauis, inquit, frater tyrannidem in
tum exiterim. Tu vero edocus quantum aliorum peruenire manum, & patris .

praeſtet inuidiam, quam miſericordiam
aliis mouere, & quid ſit parentibus &'
potentioribus iraſei, domum concede.
His quidem verbis Filium Periander
caſtigauit, ille autem nihil patri re-
ſpondit, niſi quod ipſe poenam Apollini
debeat, qui loqui ſecum ſuſtinuiſſet.
Tum Periander malum filii vehemen-
tius eſſe animaduertens, quam vt cor-
rigi poſſet, ab oculis eum ſubmouen-
dum putauit, Corcyramque mitten-
dum naui, quae ipſa quoque eius im-
perio parebat. Eo autem amandato
bellum ſocero intulit Procleo, tanquam
praecipuo eorum quae contigerant au-
tori.
Eſt eius epiſtola apud Laertium
miſſa ad Procjleum iſta ſententia.
PERIANDER PROCLEO.
Nobis quidem inuitis perpetratum
cceſt in filiam tuam facinus. Tuautem
*ſi lubens filium nobis infenſum red-
*dis, peccas. Tu igitur aut filium
nobis placa, aut ego vindictam a te
*repetam. Filiae tuae poenas ipſe dedi,
*“Ccrematis in eius honorem omnium
*Corinthiarum matronarum veſtibus.
Poſtremo expugnata Epidauro Pro-
cleum in ea cepit, quem viuum tamen
ſeruauit. Interieéto deinde tempore,
cum ſenuiſſet Periander, ſibique eſſet
conſcius, parem Reip. adminiſtrandae

rem ſamiliareminter peregrinos diſper-
gi? quam ipſe domum reuerſus eam te-
nere. Red! Quaeſo ad penates, deſine

tibi obeſſe. Infauſta poſſesſio AM. perui-

cacia. Noli malum medicari malo.
Multi manſuetudinem iuſtitiage praetu-
lere. Multi materna iura proſequen-
tes paterna regna amiſere. Lubrica
res eſt yrannis, ocuius Multi ſunt ama-
tores. Pater ſonex eſt proueltaegue
aetatis, tua ipfeus bona noli aliis trade-
re. His illa verbis cauſam ſuam apud
fratrem, a patre edocta, egir. Cuiil-
le, ſo quidem Corinthum nonrediturum,
aiebat, quoad patrem ſuperſtitem audiret
eſſe. Quod cum intellexiſſet Perian-
der, tertio caduceatorem miſit, qui
certiorem faceret filium, ſe quidem in
Corcyram eſſe conceſſurum, eique,
vt tyrannidem Corinthi capeſſeret, e-

diceret. Conſentiente filio, Periander

Corcyram, iuuenis Corinthum iter
parauit. De his vero edocti Corcy-
raei, ne ad ſe veniret Periander, ado-
leſcentem interemerunt. Quamo-

brem vindictam a Corcyraeis repetitu-

rus Periander, Sardes ad Halyattem
caſtrandos miſit ecc primorum Corcy-
raeorum liberos. Corinthiis, qui eos
ducebant, Samum delatis, cum ob

quam cauſam Sardes pueri duceren-

tur Samii inaudiuiſſent, iis fuaſere vt

laert.
95. 1

Laert. hy
AI

96. (⸗

ſe haut amplius eſſe, Corcyram miſit ad Dianae* templum confugerent. *haer:.
accerſitum Lycophronem, tyrannidem Supplices vero eos e templo abſtrahi habet Ia-
qui ſuſciperet, maiorem filium ilimu- cum non finerent, Corinthii alimen- ,

neri minus aptum ob ſtupiditatem ex- ta iis praebere prohibuerunt. Interea
diem

.

-
e
e.
d

mn,
1.

3
5
,Laert.
i haber le.
Rrnon h
,
r

.
Laert. I,
95.

lage. „XLVIII anno, aetatis ſuae LXKXX.

ciderent & ſepelirent.

„.

DE LIBERIS PERIANDRI

diem ſolennem agebant, quem ſua ad-
huc aetate eos celebraſſe obſeruat He-
rodotus, nocteque adeo aduentante,
quamdin pueri precabantur, tamdiu
choreas pueri puellæue agebant. Dumq;
choreas ducerent, quae ex ſeſamo ac
melle confecerant eſculenta, inter Pue-
ros ſpargebant, quibus illi vitam ſuſti-
nerent. Idque eouſque factum eft,
donec Corinthii pueris, qui ipfis con-

CA P.
MOerore ob iſta omnia confectus

exceſſit e vita, vltimo Olympiadis

Cumque ſepulchrum ſuum ignorari
Vellet, tale quid fuit molitus. Duobus
iuuenibus per certam viam noctu ince-
dere iuſſit, eumque, qui Primus occur-
riſſet, interimere ac ſepelire. Poſt ĩſtos
quatuor alios miſit, qui priores illos oc-
Rurſus contra
hos miſit plures, idemque vt facerent,
imperauit. Eius igitur mandata exe-
quentes primi ipſum Periandrum in-
teremere. Corinthii Cenotaphium
illi erexerunt, verſusque inſcripſere,
quorum iſte eſt ſenſus:

Sphia & nummis Periandrnm,
terra Corinthus,

CLlarum, littoreo continet alma N-
nul.

Extat in eundem & Laertii iſtud:

Ne doleas, ſe coepta minut Jortuna ſo-
cundet,

Sed pleceat, ſuperi quod ibuer⸗
tibi.
Nam ſupiens ſtygias Periander.
ad vmbras,

Hrtinldus, quod non quaæ voluit o-
Iuis.

cesſet

4

crediti fuerant omiſſis, abirent.
que Samii pueros Corcyram reduxe-
re. Affirmat cum Antenore Diony-
ſius Cnidios, claſſe Samum aduectos,
cuſtodes Periandri e templo expuliſle,
Puerosque ad ſe receptos Corcyram
reduxiſſe, quam ob cauſam honores
& immunitafes apud Corcyraeos Cni-
diis ſint decreti, quales nulli Samiis
Conceſſi legantur.

VII.

MORS PERIANDRI.

808IADAA
PRAECEPTORVM SEPTEM SA-
PIENIIVM SYLLOGE.

83
Ita-

ap. Plu-
tarch. de
Herod.
Mal. p.
861. B.

*Sequere Deum. Legi obſequere. ap. Stob.

*Cole Deos. Verere Parentes. Iuſti-
tiae cauſa patere. Quae diſcis, fac vt
intelligas. Quae audis, fac vt cogno-
„ſcas. Noſce teipſum. Matrimomium

S. III.

* initurus opportunitatem capta. Res

*mortales conſidera. Hoſpes ſi ſis, ho-
*ſpitem te eſſe memento. Hoſpitalita-
tem cole. Tibi ipſi impera. Amicis
„ſubuenire ſtude. Iram moderare.
*„Exerce prudentiam. Prouidentiam
*„venerare. Aiuramentis abſtine. A-
“*micitiam dilige. Diſciplinae men-
*tem applica. Gloriam Pproſequere.
* Sapientiam aemulare. De bonis be-
ne loqui ſtude. Neminemcontemne.
*Virtutem commenda. Iuſtitiam ex-

*erce. Amicis benignum te Praebe.
*Inimicos vlciſcere. Magnanimitatem
*„cole. Abſtinea malo. Communio-

*ni ſtude. Quod tuum eſt tene. Ab
alienis abſtine. Bene ominare. O.
*mnia audi. Amicis facilem te praebe.
„Nequid nimis. Tempori parce. Fu-
"tura proſpice. Iniuriam odi. Ser-
*Vos reuerere. Liberos inſtitue. Si
facultates tibi ſint, aliis impertire.
*„PFraudem time. Deomnibus bene lo-
*quere. Ama ſapientiam Iudicium
2 *aequitate

84 . C AF.

"aequitate moderare. V bi cognoue-
ris rem, ad agendum procede. A cae-
*de abſtine. uae fieri posſint votis
expete. Cum ſapientibus verſare.
"Ingenia explora. Depoſitum redde.
«De nemine ſuſpicare. Arte vtere.
«Daturus differre noli. Beneficia agno-
aſce. Nemini inuide. Teipſum ob-
ccſerua. Spem approba. Calumniam
«οd˖äaο habe. Poſſide iure. Honora bo-
«nos. Iudicem agnoſce. In matri-
«monio temperantiam exerce. For-
ctunam cole. Sponſionem fuge. Cum
«omnibus verſare. Tui ſimili gaude.
«„Sumtus moderare. Tuis fruere. Mo-
deſtiamexerce. Beneficia redde. Bo-
««nam fortunam opta. Fortunam ama.
Kudiens vide. Res, quas aſſequi poſ-
ſis, conſectare. Diſſidia odio habe.
*Exprobrationes abhorre. Linguam
«coerce. Iniuriam depelle. Iudica
juſte. Opibus tuis vtere. Nullis cor-
ruptus muneribus res examina. Prae-
ccfentia incuſa. Dic quod ſcias. Vi non
„tere. Viue iucunde. Conuerſatio-
«nem manſuetudine tempera. Finem
ccoeptis nil trepidans impone. Omni-
sbusbemignum te praebe. Filiis con-
«fidere noli. Linguae impera. Tibi
ipſi eſto benignus. Affabilis eſto. Op-
cportune reſponde. Labori aequita-
temiunge. Ab iis, quorum te poe-
Nitere poſſit, abſtine. Si eccaueris,
„Poenitentiam age. Oculos coerce.
«„Vtilia conſule. Celeriter perfice. A-
micitiam conſerua. Gratitudinem
ccole. Concordiae ſtude. Secretare-
„V’larenoli. Potentioremtime. Vti-
lia proſequere. Opportunitatem ex-
*peéta. Inimicitias diſſolue. Aetatem
expecta. De roborenon gloriare. Vt
bene dicas te ipſum aſſuefacito. O-
«dium fuge. Opum poſſeſſor iuſtus vt
ſis, ſtude. Gloriam non deſere. Ma-
cclitiam odi. Diſcendi taedium ne te

VII.

cCapiat. Pericula cum prudentia adito.

*„Ea, quibus frueris, ne dimitte. Ora-
cula venerare. Quos alis, dilige. Ue
cabſente male non loquere. Aetate pro-
„Vciores reuerere. Iuniores inſti-
tue. Opibus ne confide. Teipſum
«reuerere. Iniuriaeautor ne fias. Ma-
jores corona. Pro patria morere. Ad-
Verſus vitam pugnare noli. Mortem
«non deride. Infelicibus condole.
„Aliis gratificando tibi non noce. Non
quauis de cauſa animo erturbare. Li-
„Peros ex ingenua ſiltipe. Nemini
“promitte. Mortuis iniquum te haut
praebe Vt mortalis qui ſis, patere. For-

«tunae ne confidas. In infantia mode-

«ſtiam, in iuuentute temperantiam, in
ccſenectute prudentiam colas. Animo
*nihil perculſo moriaris.

AVSONII LVDVS SEPTEM SA-
PIENVM.

PROLOGV.S.
Septem Sinnea, nomen quibus iſtud de-
it
Superior aetas, necſecuta ſuſtulit:
Hodie in orcheſtram palliati prodeunt.
Quid erubeſcis tu, togate Romile,

Wenam quod introibunt tam clari virid

Nobis pudendum eſt hoc? & Attici quo-
qué: .
Quibus theatrum curiae praebet vicem
Neſtris negotiis ſua locaſortito data:
Campus comitiis, vt conſeriptis curia:
Forum, atque Roſtra ſeparat ius ciuium.
Vna eft Athenis, atque inomni Graecia,
Adconſulendum publiciſodes loci:
Quamin vrbe nſtraſero luxus condidit:
Aedilis olimſcenam tabulatam dabat
Subito, excitata nulla mole ſaxea.
Murena ſic, & Gallius. nota eloqudr.
Poſtquam potentes, nec verentes ſum-
vruum,
Nomen perenne crediderunt, h. ſomel
Conſtructa moles ſuveo fundamine .
,

——

— —

— — —

— .- —

„ — — - — — —,—

cto.
Ora.
Der
pro⸗
nſti.
ſüm
Mr.
Ad.
ttem
e.
Non
.Li.
min!
haut
For-
noce-
n in
m.

&A⸗

Ad-.-

.

diri?
144.

Nienn
:
:
iutz.
lecie,

.

ſun-

el

1

PRAFCEPTYAVII SAD. 85

Im onme tempus conderet ludis locum;
Cuneata creuit haec theatri immanitas.
Pompeius hanc, & Balbus, & Cacſar
dedit
Oltauianus, oncertantes ſumptibus.
Sed ego quid iſtaec?! non hac cauſa huc
prodit,
Vtevpedirem quis theatra, gatis forum,
Quis Condidiſſet priuas partes moentum
Sed vt verendos, diisque läaudatos viros,

Praegrederer, agere quid vellent ſibi:

Pronunciare ſias ſolent ſententias:
Quas quisque protidentium anteuerte-
rit.
Witis profelto quae ſent -ſodſe memoria
Rebus vetuſtis ecludite veniet Ludius
Ediſertator harum, quas teneo minus.

LVDIVS.

Delphis &lonem ſeripſe fFama eſt Atticum,
Tu ραααντιν. aοοα 1lυatinumeſt, Noſie te,
Multi hoc Laconis eſſe Chilonis putant.
Spartane Chilon ſit tuum, nec ne, am-
. bigunt,
Quod introfertur, r6&dοzu+' uaXνο 6hρ
Finem intueri longae vitae guo iubes.
Multi hoc Solonem dixe Crogſo eiſtimant.
Et Pittacum dixiſſe fama ſt Lesbium,
Tipvcgz asgor, empus vt noris, iubet.
Sedawigo ſte, tempeſtiunm tempus eſt.
Bias Prieneus dixit, o αaριον αοαο.
Quod eſt Latinum, plures hominum ſunt
mali:
Sedimperitosſcito, quos dixit malos.
MeX6αι rς „αν Periandrieſt Corinthii:
Moeditationem eſſe totum qui putat.
Apiso sr po, eſſe dicit Lindius
Cleobulus. hoc eſt, optimus cunctis mo-
Thales, ν„ρba gρ*rν,ꝑ Protulit.
Spondere qui nos, noxa quod praeſeſt,
vetat.
Te nos monere, foenerat's non placet.
Divi. recedam. legifer venit blon.

SOLON.
De more Graeco prodeo inſcenam oolon.
debtem ſapientum fama cui palmam de-
it.
Sedfama non ſt iudicii ſeueritas.
Neque me eſ primum, veſtrum aut imum
eſtimo,
Aequalitas quod ordinem neſcit pati.
Rece olim ineptum Delphicus luſßit Deus
Quaerentem, quisnam primus ſapien-
tum foret?
Vrinorbe tereti nomina eorum inſeribe-
ret.
Nec primus eſſet, ne vel imus guiſpiam.

Eorum e medio prodeo gyro solon:

Vt, quod dixiſſe Crozſo regi exiſtimor,
Iaomnis hominumſoctaſibi dictum putet.
Oraece coactum; oo r6„α angs Sis.
Quodlongius ſet, ſi latine ediſſeras.
Spectare vitae iubeo cunctos terminum.
Proinde miſeros, aut beatos dicere
Euita: quod ſunt ſemper ancipiti ſlatu.
Id adeo ſic eſt. ſi queam, paucis loquar.
Rex, an tyrannus Iydiae Croeſus, fuit
His in byatis, diues inſanum in modum,
Lateribus aureis templa qui diuis dabat.
Iy me euocauit. Venio, dikto obediens,
Meliore vt vti rege poſint Ipdii.
Rogat, beatum prodam, ſiquem nouerim.
Telana dico ciuem non ignobilem.
Propatria pugnans iſte vitam obiæeerat.
Deſpexit. alium quaerit. inueni Aglaum.
Fines qui dgell proprii nunguam exciſ-
cerat.
At illeridens, quo deinme ponis loco,
Beatus orbe toto qui ſolus vocor?
Spectandum dico terminum vitae prius:
Tum iudicandum, ſe manet felicitas.
Dictum moleſte Croeſus accipit. at 6go
Relinquoregem. bellum ille in Perſas pa-
roat. .
Profectus. vidtus. vindtus. regi deditus.

* *
*

Atill captus, funeris ipſe inſtar ſuti,
L 3 Luin

86 O z; A.

Quin ſtamma totum ſe per ambitum da-
bat,
Voluens in altum fumidos aeſtu globos.
At paene ſero Croeſus ingenti ſono,
Overe vutes, inquit: oSolon, Solon,
Clamore magno ter Splonem nuncupat.
Qua voce Orrus motus, extingui iubet
Cprum per onmem, & deſtrus ardentem
Ppram,
Et commodum profuſis imber nubibus
Represſit ignem. Croeſus ad Regem illico
Dedukctus, lectam per miniſtrorum ma-
num,
Interrogatus, quem oblonem diceret?
Etquam ciend, cauſam haberet nominis?
Soriem per ommem cuncta regi ediſſerit.
Miſeratur ille: vimque fſortunge vi-
dens,

Laudat Slonem: Croeſum in amicis ha-

bet.
Vindtumque pedicis aureis ſocum iubet,

Reliquum quod ſet vitae, totum degeret.

Ego duorum regum teſtimonio
Laudatus, & probatus ambobus fui.
Quodque vni dictum &Oſt, quisque libi di-
Aum putet.
Ego iam peregi, qua de cauſa huc prodii.
Venit ecce Chilon, Vos valete & plau-
dite.
CHILON.
Lumbi ſedendo, oculique ſpecdtando do-
. lent,
Manendo vlonem quoad ſeſe recipiat.
Hui, quam pauca quam diu loquuntur
Attici!
Vnam trecentis verſibus ſententiam
Tundem peregit. meque reſpectans abit.
Wartanus egoſum Chilo, qui nunc prodeo.
Breuitate nota, qua Lacones vitimur.
Commendo noſtrum pvubi geanr“, No-
Nſce te,
uod in Columna iam tenetur Delphica.
Tabor moleſtus iſte, fructi eſt optimi,

Quid ferre podhs, quidue non, dignoſcere.

Nodu, diuque quaegeras, quae geéſeris,

VII.
Adaſque pundi tenuis inſtar, quaerere,
Ollcia cund a, pudor, honor, conftantig,
In hoc: & illaſpreta nobis gloria.
Dixi. Valete memores. Platſinn non mo-
ror.

CLEOBVLVS.
Cleobulus egoſum, paruae ciuis inſulae,

Magnae, ſod aulctor qua cluo ſententiae:
Apisoy sοoos, gquem dixiſſe exiſtimant.

Interpretare tu, qui orcheſtrae proxi-
mus,
Gradibus propinquis in quatuordecim
Pde ee.
Aßisor asrer, anſit, optimus modus,
Dic. annutſti. gratiam habeo. perſegiat
Per ordinem. poeta dixe ithoc loco
Afer videtur veſter, VL NE WID
NIMIS:
Et noſter quidam, unh Aνρο. Huc per-
tinet
Vterque ſonſus, Italus, ſei Dorius.
Fandi, tacendi, ſomni vicinus modus,
Benefeciorum, gratiarum, iniuniaz,
Srvudii, Tarzn. vita in omni quicquid
„
Mum reqanit optimae pauſae modum.
Dixi. Recedam, vt ſit modus. venit I ha-
les.

THALES.

Mileſius Thales ſum: A QW4: M qui
principem
Rebus creandis dixi, vt vates Pindarus.

* * * * *
* X* * *

Dedere piſcatores extractum mari.
Namque hiziubente Delio, me legerant:
Quodille munus hoc ſapienti miſerat.
Ego recuſans nonrecepi: atreadidi
Ferendumadalios, quos priores crede-
remr. ,
Dein per omnes ſeptem ſapientes viros
Miſum : ac remiſum rurſus ad me defe-
runt.
Ego receptum conſecraui Apollni.
Nam

— — —

PRAEFCEPTA UII S&AP.

Nam ſi ſapientem deligi Phoebus iubet.
Non hominem quenquum, ſed Deum cre-
di decet.

Ir igitur ego ſum. cauſa ſed in ſeenam

=

fuii
Mihiprodeundi, quae duobus ante me:
Aſertor viſententige ſierem meae.
Ea daſplicebit, non tamen prudentibus,
Quos docuit vſus & peritos reddidit.
Nos ρρ⅞b αοαι Auτ.,. dicimus:
Latinum eſt, Wondhe noxia eſt praeſto
tibi.

Per mille poſum currere exempla, vt

brobem
Praedes vadesqie poenitudinis reos.

Sednolo quenquam nominatim dicere.
Wbi quisque veſtrum dicat, & ſocum

putet,

SWondere quantis damno fuerit, & malo.
Gratum boc oftcium maneat ambobus

Ianmn.

Pars plaudite ergo: pars offenh eæplau-

dite.
BIAS.
Biqas Prieneus dixi, oαανe ανιορ₰
Latine dictum ſiſpicor, nlures mali.

Dixiſſe nollem: VERITLAS ODIVM

PARIT.
Malos ſod imperitos dixi, & barbaros:
Qui ius, & acgitim, & ſacros mores ne-
. gligunt. S
Nam populus iſte, quo theatrum cingitur,
Totus bonorum eſt, hoſtium tellus habet,
Dixiſſe quos me creditis, plures malos.

Sed nemo quisquam tam malus iude

Juat,

Dui non bonorum pan tibus ſo copulet.

Seue ille vere bonus eſt, ſons dici ſtudet,.
dbeo. Valete, & plaudite, plures boni.

7

57
PITTAGVS.
Mitytena oriundus Pittacus Jſäm Lesbius,
Pipuogne ca, qui dixit ſententiam.
Sed Mtenaie, tempus vt noris, monet-:
Et eſſeaigen, tempeſtiuum quod vocant.
Romana ic ot; vox, veni in tempore.
Veſter quoque illz comicus Terentius,

Rerum ommnium primum eſe tempus au-

tumat.
Ad Antiphilam quo veneratſeris Dro-
52 9
Nullo impeditam, temporis Joruans vi-
em.
Reputate cuncti: gquotiens offenfam in-
Cidat,

Dectata cui non fuerit opportunitas.

Tempusme'abire, ne moleſtus. Plaudite.

1
PERIANDER.
Ephyra creatashuc Periander prodeo.
MeNeτνπv⁷o, ] qui dixi: & dibium probo,
Weditationem id eſſe totum, quod geras.
I quippe ſolus rei gerendae eſt efftax,
Meditatur omne qui prius negocium.
Aauerſa rerum, vel ſecunda praedicat
Waditanda cund comicus Terentius.
Locare ſodes, bellum gerere, aut boneres
Magnas, modicasque res etiam, paruas
gluogit
Agere volentem, ſemper meditari decet.
Nam ſegniores omnes in coeptis noun,
WModitatio, ſirei gerendae defuit.
Mihil eſt, quod ampliorem curam putet,
Quam cogitare, quid gerendum ſit, de-
hinc
Incogitantes foræ, non conſilium regit.

Sedegome adpartesiam recipio. Plau-

dite,
Meditati, vt veſtramrem curetis publi-
cam.

ANACHARSIS

2–

„

CAP. I. .

ANACHARSIS.

CAP. J.
VITA ET SCRIPTA EIVS.

Onti Euxini, Herodoto autore,

Herod.
r⸗ 1 p. — littora nationes tenent omnium
49.

maximerudes, Scythica tamen ex-
cepta. Nullius enim nationis, earum,
quae ſunt intra Pontum, aut aliquid
ad ſapientiam pertinens proferre poſ-
ſumus; aut virum vllum pro erudito ha-
bitum nouimus, ſi a Scythis & A NA-
CHARSI diſcedamus. In illis, non
obſtante educatione parum culta, e-
quorum quippe lacte veſcuntur, in cur-

Strabo Tibus degentes, reperiuntur tamen,

JI. VII. p. qui iuſtitia omnes mortales ſuperare vi-

302. D. deantur. ⸗
Laert. I, Talis Anacharſis extitit Gnuri? fi-
1or. hus, Caduidae, Scytharum Regis fra-
ter. Matre Graeca is natus eſt, quam-
obrem & vtriusque linguae fuit peri-
tus.* Alia tamen, quam gentis illius
mores ferrent, domo non vſus eſt, in
curru ſcilicet vitam agens.
rlutarch. Quamobrem ſoli habitaculo ſuum
F. comparabat, qui curru circumveha-
Sap. tur, aliasque aliam coeli obeat regio-
p. 155. A.
2 nem.
Aclian. In ſua autem tantum regione Scy-
V. H. IV, thae quidem oberrant. Anacharſis
7. contra, tanquam vir ſapientia eximia
munitus, etiam vlterius iter produxit.
Pelopon-A Rege Scytharum in Graeciammiſſus,
nenfi Athchas venit XLVIIe Olympiadis
2 . Hero-anno I. Eucrate Archonte, primum-

dot. L. . . . .
WV. p. quein Toxarin incidit, popularem ſu

155. 9 5 .
ex quo, compendio veluti, vniuerſam

Athenarum vrbem, imo Graeciam to-
tam, & res Graecorum praeclaras di-

vm, a quo ad Solonem perductus eſt,

ſcere poſſet. Vt acceptus a Solone

fuerit, dictum in eius vita. Optimis Laert. I,

artibus eum inſtituir, nobiliſſinorum tor.
hominum amicitias ei conciliauit, nihil-Lacian.
queeorum, quae exiſtimationi & ho T.l. d.
nori eius conducerent, praetermifit. 647 C.
Anacharſis viciſſim eius miratus ſapien-id. p. 649
tiam, nunquam ab eius latere diſceſſit, D.
breuique tempore omnium rerum fci-
entia ab eo imbutus eſt, omnibus ob il-
lius autoritatem charus, ſolus, vt autor Lucian.
Theoxenus, ex Barbaris ilure Ciuitatis l.,.p. 652
ab Athenienſibus donatus. ** C.
In magna autem apud Graecos exi- Nreb⸗ L.

ſtimatione extitit, ob virtutem con- 301. 28

ſummatam, temperantiam, iuſtitiam, &
quamultis Graecorum philoſophorum Clem.
fuit ſuperior: quamobrem Sapientis ei Alex.
nomen tribuere, in ſeptem illis eum cen.
ſentibus quibusdam, cum quibus a Pe- P300.4.
riandro Corinthum ad conuiuium Strom. I.
fuerat inuitatus, quod fuſe Plutarchus p.299.C.
deſcripſit. Ad illud Anacharſis cum Plut. in
coronis ex floribus, hedera & lauru ac- vorn.
ceſſit, plurimumque bibit, more Scy- Aelian.

tharum, praemiumque bibendi fſibi v. H. II,

popoſcit, quoniam primus omnium 41.
eſſet inebriatus, eum dicens finem eſſe tben.
bibendi, quemadmodum currendime- 1. X. b:
ta ſit finis. = 457. D.
Quum magnam orbis partem pera-Herod.
graſſet, & in ſapientiae egregie profe- L. . b.
ciſſet ſtudiis, in Scythiam rediit, quod 155.
ante Solonis exitum factum haut eſſe
ſuſpicatur Lucianus. Dum vero per Luc. in
Heleſpontum nauigaret, Cyzicum ap- TLoxatr.
pulit. Inueniens vero Cyzicenos?- 2.

1Daucetae filius dicitur ap. Lucian, Sc„²hs T.
1. p. 648 A.
Cum hac Laertii tradkione non conſentiunt
ea, quae kabet Lucianus in Scytha T. I. p 647. A.

* Myſteriis Cereris initiatus dicitur Luciano,
poſtquam cinitatem antea indeptus eſſet.

diem

Strom. I.

Clen Al. v
.

Herod. P
L.c. 1

VI
9
apud He.
rod. le. D

SSõ

Dne
ls Laert, ,
Umn lor.
hil- buchn,
Toxar.
no.
—2 T. l. b.
il ,
ell id 649
ir, d.
ſci.
i.
ruri,
1ISc652
0

ei- Itrab, l.
am. VII..
r r
l, &.
Um Clem.
ei Aler.
Krath⸗I.
p30g,
Rergen
U Strom. I.
A0S ,.299-0.
UII Dlut, in
Conl,
gl S.
C. Aelin.
ſibiv. H. ll
Ium D
. Athen.
elle
me⸗g,.

„1. Herod.
14-
leN.
155.
dOd .
ele
er Luc. in
1 Lonat.
aP 9.6)2.
0s Pp.
—
iano,

dien

diem feſtum matri Deorum magnifi-
Co apparatu celebrantes, notum fecit,
ſi domum ſaluus rediiſſet, ſacrificatu-
rum ſe eodem ritu, quo Cyzicenos
ſacrificantes vidiſſet, peruigiliumque
inſtituturum. Quum in Scythiam i-
gitur rediiflet, Hylleam ſe ſubduxit,
iuxta Achillis curſum ſitam, omnis ge-
neris arboribus conſitam. Ibi ſacra
Clem. Pperegit, tympanum tenens, & cymba-
Al adm. umn cx Collo ſuſpenſum, quo habitu
ad Gent. Cumn eum Scytha eſſet conſpicatus, in-

p. 14. D. dicium eius rei Saulio Regi fecit. Qui,

cum & ipſe eo ſe contuliſſet, & Ana-
charſin illis operantem ſacris conſpe-
xXiſſet, excuſſa ſagirta eum interemit,
Clem. Al. vt effeminatam puniret ſuperſtitio-
I.c. nem, eiusque contagium impediret.
Herod. Et nunc ſane ſi quis de Anacharſi in-
I. c. terroget, Scythae ſe nouiſſe hominem
negant, eo quod in Graecia peregri-
natus, mores externos affectauerit.
Quamuis a T'mne tamen, Pargapithis
tutore, ſe accepille teſtetur Plutarchus,
Indathyrſ, Regis Scythiae, eum patru-
vm extitiſle, Gnuro genitum, filio Llyci,
Spargapithis filii. Eius igitur familiae
cum fuerit Anacharſis, a fratre eum
5 interemtum eſſe, manifeſtum eſt: Sane
e q ie. fratrem eius Scytharum Regem fuiſſe,
rod. leg. & ab eoAnacharſin interemtum Laerti-
4½ οσ + vs etiam teſtis eſt, quamuis circa nomen
lab Herodoto] diſſentiat. Nempe Inda-
1yrſus Sanlit erat filius, Sauulius Ana-
charſin interemit, atque adeo idem
cum eo eſt, quem Caduidam Laertius
appellauit. Addit idem, proditum
ab aliis eſſe, in venatione hanc caedem
Laert,. I, fuiſſe patratam. Graecis enim mori-
102. pus addictus, & patriis legibus immu-
tandis intentus cum videretur, percus-
ſus interiit, verbis editis extremis:
Seſe ſapientiae & diſciplinae cauſa tu-
tum in Graeciu, eius inuidia in patria

* pro
29„-

VITA FET SCRIPTYA ANACHARSTDIS

89
iam perire. Extat in eum iſtud Laer-
tii Epigramma.
In ‿hiam patrias rediene Ang.
charſis ad oras,
Orabat Graeæco viuere more ſuos.
Vixea cumſummo infelix erſaret in ore
Verba, ſoènem ſiperis dira Jäagit-
ta dedit.
Eius apud Graecos variae imagines, Laert.
quibus inſcriptum Linguam, Vonerop' 104.
V'eretrum contine. Temperantia mul- Cont.
tarumque rerum conſpicuus ſcientia Si nrech
fuit.? Multa liberaliter diſſeruit de 568. A.
Scytharum diaeta & medicina. In di-bblut.
cendo audax“ & conſtans prouerbio Symp. p.
occaſionem dedit: pthicus ſormy. S. O.
Scripſit de legibus Scyrharum Gracco. Paert.l
IOI.
rumue ad DCCC verſus, de victus d Laert.
item frugalitate & bellica re. Extant l, toʒ.
etiam epiſtolae eius duae. 4 Lis.
ANACHARSIS CROESO. Fule. V.
Ego O Lydorum Rex in Graeciam: Eiat
adueni, Graecorum mores & inſti- Epiſtola
tuta vt diſcerem. Auro nihil mihi dubio
eſt opus, ſatisque eſt, quod ad Scy-brocul
*thas melior redeam doctiorque. Ve- de eſk
*“niam tamen ad te Sardes, magni tuifragmen.
amicitiam faciens. tum Cle-
ANACHARSIS HANNONI S. menti A-
*„Mihi amictui eſt Scythicum te-xXandri-
"gmen: calciamentum ſolorum callum: tnen.
cubile terra: pulpamentum fames: Srwok Je=-
* lacte, caſeo, carne veſcor. Quare Gaz.
*vt ad quietum me venias licet. Mu-? D
nera autem iſta, quibus es delectatus, X:-
*vel ciuibus tuis, vel Diis immortali-, σ½
*bus dona-* „
. . . . . 77 v*
Dicitur inueniſſe fomites, ancho- AAe
ram item & figuli rotam, s ſed huius ,, 6.
tamen inuentionem minime ei deberi, gtr I. b.
clariſſime Strabo euicit: meminit enim 3208. A.
rotae figuli Homerus, qui diu ante Strab.

„

*

Ancharſidem, Croeſi quippe coaeta- =
neum, floruit. 34½7 ri
45

99 CA P. VII
CA P. VII.

APOPHTHEGMATA ANACHARSIDIS.

a Laert.

. Ententiae eius iſtae feruntur: ² Vi-
1, 103. 5

tem vuas tres ferre, aiebat: primam
voluptatis, ſocundam ebrietatis, ter-
tiam moeroris. Mirabatur quomodo
apud Graecos artifices certarent, iudi-
carent que, qui artifices non eßſent. Ro-
gatus quo pacto quis a vini poſſet abduci
vſu? Si turpes, inquit, ebrioſorum
motus ſibi ob oculos ponat. Mirabatur,
quinam ſieret, vt Graeci aduerſus eos,
qui contumeliis laceſſunt, lege agant, a-
thletas, Cum ſe inuicom verberibus aſſi-
ciunt, honorent. Cum didiciſſet qua-
tuor digitorum nauis eſſe craſſitudi-
nem, Tuantum, inquit, a morte abſunt,
b Plut. qui nauigant. Oleum veſaniae phar-
Vii. da macum dixit, quod eo vncti athletae
p. 150. C. ontr'a, ſe mutuo magis inſanirent. Qui
*id de ſt, inquiebat, vt qui mentiri vetant,
India ab in cauponum tabernis aperte mentian-
Anachar-tur? Mirabatur cur Graeci initio con-
ſi dictum, n, r., e. S i
reterr Viuii paruis poculis vierentur, vbi vero
Strabo Jääturatieſſent, maioribus? Interrogatus
L. XV.p. ab Ardalo? an tibiae eſſent in pthia?*
694. C. ne vites quidem reſpondit. Quam de-

Ariſt, monſtrationem 7& τ per cauſam re-
Anal. .— . c
poſt.l,13. Motam dicit Ariſtoteles. Rurſum

' plat. Ardalo interrogante, ² Diine veroſunt
1. c. apud b*‿σναͤiꝶâhæIas“ ommino, dixit Ana-
*Laert. Charſis, iique intelligenes linguae hu-
4 are manae euiuſiis.
hoc di Nam eſſent tutisfimae naues? ubdudae,
aum reſpondit. Id quoque inter mirabilia
propter in Graecis obferuata referebat, quod
ligna a fumum in montibus relinquerent, ligna
Graecis in vrbem conuehentes. † Interrogatus,

cocta, & . . . 3 .
2 9 415 —
dar ve, Viline plures ſent an mortui? Nauigan

vteſſent Zes, inquit, vtra in parte tenſotis? Ex-

via. Ca- probranti ſibi Attico &atba quod eſet.

Percontanti, quae-

At mihi ait dedecori eſt putria, tu pa-
triag. Rogatus, quidnam hominibus
bonum eſſet ac malum? Lingua, inquit.
Moolius eſſe, aiebat, qmicum vnum egre-
gium, quam gregarios multos poshide-
*. PForum ad fallendum inuicem, &
lucrum iniquum, locum deſtinatum eſſe,
aiebat. Ab adoleſcente in conuiuio
contumeliam paſſus, Adoleſcens, in-
quit, ſi modo, dum iuuenis es, vinum
non fer, aquam feres ſenex cum füeris.
In Scythiam reuerſus, Regi, a quo? Herod.
miſſus fuerat, fertur f dixiſſe, omnes Er. ⸗
Graeoos ſapientige ſtudiis vacare, La- 55.
cedaemonits exceptis, qui ſoli prudenter
& dare &) accipere noſſent.
Non videre ſe ad aliam rem Graecos Plat. de
nomismate vtt aiebat, quam ad nume- profect.
randum.s Concioni cum interfuis-ir, leat.
ſet, H hoc ſe mirari, alebat, quod ſapien- h plur.
tes apud Graecos dicerent, Rulti iudi- Solone p.
carent. Beatum eſſe principem, aiebat', 8t. A.
ſupiene qui ſit. * Lam optimam Rem-ono-
publicam eſſe,? in qua, cum in reliquis 1r52 .
omnibus obtineat aequalitas, virtutis kibid. b.
tamen potior, vitii deterior ſit conditio. I55. E.
Cum! inter compotandum, VvXO- Athen.
rem eius intuitus nonnemo, coniugem, r. X. .
diceret, minime pulchrum, Anacharſi 445. k.
duxiſti. Ia quidem, reſpondit, & mihi .
videtur, ſodbeus tu puer, meracius mihi

.

poculum miſoèe, pulchram vt etciam.

Vini poteſtatem cum Regi Scytha-
rum expoſuiſſet, oſtendens vVitis ſar-
menta. Haec inquit ad*ÿ⁰ÿbas vsgque
iam prorephfiſſent miſi ea qotannis Grae- . Aen. .
ci amputarent. Accitis in conuiui- zg. s.
um, " qui ad riſum mouendum ſenid. L.

compoſuiſſent hominibus, ſolus dr. p⸗
.- 13. D.

.

ſaub. ad
Laert, I, Sapiens qui ſit) Apud Plutarchum eſt
103. Aovς S OPgsροαρ. Si ſolus ſit ſapiens: Aſt
ap. Stobaeum Serm. XLVI. p. 328. gt An Ké-

vog Sin Sodviog. Si Solus non ſapiat. Vt ſci-
licet alios etiam in rem communem conſulentes
audiat. Vide obſeruata Gattakero ad Marcum
Aurelium p. 30, b.

conuiuarum .

‚—— — —

Laert.l,
106.

16 Hlun de
„. Poect,
Virt,ſent,
§-
„ b.79..
-klut.
Solone,
8l. 4.
Conv.
IlI. dap.
. ..l52.4.
1Fkibic,.
0.15 E.
lHgthen.
L. X.
1 1.
.

429D.
uld. b.
61. D.

Laert. I,
106.

Laert. I

109.

c

APOPHTFGM ANAGCHIARSTDISO MVSON

conuiuarum non riſit. Simia autem
adducta, in riſum ſobitus dixit: naturq
guidem animat iſtud eſſe ridiculum, ho-
minem vero arte &ö ſtudio.
Dormlens ſiniſtra continere puden-

91
da, dextra os ſolebat?° ſignificans co- 4en
ercendum eſſe vtrumque, difficilius?563, A.
tamen linguam quam voluptatem con-
tineri. Alebat item, mihi omnes Grae-

. . P id. L. I.
ci &‿tbhae videntur. 6
7

VSON, Strymonis filius, auétore
Hermippo, Cheneus fuit, ex vico
Oetaeo, ſiue Laconico, patre tyranno
genitus. Fertur Anacharſis, oracu-
lum vbi conſuluiſſet, quisnam ſe es-
ſet ſapientior, reſponſumtuliſſe, vt

de Chilone in Thaletis vita memora-
tum,

Oetaeum quendam aie Myſonem Che-

ne fuiſſö
Qui te maicrem condat ſub tedtore
MonI 6m.
Hoc ille reſponſo accenſus ad vicum
peruenit, eumq; reperit aeſtate ſtiuam
aratro aptantem, cui dixit, Atqui, oMy-
Jom nondum arotrovacandi nunc tem Pus

AM. IIIe autem reſpondit: Tempusta-

men, vt ad illud nos componamur. Alii
dicunt Eteium eum ab oraculo appel-
latum fuiſſe, inquiruntque quid, ſit
Eteius. Parmenides quidem pagum
eſſe Laconiae ait, aquo ductum ſit no-
men, vnde ortus fuerit Myſon. Soſi-
crates vero Patre Eteum, matre Che-
neum fuiſſe tradit. Eutyphron Cre-

MVYSON.

p. 308.

tenſem fuiſſe, affirmat, eſſe enim in
Creta Eteum oppidum. Anaxilaus Ar-
cadem eſſe tradit. Meminit eius & Hip-
Ponax dicens: Et Myſo, quem virorum
omnium ſapientisſimum Apolk praedi-
cauit. Ariſtoxenus eum a Timonis
& Apemanti moribus non multum ab-
fuiſſe teſtis eſt, qui hominum oſores
extitere. Lacedaemone in loca deſer-
ta ſeſe ſuhduxit,“ vbi Solus deprehen-
ſus, cum interrogaretur, gitid, nemine
Praeſente, rideret? Ob' hoc ipſum, in-
quit, rideo. Idem ait, ignobilem ha-
bitum eſſe, quod non ex vrbe, ſed
ex vico, eoque obſcuro, natus eſſet.
Hinc eſt, quod ſententias, quae ipſi
tribuuntur, Piſiſtrato adſcribant non-
nulli. Alii vero inter ſeptem ſapien-
tes eum referunt. Plato illi locum krorago-
Periandri inter eos concedit. Sen- 5 43.
tentia eius eſt, non ex verbis res, ſöod
e* veεebis verba eſſe inquirenda: neque
enim propter verba res perfici, ſed
rerum gratia verba. Defunctus eſt
aetatis anno XCVII.

EPIME

‚bimenidem patriam Cretam habu-
iſſe omnes conſentiunt, quamuis
promiſſam comam, ſecus atque illius
inſulae ferrent mores, habuerit: non

NIDE/õsW8. —

aeque de vrbe eius natali eadem o-
mnium ſententia eſt. Cn-ſſum eam fu-Laert.lc.
iſſe, Laertius ait, quod plures affirma- & Val.
re vidit ſecutus: Phaeſtum Strabo. Max.

* Dubito eum ſenſum habere verba Laertii,
quem iis Stanleius tribuit: Nihil aliud enim a-
. 2. — 2 „
pud Laertium, quam WD£esvα ey aραdιοα.
2 5 3 — .
sn sonylag e Mhονν h. e. eum Lacedaemone
ſoius cum eſſet, ridere Biſum. De ſeceſu in de-

4

VIII, 13.
ſertum, nihil. Videtur errori occaſionem dediſſe Strabo. L..
non intellecta Phraſis Soniag, quae non in X P. 479.
deſerto vertenda, ſed ſolus cum eſſet, & quidem C.
quod clare additur in Brbe Lacedaemone.

M zZ Nec

92 EPIMENIDES.

4 aert. Nec minor de parentum eius nomini-
b Apol- bus diſſenſio, Phaeſtius vel Phaeſtus
lon. arens eius fuiſſe dicitur ab aliis, ab
Dyſc. aliis Doſiades, ab aliis Ageſancus. Apol-
uk. Tlonius Bolum vocat.? Matrem bla-
ment.c.. K'am appellat Laertius“ & Suidas. Plu-
c plut. tarchus Baltam ** appellat, & Nym-
vit. Sol. phamn fuiſſe dicit.
zSe D. Fertur aliquando a patre & fratribus,
, 109, dum iuuenis adhuc eſſet, vt ouem
*Apol-TUre domum afferret, eſſe miſſus.
lon. I. c. Quam inueſtigans, aeſtu defatigatus iti-
f ap. A- nerisque labore, tempore meridiano,
pollon. vel, vt Apollonius ait, ſub noctem, ex
Hin-VII, itinere in ſpeluncam diuertit, atque in
Lact. ea iuxta Theopompum annos IVII,
I. c. iuxta Varronem sautem, Plutarchum
E Varro & Tertullianumi L, iuxta Pauſaniam
elinsn. XIL, obdormiuit, quo temporis inter-
p 65. vallo cognatorum eius plerique deceſ-
h an Se- ſerunt. Dehinc ex ſomno expergi-
niger. ſcens ad quaerendam ouem denuo ſe
Reſp. p. contulit, velut poſtero experreétus
783,.. die.
** FEam cum non inueniſſet, in agrum

44. * reuertitur, cumque ibi rerum faciem
K Atticis penitus immutatam, agrumque in alte-
p. 35. c. X. rius ius concesſiſſe, animaduerteret, ſtu-
Aud pore attonitus in oppidum rediit. Ibi
vitium cum domum ſuam vellet ingredi, quis-
in nu- nam eſſet? interrogatus eſt. Poſtre-
mero eſ- Imo in iuniorem fratrem incidit, iam ſe-
keriee nem, ex quo omnem didicit rei verita-
in appen- tem, & quanto temporis ſpatio abfuiſ-
dice Va- ſet, comperit. Plutarchus ſenem eum
tican. A- expergefactum ait, Plinius & Laertius!
dagior. ſenuiſſe eum intra tot dies, quot dormi-
. Peorum viſſet annos. Sunt, qui non dormiuiſ-
altero VI ſe dicunt eo tempore, ſed in ſolitudine
altero vixiſſe, n plantarum radicibus effodi-

VII anni endis tempus collocantem.
haben-

re ' ſaepe eum ſimulaſſe: anima eius,

Multa alia de eo referuntur mirabi-
lia. 2 Neque deſunt, qui accipere ſo- Apollon.
litum a Nymphis cibum,“ eumque in-n Laert.
tra bouis vngulam conditum ſeruaſie l, 114.
dicant, paulatimque inde ſumſiſſe, nihil
opus alio paſtu habentem, * neque“ idem

vnquam viſum edere. Seſe reuiuiſce- “
uid.

uoties viſum eſſet, e corpore egreſſa,
illudque rurſum ſubeunte.
Fertur primus domos atque agros
expiaſſe, id, quod carmine praeſta- Laert.
bat. Eam ob rem Athenienſes O- Rrabo
lymp. XI/VI. peſte afflicti, & ab oraculo . x p.
juſſi vrbem vt luſtrarent, Niciam Ni- 479.
cerati filium naui miſere, Epimenidem-t Laert l,
que ex Creta aduocauere. Qui etiam r.
paruit, atque ibi cum Solone contra- Salone
Gta familiaritate, eum priuatim inſtituit, 6. 84. D.
legumque condendarum viam eidem
praeſtruxit. Nam res diuinas reddidit
minoris impenſae, ciuesque ad luctum
manſuetiores, ſacrificia quaedam ſta-
tim exequiis adiiciens, detracta aſperi-
tate barbarica, qua deuinctae antea mu-
lieres fuerant; & quod caput erat, pro-
pitiationibus, procurationibus, ac fſi-
gnis dedicandis luſtrans vrbem, at-
que expians, parentes iuſtitiae magis &
aequitati ciues effecit, & vnitati. Pe-
ſtem vero hoc modo compeſcuit; Sum- Laaert. 1
pſit oues nigro & candido vellere, egit- 10.
que in Ariumpagum, atque inde, quo
vellent, ire permiſit: his, qui illas ſe-
quebantur mandans, vbicunque illae
accubuiſſent, ſingulas mactarent loci
eius proximo Deo. Atque in hunc
modum lues quieuit. Ex eo iam ho-
dieque, inquit Laertius, per Athenien-
ſium pagos aras ſine nomine conſpi-
cere eſt, in eius, quae tunc facta eſt,

tur. X pace Stanleii dictum ſit, matris quidem Epi-
1 Laert. menidis apud Laertium plane nulla eſt mentio.
1, 115. * Videtur hoc nomen in alterutro corruptum
m Laert. eſſe. .
1,112.

**„* Nihil opus alio paſtu habens) ap. Laertium
eſt: undetelæ xe* α. απHτnα επ, quod rectius
vertunt docti Laertii Interpretes, nullaque inde ege-
Kione indiguiſſe. . . .
expiationis

ex
ſa
9
Laert. l,

112.
lbl U

Laert. h
114. 8
Plutarch.
Solone
18421

1
Il

Uo de
lesb. b 30
I1642

llopp.
e ſt

lato!
lt.
dLurt,
lno.
utn,
dol. le,
.

bi.
ſo⸗ Apollon.

lc.
in be.
¹ Lzert

le 1
hII4.
lul
e⸗ idem
ce. id.
1 dui

l,

0
la.tf laert.
O. IIZ.
1.1 Krabo
1
do. x.
r. ,.
n-t laenh
III.
. ilt.
4 Solone

ge
n

it

cC2 —

expiationis memoriam. Alii eam cau-
ſam peſtis Cylonium fuiſſe ſcelus a-
iunt, de quo in vita Solonis egimus, at-
que ideo iuuenes duos Cratinum &
Cteſibium eum interemiſie, atque ita
cladem conquieuiſſe.
Laert. I,., Primus, templa condidifſe creditur,
IIzZ. ſtruxitque apud Athenienſes Eumeni-
ib. , IS. dum aedem, Nympharum vero tem-
plum aedificare parantem, vocem e coe-
lo audiuiſſe, dicentem: Epimenides non
Maenphis, ſed loui dedicatu. .
Laert. I, Munychiam videns, iis, qui proximi
1I14. erant, alebat, quanta hominum in re-
Plutarch pus futuris coecitas! dentibus illud ca-
oone ſtrum diſcerperent Athenienſes, ſi,
5.842. quantarum cladium cauſa locus futu-
rus ſit nouiſſent. Haec autem praedi-
xit, multis antequam euenirent annis,
euentus enim reſpondit Olymp. CXIV
anno ſecundo, quo Macedonicum
praeſidium Munychiae Antipater im-
poſuit.
plato de Athenienſibus, Perſicam claſſem mox
Legib. L adfuturam metuentibus, dixit, Perſas
II-b.642 decennio poſt demum venturos, atque
T. II. vbi venerint, nulla earum rerum, quas
II. opp. 1 .
ſperarent, effecta, pluribus acceptis,
uam intuliſſent, damnis, domum re in-
Aa repetituros. Quae euentum ſor-
tita praedictio in pugna Marathonia &
Salaminia fuit.
Laert. , Lacedaemoniis quoque (atque etiam
IIS. Cretenſibus) praedixit captiuitatem, in
quam Arcades eos erant redacturi, quae
obtigit illis Eurycrate & Archidamo re-
gnum Lacedaemonium tenentibus.
Iſtas praedictiones, (ob quas diui-
Plato num ² Deoq; chariſſimum eum Graeci
L. c. exiſtimabant, 'imo & in ſapientum ſuo-

EPIMENIDES 93

ſes vero, quorum Prophetam eum Pau-
lus adpellat, ſacrificia illi tanquam Deo
offerebant, vel ignotas vel non creditas
Ariſtoteli fuiſſe, maniſeſtum eſt, non Rhet.
futura eum, verum praeterita tantum, III. 17.
obſcura quae eſſent, patefeciſſe affir-
manti. .

e Laert.

Vrbe luſtrata, aliisque rebus patra-
. 1 I I-.

tis, maximo in honore apud Athenien-
ſes extitit, qui varia ei dona obtulere,
talentum ei decreuere, nauemque, qua
domum reduceretur, dedere. Verum
ille, pecunia repudiata, praeter ſurcua-
lum ex ſacra olea, ex arce s petendum, Plutar.
nihil accepit: quam tenens foedere in- Sole le.
ter Athenienſes Cnoſſiosque concilia- Reipeger
to, in patriam rediit: neque ita multo pratciz⸗
poſt viuis exceſſit, i aetatis ſuae anno h Laert.
CLVII, i vel vt alii volunt* CL, vel vt. l. c.
Cretenſes aiunt CCXCIX. Nenopha- zdenn
nes eum audiſſe ſe ait, annos natum X Abol-
CLIV. Corpus " eius apud ſe Lace-lon. I. c.
daemonii ſeruarunt, oraculo admoniti. ex Phle-
Illud multis poſt annis repertum, no- gonte.
tis compunctum eſſe litterarum obſer- aert.
vatum eſt. Vnde prouerbium natum m Id. I,
de rebus abſtruſis, Epimenidis pellis. nS.
Aeacum ſe ipſe appellabat,“ ab aliis ve-" Suidas

ro Cures dicebatur. S .

Poefſi inclaruit, "“ & metrice multa L IIS8.
ſcripſit, ſcriptorum argumentaſequen-? Suidae
quentia habemus: Myfteria quaedam & “.
Luſtrationes & alia aenigmatica. Cure-
tum & Corybantum generationem & Laert. I,
Theogoniam ad quinque millia verſu- 112.
vm. Argus fabricam & Iaſonis in Coll-
chos expeditionem, ad ſex mille & quin-
gentos verius. Scripſit & proſa ora-
tione † deſacriſiciis, de Republica Cre-

b 1 — . .
kser. rum cenſum eumreferebant, Creten- tenſium, de Minoe & Rhadamantho. De
„ 109.
* Plutar. „ Ex Phlegonte Epimenidem CL annis vixiſſe,

Sol. l. c. Apollon. docet, quem autorem Laertius quoque al-
legat, CLVII annos eidem tribuentem, vt in alteru-
tro autore vitium numerum contraxiſſe oporteat.

† Proſa etiam, quae ante allegata ſunt myfteria,
dußerationez & aenigmaticz conſignauir, ſi Suidae
interpreti fides. At εαονορ in, Graecis habetur,
quod eſt, epico carmine.

M 3

oraculis

Alieron⸗ Oraculis & Reſponſis, ex quo opere il-
in Ep. d ſe Paulo allegatus eſt verſus:

Tit. II, 2. .
Cretigena eſt ſemper mendax, mala
beſtia, venter.
Laert, I, Extat eius nomine, Laertio teſte, e-

1II3. Piſtola ad Solonem, de Reipublicae con-
ſtituendae ratione, quam Minos Cre-
tenſibus tradidit. Eam Demetrius ta-
men epiſtolam, vt recentem, neque
Cretenſi, ſed Attico idiomate, ſcriptam
repudiat. Se, inquit idem Laertius &
aliam ipfſius reperiſſe epiſtolam, cuius

iſte eſt ſenſus:
Laert. I, EPIMENIDES SOLONI.
113. (cConfide, amice, ſi enim Athenien-

cſes ſeruituti innutritos, & diſciplinae
expertes, inueniſſet Piſiſtratus, impe-
„rium ſibi ſtabile poterat pollice-

*.

94 PHERECVDES.

aliquid grauius patiaris.

—

„ri. Iam vero in homines, non

ijgnauos, ſed praeceptorum Silonis

*memores incidit, qui ſeruitutis tuae
affecti pudore, diu eius non ferent
“tyrannidem. Pone etiam ipfum ty-
*rannidem ita ſtabilire, vt ei extorque-
ri nequeat, ad liberos tamen eius per-
„vVenturam hautputem. Eſtenim dif-
*„ficillimum, vt homines liberi, excel-
“lentiſſimis legibus inſtructi ſeruitu-
*„tem tolerent. Te quod attinet, no-
„Tim tehinc inde oberrare, ad me in

cCretam diuertas, rogo, vbi tyrannum

„nullum inuenies. Sane timeo, ne, ſi in
“„amicorum Periandri aliquem incidas,
Fuerunt alii
duo Epimenidae, is, qui Genealogias
ſcripſit, & qui Dorice Rhodi hiſtorlam
condidit.

6 PHERECYDES.

Laert/ I, Herecydes, Syro oriundus, quae
116. Cycladum fuit vna, Delo proxima,
Badye, vel, vt alii habent, Babie ge-
suid. Nitus. Iuxta Suidam natus Olymp.

XILVI. Alyattae, Lydiae Regis, aeuo
floruit, ſeptem ſapientum coaetaneus,
in quibus a nonnullis cenſetur. La-
ertius Olymp. LIX fuiſſe ait, Cicero ad
Tuſc. Qu. Ser uii Tullii aetatem refert.
1, 16. .
Laert. lI,. Sunt, qui Pittacum eum audiuiſſe
1I6. affirmant, negant alii magiſtrum habu-
Suid. 1, c. iſſe, ſed proprio ſe ſtudio exercuiſſe,
comparatis arcanis Phoenicum libris,
affirmant. Multa de eo ſtupenda nar-

Ot..

Laert.l. c.

rantur. Cum in Syvo ſiti aliquando
Apollon. — .
Md. premeretur, a diſcipulorum nonnemi-

comm. ne aquam petiit, quam e puteo hau-
c. 5. ſtam cum bibiſſet, poſt diem tertium
Lacrt'l-c. terrie motum futurum praedixit,
uod cum, prout praedixerat, eueniſ-
ét, multum autoritatis inde adeptus
eſt: quamuis non diuinae virtuti, ſed

naturalium rerum ſcientiae id Cicero Cic. de
tribuat. H Diu. 1, 13.
Rurſus Samum profeétus ad Iunonis Apollon.
templum, nauem vidit plenis velis por- · c.
tum ſubeuntem, quam intra portum
non peruenturam adſtantibus dixit.
Ipſo vero adhuc loquente ſubito orta
tempeſtas nauim peſſundedit.

Per Meſſanam Olympiam cum ten- Laert. I
deret, Perilao, hoſpiti ſuo, ſuaſit, vt cum 116.
tota familia inde migraret, quod cum
ille neglexiſſet conſilium, paulo poſt ab
hoſtibus capta Mefſlana fuit.
Lacedaemoniis praecepit: Neque Id. S. .
aurum, neque argentum honors andum.:
quod vt faceret, ipfſi in ſomnis man-
dauerat Hercules, qui & eadem no-
cte Regibus, Pherecydi vt obtempe-
rarent, imperauit. Sunt tamen, qui
ad Pythagoram hoc referant.
Multa Thaleti aduerſa docuit,
cum quo tamenaquam omnium rerum
principium

1 chil..
Iar llig.
in Atat.
3
b Laert.
bII9.
Cic.
Tuſc. I.
16.
4 Chili.
2d, I.
Hiſt. 5§.
e Laert.

117.

Laert, 1

II§.
duic,

oi.

0 Cic, de
Diuh
5 Apollon.
. L c.

e a. Sn.
n:
.
0-

2
2

i

t,

7 .

4.Achill. principium ſtatuit eſſe.. Docebat De-
i os menſam οovcο vocare.? Animorum
c3. immortalitatem primus iuxta nonnul-
b Laert. Os defendit.“ Tzetzes Thaletis eum

1, 119. Magiſtrum facit, verum aetas reclamat.

1 *2 1 Pythagoram eius diſcipulum fuiſle, vul-
16. 930 Oinnes agnoſcunt.
d Chili. Genus mortis eius varie varii tra-
ad. I. dunt. Narrat Hermippus, illum cum

Hiſt. 55. inter Epheſios atque Magneſios vigeret
Laert. I, pellum, ipſeque vincere Epheſios cupe-
¹17. ret, quendam ex praetereuntibus inter-
rogaſſe, vnde eſſet? Et cum ſe ille E-
Pheſium dixiſſet, adieciſſe: Trabe me
per crura & in ägro Magneſio poné, ci-
vibusque tuis annuncia, vt parta vidto-
ria me in eo loco ſepeliant. Haec Phe-
recydis mandata ille ciuibus renuncia-
vit, qui poſtridie, commiſio praelio, Ma-
gneſios in fugam verterunt, victores-
que Pherecy dem ex vita migraſſe intel-
lexerunt, cui etiam, ibi ſepuſto, magnifi-
ce iuſta perſoluerunt. Quidam profe-
ctum Delphos e monte Corycio ſei-
Aelian. Plum deiecifle aiunt. Pluribus tamen
V. H. IV, Trecepta opinio eſt, miſerrime vitam
28 V, 2. eum finiiille, toto corpore a pediculis
Virz: exeſo, vel, vt Plinius habet, a ſerpentum
2* multitudine, ex corpore eius erumpen-
te. Qua re cum foeda eius facies eua-
ſiſſet, a conſortio familiarium abſtinere,
eosque refugere coepit. Si vero quis
accederet, (id quod Pythagoram feciſſe
aiunt,) interrogaretque, quomodo ha-
beret? per foramen ianuae digito, qui
prorſus emarcuerat, exſerto, ita totum
corpus ſuum habere indicauit, verbis
Laert. I, additis: Ypoi τσ⅓M0, h.e. vel evcate ſimma
118. pparet: Vnde a Philoſophis in peio-

1

“ rem illud partem accipi ſolet. Dicunt
X autem Delii, Deum illius loci ira com-

motum hunc ei morbum immifiſle,
quoniam propria ſe iactitaſſet ſapientia,
qula, etiamſi nulli Deorum rem ſfacram
faceret, nihilo iniucundius, triſtiusque
vitam acturus ſit, quam qui hecatombas

PHIERFEGCFPDES.

ſacrificarent. Mortuum Pythagoras ſe-
peliuit, eiusque tumulo inſcriptum.
Conſummata mihi certe eft ſapientia,

Yguod ſi
Plura veln, noſtro primas deferre me- Suid. in
möento Oegen.
X Oeo-

Pythagordge dicens, nil mentior, iſta. .
Sunt, qui affirment, primum eſſe, qui
proſa ſcripſerit oratione, quod Cadmo kKnſter.
alii tribuunt. Scripſit autem Heptamy-t Quod
chon vel Theotraſtam, * forte eandem recte ne-
cum Theologia, † quae libris X origines Sa cont-
continebat & fucceſſionem Deorum. um cl,
Niſi tamen iunioris Pherecydae Theogo-Kuſter.
niq fucum doctis faciat, opus abſtruſum l. c.
& obſcuriſſimum, quo comprehenſas al- C
legorias Iſidorus, Clementi Alexandri- Al. gtr.
no allegatus, ex Chami prophetia deri-V.p. 57r.
vatas exiſtimat. C.
Extat Epiſtola Pherecydis nomine, Qlem.
librumiſtum concernens, quam ſpuri- . e.
am tamen haut immerito ſuſpiceris. 6 42. .
PHEPRECYDES THALETI. Laert. I,
*Bene moriaris, vbi fatalis tibi ſuper- 122.
*vVenerit dies. Morbus me inuaſerat,
*Cum tuas acciperem litteras, pediculis
coperiebar, & febri quatiebar totus.
*„Mandaui igitur ex familiaribus qui-
*busdam, vt me ſepulto, ad te, quae ſcri-
pſi, perferant. Tuautem, ſi vna cuom
*Eeis probaueris illa, publici facies iuris.
*Si improbaueritis, edere nolito. Mi-
"„hi certe parum probantur. Rerum
*nulla heic euidentia eſt, neque de ve-
* ritate rerum fponlor eſſe velim. Quae-
*cunque autem Theologus hic dicit, a-
*lio ſenſu accipere par eſt, aenigmatice
“enim a me perſcripta funt omnia.
*Morbo autem ingraueſcente, neque
*Medicorum neque familiarium admi-
*ſi quempiam. Ad fores autem adſiſten-
tibus, & vt valeam? interrogantibus,
* digito per oſtii clauſtra exſerto, quam
*“peſtilenti malo tenear, oſtendi, eosq;
*vt poſtridie ad Pherecydis funus con-
*Veniant, inuitaui. Hiſtoriæ

96

IONICORVM

pART. II CAP. I.

HISTORIAE PHIILOSOPHICAE
P A RS II.

PHILOSOPHORVM
RIAM COMPLEXA.

HISTO.

XNAXIMANDE R.

CA P. I.
VITA EIVS.
Laert, Hiloſophiae duae fuere ſucceſ- eum terrae marisque circuitum deſcri-
Prooem. ſiones, quarum altera ab ANA- pſiſſe inquiens. l
S. 13. XIMANDRO, altera a Pytha- Olympiade L zodiaci obliquitatem
gora fluxit. Ana imandri Tha- adinuenit, hoc eſt, iudice Plinio, ?¹ re- u. li

les praeceptor extitit, vnde Io-
nicum id genus Philoſophiae dictum
fuit, quod Thales ex Ionia eſſet, Mile-
to oriundus. Pythagoras Pherecy-
dem audiuit, qui Philoſophorum prin-
ceps, a loco, vbi docebat, Italicus dice-
batur. Thaleti Anaximander ſucceſ-
ſit, Anaximandro Anaximenes, Anaxi-
meni Anaxagoras, & huic Archelaus,
in quo, referente Plutarcho, Laertio &
reliquis, illa ſucceſſio deſiit, Socrate, Ar-

chelai diſcipulo, morum Philoſophiam

exorſo.

Anaximander Mileſius, popularis &
CGic. A- ſodalis Thaletis, diſcipulus eius etiam
Ou. IV, extitit, & in propaganda doctrina ipſius
37. ſucceſſor. Praxiadae filius, quem
b Suid,v. Praxidamum funt qui, corrupto eius
dadete. nomine, appellent.“ Natus Olymp.
1 P. 30r. XLII. anno III, ² Polycratis Samiorum
,301. tyranni aeuo maxime floruit.

e. Geometriam compendio tractauit,
e Sauid. Primus eius ſcientiae poſt Homerum
I.c. magiſter. Primus etiam tabulam pro-
Strabo poſuit Geographicam, de qua Dioge-
L. I. p. 7. nes Laertius & accipiendus eſt, primum

rum fores aperuit.“ Gnomonem repe- s. vI.
rit,ipfumque Lacedaemone in ſola- i Laert.
riis ſtatuit. Primus aequinoctia * in- II, 1.
venit & ſolſtitia, & horologia. Horo-F Suidas
ſcopia! quoque confecit, ad tro- H
picos & aequinoctia denotanda. Vn-
de Salmaſius m fſuſpicatur, gnomonis m sal-
eius vſum ad aequinoctia & ſolſtitia maſ. Ex-
deprehendenda tantum ſpectaſſe. Cer- Er-
te Enim ad horas & dodecamoria diei di- Ylio- d.
ſtinguenda nihil ea pertinuiſſe ex eo
probat, quod ipſum nomen ρas, eο
ſenſu, quo diuiſionem diei in XII par-
tes aequales notat, longo poſt tempo-
re ignotum fuerit. E
Lacedaemonios, vt vrbem & tecta re- Cic. de

linquerent, armatique in agris excuba- Hi. 1,50
in. H.

N. L.ll. c.

rent, monuit, quod terrae motus inſta-
ret, tum cum & vrbs tota corruit, & ex
monte Taygeto extrema montis quaſi
puppis auulſa eſt.
Aiunt eum canentem a pueris irri- Laert. II,
ſum eſſe, eoque comperto dixiſſe, ca- 2.
nendum ergo puerorum caufſa modulate
magis.
Auditores eius Anaximenem & Par- Suid. l. c.
menidem, ſcripta ſequentia fuiſſe

A.

g Laert. * Id vero Pythagorae tribuitur ap. 8tobaeum Ecl. Phyl. L. KXV. p. 32. Vbi & Oenepidem Chium id

II, I. ſibi ait tribuiſſe.

aiunt:

446. A.

Acad.
Qu. IV.
37.

a Plac. P
Philoſ lſ
b Pe
I1,1. 6
c Pataen 0
adGraer
540 n

lel

Cic. de
Nat. De-
or. h 10.

luc,

Milol h
. .
4 1l l⸗
PhIEI-.
c.1. D
¹Ciele
* Stob. 1
l.0. ca).,
WXV. f
33. 1
f Kob. 1
Eel hyt
l. c,
I. .1
z Ii
a). II
3 Kobl,
P 5. .
er

e S

ti⸗

II
ran
H.N. II,
e. .
. Liert,
- It.
0- uidas
. Laett.
Ir.
l-
§ n. Sal.
1 mal. Ex-
ere,
klin. p.

. A.
„MK

60
I-
0-

e- Cic. de
4—Din. 150

laert, Il,
A- 2
.

Suid. 1.,

A ES

XxxV

CA P. II DOCYRTINA ANANIMAND). 7
Laert. Il, alunt: de natura, quem forte Laer- raz: Desvellis FKüris: de Shaera, & re-

2. tius tractatum reſpicit, qui in com-
mentarios placita ſua eum ait redegiſ-
ſe, eumque in librum Apollodorum
incidiſſie Athenienſem. Periodum ter-

C A D. II.

liqua.
Eum Apollodorus, ſecundo anno O-

lympiadis LVIII, annum ait egiſſe aeta-
tis LXIV.

d Simpl.
DOCTRINA ElIVS. inthylh,
. SECTT. I. . e Ania
INFINITVM RERVM OMNIVM PRINCIPIVM ESSE. Phy b.
Acad. Tales, vt Cicero ait, qui omniq Vnum eam eſſe, infinitum non nu-d Plac.
Ae aquaſubſcſtere giebat, Anaximundro mero, ſed magnitudine, ſtatuit. à4 L3.

hoc, populari & ſodali ſuo, non perſuafet.
Is enim infinitatem naturae dixit eſſe
9 gua ommiagignerentur. Vel, vt apud
² Plac. Plutarchum eſt, Laertium bitem & Iu-
Philof. ſtinum Martyrem, principium eam eſſe
Patr . & elementum, (haec enim duo confun-
II, r. dehat, vt de magiſtro eius Thalete eſt
Paraen. Obſeruatum,) non definiens tamen,
ad Graec. quid ſit haec infinitas, an aer, an aqua,
P.4. C. an aliud quippiam, quod ipſum in eo

reprehendit Plutarchus.

Pio deriuari poſſe crederet.

Eam ob cauſam ab Ariſtotele nota- ert.
tus, quod contraria ex eodem princi- Simpl.
Infini-lib. c.
tum vero eſſe aiebat, ne quid defice- c. 6,
ret. ¹ Partes quidem eius mutari, Flutar.
totum vero immutabile eſſe: s Sim-x luiſtin,
plicius, poſſe moueri partes, ait. h Ex Mart.
ea omnia gigni, & in eam deſinere O-paraen.
mnia. i Infinitos vero generarimun-p. 4. C.
dos, qui corrupti in infinitum rede-Plut. l. c.
ant.

i plutar.
Plac. Phil.
a Cic, de SECT. II. e
Nat. De- D E C OEL IS. Stob. Ecl.
or. I, 10. , . . Phyl. lc.
b Plac. A Naximandri, iuxta Ciceronem, o- Circulum ſolis vicies & octies (The- p. 55.
Philof. I, £ Apinio erat, natiuos eſſe Deos, lon- odoretus dicit vicies ſexies * terra eſſek Theod.

e Ecl. Zis interuallis orientes occidentesque,
phyl. L.I. Osque innumerabiles eſſe mundos. Ea
c. 1. Plutarchus b atque Stobaeus ad coe-

4 Cic Lc. lum referunt & ſtellas. &odnos Deum,

Stob. inquit Cicero, àniſi aeternum intellige-

I. c. cap.

. E — . 2. —
XXV. p. . qui poſſumus “ Coelum ſtatuit de ca

lido eſſe ac frigido miſtum,“ ſtellas cen-
Stob. tones dixit aeris globoſos, ignis ple-
Ecl. ?hyſ. nos, & flammas quadam parte exſpiran-
I. c. tes, agitari autem eas a circulis & Sphae-
.P: ris, quibus inhaerent, id quod abeo A-

d. riſtoteles? etiam accepit.

Stob.. Supremo autem loco ſitum eſſe ſo-
E G5. lem, deinde lunam, tum denique fixas
I.c. p. 3. & errantes ſtellas.

maiorem. Orbita praeditum, qualis Therap.

fere ſit rotis curruum, ignis plena: Quii a . ne.

quadam ex parte eius per orificium ef m Laert.

fulgeat, tanquam per fiſtulae foramen; II, r.
eumque ignem eſſe ſolem, terram mole Stob. l.e,
exaequantem. Defectum ſolis oriri, . 5o.
parte ea, qua ignis effulget, obtu-lut. l. c.

II 21.
rata. n Idem

Lunae circulum eſſe nouendecu-Stob. l.c.
plum proportione terrae, ſimilem ro-? lie⸗ lic.
tae currus, quae habeat orbitam con-o lnt
cauam, igne impletam (perinde ac ſol) .c II.25.
& obliquam, ? vna parte ignem, velut' Stob. I.
er guttur expirantem. c. p. 59.
1 EDlipdin Tuns ¹ obtingere 4 Plut &
N

Persteb. II.
variam cc.

98 P AR T. II.
ariam rotae conuerſionem, orificio,
quod ignem expirat, obturato.
Eandem proprium habere lumen, ſed
1 n rarius, ſplendorem veromutuari aſole.
c. II, 28.

SECT. II.
DE METEORIS [ET HO MINE.]

a Plut. Entum aeris eſſe fluxionem, motis
Plac. in eo aut colliquatis partibus tenu-
Phil. h, iſſimis & fluidiſſimis.
b dem Tonitrua, bfulgura, fulmina, preſte-
III, 3. res atque typhones, gignia vento, in
denſa comprehenſo nube, e qua ob par-
tium tenuitatem & leuitatem erumpat
vi maxima. Ruptura nubis ſonitum
edi, diuulſione iuxta nigras nubis par-
tes facta, fulgorem exiſtere. Quam in
. 11 rem mage diſertus Senecae“ extat lo-
A cus: „Omnia ad ſpiritum retulit. To-
Enitrua, inquit, ſunt nubis ictae ſonus.
*Quare inaequalia ſunt? quia & ipſe
victus inaeq ualis eſt. Quare & ſereno
*Otonat? quia tunc quoque per craſſum
*& ſiccum aerem ſpiritus proſilit. At
quare aliquando non fulgurat & to-
nat? quia tenuior & infirmior ſpiri-
*tus, quo in flammam non valuit, in ſo-
*„num vahnt. Quid eſt ergo ipſa ful-
*guratio? Aeris diducentis fe corruen-
*tisque iactatio, languidum ignem, nec
Eexiturum, aperiens. Quid eſt ful-
"„men? acrioris denſiorisque ſpiritus
à Id. ib. *Curſus. Omnia ſic fieri, àvt exaethe-

CAP. I. Quod
. .* . u0.
Quae tantum abeſt, vt ſibi aduerſae iſum
ſint inuicem !ſententiae, vt opinioni perpe-
vulgo receptae vtraque conformis mMa-ram viro

Xime exiſtat. docto ad
Laert.

Stanlei.
Vir ille
doctus
"„re aliqua vis in inferiora deſcendat. eſt Iä Ca-
*„Ita ignem impactum nubibus frigidis ſenbo⸗
ſonare. At, cum illas interſcindit, ful-c Vid, E-
*gere: & minorem vim ignium fulgu-raſmum

*ratione facere, maiorem fulgura. hein-
. holdum

Prima animalia in humore nata aie- in Theo-
bat, corticibus contenta ſpinoſis, adul-ricasbur-
tiora autem factaad ſiccitatem deſciuiſ-Pachii p.
ſe, ruptoque cortice, non multum
temporis ſuperuixiſſe. “ e Pintar.

De hominum autem ortu ita ſentie- Plac. Phi-
bat: natos eos primum eſſe ex alterius l. V,19.
ſpeciei amimalibus: nempe id inde colli-
gebat, quod cetera animalia ſibi de paſtu
proſpicere valeant ſtatim, cum ſolus ho-
mo diutino nutricatu habeat opus, vn-
de primum eum alio modo ſeruari haut Euſeb.
potuiſſe liqueat. Paulo ſpecialius ean- Ir c. .
dem rem explicauit Plutarchus: Nem-niit.
pe iuxta Anaximandrum in piſcium Symp. L.
ventribus primum genitos homines VIII. C
ait, ibiquenutritos, donec vires acqui- VIII.
rerent maiores, idoneique fierent, qui
ſuis proſpicere neceſſitatibus poſſent,
excluſos fuiſſe, atque terra potitos.)

.

II, 19. .

ANAXIMENES.

CA P. F. 7
² Laert. . VITA EIVS. .
I1, 3. NAXIMENES Mileſius fuit, Eu- corruptas eſſe oporteat Apollodori ra-Laert. II,
inpl. AAre filius: ſodalis,? diſcipu- tiones, qui LXIII Olympiade eum na- 3.
HBaKe HuSs“ & ſucceſſor Anaximandri. tum ait. Parmenidem iuxta nonnul-

b Cie a- Floruit iuxta Euſebium Olymp. LVI.
cad. Qu. anno II. Suidas LVe Olympiade eum
IV, 37. ait vixiſſe, cum Sardibus expugnatis a

Phäin. H. Cyro cum Croeſo debellaretur. Vt
N. II, 76. 4

los audiuit, vſusque lIonica eſt locutio-
ne, ſimplici, & minime fucata. Gnomo-
nices inuentorem Plinius appellauit, Plin. I. e.
forte tamen per errorem ille ei tribuit,
quod

— — –⏑

Laert. Il,
4

—

fin d⸗
Plac.

Phillzſe,
I
Mart tl
raen g.
4. d
Str.

396.

Nr

utarch,
lc,Il, II.

HMN-tam piro
dodo ad
laert.
Kanlei.
Vir ile
dockus
chat tlCa.
e, unu,
rvig.
Slrraſnum
Nhein-
. holdum
Ale- in Theo-
lul. icisbur⸗
lol.

U

t kuſeb.
Draed. b.
I.c. VI.
rint
InSymp. L.
es VIII. C.
li⸗ VIlll.
wi
,

1-laert lh
2
.
.
8
-
t, lin. he⸗
h

7

VTITA ANAXIMENIS 99

quod Anaxlmandro debetur. Difci- A N ANI MENES PVYTHA-

pPuli eius Anaxagoras & Diogenes A-
polloniates. Epiſtolas eius duas, quas
Laert. Il, hic exhibemus, Diogenes Laertius ſer-
4. vaviit.
ANAXIMENES PYTHAGORAE.
ccThales, qui feliciſſime ad ſenectam
*VWque vixerat, parum felicem exitum
habuit. Nocte enim quadam domo
"egreſſus, prout conſueuerat, vna cum
“ancillula, ſidera inſpecturus, iis dum
eſſet intentus, neque locus qualis eſſet
*„“Proſpiciens, in praecipitium delatus
Cecidit.
*nomi extitit. Ceterum nos diſcipu-
Ii eius & ſodales, noſtrique filii atque
„auditores, tanti viri memoriam ſer-
*vVemus, illius dictata ſemper ſequamur,
"EOeZ; doctrinam noſtram a Tha-
lete auſpicemur.

Idque fatum Mileſii Aſtro-

GORAE.
* Prudens mage, quam nos, amplexus
*Conſilium es, qui Simo cum Crotona
*Commutataiſthic degis quietus. Ae-
*acidae aliis moleſti ſunt, Mileſu vero
*tyrannis non carent, proprio electis
„arbitratu. Terret quoque nos Me-
*dorum Rex, minus territurus, tribu-
*„tum ſi pendere velimus. Iones pro
*Tibertate omnium dimicare cum Me-
“*dis parant: quod ſi bellum inſtru-
"ant, nulla nobis reliqua ſpes ſalutis.
*Quoonam igitur animo poſſit Anaxi-
“menes coeli ſecreta rimari, cui iugis
*aut mortis, aut ſeruitutis, incumbit
*metus. Tu vero Crotoniatis atque
“Italis ceteris in pretio es, atque ex
. Sicilia ad te tui ſtudio complures con-
fluunt.

C A PD. II.
. EIVS DOCTRINA.
AEREM OMNIVM RERVM PRINCIPIVM ESSE.

Plurt. de Pärincbium rerum vniuerſarum ae-
Plac. Trem eſſe ſtatuit, ex quo omnia na-
Phil L3. ſcantur, ſuoque in eum redeant interi-
Mart pa- tu. Ita animam noſtram aerem eſſe,
raen. b. quae nos temperet. Totumque mun-
4. D. dum Spiritum & aerem continere. Ef-

Clem-Al. ſe enim ſpiritum & aerem duo nomina,

Aera Deum eſſe, eumque gigni, eſſe cic de
que immenſum & infinitum, & ſemper Nat. De-
in motu: Ea vero, quae ex eo oriantur, or. I, 10.
definita eſſe: gigni autem terram, a Id. L. V.
quam, ignem, tum exhis omnia. Quod Araa. Q.
veroDeum dicit aerem id accipiendum Stod. Bel.

de facultatibus (diuinis, elementa ſiue Phyſc. I.

Srr. I. p. rem ſignificantia prorſus eandem. corpora penetrantibus.“ P. 2.
396.
8SE.CT. II.
DE C O ELIS.
plutarch, teriorem coeli ſuperficiem terre- Stellas igneae ſubſtantiae eſſe, quibus Stob. Ecl.
l.c. II, II. Hſtrem ſtatuebat.

* Anaximenem an ſatis ſolide defendat Sto-
baeus, ex quo haec deſumta ſunt, aliarum eſto iu-
dicium, Si per aerem facultatem diuinam intelli-
git, mirum, quomodo eam gigni dicat. Cur item,
ſi aerem proprie ſic dictum non intelligat, aeris
mentionem omittat in recenſione eorum, quae gi=
gnuntur ex iſto principio, Hoc certumi eſſe puto
ſaltem, ſtare cum Anaximandri cauſa cauſam Ana-

admiſta tamen ſint terrena cCorpora, Phyſ. c.
XXV. p.

ximenis eodem loco. Scilicet illius manifeſte bic 53.
per omnia doctrinam ſecutus eſt, principium ſta- .
tuens inſinitum, illud idem diuinum docens eſſe, &
innumerabiles mundos, h. e. totidem Deos ex eo
oriri & occidere in illud dicens. Hoc ſolo Anaxi-

menes longius progreſſus eſt, quod deſininerit, quid
ſit illa infinitas, id, quod non fecit Anaxi-
mander. .

N 2

conſpici

100 C A PD. IT.

4 ,. „ .
lut. conſpici, quae haut poſſint, eosque ſolis, non lunae [ceterarumque ſtella-
Phil. II, Velut clauos Chryſtallo inhaerere. rum Jortu atque occaſu fieri. 4 plut.
23. Aſtra impelli a condenſato & reni- Eclipſin vero pati Solem, obturato II, 10.
Larr:. tente aere. Neque ſupra [vel infra] foramine, per quod ignem ſpirat. e Elnrar.
„3. terram moueri, ſed circa terram.b .. . 24.
.1. c. r O, . igneam eſſe. f 8Stob.
ure *. Laminae inſtar latum eſſe ſolem “: Lunan itidem 21 E. p V.
c Plutar. igneaeque ſubſtantiae. . Eclipſin pati lunam, oſculo, ex quo c xxV.
L. 1,22. Indicationes aeſtatis atque hyemis, ignem propellit, obturato. 8 p. 59.
g Plut. I.
SECT. III. c. II, 29.

DE METEORIS.

Pplut. I. c. Ny bes exiſtere ſtatuebat aere quam plicat: terram eum ſtatuiſſe, inquiens, Senec.
III, 4. TNmaxime denſato: pluuiam, iisdem tam cum madet, quam cum exſiccatur, Vnt.
magis compreſſis: niuem quando aqua rumpi, & ab hiſce fragmentis ingenti- ν.
delabens congelatur: Grandinem, ſi bus, quae concidere ſolent, quati. Ideo-
humido vento comprehendatur. que terrae motus vel aeſtus feruore, vel
Stob. lI.. Detonitruis, fulguribus, fulminibus pluuio tempore fieri. Aeſtu enim ex-
p. 64. & rel. ab Anaximandro diſputatis adde- ſiccatam rumpi, imbribus vero ab aquis
bat, maris exemplum, quod remis diſſe- ſolutam cadere.
ctum refulgeat. . .
Plut l. c. Iridem fieri ſole illuminante nubem Frigus materiae contractionem eſſe Finee⸗ de
denſam, craſſam, ac nigram, in qua co- aiebat, atque denſationem: Laxationem kigi A.p.
gantur ſolis radii, cum non poſſint vltra eius & raritatem calorem. Ideoque 947. B.
eam penetrare. hominem calida exore & frigida emit-
Plut. I. c. Siccitatem & raritatem terrae eius tere. Halitum enim compreſſum la-
III, 1;. concuſſionis cauſam eſſe, quorum illam biis, atque denſatum, fieri frigidum,
quidem aeſtus, hanc nimiae pluuiae ef- emiſſum aperto ore, obraritatem, ca-

Ariſtot. ficiant. Id, quod planius Ariſtoteles ex- leſcere.

ANAXAGORAS.

II, 7.
CA P. I.
EIVS PATRIA, AETAS, PHILOSOPHICA STVDIA.

Laert. II, A NAXAGORAS Clazomenius fuit, ſeanimo vt dederet. Atque a regendis
6. Hegeſibulo, ſiue Eubulo, Patre natus, ciuitatibus totum ſe ad cogitationem Id. de
* Plut, de uxta Apollodorum, LXX Olympiadis rerum tranſtulit. Suidas Ouibus & Or.III,
vitando anno primo. Genere clarus & opibus, Camelis * depaſcendos patrios agros 15.
der⸗ . clarior earundem rerum generoſo con- eum reliquiſſe ait. Vnde Apollonius 4 apud
E. temtu. Agros & patrimonium reli- Tyaneus à beſtiis potius quam homi- philoſr.

& vit. Pe- quit, ² diſcendi quaerendigue, ut Cice- nibus eum philoſophatumait. Plato,“ I. c.

ricl. Phi-rob joquitur, diuinae delectationi toto eum ob patrimonium ita neglectum“ Hipp.

loſtr. vit. mai. I.
7„ . . .
Apollon. * Pro Kαααποορ legendum ap. Suidam & Philoſtratum ioig ouibus, vt iam olim doctis Laertii II k
j 13. commentatoribus obſeruatum. 382.4.
imer.

ap. Phot. Suid. Ayvg⁄. Val. Max. VIII, 7. b Cic. Tuſc. V, 39. ridere

luett.l, ni
6. j4

Laert. Il 4
10 1
10
Laert. el
. I
Cic. dehe
Nat. Der
or. l Il.
Laert., I
7.

Arid.
Phyſic.

.

UMut,
o h,
utar,
Il, 24.

Stob.

Eclchyl.
c. XXV.

5.59.
8 lut,1

Guo

c,ll, 29

ells, denec,
tur, Nat. Q.
nti- Dhl,
leo⸗
vel
ex-
gis

eſſe Nut. de

prime
igid. p.
Ut-
-
n,
C=

ne l d
KOrlll,
15.
105
Us nd
* l. c.
Hipp.
In
mi. 1.
. III. p⸗
ertin 382. A.

ere

*

ANAYAGORAE PATENIA, AFTAS &£

Laert. II, ridere non dubitat. Laertius amicis
6⁶. jd eum permiſiſſe ait: quibus cum ab
eis negligentiae inſimularetur, reſpon-
dit: Cur ergo vos iſta non cu-
ratis? Cuidam etiam, quod nulla ei
patriae cura eſſet, reprehendenti, Mihi
veoero patriae, dixit, cura & quidemſum-
mwaeſt, digitum in coelum intendens.
Laert. II, Alii, rogatus, Cuius rei cauſa natus eſſet?
19: inſpiciendi, dixit, coeli & ſoli & lunae
cauſa. Verbo, rei & publicae abiiciens
Laert. II, Curam, & priuatae, ad ſpeculandam re-
7. rum naturam ſe contulit. Erat vero in
Cic. de hoc ſtudio Anaximenes eius praece-
Nar Deptor, aquo eam diſciplinam accepit.

C

101

erat Olympiadis LXXV, Calliada apud
Athenienſes Archonte, quem Calliam
corrupte Laertius appellauit, quo tem-
pore Xerxes in Graeciam mouebat, A-
thenas, philoſophiae ſtudio, profectus
eſt, vbi & XXXʒannos commoratum
tradunt. Honorifico ibi mentis titulo Laert. II,

eſt ornatus, quod primus eſſet, qui iſtud 6.

cum materia iunxiflet principium: Sic
Timon de eo:
Nunc vbi Anaxagoras, M No, ſt for-
tigſemus Heros?
Qui MeNIEUWM ſubito, nam MENS
non defutt illi,
Compoſuiſſe putat, fuerant quae in-

Taer I. Vigeſimo aetatis anno, qui primus condita quondam.
7. CAP. II.
DOCTRINAE EIVSDEM.
DE PRIMIS PRINCIPIIS, PRIMORDISQVE RERVM.
Ariſt. Rincipium materiale omnium re- atque ab inuicem diſtingui, quod in mi-
Fhyſic. T rum vnum eſſe dixit, &multiplex, ſtione infinitorum [hae vel illae par-

Pa 4 nuooορoαα, Partes infinitas, fimilares,
Plac.phil. Contrarias, tactu continuas, ſe mutuo
I, 3. ſuſtinentes, neque alio contentas. Ra-
Ariſt. tiones eius ſunt iſtae: Primo, quoniam
Fhyl.L,4. juxta communiſſimam Phyſicorum re-
Ariſt, l.c. . .
gulam exnihilo nihil exiſtere poſſit, fie-
ri haut poſſe, vt aliquid producatur ex
eo, quod non eſt: vel, vt id, quod eſt,
reſoluatur in id, quod non eſt. Secun-
do, quia contraria ex ſe mutuo fiant,
inciſe ergo antea oportere. Nam ſi o-
mne, quod fit, vel ex entibus, vel exnon
entibus fieri oportet; ex non entibus
autem nihil fieri poteſt, (qua quidem in
re omnes Phyſici conſentiunt:) tum re-
liquum erit, ex entibus omnia fieri, at-
que antea in iis eſſe, quamuis ob exigui-
tatem ſuam percipi a nobis non poſſint.
Quapropter inquiunt quoduis cuilibet
eſſe admiſtum: quia quodlibet ex quo-
vis obſeruant oriri, videri vero diuerſa,

tes] magis abundent. Nam totum qui-:
dem, nec album, nec nigrum ſincere, aut
os eſie vel carnem. Sed cuius pluri-
mum habet quodque, eius illud naturae
eſſe videri. Sic ex cibo ſimplici atque plut. I. c.
vniformi, paneatque aqua, & ſimilibus,
gigni crines, venas, arterias, neruos, oſ-
ſa, omnes denique partes. Iſtas ergo
omnes alimento naturas ineſſe, neruos,
oſſa & reliqua, mente intelligendas, li-
cet ſenſu non percipiantur. Ex mini-
mis illis mundum compoſitum eſſe, ſic- Laert. II,
vt ex minutiſſimis ramentis aurum. 8.
Suntque adeo homogenea illa corpu-
ſcula omnium rerum materia, quam
ſententiam eius ita repraeſentauit Lu-

cretius: L. I. v.
Nunc & Anaxagorae ſerutemur Ho- S30. ſq.

moëο6ρεντ
Quam Grazci memorant, nec noſtra
dicere lingua

N 3 Concedit

PARYZ. II.

102
Concedit nobis patrii ſermonis ege-

Ras.
Sed tamen ipſam rem facile N expo-
nere verbis,
Pryrincipium rerum quam dicit Homoe-
omeriam.
Oſa videlicet e pauxilis atque mi-
nutts
Clylu: ſic & de pauxillis atque mi-
nutis
Viſceribus viſcus gigni: Sanguenque
creari,
Sanguinis inter ſe multis coeuntibu
guttis:
Ex aurique putat micis confiſtere
pPe
Aurum. & deterris terram concre-
ſcere paruis

SECI.

CAP. I
lenibus ex ignem umorem ex hu-
moribius eſſe.
Cetera conſimili ſingit ration- putat-
gue.
Nec tamen eſſe vlla parte idem in re-
bus inane Sð
Concedit, neque corporibus finem eſſe plu-
locundis. ra v. 875.
1g.
Deum infinitam mentem eſſe, quae Lactant.
per ſeipſa moueatur, ſtatuebat Mentem b S.
illam infinitam, corpori non incluſam, õ
eſſe autorem omnium, quae videmus, II.
atq; ex infinita materia, quae conſtaret Auguſt.
difſimilibus inter ſe particulis, rerum dec. O.
omnium genera, pro modulis & ſpecie- Vll 2.
bus propriis ſingula, facta eſſe, ſed ani-
mo faciente diuino. L

II.

DE COELIS. .

Aridot. QVperas mundi partes igne plenas eſ-
Meteor. Iſe docuit, & vim, quae ibi eſſet, aethe-
I,3. ra vocauit: atque id quidem, Ariſtotele
iudice, ſenſu maxime proprio, nam cor-
pus, quod continuo motu celerrime
agitatur, ſimul & diuinum natura con-
cipſtur, &, quod eſſet eiusmodi, aether
appellatur, cum nullum eorum, quae
hic viſuntur, eius ſit generis.
Plac Phil Aetherem circumfuſum igneae eſſe
1II, 13. Naturae, & circumvolutionis vehemen-
2d Piut. tia lapides e terra abripuiſſe, qui, ignis
Lyland. eius vehementia candentes, in ſtellas
P: 493.D. conuerſi fuerint. Omnesque ab ortu
ia. lae à verſus occaſum ferri:.
e1e. Impelli porroaſtra aeris, qui ad po-
ib. c. 23. os eſt, impulſione ad diuerſam partem,
cui aeri ipſe ſol, comprimens eum, vi-
res addat.
Achill. Terreſtris naturae ſtellas eſſe: atque
Tat. Hlag. Poſt primam elementorum ſecretio-
in Arat. nem, ignem ſponte ſua diſcedentem,
c. I. terrae partes quasdamad naturam ſuam
pertraxiſſe, vtque igneam referrent na-

Plutarch.

turam effeciſſe. His vero nixus princi-
piis porro affirmabat: Plutarch.
Maſſam aut lapidem eſſe ſolem, igni lac phil.
candentem, Peloponneſo maiorem: cu- Laut. ih,

ius conuerſionum cauſa ſit polaris aexris s8.

impulſus, cui ipſe ſol compreſſione ſua Achill.
vires addat. Tat. 1. c.
Lunam eſſe corpus opacum, igni- uk. c.
tum, a ſole illuſtratum, habitabile, valli- 23.
bus, collibus, atque aquis diſtinctum. lut. Ih
Cauſam inaequalitatis in ea a concre-plat.
tione frigidorum eſſe, & terreſtrium. Cratylo
Admixtas enim eſſe igneis partes caligi-p. 408. A
noſas, vnde ſidus illud falſo lumine vul- cuius

go coruſcare dicatur. Plato ait: Lu-am me-
am me-

nam occaſionem dedecori Anaxagorae liusstan-

extitiſſe, quoniam ſe primum aliena lu-leius,
ce eam coruſcare docuiſſe videri vO- duam in-

Iuit, cum tamen antiquior ea extiterit tine „i⸗
. Ius —
ſententia. detar

Viam lacteam terrae vmbram eſſe in aſſecutus.

parte coeli, cum ſol infra tecram dela-Plutarch.
tus totum haut illuminat. Vel vt Ari- Plac. Phil
ſtoteles habet: Efle eam quorundam lI.
. eteor.

ſiderum ?8.

1

ſide
terl
ſi
ſpi⸗
ing
Cul

Ariſtot. (
Meteor.
l, . in
Laert.l. o⸗ Gen
tiun
ſee
Laert. ib.
Plutarch. Letl
Hlac phil
]
III, 2. E
Laert. lc.
P lut hacſ 41
Phil,II;biun
Ten
itr
Pyer:
VNde ba-
ben de,
Stanleius Med
ignore. Ecl
Non ral- ſom
mi n. F
betAiik, Eſtu
Meteor. oge
Ile lr. We
Dt, de

Dhcphil. lark

I 5. cu
The

nP

Petii
Hnen
Gec

vhn

*Ta-=
utot.
nre⸗

neſe

cOnbl⸗
tan.dg.

1g.

IUae Lactun.

ntenn 3
.
taret Auguſt.
ruth del,.
ccie. .
nu⸗

inci.
Plutarch,
ni lehti
5 1 Il,20,
Ar Laerull,
erls 8.
ſ Achill,
Tat. l. c.
. .Pluc, c⸗
nr. ,,
ll.
kum. 3
le-lt.

umn. Crtylo,

igi-.

,1 Cuius
. .
ſententi⸗
2 am me⸗

DTde Eustan⸗ .

Mleins,
VO-Auamin-
i telbletes
tellte
getur
e M aſecutus

cla-Dltacch.

. Plac.Dhil
N .
ll leror

ru .

Laert. l. c.

pDoCTRTNAE ANAXAGORAn«

ſiderum lumen, ſolem enim, dum ſub
terra fertur, ex aſtris quaedam non ad-
ſpicere. Quaecunque igitur a ſole a-
ſpiciuntur, eorum lumen non videri,
inhiberi enim a ſolis radiis. Quibus-
cunque autem tellus ipſa obſiſtit, quo

1

/

103
minus a ſole aſpiciantur, horum pro-
prium lumen eſſe lacteam viam. La- Laerz. Il
ertius ait, Anaxagoram ſtatuiſſe, la- 9.
cCteam viam eſſe reflexum ſolaris lumi-
nis, non intermicantibus aſtris.

SECT. III.

DE METEORIS.

JOmetas efſe ſtellas errantes, plu-
res vna apparentes, cum, quia pro-
Pius acceſſerint, ſe tangere mutuo vi-
denfur. Vel, vt Laertius habet, erran-
tium ſtellarum concurſum, flammas ex
ſe emittentium.
Laert. ib. Stellas cadentes, velut ſcintillas, ab
Plutarch. a ethere vibrari, atque propterea ſtatim
Ere. extinggdii.¶
Laert.c. Tonitrua nubium colliſionem, coru-
Plut. Plac ſéationes itidem confricationem nu-
Phil. Il, bium eſſe. Vel, vt Plutarchus habet:
Calido in frigidum incidente, aethe-
reaue parte in aeream, eam fragoreto-
nitru edere, colore autem, qui exiſtit
* Hacc iuxta nigricantes nubis denſioris par-
vnde na. tes, fulgorem effici: igni ſpiſſiore, cu-
Stanleius Heum fulmineum: ſolido magis igne
ignoro. & corpulento, typhonem: igne nebulo-
Non val- ſo magis, preſterem.
ai Fulmen ex aethere defluere“, cuius
betAriſt, 2eſtu multa defluere cogantur, quae
Meteor. longo ſaepe tempore anubibus excepta
II.c. vlt. iisdem detineantur.
Plut. de Iridem naſci ex refrackione lucis ſo-

Plac.phil. laris in nube denſa, e regione aſtri ſpe-

Ariſtot.
Mereor.
1, 6.

II, 5. culiad inſtar poſita. Eadem ratione pa-

rhelios explicabat, in Ponto conſpectos.

Ventos fieri, cum aer a ſole temla- Laert. I,
tur. 9.
Terrae motuum aerem vel aetherem Ariſtot.
cauſam eſſe, qui, ſurſum ferri cum ſit a- Meteor.
Ptiſſimus, quando in venas & cauernas pur plac.
terrae ſe condit, difficilem inueniens phil. III,
exitum, agitationem illam cauſetur. 15.
Nempe ſuperas telluris partes imbrium Senec.
beneficio coaleſcere, quandoquidem Nar⸗ Ju.
natura totam fungoſam atquelaxam ef-·
formauerit, partesque ei dederit, ceu
Pilae, inferiores & ſuperiores: ſuperio-
res, quas nos habitamus, inferiores hiſce
oppoſitas. In inferiora igitur dela-
pium ſpiritum, aerem perrumpere con-
denſatum, eadem vi, qua nubes rumpi
videmus, vbi colliſis iis, aereque vehe-
mentius agitato, ignis prorumpit. Ille
aer in proximum irruit, exitum quae-
rens, omniaque obuia deſtruit: donec
per anguſtos exitus iſtos vel inuenit in
liberiorem aerem exitum, vel vi ſibi
ſternit: id quod ſubobſcure Laertius
indicat, per aeris in terram receſſdm.
Niuem nigram dixit eſſe, non albam, Cic. A-
ſibique, quia ſciret aquam nigram eſſe, . Qu⸗
vnde illa concreta eſſet, albam ipſam el· .
ſe, ne videri quidem.

6686ECT. W.
D E T E. RR A.

Er motum, cuius initium mens ſit,
grauia corpora inferiorem locum
petiiſſe, vt terram: leuia fuperiorem, vt
ignem: quae media ſint, medium quo-
que obtinuiſſe locum, vt aerem & a-

Laert. II,
8.

quam. Ilta enim fuper terrae, plana
quae ſiet, latitudinem mare ſubſiſtere,
humoribus aſole rarefactis.
Subſtantiam humidam, ab initio ſta-plut Plae.
gnantem, motu ſolis, circa eam, aduſtam phil. III,
fuiſſe, 16,

104 PARY. II.
fuiſſe, eiusque pinguedinem exhalaſſe,
reliquum ſalſugine &amarore infectum
ſubſtitiſſe.

id. II, 98. Poſtquam mundus conſtitutus fuit, eorum iuxta ſe inuicem poſitione. Plac. Ph.
& e terra produxit animalia, quodam- .. . I, 17.
modoinclinatum mundum ſponte ſua Nili inerementa a niue eſſe Aethio- D c.
. . . . 4 . * . . . 4 . 1I.
in auſtrales partes fuiſſe, prouidentia Pica, quac, hyeme frigens, aeſtatelique-
forte diuina, vt mundi partes quaedam tur. .
SECT. V.
DE CREATVRIS VIVENTIBVS. .
Laert. II, A Nimantia primum ex humore & Somnumaccidere functionibus Cor-f Plut. I.
9. calore, terraque, manaſſe, poſtea poris, non animae eſſe. . Eir. a.
. H ex inuicem eſſe nata: mares a dextris, fe- Humanam ſapientiam omnem in ma- more
d de minasquea finiſtris. nibus hominis eſſe alran⸗ † frat. p.

. . ..

anima L. Menteminitium eſſe motus, aere-
I. p 380. amque eſſe, & corpus habere aereae na-
C. turae.?à Mortem ad animum etiam per-

b . . . .
. alur. 8 tinere, eſſe enim eius a corpore diuul-
eplur. ,c. ſionem.*

1X,25. Omnia animalia habere mentem a-

V, 20.
CAP.

CAP. IITI
habitari, aliae minus poſſent, ob caloris

frigorisque exceſſum.
Elementorum miſtionem factam eſſe Plutarch.

Vocem edi , ſi ſpiritus occurrat ſoli- 478. D.
do aeri, & auerſus retro ob ictum, vſque h Tlut.

ad aures feratur. Quomodo etiam fiat Pac ,
echo, quae eſt, cum ſonus repercutitur. ⁹

Fel eſſe morborum cauſam acuto- Arif, de
rum, cum enim abundat, in pulmones part. ani-

redundare, & venas, & coſtas. mal. IV,

III.

EIVS PRAEDICTIONEZ8.

VIta eum praedixiſſe apud Sui-
Ma legimus, cuius rei duo tantum
ad noſtram memoriam peruenere e-
xempla. Alterum his verbis apud Pli-
H. N. L. nium commemoratur: *„Celebrant
II. ſ. 59. cGraeci Anaxagoram, Clazomenium,
„Olympiadis LXXVIIIỹ anno II
*Praedixiſſe coeleſtium litterarum ſci-
centia, quibus diebus ſaxum caſurum
dceſſet aſole. Idque factum interdiu in
„Thraciae parte ad Aegos flumen, qui
*apis etiam nunc oſtenditur magni-
Stanleius c tudine vehis, colore aduſto, comete
verrit c quoqueillis nockibus flagranteé.

Addit Plutarchus, eum hodie quoque vit. Ly-

oſtendi, & haberi apud Cherſoneſitas ſandr. p.

in magna veneratione. Delapſum hunc 439.C.
lapidem eſſeEuſebius Olymp. LXXVIII
ann. IVait, adeoque duobus ſerius an-
nis, quam Plinius praedictum id eſſe ab
Anaxagora aiebat. Silenus, allegatus
Laertio, Dimylo Archonte eum ceci-Il,II.
diſſe, ait: qui, ſi Diphilus fuerit, nam Di-
mylus circa haec tempora Archon A-
thenis nemo reperitur, contigerit id
oportet Olympiad. LXXXIV anno I.
Marmor tamen Arundellianum, quod
circa Olympiad. CXXIX ſculptum eſt,

magnita⸗

dine fa-

* Neſcio, an optima fide Plutarchi verba ex-
bae. ſſerit Stanleias: 6 . /, X 8
preſſerit Stanleius: ctναναι α Ts XVs

6 ₰ ) . .
ανατοα õ quod etiam de parti-
vm animae, corporeae quippe aereaeue, diuulfione

accipere posſis.
† Nempe, vc rem explicat loco citato Plutar-

chus, manus in multos atque inaequales digitos
ſciſſas artificioſiſſima inſtrumenta vt eſſent, natura
aptauit. Vt adeo non propter manus quidem ho-
mo ſapientiſſimus ſit, ſed quia a natura ratione & ſa-
pientia erat inſtructus, inſtrumenta quoque talia
nactus ſit. =
omnibusque

Meteor.
l, 7· e
l

001

n

R

leſſe Autarch,
la Dh,
. nl.
ChO- id.l. c,

Iue- N. r

COr-? Nin,l.
c.V, 25.
Plut de
almore
. frat. 9.
ſol. .
Gquen ut,
afiat Plac.
.. Dhil. IV,
ltur.

Ima-

Uto- Auit dNe

Oles part ani-
mal.V,
2

2„.

gle it. ly⸗
itas Gndr. .
unc 89,0.
VIII
an⸗
le ab
inns
ceci-
Di-
4.
t id
ol.
wo
n eſt

IlII.

ſgitos
ntura
n bo⸗
& ſa⸗
talia

e

7

AxNAXAG PhAFDICTrIONVS ðè

omnibusque chronologorum calculis
merito praefertur, expreſſe delapſum
lapidem ait, anno IV Olymp. LXXVII,
Theogenide Archonte, adeoque bien-
nio antequam praedictum idbPlinius di-
cebat. Eam rem cladis oſtentum, qua
Athenienſes Lyſander affecit, prope
Aegos fluuium, LXII poſt annis, hoc eſt,
anno IV Olymp. XCIII, creditum eſſe
c. plerisque, Plutarchus autor eſt.
Meteor. De ipſo portento haut valde magnifi-
I, 7. ceſentit Ariſtoteles;, Vento nempe ſub-
latum excidiſſe lapidem dicit interdiu,
Comete quoque illis noctibus flagrante.
In quo Plutarchum habet contradicen-
tem, fuſe de ea re diſſerentem, in hunc
I. c,. fere ſenſum: *Anaxagoram praenun-
*Ciaſſe perhibent, incluſorum coelo
*Corporum iactatione vnum, abru-
cptum, praeceps delapſurum. Nem-
pe non eſſe quodque ſidus eo, quo na-
*tum eſt, loco. Lapideaque quum ſint
*ſidera, & ponderoſa, aetheris in ea
*/incidentis reflexu fulgere. Vi au-
*tem quadam in ſuperioribus regioni-
* bus detineri, vertiginis & reuolutio-
“nis ſuae impetu ea fuſtinente, qua ini-
*tio etiam in prima rerum diſcretione,
«frigida licet grauiaque, detenta fue-
runt. Verum opinio eſt probabilior
"eorum, qui ſtellas, quas cadentes vo-
*Camus, non aetheris fluxiones, in aere
*ſimulatque accenſae eſſent extinctas;
" neq; aeris ſüuccenſionem & inflamma-
*tionem, qua ſurſum ille euehatur, eſſe
ſtatuunt: ſed lapſum corporum coe
leſtium, quae, retinaculis ſuis deſtituta,
*“Per ordinarium coeli motum deor-
ſum agantur, non in terram habitabi-
"lem quidem, ſed extra eam in Ocea-
*num praecipitata, quae cauſa eſt, cur
“„Nnoſtrum quidem fugiant aſpectum.
*“IIla vero Anaxagorae ſententia a Da-
cmacho confirmatur, qui in libris de
*„Religione ſcribit, priusquam hic la-

Lyſandr.

* Pis deflueret, viſum continuos XXV
dies eximiae magnitudinis corpus in .
*Coelo, inſtar flammeae nubis, igne-
*vi, non immotum vno loco perfi-
“ſtens, verum hac illac agitatum, vt ia-
*Ctatione auulſa fragmenta ignita di-
*Verſis partibus defluxerint, ſtellarum
*Cadentium inſtar habentia. Poſt-
*quam autem ingens illud corpus igni-
*tum ea terrae parte eſſet delapſum, &
*pauore ſuperato concurriſſent inco-
"*Iae, nullum valde inſigne ignis in eo
*deprehenderunt veſtigium. Tantum
lapis iacebat ingens, flammei illius
Corporis molem nulla ratione exae-

*quans. Ceterum Damachum liquet

cin his benignos requirere auditores.
* Quod ſi vera ſunt, quae attulit, refel-
*lit egregie eos, qui dictitant ex vertice
*montis alicuius procellis deturbatum
ſaxum illud fuiſſe, tamdiu in aere ſuſ-
*Penſum, quam iſta perduraret procel-
*cla, qua ſubſidente praeceps in terram
ſtatim fuerit actum. Niſi forte corpus
*ignitum, tot diebus conſpectum, ve-
*rum ignem dicamus, qui, olutus atque
*extinctus, tempeſtatem excitauerit,
*quae lapidem leuare e terra valuerit,
eumque poſtea iterum deturbare.
Hanc Charimandri fuiſſe ſententiam ap. Se-
veroſimile eſt, qui in eo libro, quem de Na. VI⸗
Cometis compoſuit, ait, Anaxagorae 5.
viſum grande inſolitumque coelo lu-
men, magnitudine amplae trabis, & id
per multos dies fulſiſſe. .
Ahterum praedictionum Anaxagorae Laert. II,
memorabile exemplum ea praebet, qua« 10.
tempeſtatem praedixit, ad Olympicos philoſer.
ludos accedens ſereno coelo cum pelli- Vit. A-
cea veſte. Pluuia itaq; ingruente, Grae-poll. l, 1.
ci vniuerſi, autore Aeliano, percipie-Aelian.
bant, & vnanimi voce celebrabant, e adir
diuinam magis eius ſcientiam eſſe, g.
quam vt humanae ſolertiae tribui poſ-
ſet.
CAP.

106

SECTATORES ET
Cic. Brut. P) Ericles, Xanthippi filius, abAnaxago-
c. II. L ra Phyſico eruditus, exercitationem
3. mentis areconditis abſtruſisque rebus,
ad cauſas forenſes popularesque facile
traduxit. Eum autem mirum quanti
Plut. Pe-fecerit Pericles. Is nempe ab eo re-
ricle p. rum naturalium imbutus eſt ſcientia,
154. B. Vtque alias virtutes taceamus, ad quas
eum ille inſtituebat, mentem eius inpri-
mis a ſuperſtitione liberavit, quae ex
rerum naturalium ignorantia oritur.
Eius rei ſequens habemus inter illuſtriſ-
ſima exemplum. Arietis caput cum
vnico cornu ad Periclem deferebatur,
quod prodigium interpretabantur va-
tes. Anaxagoras vero, cum os capitis
diſſecuiſſet, non compleſſe cerebrum
ſedes ſuas monſtrabat, ſed oui modo
ſenſim atque ſenſim contractum, in eam
partem deſinere, qua excreuerat cornu.
Aliquanto poſt aetate decrepitus atque
neglectus, aegerrime eam rem ferens,
obuoluto capite vitam inedia finire ſta-
tuit: qua re audita Pericles aduolauit
confeſtim, non illum, ſed ſeipfum la-
mentatus, qui talem in Rep. conſiliari-
vm amitteret. Tum Anaxagoras aper-
to capite ei dixit: At etiam ii, quibils
lucerna, o Pericles, opus eſt, oleum
infundunt.
Fuit & Archelaus, Apollodori filius,
a160 difcipulus Anaxagorae, phyfſicus iuxta
J . Laertium appellatus, quod primusphy-
4. ſicam philoſophiam Athenas inuexiſſet.
Hoc vero, vt cum eiusdem Laertii nar-
ratione, qua per XXX annos Anaxago-
ram Athenis commoratum ait, conci-

ibid. p.
162. C.

Laert. II.
16.

PARY. M. OCAP. IV. &
CXAP. IV.

vV.

DISCIPVLI EIVS.

liari queat, non immerito quaerendum ad Laert.
Iſ. Caſaubonus putauit. . c.
Porro Euripides, vt Manuel Moſcho- nen
pulus ] vitam eius qui ſcripſit, affirmat, g,n, ſs
Mnefarchi filius, qui primis tempori- vitae Eu-
bus expeditionis Xerxis in Graeciam rip. a
natus eſt, & ipſa quidem ea, qua Perſas Barnef.
Graeci vicerunt die, pictor initio, in- age.
deAnaxagorae auditor extitit: quem ta- 5 Ns&.e
men ob Philoſophiam inuiſum pleris-“ 9
que animaduertens, ad Tragicam poeſin Aak 2
animum appulit. egs

Socrates quoque, Sophroniſci filius,
Ariſtoxeno teſte,' Anaxagorae diſcipu- e
lus fuit, donec Athenis eſſlet, poſtea ad Tca v
Archelaum Phyſicum ſe contulit: id 3 2.
quod aetatis eius anno XVII, vel potius „

τ‿ρα
XIX factum eſt, ſi recte annos putat Por- r6“ A

Phyrius. . . mFa-
Democritum quoque, XI annis iu- α
niorem Anaxagora, eum audiuiſſe, ſunt, 6⅜
qui dicant.“ nos Au-
Laertius tamen affirmat ferre eum r16-
non potuiſſe Democritum, eiusque eeρ c-
colloquium vitaſſe. S
. . 9
Teſtatur etiam Phauorinus, Demo-
critum eo, quod ab Anaxagora non ad- 1.
mitteretur, ei inimicum factum, dixif-b ap.
.ſſ3 La ert. II,
ſe, non illius eſſe, quas ſcriptis manda-“
verit de ſole ac luna ſententias, verum e Ih14.
antiquas, ipfümque eas furatum eſſe, d apud
pariter ac quae de mundi compoſitione Laert.
& mente dixiſſet. 1X, 34.
. Laert. II,
Metrodorum quoque Lampface- 24.
num inter amicos Anaxagorae a Laer-
tio relatum inuenimus.

CAP. V.
DAMNATIO ET MORS IPSIVS, SENTENTIAE, SCRIPTA.

Laert. II, . 7Aria de ipſius damnatione, autore
14. Laertio, opinio eſt. Sotion enim

in ſucceſſionibus Philoſophorum a Cle-
one impietatis accuſatum tradit, quod

II, 12.
olem

ap. eund.

Nat hiſt. .

ſole
fen

go

ten

Laert.
Cic. 1

hiun
htach)
conl. Alel
Ahol.
119, D. ſe
de enime⸗
Trang. .
. nadni
IUI. 2.
¹ Mutat.
ad Aholn

. „

“

& Dio Iu
Chrjl. u
Or.

iIII4.

II

P⸗
he

—

Cumt

elig.”
eſin age-
ees

. L.
lins a

tins )
dor- Tang
76, A-⸗
aka-
l,⸗ ,
Nr.
7T064)-
mn radlo-

Gereg

6
nO-ea
Ac. r.
Ned .
Gn laertt. I
I

Ime u.
le d pud
je Laert.

I,34.
Laert.II-

2 4
l.

e⸗ 4)eund.
d I12.
n

DCIP. DAMNATIO FT MORS ANAYAG &. o7

ſolem candentem dixiſſet laminam, de-
fenfum autem a Pericle, diſcipulo,
quinque talentis mulctatum, exilioque
damnatum fuiſſe.
Satyrus a Thucydide in ius vocatum
ait, contraria enim ille Periclis factioni
ſentiebat: neque vt impium modo A-
naxagoram, verum & vt vrbis apud

ibid.

Perſas proditorem accuſatum, abien-

temque damnatum teſtatur. Cum-
Laert. lc. que eodem tempore ipſi renuncia-
Cic. ta eſſet & damnatio ſua & filiorum
ulſc. III. mors, quos duos iuxta Aelianum ha-
pluraten buit ſolos; de lata aduerſum ſe ſen-
conſ. ad tentia: Iampridem, dixit, aduer-
Apoll. p. ſus illos atque ſe e aegio nuturam tuliſ-
1I18. D. ſeſententiam. * De filiorum“ autem
MTan morte, placido ſimul & magno animo, b
p. 474. D nihil mihi inexpectatum aut nouum nun-
Nat. hiſt. cids, aiebat, eg enim illos é me natos
III. 2. ſetebam eſſe mortales: quod Soloni *
² Plurar alii, alii Nenophonti dtribuunt. Ma-
Aàoll. nibus autem illos propriis eum ſepeliiſ-
ze. . dog. ſe Demetrius Phalereus teſtatur. .
no. Hermippus carceri incluſum morti-
& Dio que addictum ait, Periclem vero apud
6 e Iudices comparuiſſe, atque, an vitam
b Simpl. eius aliqua re criminarentur, interro-
ad Epict. gaſſe. Cumque id quidem fieri poſſe ne-
c. 22. gaſlent: Atqui, ait, ego diſcipulus ipfius
* Valer. ſim, nolite igitur calumniis inducti
46 V. perdere virum, ſed mihi potius obtem-
4 Laert. Perate, liberumque abire permittite.
II, 55. Sicque dimiſſum eſſe quidem, eum ta-
* ap. La- Mmen iniuriam aegre ferentem ſponte e
l vita diſceſſiſſe. DUDU:ũ
c. Hieronymuss a Pericle in iudicium
2g ap. La eum adductum fuiſſe ait, incertis grefſſi-
ert. II, 4. bus nutantem, & prae nimia aegritudi-
ne confectum macie, miſericordiaque
potius iudicium, quam iuſtitia dignum
habitum fuiſſe. Atque haec ſunt, quae

4

de eius damnatione L aertius memoriae
prodidit.
Suidas in carcerem coniectum ab A- AMab.
thenienſibus dicit, quod nouam de Deo
opinionem inuexiſſet, ideoque exilio
eſſe mulctatum, quamuis cauſam eius
Pericles defendendam ſuſcepiſſet
Lampſacum igitur abeuntem fame vo-
luntariam mortem ſibi conſciuiſſe.
Iloſephus, ſolem, ab Athenienſibus c. Apion.
pro Deo habitum, ſenſus & rationis ex-L.II. p.
Dertem quod affirmaſſet, paucorum ex 079. F.
lis ſuffragiis ad mortem ell ait conde-
mnatum. Plutarcho autem ſi fidem
habeamus, neque accuſatus fuit, neque plut. Vvit-
damnatus: ſed a Pericle, Diopithae me- bericl. p.
tuente rogationem, nomina vt defer- 169. D.
rentur eorum, qui ſermones de rebus
aethereis vel alios profanos, ſererent, ex
vrbe eductus eſt. Idem tamen alibi
eum affirmat fuiſſe accuſatum. de ſuper-
Diſceſſus eius ex vrbe Athenien- Kit. p.
ſium, cum XXXannis, poſtquam eo ve- 169. E.
niſſet, contigerit, in Olympiadis
LXXXIIannum II incidit, aetatis ipſi-
vS LXIII. Lampfſacum poſtea profectus,
illic quod ſupererat vitae exegit, aetate
ad XXII amplius annos prouecta: adeo
nullam eius rei rationem habens, vt di-
centi cuipiam Athenienſibus priuatus e; Laert. II,
non ogoο tllis, reſponderet ſodillime. Imo ²⁰.
& àmicis ſuis, cum Lampfaci moreretur,
quaerentibus, velletne Clazomenas in
patriam, ſi quid ei humani accidiſſet de-
portari? Nihil neceſſe t, reſpondit, Cic.
vndique enim ad inferos tantundem eſt uſc:bc.
viaz. Antequam moreretur a ſenatu plut. Ia-
Vrbis interrogatus, ſi quid in ſui gratiam ſtrué.
fieri cuperet? poſtulauit vt ea, qua de- polit. p.
ceſſiſſet die, pueris vacatio ſchola- 820 D.
rum concederetur, ſeruatamque & ſua

* Idem Socrati tribuitur dictum a nonnullis vid.
Laert. vita eius.

puto Telamoni ſcripſiſſe Stanleium. Ei
enim tribuit Hieron. Ep. ad Heliodorum.

O 2 aetate

108 PARTY. II.
Laert. Il, aetate hancce Laertius conſuetudinem
14. ait. Defuncto Lampſaceni honorifice
Id.II, 15. juſta perſoluerunt, epitaphio poſito, cu-
ius iĩſte eſt ſenſus:
Hic ſitus ille cui rerum patuere re-
ceſſus,
Atque arcana poli magnus Anaxa-
goras.
Aclian. Aelianus duas aras ipſi poſitas memo-
H. V. rat, alteram Menti, alteram veritati in-
VIII, 19. ſcriptam. Vitae eius Laertius epi-
grammate coronidem impoſfuit, cuius
iſte eſt ſenſus:

Candentem ferri maſſam Phaethonta
putauit.
Iudicium & capitis ferret Anaxa-
gords,
Ni tamen incolumem Pericles ſeruaſ-
ſet. At ipſum
dSde vita educitt, mollior hicce &b-
phius.
Velinn Nunquam aiunt ridere viſum eſſe,
VIII,1z. neque fubridere omnino.
Laert. Il, Percontanti, an Lompfſaceni montes
10. mare aliquando eſſent futuri? futuros
reſpondit, niſ tempus antea defecerit.

CAL. V.
iuſtitiam ſpectqre dixit, cui Metrodorus
addidit, in naturali philoſophia exerci-
tatiſſimum poetam eſſe
Duas eſſe, aiebat, ad mortem inſtitutio- iohacus
nes, alteram tempus, anteqguamnati ſu- 119. p.

mus, alteram ſomnum. 602. fin.
Primum eum librum a ſe ſeriptum aer: il,

edidifle Laertius 8. Clemens Alexan- Clem. Al.

drinus affirmant. Scripſit autem Str. I. p.
/z pze, rr ur- e. 308.C.
De Philoſophia noturali, ex quo ope- Ana.

re ſequentia Ariſtoteli fragmenta alle- pny 14
. . . . J1. 154.
gantur: Omniaſimutl erant, quod erat Plato

principium libri: item generatio eius- Phoed. p.

modi eſt alteratio. Iud vero adducit 72.C.
Plato:* Mentem eſſe, quaæz omnia ordi- Aärne
net & diſponat, regatque, omniumque ſit 11, 6. De-
cauſa. Et illud Athenaeus: Qubdlac inde ac-
gallinae vocant album oui eſt. Librum ceſſit
illum Plato d perſtringit, quod mente mens ea-
Iin ſpeciali originis rerum explicatione] ofuit.
non meminerit penitus, aeras quosdam b Phocd.
& aetheras, aliaque eiusmodi abſurda T. I. p.

pro rerum cauſis obtrudens. 97. C.
. . . c Athen.
Decirculi quadratura librum in car-L. II. p.

cere ſcripſiſſe Plutarcho dicitur.“ 57. D.
Alii tres extitere Anax ri-= Plato
AMa vagore, PTL-eaed.

id. ib. Cum vidiſſer Mauſoli ſepulchrum, mus orator Iſocratis diſcipulus: Sta- . 98. C
monimentum, inquit, pretiſum in lapi- tuarius alter, cuius meminit Antigo- plut. de
dem conuerſarum diuitiarum imgo eſt. nus: Tertius Grammaticus, Zenodoti exilio p.
id. ib. Primus Homeri poema ad virtutem & diſcipulus.“ 67..
. Laert.
11, 15.
ARCHELAVsS.
Laert. II, N RCHELAVS, ſiue Athenienſis, ſiue ſicus eſt appellatus. In eo Philoſophia
16. 1 Mileſeus, patrem habuit Apollodo- naturalis deſüt, Socrate, diſcipulo eius,

rum, ſiue, vt quidam ſcripſere, Mydo-
nem, Anaxagoraeque diſcipulus & So-
cratis magiſter fuit. Primus hic ex Io-

nia Phyſicam Philoſophiam Athenas
inuexit (quod tamen, vt cum eo conſi-
ſtere poſſit, quod annis XXX Athenis
Anaxagoras docuiſſe perhibetur, meri-
to quaeſiuit Caſaubonus) ideoque Phy-

moralem introducente. Quanquam
& ipſe eam philoſophiae partem attigiſ-
ſe videatur, namque de legibus hone-
ſtoque & aequo eſt philoſophatus. Ab
eo vero acceptam cum haberet Socra-
tes, eo, quod vkerius perficeret, pu-
tatus eſt inueniſſe. Cum tamen, Gaſ- in Lib. X.
ſendo obſeruante, longe antiquior ſit aert. p.
moralis 83

—

mor
pri
l1
gu
it
1es
en
2 Stob,
l. p. 2. Min
Nlutarch a
Plac. l,.

& Stob.

c. cafe lll

12. P.25 tel!
Laett.lh Y
17.
b laen,
zi Gun
t Laett.
l.c. ed
4 Stod.
. c. cap.
255.53.
f Laett, 0
1.

n
1iidei⸗

corn⸗
Lercl⸗

itui, IWleen
119, .
602. in.
ptum laene l
eun I.

Niſu-

à
1e.
Ert plet
io.- Phoed. ..

.

ducit72 C.

Arr- nn
, ſ Pleett,
uoſi ll b.de.
dlar inde zc.
brumn celit
nente henstr.

doti erilio „.
607, P.
f Laert.

— II.

hia
Ws,
Ua

t.

lem. A. 1.

moralis philoſophiae tractatio, vt quae
praecipuum fuerit tribuendi ſeptem il-
lis ſapientum nominis fundamentum,
quorum eo potiſſimum ſpectabat eru-
ditio. Socrates tamen autoris hono-
res tulit, quod primus in formam fſci-
entiae eam redegiſſet.
a Stob. Erat autem Archelai ſententia, Prin-
Ecl. phyl. cipia rerum gemina eſle, incorporeum,
ircael mentem, quae tamen non ſit mundi effe-
Plac.l, 3. Ctrix, & corporeum, infinitum, & diſſi-
& Stob. Milare, aerem nempe, eiusque rarita-
1. c. cap. tem & condenſationem, quarum haec
12. p. 26. terramn, illa ignem abſoluat.

Laert. II, Vniuerſum eſſe infinitum. * b
b Tkert Duas eſie generationis cauſas, cali-
ibid. dum & frigidum.
*Laert. Terreas laminas candentes ſtellas
I.c. eſſe. d
S Solem ſtellarum maximam eſſe.
25. .53. Mare in concauis, per humum veluti

f Laert. Colatum, conſiſtere.

gni, limum lacti ſimillimum velut eſcam
2£ id. ib. eliquante. s

1. c. Animalia ex limo vel terra calida gi-

ARCIELAVS 109

Liquentem calore humidam illam
materlam, in terram abire, qua parte in
igneam naturam conſiſtit, qua vero in
vaporem abit, aerem euadere. h id. ib.
Ventos in concaua terrarum defer-Senec.
ri: deinde vbi iam omnia ſpatia plena Nar. Qu.
ſunt, aerq;, in quantum potuit, denſatus "V2.
eſt, eum, qui ſuperuenit, ſpiritum prio-
rem premere atque elidere, ac frequen-
tibus plagis primo cogere, deinde per-
turbare. Tunc illum, quaerentem lo-
cum, omnes anguſtias dimouere, &
clauſtra ſua conari effringere. Sic eue-
nire vt terrae, ſpiritu luctante & fugam
quaerente, moueantur.
Vocis etiam definitionem, quam A- IV. pP
naxagorae Plutarchus tribuit, Laertius ehi e.
Archelao adſcribit, qui aeris eam per- 19.
cuſſum dixerit. Laert.l. c.
Iuſtum & turpe non natura, ſed lege, Laert. L.
fieri docuit. u ſr6.
⸗ Plutarch,
Quinque vero illi Thales, Anaxi- qe Plac-
mander, Anaximenes, Anaxagoras, Ar-Phil.l, I.
chelaus, ſibi inuicem ſuccedentes ſe-Laert.

ctam Ionicam abſoluunt. * .

Plut. L.

* Addendum ex Stobaeo L. I. c. 25. p. 52. Ar-
chelaum inter eos cenſeri, qui mundos ſtatuunt in-
ſinitos. .
** Laertium quod huius rei auterem adducat

„

Stanleius, neſcio qua fide fiat, ſane enim Ionicae
ſcholae ſucceſſionem vſque ad Clitomachum ille,
loco, quem in margine allegaui, & quem ſolum
reſpicere Stanleius potuit, produxit.

HISTORLAE

PARTZ. MI.. O&AP. J.

"*HISTORIAE PHILOSOPHICAE

PARS III.
SOCRATICOS COMPLEXA. .

SOCRATES.

CA P. I.

PATRIA EIVS, PARENTES ET AETAS.

Laert. I, NO CRATES, patria Atheni-
. 8 enſis, pago Alopecenſis extitit,
a adde 210, 5 r
Heſych. qui pagus iuxta Suidam & Pha-
& Ste- vorinum tribus fuit Antiochi-

phan. . dis.d Erat autem Alopece ex oppidu-
c lis per Atticam ſparſis, antequam po-
Meurf. Pulum intra vrbis moenia redigeret
de pag. Theſeus, quae, non obſtante lege eius,
Attic. non deſerebantur tamen, tuentibus
Plut. eg incolis ſuis.“
Theſto. Parentibus ortus eſt tenuis fortu-
1. ¹0 d. ac. Pater Sophroniſcus fuit, Athe-

d Laert.
1Lc. nienſis,“ lapidarius.“ Matrem Phae-

plato naretam obſtetricem habuit, 8 mulie-
Theaet. rem generoſae & imperterritae indo-
Ergdib. lis, Hquod prodit eius imago a Platone
1, p. 131. delineata, quamuis eius verba in ali-
E. vm ſenſum torqueat Athenaeus Sor-
*Liban. tis vero parentum exiguae adeo Socra-
Apol. T. em haud puduiſſe obſeruatum eſt, *
!. 639. 7† potius eius mentionem identidem
f† Laert. faciendi ſtudioſe occaſionem arripuerit.
I. c. Natum eum eſſe LXXVII Olym-
⁸ id. ad-Pjadis anno IV, Apollodoro, Laertio
4 V & Suidae proditum eſt. Idque etiam
cligas licet ex Marmore Arundellia-
Theon. no, quo, Lachete Archonte, ſeptua-
Prog..S8. ginta annorum ſenex obiiſſe dicitur:
hylaro quos annos impleuiſſe eum neceſſe eſt,
Theet. Handoquidem plausquam LX annos
Ic. quandoquidem plasg
i Dipnos. Vixiſſe Platoni affirmatur. Imo & ex
V p. 219. Demetrio Phaleraeo, qui ipſe Archon
I. 5. Olympiadis 1XX anno. S
eumque anno lympiadis .

IApol. l.c, . 2, , 11
Arolb. ſeptuaginta natum annos deceſſiſſe ait.

17. D.

eſt, quam tres ſyllabae Ocuvo, integrum

Ab anno igitur ſeptuageſimo completo,
ſi retro eas putando ad annum IV O-⸗
lympiadis LXXVII deuenies, quo A-
ſephion, vel vt alii vocant, Aphebſion Ar-
chon fuit. * Ex cuius nomine nihlla- a L. II. p.
liud apud Diodorum Siculum fuper-47. fin.
erat AαdWUe.., quod ſtolide muta- Aenrt.
. „ Ar
tum in aαονοας füit. Quod ſi obſer-chont.
vatum Ioanni Meurſio b fuiſſet, ſine ra-II. 7.
tione, vt fecit, Laertii textum“ non Laert.
ſolicitaſſet, neque cum Allatio, erro-4, 144.
ris ſocio, Scaligeri ille enim eſt, quem Script.
allegant, anonymus) ſecuti eſſent vi-Socr. p.
tium, Aphepſhonem archontem anno 1I4.
IV Olympiadis LXXIV magiſtratu“ Pad
functum inquientis. Raert.
Natalis Socratis dies Thargelionis Plrdareh.
menſis, iuxta Apollodorum, ſoxtus Sympoſ.
fuit, memorabilis, autore Laertio, L. 8. c. I.
quod ea die natam Dianam Delii tra-„Ael.
dant o die luſtrant Athenienſes ci- “ klid.
ant, qu henienſes ci-1 25.
vitatem. Alia fauſta, quae ea die e-gLaert.
venere Athenienſibus, Aelianus com-III, 2.
memorat. Proxima ei dies, quae eſt Por-
eius menſis VII, Platoni natalis fuit, Phyr. Vi-
fuitque vtriusque diei magna inter h Plotin.
raecos Philoſophos ſolennitas (con-p. 9. ſin.
tinuata ad Plotini vsque tempora ) vti Flut.
a Plutarcho relatum habemus, qui pro-Symbos.
identiae potius quam caſui tribui cu- 8. c1.
pit illam natalis amborum viciniam:
hocque etiam cummaxime, quod diſci-
puli natalem natalis praeceptoris ante-
vertat. —
Tempus

D

ut, de

doetat,

Genio ,.

38S.1. I
E

to,
0.
4.
Ar.
lr alll.
er-47,. nn.
un .
, Meutl.
ri Ar-
eI-chont.
1a-II. 7.
on laert.
Il.
10- 44.
9 dAllat, de
Ugerit.
Soer p.
104.
ns edid
Laett.
VPlutarch.
As Sympol.
1, cl⸗
rr. Ael.
rr Hie.
2.
-g Laert.
m-II) 2.
ſh kor⸗
aPhyt.-Vi-
3 t
er b Monin.
g n
.Synpos,

0
.§.ol.
4 3

I.
1
e-

s

2

.

—

Tempus illud ad rationes, quas hodie
ſequimur, reuocare nec expeditum nec
tutum ſatis. Cum tamen coniecturis
etiam quorundam gratiam poſſe iniri
nonnulla ſpes ſit, eas quibusdam ſu-
perſtruemus hypotheſibus, ſeriem ſe-
cuti menſium, quam Dionyſius Peta-
vius adoptauit. .
I. Itaque ponimus, poſt Olympiadas
conſtitutas annum Graecorum ſemper
a prima die Hecatombaeonis menſis
initium duxiſie, ludos vero Olympi-
Cos die XV eius menſfis fuiſſe celebra-
t0s.
2. Neomeniam Hecatombaeonis, ea
ſaltem aetate, de qua eſt quaeſtio, nun-
quam ſolſtitium praeceſſiſſe, quod tum
quidem circa Kalendas, vel pridie Ka-
lendas Iulii contingebat, quas ſi in oclta-
vis ſegnorum ſupponas, diem nonam
Iulii non anteceſſit. Hoc poſtulatum
licet gemino dubio vrgeatur a Peta-
vio, neutrum tamen eorum valet
de temporibus, Metonis aeuum an-
tegreſſis.

3. Hoc fuppoſito, modo recte Neo-

menia conſtituta ſit a Scaligero in O-

Plut. de

Socrat.

Genio p.

588. E.

1

lympicea periodo, (cui ne vnicum qui-
dem idoneum argumentum oppoſuit

CA P.

PATRIA SOCRATIS, PARENTES ET AlTAS

catombaeonis.

I
Petauius,) atque adeo cetera etiam,
quae inde pendent; certiſſime Olym-
Pica periodus exhibet Neomeniam He-

Equidem in dubium
reuocauit LXXVIannorum periodum
Petauius, vt quae ante Callippi aeta-
tem in vſu nunquam poſita fuerit. At
nos per anticipationem tantum ita hoc
loco iſta ponimus, perinde ac annum
Iulianum, cui iſta accommodare pa-
ramus.
4. Cum de temporibus hic quaera-
tur Solone poſterioribus, annum ciui-
lem fuiſſe lunarem, menſibus conſtan-
tem, qui per vices vndetriginta tri-
gintaue diebus abſoluerentur. Quod
Athenis ita obſeruatum dico fuſſſe,
licet aliae Graecorum vrbes, maxime
quae magis eſſent diſſitae, nonniſi
longo poſt tempore menſes ſuos, tri-
ginta abſolutos diebus, immutauerint.
Hiſce omnibus ſuppoſitis, ſexta dies
Thargelionis erit, iuxta, rationes tem-
porum Iulianas, per zcρανρ hic poſi-
tas, XX Maii, dies Iouis: iuxta Gre-
gorianas XXX Maii dies Iouis, anno
Periodi Iulianae 4247, ante incarnatio-
nem 467, Olympiadis LXXVII quar-
to, in quem Socratis natalis incidit.

II.

SOCRATIS EDVCATIO.

Rłfert Plutarchus, paulo poſtquam
natus eſſet, parentem eius Sophro-
niſcum, oraculum de eo confulen-
tem, reſponſum tuliſſe, vt ſineret eum
agere quicquid in mentem veniſſet, &
neque vim faceret, neque alio abduce-
ret, quam quo ille tenderet, ac pro eo
vota faceret Ioui forenſi, & muſis: ne-
que anxie Socratis curam gereret, qui
ducem in ſe habeat vitae, ſexcentis ma-
giſtris praeſtantiorem.
Ceterum parum memor eius effati
Parens illius, ad ſuam artem, hoc eſt

ſtatuariam, eum compellebat, contra Hporphy-
animum ipfius. Quae cauſa fuit, cur He- rius] ap.
glecti in parentem obſequii eum accu- Theodo-
ſarent nonnulli, referentes, ſaepiſſime H
eum, dum pater opus vrgeret, re- E. AII b.
pugnaſſe, atque abeuntem animo s init.
indulſiſſe.

Parente defuncto XXC minarum, Liban.
iuxta Libanium, haeres relictus eſt, Apol. T.
quae, cum cognati cuiusdam fidei com- P 640.
miſſae eſſent, vt foenus faceret iis, ipſi
perire contigit. Quam iacturam, licet
toôtum eius patrimonium exhauriret,
&£

J P,KS§ II. 6AP. II FT in-n

& ad extremam eum reduceret pau-
periem, ſilentio tamen Socrates tole-
rauit, ſtatuariam inde exercere porro
duro neceſſitatis telo coactus, ea ſcili-
cet victum vt quaereret. Atque hoc
. eſt, quod Suidas innuit, ſtatuarium
zat.ele. primum eum fuiſſe, dicens. Duris“,
b Paal. L. Palſanias b & Ariſtophanis Scholiaſtes,
IX c. 35. Gratiarum e marmore ſigna cum ve-

Kn. & L. ſtimentis, nam antiquitus nudae haut

I. c. 22. fingebantur, Athenis ante arcis veſti-

Neub. bulum poſita, eius opus eſſe teſtantur.
B1 Imo & ſtatuam Mercurii ipſius eſſe, po-
22. ſitam eodem loco, Pauſanias innuit, 4
e H. N. L. cuius locum minus recte percepiſſe
XXXVIIplinius“ videtur, dicens: Socrates
=ð paec ſigna fecit, alius ille, quam pictor.
f ap. La. Hinc I imon. B

1i. 9. Fluxit ab his legumqiie loquax, la-

pidumque politor,
Graecoram vates, mpoſturaeque ma-
guiker, .
Deriſor, Rhetorque ſubatticus & R-
mulator.
8Sesd cum indole eſſet ab ea arte ma-
gis aliena, non niſi neceſſitate vrgente
ap. Laert. egm exercebat. Ariſtoxenus ait, pe-
II, 20. cuniam ea ipſum quaeſiuiſſe, eamque
comparſam aſſeruaſſe, donec modica
eius euaderet ſumma, qua abſumta,

. 3 CAP.
DE PRAECEPTORIBVS EIVS.

Laert. II, PRimu= magiſtrorum Socratis Ana-
19. L' zagoras fuit, ex quo, pariter ac
aliis quibusdam circumſtantiis, corru-
ptas eſſe temporum apud Laertium ra-
tiones euinci poteſt, mortuumque
Anaxagoram non LXXVIII ſed
LXXXIIX Olympiade eſſe.

ad idem opus redire ipſi in more poſi-
tum fuerit. .
IIlas vero, quas ſibi ab opificio indulge-
bat vacationes philoſophiae conſecra-
bat, ad quam toto animo propendebat.
Quod cum Critoni obſeruatum efſet, Laert. ib.
Philoſopho opibus affluenti, eum ille
ex taberna, candore eius delectatus &
ingenua indole, ad philoſophiam tra-
duxit, in qua vel ipſe eum inſtruxit,
vel, vt inſtrueretur, effecit,“ curam e-
ius gerens adeo diligenter, vt nun-
quam neceſſariis eum pateretur deſti-
tui. Et quamuis tanta eius initio fu- Aelian.
erit pauperies, vt prouerbium quo-V. HI. II,
que nonnullis dederit; tandem tamen, eius
Demetrio teſte, domum comparauit, Abol. p.
& minas NXC, a Critone foenori da- 101.
tas. Mens vero eius, vVt ait Libani- Plut. Ari-
Vs, longiſſime fortunam fuperabat, pla-cid. .
neque in patriae ſalutem eratintenta:;
Sordidis artibus opes adquirere dedi-
gnata, omnium rerum, quas ſuas eſſe
putare poſſint mortales, longe praeci-
puam animum eſſe reputans: & qui a
vitio purgauerit illam, eum demum
vere felicem eſſe, exiſtimans: eo vero
ducentem viam ſolam eſſe ſapientiam
rata, quam proſecuta, nihilnon emo-
lumentorum & voluptatum neglige-
bat.

III.
Vbi Athenis exceſſiſſet Anaxago- ibid. Cic.
ras, Socratem ad Archelaum ſe con- .,4
tuliſſe teſtatur Ariſtoxenus, id Zaxg.
quod, Porphyrio autore, anno aetatis Laert. lc.
eius XVII contigit. Ei in deliciis Laert. II,
fuit, atque cum eo Samum, Pytho- ²3.
nein, atque ad Iſthmum profectus

*Ad iſta Laert. citatur in margine, apud quem
L. II. c, 20. id quidem legitur:
neceſſaria Socrati Crito ſuppeditaſſe, & libe-
ros luos ei tradidiſſe inſtituendos dieitur. Ne-

que apud Maximum Tyrium autem diſſert.

L. II. vero ſ. 12 I./ XXII, vbi ex inſtituto Socratis recenſentur magi-

ſtri, neque alibi Critonem inter eos cenſeri me-

mini.

¹ Laert, en

VI
9
bLachet. 4
T1. I, P. 0
180. 1.
id. ib. .
e plutar,
Perxicl. p.
153,. (
4 klate.

Mene- .

xeno
citatur h.1
I. Stanle.
i0: Sed 1
ibi nibhi

tale in 4
Ariocho "

60. fe

locus elt,
quo 30. q
dan
pro mer
cede V
Prodico Ve

in Nu-.
bib. pas.
ſim
bibid A.
l,§ l v.
rnus E. .
ANMo. I
are
inter d ti
cratita
a b Alla-
tio ediras
XV.

oſt.
ge.
Cr.
bat.
llet laen b.
ile
18
tra⸗
Nit,
de⸗
n⸗
eſti.
fü Aelian.
uo. d. H l
43.
in Appleins
uli, Ahl. p
r .
aNI- Plur An-
ta:
led.
elle
eci.
Ulig
W
Vvero
tjam
m-

bil ci.
. Tuſe. V4
0N. gni.
14 Dusg
tatis Lenle.
lcis “B ll
tho⸗
tus
iſlert.

magi⸗
i me⸗

eſt.

àad bPlato.

cratitas

¹ Laert

11, 19. Eſt.“ Damonis† quoque diſcipulus

extitit, quem muſicae magiſtrum ſua-
viſſimum, imo & ceterarum artium, in
quibus inſtituere iuuenes dignetur,
5Lachet. appellat Plato. “ Agathoclis autem
T. II. p. diſcipulus, magiſter Periclis, hic Da-
180. IJ. mon extitit, Cliniae item, & aliorum
id. ib. . 2.— . . 5
« plutar., Prodico familiaris, & ab Athenienſi-
Pericl. p. Pus ob inſignem canendiperitiam oſtra-

152 F. Ciſino in exilium actus.
M. Prodicum Sophiſtam, ² patria Cium,
xene, ſe audiuiſſe ipſe Socrates fatetur, quem

citatur h. àd LXXXVI Olympiadem refert Eu-
1. Stanle- ſebius, Gorgiaeque, Hippiae, & Hip-
io: Sed pocrati medico coaetaneum facit.
in ninl Addendae iſtis Diotima quoque &
tocho APaſia, ſingularis plane eruditionis
p. 386.0. feminae, quarum illa fatidico etiam af-
locus eſt, flata numine credebatur. Ab ea de
quo So- qamore ſe edoctum eſſe fatetur, & vt ex

ſtringit varias res in ea obſeruatas, eius-
b jbi ue Phrontiſterium appellat.
ibid. A.
1.S. 1 v. Plato atque Phaedrus loca ipſi & au-
94. ditoribus eius frequentata nominant
Arhee Academiam, Lycaeum, pratum itema-
drus Ep. moeniſſimum extra vrbem, in Iiiſſi
quae eſt fluuii ripa, vbi Platanus erat excellen-
inter So- tis formae. Eo loco, vt fabula eſt,

DE PRAFCEPTORIEVS SOcGTÜ-., m

num: ipſoque Deo. Videndus eſt Pla-
to in Phaedro, & prolixa de his argu-
mentis in ſympoſio narratio, quam ei
ſe ferre in acceptis Socrates oſtendit. 20r. C-
Aſpaſia illuſtris femina erat, Mileto-
oriunda, non ipſa tantum in eloquen-
tiae ſtudiis exercitata egregie, verum
& inſtitutione, qua diſcipulos haut pau-
Cos, eosque clariſſimos, formauit, in-
ſignis, in quibus fuere Pericles A-pjato
thenienſis, & qui ipfe id fatetur, So-Menexe-
crates. no T. Ilt.
Poeſin Eueni, ² Oeconomiam lſcho-pP. 235.E.
mahi, b Geometriam Theodori c inſti-arin.
tutione didicit. 1XKI.
Inter Praeceptores eius Melius quo-bid, ibid.
que Ariſtagoras cenſetur. plato
Poſtremus in eo catalogo Connus eſt, Theaetet.
Nobiliſſimus fidicen, vt Ciceroni ap- IT.lp.

1 43. B.
Pellatur, quam ab eo artem Socrates iam 1831 ad

e. corporum pulchritudine ad animae ſenex didicit, quae cauſa puerilis in Aricto-
“ àa pPulchritudinem cognoſcendam ſit de- eum extitit ioci, quo Soenum Magiſtram phan.
Prodico veniendum: de mente item Daemo- Connum appellabant. Nab
ſe quae- 0. 1.
dam ac- CAP. IV. Fe
it. DE SCHOLA EIVS MODOQVE DOCENDI. a
Cholam Socratem habuiſſe, ex A- Orithyiam Boreas rapuit, cui tribus P de⸗
in Nu- W◻ riſtophane colligere eſt,“ qui per- inde ſtadiis templum erectum erat, nex I. c.
b. pas-

itemque aliud Dianae ſacrum. fPlato
Xenophon deum continuo in homi-Euthyd.
num oculis verſatum affirmat. Nam T. I. p.
— . 272. C.
mane eum ad loca deambulationibus
deſtinata perrexiſſe, circa meridiem 1 Xen.
in foro verſatum eſſe, * reliquum Memo-
vero diei degiſſe ibi, vbi verſaturus in-rab. Socr.

ter plurimos eſſet. Diſſeruiſſe autem · ?.709

ab Alla- *Cum Archelao Samum tantum profectum eſſe

tio ediras innuere videntur Laertii verba, Pythonem & Del-

phos alia occaſione iter eum ſuſcepiſſe veroſimi-
— le ef. WSW
Eiusdem in muſica peritia laudatur etiam Pla-
toni de Rep. IV. p. 400. B. Et Plut. in Pe-
ricle p. 153. F. quem, A„αορο οιρ, Muſici no-
mine quaſi occultum eſſe voluiſſe ait. Iunior eo
Damon Rhetor, quem cum ceteris X Rhetoribus

ad Alexandrum M. vocatum ait idem compar.
Cicer. & Demoſthen. 5D
XX Paulo perturbatius Stanleius hic vertit Xeno-
phontis verba, quae Latinus etiam eiusdem in-
terpres minus feliciter reddidit, cauſa eſt, quod
phraſis Xρα νvgοooνoHvbu/1 riua ſignifſcatur tempus
in meridem inclinans, eo quod tum maxime fre-
quens forum eſſet, non ſatis eis eſſet intellecta.
Nempe ſimiliter Graecis r βNαäzντεveſpera eſt.

plerumque

1 PART III.

plerumque, ſic tamen, vt ipſum audi-
endi facultas iis, qui vellent, eſſet.
plutarch. Non tum demum autem, Plutarcho
Vtrum autore, docebat, vbi poſita fubſellia eſ-
ſeni ge- ſent, aut cathedra conſcenſa, aut diſci-
Fend . pulis ſcholae ac deambulationis conſti-
796. D. tuta eſſet hora. Sed cum aliis ludens,
cum aliis, vt occaſio ferebat, bibens, mili-
tans, in foro verſans, ad extremum et-
iam in carcere agens & venenum bibens
philoſophabatur.
Docendi ratio, eius de animae, ante-
quam in corpore ageret, exiſtentia, re-
ſpondebat opinioni: quam in ſtatu ſe-
parationis primaeuo, perfecta ſcientia
imbutam, ſtuporem contrahere aiebat,
& quodammodo extingui, immerſione
in corpus facta, donec ratiocinatione ab
obiectis ſenſuum orta excitaretur, qua
ſenſim atque ſenſim priorem ſcienti-
am recuperet. Eam ob cauſam Ironia

Inſtitut.

1X, 2. tur inſtitutione. Hronia autem Quin-
„

tiliano“ totius voluntatis fictio eſt, ap-
*Parens magis quam confeſſa: vt Me
*cverba ſint verbis diuerſa, hic ſenſus
*Oſermonis: & ioci & tota interim cau-
* ſae confirmatio tum etiam vita vniuer-
*ſa ironiam habere videatur: Qualis eſt
*viſa Socratis. Nam ideo dictus Aoαα
*id eſt agens imperitum, & admirator
*aliorum, tanquam ſapientum. In hac
de Orat. ironia diſſimulantiaque, Cicerone au-
II, 67. *„tore, longe lepore & humanitate o-
*„mnibus praeſtitit. Genus eſt perele-
*gans, & cum grauitate ſalſum, cumque
*Oratoriis dictionibus, tum vrbanis ſer-
Cic. A-monibus accommodatum. De ſe i-
ead. Qu. pſo detrahens in diſputatione, plus tri-
1V, 5. puebat iis, quos nolebat refellere. Ita

tantum vtens & inductione defungeba-

CAP. W.

quam Graeci aρνονοιaανο οοοâant, quam ait
etiam in Africano fuiſſe Fannius. In-pe In-
ductio Ciceroni definitur, quod ſit vent. I,
*Oratio, quae rebus non dubiis captat 31.
aſſenſionem eius, qui cum inſtituta
eſt: quibus aſſenſionibus facit, vt illi
*dubia quaedam res, propter ſimilitu-
*„dinem earum rerum, quibus aſſenſit,
*“/probetur. Hocmodo ſermonis plu-
*rimum Socrates vſus eſt, propterea,
*quod nihil ipſe afferre ad perfuaden-
c d volebat, ſed ex eo, quod ſibi ille
*dederat, qui cum diſputabat, aliquid
*Cconficere malebat, quod ille ex eo,
*quod iam conceſſiſſet, neceſſario ap-
*Probare deberet. Quam rem prola-

to ex Aeſchine Socratico * exemplo

prolixe illuſtratam Cicero dedit. Hac-Plato La-
que adeo ratione, qui modo cum Socra- chet. T.
te diſputaret, vndecunq; etiam diſputa- debi
tionis feciſſet initium, (finis enim ipſi 36. .
propoſitus ſemper erant virtutis ca-
pienda incrementa) poſtremo ſeſe cir-
cumagi ſentiebat, ad rationem ſui ipſius
vitae ſiue praeteritae, ſiue praeſentis
reddendam. Quo cum ſemel adactus
eſſet, non prius dimittebatur, quam iſta
omnia diligentiſſime eſſent excuſſa; nec
ante ſecum diſputantes faciebat miſſos,
velut Proteos quosdam nouos, donec
poſtremo ad ſeipſos redirent.
Hinc dicere ſolebat, arti ſuæ aliquid in-
tercedere cognationis cum matris ſuge
arte, obſtetrici enim ſe ſimilem eſſe, ipſi, Plat.
Vt prae modeſtia dicit, parum foecun- Theæt. .
dae, ſed quae tamen, ſingulari aliis opi“ 149.
tulandi dexteritate praedita, earum foe-
tus in lucem educere laboret. Atque ea Schol. ad
cauſa fuit, cur minerual accipere nol- Ra⸗
let, omnium rerum ſeſe ignarum eſſe, ub. P.

Liban.
Apol.

cum aliud diceret atque ſentiret, liben- neque magiſtrum vnquam extitiſſe cu- 9
ter vti ſolitus eſt ea diſſinulatione, iusquam affirmans. Plato A-
polog. p.

* Perperam apud Stanleium erat, exemplum hoc
petitum ex Platonis Menone eſſe.

** Plato Eutyphr, p. I5. D. qui locus mihi pa-

rum apte huc trahi videtur: Nam eo ab Eutyphro- 19. B.
ne, tanquam docto, & ο„τεοο Protei exem-
Plo, de Religione inſtitui cupit. .
Diſputationes

36. P
ſtun
Porpnyt. xen
15. The- N
odort.
Therap. 1
Lln, a
a
at
Lenophe aft

in nà

bb.
I1. k. ¹9

circa in.
Flato in 8D
Apol. u
conk, la
ert.l4
Plan
Il,19. I
ib.ll, 45 e

Cec, de 1

Orat. Uh⸗
16.

n Nt

Iy.
lnn
Vn .
tuta
t U
Uitu.
enſt
plu⸗
eren
den-
i le
qid
eo,
a.
rola-
np.

Hhac-Matolæ.
Ncr. chet. 1.

dtr-ll .
i 4 196.
C.
lus or
s
Qus
iſt
nec
los,

nee

din⸗
ſuue

, Plat,
I- Thert.
Pi⸗ 149.
de⸗
e chol a
, lAoit
r. Nub, p.
le ng.
-
Plato A
— polog .
hro⸗ 19,5.
em.

ne

DE SOCRATIS PHIILOSOPHIA ns

Diſputationes autem Socraticas lit-
Laert. Il, teris cigipus eius mandarunt, qua qui-
48. dem re ceteris Nenophon praeiuit, qui
& primus hoc praeſtitit & accurate ma-
xime, liberius eandem operam abſol-
vente Platone: qui multa adeo de ſuis
adtexuit, vt non facile ſit magiſtri dicta-
ta ab iis, quae diſcipuli ſunt, diſcernere.
Laert. Vnde Socrates, Ibidem Platonis recita-
III,35. ri audiens, proh! Dii immortales, di-
xiſſe fertur, quam multa de me menti-

tur adoleſcens! Diſerteque Renophon Kenonl

negat, vnquam Socratem de coelis, Aeſchin.
cauſisue naturalibus diſſeruiſſe, ne-“ adde
que de aliis diſciplinis, quae cα αàaιαο Xα;
nomine Graecis veniunt: additque il-?go.
los, qui de talibus rebus eum diſſeruiſſe ldn gane
affirment, impudentiſſime mentiri: in e XvV
Platonem, obſeruante Gellio, digitum Socrati-
intendens, in cuius libris Socrates de carum ab
rebus naturalibus, Muſicis & Geome-Allatio

tricis diſputans repraeſentatur.
L LXIV,
CAP. V. 2 iad.
PHILOSOPHIA. Att.

DE SOCRATIS

H. E. X, Porohyrius, (cuius tantum, obſer-
36. vante Nicephoro, cauillandi extitit
ſtudium, vt non minus amare perſtrin-
Porphyr. xerit Socratem, quam ſi calumniis cum

ap. The- 7 . c
Horit, Anyto & Melito cuperet certare) enm

Therap. kIullla re ingenio valuiſſe affirmat, indo-

L.l.. 8. “Ctum rerum omnium, qui elementa
*Iitterarum aegre pingere poſſet, quod
„Vbi faceret, riſu merito ſpectantibus
Xenoph. «fuerit, imo vix eum legendo balbuti-
, ασ☚4 entem abecedarium viciſſe. Quibus
EW. "dictis Nenophontis opponenda auto-
circa fin.“ ritas, qui omni genere litterarum
Plato in *Praeclare animum eum cultum habu-
Apol. (iſſe teſtatur, Arithmetica, Geometria,
centi ge. Aſtrologia: Platonem, qui naturalis
ap. Laert. Philoſophiae: Idomeneum, qui Rheto-
II, 19. Fices: Laertium, qui Phyſices ſcientiam
ib. II, 45 ei tribuunt. Verbo vt abſoluam, di-
Cic. de ſerte Cicero obſeruat, omnium erudi-
Orat. III, torum teſtimonio, totiusque iudicio
16. Graeciae, cum prudentia, 4
& venuſtate & ſubtilitate, tum vero e-
loquentia, varietate, copia, quam ſe cun-
ue in partem dediſſet, omnium fuiſſe
Reile principem.

Plato A- Cumque in omnes artes atque ſcien-

acumine,

Pol. p.21 tias inquiſiuiſſet penitus, ſequentia

obſeruauit incommoda atque defectus:
Primo ſtolidum eſſe, reliétis rebus hu- Xenoph.
manis, ad res tractandas progredi, quae ..
ad hominem nihilpertineant. Secun-„10
do, res illas ſupra captumhumanum po-
ſitas eſſe, indeque naſci omne contro-

verſiarum & diſputationum genus, aliis

nullum admittentibus Deum, aliis li-
gna adorantibus & lapides, aliis vnum
ens ſimplex ſtatuentibus, infinita aliis:
aliis omnia moueri defendentibus, aliis
nihil non eſſe immobile. Tertio, quod e-
iusmodi res licet intelligantur, exerceri
tamen nequeant: Eum enim, qui diui-
na rimatus arcana, quae fuerint neceſ-
ſariae rerum cauſae inquiſiuerit, nihil
tamen ipſum facere poſſe, nec, vbi occa-
ſio poſtulauerit, ventos, aquas, tempe-

ſtates, aliaque eius generis producere.

Atque ita ſcientiis, quae contempla-
tione abſoluuntur, pretium ex eo ſta-
tuens demum, quod ad practicam vi-
tam eas conferre poſſe animaduerte-
ret, omnia ea in ſcientiis reſcindebat,
quae exigui eſſe vſus arbitraretur.
Arithmeticam eatenus ſolum appro-Kenoph.
babat, quatenus vſum praeſtaret, qua-ib. L.IV.
lem praeſtare in mercatura & acie 815.0.

ſg.

Mathemat. p. 139.

* Idem Xenophon in ooναονιιαια—+»etii, ad quem locum prouocat Sextus Empiricus adu.

P 2 inſtruenda

n6 PDART. III. CAP. V.

giee. inſtruenda agnoſcit Plato, ab inani ve-

P.522. E. rO in ea occupatione ſuos arcebat. Geo-
Nenoph. Metrica eatenus gommendabat, quate-
I.c. p. 814 nus metiendae terrae inſeruirent,
B. quod & facile eſſet, & vtile, verum ad
propoſitiones infinitas demonſtratio-
nesque procedere vetabat, vt quod pe-
Ibid. p. Nitus vſu deſtitueretur omni. In do-
814. D. ctrina aſtrorum, ſcientiam ſiderum,
noctis, menſium, tempeſtatum obſer-
vationem laudabat, vt quae facile diſci
omnia poſſent, multumque nauiga-
tioni conducerent, vt & nocturnis ve-

nationibus: Sphaerarum vero exami-

nare differentiam, ſtellarumque a no-
ſtro orbe diſtantiam, circulos item,
quos emetiuntur, tanquam rem nul-
lius emolumenti diſſuadebat.

Laert. II, Poſtremo animaduertens, rerum

21.

naturalium contemplationem non
multum vtilitatis humanae uitae af-
ferre, ad actionem omnia reuocauit. . „
*Primusque a rebus occultis, & ab ipſa cad. Q
„natura inuolutis, in quibus omnes an- I. 5.
te eum philoſophi occupati fuerunt,
*auocauſt philoſophiam, & ad vitam
„communem adduxit: vt de virtuti-
bus & vitiis, omninoque de bonis re-

Obus & malis quaereret.

Cum homo autem, quem vnice eius
hiloſophia ſpectabat, duabus ferere-
us occupetur, contemplatione Dei,
& conuerſatione cum hominibus. Hinc
doctrinam eius bifariam partimur. Me-
taphyſica enim ea eſt, in quantum ſpe-
ctat primum illud, moralis, in quantum
ad poſterius refertur.

SECT. I. .

DE METAPHYSICIS.

Etaphyſicorum iſtam fere ex Plato-
ne, Xenophonte, Plutarcho & ce-
teris epitomen conficias:
naro⸗ Philoſophia vera ad felicitatem eſt
P.64. q. Via, eiusque duo ſunt munera, primo
32. B. Vt Deum contempletur, tum vero, vt
cont. mentem a corporis reuocet ſenſu.
Serran. Tria vero omnium rerum ſunt prin-
Pitarch cipia, Deus, materia, ideazc, Deus eſt
Nac. h 3. intellectus vniuerfalis. Materia, id,
quod generationes ſubit & corruptio-
nes. Idea ſubſtantia eſt corporis ex-
pers, in mente & conceptu Dei. Mens
veromundi eſt Deus.
Plato Deus eſt 1 b, dννο Sααονον, doτν †α
Phaed. p. αο, Aαντ τι—α O, in ſeipſo per-
78. 6. fectus, omnibus creaturis & vt ſint, &
.. vt bene ſit eis, largitus. Ille quid ſit, ſe
quidem ignorare aiebat Socrates, hoc
tamen ſcire, quid non ſit.
Xenoph. *Deum porro, non caſum, huius
L.I. me-- „mundi cauſam aiebat eſſe, omnium-

721. FP. que rerum conditarum: quod de-
.ſq.

cmonſtrari poſſe aiebat ex arte, quae in
ſapientiffima partium omnium con-
*junctione appareat, vtilitati pariter at-
„que tutelae inſeruiente: ex omnium
„Eitem in conſeruationem ſuam ſtudio,
* & generis propagationem. Eum ho-
*„minis inprimis curam gerere, ſiue
*Corpus ſpecétes, vt ex erecto eius pate-
*at inceſſu, ex linguae facultate, ex per-
„Ppetua in venerem propenſione: ſiue
„animum, qui omnium aliorum facul-
ctates excellat: ſiue vtrumque, quod
“diuinationes & periculorum mnmi-
„nentium praeſagia ſuadeant. Rerum
*Particularium curam ei eſſe, id, quod
*ex generis cuiusuis rerum pateat con-
*„ſeruatione. Praemia ab eo manere
illos, qui placuerint ipfi; diſplicenti-
"bus poenas decerni, idque probare
eius id ipfum faciendi potentiam, hu-
„manique animi conſcientiam ei, diui-
nitus inditam, quae id facturum eſſe
*Deum perſuadeat, & quam nulla non
aetas

nuenio ſ
Max. 5
de proni⸗ 9
dent.
qgui el
Cclv
in et,
VVe.
chel
1N. a
blenop. xe
L. l.
Mem.
Socr. .
in⸗
711.6. 1
eIdLN
b. oo, te
, hh de
6
r
dhe
ain
ar
4
re
n

E
II
An.

de

—— 5
itam
ttuti.
Sre.

eins

lene
Ntl⸗
e

i
e
on
tas

PDE SOCRATIS PHILOSOPHIA n

atas, nulla non ciuitas, paulo cultior
*„prodat. Eum temporis momento
*„mentis acie cognoſcere omnia, huma-
*„ni oculi perſuadere celeritatem, qui
“„momento aliquot milliarium ampli-
cctudinem complectatur, mentisque
*jpfſius, quae locis maxime diſfitis ge-
„ſta, nulla interpoſita mora, conſide-
„ret. Talem poſtremo eum eſſe ac
*tantum, vt vno actu omnia videat,
audiat omnia, vbique exiſtat, omnia
„“guübernet.“ Atque illa eſt ſumma
eius cum Ariſtodemo diſputationis: cui
lInuenio ſubiungere par eſt illud a Stobaeo no-
ap. An-mine elus, modo tamen errore id fa-

ton. & .
Max. S8. Ctum haut ſit, allegatum:
e Proui. && guid eura poteſt, cures, at ſ. Deus
ent. ,
. ipſo,
qui eſt . . .. ,
crxxxiv le curat, quid te ſolicitum eſſe iu-
in ed. väat
hel: Deos omnia, quae dicerentur, vel

I58r. agerentur, vel clam deliberarentur, ſci-
bXenop. Fé arbitrabatur.
L. I. „Deum omnium rerum condita-
S rum curam gerere, ex beneficiis, quae
711. C. „ipfis impertitur, demonſtrari poſſe,
eId L.V “qualia ſint lux, a qua ignis, frugum
p. 800. „terrae, anni tempeſtatibus conueni-
C. ſq. cens, productio. Hominem peculia-
„riter ſua eum prouidentia comple-
ccti, atque id probare omnium planta-
crum, ceterarumque creaturarum, in
"hominis vſum conſeruationem, ea-
rundem erga hominem obſequium,
"WvViribus licet eum antecellant, ſenſuum
*vVarietatem, variis rebus accommoda-
*tam, necefſitatis, vſus atque oble-
* Gtationis cauſa: Rationem item, qua
"reminiſcentiae ope varie ratiocinetur,
*res ſenſiles porro, & orationem, qua
"wOmnem icientiam ſuam cum aliis com-
*municet, leges ferat, rempublicam ad
*„miniſtret. Deum autem, vtut vi-
"deri non poſſit, eſſe tamen, argu-

tium ducentem.

mento a miniſtris eius ducto confirma-
*ri, qui & ipſi nequeant videri: qua-
*les tonitrua ſint & venti, & humana
mens, quae referat quodammodo di-
“Vinam naturam, eo, quod illos gu-
*bernet, quibus videndam tamen ſe
"non praebeat.“ Atque ea ſumma
eſt eorum, quae apud Euthydemum
diſſeruit. SWD
Animam eſſe immortalem: id quod Plato

ſemper mouetur enim, immortale eſſe: aagzis
. „ . .

id vero, quod aliud mouet, vel moue- 635 14

tur ab alio, ceſſationem vitae motus- Ariſt.
que admittere. Nub. p.
Animam ante corpus exiſtere, aeter- 128.
narum idearum cognitione imbutam, er, H
quam tamen, dum huic coniungitur .„z. SE:
corpori, amittat, ſtupefacta quaſi, do- g.
nec ex ſtupore ſuo excitetur per ra-
tiocinationem, a rebus ſenſilibus ini-
Atque adeo quic-
quid diſcit, reminiſcentiam tantum eſ-
ſe, atque olim amiſſae ſcientiae recu-
perationem. .
Corpus, compoſitum cum exiſtat, ib. p. 80,
morte diſſolui, animam vero, quae ſim- 4.
plex & compoſitionis ſit expers, in aliam
vitam commigrare, nulli obnoxiam
corruptioni. „Animos hominum di- Cic. Lae-

ccvinos eſſe, iisque, cum e corpore ex- lio c. IVv.

*Ceſſiſſent, reditum in coelum patere,
ptimoque & iuſtiſſuno cuique expe-
ditiſſimum.
Bonorum poſt mortem animos be- Phato
atitudine frui, cum Deo in loco iucun- Phaedon.
do, & ad quem acceſſus mortalium ne- b.06.
mini pateat, coniunctos: Malos in locis
conuenientibus poenis promeritis affi-
ci. Loca vero illa, quae ſint, definire
velle, hominis eſſe vg un or . Vnde abp. An-
interrogatus, quaenam in altero mun- Mar HD
do ſint obuia, ſe neque plun ibi vn- germ. de
quam fuiſſe, neque cum vllo eorum, qui morte
inde redirent, locutum efle, affirma-qui eſt

bat. ccLXXI.
P 3 Ed. Geſ-

ner. I581l.

SECTI.

IIS8 .

PART III CAeb. V.
SECT.

II.

E T H IC A.

N doctrina morum vel hominem ſo-
lum ſpectandum docet, vel vt eſt pa-
terfamilias, vel vt ciuitatis eſt mem-
brum. Ad primum ſpectant Ethica
eius, ex quibus ſententiarum, a Xe-
nophonte, Diogene Laertio, & Sto-
baeo conſeruatarum, hanc exhibemus
collectionem.
DE VIRTVTE ET VIIIO.
Familiares ſuos vt ſapientes & vſuio-

venophb. mnibus eſſent, hortabatur. Nam quod
memor.
Socr. L.
P. 720.
A. B.

nullam aiebat haberi: Sic corpora ami-
corum defunctorum, pilos, vngues, alia-
que eius generis abſcindi atque proĩici.
Labore occupari bonum eſſe, con-
ibid. D. traque otium noxium eſſe & malum,
quicunque autem boni quid facerent,
eos operari, qui ludendo tempus con-
ſumerent, eos otioſos eſſe.
Debere omnes, ſiue ſint praeſtantio-
Xenoph. Te à natura indole praediti, ſiue hebe-
L. III.p, tiores, ea diſcere ac meditari, in qui-
778. B. bus excellere velint.
Eos demum otioſos eſſe, qui prae-
ib. 779. ſtantioribus operam nauare poſſint,
D. quam ſint ea, quibus incumbant.

tb. 7804 Bene facere optimam eſſe viuendi ra-
tionem, in quam nihil fortunae liceat.
C. Homines optimos Deoque acce-

ib. D. ptiſſimos eſſe, qui quamcunque artem
recte facerent. At, qui nihil recte agit,
eum neque vtilem ad quidquam eſſe,
Neque acceptum Deo.

(lem. Eundem efie virum iuſtum & bea-

Alexand.tum vbique docuit, eumque execra-

Str.I. p. “batur,b qui primus iuſtum ab vtili di-

giz. D. «iſit, res ſua natura coniunctiſſimas,
ic. ece it impiam. Nempe
ſc. II. c.“ Vt qui rem fecerit impiam. Nemp

ratione caret, ei reuerentiam quoque

vere impii illi ſunt, qui vtile a iuſto ſe-
iungunt, hoc enimalege pendet. So-
cratem ea parte hucusque ſequuntur
Stoici, vt quicquid honeſtum eſt, idem
vtile etiam eſſe putent.
Menonem Theſlalum, qui in diſſe-
rendo ſatis exercitatus, omninoque in plutarch.
.

ſummo, iuxta illud Empedocleum, ſa- de amic.
pientiae verſari culmine videbatur, in- mult. p.

terrogabat, virtus quid eſſet? Cumque 93. 4.
reſpondiſſet ſatis prompte atque pro-
terue, virtutem & pueri eſſe, & ſenis,
& viri, & feminae, & magiſtratus, & pri-
vati, & Domini, & ſerui: Tu vero, re-
ſpondit, praeclare, qui de vna interro-
gatus virtute, velut apiarium quoddam
virtutum excitaſti. Non male conii-
ciens, ab homine, qui ne vnicam qui-
dem cognitam virtutem haberet, plures
nominari.
A Gorgia interrogatus, quid de glutarch.
Perſarum Rege ſentiret, & an felicem r. α=*.
eum putaret?; ſe neſcire, reſpondit, 7 p. 6.
quam probe animum virtute atque do- 4.
trina imbutum habeat. Scilicer in hiſ-
ce felicitatem ponens, non in bonis, for-
tunae obnoxiis. .
Cum Euripides in Auge de virtute Laert. II,
dixiſſet: Opiéimum iſt, temere haec di- 33.
mittere atque relinquere. Surgens
egreſſus eſt, ridiculum eſſe dicens, man-
cipium, ſi quod ſe ſubduxerit, dignum
id inueſtigatione haberi, virtutem vero
ita ſinere diſperire.
Dicebat mirari ſe, cur hi, qui lapidea ſi-
gna ſculperent, ſumma ope niterentur,
vt lapis homini quam ſimillimus eua-
dat, ſeipſos curare negligerent, ne lapi-
dibus ſimiles & ſint, & videantur.

ibid.

.
De Leg. Gulpa, erat, in q a fortunae aliquid liceat.
1,12.

* Wibil vocem ſuppleui, quam exigere Xenophontis contextus videbatur. Ap. Stanleium, neſcio cuius

Hortabatur

1,,594, Ne⸗
C.

z.
in⸗
quue
Sin
ten.
lbid, II1, .
¹Clem. 6
Al. Str.

Nonn. qin
in Greg.
Keliut. ſo⸗
Max.. be
1r. Dil.
XI. p. MI
142
e Stob. 5,

lp. 4. ſen

iibid.
ln
idie
o
Mar.
ibid. genn
5 Stode
ed
Serm.II. .
P. 80,
1Stob Z
UIV,p.
92.
I
il8. rie
V. Dl
P
Memot.,
r n
741I. E,

6g. (

= ☚

. ſe.
§o.
Utur
iden

ile.
lenn Plutarch,
ſr de alit .
I, In mult. .
le 4.
Pro-
enis,
Ppri⸗
,le.
Ir0⸗
dun
onii.
gui.
Ures

ce Plutarch.
e1., ad.

it,4.,.6.
eo. 4
Ihi--
for⸗

tutelaer lh
di- 33.
gen
nn-
UII
e10

eaſ. Zis⸗
ntun,
ella⸗

pi⸗

—

caius

tur

Drf 50CRATIS PHIIOSOPHIIA 9

ibid. Hortabatur & iuuenes, vt iugiter ſe
in ſpeculo intuerentur, vt, ſi formoſi
quidem eſſenr, digni ea ſpecie fierent:
Sin deformes, eruditione deformita-
„reuyn tegerent.
Ibid. I, Bene incipere paruum non eſſe, ſed
„hn. ab exiguo momento pendere.*
Al. Str. Virtutem eſſe animae pulchritudi-
V,p.594. nem, turpitudinem eius vitium eſſe.
Pulchritudinem corporis b pulchrae
zn enn. animae aiebat eſſe indicium, ideoque
aeliu, formofos maxime diſcipulos coopta-

Max. bat.

Tyr. Diſ. In vita perinde ac in ſimulachro o-
XI. p. mnes partes pulchras eſſe oportere.“
eSdees Thus Diis, Laurum bonis viris es-

. . d
1.p. 4. ſe tribuendam.

ibid. Defendendos eſſe, qui accuſantur
immerentes, laude ornandos, qui bono
aliquo excellunt, atque ceteris prae-
;,,1 ſtant.
ibid.

ornatum, ſed indole excellentem aeſti-
mari. ſic nec viro ex opibus, ſed exin-
fibid. genio pretium eſſe ſtatuendum.
Nec ignem veſtimento, nec facinus

5 Stob. foedum tempore poſſe occultari &
d 0. Rogatus, quinam tranquille viue-
5 rent? illi, inquit, qui nullius ſibi conſcii
t0

1lv ..criminis funt. 5. M
192. Nobilitas quid eſſet? ſciſcitanti, ani-
mi, reſpondit, & corporis bona tempe-
ild. S. TIeS.

XXCIV. DE AFFECIIBVS AMORE, IN-

P. 494. VDIA, TRISTTIIIA.
kxenoph Fratres, ex intentione Dei, magis
Airmmor. quam manus duas ſibi auxilio eſſe de-
Zr. E. bere, magis item, quam pedes, vel o-
q. Culi, aut quicquid geminum natura
finxit; eam haut obſcure ob cauſam,
quod, ſi amore mutuo coniungantur,

longiſſime mutuo praeſtandi ab eis au-

Equum generoſum non ſumtuoſe

xilii vis porrigatur. Hocque eſt, quod
prolixa ad Chaerecratem oratione So-
crates demonſtrauit.
Deſinit in hanc ſententiam poſte-Xenoph-
rior eius cum Ariſtippo confabulatio: L. III. p.
Omnes res bonas atque opportunas 776. B.f.
eſſe eis, quibus conueniant, malas ve-
rOo atque foedas, ſi ad ea referantur, qui-
bus conueniant minus.]
Inuidiam eſle dolorem non in ami-"
corum aduerſis rebus, nec in ſecun-„„ 8.
dis hoſtium. Sed eos ſolum inuidere, Stob.
qui iniquo animo ferant bonam fortu-Serm.
nam eorum, quorum aduerſam for-CIX. p.
tunam non minus inique eſſent la- 58
turi. . Serm. II.
Neque nauim vna ſolum anchora, p. 33.
neque vitam vnica ſpe oportere mu-PlId. Serm

niri-n XXXIIX.
1 P. 224.
Malo conſilio ſpem ſuperſtruere, n.

nil aliud eſſe, quam nauim infirmaeton. &
anchorae committere.“ Maxim.
Pulchritudinem famae ex inuidia Serm.
ceu morbquodam marceſcere.- AXKlII. p.
Multos in monimenta defunctorum t0h.
gratos ſe exhibere & beneficos, quos Serm.
viuos antea per inuidiam dolore affe-XXXVIII
cerint. p. 224.
Inuidiam vlcus eſſe animae.“ IExX .
Nihil natura iucundum eſſe, vel in- Max. S.
jucundum, ſed omnia talia conſuetu-XX.p.31.
dine fieri. 1 Ex iis, S
Amorem intempeſtiuum ſimilem O-cxxxvII.
dio eſſe. R iiecl
. . X IUISd.
Interrogatus, quid bonis moleſtum germ.
eſſet? dixit: Proſperitas improborum. CxLIV,
Rogatus item, quomodo quis vitam p. 230,

triſtitila vacuam degeret? reſpondit, fie- ibid.

ri non poſſe, vt, qui in ciuitate habi-
tat, aut familia, & cum hominibus
verſatur, nonnunquam triſtitia non
afficiatur.

r‿iId Einod“ quid ſit, explieat Ariſtot. Polit. V, 3. 4. & Phyfic. II, 4. eonf. Aldobrand. & Mer.

Caſanb, ad illum locum Laertii.

Spem

120⁰ PART. WI.

Spem malam ſicut malum viae dhu-
Cle . Cen ad peccata ducere.
58n Nec mulierem ſine viro, nec ſpem
2BN Ma-bonam fine labore quidquam parere
ximo & Vtile.

7 Stob.
Serm.

Anon. Hyemem operimenta, ſenectutem
CXLIX. autem indolentiam requirere.“
p. 2399. In vita tanquam in theatro tamdiu

stob. permanendum eſſe, quamdiu rerum
Serm. & operum huius vitae iucundum fu-
CxVI. —:
erit ſpectaculum.

Stob.s8. Vt amens vinculis, ita indoctum

CXX. p. inſtitutione eſſe vinciendum.“

ex ⸗ „ Colloquii eius cum Euthero eo ſum-
Memar. ma redit, evitandos eſſe, qui omnia

I.p. 7719. Feprehendere geſtiunt, eorum quae-
C. rendam familiaritatem, quorum candor
dXenoph ſit conſpicuus: Ea ſuſcipienda, quae
Nez, perficere poſſis, vitanda, quae vires ex-
E,1eqꝗ. cedant: Et, ſi quid ſuſceptum ſemel
fuerit, id ſummo ſtudio eſſe vrgen-
dum.
ea. L. . Sapientis officium eſſe aiebat, vti e-
III. Me-is, quae bona ac honeſta eſſe agnoſce-
mor. p. Fet, vitare vero, quae turpia eſſe ſciret.
778. C. Eos, qui ſciunt, quid agere oporteat,
fibid. & his contraria faciunt, ſapientes ac
temperantes non eſſe, ſed potius infi-
pientes ac ſtupidos.
bid. E. Iuſtitiam aeque ac omnem aliam
virtutem ſapientiam eſſe.
ibid. p. Ignorare ſeipſum, & quae quis ne-
778. A. ſciat opinari, ac ſcire velle, proximum
elſle inſaniae.
id L. V. Eum eſſe pium, qui Deos honore af-
p. 81I. A. ficit.
hominibus debeantur. Sapientem
eatenus quemuis efſe, quatenus no-
vit id quod eſt vtile pulchrum eſſe ad
id, ad quod vtile fuerit. Fortes de-
nique eos, qui ſciant, vt rebus terribi-
libus, & alea plenis, debeant vti. At-
que illa eſt ſermonum ſumma, quos
cum Euthydemo inſtituit.

ib E.

Iuſtum eſſe, qui ſciat, quae lege

CAL. V. .
Hominis ſapientiam in eo conſiſtere Plato
vnice aiebat, vt ea, quae neſciat, ne-Abol.
que ſcire ſe putet. ntt.
Cuidam nihil ad ſe ex peregrinatio- Senec.
ne commodi redundaſſe conqueſto, Ep. 28. &
quid miraris, reſpondit, nihil ibi pe- 104.
regrinationes prodeſſe, cum te circum-
Feras? .
Vnicum bonum ſcientiam, malum
contra vnicum infcitiam eſſe, Opes
vero ac nobilitatem non ſolum nihil
in ſe habere honeſtatis, verum & o-
mne malum ex iis oboriri.
Cum ſapiens os ſuum aperuerit, a- Stob. §.
nimae pulcherrima ſimulachra tan-I. b. 4.
quam in templo perſpici. Srah5
Nauigando gubernatori, viuendo 10..
illi, qui plus ratione valeat, auſcultan- 1,32.
dum eſſe.
Quid prudentia eſſet? interroga- ibid.
tus, animi, reſpondit, concinnitas;
Roganti, quinam prudentes eſſent? qui
non facile aberrant, dixit.
Animae rationem ipſam augere ſe-
ipſam: & oportere in vita, tanquam in
tul quadam, primas dicendi partes
obtinere non ditiſſimum, ſed pruden-
tiſſimum. –
Fugitiuos, etſi nullo perſequente, ſi- ib. Ser.
bi metuere, inſipientes autem licet ni-IV. p. 56.
hil eis aduerſetur fortuna perturbari.
Aldoleſcentulum videns diuitem & ib. fin.
imperitum, videte, dixit, mancipium
aureum.
Luxurioſos, cum aegrotant, ſtu-- 5. b. 58.
tos, cum fortunam ſiniſtram experi-
untur, aegre poſſe curari.
Timidum quidem armis contra ſe-ib. p. 59.
ipſum vti, ſtultum pecuniis.
Neque Achillis arma Therſiti, ne-i5. p. 60.
que animi bona homini ſtulto conue-
nire.
In bello quidem ferrum auro prae-
ſtare ad defendendum ſeſe: in vita au-
tem ſapientiam diuitiis.
DE

7

Laert.

„ 31l.

Stob.
ib. p. 48.

id. Serm.
LXXIX.

3803.5.

DE

4
Zenopn.

Memor. hus

LyII. p. tiu
AIl⸗. Be
10

Il. Lib.
5722,0. hot
nol
c
ex
id .

WV
L. Wp. 0

pen
Kob 9, (.
WI. . 9
197.
Stob. N.
LXXVII, ri
5.450.
Id. Serm, 1.
A din

1474.

I

Dar

DuI

FVenoph.
Memor. Ac

II3.

e
tere Plato
ne hol.
o a
1be- 104.
um-
um Laert.
Il 31l.
Dpes
nihi
Ko.
t, 4- Kob. §.
tan-. b 4.
nio ens
lun. 1).
Gr. idi,
itas;
qui.
do⸗
eſe,
1b. . 40
nin 94
tes
den-
e, ſt. ib der.

tni. V,56,
.lult. .
arl.
In & ib. Kn.
um

er.

1ler , 59

o- db.g. 00,

ue-
l. Fennn.
rae⸗ LXXINN.
1- b. 469.

UE

803. B

DE PIETATE ET OBEDIENTIA.
Nenoph. Cum Lamprocle quae locutus eſt,
Memor. huc fere redibant: Maximum efſte vi-
L.II. p. tium, ingratum ſe beneficiis praebere.
741. à. Beneficiorum maximum a parentibus
nos habere. Filio immorigero nec
Dei bonam voluntatem, neque homi-
num fauorem eſſe expectandum, vt
quibus verendum ſit vtrinque, ne male
gratiam referat, quam non referre ſci-
at illis, quibus cummaxime id debeatur.
Id. Lib.I. Precari nos id ſolum oportere, vt
P.722, C. bona Dii largiantur: Quae enim bona
nobis ſint, optime noſſe ipfos Deos.
Sacrificia noſtra facultates non debere
excedere, quandoquidem Dii animi
magis integritatem quam munera re-
ſpiciant.
ibid B 6 (Qum Pythio oraculo docebat, Deos
1. VP. colendos eſſe, juxta ciuitatis, in qua
quis degat, inſtituta, ſecus agentes ſu-
perſtitionis & vanitatis arguebat.
Id. L. IV. Deos religioſius & rectius coli non
P.803. B. Poſle, quam ea, quae iubent, faciendo.
Superſtitionem ſuperbiae, tanquam
187. Parenti, morigeram eſſe.
Stob. S. Patri, quamuis aſpero, ſicut legi du-
LXXVII. riori, morem tamen eſſe gerendum.

4 6. Patris increpationem ſuaue reme-
1XXXI. dium eſſe, plus enim vtilitatis quam

b. 474. Mordaicitatis habere.
DE FORTIIVDINE ET IMBE-
CILI LI LAIERE.
enabl. argumentum eſt iſtul:
IIp.733. Oportere virum obfirmare ſeipſum,
ſq. ad labores atque aerumnas libenter ſu-
ſtinendas, ita vt quod necefſitas im-
poſuerit, non inuito, ſed lubenti, eue-
nire videatur. Mollem vitam, atque
4 deliciis affluentem, neque corporis
ſanitati, neque mentis profectibus con-
ducere. Tolerantiam vero magnis
facinoribus nos idoneos reddere.

DE SOCRATIS PHII OSOPHIA

tioni longiquae & diuturnae, vel vti-

Diſputationis eius cum Ariſtippo

.

121
Id. L, III.

idam, Olympiam iter pedeſtr
Cuidam, Olympiam Pedeſt C ,.7g8. B.

reformidanti, demonſtrabat, eum, ſi
deambulationes, quas domi faciat, ex-
tenderit, confectum habiturum O-
lympiam iter.
Quum alius diceret, ſe longo defes-o. C.
ſum eſſe itinere, eum ille reprehende-
bat, quod magis, quam quieum ſecu-
tus eſſet, graueque onus geſtauerat,
ſeruus, fatigatum ſeſe oſtendat.
Mortem perſimilem aiebat eſſe vel Plutarch.

Cr a er; a Conſ. ad
profundiſſimo ſomno, vel peregrina Apoll. p.

„51. r 107. E.
que extincktioni animi iuxta àc corpo-

ris: quae ſingula deinde examinans,
quicquid ex illis admittatur, mortem
malam haut eſſe oſtendit. Primum
enim, vt eſt apud Plutarchum, cum
dormientibus male non agi oſtende-
bat: eumque ſomnum ſuauiſſimum
cenſeri, profundiſſimus qui ſit.
Quod ſi peregrinationi ſimilis ſit mors,
bonum eſſe potius, liberari enim nos
a ſeruitute carnis, & paſſionibus eius,
mentem ſtoliditate implentibus. Si
extinctio ſit corporis & animi, omnis
mali atque doloris nos exuere ſenſu,
perinde ac ſenſu omnis boni, omnis-
que voluptatis.

Statuam ſua baſi, virum, virtuti de-
ditum, bono propoſito nixum immo-?-
tum eſſe debere. a Ex An.
Qui lubens perfert labores, eum ton. &
bona quadam ſperecreari. Otia vero Max Ser.
& momentaneas voluptates, neque cor- bint⸗
poris bonam conſtitutionem efficere videntur
Ppoſſe, neque animi profectibus con- ex Xe
ducere. . noph. L.
. . . II. me-
Quid fortitudo ſit? interrogatus, mor. p.
animi, reſpondit, & corporis motus.

Stob. §.

.

734.
Conſpicatus Corinthiorum portas Stob. §.
valide clauſas; Num, dixit, mulieres =
hic habitant?“ n. &
Q Honeſte, Mx. Ser.
S XXXIX.
P. 537.

122 pJNT III CAP. V

Ex iisd.
Serm.
CLV. p.

Honeſte, aiebat, potius mori velis,
quam turpiter viuere. .
248. Libertatis ſororem otium eſſe aiebat,
Aelian. teſtesque eius rei Perſas & Indos alle-
Var. Hit. gabat, qui vtrique ſegniſſimi eſſent ad
X, 14. negotia. Phrygas contra & Lydos ad
opus faciendum promtiſſimos eſſe, ſer-
vi quod exiſterent. 2

DE TEMPERANTIA,CONTI-
NENTIA, ATQVE ANIMO
. SVA SORIE CON-
TENTO. .

Xen. me- Omnem occaſionem vitari iubebat
mor. I.p. incontinentiae, non facile eam tueri
723. E. virtutem poſſe affirmans, qui multum
cum formoſis conuerſarentur.
Conſpectum atque oſcula formoſo-
rum venenum infundere, araneorum
& phalangiorum veneno acrius: 1
quod demonſtrat inſtituta cum Cri-
tobulo diſputatione.
Xenoph. Neminem prudentem atque inge-
1. c. p. Duum ſeruum intemperantem ſibi ad-
729. B. ſciturum, illi vero, qui voluptatibus
eiusmodi ſeruit, Deos eſſe obſecran-
dos, vt Dominum meliorem nanci-
ſcatur.
14.L. Lp., Diſputationem cum Antiphonte in
73. A. id fere deſinere animaduertas: non
conſiſtere in luxu & fuperbia felicita-
tem, ſed nulla re indigere diuinum,
quam pauciſſimis, proximum diuinae
naturae eſſe. .
Tb.pa3, IIIis, qui in conuiuiis aegre ſibi pos-
C. ſfunt temperare, auctor erat, vt abiis
ſibi cauerent, quae ſuadent, vt, tamet-
ſli quis non efſuriat, nihilominus tamen
edat, bibatue, ſiti nulla vrgente. Quin
etiem per iocum narrabat: Circen ex
hominibus hoc modo fues feciſſe, quod
multis eiusmodi rebus eos in conui-
viis exciperet. Verum VIyſſemp ar-
tim Mercurü monitu, partim quod

ib. B. C.

7

ipſe temperans eſſet, ſeque cohiberer,
in fuem haut fuiſſe mutatum. .
Summa diſputationis eius cum E- T. L. III.
pigene haec eſt: diligenter tuendam p.786. fq.
Corporis eſſe ſanitatem, ab ea enim a-
nimae quoque ſalutem pendere. .
Quum parum ſuauiter ſe comedere Ibid- p.
nonnemo diceret: eum, vt comedere ?37.
ceſſaret, monuit, ſic enim fuauius, &
cum minore apparatu, & valetudini
conuenientius victurum.
In Verba ebν*ιςoροροο ο οοοιaν, Par- id. p.
ticulam & additam eſſe, vt ea come-789. E.
dantur, quae neque animum laedant,
neque corpus, neque inuentu difficilia
exiſtant, cedar.
Colloquium cum Euthydemo huc
ſpectat: Temperantes ſolos eſſe eos,
qui optimorum habito delectu a peſſi-
mis ſeſe abſtinent. Temperantia item
homines & exceéllentiam conſequi, &
felicitatem, & ſermonibus inſtituen-
dis idoneos reddi. .
Amicorum nonneminem dicere au- ilr. de
diens, quantain hac vrbe viuitur im-p. 470.u.
penſa! Mina venditur vinum Chium,
purpura tribus, mellis hemina quinis
denariis; Eum ad farinas adduxit, heic
dicens ſemiſextarius venditur obolo,
paucis in vrbe viuitur. Tum ad oli-
vas, duobus inquiens aereis choenix
venit: deinde ad exomides, hanc de-
cem drachmis vendi veſtem, vile-
que eſſe rerum in vrbe pretium in-
dicans.
Cibi ex fame appetentem, deliciis: Laert. Il,
Sitientem, vino non facile parabili o- 27.
pus haut quaquam habere.
Quietem & otium vt poſſeſſionum ibid.. 31
omnium pulcherrimam laudabat.
Praecoces fructus qui magno eme-
rent, eos deſperare aiebat, ſe diu ſu-
peruicturos. Quae Iuuenis virtus ſit?
rerrogatus : Nihil nimis, reſpon-
it.

791. ſq.

8. 32

Obſonium

L. IV. p.

Yenoph,
Memor. Vid

L. II. b.
„95. Pr
Athen. L. Pl
V,.186. Vt
E.
Aelian.
h.

d
UI
Stob. Fer.
II.. 4, Cl
gtob def, (
s
0⁰0
ibic⸗
1
idic.
ſti
Ex 4n, .
& Mar, e,
Curne
1,44 tent
CO
bil. 8.
LXIV.p. tia;

.
briisd. lup

AIVI, 1

Nen ecen
Laer. I,
34, Mll
Ex isd.§.
CWNV th
1. S. D
Ren,
memor.
lp. 2,
Drbi ſui ſe
Aus t
rles ant
1 Rel
lut⸗

re,

Erhr.
lm til
n2.

lere bid,
lere 797-0.
&
lini

a-i
e ol.
nt,
lit

mcb.V,
s, lh
J;

⸗

Plut, de
An. trang.
A.
l
1s
ic
0,
-
i
le⸗
ſe⸗
n-

: Laert, Il,
- 27.

n ſbi.31

5. 32
.
⸗

l⸗

plagiari-

DE ρο CRATTS PHILOSU Pν½IIA.

Xenoph,. Obſonium auidius * deuorantem
Memor. 8

L. III. b. Videns vna cum pane, vos, dixit, qui
789. B. Propius aſſidetis, obſeruate, num pane
Athen. L. pro obſonio, an obſonio pro pane
V. p. 186. Vtatur.
Quum ei diceret nonnemo, magnum
eſſe abſtinere † ab iis, quae quis con-
cupiscat: ſed multo malus eſt, reſpon-
dit, ne cupere quidem quicquam o-
mnino.
Stob. Ser. Pulchrum eſſe aiebat in foco ignem
III.b. 48. conſpici ſplendidum, in felicitate ani-
mum.
stob., Ser. Oportere nos voluptates non ex a-
V.p.65. liis, ſed ex nobis ipſis aucupari, cor-
pusque, vt decet, praeparatum eſſe
oportere.

Aelian.
IX, 29.

äbid. Nulla re indigere, Dei eſſe, quam
pauciſſimis autem, Deo proximum.
ibid. Interrogatus, quibusnam rebus ab-
ſtinendum eſſet maxime? turpibus &
iniuſtis voluptatibus reſpondit.
Ex Ant. Interrogatus, quis ei ditiſſimus vi-
KF krii deretur? Qui, dixit, minimis eſt con-
b. 44. tentus, nam contentum efſie naturae
continet diuitias.
ibid. 8. Interrogatus, quid eſſet continen-

LXIV. p. tia? coercere & vincere corporis vo-
ESd. luptatem, reſpondit.
11sd. . . .
S.LXVI.. Malos viuere vt edant, aiebat, bonos,
p. II4. edere vt viuant. E
Laert. II, Quum te diligere & appetere dixerit
Rx lid 8 mulier, tum ab illa magis metuendum
CXXIV. tibi eſt, quam cum conuitiatur.
p. 199. DE LIBERALITATE, PRODIGA-
*Xen, IIATE EI AVARIIIA.
memor. Pecuniam ab aliis accipientes, eorum
EF. Is. ſer uos fieri exiſtimabat, infimo ſerui-
ipſtus tutis genere. . .
Sapientiam eos, qui pecuniam accipi-
ostales ant, eius communicandae cauſa, proſti-

ocat. tuere non minus, quam qui formam

ibid. p.

1

123
proſtituant. Hli, quem egregia indole
praeditum eſſe quis animaduertat, im-
pertiendum eſſe quicquid boni ſciat,
amicum vt eum faciat, bonique ciuis of-
ficium obeat. Atque eo ſumma redit
ſecundae eius cum Antiphonte diſpu-
tationis. Baſil.
Diuitem, opibus ſuis ſuperbientem, W. ⸗
ſe quidem laudare poſſe negabat, donec c legen.
vt eas collocaret cognouiſſet. Gentil.
Nec equo ſine freno, neque diui-libr. p.

tiis ſine ratione tuto vti quempiam 583. B.

poſſe. Ron der⸗
Auaros cum auibus comparabat, gtob ger.
quarum alia deglutit, quicquid inue-XvVII.p.
nerit, & quandoque ſuffocatur: aliae 155.
vero ſequuntur, vt, quod habet, ei ex- H
torqueant, & ipſae quoque aliae poſt a-g. xY.
lias ſuffocantur. b. 64.
Auarorum diuitias, vt ſol poſt oc-Ex isd.
caſum, neminem mortalium oble-S. XII.
Ctare. .
Qui diuiti largitur, nihil ab eo dif-g 1virt.
ferre, qui aquam in mare profundat. p. 96.
Auarorum vitam funerali conuiuio Stob. S.
eſſe ſimilem, omnia enim cum habeat, XVII. p.
hominem qui praeſentibus hilariter 155.
fruatur, non habere. 4
. . . . nton. &
Prodigorum bona ficui arbori com-Max. 8.
parabat, poſitae in loco praecipiti & CXL. p.
abrupto, de qua homines nihil acci- 221.
piant, ſed corui & milui: quemadmo-
dum ab illis ſcorta & adulatores.
Interrogatus, qui ſint auari & pecu-
niae ſtudioſi? qui turpia inquit lucra
venantur, & neceſſarios amicos con-

ibid.

temhnunt.

Vinum mutari cum vaſis, diuitias s
autem ſequi mores poſſidentium. CXLI. p.
DE MAGNANI MITATE ET' 248.
SVPERBIA.
Excandeſcente nonnemine, quod, Fenoph.

* Haec confuſe atque obſcure a Stanleio reprae-
ſentata ex Xenophonte reſtituenda putaui.
1 Apud Aclian, habetur “vρνα*ρ, hoc ſenſu:

Maznum eIſ⸗ ſ quir optati, potiatur. . Memor.
IT Ap. Laert. & Stob. eſt: Homines viuere Vvt p 78. C.
edant, ſe edere vt viuat. .
QC2 ſalutans

124 PARTZ. HI.
ſalutato nonnemine, ab eo non eſſet vi-
ciſſim ſalutatus: Ridiculum e ſſe aiebat,
eum, aegre non ferentem ſi cui occur-
rat, forma corporis minus commo-
. da, quam ſua eſſet, vtentem; iraſci ta-
men ſi cui occurrat, moribus qui mi-
nus ſit commodis.
Stob. 8. Apud ſuperbiam ceu apud malum
XXII. p. figulum, aut ſtatuarium, peruerſas
¹89. rerum repraeſentari imagines.
ibid. Vtres quidem inanes ventum, ſtul-
tos autem opinionem diſtendere.
Ex Ant. Idem efle in ſecunda fortuna altum
svis ſapere, & in lubrica via curſu con-
P. 234. tendere. .
DE PATIENTIIA.
Si in aquam turbatam quis incidat,
Plut. deeamqueob incontinentiam bibat; mi-
Ntt nus in eo eſſe mali, quam ſi animo
vind p. Conturbato, iraeque pleno & furoris,
55I. A. priusquam fſubſiſtat ille & purus fiat, ad
ſatisfaciendum animo ex cognatorum
atque gentilium ſuppliciis te conferas.
Id. de Si in vnum congereremus noſtras
Conſol. aduerſitates, ea conditione, vt aequalem
ad Apol inde vnusquisque portionem auffer-
P.106. B. ret, plerosque libenter, receptis quas
adtuliſſent, abituros.
Stob. 8. Idem eſſe ac ſi in Gymnico certami-
CVIILp. ne victus iniuriae actionem aduerſario
79. intentet, ſi quis in vita, a fortuna
victus, eam accuſare ſuſtineat, neſci-
vs quo iure quibusque legibus in
vitae certamen cum ipſa deſcenderi-
mus. .
DE VER ACITATE, ET
ADVYVLATTIONE.
Xenobh. Viam ad gloriam meliorem nullam
L. I. p. eſſe, quam vt quis bonus ſit, videri
732. A. Nolit.
Stob. 8. Adulatorum beneuolentiam, quaſi in
XIV. p. fugam actam, fortuna aduerſa recedere.
à. Lepores quidem canibus venatores
capere, ſtultos laudibus paſſim a mul-
tis cCapi.

CAP. Y.
Lupos canibus, aſſentatores ami- ibid.
cis ſimillimos eſſe, diuerſiſſima tamen
vtrosque ſtudia ſequi.
Adulationem pictis ſimilem armis ibid.
eſſe, delectationem enim quidem, non
vſum praeſtare. .
Fideles exiſtimandos, non qui dicta
& facta tua laudauerint omnia, ſed qui c Er-p.
peccata reprehendant. 76.
Loquacem & calumniatorem non id. ſ.
admittendum, eos enim non beneuo- UIII. p.
lentia ductos agere quod agunt: ſimi- 79.
literque quae quisque dixerit, aliis
expoſituros. .
Bonos viros iis oportere moribus es- id. S.

ſe, vt maior ſit is quam iuramento LXXxvV.

fides. b. 145.

DE VRBANITATE ET
CO MITATE. Plur. d‚

Ei, qui ſaltando exercere corpus ve- Sanit.
lit, exigua domo opus eſſe: qui ſer-tuenda.p.
mones ſerere velit, ei quemuis locum 130. F.
ſufficere.
Ignem quidem vento, amorem ek.er
autem conuerſatione accendi. Mb. G.
Libertatis, vt cuiusque partis anni, Ant. ſer.
in tempore gratiam eſſe magis iucun- XLIX. p.

dam. . 1174.
Arrogantiae eſt, omnia dicere, nihil Ern.
autem audire velle. .

. . . 57.
Aut quam minime cum potentibus, ad. ſerm.

aut quam iucundiſſime colloquendum. CLxx.

DE IVSTITIA. P. 278.

Diſputationis eius cum Hippia ſfum- Nene ph.
ma in hoc conſiſtit: Res iuſtiſſimas De- w. „.
os lege mandare, idemque apud eos 504. ſ.
iuſtum eſſe & legitimum.
Qui lucrum turpiter quaeſitum ad Stob ſ.X.
honeſtos in ciuitate vſus expendunt, b. 134.
ſimile quid facere illis, qui ſacrilegia ad
pietatem & religionem conuertunt.
DE AMICITIA.
Eius de amicitia diſputationi iſte prae xenoph.
poſitus ſcopus eſt: Omnium bonorum Memor
fertiliſſimum l 746

Ex Ant.

&

fer

1

bid. D.

S ☛e EE—

ibid, . 4
755. a hib
O
Plut. d
frat,4 bat,
mot p⸗ abe
4656,. B.

ſc
Ph
0
ll
Yenoh.
n nll
777,C. Il
⸗
r
ſin
n
d
bp
4 ran

Amis ibis,
hon

cick r Au,
gui Max,
56.
Ron id. .
enolul,
ſmi. 79.

AiS

Hses. id. I.

ento LXKY.
l 1

„ Plut, de
- t

el-tvenda.
CU 130, F.

en Kobe g
VIN.o.
. Ma.
Gl, Ant ſer.

CüN- NIIL.,.
74.

Pz, üd Ferm,
ihilere

. Ul.
Dls, id. ſerm.
uIn. CLXY.
.275.
n⸗ Yencph.
) Memor.,
.1, Iy. P.
208 904. ſ

140 dob.

ad

rae Yenoph.
uN Memor.
II7.
E 9P“
lg.

1 II,

Dr SOCRATIS PHILOSOPHIA

fertiliſſimum eſſe amicum moderatum,
& virtutis amantem.
jbid. p. Cum Antiſthene de eo egit, quod
784. ſq. vnusquisque expendere debeat, quid
A. prodeſle amico valeat, vtque operam
nauet, quo maximum ſuiapudeum pre-
tium exiſtat.
Sermonum cum Critobulo haec eſt
ſumma: Improbos amicos eſſe non poſ-
ſe, ſiue inuicem ſibi, ſiue bonis. Com-
parandi amicos viam hanc eſſe, vt pri-
mo quis ſtudeat eſſe bonus in iis, in qui-
bus talis cupiat videri. Omnes vero
virtutes ſtudio & doctrina incrementa
capere poſſe.
ibid. p. Amicorum neceſſitatibus pro viri-
755. A. bus ſubueniendum efſle, Ariſtarcho de-
monſtrat.
Darium ſe malle amicum habere aie-

ibid. D.

125
Mirari ſe aiebat, facile quemuis re- Laert II.
cenſere negotio quae poſſideat alia, 30.
amicos neminem.
Amicitiam qui violant, etſi iniuria Anen- .
affectorum effugiant ſupplicium, certe cGxxXpV
Dei non effugere vltionem. bp. 213.
Qui fratribus praeteritis alios ſibi a- ibid.
micos acquirunt, iis eſſe ſimiles, qui ſuo
agro reliéto colant alienum.
Amicum ſincerum in rebus aduer ſis
non eſſe timendum. Srob
Neque frumentum optimum nos iu- Aα.
dicare, quod in pulcherrimo agro na-1xxIv.
tum eſt, ſed quod commode nutrit: ne- p. 494.
que virum bonum & ſtudioſum, aut?
amicum beneuolum, qui genere clarus,
ſed qui moribus egregiis fuerit. Id.ccxr.
Medicos aegrotis, amicos infortuna-.„48
tis conſulere oportere.

ibid.

Anton.

Plut. de 5 „ .
frat. a- bat, quam Daricum: quod eſt monette Iucundum eſſe, ſenſibus integris Ma.
mor. p. ab eo appellatum genus. cum amico bono ſeneſcere. F cI. p.
486. BE. 240.
. SECT. III.
OECONOMICA.

D hominem, qua pater eſt familiae,
Oeconemica eius pertinent, quae ab
Iſchomacho didicit, tradita a Xeno-
Phonte in peculiari de eo argumento
opere, cui addi poſſunt ſententiae ſe-
quentes.

Kenoph. Aedes altius eſſe aedificandas, ea qua
II. pag. meridiem ſpectant parte, vt ſol hyber-
7yz. C. nus non excludatur: humilius vero,
qua ſeptentriones ſpectant, ne venti
frigidi poſſint incidere: ita denique or-
dinandam, vt quauis parte ſit iucundiſ-
ſima, & ſanitati conuenientiſſima. Pi-
cturas vero & colorum varietatem plus
adimere oblectationis, quam afferre.

lb.p. 789 Seruum ſuum vehementer verbe-
A. ranti nonnemini, quod voraciſſimus

eſſet, atque inertiſſimus; tune vero, di-
cebat, vnquam conſideraſti, vter plu-
res plagas mereatur, tune, an ſeruus
tuus? .
Interrogatus vtrum melius eſſet, Laert. II.
vxorem ducere, an non duceres Vtrum- 33.
uis, inquit, horum egeris, poenitentia
duceris.
Aliis de ratione matrimonii contra- Stobaeus
hendi eum conſulentibus, dixit, quem- r. V.
admodum piſces, qui nondum intra p. 198.
naſſas ſunt, intrare cupiunt: qui intus
autem ſunt iamiam, intrare deſide-
rant; ſic & vos, ne idem vobis accidat,
videte.
Viros oportet ciuitatis legibus obe- gtobaeus

dire, vxores autemmaritorum ingeniis. ſerm.
LAXII.

443.

SECIT.

Q 3

126 PAKTY. U. C AP. W.
SECT. IV.
. P OLITTICA.
Beſych. Ab hominem in ſocietatem ſpecta- rint, ſed quotquot imperandi artibus
Plat. tum Politica eius pertinent, quae ſunt inſtructi. .
eadem cumPlatonicis ſtatuitHeſychius Regem eſſe, qui volentibus imperet: id. L. Iv.
luſtrius, Politicorum nomine publica- qui inuitis praeſit, non ex lege, ſed ex ar-?. 813. B.
tis. Vbiadeo ea reperire eſt, ſtyloli- bitrio, tyrannum eum eſſe. Porro,
cet & aſſumentis Platonis deformata. vbi magiſtratus ex iis conſtituantur,
Iis tamen ſequentes addas licet illiusge- qui leges obſeruent, eam Ariſtocrati-
neris ſententias, ex Nenophonte, Sto- am efſe, vbi ex opulentiſſimis, eam eſ-
baeo, aliisque collectas. ſſe zXαονoo τιa, democratiam vbi ex
NXenoph. Eos, quioccaſione ita ferente vel ex- omnibus.] . Zid.

mem. I. ercitui, vel ciuitati, vel Reipublicae ne-
P. 721. B. ſciant inſeruire, & tamen rebus ſuis con-
fidunt, vtcunque opibus valeant, aliis
obnoxios eſſe oportere.
Quum ab Antiphonte eſſet interro-
mem I. Yatus, quo pacto alios in ciuili pruden-
p.731. E. tia ſe inſtituere poſſe credat, ipſe
vwero Rempublicam non attingat, ſi qui-
dem eius rei ſibi peritia ſit? reſpondit:
vtro modo, o Antipho, magis Reipu-
blicae tracto negotia? an ſi id faciam ſo-
lus? an ſi, vt plures ei negotio idonei
euadant, operam nauem?
Templis ac aris locum illum eſſe con-
mem. xenientiſſimum, qui apertiſſimus pari-
.777: ter ſit, acminime tritus. Nam iucun-
dum eſſe, vtii, qui orare volunt, vi-
deant: neque minus iucundum vtpu-
ri accedant. .
Reges ac Principes non illos dicebat
ibid. p. eſſe, qui ſceptra teneant, nec illos, qui
779⸗D. vela promiſcua multitudine ſint dele-
Ci, vel ſorte, vi, fraudibus eo peruene-
3
CA
DE GENIO
ur. de Ocratem genio vſum fuiſſe, (ad
Gen. So- Qquem oraculi effatum, Patri eius red-
crar. p. ditum, reſpexiſſe credebat Plutarchus,)

Xenoph.

Boni ciuis officium eſſe, opulentio-
rem reddere Rempublicam tempore
pacis, victricem tempore belli, hoſtes ei
conciliare in legationibus, in ſeditioni-
bus plebem concionibus coercere.

De vulgo ignobili aiebat, eum, qui Laert. II,

laudet, perinde facere, ac ſi quis vnum 33.
tetradrachmum reprobaret, congeſtum
ex hiſce cumulum vt probum fuſci-

Legem non fuiſſe factam propter ſtrom.lll,
bonos. p. 478. B.
Stobaeus

Conuenire, vt homines digni com-
munem fructum percipiant, ex ſocie-xr.
tatis ciuilis proſperitate. 243.
Interrogatus, quae munitiſſima eſſet ibid. ꝑ.
ciuitas? quae viros bonos habet, re- 247.
ſpondit: quae rectiſſime conſtitutas
in qua magiſtratus coniuncti ſint ani-
mis: quae optima? in qua plurima vir-
tuti propoſita praemia ſint: In qua o-
ptimum ſit habitare? vbi ſecundum
kegzes viuatur, & iniuſti puniantur.

P. VI.
SOCRATIS.
a quo, ſi quid ei ſiniſtri impenderet,
moneretur, ab Athenaeo negatur,“*
animo, quod diſputationis euincit

589.
vid. ſupra
c. II.

* Memoria fallit Stanleium, quando Genium
Socratis acerbe ab Athenaeo explodi ait. Nihil
enim tale apud eum inuenias. Expeditiones eius
bellicas in dubium reuocat L. V. p. 215. ſq. At-

que hoc animo Stanleii obuerſatum, vel inde colli-
gas, quod eo loco & Antiſthenis fragmentum ex-
hibeatur, ad quod paulo poſt prouocatur: id tamen
stiam non de genio, ſed expeditionibus Socratis
acerbitas,

Cc. de Eius

acer
Nex.
de o
quan
ine
naee
pho
zeu
Plun
Chr
ex!
lexi

diuin. I, cer
54. lech
niſi
blut, de
Genio Cuth
Locr. P inl

580. D. nn

len ſu
ſteren
Ta, 1
CüIN
Ceſſer
tum,
Peri
runt,
guere
que (
Cum
turba
ſoine
fence
e
emolt

ctinm

Mleins

tibus

Pperet: id.I.
lexar.d8..
vorr ,
Antur,
erati-
am el.
rbi ex

entio. dil .
mpore
ſtese
ltoni-
.
n, gui Laert.I,
VNu 33.
eſtum
ſulci.
Clem. Al,
Oter Kroml,
54 /0.
obaelts
I.

24.
geſſet bi p
,ͤ le. 47
ituta?
t mni-
avir-
nao-
dum

DE CENIO &0 CRATTIS

acerbitas, apraeiudiciis minime vacuo.
Nempe animae parum candidae, atque
de optimis peſſimna ſuſpicantes, nun-
quam, vt Origenes, ait, a calumnliis ab-
ſtinent. At teſtes habemus Athe-
naeo opponendos Platonem, Xeno-
phontem, & Antiſthenem, Socrati co-
aeuos, quorum teſtimonia Laertius,
Plutarchus, Maximus Tyrius, Dio

Chryſoſtomus, Cicero, Apuleius, &

ex Patribus, Tertullianus, Clemens A-
lexandrinus, Origenes & alüi firmant.
Cic. de Eiusque rei complura argumenta, Ci-
diuin. I, cerone memorante, ab Antipatro col-
34. lecta fuere: ab aliis vero autoribus non-
niſi ſequentia conſeruata habemus.
blut. de Theocritus ad Eutyphronem vatem
Genio cum iret, conſulendi eius ſtudio; in eum
Socr. p. incidebat, cum aliis in platea obambu-

580. D. antem compluribus, in quibus & Sim-

mjas erat & Socrates, qui multis eum
uaeſtionibus exercebat. Subito au-
tem ſubſiſtens, atque reliquis vt ſubſi-
ſterent perſuadens, poſt aliquam mo-

W ram, reuerſus eſt, atque per alium vi-

cum ire perrexit, ſociosque, qui prae-
ceſſerant, reuocauit, ſe a genio moni-
tum, vt hac diuerteret indicans. Ac
plerique quidem vna cum ipſo abie-
runt, quidam autem, vt Genium redar-
guerent, eadem via perrexerunt, ſibi-
que Charillum tibicinem adiunxerunt.
Gum autem per vicum incederent,
turba iis porcorum occurrit, qui, cum
decedendi ſpatium non eſlet, impetu
ſuo in coenum eos propulerunt. Quam
quidem rem identidem narrans Cha-
rillus, ipſe quoque Socratis Genium de-
fendebat.
—Neque ſoelius Socratis Genius ille
emolumenta curabat, verum amicorum
etiam & familiarium ipſius, cuius rei

12 7

ſequentia ipſe Socrates allegat exem-
pla. L
Charmides, Glauconis filius, Ne- plato
meum certamenaditurus, vbi primum Theag.“
incepiſſet loqui hac de re, vox illa exti- I. r. p.
tit, qua monitus Socrates, ne ire per- ag: .
geret, ſuaſit. Charmides vero victori- var. VIII.
am fortaſſis ſe reportaturum haut eſſe, 1.
vocem innuere putans: ſed tamen cer-
tamine me exercuiſſe, inquit, emolu-
mento mihi erit hoc tempore. Quo
dicto ad certamen abiit, vbi aliquid ipſi
euenit, quod non exponitur quidem,
conſilium tamen a Genio datum com-
probaſſe dicitur. .
Timarchus & Philemon, Philemo- Plato I. c.
nidae filius, cum in Niciae, Heroſca- ſ: 129. A.
mandri filii, ceadem conſpiraſlent, cum
Socrate compotabant. Timarchus
executurus ea, quae animis deſtinaue-
rant, ſurgere ex compotatione para-
bat, ad Socratem dicens: vos ſane bibi-
te, mihi vero eſt ſurgendum, vt aliquo .
abeam, paulo poſt rediturus. Tum
Socrates, ſurgere noli, inquiebat, (Ge-
nii percepta voce, ſimul ac loqui ille
coepiſſet,) edidit enim conſuetum ſi-
gnum Genius. Tum ille ſe inhibuit.
Mox iterum cum vellet diſcedere, re-
tentus a Socrate eſt denuo, vocem audi-
ente. Poſtremo, Socrate aliis rebus in-
tento, ſurrexit clanculum, caedemque
patrauit, ob quam ſupplicium cum ei
ſubeundum eſſet, ideo, fratri Chiro-
macho aiebat, ſe admortem rapi, quod
Socrati minus paruiſſet.
Critonis, familiaris ſui, oculum cum Cicer. de

alligatum vidiflet, quid eſſet? quaeſi- diuin. I,

vit, cum autem ille reſpondiſſet, in a- 54.
gro ambulanti ramulum adductum, vt
remiſſus eſſet, in oculum recidiſſe:

tum Socrates, non enim paruiſti mihi

agens. Forte tamen ex eo, quod Athenaeus negat,
militiam Socratis ad Delum, quam obeunti Dae-
mon eius ſaluti fuiſſe perhibeatur, natum quodstan-

leius dicit, negaſſe Athenaeum, quae de Socçratis

Daemonio perhibentur.

reuocanti,

Plato
Theag.

128 PART. MI.
reuocanti, cum vterer, qua ſoleo, prae-
ſagitione diuina.
Maximam eiusdem Genii in animos
eorum, cum quibus verſabatur, vim

p.r30.4. extitiſſe, argumento eſt allegatum ab

ipſo Ariſtidis, Lyſimachi filii, exem-
plum, & Meleſiae, fili Thucydidis.
Quorum ille, militiam ſecuturus, cum
diſceſſiſſet a Socrate, iuxta cum con-
verſatione Socratis doctrinae etiam ha-
bitum amiſit, quem non verbis edo-
ctum ſeſe comparaſſe fatebatur, cum
ita edoctus nunquam a Socrate fuerit,
ſed eo, quod proprior ipſi extitiſſet,
viderit eum, & eodem leco aflederit.
Hic vero iisdem mediis, eadem facili-
tate, eundem habitum fuit indeptus.

De Gen. Neque ad priuatos tantum homines
Socr. p. iſtae pertingebant praedictiones, ve-
581. C. rum ad publica quoque negotia. Exer-
S ra9. citus Athenienſtum cladem in Sicilia
ante indicauit amicorum nonnullis, vt
Plutarchi teſtimonio conſtat, & ipſe
affirmat apud Platonem. Vbi & aliud
egregiumexemplum, vel argumentum
potius veritatis praedictionum Daemo-
nis ſui ſuppeditat, de negotio mentio-
nem iniiciens, cuius maxime dubius ea
ibid. aetate erat euentus. Audire, inquit,

amultis poteritis ea, quae ego de illa
Aexercitus noſtri clade, quae in Sicilia
ccontigit, praenuntiaram: nunc vero
etiam, an vera Daemon loquatur, ex-
“„perimentum capere licet. Sannion,
*„Cali filius, ad expeditionem profe-
*„Sus eſt: ſignum mihi obuenit: cum
4Thraſylo abit bellum Epheſo & Ioniis
cillaturus: eum vel caedendum arbi-
*tror, vel ſummum periculum fubitu-
„rum: multumque toti negotio me-
tuο. Atque iſta eius apud Plato-
nem verba ſunt, antequam res illa e-
ventum ſortiretur, prolata, qui prae-

Jenord dictioni omnino reſpondit. Thraſybu-
itt.

* us enim, ab Epheſuüs repulſus, atque inſi-

.

433. ſq.

ſpiritu illo, credidife.

CALP. VI.
gni clade affectus fuit, in fugam acti,
CCCChominibus amisſis, Athenien-
ſes, eamque ob victoriam duo ab Ephe-
ſiis trophaea erecta, id quod XXI belli
Peloponneſiaci anno euenit.
Prouocauimusſupra ad vniuerſalem

ſcriptorum de genio Socratis conien-

ſum, ſed tamen in iis aliquis tam circa
nomen, quam circa indolem eius diſ-
ſenſus deprehenditur.
Vulgo Daemon eius vocatur, quo &
ipſi Socrati appellatur nomine. Plato
aliquando uſtodem eius vocat, Deum

Apuleius, eo, vt ait Auguſtinus, quod Aug. de

Daemonum nomen poſtremo omnes
exhorrerent: Obſeruandum tamen eſt,
non Deum, ſed nuntium diuinum, eum
exiſtimaſſe Socratem, eoque ſenſu ſi-
gna illa a Deo eſle, intercede ſcilicet
Hoc, vt alia lo-
cataceamus, ex prima eius epiſtola col-
ligere eſt, ibi enim de ipſo ſigno ſermo-
nem inſtituens voce Daemonis vtitur:
vbi vero de monito ſermo eſt, quod eo
ſigno tanquam inſtrumento denuncia-
batur, tum Deum nominat. Atque
ita illa pariter atque alia eius generis
Platonis loca accipienda ſunt, vbi So-
crates, de Daemone verba faciens, ait, ſ.
Deo viſum fuerit multa diſceta: tem Ri-
gnum a Deo nibil me impedire conaba-

tIur.

C

VIII. c. I5

D. L.

Quantum ad ipſum ſignum modum-plut. I. c.

ue praedictionis, ſunt, qui ſternuta-b
E

tionem ſiue ipſius, ſiue aliorum id di-
cant fuiſle. Alio enim ſternutante a
dextra, ſiue ante ſiue poſt ipſum, ſoli-
tum eum fuiſſe ad agendum ſe confer-
re: ſin a ſiniſtra id fieret, opere eum
abſtinuiſſe. Ipſe vero ſi ſternutaret,
antequam opus aggrederetur, tum
perrexiſſe ad illud: ſi in ipſo opere, tum
Vero ipſum intermiſiſſe, quam quidem
opinionem argumentis tueri non mul-
tum attinet. Nempe ſi vel caſui vel
corporis

581.A.

—

GgS — – B

Vvid. Plu-
tarch. c.
d
b. 589.
& uaſt,
Pplat, init,
.

0

n
ha
nie
affl
Ate
En

. ſtergye 1
in lb. ,
Gill de Dl
Daemo- t
ne Soct, i
Denig
ErrI. .
1

l

jen⸗
he.
belli

lemn
len⸗
t

ll.
08

o
eum
Uodl ug. de
e Vlleiz
eum
1 ſ.
icet
col-
mo-

leris
50
„/
i/
1/.
Aa-

lum-lut. l⸗

tu- 9l,4,

Idi-
teà4

er-
eb
ret,
tum
turm
demn
mul⸗
1 vel
poris

corporis temperiei debeatur haec ſter-
nutatio, illa eius vis praeſaga & ſuper-
naturalis eſſe haut potuiſſet. Si a cauſa
nobiliore atdue externa procedat, ad
genium erit recurrendum.
Alii, praeſcientiam illam Socratis in
animo eius fuiſſe, ſtatuunt. Quod veroa
& Qu a. genio ſe moneri aiebat, id ita interpre-
Plat. init, tantur, vt idem ſibi velit, quod οα0ν²
SgMο° iſtud, quo animum alicuius
ei quid ſuggerere, vel inclinare eum
dicimus. Et ſane non raro Daemont
voxipfum ſignificat animum. Verum
Conciliari haec ſententia cum Socratis
dictis nequit, quibus vocem & ſigna
exteriora deſeribere videtur. Vt ta-
ceam humanam indolem talem ſcien-
tiam haut ſuperare. 2=ð
1. c. Plutarchus, exploſa Terpſionis opi-
nione de ſternutatione, primo ſuſpica-
tur apparitionem forte aliquam ei fa-
ctam eſſe, poſtremo tamen concludit,
inſolitum quendam ſonum, atque inar-
ticulatum, vocemue obſeruatum ei
fuiſſe, ad eum extraordinaria quadam
vVia delatam, cui ſimile ſit, quod per
ſomnum nobis quandoque obueniat.
Sed ea ratione non euitatur, quam an-
tea vrgebamus, difficultas.
Si enim propria quadam vi eum ſo-
num Socrates interpretabatur, diuerſa
haec ſententia ab eorum haut erit opi-
nione, qui putant prophetico quodam
afflatu gauiſum animum eius fuiſſe. Si
alterius rei ope id factum dicamus, ad
genium res redibit.

Vid. Plu-
tarch. c.

Alii Genium Socratis ex illis exiſti-

mant fuiſſe ſpiritibus, quibus peculia-
a li ee Nis eſt mortalium cura, quos ita deſcri-
did. de Punt Maximus Tyrius atque Apuleius,
Daemo- Vt praeter Angeli nomen nihil eis deeſſe
ne Socr. videatur.
De Orig. Nec deſunt, qui ea quoque Socra-
Err.l. tis genium appellatione“ dignentur.
. Lactantius enim, vbi Angelos a Deo ad

Vterque

DE GFENIO S0CRATIS.

129
homines tuendos mitti probaſſet, ad-
*„dit: „Et Socrates eſſe circa ſe aſſi-
“„duum Daemonem loquebatur, qui
*ſibi puero adhaeſifſet, cuius arbitrio
*& nutu ſua vita regeretur.“ Et Eu-
ſebius verba iſtaPſaltae: mandauit unge-in PxcI.
lis ſuis ſuper te, vt in omnibits viis tuis
Cuſtodiant te, interpretatus, “ ex ſcri-
„pturis nos diſcere ait, hominum
quemuis cuſtodem ex coelo ſibi miſ-
“ſum habere, neque Platonem dubitaſ-
ſe ea de re ita ſcribere: omnes animae
*Poſtquam vitae conditionem delege-

ccrunt ſibi, ad eam procedunt, a Dae-

*mone impulſae, quem ſortita quaeuis
fuerit, quique adiunctus ſit ei, ad illam
*in hac vita tuendam, perficiendasque
*res, quas ipſa electione propria perfi-
*ECiendas ſuſceperit.“ Statimque ſub-
iungit: Hoc Socratem quoque ſpe-
„Ctaſſe, par eſt credere, identidem af-
firmantem a Daemone ſe regi., Cla-
rius vero Eugubinus: Daemonium De pe-
autem Socratis, cuius meminit tot ren. Phi-
cE ocis Plato, cum Socrates eſſet vir bo- V H
*nus, hortareturque ad virtutem o- 25.
*/mnes homines, & ab ipſo Dacmonio
cad bonum ſemper vocaretur, fortaſ-
cſe non male eſſet, ſentire fuiſſe ange-
*Ium ipſius, qui & Balaam hariolo &
* mago apparuit, eumque a ſcelere auer-
*tit.* Et expreſſe Ficinus de Genio illo Argu-
faciens verba: „Si minus placeat fa-mento
*miliarem hominis ducem genium e-Abolog.
“*ius vocare, angelum ipſius appellare“"
licebit. .
Praecipuum Collii argumentum, quide anim.
iſti contradixit ſententiae, atque mali-Pagan. 5,
gnum eum ſpiritum contendit fuiſſe, 14.
huc redit: quod nunquam Daemon
ille a peccatis eum reuocauerit, ſed
a periculis tantum corporis. At
eius rei contrarium ex paulo ante al-
legatis cum Timacho & Philemone

geſtis patet
R Hoc

de diu. I

Apulei.

130 PANT III CAP. VI.
Hoc negari non poteſt, prout a Cicero-

nemonitũ eſt etiam, nunquam impuliſ-

de Deo ſe, ſemper reuocaſſe illum hunc Daemo-
Socr. p. nem. Eiusque, Socrati ſuffenus eam ra-

82.

tionem reddit Apuleius: “quod Socra-
*tes, vtpote vir apprime perfectus, ex
ſeſe ad omnia congruentia officia ſibi

DE GENIO

*„Promtus, nullo adhortatore vnquam
Indigeret: At vero prohibitore non-
„nunquam: ſiquibus forte conatibus
*eius periculum ſuberat, vt monitus
„Praecaueret, ac omitteret coepta in-
*Praeſentiarum, quaetutius vel poſtea
*Capeſſeret, vel alia wia adoriretur.

SOCRATIS

DISSERTATIO GOTTFR. OLEARII

IN ACAD. LIPS.

A. cloloccII.

P. P. "*

.

INter Socraticae Philoſophiae virtu- mnia, ſpecétra, aliaque id genus nuga-

tes non vltima ea eſt, quod procul
habitis priorum Philoſophorum repa-
T“ονινας fabulis, aliisque obſcuris in-
volucris, ad pompam & populi admira-
tionem compoſitis, veritatem autem
inuidioſe ſubducentibus, ſimpliciſfime
quae noſſe e re erat generis humani, do-

de Gen. Cuerit. Namq; vt ait Plutarchus Ooαu—
Socr. P. reo; hν ο Ricαzριοοεαιρν A cdι

ido&σαdEs, & IIO.ανW.ςr! & Erοια
Jede , eO AASMαα. Seaανανυααd-
ε ad& † rνααâο τταοαοι α
Aéνn vWN 6²z7α MTναυ †7 αι Mν.ỹ h. e.
Cum laruis, & fabulis, & ſuperſtitioſis
Daemoniorum cultibus plenam a Eyiha-
gora atque Empedocle Philoſophiam ac-
cepiſet, eamque adeo oppiao Aymphati-
cam, ipſe, vi! rerum reéctam intolligen-
tiam, tta orationis quoque in veritate
proponenda ſobrietatem inuerit. Sane
enim, vt eodem loco docte pariter at-
que prudenter monet Plutarchus: alii
nulla fua culpa, ab ipſa natura ita facti,
vt ob cerebri infirmitatem ad omne ſu-
Perſtitionis genus ſint procliuiores, ſo-

menta ſibi fingunt aſſidue: alii vt Diis

chari eſſe, eosque habere magnorum

facinorum auſpices videantur, dignita-
tis autoritatisque amplificandae ſtudio
talia comminifcuntur. Atque hoc
quidem viris onſnos, Quibus indomi-
tam populi turbam coercere, & ad hu-
manſtatis ſtudia reuocare eſt animus,
haut parum vtile eſle videtur. Vnde
nullum facile antiquiſſimorum legisla-
torum inuenias, qui viſa diuina non
jactauerit, vt luculente in Thera-
peuticis ſermonibus a Theodorito fuit
monſtratum. Piloſophiam vero ſi ſpe-
ctes, atq; ad illam iſta referas, non æνουυR
tantum erit eiusmodi Tauchoαορ ſed
aduerſa etiam fronte cum eius profefſi-
one pugnabit, / ar ernPvεαιαdαon A6αν⅞I
Aα ννυσοο νυ⅛ Üä. α οα— g
geds n v*ναυρomtb, 7116 T, zdco gXα
d 1& M6Nα ιοαàeerρν, Nα 1, AOrονοt
Eu dnet dααC»̈oen dT†ιιanGρυſuι⅛.ασι, αν.
TSισυορ uνι H⅓ νν doοττoοαςe ̃ Sic
enim legenda & diſtinguenda puta-
mus, quae praua diſtinctio & articulus

X*½ Cum non alienum fit a Stanleii inſtituto, in-
tegra autorum quorundam veterum & recenrio-
rum opuſcula, ad hiſtoriam Philoſophorum perti-
nentia, hiſtoriae ſuae inſerere; non malam grati-

illud Academicum, qualia perire maximam par-
tem ſolent, hic exhibeamus, & ab interitu vindi-
cemus: maxime eum dignum id viſum ſit el. Fabri-
cio, in Bibl, Gr. quod iXεRXιοι commenda-

am lectorum nos inituros ſperauimus, ſi ſchediaſma ret.

omiffus

iniſe
Aul
pr
Fere
V
ſp⸗
. 1

tra

4 nin
niu
„ron
uendAL Ppret
iine
oe,

Wum

in Tim,
N

an
non.
tbus
Nitus
in⸗

oſten

lgr⸗
Diis

TIm

niita⸗
ldio
hoc
On.
Ahu-
mus,
nde
la-
non
ere⸗
fir

ſpe.

AA

ſed
eſſr
,
,
o.
Sic
W
Ulus

Pak⸗
ndi-
bri⸗
nda-

fus

DE GNTO SOCRATIS

omiſſus perturbatiſſima reddiderat, fa-
cili ſenſu: Quae cum omne bonnm at-
que viile ad principia rationis röferre
profeteatur, éo guod aa Deum revar-
rere ſoemher docet, principium actionum
vna cum ratione negligens, & demon-
DPrationem, in qua pretium eius poſetum

. 7
ſſe videbatur, poſtponens, adoracula, ſö-

mniqa, atque viſa conuertitar. Atque
indeeſt, quod maximas laudes mereri
Socrates viſus Plutaccho fuerit, ααα
/ / y‚ —2
DPiRoοσαοιdU†τ+ραοo, XA αι οÜ0ερα (G NXα=
S&ν*οορνιNρ, TA T*τν &α Aτιπ
s0, 0 οοαν c ANisα⅜ DPiNor AX-
eiag oααν. Eo quod charackterem
doctrinaez ſuae Philoſophia magis dignusn
induerit, dum ſimptlicitatem ommis ſubi
ονσσρπ α.α..οαHιν ngennam magis &
veritati magis eonuenientem fuit am-
blexisg. Quae ſane inſignis eſt Socra-
ticae Philoſophiae commendatio: cui
tamen haud parum detrahi mihi viſum
ſubinde fuit iis, quae de Daemonio eius
multi paſſim tradidere. Sane enim ita
uae huc ſpectant a nonnullis propoſita
Aite, vt ad Pythagorae atque Empedo-
Cclis reedſoMXναο PrOρ–”:Uam ad Socra-
tis 0ι οοον αιαοοεdere videantur. A-
mori itaque Socraticae ſapientiae id
dare viſum hac vice fuit, vt ea, quae
de Daemonio Socratis apud veteres pa-
riter ac recentiores obſeruauimus, pau-
lo curatius excuteremus.

§. II. Vt autem in iſto argumento
tractando aliquanto verſemur diligen-
de Diu. , tius, paulo altius Veterum de Daemo-
*54. niis doctrina erit repetenda. Daemo-
iu Tim. um itaque (quam vocem cum Cice-
Plat. rone, qui alias, Daemonas inter-
de an. c. . Pretatur Lares, atque Tertulliano re-
tinere viſum eſt: latina voce Dei, qua
Apul. c. vſus eſt Apuleius, genii item & fſortu-
²3. nae, quid enim fortuna & genio Caeſa-
rum notius? hon difficulter explican-

da,) idem prorſus quod Daemon eſt,
nec illa aliter, quam vocis forma & fle-
Xione differunt: cetera origo, ſignifica-
tus amplitudo, verbo, omnia eadem,
vnde promiſcue etiam vſurpantur,
idemque adeo quod Daemonium paſ-
ſim, ab aliis Daemon Socratis appella-
tur. Vocem rag 7 JeHoονααςι αααd.
h. e. a ſcientia inſigni Graeci repetunt,
atque illi imprimis, ex quorum diſci-
plina nunc repetenda nonnulla ſunt
Philoſophi, Plato in Cratylo, Heſiodi
autoritatem ſecutus, Chalcidius ad'Ti-b. 45.
maeum, & Hierocles in aureo ad aurea
Pythagorae carmina Commentario, Io-
annem enim Tzetzen in Scholiis adb. 225.
Heſiodum, Martianum Felicem, La-
ckantium, Seruium, atque alios nunc
taceo. Vnde Eufebius in Praepara-L.IIl.c5.
tionibus agnoſcit omnes in iſta vocis
explicatione conſentire ι MKναναο. Equi-
dem & a dala diuido Grammaticorum
nonnulli vocem deriuauerunt, eaque
deriuatio commodam ſatis interpreta-
tionem ab Etymologo accepit, Daemo.
nas a duiav dici docente, quod ſint ga=-
&α Adοναoντις Rrle,a quaſi ng, or-
ſſal Tν αναιĩtUesnταοοa: I. e. V- niciique di-
videntes, hominum quaſe diribitores.
Nec adeo ad minus conuenientem ve-
tuſtiſſimae Philoſophiæ explicationem,
quam Henricus Morus in Mfſterio pie-p. I18.

tatis ſuppeditauit, recurrere opus, qui

parũ memor latius patere vocis Aaiua
ſignificatum apud veteres, atque DEOS
etiam ambitu ſuo complecti, Daemo-
nem a dais deriuat, eo, quod Daemo-
nes fint animae a corporibus ſuis diui-
ſae atque ſeparatae. At iſta vocem
deriuandi & explicandi ratio potiorum
autoritatibus deſtituitur. Nec alia,
quam Scriptorum Eccleſiaſticorum au-
toritate nititur alia vocis notatio, qua
a dauahen, terrere illa deducitur. Cum
enim fuperſtitioſi ritus, ſuffimenta
R 2z ”YMU aliaque

13² PART. III.

aliaqque id genus caeremoniae ipſum
Daemonum nomen exoſum Chriſtia-
nis reddidiſſent; malis geniis id relin-
quendum eſſe penitus, àνρoαdαοο Rο
ne bonis dicato, atque adeo conueni-
entem vocis acceptioni Etymologiam
quaerendam quoque eſſe putabant.
Hinc apud Euſebium veteri deriuationi
noua iſta ſubſtituitur, cuius Euſtathi-
vm quoque, Homeri interpretem, alic-
vbi mentionem iniicere obſeruamus.
§. III. At maius operae pretium fe-
cerimus, ſi vocis ſignificatum adcura-
tius perquiſiuerimus, ipſa enim eius
diuerſa acceptio omnis dubitationis de
Genio Socratis fons extitiſſe videtur,
& prima origo. Ipſum itaque fum-
mum Deum, qui eſt bominum Pater at-
que Deum Rex, &, vti Hierocles appel-
lat, oρ &α, hocce nomine tam apud
. Poetas quam apud Philoſophos venire,
nemo facile in dubium vocauerit. Vt-
vt enim aliena ſint pleraque in hanc
rem ab Auguſtino Steucho Libro octa-
vo de perenni Philoſophia adducta ve-
terum loca, vt quae maximam partem
vel de iis, quos Deos vocat ſecretior
Philoſophia, vel de Daemonibus, ſenſu
mage reſtricto ita appellatis, ſint acci-
pienda, non deſunt tamen luculenta
antiquiſſimorum Theologorum loca,
uae clariſſime idipſum euincant. Ita
Orpheus, pater occultae iſtius Philoſo-
phiae, apud Proclum, vbi prolixe ab eo
quem woaοατι vocat, e. & raàſa 1t-
ad Tim. roiſau, eſſet celebratus, addit: Sv &αατ
P. 94 Aaipar Poe‿†r Ausα A6ν MaεαnD οα
Imperium, Daemonque vnus mundique
ingens Rex. Imo ipſe Plato Aéviso
Aaiuzza vniuerſi moderatorem Deum
appellat. Similiterque r αnαν
pariter atque 1r Sαα Deum fupre-
mum diuinitatemque mundi mo-
ee za- deratricem fignificat apud Demoſthe-
gang. nem, vbi poſt Seos ad dαaνο ο is ſupe-

CAP. PlI.
rius eiusque omniſcientiam prouocat.
Illorum vero etiam, qui &α— dicuntur
Ndrdso, & quos adcurate deſcribit Hie-p. 10. ſeg.
rocles, paſſim permutatum nomen cum
Daemonibus apud Philoſophos inue-
nias. Quamuis enim ſolicite vtrosqueb: 32.
Plato in tertio de Republica aliique
diſtinguant, paſſim tamen nomina eo-
rum confunduntur. Nam vt recte?
Marſilius Ficinus adplotinum obſeruat, Plr b.
S . 278.
praeſtantiſzmi quique Daezmones Deo-
rum nomine appellantur, quemadmo-
dum & inſimi Dii Daemones nuncupa-
ri ſolent, cuius rei exemplum in vita
Plotini habemus, quem Daemonem
imo Deum magiſtrum habuiſſe Por-
phyrius narrat. Et Proclus in Alcibia-
dem rν daitαοον,, inquit, ⸗ aänooααDdlb7
οστοτνο %οοα itous ie, αOcο Pasa-
Cucvot r Wnα α rπ bν—dαοαεαοſπι b8
oisr⁸ ιπ αι Oeνορ. h. e. Summi atque
praecipui inter Daemones ſunt diuini: qui
ſaepe pro Diis reputantur ob ſummam,
quam cum diis habent, conuenientiam.
Et apud Iamblichum de myſteriis me- §. 4. 6. k.
dium genus Deorum commemoratur,
per quos ipſos Daemonas intelligi recte
ad illum locum Galeus obſeruauit. Qui
vero maxime proprie apud iſtos Theo-
logos atque Philoſophos Daemones ap-
pellantur, ii ſunt, qui inter Deos & ho-
mines ſunt interiecti, quos, vt Martia-
nus Felix ait, Graeci Daemones appel-L. II. b.
lant, Latini medioxumos, quos etiam an- 39.
gelos appellari poſſe, ait. In quorum
priore cum eo accurate concinit Apu-
leius in libris de doctrina Platonis, &
de Deo Socratis, poſterius Hierocles
etiam aliique agnoſcunt. Atque debp. 42.
hiſce Daemonibus prolixior iam nobis
inſtituenda eſſet diſquiſitio, cum ex iſto
Daemonum genere a plerisque creda-
tur fuiſſe Daemonium Socratis, niſi ea
lus & otii & chartae exigeret, quam

iſti Schediaſmmati deſtinaummus. Miſſis
itaque

— —*

— - eV080 ——

——

0cR.
Mur
Hie-ar. ſe.
CU
lue-
ned z2
Ie
1e0-
ecdeban. IV.

mo-
ho-
Vit
nem
Por-
bin.
τπα☛
ſa-
ℳ * ,.
gie
ui
am,
iam.
me-54. l
uur,
ede
C
neo⸗
a.
ho-
tie-
zel. l. I ,.
n-. 39
um
U⸗
es
e,⸗4,
his

DE GENIO
itaque lis, quae prolixius ex Chaldaeo-
rum & Perſarum Philoſophia, ex Py-
thagoricis fragmentis, ex Platonico Ti-
maeo, Conuiuio, Epinomide, librisque
de Republica, Plotino, Porphyrio, Iam-
blicho, Chalcidio, Maximo Tyrio, Plu-
tarcho, Apuleio, Martiano Capella, Au-
guſtino, Marſilio Ficino atque aliis pro-
lixe commantari poteram, praecipua
tantum, & quae confuſioni in ſcriptis
iſtis legendis euitandae maxime inſer-

vire valeant, delibare conabor. Eos

itaque Plato in Epinomide ita deſcribit,
vteοS αεο να⁰ eſle dicat *ναν α

reirm oν⁰ 1 77 Slupcias Attios, s0-

Xaι TiHεια *ναροαυ‧, Yäρ απ¾ι NνdW d-
rogeics h. e, Genus aereum, tertiam at-
que adeo mediam obtinens ſodem, inter-
bretum ſaue internuntiorum munus ſiſti-
nens, precibus colendum, proſperorum
FZarcsge, gratig. Quae omnia latius
Perſequitur in conuiuio Platonis Dio-
tima: quae omnem naturam Daemo-
num inter mortales Deosue mediam eſſe
docet, eorumque officium in eo conſi-
ere ait, vt humana ad Deos, diuina ad
homines referant, horum fſcilicet ad
Deos preces & ſacrificia, illorum ad hos
leges & ſacra inſtituta, vnde & ρρα.ο.

dicuntur in quodam oraculorum a Pro-
clo explicato eραÜtο ατιισ Detao T

dAſeinο„ν. Atque iſtam Daemonum
naturam hac ratione in medio conſtitu-
tam, perficere quaſi Diotima ait vni-
verſa, atq; ſibi inuicem connectere Per
eam vaticinia procedere, ſacerdotum
Circa ſacrificia, incantationes, atque ex-
Piationes diligentiam, diuinationem
omnem, omnemque magicam. Deos
enim hominibus miſceri neutiquam,
ſed per Daemonum commercium o-
mne inter Deos hominesque confici
colloquium, ſiue vigilantibus id, ſiue
dormientibus obtigerit. Ex quibus

haut dubie ſuam Daemonis definitio-

J ρμRRATS. 133
nem confecit Apuleius, qui in libro de
Deo Socratis, Dazmones, inquit, ſumt
genere animalia, ingenio rationabilia,
animo pasſiua, corpore aeria, tempore
aeterna & Chalcidius ad Timaeum:

b. 78.

Daemon efßs anima!l rationabile, immor- P. 227.

tale, patibile, aeiherium, diligentam
hominibus impertiens. Qlae cum ſa-

tis, quantum ad praeſens negotium per-

tinet, omnibus ſint obuia, prolixius de-
ducere ſuperſedemus, diſcrimen, quod
inter Deox, Daemonas & animos huma-
nos Cconſtituunt, annotaſſe contenti.
Poſt Deos igitur Daemonia debutantur,
vt habet Tertullianus in libro de anima.
Diſferunt autem, vt proxime allegato
loco docet Apuleius, a Dirs immorta-
libus Daemones pasſtone, ſunt enim iis-
dem, quibus nos perturbationibus obno-
xii, vnde & religionum diuerſs obſer-
vatitnibus, & ſacrorum variis ſüppliciis,
Reqes impertienda eſt. Sic & Chalci-
dius ad Timaeum: patibile eſſe, dicit,
Daemonumgenus, nec immuné a pasſto-
nibus, cuius affectus nobis quoque con-
ſulat, quippe quibus eo ipſo coniun-
gantur, vtque auxilium ferant, conci-
lentur. Quod tamen diſcrimen, vt
melius pateat, non abs re fuerit, Hiero-
clis verba, quibus ille diſcrimen inter
Sααοι αανν.υρνα Qqui, vt ipſe ait, nil aliud
unt Pythagorae, quam daineres d e-
E0:, ſiue Av,hο Platonicorum, & &ορR
aaνα τι Conſtituit, adſcribere. Es:
εα inquit, rανασιαιnιραυνν ατſ½
Ae&‿ρα παd huisνρα Oαορ dαρα
Tu* rrw* cοτσααου¹sY?— ), h. e inter eos,
qui natura excellunt, primas atque opti-
mus eſt Deus zernm omnium conditor,
cui honos debetur ante alia omnia, cum
nullo alio honore comparandus. En ti-
bi Deum Deorum ab omnibus creatu-
ris toto coelo, quod dieitur, diſtinétum.
Iam vero b é& nsασααααιραοG i, aτ
9 er aνασ adρν Aαρ*ꝶ voνττο, α⅜
R 3 ara α

Pe. 225.

b. 40.

134 PART. MI.
ara oÿ zveinoHnαοασι α u αρ Rhe
iui Adurias eis Aς n ατπααντεuο
B* erοαâν., rταρπαXαα⁵ααα
vτ⅜ον Oe& rgo6ιαο. 8 αWοε M ννα
2ν οαπνο Tα 6 1⁰ Oeo* bοàiws
giv. Méoc Saia H” Tin, & v, ev-
ucvoi Hecss Avαια νονs u c vosseg r,“ -
sg*ρ, 9 77 r006° Aο 5ů— το.
Materαιaα, ν αστſ wo J, 205 Ar†— Ioτ
5„“ doο râ Ato e, oς ⁹ Oes,,
α r0con z,“ dXνριWĩÜ .αανσιι
7S RWος d ρ°οο. eρο aναα Xogsvst,
riv àααααπωουo αν. ονadsD*αα Jeagiæs
v*ν ες.οτιυι 1 Sauσ eWααοι Pανdυb—
g aigd* TS Auας nα αν‿ραν⅜νι T α 7é-
gara T7s Snéincn, esron etag Tetg AoXα⅓αςτα
sabντοαιαιαι nuuo, 9 α eins-
èòè
νραͤαdπdo â ναDů α Oow rο Ae, , An ,
xaxiα Aν e, r 5 evενο.. Heakt
4« Socré Tweg ovte ., cigovreg, 940o*
soτιſuοο α αMοι.ο αεοα * des,
gorres uä 90 2s Diolſes 6ρr⁵ ret*
zodhατ—7aνα T e .αDο.n 7§ρ. h. e. In
mundo (1.e. inter creatiras) primi ſunt,
qui ab ipſo progeniti poft ipſum exiſtere
coeperunt, ſne vlla mutatione (quam ex-
periuntur Heroes illuſtres, ſiue Dae-
mones, horum enim cognitio gradus,
atque adeo mutationem, admirttit)nen-
te in ipſum conuerſe- & Ene pasſeonté,
(quam in Daemones cadere ex Apuleio
modo didicimus) deſcendentem in ipfos
ab effoktrice omnium rerum cauſa bono-
rum participationem tanquam purisſfi-
ma ſpecula recipiente. Quos, quae?
prae manibus habemus, Pythagorae car-
mina Deos immortales paulo ante nomi-
nauere, quoniam non moriuntur (h. e.
vt paulo antea id explicauerat Hiero-
cles, beatam illam in Deo vitam non
exuunt, neque vnquam obliuione ſi-
ve fuae naturae, ſiue bonitatis pater-
nae, occupantur, quod h-umanis men-
tibus, in haec inferiora prolabentibus,

CAP. VI.
iuxta Pythagoreorum Platonicorum-
que ſententiam contingit) negue eam,
quae? iphfis cCum Deo intenceait, ſimilitu-
dinem vnquam amittunt.
hiue naturam ſpeectes, Lue debitum ipfis
honorem, ſunt, qui iàm porro in armi-
nibus Pythagoricis dicuntur Heroes il-
huſtres, qui mente quidem ad obifßvem
Jomper conuertuntur, & qua in ipſo fru-
vntur beatitudine luſtrantun, non vero
perinde ac ili ſine mutatione. Eo ipſo
namque, quod medii cum Deo vniumur.

mutationemque mali expertem recipi-

vnt, alia atque alia mentis intentione
Deum contemplantes quaſiexiiltant, im-
mutabilemque & ſimplicem primorum
contemplationem multipliciſua cognitio-
ne ſimul & diuidunt & contrahunt, ex-
troma ſublimis illorum cognitionis initio-
rum ſuorum principiuem ſacienps. Vn-
de illuſtres Heroes merito appellantur.
Illuſtres quidem, vt, quiboni ſint, &
luce vndiquaque coruſèi, mali omnis at-
que obliutonis expertes ; Heroes vero,

quippe qui quidam quaſß amores Lnt,

(medii enim vltima fummis coniun-
gunt, vnde & apud Platonem in conui-
vio praecipuus inter hos Daemones
οο Qicitur) atque oratione pollentese
amantes proinde atque diſorti Dei ama-
tores, qui a terrena Mtia vita ad diui-
nam nos erigant. Hic autem, vt con-
fuſio euitetur, dum Daemonibus appli-
camus, quae de Pythagorae Heroi-
bus νονοοςσ dicit Hierocles, id obſer-
vandum ante omnia, quod iam monui-
mus, ipſum Hieroclem diſerte dicere
eosdem Daemones quoque atque &α²

Yéoss appellari, eſſeque medium ge-

nus inter Deos immortales & homi-
nes, quos c†zαανααι haαιιοονος PaI
poſt appellat Pythagorici carminis au-
tor. Deinde omne iſtud Daemonum ge-
nus rurſum in tres claſſes ab ipſo etiam
Platone, quod obſeruauit Hierocles,
diſtingui,

Medii vero

d fvfNẽ

te
ge⸗

WI⸗

u⸗
an
les,

DE S0OCEATIS DAENMONITO. 3;

diſtingu, in quorum prima poſiti
Daemones, Düs immortalibus propio-
res, angeli nominentur, in extrema
conſtituti, Heroes, in media vero,
Daemones boni. Diuerſamque non-

nihil tam diuidendi quam appellandi
rationem apud Diogenem Laertium ſe-

ui Pythagoram, qui dum 9gos ,
HH geriedr, owas 3 d,“douααυ.
ſancit, manifeſte quatuor vniuerſim
entium intelligentium poſt Deum clas-
ſes conſtituit, in quarum prima Deos
immortates Collocat, altera Angelos &
Daemones honos Platonis complectitur,
quos vno ααQανoονοοπmääine appellat, ter-
tia Heroas, qui tertiam Daemonum
Platonicorum claſſem abſoluebant, &
quarta denique homines, qui in aureis
carminibus ατνι⁰ ara ez appel-
lantur, quam diuiſionem vbique in ſuo
de Myſteriis opere etiam ſequitur Iam-
blichus. Ceterum diuiſſionem Plato-
nicam Daemonum vlIterius perſequi-
tur Ficinus in commentariis ad Ploti-

ni Enneadas, vbi ad diuerſas aeris re-

giones & varia vitae humanae genera
cam reuocat. Quid vetat ipſa eius ver-
ba adſcribere? vbt, inquit, ſecundum
imaginationem vita diſponitur, erxter-
nus dazmon noſter eſt aereus, in aere vi-
delicet inſfemo, ac per imaginationem
noſzram imcginatione ſua nos agitane:
vhbi vero ſocundum rationem viuitur,
daemon foris ex aezre medio ratione ſua
ralionem verſat humanam: vbi denique
intelleltualis eſt vita, dazmon ex dere

Jummo per intellgentianz adſpirat in-

telligentiae culus doctrinae funda-
menta mihi apud Chalcidium quoque
deprehendere videor. Clarius illa tra-

ditur a Proclo in Alcibiadem, vbi tres

Daemonum ordines facit, quorum
Primi oeρα+ , ſecundi Aeesiαos
tertli οαιιο & νονDορο dicuntur,
quibus cMοv†ιρ Oalaetαοtribuitur. Quae

X

vVero alias paſſim occurrere folet Dae-
monum diuiſio, qua quinquefariam
illi diuiduntur, in igneos ſcilicet, aere-
Os, aqueos atque terreſtres, ea non
tam Platonis eiſe videtur, quam recen-
tiorum quorundam Platonicorum, ex
Orphica Schola petita. Ea tamen et-

iam diviſio eodem, quo prior illa, fun-

damento niti videtur, dum fſcilicet ad
operationes Daemonum, quibus hu-
jus vel illius elementi naturam propi-
vS repraeſentant, reſpicitur: quo ob-
ſeruato via forſan patebit conciliatio-
nis cum doctrina Platonica; quae, ipſam
naturam Daemonum ſpectans, omne
eorum genus a6ροo eſle ſtatuit. Niſire-
centiſſimi forſan audiendi Magi & The-
vrgi, qui Daemones in ſupercoeleſtes,
Coeleſtes, & eos, qui haec inferiora dis-
ponunt, diſtribuentes, vltimos hoſce in
quatuor illas claſſes ſubdiuidunt. Ce-

terum rem rurſum Ficini verbis, qui-

bus inter alia in Platonis librum deci-
mum de Republica commentatus eſt,
oſtendere malumus: nimirum, inquit,
ſecundum qiinque vires, quae in mun-
danis inueniuntur, quinque Daemonum
genera computantur, quorum exnume-
ro Coeleſtes quidem Daemones Deorum
mundanorum vnitatem accommodate ſe-
quuntur, aetherei vero Daemones 1. e.
ignei, Deorum eorundem intelligentiam,
aeret Daemones rationem, aquei ima-
Zinatiohem, terreni veronaturam, quam
in Diis mundanis appellauimus vegetäa-
bilem. Sub his Orphici collocant Dae-
mones ſubterranzos, mundanorum De
rum corpora infimo ordine referentes,
ſeelerumqie vitores. Quibus non dis-
ſimilia habemus apud Proclum in Alci-

R

P- 812*

biadem. Neque quantum mihi con- f. 43.

ſtat diuiſio in Daemonas bonos & ma-
los vſpiam diſerte a Platone propoſita

fuit, wut Porphyrius in libris de Abſti- .
nentia, Chalcidius commentario ad “

Platonis

II,

276.

9

136 PART. III.

Platonis Timaeum, Proclus in Alcibia-
dem Platonis, Iamblichus in libro de
Myſteriis aliique nonnulli eam propo-
nant. Vnde recte Ficinus ad Conuiui-
vm Platonis non Platonis, ſed Platoni-
corum quorundam & Chriſtianorum

*26. eam eſſe agnoſcit. Quod enim Auguſti-

nus Steuchus in libro octavo de peren-
ni Philoſophia apud ipfum Platonem
Daemonas aereos ſtrictiori ſignificatu
nil niſi malos genios notare exiſtimat, in
eo inſigniter eum falli fupra poſita Pla-

p. 220. tonis definitio abunde euincit, & lucu-

lentapPlatonicae ea de re doctrinae expli-
catio, quam debemus Chalcidio in prae-
ſtantiſſimo ad Platonis Timaeum com-
mentario, cuius locum ob nimiam proli-
xitatem exſcribere ſuperſedeo. Quid
quod infirmisſima eiusratio ſitꝰ Ex eo e-
nim argumentatur, quod venreia tribua-
tur aPlatone Daemonibus, quam àατ
eſſe, atque adeo bonis geniis tribui non
poſſe variis adductis Platonis locis o-
ſtendit. Sane enim mαια ſimpliciter
magiam notare poteſt, ſic apud Heſy-
chium Pom &ρα explicatur aαν⅜νροEρHd
za de, & apud Demoſthenem α1α⅝
Jdemos & éne iunguntur in oratione pro
corona. Sed ſatis de obſcuris iſtis Dae-
monum diuiſionibus, quae quod ad
confuſionem euitandam & diſcrimen
inter Deos & Daemonas conſtituen-
dum pertinere viderentur, paucis at-
tingendae fuerunt. Iſtud vero dis-
crimen mutabilitatem paſſibilitatem-
que, pro diuerſis Daemonum ſpecie-
pus rurſum diuerſam, vt latius dedu-
cit Ficinus ad Apologiam Platonis, ab-
ſoluere iam vidimus. Addi poſſunt
aliae differentiae, quas fuſe perſequi-
tur Porphyrius in epiſtola ad Anebo-
nem: vbi Deos & Daemones ratione
ινιοα quam habent illi ad corporaae-
theera, haec ad aerea, ratione item in-
telligentiae purae, & naturae incorpo-

6AP. VI.
reae eos inuicem differre ſtatuit. Quae
omnia tamen diſplicent lamblicho in
obſcuro de Myſteriis Aegyptiorum O-
pere; qui denique Daemonum a Diis
diſcrimen conſtituit ineo, quod Dae-
mones a aαάͤ ſint ſenſibus, Dii etiam
intelligentiae. Quod illi partibus tan-
tum quibusdam mundi, certis videli-
cet vrbibus, regionibus, animalibus,
plantis, hominibus, hi vero rebus o-
mnibus praeſint. Quod illi æouwνwsι
quodammodo ſint & α ab iis re-

bus, quas adminiſtrant, hi vero cor-
pora quidem conſcendant, ab iis ta-

men prorſus ſint ſeparati: quod illi
miniſtri ſint, iſti Principes: quod de-
nique a tendentibus ad geneſin quali-
tatibus hi prorſus ſint immunes, mi-
nime vero illi. At & diſcrimen Dae-
monum iſtorum ab animabus tam ſepa-
ratis, quam iis, quae in corporibus adhuc
verſantur, paucis expediendum. V-
traeque Daemones appellari ſolent.
Generatim enim loquendo omnes na-
turae ſpirituales, quae cum corpori-
bus coniungi poſſunt terrenis, dααaes
appellantur (quos vt ab illis proprie
ſic dictis Daemonibus, quos uc
daiuoas nonnulli vocant, diſtingnat
Pythagoras uawz ιαι Jinovas appel-
lat, )ſiue corpora reapſe inhabitent, ſiue
minus. Inſignis eſt Hieroclis locus in
commentario ad aurea carmina rααaα
Oonνα Toxα, α ν αα Aοτοουν⅛.
me αα Nαιοναα c& Jaαοννοuvvo:J α
Sis zhte. Bera aenn, durds 1⁵
Obα οα⁰ α Aασ. 6 r Xοοοσ,.
†αν.gs οααι. α ναυυNς
is οοRττοαοο α Piie αοναiα
οαασανοG Hπ ο αιανι οοοe. .õãõã Daemo-

num appellatione hominum animos in-
telligit (Pythagoras) veritate & vir-
tute inſtructos, quafi danovas ieé. ſCi-
entia praeæditos, eos vero deinde ab illis
diſtinguens, qui natura Daemonesſunt,
mediumque

De Deo 5

Socratis /

P 79. 64

tinm
tan.
eli.
bis,
80.
Ors
re⸗
cor-
t.
il
de.
ualt.

Dae
epe.
lhuc

ſoluunt, terrenos nuncupaltit, vt qit pos-
lint in terris verſari, terrenaque cor-
pora ſubeuntes in terris habitare. Sic
ltaque Daemonas Oéρ & Tesc ta-
les diſtinguit: omneque entium ratio-

nalium genus Daemonum nomine ap-
pellari poſie oſtendens, tres Daüemo-

num claſſes conſtituit generaliores,
claſſem ſcilicet Daemonum coleſtium
hoc eſt Deorum, aethereorum h. e. Dae-
monum proprie ſic dictorum, & ter-
reſtriuin h. e. animorum humanorum.
Speciatim vero illi, qui corpore exſo-
luti ſunt, animi, Daemones appellan-
tur, vt videre etiam eſt apud Plato-
nem in libris de Republica, ex quo id

f. 44. Obſeruat etiam Proclus ad Alcibiadem

P. 79

De Deo Priorem. Sic Apuleio ſecundo ſegnatu
Socratis ſpevies Daemonum ſt animius humanis,

p. 79.

xutus & liber, ſtipendiis vitae corport
ſao abiuratis, quem vetere latina lin-
gua lemurem eſſe dictatum ſe reperire

ait, honoris gratia Dei quoque no-

p. 779.
f. 743.

men accepiſſe. Atque huc pertinet
quod de fine Philoſophiae dicebat Py-
thagoras, quem τοοααα & νοονNπσÜο
T0ρα οο eſie ait, huc, quae de Aτο τι0α
gεια tradunt ſuperſtitioſae Romano-
rum caeremoniae, pertinent. Hinc
vero factum, vt multi ex Platonis Scho-
la vniuerſim Daemones exiſtimauerint
eſſe animas corporeo munere liberatas,
quorum tamen errorem ſolide euer-
tit Chalcidius ad Timaeum, & niſime-
moria fallit Iamblichus de Aegyptio-
rum Myſteriis, Proclus item in Plato-
nis Alcibiadem commentario. Ani-
mum vero humanum etiam in corpo-
re adhuc degentem Daemonem appel-
lari, tritisſimum eſt. Sic Proclus ad
Alcibiadem priorem obſeruat a Plato-
ne in Timaeo animam rationalem Dae-
monem & quidem animalis vocari, vbi
ſimul fundamentum, cur Di quoque &

DE SOCRATTS DAEMONO. .

mediumque genus (entium Mopcv) ab-

Mat.

137
animi Daemones vocentur, ediſſerit.
Sic paulo ante allegato loco Apuleius.
Nam quodam ſignifecatu & animus hu-
manus, eiain, nunc in corpore ſetus, Dae-
mon nunoupatair. Exemplum eius rei
ex vetere Poeta adducii:
Diine hun ardorem mentibus aldunt,
Euryale, an ſua cuique Deus ſit dira
Aupidos
Nimirum Deus illi & Daemon pro ſyn-
onymis habentur, vnde & de DEO
Socratis librum infſcripſit, quo de
Daemone Socratis egit. Mox vero
addit: igitur & bona cupido animi
Deus bonus eſt, vnde nonnulli arbi-
Wrantur, vt tam dictum eſt, daizovag
dici heatos, quorum Daemon bonus, id
Aſt animats virtute perfectus eſt, gqucm
noſtra lingua, vi ego interpretor, haud
Nciam an bono, gerte quidem meo peri-
culo, potenis genium vocare: quoniam
Deus, qui oct animus ſui cuinsque, quan-
quam ſit immortalis, tamen quodam-
modo cum homine gignitur. Similia in-
venias licet apud Plutarchum ſub ini-
tium quaeſtionum Platonicarum, vbi
multis allatis exemplis animum homi-
nis Deum & Daemonem dici confir-
Sic enim Menander α.α
ραν Oεο. Sic Heraclitus 79 οα du-
oans daitc. Ipſeque Plato exinde
eadem, qua Apuleius, ratione vocem e-
uittcw explicat, apud Clementem Alex-
andrinum, quod etiam eius diſcipulus Topi

Xenocrates apud Ariſtotelem in To- c. 6.

picis fecit. Sic Antoninus Imperator
in iis, quae ad ſe ipſum conſignauit,
paſſim, maxime vero luculente Libro
quinto Aaiuoe vocat, quem ſui parti-
culam a ſe auulſam Iupiter cuique at-
tribuit, praeſidem ducemque ei futu-
ram. τ mM &ε ⅞H11 pergit Saoνια
α Aρ ½ h. e. hic vero eſt mens cuius-
vis & ratio. Eundem paſſim r0 s0αν
Scs alper dicit, h.e, genium quem
n

Strom. II.

138 2 PARZ. W..
in ſo habet quisque quod & aliis Stoicis

non infrequens: Senecae imprimis,

de Deo
Socratis

P. 78.

ap. Stob. . . . 2
1. Eth. tiam luculente Porphyrius explicat d

qui paſſim animum mentem, rationem,
diuini päartem spiritus & interdum De-
vm appellauit. Iam vero cum promi-
ſcue Daemonem animum quoque no-
tare conſtet, diſcrimen iam inter Dae-
mones ſecundi generis, h. e. zαοαα &
tertii generis h. e. νταιν äνιει, ſine aui-
mos humanos erit oſtendendum. In eo
id potiſſimum conſtituit Apuleius,
quod corpora illi habeant aerea, at eo
tantum differre videntur ab animis, in
hoc terreſtri corpore habitantibus, non
vero ab iisdem, vinculis illius iam exſo-
lutis. Nam animae quoquea corpore ſe-
Paratae aereum aethereumue huiusmo-
di bsvνα tribuunt Platonici & æXersI
Grres Chriſtiani, quorum opiniones ea
de re hic curioſius non perueſtigabi-
mus. Poterit tamen corpus iſtud aere-
vm diſcrimen aliquod conſtituere, ſi
conſtanter & ſine mutatione illud Dae-
monibus adhaerere, vt qui ſint &-
aνHνι, dicamus, amitti vero ab ani-
mis humanis, iisque, ſi bene rem geſſe-
rint, reſtitui. Sane id maxime con-
veniens eſt doctrinae Platonis, qui a-
nimam ſemper in corpore eſſe, in di-
verſo tamen, pro conditionis ſuae di-
verſitate ſtatuit. Quam eius ſenten-

b. 203. eει inquiens Woxn, Setgn ασαα
6, E

1 AEe τ t*dαοας οιανHεν. ρανναια
poregor * anertasn αſτ 10σσ
7‿dιο σοM NWπα τποN ροιo, h. e.
Pro ſuae conditionis natione anima cor-
us inuenit, ſibi conuentens atque ad-
aptataum. Magis itaque purgatae cor-
pus adhaeret, ad ſpiritualem naturam
propius accedens hoc eſt gethereum. At-
que hinc eſt, quod Hierocles Daemo-
nes ab animis eo differre potius dicat,
quod illi minime natura comparati ita
ſint ( νοειωτι) vt in terra atque

CAbP. VI.
terrenis corporibus habitent, bene
vero iſti. Rectiusque & clarius juxta
mentem noſtram id diſcrimen indicat
Chalcidius ad Timaeum, vbi dicit:
Daemonem animal eſſe immortale, quia
non mutet corpus aliud ex alio, ſed eo-
dem ſomper vtatur. Ex his vero etiam
diſcrimen Axipévoy ab animis humanis
gvοναohdHJος Patet, Vt proinde ea de re
addendum nil amplius eſſe videatur.
Iam vero de Daemonum corporibus,
ſede, officiis, cultu, adparitionibus plu-
ra addere animus non eſt, de iſtis enim
legentibus Platonicorum Scripta non
multum difficultatis oboriri poteſt. II-
lam tantum partem attingere placet,
quae ad praeſens negotium maxime
Pertinet. Receptiſſima itaque Pla-

tonis & Platonicorum docëctrina habet

ſortiri vnamquamuis animam Daemo-
nem, quem Aaineva ounsostbn, vocat, h. e.
proprium Daemonem, Iamblichus in
ſectione nona Libri de Myſteriis, vbi
ex inſtituto de hoc Daemone agit. Mul-
ta de eo tam Theurgia quam Geneth-
lialogia & Aſtrologia docet, haec e-
nim etiam multa ρο rασ rαπ₰ àναα
Aaiuo habet, vt ex Vettio Valen-
te aliisque veteribus Genethliacis Sel-
denus, Salmaſius aliique aeui no-
ſtri viri docti obſeruarunt. Quam-
vis Nonnulli Daemonem Geniturae,
cuius conſideratio ad Genethliacos
maxime pertinet, a Genio ſacro, di-
vinitus immiſſo, & Genio, quem
profeſſionis vocant, diſtingui velint.
Nos, praetermiſſis Genethliacis, ea po-
tiſſimum, quae ad Theurgiam ſpeétant,
perſequemur. Hunc Daemonem ita-
que, vitae ducem, Iamblichus, ex mente
Platonis, probat Animae tribui ante

conceptionem, quod etiam patet ex Echethic.
fragmento Porphyrii apud Stobaeum. p. 203.

Atque eum non a certa aliqua coeli
parte aut elemento ſenſibili, ſed a
totius
. 7*

totin
omi

ede
Rilt
ludicat
iit: ae.
lognie
oο.
etiam
Nmmanis
dere
leatur.
dibi,
Usplu.
Senim
ta non
eſt I.
Phcet,
wime
e Dlr.
haber
emo-
t, ke.
us in
„pbi
Mul.
eth-
e⸗
d
dlen-
el
-
un.
turae,
lacos
di-
uem
inr.
po⸗
Gunt,
Nita-
ente
Aute
t ex Eclethie⸗
eIih. ,203.
celi
ed4
tius
ſ

—

f. 42. b. lae: de quibus luculente
P. 278. in Alcibiadem priorem Platonis.

DE S0 CRATTS DAFAMONTO.

totius mundi diſpoſitione, & vita in eo
omnigena, deriuari dicit lamblichus:
quo ipſo maniſeſte diſtinguitur a Dae-
monibus ſtellarum pediſſequis, & ab iis
deriuatis, qui ſunt velut aereae ſtel-
agit Proclus
Ce-
terum Ficinus ad Procli librum quar-
tum Enneadis tertiae multa habet de
his, de quibus nunc agimus Daemoni-
bus, vbi & rationem deducit, quomo-
do oculis hominum ſiſti illi ſoleant. Au-
diamus ipſum: Daemones inquit, Rel-
lae ſunt aerei coeti, Cireuitus Nelarum
coeleſtium pro viribits imitantes - - — no-
que elektione tantin in nos agunt, ſod
Plurimum tellarum inſtar ipſa naturg
digue radiis ſuts, gugmuis oaltis, ta-
mon admodum officacibitg. Quos giuli-

dem Wagus, qui congregare Nouerit, pot-

erit & videre ceterisquo monſtraxre.
tcut & ſolis vadii e veſtigio poſßs occa-
JRum, qui per ſe minimo diſoernuntur, a-
liguando certis vaporibis congregdti,
Ratim ſub ruboris vel paltoris Jorm
videntur; O& ſiammia nonnungutam mo-
ridie accenſo procul in lino non ceornitur,
adhibitis vero lignis apha,'et. Videtur.

itaqgue bacerdos Aegptiug Daemonis

Plotinici radios congregaſſe, dtquét, (vt
Porphyrius teſtig oſi) praeſentium ocu-
lis Olend ſe, ſiue colens Deos hoc eo-
Pum munere nc impetrauerit, ſiue va-
porem certim, Daemonibusqae cogna-
um infuderit aeri, quo certo modora-
dii Daemonis congregari potuerint. Sod
guanam forma coniecit mogus, Plotini
Daemonem eſſe ſupremum? gatiqa ſoili-
cer non difformi quodam inſtar ridis
Julgore venit, ſicut inſimi ſolent Dae-
mones imn aere miſto, non ballore iterum
vel rübore, ſicut medii nonnunqugm
conſnenernnt, ſod lumine puro penitus
atque laricmo, quod aetheroorum
coeleſtiumque Daemonum oſ proprium.
Obſeruandum autem eſt, Daemones

39
iſtos, qui hominibus tanquam proprii
addicuntur, ex ordine inferiorum eſſe,
iuxta ſententiam Platonicorum: niſ
quod pauci nonnulli, vt Socrates at-
que Plotinus, ex fuperiore Daemo-
num genere duces nacti fuerint, qui
Dii proinde promiſcue & Daemones
(quod ex fupra dictis patet) appellan-
tur. Equidem ſunt nonnulli, qui Dae-
monas illos vniuerſum habeant pro ani-
mae noſtrae parte, mente ſcilicet, quod
imprimis hic nobis obſeruandum: ve-
rum ex Platonica Schola nemo, quod
ſciam, eſt, qui ita ſentiat. Pythagoreos
quosdam ita ſtatuiſſe euidens eſt ex
Timaeo, & Iamblichi Protrepticis, a
quibus in iſtam ſententiam fere addu-
ctus etiam Porphyrius fuit, vt ex eius
ad Anebonem epiſtola patet. At ſoli-
cite iſtam opinionem explodunt Iam-
blichus de Myſteriis Aegyptiorum, &
Proclus in commentario ad Alcibiadem
priorem. Daemonem itaque huius-Sect. Ix.
modi vbi ſortita anima fuerit, iuxta c. 8.
puriorem Platonis doctrinam (a qua bag. 313.
nonnihil recedit lamblichus, vt in
notis ad eum doctifſimus Galeus oſten-
dit, Ducem eum nanciſcitur & o=-
Xαν rν adiοοder̈: qui ſtatim a-

nimae adeſt, eiusque vitalia opera exe-

quitur: ipſam ad geneſin deſcenden-
tem corpori alligat, totum animal re-
git, vitamque animae propriam guber-
nat: ita vt ea cogitemus, quae ipſe ſug-
geſſerit, agamus, quae nobis in men-
tem is induxerit. Eius vero ſuggeſtio-
nes hoc percipiamus euidentius, quo
magis purgatam mentem, atque adeo ad
accipiendas ſuggeſtiones eius magis
idoneam habuerimus.
§. IV. His de Daemonibus ex Pla-
tonicorum Schola paulo fuſius repeti-
tis, facilius erit deinceps, quae de So-
cratis Daemonio traduntur, percipere.
Daemonium iſtud pasſim ſibi tribuit
ipſe Socrates & ad facta ſibi ab illo

8 2 indicia

140 PARTI. IIl. CAP. VI.
indicia vbique, modo ſeſe obtulerit oc- 1α ₰% 2Re νvντρσ ν oαννπMαα—ια
caſio, prouocat. Meminit eius rei prae- rie vναooς τD daaοas dv , Sroi
cipue apud Platonem in Euthyphro- dr ahτασ αNπι „ονα ααο ρα ace
ne, in Apologia, in Theaeteto & in Zeνn ridhà ₰αα. Haec ommnid tibi eo
Theage. Praecipua ex iſtis locis pau- confelio commemorqui, vt demonſtrarem
lo diligentius ſunt expendenda, vt ex iis am ſtius Daemonii virtutem, in hac
de indole huius Daemonii regctius iu- etiam conſuetudinis illius, guae mihi cum

T.I. opp. dicare liceat. In Euthyphrone Socra- ilis imercedit, qui meam umiliarita-
Plat. p. 3. tes de Melito conqueritur, a quo accu- tem amant, ratione, principatuin ommnino

p. 128.

ſari ſe dicit ι zoiusτρν uι o ναOσα nο. obtinere. Multis iguidem ilud aduerſa-
gνα Oss, vt Deorum fabram, & qui tur, & his, viut mea conſuetudine vian-
nouos fngeret Daezmones, cuius criminis tur, haud licet aliquid a me emolumenti
Paulum quoque Apoſtolum coram A- capere, nec quidem cumillis familiariter
reopagitis poſtulatum eſſe conſtat: poſſum verſari. Plurimis vero vt fami-
quod cum ipſo ſermones miſcens Eu- Liarem me praebeam non impedit, nihilo
thyphro inde ait eſſe, quod ſibi Daemo- tamen, etiamſi mecum verſentur, plus v-
nium asνι₰ ανοαιũ—! wh h. e. quotidie ad- tilitatis capitunkt., Quorum vero conſuetu-
eſſe dicat. Iple vero Socrates in Thea- dinem ſuaſerit mei illius Daemonii virtus,
ge, cum ad diſciplinam eius admitti Miomninzſunt, quos tu modonotaſti, con-
Theages cuperet: 6σιτ, inquit, Jee tinuo enim magnos progreſſus faciunt.
uéiea rapennvo, nol e aαοο dααιαν. Sic & in Apologia Socrates eius rei,
vey Jripabviov &i ε r S†τ Daotn, 5 5rαν νρ Qquod priuatim tantum ſingulos adire
iae, A et‿ααa.me d, MπWä ·- αdετ⁰νι atque monere per omnem vitam inſti-
rT‿†⁹oz τ†——e* ρονoovoovw αm—wiοτι α tuerit, rempublicam vero gerere nun-
däν ri Me r& iανN Aαv rνον, α Qquam voluerit, iſtam rationem reddit,

Piüias Oeovn, radov 1S† Ar, ι Quam &alias ſaepius ex ſe Athenienſes

Sà o *‿àe Hi, mihi Daemonium, audiuiſſe ait, quod Daemonium fſcilicet
quod diuina ſorte a pueris me ſequitur ſuum ipſiobſtiterit. &r σ Aτνταο, in-
& ducit. Eſ vero ilud vox, quaé quot- quit, àr Mo Räésr ri “ aHαμνον νρ
ies audita fuerit, abſtinendum eſſe monet Tas Daun oο n α Tâ YααHυ r nco H²⅜
abeo, quod facere animum indureram, day Me/ur νρUuleòrο sο ϑ r Sro &α²
nunquam vero, vt quicquam ſiſeipiam, a rαααιπ⁰ dειιoνν cv Ti eοαμρνM
Jſuadet. Etſe amicorum quis mecum , 5ra* agrat, A droοröιsGv. T818 3

. . . . „7 „. 5 .
communicauerit quippiam, voxque illa av MeRXDWο e‿ααο..õ*X HMutisrei caltſa ſt,

ſe exeruerit, id quoque, de quo conſulta- quod penos me ſit diuinum quiddam &-

tio inſtituta fuit, omittendum eſſe monet, Daemonium, vox guaedum, quam qui-
nec fieri ilud patitun. Hocque vbi dem Melitus in accuſatione ſua debac-
exemplis aliquam multis confirmaſſet, chatus diſerte perſfrinxit: Huius vero
addit: Tadra d zdrra Aona o r.ι ausſpiciis a pueris vſus ſum. Vox nimi-
dvauig An 1& autoi* Trerâz* X es ra um quuedam eſt, quae«, vbi ſo erverit,
v*οτιρας τ ε α diao ‧ ‧Lτνoν 1 ſomper me reuocat ab eo, quod facere
rar Riarar zonρααιρναο ουν inſtituo, nunqguam vero ad Jfaciendum
T1, α S S sre PeXαDNαα. gtippiam impellit. Atque hoc oſt, quod

2

p. 3.

ker uas dae r s. s , dio mihine res quidem ciuites capeſſam im-

r6 o Tgrο .Sd.â ie woHM⁵ο Pedimento eſ. Et in eadem Apologia,
σ ανaιſ .ν daXαdιNdοονς ADeXSν. exX eo potifſimum Socrates colligit ni
mali

.

i,
hil
ali

mali eſſe in morte, Areopagitarum iudi-

cio ſubeunda, quod nullo ſigno Dae-

mon ſe ſiue domo egredientem, ſiue
verba coram iudicibus facientem, pro-
hibuerit. vam, inquit, 6ri dgat eRoο
èèͤ ao
PAoα Ar,doss as al, ascd dgien, 74 Péverer.
„ 7a oαρρορoσρα οα Pau rucn, 78 Jainolis,
e9“ e vα οροοαοασαν Y*αονoσνo ρ1 Ado ανα
A “, α rdrv S αααιοιοσσι suνſπιαπα
Ai† aιοοουα νιαοο νοαιο. vorl
bSoooπdρρορ τιο οονσεdVůH ο aαoo, ra—
Ti, ν‿ aοααüuιαA, ri , voiτα N—
1a ανιαιο .αραα να ρασ Eicyt. S6 6⁵
cino Jey zvartc o Tο 1 Des gedon, r
uiza AusauvoονοsνDdνον%ot s 1 dashebon,
*r⁸ sr Tο Noοναο “ 5Mτiv oνο*. 8́
ð
e Réoτ erak. vvyt ο Sdres 7 eo
Tabve rv zcäir, r e, sρα☛ Svl, r &
νο vανααυdoNn, u. T1S* dai†αο να —-
2èl êõðõ
oi 10 uααρν+νιρο ο ααι* ρooρ*dokt.
Volo vobis indicare, quid ex eo, quod
modo mihi euenit, mihi in mentem ve-
nerit. Male hic Serranus: Indicare vo-
bis volo, quaenam ſit mea iſtius caſus in-
dicatio. Tota enim orationis ſeries
euincit, hoc ſibi velle Socratem: ſe ex eo,
quod nihil prohibuerit Daemon, colli-
gere, mali nihil in iis, quae ſibi obuene-
rint eſſe, non vero ipſum caſum ſibi ob-
venientem ſe praeſenſiſſe. Nominati-
VIIS itaque mihi eſt 7 σαανααο, aC-
cuſatiuusi; hoc res ſignificata, illo ſi-
gnificans notatur; contraria vero o-

mnia ſequitur Serranus, perperam, niſi

fallor, & repugnantibus verbis ſequen-
tibus, ſed pertexenda loci interpreta-
tio eſt. Mihi enim, ita pergit: O Iudi-
Ces, aliquid dicta mirabile euenit. Fa-
miliore nimirum mihi Daemonii mei
prazſagium, qnteacltae vitae meae tem-
boribus freqens admodum mihi obtigit,
in exi li guoq;, momentirebus prohibens,

DE CGENITO SOCR ATISOSOS V 141

E quid parum conueniens facere para-
rem. Iameg, quae videtis, mihi olue-
nerint, guat ſane malorum maxima ali-
quis éſſe arbitretur. Mihi tamen ne-
git mane domo exeunti diuinum iſtud
adubrſatum eſt ſgnum, neqgue locum
huncce conſèendenti, neque dicturo vel
in vno verbo obfint. At ſaepe me alias
dicentem in media oratione cohibuit.
In to vero negotio nulli, ſiut operi, ſaue
Jermoni meo aduerſatum oſt. Quam
aque cauſam eius rei exiſßtimem? Di-
cam vobis. Nimirum hoc omne, quod
Mihi euenit, bonum eſſe videtur. Haec
ſunt inſigniora Platonis loca, qui-
bus Daemonium Socratis deſcribitur,
quos ante oculos habuiſſe Apuleium,
Plutarchum, Maximum Tyrium, Pro-
clum, Ciceronem: ex noſtris Minuti-
vm Felicem, Tertullianum, Clemen-
tem Alexandrinum, Chalcidium, Eu-

ſebium, Lactantium, Gelaſium, Euſta-

thium, Suidam aliosque, vbi de hoc So-
cratis Daemonio agunt, abunde patet,
quorum proinde locis, nil ea de re no-
vi nos edocentibus, hic adducendis me-
rito ſuperſedemus. Ne tamen quod vid. A-
vnico Platonis teſtimonio hactenus ni- nen. x.
ti videtur, inter fabulas reiiciendum gid. a-
Penitus eſſe aliquis exiſtimet, cum & pol.
alia multa de Socrate credatur finxiſſe, comm.
& neglecta Socratica ſimplicitate ad Py- Macrob.
thagoricas reoavoNhονρâαοο,., & Aegyptio- I. . apnd
rum commenta, quod acerbe in Epi- gaſeb
ſtola ad Aeſchinem in eo reprehendit praepar.
Xenophon, fuerit procliuior; ipfum XIV, 12.
quoque audiemus Xenophontem, puri- b- 817.
oris doctrinae Socraticae ſectatorem
acerrimum. IIIe igitur in quarto me-
morabilium Socratis libro, Hermogeni,
vt contra Meliti accuſationes ſe defen-
deret Socratem monenti, eum reſpon-
diſſe ait. Sopu s*ρρ 7 & iρνοα
Spevrigat Ts r T Jecaαςε a‿τπο-
iag ivavrc , 1 õ :Quum modo
8 3 conarer,

142 PARZYI III.
conaret, mi Hermogenes, meditari
defenſionem ad iudices, Daemonium
aduerſatum eſt mihi. Regerente au-
tem Hermogene mirabile prorſus hoc
ſibi videri; perrexiſſe Socratem: av-
Aαοι α ροα Jun: OsXτ⁵ον Mνν νε Tαςρ—
NeνDιν r& Gia i.. Lune vero mira-
ris Deo videri potius eſſe hoc me tempo-

CAP. VI.

ſus, patrauit ea, quae mortis cauſa ipſi

extitere. Vnde & mortis ſupplicio iam
proximus, VItro fratri ſe ad mortem
proficiſci fatebatur, quod Socrati mo-
nenti non obtemperaſſet. Sed nec il-
lud praetereundum eſt, quod a Dae-
monio ſuo admonitus Socrates cladem
Athenienſium in Sicilia praedixerit, vt

lan
eſſte
ten
di⸗
tio

re viuendi finem facere? Alios verote- eſt in eodem Platonis Dialogo, & apud p. 129. 7 Gcio'T)
ſtes infra loco magis opportuno addu- Plutarchum de Genio Socratis & in p. 50b. eee eſe
cemus. Vita Alcibiadis. Cladem puta, quam, Ni- P 129. go. Ekel
cia Nicerati filio praetore, Syracuſas ob- 351. r.
§. V. Verum inter exempla potius ſidentes Athenienſes accepere, quam p. 540.

indiciorum Socrati a Daemone ſuo fa- luculente adeo Thucydides Lib. 7. Plu- b. 33 1.

orum iſta locum forſan merebantur,
quorum haud contemnendam meſſem
veteres nobis offerunt. Sic enim
Charmidae, Glauconis filio, quem ad

Rempublicam capeſſendam Socratis o-

pera adductum eſſe, XNenophon narrat,
& cuius paſſim cum laude mentionem.
facit Plato, cum Socrate de adeundo
Nemeo certamine conſilia communi-
cante, obſtitit Daemon. At iuit Nihi-

lominus Charmides, quod peſſime ei
ceſſiſſe conſilium, Plato memorat in
Theage, & qui ab eo idipſum accepit

Aelianus in Var. Hiſt. Non minus
memorabile eſt alterum eodem loco a
Platone commemoratum exemplum.
Timarchus & Philemon cum Socrate
conuiuabantur, de Nicia Heroscaman-
dri filio vero interficiendo cum inter
ipſos antea conueniſſet, Timarchus,
vt exſequeretur quod decretum fue-
rat, ex conuiuio ſurgens, quidais, dice-
bat, Socrates, vos quidem bibite, mihi
vero eſt ſurgendum, vt aliquo profici-
ſcar, mox autem, ſi ita ſors ferat, ſum
rediturus. Socrati vero, iſta dicente
Timarcho, coeleſtis vox obtigit, ille-
que adeo Timarchum ne exiret, prohi-
buit: paruit ille, &;altera vice exiturus a
Socrate iterum monitus, paruit iterum.
Inſcio autem poſtremum Socrate egreſ-

tarchus in vita Niciae, & Diodorus Si-
culus in Bibliotheca deſcripſere, &
quae mortem Imperatori, vitam morte
grauiorem ad latomias condemnato ex-
ercitui attulit. Nec diſſimile eſt exem-
plum, quo eodem loco agmen huius-
modi exemplorum claudit Plato. Thra-
ſyllum nimirum in expeditione aduer-
ſus Ioniam atque Epheſios ſequi conſti-
tuerat Sannio, Cali filius: prohibuit
conſueto ſigno amici eius, Socratis, Dae-
monium, auguratus inde expeditioni
triſtem euentum Socrates fuit, mor-
tem vero Sannioni. Vt reſponderit
vaticinio euentus, non docet iſto loco
Plato, vel ipſe quem loquentem indu-
cit Socrates. Tempus enim, quo iſta,
quae in Theage refert Plato, a Socrate
prolata fuerunt, finem expeditionis
Thraſylli anteceſſit. Quem infauſtum

adeo ignominioſumquefuiſſe, vt ae-

reum trophaeum in Athenienſium op-
probrium erexerint Epheſü; ipſi vero
Athenienſes, ſub Alcibiade militantey,
commercium eorum, qui Thraſyllum
Ducem fuerant ſecuti, non minus ac ſi
contagium eius metuerent, refugerint,

ex Plutarchi Alcibiade diſcimus. His p- 207.

addi poſſunt, quae Cicero collegit prae
ſagae iſtius virtutis a Daemonio Socra-
tis profecta ſpecimina. Narrat ille eum,
cum

en
qua⸗
ret?
wi⸗
tum
L. 1. de ate

⸗

oi
lortem
tl o-
llec .
ADee.
nden
tit, Vt
Tapud 1 lih,
G in de t.
J. d. 100,
JuuNb. o,
7 Dlu. . 314.
rusi⸗
e, &
morte
10 ex-

Thra-
duer-
uſti.
buit
Dae-
coni
mor⸗
derit
loco
ndu-
ſta,
crate
lonis
ſtum
t ae⸗
10-
ero
Ues,
Tum
al
rint,
His 207.
le 1I. Ce
ae Dir. c.
r. z4.
eum,
cumm

DE CEFNIO S50OCRATISYS 143

cum Critonis ſui familiaris oculum alli-
gatum vidiſſet, quaeſiuiſſe, quid eſſet
cumque ille reſpondiſſet, in agro ambu-
lanti ramulum adduétum, vt remiſſus
eſſet, in oculum recidiſſe: tum Socra-
tem, non enim paruiſti mihi reuocanti,
dixiſſe, cum vterer qua ſoleo praeſagi-
. tione diuina. Non abſimile eſt, quod
de Genio Theocritus apud Plutarchum ſe prae-
Socr. p. ſente factum eſſe teſtatur. Obambula-
580. pant nimirumad Symbolum & ad An-
tocydis domum, nota Athenis loca, So-
crates, variis ipſi cum Euthyphrone i0-
cis ſermonibusque intercedentibus.
Subito autem ſubſiſtens, reliquis, vt
idem facerent, perſuadebat, moxque
conuerſus per vicum arcas fabricanti-
vm diſcedebat, ceteris quoque, qui
iam praeceſſerant, Feuocatis, monitis-
que, ſe, vt hac diuerteret, a genio ſuo eſſe
admonitum. Paruiſie Socrati ita mo-
nenti cum Euthyphrone Democritus
ait ſeipſum. Alios autem nonnullos,
Socratico genio illuſuros, aliam viam eſ-
ſe ſecutos, Charillo quoque tibicine ſibi
adiuncto. His igitur per viam ſculpto-
rum, iuxta curias iudiciarias, euntibus
porcorum turbam, quae coeno antea
volutata fuerat egregie, occurriſſe, eos-
que, cum quo cederent non haberent,
partim proſtraviſſe, partim luto miſere
commaculauiſſe. Non impune iſti So-
cratis contempſerant Genium: at maio-
re etiam ſuo malo illi, qui in pugna ad
Delium vna cum eo victoribus Boeotis
terga obuerterant. In iſta enim fuga,
vna cuml achete, Praetore, & ceteris fu-
gitiuis, in triuium delatus Socrates, ea-
dem qua ceteri fugere noluit. Quibus
quaerentibus, cur non eadem via perge-
ret? deterreri ſe a Deo dixit: eos vero,
QAquialia via fugerant, in hoſtium equita-
tum incidiſſe narrat Cicero, loco paulo
L. I. de ante allegato. Eiusque rei apud Plu-
Diu.c. 5 tarchum quoque extat memoria, Py-

rilampae, Antiphontis filio, qui eidemde Gen.
fugae interfuerat, teſtimonio firmata. Socr. p.

Hle enim vna cum aliis, qui in Boeoto-
rum equitatum inciderant, accepto vul-
nere captus ab hoſtibus fuit, factusque
adeo ab Athenienſium Legatis, qui pa-
Cis ineundae cauſa ad Boeotos aduene-
rant, certior, Socratem cum Alcibiade
& Lachete per Retiſtam deſcendiſſe, ac
domüũ feliciter euaſiſſe, multis incuſavit
ſeipſum, pariter atq; amicorum ſuorum
quosdam, & manipulares, qui cum ipſo
Ppraeter Parnetem fugientes ab equiti-
bus Boeotis fuerant interemti, quod
Socratis genio non obtemperantes alia,
quam qua ipſe ducebat via, a prœlio pro-
fecti eſſent. Noui poſtrema iſta omnia fi-
dem amittere, ſi ſtandum Athenaei ſen-

tentiae, qui libro ſexto Dipnoſophiſta-cap. r5.

rum & allas vnquam militlam ſecutum
eſſe Socratem negat, & expeditioni ad-
verſus Boeotos eum interfuiſſe minime
vero videri ſimile ſtatuit. Cuius ſuſpi-
cionis contagium, ne ad alia quoque,
quae de Socrate retulimus hactenus,
perueniat, non immerito nobis metu-
endum eſſe videtur. At bene ſeres ha-
bet: ſane tales ſunt Athenaei ratiun-
culae, vt dum maxime in dubium ad-
ducere aliorum fidem laborat, maxime
ipſius periclitetur diligentia atque au-
toritas. Quod enim ex Platonis Cri-
tone Platonem, qui pugnae ad Delium
Socratem interfuiſſe, Pariter ac ad Am-
phipolin & Potidaeam, in conuiuio &
Apologia memorat, mendacem parum
memorem eſſe euincere conatur, id in-
feliciter admodum ei ceſſit. Verum
enim quidem eſt, diſerte in Critone Pla-
tonem teſtari, quod nunquam Socra-
tes vel ad ſpectaculum vllum, vel aliam
ob cauſam, extra vrbem profectus ſit,
niſi ſemel ad Iſthmum. Verum idem
etiam Plato eodem loco addit, eum nun-
quam alio extra vrbem profectum eſſe,

L. 11.
ſegm.

1

loc. cit.

144
niſi forſan militiae cauſa aliquo iuerit.
Quae vltima verba cum mira oſcitantia
vel praetermiſerit Athenaeus, vel in ex-
cerptis ſuis non annotauerit, ipſe recéti-
vs negligentiae, quam obliuionis & ma-
lae fidei Plato, accuſatur, vt dudum ⁊c
zdvuCaſaubono obſeruatum fuit. Re-
tius proinde mentem Platonis perce-
pit Diogenes, de Socrate inquiens:

22 gyalas * 2 Dey O, zα zänrεο α l

7rXν &α+ õ h. e. vt pere-
gre ageret, opus non habuit, Rcutreligui
Philoſophi, niſß militige gratig. Quod
vero Athenaeus ex Thucydidis argu-
mentatur ſilentio, eo loco habendum,
quo alia eius generis argumenta, quae
negatiua Dialecticorum filii appellant,
jure meritoque cenſentur.
furdum eſt, quod Athenaeus putat,
Socratem inter medias Deliacae fugae

trepidationes fortitudinem tamen ani--

mique praeſentiam retinuiſſe, fruſtra-
que adeo hac quoque ex parte ſuſpecta
redditur Platonis ea de re narratio. Au-
diamus enim, vt rem Diogenes deſori-
bat. Ile, fugientibus Athenienſibus
ceteris, Socratem lento paſſu abiiſſe
dicit, ſaepe clam retroſpicientem, & Vl-
ciſci paratum, ſi quis inuadere tentaſſet.
Quid quod antequam fugam arripuit,
ſtrenue rem gerere potuerſt. 10

2d c. 31. Pertinet locus Simplicii ad Epicte-

tum: qui eum fortiſſime pugnantem,
& per hoſtile agmen ſe recipientem in-
ducit, ita, vt nemo perſequi eum au-
ſus fuerit, magnitudine animi perter-
ritis omnibus. At & in hac ipſa pugna,
quae infeliciter adeo ceſſit Athenienſi-
bus, Nenophontem equo delapfum, ex
raeſentiſſimo vitae periculo eripuit,
quod praeter Platonem grauiſſimi au-
tores, Strabo libro nono & Diogenes
in vita Socratis teſtantur. Neſcio ita-
que, quid ſibi velit Athenaeus allegato
de Socrate Herodici Cratettii loco, qui

Nec ab-

PART. III CAP. VI.

nil aliud probat, quam fugiſſe Socra-
tem, niſi quod maxime in eo maleuolum
animum prodat, cui vt ſatisfaciat, cau-
ſae, quam praecipue agit, nocere ma-
vult. Aperte enim Herodicus Deliacae
fugae interfuiſſe Socratem teſtatur.
Quod etiam probat ab ipſo Athenaeo
allatus Antiſthenis locus, quamuis in eo
ille errauerit, quod iſta occaſione con-
ceſſa a Socrate Alcibiadi militaria prae-
mia tradat, cum ad Potidaeam hoc fa-
ctum eſſe certiora argumenta euincant.
Quam Antiſthenis confunonem ex eo
natam eſſe puto, quod, ſicuti in Poti-
daeenſi pugna Ariſtidis latus texerat,
atque ita praemium, quod ei conceſ-

ſit, parauerat Socrates; ita ad Delium P. 155.

fugientis pedibus Socratis latus texerit
Alcibiades eques, cuius rei autor no-
bis Plutarchus eſt in Alcibiade. Ve-
niam itaque nobis dabit Athenaeus,
quod eius fuſpicionibus, Platonis &
Antiſthenis, quos tam recente rei me-
moria impudenter adeo mentitos eſſe
probabile non fit, Herodici item, Plu-
tarchi, Strabonis, Diogenis, grauiſſi-
morum certe autorum, teſtimonia præ-
feramus. Atque ſic eius quoque, quod

VItimo loco attulimus, ſpeciminis diui-

nationis Socraticae paulo firmior fides

perſiſtet, cui multa alia addi poſſent, Din. I.54

ſi, quam tempori debemus, bonorum
ſcriptorum cladem euadere licuiſſet
Antipatri libro, in quo, vt a Cicerone
habemus, colleéta permulta erant,
quae mirabiliter a Socrate diuinata fue-
runt.

de Genio

§. VI. Iam, vt in ſummam colliga-Socrat. p.

mus, quae in hactenus a nobis allatis 589.

locis obſeruanda potiſſimum videntur
de Socratis Daemonio; a pueris ei illud
adfuiſſe videmus; quo pertinet, quod
a Plutarcho memoratur oraculum, quo
parens Socratis, Sophroniſcus, monitus
fuit, vt ſineret eum agere, quicquid in
mentem

doer.
euolum
C-
Ere mx-
eſtatur.
benaeo
lsineo
he con-
in Prae-
hoc fa.
inomt.
nex e
n Poti-
eNert.
conceſ.
Deliumt. 15.
texerit
or no-
Ve-
enaeus,
nis &
i me-
8 elle
„MW⸗
tauich⸗
lapre-
Abod
duI-
F fides
ſlent Dinlz
oroN
cuillet
erone
rant,
afue⸗
de Genio
Aatis 509.
jentur
iilud
Juod
quo
nltus
nid in
entenn

Cc. I.

DE CENIO S0CRATIGS

mentem veniſſet, & neque vim faceret,
neque alio abduceret, ſed, quo propen-
deret puer, eo ipſum tendere pateretur,
ſed vota pro eo aſſidue Ioui Forenſi &
Muſis faceret, de cetero nil curioſe in

eum inquireret, habere eum in ſe du-

cem omni magiſtro praeſtantiorem.
Hoc vero ſuperioris cuiusdam Numi-
nis nutu ei obrigiſſe, & Oca geoi-
ga, vt ipſe ait in Theage, quam νas
roHαατπ. in libro ſeptimo Ilontαςν vοαοα
Aelianus. Exeruiſſe autem ſe hoc Dae-
monium in iis tantum rebus, vbi praeſa-
gio, non vero vbiconſilio opus erat, gra-
ves tradunt autores, diſerte Apuleius,

p. S87. 88. Vbi de hoc Socratis genio agit: Gera-

tes Deum ſuum cognouit & coluit, ac
Propterza eius cuſtos, prope dicam, par

contubernio, & praemonenda praemo-

L. 1 I.

nuit: Pcubt tamen interfectis ſapientiae
Ohicin, non onſelio, ſod Prdeſagio indige-
bat: vt vbi dubitatione claudicaret, ibi
diuinat ione conſeſteret. Huc refero
quoque Plutarchi verba, quando 7 0o-
oπτ i Tev v, fſacultatem vi-
dendi vitam moderantem, Socrati Dae-
monium adiun xiſſe ait: Hasn ro rρ—
deν iνοοτια Dαα&ν *αÜαÜιh dWn d-
AMeis α1 οοραααοαοννπος
vν: guae in anteriora tantum & fu-
turqa tendens, lumen rebus obſodris ac-
cendit, & quae humana prudentia at-
ingi nequeunt. Vt adeo manifeſtum
euadat ea, quae ratiocinando aſſequi
poterat, Socrati genium non ſuggeſſiſſe.
Hinc etiam Diogenes ra s;Nosſa zoo=

ſegm.33. uai,, dicit genium iſtum, i. e. futu-

Diſl.xvI. T'a Praedicere, & Maximus Tyrius in

genere Daemones huiusmodi ibi de-
mum, vbi deficit ratio, ſuppetias ferre
docet. Addicebat autem Daemon So-

crati non tantum vbi ipſi, ſed etiam ami-

cis aliquid cauendum eſſet. Cauen-

Diu. I.54 dum inquam, nunquam enim, vt Ci-

ceroni etiam obſeruatum eſt, & ſaepiſ-

uz
ſime apud Platonem teſtatur Socrates,
impellebat, ſed reuocabat. Quo ſpe-

ctat etiam Clementis Alexandrini lo- b. 31I.

cus, vbi Deum cauſam peccati non eſſe
oſtendens, licet ea non impediat, a So-
cratis genio exemplum petit. Ka) 1
Vougarei, inquit, 19 daibsnor Arrov . 8.
i Aun .αωνον, α„MMα οσν ο v,., e d E
1 pos†νHv. Namque & Serati Dae-
monium non eo, quod prohiberet, cauſa
erat, ſod quod impelleret, quamuis im-
Pulerit nunquam. Quae verba male
accepit doctiſſimus interpres, quod
contextus nulla ratione habita ea verte-
ret, & geminam negationem ad idem
participium ννπαιντε†—ε“rοεt, cum tamen
prior ad praecedentia verba reſpi-
ciat. Ceterum voce intercedente, quam
generalius onuas nomine quoqne deſi-
gnat alicubi, ſe admonitum fuiſſe a Dae-
monio ſuo tum ipſe Socrates apud Pla-
tonem in plerisque locorum ſupra alle-

gatorum teſtatur, tum alii, Platonem, vti b. 82.

videtur, ſecuti. Sic Apuleius, Plutar-
chus atque alii ſe accepiſiſe teſtantur.

AdditquepPlutarchus, Simmiae fide, tan- P. 338.

quam iactatores inanes, Socrate repre-
henſos eos fuiſſe, qui per ſenſum viſus
cum Diis ſibi intercedere commercia di-
cerent, illis vero, qui voces diuinas ſibi
oObtingere faterentur, animum eum ad-
vertiſſe, cumque iis ſerio & cum ſtudio
quodam fuiſſe verſatum. Quod ne-
ſcio, an ſatis cum celebratiſſima, quae
Socrati paulo ante fata ſua obtigit, 2e
poſſit conciliari, qua ipſi mulier eximia
venuſtate, & candida veſte, oblata fuiſſe
dicitur, nomineque appellato iſtud Ho-
mericum occinuiſſe: Tertia te Phihiae
tempeſtas laeta locabit. Rem habes
apud Platonem in Critone, a quo Ci-
cero in libris de Diuinatione, Diogenes
in vita Socratis, & Chalcidius in Ti-
maeo eam accepiſſe videntur. Forte
tamen non per ſomnum oblata, ſed ea,
T quae

de Socr. fides.

146 . PARL. II.
quae vigilantibus obtingunt, viſa, So-
cratem reieciſſe Plutarchus iudicat. At
ne ſic quidem ſcio, an ſatis tuta ſit ſiue
Plutarchi, ſiue, quem adducit, Simmiae,
Sane alia mens eſt Apulei, qui

Geniò p. non auribus modo, ſed & oculis Daemo-
33 nis ſui ſigaum Socratem vſurpaſſe arbi-

trabatur. Et ne ſine ratione ſta ſentire
videatur, ſubiungit: Nam frequentius
non vocem, ſod ſgnum Diuinum ſbi obla-
tum prae ſe ferebat. Mox, addit: id
lignum poterat iphius ſpecies habuiſſe,
quas ſöolus öbcrates cerneret, ita vt Ho-
mericus Achilles Minernuam.
plerosque veſtrum hoc, quod modo dixi,
contatius credene, & impendio mirari
Jormam Daemonis Socrati vuſtatam. At
enim Pythagoricos oppidomirari ſolitos,
l guis ſe denegaret vnquam vidiſſe Dae-
monem, vt reor, idoneus autor eſt Ari-

Noteles. Quod ſi cuiuis euenire poteſt

Jacultas contemplandi diuinam ehfi-

giem, cur non dpprime potuerit Socra-
ti, quem cuilis amplisſimo Numini ſapi-
entiae dignitas coaeguarat. At haec

fateor Pythagoricis & Magicis Apuleii,

& recentiorum Platonicorum ſomniis,
quam puriori Philoſophiae Socraticae
mihi magis conuenire videntut.
§. VII. Haec igitur ſunt, quae de iſto
Socratis Daemonio maxime obſeruan-
tur. Iam de eo, qualis fuerit, ater an al-
bus, an ipſa Socratis ratio & bona mens,
cum quadam auuνoοτν coniuncta, quae
imminentia pericula eum cauere pru-
denter doceret, celebris eſt, & iamdu-
dum agitata quaeſtio. Nec defuere ex
Socraticis, qui ea de re certiores fieri
cupientes, ipſum interrogarent Socra-
tem, quid per Daemonium ſuum intel-

de Genio ligeret. Quod ſeipſum feciſſe Simmi-
Soerat. p. as Fefert apud Plutarchum, ſed nullum

588.

ille ab eo reſponſum ſe accepifle ait,
quamobrem etiam poſtea nunquam in-
terrogationem repetere auſus fuerit.

Crodo

6AP.vIr M
Et ſane vix dubito inter Socraticos, de
genio ſuo verba facientem Socratem
audientes, plerosque de media quadam
inter Deos hominesque natura, cuius
nutu ille regeretur, id accepiſſe. Sane
enim recentibus adhuc Pythagorae,
Empedoclis, & eius generis Philoſopho-
rum dogmatibus, aſſuetae erant eorum
aures huiusmodi doctrinae. Vt tace-
am amorem & exiſtimationem, qua di-
ſcipuli praeceptores plerumque proſe-
quuntur, facile illum ſenſum verborum
Socratis ipſis perſuaſiſſe, qui honori
praeceptoris maxime conducere vide-
retur. De Platone ſane ex illis, quae
hactenus diximus omnibus manifeſtum
eſt, eum vel ipſum ita ſenſiſſe, vel aliis,
vt ita ſentirent, perſuadere voluiſſe.
Eumque ſequitur tota recentiorum
Platonicorum ſchola, quae valde in di-
gnitate huius Genii, aliisque, quae ad
eum pertinent, celebrandis, eſt inge-
nioſa. Proclus in Alcibiadem, ex quo
genere Daemonium Socratis fuerit,
curioſe indagat, diuinum eum fuiſſe

ait, vt qui Deus in Alcibiade at-P. 43.

que Apologia appelletur. Rationem
etiam addit: animarum, inquiens, diui-
narum, quae intelleltualem vitam elege-
runt, Daezmones ſunt diuini, in Daemo-
num quidem genere ſiummi. Et paulo
poſt: Merito itaque socrates Daemonem
IJuunm appellat & Deum,tanguam exDae-
montm ordine ſimmum, quapropter per-
Ffectus Socrates erat, tali ſeilicet Dae-
mone gubernatus, & ad einsmodi ſui
Daemonis normam ſoſo dirigens Vn-

de porro patet, Daemonem hunc ex

eorum genere fuiſſe, qui circa animas

in altera illa & coeleſti vita verſantur. P- 43.

Nam, quae eſt ewusdem Procli doctri-
na, circa animas, quae ita vitam hie
agunt, tanquam mox adſublimia redi-

turae, Daemon hbic idem eſt atque ſuper-

ne. Circa minus perfectas vero, alius

quidem

b. 350.

7

guidem eſßt ipſe ſecundum eſſentiam
PDaemon, alius autem, qut vitam nuper
e.litäam comitatir, quem aτ οτνοονα/»
7& Gis Platonici vocant. Atque hu-
lusmodi Daemonem non Socrati tan-
tum praeſto fuiſle, verum & Plotino,
loco allegato Proclus tradit. Sic & Plo-
tinum, & Iamblichum, atque Porphy-
rium, licet de Socratis Daemonio ſpe-
ciatim ipſis non ſit ſermo, ex iis tamen,
uae in genere de Daemonibus docent,
ſentire manifeſtum eſt. Eandem ſen-
tentiam aperte tuetur Chalcidius, tam
vbi de Daemonum natura ex inſtituto
agit, quam vbi peculiari opera de So-
crate & eius in diuinando virtuti-
bus loquitur: Denique etiom, inquit,
viglanti Socrati non deerat propitia
diuinitas, quaz einsdem moöoderatur
alus, vt Plato demonſtrat in Euthy-
demo. Et paucis interiectis: Egers
enim imbecilla hominum natura prae-

Sdio melioris praeſtantiorivque natu-

r6. Et iterum: Nec vero dubita-

re fas eſt, intelligibilem Deum, pro
bonitate naturae ſuge, rebis omnibus
conſulentem, opem generi hominum, quod
nulla eſſet ſibi cum corpore cnciliatio,
diuinarum poteſtatum interpoſitione fſer-

re voluiſſe. Nec opus eſt ad Apuleium
prouocare, qui per totum, quem de Ge-
nio Socratis ſcripſit librum, in illa ſe eſſe
ſententia prodit, Daemonem quendam
ex mediatoribus, qui inter diuinam &
humanam naturam intercedunt, Socra-
ti praeſto fuiſle. Tardius Plutarchum
nominamus, vt qui de Socratis genio
ſceptice diſputare videatur, allatis alio-
rum ea de re ſententiis, nil ipſe defini-
ens,ita tamen, vt in eam, quam hucusq;
expoſuimus, maxime videatur Pro-
cliuis.
G§. VIII. Ab his ex recentiſſimis Pla-
tonicis viri quidam doctiſſimi non diſ-

ſentiunt. Nominandus ex illis primo

DE SOCRATIS DAEAONTIO.

loco Marſilius Ficinus, qui luculente
hoc argumentum tractauit in Com-
mentario ad Platonicam Socratis Apo-
logiam. Vbi, vt cetera mittamus, &
quaeras, inquit, qualis Socratis Dae-
mon fuerit, reſpondebitur igneus, quo-
niam ad cont emplationemſitbtimiumeri-
gebat; Item saturnius, quonigm inten-
lionem mentis quotidie mirus in modum
abſtruhbebat a corpore, non prouotabat vn-
guam, quia non Martius, ſod ſaépe aba-
Aoοnnibus reuocabat, quia ènturnias, Sic
petita ab elementorum & planetarum
qualitatibus deſcriptione naturam So-

cratici Daemonis explicat: quem in
Commentario ad Plotinum quoque exp.272.

cognatione Daemonum cum elementis
exponit, vbi tamen aereum facit Socra-
tis Daemonem. Verba eius ſunt: Plote-
numigitet atque souotem praeſtanticſe-
miim inter qereos dutcit Daemon. Imo &
oſtendit, quomodo continuata, quam
Platonici vocant, *ιαεοÜ per eum cum
ſummo Deo Socrates coniungatur. Ae-
reum enim, qui Socratem ducebat, Dae-

monem, ipſum a quodam inter aethe-

reos praeſtantifſimo duci ait, ducto ſi-
militer a quodam inter coeleſtes Dae-
mones optimo: vt ita Socrates conti-
nuata ſerie moueatur a ſummo: quae fa-
cile intelligent, atque cum aliis Plato-
nicorum, Deum Socratis Daemonem

dicentium, conciliabunt, quibus ſupra

dicta recte percepta fuere. Vt vero de
Ficini ſententia amplius conſtet, mouet
ille de Socratis Daemonio quaeſtionem:
an ipſum intellectum eius poſſimus
Daemonem nuncupare quod fieri poſ-
ſe affirmat, cum & in Timaeo dicatur
ſupremam nobis animi partem Deum
tanquam Daemonem tribuiſſe: & in
Sympoſio ipſe mentis amor ad diuinam

pulchritudinem contemplandam Dae-

mon nominetur. Attamen praeter
haec, inquit, neceſſe eſt ſuperiorem nobis
T' 2 fſubſtantiam

147

148
Jubſtantiam Daemonis praeſidere, pro-
pterea quod, vt in Smpoſto legibuseque
Probatur, humanum genus a diuinis ni-
mium diſtans media quadam naturain-
diget, qualis eſt Daemonica, quaſ con-
ciliatrice. Nec iniuria diuina pru-
dentia, vt in Politico Protagoraque pro-
batur, Daemones nobis praefecit propin-
giiores, quaßi paſtores, ſaue, vt in Critia
dicit, gubernatores. Homo ſiquidem in hac
iegnorantiae caligine conſtitutus, innume-
isgue fortunae vel malis agitatisz, vel
diſtractus illecebris, ad conſtitutum ſibi a
Deo finem absque perpetuo Dei auxilio
peruenirenon poteſt. Hinc probat De-
vm nos Daemonibus ſuperioribus quaſi
rectoribus commendaſſie, qui vaticiniis,
auguriis, ſomniis, oraculis, vocibus, ſa-
crificiis, inſpirationibus adiuuarent.
Horum vero e numero eſſe vult So-
cratis Daemonem, a mente Socratica
differentem. Sic igitur Platonem nos
velle ſentire ait, quem recte eum per-
cepiſſie omnino arbitror, quod omnia
loca, quibus Socraticum Genium de-
ſcribit, omnia exempla diuinationum,
ab eo allata, huc tendant, quodque fu-

ſius etiam probet Proclus ad Alcibia-

dem Platonis, ipſam mentem & intel-
lectum Socratis Daemonem eius eſſe
non poſſe. Ipſum vero ſe in eadem eſſe
ſententia, tum ad Plotinum, tum alibi
paſſim Ficinus prodit. Sed Auguſti-
num Steuchum etiam audiamus, non
minus induſtrium dogmatum veterum
& Platonicorum imprimis, indagato-
rem, qui de variis vocis Dazmon ac-
ceptionibus apud veteres agens, primo
Deos inferioris ordinis eam notare ait,
& ex eorum numero Daemonem So-
cratis fuiſſe obſeruat, quem etiam pro-
pterea oupr, râ Ocραον appellatum eſ-
ſe, ex Platonis Euthyphrone obſeruat, &
xνοιοαιαννταιτρρ τπ aa: quod pecu-
hHarem ſibi Daemonem ad latus eſſe ia-

PART. UII. CAP. VI

ctaret. Imo ex toto libro octauo operis
de perenni philoſophia ſatis conſtat,
hoc ſenſu ipſi venire Platonis, in quibus
de Daemonibus agit, adeoque etiam ea,
quibus Socratis Daemonium defcribit,
loca, quem proinde totum vel exſcri-
bere, vel in compendium redactum hic
exponere, & fuperforaneum & breui-
tati diſſertationis Academicae minus
conueniens arbitramur. Contenti igi-
tur nuperrimi Seriptoris A. Dacerü ad-
huc addidiſſe ſuffragium, ad aliam fſen-
tentiam recenſendam progrediemur.
En tibi ipſa eius verba exargumento lu-
culentae verſioni Apologiae Socratis
praemiſſo. Alii, inquit, Socratis Dae-
monium pro inani habuere omento, alii
variis modis, quae de eo dicuntur, e-
plicare conati ſunt. Ego id tantum hic
monebo, doctrinam Platonis, Cuiuis ho-
mini Genium, qui eius ab incunabulis cu-
ramgerat, deſtinatum eſſe docentie, ve-
ritatis diuinaez eſſe radium, in ſoripturis
ſacris manifeſtatas, vt in quibus
hominum mentionem inueniamus, gui
angelis ducibus vle fuere, ipſegue
Chriſtug teſtetur, angelos habere in-
fantes, qui perpetuo faciem Patris coe-
leſtis contueantur. Et hoc quidem nul-
lum dubium admittit. Quae retio eſt,
ob quam calumniaez dicam Origenet
ſeribit eis, qui inter fabilas reiicere i-
Rtam de Genio Socratis narrationem au-
debant. Nec contentus Genium So-
crati tribuiſſe Dacerius, bonum quo-
que angelum fuiſſe eum ſtatut. Mox
enim ſubiungit: Certisſimum argu-
mentum bonum fuiſſe, cuius auſpiciis
Socrates vſus eſt, Genium, hoc eſt, quod
tota vita ſua pietatem, temperantiam at-
que iuſtitiam fuerit ſectatus; quod in
omnibus nebus meliorem partem fuerit
ſecutus: quod neminem vnquam iniu-
ria affecerit: quod perpetuum vitiis in-
dixerit bellum, falſarum religionum
Jortisſimus

e1

—

DE CENIO SOCRATIvCY 49

Jorticſimus exiiterit impugnator, & o-
mme ſuum tempus emendandis homini-
bus, & veritati atque iuſtitiae do-
cendae impenderit. Equidem ad-
verſarium hic Vir doctisſimus e ve-

teribus habet Tertullianum, qui

er Daemonium Socratis ſubſtantiam
piritualem ab ipſo diuerſam intelligit,
ſed eam ex ſpirituum & rernpnnoro, Te
do*ν ordine fuiſſe, exiſtimat. Sdane,
inquit ſub initium libri de anima, So-
crates facilius diuerfo Spiritu agebatur:
Stqguidem aiunt Daem nium illi a puero
adhbaeſiſſe, peſimum reuera Paedago-
gum, etſi poſt Deos, & cum Deis, Dae-
monia deputantur penes Philoſophos &
Poetas. Sed illi aliorum Patrum loca
opponere non difficile eſſet, qui, ſi di-
ſerte Socratis Daemonium inter coele-
ſtes ſpiritus non reponunt, ex ea ta-
men, quam vbique prae ſe ferunt So-
cratis exiſtimatione, qua parum abeſt,
quin inter ſanctos & martyres eum ex-
tollant, facile Ducem eius Genium
ro tartareo Spiritu non habere depre-
Rendumur. Hinc cum Dacerio quo-
que alius ex Gallis Vir doctus, Car-
pentarius, qui vitam Socratis verna-
culo ſermone conſignauit, hactenus
conſentit, vt Genium Socratis, ſiqui-
dem pro ſubſtantia ſpirituali ab ipſa So-
cratis anima diuerſa ſit habendus, inter
Cacodaemones referri non poſſe exi-
ſtimet. Dicit neminem in iſtam ſen-
tentiam facile deuenturum, ſi conſide-
ret morum in Socrate probitatem: ſi
diuinam illam, quam ad Graecos attu-
lit, ſuoque exemplo firmauit, expendat

Philoſophiam. Si nunquam alii rei

vIli quam virtutis ſtudio hominibus
inculcando eum operam dediſſe recor-

detur. Si meminerit, acerbiſſimum

bellum vitiis eum, nullo hominum, in
quibus illa viuebat, habito diſcri-
mine, indixiſle. Non enim eſſe iſta

mali Daemonis, quales praecipites homi-
nes dare ſoleant in illa criminum bara-
thra, a quibus Socrates eos reuocabat.
Non poterant, ita pergit, ab abominan-
do eiusmodi & periculi pleno commercio
bulcherrimae de honitate & prouiden-
tia diuina profeciſèt doctrinae. Non

Profunda iſta animae tranquitlitas, &

Rupendus rerum infra nos poſetarum

contemtus. Quas non expertits eſt vi-

tae huius calamitates? WMa Reipublicae
vixit aetate, qua veterem ſuam diſei-
plinam illa perdiderat, qua populare
imperium in ſummae inſolentiaez genus
degenerauerat. In tyrannide vixit, e-

verſamque vidit Rempublicam. Inbel-

Oo fuit. In vrbe moratus oft. Inimicos ſuos
de innocentia ſua triumphare vidit. Quae

amen vogiie animumeius non perculer

re, vt ne vultum quidem mutauerint. In

medio tempeſtatum manquillus, Conflan-

tiam ſuam tanto magis augebat, quo magis
fortuna ei ſo ſe praeberet inſtabilem.
§. IX. Graues fateor rationes, qui-
bus tanto minus opponi aliquid cum
ratione exiſtimes, quanto minus in-
dignum eſt prouidentia diuina, quae

tenebris ſuis immerſis paganis pro-

poſuit virtutum exempla, peculiari cu-

ra tueri', & defectum ordinarii Iumi-

nis, per gratiam ſupplere, vt in Theo-
logorum ſcholis loquuntur, extraor-
dinariam. Nec ea, quorum ſummame-
rito eſt penes Chriſtianos autoritas, O-
racula abnuunt, quin potius haud abſi-
milia exempla paſſim ſuppeditant. Ter-
tullianum aliter ſenſiſſe non miror, cu-
ius menti fortaſſis obuerſabatur, quod

Pagami hoc Socratis exemplo ad ſu-

perſtitiones ſuas firmandas pariter ac
aliis miraculis oraculisque paſſim ab-
vterentur. Atnullum exinde pro paga-
norum fuperſtitionibus propugnacu-
lum extrui poſſe, recordari potius de-

bebat Vir bonus, cum accerrimus

I 3 fuerit

Qu. Pla- arbitris iactauerunt.

ton.
init.

150 PARTI. III.
fuerit earum hoſtis & impugnator So-
crates: quem ſane vindicare ſibi non
poterant, niſi impudentiſſime mentiti
ob id ipſum quippe damnatum,
quia α Oαανοαααhoc eſt ab ipſo-
rum fuperſtitione exiſteret alienis-
ſimus. Sique adeo Genio duétum So-
cratem eſſe conſtet, cur malum eum
pronunciemus, nulla ratio apparet.
S. X. Tanto maior eſt apud nonnul-
los procul dubio huius ſententiae fi-
des, quanto antiquiori autoritate ni-
titur. Sane enim ante Socratem non
Pythagoras tantum, verum Empedo-
cles etiam, & Pherecydes multa de Dae-
monibus huiusmodi vitae Ducibus &
Au Tai Tivtg ac
aαι⁰οo νοαναMα dgRr;αο: α ταWDρςπ*νττ—r
ctαα α ai s οραρ, cας orinre in-
quit apud Plutarchum Empedocles h.
e. Puae cuique noſtrum obtingunt no-
bicque praeſunt Fatae, ſiue Daemones,
diuina otque terreſtris. Taceo Poetas,
quorum nullus fere eſt, in quo doctri-
nae huius ſemina non inuenias. Nec
negauerim in Chaldæos & Hebraeorum
traditiones iſtam opinionem deſinere,
quae inde ad alios duoque praeter Pla-
tonicos propagata fuit, & Chriſtianam
etiam Eccleſiam in ipſis incunabulis ſu-
is occupauit, hodieque occupat. Ab-
vterer otio meo ſi Patrum antiquo-
rum & modernorum Romanae Eccle-
ſiae Doctorum loca, vel etiam fanatico-
rum ſomnia prolixius hic perſequi vel-
lem. Sunt ex Doctoribus quoque
Proteſtantium Viri celebres, ab ea mi-
nime alieni: qui etiam Daemonem,
quem quis nactus fuit, ita ferente vo-

luntate diuina, multis, vt Socrati, va-

riis ſignis & viſibili quoque forma haud
raro prodere ſibi perſuaſum habent.
Diuina inquam voluntate, Aſtrolo-
gico- Magicas enim ſuperſtitiones, qui-
bus veterum Theurgicorum s9αιMdοορορα—

CAD. VI.
uαι imitati nonnulli, ad ſenſibile com-
mercium pellicere ſolent Genium ſu-
vm, de quibus multa afferre poſſemus,
niſi petulantium ingeniorum curjioſita-
tem veriti, rectius iſtam camarinam
non moueri exiſtimaremus, pro ſuſpe-
cta & maxime periculoſa habent omnes.
Ceterum commercii huiusmodi, ma-
gicis carminibus non comparati, mira-
bile exemplum habet Bodinus, a quo
illud acceptum Antidoto ſuo aduerſus
Atheiſmum inſeruit Henricus Morus,
qui Bodino (cui ſane Genium huius-
modi ad manus fuiſſe Guido Patinus

pluribus narrauit) vel potius amico Bo- Patiniana
dini, cui illud obtigerat, & obtigiſſe b. 3.
9 . .

ſibi Bodino narrauerat, non minus ſe
habere firmam fidem ait, quam Liuio
vel Plutarcho, quascunque, res olim ge-
ſtas commemorantibus. Res vero ita
ſe habet: narrauit Bodino quidam ex
familiaribus, Vir ſanctus, ut ipſi vide-
batur, & pius, ſe ſpiritum quendam
habere, qui perpetuo ſe comitaretur.
Eum vero anno demum trigeſimo ſe-
ptimo aetatis ſuae a ſe deprehenſum
& obſeruatum eſſe aiebat. Colligere
ſe tamen ex eo, quod per inſomnia, &
viſiones, de multis ſibi imminentibus
malis ſaepe fuerit admonitus, per o-
mnem vitam praeſto illum ſibi fuiſſe.
Sentire autem huius Spiritus commer-
cium ſe tum demum coepiſſe, poſtquam
per annum integrum Deum ſupplex
oraſſet, vt bonum ſibi mitteret G
vm, qui vitae ſuae, omniumque actio-
num ſuarum, Dux eſſet atque modera-
tor. Ante & poſt preces iſtas ſemper
binas ternasue horas in meditandis &
legendisSacris litteris & diligenti exami-
ne religionum omnium ſe poſuiſſe aie-
bat, Déo ardentiſſimis precibus ſuppli-
cantem, vt mundo inter tot cultus varie
diſtracto, oſtendere ſibi velit, qui ve-
rus ſit & quo potiſſimum delectetur.
Huiusmodi

eni-

—, —3 r% — — — — —

——

9
4
4

g,
ſita⸗
nam
le.
ines,
ma.
rr.
Go
Iſus
IUIS,
ius.
ns
Bo-Pztiniana
gille d. 3.
Bſe
ini
ige.
1
ex
de.
An
ur,
ſe⸗
um
eere
1„
bs
10.
ille,
er-
ex
ni-
10⸗
ra-
per

le⸗
ie
e⸗
ur.

D CLNITO S0CRATIS 151

Huiusmodi precibus vacanti forte ob-
latum eſſe locum Philonis Iudaei, in
libro de ſacrificiis, vbiait: bonum ſan-

Cumque virum mains gratiusque Deo
Jacriſicium gquai ſo ipfum offeri non

Poſſe. Philonis igitur conſilo obſecu-
turum, animam ſuam Deo ſe obtuliſſe.
Hoc facto, inter alias multas viſiones
atque inſomnia, vocem Dei aliquan-
do inter dormiendum ſe audire ſibi vi-
ſum eſſe, dicentis: ſeruabo animam
tuam. LEgo ſum, qui ante apparui tibi.
Ab illo tempore circa horam tertiam
quartamue matutinam oſtium ſuum
quotidie pulſatum concrepuiſſe, quo
a ſe aperto, nemo apparuerit, continu-
antibus quotidie interea hiſce pulſa-
tionibus, eumque, niſi ſponte ſua ſur-
rexiſſet, e lecto excitantibus. In
mentem igitur ſibi denique veniſſe ma-
lignum hunc eſle Spiritum, eaque
propter obnixe Deum ſe oraſſe quo-
tidie, vt bonum ſibi angelum mittere
dignaretur. Factum inde eſſe, vt paulo
mitius oſtium pulſaretur: & eo de-
mum vsque rem proceſſiſſe, vt vigilan-
ti ſe tandem die clara Genius manifeſta-

verit, vitreum baucalium, in menſa, cui

aſſidebat repoſitum, variis motibus agi-
tando. Eundem biduo poſt, praeſen-
te etiam quodam ex famlliaribus, ſca-
mna feriendo ſignum edidiſſe: atque
ab eo tempore hunc ſpiritum ſibi per-
petuum comitem adfuiſſe, ſignisque
editis de rebus faciendis atque fugien-
dis extitiſſe monitorem. Dextram
feriiſie aurem, ſi quid male, ſiniſtram,
ſi recte ageret: dextram, ſi inſidias ſtru-

cturus ſibi allquis accederet, ſiniſtram,

ſi vir bonus, & bene ſibi cupiens. Si-
gno edito cohibuiſſe, ſi quid noxium
cibus vel potus minaretur: a rebus,
quibus euentus non eflet reſponſurus,
reuocaſſe: excitaſſe ad ſuſcipienda ea,
quae ſibi ſucceſſura eſſent. Plalmis De-

vm & opera diuina celebrantem, mira
quadam virtute confirmaſſe: ſi in col-
loquiis imprudenter, ſi in ſtatis pre-
cum horis obſeruandis negligenter ſe
geſſiſſet, caſtigauifſe. Somnum extra-
hentem, vt excuteret eum, monuiſſe,
nec paſſuim, vt vltra quartam diei ho-
ram ei indulgeret, ſed ea audita, vocem,
uis primus ſurget oraturus? inſonuis-
E. ad Eleemoſynas multum hortatum
eſſe, & de imminentibus periculis dili-
genter admonuiſſle. Inter alia narra-
bat, ſe, cum ad dormiendum ſeſe ali-
quando componeret, tamdiu fuiſſe ab
eo vexatum, donec ſurgeret, totam-
que noctem ſupplicibus ad Deum pre-
cibus conſumeret. Factum inde alte-
rO mane eſſe, vt mira felicitate carni-
ficum manus effugeret. Quo facto,
cum obdormiuiſſet, monitricem Genii
ſui vocem ſe audiuiſſe, iam dicendum
ſz, qui ſodet in latibulo altisſammi. Col-
loqui etiam familiarius cum Genio
hocce cupientem, ipſe pulſatis vehe-
mentius foribus increpauit. Studio-
rum autem moderatorem ſeſe praebe-
bat accuratisſimum. Libros malos, vel
nil profuturos, manibus excutiebat, i-
pſe legendo ſcribendoque modum po-
nebat: &, vt quietior animus colligeret
ſeipſum, ac meditationi vacaret fre-
quentius, efficiebat. Imo & perſaepe
vigilantis aures ſubtilisſima quadam vo-
ce, ſed aaνραοιο feriebat, certiorem qua-
ſi facturus ſuum alumnum, praeſto ſe
eſſe ad ôfficia, & vigili cura tutelam
ſuam obire. Ceterum vigilanti ferma,
quae oculis pateret, ſeſe obtulit nun-
quam, niſi quod lumen quoddam val-

7

de clarum, in orbem ductum, nonnun-

quam oculis eius ſe oflerret. Praeter-
ea tamen ſemel in extremo vitae con-
ſtitutum diſcrimine, vbi exanimo De-
vm oraſſet, vt ſuae conſulere dignaretur
ſaluti, ſuper lecto, in quo decumbebat,

puerum

152 PART. WIL. CAP. VI.

uerum veſte alba, in purpureum adductis exemplis manifeſta: oratio-
Inclinante colorem, vuſtu forma- nem Socratis eum quoque moderatum
que plane admirabili, ſeſe animaduer- eſſe, ex Apologia patet, in qua diſerte
tiſſe aiebat. Memini Virum probum, Socrates nil mouiſſe Daemonem, ait,
nec indoctum, & ſuo loco ſatis conſpi- dum cum judicibus ageret, ſaepe ali-
cuum, ante annos non adeo multos as ſermones ſuos interpellantem, vnde
ſimile quippiam de Iudaeo, ad noſtram nil, quod detrimentum fibi afferre que-
religionem conuerſo mihi narraſſe. V- at, ſermones ſuos habuiſſe colligit. At
triusque nomini cauſae ſunt, cur par- in eo vtrinque intercedere diſcrimen
cam, ludaeus quantum noui ad plu- videtur, quod ſuaſor nullius rei Socra-
res iam abiit. le Genium ſibi praeſto tis Daemon extiterit vnquam, monu-
eſſe asſidue aiebat, formoſisſimi pueri iſſe contentus, vt obſtinerer, ſi quid,
forma, caeſarie fulguris inſtar candi- quode reſuanon eſſet, patrandum ſu-
cante, veſtibus albis & adpedes vsque ſciperet. At aliter familiaris Bodini
promiſſis, monitorem, ſi quae eſſent amico Genius, cui non ſatis fuit,
agenda, fidelisſimum, ſi quae cauenda ducem ſe praebuiſſe, ſuaſor etiam
imminerent, indicem maxime ſolici- extitit, ad preces & laudes Dei e-
tum. Plura ille addebat miranda ſane, vm excitauit, ad alia quoque, quae
& quibus non credulus ego, quae ta- vſui ipſi eſſe poſſint, agenda impulit.
men ille ſerio, & ac ſi ipſe teſtis quarun- Nolim eius rei rationem repetere ex
dam rerum extitiſſet νιειττιaffirma- iis, quae commentatur ad Apologiam
bat, quibus hic recenſendis abſtineo, Socratis Ficinus: Non prouocabat, in-
ne delectari incertis narratiunculis vi- quit, Socratis genius, quia non Mar-
dear. Nec de Cardani Genio quip- tius, ſed ſaepe ab adtionibus euocabat,
lumm addo, de quo multa ipſe habet quia daturnius. Ergone Martius fu-
in libro, quem de vita propria ſcripſit, erit ille amici Bodini ſpiritus? ſed hoc
& Vir omnem laudem ſupergreſſüus J. eſt difficultatem, ſoluendo, maioribus

P. 797.

A. Thuanus in ſuorum temporum Hi- difficultatibus implicare, eamque di-

ſtoria, vt & Thuanorum elogiorum ſtinéctionibus expedire, quae ſunt me-
compilator Antonius Teisſierius, ad ra cerebri, parum ſani, figmenta, vt re-

argum⸗
Apol.

quos harum rerum curioſos ablegamus. cte iudicabat Vir doctiffimus A. Da- gocr. p

S. XI. At inilla Bodini Hiſtoria tam cerius. Magis ſe ipſi probat illa ratio,

multa inuenimus, quae illuſtrandisiis, quod Socrates, cum virtuti fuerit de-

quae de Socratis Daemonio obſerua- ditiſſimus, propenſiſſimusque ad quae-

vimus, posſint inſeruire, vt ea confer- vis honeſta amplectenda, neque aliud
re inuicem operae pretium omnino quippiam quam vitam ſimplicem atque
videstur. Pauca attingemus. Mo- aequabilem debuerit ſequi, nulla alia

nebat amicum Bodini asſidue Daemon, re habuerit opus, quam vt prohibere-

12.

ſiquid grauius immineret malum, ver- tur, ſi qua forſan ratio eius vel ad iu-

ba etiam facientem ne quid temere, ne dicium falſum, vel aderrorem, ipſum in-
quid praecipitanter, atque impruden- duceret. Quae ſi Dacerio probatur
ter, eflunderet contine bat, ſtudia mi- ratio, non defraudandus erit laude ſua
nus profutura impediebat. Eadem Ficinus, qui eandem poſt obſcurio-
Socratis Genius munera obire ſolebat, rem iſtam, cuius antea mentio facta
atque de ceteris quidem res ex ſupra fuit, tradidit: non adhibebat calcaria,
. inquit,

1. c.

—

e

de Genio ge
9

581.

D doer. p.

ch
V
u
en
aun
Pie

ſen

do.
tum
erte
dit,
A.
nde
gue.
A
men
cr.
n.
luic,
nſu.
ddlnn
fuit,
tium
eie⸗
GNe
ulit
te ex
giam
inr.
lor-
ut,
fu-
o
ridus
e ci⸗
tne.
rte. 4tel.
Dr. docr. p.
ratio, 12.
t de⸗
luue.
Uind
qne
dere-
min⸗
atur
leſua
Grio. .
fachi
rie,
gri

„.

—

E

de CGen

Socr.

Pp. 580.

de Genio geretur.
P-

Socr.

581.

DE GENIO SOCRATIS

inquit, Viro per ſo ad honeſta propenſo,
ſed cohibeat fraeno, vbi in eligendis ad
ISnem viis, ob coniecturarum fallaciam
Poſſe decipi videretur. Atque eodem
quoque reſpicere Plutarchus videtur,
vbi in rebus æα aν bονα dασοορ⅓d-
Sos Ooovpou Daemonem Socrati auxi-
lio fuiſſe ait. Quid ergo? an Bodini
amicus Socrate inferior fuiſſe firmo a-
nimi ad honeſta agenda propoſito, qui
proinde non prohibente tantum, ſed
ſuadente quoque & impellente Dae-
mone opus habuerit, erit dicendus?
Sed loco ſuo iſta relinquentes, quemuis
hic genio abundare ſuo patiemur, nos
reliqua perſequemur, quae in Bodini
narratione Socratis cum Daemonio ſuo
commercium illuſtrant. Illud itaque
non praetereundum, quod ſicuti ille,
quem Bodinus deſcribit, Daemon ſi-
guo & voce munus obire ſolebat, ocu-
lis vix vnquam conſpicuus, nec ad col-
loquia & mutuos ſermones facilis; ita
Socraticus quoque genius ſignis & vo-
cibus tantum vſus fuerit, nec ad fami-

liares ſermones ſe demiſerit vnquam.

Et quod magis mirandum, fſicuti ille
Bodini Daemon, a dextris ſignum ede-
bat, ſi male, a ſiniſtris, ſi recte quid age-
retur, ita Socratis quoque Daemon
contraria ratione a ſiniſtra ſignum e-
debat ſi male, a dextra ſi recte aliquid a-
Autorem eius rei habemus
Terpſionem Megaricum apud Plutar-
chum, qui ſternutationem fuiſſe Geni-
vm Socratis, teſtatus fuit, & quidem
cum ipſius tum aliorum. Et aliorum qui-
dem ſternutatio ſi a dextra ad Socratis
aures appelleret, illum actionem ſuſci-
piendam ſuſcepiſſe, vel in ſuſcepta per-
ſeueraſſe. Quodita Galaxidorus apud
eundem Plutarchum explicat, vt hoc
ſignum non forte fortuna natum, ſeda
Genio quodam profectum efle, dicat.

Verum alii Socratici atque Platonici

153
ſignum & vocem, qua intercedente,
monebat Daemonium de rebus neceſ-
ſariis Socratem, in ipſo animo eius,
quam extra illum, quaerere maluerunt,
non ſenſibilem illam, quod Terpſioni
iſti, imo & Apuleio, ac forſan aliis viſum
eſt, ſed, vt ſtylo Scholarum loquar, in-
telligibilem fuiſſe ſtatuentes. Huc

ertinet prolixior Simmiae apud Plu-p. 582.
P P P

tarchum diſceptatio, ſummam eius tan-
tum referemus. Serzs itaque ra α
AαWσúν Vel potius Aανσι+ voαναα h.e. vocis,
quod inprimis obſeruandum, non au-
ditum, ſed intellgentiam fuiſſe ait, qua
Socrates Genii ſui monita percepit.
Rem illuſtrat ſimili, petito a vocibus,
quas per ſomnum nobis audire vide-
mur, quae non νοſint, ſed Xéνσοvd—
Eai 1 venocρ, h. e. verborum, vt ita lo-
quar, adparentiae, quae menti obuerſon-
ur, corporis impedimentis non per-
turbatae. Sic etiam, quae Socratiob-
tigit vox, non ſonus, ſed vox Genii ſine
ſono, quae ipſam mentem & intelle-
ctum Socratis, purum quippe, & a per-
turbationibus vacuum attigerit, ipſi
fuiſſe videtur. Nimirum habere, ait,
Geniorum cogitationes lucem, qua af-
fulgeant eius capacibus, nil opus haben-
tes verbis aut vocabulis, atque adeo
geniorum orationes ferri per omnia, in
ſolis tamen reſonare tranquillis & va-
cuis perturbationum animis.
eſt Chalcidii ſententia. Vox, inquit,
guam vcrates audiuit, non erat, opinor,,
talis, quae gere idto ſonaret, ſod quae
ob egregiam caſtimoniam terſue, pro-
ptereaque intelligentiori animaez prae-
Gentiam coetumque ſolitae diuinationie
reuelaret. Siaquidem pura puris von-
tigua eſſe miſeerique fas ſet. Atque, vt
in ſonmis audire nobis videmur voces,
Jermonumque expreſſaverba, nec tamen
illa vox eſt, ſed vocis ofncium imitans ſi-
ghiſicatio, Lc vigilantis Socratis mens
V braeſentiam

Eadem b. 350.

XXVI p

154 PARI. III.
praeſentiam diuinitatis ſgni perſpicui
notatione augurabatur. Quae ſane ita re-
praeſentant exacte Plutarchi mentem,
vt eum, cum iſta commentaretur,
prae manibus habuiſſe Chalcidium non

ad Aleib. dubitem. Nec diſſentit ab iis Proclus.
p. 45. Quantum, inquit, ad Daemonis vocem

pectat, attende. ocrates ſane, primo qui-
dem per intelligentiam ſcientiamqué re-
rumſeparatarum, inſpiratione Daemonis
fruöbatur, ad diuinum amorem addue
reuocante. Secundo vero & invitae ne-
gotiis dirigebat prouidentiam ſuam ad
deteriores, atque ſocundum ipfſam Dae-
monis actionemnon imelligentia ſiuue co-
gitatione tTantum, neque ſolis viribus
opinantibus, lumen accepit inde proce-
dens, ſedipſo quoque ſpiritu, dum ber
totam eius vitam inſpiratio illa Daemo-
nica repente procederet, ipfumque ſen-
ſum (internum intelligi puto) iam mo-
veret. Atque huc etiam, niſi fallor,
ſpectant elegantiſſima Maximi verba:
ρα ravI e 6 Eeongärs sοονααι 1T
1, rals rio' Occo“ Ocovats νρ„νÿvsHεαο½, 5t
7 aduτIdoIM-,αα ατε οοα 1α ςα ⁹
αρνπ+£ ‧ο8οροvIνw üο⁄=α dveniρια
Te, ραbσ εααιν ισοσο v„. Hoc prae
reliquis Socrates, dum mente & intel-
lectu Deorum vocibus frueretur, con 2-
cutus eſt, vt primo vitam ſuam honeſte,
tanti comes Numinis, inſtitueret, altis
deinde liberaliter, ſicuti opus érat, in-
Jeruiret. Quibus omnibus ex recenti-
oribus doctiſſimi Dacerii ſuffragium eſt
addendum, quod cum omni ex parte
Plutarcho accedat, non opus erit, verba
eius paulo prolixiora hic repetere. At
ſicuti vocem & ſigna, quibus Socrati
Daemon ſuus loquebatur, ad intelle-
ctum mentemque ipſam, non ad ex-
ternos ſenſus retulere Socratici atque
Platonici; ita familiaris Bodini amico
Daemonis etiam vocem intus in ani-
mo eius reſonuiſſe, non externa audi-

CAL. VI.
endi inſtrumenta pulſaſſe, Henricus
Morus exiſtimare videtur.
ipſum audire: Conſentaneum, inquit,
profecto videri poteſt, Bonum ilun Ge-
nium ſo in ipfius corbus inſenuaſſe, per-
inde atque malos auunt infnuare ſe in
corpora impiorum: cumque in cerebro
eius reſideret, iludque cogitando de hoc
vol illo obiedto fouraret, Kcuti C& n0S5
de re aliqua cogitantes, ipſum git'a-

mus, fgurationes iſtas, éxternis Jonſe-

bus prorſus conſepitis, communi ſon i
facile repraeſentatas fuiſſe, cunque in
earum memoriam rediret expergefactus,
Ffieri non potuiſſe, quin aliis in ſommnii
Confimilia ipf, viderentur, ſed haec fa-
teor ad inſomnia maxime & viſiones
pertinent. In ſequentibus quoque de
excitationibus ad pietatis officia diſſe-
rit. Raptus vero iſti, inquit, deuo-⸗
tionales imerdum a piritu fieri pote-

rant, accendendo puriorem quandam a-

moris flammam, perinde atque corro-
borando & excitando imaginationem.
Attamen iſtae forium puliationes, ab
aliis quoque auditae, non a Spiritu in-
tus habitante & operante, ſed exterius
corpora mouente, procesſiſſe videntur.
Denique & iſtam obſeruare vtrobique
liceat circumſtantiam, quod mentis
puritati, in Socrate pariter ac Bodini
amico, tribuatur famlliarius iſtud cum
Genio commercium. Atquehincpo-
tiſſimum eſſe puto receptam in ſcholis
Platonicis ſententiam, quod iis, qui
mentem reXa zaD dοα Perpurgaue-
rint, ſomnia diuina, &angelorum com-
mercia, ac vecd Oas Obtingere ſole-
ant. Vnicus nobis in illam rem fuffi-

Iuuat

cit Porphyri locus, qui expreſſe ait, ſi Lib. Il. de

quae eum, quem vere Dei famulum àbft. §.

vocat, preſſerit neceſſitas, eſſe bonos
Genios, qui, varia ratione ei occurren-
tes, id quod euenturum eſt, & quod
cauere oporteat, indicent. Eos autem
non

ell.vels ſolle

non
ſit
inte
ſter
er
Var
bie
Ger
Aio
Pro
Pen
lcet
ge
gent
Hian
iſta 4
eig
oc
nu.
Pro
künat
de Im. Mot
mort. an ut
lec Scr

cor
ſtri
ade
A
gua
gue
rut
Mie
Lelan
nim,
Pyin
Auli

Us

Wien
uua
git,
„ Ct-
. per-
relr
le hoe
5 nos
ro-
ſenſ-
ichi,
mi
ec ſa-
lones
lede
Ciſſe⸗
Jeud-⸗
fote-
A-
ro-
nem.

, d

A.

terius
entur.
iqe
enti
odini
cu
epo.
2015
gui
e-
om-
ſoe⸗

ſuf⸗

——;R——2

Jum
105
ten⸗
uod
ter
non

Ult. .
53.

mMort. an.

DE GENIO

non voce clamare, ait, quae audiri poſ-
ſit, ſed, cum ipſi ſint intellectuales, per
intellectum eos, qui illos colunt, my-
fkteriis initiari. Atque inde natus ſu-
perſtitioſus ille Diemonum cultus, dum
variis exercitiis & religionibus ad ſenſi-
bile magis commercium pellicere ſuos
Genjios ſtuderent, de quibus Iamblichi
aliorumq; recentiorum Platonicorum,
Procli, Plotini, Marini, & ipſius Por-
Phyrii ſcripta abunde teſtantur. Et
licet illas ſuperſtitiones, Eccleſiam quo-
que iauagentes „acriter caſtigauerit
gentium Apoſtolus, in ea, quam Co-
c.II.v. 18 ofſenſibus ſcripfit epiſtola, quemad-
d. modum prolixe oſtendipoſſet, niſi ve-
la iam contrahenda eſſent paulatim, &
iſta commentatio peculiarem potius
exigeret operam; tamen vel hodie ad-
huc vigent in ea doctrinae iſtius ſemi-
na. Plures animo premunt, nonnulli
proloqui etiam audent, & ne homines
fanatica vertigine aperte laborantes
iam nominem, aliquoties nobis allega-
tus celeberrimus Anglus, Henricus
de Im- Morus, vbi ſententiam Cardani, alio-
rumue quorumcunque, quandam in
corporibus noſtris diſpoſitionem ad
Ccommercia huiusmodi cum angelis no-
ſtris requiri exiſtimantium, reieciſſet,
addit: Veruntamen regeneratio poft-
guam ad debitum gradum peruenit,
gltanquam id ſene multo labore animi-
glue angore ſeri nequeat, ominem natu-
raez impuritatzm facile poteſt corrigere.
Adeo, vt nequaquam par ſit, vllum exi-
mie bonum ſincerumque hominem dean-
gélorum familiaritate de'ſperare. Ete-
nim, qui tam in magna gratia eſft apud
Principem, minime mirum eſt, eum ab
Aulicis quoque eius paulo crebrius ac be-
nignius ſalutani. Imo parum memor
illius, habent Moſen & Prophetas, eorum,
qui vltro talia commercia ambiunt, ap-
probat deſiderium, modo illud cum
ſuperbia, ſui exiſtimatione, peculiaris-

, L. C. S

CRATIS. 155
que alicuius pretii affectatione non ſit
coniunétum. „2⸗
§. XII. Sed hucuſque nos perduxit
ſententia eorum, qui Socratis Daemo-
nium diſtinctam ab ipſo ſubſtantiam, in-
ter ſummum Deum humanamque na-
turam mediam eſſe exiſtimarunr. Eo-
rum nunc paucis expendenda ſenten-
tia eſt, qui ipſam animam Socratis
eiusque οooοννο ſiue partem no-
biliorem Genium eius fuiſle, exiſti-
mant. Recentiores imprimis frequen-
tes in iſtam ſententiam ire videas. Te-
ſtatur ſe in eam propendere Motthaeus
Vayerus, praeſtantis ingenii vir, vbi
innocentiam Socratis aduerſus eos,
qui magiae eum ſuſpectum facere cu-
piunt, defendit his fere verbis; Armul-
ti, qaicquid de Genio Scratis iactariſo-
Oet, riſi dignum eſſe, exiſtimant, deſen- T. 3,opp.
dentes ſolam Socrati prudentiam, quam .
libenatiten ipſ Deusimpertiuerat, Dae-
monem eius fuiſſe. Quod ſi tamen ali-
quanto plus ribuere et cutquam videa- Fib-rze.
tur, Cum Euſobio, (qui perperam, niſi fal- ¹7:
lor, pro hac ſententia citatur) Auguſti-
no toucho & Marſilio Ficino, honum

Jfuiſſe illum Socratis Genium ſtatuere po-Lib. I. c.

térit. Richardus Simonius quoquein 14. P. 85.
Critica Veteris TLeſtamenti hiſtoria,
poſtquam Philoſophorum, qui origi-
nem linguarum ad naturam referunt,
ſententiam ita explicaſſet, vt naturam
eos rationalem intellexiſſe per naturam
perſuadeat, addit: Epdem modo expli-
candum eſt, quod in Cratylo Plato ha-
bet, vbi Deum quendam linguarumau-
torem eſſe, Cratylus contendit. Sane e-
nim nullim alium Deum intelligit, quam
ipſam rationem, quod tanto magis éſt ve-
roſemile, quod Theologos ſaepius, quam
Philoſophos ſo gerant Platonici. Sane
enim per Dauemonem etiam, ſaue Deum
ocratis, nil aliud, quam eius rationem
intellexerunt. Eadem eſt Petri Chau-
vini in Diatriba de naturali religione
V 2 ſententia,

156 PAKRI. III.
ſententia, ommia, inquit, quae dicuntur
dedocratis Genio, adſèribimus illius pro-
bue conſcientiae, quae illum ad honeſta
quaeque accendebat. Fateor, quamplu-
rima dicta fuiſſe a Platone, Diogene La-
ertio, Aeliano, Apuleio, ceterisque, tam
veteribus, quam recentibus, de Daemo-
ne, quem fabulantur, aafuiße bocrati.
Verum ſi ſymbolam hic meam liceat con-
Jerreinter tot eruditos, icemus credulae
antiquitatis ſomniis pruetermisſis, illum
Genium nil aliud fuiſſe praeter eimiam,
ac inter reliquos probatisſimam conſci-
entiam, quaez cvatem maxime excita-
bat, vt Graeciam emendaret, atque cor-
rigeret, inter tot libidines atque volu-
bptates, quae, Alcibiade Duce, Rempubli-
cam ad ſuum interitam edoctam vaſta-
bat, vel, vt etiam vicinis ac poſters prae-
luceret. Quod vero Veteres pedeten-
tim de manu in manum decepti fuerint,
haec fuit cauſa, quod vulgo inter eos
dicti Theologt crederent, vnicuique ho-
mini adeſſe Genium, qui illum regeret.
Itaque vulgo mutarunt in angelum con-
Nientiam hominis. Huic creduli-
tati manum dedit Socrates, qui pa-

ri vſus eſt artifcio, quod & adbhibue-

runt magni, ante illum, viri. Nam, vt
ſuis populis perſuaderent, quae vellent,
llis intimabant, ſe ab aliquo numine df-
FKatos fuiſſe - — — cui augendae creduli-
tati accedebat iocoſus Socratis ſermo,
tum & Delphicum oraculum quod mi-
ra de &ocrate praedicabat. Haec licet
paulo prolixiora ipſius Chauuini ver-
ba propterea hic adducere placuit, vt
rectius candidis lectoribus iudicare li-
ceat. Reliqua, quae ſubiunxit partim
a Viro clariſſimo awτνσ ααεmI PProlata, ſe-
cundis curis, ſi otium ſuperfuiſſet, e-
mendata forſan fuiſſent: Quod enim
exiſtimat diuerſimode deſignaſſe iſtum
Socratis Daemonem veteres, Apuleium
vero temeraria aτοιασασνας Deum po-

CAP. VI.
ſtremo ex eo feciſſe, id non nimis &αοα.-
o dictum. Neque enim Apuleius,
vt fupra oſtenſum, primus Deum vo-
Cauit, ſed ipſe apud Platonem Socra-
tes, nec Deus Socratis aliquid eſt prae-
ſtantius, quam Daemon, cum Daemo-
num nobilior ſpecies Deorum nomi-
ne venire, Platonicae Philoſophiae gna-
ris non ſit iganotum. Neceſt, quod
ex Hiſtoriolis, a Platone allatis, argu-
mentetur vir doctus, quae ipſi tam ob
paucitatem, quam ob incertitudinem
ſuſpectae ſunt. Paucitas quidem, vt
nobis videtur, non nimia eſt, plures
quidem quam duas vel tres eum non
habere, ipſe exiſtimat, ſed aliter rem
ſe habere, ex fupra narratis liquet.
Quantum ad incertitudinem earum,
non videmus quare, ſi, vt a Platone
referuntur, eas ſpectes, minus certae vi-
deantur, quam quae Liuius, Lacitus-
que, & alius quicunque rerum geſta-
rum conditor, de rebus ſui temporis,
quarum ipſe ſpectator fuit, vel alios te-
ſtes fide dignos appellare poteſt, con-
ſignauit. Ea itaq; tanquam adrem minus
ſpectantia praetermittere viſum fuit.
At doctiſſimi conſiderationum Criti-
carum, Hiſtoricarum & Moralium au-
Gtoris hac de re ſuffragium etiam au-
dire iuuat. Scrates, inquit, adeo pru-
dentia pollebat, vt omnes res diu ante
proſpiciens, fäamiliarem Daemonem hba-
bere erederetun. At nihil aliud erat
ile Daemon, quam mens ad praeſontia
attentus, praeterita adcurate expendens,
& in futura alte penetrans, coniecturu,
quas profunda rerum mundanarum co-
gnitio ſippeditat, nixa. Idemque au-
tor praeclaram Diogenis ſententiam p. 215.
adducit, dicentis: Ingenio valentes ora-
culi facile carent. Quem etiam ad-
ducens autor Platoniſmi detecti, ;-p. 60.
mmino, ait, qui ingenio pollent, viuum o-
raculum & Daemonem familiarem
circumferunt.

66.

—

1
t

Si

dut

ar

leilg,
V=-
ocka-
Prae-
gemo-
nomi.
egnn-
quod
Igu-
n ob
Unem
n, Vt
Nures
n non
Prem
guet.
Nrum,
Ntone
geyi-
itus-
eſta-
0li⸗,
te⸗
coN=
uins
flit.
Crit⸗ 6,.
n al-
n al-
hre-
ute
, u-
lrit
ntie
lene,
uris,
1(h⸗
e al.
Nüm b. 215
NA-
ad.
. 9-p- 60,

0-
rem
runt.

.. . . . . ..

P. 589.

ab eo proponuntur, vt ipſe vix

1
(

pD· SOCRATIS D AEFMONIO.

cirecumferunt. Qui fuſius paulo ante
ſuam de Socratis Genio ſententiam
expoſuerat. Vocem, inquit, coeleſtem,
uae Socrati obtigit, non piuto cabalam
Chaldlaeorum, vel peculiarem quandam
reuelationem notare. Non multum pro-
Focerit oportet in Allegorica Mtorum

temporum Philoſophia, qut non videt, nil

aliud voces iſtas ſibi velle, Genii, Dae-
monir, vocis coeleſta, quam ocratem
proprii ingenii atque rationi, quam aſ-
ſEidue conſulebat, virtite, diuinam na-
turae linguam, quaez Creatorem nobis
annunciat, didiciſſe. Ratio relte conſul-
ta, & natura bene intellecta, ſünt ora-
cula ſapientum. Ratio, vt Heraclides
Ponticus ait, Daemon eſt, quem Deus in-
parte corpori noſtri ſuperiore conſt ituit,
vt inclinationes vere cocleſtes nobi Ad-
Wiret.
G. XIII. Et ſane, non hodie demum
aut nudius tertius nata eſt illa de So-
cratis Daemone ſententia, iam olim a-
pud nonnullos vel obtinuit, vel an-
ceps eorum reddidit iudicium. Pro-
onit inter Quaeſtiones Platonicas ſub
initium ſtatim iſtam Plutarchus, an na-
turam ſuam maiori iudicandi & inue-
niendi virtute praeditam Deum voca-
verit Socratesꝰan diuinam aliquam cau-
ſam, Geniumque, quem dictorum fa-
ctorumque ſuorum habuerit autorem?
& allatis, pro priori ſententia, Menan-
dri atque Heracliti locis, quibus alia
multa, Pythagoricorum imprimis, &
Stoicorum, loca addi poſſent, quibus
mentem Deum & Daemonem appel-
lant, quaeſtionem indefinitam relin-
quit. Eodemreferunt Timarchi Chae-
ronenſis viſa, a Simmia Socraätico ex-
poſita, apud eundem Plutarchum in li-
bro de Genio Socratis: quae tamen ita
fidem
eis apud audientes polliceatur. Erat

ille Timarchus ex aequalibus Lampro-

157
Clis, filii Socratis, ad praeclara omnia e-
rectus, qui, quod pernoſcere cuperet,
quidnam rei eſſet ille Socratis Genius,
in antrum Trophonium deſcendit.
Vidiſſe ſe ibi inter alia retulit, multas
ſtellas circa voraginem quandam agi-
tatas, aliasq; in eam ſe demergentes, a-
lias ſurſum tendentes: cumque inter-
rogaſſet eum, qui praeſto ſibi erat ex
ſacerdotibus, quid hoc eſſet? illum re-
ſpondiſſe: Ipſos Genios vides, res enim
ita habet. Omnis anima menti (quam
v& Graeci vocant) ſt particeps, nequé
homo eſt, qui ratione deſtituatun. Ani-
ma tamen in quantum carni & affelti-
bus miſeetur, voluptate atqué dolore
deterior facta, ratione priuatur. Non
omnes vero eodem modo animae carni
atque affectibus miſeentur- namqué 10-
tae ſe aliae corporibus immergunt, 10-
taeque perturbatae per omnem vitam af-
fectibus aufferuntur. Aliae vero eX
parte immerguntur, ex parte vero ſui
purisſima ſupra eminent, nec plane ſub-
ledunt, ſod leuiter quaſe attingunt caput
humannm, nauss inſtar habentes, quae
ſuperſeciem pelagi radit: & ſtatuae in

terram defoſſae, cuius pars ſuperior &-

elaborata prominet. Et Ma pars qui-
dem pura magis in iis, qai recte es vtun-
tur, tantum ex anima ſiſtinet, quantum
eius iphe obſoquitur, affelctunm erxcuſſoim-
perigo. Iäa nague, quod demerſum in
homine fertur, dicitur anima, id autem,
quod a corruptionz iſta integrum man-
let, plerigie mentem (vav) appellant, in-
tra ſo ecam eſſe perperam erviſtimantes.
quemadmodum & in ſpeculis eſe viden-

turres, quarum per 'adiorum repe-

cusſionem abiis exhibenturimagines. Ili
vero, qui rectius ſentiunt, illam partem,
vipote extrapoſetam, Daemonem vocant.
Huc reſpicere etiam videtur Cicero,
Somnio Scipionis ſub finem, verbis: d-
que ocyus faciet, iam tum, cum erit
V 3 incluſus

158 PARI. III.
incluſus, in corpore eminebit foras. In-
tegrum autem oraculum, Timarcho
redditum, prolixius licet, echibuimus,
quod male admodum ab interprete ha-
bitum, a pauciſſimis forte recte intelli-
gatur. Ex eo, recte vero intelleéto, fa-
cile patet, mediam hanc eſſe ſenten-
tiam inter opinionem eorum, qui ſe-
aratam a Socrate ſubſtantiam, inter
lumnanam diuinamque naturam me-
diam, Genium eius fuiſſe dicunt, & eo-
rum, qui ipſam animam illam eſſe aiunt:
ad quam propius tamen accedit, ipfſa
magis, quam vel illa vel iſta, paradoxa. Ad
eam vero, quae ipſam animam Socra-
tis Genium eius fuiſſe dicit, ſententiam,
pertinere exiſtimant etiam, quod apud
eundem Plutarchum legimus, Patri So-
cratis de eo puero obtigiſſe oraculum,
vt ſineret eum agere, quicquid in men-
tem veniſſet, & neque vim faceret, ne-
que alio abduceret, ſed liberam eius
voluntatem ferri pateretur, vota in-
terea pro eo faceret Ioui & Muſis, ce-
tera in Socratem non inquireret cu-
rioſius, vt, qui in ſe ducem vitae ha-
beat, ſexcentis magiſtris ac paedagogis
praeſtantem. Facere hoc ad corrobo-
randam eam, quam diximus, ſententiam
eorum, qui Spcratis Genium ipſam ani-
mam eius fuiſe exiſtimant, ſibi perſua-
det doctiſſimus vitae Socratis ſcri-
tor, Carpentarius, cui & priora duo
oca Plutarchi, ante allegata, obſeruata
fuerunt. At vero non video, quomo-
do ex vltimis iſtis aliquid ad eam ſta-
biliendam peti poſſit. Quod volun-
tati enim ſuae permitti Socratem vult
oraculum, hoc non excludit Daemonis
auſpicia, quin potius praeſupponit,
cum ideo, quod a Daemone admonita,
atque in optimam partem determina-
ta Socratis voluntas fuerit, oraculum
hoc exigere videatur. Nec ſolide ſa-
tis vrgetur, quod Socrates e dvvα ha-

6XT. VI.
bere dicitur illum /ανa., ſi enim per
motus internos ille Socratem duxiſſe
credatur; & vero Spiritus eſt, vbi opera-
tur; non video, quid exinde confici
queat. At iuuat ea occaſione cetera
quoque, quae ad hanc ſententiam illu-
ſtrandam Carpentarius attulit, audire.

Noluiſſe, inquit, Socratem Simmiae, de

hoc Genio interroganti, reſpondere, in-
deque fieri probabile, eum affirmare
quidem, quod verum non eſſet, noluiſ-
ſe: ſed tamen, vt opinio, quae maiorem
diétis ſuis conciliaret autoritatem, in-
valeſceret optaſſe. Sed mera haec eſt,
quod ipſe vir doctus non diffimulat,
coniectura probabilis, cui probabilem
opponere quid impedit? nimirum non
videri virum tantae integritatis atque
pietatis, quantae Socrates fuiſſe Car-
pentario videtur, piis fraudibus veri-
tatem promouere voluifle, & fraudi-
bus quidem, quas ipſe in Pycthagori-
Cis aliarumque ſeétarum Philoſophis
improbaret. Sed addit: Quando au-
tem Socrates ipſe dicit, non omnibus, qui
cum ipſo verſubantur, prodeſſe hoc ſuum
commercium, niſi ſüi Dauemonis virtute
iuuentur: amittere item nonmullos Fru-
Atum eius, ſimul ac a conſpectu ſuo paulo
diſceſſerint longins, nonne ipſe ſatis pro-
dit, Daemonem nil aliud eſſe, quam iu-
dicium ſuum & viuidam ingenii vim,
quaez durabilem magis minusue in ani-
mir audientium fecerit impresſtonem,
pro diuerſo eorum habitu atque condi-
tione? Mihi ſane, ſi hic reſpondendum
ſit, nexum huius argumentationis pa-
rum euidentem mihi eſſe, dicam libe-
re. Qun potius contrarium ex illo
Theagis Platonici loco deducerem.
Quomodo enim Socratis animus pro-
hibere, quominus ad commercium eius
admittantur nonnulli poreſt, pati, vt
admittantur alii, ſed ſine fructu, pecu-
liari denique influxu & auxilio, vt alii
egregie

— — — —

——— —

im Per
li
Operer-
Cetere
miliu
Uire,
1e, de
re in⸗
tmare
Oluiſ-
Orenn
1, in⸗
celt,
uln,
len
non
tque
Cx.
reri
udi-
ri.
s
.-
ui
um
tute
Pu-
l
9-

Lib. 3.

egregie proficiant, & tradita ab ipſo in
vIus ſuos conuertant efficere? Sanere-
Ctius illa in diſtinctam a Socrate rem,
quam in ipſum eius animum compe-
tunt. Quod vero Socrates de voce,
qua moneatur, tam multa dixit, id de
internis addicentis vel prohibentis ani-

mi motibus accipi poſie, Carpentarius

ait, quemadmodum & nos cor animum-
que nobis hoc vel illud dicere, familiari
ſermone prae nobis ferimus. Sed, cum
Socrates ipſe vocem hanc Daemoni tri-

bpuat, verbis adeo euidentibus, vt & ho-

ſtes & diſcipuli eius de anima ipfius ac-
cipere ea non potuerint; cum voce iſta
de rebus adeo multis admonitus fuerit,
non video, quomodo in hunc ſenfum
commode, quae de voce Daemonii ſui
dixit, trahi poſſint. Noui, prudentiae
Socratis & longo rerum vſui tribui poſ-
ſe, quae ille praedixit, doctiffimum vi-

rum exiſtimare: atque ad hoc confir-

mandum aflerri, quod Nenophonti de
expeditione Cyri minoris, & an in A-
ſiam eum ſequi debeat interroganti, nil
reſponderit certi, ſed ad oracula eum
ablegauerit. Et noſtrum quidem inqui-
ens, (vt eleganter verba eius apud Xe-

L. I. de nophontem vertit Cicero) humanum
Diu. c. eſt conſilium, ſed de rebus & obſcuris

4.

& incertis ad Apollinem cenſfeorefe-
rendum, ad quem etiam Athenienſes

publice de maioribus ſemper rebus re-

tulerunt. Sed, vt ad vltima primo re-
ſpondeam, nuſpiam legi, Socrati, Dæmo-
nem ſuum, omnia quae vel ad ſeipſum,
velad amicos pertinerent, manifeſtaſſe,
quod ne Prophetarum quidem vlli ob-
tigiſſe, Lheologi ſtatuunt; quandoque
tantum id factum eſſeputo. Cum illo-
rum vero plerisque, quae Socrates prae-
dixiſſe dicitur, ita video eſſe compara-

tum, vt eorum, tanquam mere contin-

gentium praeſcientiam, ingenii huma-
nae prudentiae atque ſagacitati tribue-

DE GENIO &0 CR ATIS. 159

re non poſſim. IIla omnia igitur vel pro
fabulis erunt habenda, vel adhuc habebit
fundamentum nonnullum eorum ſen-
tentia, qui Daemonem Socratis ab ani-
mo eius diſtinguendum eſſe ſtatuunt.
§. XIV. Priorem ſententiam ample-

cti videtur Antonius van Dalen: Quid de Orac,
non, inquit, dixere veteres Ethnici de P- 16.

Daemonio Svcratis, quid non & Chri-
Niani? At ex quibus vllius autoritatis
viris conſtat, talem Socrati affuiſſe Dae-
monem aſſoſſorem, cum omnes id ex ore
Sbcratis ipheus (aut Spcraticorum, Chae-
réphontis aqltorumque, quibus Sperates
id dixerat) haurire debuvrint. At &
neſcio, an exinde, quod a Socrate tan-
tum & Socraticis iſta habemus, argu-
mentum peti poſſit, quo euertatur hi-
ſtoriae veritas: ſimili enim argumento
omnem Romanam Graecamue hiſtori-
am in dubium vocare liceret: Socratem
vero, omnesque, qui eum ſecuti ſunt,
pro viris nullius autoritatis habere vix
auſim. Vt taceam eodem, quo patrum

nonnulla narrata defenduntur, iſta

quoque defendi poſſe. Vix ſcilicet
auſuros fuiſſe Socraticos, tot fabulas de
Socratis Genio comminiſci, quas ſi ni-
hil veri eis ſubfuiſſet, non deerant, qui
mendacii eos redarguere poſſent
Socratis hoſtes: imo & alii, qui ſi non
odio eum proſequebantur, mente ſal-
tem, nullis partibus addicta, atque inte-
gra, in lucem protrahere iſta commenta
potuiſſent.
§XIV. Non eo animo iſta diſputo,
quaſi Socratem ſenſibili alicuius Dae-
monii commercio vſum fuiſſe indubi-

tatum mihi ſit, hoc mihi volo tantum,

non habere certa ſuae ſententiae argu-
menta, qui aliter ſtatuunt. Quae cer-
ta in hoc negotio videntur, paucis ediſ-
ſeram. Certum itaque puto Socratem
ipfum huius Genii mentionem feciſſe,
eumque vitae ſuae arbitrum agnou R,
00

Laert. II,
22.

Thucyd.

160 PART. III.

hoc enim, ſi non Platoni, Nenophonti
certe crederem, aliisque Socraticis, imo
&illis, qui ex Socratis ſchola minime
prodiere. Certum etiam eſt, diſcipu-
lorum eius plerosque hoc ita intellexiſ-
ſe, vt praeſidem vitae & actionum æco-
zoννbν eX ſublimioribus ſpiritibus ali-
quem ei praeſto eſſe, exiſtimarent. Cer-
tum porro eſt, ipſos quoque hoſtes So-

cratis non aliter id accepiſſe, prouocat

enim Plato audacter ad ooα+* „hoc eſt,
accuſationem Meliti, in dua eum hocce
Daemonium eriwaueds ait, non pro-
vocaturus ad monimentum adeo re-
cens, ſi aliter res ſeſe habuiſſet. Nec.
hoc in dubium poteſt vocari, vix aliter
accipi Socratis de Daemone ſuo dicta
potuiſſe, cum ſummam in dicendo a-
eéNea, & ſunplicitatem prae ſe tu-
lerit ſemper: hoc vero certe eſſet
reααττιαοαρπ ſi verbis aequiuocis & ma-
gnum quid ſonantibus, ſibi autoritatem
Conciliare, audientes in admirationem
rapere, atque ſtuporem conatus fuiſſet.

CAP. VI.
Imo & fraudibus autoritatem ſibi So-
cratem quaerere voluiſſe, ab eius inge-
nio, prout omnis illud deſcripſit anti-
quitas, eſt alieniſſimum. Hludquoque
extra omne dubium eſt poſitum, mulſta-
rum Socratem rerum praedixiſſe euen-
tum, in quibus exitus eum non fefellit,
eas vero maximam partem mere fuiſſe,
vt in ſcholis loquuntur, contingentes,
nec mentis proinde ſolertia ea aſſequi
illum potuiſſe. Atqui hoc ſolum argu-
mentum doctiſſimum Carpentarium,
vt ſuſpendere mallet iudicium, adduxit,
non dubito igitur eo cum reliquis, o-

mnibus certe maxime euidentibus, uun-

cto, ad ſummum probabilitatis gradum
prouehi eam, quae Socrati vitae magi-
ſtrum adhaeſiſſe Genium exiſtimat, ſen-
tentiam. Quae ſi cadat, magnorum
inter veteres virorum autoritates, So-
cratis virtus & integritas, ipſa denique
paene dixerim omnis hiſtoriae fides
ruinam eius ſubſequatur, neceſſe eſt.

CA P. VII.
DE MILITIA SOCRATIS.

Aut vni veterum obſferuatum eſt,
peregrinationibus nihil ſibi opus
eſſe, Socratem exiſtimauiſſe, totamque
vitam domi egiſſe, niſi vbi militia ei
forte ſequenda eſſet.
Bellum exortum fuit anno II. Olym-

LI.p 39. piadis LXXXVI, omnium, quae in-

q.

pium vtraque,

ter Graecos geſta fuere, grauiſſimum.
Eo Athenienſes atque Lacedaemonii
dimicabant. Occaſionem atque prae-
textum illi Athenienſium cum Corin-
thäs de Corcyra & Potidaea contro-
verſiae ſuppeditauerant: quarum vr-
cum tributa antea Athe-
nienſibus pependiſſet, defecerat, & La-
cedaemoniorum implorauerat auxili-

vm, qui copias etiam miſerant, praeſidio

Potidaeae quae eſlent.

In eo bello tribus vicibus

militis munia obiuit. Prima vice poſt!

Olympiadis LXXXVIannum II, in ob-
ſidione Potidaeae, ad quam oppugnan-
dam cIoloc grauis armaturae milites A-
thenienſes miſerant, Phormione duce,
qui mari claſſe, terra vallo vrbem oppu-
gnabat. In his Socrates fuit atque Al-

Socrates Thucyd.
I.. 41.

* .
2

cibiades. Laertius, mari eos pugnaſſe Laert. II,
ait, nam pedibus minime licuiſſe, obſi- 23:
ſtente belli ratione. Plato Socratem Conuiu.

aeque ac Alcibiadem pedibus militaſſe
ait, quod minime contradicit Laertio:
nempe omni illius belli tempore prae-
lium commiſſum fuit nullum, ſed veli-
tationes tantum, atque leuiores pugnae.
In eo bello, vt Alcibiades teſtatur,
contubernahis eius, omnes alios
laborum

P 220.

ibid.

le
do,
me
pan
per
tra

u

tine
Tun
dan
ſee
R
n
lul

nti.
loqe
ultr.
ellen.
felit,
fuiſle,
entes,
legni
rer
rium,
kuwit,
8, 0.
Hiun⸗
Adum
magi⸗
ſen⸗
Orum
8,80-
nique
fides
ſt.

Ctntes Imm)i.
4 oſt lelp41.
epoſt
inob
gnan-
0
tes A⸗
duce,
l-
eA-
nalle Laert. II,
obu- 23.
atern Conuiu,
ltalle??
ertio:
Pprae-
I .
relr
lanae.
5 44
ltur, ibi,
Nios
Or/RHD.

DE MIIITIA SöO0OCRATIS

laborum patientia ſuperabat, & ſi quan-
do, vt in bello contingere ſolet, com-
meatus laborarent penuria, nemo huic
Parem ſe praeſtabat in ſiti & fame ſu-
peranda. Quemadmodum & con-
tra, vbi conuiuandum eſſet, ſolus maxi-
mam voluptatem afferre videbatur. Et
quamuis, ſibi relictus, parciſſimus vini
eiſet; inuitatus tamen, omnes bibendo
longe ſuperabat: & quod maxime eſt
mirandum, Socratem ebrium nemo vn-
quam mortalium vidit.
Gelu, quod in ea regione diriſſimum,
mira virtute tolerauit: eoque ita inua-
leſcente cum maxime, vt nemo e ten-
toriis egrederetur, & ſi qui exirent,
nonniſi veſtibus circummuniti, & pe-
des pellibus, ac conſtipatis pannis, cir-
cumuoluti, ipſe tamen ita cum ceteris
militibus egrediebatur, vt nihil ad eam
veſtem adiungeret, qua antea vſus fuiſ-
ſet: nudis vero pedibus per glaciem fa-
cilius incederet, quam cum calceis alii.
Quod milites quidam videntes ab eo ſe-
ſe contemni arbitrabantur. Vt con-
templatione eo tempore extra ſe poſi-
tus quaſi fuerit, commemorari quoque
meretur. In cogitationem inciderat
mane, atque eodem in veſtigio a matu-
tino tempore ſtetit cogitabundus. Cir-
ca meridiem milites id ſentire coepe-
runt, mirantesque alter alteri narra-
bant, Socratem ab aurorae inde illuce-
ſcentis tempore ſtetiſſe cogitabundum.
Sub veſperam Ionici quidam milites
circa eum ſtrata poſuerunt, & fub dio
lacuerunt, attente illum obſeruantes,
an tota quoq; nocte ſit perſeueraturus.
Stetitque ille, donec illuxit aurora, &
ortus eſt ſol, quo ſalutato poſtremum
Noéct, abiit. Frequentes ei eiusmodi raptus
Att. II, I. fliſſe, Gellius teſtis eſt. Non omit-
tendum autem, vt in pugna ſe geſſerit.
Plato lc. Amicum igitur fſuum Alcibiadem in
medio hoftium videns, & grauiter

tim repulſos Boeoti primum inſeque-

IoTr
vulneratum, nunquam deſerere voluit,
ſed praecedens eum, ipſum & arma eius bliaco 6
fortiter conſeruauit. Nec minor lpſi. Laert.
VSs amore atque fortitudine modeſtia l. ec.
extitit: cum enim, pugna finita, prae-?lutarch.
mia Ducum illis tribuerentur, qui in in Alcib.
pugna primas tuliſſent, Socrati ea debe-
ri iudices decreuere, qui tamen id de-
Pprecatus, vt Alcibiadi darentur preci-
bus ſuis obtinuit.
Secunda vice fortiter bello rem So-
crates ad Delium geſſit, Boeotiae op-
pPidum, Olympiadis XXCIX, anno l,
quo illud oppidum Athenienſes oppu-
gnauere. Boeoti, vt autor eſt Thu-L. IV. p.
Cydides, Duce Pagonda, inſecuti Athe-216.C.
nienſes ſigna infeſta iis inferre coepe-
runt. Et ſiniſtrum quidem cornu
Boeotorum, vel ad mediam vsq; aciem,
ab Athenienſibus victum eſt, victis ad
eam partera, quae adhuc pugnabat, fuga
inclinantibus. A dextro vero cornu A-
thenienſes ſuperabantur, quos paula-

bantur. Pagondas dum ſiniſtrum

Boeotorum cornu laboraret, duas equi-

tum turmas, clam vt collem circumi-
rent, miſerat: quae cum repente appa-
ruiſſent, Athenienſium cornu, quod
vicerat hucuſque, exiſtimans alium
contra ſe venire exercitum, grauiter
perculſum eſt: copiisque adeo Atheni-
enſium vtrinque preſſis, tum illo nempe
terrore, tum a Thebanis, ab altera parte
inſecutis, & ordines eorum perrum-
pentibus; vniuerſus exercitus in fu-
gam ſe coniecit: aliis quidem Delium
Gad mare curſu contendentibus, aliis
ad Oropum, aliis ad Parnethem mon-
tem, aliis vero alio, vt quibusque ſalu-
tis ſpes oſtendebatur. Quos Boeoti
quidem inſequentes caedebant, praeci-
pue vero ipſorum equites, & Locri, qui,
illis in fugam verſis, auxilio Boeotis ve-
nerant. In eo diſcrimine Socrates, & Plato
X Fportitudine u-. .

2I. ½.

162 PARTY III CAP. VIII.

fortitudine vtebatur ſolita, adeo, vt
Laches fateri non dubitauerit, non
inferiores extituros eo praelio Athe-
nienſes fuiſſe, ſi omnes eius exemplo
pugnauiſtent: & cura pro amicis con-
Laert. Il, ſueta. Xenophontem enim in fuga, equo
Strae. L. hiſſo, humi ſtratum videns, ipſe pedi-
IxX. p. 402 bus pugnans, nam & ipſi equus perie-
B. rat, humeris ſuſceptum, per aliquot
ſtadia deportauit, eumque defendit,
donec inſequi hoſtes deſuſſent. Cum-
que, ita infeliciter pugnato praelio, vna
Plato l. c, cum aliis fugeret, in quibus & Laches
erat, Archon, & Aleibiades; ipſe non
aliter incedens, ac ſi in vrbe deambula-
ret, animi robur prae ſe tulit, quo lon-
giſſime Lachetem ſuperaret, oculis o-
mnia circumluſtrans, vt quem incru-
ento Marte nemini aggredi licitum ſit
futurum: quod ipſum etiam, vt ſaluus
euaderet, effecit. Eos enim, qui ita
ſunt animati, in praelio vix quisquam
audet adoriri, cum illi contra, qui prae-
cipiti fuga ſe proripiunt, facile infe-
quentium manus incurrere ſoleant.
plut. de Qum ad biuium delati eſſent fugien-
Gen. So- tes, Socrates quidem fubſtitit aliquan-
crat. p. tum, comitesque, ne pergerent ea,
Se. r. quam ingreſſi fuerant, via, ad montem
I. Parnetem, ſed altera potius, per Reti-
ſtam, admonuit. Nempe Daemonis,

inquiebat, audio vocem. Maior pars 1
I— factum eſt, vt vlterius examen illae me-

iram vix continebant, tempore mini-
me opportuno iocatum eum exiſti-

mantes. Paucis, vt ſe ſequerentur, per-
ſuaſit, in quibus Laches & Alcibiades e-
rant, qui ſalui patriae redditi fuerunt.
Reliquis equites hoſtium occurrerunt,
qui a perſequenckis ceteris redibant,
eosque aggrediebantur. Hi armis
certare initio, vbi maiore tamen ho-
ſtium numero includerentur, retroce-
dere: poſtremo oppreſſi omnes inter-
emti fuere, vnico excepto, qui ſcuti ſui

ope ſaluus Athenas euafit, cladis illius

nuntius: altero item, Pyrilampe, filio
Antiphontis, qui haſta vulneratus &
captus fuit. Qui cum ab Athenienſium
legatis, pacis caufa Thebas miſſis, So-
cratem cum ceteris fociis ſuis faluum
Athenas redüſſe, audiuiflet; Thebanis
omnibus faſſus eſt, identidem ſe vna
cum reliquis commilitonibus ſuis reuo-
catum a Socrate fuiſſe, qui, Genio eius
obſecuti minus caeſi miſere fuerint. plat. A-
Poſtremo militiam ſecutus fuit eo-pol. p.
demanno ad Amphipolin, quae capta 28 E.
eo tempore a Braſida fuit, Lacedaemo- ene

. II, 22.
niorum Imperatore. Thucyd.

Quamuis autem ea, quae de militia L. IV.p.

Socratis habent Autores allegati, men- 320. D.
dacii arguere nitatur Athenaeus, ita tnen
tamen manifeſte iniquum aduerſus 215. ſn.
eum prodit animum, ſolideque adeo
eius ratiunculis, a nupero vitae Socra-
tis ſcriptore Gallo, Carpentario, ſatis-

reri haut videantur.]

—è . CA P. VIII.
QALEM SE IN DEMOCRATICO ET OLIGARCHICO
REIPVBL. STATV GESSERIT.

VIIo in Republica munere fungi
Socrates voluit, niſi quod Senato-
rem, prouecta iam aetate egerit, ſiue
quod Athenienſium Rempublicam, li-
cet popularis regiminis ſpeciem prae ſe
ferret, ad tyrannidem tamen & monar-
chiam propius accedere ſentiret, quae

Aeliani ſententia eſt: ſiue quod Genii Var. III,
monitu apublicis negotiis arceretur, vt 12
ipſe eſt faſſus. Quod quidem conſili-b. .
vm ſaluum eum praeſtitit, vt quem con-pol. p.
ſentire in ea, quae perperam & contra 31. E.
iura in Republica fierent, ſua virtus non
pateretur: quibus tamen ſeſe opponere
neminem

nen
ex

406
.

t. A- .
pol P32 110
5. tun
*cap. na

ob

Venoph. 40
mem. L. tll
1 1I. ſei
A. g
llato l. . tll

Yenoph. N
Hiſt. Gt. en
L.I. p. D
Z h
lr
cie
men
der
ſer
T
me
fi
wte
Ort

No—

E

— —

OoSeELE

Per⸗
4 e⸗
erunt.
erunt,
ibam,
ArINs
ho.

troce⸗
inter⸗
wfai
llins
flio
Num
8, §0.
UMum
Ebanis
e vna
reuo.
oeius

II. at. A-

it eo-pol p.
apta 2) .
-let
II, 22.
.. IUnucjd.
Dal. W.p.
men 320 D.
„ Atben,
ua en,
il Ve p.
Henſlb , .
deo
octa-
ſatis⸗
eme⸗

0

GeniVa. UI,
Pt 17.
in t Pla-
nlli „0n. A-
CON-pol. p.

8non
ere
inem

* cap. I.

neminem ſine maximo poſſe periculo,
exigui illius temporis experientia eum
docuerat.
Plat, A- In Senatum leqétus eſt, nomine An-
Pol p.32. tfiochidis tribus, ad quam, vt obſerua-
B. tum ſupra“, Alopece, pagus, qui Socrati
natales praebuit, Pechbar. Eam vero
ob cauſam ſacramentum quoque ſena-

Kenoph. torium praeſtitit, a Solone inſtitu-

mem. L. tum , quo comprehendebatur, vt
I. p. 71I. ſecundum leges ſententiam diceret, ne-
A. que amore, neque odio, vel alio praetex-
Plato l. e. tu quocunque praepeditus. Porro O-
lympiadis XOIII, anno tertio, cum Pry-
tania ad Antiochidem tribum deuolue-
retur, Prytanisq; fieret Socrates, occa-
ſio ipſi conſtantiae exercendae data fuit.

Xenoph. Nauali praelio apud Arginuſas Atheni-
Hiſt. Gr. enſes & Lacedaemonii concurrerant.

J. 6. Duces Athenienſium X fuerant, Lace-
4. qaemoniorum claſſi ſolus praeerat Cal-
licratidas. Inferiores ea pugna Lace-
daemonii diſceſſere, naui praetoria ſub-
merſa. Athenienſes Arginuſas rediere,
nauibus amiſſis XXV, vna cum vecétori-
bus, paucis exceptis, qui ad littus eua-
ſerant. Duces decem Therameni &
Thraſybulo, triremium praefectis, in
mandatis dederant, vt naues, quae nau-
fragium feciſſent, inueſtigarent: quod
vt efficerent, cum vela feciſſent, ſubito
orta tempeſtas eos impediuit. Ducum
horum ſex, Athenas reuerſos, ſi-
mulac adueniſſent, re ommi de praelio
expoſita, in carcerem Senatus coniecit.
Eos Theramenes accuſauerat, qui eos
examinandos eſle vrgebat, cur naufra-
gis non ſubueniſſent. Reſpondebant
Duces, quod poterant iure, ſe, vt ſubue-
niretur, in mandatis dediſſe, reosque
eſſe, magis quam alium quemuis, debe-
re Theramenem & Thraſybulum, qui-
bus id datum fuiſſet muneris: nolle ta-

men ſe in accuſatores criminationem

retorquere, ſatis enim tempeſtatem eſ-

QuArEMASF. TN REP. GESSERIT 500.

16
ſe omnibus excuſandis. Ea tum qui-
dem reſponſione contentus ſenatus
fuit. Paulo poſt tamen, circa Apaturia,

(quod feſtum Athenienſium eſt) qui-

dam ex Theramenis amicis, eius inſtin-
ctu, tonſo capite atque pullati inceſſe-
re, eoque habitu, eorum, qui naufra-
gio perierunt, agnatos ſe eſſe aientes, ſe-
natum adiuere, atque X ducum cauſam
denuo tractandam eſſe vrgentes, adeo
populum accendere, vt ſenatum minis
ad ferendam reclamantibus licet legibus
aduerſus X Duces ſententiam cogerent.
Socrati, vt decretum aduerſus eos per-
ſcriberet, mandatum fuit: quod ille ſe
facturum negauit, imperitiam ſcriben-
di & formae decreti ignorantiam cauſa-
tus. Id vero riſum omnibus in Sena-
tu mouit, indeque forte nata Porphyrii
calumnia fuit, qui ſcribere aegre Socra-
tem potuiſſe, affirmauit. Hoc tamen
Socrates faciens, cioavevoy id fecit: genu-

inam vero rationem Athenaeus agno- Athen.

ges, quas iuramento ſeſe promiſerat

vit, inuictam eius fortitudinem fuiſſe, L. P.
in non oflendendo in Reipublicae le-259.P.

oph.

mem. L.

obſeruaturum: id quod magis eſt reue-I. p. 7n.
ritus, quam vim, quae ipſi quidem mi- B.

nabatur.

ſuffragium ſuum ei oppoſuit. Quo fa-

cto cum oratorum haut pauci eum ac-&

„SS

. . —70
multuante, vt ea de re quaeſtio inſti-

cuſare pararent, populusque voce tu-

Sane enim, cum ad ſenten- Laert. II,

lam ferendam pergeret Senatus
tiar pergeret Senatus, ſolus X

24.

7

. Pioa-
tueretur, poſtularet; ipſe tamen in le-

gum & iuris gratiam periculum ſubire o“

maluit, quam carceris mortisue metu
in iniuſtam conſentire ſententiam: qua-
lem fuiſſe eam, qua capitis ſupplicio ad-
dicti viri illi fuere, ipſi Athenienſes
poſtea agnouere, poenas eius rei ſub-
eunte Theramene, non diſſimiles eis,
quarum cauſa extiterat: qua tamen
rurſus occaſione Socrates animi inuicti
experimenta edidit.
X 2 ⸗ pDoſt

rte leg.
7
6 ον*

ro.

164 PART. III

Poſt diuturnum cum Lacedaemoniis
bellum, quod per annos XXVII fuit
continuatum, ipfſis poſtremo Athenis
a Lyſandro, Lacedaemoniorum Duce,
expugnatis, (quod factum eſt Olympia-
dis XIV, anno L) de mutanda Repu-
blica ex Democratica in Oligarchicam
contentiones ſunt ortae. Therame-
nes popularem Reipublicae formam
tuebatur, Lyſandri tamen autoritate &
minis victus, in triginta conſtituendos
rectores conſenſit, qui totidem reapſe
tyranni fuere. In eis ipſe erat Thera-
menes, cui id officii datum eſt, quod
magna eſſet aequitatis eius & continen-
tiae fama, vt aliorum rapinas atq; auari-
tiam coerceret: Critiae inquam, Socrati
antea amici, iam veroinfenſiſſimi, quod
Eurydami ipſi improperaſſet amores.
Chariclis item, & reliquorum, quorum
a Nenophonte nomina, iuxta cum cae-
dibus, & iniuſtis proſcriptionibus me-
morantur. Hi, a malis puniendis facto
initio, ad opulentiſſimos quoſuis inde
Sen. de Perrexerunt, in optimis ciuibus deſi-
Tranqu. nentes. Non poſſe inueniri vrbem ma-
anim. p. gis miſeram, quam eo rerum ſtatu A-
153. thenae extitere Seneca affirmat. „Mil-
Aeichin. cc le tre . 1 Vt Aeſchi
r C. le trecentos viros, vel vt Aeſchines
Cteſiph. habet, mille quingentos, & optimum
p. 307. C.* quemque [indicta cauſa] occiderant.
*Nec finem ideo faciebat, ſed irritabat
cſeipſam ſaeuitia. In qua ciuitate erat
*Ariopagos, religioſiſſimum judicium,
*in qua ſenatus populusque ſenatui ſi-
*milis, coibat quotidie carnificum tri-
*ſte collegium, & infelix curia, tyran-
„nis anguſta. Ne ſpes quidem vlla
*recipiendae libertatis animis poterat
„flerri, nec vlli remedio opus erat
*Contra tantam vim malorum.“
Cicer. ad fugere omnes,“ Socrates tamen in me-
Attic. c dio erat, qui pedem porta non extulit,

XV..is Iugentes patres conſolabatur,

Senec.
l. c.

Diod.
Sic. L.
XIV.
Pp. 236.

Dif-

OAP. VIII.
*„diuitibus, opes ſuas metuentibus, ex-
*Probrabat ſeram periculoſae auaritiae
*poenitentiam; & imitari volentibus
„magnum circumferebat exemplar,
*cum inter triginta Dominos liber in-
*Cederet.
Quam quidem ſaeuitiam & iniuſti-
tiam non ferenti Therameni Critias .
diem dixit, tanquam Reipublicae pro- Xenoph-
ditori, quam tamen ille ex ſententia I. I.. hiſt.
ſenatus geſſerat. Aſt Critias, & qui Graec. p.
eius partibus ſtudebant, Oligarchiae a 464
Theramenemetuentes, manum arma-
torum ei immiſere, qui captiuum eum
ducerent. Ille contra ad aras confugit,
a quibus vi diſtractus, dignum ſe oſten-
dit Soerate magiſtro diſcipulum, vt Dio-
doro Siculo eſt relatum. Miſerabatur
eum populus, nemo ſuppetias tamen
ferre audebat, quod militibus vndique
ſtipatus incederet. Accurrebat ſolus
cum duobus amicis Socrates, qui mili-
tum manibus eum eripere conati ſunt,
quorum tamen impetum repreſſit The-
ramenes, ſe laudare inquiens atque am-
plecti virtutem eorum & amorem,
maius tamen ſibi obtingere non poſſe
malum, quam ſi morte ipſis ſuĩi amor ſit
luendus. Vnde Socrates, cum ſociis,
neminem alium in partes ſuſcepti ope-
ris venire, multumque ſea parte aduer-
ſa ſuperari videns, ceſſit. Therame-
nes vero in carcerem coniectus, ex
iudicum ſententia cicutam bibere iuſ-
ſus eſt. .
Eas vero XNXNX tyrannorum iniurias Aelian.
ſeuere reprehendere non ceſſabat So- r- I.
4 II.
crates. Quum videret enim multos
ſummae exiſtimationis viros interfici,
& locupletiſſimos quosuis grauiſſimnis
inſidiis circumueniri, ad Antiſthenem
dixit: Nunquid te poenitet, quod in vi-
ta nihil magnum, neque ſpectabile con-

Diodor.
Sic. l. c.

& ſecuti ſimus? quemadmodum videmus
*deſperantes de Rep. exhortabatur, & in tragoedia deſerili Reges Atreos,

Thyeſtasque

Laert. Il,
34‧ (

Venoph. 0

Memdr.
Lel. p. .
716. D. 9

he
iu
4u.
ul
r
doe
lon
lote
lun
jen

ex.
itine
ibus
lar,
rin⸗

Uſti- Diodor,
. . ie.!
itins Rierle.

ntin b.l nit,
qui Graet .
ie 1 464.
rma-
eum
ngit,
tten-
Dio⸗
Atur.
men
igde
Ous
nili-
int,
he⸗
m⸗
en,
oſſe
rſit
Ciis,
pe⸗

QVALEM N. IN REP. GESSERIT 5OCR 165

Thyeſtasque, & Agamemnonas, atqué
Aegiſthos, nam illi obtruncati intragoe-
diis & mala fercula comediſſ vbique
Leguntitr. Nemo vero Tragicorum oo
progreſſus audactae eſt, vt porcum ma-
Aatum in ſéenam introducat.
Laert. II, Indignanti quod deſpiceretur, poſt-
34. quam XXXtyranni ſummam rerum

Xenoph. y5* „
Meinbr. Cüpaſſent, Ergone, inquiebat, poeni-

L. I. p. Tet? Wirum item videri, ſi bubulcus,

716. D. qui & numerum vaccarum imminuat, &

deteriores eas reddat, non malum ſo
bubuleum eſſe fateatur- Sed hoc magis

mirum, ſein cinitate quis factas princepæ,
& ciués pauciores deteriorbsgue red-
dens, non erubescot, neque matum ſo
Ciuitatis reldtorem eſſe fateatur. Quod
quum ad eos renunciatum eſſet, ar-
ceſſito Socrati, Critias & Charicles ne
dicendi artem apud adoleſcentes exer-
ceret, interdixere. At eos Socra-
tes interrogauit, ecuid in interdidis,
quod non intelligeretur, quaerere lice-
ret? cumqueei rei annuerent; Ego igi-
tur, dixit, legibus quidem porereſum pa-
ratus, ſed tamen ne per ignorantiam com-
mittam aliquid, informari a vobis velim,
virum, gquusn dicitis, ab arte eſſe alſtinen-
dum dicenai, hanc ipſam artem eo manda-
1o comprehendi cenſeatis, qua recta di-
cuntar, an qua recta minus? Nam ſe oou
comprehendatur ars, qua recta dicun-
tur, a reclte dicendo mihi abſtinendum
erit; ſi ea, qua dicuntur minus relta,
operam mihi dandam eſ patet, vt recta
dicam. Tum excandeſcens Charicles,
quando, inquit, ignoras hoc, Socrates,
quod facilius intellgas dicimus, pror-
ſus vti iuuenibus non collquaris. Tum
Socrates, ne vero in hoc quoque man-
datum impingam, definite iunuenum ge-
tatem. Tum Charicles, ea ſunt, qui-
ecunque ſenatorum nondum hbabent aeta-
zem, prudentiam conſaummatam non-
dum conſecuti. Adeoque cum iis, qui

annum AAAXnondum adtigerunt nocol-
loquitor. An vero, inquiebat ille, ne
emere quidem mihi quicquam licebit ab
&ν,Hαaα α/ν detatem non attigerit, nec,
quanti vendat inierzoore? Id veroli-
cebit, reſpondebat Charicles, verum
ſoles tu interrogare, de rebus, quas
Praectare cognitas habes & perſpectas,
de iis quaerere caueto. Annon verore-
Wondebo, inquikbat ille, vhinam habi-
tet Charicles, vel vbi ſit Critias, inter-
rogatus. Imo einsmodi quaeſtionibus,
reſpondebat Charicles, icet. Critias
autem, ab hie tibi abſtinendum, o So-
crates, aiebat, quae ſutoribus, & fubris,
& aecrariis artiſicibus abs te proponiin-
tur. Etenim arbitror abs te iam illo-
rum aures pertuſas loqguacitate tua es-
ſe. Ergo, fübiecit Socrates, abſtinen-
dum a iuſtitiga, pietate, ceterisque re-
bus, quae iſtaz ſu t Profecto, aiebat

Charicles, etiam a bubulcis, quod nifi
kfeceris, caue, ne & ipfe vaccas pauciores

reddas.
Iſtudvero odium atque indignatio eo-
rum aduerſus Socratem incrementa ex
eo ceperat, quod amici quidam eius vr-
be clam excesfiſſent, quod ipſius factum
interpretabantur inſtinétu, vt Theba-
nis, quae Athenis gerebantur, prode-
rentur. Neque ea fundamento care-
bat ſuſpicio, vt ex epiſtolarum eius
vltima eſt colligere. Eam igitur ob
rem ad cauſam dicendam citatus eſt,
vbi, poſtquam de variis rebus re-"Ita in
ſporliſer „ vt occaſionem nancisce- . o⸗
rentur vberiorem ipfum opprimendi, geq plate
vna cum quatuor aliis ad Piraeum* ab- in Apo-
ire, ducendi ad carcerem Leonis cau- logia p.
ſa, quem morti deſtinauerant, opibus 32. ha-
eius inhiantes, iuſſere. Id vero So-
crates, ſe quidem facturum, negauit, , eo-
nunquam ſe iniuſtae rei manus com- nem Sa-
modaturum inquiens. QCui cum re- lamini-
ſpondiſſer Charicles, itane putas, o Pn ala-

mine ad-
X 3 Socrates, ducerent,

166 PART. III. CAP. IX. =
Socrates, te libere loquentem, nihil ad accerſendum Leonem, Socrates ve-
propterea laturum mali? Imo mala in- ro reécta domum perrexit. Ab eo ve-
Finita, reſpondit ille, azque tamen ro0 tempore adeo conceptum aduerſus . ol.1 *
graue nullum, quam ſi iniuſti perpe- i ſum odium incaluit, vt, niſi eorum
2rauero quippiam. Tum vero Chari- ſublata autoritas fuiſſet, capitis ĩpſi fu-
cles pariter ac ceteri eius collegae con- erit ſubeundum diſcrimen.
ticuere. Iueruntque reliqui quatuor

CAP. IX.
EIVS CVM SOPHISTIS ET ANYTO
CONTROVERSIAE.

Cie. Br OOPhiſtae „ea aetate magiſtri dicendi, rent, eo accepto, demonſtrabat. Quas So-
quales Leontinus Gorgias, Thra- cratis reprehenſiones probantesAtheni-
Gymachus, Chalcedonius, Protagoras enſes, Sophiſtis deriſis, ad ſolidam colen-
Abderites, Prodicus Ceius, Hippias dam virtutem iuuenes ſuos excitabant.
Eleus,aliique multi temporibus eisckem, Sed &alia Socrati diu agitata con-Hiban.ve
docere ſe profitebantur, arrogant bus trouerſia fuerat, quae mortis quoque Aol p.
ſane verbis, quemadmodum caufa ipſius extitit occaſio, quamuis haut 707. A.
inferior, ita enim loquebantur, di- paucis ante annis initium cepiſſet. Ep. So-
cendo ſuperior euadere poſſet: con- Anytus nempe, profesſione Rhetor, ſed cratis.
Cic. O-cinnitate vtentes ſententiarum, ar- quem priuatim aleret coriaria merca-⸗
rat. c. 122, gutoque & certo ac circumſcripto tura, atque ditaret, filios duos in So-
verborum ambitu, ad voluptatem au- cratis diſciplinam tradiderat. Offen-
rium magis, quam ad certamen iudicio- ſus vero, quod ei operam nauames, eo
rum compoſitto. . vsque haut profeciſſent, vt alimenta
Iiban. Eorumque tanta erat exiſtimatio, vt ſibi ex cauſis dicendis poſſent compa-
Apol. T. quocunque loco iuuenibus perſuade- rare, a Socrate abductos operae addi-
,0 rent, vt omni cumaliis commercio va- Xit, cuius ipfum quidem publice tra-
Cic. Brut. Edicentes, ipfſos vnice ſequerentur. Ctandae puderet. Id quod aegre ferens,
c. 8. Iis oppoſuit ſeſe Socrates, qui ſubtilirate ſalutis iuuenum ſtudio, Socrates, (qui-
uadam diſputandi refellere eorum bus impendentem ruinam praeſagie-
Liban. l.c inſtituta ſolebat verbis: Quaeſtionibus bat, euentu minime fallente, vt quos
P·642. Aà pro more ſuo eos vexans, multumque ſua paulo poſt perdiderit intemperan-
Parta exiſtimatione inferiores eſſe o- tia,) Anytum ideo reprehendere non
ſtendens: nec ipſos intelligere ea, in ceſſabat, identidem diſcipulis ſuis oc-
quibus aliis inſtitutionem polliceren- cinens: *Infanda eſſe, quae ad coriari-
rur. Iuuenes vero abinanibus eorum am pertineant, neque iuuenibus fe-
colloquiis reuocabat. Atque eos, qui in- renda: Nempe res, quas quisque tra-
genio & eloquentia pro diuinis huc- „ctet, cordi ei eſſe debere, vt Medi-
vsque fuerant habiti, vanos eſſe ver- cina Damoni, Conno Muſica cordi
porum captatores, ignorantes eorum, * ſit. Ipſum Anytum, quamdiu in
quae profiterentur, atque opus ha- „Schola ſua filii eius fuiſſent, eorum,
bentes potius, vt, minerual ſoluentes, in- quae ipſi diſcerent minime puduiſſe,
ſtituerentur ipſi, quam vt alios inſtitue- quamuis, id ſatis non eſſet, auls
cendis

20 G£. 8.

2

aſ̃

Lelian,
Var.ll, te

nu,

Veno
item,
mn⸗

Ali⸗

Esye.
0 Ve.

erſus Dlato A.

DrNe.

ikr.

S8o.
theni.
len⸗
dant.
con.

1
ge Lendd.

libin. c

ðð

=

Apol. p.

laut ,, A,

Piſſet. lo. 8o.
or, ſec cratis
erc. .
1 S0.
fen-
6, e0
Ned
onpe-
addh.
e tra.
eens
ſr
ebge⸗
tquo
eran-
non
s 0c-
riari-
s ſe⸗
we tla⸗
Cordi
iu in
Oru,
cuiſle,
tCnſs
cends

l. p. 644
B

5S5500CR. CVM SOPHISTR ET
et ſis dicendis viétum ſibi quaerere pos-
ſent. Sed ipſi ſibi gratulabatur, Plu-
„tonis galea & Gygis annulo, quod

„tectus incederet, diſſimulabat enim

cEapud ciues coria ſibi victum praebere,
. *parum honeſte operae, cuius puderet,
„ucri nullo captus pudore, quo vel
“Ccarere debebat, vel operam non dis-
ſimulare. †
Anytus, teſte Aeliano, nihil non in-
termittebat, quo illud vleiſceretur op-
probrium, verum Athenienſes time-
bat, dubitans ecquo animo accuſatio-
nem eſſent laturi, nam magnum erat
tum Socratis nomen, cum propter a-
lia, tum quod Sophiſtas arguebat, qui
nihil honeſti vel ſcirent, vel dicerent.
Schol. A- Cum Melito igitur conſilia conferebat,
riſtoph, juuene, Rhetore, Socrati planeigno-
a2d Nub. to, quem Plato deſcribit, hirtis capil-
Eutly. lis quod fuerit, non nimis promiſſa bar-
phrone. ba, ac naſo praeadunco: qui drachma
T. I. p.2. ad quamcunque rem poſſet impelli.
B. Eius conſilio igitur periculum facere
iban. in re minoris momenti, quam in par-
Apol. T. :
641 tem accepturi eſſent accuſationem So-
cratis Athenienſes, voluit. Nam aper-
te ſtatim eum in crimen vocare non
arbitrabantur eſſe conſultum, partim
ob paulo ante dicta, partim ne Socra-
tis amici & aſſeclae exasperatos con-
tra accuſatorem iudicum animos in ſu-
as partes pertraherent, vt qui falſo de-
tuliſſet hominem, non ſolum nullius
mali in ciuitate autorem, verum etiam
ex diuerſo ciuitatis Athenienſium or-
namentum. Ariſtophanem ergo Poe-
tam Comicum excitant, ſcurram &
nugatorem, vt in ſcenam Socratem

Aelian.
Var. II,
13.

Aelia n
1. c.

ANFIO CONTROVERSITAh. 167
Produceret, & ab iis, quae plerique de
eo conficta norant, malis taxaret atque
inceſſeret: eſſe nempe eum nugatorem,
& dicendo efficere, vt malae cauſae bo-
nae videantur: introducere nouos Dae-
mones, quam ipfe neque agnoſceret
intera, neque coleret Deos vllos: atque
haec ipſa quoque in eos, qui eius ope-
ra vterentur, transfundere, eosque in
falſam opinionem deducere. † Ari-
ſtophanes arrepto argumento, ſtrenue
rifum interpoſuit, optimum Graeco-
rum ſibi argumentum faciens, non
Cleonem, non Lacedaemonios, aut
Thebanos, aut ipſum Periclem: Sed
virum Diis omnibus, praeſertim A-
pollini, charum. Rei itaque inſolen-
tia, & inuſitato Socratis in ſcena ſpe-
ctaculo, primum omnes Athenienſes,
nihil minus qui expeétaſſent, obſtu-
puere. Deinde, vt qui natura ad in-
vidiam eſſent procliues, & ad optimis
quibusque obtrectandum propenſi,
non ſolum illis, qui in adminiſtratione
Reipublicae, & magiſtratibus excelle-
rent, verum aliis etiam, qui vel doctri-
na litterarum, vel vitae grauitate prae-
fulgerent, Nubes illas (id nomen dra-
mati erat) libentiſſime audiuere, & a-
ctorem, qui Socratis perſonam gere-
bat, plauſu tanto ſunt proſecuti,
quanto antea nunquam: imo accla-
mando victoriam ei decreuere: man-
daruntque iudicibus, vt Ariſtophanis
nomen, non alterius, ſupremum ſcri-
berent. Socrates vero, raro ad ſcenam
adibat, niſi quando Euripides cum no-
Vis Tragicis certaret, ſiue eoin loco,
ſiue in Pirraeeo; tum enim ventitabat.

†¼ Corruptiſſima hic Graeca ſunt in epiſtola
Xenophontis, ex qua iſta Stanleius refert, Senſum
item, quem ex iis exſcalpendum efſfe putauit ille,
mutare nolui.
†t Stanleius haec ita interpretatus fuerat, ac ſi
Aelianus, ex quo haec deſumta, dixiſſet, Meli-

tum & Anytum Kriſtophanem impuliſſe, vt iſta, quae

praeceſſere, commenta Socrati amiciſſimis quo-
que perſuaderet. Verum praetulimus ſenſum,
quem ipſa Graeca Aeliani luculeater fundere vi=
debantux.

Nempe

PART HI

168
Nempe ſapientiam virtutemque & ex-
cellentiam carminum eius adamabat.
Equidem Alcibiades nonnunquam, &
Critias, vt comoedias in thearro audi-
ret, eum inuitabant, & tantum non

cogebant. Verum ille adeo magni
Comicos haut faciebat, vt potius men-
dacia eorum, mordacitatem, & futiles
nugas contemneret, id quod imprimis
male eos habebat. Atque id ipſum
quoque in cauſis fuit, quae Ariſtopha-
nis comoediam peperere: neque enim
iis ſolis, quae Anytus & Melitus ſug-
geſſerant, ea debetur. Neque etiam
vero diſſimile eſt, Ariſtophanem ma-
gna pecunia ex hac re locupletatum
fuiſſe. Nam & cupiebant omnino ho-
ſtes Socratis, & feſtinabant Socratem
calumniis proſeindere, & conuitiis: eo
vero, quod pauper eſſet & malignus Ari-
ſRtophanes, admittendis eorum corru-
Piclis facillimum ſe praebebat. Vt
paucis rem abſoluamus, ſummo ab o-
mnibus plauſu drama exceptum fuit,
etenim illud Cratini tum quidem obti-
nebat: B
Srenam occupat totam impetigo trenue.
Quoniam autem Bacchanaliorum
feſtum tum celebrabatur, magna Grae-
corum multitudo ſpectandi animo eo

confluxerat. Quumque in ſcena So-
cratis perſona compareret, atque ille

crebro nominaretur (quem non mi-
rum exacte repraeſentaſle hiſtrionum
erſonas, cum vel figulos eius formam
feliciter eſſe imitatos conſtet) peregri-
1 ni, quis eſſet ille, qui in ſcena traduce-
retur, neſcientes, ſuſurro & murmu-

C A
IVDICIVM
doer. 4. A B eo tempore, quo primum con-
P-b 24 trouerſia inter Socratem & Any-
Apol. tum mota fuit, complures praeterie-

re anni, quibus ſibi inuicem publice

CALF. X.-

re excitato, quisnam eſſet ille Socra-

tes? interrogabant.

Quod quum animaduertiſſet ille,
(etenim non forte fortuna aderat, ſed
antea monitus ſe traducendum in co-
moedia eſſe, eoque maxime conſpicu-
vm theatri locum occupauerat,) adtol-
lendum ex animis peregrinorum hae-
ſitationem ſurrexit, & per totum dra-
ma, congredientibus hiſtrionibus, ſtans

cernendum ſe praebuit, atque ridens. Aelian.

Cumque apraeſentium nonnemine es-Var. V, 8.
ſet interrogatus: iſtane moleſte fers, Plutarch.
Socrates? Nequaquam vero, dixit, nam 7 οα.
in hoc theatro velut in magno conui- 27:
vio oblectandis pluribus, qui iocos in?10. ..
me coniiciunt, inſeruio. Primum
haec Comoedia Iſarcho Archonte
acta fuit, cum Cratinus victoriam re- Schol. ad
portaſſet, anno I Olympiadis LXXXIX. Aei ie
Eandem Ariſtophanes, cum repre
henſionem quorundam ob eam incur-
riſſet, vlciſcendi animo rurſum in-
ſequenti anno exhibuit, Archonte
Amynta, apparatu & ordine haut pau-
lo deteriore.
7— . . Laert. II,
Amipſias quoque, alius Comicus, 28.
Socratem deriſit in dramate, cui Tri-*Non
bonis titulum“ fecit, hiſce inter alia Putem
verbis: ðð ey TGi-

e

. . vt
O Socrates, multis ſtulitor, paucis-a ud La-

Zmis ert. titu-
Molior, Oadmm Rt ipfus ades, obdurans lum dra-
& perferens. maris⸗
N. ,„. .fnotare
Hanc penulam tibi quatſo guis in- ſed habi-
duit? tum, quo
. . . . . . 8
Frqus hoc incommodi coriarii dedit. Kena
ſſteba-
P. X. tur. Hinc
8 CRATI §. penulae

obtrectabant: clandeſtinis quoque inſi- S 0
dis vtebatur Anytus, donec, poſtre-in verſi-
mo opportunitatem naétus, efficeret, busAmi-
Vt accuſationem aduerſfus eum apud bſiae.
Senatum

.

“
H

mnem bi. P

Senat
tem
er laelt. Ne
I 40. ( C
cje
aſet
nd
„»ᷣay
e
be
Pol. P.19, ob

liban. Dle
Apol. . (en
644. gl
Ien
Cra
I
n
ue⸗
Nem
Ftab
eN
Jenoph.
Apol, p.
& Mem. phi
LIW. . hil
1b D. Her
*Kanle. ue
ſati 1 .de
fenſoyit 10
circum. C.
ſpie io, 0-

ℳ
7

tae, J.
guamte- ale

mii lon⸗ 0l.

fanter, iu/
ationim ,
expen. 6
dene & ſen
guent. ge
guae tamen:
lconterasl

octa.

dille,
n 0.
hien.
dtol.
he.
ndra-
ſtans
dens Acliza.
ne e. Var .
fers, Anant.
Nam a.
onui. 4).
coS inb 10,0.
imum
nonte
Me. Ariſt.
NNin
epre
cur-
a in⸗
honte
pen.
ett l,
CUS, 28,
TEI-Non
er Aiabuen,
9 1

. N.
lls- 2uld la.
ett. titu.
ylun dn.
matis,
notate,
r in- led hubi.
tum, quo
.650 clates
Ueditin ena
ſiſteba⸗
tur. Hinc
penulae
„ etian
e juſt⸗ mentio

gran.

oltre-in vel.

usAmi-

etn
cere⸗ ſae,

cpudl
natE

II, 40-

Schol. ad

Senatum inſtitueret Melitus, erat au-
tem libelli eius ile, qui ſequitur, ſenſus.
ex Laert. elitus, Meliti filius, Pitthenſis, So-
„Cratem, Sophronifci fillum, Alope-
*Cienſem, defert. Socrates, praeter ius
*& aequum, Deos, quos ciuitas eſle cen-
* ſet, ipſe non cenſet, nouaque Deorum
*numina introducit: praeter ius & ae-
* quum item, iuuentutem corrumpit:
*„Poena illi, mors.
Iat. A. Hoclibello, iuramento intercedente,
pol. p. 79. Oblato (νwτνισοιρνσ q Plato appellat) Cri-
. Suid. to vas eius ſiſtendi factus eſt. Paulo

10 3 . .
e. poſt clanculum ad eum miſit Anytus,
Liban. Precatus, ne deinceps mentionem fa-

Apol.p. Ccere vellet coriariae a ſe exercitae,
644. quod ſi promitteret, vicisſim actioni ſe
renunciaturum pollicebatur. At So-
crates, veritatem, dum viueret, ſe disſi-
mulaturum haut eſſe reſpondit, nec
vnquam aliter, quam feciſſet huc vs-
que, de eo locuturum. Neque actio-
nem ab eo inſtitutam id impetraturam,
vt ab iis dicendis reuocari ſe patiatur,
ad quae proferenda ſeſe officio teneri
exiſtimet.
Xenoph. Tempus omne, quod ab accuſatio-

70r. D. ne inde ad iudicium vsque effluxit,

2 Mem. Philoſophiae, pro more, im pendit, ni-

L. IV. p. hil de defenſione ſolicirus: quod cum
816. D. Hermogeni obſeruatum eſfſet, eum-
* Stanle- que ille ea de re interrogaret: Nonne

ius verte- ſt i,
veér reſ oondit 6X mds Sinen, 6
bat: Af- „reſpondit, ei’ 4

farim de- mneditatione vitam me ασαſριν* Illo ve-
lenſonis 10 quaerente, quo pacto“ dixiſſe So-

circum- Cratem, quoniam nunquam iniuſti quid-
ſpicio, o- quqin admiſi, quae ſanz optima ſit de-

ene n bi Popfeo. At olſeruamus, Hermogenes
alebat, oratorum arte quandoque iudi-
n„ui con⸗ Cés éo ddduci, vt ſontentiam aduerſus
kanter, iuſtos ferunt, abſoluant iniuſtos.
rationem profelto, aiebat Socrates, bis defenſto-

taét,
gsan te-

At

geus & nem ad iudices meditari volenti numen
pere aduerſatum eſt mihi. Tum Hermo-

quenz. genes; mira ſane refers. Mirumne
quae tamen a Graecorum ſenſu recedunt, maxime
ſ conferas locum ex Memor. allegatum.

IV DICGIV M S0 CRATIS

vero ſit, Socrates reponebat, Deo vi-
deri potius eſſe, vt hoc tempore viuendi
Jfaciam ſinem?
nemo me vel melius vixit, vel ucundi-
vy, idque, vt nunc mihi maximo eſt ſo-
latio, ta ſummae, & amicis meis, & mi-
hi extitit voluptati. Quod ſi diutius
viuam, neceſſe erit ſenectaz ſubire incom-
moda, auditu male & viſi aſfici, minis
intelligendi facultate valere, minus ad
diſcendum ſieri idoneum, magis vero
obliuioſum; qui fteri taque podſet, vt

diutius viuere, & deterius, Cupiam?! Ve-

roſemile eſt, Deum, mei amantem, voluis-
ſo, vt aetate, qua maxime deceret, modo
optimo morerer. Nam ſi iudicum mo-
riar ſontentia, mortis genere occum-
bham, quod lenisſimum eſt omnium, mi-
nimumque negotii exhibiturum amicis,
quo nihbil committatur indecori in prae-
ſentium conſpectu, & corpore atque animo
Janus diſcedere posſem. Hoc annon opta-
bileſet imprimis? Optime profelo Deus
meditandae defenſeoni aduerſatur nem-
pe eam ſi perteéxere datum eſſet, extra-
heret id meam in hac vita commoratio-
nem, vt morbis excruciatus, & ſonectae
imhecillitate, demum vitam ſnirem.
Equidem illa, mi Hermogenes, égo pro-
felto non expeto. Sed ſe vitae meaeer-
poſitis rationibus, vtque aduerſus De-
vim & homines me geſſenim, iudicibus
viſum ſuerit, vt capitis ſupplicio affi-
ciar; mortem eligum potius, guam vt
vitam longiorem emendicem, morte
deteriorem. Similiter alii eius familia-
res ad defenſionem parandam eum ex-

hortabantur, de victoria ſecurum eſſe-:

tuliſſet, vt ea pro ſe in iudicio vtere-
tur, non inuitus legit, & commode
ſcriptam eſſe dixit, non ſibi tamen eam

commodam eſſe. Lyſia vero, quo pa-

do ſibi minus commodam diceret?
interrogante.

Ad hoc vsque tempus

. . . .gde
jubentes. Diſertiſſimus orator Lyſi-or. 1,54.

as, quum ei ſcriptam orationem at-Laert. II,

41.

6 P ART. III.

interrogante, annon vero, aiebat, caleei

aut veſi es concinnae eſſe poſſunt, & ele-

gamtes, nec tamen mihi conuenire? di
mihi calceos Svonios attuliſes, non vte-
rer, quamuis eſſent habiles, & apti ad
bedem, quia non eſſent viriles: ſic illam
orationem diſertam ſibi & oratoriam
lur. X videri, fortem & virilem non videri.
Kheto. Quamuis enim acerbe aduerſus iudi-
rib. Lyſ. Ces dictis refertiſſima eſſet, erat tamen
Laert. II, illa iudiciali inſtituto vicinior, quam vt
40. Philoſopho conueniret.
Xenoph. Cum iudicii adeſſet dies, Anytus,
bol.ke. Lyco, & Melitus, accuſationem contra
eum inſtruere parabant, primus plebis,
Liban. ſecundus oratorum, tertius poetarum
Apol.l. c. Cauſam acturus. Primus Melitus ca-
thedram conſcendebat ei negotio deſti-
natam, atque orationem, tenuem ſatis
atque ieiunam, infeliciter adeo recita-
bat & pueriliter, vt nonnunquam prae
metu penitus exciderit, atque hiſtrio-
nis inſtar, inflexo capite, ſpeciem eius
prae ſe tulerit, qui ſubueniri memoriae

ſuae peteret; vt riſum continere non
pPoſſent vel ii, ad quos maxime cauſa

tanti momenti pertinebat. Eius ora-
tionis pars extitiſſe videntur ſequentia,
ſparſim a Nenophonte tradita, quo-
rum nonnulla a Libanio etiam allegan-
tur.
Memor. Perſuadere bocratem guditoribus ſälas;
I. p. 712. vt leges receptas contemnant, ſtultorum
D. Dwe, aientem, vt fabis gubernemtur; id,
quod ad ſuffragia ſpectat Senatorum,
quae ferebant fabi in vrnam conie-
Ctis.
Memor. e Socratem ex Critiae atque Alci-
I. p.713. biqdis neceſſartis, quorum illius ſumma
A. ſe in Oligarchia prodiderat auaritia

atque violentia, alter tyrannidem affe-

Ctabat.
Mem. I. SMos item eum, vt parentum detre-
p. 719. B. AOarent obſoquium, imptuißſe, diſeipulis
bollicitum, facturum ſo, vt parentibus

CAL. A.
ſapientiores euaderent! atque docentem
optimo iune ſieri poſſe, vt ſtolidum pa-
rentem vinculis filius oerceat. Nempe
idem ius eſſe in eos, qui minus ſapien-
tes ligaſent, iis, qi iphis quoqué ſapien-
tiores exiſterent.
Vt ceteris etiam cognatis omnibus ibid, D.
parum honoris exhiberent eundem effo-
ciſe, nihil eos emolumenti vel aegrotis,
velaccuſatis afferre inquientem. Nem-
pe illis medicomagis, his cauſae patrono
opus eſſe. Bonam voluntatemitem amico-
rum, qui nihil proeſtare queant, nauci
eſſe exiſtimandam. Sapientisſemum
quemque honore dignisſßimum eſſe. At-
que eo boc intendige ipſüm, vt praecci-
puum honorem ſibi ſoli omnem arroga-
17 6I.:

Ex Poetis eum loca excerikiſſe, guae lc.

offenſae maxime eſſe pocſint; alia, in qli-! 2O: G,

bus nihil eſſet improbi, in pesſimum ſon-
ſum vertiſe, vi familiares ſuos ad im-
proba facta excitaret, v. g. Heſiodeum
Ilud:
Nullum opus eſſe putes probro, ſunt
otia probro.
ita expoſuiſſe: quaſßi Poeta ſuaderet o-
mnia lucri cauſa fieri iure poſſe.
Frequenter item Homerica illa in ore
eum habuiße, detorta in peſſmum ſen-
ſum, quafe Poeta nempe pauperem ver-
berari permitteret,
Regem nactus, magna aut virtute
virum quem
Conſpicenet, verbis hunc demulcebat
amicis:
O felix, tibi non ignaui more timen-
dum eſt,
Verum ipſus ſedeas, aliosque ſodere
ubeto.
At, ſequem media clamantem e plebe
videret,
Hune ſceptro ferit, caſtigans, talia

alur.
7. Iufelix:

Liban.
Apol. 1. 61 lie
L ,.63) Ml
0. omhla
Ctre
ſut.
Iberat
Onnnub⸗

Diunl. ſubiro

lc4 (ien,
2 docta e
taeA4 et
b Plao Atque
Apol, ſermo
init,
Cie de
1
rat. lel,
. 1
51. reture
cing
Anie Nug
7o arne
vert
e
.
A

erten
n a.
Nenge
ſipien-

opien.

mihutidind.
n e-
Neyn-

hotreng
Amich-

„gulelcih.
in Mi-20,,

ſa.
Adim-
deum

ſum
ret -
in ore
ver-
irtuti

peli

imer⸗

à Socra-

Orat.

IVDICIVM
Infelix: ne te moueds, melioribus
adures
Praebetuas, animi nullo qui robere
praeſtans
Non es conſliis vllis nec idoneus ar-
mis.
Liban. FEinita oratione deſcendit Melitus,
Apol. T. ei ſccedebat Anytus, oratione proli-
I. p.635. Na & inuidioſa: poſtremus Lyco, arte
G. omni adhibita, quae a Rhetorica eſt fa-
cultate, accuſationi coronidem impo-
ſuit. Nolebat autem Socrates, vt mo-
ris erat, cauſae patronum ſibi aduocare:
ipſeque, dum aduerſarii dicebant, aliis
omnibus mentem occupare videbatur.
Cicer. de Illi vbi dicendo finem feciſlent, ipfe
Diuin. L. ſubito ſuggeſtum conſcendit, quod fa-
I. 54 ciens, ſignum a Daemone, quo prohi-
tio. Bp-4 Deretur, ne faceret, nullum accepit,

b plato atque in riſum ſolutus ſubamarum,

Apol. ſermonem, qui ſequitur, recitauit, ni-
ge hil praemeditatus, 'vt non fupplex aut
I, reus, ſed magiſter aut Dominus vide-
54. retur eſie iudicum, liberrima contuma-
Ciea, quae non a ſuperbia quidem, ſed
Xenoph. animi procederet magnitudine. E-
Abol. p. . vero, iudices, primum hoc miror,
703. c. «vnde vnquam Melitus hoc animad-
*Verterit, quod ait, me, quos Deos
*exiſtimet ciuitas, pro Diis non habe-
„re. Nam ſacrificantem me commu-
*„nibus feſtis, & in aris publicis, tum
alii, qui coram adſunt, videre, tum
*Melitus ipſe, ſi quidem voluit. No-
*VoOsS vVero Deos quo pacto ego intro-
*“ducam, eo, quod voce Dei me dirigi
*Profitear? Nam qui alitum ſignis, &
cchominum vtuntur affatis, ex vocibus
*ſcilicet coniecturas ſumunt. De to-
*nitruis quis dubitet, vocem ea ede-
*re, & inter praecipua eſſe omina? Sa-
*Cerdos item e tripode Pythia, nonne
*& ipſa voce, quae habet a Deo, enun-
*Ciat? Enimuero Deum futuri prae-
ſcium eſle, ac ſignificare futura cui

5& CRA TTIS. Vi
*„velit, omnes haut aliter atque ego &
*dicunt, & exiſtimant. Sed alii auguria,
*& omina, & coniectores, & vates ad-
*„Pellant eos, qui futura ſignificant.
*“Ego vero Daemonium hoc appello,
* meque arbitror, dum ſic voco, magis
*Vereac pie loqui, quam ii, qui aui-
*„bus diuinam facultatem adtribuunt.
*Neque me impoſturam hac quidem
*Parte committere, multi ſunt teſtes,
„quibus conſulta numinis, minime
falſus, enunciauerim. Haec audien-
tes, cum tumultuarentur, iudices, quia
partem dictis fidem non haberent, par-
tim inuiderent ei, quod maiora a Diis
quam ipſi eſlet conſecutus, tum per-
*rexiſſie Socratem: Age vero, alia quo-
*que audite, vt magis etiam ex vobis
*illi, qui volent, diuinitus honorem
*mihi tributum non credant. Quum
*Oahaerephon aliquando Delphis ora-
*Culum de me ſciſcitaretur, in multo-
*„rum praeſentia; reſpondit Apollo:
*neminem hominum me vel liberalio-
*ris eſſe indolis, vel iuſtum magis, vel
*„“magis prudentem.“ Qumque, his
etiam auditis, iudices magis tumultua-
rentur, rurſus dixiſſe Socratem: “At-
qui maiora, iudices, Deus ille de Ly-
*Curgo, qui Lacedaemoniis autor le-
“„gum fuit, quam de me, oraculis pro-
*„didit. Fertur enim Lycurgum, in-
*gredientem fanum, ſic allocutus efſſe,
„Vt diceret: Dubito equidem, num
*te Deum adpellem, an hominem. Me
*„Vero Deo quidem ille non com-
*Parauit, ſed inter homines plurimum
*Praeſtare cenſuit. Nihilominus vos
*„ne in his quidem Deo temere fidem
habueritis, ſed meipſum conſiderate.
*Quem enim minus me cupiditatibus
cCorporis ſeruire noſtis? quem libera-
liorem? qui a nemine neque mune-
*ra, neque mercedem accipio. Quem

Ver iuſtiorem merito exiſtimetis eo,
X 2 WKZ

qui

172 . PARI. WI.
*„qui ſic ad praeſentia ſemet accom-
*„modat, vt alienae rei nullius egeat?
*& ſapientem illum virum quis merito
*non dixerit? qui, ex quo tempore in-
*telligere, quae dicebantur, coepi; nun-
*quam intermiſi tum inquirere, tum
*diſcere, quicquid boni poteram. At
*minime fruſtra me laboraſſe, annon &
„illa vobis argumento eſſe videntur,
*quod multi ciues ex iis, qui virtuti
*dediti ſunt, multi etiam exteri mea
* Cconſuetudine prae omnibus vti malu-
“erint? Quid eſfle dicemus in cauſa,
*quod cum omnes norint, minime mi-
hi facultates eſſe ad remunerandum,
*nihilominus multi cupiant aliquid mi-
*hi donare? Quod ego item a nemine
*beneficium repoſcam, cum complu-
*res, ſe mihi gratias debere, fateantur?
*Quid quod aliis in obſidione ſuam de-
*Plorantibus ſortem, ego vitam dege-
“„Trem, nihilo magis iconltaribus im-

“„peditam, quam cum maxime beata
*„Ciuitas eſſet. Quid? quod alii deli-

*Cias e foro ingenti pretio mercantur,
*ego ſine ſumtu ſuauiores illis delicias
*exanimo meo comparo. Quod ſine-
*mo in iis, quaecunque de meipſo dixi,
„redarguere mendacii me poteſt, cur
« non merito tum a Diis, tum ab homi-
*„nibus lauder? Et nihilominus tu, Me-
lite, dicis, me, his vtentem inſtitutis,
“„“corrumpere iuuenes. Atqui noui-
*mus certe, quid ſit, iuuenes corrum-
“pere. Tu dicito, an quem per me
ſcias vel ex religioſo impium, vel ex
“„modeſto petulantem, vel ex frugali
*Prodigum, vel ex ſobrio vinoſum, vel
c X laborum tolerante mollem, vel alias
deteriorem factum?“ At ego profe-
cto, ait Melitus, noui eos, qui abs te
perſuaſi ſunt, vt tibi magis obtempera-
rent, quam parentibus. *Equidem
*hoc, inquit Socrates, quantum ad in-
«ſtitutionem, verum fateor. Sciunt

CAP. X.

„enim hanc meam fuiſſe curam. Ita
"de valetudine medicis potius homi-
*nes, quam parentibus obtemperant:
*„& in concionibus omnino Athenien-
*ſes vniuerſi potius iis, qui prudentifſſi-
„me dicunt, quam neceſſariis ſuis pa-
rent. Annon in delesgctu praetorum
*& parentibus veſtris, & fratribus, &
*Vro vobis ipſis antefertis eos, quos
„exiſtimatis rerum bellicarum peritiſſi-
äs eſſe? Nimirum, O Socrates, in-
quit Melitus, & expedit ita, & vſu rece-
ptum eſt. *Annon igitur; ſubiecit So-
*cCrates, aequum hoc tibi videtur efſe,
*„quod cum in ackionibus ceteris prae-
ſtantiſſimi quique non ſolum pares
caliis ſint, ſed etiam eximio quodam ho-
„nore ornentur; ego, quia maximo in
„hominum bono, quod inſtitutio
„Praeſtat, quorundam opinione ce-
„teris praeſtare iudicer, Capitis abs te

canquirar?

Plura eiuscemodi prolata tum ab
ipſo, tum ab amicis eius, fuiſſe, qui eius
cauſae patrocinabantur, Xenophon
narrat: Sed adeo diſplicebat iudicibus
inſolitus, quem ſequebatur cauſam di-

cendi mos, vt, Platone ſuggeſtum con-Laert. II,

ſcendente, atque Apologiam pro So-
crate his verbis exordiente: Minimus
natu cum ſim, Athenienſes, omnium, qui
tribunal conſcenderimt, interpellato o-
mnes inclamarint, imo eorum, qui deſeen-
derunt: quod facere proinde coactus
fuit. Ipſi vero fuffragia ferentes
CCXXCI iudicum ſententiis eum da-
mnarunt. Moris autem apud Athe-

nienſes, Cicerone obſeruante, fuit, Vt, De Orat.

reo damnato, ſi fraus capitalis non eſſet,
quaſi poenae aeſtimatio fieret. Ex ſen-
tentia, cum iudicibus daretur, interro-
gabatur reus, quam quaſi aeſtimatio-
nem commeruiſſe ſe maxime confite-
retur: quod cum interrogatus Socr t
tes eſſet, XXV drachmas, vel, v
Eubulides

41,

1, 54.

viam .
AIV. No⸗

Max.

eum
1 Plzto Geill
Apol. p. tione
38.0. fatett
* Fe ſenl
noph.l..
Ci. Prien
1c. qoon,
bereri,
Laerh Il Lin
2. Higis
Yenoph. den
lc. Var,
ceſle
ſte
le
a
aſbi
cll
e
e
O
(1
me

6 ho

¹Corlol,
ad H.

I
TVr. uNN
Diſſert. int
del I.
WIIX. trad
memor. (ecl
IV. dag. Iatan-
910.5. Occr
lato
Thee-
don. b.

8 4.

n. lu
hom-
Pperant.
hemien-
dentic.
ſilis Pe-
etorum
bus, &
0, 0S
beritiſlt⸗
ltes, In.
lurece.
lecitd0.
tur elle,
prae.
n pares
dumho-
Nmoin
Nſtitutio
One ce-
5 b te

wom
guieins
ophon
lcicibus
lim di-
n cON- Leert I,
ro 50. 41
inimut
nn li
lato 0-
coactus
erentes
n da⸗
Athe-
in, Ve Orat.
onelle 54.
Exlen-
Nerro⸗
matio-
obite-
0rt
vel, V
bulides

Laert, II.

Xenoph.

don. p.

rpIoν1àꝶâi SαιiAuTr s

Eubulides dicit, centum ſoluturum ſe
dixit. Neque amicos enim quidquam
. xe. Conferre patiebatur, Platonem nem-
noph.l.c. Pe, Critonem, Critobulum, & Appol-
lodorum, qui XXX minarum pretium
eum offerre iubebant, ſeque dabant fi-
b* Plato deiufſores:? dicebat enim multae ſolu-
Apol. p. tionem eius eſſe, qui iniuſte ſe feciſſe
38. C. fateretur,“ atque iudicibus aiebat, ſe-
aoph.I.e. ſe meruiſſe, vt ampliſſimis honoribus &
4d Cic. praemiis decoraretur, &, vt ei victus
I. c. quotidianus in prytaneo publice prae-
beretur, qui honos apud Graecos ma-
xXimus habebatur. Cuius reſponſo iu-
dices ſic exarſerunt, vt capitis eum
condemnarent, adiectis aliis XXCſuf-
fragiis.
Sententia lata, a riſu ſe haut contine-
bat, atque, ad amicos conuerſus, ne-
ceſſe eſt, inquiebat, eos, amici, qui te-
ſtes docuerunt, vt peierando falſum
aduerſus me teſtimonium dicerent,
*cVna cum illis, qui paruerunt, magnae
ccſibi tum impietatis tum iniuſtitiae
*Conſcios eſſe. Me vero cur animo abie-
"EC0% magis nunc eſſe conueniat, quam
ante condemnationem, quum non ſim
äuictus quidquam eorum feciſſe, ob
*quae illi me accuſarunt? Neque enim
cme pro loue, Iunone, Diisque praeter
*hos ceteris, nouos quosdam Deos ſa-

2.

1. c.

³ Conſol.
ad Hel-
XIV. OOcraes (vt Seneca ait) eodem illo
b Max. —.*vultu, quo aliquando ſolus XXXty-

Tyr. rannos in ordinem redegerat, carcerem
Diſſert. intrauit, ignominiam vel ipſi loco de-
XXXIX. tracturus. Neque enim poterat carcer
. 389 videri, vbi Socrates erat. à½ Hic ab Vn-
memor. decimuiris vinctus, XXX diebus poſt
IV. pag. latam ſententiam fuit, eiusque rei illa
516. B. Occaſio extitit. Nauem illam, qua olim
Plato Theſeus quatuordecim illos iuuenes in

Thae. (retaln deduxit, illosque & ſeipfum
58. A. 8

.

CA P. XI.
DE CARCERE EIVS.

173
cCrificiis placaſſe, nec iurando inuocaſ-
„ſe, nec denique nominaſſe com-
*pertum eſt. Iuuenes autem, quo pa-
*Gto corrumperem, ad tolerantiam &
frugalitatem eos qui adſuefeci? A faci-
„noribus, mortis fupplicio dignis, ſa-
*Crilegiis, parietum perfoſſione, pla-
*gio, patriae proditione, ipſi me abſol-
*„Vunt aduerſarii. Quo fit, vt mirum
„mihi videatur, quamobrem mortis
caduerſus me ſententia ſit dicta. Ne-
*„ que ideo, quod iniuſte occidor, ani-
“„mum me abiicere par eſt. Id enim
*„non mihi, ſed iis, qui ſententiam tu-
lere, dedecori eſt. Palamedis me ſola-
“tur exemplum, qui non abſimili mor-

tis genere periit: is enim, etiam nunc,

*Jonge magis celebratur quam VIyſles,
*Cuius iniquitate interemtus fuit. Non
*modo futura, verum praeterita etiam
*„tempora teſtimonium mihi praebitu-
cra noui, neminem me vnquam laeſiſſe,
aut peiorem reddidifle: ſed omnibus,
*qui mecum verſati fuerunt, profuiſſe,
*quantum in me poſitum fuit, quic-
*quid mihi fuit bonorum, gratis cum
*„els communicando. Quibus dictis
ita diſcedebat, vt nihil eſſet quod dictis
ab ipſo non reſponderet: atque tum o-
culis, tum geſtu, tum incefſſu hilarita-
tem prae ſe ferebat.

ſeruauit, Apollini ille ſe dedicaturum, ſi
ſaluo ſibi redire liceret, vt paulo poſt
contigit, votum fecit, miſſurumque
promiſit quotannis Delum cum mune-
ribus. Eam vero inde religioſe obſer-
vare conſuetudinem perrexerunt A-
thenienſes. Quae antequam obiren-
tur ſolennia, vrbem luſtrabant, nec
quisquam publico decreto capite mul-
cCtabatur, priusquam nauis & Delum
juiſſet, & inde rediiſlet: quibus rebus
X 3 nonnunquam

14 PART. IIr.
nonnunquam, vento inprimis aduerſo,
longum tempus ducebatur. Auſpicia
ſolennibus Apollinis dabat ſacerdos,
puppimnauigii coronando; id quod
pridie, quam iudicium ſubiret Socrates,
contigit, eaque de cauſa tam longum
inter iudicium & mortem eius tempus
interceſſit.

plato l. e. Eo interuallo plurimi ipſi aderant a-

& rel.

Plato
Criton.

b. 43·

micorum, cum quibus, pro more ſolito,
diſputando tempus terebat. Ab iis iden-
tidem, vt elabi conaretur, ſolicitabatur,
nonnullis etiam vi eum ſeſe abducturos
pollicentibus. Quod non modo non ad:
mittebat, verum ridebat etiam, an lo-
cum extra Atticam noſſent? interro-
gans, quo mors penetrare haut poſſet.
Eo animo Crito quoque ad eum acceſ-
ſit, biduo ante eius obitum, mane ſum-

mo, qui frequentiore acceſſu ſuo, do-

nisq; repetitis in ſuas partes aliquantum
pertraxerat eum, qui cuſtodiae praee-
rat. Cumque dormire Socratem cer-
neret, dormienti aſſedit, ſfomnique ob-
ſeruans ſuauitatem animi eius aequali-
tatemq; miratus eſt. Simulatque exper-
gefactus ille eſſet, noua parum auſpicata
ſe aiebat afferre, quae, ſi ipſi vel maxime

talia non videantur, videri tamen o-

mnibus Socratis amicis: nauem nempe
ſequente luce fore in portu; affirmare
enim nonnullos, Sunio recens profe-
Cos, ibi eam ſe reliquiſſe, eſſeque vero-
ſimile, ea ipſa illam venturam die, Socra-
tem vero proxima moriturum. Quod
Wur ſüackuu ſit, Socrates aiebat,
non tamen hodie illam arbitror venti-
ram. Nempe poſtridie, quam venerit,
me aiunt moriturum illi, quorum eſt
barum rerum arbitrium. Craftina ta-
men luce me moriturum haut eſe ex
ſomnio colligo, quod iſta mihi obtigit no-
de. Videbatur enim mihi mulier, ſpecie
egregia, albis induta veſtibus, meo nomi-
no mie appellare, & dicere:

CAP. XE.
Tertia lux pinguis Phthiae te Mrt
in ora.

Idemque Aeſchini quoque ab eo rela-II, 35.

tum efle, Laertius refert. Eam igitur
Crito occaſionem arripuit, qua ei per-
ſuaderet, vt fuga ſibi conſuleret: id
quod variis efficere argumentis conaba-

tur. Nempeauaritiae criminis ſuſpe-

ctos fore ipſius familiares, qui, vt opibus
parcerent, eum redimere noluiſlent.
Poſſe autem id exigua fieri impenſa, &
ſine moleſtia eorum, qui illis valeant fa-
cultatibus. Se ipſum quidem illi im-
penſae faciendae imparem haut eſſe, Vel,
ſi par non ſit, Simmiam, Cebetem at-
que alios ſuum etiam collaturos. Non
eſſe ipſi voluntarium ſubeundum exi-
tium, & quod euitare facile poſſit: libe-
ros eum relicturum in ancipiti atque

exigua fortuna: neque conſtantiam
eam homines eſſe interpretaturos, ſed
animi imbecillitatem. Haec, Crito in-

quiebat, vt conſideres argumenta, peto,
vel potius vt admittas: moram enim de-
liberando ducere hoc non patitur tem-
pus, quod factum velis, hacnocte opor-
tet facias, poſthac enim ſerum nimis
omne conſfilium fuerit. Cui Socra-
tes: „magni profecto aeſtimandam
„eſle illam animi eius alacritatem, vo-
*Tuntatemque paratam, ſi cum rectara-
*tione coniuncta ſit: ſin minus, quan-
tο maior ſit ea, tanto grauius eſſe fe-
„“rendam. Non hominum hic ſpe-
*„Ctandas opiniones eſſe atque iudicia,
*ſed ius atque aequum; malum malo
*non eſſe depellendum: fidem Reipu-
*blicae magis quam priuatis deberi. Le-

*gibus arrie obnoxium ſe ſua volun-

tate factum eſſe, in ea Republica vi-

*tam agendo, easque iam demum vio-

are ſumme iniuſtum fore. Carcere
*ceffracto, non amicos tantum ſuos

*„multa ſubituros diſcrimina, ſed ipſum

*etiam ſeſe, exitu alio nullo, quam vt
UM cEEXul

Lpol in. T

ex
E
abe

6er
(6 r.
4
j

b

d
are
4 t le

Lac
iſſee

7

29Lazert. tar,
1 44. Dell
¹ Diod. XC

Kel. L. fert

te e

rar .
lltur
e1 Per.
tet: idl
ohabe⸗
ſuhe.
Opibs
Ulſſent.
aln, &
t fi⸗
ili im.
le,vel,
emn at⸗
Non
II ex-
t: lbe-
atque
AItim
5, ſed
ito in-
vpeto,
im de⸗
tem-
ot⸗
nümis
S0cra-
uda
Vo-
eRara-
,guatr.
Alefe-
udicta,
n mio
eipu⸗
ri Le-
VOun-
lici vi-
m io⸗
rcere
1 ſus
ipfum
lamn Vt
4 exll

eual deinceps & viuat & moriatur.
ccEa vero conditione ſi ſit, meliorem li-
c berorum ſuorum conditionem haut
“eUaſuram, quin potius maiorem eo-
*rum curam amicis fore, ſi honeſtam
* ipſe mortem obierit. Quicquid de-
*„nique incommodi expectandum ſit,
„juſtitiae nihil eſſe anteponendum. Si-
*i, ſi malis artibus ex carcere dilaba-
tur, neque quod ſupereſt vitae iucun-
*dum fore, neque poſt mortem melio-

py/ CAherRE SOCEATIS rys

ac Corybantum tibiae aures meas cir-
cumſonant, horumqae verborumſtrepitus
ita aures meas occupat, vt alia admit-
tere nulla gqueant. Quicquid igitur, vt
ab hoc me auertas inſtituto dixeris, fru-
Rra dictum putes. S alia vero de re
me ducas monendum, mone. Reſpon-
dente Critone, praeter hoc nihil ſe
quod moneat habere: de illa itaque re,
aiebat, oqgui amplius noli, nosquét adeo
ita pergamus, quandoquidem hoc modo

crem fore ſuam in ſecutura vita condi-
*„tionem. Atque Ma, inquit, perinde

W CA P. XII.
MORTIS TEMPVS ET GENVS.

praeit, iterque commonſtrat, Deus.

Abpol. in.“ LFropustnorri⸗ eius paulo ante atti- frequentiſſimae ea aetate extiterunt A-

4

gimus. Marmor Arundellianum, thenis, pro Socrate & contra eum dice-
Lachete Archonte, diem eum obi- re. Polycrates Sophiſta, ingenii oſten-
iſſe dicit, aetatis LXX anno, quem tandi cauſa inuectiuam aduerſus Socra-
abſoluiſſe eum ex Platone colligi- tem ſcripferat, Lyſias vero, celeberri-
tur, qui Xàαιιαι k[mzionta ei tribuit. mus orator, qui Olympiade C vitam fi-
II, 44. Demetrius Phalereus mortem ipfius ad niuit, Apologeticam, vt ſupra ljam indi-
a Diod. XKCV Olympiadis annum primum re- catum, elaborauerat. Similiter Plato
Sicul. L. fert, poſtquam LXX exegiſſet annos. quoque, & Xenophon, & longo poſt
XIV. p. a Diodorus Siculus Lachetem eius anni, tempore Libanius, Socratem orationi-

ap. Laert.

264 — .: . .
26 4 quo obiit, Archontem facit. bus defenderunt. Polycratem autem
Dial. de Quamuis autem vix quicquam in hi- licetlſocrates de haut paucis admonuiſ-

Script. ſtoria Graecorum melioribus nitatur ſet erroribus, in inueétiua ſua commiſ-
Socr. p. teſtimoniis, quam tempus exceſſus So- ſis, Anachroniſmi tamen in ea relin-
1I3. . Cratis, Leo Allatius tamen, audacter ma- quebantur plures, cum nondum ea ae-
gis, quam prudenter, vitae eius mortis- tate exculta ſatis ſtudia chronologica
que tempus in controuerſiam vocat, fuerint. Inde eſt, quod ipſe Plato vice
Cuius rei iſtam habuit cauſam. Epiſto- plus ſimplici cenſuram ſubeat Athe-
larum Socraticarum, quas edidit, XVe naei, Ariſtidis, Macrobii & reliquo-
Polycratis oratio quaedam allegatur, rum. Socraticae autem illius epiſtolae
quam in iudicio, quo damnatus eſt So- autor Polycratem agnoſcit Patronum
crates, habuerit. In ea vere oratione litis, Socrati intentatae, orationem-
moenia Athenienſium, ſexennio poſt que eo loco, eoque tempore recitatam
Socratis exceſſum ſi hucuſque tradita exiſtimat: in qua & Hermippus opi-
ſequamur] reſtaurata, a Conone me- nione eſt, eam in rem a Diogene Laer-
morantur, id quod fuſpectum reddit il- tio allegatus, At Phauorinus, ſubſecu-
Hus epiſtolae fidem. Res vero ita ſe ha- tae aetatis Criticus, qua maiora incre-
bere videtur; Poſt Socratis mortem fre- menta Chronologica ſtudia ceperant,
quens erat in Rhetorum ſcholis, quae erroremiſtum, temporibus ſuppulatis,
etexit,

176 PARTI. III.

in Phae-
don., ab

init.

detexit. At Phauorini cenſuram repu-
diatam cupiens Allatius, temporum ra-
tiones incertas eſſe perſuadere conatur,
vt Socratem vitam poſt reſtaurata Athe-
narum moenia extraxiſſe oſtendat.
Praecipuum arietem, quo ſubuertere,
quicquid ab antiquioribus adſtructum
fuerat, conatus eſt, Suidae ipſi teſtimo-
nium praebet, qui, neſcio cuius auto-
ritate, XXKCannos Socratem ait vixiſſe.
Reliquae Allatii machinae minoris vir-
tutis ſunt. Emendatio nempe Meurſuü
parum ſolida, & Scaligeri error, de qui-
bus ſupra egimus: abſurdiſſimus item
ChroniciAlexandrini Metachroniſmus,
quo Socratis mors ad Olympiad. CIV
refertur, cum annos vixiſſet XC: aui-
soooο α tem Anonymi vitae Ariſtotelis
ſcriptoris, qui Ariſtotelem XVII anno-
rum iuuenem triennio Socratem audi-
viſſe ait: &, quod imprimis moueat ri-
ſum, proſcripti apudomnes Platonis A-
nachroniſmi, veritati impugnandae ab
Allatio temere admouentur. Atque
ea quidem ipſi argumenta ſunt, quibus
incautum lectorem turbare nititur, So-
phiſtica praeterea ad hoc inſtitutum Di-
alogi forma abuſus.
Mortis modum en tibi a Platone tra-
ditum, Phaedonis nomine, qui mori-
enti ad finem vſque adſedit. Quotidie
ego & alii ſolebamus ad Socratem ven-
titare: ad ipſum forum, vbi acta eſt So-
cratis cauſa, mane conuenientes, car-
ceri enim proximum erat. Quotidie

igitur expectabamus, donec carcer a-

periretur, mutuis interea & deambu-
lationibus, & colloquiis, tempus teren-
tes. Vbi apertus erat, ad Socratem
adibamus, & ſaepius totum cum illo
diem traducebamus. Eo autem die

maturius ſolito ad illum conuenera-
mus. Nam pridie, quum ad veſperam
e carcere egreſſi eſſemus, audieramus,
nauigium illud ſacrum Delo adueniſſe.

CAP. XII.

Vna autem ſtatuimus praeter morem
citius ad Socratem venire; atque etiam
venimus. At ianitor ad nos egreſfſſus,
qui antehac nobis ſolebat parere, edi-
xit, vt expectaremus, nec prius ingre-
deremur, quam ipſe iuberet. Sol-
vunt enim, ait, Vndecimuiri Socra-
tem, & iubent, vt hodie moriatur. Ita
non multum tempus moratus, redit,

&iubet nos ingredi. Ingreſſi igitur,

offendimus Socratem iam ſolutum, &
Xantippen (illam enim noſti) infan-
tem in manibus geſtantem, Socrati-
que aſſidentem.
Poſtquam nos vidit, & ſalutauit, &
huiusmodi quaedam dixit, quae mulie-
res ſolent: Socrates, extremum, ait, te
nunc alloquentur amici, & tu illos. Con-
verſis veroad Critonem oculis Socra-
tes, hanc ait, Crito, velim mulierem ali-
quis alio abducat. Illam igitur Crito-
nis famuli aliqui abduxerunt, claman-

tem & eiulantem. At Socrates, lectu-
lo aſſidens, crus plicatum manu con-

fricauit: & fricans, quam, inquit, mira
res eſt, quam homines iucundum vo-
cant: quam modo plane admirabili
cum dolore coniungitur, qui contra-
rius tamen iucundo creditur, quod
in eodem tempore in eodem eſle non
poſſint, Quod ſi quis tamen iſtorum
alterum capiat, cogetur fere & alte-
rum capere, quaſi vno capite ambo
apta contineantur Et mihi qui-

dem videtur Aeſopus, ſi haecanimad-

vertiſſet, fabulam fuiſſe compoſitu-
rus: Deum nimirum, cum haec duo
bellum inter ſe gerentia conciliare vel-
let, nec poſſet, ipſorum vertices in
idem colligaſle: & ideo vbi alterum ad-

fuerit, ad extremum & alterum quo-

que ſubſecuturum. Quemadmodum

modo ipſe expertus ſum. Quandoqui-

dem e vinculo dolor nunc aderat cru-
ri: vbi ablato vinculo ablit dolor,
voluptas

volupt
tur.
Vemn
morin
iis po
Aeloj
reddie
Molti
nuper
oſtg⸗
e
rei in
habere
Coile
hi, l
ſit. I
bes: 1
Vt eids
ANem
Milu
batur⸗
tes l
lumn fer
cuncdu
COgi
d0 n
orati⸗
rum!
quas
Pula
umn!
tung
reler
ſequ
die:
Fim
vene
pius
uan
uag
gerer
eſtpr
Videt
tur
Parel

Morem
leetiam
Kreſlis⸗
e, ecl.
ingre.
8o.
Socra.
tur. Ita
ledlit,
igitut,
um, &
inkin.

ocratl.

uit, &

eulie.

ait, te
Con-
Socra-
emn d-
Crito⸗
aman-
ecku⸗
ucon-
Mra
VO-
irabili
oUtra-
quodl
enon
oru
Ate.
anbo
qui.
Umad.
oſtu-
duo
evel-
Ces i
mach⸗
quo⸗
Odum
oqi⸗
t cru-
olor,
luptis

MoRTV TEMPVS FT MODVS

voluptas continuo illum conſequi vide-
tur. Et commodum quidem per Io-

vei (excepit Cebes) haec mihl in me-

moriam reuocaſti, Socrates. Nam de
iis poematibus, quae nuper feciſti,
Aeſopicis nimirum fabulis, quas verſu
reddidiſti, & Apollonis hymno, quum
muhki me iamdiu interrogant, tum &
nuper Euenus: ecqua ſcilicet cauſa,
poſtquam huc veniſti, hos verſus con-
dideris, cum nullam antea operam huic
rei impenderes? Si igitur vis, me aliquid
habere, quod Eueno reſpondeam, quan-
dô ille me rurſum interrogabit, dic mi-
hi, (quaeſo) quid illi refpondendum
ſit. Dic vero, inquit, illi verum, Ce-
bes: me non eo confilio haec feciſſe,
vt eius & ſcriptorum ipſius aemulus
eſſem. Sed vt inſomnio identidem
mihi oblato parerem, quo mihi edice-
batur, Muſicam fac & operare, Socra-
tes. Primum ergo carmen in Deum il-

lum feci, cuius hoc erat ſacrum. Se-

cundum illam curam de Deo quum
cogitarem poëtam decere, ſi quidem
eo nomine cenſeri debeat, fabulas non
orationes condere; ipſe vero fabula-
rum non eſſem peritus: hac de cauſa,
quas ad manum habebam, & noram,
fabulas Aeſopicas, ex illis, quae pri-
mum mihi obuiae eſſent, experimen-
tum feci. Haec igitur, Cebes, Eueno
refer: & valere iube, &, ſi ſapiat, me
ſequi. Diſcedo enim, vt opinor, ho-
die: nam iubent Athenienſes. Et
Simmias, quale, inquit, eſt, quod E-
veno fuades, Socrates? equidem ſae-
pius cum illo iampridem verſor: at,
quantum quidem praeſentio, haud-
quaquam volens hac in re tibi morem
geret. Quid vero? inquit ille, non
eſt philoſophus Euenus? Mihi quidem
videtur, ait Simmias. Voluerit igi-

tur & illud Euenus, & quicunque, vt
par eſt, philoſophiae ſtudium ample-

ctitur. Non tamen vtique violentas
ſibi manus afleret. Hoc enim mini-
me fas eſſe aiunt. Et ſimul haec di-
cens, crura e lecto in terram demiſit:
& eo modo ſedens, reliquum ſermo-
nem perſecutus eſt. Cebes vero illum
interrogauit, qui hocais, Socrates? ne-
fas eſſe, ſibi ipſi manus violentas affer-
re: velle autem philoſophum ſequi e-
vm, qui moriatur. Qui Socrates, nos

homines Deorum ſumus poſſesſio: at-

qui, inquit, ſi quod tuorum manci-
piorum ſe interficeret, tuo iniuſſu,
num ipſi ſuccenſeres, & ſi vindictae
oteſtas eſſet, vindicares? Itaque &
ho non minori ratione videtur niti,
non prius mortem ſibi conſciſcere o-
portere, quam neceſſitatem aliquam
Deus immiſerit, qualem nobis modo
impoſuit. Et conſentaneum, ait Ce-
bes, hoc quoque videtur. At illud
profecto, quod modo dicebas, philo-
ſophos facile mori velle, ab iſtis dis-
ſentaneum eſt, ſi ea quae nunc
diximus, recte dicantur: nimirum De-
vm noſtri curam gerere, & nos ad il-
lum, vt rem mancupii, certamque pos-
ſeſſionem, pertinere. Statuere enim,
hominum ſapientiſſimos minime tunc
indignari, cum ex hac procuratione,

hocque munere diſcedunt, ad quodo-

ptimi rerum domini & cuſtodes, Dii eos
praefecerint atque collocarint, rationi
conſentaneum minime videtur. Non
enim profecto vir ſapiens arbitrabitur,
ſi liber extiterit, ſe melius ſibi ipſi, quam
Deum prouidere. His auditis, Socra-
tes, fuübtili illa Cebetis disquiſitione
laetari mihi videbatur: & conuerſis
ad nos oculis, rationes, inquit, ſem-
per aliquas inueſtigat Cebes: nec con-
tinuo vult fidem adhibere iis rebus,
quae a quouis dicantur. Verum &
mihi quidem, ait Simmias, idem, quod
Cebeti, videtur. Quid enim aliud
e vellent

ibid.

1778 PAkT. III.
vellent viri ſapientes, quum haec age-
rent, quam vt Dominos ſe meliores fu-
giant, & illis facile ſe ſubducant? Et mihi
quidem videtur Cebes ſermonem ad-
verſus te collimare, qui tam facile com-
mittis, vt & nos relinquas, & optimos
Dominos, vt ipſe fateris, Deos. Iure id

quidem vos dicitis, inquit Socrates.

Exiſtimo enim vos a me poſtulare, vt
defenſionem apud vos inſticuam, tan-
quam in foro. Maxime, inquit Simmi-
2s. Age vero, inquit, conabor me apud
vos accommodatius probabiliusque de-
fendere, quam apud iudices. Ego enim,
inquit, Simmia & Cebes, ſi me non exi-
ſtimarem venturum, primum quidem
ad Deos alios, ſapientes & bonos, tum ad
homines, iam mortuos, iis, qui hic ſunt,
meliores; perperam profecto agerem,
qui propter mortem non indigner.
Quare hac de eauſa minime indignor, at
Praeclara ſpe me ſuſtento, mortuis ali-
quid poſt mortem extare: &, quemad-
modum iam olim etiam aiunt, longe
melius eſſe bonis, quam malis. Tum
Crito iamdiu is, qui venenum tibi da-
turus eſt, ait, vt tibi ſignificemus, par-
ciſſime efſe loquendum: loquentes
enim, ait, magis calere. Nihil autem
huiusmodiofferendum veneno. Nam
inde euenire, vt bis & ter etiam repe-
tendus ſit veneni hauſtus. At illum
iube valere, ait Socrates. Curet tan-
tum, quod ſuum eſt, tanquam etiam bis
daturus, &, ſi oporteat, etiam ter.
His dictis longam exorſus eſt diſpu-
tationem, qua demonſtrauit praeci-
puum Philoſophi officium efle, mor-
tem vt meditetur, quamobrem metuere
eam accedentem non debeat. Cum vero
mors ſolutio animae a corpore ſit, Phi-
loſophi eſſe aiebat, animam a corporeis
affectibus liberare. Quo magis vero
meliora intelligentia complectimur, eo
magis a ſenſibusanimumreuocari Tum

CAb. XI

vero perfectiſſime nos intellecturos, vbi

penitus per mortem animus a corpore
fuerit ſeiunctus: eamque intellectus
perfectionem ſolam eile verae philoſo-
phiae metam.
Quam partem diſputationis vbi ab-
ſoluiflet, renouandae ei occaſionem Ce-
bes dedit, immortalem eſſe animum, vt
doceret, Socratem orans. Id igitur
probare aggreſſus Socrates, primum ar-
gumentum ex mutua ſucceſſione gene-
rationis & corruptionis, tanquam con-
trariorum, plane neceſiaria, duxit: quo
fundamento Pythagoraea nititur ue-
T αον☛rνρe.. Secundm, ex modo,
quo animus ratiocinatur: qui cumre-

miniſcentia abſoluatur, eum, antequam

hoc corpus ſubiret, arguat extitifle:
ꝗquo tempore perfectam magis habuerit
iazarum cognitionem, quas occaſione
eorum, quae ſenſibus obuia ſunt, recu-
peret: animum vero, ante hoc corpus
exiſtentem, poſt illudetiam extiturum.
Multa alia Socratis nomine protulit Pla-
to, quae maximam partem iĩpſius Plato-
nis ſunt, nec fieri poteſt, vt Socratis
quae ſint, a reliquis diſcernamus. Di-
ſputationis illius finem compendio ita

Cicerorepraeſentauit: Duas, aiebat, Tuſc.
efle vias, duplicesque curſusanimo- Q.l,30.

*“rum ecorpore excedentium, nam qui
*ſe humanis vitiis contaminauiſſent,
*& ſe totos libidinibus dediſſent, qui-
*bus coecati velut domeſticis vitiis at-
que flagitiis ſe inquinauiſſent, vel re-
*cEpublica violanda fraudes inexpiabiles
*„Concepiſſent, iis deuium quoddam
iter eſſe, ſecluſuma concilio Deorum.
*CQui autem ſe integros caſtosque con-
“ſeruauiſſent, quibusque fuiſſet mini-
*ma cum corporibus contagio, ſeſeque
“ab his ſemper ſeuocaſſent, eſſentque
*in corporibus humanis vitam imitati
*Deorum, his ad illos, a quibus eſſent
*Profeéti, reditum facile patere. Itaque
. D Vt

ibid.

Alato

(( Vt
ant
fe
e &

haedon c

7

did.

DU ,
D — . —
ro di MORTYN TEMPVS EV MoDVS. 179
Orpore *Vτcρ, qui non ſine cauſa Apollini nunc diſputabam, & res ſingulas ordine
lecus ðJM * Gicati fint, ſed, quod ab eo diuinatio- perſequebar: ſed arbitratur, me illum
hloſo. Dð em habere videantur, qua prouiden- eſle, quem poſtmodum mortuum con-
*tes, quid in morte boni fit, cum cantu ſpicietis: & rogat me, quomodo velim
Vbitb. bi *& voluptate moriantur; Sic omnibus ſepeliri. Neque vero meminit, me
en c.. “& bonis & doctis eſſe faciendum. iampridem longum ſermonem hac de
n, Nt Plato Vnusquisque igitur ſe paret atque ac- re inſtituiſſe, nimirum, poſtquam bibe-
igtrur Ffhaedon. Cingat, tanquam iter expedite fuſce- ro pharmacum, me non amphius vobis-
crr⸗ FP.: 15. A4. Pturus, quando fatum vocauerit. Vos cum remanſurum, ſed abiturum ad
gene. *Simmia, & Cebes, aliique, qui hicade- beatorum felicitatem. Haecame qui-
mcon- „ſtis, ſtato quidem ac certo tempore demnequicquam videntur dicta. Vos

*profſiciſcemini. Nunc me vocat, vt ergo mihi erga Critonem fideiubete
*Tragicus quidam dixit, fatum. At contraria quadam fideiuffione ei,
noch, fortaſſe tempus iam eſt eundi ad bal- qua ille mea cauſa apud iudices cauebat.
cneum, nam mihi quidem confultius Ille enim fideiuffit, me remanſurum:

lt: u

u . c videtur, Prius me lauari, quam bibam vos vero ſideiubete, me non hic reman-
ige⸗ venenum, nec mulieribus, vt mortu- ſurum, vbi mortuus fuero, ſed diſceſ- .
hiert AAuW VI lauent, negotium faceſſere. ſurum: vt Crito facilius ferat, etiamſi
iint bid. Haec locutum Crito interrogabat: viderit corpus meum neque cremari, .
Mgie Ecquid vero his aut mihi, Socrates, nedq; ſepeliri, * neq; meam vicem indi-
kerl⸗ mandas, aut de liberis, aut de qualibet gnetur, quaſi acerba quaedam paſſus
Nnck alia re, in qua poſſimus tibi maxime gra- fuerim: neque inipſo funere dicat, So-
nm. tificari? Nihi certe, inquit, Grito, no- cratem aut exhiberi, aut efferri, aut hu-
ll. vi mando, praeter illa, quae ſemper vo- mo mandari. Verum ita habeto, mi
huo. bis dixi: nimirum, ſi vos de vobis ipſis Qrito, his de rebus non ſatis circumſpe-
Is Curam geratis, & mihi, & meis, vobisque cte loqui, non tantum flagitium eſſe, ſed
V Dr adeo ipſis officium praeſtiteritis, quic- & animis detrimentum adferre. At
10 1 quid feceritis, licet modo nihil diſerte potius decet, bono efſe animo: ac cor-
ieben li. Paciſcamini: quod ſi veſtri curam abie- pus meum ſepeliri dicere, & quidem
ino. Qho Ceritis, & virtutis, etiamſi magna & ve- ita ſepeliri, vt tibi gratum erit, legibus-
nqu M hementiaſſeueratione modo multa pol- que maxime conſentaneum arbitrabe-
len, liceamini, nihil certe amplius agetis. re. Vbi haec dixiſſet, ſurrexit, vt cu-
qui. Ethaec, ait, magno & alacri animo cona- biculum adiret, ſeſe lauandi cauſa: Cri-
K⸗ 2=ð bimur praeſtare. Ecquo vero modo to illum ſecutus eſt, nos vero iuſſit ex-
elre⸗ te ſepeliemus? Quo modo, inquit, vo- pectare. Frequens interea inter nos
biles lueritis: modo me certe teneatis, ve- ſermo erat de ea calamitate, quae illius
Gum ſtrisque ego manibus non elabar. Hisq; morte nobis impendere videbatur: fu-
rum. dictis cum ſuauiter arriſiſſet, nosque 8 turum plane ratos, vt tanquam filii, pa-
coh⸗ ſet intuitus, non perſuadeo, inquit, vi- tre orbati, ita nos omnino reliquam vi-
i⸗ “ ri, Critoni, me eſle illum Socratem, qui tam eſſemus traduétur. Poſtquam
Aue * Plane horum ſententiam apud Platonem Ser- poſitum, vulgo ex ſuperſtitione fua cenſebant Gen.
ue ranus non fuerat aſſecutus, nempe verba Platonis tiles: Serranus plane diuerſo ſenſu vertit: Vt Crite
tati eum ſenſum fundunt: non eſſe aegre ferendum Facilins ſerat, & Bidene corpus meum aut romburi,
len Critoni, licet Socratis corpus ſolitis funerum hono- aut bumo mandari, menm becem minime indigae-
bu⸗ non iriarur⸗ nedue naeo eretnetur ſepelia: far.
,in qua re magnum ad felieitatem momentum Z 2 vero

180 PARI. WI.
vero ille lotus efſet, & liberi ad ipſum
adducti, (duo enim ei filii erant paruuli,
vnus grandior) ipſiusque vxores adue-

niſſent, illas coram Critone allocutus

eſt, & quae voluit, mandauit: ita
& vxores, & pueros iuſſif abire. Tum
ad nos venit. Dies vero ad occaſum
ſolis pene inclinarat. Nam ſatis lon-
gum tempus in eo cubiculo erat com-
moratus. Tunc venit vndecimuirorum

famulus, &, ad ipſum accedens, Non ar-

bitror, ait, Socrates, me illud in tere-

prehenſurum, quod in aliis ſoleo re-

prehendere: quod mihi indignantur,
& me diris deuouent, quando magiſtra-
tuum imperio ad idme cogente, ipfis
denuncio, venenum eſſe bibendum.
Te vero, ego, & hoc quidem maxime
tempore, noui, & generoſiſſimum &
manſuetiſſimum, omniumque, qui huc
vnquam venerunt, optimum: vt qui-
dem pro certo habeam, te mihi haud-

quaquam indignaturum, (noſti enim

autores) ſed illis potius. Nunc ergo,
(noſti enim, quid nuntiaturus huc ve-
nerim) ſalue, & conare quam facillime
res neceſſarias pati. Ita ille in lacry-
mas effuſus, diſceſſit. Et Socrates, con-
verſis ad illum oculis: Et tu quidem,
inquit, ſalue. Nos omnia praeſtabi-
mus. Etadnos, quam vrbanus, ait, il-
le eſt: & ad me toto hoc tempore lu-
benter accedebat, & colloquebatur ali-
quando, & erat omnium iſtorum opti-
mus: nunc vero quam me generoſe de-
flet. Verum enim vero, CGrito, parea-
mus illi: & adferat aliquis venenum, ſi
contritum eſt. Tum Crito: at exiſtimo,
ait, ſolem adhuc eſſe in montibus, nec-
dum occubuiſſe. Vidi & ego alios ſe-
rius bibiſſe: etiam poſtquam ipfis ſigni-
ficatum eſſet, & coenare, & bene bibere
ſolitos, & cum quibus voluerint collo-
qui. Sed nihil feſtina: ſatis adhuc eſt
temporis. Et Socrates, merito, ait,

.

CAF. XII.
Crito, illi, de quibus loqueris, haec fa-
ciunt. Exiſtimant enim, dum haec a-
gunt, lucro id ſibi cedere. At ego me-
rito haec non fecerim. Nihil enim me
lucraturum arbitror, ſi paulo tardius
venenum bibero, praeterquam, quod
ridendum me propinem, quod nimia
vitae tenear cupiditate, & parcam ei,
quod meumamplius haut eſt. Verum
age, pare, nec quid aliud agas. Qua re
audita, Crito puero, proxime adſtanti,
annuit: & egreſfus puer, adduxit illum,
qui pharmacum ei exhibiturus erat,
quod in poculo tritum afferebat. Quem
conſpicatus Socrates: eſto, inquit, Oo-
ptime, (tu enim rerum iſtarum es peri-
tus) quid faciendum eſt? Nihil aliud, in-
quit ille, quam vbi biberis, deambulare,
donec grauitas in tua crura incubuerit:
tum ſedere. Et ſimul porrexit calicem
Socrati. Quo accepto ille, & valde qui-
dem pacatus, nihil tremens, nec colore,
nec vultu commutato, ſed taurino, vt
ſolebat, oculo, conſpicatus hominem.
Quid ais, inquit? licetne alicui de
hoc poculo libare, annon? Tan-
tum, inquit, contriuimus, Socrates,
quantum ſatis eſſe arbitramur. Intel-
ligo, inquit: ſed precari Deos & licet, &
oportet, vt noſtra hinc illo transmigra-
tio felix fauſtaque ſit: quod ego precor,
& ita fiat. Et haec ſimullocutus, ſilens,
facile & expedite ebibit. Tunc noſtrum
quamplurimi, qui quantum enitipote-
ramus, lacrymas continere hucvsq; co-
nati fueramus, vbi & bibentem, &hauſto

veneno, illum conſpeximus, tum vero

haut quisquam ampſius ſibi poterat a la-
crymis temperare. Tum ille, quid, in-
quit, agitis amiciꝰEquidem non alia de
VxOTé & liberos cauſa amandaram, quam
vt ne hac in re peccarent: Ego enim au-
divi, cum bono omine & gratulatione
eſſe moriendum. Verum quieſcite &
forti animo eſtote. Nos, his auditis,
pudore

pudor
bammun
laſſer,
nusa⸗
num
ipfun
VSqu⸗
rogat
ſet it
conu
frigo⸗
eum
nenu
ei ob
crate⸗
ſte, 4
lum.
Fuit
bum.
Aii⸗
teſpon
V. 1
hoik,

Socrat,
XIV.

b Plut. dr
vit. X., Auc

t. Craten
mot. p. declar

Mdas

⸗

luectz.
luec 1*
0 me⸗
im me
Cirdins
1 quod
Cnumi
camn ei,
Verum
Qute
Cthnti,
tillum,
8 erat,
Wenm
it,00.
3peri.
ulc,in.
bulare,
buerit:
Aicem
equi.
Clore,
no, N
inem
ni de
Tan-
taes,
lntel-
cet,
nur.
tecor,
ſlens,
ſtrum
pote⸗
co⸗
ero
al⸗
in⸗
ide
luun
nau⸗
lone
eſ6*
licſs,
ore

Socratic abiere. d

Cratic.

vsque pede vehementius compreſ

Togat, an id ſentiret: cum &ille negaſ-
ſet, iterum ſuras comprimit, & ad nos
conuerſus, nobis indicabat, Socratem

frigore obrigere: ipſumque attingens,

eum moriturum aiebat, vbi primum ve-

nenum ad cor perueniſſet. Iam enim

MORYIS TEMPFVS ET GENVS . 181
pudore ſuffundebamur, & comprime- arrecti ſtabant oculi
bamus lacrymas. At, poſtquam ambu-
laſſet, & ſibi grauari crura, dixiſſet, ſupi-
nus accubuit. Ita enim ille, qui vene-
num propinarat, ei mandauerat: qui ad
ipſum aliquo poſt tempore venit, a.
0,

Quod Crito
conſpicatus, os & oculos illi compo-
ſuit. Hic fuit exitus viri, vt quidem
Plato ait, omnium, quos vſu & experi-
entia cognouimus, profecto & ſapien-
tiſſimi & iuſtiſſimi. Atque iſta eſt hi- De Nat.
ſtoria, cui ſe illacrymari ſolere, Cicero r- L.
aĩebat. 33.
Magum ex Syria aduentantem A-
thenas, non modo ob varia reprehen-
diſſe Socratem, verum etiam mortis ge-
nus ei praedixiſſe, autor eſt Ariſtoteles. citatur
Vitam eius Epigrammate finiuit Laer-Laert. Ih

ei obriguerant praecordia. Tum So- tius, cuius iſte eſt ſenſus: 45
crates, retecta illa, qua obtegebatur ve- Nunc bibe apudſuperos, bone spcrates,
ſte, Aeſculapio, inquit, debemus gal- ipſe enin Apollo
lum. At perſoluite: ne id negligatis. Te ſapere haut leuiter, dixit, at is
Fuit hoc quidem vlimum eius ver- ſapiens,
bum. Sic fiet, ait Crito. Sed vide, an Ciuibus ingratis tibi enat porredta ci-
aliquid aliud mandes? Cui nihil ille cuta,
reſpondit: at poſtmodum ſeſe motita- Al ipf hauſerun protinus ore
vit. Tum famulus illum detegit: &illi tuo.
” CAP. XIII.
XIV,. DE IIS, WAE POST OBITVM EIVS CONTIGERE.
b plut. ſta ipſi cum lacrymis perſoluerent ciatur. IIle igitur, ne quidem portam
. amici, non ſine funebri apparatu, ingreſſus, ſepulchrum, in quo compo-

quamuis id ſibi diſplicere eis fuiſſet te-
Id. de ſtatus, in illis luctum pullata veſte Iſo-
virt. cratem, immodico dolore Platonem
mor. p. declarafſe, obſeruat Plutarchus. b Eo
. D. officio defuncti, Tyrannorum metuen-
Apol. tes ſaeuitiam, ex vrbe clanculum dilapſi,
T. I. p. Maximam partem Megaras“ ad Eucli-
6986. dem ſe contulere, a quo humaniter ex-
² Rpiſt. cepti ſunt: reliqui in alias partes

XVI.

EpintSo- Paulo poſt mortem Socratis Lace-

daemonius iuuenis, cui nonnifi fama
XVII. ille innotuerat, Athenas profectus eſt,
vt in eius ſe traderet diſciplinam. IIIi,
Portas Vrbis tantum non ingreſſo, &
quod iam teneret propemodum, quod
exoptauerat, exulſtanti, Socratem, cu-
ius videndi cauſa venerat, ebiiſſe nun-

8

ſitus erat, adiuit, atque ibi flebilibus
mortuum affatus verbis, lacr ymis etiam
additis, ſub nocte ſepulcro indormi-
vit. Inſequente vero mane, puluerem
magno affectu deoſculatus, omnique
loco conſultato Megaram repetiit.
Rem non abſimilem Suidas narrat, V. Zong.
(eius generis enim multa contigiſſe Li-
banius innuit.) Cyrſam nempe Chi- Abol.
vm, Socratis audiendi cauſa Athenas 68
venientem, ad ſepulchrum eius acceſ-
ſiſſe, ibique obdormiuiſſe, cum quo So-
crates, per ſomnum ei oblatus, vbi ali-
quammulka diſſeruiſſet, ea ille re laetus
domum ſtatim reuerſus eſft.
Hiſce rebus moniti Athenienſes, Epift. So-
quam iniuſte feciſſent ſentire coepe-xyli.
runt, atque quantis Lacedaemoniorum
3 obnoxii

. p.
85. C.

182
obnoxii eſſent futuri opprobriis, qui
Perdant ſapientes, Athenis qui eſſent,
quos illorum filii ita depereant, vt lon-
ginqua ſuſeipiant itinera, ea ſola cauſa,
vt Socratem videant: quem ĩpſi, penes ſe
cum eſſer, ſeruare noluerint. Quare fu-
rore perciti, delatores Socratis iniquos
dentibus tantum non diſcerpſere: eos
vniuerſa ciuitas incuſabat: decretum iu-
dicum reuocabatur: mortisque illi affi-
ciebantur ſupplicio. Eorum furorem
augebat Anthiſtenes: Nempe in Ponti-
cos iuuenes, qui Socratis gloria per-
moti acceſlerant, cum incidiſſet, eos
ad Anytum abduxit, dicens, illum ma-
gis, quam Socratem in morum doctri-
Gtrina ſapere: quare indignati qui ad-
erant, ciuitate Anytum eiecerunt. He-
racleam igitur is abiit, ibi ſimili ratione
² The- expulſus, vel vt alii volunt, lapidibus
mmiſt. or: necatus.“ Melitus ab Athenienſibus
b Laert. dammatus, cielue affectus ſupplicio
II. 44. fuit. Suntalii, qui idem omnibus, cau-
* Diod. ſa indicta, eueniſſe aiunt.“
Re⸗, b. Plutarchus, eos tanquam extreme
266. b malos ita Athenienſibus odio fuiſſe, ait,
Ep. So-vtneque ignem eis accenderent, neque

cratic. interrogantibus reſponderent, neque
XVII.

4 n qua illi lauifſent, eam tanquam pollu-

& d. p. tam a miniſtris iuberent effundi, donec

Laert.
VI, 10.

538. impatientia odii ſeipſos ſiſpendiſſent. tatis, atque vna vniuerſae Graeciae Ob- limach.
Laen. II, lidem, vt poenitentiam vberius de- ſeruatus fuit. . .⁵
. CAP. XIV. νονaραα
/
DE CORPORIS IPDSIVS ATQVE ANIMI INDOLE. n ek.
² Plat. Vantum ad corporis formam, ea e- gis, quam omnis, vel Themiſtoclis, vel geſo.
ene Orat minus elegante, ob temperiem Periclis eloquentia, efficax, velalterius
432 corporis atra biliarem, caluus, ſimus, o- cuiusuis: Callidaque ea adeo erat, vt
adde culis prominentibus: obtutus ei ſeue- quamcunq; vellet quaeſtionis partem,

Theae- rus & cernuus, oratio difficilis & conci-

ei. & ſa, elocutio aſpera & ſine cura, ſed ma-
rotag.

in balneo aqua vterentur eadem, ſed

PART HII CAP. XIV.
clarent, in patriam reuocarunt amicos

eius exules, iisque conuentus agendi
permittebant libertatem; publica ſpe- .
ctacula & agones ad tempus ſuſpende-
runt; ſtatuam ipſi ex aere in Pompeo
poſuerunt, quam Lyſippus finxit. Pe-
ſtem vero, paulo poſt inſecutam, o-
mnes iniuriae, Socrati illatae, poenam
interpretabantur: eoque decretum
promulgarunt, ne quis Socratis publi-
ce aut in theatro mentionem faceret,
vt iĩta factiobliuio induceretur. Euri-
pides igitur, quo minus diſerte id poſ-exverſ.
ſet facere eo impeditus decreto, tecte Grot. p.
id eis exprobrauit in Palamede, in quo 396.
ad Socratem dramate illismprimis ver-Fragm.
ſibus alludebat: et eir.
Neci dediſtis, ah neci docktisſimam 33.
Danai, innocentem, muſicam lIu-r,
ſeiniam. ν
Quibus verbis pronunciatis, ad So- gee,
cratem ea pertinere intelligentes ſpe-α“
Gtatores, omnes in lacrymas fuere ſo-A7.
luti.
Soliushuius viri exitus, iudice Eu- qundare

napio, S totam ciuitatem calamitate in- videtur,

voluit, idque facile ſequentia eum tem- addita
pera cum prioribus comparanti con- expli-
ſtabit. Ab eo enim tempore nihil prae- quid ſit
clari geſtum ab Athenienſibus fuit, ſed &,dsva

languere magis magisque inde flos ciui-Sic Cal

affirmantem negantemue, poſſet defen-

dere: Ariſtophani propterea notatus b in Nu.

it. Schol. x gie vertit Stanleius, ſecutus Xylandri interpre-
.◻ . . , . .
6 tationem: in Graecis verbum &1ir*†ο inuenitur,

. —— bib.
quod notare etiam poteſt ſuffocationem ex vehe-

mentiore affectu, vt nuper viris doctis oſtenſum.

quaſi

Xenop.

T

poſtrema
vox re-

candum,

1. III.

A. I. 52.

goel
uar
euad

tt. felil

ſumm

fere

1¹ den. Ep⸗ Vtel

CIV.
laert, ".
1,22. fie
Xen. Me- 000
mor. abs
oͤbr h⸗

1c,730 un

Alato ff

Sympol. e0,
5,220 A. Vvic
Epiſt So. natt

crat. VI. Kon

X Duno (Ie
Phrꝛedro coh
p. 22 N
Cit. de Mn
fato c.5. ne
Ae
ein
nn
me
ſib⸗
C0l1
nlao Jile
Fmpol. ia
b. ma

216. D.
el. ſcul

rikoph, len
1 o, ag
ia s
ice,
*
lrn
l 6

it amico
ggencll
Uſpende.
Pompe
Ut. Pe.
tam, 0
Poenam
ecretun
1s publi
ficerer,
un.
eid poe: re⸗
, tellent ,
Imisper-Eregn.

Vet,trag.
5
74)

Pirſman 3
m M-

99⅜

180ℳ)
,4d 50-7 4
tes he⸗

lere - l
poſtrema

. vox le-
NCeBN- iundue

dum,
klpne. id
it, ſecl N.
los Cini-zi (al
Cine O0. Inrn.
ℳ0ℳ
riai

Cbrd .

3‚
or,
ia Ae.
Nls, Telli⸗
drerius
elat, ſt
nutem,
tdelen-
notatus bin Nu.
— bib
ex vehe 4,1, 52.
ſtenſum,
quui

CcLa rt.

ALaert.

2 Xenop.

1 DE CORPORIS PSIVS ATOPE ANIAMI INDOIE

quaſi duplici dicendi facultate polleret,
quarum altera cauſa inferior ſuperior
euaderet. Tantus eius in diſputando
feruor erat, "vt verbera ſibi paſſim ipſi
impingeret, barbamque velletet, ri-
ſumque moueret praeſentibus, quem
lubenter ferre ſolebat, monitoribus
facilis. Quandoque verba faciens te-
gebat faciem, ne rebus, oculis ſeſe of-
ferentibus, diſtraheretur. Corpore

I1, 21.

11, 26.

Sen- Ep vtebatur perpeſſitio,“ quod etiam tu-

CIV. Pe 100
6 Laerr, Ebatur, diligenter valetudinem curans,

II, 32. facile frigus ferens, & famem, & &, ſi ita
Xen. Me- OCCaſio ferret, vinum largius hauſtum
mor.p. absque moleſtia.. Eadem aeſtate &
815 D. hyeme veſte vtebatur, vnica per an-
I.c.p. 730 um contentus, calceos non geſtans,*
h plato frugalem viétum ſeétatus. Verbo, ad-
Sympoſ. eo, ſi faciem aſpiceres, exigui pretii eſſe
.270. 4 videbatur, vt Zopyrus phyſiognomon,
„730 qui ſe profitebatur hominum mores,
Epiff. So-aturasque ex corpere, oculis, vultu,
crat. VI. fronte pernoſcere, ſtupidum eſſe So-
* Plaro cratem dixerit, & bardum: quod iugula
Thaedro concaua non haberet, obſtructas eas
P* Partes & obduratas eſſe dicebat; addi-
fato c. 5. dit etiam eſſe mulieroſum; in quo etiam
Alcibiadis & aliorum ex familiaribus
eius, qui praeſentes tum erant, cachin-
num dicitur ſuſtinuiſle. Sed eius ta-
men arti Socrates ſitbuenit, eam fasſus
ſibi naturam eſſe, a ſe ſic edomitam &
compreſſam doctrina. Ob iſta omnia
m plaso Silenis ſpecie ſimilem eum aiebat Alci-
Ssympoſ. biades, (quos referebat vultus for-
T. III. p. ma, Caluitie, naſi ſimitate) capfſulis in-
ab. D. ſculpi ſolitis, ſedentibus ac tibiis ca-
ritoph, Dentibus: vt enim intus Deorum i-
p. 136. Magines condant capfulae eius generis,
ita Socratem quoque integritate, caſti-
tate, ceterisque virtutibus omnibus

183
eſle ornatum, ad virtutem diuino in-
ſtinctu, vt Plutarchus ait, incitatum, n Ady.
quo ſpectantia in omni genere exem- Colot. p.
pla affatim Kenophon, Laertius, atque III7. A.
alii memoriae prodiderunt.
Tanta eius prudentia erat,“ vtnun- 4 T

quam eum judicium in praeferendis Miemor.
eis, quae eſſent meliora, fefellerit, heque p. g18.A.
alterius adhoc opera habuerit opus.
Quamuis afſidue hoc ſolum ſe noſſe
fateretur, quod nihil ſcirer. Quae
cauſa fuit, cur mortalium ſapientisſi-
mum Apollo Delphicus eum pronun- laro
ciaret, " multispraeſentibus, ſequenti 21 :
dato Chaerephonti, qui eum interro Liban.
gauerat, oraculo: Apol. P.
Sapit Sophocler, & magis Euripides 663, B.
Sapit: &‿d omnes anteellit Socrates. Ael
Exiſtimante, vt eſt apud Ciceronem, Nub. p.
Apolline, quod haec eſſet vna omnis 131.
ſapientia, non arbitrari te ſcire, quod Cic. A-
neſcias. Eo vero oraculo, licet nihil ad. Qu.
ſibi exinde tribueret amplius, multum:
tamen hominum auctam inuidiam ſen- 37.
ſit. Adeo erat religioſus, vt ſine Deo-ſ Xen.
rum confilio ni ageret,neque Socra- Memor.
tem impii quidquam ac nefandi vel: rs
patrare quisquam vidit vnquam, vel t;dem.
dicere audiuit. Reuerentia Deos L. I. p.
proſequebatur non humana, ſed quae 71ο.
omnem aliam ſuperaret. Atque huc Piiend.
referunt nonnulli, quod per Gallum,xgaid.
canem, vel platanum, ſub qua cum ſuis Vang.
conſidebat, iurare ſoleret, quod im- Schol.
pietatem alii ſunt interpretati. Ariſtoph
Conſtantis animi erat, inuictae-Lactr.
que ſententiae, & publiei bont inprimis dyeo 4.
ſtudioſus: quod cum ex aliis conſtat, zgνaα
tum ex eo maxime, quod ſolus decem b. e. Sta-
abſoluere duces auſus fuerit: quod item tus po-

XXX tyrannis, Leontem Salaminium pularis.

* per Gallum iuraſſe Socratem apud Schol. A-
riſtoph. quem citat Stanleius, legi haut memini.
Inramentum per anſerem inter Socratica refert

ille Grammaticus ad Ariſteph. auss p. 566. Ex

quo etiam id habet Suidas v. Nανινον. quemad-
modum & per hircum, quercum, lapidem, eum
inraſſe apud eundem, Tertullianum item Lactan-
tium & Auguſtinum leginms⸗

20

G

184
ad ſe adduci iubentibus, parere nolu-
erit: ex carcere etiam effugere recuſa-
verit, & plorantes ſeuere increpauerit.
XNanthippe dixit, ſe in mille mutatio-
onibus, quibus ſtatus Reipublicae tum
Cic. Of conuulſus fuit, ſemper videre Socra-
Kc. I, 26. tis vultum eundem, ſiue domo exeat,
K . ſiue redeat, neque aut hilarem magis,
zenes aut magis turbatum. Nempe ad o-
Bp. 104. Mhia animum aequum prae ſe ferebat,
Plin. H. longeque a dolore remotum, atque o-
N. VII. mni metu ſuperiorem. Aetate pro-
u. 18. vectior cum in morbum incidiſſet, e-
vmque nonnemo eorum, qui viſita-
bant aegrotum, interrogaſſet, vtageret?
Bene, reſpondit, vtcunque eueniat: Si
viuam enim aemulos plures, ſi moriar
bplures laudatores habebo.
Xen. Ea ipfſius temperantia erat, vtnun-
Weror; quam id, quod magis iucundum eſſet,
P. 81I Bpraeferret ei, quod ſanitati magis con-
duceret. Nec plus edebat, quam fa-
mes, quae condimenti loco ei eſſe ſo-
lebat, ſuaderet. Potus quicunque es-

Aelian.
VH. IX,

ſet, iucundus ipſi videbatur, nunquam
enim, niſi ſiti id exigente, bibebat, id-
que ea faciebat cura,vt nunquam bi-

de gar- 8
⸗ beret ante, quam primam vrnam hau-

§I2. F. ſtam effudiſſet. Ad conuiuium inui-
Xen. tatus, quod G'fficillimum aliis, facile, ne
ewmor. plus ederet, cauebat, quam conducere
P.723. noſſet ſanitati corporis. Eius enim
1xen. diligenter curam gerebat, à quodani-
Memor. mi ab ea pendere actiones iudicaret.
1, p. 712. Quamobrem & ante coenam deambu-
A. Iationi vacabat: quod cum obſerua-
tum eſſet nonnemini, illeque quid a-
Aelian. Yeret? interrogaſſet, condimentum ſe,
v. H. aiebat, in conam comparare. IIli vero
XIII, 27. eius continentiae tribuitur, vtquam-
Laert. Vis ſaepiſſime peſte affligerentur ea ae-
II, 25. tate Athenae, ſolus tamen eam euaſe-
rit.
Tanta frugalitate fuit, vt quantu-
lumcunque etiam poſſideret, conten-

Xen.
1. c. P*
711.

PART III. CAP. XFP—

Liban.
Apol. T.
I. p. 640.
D.

tus tamen viueret ſemper. Mediisque
vitae cum ſplendore tranſigendae de-
ſtitutus, anxie non de maioribus opi-
bus acquirendis quidem, ſed de mo-
ribus facultatum modulo accommo-
dandis cogitabat: quo ita viuebat Laert.
contentus, vt, proximum ſe eſſe Diis, II, 26.
putaret, quod paucisſimis egeret.. .. 25.
Eorumque, quae publice vendeban-
tur, multitudinem obſeruans, quam
multis, aiebat, non indigeo. Verſi-
culos item iſtos identidem in ore ha-
bebat:
Auri quid apparatus? aut quid pur-
. puraec?
S&enae iſta non vitae parata exiſti-
mem-
Alcibiades, ambitioſe munificus, Aelian.
complura, eaque maxima munera illi V. H-.X,
mittebat. Xanthippe igitur donorum ²9.
magnitudinem mirante, eumque vt
accipeéret impellente, Socrates, quin &
nos, dixit, certemus liberalitate cum
Alcibiade, neque- za, guae miſit, accipia-
mus, ipfi quoque noſtro modo munificen-
tiam exercentes. Cumque idem gran- Laert.
dem quandam aream ad conſtruendam 11, 24.
domum ei largiretur, dixit Socrates,
anvero, ſi calceamentis mihi eſſet opus,
corium dares, vt calceos mihi ipſi conf-
cerem? Sane ridiculus eſem ego, ſe ac-
ciperem. Archelaum praeterea, Mace. Laert.
donem, & Scopam Crannonium, Eu-Il, 25.
rylochumque ariſſaeum aſpernatus eſt Stanleius
magno animo, cum neque ab eis mis- lium

ſas pecunias accepit, neque proficisci Lariſaei

ad eos ipſe voluit. Et Archelaus qui-Scnec. de
dem cum mitteret ad eum, ad ſe vt ve- bene.
niret, dixiſſe Socrates traditur, nolle ſo
ad eum venire, a quo acciperet beneficia,
cum reddere illi paria non pogſit. Per- Anton.
diccae accerſenti excuſabat ſe Socra-Sα⅝
tes, ne pesſimo, inquiens, exitio pere- L. XI. ſ.
am, vbi gratiom coliatam referre non ²5.

botuero.
Nocte

.

Enn quane

quic⸗
VNI
expel
facib⸗
Ece
eunt
ſperl
eos
ſi in
ſrett
lamt. I, M
20. mneb⸗

& Max.
Serm.

Plolo⸗

UIl. Ment

laert. Ilechen
b. Lqui

920. tarent
nus e0
tra ei
inpe
1
Mrohe
rens
Vit.
Renee b. (
IIl. deira uon
olt, inn
Aln
Ml. 2
guomo- per.
ioleg. her
Ctaee. li. ſus
ding 4 US
6 Grot Idre

disgneliben
ce de. 4l. 1.
bus o)i . RM
de no.
ViUebatlaet,
ſle Dis, ll 20.
egeret dl25
ndeban-

Verſ-
Ore ha-

d dur-
1exiſhi.

difens ‚Aelian.
nera ili. E,
norum ²9.
ue vt
1 .
luin &
te eum
NAl Mö-
igran. Laett.
Ndamm” 24.
clates,
1gun
conf-
Nar-
Mlace Lien.
Il, 25.
1. Uu. male
tus eſt geanlein
Smis- ſlien
ſciscileae
§ denee e
c denek.
eNree 6
nole ſ⸗
efa,
Per-Anton.
1-f1S :at,
e
ee
re on

Nocte

„quam

Laert. II, ita vt in ius quoque illum trahere cogi-

Aclian. Nocte prouecta cum ex coena ali-
X, 29. quando rediret domum, adoleſcentes
gquidam, iuuenili petulantia acti, e-
vm rediturum cum exploraſſent, clam

expeétarunt in inſidiis, cum accenſis
facibus & furiarum larvis, quibus
& ceteros ludificabantur ea praeter-
euntes. Socrates vero, vbi eos con-
Pexiſtet, nihil perturbatus, conſtitit,
eosque eondem modo interrogauit, ac
ſi in Lyceo vel Academia cum lis ver-
lſlaretur.
Laert. I, Magno animo eos, a quibus conte-
26. mnebatur, deſpiciebat. Cumque ei
tan dixiſſet nonnemo, alterum male de i-
Serm. Pſo loqui abſente: velverberet, inquit,
LIII. abſontem. Alii nuntianti aterum ma-
Laert. II, ledictis eum inceſſere, bene, reſpondit,
256. loqui non didicit.
blut. de Calce impetitus ab, adoleſcentulo
ui. „admodum feroce & impuro, quum

10. B. ſuos indigne id ferre ac fremere videret,

20. tarent; Qluid ergo, inquit, an, ſime aßt-
nus lalce ſeriiſſet, icſſuri eratis, vt Con-
tra ei calcem impingerem? Nec tamen
znpune id homo tulit, omnes enim eam
ipſi proteruiam exprobrauere, calci-
tronem appellantes: quam ille non fe-
rens ignominiam laqueo vitam fini-
vit.
Senec. LD. Colapho percuſſus, nihil aliud dixit,
II. de ira qam penmoleſtum eſſe, nos homines
*11. Sgnorare, vbigaleatis in publicum ſit pro-
deundum.
Alio magna vi in eum irruente, nihil
erturbatus ſuſtinuit, tamdiu irati ver-
do leg. bera tolerans, donec tota facie contu-
= ſus intumuiſſet. [At, cum ille verbe-
ed, Grot., Tàre deſiiſſet, nihil quidem aliud feciſſe
aiunt Socratem, ſed vt ſtatuae autor
inſcribi ſolet, ita ipſum fronti ſuaein-
ſcripſiſſe ille fecit, & hac vindicta fuiſſe
Plut. de contentum.]

quomo-

M, p. Qoties ſe vehementius commotum

454.A, V

DE SOCR CORPORIS ATOrF ANIMI INDOILIE

185 .
aduerſus amicorum aliquem ſentiret, Xenop.
antequam fluctus inſurgerent, mariti- L. I. „.
mum quaſi aliquod ſubiens promonto-12. B.
rium, vocem remittere ſolebat, vultu
renidere, & manſuetius obtueri, ver- .
gendo in diuerſam partem, & contra-I1 2.
rios illi affectui motus ciendo, inuictum « plut
erectumque ſe ſervans. de Exil.
Auari vt eſſent, minime eos, cum qui- p 600.F.
bus verſabatur, docebat, Neque enim ¹ Laert.
pecuniam a diſcipulis exigebat ipſe,
qua in re liberalitatem ſe exercere il-ton. m-
dicabat. poſ. init.
Tametſi eſuriens aſſentari tamen Paert.
nunquam fuſtinuit, venuſtus tamen I, 32.
erat, & facetus inter familiares. Cum- keſa.
que in conuiuio aliquando coram O-f aa Plu-
mnibus increpaſſet amicorum nonne- tarch. de
minem, eique dixifſet Plato, annon ſanit. tu-
priuatim haec ei exprobraſſe praeſta- end. p.
bat? ille reſpondit, nonne vero ea de re g E.
a te quoque priuatim moneri praeſtabat. de Tranq.
Quam patriam haberet? interrogatus,anim. c.
nec Athenas, nec Graeciam, ſed mun- XV.
dum patriam ſibi eſſe, reſpondit. Ve- Muraten.
nuſtiore quandoque habitu amicieba- Senlec.
tur, à quali incedentem eum Plato de- Aelian.
ſcribit. Imo & cum vacaret, fidibus V. H. XII,
canere didicit, minime pudendum, di- 15.
cens, quod quisque neſciat diſcere. Quo- Ve Ma-
tidie etiam ſaltabat, eam exercitatio-VIII, 8.
nem plurimum ad tuendam valetudi-h Xea.
nem conducere exiſtimans. Neque memor.
etiam cum pueris ludere erubeſcebat.s IV. p.
Iuſtitia adeo erat conſpicua, ? vt nei 88
minima quidem re laederet quempi- ul. VIII,
am, quin potius benefaceret omnibus, 4.

Cc.
adde Pla-

quotquot cum eo verſarentur, quan- en
tum poſſet. mem. III.
. p. 733. B.

Inuicta eius continentia fuit, Alci-Lban
biadis formam contemſit, Theodotam Declam.
vero & Calliſtonem meretrices, femi- XXV.
nas formoſiſſimas, deriſit. Aelian.
Bonorum virorum multum delecta- i . 2
batur conuerſatione, cumque is nihil 1x. *
A 2 oh mem. I.

P. 731.

196⁶
non communicabat eorum, quae no-
verat: cum iis in ſcripta inquirebat ve-
terum ſapientum, ex quibus optima
quaeque decerpebat. Atque inde licet
confirmes ea, quae de morum doctrina
à ſeptem ſapientibus inchoata in vita

PARI. W. 6AP. AVI.

Solonis diximus. Hanc vero cum e-
lusmodi viris contractam amicitiam o-
mnibus opibus anteponebat. Atque nem. I!.
inde ita ab iis expetebatur conuerſatio P.752.F
eius, vt eos ipſe expetebat atque deſi-
derabat. =

CAP. XVI.
DE VXORIBVS SOCRATIS LIBERISQVE.

Taen. I., as VXOres duxit, priorem XKan-
26. thippen, ciuis Athenienſis, vt The-
Theodo-Odorito affirmatum, filiam, qui addit,
rit. The- Ppudicitiae parum integrae eam, ante-
P1 XII. quam Socrati nuberet, fuiſſe, quam
r. das: non ipſitantum, ſed & aliis proſtituif-
Athen. ſet. Relatum & Athenaeo eam, ſibi
L. V. p. iam nuptam, amico commodaſſe Socra-
219. B, tem, Alcibiadem quoque eius commer-
cio eſſe vfum. Verum, & Ariſtoxeni,
& Porphyrii, a quibus iſtae originem ca-
lumniae ducunt, notior apud omnes
malignitas eſt, quam vt vllam ab iis rela-
ta autoritatem mereantur.
Sell. I, Eadem iuxta Gellii delineationem
W. moroſa admodum extitit, & jurgiofa,
irarumque & moleſtiarum muliebrium
per diem Perdue noctem ſatagebat.
Laert. II, Ea vero ipſa cauſa fuit, cur iällam du-
37. cCeret Socrates, vt Antiſtheni eſt faſſus.
Xenoph. Quod eos etiam videret, qui éueftris
H rei peritisſimi peri volunt, non llos ſebi
1.876. equos comparare, qui lubentisßime pa-
reant, ſod valde amimoſos, éxiſtimantes,
Jeſe, ſi tales coercere posſint, facile re-
liquos etiam tractaturog. r taqgue ei-
iam cum multum hominum conſuetitdine
cuperet vti, hanc ſibi quaeſeuiſſe, quod
Ninet futurum, vt, ſi eam tolerare pof-
Jor, facile cum reliquis hominibus ver-
Laert.l.c Jari queat. Alcibiadi, dicenti, non
eſſe tolerabilem Xanthippen, adeo mo-
roſam, reſpondit, anqui ego ita hbiſee
iampridem aſſuetus ſum, ac ſi iugiter
Jonum trochlearum audiam. An vero

u non toleras ſtreperas anſerum voces!

Hloque dicente, at mihi oua & pullos
pariunt, & mihi, regefſit, Aanthippe ſi-

lios.

, Moroſitatis eius, & patientiae Socra-Laert. l.c.

tis complura ſpecimina proſtant. A-
micis quibusdam Socratis praeſentibus
aliquando, pro more ſuo affectui indul-
gere occipiebat, nihil regerente Socra-
te, ſed cum amicis domo exeunte. Vix
limina egreſſo, ex conclaui fuperiore
aquis eum ſordidis perfudit, quo facto,
adamicos conuerſus, nonne, inquit, di-
cebam Xanthippen tonantem mox pluitit-
ram.
Cum aliquando pallium ipfi in foro id S. 37.
deripuiſſet, ſuaderentque amici, vtin- .
juriam verberibus vlciſceretur, Prae-
clare, inquit, vt nobis rixantibus quis-
que veſtrum acclamet, Eia bocrates, Eia
Kanthippe.
Ad ſimilem fabulam alludere videtur Eis savr.
Imperator Antoninus his verbis:“Qua- II,26.
lis fuerit Socrates, cum pellem praecin-
geret, cum Nanthippe veſte ſumta pro-
*Cesſit: ac quae dixerit ſociis Socrates
“pudore affectis, ac recedentibus, cum
„Viderent eum in iſto ornatu?
Plut, de

Cum Euthydemum ex palaeſtra ſe-
cum adduxiſſet ad coenam, Nanthip- hib. b.
pe ira conceptamenſam euertit. Qua 454.
re motus Euthydemus conſurrexit, &
abire parauit. Tum Socrates: nonne
idem gallina nuper doemituae, me praeſen-
te, faciebat, nec tamen ea re me quidquam
commotun vidiſti.
Placentam,

1
Aelian. elabe
XI, 1e.
per:
ue
Ctar

den

Mll

Anton. Pan
ſerm. 124 4
Anton. IIn
re ha
em,
ſuge
tue
Theodo-

Laen lllnn
4 (
Atten. ſern
L. XIII. Eon
588.D. Wad
1 IX
W
N
Cornel. ge
Nep. vit.
P.
.
Au. vit, 1
Anſtid. Ve
13250. GR
Cytillc. .
Niinl ſi
VINNS ch
D. 1
Laen I ma
26.
er
at
1e
l
Ppiſt So.
crat. ſh

WVII. V.
57.

Um e.
Um o-

Auge Lerapt.

„2, men
litinne

Dullos
he .

cr-laenle
A
tibus
ndul.
Dert.
Vix
kiore
acto,
d.

Uu-

o 1sz.
tin-
rae-
uin-
,Eie

etur iee

u. I120,
cin⸗
r0.
tes
CNH

ſe Dut, le

ira eo⸗

i- ib p.
u 64
8
nne
n-
o

,

al

DE VXORIPVS SOCRALIS LTPERISOVED 197

Aelian. Placentam magnam pulcherrimeque

3 pPerat, indigne ſe, pro more, grauiter-
ctam pedibus conculcauit. Cui arri-
dens Socrates, nunquid, dixit, non tu ſe-
mul ea carebis? BB
Id. vVII, Cumque alio tempore eadem veſtitu
1o. pParum decente ad publicum prodire
Anton. Pararet ſpectaculum, vide, dixit, ne
ſerm. 12 4non ſpectandi cauſa, ſod vt ipſa ſpeclte-
ris, Abeds.
Iure igitur dicere ſolebat, ria ſèma-
c. Ha aſzcutum, Grummaticam, panperta-
tem, & malam vxorem; quorum duoef-
Jugerit, malam vxorem effugere nonpo-
tuüerit
Theodo- VXoOrum alteri Myrtus nomen fuit,
rit. The- quae Lyſimachi neptis, filia Ariſtidis
rap. XII. fnit, non eius, qui iuſti tulit cogno-
PA14. men, vt Laertio, & ex eo Suidae tradi-
Laert. II, tum, ſed alterius cuiusdam Ariſtidis,
26. qui tertius fuit ab illo, vt Achenaeoob-
Athen. ſeruatum.
1. I. duas grandaeuas fuiſle oportet ante
P.553. D. XXVII Olympiadem, qua natus eſt
Socrates, Ariſtide iam antea diu, ſene-
ctute prouecta, in exilio mortuo. Sa-
Cornel. ne certum eſt Olympiadis LXXVII an-
Nep. vit. no Il mortuum Themiſtoclem eſſe, Ari-
Ariſtid. ſridem autem quadriennio ante, quam
plut. vit. Themiſtocles relegaretur, Athenis vi-
Ariſtid. vere deſiſſe, Aemilius Probus autor eſt.
P.325.C. Quamobrem caute magis neptem Ari-
rr. ſtidis, non fillam, Myrtonem Plutar-
VLp.186 Chus appellaui.
D. Perſuaſum nonnullis, Myrtonem pri-
Laert. II, mam eum duxiſſe, quod Nanthippen ſu-
26. perſtitem ei fuiſſe ex Platone conſtet,
ita tamen, vt vtramque eodem tempo-
re vxorem habuerit, quod Demetrii
Phalerei, Ariſtoxeni, Ariſtotelem in
Epiſt. 8o- 0, iuxta Athenaeum, ſequentis, Calli-
erat. ſthenis & Porphyrii nititur autoritate.
XXVII. Vnde Ariſtippus in epiſtola ad filiam
P. 57.

Anton.

elaboratam, quam ab Alcibiade acce-

ue gerens Kanthippe, de caniſtro eie-

Ariſtidis enim Iuſti filias

ſuam Myrtonem, ei, vt Athenas conce-
dat, autor eſt, atque Xanthippen &
Myrtonem ſtudioſe colat, cumque iis
perinde vt ipſe cum Socrate degat.
Bigamiae vero Socratis aetate per-Laert. l.c.
mittendae, cum antea monogamiaam
ſtricte obſeruarent, ea Athenienſibus
occaſio extitit: Peſtis anno Olympiad.
LXXXVIIſecundo, & LXXXIIXÄter-
tio, ciuitatem grauiter afflixerat, quam
cum bella exciperent & fames, adeo ex-
Bauſta ciunibus vrbs fuit, vt publico de-
creto edicerent, duas vxXores, cui lubi-
tum eſlet, ducere permitti. Qualiber-
tate vſus Euripides fuit, vſus & Socra-
tes, vt Satyro affirmatum, Peripatetico,
& Hieronymo Rhodio, qui & ipſum
decretum protulit. Atque eam cau-
ſam eſſe dicit Athenaeus, quod ea de re Athen-
Comici Poetae ſileant, nullam alias ca-l. b.
lumniandi Socratem praetermitten-².
tes occaſionem. Plutarchus innuit eam Plut. I. c.
duxiſſe Socratem, miſericordia ductum,
viduam enim eam fuiſſe, neque dotem
habuiſſe, ſumma indigentia laboran-
tem. .
Relatum aPorphyrio eſt, Nanthippes Theode-
& Myrtus altercationes plerumque de-rit. The-
ſiſſe in verbera, quae coniunctis mani-rap. S.
bus Socrati intulerint, quod ille prae-All. b.
ſens eorum pugnam intueretur, neque?ρn.
ei vnquam intercederet, ſed rideret ef-
fuſe: quod & faciebat, vbi ipſum pu-
gnis impeterent ſuis.
Et Nanthippe filium ſuſcepit Lampro- Yenoph.
clem, cui haut aeque facile ac parenti mem. L.
erat matris ferre moroſitatem: ſique ea Irg.4.
eius tandem vinceretur patientia, a “
Socrate ad officium reuocari ſolebat.
Iuuenis obiit, vt colligere eſt e Plutar-Plut. de
cho, qui de Timarcho Chaeronenſi nar-Genio
rat, eum, cum oppido Iuuenis fatis fun- degr.
geretur, Socratem oraſſe, vt eodem 91.
cum filio ipſius Lamprocle ſepulchro
componeretur, paucis enim ante
Aa 2 diebus

Laert.l. c.

PAET III CAP. XII.
allatum, ſinu ſuo eum geſtante, Plutar- Putoblu-

chus memoriae prodidit. tarchum
memo-

198
diebus is deceſſerat, coaetaneus ei, & a-
A. mMicitia coniuncétiſſimus. Ex Platone au-

Yenoph.

Plat.

pol.p. 34.
D.

à Cicer.
III,
16.

Or.

tem plures ex ea filios Socratem ſuſce-
piſſe conſtat, is enim in Apologia Socra-
tis trium meminit, duorum virili aeta-
te,* tertium infantem: qui idem cum
eo eſſe videtur, quem die, qua mortuus
eſt Socrates, a Kanthippe in carcerem

C A P.

riae la-

Ex Myrtone duo ei geniti filii ſunt. pin hic
maior natu Sophroniſcus, minor Mene-allegari

demus ſeu Menexenus, quamuis hunc & reſpici
ad locum

Platonis

Xanthippe prognatum nonnulli affir-
ment.

XVII.

DISCIPVLI ET AVDITORESSOCRATIS.

Vm eſſent plures orti a Socrate,
quod ex illius, vt Cicero ait, variis
& diuerſis & in omnem partem diffu-
ſis diſputationibus alius aliud appre-
henderat, proſeminatae ſunt qua fa-
miliae diſſentientes inter ſe, & multum

disiunctae & diſpares, cum tamen o-

mnes ſe Philoſophi Socraticos, & dici
vellent & eſſe arbitrarentur. Ex his
fuere.
Plato, a quo Ariſtoteles & Xenocra-

tes, quorum alterius ſectatores Penipa-

tetici, alterius Academici ſunt dicti.
Deinde Antiſthenes, qui patientiam
& duritiam in Socratico ſermone ma-
Xime adamarat, a quo Cynici primum,

tione permutauit, quam a Menedemo,
Eretriae docente, accepit, ab eo Pyrrho
fuit, vnde Pyrrhonii. Euclides Megaren-
ſer, Megaricae ſcholae autor, quae Dia-
lectica etiam dicta fuit, nominea Clino-
macho, * Euclidis diſcipulo, accepto,
deſüt ea in Cenone Cittieo, qui ”tοm
ſcholam inſtituit.
Nominantur Herilſiani quoque, in-
ter eos, qui Socratici audire cupiant.
His vero omnibus, a Cicerone comme-
moratis, Suidas Bryſonem Heracleotam
addit, cui iuxta cum Euclide Logicae e-
riſticae inuentionem tribuit. TZheo-
dorum item, cognomine Atheum, pe-
culiaris ſectae, quam ſecuti Theodorii

Euclidis auditores refert Laert. II, I12. primumque

miſſa fuit.
Critia“s

in

Phaedo-

ne p. 60.

A.
a Laert.
II, 26.

713. B.

deinde Stoĩci. appellabantur, autorem, dogma eius L. 29.
Tum ab Ariſtippo, quem illae magis erat, αα+οαορςÜ. 1. e. non dari tunpium i: XII,
voluptariae diſputationes delectaue- honeſtorumquea natura diſerimen. 1
rant, Cyrenaica Philoſophia manauit. Fuere alii Socratis diſcipuli, qui Phi- ar.
Fuerunt etiam alia genera philoſo- loſophiam eius amplecti, nulli tamen Vyr Did
phorum, qui ſe omnes Socraticos eſſe Socraticorum ſectae dabant nomen, VII. Gg
dicebant, ſed ea horum vi & diſputatio- tales Crito & Chaerephon fuere, Xeno- Cie Tuſ ⸗
nibus ſunt iamdiu fracta & exſtincta. Ex phon item, atque Aeſèhines, nec non 32
his fuere Simmias, Cebes, Glauco & Terphon. 9
Phaedo Eleus, qui ſcholam ſeorſin VIimam claſſem auditorum eius ii re
habuit ab eo Eliacam appellatam, quod abſoluebant, qui Philoſophize ſtudis m
nomen poſtea cum Eretricae appella- ex inſtituto non incumbebant, quales Vi
*IImo contrarium eſt apud Platon. Visig Pé 7. dSαοριτ+³ü c ν.aoρυ.ο ſcripfiſſe Nein 4
⁊be e s aanios do ℳ₰ atdi, ait. Nominis vero Dialecticorum mentionem aei⸗ l
Sicque etiam eſtn Phaedone p. 60. B. ens L.II. ſect. 106, de Clinomacho habet nihil. n
W A Clinemacho Thurie Dialecticos nomen Ceterum confido me recte Stanleii mentem aſſecu-
habere, neſcio vnde hauſtum Stanleio. Eum inter tum, in cuius textu traiectio neſcio cuius culpa ad- 1

I Putodlu.
tarchum
memo⸗
tine la.
t lie
er allegini
nc& rehhici
r. ad locuin
latonis
in
Dhꝛedo.
nep. 60.
4.
laen,
na.
-

4-

n

cu⸗

30.

4

Aelian.
III, 28.

PDloTPILI ET AVDIToRES SOCRATIS 1 9

Critias & Alcibiades extitere, qui paulo
Mennchg. ſuperauerunt. Ambo tamen, quam-
7i3. B. diu Socrati adhaererent, nihil tale prae
ſe tulerunt, ſiue quod aetas nondum
idonea eſſet vitio illi explicando: ſiue

quod aſtute, quae Xenophontis eſt
coniectura, ad Socratis ingenium ſeſe

componerent, eius doctrina in iis ar-

tibus ſe profecturos ſperantes, quibus

inſtruéti, animo iam tum propoſita feli-
cius exſequerentur; quae ſimul atque
moliri occoepiſſent, nuntium Socratis
amicitiae miſerunt. Critias ab eo alie-
nus amorem in odium vertit, quod eius
in Euthydemum amores improbaſſet.
Alcibiades, ſuo ingenio effraenatae libi-
dinis homo, a Socrate identidem ad bo-
nam frugem reuocabatur, bonusque
erat, quamdiu in eius eſſet familiaritate.
Is forma adeo conſpicuus erat, vtob-
trectatoribus ea occaſionem dederit,
eſſime eius cum Socrate commercia
Ariſti- interpretandi, eamque in rem Ariſto-
Pus eſt a-veim Diogenes atque Athenaeus alle-
Pud. Di-gauerunt, quorum iſte Aſpaſiae quo-
que verſus nonnullos, eo ſpectantes, ad-
V. p. 279. duxit. Vindiciae tamen Socratis a-
it. L.xIII, pud Platonem & XNenophontem ha-
1. 36˙.2 bentur-. SðèðM
Max. Inſtitutionis, qua Alcibiadem Socra-
Tyr. Diſſ. tes emendare eſt conatus, ſequentia ha-
vVII. ſqq. bemus exempla: Perſuadebat ei, nihil
Cic. Tuſc. æum hominis eſſe, nec qiidquam inter
UIh, 32. Alcibiadem, ſummo loco natum, &
guemuis hatulum intereſſe. Quamob-
rem ſe Alcibiades afflictauit, lacry-
mansque Socrati ſupplicauit, vt ſibi
virtutem traderet, turpitudinemque
depelleret.
Quum videret Alcibiadem ob diui-
tias, agrorumque multitudinem, elato
animo eſie, eum ad locum adduxit, in
quo tabula quaedam, deſcriptionem

poſt omnes Athenienſes ambitione

terrae complectens, ſuſpenſa erat, ro-
gauitque, vt Atticam quaereret. Quam
quum inueniſſet, ſuos fundos eum re-
quirere iuſſit, eoque reſpondente, nu-
ſpiam ibi pictos eos apparere, Horum
ergo, Socrates reſpondit, poſe ſeone te
Dr gugae partem terrae (gquae gii-
dem ſit alicuius exiſtimationis) nullam
conſtituunt.
Idem adoleſcens cum valde in popu-
li concionem prodire metueret, Socra-
tes eum excitare cupiens, Annen, dixit,
Jutorem illum, nomen autem addebat,
nihili facis? Annuente Alcibiade, So-
crates perrexit, annon etiam illum in
irculis praeconem, illumque tento-
riorum ſurtorem? Idque fatente Alci-
biade, nonne, dixit, hi ſunt, ex quibus
confatus O populus Athenienfes? Qua-
re, ſe ſengetlos contemmis, in concione Con-
gregati metuendi haut erunt.
Addendi iſtis omnibus quatuor Cri-
toniæ, Philoſophi, ſilii: quorum natu Macrab,
maximum Critobulum, famoſae pul- Saturn.
chritudinis, opumque ampliſſimarum, VII, 3.
adoleſcentem, Socrates ad compara-Xenoph.
tionem formae opumque prouocauit, V. 5.
&licet ſuas facultates quinque minis g22. B.
aeſtimaret, ſe ipſo tamen pauperiorem
efle demonſtrauit.
Secundus Hermogenes fuit, quo in- Xenoph.
opia laborante, amico ſuo Diodoro vt Memor.
eum aleret Socrates, Perſuaſit. 760. ba.
Tertius Epigenes, Iuuenis, ſed parum Xenoph.
integra valetudine, quam vt curet So- Memor,
crates ei ſuaſit, vt qua mentis quoque IV. .786
integritas, atque intelligendi vis, ni-

Idem. II,
I.

Laert. II,

tatur. Dionyſ.
Minimus natu inter eos Ciecſippus. Halic. de
Poetas diſcipulos habuit Euripidem, ret1
vt anonymo vitae eius autori proditum, 1 .

atque Euenum.
. 4 os Piovo
Ex oratoribus Lyſtas Scholas eius ,29

o
imus, .
frequentauit, ea arte maximus, „„ i,

X *ν (Leg. Sunchey, quo ſenſu & Plutarchus lequitur) veicas, vaeτ α SoνσνσυοσaaN. G)Mα

2stοοιαα —Stanleius.

A a 3 perſpicuus, .

190 PARI: II.
perſpicuus, vix imitabilis, qui Athenas
anno II Olymp. LXXXII delatus eſt.
Itemque Iaſis, quem obſequentem ex
Laert. II, Teſractarĩo fecit, & Iocrates, de quo,
29. inuene adhuc, magna Socrates fuit au-
guratus. Fuere etiam in numero di-
ſcipulorum eius, auditorumue, Adi-
mantus, & Glauco, Ariſtonis filii, fra-
Plato tres Platonis, vt & Charmides Glau-
Atol b Lonis filius. Glauco viceſino aetatis
Mems. Anno nondum ſuperato oratorem age-
I. II-p. re coeperat, atque ad maxima Reipu-
772,774blicae munia adſpirabat, neque illa
Eaert. Il, ĩpſi ſomnia, quibus rifſum omnibus
24. mouebat, excuti poterant, donec a-
micis quibusdam conciliantibus, in So-

cratis perueniret familiaritatem, qui

eum errore explicitum dedit, vtque
agnoſceret, viribus ſe imparem eſſe ſu-
ſcepto muneri, effecit.
tem filiuum Clauconis, excellentis in-
genii iuuenem, omnibusque Reipu-
blicae muniis idoneum, meticuloſe
tamen publicis ſeſe negotiis ſubducen-
tem, idem Socrates, vt magiſtratum
fuſciperet, fuit hortatus.
Plato Fuit & Nicoſtratus, Theodotidis fi-
Apol. lius, eiusque frater Theodotus, Aeanto-
dorus item cum fratre Apollodoro, &
xenobh: Loſanias, Aeſthinis parens. Chaere-
11. 43. ates, Chaerephontis frater „cum quo
maximae ei interceſſere inimicitiae,
quas tamen Socrates compoſuit.

plato Paralus porro, Demodoci filius, cui
Apol. frater T heages, & Antipho Cephiſſien-
ſis, Epigenis pater, cum quo, quod
mercedem a diſcipulis non acciperet,
Xenoph de àvraguelz itemque de veracitate a-
eobr. Pid Xenophonfem diſputat. Phlia-

I. p. 729. NRus denique Eumares, & Lenomedes
731. 732. Athenienfis.
Praeter hos vero alii fuere, cum qui-
bus identidem Socrates diſputabat, e-
osque inſtruebat.

Viciſſim au-

g Plato Euthyphr. Laert. II, 29. h Xen.

CAP. XVII.
Ariſzodemus, cognomine paruus, qui Nenoph.
a ſacrificiis, precibus, & diuinationeab-„ n .
ſtinebat, omnesque, qui illis ſe impen- 1. 2
derent, ridebat, a Socrate erroris con-
victus. Xenoph.
Ariſtarchus cognatos ſibi oneri eſſe Memor.

aegre ferens, quem adingenuam ad-II p755.

verſus eos liberalitatem Socrates ad-
duxit.

. . .. Xenoph.
Eutherus, qui, ex itinere redux, a- I. I1, Me.

gros ſuos ſibi ſenſit ademtos, patriam- mor. p.
que haereditatem inuenit nullam, 757. ſ.
quamobrem, cum operis faciendis vi-
Gtum quaerere, quam amicos rogare
mallet, ab eo illum Socrates inſtituto
reuocauit. .
Diodorus, Cui Socrates, vt Herma-
genis curam gereret, perſuaſit.
Euthydemus, qui varias Poetarum id. L. IV.
Sophiſtarumque collegerat ſententias, ?.791.
eoque omnes ſe aequales excellere ex-
iſtimabat, paulo poſt etiam fuperiores
ſeſe confidens ſuperaturum, aSocrate Id. p.
ad agnoſcendum errorem atque igno- R ni
rantiam adductus, cum magna pertur- ,765.D.
batione abiuit. Eld. Llll
Hippias Eleus, ² cum quo de iuſtitia P.767. DP
diſputauit. aerr.
Nicomachides, b Pericles& Pphicra-E zhr
tes, ad quos de Imperatoris officiis rαρα=
diſſeruit. Horum poſtremo magnos e6
animos addidit, Midae gallis, aduer-eſt quod
ſus gallos Calliae tumentibus, caudas-Gallinas,
que pandentibus,“ ei monſtratis. naiene
Theaetetus, quem, vbi de ſcientia lianands
cum eo diſputaſlet, diuina quaſi ſapi-videmus

ibid. p.
760.

entia inſpiratum dimiſit. tumen-
phry g afr; tes Gc
Eurthyphron, quem patri litem in- audam
tentare paranti, reuocauit. — panden-

Diſputauit etiam cum Parrhafio b pi- tes.
Ctore, Clitone ſtatuario,' & Piſtia ar-Plato
morum fabro“ de arte ipſorum, apud Zanaer
Xenophontem. 29.

Mem. II, p. 780. E. i ibid. p. 781. D. Mibid. p. 782.A.

15 Allan
Dil de
ockat,

Laert.
2⁰,

Tule I,
29.

leen Il,
41.

laert le,

mid. 1. F.
71.
-

5
ilg.
804, ,
,l.lll.
P765.D.
cla lt
ALaett,
Il, 30.
1 e-
f05,
r-eſt gnol
-Gallinas
Indicas
. fele, ae
tlaliqnando
Di- widemus
tudhel⸗
tes &
I-caudam
, nanden
. tes,
P PPplato
I. Thentt.
ud laet.ly
49.
—
Rrh

A.

SCRIPTA SOCRATIS 192
CA P. XVIII. ZM

SCRIPTA

ap Allat. RVi nihil Socratem ſcripfiſſe con-
Diſſ. de tendunt, Cicero, Plutarchus, Dio
deribt. Chryſoſtomus, Ariſtides, Origenes, &
*ct * . reliqui, ad philoſophica ſcripta reſpi-
ciunt, in quo genere nunquam ipſe
ſcripto tradidit quidquam; dicta enim
eius a diſcipulis, Kenophonte, Plato-
ne, atque aliis in litteras relata fuerunt.
Hinc eſt, quod fſcripta Platonica, &
Phaedo inprimis, Socratis nomen tu-
lerint, eoque ab Ariſtotele fuerint al-
legata. Quaedam tamen alia a Socra-
te perſcripta eſſe, ex iis ad oculum patet,
qui Euripidem ab eo in ſcribendis Tra-
Laert. Il, goediis adiutum aiunt. Quo ſpectat
28. Mneſilochi iſtud:
Phryges Poetaz Euripidis opus nouum
Cui oocrates ſarmenta ſubiecit ſua.
Et rurſus: Euripides Secratis Calliage-
que vſus gubernaculis. *
Superbu tu muttimque temet efforen’s.
u fas mihi: cauſa eſt, ſi quaeris,
docrates.
rTuale. IV, Huc Ciceronis illud pertinet, inqui-
29. entis: Ccum Oreſtem fabulam doceret
*Euripides, Primos tris verſus reuo-
*Caſſe dicitur Socrates.“ Axſopi etiam
Jabulas quasdam in metrum redegit,
elegantia non ſumma, quarum mentio
Laert. II, apud Platonem, Plutarchum, Laerti-
vi, initium vero eſt iſtud:
Ciuibus Aezſöopus Aixit, queis culta
Coörinthu,
Ne in ius virtutem iudice plebe
vocent.
Laert.l.“5. Paeanem item, ſiue hymnum in A-

SOCRATIS.
pollinis & Dianae honorem. Fuitque
eius nomine circumlatus tali initio:
Salue Phoebe, &! Luna ſoror, pan nobile
franrum.
Quem Dionyſidorus ei abiudicat.
Meminit & Plato eiusdem. IIIis au-
tem ab aliis additur:
Grylli, Nenophontis filii, encomium, Laert. L.
qui in pugna Mantinaea occubuerat, II. I. 55.
uem tamen verum Socratis foetum
uiſſe vt credamus, temporum haut pa-
titur ratio. Maiorem fidem haber,
quod dicitur Lacrt, I.
Dialogos eum compoſuiſſe, quos &. 62.
Aeſohinzt dederit, vt quaeſtum faceret apud

illis, cum eum paupertate laborare a- quem

nimaduerteret. His omnibus. tamen
res paulo

Epiſtslae addendae, quarum nonnul- liter re.
las LeoAllatius edidit. Pluraque alia eum fertur.
ſcripſiſſe Arrianus &Athenæus innuunt. Harum
EPISTOLAE SOCRATIS. fdem
EPIST. I. dotets
. . argumen
Propoſitum meum, & inſtitutum, / de-
vt mihi videtur, minime aflequeris. Ktruxit cl.
Neque enim alias iteratis litteris, & Bentle-
vberioribus donis oblatis, me ſolicita- ius in iu-
res. Verum tu, vbi Sophuiſtas reli-dicio e
quos, ita & Socratem venalem doctri- lis Cha-
narum mercaturam facere ducis, ideo- laridis.

que ea, quae prius ſcripſeram, ſerio

non ſcripſiſſe, ſed vt maiora a te mune-
ra elicerem.“ Nunc igitur montes
auri polliceris, & congeſtorum dono- Miter ac-
rum copia tantum te perficere putas, cepit Al-
vt ad te, commerciis, quae mihi cum latius.
Athenienſibus ſunt, neglectis, aduolem.

* Stanleius coniunxit non coniungenda: Nam
apud Laertium legitur Eugizide Towzega *
Os, & Ka νMa r .ν.ςαιςt3ειααal
Vbi vtcunque legas & explices vocem Zcoxα
† 0 6 S, qua de re plura docti interpretes, Cla-
z erube Calliae Poetae drama e

Taâς allegari, ex quo ſequentes duo verſus, hic
quoque latine redditi deſumuntur. Totus igitur
hie locus ita refingendus. Et: Euripides Socra-
tis clauiz compacta dedit (quod ex Mneſilocho
nempe allegatur) Caltias bere in captiuis &.

Sane

192 PART III. CAp. XyIIIITI

lem. Sane ſermones, rationesque
Philoſophicas venales exponere omni-
no indecorum eſt, & a mea conſuetu-
dine mirum quantum recedit. Ex
1r6απ οamque me in Philoſophiam, id ſi-
Wia duidem mandatum a Deo habebam,
“ quae iniſinuaui, ac dedi, quippiam ab ali-
verba i-Quo accepiſſe nusquam redarguar, qui
to, quem in publicum congredior, vt quicun-
expreſſi- que voluerit, audiat. † Neque enim
mn⸗ſen⸗ clam aliis, ac foribus obſeratis, quod
poiſunt: de Pythagora tradunt, Philoſophiae o-
led ferri Peram do: neque in publicum egres-
nequit ſus, ab iis, qui ad audiendum ſe con-
Allatii ferunt, pecuniam extorqueo: quod
zatio ga. nonnulli ſuperiori aeuo factitarunt, &
gue mzn hac tempeſtate plerique faciunt. Nam
èu, audi- ad vſus vitae neceſſaria, mihi ego ex me

endi et- ſuggero, nec fallor: dapſilem rerum

e copiam, vbi nactus fuero, non habeo,
in, 3 1
otefate apud quem deponam. Iis ſiquidem,
feds. qui daturi ſunt, neminem mihi fore

Suſpicor fideliorem puto. Quorum ſi fidem
tamen ſuſpectam habeo, etiam depoſitum con-
oerae. fidens iis, neque catus, neque prudens
Pfiſfe 74 iudicabor. Si probis moribus fuerint
Eoyr: homines, licet nihil illis concredide-
„aαπ Tim, accipere tamen ab eis nihilomi-
Ssx. Nus fas erit. Neque enim pecuniae
siu, Concr editae cuſtodes fidi, gratiae ſuae
infidi cuſtodes erunt. Neque iis me
priua re vnquam in animum inducent;
quae dare cupiebant; verum, vt qui
** Aliter gratis a me accepere, quod pecunia
ie 4. B vendunt alii, mei, vbi opus fuerit, ra-
tionem habebunt. * Sed enim, vt
verbo expediam, ſi amici fuerint, mul-

a* leg. . SHS
.665 s ta, Perinde ac vos, † † ex propriis etiam
t„ue., in nos profundent: ſi non fuerint, mul-

a Hanc ta etiam ex noſtris hianti deſiderio ſur-
interpre-repta ſibi conquirere conabuntur.
tatienem Mihi praeterea ad conſeruandas o-
parrtenla pes tempus non ſuppetit. Admira-
HH tioneque eorum ducor, qui ſui cauſa
srtnare OPes ſe comparare fatentur, atque ob
videtur.

operam dant.

eas ſeipſos magni faciunt: cum diſci-
plinam negligant, aucupandis opibus
Itaque rerum fupel-
lectile admirationi, inſcitia deridiculo
ſunt: & aliis omnibus rebus, praeter-
quam ſemetipſis, felices ac beati iudi- liter
cantur.?“ At quomodo non durum Allatius.
erit, cum ad amicos recurrere turpea-
deo eſſe ducamus, neque ab aliis pen-
dere † velimus, pane eorum paſti, a=
pecunia tamen pendere vt nos haut di- tles. in
pudeat? An non nouimus hoſce tan- , .
tum propter opes in pretio haberi, & 7
fortuna illa pereunte, dedecoris ac
ignominiae maculis omnibus notaris ad-
eo vt in honoribus ipſis gaudia moe-
rore, (neque enim fui gratia honoran-

tur) contaminent, & in ignominia ma-, 3

gis impenſe indoleant: cum ipfi hoc g, ,
ſint, ob quod dedecore afficiuntur. =. “
Primum ergo minus bene exiſtimas, 5 71 *
ſi animum induxiſti tuum, vt opina- Tir a⸗
reris Socratem, quod ipfi gratis agere .
indecorum viſum eſt, id pecuniarum &
ganakß
cauſa facturum, non animaduertens, —
. . Q71 59â.
me hic multa, ſed potiſſimum patriae Ali Co-
vtilitates, neceſſitatesque detinere. dices ha-
Neque mireris, ſi patriae vtilitates me bent 7S

. rachere, quamuis neque rebus mi- Ac, r—

taribus obeundis, neque oratoris Gav vn-
partibus agendis exerceor, aſſeueraui. de ſuſpi-

Nam primum, vt opinor, pro ſuo cio verae

quisque modulo, quae in rem ſint, ea eRionis:
facere debet. At maiora viribus ali?
is relinquet, * & quibus par fuerit ea ef-S e
ficiet. Deinceps in ſimili ciuitate non 7cορ
conſiliariis tantum, aut nauarchis, & αοα

copiarum ducibus, ſed ilis etiam opus 7%

eſt, qui ceteros tuendi officii admo- 14%7.
Stanl.

neant. Etenim haut mirum †t eſt, ex i . Ieg

illis nonnullos pondere, ac magnitu-„de,
dine rerum oppreſſos, veluti ſomno 12,
obtorpeſcere, quibus excitandis ſtimu- a-
lis opus eſt. His me Deus praefecit. ,oro
Hincque, non ſine cauſa odioſus, iisdem

iniquioribus/ 9.

Stanl,

13a.

r — — — — —*°

E

ſen

ſe⸗

r⸗
Ds
l.
lo
el-

1-
Aliter
Un Allins,
e- —

eh-

54
irtlez. i8
6necis
,
Tec *
ua.
AC!

.

ma-
aN
hoc
T0/ er
Nion
nas
(VYe, T/,
inn. ,
ere 4 4
FRnu-
duraf
. /
WN.
Ai (o⸗
ere. dices ha-
SIe bent 1. 7
Nl- A,eR-
f011S ℳ VN⸗
raul. de uſi.
ſuo cio ferne
„ledkionis

lno. e,
kertfk. leg
litu. ey
mO
m-DA.
eln ℳ
hanl,

SCEIPIA SOCRATIS

iniquioribus vtor. Verum ille, vt

hinc abeam, non permittit, cui obe-

diendum potiſſimum duco. IIie enim,
uid mihi conueniat, optime cogno-
ſcit. E, cum primo me ad iter com-
Pararem, prohibuit, & , cum ſecundo
Triberes , interdixit: cui libens mo-
rigeror, dictisque obtempero. Et Pin-
darum ſane in hoc ſapientia pectus mu-
niſſe mihi autumo, qui dicit, Deo
monſtrante ad opus quodlibet principi-
vm, recta erit ſemita ad aucxupandam
virtutem, & ſines illuſtriores: Fere e-
nim in hunc modum Hyporchema illi
effuſum efft. Alia eiusmodi Poetae ce-
teri de Diis dixere: nempe ea, quae eo-

rutm conſetio fiunt, feliciori exitu termi-

nari: quae praeter Dei nutum, inuti-
lia obperantibus eueniſſe. Graecarum
Vrbium illae, quae ceteras prudentia
antecellunt, Deum apud Delphoscon-
ſulunt, &, quae dicto audientes rem
peregerint, tempeſtiuos fructus ex eo
cepere, quae non obtemperarunt, vt

plurimum maximis noxis confectae

ſunt. Neutiquam tamen mihi admi-
rationi erit, ſi de Daemonio dicenti
non credes. Iam enim & alios, eos-
que non paucos, erga me comperi ita
animo affecos. Simili modo pleri-
que in Delienſi conflictu non credide-
re. Aderam ſiquidem tunc in exerci-
tu, & cum vniuerſo populo, vrbe e-
greſſo, cum hoſtibus congreſſus ſum.
Fuga plerique dilapſi ſumus, vtque
ad traiectum quendam peruenimus,
conſuetum mihi ſignum obtigit. Sub-
ſtiti itaque, dixique: hac via cundum
non et, viri, ſod alia, vt mihi videtur;
Daemonis quippe vox oborta eft-. Eo-
rum itaque potior pars, quaſi praeter
tempus in non ludhcris luderem, ira
ſuccenſi, recta pergebant. Pauci, ob-
ſecuti, vna mecum aduerſo itinere in-
columes patriae redditi füuere. Reli-

193
quos vhus exillis, cum adueniſlet, o-
mnes, dixit, interiiſle. Nam in hoſtis
equitatum, a perſequendo redeuntem,
eos incidiſſe, contra quem primum
quidem armis decertare inſtituerint,
deinceps ab illis, quorum maior Copia
erat, circumcluſos, pedem referre, op-
Ppreſſosque tandem ad internecionem
caeſos fuiſſle. Horum nuncius etiam
e vulnus acceperat, cum ſcuto ſolo
ſoſpes elapſus. Multa item aliquibus
Priuatim, praeceptore Deo, de futu-
ris euentibus praedixi. Tu vero, &
regni partem offers, exorasque, vt iter
capeſſam, non tanquam imperium no-
vum, ac dominatum ſubiturus, ſed ex
aduerſo aliis & tibi imperaturus. Aſt
ego aliis imperare non didici, & fateor:
idque cum neſciam, nunquam in alios
imperium exercere ſuſciperem, non
magis, quam talorum luſum, quem
nunquam didicerim. Et ſane minora,
aut nulla, eſſent vitae humanae incom-
moda, ſi & reliqui homines vna me-
cum ſentirent. Nunc imprudentium
audacia, ea, quae ipſi ignorant, aggres-
ſa, in maximas turbas res ipſas impel-
lit. Hinc etiam fortunam maiorem,

quam ſit ipſa, faciunt, ſuaque ſtolidi-

tate illius imperium augent. Praeter

ea neque illud ignoro, Regem priua-

t0 magis honorandum efſe. Quem-
admodum vero equo inſidere nollem,
equeſtris ſcientiae ignarus, ſed vtilius
mihi foret, equite licet multo inferio-
rem, peditem eſſe; ita & de Rege, &
de priuato iudicium fero: neque ma-
iora poſſidendi cupiditate inflatus, il-
luſtriores etiam, ac magis notas calami-
tates expoſcerem. Videntur autem,
qui res Bellerophontis in fabulas pri-
mi retulere, ſimile quid innuiſſe. Ne-
que enim, quod editiorem locum con-
cupierit, ſed quod res grandiores,
& ſupra vires difficiles, appetierit,
„B b incommodis,

194 PARLI. III.
incommodis, ac infortuniis poſthac
diuexatum fuiſſe aluunt. Nam a ſpe,
quam ſibi finxerat, turpiter, foediſſi-
meque deiectus, reliquorum omnium
naufragium fecit: propter exprobran-
tes, relictis vrbibus, in ſolitudinem di-
greſſus, rectisque tramitibus deperdi-
tis, non quos ita vocare conſueuimus,
ſed libera agendi ratione, e magnitudine
animi profecta, qua vniuscuiusque
vita perfecte dirigitur. Sed haec mo-
do, qui Poetis placet, percipiantur.
Quod ad me attinet, iam altera vice
habeto: Nunquam hisce noſtris, quae
*A uemnc tis potiora duco,“ renunciabo. Non
douz placet item Deo, cui ad hunc diem
alii veluti conſiliario, & procuratori, me
zαüive meamque operam deuoui.
zccoy EPIST. II.
f. legas Satis ſcis, quibus ſtudiis Chaere-
Sw α phontem proſequar. Vrbis decreto ad
νασ¾*Peloponneſios legationem obiens forte
2cνvel &ad vos perueniet. Hoſpitalitatis mune-
AVEA S *£τ&, ac commoda, viro philoſopho facile
Wιο*ι. HDarantur: itinera vero, & potiſſimumob
tumultus, quibus locis illis miſcentur
omnia, nimis periculoſa ſunt. His ſi
prouideris, virum amicum incolumem
reddes, nobisque gratiſſimum feceris.
EPIS I. III.
Aneſo, Amphipolites, Potidaeaemi-
hi commendatus, nunc Athenas venit,
pPer populum ex familia ſua eiectus. Res
enim, ibi turbatae, adhuc in obſcuro la-
tent: puto nihilominus poſt tempus
non multum in apertum venturas. IIIi
ſi opem tuleris, in haut indignum bene-
ficium conferes, & de ambabus vrbibus
bene mereberis; Amphipolitanae, ne re-
bellans in diſcrimen lethale veniat; no-
ſtrae, ne pro ea moleſtiam ſuſcipiat, ve-

luti nunc pro Potidaea conflictatur, ad-

eo vt tantum non de ponderit animum.
EPIS L. ILV.
Critobulum, mihi obuium, ad Philoſo-

4

credentes, fungamur.

CAP. XVIII.
phiae ſtudia adduxi, at ille videtur a
meis conſiliis diſcrepare, & ad res ci-
viles potius anhelare. Doctrinam ita-
que rebus illis peropportunam ipſe ſe-
liget, & ductorem ad illam, omnium
qui optimus ſit, ſibi comparabit. Nune
enim delectisſimi quique Athenas
conueniunt: quorum plerique nobis
neceſſitudine, ac beneuolentia coniun-
guntur: Et haec de Critobulo. De
me, rebusque meis quid? Kanthippe,
& pueruli valent. Ipſe, quemadmo-

dum cum praeſens eſſes, ago.

EPISTL. V.
Thebas te perueniſſe, nobis nun-= Lege
ciatum eſt. Proxenum in Aſiam ad taze-
Cyrum iter direxifſe. Res veſtrae voy
an vobis ſint ſucceſſurae, Deus ſcit, να-
cum iam apud nonnullos ex noſtris Xαaαρα

haec facta varias reprehenſiones incur-vv A-

rant: indignum quippe iudicatur, ad αa. vel

opem, auxiliumque Cyri Athenienſes αα—
concurrere, cuius ope ipſi a Lacedae-X, gis
moniis imperio ſpoliati ſunt, ipſosque ry,
pro eo, per quem debellati funt, bellum Agα.
ſuſcipere. Non igitur mirum exit, ſi Stanl.
rerum ſtatu immutato, quidam te,
quod tempori ſubſeruias, accuſent.

Certe, quo ſplendidius res tibi ſucce-

dent, eo magis erit aduerſus te calu-
mniae locus. Nonnullorum enim in-
genia ſat nota habeo. Nos vero, qui
prouinciam hanc fuſcepimus, munus
noſtrum, vt viros probos decet, &
quae praeſertim de virtute diſlerer’.
muhta illa quidem, conſueueramus,
memoria recolentes, nec non id re-
ctiſſime a Poeta decantatum, paternum
genus infamandum non eſſe, pro certo
Sed ſcias velim,
duo haec potiſſima inter alia militiae
eſſe, tolerantiam, & pecuniarum con-
temtum; hoc namque familiaribus
cari, illa hoſtibus terribiles ſumus
Vtrorumque

forte

Slei

lese
WuA-
7 0) Pf
Gαα
70

danl.

R Quae mihi de amicis commendaue- volunt, ni prius plauſus, clamorisque
N ras, ſumma cura, ac diligentia, peracta perhonorifici mercedem accipiant.
5 e“ ſunt, R cN amicis noſtrig vece dui Mihi vero viuendi ratio ad ambo
Seswi Aud populam corum cauſaun defende- haec optime ſe habet. Me enim qui-
r rer, non Hortuiro concluiſtui. Ii- dem erfarein uibiisdain oſſe onne
d rem ardentius excepturum ſe, duod cabo. Ar i a viris mehoribus, rt
, tidi ranmm ee Neillr, Pronne- potiora, probari, illa a pluribus, ſat no-
rat. De quaeſtu & lucro, & de his, bPe Jarnn ehg de Den de
quae ludens ſcripſeras, multos eſſe ſol- Nos cilinn eid. ens. W n
neied. Piinnun aridem, Juod dumn habui niſ quod nullius rei indigus nos
rlete aliiad opes, & Aluiriat, anhelant. zpſe raccellat. Naturae ſiquidem excel-
recke inopem, ac paupetein enenn ie lentiſſimae proprium id erat, non vila
nee ducam: deinde, quoniam multa a mul — Prop al,
em tis, vel viuentibus oblata, vel morienti- Te indigere, & ad manum habere, qui-
ma- bus legata, libere repudio. Virum au- bus fruatur. Eum autem cetcros ſa- .
1 uen tem ita affectum, mente captum eſſe iu- Plentia antecellere puto, qui ad ſapien- * Leg.
I.rn A- dicari ab aliis ni mirum. Verum non tiffimum: ac beatisſimum eſſe, qui ad'uaxa-
llgur hoc ſolum, ſed & reliquum vitae no- beatum quamproxime accedat. Hocctasra-
Sabr. ſtrae inſtitutum examinandum eſt: & ſi diuitiae parere Rorn⸗ diuitiae vti- vo pro
Ih & Lege, dum vſu diuitiarum abaliis differimus, que appetendae eſſent. Sed cum id uana-
dern Xenu*α—. non mirum, ſi de i acquirendis etiam Ttus tantum videatur apportare, ru-iα.z
n ee. . e.. Droqiſcordamus. Mihi itaque cibus fru- de, ineptumque eſſet, vero bono re- 4
ſen, 6„ galiſſimus eſt, eodem veſtitu aeſtiuis ndiate iient em efle mnelius wn. Stanl.
te, , hybernisque temporibus amicior: cal- Riuntag i modo on kacile zniii ger⸗
nt. ceis nequaquam vtor; gloriam, quae ſnadebitur P
e- rebus publicis agendis comparatur, ab- : ä
⸗ horreo; illa, quae ex temperantia, & Ad filios quod attinet, & quod, vt di-
in⸗ iuſtitia eſt, incendor. Qui vero lau- xXeras, me oportet eorum curam gerere:
ui tiſſime viuendo nihil ſibi temperant, quam ſim in gratiam illorum ſolicitus,
Is varioque indumentorum genere, non omnibus liquidifſimo conſtare poſſe
intra eundem annum, ſed eundem exiſtimo. Vnum beate viuendi prin-
16 quoque diem ornari geſtiunt, infandis cipium ego exiſtimo, bene ſapere. Sto-
, voluptatibus indulgent: & perinde ac lidus vero, auro argentoque confiſus,
e⸗ ii, qui naturalem colorem amiſerunt, primum quidem bonum, quod ſibi vi-
n accitis ſeſe exornant. Sic illi vera ex detur posſidere, non habet. Dein-
1 virrute gloria, quae vnumquemque ceps tanto aliis miſerior, quanto qui
, addecet, deperdita, ad ea, quae ex in- pauperie premitur, licet nunc deſipiat,
ſe dulgentia aliorum pendent, confugi- aliquando poſt ad ſaniorem mentem re-
n. vnt, diſtributionibusque, ac publicis dire poteſt: ille falſa opinione dece-
5 conuiuiis plauſum popularem captant. ptus, ac ſebeatum ducens, vera vtilita-
HD Hinc eſſe, quod multis illis opus ſit, teneglecta, & contra affluentia rerum

ue

. SchIPTA SOCRATISZS

Vtrorumdue exempla tibi domeſtica in
promtu ſunt.

EPIST. VI.

non incongrue coniector. Nam ne-
que ini paucis viuere poſſunt, neque,
qui illis abblandiuntur, eos admittere

Bb 2 corruptus,

)

195

196 PARYV. II CAP. XIIE

corruptus, praeterquam, quod veris ho-
rges minum bonis iam priuatus, ſpem etiam
osειτι½-de illis in poſterum recuperandis amit-
reν tit. Nec fieri poteſt vt tales, hominum
d Y in familiaribus colloquiis aſtutiſſimo-
T c9-rum, callidiſſimorumque, adulatione
Toρ Aaνα Mancipati, & voluptatum illecebris,
coντασ⅓° quae per omnes ſenſus in animum illa-
woy a buntur, indeque, quicquid bonum ac
Pa &*s prudens eſt, judicii exterminant,
οoο“ irretiti, ad virtutem incolumes perue-
aroess- niant. Quid igitur, nonne neceſſe eſt,
ilaa vtfiliis ſtuſtitiae magis, quam doctrinae
vel. oceaſiones relinquat, qui ipſe non ver-
7gooρ ο bis tantum, ſed operibus etiam fuas
† νποπ in rebus illis ſpes collocaſſe demon-
0Hρ Hα ſtret?; qui ſi praui fuerint, quod vitae
"WW“ν+ Cſüppetat, non habebunt, & fame per-
2 α— euntes miſere vitam finient, condignis
Gαντ inertiae poenis perfolutis. Legibus
o & ſancitum eſt, filium a parentibus ad
Zaαℳοp, pubertatem ali. Vos autem, (dicet for-
ν taſſe, neſcio) quis ciuilis homo, filiis
WWταοσ fuis, qui hereditati inhiant, fronte
Arc: contracta, indignanteque, neque a de-
7* mortuo manus abſtinebitis, ſed ali-

Tν menta viui a defuncto depoſcetis; nec,

MXMα. vitam, morte ipſa ſegniorem, ac inuti-
c Cer⸗ liorem traducentes, verebimini? Vos
probare Tes Meas etiam poſt mortem aliis relin-
nequit qui vultis, veſtrae ne vobis quidem ad
Allatius vitam ſuſtinendam fufficient. Haec
7 ρ5αιlle ſeuerius proferet ad filios audaci di-
Poni pro cendi libertate, parenti, ac viro ciuili
*ρεο peropportuna, vfus. Res porro mea

Be . ⸗ abaliis anguſta cenſetur, reipſa opulen-
bent tiſſimorum conditione nihil inferior.
Quare ego filiis meis aurum neutiquam
M a relinquam, ſed auro amplius, ac pre-
eczar, tioſius patrimonium, amicos modera-
quod ego I0sS, quos ſi coluerint, nullis rebus ne-
pracfer- Ceſſariis deſtituentur: quod ſi erga a-
rem pau micos male ſegeſſerint, vel hinc mani-
lo poſt feſtum eſt, eos multo peius pecuniam ad

Pro αcommodum ſuum conuerſuros. Ve-
Mααaν⅓

Teg legens Mοον 1 Stanlei.

2 „
Eα&

ſophiae par pretium puto.

rum enim vero, ſi tibi, amicorum ne-
gligentiam experto, conſilia iſthaec mea
inconſulta viſa fuerint, dicam, non o-
mnes homines erga amicos aeque affe-
ctos eſſe. Sunt enim, qui eorum, et-
jam poſtquam de vita deceſſerint, cu-
ram habent. Deinde noſtros amicos
ex iſtorum numero eſſe, qui noſtra
minime moleſte conſuetudine vſi ſunt,
& qui tum quoque haut minus vtilita-
te, quam ex nobis cepere, fruetur.
Breuis itaque beneficii breuia item eſſe
praemia decet:; at diuturna aequale
Vtilitati beneficium benefacientibus
praeparant. Res autem meae, vt ani-
mus praeſagit, tempore ipſo amicis vi-
debuntur iluſtriores. are nec
mercedem illis conſtituo, nec exigo.
Nullum enim praeter amicitiam Philo-
Neque
veluti ceteri Sophiſtae de rebus meis
male timeo, quae vetuſtate ipſa vire-
ſcunt, &, ſenecta grauia, repullulare a-ado o-
mant. Quare ipſa tunc potiſſimum a cαααd
difcipulis adamantur, & foecundus pa-lego pro
rens eorum concupiſcitur. Viuens b aνρι=
itaque ſolidam, & veram laudem habet, si-
& vita defunctus poſteritatis memoria &σα &£
viuit. Et, ſi quenquam ex neceſſariis re- ſie Allat.
liquerit, veluti filium, vel fratres, hi ipſi- negile
vs, ommibus illum beneuolentiae officiis desntes
complectentes, & alio quopiam necef-b Lege
ſitudinis modo, quam quem natura ſe- epua
quimur, illi adhaerentes, curam ge- pro
runt. Neque poſſunt, etiamſi vellent, me ν
in mala coniectum negligere, ſicuti eos, Stay’.
qui genere nobis coniunguntur, par-
vipendere nequimus. Cognatio ani-
mi enim, quaſi ex eodem eſſet patreor-
tus, ad demortui filio opem ferendam
compellit, dum patris memoriam
refricat, & illius deſpectum propriam
infamiam ducit.
Perpende itaque, an tibi poſthac vel
res meas miſere tractare, vel filios
negligere.

—

ni
N
Tib
ter.
u⸗

e.
lea
0.
ſe⸗
et⸗
A⸗
008
ra
n,
ta⸗
UI.
e
le
Ds
l⸗
VI-
lec
lo⸗
ue
leis
1e-
. aade-
DA-lego pro
1 . 0
e⸗
et, aoe⸗
DTIA N„α
re- ſie Allat.
leiſe
Pn⸗ Videtur
1Cle , ndei⸗
cel. lege
ſe 1
1le- es,
ge⸗ Re.
t, Tigi
05, Sranbh.
I-
⸗
ol⸗
hum
un
un

ve
lios
ere⸗

JXCRIPYTA
negligere, vt me defuncto, omnibus ne-

nias ipſis, ſed eos, qui & pecuniarum,

minem faniorem factum hiſtoriae pro-
dunt. At probatus amicus, etiam pro-
bato auro magis eligendus eſt, quod
non omnibus appetentibus, ſed pro-
bioribus amicis, nec vitae vſus tantum

neceſſarios ſubminiſtrat, ſed & poſſeſ-

foris ipſius animum curat: & virtutis
nomine, ſine qua nihil in humanis v-
tilitatem affert, plurimum conducit.
Sed horum aceuratam conſideratio-

nem, cum vna erimus, inſtſtuemus.
Ad quae vero ſcripferas, ſatis ſit per
haec modice reſpondiſſe.
EPIST. VII.
Nil miror, quod ſcribis: nempe quod
eiusdem ſententiae erga nos eſſe, te iam
abſente, ſuſpiceris, cuius, cum adeſſes,
erant triginta. Ego vero ſtatim, atque
te ciuitate mouiſti, in ſuſpicionem apud
eos veni, & neſcioquis rumor inter eos
increbuit, nusquam ſcilicet illa ſine So-
cratis conſilio patrata fuiſſe.
non multos poſt dies, aduocatum me,
duxere ad tholum, vbi mulkis de me
querebantur. Vbi me excuſaſſem, vt
in Piraceum irem, Leonemque com-
prehenderem, mandabant. Induxe-

rant autem animum, vt, eo iugulato,

ipſi pecunias corraderent, me vero ne-
fario, iniuſtoque parricidio, veluti ſce-
leris comitem, obſtringerent. QCum
recuſarem, & tale quid in eos profer-

ceſſariis affluant, videar, qui non pecu-

& eorum curam gerent, relinquo.
Praeterea ad hune diem a pecuniis ne- quidam heic praeſentes nunciabant, ex

CRATTS 197
infortunatum, quam ſi iniuſtus fuero.
Obmutuere poſthac omnes, & ex eo
tempore erga me animis peius aflecti ef-
ſe videntur. Res autem veſtrae, vt

ſententia procedunt. Afferebant quip-
pe, Thebanos vos, profugos ad illos, ex-
cepiſſe humaniſſime, vobisque, vt do-
mum redeatis, opem ferre, & velle, &
oſſe. Hiſce allatis nonnulli ex ciui-
us miſere conturbatii, eoque potisſi-
mum, quod multo incertiora Lacedae-
moniorum auxilia futura dicebantur.
Nam, qui cum legatis eo redierant, affir-
mabant, Lacedaemonios magnis inopi-
natisque bellorum tumultibus fatigari,
Ephorosque poſt internuncium de
turbis ciuitatis acceptum, aegre ferre,
tanquam qui non ad excidium vrbem,
vri ipſi aflerebant, illis commiſerint:
Sibi ipfis enim cum expugnaſlent, ſi
voluiſſent, perdere licuiſſe,“ Corinthiis Leg.
maxime, Thebanisque id vrgentibus: 7Sτ
ſed vt concinne apteque ſubpaucorum * vas
imperio respublicae adminiſtrarentur, Sρ,
meliusque, quam ſub plebis ductu tem-“ Pioi

Quare perarentur. Itaque, ſi vera haec ſunt, Ye aτα.

quae referuntur, & res veſtrae ita ſe rvins⸗
habent, vt tradunt, ſane expectandumο
eſt: ſi vna cum Thebanis acceſſeritis, Aovvo
nequeillis in hac re Lacedaemonii adiu- ven’.
tores adfuerint, facili negotio omnia in
meliorem ſtatum collocanda. Adhaec
ex ciuibus uriat⸗ qui nunc prae ti-
more placide conquieſcumt, ſivel veſti-
gium rerum veſtrarum, quod certum
ſit, conſpexerint, lubentes iſta deſerent.

rem, nunquam me volentem operi in- Nihil enim rerum publicarum ſanum,

iuſto ſubſcripturum, praeſens Charicles
animo perturbato, & prae aegritudine
afflicto, anne, O Socrates, alt, malum
tibi parari poſſe exiſtimas, qui petulan-
ter adeo loquaris? At ego infinita, in-
quam, mihi parari per Iouem poſſunt,
OCharicles, at nullum tam atrox, atque

ac tutum reliquum eſt, ſed omnia cre-
Pris, continuisque facinoribus in caſ-
ſum abiere. Hinc potiſſima vrbis pars
aeque atque vos ab illis ſciſſa eſt, atque
vel minima aliunde occaſione obla-
ta, vobis ſimilia ſubibit. Ita, vt ſi nus-
quam alias, nunc manifeſtum ſit,
Bb 3 rermn.

198 PARTZ. Mr.

rem omnium pesſimam vrbibus adueni-
re, Principum prauitatem. Hi ergo
adeo commodo proprio, vt videntur,
obcoecantur, vt, cum videant res pu-
blicas iam conſumtas, ipſi tamen nullum
ſcelerum finem faciant, ſed quibus pri-
mum perturbatae ſunt, iisdem regere,
ac ſuſtinere putant, exiliis, proſcriptio-
nibus bonorum, & caedibus contra ius,
fasque patratis. Nec animaduertunt

CAP. WIII.
prauum aegritudinum medicum eſſe,
u idem cum morbo graflante reme-
ium vſurpat. Sed horum res depra-
vatiſſimae ſunt. Tu rebus tuis incum-
bens optime egeris. His enim, qui hic
degunt, vna ſpes reliqua eſt, ſires ex
ſententia proceſſerit, ſe graui, atroci-
que imperio, ac duro dominatu libe-
randos. *

GOTTFRIDI OLEARII

D
SCRIPTIS

E
8SOCRA ITIS

CONTRA
LEON. ALLATIVM
SCHEDIASMA.

IR CL LEO AlLLATIVS, vt Epi-

ſtolis Socratis & Socraticorum, A.

cLlIoCXXXVII aNſfe editis, fidem adſtru-

—

p. 81.

eret, Diſlertationem, Sophiſtica Dialo-
gi forma conſcriptam ei praemifit, qua
receptam in hanc diem ſententiam, ni-
hil vnquam Socraticorum ſcriptorum
extitiſſe, impugnauit. In ea ex vete-
rum teſtimoniis, eo pertinentibus, exa-
minandis initium ducit, ex quibus pri-
mum Plutarchum producit, qui in O-
ratione de fortuna Alexandri manifeſte
communi ſententiae fauet, ατισν ;-
quiens, &4e udαναvοo a⸗ Sder, 80
Zanodrne, 8 Apzctα αο Kagveddhs,

35 dnapo†αes Tesν“ RhοασσWνα & paucis

interpoſitis: 4 α Xsοροο„ε 7ο
7 A et x aειισυ T6 σιααιι Quid
ad haec ALLA'TIVS2 Non magis ve-
rum eſt, inquit, Socratem nibil ſerigeſe,
quam reliquos Sperati a Pluiarcho in
1Mo loco iunctos. Exiſtimat ſcilicet, ſi

* Nubes poſthaec Ariſtonhanis integras inſeruit
Stanleius, ſed cum adeo neceſſarium illud drama ad
Socratis hiſtoriam pertexendam haut eſſe videretur,
& obuiae omnibus ſint Ariſtophanis comoediae,
noluimus eam heie adtexere: eins loco Schediaſma

Pythagoram, Carneadem, & Arceſilaum
aliquid litteris poſteritati conſignaſle,
contra Plutarchi autoritatem fuerit
euictum, de Socrate quoque eius fuf-
fragium non multum fore curandum.
Oſiendere igitur conatur, de Pythago-
ra temere id prodidiſſe Plutarchum, vt
cui aperte contradicat Laertius, cuius
quidem autoritatem, in ſeipſa ſpecta-
tam. Plutarcho opponere non audet: aſt
cum Heraclidae & Heracliti, (ſed quo-
rum vterque, pariter ac Laertius, Plu-
tarchi polymathiae & in hiſtoria litera-
ria peritiae, haud inuitus me iudice ce-
dit, ea hic nitatur teſtimoniis, pondus
tamen aliquod obtinere exiſtimat. Qua-
ſi vero Heracliti teſtimonium inprimis
ignorauerit Plutarchus, quem dubio
procul vel decipi cum fui ſimilibus, vel
Pythagorae tribuere, quae Pythagorici

e Pythagorae traditionibus hauſta, eius
Pythag .

forte nomine literis ad poſteritatem

–— –6 –r- ꝑ̃ —

de Seriptis Socratis contra Leonem Allatium hic

adiicere placuit: quod licet iuuenile ſit opus, quip-
pe A. I 696 editum, non tamen indignum eſt viſum,
cui hic locus concederetur.

transmiſerant,

Strom.!.
333

—
= — -——

SCRIPTA SOCRATIS

transmiſerant, putauit. Quis enim vel
hodie vel olim Epicteti nomine non ci-
tauit s5v6aαd5n-Neius, quod tamen non ab
ipſo, ſed ex ore eius ab Arriano ſcri-
ptum fuiſle, omnibus conſtat? Sedlon-
ge petita forte haec videbuntur, pro-
Pius igitur Allatius eſt vrgendus. An-
non igitur Heraclidae autoritati Epige-
nem apud Clementem Alexandrinum

199
vertit Arcerius: Admodum enüm Ado-
leſeens ſub Pythagora, mortem in ſpe-

Aaculo Cereris matris Dezm 'effugerat,

legendum efle ſuſpicatus zeρ ca r
yaρα. At, quam male conueniens
ſit loco iſti haec emendatio, nemo non
videbit, cui noſtram examinare vifum
fuerit: ita nempe audacter legendum
& diſtinguendum eſſe ſuademus: zeri-

Strom. I licebit opponere? qui Kégnoz α v 78 . ρ α roy IIuαορα aAraÜo,
Pp. 333. IIvOαρνοοναα Aα 10* 1s00* A6νροv6 quem in-

de vita
☛
Pythag.

P. 134.

ter alia icriptaPythagoræHeraclides re-
fert. Quod etiam Suidas repetit loco in-
erius adducendo; Annon opponere li-
cebit quorundam 8 ασνιαοιαειεϊhοαν
P, dg.on isw,, àP. Iamblichum, quiTe-
laugt iſtud ſcriptum tribueruntExſcri-
bamus integrülamblichi locum ex libro
eius, de vita Pythagorae, Paulo licet pro-
lixiorem, vt ſcilicet ei peſſime, vt reliqua
fere omnia illius libri, corrupto, medi-
cam manum ſimul admoueamus: s er-
J &, inquit, ααsονονwNννNτ.νGρ 10 1
Deptas raca ααιαπMUſa, nobavi-
ba vblada, Ten reg e&α Acνον. α ieoo“
α rεπ 7νρâοαανοNnt, αd en 18& AUs-

7 * 7 6 2
xcαπιρουααιο τια (ege arcoo=

Mstor rape) Eha ré (forte rUτ⁹‧ 41
oya c 18 . Peg, 20 00 R&t& Sα
σ Wr†ͦaicd &αα &ειαςο RXHραννννονς⅜â νορ 8*
ααανινια ρασsοο ατπ dρτταιοα dia Zi-
, .

Daislſoz, eén Taoy Or α αHXu“απιπν τιν As Aο

71 Boparg dsc chααριτσοι ν aαWαει IIo-
apeps. AJο (leg. Hobaz*,
ι n, ℳ) 1 W ν⅜ Ar. 6 er& avatoy i-
scoë‿7i Jo Biraα⅛ τ HMνααπς oναρNται¹,
cG TXαν anie (lege z sXναα Peνο
Aο, Jes t8 bhααο Avdo ει r Berd-
A. kOXανα mι αο νρν⅝, σιετα IHAτνà⅞
Cal leg. Hocννον] av‿†τo àασο.d0n nm
é, O. ye Teρα Oswν mgi. Quae
poſtrema verba, vt reliqua eius in hu-
ius loci interpretatione taceamus æao=
canuata, hic quoque ſuam prodens, ne
quid grauius dicam, incogitantiam, ita

aοααεατιαααα ι “ aͤoν Oewνοτι Hα¹.
h.e. Iuuenis enim admodum, ſub exeſam
Pythagorae, apudmatrem ſuam Theano
rolictus fuerat. Sed vt ad ic Xρv,
de quo ſermonem inſtituere cOôepimus,
redeamus, fuere alii, qui Arignotae,
quam filiam nonnulli, alii +ιιααα PY-
thagorae faciunt, eum tribuerent, vt

ex Suida diſcimus, vt adeo nulla con-in Apei-

ſtans de autore huius operis extet tra-
ditio. Sane nullo autoris nomine ave-
teribus id allegatum fuiſſe, tum ex Iam-

Pryar.

blichi & Clementis Alexandrini, tum l. cc.

Procli quoque ad Euclidem loco, &aliis,
mihi colligere pofle videor, quem cum
Pythagoricae diſciplinae myſteriis, ipfi-
vS Pythagorae nomine evujlgatis, refer-
tiffimum poſterioris aeui homines vi-
derent, autorem, vel ipſum Pythago-
ram eſie crediderunt, vel aliquem ex
Pythagoricis, prout nimir um cuiusque
ingenium ferret. Mirum autem, do-

ctiſſ. Menagium Diodori Siculi quoque ad Laert.

=— fuffragio t,αρ Xoονÿhe⁊ Pythagorae vindi-b-35
* fuffragio õ Pythagorae vi lud ſn.

care: audiamus ipfum, Vt eo certius de
mente eius iudicium feramus. α,
inquit, Mbavpiοα T. 2ce T“ icν—
veyv, α rà näa us i eia, Beagsitdſa,
Gα ρ Tαρ Aaααναι, & 92 1“ a rα*
dov“ Po e eN. ae nag AP-
σ.. Quid haec, quaeſo, aliud ſibi
volunt, quam Pythagoram eam doctri-
nam, quam legXνο vocabant Pytha-
gorici (namque !? &σMοννο cetfe,
quem r0αεαρ Oeco, Xoν+ eX Iamblicho
diſcimus,)

0.

L. I.

200⁰
diſcimus,) vel quam, ſi mauis, aliquis
eorum libro huiustituli complexus fu-
erat, ſipſum enim Pythagorain id fecif-
ſe, ne fidiculis quidem ex Diodoro ex-
torqueas, abAegyptiis didiciſſe, pariter
ac Geometricas doctrinas, & illas, quae
ad numeros & animarum transmigra-
tionem pertinent? Et num quaeſo pari
jure ex nlo loco colligi non poſſet, Geo-
metrica theoremata, aliaq; ad numeros
ſpectantia eum Ccripſiſſe? quod tamen
factum eſſe, nemo ex illo Diodori loco
probare hactenus auſus fuit. Define-
rem de ?eoαννverba facere, niſi no-
va quaedam cauſa exoriretur, quae du-
biam apud me reddit traditionis, de Py-

thagora autore illius operis, fidem. di

„

recte enim inter ſe Laertium & lambli-
chum contendo, geminum opus ſub
hoc nomine proſtitiſſe, vt exiſtimem
fere adducor.
tum fuiſſe leodv Xéρναν, uem Laertius
allegat, ex initio eius, quod nobis ipſe
Laertius conſeruauit, abunde pateſcit;
at alia fuit illius rario, qui Ijamblicho me-
moratur, vt ex fragmento inde allega-
to liquidum euadit. Liceat illud quo-
que hic adducere, vt ſimul obiter hunc
etiam locum emendemus. Hgo Oeo“*
Tubaννοο.ι/ ſic lego pro obaαοοÜ α

Minν₰ T*α⁰ 5ααÜov εοιιHς mH7z Ar-

ceriana editio habet &ριααας1 er AA-
ooig Tot OůιωHς A 8NWααα ad αςα⁰ Teαα
(ſic pro reαοαιιι, U editum eſt, le-
gendum putarem) uerados d ae
O ρ⁰αρρàKz οπWεοααι τHοαι r IIa*1⅓Hwuvvv -
go⸗ αω%*α αια u a Tà“
pi Sca* didοα ava &c., reliqua ad-
ducere ſuperſedemus, nec emendatio-
num rationem reddimus, tum quod eas
ſatis probaturas ſeſe rerum intelligen-
tibus exiſtimemus, maxime, ſi his ſimi-
liatradentem Proclum contulerint ad
Platonis Timaeum p. 291. & in Theol.
Platon. L. L c. V. tum quod id praecipue

Metro namque adſtri-

PART. III. CAP. XVIII.

hoc loco non agatur. Satis interen eſt
inde euicifle, nihil metri habere gcα-
Yor a lIlamblicho allegatum, quem ab eo
quoquealium eſſe, qui Clementi Ale-
Xandr. & Suidae locis, inferius prolixius
allegandis, memoratur, inde patet, quod
eius fragmentum, e Iamblicho modo ad-
ductum, ſatis oſtendat, Orphei nomen
eum praeferre non potuiſſe. Vter-
que tamen cooo M5ανσ Pythagorae tri-
buitur: quid magis itaque veroſimile,
quam ambos a diuerſis Pythagoraeis

conſignatos, poſteris vero ac ſi ab ipſo

Pythagora profecti eſſent, impoſitum
fuiſſe? Indeque forte coniiciat aliquis,
non plane ſibi contradicere ſfupra alle-
gatos ſcriptores, in prodendo εαοα „ασ
parente. Cum enim diuerſi fuerint hu-
lius nominis libri, vni tamen Pythago-
rae omnes adſcripti, diuerſos etiam eo-
rum autores ſtatuere neceſſum fuit.
Tam, quod ad opus zeρ 7 Mο vt Hera-
clides illud vocauit, idem id eſſe cum
eo opere, quod σανο appellarum, ex

Heraclito nobis obtrudit Laertius, vi-VIII, 7.
detur. Hoc autem ipſe Laertius non
eius eſſe, ſed Lyſicis Tarentini ait, ſi
recte tamen eum accepit Suidas. Sedin vo-

licet etiam alicui circa illum Laertäi lo-Sν.

cum contra Suidam cauillari placeat,
cui tamen aegre mens poterit affingi,
quae non id ſaltem nobis relinquat,
circumlata nonulla Pythagorae nomi-
ne fuiſſe, quae Lyſidi debeantur; du-
bium tamen νoνννkρε Paärentem redde-
mus Clementis iterum Alexandrini au-
toritate, vel potius Epigenis apud eum,
qui Brontino [maritus an pater Thea-
nus ille fuerit, noſtrum nunc non eſt
inquirere] iſta adſcripſit. Deſcriba-
mus totum Clementis locum, eumque,
ab interprete non ſatis perceptum, pau-
cis illuſtremus: Tory ι .ι , ait, s
Tovpapαοαας rου²ramö οσι am olim ante
Menagium e Laertio repoſuit aανα
Reineſius,

l. c.

— — -—

— — —

————

era-

6X

D.VII.

t,ſ

declia nu.
lo.d.

en,
ngi⸗
t,
I⸗
du-
lde⸗

Un,

7

Reineſius, quam lectionem etiam con-
firmat Harpocration, vnde ea reſtitu-
enda quoque Suidae videtur, apud
quem loco mox citando roao hodie

legimus, coα vννsFj. ei Oe =-
S1II (ℳα1 os 1

Pkct Tibe iso. Es7v*ν d ey To Tre
7 ei O,α1sαν ossο Kéonν ta
Aév, r& IIOααονραd αςd dνν wnHν—
ciy, α Tov eoο Xoνο, Tdy öε rs, X⁰
rà Ougind Beoyruzg=. Senſus, niſi fallor,
hic eſt: relatum quidem eſſle ab Ione
Chio, ſuppoſuiſſe nonnulla Pythago-
ram Orpheo Poetae, inter illa vero zviæ
ſiue nonnulla, vt loquitur Laertius,
ieoo; etiam Aρρ⁵0ρν rρον & Sogina fuiſ-
ſe, vt adeo illa Pythagorae ſint, ſi Ionis
ſtandum ſit teſtimonio. Verum eius au-
toritati Epigenem Clemens opponit,
qui non Pythagorae, ſed Pythagoricis
quibusdam autoribus iſta adſcripſit.
Senſuros nobiscum circa hunc locum
arbitramur eos, qui toto ſermonis filo,
apud Clementem, accurate penſitato,
conferre cum eo Diogenem Laertium
voluerint. Ne tamen vllus dubitatio-
ni locus relinquatur, Suidae, niſi fallor,
loco efficiemus, ait ille, de Orphei ſcri-
Ptis agens: ρναο τιαH% α lege ror-
αα X‿ρàρaHα h/αοα αατ ρααα
S&, é,“ ₰ r*τ1is T& TeposohaXααd αναιεν
iαρ ροσaναα1́αοσαιιιπια1αανοσαναι
xναας] veſeνοαd, sν AY&ασν aαnου⅜
diais und, Aévo idα crr .
Oto, G * Réoxo r νοαWν νροαι
Xααι⁰ 9ε Aαααιdsονσdvv ei roα.z öiron,

7*τ—ωc« αοοαν ε Dagt α ravras Dvo-.

angirs, & paucis interiectis, omnia e-
nim exſcribere prolixum, do ar-
Dacv, raë†o Dacgie Avo, Heodiuzæ, 78
IIepivi, z6 ατν, ατναπ τ☛ο Zeo-
xrο, ι Boorris. &c. Ceterum fa-
teor, me nihil inuenire de aliis ſcriptis,
ue Heraclides Pythagorae tribuit, in-
eque contra ea ſingula perorare non
poſſe. Puto tamen, iam iis, quae alla-

RKIPZA SOCRATTAJ. 201

ta fuerunt, commotam nonnihil eius
vacillare autoritatem, ad quam paulo
magis concutiendam, addere nonnulla
alia placet, quae apud ipſum Laertium
noxia ei deprehendimus. Primo ipſe
Laertius nonniſi tria ovpvedtnAa Py-
thagorae tribuit, quae nominatim etiam
recenſet. Poſtea vero ſenarinm eorum
numerum ex Heraclide ſiſtit, & aliqua
etiam alia poſtmodum addit; cui igitur
fides hic erit habenda? Ipſemet inde fa-
tetur ο„ανω αα τιdr – e A5 forte Au-
oνα legendum vel' Adea', quem
inter Pythagoreos Crotoniatas apud
Iamblichum inueniri, iam ante nos Me-
nagius obſeruauit] 12& Kooraoviatre, Yea-
Pörra dva †*εsvν Ndστνινο,, quin &
Hippaſum ei nonnulla ſuppoſuiſſe ait.
Denique non fuit tam propinquus
Pythagorae temporibus Heraclides, &,
cuius epitomatorem egit, Sotion, vt o-
mni exceptione maius eius ſit teſtimo-
nium, vnoque omnino impetu Plutar-
chi & aliorum virorum zormatdro.a-
toritatem deprimat atque euertat. Sed,
omisſis iſtis, de his etiam Pythagorae
ſcriptis nunc diſpiciamus, quae aliunde
in ſtenam producit ALLATIVS. De
Aureis Carminibus ipſe ſibi non ſatis-
facere videtur, quamobrem neceſt, cur
nos cum larua illa manus conferamus,
quin potius illa nos doceant, quo ſenſu

reliqua Pythagorae ſcripta exparte fue-
rint ab eo denominata. Ex Plinio ve-H. N. 24.
ro volumen aliquod Pythagorae de Ma- v7.

gicis herbis adducit: verum neſcio, quo
animo omiſerit ſequentia mox Plinii
verba: Nec me fallit, inquientis, hoc
volumen eius a quihusdam Cleemporo
Medico tribui: Pythagorae pertinax

Jama antiquitasue vindicant. Sit ita-

que, ſiadeo placet pertinax fama anti-
quitasue Plinio, Pythagorae, num uero
Philoſophi Pythagorae ſtatim ſit opor-
tetꝰ? Annon Medici eſſe poteſt, cuius
Ctͦ— non

202 PAR III GAF. WIII

non Homerica tantum, ſed opus etiam
xe& Tρ σα ita enim pro viXα le-
gendum eſſe iam olim monuit doctiſſ.
VIII, 47. Muretus] Laertius memorat? Eum ſci-
licet cum Philoſopho alibi quoque Pli-
nius confudit, ſub huius nomine alle-
gans, quod illius eſt, ipſum illud æαα
ααιαπ Pus? Quo errore & alios non-
Plin. 19. nullos libros Pythagorae Samio, Philo-
5. ſopho, olim perperam adſcriptos fuiſſe
conſtat: ſic enim 4ατr αXαννι à
eum nonnulli referebant, qui tamen al-
terius Pythagorae erant, Egcon)éναο, Vt
verbis Iamblichi vtar, laliter enim pau-
lo de eo, niſi me fallit memoria, Laer-
tius] 18, 5s ο akitar vαορ IIV-
da*νανροονσröιοα ιοvοασ Aννb0ο I»¹- A. Et
uluane nemo noſtrum Samio Philoſopho
non tribueret aτʃ„he α οααα
ſi ea Pythagorae nomine apud veterum
quenquam inveniret allegata, niſi ipſe
Laertius Zacynthii Pythagorae illa eſſe
monuiſſet. Necmirum cuiquam videri
debet, ſi hoc ipſum quoque inter cau-
ſas referamus, quae tot Philoſophi Sa-
mii ſcripta nobis conflauere: quam mul-
tos enim ille habuerit αwasς, tu
ſuo, tum ſequentibus etiam aeuis, vi-
deas licet tum apud Diogenem Laerti-
vm, tum apud praeclarum Graecarum
litterarum inſtauratorem Ioannem
Meurſium, in doctis ad Ariſtoxenum
obſeruationibus. VItimum denique
Scriptorum Pythagoricorum ex Pro-
clo nobis ALLATIVS obtrudit, Pro-
clus, inquiens, lauduuit orationem ad
Abarium, vt & alii annotarunt. Audi-
amus ipſum Proclum, ilius verba L. 3.

V. L. IX
C. vlt

de vit.
Pythag.
c. J,

P. 83.
p. 141.

in Timaeum Platonis haec ſunt: α

†τaς ττπ NAXαο αειο
cavat 140 α dinvoovs Hobapogas, e, T a
zαο Aaoν Xνν.. Abarum nos cum
quo commercii aliquid fuit Pythago-
rae, inter antiquos inuenimus nemi-
ad Euſ. nem, Aacu igitur legendum eflje, nul-
n. 53454. lum eſt dubium; Similis nempe pror-

ſus librarii error eſt, qui apud Iulium
Firmicum in Lib. de errore prof. rel.
obſeruatus Scaligero eſt, ſcilicet & ibi
pro Abaride Abarus inuenitur. Aba-
ridem vero iſtum, ex Hyperboreis in
Graeciam ventitantem, ad Pythagoram
etiam abiüiſſe, cumque eo per aliquod
tempus fuiſſe verſatum, ſatis conſtat.
Actum ageremus, ſi loca veterum de Py-
thagorae & Abaridis commercio poſt
tot viros doctos hic cumularemus. V-
num tamen quin addamus nos contine-
re non poſſumus, tum quod eum ab o-
mnibus, qui de Abaride egerunt, videa-
mus praetermiſſum, tum quod de no-
mine & ooναοâι Abaridis nos aliquid
doceat, quod apud alium veterum ne-
minemoccurrere meminimus, adeoque
inter àraz Mv‿νναaα ε†—um duci-
mus: eſt ille Scholiaſtae ad Ariſtophanis
equites, ita dicentis: 51 o Sagiy3
(vocem Gaäpw rectius omitti loco ci-
tato, cenſet Scaliger) Aapiv Pac! T07*
ν—cv̈σοoοσοdαριρ†àòD—ẽ eagor aio T 6α1ͤ
Aα+XMονâ Oτρρροονρ,αρα α—☛ νννuc »a
T8 Poαιαι 1*εO*οοοτσιροoοQowoaι Be-
d (vel vt Scaliger mallet AGacαιαα.]
Sed ad Allatium & Proclum redeun-
dum eſt, qui A ad hunc Abaen Py-
thagorae nobis, obtrudere conan-

tur. Aéÿugitur huius Pythagorae ne-
minem plane veterum praeter Proclum
meminiſie, plane certum eſt, ſoliusau-

tem Procli fide atq; autoritate eum tan- ę“

quam genuinumbPythagorae foetum re.
cipere, quam periculoſum! Addo, quod
nec ex Procli verbis, tale aliquod ſcri-
ptum vnquam extitifſe, irrefragabile
teſtimonium deriuari queat. Quid e-p. 331.
nim, ſi intelligamus Proclum de prolixa
ila Pythagorae cum Abari diſputatio-
ne, quam duobus in locis fuſe & lucu- L. I. ze
lente nobis deſcripſit Iamblichus, & Aé- ins. 2
pois vltro citroque in ea commutatis, de 19. &.
qua ex ſimili Iamblicho ſcriptore Pro-
clo conſtare potuit? Et haec idem

Mſt ani⸗

Mal.
XVII. 8.
9.

Deipnol
IV. 25.
XIV. 3.

VIII. 4.
Vit. Pj
thag.
135.

Apolyvlt
adu. Ruf.
fin,

— — — — —-æũã·

in l. 2
contra
Apion.
Lucian.
de lapſu
in ſalut.
Hieron,
in ep.
1 4
contra
Ruſn, de
auin, II.
3. C

SCRIPTA SOCRATIS 20;

Hik ani- de Pythagorae ſcriptis ALLATIVS,
mal. quibus mirum eſt, eum non accenſuif-
XVH. 8. ſe etiam, allegatos ab Aeliano & Athe-
naeo de Mari Erythraeo Pythagorae li-
Deionoſ. Pros, vt & hiſtoriam belli inter Cyrum
Ppnoſ. . . .
IV. 25. & Samios, quam Cedrenus illi tribuit.
XIV. 3. ſed vidit forte, nulla veriſimilitudinis
ſpecie ea Philoſopho Pythagorae tribui
poſſe, quamobrem nos quoque de iis
ne verbum quidem addendum exiſti-
mauimus. Diſſimulare interea nolu-
mus, quae de vonoνααι Pythagorae,

1

VIII. 42. Damo filiae concreditis, ex quadam Ly-

vit. Py: ſidis epi ſtola referuntur, tum a Laertio,

thag. p. tum a Iamblicho: non enim adeo mul-
13 5. tum obeſſe nobis iſta exiſtimamus, tum
ideo, quod Hieronymus neca filio, nec
a filia prolata vlla eius monumenta di-
Apol.vlt, Cat, tum quod wvueneiſa Proprio ſuo

Qadu. Ruf-ſignificatu indigefta ſcripta, memoriae

n. tantum iuuandae cauſa, quaeue edi pro-

inde nollet Pythagoras, conſignata, ſi-
gnificent. Vt itaque concludamus
tandem, ſatis probabile exiftimamus,
multa quidem ſub Pythagorae nomine
circumlata fuiſſe, quae tamen a viris
doctis tanquam ab alia manu obtruſa,
reiecta fuerunt, nihil publici iuris feciſ-
ſe Pythagoram opinantibus; in qua
ſententia praeter Plutarchum non tan-
in 1. 2. tum fuit Ioſephus & Lucianus, qui non
contra peculiarem (bi, ſed communem & per-

Apion . . —
. 1 . —
Lueian. VUII gatam Sam eſſe affir mant: ₰ε 0ο½

de lapſu α dicentes, &de HoUaαοον N,-

in ſalut. ſed Patrum quoque doctiſſimi, Hie-
Hieron. ronymus & CQlaudianus Mamertus, vt
in ep. alios nunc taceamus.

conrtra . .
Rufſin, de §. III. Sed demus etiam aliqua ſcri-

anim. II. . ,Z . pin;
3. Cepta inter eruditos ſui aeui opinione,

inter Philoſophos, qui nihil ſcriptis ad

poſteritatem transmiſerunt, eum repo-

nere licuit Plutarcho? & num propter-
ea ſtatim ALLATII procedet argu-
P. 23, mentum: Pythagoras nihil ſoripfit, &

pſuſſe Pythagoram, an non ſaltem ex re-

tamen ſoripfiſſe probatum eſt, ergo &- So-
crates, qui imer eos, qui nihit ſoripſo-
runt, annumeratur, ſoripfit aliqiid, et-
ſe dicatur nihit ſeripheſſe? praeſertim
cum de Carneade & Arceſilao, quos in-
ter 2s Pαανôä0αa cum Socrate re-
tulit Plutarchus, contrarium ſatis infe-
liciter probauerit. Nam de vtroque
horum ipſe Laertius idem cum Plutar-
cho teſtatur, licet illius autoritate hunc
impugnare hic quoque ALLATIVS
allaborer. Quod enim Arceſilaus epi-
gramma vnum velalterum, & epiſtolam
ad Thaumaſiam, Carneades autem ad
Ariarathem epiſtolam ſcripſerit; id ipſe

ſaltem Laertius, qui ea refert, ſuſficere

haud exiſtimauit, vt inter wνoοiαα
locum propterea illis concederet. Sa-
ne enim, ſi autorem epiſtola conſtituit
vna vel altera, de rebus priuatis ſcripta,
quod quidem ſtatuere videtur Al LA-
TIVS, paucæ erunt muliercularum no-
ſtrarum, quibus honoris ille titulus non
ſit vindicandus.
G. IV. Ad Ciceronis, (cuius ſi ſtandum
eſt teſtimonio, literom nullam brates de r
reliqiit,) vt & ad reliquorum veterum 83. .
loca a noſtris partibus militantia, quae
reſpondet ALLATIVS, eo fere rede-
vnt, vt oſtendatur Ciceronem philo-
ſophica tantum ſcripta Socrati negare.
De aliis rebus, inquit, quae parum illi p. 84.
curae erant, ſuue clam inter domeſticos,
lue palam inter amicos agitarentur,
quodnam cenſeri poterit impedimentum,
ne literis mandaret? Sed quis credat
Socratem, qui in rebus ſeriis calamo ab-
ſtinebat, ad friuola, & illa, quae parum .
illi curaz erant, eo abuſum fuifle? Si
vero ad epiſtolam vnam vel alteram re-
ſpicit Al LATIVS, quales ſcribere po-
tuiſſe Socratem non dubitamus, licet
de iis, quas AILLATIVS edidit,
non ſentiamus cum ipfo; plane einon
repugnabimus, ſed illas ſufficere
CcC 2 haudquaquam

7

204 PARTI. III. CAP. XVII.

haudquaquam dicemus, ad aucétoris no-
men Socrati vindicandum, adeoq; ſalua
veterum teſtimonia, qui Socratem ali-
quid ſcripſiſſe negant, putabimus.
§. V. Aſt fubſiſtendum hic minime
putauit AlLATIVS, ſed alia quoque
Socrati ſcripta vindicanda eſſe putauit.
Imprimis vero vrget Paeana in Apolli-
nem atque Dianam, & fabulas quasdam
Aeſopicas, carmine diuino monitu a
Socrate redditas, quarum veteres fere
omnes, qui eius geſta paulo fuſius enar-
rauere, meminerunt. Sed, ſi verum fa-
tendum eſt, parum abeſt, vt credam,
prorſus fabuloſam eſſe de Paeane & Ae-
ſopico carmine hiſtoriam, reliquisue
Platonis de Socrate commentis accen-
ſendam, illo vnice fine ab eo confictam,
vt impietatis ſuſpicionem, quam lon-
gisſime a Socrate ſuo remoueret, quem
ſuo quoque commercio Dii ſub ipſum
fere vitae exitum dignati fuerint, &
quos ille carminibus celebrauerit. Id,
quod valde probabile redditur, tum il-
lo, quod Dionyſodorus apud Laertium
Paeana illi abiudicauerit, quodque ipſe
Laertius ſuo calculo Dionyſodoro con-
tradicere non audeat, ſed zar Tιαα
Iaicνν enm z oρα dicat; tum eo et-
Mdn at. jam, quod apud Dionem Pruſaeenſem
5oy. ?. hoc vnicum argumentum pro Socratis
in Deos pietate compareat, τ+αα *αα
Plutarch. 1lquit, r Jes α⁵ 6 2*⁰
quom. IIatd7α τsονρ ei T* A„M α, r
aud. ſint'Arec“; tum illo denique, quod non
oer⸗ r. aliunde ſaltem, ànusοοα:lane &ad poeti-
ap. The-Cen ineptum Socratem fuiſſe, conſtet,

Therap. Vt taceam nunc myſticum quiddam in

La.p. 8. tota illa narratione de viſion
eolog. Socratis, morti propinqui, venari eos,
don, qui Platonicae philoſophiae peri
ſibi vindicant. Quicquid n
dem ſit de Paeane & Aeſopico carmi
2hν ανραιαπι. Socratem Plutarchus

S
8

odoret. ſed ex ipſo etiam Platone in locis.

& Dio Chryſoſtomus cum Laertio ſta-
tuunt, qui tamen neutrum iſtorum
ignorauerunt, vnde aliquis pro dubia
habuiſſe illam de poeſi Socratis narra-
tionem, non minori iure forte collige-
ret, quam ALLATIVS inde elicit, eos,
ſcripta Socrati negantes, de philoſophi-
cis tantum ſcriptis eſſe accipiendos.
S§. VI. Verum ſint ſſta omnia, quo-
modo ea ALLATIVS eſſe cupit, no-
dum enim in ſcirpo quaerere nolumus,
nec apud lectores noſtros hucusque di-
Ctorum maiorem autoritatem eſſe cupi-
mus, quam ſolet eſſe iis, quae conie-
ctura aſſequimur. Sane enim facile
cum ALLATIO tranſigeremus, ſi te-
neret firmiter, quod ipſi ſemel excide-
rat, autorum loca, quae Socratis ſcri-
ptum aliquod fuiſſe negant, accipienda
tantum eſſe inquienti, de dogmatibus
& philoſophiae axiomatibus, quaenun-
quam ille litteris mandauerit, vlterius
vero cum rigore non extendenda. Idau-
tem ferri non poteſt, quod audacius
greſſum in ſequentibus promoueat, de-
turbatoque ex antiqua, longiſſimique
temporis praeſcriptione firmata, poſ-
ſeſſone Platone, Socratem in eius lo-
cum ſubſtituere audeat, quod quibus
argumentis effectum dare conetur,
nunc diſpiciendi erit locus.
G. VII. Facimus autem in repetendis
argumentis eius, quibus Socrati vindi-
care nititur ſcripta, quae Platonis eſſe ab

omnibus hodie creduntur a lis initi-
vm, quae ex ipſo Platone deſumſit, ab

eorum enim deſtructione reliquorum
plerorumque pendere ruinam depre-
hendimus. Inquit enim
Dionyſium epiſtola:
2 7 oραtͤ, „X* Oναn
TAà ανωſτν πν. At&
radr S, οντ ν ταο Pe
Da, 23 Sαρνραορραι IINAτντ— ⁵ 2J**,
29* Sαa T& ε vν cYNααααι αατι
564

is

151, uαXνα »ι 7ραρoνονâρπι½ Cui accedat
Ratim alter ex epiit. eius VII ad Dionyſ.
amicos. gas“ snos7†— ο b A‿αι ααν⁰
Yeakua, Sà Aiſorςꝶ YGτα. o Yαα
SμοÜς &σ² α α aααι rdd ℳ½
zοM„ ανN Pνρο¹“νu&Ei xe*‿τ⁸ο
aναναa υ.)p ꝰ 18 oαασ⁰ Ss dio*
α⁰ρ+ ruαα z,hονιπ SE 3, Dede, ey
7 Poxi, esnor dur saâ , r*r.
Argumento ex hiſce duobus locis peti-
to, vt me expediam, dicere poſſem, ea
ad ſublimiora tantum & vsmcor†*ςcôo, ad-
eoque a populi auribus amouenda, de
quibus manifeſte in vtroque ſermo eſt,
reſtringenda eſſe; in quo genere a ſe
ipſo aliquid ρoραιαα0ο. hoc eſt, prola-
tum fuille de ſuo, Plato neget, ſed So-
crati deberi dicat, ſi quae eiusmodi in
editis a ſe hactenus occurrant. Quam
coniecturam haud improbabilem red-
dunt ea, quae poſteriori loco immedia-
te ſubiunguntur verba: K& ro roναον
Rye idα τ Ye νν ) Aev‿dνν ννιι α
S, OgOαται d Nevoaανα quibus manifeſte
de ſcriptis quibusdam ſibi ipſi plaudere
eum deprehendo. Sedlargiemur, ver-
bis iſtis ſibi ipſi omnia ſcripta ſua abiu-
dicaſſe Platonem, & Socrati ea tribuiſſe;
aſt ſi, quam vere, quo ſenfu item, &
quibus ex cauſis id factum ſit, conſide-
rauerimus, nihil inde ad ALLATIVM
redire commodi inueniemus. Pri-
mum quod attinet, mentitum hacin re
fuiſie Platonem AL LATIO oſtendam,
autoritate, quae magna eſſe debet ĩpſi,
qui genuinam eſſe defendit xKenophon-
tis epiſtolam, exqua illam ſum produ-
cturus, ſic enim ille, ad Platonis in epi-
ſtola ad Dionyſium locum reſpiciens,
inquit, 0. Js Mor Aατ ½ 7regiézs-
&ε να☛οραadα Toi&τoο, or 1 &„οιι eο—
ocτοο. 0*α eîPðᷣs ris & Davz, roos Te-
c — 7 „* 7 —
vo - - - Mstâ MS&rοà Dapsv o†αι r aαντιαα
äl
aνονα.οννιιοο 89 aρ σειοα

SCRIPTA S0CRATIS 205

7**αnττπρ de,ra àαοιαα. ιnα
R 7 * X
Ti, Soon, énHc . d 6 T α
o Aoοοααο. ονι Adνπ, Loonoτρ
én roi vé ασ απνωαν. Cauſa vero,
Gu Plato Socrati tribuere ſua inductus
it, tum ea mihi videtur, quod maio-
rem autoritatem inde ſcriptorum ſuo-
rum fore exiſtimaret: tum quod tragi-
cae memor praeceptoris cataſtrophes
paratiorem ſe habere excuſationem ita
Putaret, ſi forte iĩpſi de ſcriptis ſuis cau-
ſa eſſet dicenda. Nec plane mentitus
mihi Plato hac ex parte videtur, licet
falſa veris miſcuerit, poterat enim So-
crati tribuere ſcripta, in quibus Socra-
tica non tantum philoſophia exponeba-
tur, ſed eius etiam in docendo & diſpu-
tando methodus comparebat. Vnde
etiam ſimul patet, quid tum ad locum
ex ico 13 Platonis, (quamuis & ſpu-
ria illa ſit) tum ad Ariſtotelis, Lucilii,
Horatii & Ouidii teſtimonia reſpon-
dendum ſit, qui αnρςρατιρ Xν,. Jo-
craticos chartos, & Socraticum opus
Platonis Dialogos appellauerunt. Sa-
ne EYongatr*αoa A6„ν. II ep. Platonis XIII
dicitur Phaedonis nomine inſcriptus
Dialogus, quem tamen Socratem habe-
renon poſſe autorem oppido clarum
reddere mox tentabimus.
§. VIII. Eodem negotio etiam ad A-

thenaei, Ariſtidis & Iuliani loca nos P. 90.

reſpondiſie cenſemus, cum enim illi
expreſſiſſima Platonis ex Epiſtola ad
Dionyſium verba allegent, nihil de iis
Vlterius dicere attinet. Id vero agen-
dum nobis nunc eſſe ſentimus, vt non

poſſe Socratem autorem Platonicorum

Dialogorum eſle, inuictis argumentis
euincamus, ne ſcilicet pro meris con-
iecturis allata a nobis hactenus habean-
tur. Fiet autem id, ſi ipſorum Dialo-
gorum Platonicorum nonnullos, eosq;
maxime illuſtres, examinauerimus, ea-
que ex illis produxerimus, quae e

Cc 3 Socratis

7
206 . PANTY. MI. CAbP. EWII.
Socratis officina eos prodire non pe- nando Epicteti de ſcriptis Socratis 1
tuiſſe arguant. Phaedonem itaque So- quamplurimis teſtimonio düigentia, in eure
crati autoritate epiſtolae XIII Platonis quo pro eααd Rνα σνvvovvzz vel 4 tee
vindicare nititur: aſt vero quis a So- aliquid ſunile potius legendum, quam “
crate eſſe credat Dialogum, in quo tot quod H. Wol oin mentem venit, pro 19. t
elogia Socratĩs extant, vt db0oναειιο SoCcrate aliud nomen ſubſtituendum eſ- t
muagsrarey eum fuiſſe neceſſe ſit, ſi ipſe ſe ſtatuimus; produnt enim ſequentia .
eorum eſſet autor? Aqua ſtultitia quis manifeſte, de Socratis circuitionibus &
magis, quam Socrates, fuit alienus? Sed ειαςαιιοα quibus omnis generis homi-
mittamus iſta, hoc autem, vt conco- nes exercere ſolebat, non vero de ſcri- 1,W.
quamus, aegre a nobis imperrapiur ptis eius ſermonem Epicteto eſſe. Vt 141. .)
quod ipſe Socrates quomodo animam augeatur tamen ſcriptorum Socratico- Vin E
efflauerit, quidue poſt eius exceſſum rum numerus, idque, quod ALATT Rm, (
cum exuuis ſuis actum fuerit, tam sc- VS vult, dixiſſe Epictetus videatur, Eu-
curate exponere nequeat. Iam quid de ripidis quoque tragoedias producit, i⸗
Timaeo dicemus? Non id vrgebimus cui gαoisοα Socratem, Laertius luen I. Xe
quidem, rerum naturalium ſtudio nun- Mneſuochi & Calliae autoritate prodit. 44. A
quam deditum admodum Socratemfu- Verum Mnefilochi teſtimonium, id e
Laert. iſſe: at de Timaei natalibus luculente ſa- quod ALLATIVS vult, neceſſario non n
VIII. 83. tis ex Laertio, Gellio & Tzetza nobis euincit, nec Ariſtophanis atque Calliae. 6
FKrnng conſtat, eos nimirum Philolai libris,poſt Adducemus Prioris verba, illis enim ex-
Tzetz X. Socratis demum fataa Platone in Sicilia plicatis reliquis etiam reſpondere diffi⸗ n
355. Coemtis, deberi. Iam de conuiuio tum cile haud erit, inquit autem 8
L. V. p. argumentis internis quamplurimis, tum Pρρα οανα oäue TS†τ õ
217. Athenaei teſtimonio edocemur Ma α¾ õä ,
. α Aicev, hoc eſt, rem a Platone f Sed quaeſo, an Oovvaa ſuppeditanti ſe
dam, vt recte expoſuit doctiſſimus ſcripto alicui, totùm proinde erit tri- 5
Caſaubonus, illud eſle. De Lyſide ve- buendum? ν*ννuh a certe Lucretiano 1
ro ĩpſius Socratis apud Laertium teſti- operi ſuppeditaſſe dici poteſt Epicurus, 1
monium habemus, nec difficile eſſet de vel ſi mauis praeceptor Lucretilin Epi-
reliquis ſimilia proferre in medium, niſi curea philoſophia, num vero ille pro-
in re manifeſta nimium prolixo, veren- pterea autor e egantiſſimi carminis hu- ,
dum eſſet, ne forte occinat aliquis iſta ius conſtituendus? pari rnatione Euri- e
Tragici: . pides, qui iuxia nonnullos inſehola r m
Tοταιοοςιαταν τwsο cratis ſere conſenuerat, ſaltem familiari-
Tà α0οοoοoοαοιατναντιπ Nuxng eny. tate eius multum profecerat, & limpi-
S. IX. Quae in ſequentibus deerudi- dos Philoſophiae Moralis fontes in ea
tione & eloquentia Socratis diſputat hauſerat, ententiarum Socraticarum
ALLATIVS, nos quidem non feriunt, pondere tragoediis ſuis maieſtatem en
qui eam illi non inuidemus, nec a ſtu- conciliabat. Ipſe hanc mentem ver- le
piditate eius vllum argumentum duxi- borum iſtorum eſſe ex parte vidit AL- Di
mus, quo ſcriptailli monimenta abiu- LA'TIVS, qui tamen nihilominus iſta t
dicaremus., Sicco igitur pede praeter- ad cauſam ſuam non plane nihil facere dle
Arrian. vehere ea omnia nobis licet. Superfo- exiſtimauit. Verum in eo infelix pla- u
S ranea etiam eflet faſtidioſa in exami- neeſt, quod Hermippi, apud Laertium, p. 05. Een
PiEt,14. k autoritate, 33. r 1l de⸗

Arcad. p.

H SCRIPIYA
autorjitate, epitaphium Grylli a Socrate
ſcriptum nobis obtrudat. Cecidiſſe

244. enim Gryllum, Kenophontis filium, in

Boeet. p. Praelio ad Mantineam, ipſe loc. cit. Laer-

293. tius teſtatur, poſtquam ſcilicet, vt A-
thenienſes, Pauſania teſte, tradebant,
Epaminondam in acie interfeciſſet.
Iſtud autem praelium cum anno de-
mum ſecundo Olympiadis CIV
L. XV. c. Commiſlum eſſe ex Diodoro Sicu-
X. 41. q. IO & Aemilio Probo recte concludatur;
n E. Quomodo quaeſo Exmd e Aνοαν
Pen. Gryllo, qui in eo cecidit, ſcribere S0-
crates potuit, cuius vitae terminum
ipſe ALLATIVS vIra Olympiadem
Laert. II. K QOVII produxiſſe non deprehenditur:
44. Aut errauerit igitur Hermippus opor-
tet, aut Socratis pro alterius cuiusdam
nomine, in textum Laertii irrepſiſſe di-
cendum eſt. Atque omnino ego pro
Vanoätn reſcriberem N. avngcrns. Quod
vt faciam, me inducit Dionyſius Hali-
carnaſſeus, qui in arte cap. VI. quod in-

ſcribitur dh ττα rs /R, inquit: Au-

taας ναοαα r*ρaidατ— eo*αρν. sαleg.
lengarα) sαααπ Navegärds ανWααρα

i“ Toic†ς idaς raναο. Forte ta-

men aliquis Ariſtotelem mihi obiiciet,
qui Rhet. L. I. c. 9. & C. III. c. 4. haec ha-
bet %οααonrpärns &*“ rsτια,
ναε, τ αοπε Avi* ey ADe-
vaccig éauvit, A νι XWα—οαο.Hοαα Ve-
rum vtrobique reſtituendum Wonga-
Ts. Intelligit ſc. Hocratem iuniorem,
Amyclae filium, maioris diſcipulum &
ſucceſſorem, qui Artemiſiae hortatu
orationem eera ae ſcripſit Mauſolo,
eius marito, vide Suid. in Ioat. Meurſ.
Lect. Att. V. 144. Aeſchinis denique
Dialogos Socrati ab eo fuiſſe ſurreptos,
& turpi plagio ſuo nomine editos ven-
ditos ſcilicet illi a Kanthippe ſunt, qui
tradant autores. Verum ne ipſe qui-
dem Al LATIVS multum tribuere vi-
Orat. II. detur traditioni iſti, quod Ariſtidis au-

FöO CRATTG. 207
toritatem ei obniti videat. Vtque mi-
nus adhuc tribuamus nos, facit origo
illius fabulae, quam ex ipfis, qui eius
meminerunt autoribus facili negotio
colligimus. Nullum Kcilicet aliud ar-
gumentum huius ſuſpicionis iis, qui a-
luerunt eam, fuit, praeter r1vaαραιτα rν
αςνανο,, dignam Socrate viſam, vt
Phrynichus apud Photium loquitur.
Quaſi vero Aeſchines, qui omnium Cdä. 58.
maxime aſſiduus Socratis auditor, teſte
Laertio & Athenaeo, fuit, diligentia ſua
vt paria quodammodo magiſtro faceret,
conſequi non potuerit. Nihilominus
tamen hinc primum Ariſtippus ſuſpi-II. 62.
Catus eſt, ſe ſuſpicatus eſt tantum, vt
loquitur Laertius] Socratis eos eſſe, cu-
ius ſuſpicionem ſecutus litteris quoque
eam mandauit Menedemus Eretrienſis,
quem ααπ Propterea Laertius,
cumque eo Heſychius Illuſtris accuſat, Il. 60. .
& Idomeneus apud Athenaeum. Cu Dribnol.
ius tamen rei incertitudo ex eo quoque extr.
vlterius patet, quod non deſit autor,
qui ex ipſis illis ſeptem Dialogis, re zo
ð
Phorti Eretrico nonnullos tribuat. 61.
G. K. Sed iam cum AL LATIOad al-
terum eorum, quae probanda ſibi in
hoc Dialogo ſumſerat, eſt accedendum,
diſpiciendumque, Socratisne ſint, an
minus, quas ille primus protulit, cum
nonnullis aliis Socraticorum, epiſtolae
Magnum contra eas argumentum ſup-
peditare videtur veterum ad vnum o-
mnium de iis ſientium. Nec vllum
Proeis ex tota antiquitate teſtimonium
ipſe ALLATIVS producere auder,
praeterquam vnici Pibani, cuius ta-Apol.
men locus mutilus eſt, proindeque, i-Soer: T..
pſo fatente, plane incertus, & pro cu- a
iusque ingenio varie ſupplendus. An
vero nec Plato, nec Plutarchus, nec Ma-
XIimus'T Vrius, nec quisquam alius epi-
ſtolarum harummeminiſlet, ſi Z vel
ecuS

208 PD ART. III. CALP. XVIII.

leuis de illis ipſorum tempore extitiſ-
ſet fama? an denique Diogenes Laer-
tius eas praetermiſiſſet, in ſpuriis quod;
Philoſophorum conquirendis epiſtolis
diligentisſimus? Verum vt, quod res
eſt, dicam, videntur mihi omnino Epi-
ſtolae illae ex earum genere eſſe, quae
aliquid cum sατοας Sophiſtarum ha-
bentes cognationis, exercitii gratia ab
lis exaratae, diſcipulis eorum exemplo-
rum loco proponebantur. Sic Theo-
phylactum Graecas quasdam epiſtolas
commentum eſſe nouimus. Tales
ſunt omnes Phalaridis epiſtolae, tales
Cleobuli, Piſiſtrati, Solonis, & aliae
quaedam apud Laertium, vt prolixe o-
ſtendere poſſem, ſiiſta hoc loco ageren-
tur.
§. XI. Ad Socratis quidem epiſtolas
quod attinet, eas ſuſpectas omnino no-
bis reddit ipſe ſtylus, qui ita Sophiſtico
eſt ſimilis, vt vix perſuaderi nobis pa-
tiamur, Socratem, qui adeo affectatae
Sophiſtarum elegantiae ſemper obnite-
batur, earum fuiſſe autorem. Deſcri-
bamus, ſtplacet, Merici Caſauboni ver-
bis Sophiſticum illud dicendi genus, &
exemplo vno vel altero regnare id in
ſuppoſitis Socrati epiſtolis oſtendamus.:

de Iingu. Erat, inquit ille, Sophifticus Nylus praé
Saxon. p. nimia elegantiae affectatione vipluri-
210. mum putidior.

Praeter Krukturam
orationis affectatam, vocibus etiam
non vulgatis & deſitis, ſed Platonicis ta-
men maxime vtebantur. Iam ipſe vidit
ALLATIVS a talibus ſeptem, quas
Socrati tribuit epiſtolas non eſſe im-
munes, ideoque ipſe ſibi ex multis obii-
cit proſopopoeiam illam patris defun-
Gi, filios relictos hereditati inhiantes
alloquentis. Verum, ne indignam
rhetoricationem iſtam Socratis graui-
tate fatericogatur, ſimile quid in ſepti-
ma Platonis epiſtola inuenire ſe putat,
vbi Dionis nomine proponuntur non

nulla. Aſt diuerſa plane vtriusque loci
mihi videtur ratio, ſane Dionis nomine
nihil aliud profert Plato, quam argu-
menta & exprobrationes, quae merito
ſibi ab eo fieri potuiſſent, niſi voluntati
eius ſatisfactum, & in Siciliam iter fuiſ-
ſet ſuſceptum, quae quidem ſine omni
agectatione ſimpliciſſime proponit.
Non viuum autem aliquem, cui cum
viuentibus eſſet aliquid commercii, ſed
patrem mortuum Socraticae illius epi-
ſtolae autor inducit, cum filiis ſuis a-
gentem, oratione, non argumentis, ſed
dictione fucata & zaweoτ⅜‧ορο⁵οoâ illud ra
XéEac, a Longino notatum vndiqua-
que ſpirante, grauida. Sic enim eum
loquentem inducit: ⅝ reαοτι½

Dsgοα & Aαοοαρ αMα α r rern

rα rρρρd Oνατρς H ιιτιοννν ⅓—
oραοασιe Javd*⅜ On, angasſorsv iSr-
Teg. &Rb7ο αιναàαH ̈σoαιιMτda⅛—
varo à6‿iνo wsr—rsos, raà 9 aρτσαοραα dh
cis 1 Gv ezagnéoe; Quis haec in epiſto-
la Philoſophi imprimis ferret, & ad So-
phiſtae declamatoris non potius reiice-
ret catchedram? Iam nefſcio, an ad voces
non vulgatas referendum non fit iſtud
ra Mανιαπιι 1ρ das, quod in epiſto-
la ſtatim prima dicitur. Quam frigida
porro ſunt, quae in eadem epiſtola de
debito Diis obſequio & Daemone ſuo
Socrates proferre fingitur! Sed de ſtylo

optime iudicabunt ii, quibus accura-

tius epiſtolas illas peruoluere otium
fuerit, vt cuius forma & habitus clarius
legentium animis ſe ſiſtit, quam a nobis
repraeſentabitur. Aft hiſtorica etiam
fides epiſtolarum iſtarum non ſatis tuta
ſemper eſſe videtur, vnicum iuuat ad-
ducere huius rei exemplum. Dicit in
prima ſtatim epiſtola Pſeudo Socrates
Ere é, sScarnyiat Sre exi Tr& Sn, àS
egäbonat. TIam largiamur poſterius,
an vero militaribus etiam officiis nun-

quam vacaſſe Socratem dicemus 2 L. V. p.
Equidem 215.

— – 88—

“ A- I
then. ],6, 0
1

ert,l!

de lon⸗ fi
gaen. .
Anim- .
adu. V, n
12.

u
. rel

to⸗
luen. I.

480. Gn
U

Ura⸗
jum
rius
bis
iamm
at
al-
it in
ates

rius,

nunn⸗

Equidem ita ſtatuere noui Athenae-
vm, qui & Platonis, & Anthiſtenis, &
XKenophontis de militia Socratis teſti-
monia mendacii arguere, multis argu-
mentis nititur. Verum non argumen-
tis tantum eius abunde ſatisfecit vir
ad A- Magaus Iſaacus Caſaubonus, ſed L aertii
then. l. c. quoq; inſuper, Plutarchi & Senecae au-
toritatibus illorum narrationem confir-
mauit, quae quidem prolixius exſcribe-

CRIEPZA ϑ CRAZTA 209

re nobis animus non eſt, qui compilati-
Oonis labore nimis non delectati, conten-
ti ſumus, allegatis a Caſaubono teſtimo-
niis Strabonis, Luciani, & SZimplicii quo- Paraph.
que addidiſſe autoritates. Ceterum plu- ad c 31.
ra forte huiusmodi in epiſtolis illis pi- Epic.
ſcari liceret, quae fidem illarum dubiam
reddant. Sed ohe iam ſatis eſt, nobisue
Poſt ludicrum hoc certamen ad magis
ſeria redeundum! .

XENOPHON.
CA P. I.

XENOPHONTIS PATRIA, PARENTES, ET IN SOCRATEM
STVDIVM.

Laert. II, ENOPHON, Athenis ortus,
48. Grylli filius extitit, pago Erchi-
. eus: tempus, quo natus ſit, nus-
piam accurate commemoratum inue-
Laert. II, öO. Mortuum eſſe Olympiadis CV
56. anno I, Steſiclidi proditum; XCannos
Lucian. natum obiiſſe ait Lucianus, vnde natum
de Lon-fuiſſe colligitur circa LXXXII Olym-
Se. Pladis annum I. Quod ſi Caſaubono
adu. V, tuiſſet obſeruatum, Athenaei locum
12. fruſtra haut erat ſolicitaturus, eo ſolo
ductus praeſuppoſito, quod decem an-
niers maior non fuerit Nenophon anno
IVOlympiadis XXCIX, quod tempus
eſt, in quod incidit Sympoſium eius:
Sane enim eo tempore annis XXXVI
II, 50. minor eſſehaut potuit. Floruiſſe eum
anno IV Olympiadis XCIV Laertio
traditum; (Suidas tamen XCIIX O-
lympiadem ud Laertium inuenit:)
vel Olympiade XXCIX, ad quam vna
cum reliquis Socraticis ab aliis fuit
relatus, quorum coetui iſta aggrega-
tus occaſione fuit:
Laert. II. Cum Socratem in angiportu quo-
48. dam obuium habuiſſet, porrecto baculo
tranſire prohibuit, eumque interroga-

vit, vbi vaenirent, quae humanis vſibus
ſunt neceſſaria; Is ergo ſerium dedit
reſponſum, & viciſſim interrogauit,
vbinam boni ac probi homines fierent,
quo audito, cum haereret Xenophon,
dixit Socrates: ſequere ergo & diſce,
atque ex eo tempore Socratis diſcipu-
lus factus eſt.

Bello, quod Athenienſibus cum La- Strabol.
cedaemoniis interceſſit, Peloponneſia-. p.

2 402. B.
cum vulgo appellant, ſuo ingenio Paert. Il,

promptum, cum Socratis fortean inſu- 23.
per accendiſſet exemplum, Deliacae pu-
gnae ipſe quoque pars extitit; contigit
autem ea Olympiadis XXCIX anno I,
fuereque ea Athenienſibus ſuperiores
Boeoti. Qua clade accepta, Nenophon-
tem fuga ſibi conſulentem, equo amiſ-
ſo, & humi proiectum, Socrates, qui
equum & il amiſerat, pedibusque pu-
gnabat, ſuſcepit in humeros, iisque per
aliquot ſtadia deportauit, donec inſe-
quendi finem faceret hoſtis. Atque
hoc tyrocinium eius fuit, quod inſecu-
ta deinceps fuit longa militia, iſta ab eo
occaſione ſuſcepta.

Da CAP.

270
CA P.

PART III CAbP. II

II. .

WAE OCCASIO FVERIT IPSI CYRVM IN ASIAM
SEQVENLDI.

Xenoph: Drio, patri ſuo, in Perſarum regno
Exped. Artaxerxes ſucceſſerat: in carce-
hri l rem veroab eo coniectus Cyrus, frater
. Artaxerxis natu minor, qui aegrotante
patre ex Lydia, cui praeerat, fuerat ad-
ſcitus: quae prima extitit aαaρπαουαςα n
marmore Arundelliano relata ad O-
Iymp. XCIII annum ſecundum, quae
tamen cum poſteriore, quae ſexto inde
contigit anno, a viro docto confundi-
tur. Carcere vt includeretur Tiſſa-
phernis fecere accuſationes, mox ta-
Epoc. mMen Paryſatidis, matris ſuae, opera eſt
Can. liberatus. In prouinciam redux nihil eo-
Chron. rum intermiſit, quae opibus ſilis clam
P. I13, confirmandis inſeruire valerent. Prae-
fecerat autem Artaxerxes Ioniis ciui-
tatibus Tiſſaphernem, quae ab eo o-
mnes deſciſcebant, Mileto excepta.
Eo itaque vires ſeſe colligere aiebat,
vt praeſidia haberet, quae vrbibus im-
oneret, opponeretque Tiſſapherni.
Sed & in Cherſoneſo Clearchus mili-
tem in eius gratiam conſcribebat, belli
cum Thracibus praetextu. Praeterea
in Theflalia milites alebat clanculum,
quibus Ariſtippum dederat ducem.
Et ex Boeotia Proxenus copias addu-
cebat, quibus contra Piſidas opus ſibi
Xenoph. eſſe ſimularet. Is Leontini Gorgiae
L. III. p. diſcipulus, & hoſpes Xenophontis
te. . cum extitifſet, mittebat, qui eum ad
49. amplectendas Cyri Sarre⸗ inuitarent,
certiorem factum, fore, vt in maiore

Mars-
ham ad

Graec.

enes eum quam in patria eſſet honore.
Xenoph. Tirteras eius cum Socrate Xenophon
L. III. p. communicabat, qui, veritus, ne Cyri
294. Partes ſecutus in Athenienſium offen-
ſam incurreret, quod Lacedaemoniis
Cyrus aduerſus eos auxilium tuliſſet,
vt oraculum conſuleret, autor fuit.

Delphos igitur Xenophon profectus,
Apollinem rogauit, quemnam Deorum
votis & ſacrificiis ſibi conciliandum pu-
tet, vt ſuccedat, quod animo propoſi-
tum habebat iter. Cui ille ſpondit,
lacandos Deos eſſe ſacrificiis, quibus
illa debeantur. Athenas igitur reuer-
ſus, hoc Dei effatum ad Socratem retu-
lit, a quo, quod Deum non interrogaſ-
ſet, vtrum eundum ſit potius, an manen-

dum, reprehenſus fuit, ſed, tanquam

certus animi eſſe eundum, quomodo
optime iter ſit inſtituendum, ex eo
quaeſiuerit. Sed quoniam tamen, in-
quiebat, ita quaeſtionem propofuiſti,
Deorum obſequendum eſt voluntati.

Sacrificio itaque, vt Socrates praeiue-

rat, peracto, nauem conſcendit, Sardes-
que delatus, Proxenum iuxta cum Cy-
ro ad expeditionem in Aſiam paratos
inuenit. Cyro ſtatim a Proxeno com-
mendatus, ab vtroque vt maneret ex-
oratus fuit, manſit tamen in volunta-
riorum cenſu, nullo ſuſcepto in mili-
tibus magiſtratu.
tione nihil,quod militem deceret, inter-

miſit, in chariſſimis ob id ipſum Cyro ²

habitus.

Cyrus, collectis omnibus copiis ſuis, Xenoph.

caſtra mouit, & cum fratre Artaxerxe
aduerſa acie concurrit. Factum id an-

Quaquidem condi- Xen. L.
III. p.

.

. I. de

exp. Cy

Xi.

no Olympiadis XCIV, Archonte Xe- Laert. II,

naeneto, prope Cunaxa, quingentorum
ſtadiorum a Babylone interuallo, ad Eu-
Phratem fluuium. Dum vero vtrum-
que exercitum Cyrus oculis luſtraret,
Xenophonti, equo aduecto, dicebat, au-
ſpicata ſacrificia eſſe. Viciſſim Xeno-
phon militarem Graecorum teſſeram
ipſi reddebat, quae fuit Iupiter ſeruator.
Et Graeci quidem Tiſlapherne erant
ſuperiores,

55.

Ten. L.

I1 5273.

Len. L.
III. p.

— — — —

——,,,

— — — —,,—— 0 —U

e-Laen. II,
n 55.

XENOPII CPRVM IN ASTAM SFOUναr

ſuperiores, Cyrus vero in Regem im-

Xen. L.
II. p. 273.

petu facto, ſua temeritate cecidit.
Graeci victores ſe eſſe exiſtimantes, &
viuere Cyrum, in caſtra ſua redierunt,
at ea ab hoſte imuenerunt direpta.
Cumque inſequente Die Phalinum ad
eos Artaxerxes miſiſſet, vt arma red-
derent, reſpondit Kenophon: nihil
praeter arma ac virtutem fibi ſeſe reli-
quiſſe: virtuti locum eſſe, arma quam-
diu retineant: his traditis, ne fuos qui-
dem ſe fore. Stolidum vero aiebat es-
ſe, quod reliquum ipſis vnum eſſet, eo
cedere, maxime cum fieri poſſit, vt eo
id quoque, quod hoſtes poſſideant, ſibi
obnoxium poſſint facere. Ad quae
fubridens Phalinus, Philoſophum, in-
quiebat, tua, iuuenis, olet oratio: ſed
certo tibi perfuadeas velim, virtutem
tuam Regiis opibus parem haut eſſe
futuram. Tum Clearchus pro vni-

verſo reſpondit exercitu: Si amicos
nos habuerit Rex, armatos habere

CA P.

Praeſtiterit, ſi inimicos, id nobis ma-
gis profuerit. Tiſſaphernes autem in-
ducias cum Clearcho pactus, malis ar-
tibus eum iuxta cum aliis ducibus qua-
tuor in poteſtatem redegit. Erant illi
Proxenhus, Menon, cum quo graue Xe-
nophonti diſſidium intercedebat, Agias
& Socrates; Cohortium praeterea du-
cCtores XX, & gregarii milites CC, quos
ille Regi tradidit, qui capitis ſupplicio
eos adiudicauit. Aà Graecis igſtur ar-
ma poſcebant Perſae, Clearchum ne-
catum dicentes, quod proditionis re-
vm Menon & Proxenus peregiſſent,
qui ampliſſimis praemiis ſint conde-
corati. Quibus Xenophon reſpondit,
optimum igitur fore, vt Menonem &
Proxenum Graecis redderent, qui v-
trique parti amiciſſimi, rectiſſime con-
ſulere ipſis valeant. Cui quodreſpon-
derent non habentes Perſae, diſces-
ſerunt.

III.

VT GRAECORVM EXERCFTFVM REDVXERIT.

Raeci, ad iſtas redacti anguſtias, de
patria recuperanda penitus deſpe-
rabant. Xenophon igitur, convocatis,
qui ſub Proxeno militauerant, ordinum
ductoribus, non eſſe, aiebat, vllum
ipfſis in Regis clementia relictum prae-
üum, quam nein defuncti quidem
fratris exuuias exercere potuerit: cu-
ius caput & manum furcae affixerit, vt

ſolis armis viam ad ſalutem ſibi debeant

aperire. Equidem contra allegabat A-
pollonides, Boeotus, falutis nullam
pem niſi in Regis clementia ſupereſſe,
atque pericula, quae vndiquaque Grae-
cis minarentur, longo ordine recen-
ſebat. Verum reſpondit Xenophon:
Regem, vbi poſt mortem Cyri arma
Graecos aduerſum ſeſe mouere ani-

maduertiſſet, nihil non feciſſe, quo eis,

vt ponerent arma, ſuaderet, duces ve-
ro, qui armis poſitis ad eum veniſſent,
indigniſſimis modis ſtatim excepiſle.
Mereri autem Apollonidem vt cingu-
lum ei adimatur, vt qui dedecore pa-
triam afficiat. Subiecit Agaſias, quae

tamen Xenophonti Laertius verba ad-L. II, 50.

ſeribit, hominem illum eſſe parum con-
ſideratum, cuius aures perinde ac Ly-
dorum mancipiorum ſint perforatae.
Atque ita eum res ſuas ſibi habere ius-
ſerunt. Ducibus autem conuocatiso-
mnibus, vt nouos in caeſorum locum
deligerent Nenophon autor extitit, a
quibus proinde ipſe in Proxeni locum
fuit ſurrogatus. Quo facto, veſte ſe
induit, quam habebat, ſplendidiſſima, vt

quae, ſiue mortem, ſiue victoriam,

optime addeceret.

D d 2 ornatu

Multum enim Aelian.
DIV. H. III,

27.

212. PART IHII CAP III

ornatu & nitore gaudebat armorum,
taliaque ſe, ſi vinceret, aiebat, mereri, ſi
victus occumbat, dignitatem ea prodere
caeſi, neque poſſe fortem virum me-
lioribus ornamentis componi. Clypeo
vtebatur Argiuo, Attiea thorace, ga-
lea Boeotia, equo Epidaurio. Vnde Ae-
lianus, quam forma & moribus fuerit
elegans colligit, qui adeo quae ornatui
conducerent, ſtudioſe fuerit ſectatus,
digniſſimum talibus armis eum exiſti-

mans. Ita ornatus milites allocutus

eſt, fidem hoſti non habendam exem-
plo Ducum, quos paulo ante habuerant,
docens, vtque reditum haberent ma-
gis expeditum, caſtra & ſarcinas cre-
mari ſuadens. Milites imperata fece-
runt. Cherifophus primam aciem du-
cebat, poſtremum agmen coercebat

Xenophon, tum ob virtutem, tum ſa-

pientiam ei rei delectus, quarum vtra-

Chionkp. que, vt Chio ait, excellebat. Hos ve-

III. ad
Metrid.

ro inter arcta adeo coaluit amicitia, vt
nunquam toto illo, quo exercitum re-
ducebant, tempore, diſſenſione eorum
diſtracti fuerint animi. Recto autem
itinere ad maiorum fluminum conten-
debant fontes, qui iſtis regionibus vol-
vebantur, vt facilior eſſet, vbi va-
dis patebant, traiectus. Zathe igitur
fluuio transmiſſo, Mithridates in eos ir-
ruit, miſſilibusque extremum agmen
afflixit, cui cum Graeci paria reddere
non poſſent, fundas CC comparauit
Xenophon, cumque equos inueniſſet
idoneos, ſarcinis vehendis antea ad-
hibitos, eis ſeſſores dedit. Qua ratione
ſecundum Mithridatis conatum fru-
ſtratus, Lariſſam cum Graecis ſuis pe-
tiit, inde Tigridem, atque hinc por-
ro Miſpila. Inde mouentes cum ma-
gnis copiis Tiſſaphernes adortus fuit,

ĩterata vice repulſus. Quo facto ille tutis-

ſimum exiſtimauit, tumulum occupare,
ſecundum quem Graecis iter neceſſa-

rio eſſet continuandum. At Neno-
phon alia via cum cohortibus quibus-
dam in tumuli verticem euaſit, non ſi-
ne ſumma itineris difficultate, magnis-
que moleſtiis. Cumque adeo militum
nonnemo, cui Soleridae nomen, mur-
muraret, quod equo incederet Xeno-
phon, dum ſibi pedeſtre iter ſit facien-
dum, clypei mole oppreſſo; ad obfir-
mandos militum animos equo deſiliit,
clypeoque ademto, ordinibus eum ex-
turbauit, ipſe vero eius loco, armis e-
quitis praepeditus licet, itinere per-
rexit. Milites igitur tamdiu Soleri-
dam verberibus conuitiisque inceſſere,
donec, vt clypeum locumque reciperet,
adegiſſent. In tumuli fumma vbi pe-
netraſſent, praeuenti hoſtes diffugere,
vicis omnibus igne immifſo. Graeci
vero Tigride fluuio excluſi, montes
traiecere, ad Carduchos tendentes,
gentem Perſis inimicam, robuſtam, &
bellis aſſuetam. Abiis vero ita afſiduis
pugnis exercebantur, vt ſeptidui itine-
re maiora ab eis, quam a Perſis, toto
praecedente tempore, detrimenta ac-
ceperint. Centrita fluuio, qui eſtex-

tremus Carduchorum patriae limes,
transmiſſo, Armeniam intrauere. V-

bi equeſtres copias, Regio mandato
collectas, poſtquam diſſipaſſent, nullo
alio obſtaculo ad Tigridis fontes per-
venere: quo ſuperato ad Teleboam
fluuium, in occidentali Armeniae par-
te, itinere contenderunt. Heic ni-
vibus opreſſi & frigore, multos ſuorum
amiſere, donec ad Phaſidem fluuium
penetrarent, cuius accolae Phaſiani di-
cuntur, Tacchi & Chalybes. Tacchi,
in quorum regionem primum perue-
nere, commeatu in loca munita de-
portato, maximas in Graecorum ex-
ercitu commeatus anguſtias cauſaban-
tur, donec magno labore horum loco-
rum vnum expugnarent, qui tantam
pecudum

Xen., L. V.

eno.
buk⸗
aſl⸗
n.
nur.
eno⸗.
dien⸗
büͤr-
llüit
nex.
use.
per.
eri⸗
lere,
eret,
ipe.
ere,
tneci
ntes
ntes,
1, 6
luls
ne-
t0
1t⸗
kex-
mes,
V-
Gato
ullo
per⸗
OAIN

tne⸗
ge⸗
ex⸗
an⸗
dco⸗
ta
dum

T GRAFCORVAI EFROFTVA REDVXERII 21;

pecudum vim ſuppeditabat, vt toto i-
tinere ſufficeret, per Chalybas conti-
nuato, gentem aſperam, cui nihil niſi
caedes & vulnera poſlet extorqueri.
Hincad Harpaſum fluuium iter flecte-
bant, & inde ad Scythinos, vbi Gy-
mniadis prouinciae princeps itineris
ducem Graecis miſit, qui eis per agrum
ſibi hoſtilem viam monſtraret, cui
vt ignem immitterent diſcedentes, pe-
tebat. Ab hoc vsque ad Montem
Theches deducti, ex quo mare proſpe-
xere, ſummo militum gaudio, per Ma-
cronum agros pacate tranſeuntes, ad
Colchidis montes peruenere, Col-
chisque, qui iter prohibebant, prae-
lio fuſis, Trapezuntium peruenere,
quae vrbs erat in littore Ponti Euxini,
Xen. L. V. uO Graeci coloniam duxerant. Hic
ſacra & ludos peregerunt, atque Cheri-
ſophum ad Anaxibium miſerunt, qui
Lacedaemoniorum praeerat claſſi, &
cum quo amicitia ei intercedebat, vt
naues compararet, quibus in patriam
poſſent redire. Eius vero reditum
Praeſtolantes, praeda viuebant ex Col-
chorum & Drylanorum agris acta. IIIO
vero moras trahente, & commeatu
deficiente, vicinis vrbibus Xenophon
perſuaſit, vt terra tranſitum ſibi & ſuis
pPermitterent. Sicque Ceraſum pe-
tiit, Graecam vrbem, vbiluſtrato exer-
citu, ex Xmillibus, qui cum Cyro as-
ſcenderant, VIII mille & ſexcentos tan-
tum ſuperſtites inuenit, reliquis ho-
ſtium armis, niuibus, & morbis ab-
ſumtis. Pecunias heic Graeci diuiſe-
re ex captiuis diuenditis reliquas, de-
cima parte vt Apollini & Dianae of-
ferretur ſeruata. Portionem ſuam
Xenophon aſſeruabat Delphis & Epheſi
locandam Ceraſo relicta per Moſy-
noecos ibant, barbaram gentem, in
varias diuiſam factiones. Harum ea,
quae ceteris praeualebat, Graeco-

rum cum contemneret amicitam,
fecit, vt inferiorum partes Graeci
amplecterentur, qui, vt ſuperiores
illae euaderent, mox effecere. Hinc
ad Chalybas iter direxerunt, atque
inde ad Tibarenos, quorum Regio-
ne pacate peragrata, ad oppidum
Cotyora peruenere, Graecum origine,
& Sinopenſium coloniam. Atque huc
quidem vsque pedibus iter exercitus
confecit, interuallo a loco inde, quo
praelium cum Artaxerxe commiſerant,
ſtationum CXXII, paraſangarum
DCQXKX, ſtadiorum XVIIIM & XKX, tem-
pore menſium octo.

Cotyorenſibus, forum rerum vena-
lium negantibus, nec aegros recipien-
tibus, armis vrbem occuparunt, &
commeatum partim a Paphlagonibus,
Partim a Cotyoritis accepere. u0
facto Sinopenſes, quibus tributa Co-
tyoritae pendebant, legatos miſere, de
vi illata conqueſtos, eosque cum Co-
ryla & Paphlagonibus arma iuncturos
minantes. Quibus Xenophon, ſe mi-
nime vereri, reſpondit, ſiita ferant
fata, cum vtrisque in certamen deſcen-
dere: ſpem tamen eſſe, eadem facilita-
te ſibi Corylam & Paphlagonas, qua Si-
nopenſibus poſſe conciliari. Quo
Teſonk mitigati Legati, amicos Si-
nopenſes eis futuros pollicebantur, i-
mo & claſſem ſuppeditaturos transpor-
tandis copiis, cum inſuperabilis ſit ter-
reſtris itineris, ob fluuios Thermodon-
tem, Halyn, Irin, & Parthenium dif-
ficultas. “JJMU

Coloniam ibi conſtſtuere animo fi-
Xum erat Xenophonti, ſed cum eius

a Silano vate proditum eflet conſilium,

miſere ad Graecos vna cum Sinopen-
ſibus Heracleotae, non claſſem offeren-
tes tantum, qua Troada ſoluerent, ve-
rum etiam clam per Timaſionem,
D d 3 Graecorum

Xenoph.

21¹4 PAR T. II.
Graecorum ducem, pecuniam promit-
tentes. Quae quidem promiſſa Keno-
phon, communi ſaluti vnice intentus,
vt Graeci acciperent, autor fuit, ſimul-
que, vt inuicem fidem darent accipe-
rentque, adegit, ne quis alterum deſere-
ret, donec omnium res in tuto eſſent

collocatae. Heracleotae naues miſere,
pecunia retenta. Quo facto Timaſion,

aliique duces, militum metu a Xeno-
phonte petiere, vt ad Phaſidem exerci-
tum duceret: quod ille auerſatus con-
ſilium, ſuſpicioni tamen locum dedit,
quaſi id ageret, vt exercitum circumdu-

ceret, eumque ad Phaſidem raperet,

CAP. IV. .
quam tamen facile ſuſpicionem purga-
vit. Eo tempore de omnibus oflenſis
judices conftituti, inde a caede Cyri
admiſſis, reique ſupplicio affecti. Fue-
re, qui & NXenophontem accuſarent,
verberibus ab eo mulctati, quod iure
tamen ab eo factum patuit, alium, quod
commilitonem aegrum ſepelire pararet
caſtigantem; alios, quod ordines deſe-
ruiſſent, vel ſolo ſtrati, niue tecti, iacu-
iſſent, vel prae ignauia reliquos non ſe-
cuti eſſent. Hacque adeo ratione o-
mnia compoſita atque pacata fue-
runt. .

CAL. IV.
REDITVS GRAECORVM IN PATRIAM.

Raeci parata claſſe vela dabant, ex
Harmene, Sinopenſium portu, ſol-
ventes, vbi & Chiriſophus cum trire-
mibus adfuit, quas ab Anaxibio acce-
perat, qui ſtipendia eis promittebat,
quam primum in Graeciam rediiſſent.
Exercitus, vnius alicuius imperatoris
auſpicia optans, Nenophontem orabat,
vt illud munus ſuſciperet, ſummum ei
amorem teſtatus. Id tamen Xeno-
phon eſt deprecatus, ſiue parum auſpi-
catis ſacrificiis permotus, ſiue quod La-
cedaemoniorum offenſam metueret, ſi
officio eo Chiriſophus moueretur, cui
imperatoris officium fuerat demanda-
tum, ademtum ipſi paulo poſt, quod
ingentem pecuniae vim Heracleae,
Graecae ciuitati, foedere ipſis ĩunctae,
extorquere noluiſſet. Xenophonte
igitur munus recuſante, in partes diui-
ſus exercitus fuit. Decem enim du-
ces ex eo fuere delecti, MNIC Chiriſo-
hum ſequebantur, cum Xenophonte
MM pedites erant & XLequites. Chi-

riſophus terreſtri pergebat itinere inde
a Calpae portu, vt cum Qeandro, qui

Byzantio praeerat, copias iungeret, na-
ves ſuas Nenophonti permittens. Hic
in Thraciae finibus, in regione Hera-
cleenſium, expoſito exercitu, per medi-
am illam prouinciam pacate penetrauit.
Seditioſi vero in Calpae portu exſcen-
dentes vicinam regionem omnem de-

praedabantur. Thraces igitur aduer-
fum eos inſurgentes, duas cohortes e-

verterunt, tumulumque, quem reliqui
occupauerant, obſederunt. Xeno-
phon nuncio in itinere accepto, de
Graecorum horum re deſperata, recta
adlocum illum contendit, igneque,
quam late poſſet, incendit omnia.
Hoſtes igitur nocturnam inuaſionem
metuentes diffugere, idemque Graeci
fecere obſeſſi, in quos incidens Xeno-
phon, ad portum Calpae tendentes,
magno ab iis gaudio exceptus eſt: vn-
de ad portum delati decretum fecere,
quo capitis ſupphicium ſtatuebatur in
eum, qui diuidendum exercitum de-
inceps ſuaderet, edicebaturque, vt or-
dine prius recepto terreſtre iter perfi-
cerent, atque reſtitueretur imperium
iis,

iis

m
ſu

tgr⸗
nſis
Vri
e-

ent
ute
nold
get
ele.
cl.
1ſe.
eo.

fue⸗

men interea Chririſophus viuere de-
ſüſſet, Neonem ei ſurrogarunt, qui,
cum MM armatorum, prouinciam de-
Praedaturus, a Pharnabazo Regis Per-
ſiae legato fuſus fugatusque fuit, homi-
nibus amiſſis quingentis. Reliquis
Xenophontis induſtria ſeruatis, exer-
citus per ſpatioſam ſyluam eo impellen-
te penetrauit, & Pharnabazum, iter
prohibiturum, praelio vicit. Poſthac
Cleander ad eos venit, qui magnum
Xenophonti teſtatus amorem, & hoſpi-
tio cum eo contraéto, diſceſſit. Inde

enoph. Exercitus Per Bithyniam Chryſopolin,
L. VII. in territorio Chalcedonenſi, progreſ-

ſus eſt. Inde vero Anaxibius, Lace-
daemoniorum claſſi praefectus, Byzan-
tium eos deportauit, vbi ſtipendia eis
promiſerat, ſimulac adueniſſent. Qui-
bus tamen non praeſtitis promiſſis, ex
vrbe eos dimiſit, cuius facti indignitate
accenſus miles, regreſſus, vi ciuitatem
intrauit depraedandae eius animo.
Quod ſentiens Xenophon, turbae im-
miſtus diſſuaſit, tumultumque compo-

Chio Ep. ſuit, vt diſerte narrat Chio, oculatus

III. ad

Metri-
dem.

teſtis. Hocmodo vrbe quieti excefle-
runt, quo facto Xenophon, in patriam
redire cupidus, exercitui valedixit, &
cum Cleandro Byzantium rediit. A-
naxibius, abrogato ei in claſſém impe-
rio, apud Pharnabazum in contemtum
adducétus, quo inſtiganfe, durius Grae-
cos exceperat, Nenophontem, vt ad
exercitum rediret, eumque Perinthum
duceret, orauit, vt inde in Aſiam vela
faceret. Aduentantem ſumma laetitia
exercitus recepit. Perinthum delatis
Ariſtarchus, qui vrbi illi praeerat, tra-
iectum in Aſiam negauit. Interea a

Seutha, Lhraciae Rege, inuitati fuere

REDITVS GRAECORVA IN PATRIAM.Z 215
iis, qui prius duces fuiſſent.“ Cum ta-

ad auxilium ſibi contra Medocum, qui
regnum eius vſurpauerat, ferendum,
oblatis in ſingulos milites pecuniis, & fi-
liae matrimonio promiſſo Xenophonti.
Ad eum igitur, maxime cum hyberna
aliunde non ſuppeterent, ſe contulere.
In coena, vt moris erat, Regi ſinguli pro-
pinabant, munere etiam oblato. Xe-
nophon proximo loco ei aſſidens, ſur-
rexit, poculoque arrepto, ſeipſum di-
Xit, omnesque commilitones ſuos Regi
ſeſe donare, amicos futuros & fideles in
recuperando regno adiutores. Atque
ea etiam re multum Seuthae Graeco-
rum exercitus profuit. Cum autem
ſtipendia exercitus nulla acciperet, He-
raclidem XKenophon, quod ei rei pro-
ſpiceret minus, increpauit. Qui, ea re
accenſfus, Seuthae ab eo allenare ani-
mum conabatur; ad quem adductis reli-
quis ducibus, vt dicerent, ſuaſit, ſe, vbi
opus ſit, exercitum contra hoſtem du-
cere non minus quam Xenophontem
poſſe. At illi vna voce omnes Seu-
them certiorem fecere, ſine Kenophon-
te fruſtra ſe in aciem educi. Xeno-
phonte igitur accerſito, cum in id eſſet
conſenſum, vt expeditio ſuſciperetur,
per Melinophagorum regionem Sal-
mideſſlam vique proceſſum fuit. Iis-
que locis expugnatis, Selybriae campis
conſedere. bi ad eos Charminus, La-
cedaemonius, venit, & Polinicus, a
Thimbrone miſſi, qui nunciarent, La-
cedaemonios aduerſus Tiſſaphernem
bellum decreuiſſe, cuius ducem Thim-
bronem creauerint, qui hunc Graeco-
rum exercitum ſibi auxilio eſſe percu-
Piat, ampliſſima ſtipendia ei pollicitus.
Seuthes exercitum non inuitus dimiſit,
Xenophontem igitur miſere, quiin ſti-
pendium quae debebantur, exigeret:

* Male hic Stanleius: prioribus ducibus in locum Chiriſophi reftitutis, quo mortuo Neonem ſubſti-
tnerunt. Nec ſenſus in iſtis, .

impetrauit

26 PART. III.
impetrauit &ille, ſed non ſine moleſtia.
Inde Lampſacum ſoluerunt, vbi Eucli-
des, vates, Kenophonti notus, inter-
rogauit exeo, quantam auri vim attu-
liſſet? Cui Xenophon ſe tantum haut
attuliſſe iurauit, quantum ſibi ad iter in
patriam abſoluendum fſufficiat, eamque
ob cauſam equum & ſarcinas vendidiſſe.
Proxima die Ophrynium pertende-
runt, vbi Britonem & Euclidem obuios
habuere, qui ſtipendia ſoluerent. Hi,
Xenophonti amicitia iuncti, equum
eius, cum pretium illius accipere nol-
let, ei reddi curauere quem, plurimum
dilectum, Lampfſaci vendiderat. Inde
per Atramyttium & Certonium, haut
rocul ab Alarnis, ad Caici campum de-
kui. Pergamum, Lydiae ciuitatem, at-
tigere. Ibi Hellas, Gongyli Eretrienſis
vxor, Gorgionis mater, & Gongylus
hoſpitio Nenophontem excepere. Hel-
ladisque indicio Aſidatem ille depre-
hendit, Perſam, opibus ingentibus,
vna cum vxore & liberis & facultatibus
omnibus. Pergamum reuerſo Lacae-
daemonii, Duces militesque, vt ei ex

CAP. V. .
praeda equorum boumque eximia
pars relinqueretur, conſenſerunt Tum
Thimbro aduenit, acceptumque exer-
citumcum reliquis Graecorum copiis .
iunxit, quas aduerſus Tiſſaphernem e-
duxit.
Prouinciarum Regis, per quas Grae-Xen. 1b.
Cis reditus fuit parandus, praeſides iſti
fuere, Lydiae Artimas, Phrygiae Artaca-
mas, Lycaoniae & Cappadociae Mithri-
dates, Ciliciae Syenneſis, Phoeniciae &
Arabiae Dernes, Syriae & Aſſyriae Be-
leſis, Babylonis Roparas, Mediae Arbacas,
Phaſianorum & Heſperiarum Teriba-
Zus, Carduchi, Chalybes, Chaldaei, Ma-

crones ſui iuris erant, vt & Colchi, Mo-

ſynoeci, Coetae, Tibareni. Paphla-
gonia imperio Corylae parebat, Bithy-
nia Pharnabazi, Thracla, quae in Eu-
ropa eſt, Seuthae. Totum iter, quum
in aſcendendo tum deſcendendo, ca-

ſtris confectum CCXV, Paraſangas ha-

buit cIoclL, ſtadia XXXIIIcIL' & ccLV.

temporis interuallum, quo adſcende-

runt & deſcenderunt, annus I, men-
ſes III.

. CAP. V.
QWOMODO ACGESILAVM SECVTVS, ET IN EXILIVM

MISSVS

Laert. II, OOſt aſcenſum vero & Ponticas cla-

5I. T des, foederaque à Seuthe, Odryſo-

rum Rege, violata, in Aſiam ſe contulit
Xenophon, ad Ageſilaum, Lacedaemo-
niorum Regem, Cyrique milites illi,
mercede accepta, concesſit, & arctiſſima
Aemil. 2Micitia ei iunctus fuit. Aemilius
prob.vit. Probus ait, Ageſilaum eo vſum familia-
Agel. riſſime, Cicero inſtitutione eius vſum
ce de ilé. Plutarchus autor eſt eius conſilio
Orat. II, fiios Lacedaemona miſiſſe Ageſilaum,
53. vt in arte inſtituerentur, omnium prae-
Plut. vit. ſtantifſima, parendi atque imperandi.
Ageſil -. In Aſiam autem Ageſilaus profectus
606. eſt Olympiad. XCVI anno l, bellum-

FVERIT.

que cum Perſis feliciter geſſit. Inſe-
quente tamen anno domuma Lacedae-
moniis eſt reuocatus, vt patriae, a The-
banis eorumque confoederatis oppu-
gnatae, auxilio eſſet, quos Perſa corru-
perat, vt bello ſua regna exoneraret.
Ex Aſia igitur in Boeotiam reuertens
cum Ageſilao Xenophon, perpenſo Vid. ſ. c.
belli, quod nunc fuſcipiendum erat, UII.
periculo, Epheſum cum eſſet delatus, I. v. p.
dimidiam auri partem, quod ex portio- 2506.
ne ſeruauerat praedae, ab exercitu ex Laert. II,
Cyri expeditione reduce ad Ceraſun- Sr.
tem diuiſae, penes Dianae ſacerdotem
Megabyzum reliquit, ea lege, vt ſibi,
L belli

KLenoph
Agel.

Pauſan.
Eliac.
prior. t
VI.

Laett.l,
52.

1ts,,, V. b.
io- 350.
exlaert. I
fun- ..
tenn
ſibi,
belt

XENOPFI A06ESTILIAVM SrCVνττνον &. ry

belli illius periculis ſuperſtiti, reddere-
tur, Dianae vero conſecraretur, ſi ali-

quid in eo bello humani ipſi eueniſſet;

velaurea inde Deae ſtatua conflata, vel
aliis vſibus eo dicato, quibus gratiam
apud Deam iniri poſſe iudicaret: alte-
ram vero partem dimidiam Delphos mi-
ſit, Athenienſium theſauris inferen-
dam, inſcriptione addita, quae & ipfius
nomen, & Proxeni, quem deceſſorem
habuerat in cohorte ſua ducenda, con-
tineret. Ageſilaus, reuerſus, Boeoto-
xenoph. Tum agros depopulatus eſt, Thebanos-
Ageſil. que cum ſoclis magna ſtrage ad Coro-
neam affecit, quam exacte a Nenophon-
te, qui ipſe ei praelio interfuit, delinea-
tam habemus.
Pauſan. Dum vero extrapatriam viueret Xe-
Eliac. nophon, Athenienſes, quod contra
Pror. *Perſam, cum quo foedus iunxerant,

militaret, & Cyri partes eſſet ſecutus, Laert. II,
qui Lacedaemoniis contra ipſos tulerat 51.
auxilium, Ducemque eorum Lyſan-
drum ad claſſem comparandam pecu-
niis iuuiſſet; decretum aduerſus eum
promulgarunt, quo exilio mulctaretur.
Eſt autem ab Iſtro relatum, Eubulum Laert. II,
eius decreti autorem fuiſſe, quo etiam 59.
autore patriae Xenophon ſit reſtitu-
tus. Laertius damnatum ait, quodIl. 5r.
Laconum partibus ſtudere videretur, én X-
Ageſilaum ſequens. Decretum illud oor-
promulgatum dicitur quibusdam O-α+
lympiadis XCVIanno IIl, autor tamen
hiſtoriae expeditionis Cyri innuit, fa-
ctum id eſſe ante primum eius ex Aſia
reditum: Xenophontem, eius rei igna-
rum antequam Thimbroni exercitum
traderet, reditum in patriam medita-

tum eſſe affirmans.

CAP. VI.
VT SCILLVNTE ET CORINTHI VITAM EGERIT.

T vero eum recrearent Lacedae-
monii, ipſorum cauſa patriae inui-
Laert. II, ſum, publicis ſumtibus alebant, & Scil-
52. lunte ab Eleis accepta, vrbem ibi condi-
dere, domumque & agrum dedere Ne-
nophonti. Ageſilao itaque relicto Scil-
lunta conceſſit, ſequente eum vxore
Phileſia, filiisque duobus, quos ex ea
Suid. ſuſceperat, Diodoro & Gryllo, quos
sev£⁵. Dioſcuros appellabant. Eo Philopidas
Laert.·lc. Spartiata ei dono miſit mancipia, ex
Dardania captiua abducta, quae arbitrio
ipſius permitteret.
Ab Olympia non longe diſtabat Scil-

7

Xenoph.

de exp. Iuns, ludis ibi celebratis famoſiſſima vr-

Vri v. be, ad quos ſpectandos cum Megaby-
arill. Zus veniſſet, Nenephonti aurum, Penes

ſe ab eo depoſitum, reſtituit. Eo, ora-

Strabo culi ſuaſu, agrum redemit, quem Dia-

L. VIII., nae ſacrum eſſe iuſſit, loco ab Apolline
P.·387.B. indicato, quem mediumselinuntis divi-

.

ie derent fluenta, fluuii eiusdem nominis

cum flumine Epheſinae Dianae tem-
plum praelabente. Piſcibus & conchis
abundabat flumen, ſyluae omni fera-
rumgenere. Templum etiam cum
ara de pecunia ſacra extruxit, ac poſt id
temporis ſemper, conſecratis fructuum
agri decumis, ſacra Deae peregit. Eo-
rum ſacrorum & municipes & finitimi,
viri ac feminae participes erant, ſum-
miniſtrante is Dea farinas cum pani-
bus, vino, pecunia, bellariis: praeterea-
ue partem eorum, quae vel e paſcuis
Ccri mactabantur, vel venando capie-
bantur, a Nenophontis ceterorumque
municipum filiis, qui ad feſti celebri-

tatem venationem inſtituebant. Ita-

que partim ex agro ſacro, partim ex
Pholoe apri, capreae, cerui capicban-
tur. Locus ipſe, qua Olympia Lace-
daemonem itur, ad ſtadia XX a Ilouis
Olympii abeſt fano. Idem vero &
nemora complectebatur & montes
Ee refertos

218 DPARZ. MI. CAP. PI. VIr.

refertos arboribus, vt in eo & ſues &
caprae, ouesque, & equi ſatis ad paſtum
haberent. Quo fiebat, vt eorum, qui
ad iſtam confluebant celebritatem, iu-
menta etiam abunde ſaturarentur. Pro-
Pec fanum lucus erat hortenſibus ar-
oribus conſitus, fanum ipſum Epheſi-
no ſimile, vt eſſe poteſt maiori minus,
pariterque ſimulacrum ex cupreſſo, ad
ſimilitudinem aurei apud Epheſum effi-
ctum. Propter fanum pila erecta, has
litteras continebat: FVyNDVS DIA-
NAE SACER HOC CQCWVI POS-
SESSOR FRVITVR WOTAN-
NIS CONSECRATO DECVMAM
DE RELIQCO FANVM SAR-
TVM TECIVMQ. CONSECRA-
TO SI CVIS NON FECERII
DEA VINDEX ESTO. In iſto ſeceſ-
Laert. l.c, ſu ſuo venationibus Xenophon vaca-
bat, amicorumque compoôtationibus,
& hiſtoriis ſcribendis. In amicorum,
qui ad eum ventitabant, numero &
Epiſt. Phaedo extitit, atque Ariſtippus, qui
Socratic. Panimun loci opportunitate aedificlis,
ucis, manu poſſeſſoris plantatis, dele-
ctabantur.
Laert. l. . Ortum paulo poſt inter Eleos & La-
S. 533. cedaemonios bello, Elienſes Scillunta
duxere exercitum, & priusquam ſubue-
nire Lacones poſſent, Nenophontis
domumatque agros inſederunt. Tum
filii eius, cum paucis ſeruis, clam fugi-
entes in Lepreum conceſſere. Xeno-
phon Elida primum, inde Lepreum ad
filios ſuos, poſtremo vna cum iis Co-
rinthum ſecontulit, vbi domum con-
duxit, & vitae partem reliquam exegit.
Hoc tempore iunctis armis Argiui, Ar-
cades & Thebani, Lacedaemonios op-
pugnabant, parumque aberat, quin de-
bellatum eſſet cum iis, quando legem
tulere Athenienſes de auxilio iisdem
Xenoph. ferendo. Xenophon igitur Athenas

Hiſt. Gr. filios miſit, vt & ipſi cum ceteris Athe-
extrem,

nienſibus arma pro Lacedaemoniis ca-
peſſent: educati enim, referente Dio-
cle, Spartae, atque Laconum diſcipli-
na imbuti fuerant.
Deſüt illud bellum in memorabile ad
Mantineam praelium, quod anno II
Olympiadis CIVcommiſſum fuit. Ei Laert.II,
raelio nullo, praeclaro facinore edito 4.
ſuperſtes Diodorus fuit, eique filius fra-
tris nomine poſtea eſt ſuſceptus. Gryl-
lus vero aduerſus hoſtium equites for-
tiſſime dimicabat. Cumque Theba-
norum eò die res ſuperior, virtute du-
cis eorum, Epaminondae, eſſe coepiſ-
ſet, equitum Lacedaemoniorum for-
tiſſima manus, in qua & Gryllus, impe-
tum in eum fecit, vulnusque Thebano
duci Gryllus ſua manu lethale intulit.
Guius rei Thebanos pariter ac Atheni-Pauſan.
enſes teſtes Pauſanias allegat: Praelii Arcad, c.
illius picturam Athenis ſibi viſam ad- XI.
dens, eandem rem confirmantem: co-.
lumnam item Mantineae erectam, cum
ſtatua Grylli, equo inſidentis. Tam
raeclaro patrato facinore vitam Gryl-
lus amiſit: Nuntiusque ea de re ad Xe-Aelian.
nophontem Corinthum delatus fuit, V. H III.
ſacris operantem & coronatum, qui, Hieron.

caeſum filium eſſe audiens, demtam ca-Ep. Ne-

piti coronam depoſuit, nuntiumque pot. ad
interrogauit, quo mortis genere occu- relios.
buiſlet? A quo cum reſponſum tulif 6.
ſet, fortiter dimicantem in mediis ho-
ſtium cateruis, pluribus interemtis, ſpi-
ritum eum reddidiſſe, coronam capiti
ſuo rurſus impoſuit, & ſacra peragere
perrexit, ne lacryma quidem miſſa: hoc
tantum dicens, noram megeniiſſe mor-— Laert. II,
talem: & numina, quibus ſacrificabat, 5.
teſtatus, maiorem ſe ex virtute filii vo- iax. V
luptatem, quam ex morte amartudi- 10.
nem ſentire. Epitaphiorum vero at-
que Encomiorum, quibus Grylli funus
proſecuti funt, qui gratiam Nenophon-Laert. II,
ti cuperent facere, vix numerum poſſis 55.
inire:

l. . .
427·

Laert.
b.
Lucian
de Lo
gaen.

641,

;
x
J
Xu7
ana
Chion
Bollla
Matnid,
Laen. Il
459. ’ler
desan
lig Ne
„ 1 5
oMyr.
¹ Leert,

Runn.
cCem.

.

I
laertll,
5.
P

.-

-bauüan.
IlArcas,c,
. IIl.

-
1

Aelian.
hn Ill.
83.
Hieron.
EEy. Ne-
epot. ad
. Heliod.
. gtob. 5,
1ob.

baert. lh

55⸗
aler.
Max. X,
10.

laerth
5 5.

inire: vnde colligere eſt, quanta eius
apud omnes exiſtimatio extiterit.
L. X. p. Ad Dionyſium, Siciliae tyrannum,
427. Xenophontem excurriſſe ab Athenaeo
indicatur, quod tamen, quo tempore
ſit factum, incertumeſt. Ab illo etiam
refertur, eundem, cum conuiuio Dio-

XENOPII. VIIA SOIIILVNTE EV CORINTMI MORS &. 21⁰

nyſii interfuiſſet, atque a pocillatore ad
bibendum inuitaretur, nomine appel-
lato tyranno, quid eſt, dixiſſe, Dionyſi,
quod coqaus eotiam tuus, quamuis a
arte parem facile habeat nullum, ad
edendum nos non inuitet etiam, nalſea-
bundos?

CA P. VII.
MORS EIVS, CORPORIS ET ANIMI INDOILES, VIRTVTES.

Laert. II, & Etate grauis Kenophon, quam iux-
56. ta Lucianum vItra nonageſimum
1cian, produxerat annum, Corinthi obüt di-
gacu. p. em, Olymp. CV, anno I, Callidemo,
641. vel Callimede, Archonte, quo tempo-
re Philippus, Amyntae filius, regnum
Macedoniae ſuſcepit. Verecundus erat,
2 Hνιιν coma promiſſa, &, vt Laertii vtar ver-
2 de bis, Vitra quam dici poſſit formoſus.
7 Tum in ceteris omnibus praeſtans ac
eſar * bonus, tum equorum, venationisque,
Chion atque inſtruendi exercitus inprimis
Ep. IIl.ad ſtudioſus ac peritus, vt ex libris elus in-
H telligi poteſt. Religioſus praeterea,
48. 2 *²& ſacrificiis intentus, eorumque inter-
S4wοτοσ Pres egregius: Socratis ad amuſſim imi-
ie oneo tator, quod & effatum eius comprobat b

Soxtv. eſurienti iucundiſſimum eſſe edere

1aert-herbas, ſitienti aquam gratiſſimum po-
den tum eſſe. Candore eo, vt cum furto ei
L. IV. ſurripere integrum efſſet Thucydidis
p. 157. hiſtorias, in obſcuro latentes, ipie pri-
Laert. mus cum laude autoris in locum protu-
1, 57. lerit.
Vir erat paucis abſoluam, ſiue contem-
plationem ſpectes & ſapientiae ſtudia,
ſiue quae ad rem gerendam pertinent,
conſummatae virtutis. Solus enim, vt
Runap. verbis vtar Eunapii, in philoſophis fuit,
Prooem. qui actionibus non minus, quam verbis
philoſophiam illuſtraret. Virtutem
oratione & ſcriptis complexus, rebus
gerendis incomparabilis fuit, rei mili-
taris peritia inter praecipuos Impera-

mnat, quod Socratis haut contentus

tores locum meritus. Neque Alexan-
der magnus celebraretur, niſi Neno-
phon dixiſſet, tralatitias quoque for-
tium virorum actiones memoriae man-
dandas eſſe.
Ipſe primus Socratis magiſtri ſui di-Laert. II,
cta, notis excepta, in publicum edidit, 48.
& fide quidem conſpicua, nullis adſu- C.
e. 1US. IV, 3.
tis de ſuo laciniis, quod Plato fecit, ab
eo propterea, Gellio obſeruante, repre-
henſus. Qum quo, eodemautore, ma-
gna ei aemulatio interceſſit, cuius argu-
mentum allegatur hoc ipſum, quod
neuter in ſuis ſcriptis mentionem alte-
rius iniecerit. Obſeruatum tamen Voſ-
ſio eſt, ſemel Nenophontem Platonis in Hiſt. Gr.
adroonvoνανονιις N Meminiſſe, eumque Xr
locum Gellii fugiſſe ſolertiam. Elus . III.
quoque apud Athenaeum & Laertium w.
inimicitiae memoria extat: quam & ad d.772. B.
Aeſchinem ſcripta Xenophontis epi-then.
ſtola prodit, in qua Platonem conde-,4 b.
doctrina, Pythagoreis ſeſe adiunxerit
in Italia, & Aegyptiorum ſacerdoti-
bus, quae argumenta eſſe putat men-
tis, conſtantia, qua decet, Socrati non
addictae. Qum Ariſtippo quoque Laert. Il,
minus recte ei conueniſle ex ſcriptis ⁶5.
eius liquet.
Extant duo apud Laertium in Laert. II,
ipſum epigrammata, prius ad eius 58.
cum Cyro in Aſiam expeditionem per-
tinet:

Ee z Non

220 PART III CAP. VIIr & VIII

Non tantum ad Perſas Cyrus Neno-
phonta vocauit,
Sed virtus etiam limina ad alta
Iouis.
Dumque eius virtute ſtetit res Hella-
dos, 1pſits,

Luam ſapiat clare bvcrates, ecce
docet * .

Alero exilium eius ſpectatur:
S quanquom ingratis Renophon eie-
Aus Athenis,
Ob gratiam gratus Cyri minus
tuis.
Te tamen excepit fugitiuum grata
Corinthus.
In qua hoſpes vrbe noſti laetus vi-
veré.

CA P. VIII.

Septem Laertius Lenophontas nume- II, 59.
rat, primum, de quo egimus, ſecundum,
Athenienſem, Nicoſtrati fratrem, The-
Hiuim autorem, qui praeter alia quaedam
Pelopidae & Epaminondae ſcripfit vi-
tam. Tertium, Medicum, Coum.
Quartum hiſtoriae Hannibalis ſcripto-
rem. Quintum, qui librum ſcripſit de
fabularum monſtris. Sextum, Parium
ſtatuarium: Septimum, Poetam, Comi-
cum antiquum. Tres alios Suidas ha-
bet, Antiochenum vnum, alterum E-
pheſium, Cypriotam tertium, hiſtori-
Ccos omnes, vel potius mythographos,
quorum prioriz opus ſunt Babylonica,
alierius Epheſia, X libris comprehenſa:
tertii Cypriaca, hiſtoria item Myrrhae,
atque Adonidis.

DE SCRIPTIS XENOPHONTIS.

Dionyſ. QTtudioſe Nenophontem id egiſ-
de vet. ſe, vt Herodotum imitaretur tum
ſcript. Verbis tum ſententiis Dionyſius Hali-
cenſur. p. carnaſſenſis autor eſt. Oratione
125 * vſus eſt leniore, iuxta Ciceronem, b &
Epiſt. ad . . .
Pemp p. Melle dulciore, & a forenf Arepitu re-
210. motigima. Eius item voce muſas quaſßi
Cic. de ocutas ferri ait, vnde & Attica Muſa di-
Or.Ihiqꝗ. ctus fuit,“ vel vt alii volunt apis Atti-

b 1 . . 2
Id. O..: d Multa autem de eius dictione & e
zator. c., e1 .
r19. loquentia Ariſtides habet, Adrianenſis,
*Laert. in peculiari tractatu, qui Hermogeni ad-

a hS7. ſcribitur.

Libros Nenophontis, quos Scipio il-Cie ad
le Africanus aſſidue in manu habuiſſe Quin-
dicitur, Cicero vero ſtudioſe, vt legan-tum Ie .
tur, ſuadet, multas ad res perutiles, La-
ertius X numerat, quos aliter alii or-
dinant. Tituli eorum generaliores 16.
funt iſti: Laert. II,
Köos zaαοHονο h. e. Vita & diſeiplina 56.
Ori, vt Ciceroni vocatur, libris VIIIL grcto e
ſcripta, vt idem ait, non ad hiſtorine f- 29
dem, ſed ad eſzgiem iufti imperii, quam- ad Quin-
uis pro vera hiſtoria Diodorus Siculus tum Fr.
agnoſcere videatur. * Vnde & Auſonius . I. Ep.

de ſe⸗
nect. c.

Vit.
Sophocl, * Stanleius diſtichon pofſterius vertebat hoc
ſenſu:
Res geſtae & ſeriptae, monimenta perennia,
„ erte
Socratis ex aequo bunc diſeipulum eſſe
probant.

malui tamen Graecis preſſius inhaerere, quae vir-
tutem Xenophontis in exereitu Graecorum redu-
cendo fapientiae Socraticae inſigne argumentum eſ-
ſe ſignificant.
**X WValde vereor, ne Stanleius, Voſſium oſcitan-
ter inſpiciens, eoque ſeductus iniuriam Diodoro Sic.

faciat. Certe Lib. XV, quem allegat Diodorus Diodor.
Sic. nil aliud habet de ſcriptis Xenophontis, quam Sic. L.
quod rαννιαν τεν eο ano finire di-XV. ſub
cat Xenophontem, quo Epaminondas occubuit. fin.
Qui locus manifeſte hiſtoriam Graecam reſpicit, Auſon.
quae in annum illum deſinit. Fefellit Stanleium, Grat.
quod proxime praecedentibus & ſequentibus Voſ- Act.
ſius eos caſtigaret, qui Cyropaediam pro vera hiſto-
ria habuere. Et ſane fatendum, alieno loco Dio-
dori illa verba, & praeter rationem, poſita fuiſſe.
Qua in re quaecunque ſit Voſſii eulpa, ea Diodoro
nocere haut debuit.

alt:

Ep. I. c. 8.

Athen, nn

v
4
i
3
Laert. Il t
57 0
Mal. ad
loſuae c.
II. ⸗ 38..
Vſer. n
Annal. ti
ad ann.
M. 3603, 1
P. 1321, A
V
te,
gll
de⸗
non
U
44. k. 4
milL,V. quoe
n. nn
Pho
H
kfaci
que
laert Ih 1
I7. Athe
opul
Ne
iue,
ſtor
ge, I, (
24 bilin
adeo
Nis e
Gona
N

5A

1. V.
. V. Pe nn
Aö. .

io. Cit 20
iſle ir.

an- tum Il., 1.

otes 16.
Luert. II,
dlnm E.
n, Cic, in
5 Bruto c.
lef. 2)
Nümn-a in.
lustun k
in 8 l. l. Ep.
li,,
Diodor.

dorus
dic. L.

ait, eum ad Ori exequendas virtutes
votum potius quam biſtoriam commo-
daſſe, Cum diceret, qualis eſſet, non qua-
lis eſſe deberet.
öos dvaſzacis h. e. Oyriminoris in A-
lham adſcenſus, libris VII, quorum
quisque peculiari gaudet praefatione,
Laert. II, toti operi praemiſia nulla, vt Laertio
Mad Obieruatum. Eius libri autorem eum
loſuae c. haut eſſe Maſii eſt ſuſpicio, Themiſto-
II. p. 38. geni tribuit Epiſcopus Armachanus,
VKer. cum tamen Nenophonti tribuant Plu-
unal. tarchus, Cicero, Dionyſius Halicarnaſ-
M. 3603. ſaeus, Hermogenes, Laertius atque
p. 131. alii.
. EAXXviWτα, h. e. Hiſtoria Graeca, libris
VII, filum hiſtoriae, vbi Thucydides
texere deſierat, proſecuta. Idem ar-
gumentum & Theopompus tractauit.
Sed vltra XVIannos non procesſit, Xe-
nophontis contra hiſtoria annorum
XLIIX res geſtas complectitur.
Ad. Fa- Ageſilaus, de quo opere Cicero,
mil. L,V. quod Ageſilaus neque fictam imaginem
Ep12, ſuam pailus ſit eſſe, vnum enim Neno-
Phontis libellum in eo Rege laudando
facile omnes imagines omnium, ſtatuas-
que, ſuperaſſe. .

Laert. II, De Republica Lacedaemoniorum &

57. Athenienſium, quae Xenophontis eſſe
opuſcula in dubium vocauit Demetrius
Magneſius.
Socratis Apologia & memorabilia e-
ius, quae forte eſt Philoſophorum hi-
ſtoria, Suidae commendata.

Ofſſic, II,., Oeconomicus, qui vltimum memora-
24. bilium Socratis librum abſoluit, quo
adeo opere animum Cicero, dum iuue-
nis eſſet, oblectabat, vt Latii ciuitate
donauerit.
Sympoſium, quod cum Olympiadis
XXCIX anno IV inſtitutum eſie fin-
Athen. gatur, errorem in eo chronologicum
L. p. Commiſſum putabat Athenaeus, ipſe
210

PpE SCRIPTIS YENOPHONTIS

221
propterea doctiſſimo Caſaubono vapu-Qaſaub.

lans. anim-
Hiero porro, ſiue de regno liber- Deadu. ad
adminiſtratione domeſtica: De equis: lne⸗ *
.

de re egueſtris de venatione: & denique

epiſtolae.

Praeter iſta, quae ad noſtram aeta- Valer.
tem omnia peruenere, alia quaedam Max.
Xenophon ſcripſiſſe videtur, citatum-VIII, 13.
que Periplum eius a Valerio Maximo lin, .
inuenimus: Extat denique de acgguiuo- 48.
cis tractatus Renophontis nomine, ſed
Annii ille foetus eſt, & figmentum, ab

eo orbi litterato mala fide obtruſum.

EPISTOLAE XENOPHON enoph.
TIS. p. 1000.

Ad Aeſohinem. EP. I. .
Poſteaquam me conueniſſet Hermo- Ex Alla-
genes, cum alia quaedam narrauit, tum tii Epi-
me de te interrogante, quodnam phi-ſtolis So-
loſophiae ſtudium ſequereris: idem, ctatic. p.
reſpondit, quod Socrates. Ego vero, 27. :
etiam cum Athenis ageres, propter
hunc animum te admiratus ſum. Quem-

admodum igitur admirari te cepi, ſic

nunc quoque prae quouis alio philoſo-
phiae ſtudioſo animi tui conſtantiam
demiror. Maximum enim, vt mihi vi-
detur, argumentum eſt virtutis tuae:
quod is te ceperit homo, ſi modo vita
Socratis hominis mortalisue dicenda.
Ceterum Deos ſupra nos eſſe, cuiuis
conſtat. Eos maiorem ob poteſtatem
veneramur. Quales autem & qui ſint,
nec inueniri facile poteſt, nec inquiri
fas eſt. Quippe ſeruorum etiam non
eſt, ſcire naturam aut facta dominorum
ſuorum; vt quibus nihil praeterea ⸗
conueniat, quam inſeruire. Quod-

que maximum eſt, quanto maiorem
admirationemmerentur, qui res hu-
manas tractant: tanto plus hoc iis af-
fert oneris ac moleſtiae, qui gloriam in
multis intempeſtiuis ac variis rebus

adfectant.

Ee 3

222 PARZ. M. CALP. VEIII.

adfectant. Nam quando audiuit quis-
quam, Oo Aeſchines, Socratem de rebus
coeleſtibus diſſerentem, vel ad lineas ac
figuras emendandae vitae gratia diſcen-
das hortantem? Muſicam enim ſcimus
ipſum intellexiſſe non vltra iudicium
aurium. At ſemper aliquid egregii ſuis
dicere non deſinebat, quid eſſet forti-
tudo, quid iuſtitia, quid virtutes cete-
rae. Vocabat autem haec bona huma-
na, cetera vero vel homines adſequi
non poſſe, vel fabulis eſſe cognata dice-
bat, qualia ſupercilioſi ſapientiae pro-
feſſores ridicula commemorarent. Ne-
que vero verbis haec ita tradebat, vt
factis eadem non praeſtaret. Verum ad
te illa non ignorantem perſcribi, quae a
Socrate geſta ſunt, quanquam ingra-
tum futurum non ſit, tamen & proli-
Xum fuerit, & alibi a nobis eſt praeſti-
tum. Deſinant igitur* conuicti, vel
ad idaccedant, quod probabile eſt, qui-
bus Socrates non placuit: cum ei viuo
ſapientiae teſtimonium Deus exhibue-
rit, mortui vero interfectores expiatio-
nem non inuenerint. Uli vero egre-
gii viri, Aegypti & prodigioſae Pytha-
gorae ſapientiae amore capti ſunt, quo-
rum fuperuacaneum ſtudium incon-
ſtantis erga Socratem animi eos arguit,
quod & eorum in tyrannos amor, &
Sicula facit ventris immoderati menſa,
frugalitati victus antepoſita.

Ad Critonem. EP. II.

Stobaeus Sapientiſſime nobis a Socrate eſt in-
ſerm. CI. culcatum, eos, qui liberis ſuis demultis
facultatibus proſpiciunt, vt autem bo-
niac egregii Luadant, negligunt, ſimile
quid agere equos alentibus, qui ad belli-
Cos vſus eos non inſtituant & multum
pabuli interea exhibeant. Sic enim e-

quos habituri ſunt pinguiores, ſedeo-
rum, quae praeſtare oportebat, imperi-
tos. Cum equi virtus & laus non in cor-
poris mole, ſed audacia peritiaque bellici
vſus poſita ſit: Eodem modo & illos
peccare, qui filiis multos agros compa-
rant, ipſosmet vero negligunt. Nam
oraedia magni pretii exiſtimationem
abcbunt, ipſi viles erunt: quum opor-
teat e contrario cuſtodientem longe
maioris quam rem poſſeſſam, eſſe digni-
tatis ac pretii. Quamobrem ſi quis fili-
vm ſuum magni pretii hominem effe-
cerit, quamuis paucas opes ei relinquat,
multa tamen largitus eſt. Animus e-

nim facit, vt res vel amplae vel exiguae

eſle videantur. Quippe animo bono,
quicquid poſſidet, ſatis eſſe: rudis au-
tem & recte non inſtitutus, etiam in
maximis opibus indigere videtür. Tu
vero non plura, quam neceſſitas poſtu-
lat, das filiis/tuis; quae ſane, recta inſti-
tutione vtentes, vt neceſſaria, ſic ſatis
eſſe ſibi copioſa exiſtimant: imperitos
vero, vtut praefenti quidem corporis
moleſtia leuent, futuri tamen tempo-
ris expectationem, metu plenam, non
imminuent.

Ad Sptiram. EP. III.

Mihi vero mors ipſa nec turpe quid- Stobaeus
dam, nec honeſtum eſſe videtur: ſed ſerm.
tantum eſſe vitae terminus, non idem 892²-:
omnium, inaequalitatem annorum fe-
rens ex diſſimilitudine ipſius ortus, &
pro ratione roboris aut infirmitatis.
Nonnunquam tamen mortem accele-
rare occaſio poteſt, ſiue ignominioſa, ſi-
ve pulcra ac decora. Neque mortis Stobaeus
cauſa lugere tantopere conuenit, cum rn.
initium viae mortalium exi-8.
i debere natiuitatem: finem vero

* platonem intelligere videtur, qui multa Soeratis ſer

liam & Aegyptum iter ſuſcepit. anlei.

–

onibus addidit: ipſe vero in Siciliam, Ita-

mMmortom

ſe⸗
ſun
in!
que
gue
bini
an
i.

Allat..
piſt.
crat. 18. *
3 alitet

Allatins, le

tur
hue
no
iter⸗
teſti
tiſſin
Ai
bete
l,
ſtra

de⸗
eO- .
mortem. Mortuus eſt, (quem luge-

dar mus) vt moriendum eſt aliis, quantum
eliei voluerint, repugnent. Praeclare vero
ji mori hominis eſt obſequentis, & vere
nbr. eruditi. Beatus eſt igitur Gryllus, &
Nn quicunque non longiſſimam, ſed cum
Ren virtute coniunctam vitam eligit: etſi
Mð hreuc tempus aetatis Deus ei conceſſle-
rit.
e Ad Lamproclem. EP. IV.
. Primum Socratis admirabilem do-
A. ctrinam adprobare debes, qui diuitias
ut ex vſu metiri iubebat. Non enim im-
Ali, menſas poſſeſſiones diuitias vocabat:
e. ſed tantum, quantumrequiritur ad v-
lgle ſum decentem. Monebat autem, ne
no, in his iudicio falleremur. IIlos enim,
sa. quos diximus, reuera diuites: reli-
n quos, pauperes adpellabat: & incura-
In bili paupertate laborare dicebat, quod
oſtu animi eſſet indigentia, non poſſeſſio-
inſti⸗ nis.
Iis EPISI. V.
itos Allat. E- Qui elogia filii mei Grylli ſcripſere,*
oris Piſt. So-quod eorum muneris erat egere: &
o⸗ erar 18. vos benefacitis, qui de iis, quae Socrati

non Allatius. elenere, litteris certiorem reddidiſtis.
Operae pretium ſiquidem eſt, & ipſos
viros probos fieri, & admirari eum,

quod caſte, pie ac iuſte vitam transege-

uicl Sobaenn rit: fortunam vero incuſare, & vitu-
ſeld lrm. perare eos, qui in eum mala machinati
iden )- ſunt: breui enim poenas dabunt. La-
mfe- cedaemonii ipſi rei atrocitate indignan-
U, & tur: rumor quippe triſtis, ac ſiniſter

hucusque perlatus eſt: populumque

atis
noſtrum maledictis inceſſunt, quod

iterum plene inſaniat: quando Pythiae

teſtimonio ſapientiſſimum, & pruden-
tiſſimum iudicatum, aliorum calumniis
animum induxerint, vt perderent. Si
quis ex Socratis familiaribus opus ha-
bet eorum, quae miſimus, indicate mi-
hi, pollicemur namque operam no-
ſtram, cum hoc bonum ſit & neceſſa-

DE &CRIP TIS XENOPHONTTS

223
rium. Recte facitis, qui apud vos Ae-
ſchinem, vt mihi ſcribitis, ſeruatis. Mi-
hi animus eſt litteris mandare viri illius
geſta, dictaue, quae optima pro eo in
praeſens, & in futurum etiam tempus,
non apud iudices Athenienſes, ſed in
omnium oculis, qui virtutem hominis
conſiderauerint, defenſio erit: affirmo-
que communi conſuetudini, &, vt ille
alebat, Ipſi veritati inſigniter iniuriam
nos facturos, niſi lubentes ſcriptionis
id genus aggrediamur. Iam mihi Pla-
tonis etiam non diſſimilis commenta-
rius, in quo nomen erat Socratis, col-
loquiumque non ingratum cum qui-
busdam, in manus venit. Nos tamen
dicimus, nihil eorum audiiſſe, neque
poſſe ſimilia edere; Neque enim ſumus
poetae, ſicut ille: licet ipſe omnino
ſe poeſin affectare neget: nam ipſe cum
bellulis hiſce delitias agens, negat ali-

quod ſuum extare poema, ſed Socratis

ea eſle iuuenis, adhuc & pulchri dicit.
Valete mihi viri longe chariſſimi.

X EPIST. VI.
TFeſtum Dianae, cui nos aram, tem- Epiſt. So-
plumque in Laconica extruximus, ce-Tat.21.
lebrantes, litteris ad vos datis fignifica-
vimus, vt huc accederetis, optimum
ſi vniuerſi; quando id fieri nequit, ex
vobis nonnullos ſacrificii conſortes fu-
turos vt mitteretis: quod eſlet nobis
pergratum. Hic ſane Ariſtippus fuit,
eoque prior Phoedo, qui natura loci,
aedificiorum ſtructura, & praecipue
plantis, quas ego hiſce meis manibus

plantaui, ſummopere deleétati ſfunt.

Locus venationi quoque idoneus eſt,
adeo, vt facultas ſit, quandocunque li-
buerit, venatibus incumbendi, vt ro-
buſte ac ſtrenue, quod amat ipſa Dea,
animum feſtorum ſolemnitate rela-
Xxemus. Ei gratias referamus quae
me a barbari Regis manibus, malisque
Circa

224
circa Pontum, ac Thraciam, multo il-
lis atrocioribus, cum iam a tanto ter-
rarum hoſtilium tractu ad portum ſa-
lutis appuliſſe videbamur, ſeruauit in-
columem. Si non veneritis, erat ni-
hilominus neceſſarium hiſce vos ad-
pellaſſe. Facta, diéctaue Socratis di-
gna mihi viſa, quae memoria conſer-
varentur, ſtylo ea conſignaui: ea perfe-
Sta, abſolutaue ad vos transmittam.

Ariſtippo & Phaedoni minime inepta

ea viſa fuere. Nomine meo ſaluere
jubetote Simona Coriarium, nduc
plaudite, quod adhuc Socraticis ſer-
monibus ancillatus addicitur, neque
paupertatem, neque artem cauſatur,
quae eum a philoſophandi ratione de-
terreat, vt aliorum plerique faciunt,
qui a Sermonum, & quae eos conſe-
quntur, ſcientia, admirationeque ab-
horrent:

EPIST. VII. .
Adi nos, caput amabile. Iam enim
fanum Dianae ereximus, forma adeo
venuſta, & pulchra, vt nihil ſupra.
Locum plantis conſeuimus, & iam ſuo
jure ſacer eſt: quae nobis reliqua ſunt,
victum fubminiſtrabunt. Namque,
Vt Socrates dicebat, ſi illa nobis non ſa-
tis fuerint, nos erimus illis ſatis. Scri-
pſi Gryllo filio meo, tuoque familiari,
Vt tibi, ſi quid opus eſt, exhibeat.
Scripſi vero Gryllo, quod in eumate-
nera aetate animo fueris propenſo,
eiusque te amore teneri teſtatus ſis

Vale.
EPIST. VIII.
Iea or (Tolerantiam tuam iam pridemnoui,
giunleio Maximeque admiratus ſum. Nam-

extat in. que & diuitiis, & gloria maior omni,
ter Socra. vitam agis, & hac tuae vitae ratione
tic. Alla-Afhenis adhuc Socratis veluti ſimula:
ep. 45. crum aliquod es ſuperſtes. Nos item

PARNTY. MW. CAP. VUII.

Thebis iuuenibus iuuandis, quos a So-
crate ſermones accepimus communi-
cantes, operam nauamus. Quod no-
bis atque familiaribus pergratum eſt.]

Xanthippae. EPIST. IX.

Euphroni Megarenſi choenicas ſex,
drachmas octo, & nouam exomidem
dedi, vt hyberno tempore tibi vitae
neceſſaria non deſint. Haec itaque
accipias, ſcitoque Euclidem, & Ter-
pſionem optimos eſſe, probosque vi-
ros, & tibi, & Socrati amore coniun-
ctiſſimos. Filiis vero, ſi ad nos com-
meare voluerint, ne impedimento ſis,
neque longum enim, neque incommo-
dum eſt iter. Multis praeterea lacry-
mis, o optimum caput, quarum nul-
lus vſus, ſed quae nocumento eſſe pot-
erunt, finis ſit. Memento Socratis
dictoram, illius moribus atque ſermo-
nibus, ſac ſis tete accommoda: triſtitia a aliter
& tibi & filiis quam maxime aegre fa-Allſat.
ecies. Hoôs ſiquidem veluti pullos So-* Cauſa
Ccratis non ſolum alere, ſed etiam illis patet ex
totis viribus per longum tempus nos Xenoph.
conſeruare debemus: ne ſi, aut tu, aut & Laer-

. . . tio, qui
ego, aut alius quispiam, cui Socrate eum tan-

extinéto Socratis filiorum cura incum- quam

bit, vita exceſſerit, pueris adiutore, eo- mollem
que, qui alimenta ſine dubio ſubmini- ar.
ſtret, ſpoliatis, iniuria ac damnum fiat. nophon
Ego vt ipſis me ſeruem, curo, quod
non facis tu, ni tibi bene vt ſit effi- vocat, in
cias. Moeror vero ex his eſſe videtur, Apol. So-
quae vitae aduerſantur, cum & viuen-cratis,re-
tes ab eo afficiantur incommodis. A- Pus ihti,
pollodorus, cognomine mollis, & Dio praeter-

te commendant, quod nihil a quo- quam af-

quam accipias: quin imo dicas te di-fectu in
Optime factum. Socratern

vitiis abundare.
Donec enim mihi, ac amicis reliquis gaec ap-
facultas dabitur, nullo alieno ſubſidio pellatio
indigebis. Bono itaque eſto animo, Leonem
Xanthippe, neque ex Socraticis bonis Allatium

„ Aſoôlicitum
aliquid tenuit.

Ppict.
Socrat, he
22, fi.
lel
o
4s,
ſtu
ſio
g
Ve⸗
do
i

luert, Il, .
60. b.
M
er ſ

rmi
Latrt ldo

34. (
Senec deg
Benet, hie
. §
4
d
c.
re

Laert, U
62.

8480.
d n⸗
mett

ſer,
midem
i vitae
itque
Ter-
e vi⸗
Onlun⸗
8co⸗
ntoſs,
DmI
heery.
n mul.
lepot⸗
ocratis
ſermo⸗
triſtitia aalter
ge ſa-Alſat.
0560- Cauſa
ülis datet er
WS nOsewh,
Atei gui
90Cdte eum tan-
incunm nan
reeo⸗ mollem

ann geſcti
Pinuun buat, Te⸗

Imn fit ogteon

. uo

ſi effi rocit in

iderun 4oldo.
an. Clatiste ·
uen ai
, omnibus
XDio praeter⸗
1 uo⸗ quam 4t⸗
. 1. fectu in
4 Sockatenn
ctam. Valde
Alillisee ⸗
Abidio pelai⸗

mo, eonem
nln Alnin
bons fanmm

Aiqricl euir,

& Laet-
Laert. II,

Laert. II, borum fuit patientiſſimus. Is cum So-

DE SCRIPTTS YENOPHONTISZ

aliquid dimittas, memor quantus ille
vir fuerit, quem qualis vixerit, non vt
mortem oppetierit, attente conſidera.
Quamuis & illa, recte eam conſideran-
tibus praeclariſſima non videri non
posſit, Vale. .

Coebeti & Smmiae. EP. X.
Sermone hominum tritum eſt, pau-
pere nihil opulentius eſſe. Nam, vt
video, per vos amicos, qui mei curam
geritis, cum non multa habeam, multa
poſſidere deprehendor: recteque agi-
tis, quotiescunque ipſe ſcripſerim, po-
ſtulata ſubminiſtrantes. Commenta-
riorum nullum mihi ſupererat tale,
quod aliorum oculos, me abſente, non
vereretur, vt præſentibus vobis intra
domus limites, vbi iacebat Euclides,
libens volensque ſum faſſus. Sat mi-

Epiſt.
Socrat,
22.

225
hi notum eſt, amici, ſemel elapſam, ac
muhtorum manibus abiectam icriptio-
nem nunquam poſſe recuperari. Pla-
tonis, etiam abſentis, magna eſt ob
ſcripta autoritas, quare iam & Italis, &
Siculis omnibus ſui admirationem mo-
vit. Nos vero vix nobis ipſi perſuade-
mus, ea tanti eſſe, vt ſtudio aliquo digna
habeantur. Neque ſolum id mihi cu-
rae eſt, ne de opinione ſapientiae quam
mihi comparaui, aliquid perdam: ſed
de Socrate potiſſimum ſollicitus ſum,
ne illius virtus, ſi ipſe ſcripto parum
dextre defungar, mea culpa periculum
ſubeat. Idemque eſſe exiſtimo calumniis
aliquem onerare, & indigna virtute illi-
Vs, de quo ſcribimus, conſcribere. Hic
itaque timor nos occupat, Cebes & Sim-
mia, niſi aliter de his iterum vobis vi-
ſum fuerit. Valete. .

AESCHINES.

CA P.

ESCHINES Charini, lucanica-
606. rum fartoris, filius, ſiue Lyſaniae
4 Ma- potius, Athenienſis, ex Sphettia tribu,
Iifides Platoni, atque aliis, a pueris la-

34. cratem ſequi conſtituiſſet, pauper ſum,
Senec de dixit ei, neque munus, quod tibi offeram,
Benef: I, habeo, me ipſim tamen trado totum. Cui
³. Socrates, nonne vero animaduertis, ait,
quantum mihi munus obtuleris? Aſſide-
bat autem ipſi omnium diſcipulorum
diligentiſſimus, neque vnquam a late-
re elus diſcedebat, vnde Socrates ſoli ſe
inpretio eſſe lucanicarum fartoris ſilio
dixit. Nec Plato tamen eum, nec A-
riſtippus amauit. Eum Socrati, vt ex
carcere fuga ſe proriperet, ſuaſiſſe, Ido-
meneus autor eſt, id quod Critoni ta-

aer. II, men a Platone tribuitur. Pauperrimus

S

I.

VITA AESCHINIS.

autem cum eſſet, vt dialogorum ſuorum
acciperet quosdam, Socrates praecepit,
eisque lucrum faceret: quam rem ſu-
ſpicione aſſecutus Ariſtippus, cum eos

Megaris perlegiſſet, vnde vero haec ti-

bi, inquit, plagiarie? Cumque alio plutarch.
tempore Ariſtippus, ira aduerſus eum de cohib.
accenſus, interrogaretur ab aliquo, vbi iĩta p.
nunc veſtra illa, Ariſtippe, amicitia?42.
dormire illam, reſpondit, ſod ſe in eo eſ-
ſe, vt ſiſeitetillam, Aeſchineque obla-
to, itane, dixit, prorſus ego tibi perditi
ingenit & inſanabilis eſſe vidéor, vi
aſtigatione etiam indignum me habe-
as? Cui Aeſchines, nihil, ait, mirum
eſt, ſi in aliis rebus omnibus ingenio ſü-
perior, heic quoquée prior, quid facto o-
pus eſſet ſenſeſti. Pauperie adactus in
Siciliam ad Dionyſium tyrannum
F conceſſit,

D.

4t9

conceſſit, eo, quo Plato & Ariſtippus
Paert l. ibi degebant, tempore. Plato itaque,
vit. Ap-Cuius parum firma tum quidem apud
pollon. I. tyrannum gratia, eius conſolidandae
c. 35. OcCcCaſionemi captabat, dum Aeſchinem
* e ad eum deduceret. Nempe, colloquen-
plutazch. icum tyranno copia vt ſibi fieret, pe-
de adul. Tit. Eaque impetrata, quod putaret
& amic. tyrannus, Platonem fuam cauſam ver-
diſcr. p. bis acturum, in iſtam Plato eſt locutus
67. ſententiam. & guem ſentires, Dionyik,
hoſtili animo in sbzcliam uppuliſſe, occa-
ſeone tantum patrundi animo propoſite
deſtitutum, eum ne qualſo patereris im-
pune id ferentem inde ſoluere? Neuti-
quam vero, reſpondit Dionyſius, ini-

micorlum enim non facta modo, ſod & con-

Elia poenam merentun. Tum Plato:
guis vero beneuolentia aduerſiun te
adductus huc ſe contuliſſet, cuperetezue
vero ei perficiendorum animo deſtinat
rum nullam ei occaſtonem prabberes,
ummne a te deſpici atque praeteriri ge-
quum cenſeres? Quibus dictis, cum in-
terrogaret Dionyſius, ille quis eſet!
Aeſohines eſt, reſpondit Plato, moribus
E quisguam Socraticorum alius optimie,
aptausagite ad eov verbis aſtigandos,
qiibuscum verſatur; qii longum mare
emenſis, vt tecum de rebus ad fäpien-
tiam pertinentibus ſermones onferret,
negligitur tamen. Quae ita permo-
verunt Dionyſium, vt ſtatim in ample-
Xus Platonis prorueret, candorem ho-
minis, magnumque animum, admira-
tus, & Aefchinis honeſte atque ma-
Laert. II, Zhifice rationem haberet. Haec Plu-
61. tarchus. Contra Laertius Aeſchinem
in Siciliam delatum, deſpectum Plato-
ni, commendatum ab Ariſtippo fuiſſe

CA P.
SCRIPTA EIVSDEM.
Cripſit Dialogos, orationes, epiſto- magnam temperantiae, humanitatis,
las. Dialogis, vt Athenaeus autor eſt, integritatis laudem eſt

Athen.
L. XIII.
p. 611I.

26 PART III. 6AP. I. & II.

ait, cum quo Socraticorum etiam epi-
ſtolae faciunt. Cum Dionyſio autem
dialogos quosdam Aeſchines communi=
cauit, quos liberaliter ille eſt remunera-
tus, vixitque cum eo Aeſchines, donec
tyrannide depulſo Dion fuccederet.
Quo facto Athenas reuerſus eſt Aeſchi-
nes, vbi, cum philoſophiam publice
non auderet docere, quod maxima eſ- Lert. lc.
ſet Platonis fama atque Ariſtippi, pri- 8 62.
vatim mercede accepta docebat, poſtre- Reſſi .
mo foro ſe applicabat, cauſisque dicen- nis vita.
dis, in quo genere ſummam eius facul-Laert. II,
tatem fuiſſe Timon teſtatur. Scripſit 63.
aduerſus eum orationem Lyſias, quae
inſcribitur zο οννσονιd4 t,riααρ vel, Vt ha-
bet Athenaeus, zooo ATun, r0*Yaneiſt- Atheu.
οονν in dua varia eum adſpergit L.xXIII. .
labe, exigua certe probabilitate. Nem- oII.
pe eum, vt taceam defenſionis cauſae
ihiuſtae, & mutui accepti, quod reſti-
tuere nollet, dicam, vnguenta vendere
voluiſſe, contra quam leges Solonis iu-
beant, Socratisque praecepta, ait, & in
propriam vxoremliberosque fuiſſe in-
Iurium: vide ipſum Athenageum. In-
tima familiaritate er Ariftoteles con-Laert. lc.
iunctus fuit, cognomine a ο Octo
autem Aezſchines Laertius numerat;
primisn hunc ipſum Aeſchinem, phi-
loſophum. Secundum, qui Rhetorica
ſeripfit. Oratorem tertium: Demo-
ſthenis aeq ualem. Quertum Arcadem,
Iſocratis diſcipulum. Quintum Mi-
tylenaeum, cognomine Rhetoromaſti-
gem. Sextaum Neapolitanum, philo-
ſophum Academicum, Melanthi Rho-
dii diſcipulum. Septimum Mileſium,
Ciceroni familiarem, qui politica ſcri-
pſit. Odtauum ſtatuarium.

II.

conſecutus.
Menedemus

7

luer I. Me
60. 105
dome- Ae
neum 2
a)ud Ardl
then. L. C

AllI. pitin

611. e
6

2 Athentl
I. V. tk
220. II
b citatus
Polluci
VII, 25.2
Athen. .

Arf.
Harpoc&

ſo⸗

†

—

E
1
*Athen. .
l. c.

2d quem
Vid. Ca. lo

en Laert. Il, Menedemus eum accuſat, quod mul-
Aen 60. tos ſibi arrogauerit Socratis Dialogos,
hunk⸗ 4 de I- acceptos a Nanthippe. Ipſius tamen
neum Aeſchinis eſle credit Panaetius. Eſſe
olec

apud A-alltem Dialogos Aeſchinis, qui Socrati-
ſket. then. L. cum exprimant ingenium VII, Laer-

aſohj. . . . 5 .
ch AXlIII. p, tius docet. Miltiadem primum, ſtylo
I. exaratum magis exili. Secundum
3 Erelle Calliam, in quo, quod Calliae & paren-
R B a Athen. tim eius diſſenſiones perſequatur, A
Ole⸗ eſeh..

L. V. p. thenaei reprehenſionem incurrit, nec
220. non eo, quod Anaxagoram atque Pro-
b citatus dicum derideat, occaſione ex diſcipulis
Polluci eorum Theramene, Philoxeno, & Ari-
VII, 25.2 . . C,
c Athen. Phrade arrepta. Tertius Rhinon eſt, &
l1. c. Aſpaſta quartus, Athenaeo allegatus,
dHarpoc, & Harpocrationi. Quintus Alcibia-
A NNWuςαο.K dAo& Athenaeo itidem allegatus. Axio-

hi
nis pita.

Rnncl
Hacill-baen, I,

Nemm- 6. l. c. Chits ſextus, in quo, vt Athenaeus ait,
lae Alcibiadem, tanquam vinoſum per-
eſti. ſtrinxit & muúlieroſum. Cuius rei
dere cum nullum veſtigium in Aviocho, qui
8 iu⸗ hodienum inter ſpurios Platonis Dia-
in logos extat, inueniatur, argumento id
in- eſt, eum Aeſchinis non eſſe, quod Voſ-
I- ſio viſum fuerat. VItimus Telauges
(Oh-Laettle, eſt, in quo vitia illius hominis ſalſe de-

0o ridentur: vt a Demetrio Phaleraeo &
*Athen. Athenaeo habemus.

nerat;

ſphi. d aue m, Sebtem alii Aeſchinis nomine Dialo-
Pri vid. Ca-lOgi cCircumferebantur, quos Aα
mo- ſaub. c. nominahant, nimium remiſſi, nec So-
Een, XX. . Lratis vim & copiam Praeferentes,
M. I1,60. quamobrem eiuseſſe, Piſiſtratus nega-
“ bat, Athenienſis, maximamque partem
“ a Paſiphonte Eretrienſi ſcriptos, atque
Rlo⸗ Aelſchinis inſertos libris, affirmat Per-
on ſeus. PHorum iuxta Suidam nomina
“ ſunt: Phaedon, Polyaenus, Dracon, 1-
rixtas, qui forte idem eſt cum eo, quem
de virtute tenemus, Eraſcſtratus, l-
Laert. II, Facultatem eius in dicendo ſummam
ui 63. orationes produnt. Cuius rei confir-
atIs,

Uts.

mandae cauſa ad orationem, qua Phaea-

DE &RIP TTS AESCHIINIV

227
cis, magiſtri militum, patrem defendit,
Laertius prouocat, ceterasque, in qui-
us Leontinum Gorgiam maxime

fuit imitatus.

Epiſtolae eius ad Dionyſium Tyran-
num mentionem Laertius fecit, ſua

aetate ſuperſtitis, alia eius nomine in

Socraticorum epiſtolis apparet, cuius
iſte eſt ſenſus. P

AESCHINIS EPISTOILA.
Quamprimum Syracuſas delatus ſum,
in foro Ariſtippus mihi occurrit, qui
me, manu prehenſum, ad Dionyſium ſta-
tim abduxit, cui Ariſtippus, & gquis,
Dionyſi, huc aduentaret, vt ſtultitigm
menti tuge inſtillaret, eum nocere tibi
um maxime cupere annon exiſtimes?
Cumque annueret Dionyſius, quid
vero ei, Ariſtippus perrexit, facturus
eſſes? Maximo, reſpondit Dionyſius,
um malo afficerem. Verum, inquie-
bat Ariſtippus, ſe quis adeſſet in ſapien-
iae ſtudtis te adiuturus; ille nonne
Prodeſßſe tibi vell cenſendus ſit? Idque
etiam concedente Dionyſio: En tibi
igitu, aiebat, Aezſèhinem, ex Spcratis
diſeipulis, qui huc venit, vt ſapientiae
Praeceptis animum tuum imhueret, pro-
deſſe tebi Cupit, in eum igitur heneficia
onfer, guge talibus deberi aonoſiis.
Tum ego interpellato eo, multum, in-
quam, o Dionzſ, amoris teſtatus iſta
commendatione Ariſtippus, ſapientiaé
vero tantum bocſdemus, quantum nosab
Smniuriisin, vos, Ousm, guibis conuerſäamur,
abſtineat. Qua delec7tatus oratione
Dionyſius Ariſtippum laudauit, eaque
ſe praeſtiturum, quae mihi deberi a-
gnouiſlet, pollicitus eſt. Poſthaec Al-

cibiodem meum recitari audiuit, eoque,

Vt videbatur, delectatus, vt, ſi alii no-
bis eflent eiusmodi Dialogi, ad ſe illos
mitteremus, praecepit;: quod nos

Ff 2 facturos

Aliam de Thargelia a- Eb. ad
pud Philoſtratum allegatam habemus. ul, Aug.

crat.

—

Ep. So-

228 PART. III CAP. I

facturos etiam recepimus, propterea-
que propediem ad vos redituros nos
eſſe confidimus. Recitanti mihi Pla-
to adſtabat, id enim dicere fere omiſe-
ram, atque cum Dionyſio quaedam
mei cauſa voce ſubmiſſa loquebatur,
Ariſtippum reueritus. Vbi enim a
Dionyſio diſceſſiſſet, narrauit mihi,
nunquam libere praeſente homine iſto,
Ariſtippum autem nominabat, ſeſe lo-
qui ſolere; quid vero de te, inquiebat,
dixerim ad Dionyfium, ipſe teſtabitur.

Subſecuta die in horto confirmabat
Dionyſius, vt de me Plato locutus eſ-
ſet, variis iocis additis, neque enim alio
nomine ſermones illos poſſim appella-
re. Ego vero Ariſtippum pariter ac
Platonem monui, vt aemulandi finem
facerent, famaeque, quam apud multos
indepti eſſent, parcerent. Tum enim
ridendos nos hominibus maxime expo-
nimus, vbi actiones vitae profesſioni
minus reſponderint.

2—

CRITO.

Laert. II RITOAthenienſis fuit, Socratis
121. ..:
Suid. diſcipulus, quem eo proſecu-

tus affectu eſt, vt nunquam ne-
ceſſariis carere ſit paſſus, qua quidem de
replura in Socratis vita relata habes.
Xenoph. Puic, cum multum negotii faceſſe-
mem. L. rent, litibusque obruerent, quos mini-
1I.7S9 me omnium offendiſſet, eius quippe
ingenio ab altercandi ſtudio alieniſſi-
mo abuſi; quod ſequens, iure potius
cedebat ſuo, quam vt foro illud com-
mitteret; a Socrate conſilium acce-
pit, vt ſimilis cum aduerſariis ingenii
hominem turbulentum, atque irrequi-
etum, ſibi adiungeret, cuius ope reliquo-
rum iniurias depelleret. Cuius audi-
ens dictis Crito, Archidamum elegit,
juris conſultiſſimum, ſed pauperem,
qui donis eius atque liberalitate deuin-
ctus, acerrime omnes inſectabatur, qui
vel ipſi, vel familiaribus ipſius vlla re
aegre facerent.

Scripſit autem Crito Dialogos XVII, l. c.
vno volumine comprehenſos, quos ita
Laertius recenſet; Non ex diſeiplinis
conſtare probitatem. Quid ſet abunda-
re. Quid idoneum, ſaue ciuilis. De

honeſto. De maleficio. De felici-
tate. De lege. De diuino. De arti-
bus. De re venereg. De ſapientia.

Protagoras, ſiue ciuilis. De litteris.
De Poetica. De honeſto. De diſeipli-
na. De ſcientia, ſiue quid ſit ſetre.
Praeterea & pro crate Apologiam con-
cinnauit.
Filios habuit IV. Critobulam, Her- Iid. I. c,
mogenem, Epigenem, & Cteſeppum, o-
mnes Socratis auditores, de quibus
jam diximus. 4
TTres alios eo nomine Suidas nume-
rat, quorum vnus Getica ſcripſit, ſe-
cundus Pieria Macedoniae vrbe eſt or-
tus. Tertius Naxo, Hiſtorici am-
bo.

§5 I M.

IMON Athenienſis fuit, coriarius.
Is quoties ad eius officinam Socrates
ventilaret, atque diſſereret, omnia,

Laert. II,

quae poterat, notabat, vnde ατσια
dicti Dialogi eius. Eos XXXIIIedidit,
vno volumine omnes. De Piis. a⸗
ono

fotioj
. I
ſerme
Peric
mmür

—

Laert. II.
174.

den.

un
i 6

t
extat,
Plteri

—
Apntn
nnint

mabet
tus el.
ndlio
ppele⸗
ter ae
finem
hultos
Lenim
epo-
Slon

WII, le.
108 1td
ilini
undo-
De
falii-
e arti-
m.
rit.

ℳ
Cidit,
De
ene

Suid.

CGTAVCO. STMMTAS CEDES

Quid ſat honeſtum.
De virtute, quod do-
De fortitudine ſiue
Delege. De populari-
De Poegſt. De bo-
De philo-

bono. De boneſto.
De iuſto duo.
ceri non pocſet.
virilitate tres.
tate. De honoré.
na valetudine. De amore.
ſophia. De ſcientia. De mißica.
. Quid ſit pulchrum. De diſeiptina.
De diſzrendo. Deiudicio. De eo quod eſt.
De numero. De diligentia. De operando.
De auaro. Deiactantia. De honeſto. Et
quos alii recenſent: De conſulendo. De
rationt ſiue aptitudine. De maleficen-
tia. Fertur hic primus inter Socraticos,
ſermones Socratis recitaſſe. Eum cum
Pericles, ad ſe vt veniret, inuitaſſet, o-
mnium rerum copiam pollicitus, /e qui-

2²9⁰
dem libertatem in dicendo vendere nolle
reſpondit. Eſt inter Socraticorum, epi-
ſtolas eius nomine inſignita iſta, qua A-
riſtippi litteris reſpondet.
*„Noſtram te apud Dionyſium do- forte
„QArinam audio deridere.“ Coriarium rα—
ne eſſe fateor, atque illam artem exer- &
*Ceo in dedecusbß hominum maleferia-Potius
*torum, qui cum Socratem ſe imitari an⸗
*Profiteantur, perditam vitam agunt. e
„Quantum adliberos tuos, iis inſtitu- .
„endis Antiſthenes operam dabit, ad &αα
quem ſcriptis litteris meos mores ma- Allatius
le perſtrinxiſti. Verum de iſta vrbani- ,ſhra-
ctate ſatis. Mei te eſſe memorem velim, ⅝οnn
„& ſiccae vitae, plurimum enim haec fuerat

*ſapientibus proſunt. interbre-
tatus.

Laert. II.
174.

LAVCO, Athenienſis, nouem iti-
dem volumine vno complexus
Dialogos eſt: Phidylum. Euripi-
dem. Amyntichum. Euthiam. Loßethe-

phemum. Menexenum.

XXXIVVfalſo ei tributi.

dem. Ariſtophanem. Ephalum. Anaxi-
Alii extitere

SIMMIAS.

IMMIAS Thebanus fuit, qui Dialo-
gos XXIII vno volumine abſoluit.
De ſapienti. Deratiocinatione. De
muſica. De carminibus. De fortitudine.
De philoſophia. De veritate. De Litteris.
De dodrina. De arte. De regimine. De

Id. ibid.

decoro. Quid eligendum, quidue fugien-
dum ſit. De amico. De ſoeientia. De a-
nima. De bene viuendo. Deposſebili. De

pecuniis. De vita. Quid Lthoneſtum,

De diligentia. De amore. D

CEBES.

EBES Thebanus, Philoſophus, So-
cratis auditor, Dialogos ſcripſit
tres. Tabulam, quae hodienum
extat,* Sptimam. Phrynichum. Scri-
pſit etiam hiſtoriam inferorum, & alia.

Id. II, 125

Atque illi philoſophi fuerunt, qui ma-
giſtri ſui ſcholam in ſectas haut diſtraxe-
re: quare maiore iure Socraticos eos ap-
pelles, quamuis reliqui etiam eum ſibi
titulum arrogent.

* At Critici, Peripatetici & Plato eo Dialogo
allegantur, iuniores Cebete. Ea igitur ab aliena
manu infertur, viri eruditi ſuſpicantur, nam frag-

2

mentum Tabulae, quod in extrema parte Timaei
habet Chalcidius, in ea, quam hodie tenemus, inue-
nitur. Adde Petitum Miſcell. IV, 4. 6

Olympiades

XXXVII
2
3
44—
XRXVIII

CHRONOLOGIA PHIL Ob-

Archontes.

— — —,— — M‧--—

Damaſias I. Halic,

Dracon Tatian. Clem Suid.

Haeniochides Hal.

Ariſtocles Marm.

Naſcitur Thales Laert.
Circa hoc tempus, natus Solon, vt ab anno, quo obiit, re-
tro numerando colligitur.
Phryno victor Pancratio in Olympicis Euſeb. Idem, vt ve-
roſimile cum eo, cum quo Pittacus luctatus eſt.

Periander Corinthi regnare coepit.

Draco leges Athenis condit.

Res Arionis Euſeb.

Pittacus floret Laert.

des Laert.

XLV

Initium regni Alyattae in Lydia, naſcitur Anaximan-

VSVS AD ARISTOZ

8
◻
—

Critias I. Marm.

—

dbiit te⸗

△☚ °

5

,Re Epimenides Athenienſium luſtrat ciuitatem Laert. Naſcitur Epi-
Philombrotus. Plat. Sol. menides. Suid. .
Solon Laert. Solon fuit Archon, legesque condit.

Dropides Phil. in Critia.

Eucrates. Laert. Anacharſis Athenas venit viſum Selonem Laert.
Simon. Marm.

5
2 5
—

Philippus. Clem,

Periander moritur anno regni XL Ariſt, Polit. V. Laert.

πſ £
—
—

Aera Philoſ.

.

–

Damaſias. Marm. Sapientis nomen Thaleti datum, ceterisque VI Sapienti=

bus Laert.
Circa hoc tempus tragoedias agere Theſpis coepit.
Anaximander Zodiaci obliquitatem inuenit, Plin.

—

1

Archeſtratides Hal. 4.

△W☚- £ d . „ S
3α

.

α —

S

Pittacus moritur. Laert.

G S ESSα

mniman⸗ Ariſtomenes Laert.

— r —
0α O.1

O

Pythagoras Thaletem viſitat, vt colligitur ex lamblichos,

Comias Plut. Sol.

LV

2

.

—

△ —

1L

+ —

+☚ =
—

—

+☚α H

α

II

CHRONOLOGIA PHIILOZ

Hegeſiſtratus. Plu. 23
24
25
. 26
Euthydemus. Laertt, 27 Chilon Ephorus Laert.
28 Anaximenes floret Euſeb
29
30
31
32
33
34
Erxiclides. Pauſ. 35 Thales moritur Laert.
37
38
39
40⁰
41
42 Cyrus Sardes expugnat, Croeſum capit.
43
44
45
56 —
47 2

6.

48

Heraclides, Hal. 4. 2

—

51 .
52
53
55 Piſſtratus moritur, anno regni XVII Ariſt. Pol. V.
56
57
38
59
60
61

1.

63 Darius regnare ineipit,

LXVI

—
☛ —

E

+ —☚ —
„ S

VSOVE AD AkISTOT

67
68
69
—
71
72
73
TXVIII Lyſagoras. Marm.
2 55
3
TXYISE Aceſtorides. II. Hal. 5. S5.
3 DU 80
3 ⸗ Ir
82

–—

Myrus. Hal. 5. Anaxagoras naſcitur. Colligitur ex Laert.

S. Pythagoras moritur,
Hipparchus Hal. 6.
Pythocritus, Marm.

△☚ °2

Diognetus. Hal. 6. Pugna Marathonia.
Hybrilides Hal. 7. Pauſ.
Phaenippus. Plut. Ariſt,

=
=

3
4
XIII

—
£

Anchiſes. Hal. 8.

1

Ariſtides. Marm. Darius moritur, ſuccedit Xerxes.
Philocrates. Marm.

Leoſtratus. Hal. 8. —
Nicodemus. Hal, 8.

+ ☚ ☚ ° d

7

α☚
—

Calliades, Martin, Xerxes Hellespontum traiicit. Pugna Salaminia;,
Xanthippus. Marm. Anaxagoras Athenas venit.
Timoſthenes. Marm.
Adimantus. Marm.
Phaedon. Diod. Sic.
Dromoclides. -= -
Aceſtorides,
Menon.

234
LXXVII

2

3
LXXVIII
2

„△ £

2
2
α

*
°

⏑ ν α

☚
—

R.

—
–☚

☛☚
d d S
—

LXXXIII

LXXXVI

CIR ONOLOGIA PHILOS.

Chares
Praxiergus
Demotion
Apſephion
Theagenides
Lyſiſtratus
Lyſanias
Lyſitheus

Archidemides
Tlepolemus
Conon
Euippus
Phraſiclides
Philocles
Bion
Mneſithides
Callias I.
Soſiſtratus
Ariſton
Lyſicrates
Chaerephanes Hal.
Antidotus
Euthydemus
Pedieus
Philiſcus. Hal.
Timarchides

Callimachus

Lyſimachides
Praxiteles

Lyſanias

Diphilus
Timocles
Myrichides
Glaucides
Theodorus
Buthymenes
Nauſimachus
Antilochides
Chares
Apſeudes. Ptol.

126

111
112
113
114.
115
116
117
118
1179
120
121
122

—

123
124
125

127
128
129
130
131
132
133
135
136
137

39

141

143
144
145
1460.
147
148
149
150

140⁰0

142

Socrates naitur . .
Lapis coelo ad Aegos Potamos delabitur, praedicente id

Anaxagora

Circa hoc tempus Xenophon naſcitur.
Anaxagoras poſtquam XXX annis Philoſophiam docuiſſet

Athenis, damnatus iudicio & exilio mulctatus fuit, vt eex
Laert. eolligitur.
ſ

LXXXVII

baelentt il

pkiam dociſſet
katus kuit, ſier

—

LXXNVII

—

3
—
LXXXVNI
2
3

—4 —
LXXXIX

+☚ α H

1.α

+ ο d ◻

.

+☚

5

. „

.

4

△ °

☛
29
—

☛☚
+☚ QνÆ☛ α.
H 3

Pythodorus. Thuc.
Euthydemus Athen. 5§.
Apollodorus. Athen. 5.
Epaminondas

Dieotimus
Euclides
Euthydemus
Stratocles

Iſarchus
Amynias
Alcaeus
Ariſton
Ariſtophilus
Archias
Antiphon
Euphemus
Ariſtomneſtus
Chabrias
Piſander
Cleocritus
Callias
Theopompus
Glaucippus
Diocles

HEuctemon. Marm.

Antigenes. Marm.
Callias. Marm.
Alexias

Pythodorus. Athen.
Euclides
Micon
Exaenetus
Laches
Ariſtocrates
Ithycles
Lyliades

ySVE AD ARISTOT.

151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
162
164
165
166
167
168
169
170⁰

171

172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
183
184
185

186

I Annus Belli Peloponneſiaci.

N D☚ D e

8 Pugna ad Delium cui Socrates interfuit. Nubes Ariſto-
9 iterum acta eadem Ariſtophanis fabula. (phanis actae.
10
II Tempus Sympoſi Nenophontis.
12
13
14
15
17
18
19
20
21 Finit hiſtorlam fjuam Thucydid. Xenophon eam con-
22 tinuat.
23
24
25 Primus Cyri in Aſiam adſcenfus. Marm.
26 Diony ſius Syrac. Rex factus. Diod. pugna ad Arginuſam
27 & X Duces interemti. Sð
† Tyranni XXX Theramenes interfectus.

Adſcenſus Cyri in Aſiam contra fratrem ſuum, mors eius.
KXenophon exercitum Graecorum reducit. X XX tyranni de-
ſtructi.
* Socrates moritur. Thimbro in Aſiam contra Tiſſapher-

nem mittitur. Xenophontis reditus.
2–

236 CHR ONOLOGIA PIILOS.

XCVI Phormio 187Ageſilai in Aſiam contra Perſas expeditio.
2 Diophantuns 188 Ageſilaus domum reuocatus cum Boeotis pugnat ad Coro.
1 3 Eubulides 189 Conon Athenienſium moenia reſtaurat. (naelam.
4 Demoſtratus 190 .
XCVII Philocles 191
2 Nicoteles 192
3 Demoſthenes 193
4 Antipater 194
XCVIII Pyrrhion 195
2 Theodotus 196
3 Myſtichides 197 .
4 Dexitheus 198 Ariſtoteles naſcitur.
XCIX Diotrephes 199
2 Phanoſtratus 209
3 Menander 201
4 Demophilus 202
C Pytheus Marm. 203
2 Nicon Hal. 204
3 Nauſinicus. Hal. 205
4 Callias Hal. 206
CI Chariander 207
2 Hippodamus 208
3 Socratides 209
4 Aſteius. Pauſ. 210 4
CII Alciſthenes Hal. 211
2 Phraſiclides Marm. 212
3 Dyſcinetus Pauſ. 213
4 Lyſiſtratus 214
CIII Nauſigenes Marm. 215
2 Polyzelus Hal. 316
3 Cephiſodorus Hal. 217
4 Chion 21⁸

Snat ad Coro.
(uaelam.

Timocrates Hal.
Cariclides
Molon. Hal.
Nicophemus
Callimedes
Euchariſtus
Cephiſodotus

Agathocles. Pauſ. Marm.

Elpines
Calliſtratus Marm,
Diotimus
Eudemus
Ariſtodemus
Theſſalus
Apollodorus
Callimachus. Athen.

Theophilus. Pauſan. Ath&.

Themiſtocles
Archias
Eubulus

Lyciſcus
Pythodorus
Soſigenes
Nicomachus
Theophraſtus
Lyſimachides
Charondas
Phrynichus

Pythodorus, Arr.
Euaenetus
Aeſicles
Nicocrates
Niceratus
Ariſtophanes. Arr.
Ariſtophon. Ar.
Cephiſophon

PSVE AD ARISTO

219
220
221
222
223
224

248
249

251
252
253

Xenopkon moritur.

Plato moritur anno aetatis LXXXII. Athen. Lib. V.

Ariſtoteles Mitylenen ſe confert.

Ariſtoteles ad R. Philippum abit, Alcxandro M. XV anno-
rum 1 adoleſcente Laert.

Ariſtoteles in Lycaeo docet annis XIII.

CXXI

Euthycritus
Hegemon. Hal. Ar.
Chremes
Anticles
Hegeſias. Arr.
Cephiſodorus
Philocles, Laert.
Archippus Laert.
Neaechmus Hal.
Apollodorus
Archippus
Demogenes
Democlides
Praxibulus
Nicodorus
Theopraſtus
Polemon
Simonides
Hieromnemon
Demetrius Phalereus

Carinus
Anaxicrates
Coraebus
Xenippus
Phericles Hal.
Leoſtratus
Nicocles
Calliarchus
Hegemachus. Laert.
Euctemon
Mneſidemus
Antiphanes
Nicias
Nicoſtratus
Olympiodorus
Philippus

CHRONOLOGIA PHILOS.

1268 Polemon Academiae praeeſt.

255
256
257
2⁵8⁸
259 †
260

261
262 Ariſtoteles Chalcidem abit ibique moritur, natus annos

263 ]LXIII Laert. Ei ſuccedit Theophraſtus.

264
265
266
267

269

289
290

Aatus aunos

◻
1
F* 0 = & d

5

5S

X

△☚ ;b . .
5

CXX

α☚

291
292
293
295
296
297
298
299
200
301
302

303
304
305
306
307
3082
309
. 319
Pytharatus. Cic. 311
312
21¹3
314
315
316
317
318
Diognetus. Marm. 319
320
321
322

323
324
325
326

327
328
329

vysovE AD ARIST07

CXXXII

+☚△⏑ G

◻ℳ
△ α% H SAr 8
d4

.

3
△☚ ν *
—

CHRO NOLOGIA PHIIL O5

2331
332
333
334
335
336
337
33⁸
339
340
341
342²
343
344

Lacydes Academiae praeeſt annis XX ⅞I. Laert.

Lacydes Scholam Euandro tradit & Telecli Laert.

Carneades naſcitur,

SECTA

— — — —————— —

Plut. de
Curiol.

P. 516.

— —

—, — =— △₰—

Laent.

Curioſ.
p. 516.

Plut. de

S3 241 .
SECTA CYRENAICA.
ARISTIPPVS.

. CAP. I.
PATRIA EIVS ATQWE PARENTES.

Xiſtimatio, quam ſibi Philoſophi
EPindies ab aliquo tempore compara-
verant maiorem, occaſionem au-
endis quotidie philoſophorum ſectis
Tippeditbat. Philoſophorum enim
vnusquisque, magiſtrum ſapientia ſupe-
raturus, füisque inuentis ab eis tradi-
ta interpolans, autoris nouae ſectae ho-
norem aucupabatur.
Ionicae igitur philoſophiae ſucceſſio,
quae vna ſerie ante Socratem procede-
bat, inde ab eius tempore in Scholas di-

viſa plures fuit, quarum nonnullae exi-

guo tempore floruerunt, ceteris aeta-
tem ferentibus. Breui tempore COrre-
naica, Megarica, Eliaca, & Eretrica
ſubſtitere, nomen alocis, vbi eam pro-
fitebantur, mutuatae. Aliae longe ſuc-
ceſſione fuere ſpectatae, Academica

CA P. II.

nempe & Cynica, quarum illius pro-
pago Peripatetica eſt, Stoica huius. Eas
primo loco expediemus, quibus bre-
viſſimi temporis aetas conceſſa fuit, ſi-
ve quod ratione ſolida niterentur nulla,
reliquorum, vt Cicero ait, vi & diſpu- De Orat.
tationibus fractae & exſtinctae: vel II, 17.
quod in obſcurioribus orbis partibus
plantatae, eam aetatem conſequi non
poſſent, quam illae, quae in florentiſ-
ſima totius Graeciae vrbe, Athenis, ra-

dices egiſſent.

ARISTIPPVS, in Socratis qui fue-
rat auditoribus, eo defuncto in patriam
ſuam, Cyrene illa erat Africae, rediit.
Quamobrem Cyrenaicae nomen obti-
tinuit philoſophia, quam eius diſcipuli
amplectebantur. Patrem Aretadem Suid.
habuit, itidem Cyrenaeum. Lacrt.l
5.

ATHENAS AD SOCRATEM AVDIENDVM VT SE
CONTVLERILTLTI.

(rene Athenas profeéctus eſt Ari-
ſtippus, Socratis fama inuitatus.
Nempe de eo ex Iſchomacho audiuerat,
in quem ludis Olympicis inciderat.
Cumque ex eo quaeſiuiſſet, quibusnam
diſputationibus Socrates ita adoleſcen-
tum animos deuinciret? atq; exigua ſer-

monum eius ſemina & documentaacce-
pPiſſet, ita vehementem ſenſit animi ar-

dorem, vt & corpus marceſceret, & plane
pallidus gracilisque redderetur: donec
Hagrans deſiderio Athenas nauigauit, &
ex ipſo fonte hauſit, Socratis & facie
viſa, & diſputationibusauditis, quae ad
conſiderationem malorum hominis, &

liberationem ab iisdem, pertinebant.
Dicit Ariſtoteles, nocere philoſophiam
iis, qui optime dicta in peſſimam par-
tem interpretantur. Ariſtippus igi-Cic. de
tur, quem illae magis voluptariae So-Or. III,
cratis diſputationes delectauerant, vo- 17.
luptatem vltimum eſſe hominis finem,
quo omnis contineatur felicitas, do-
cuit. Et ſane illi doctrinae vita eius

& mores reſpondebant, luxuienim in-

dulgebat & vnguentis, veſtibus item
pretioſis, vinoque & mulierculis: &, vt Athen.
verbo abſoluam, vitam agebat, ita prae-Dipn.
ceptis moribusque Socratis aduerſam, «,:
vt aduerſae erant res ipſae. Quamuis Laerr. I,
Hh enim 65.

242 PART WI.
enim opibus afflueret, & praedia pos-
ſideret tria, primus tamen Socratico-
rum mercedem exegit, & quaeſtu eſt
philoſophatus. Quod Socrates ani-
Laert. II, maduertens, quid eſt, inquit, quod
30. tam magna poxſdeas? Cui Ariſtippus,

CA P. .
AEGI NAM VT FVERIT PROFECTVS.

Athen. QOcrati vbi valedixiſſet Aeginam ſe
L. XII, p. contulit, vbi liberiorem, quam an-
544. T. tea, egit vitam, & luxu diffluentem ma-
gis. Et quamuis hortando Socrates ei
minime deeſſet, irritum tamen eius
ſtudium extitit, quamobrem etiam
Lib. I. colloquium cum eo, quodapud Xeno-
Mem. So-Pphontem legimus, publicari eſt paſſus.
crat. init. Eo loco in Laidis familiaritatem perue-
Arben. nit, famoſiſſimi apud Corinthios ſcorti,
quae Aeginam quotannis ventitabat,
feſto Neptuni, aſſidentemque ſibi di-
ligentiſſime Ariſtippum habebat, qui
etiam in eius gratiam Corinthum iter
ſuſcepit, vt Hermeſianax autor eſt in
apophtegmatibus.
Ecce Crenaeus languens penetrauit
in Mihmum,
Vir grauis, aft Laidem deperiiſſe
forunt.
Omnis Ariſtippum Veneris contemne-
re ſoepira
Docrina haut potuit nempe docere
Sophum.
Corinthum cum nauigaret, ingens
orta eſt tempeſtas, quae valde animum
ipfius perturbauit. Cumque cetero-
rum nonnemo id ei exprobraret, noæ,
inquiens, vulgus ignobile minime ti-
memus, vos ergo philoſophi quid trepi-
datis? Nempe, dixit, alia eſt vitac, Cu-
ius nos curam gerimus, quam veſtrae
Var. Hiſt. ignitas. Vel, vt Aelianus narrat, cum
Ix, 20. TRli . 1 in⸗ r.
alter interrogaſſet, tune etiam perinde
ac alii trepidas? reſpondit: non eadem
Gell. ſ cauſa mihi atque tibi, tu quidein
XIX, I-

ap. A-
then. L.
XIII. p.

599. B.

Laert. II,
71.

CAP. UI. T. .
quid eſt, quod exigua adeo tibi ſuppetant!
Eamque viuendi rationem ſibi impro- Lert. II,
bari eo quoque oſtendit, quod cum 2:
XXminae ab eo ſibi mitterentur, ſta-
tim remiſerit, Daemonem, quo minus
admittat, prohibere inquiens.

III.

vitae improbae atque infauſtae amit.
tendae, ego felicitatis atque beatitudi- Aelian.
nis perdendae periclum ſubeo. l. c.
Sugillatus ob Laidis amores, habe- Laert. II,
ré ſo Laidem, dixit, non ab ea haberi. 75.
Admittebat autem Lais, Phrynes ae- Arhen.
mulatione, omne hominum genus, . 544.
diuites paupereſue, quamobrem Ari-—
ſtippus, ob nimiam in eam liberalita-
tem a ſeruo ſuo reprehenſus, quae
gratis tamen Cynico Diogeni ſe ſub-
ſterneret: pecuniam ei ſo dare, reſpon-
dit, vt ipſe fruatur, non vt alii ſruan-
tur minus. Cumque Diogenes quoque .
in eum ob commercium cum Laide
frequentius animaduerteret, tu, inqui-
ens, Ariſtippe, & ego eadem femina oble-
Adanur, vel cede, vel Onicos mores in-
due. Ei Ariſtippus reſpondit, an in-
conieniens tibi videtur, domusm habita-
re, quam alii antea incoluiſſent? vel
vela naui facere, quaez altos quondam
vexiſſet? Non zagis profecto eſt incom-
modum ſomina vti, quae aliorum volu-
btati inſeruiit.
Aeginae vsque ad Socratis exitum blat.

ſubſtitit, quod ex Platone non tan-Phaed. p.

tum colligitur, ſed & ex iſta epiſtola Epsdoct
eius de eo argumento exarata: XVI.

*Allatum ad me & Cleombrotum
* de Socratis morte, quodque, cum
*Ppoſſet XI virorum effugere manus,
*noluerit, quamuis lege abſolueretur,

"*idem hoc eſſe, ac patriam, quantum

„in ſe eſſet prodere, exiſtimantem.
Puto ego eum contraleges in carcerem
conieétum,

Prooem. L H

c.17. Uen
len re
finen
Tu
appe
lLaett. Il, N
N2. quo.

laert. 1G
95. Ol

Cie. A- tra
. Cquu
i⸗
as.
ſoon
Laert. I,de⸗
2. ſe
el
Cic.l. c.
ſe

l. Ma.

ſ,

themat. pal

nor.
Pro
b,
Ge
l
n
ſe

iſpermn,
l Unpro. laert, I
lod cum 65.
ntur, ſta.
10 IUnus

e qmit-

ACtitldi-Acluan.

le
8, be- Laett I

4
nes ge- Athen.

Camis 1. AXII.
emn Ari-
berdlitr.
, quue
ſe ſub⸗
reſpon.
uer.
noue
Lade
ingui⸗
oble-
Nretin-
M in-
obita-
t vel
ndam
incon-
volu.

Eitu NI Ult,
Itin- ed,
ſto n
XVI.
Dtu
cum
nus,
etur,
Ntum
Ntenn.
eren
Gtum

Laert.

adv. Ma-

AKISNTTLPPI PITA

cconiectum, quacunque ratione effu-
(cgere iure potuiſie, ſum autem in ea
"“pinione, nihil in hoc negotio tam
*male atque inconſiderate fieri ab eo

*potuiſſe, quod iure ſe tueri haut

*queat. Quare minime eum repre-
hendo, quaſi id, quod fecit, malo con-
ſilio ſuſceperit. Scribitis omnes So-

CA P.

FET PHIIILOS &. 243

*Cratis familiares atque Amicos Athe-
*nis abiiſſe, metuentes, ne quid ve-
*„ſtrum alicui ſimile eueniat. Bene
*„factum, cumque Aeginae nos adhuc
*haereamus, aliquamdiu adhuc esdem
*loco commorabimur, poſthac ad vos
*venturi, & quacunque poterimus
*re commodis veſtris inſeruituri.

IV.

VT SECTAM CONDIDERIT.

Poſtremo in patriam reuerſus Ari-
ſtippus, Cyrenen, philoſophiam
G E in ea docuit, ſeckaeque extitit autor,
Tliſt. Piul quae Cyrenaica fuit appellata, a loco,
ab aliis Hedonica, quod voluptatem
finem hominis eſſe teneret. Sectato-
rum autem Ariſtippi, qui Cyrenaici
appellati fuere, doctrina haec fuit.
Laert. II, Naturalem philoſophiam reiiciebant,
9². quod nulla videretur ad eius cognitio-

Prooem.

8ECT.

nem via patere. Logicam excolebant
ob eximium vſum eius. Meleager ta-
men atque Clitomachus affirmant, eo-
dem pretio cum Phyſicis dialectica apud
ipſos habita fuiſſe, vt quae vſus eſſent
nullius. Nempe ſine iſtis hominem,
qui, bona ac mala quae ſint, cognoue-
rit, aptum eſſe ad recte diſſerendum,
& excutiendam ſuperſtitionem mor-
tisque metum.

I.

DE IVDICIO ETP QAE EI INSERVIVNT.

Laert. II, Enſus certas ſemper ingerere notio-
95. nes negabant. Nihilque quod ex-
Cic. A- tra nos ſit percipi, ea percipi ſola poſſe,
cad. Qu. quae ſenſu, quem vocant, interiore per-
IV, 7. Cipiantur, qualia ſint dolor aut volu-
pPtas. Neque colorem vllius rei, neque
ſonum nos aſlequi, ſed hoc ſolum ſen-

Laert. II, tire, quod tali modo afficiamur. Pos-

92. ſeque animi quidem noſtri zabiara
. percipi, non ea vero, ex quibus exi-
Cic. I. c. ſtunt. In ſolo interiore tactu veri es-
ſe iudicium, quia ſentiatur. .
Plenius Sextus: dicunt Iudices eſſe

themat. Paſſiones, ſolasque Ccomprehendi, &

P. I73. ſq. non eſſe fallaces. Eorum autem, quae

procreant & efficiunt paſſiones, ni-
hil eſle, quod poſſit comprehendi, ne-
que quod poſſit non fallere. Nam
quod, inquiunt, dealbamur, & dulce-
dine afficimur, dicere poſſumus aſle-
reranter, neque, quod falſum dicamus,

conuincemur. Quod autem id, quod
procreat & efficit affectionem, ſit al-
bum aut dulce, non pofſumus affir-
mare. Nam fieri poteſt, vt etiam a
non albo albi efficiamur, & dulces, a non
dulci, quandoquidem is quidem, cui
caligant oculi, & qui morbo laboratre-

gio, ita mouetur ab omnibus, vt ful-

veſcat: qui autem ophthalmia laborat,
fit ruber: qui vero compreſſit oculum,
mouetur tanquam a duobus: qui vero
eſt furore correptus, geminas videt
Thebas, & viſione ſolem apprehendit
geminum. In his autem omnibus,
uod ſic quidem afficiantur, nempe vt
Auuo afficiantur colore, aut rubro, aut
vt duplices res videant, verum eſt.
Quod autem ſit fuluum, quod eos mo-
vet, aut rubrum, aut duplex, falſum
eſſe eſt exiſtimatum: ita igitur con-
ſentaneum eſt, nihil amplius nos
H h a percipere

P. 174.

244 PARI. MII.
percipere, quam noſtras ipſorum af-
fectiones. Vnde aut ponendum eſt,
affectiones eſſe ea, quae videntur, aut
ea, quae ſunt efficientia affectionum.
Et ſi dicamus quidem eſſe affeétiones
ea, quae videntur, omnia quae viden-
tur, dicendum eſt, eſſe vera & eiusmo-

di, vt poſſint comprehendi. Siautem

efficientia affectionum appellamus ea,
quae videntur; omnia, quae videntur,
dicendum eſt eſſe falſa, nec poſſe com-
prehendi. Quod enim nobis accidit,
muam nobis oſtendit affectionem, &
nihil amplius. Vnde, ſi oportet ve-
rum dicere, ſola affectio eſt, quae no-
bis videtur. Quod eſt autem extrin-

ſecus, & eſt efficiens affectionis, forte

quidem eſt, nobis autem non videtur.
Et ea ratione in propriis quidem affe-
ctionibus nos omnes minime erramus:
in ſubiecto autem externo erramus o-
mnes. Et illae quidem poſſunt com-
prehendi, hoc autem non poteſt, cum
ad id diſcernendum anima ſit valde im-
becilla, propter loca, propter inter-
valla, propter motus, propter muta-
tiones, propter alias plurimas cauſas.
Vnde nec in hominibus dicunt eſſe
aliquid commune, quod iudicet, no-

mina autem imponi communia iudi-

Ciis. Nam album quidem & dulce vo-
cant omnes communiter: commune
autem aliquid album aut dulce quod
ſit, non habent. Vnusquisque enim

1

CAP. IV.

apprehendit propriam affectionem. An
autem haec ei & proximo ex albo in-
generetur affectio, neque ipſe poteſt
dicere, vt qui proximi non ſuſcipiat
affectionem: neque proximus dicere
poteſt, affectionem illius non ſuſcipi-
ens. Qum autem nulla ſit in nobis
communis affectio, temerarium eſt
dicere, quod id, quod mihi videtur,
tale etiam videtur aſſiſtenti.
te quidem ego ita ſum comparatus,
vt dealber ab eo, quod incurrit ex-
trinſecus: alter autem ſic conſtitutum
habere poteſt ſenſum, vt aliter ſit affe-
ctus. Non eſt ergo omnino commune
id, quod nobis videtur.
Quod autem re vera propter diuer-
ſas ſenſus conſtitutiones, non ſimiliter
&eodem modo moueamur, perſpicu-
vm eſt & in iis, qui regio morbo la-
borant, & in iis, qui laborant oph-
thalmia, & in iis, qui affecti ſunt ſecun-
dum naturam. Quomodo enim ex
eodem alii quidem ita afficiuntur, vt
fului fiant, alii vero rubri, alii autem
albi: ita etiam eſt conſentaneum, eos,
qui ſecundum naturam ſunt affecti, pro-
pter diuerſam ſenſuum conſtitutio-
nem, ab iisdem non moueri ſimiliter:
Sed aliter quidem eum, qui coeruleis,
aliter vero eum, qui nigris eſt ocu-
lis. Quo fit, ut rebus quidem com-
munia nomina imponamus, peculia-
res autem ſinguli habeamus affectiones.

SEC T. II.

DE FINE S. SVMMO BONO.

TE autem aſſertionibus, ſic pergit
Sextus, de illis, quae ad iudicium
pertinent, conuenire etiam videntur,
quae de finibus dicunt.
Nempe ex affectionibus aliae ſunt
iucundae, aliae vero aſperae & mole-
ſtae, medii generis aliae. Et aſperas
quidem ac moleſtas malas eſſe alunt,

N

quarum finis ſit dolor. Iucundas au-
tem bonas, quarum finis, qui falli ne-
queat, ſit voluptas. Quae autem ſint
intermediae nec bonas eſſe nec malas,
quarum finis quoque nec bonus ſit
nec malus, qui quidem ſit affectio in-
ter voluptatem & dolorem medja. 4
fectiones ergo omnium rerum iudice

Nam for-

len
mo
lup
m
cul
ek
LaertII,
87. IliI
Ier
Naa- ll
a- ler
riuy. 00
I.
Eift
lerl
EX
Pe
ſer
ti
ſe
Laett. Il, pr.

W

no
6
I
ſa
ti
te

hem A
1o in.
e poten
ſuſeiinr
8 dicere
teii.
n nobis
ium elt
Vigerur,
umfor.
palatch,
rrit ex
Titutum
rſitaffe-
Immmune

r Giuer.
militer
erſpion.
orbo la⸗
1t oph-
ſecun-
lun ex
Ir, Vt
Utem
n,e0s,
ipro⸗
titutio⸗

iliterr

ruleis,
t ocu-
ncom-
echlin
iones.

Wau⸗
Une⸗
n ſint
malas,
s ſit
io in⸗

Laert. II,
86.

Laert. II,
87.
τα½

5 A
Tu ανα.

eſſe & fines, & viuere nos eas ſequentes,
euidentiae & iucunditati intentos, eui-
dentiae quidem in aliis affeckionibus,
iucunditati autem in voluptate.
Duas etiam affectiones ſiue paſſiones e-
Os ſtatuere, a Laertio habemus, dolorem
& voluptatem. Et voluptatem quidem
lenem motum definire, dolorem vero
motum aſperum. Nihil differe a vo-
luptate voluptatem, neque aliud alio
magis volupe eſſe, atque illam quidem
cuncta animantia appetere, hunc vero
reformidare.
Voluptatem porro corporis vIti-
mum hominis finem ſtatuunt, vt Pa-
naetius affirmat in libro de ſectis, ne-
que voluptatem tamen ſtantem, qua-
lem Epicurus pro fine habebat, quae
conſiſtit in indolentia, & quiete, ab o-
mnibus perturbationibus immuni.
Finis autem iuxta eos a vita beata
differt, finem quippe eſſe particula-
rem voluptatem, beatam autem vitam
ex collectione huiusmodi voluptatum
particularium exiſtere, quibus & prae-
teritae connumerentur, & futurae. Par-

ticularem quoque voluptatem propter

D Laert. II.
88.

ſe eligendam, beatitudinem vero non
ropter ſe, ſed propter particulares vo-
uptates eſſe optandam.
Finem voluptatem habendam argu-

mento nobis eſſe, quod a pueris hanc

tum ei dolorem abhorrere.

nobis naturà conciliauerit, absque in-
ſtitutione, quodque, cum illa frui-
mur, nihil amplius quaeramus. Ver-
ſa vice nihil nos aeque, quam oppoſi-
Volupta-
tem bonam eſſe aiebant, etſia turpiſſi-

mis rebus proueniat, vt Hippobolus

Laert. II,
89.

docet in libro de ſectis, licet enim actio
in ſe ſit parum honeſta, voluptatem ta-
men in ſe ſpectatam & bonam eſſe &
expetendam.
Indolentiam, quam Epicurus tuetur,
voluptatem non putant, neque priua-

ARISTIPPI PHII OSOPnIA 245

tionem voluptatis pro dolore habent,
nam & voluptatem & dolorem motu
abſolui, indolentiam vero & voluptatis
carentiam motum haut eſſe, ſed homi-
nis dormientis conditionem referre.
Poſſe quosdam aiunt voluptatem ap-
petere minus, ob animi peruerſitatem.
Neque tamen omnes animi volu-
ptates atque dolores ex corporis volu-
ptatibus doloribuſue exiſtere ſtatuunt,
ſolam enim patriae, & noſtrummet ipſo-
rum, proſperitatem voluptatem animis
noſtris poſſe afferre.
Nec tamen ex memoria praeterito-
rum, aut expectatione futurorum bo-
norum, perfectam voluptatem exiſte-
re poſſe, vt viſum eſt Epicuro, mo-
tum animi enim tempore ſolui atque
dilabi. Nempe o„οoaο voluptate
eſſe aiebat, in momento temporis con-
ſiſtentem praeſenti. Vanam enim eſſe
praeteritorum memoriam futuro-
rumue expectationem, ac friuolam,
neque ad beatitudinem pertinere quic-
quam, ſolum enim, quod praeſens eſt,
bonum eſſe. Nempe eis, quas olim
perceperit, vel deinceps ſit perceptu-
rus voluptatibus, plane ſe moueri ni-
hil Ariſtippus aiebat, quandoquidem
illae quidem diffugerint, hae nondum
acceſſerint, nec certum ſit, quid iis,

ibid.

ibid.

ibid.

“ Athen.
XII, p.

544.
B

.

vbi aduenerint, ſit futurum. Hinc Ael. V.

colligebat, ſolicitos mortales nequ
praeſentibus teneri, neque futuris de-
bere, conſtantisque & ſerenae mentis
argumentum eſſe, ſi talibus minus quis
perturbari ſe patiatur. Suadebat etiam,
vt praeſentis tantum diei ratio habere-
tur, eaque die praeſentis tantum partis
eius, qua rem quamuis, ſiue geramus,

H. XIV.
e H. AXI V,
6

*

ſiue mente expendamus. Nempe prae-

ſentia tantum noſtra aiebat eſſe, non
vero praeterita atque futura, illis iam
elapſis, his incertis an vnquam ſint
aduentura.

h 3 Neque

4246 PARIZI. TIII.
Laert. 1. Neque ſolo viſu autem vel auditu
90. voluptates conſtare poſſe, quandoqui-
dem eos, qui lamentationes imitantur,
libenter audiamus, ſerio autem lamen-
tantes illibenter, & ſine voluptate.
Priuationem autem voluptatis hu-
iusmodi, aut doloris, medium ſtatum
eſſe.
Longe porro praeſtantiores eſſe cor-
poris, quam animi facultates, deterio-

resque corporis, quam animi dolores,

quocirca & his peccantes crudeliſſime
exerceantur.
Dolorem naturam noſtram abhorre-
re, cui maxime conueniat voluptas.
Quare longe maiore cura opus ſit, vt
vni, quam vt alteri proſpiciatur.“ Sed
tamen quandoque repudiamus res vo-

.*

CAP. V.
luptati inſeruientes, tanquam quae mo-
leſtiam afferant, vt res difficillima ſit
coniunctio voluptatum, qua beata vita
abſoluatur.

Placet etiam iis minime ſemper in Laert. II,
voluptate viuere ſapientem, vel dole- 91.
re inſipientem, ita tamen plerumque
rem ſeſe habere contendunt. Satis au-
tem eſſe, ſi quis vel per vnicam inciden-
tem voluptatem ſuauiter afficiatur.

Dolorem ſummum malum dicere Cicer.
non dubitant. Nec omni tamen ma- ule. II,
lo eum excitari cenſent, ſed inſperato 1d. Tuſc.
nec opinato malo. Maioremque pe-III, 13.

nes hos quam penes alios eſſe dolorem. Laert. II,

Diuitias praeterea voluptates effice- . I
1 — . 2
re, neque adeo propter ſe expetendas. 92.

SECTI. III.

DE VIRIVTE.

Cic. Of-

Mne bonum in voluptate poſue-
fic. III, 33

runt, virtutemque cenſuerunt ob
eam rem eſle laudandam, quod volu-
ptatem efficeret.
Laert. II, Nihil natura iuſtum, honeſtumque,
93.99. aut inhoneſtum eſſe, ſed lege & con-
ſuetudine.
Virum tamen bonum ob imminen-
tia damna nihil perperam acturum, o-
pinionesque finiſtras euitandas, atque
eum efſſe ſapientem. †
Laert, II, Prudentiam bonum eſſe, non pro-
91r. pter ſeipſum appetendum tamen, ſed
eorum cauſa, quae nobis ex illa proue-
niunt.

CA P.

Amicum neceſſitatis cauſa ample-ert.lc.

ctendum, nam & corporis partes,
quamdiu adſunt amari.
Virtute quasdam & imprudenti- ibid.
bus eſſe commune.
Gorporis exercitationem virtuti ac-
quirendae conducere.

ibid.

Sapientem nunquam inuidia labora- ibid,
turum, neque cupiditati, neque ſuper-
ſtitioni vnquam ceſſurum, iſta enim ex
inani opinione exiſtere. Dolri &
metui obnoxium eſſe, hoc enim natu-
raelegem poſtulare.

V.

VT AD DIONVYSIVM FVEPRIY PROFECTVS.

Dhiloſtr. PEaetate Dionyſius Siciliae tyranni-
vi. A-T-dem obtinebat, ad quem haut pauci

Ariſtippus fuit, magnificentia tyranni
& profuſa liberalitate inuitatus. In-
terroganti igitur Dionyſio cuiusnam rei

Pollon. l, philoſophorum abierunt, in quibus &

* Malim: Quare maxima indußria birumque
rurant.

† Ita vertendum ex Caſaub. emendatione. Modo
non luperfit vitium in textu.

gratia

Laert. II,

gratid
reſpo⸗
Vel,
egete
Cpu
Luet 11,40D
66. MlI
Klo⸗
ſet:
iee
terep
fruens
I1. r dn borab⸗
XVII. v. Om.

33.
inger
Laert. II, (Xem
78. Dion
Kepil
rumb
eany
tarein

Paj

luenl. CIl
79. Wn
Eerer
Gee
Vele
eien
VIt
Auf.
laert, Il, J
67 eiD
Vvelle
Xit,
*In
maioris
dedin
innni⸗

ARISTTPPI AD DIONFSTEM TITER.

emo.
mn ſi
VIt

gratia veniſſet? vt, quae habeo impertiar,
reſpondit, & quaenonhabeo, arcipiam
Vel, vt alii narrant: Quando ſapientia
egebam, öbcratem adiut, nunc pecunia

der inleen l, opus habens ade veni. Facile autem ſe
dole. 9t. Laert. II, ad Dionyſii animum inſinuabat, inge-
nqte 66. nium enim el facile, vt ſe accommodare
tisau- & loco, & tempori, & hominibus, noſ-
iden⸗ ſet: omnesque obire poſſet partes, &,
Dõ quicquid contingeret, in optimam ver-
tere partem. Atque ita praeſentibus
ſterete fruens, vt abſentibus vteretur non la-
um . L. I. Ep. borabat. Nempe vt Horatius canit:
eratorl. Tut, XVII. v. Omnis Ariſtippum decuit color, & ſla-
le pe- Ih . 23 tus, G& res.
Nen lerlh Quam belle vero ipſi cum Diony ſii
e. N ingenio conuenerit ſequentia abunde

Laert. II, exempla docent. Iuſſerat aliquando

ndas. 92.
78.

Dionyſius in conuiuio, vt ſinguli in ve-
ſte purpurea comparerent, id ſe factu-
rum Plato negauit, dicens:
Effeminata veſte non poſſum tegi.
eam vero Ariſtippus induit, & cum ſal-
tare inciperet, hilari facie dixit:

Laert. .

mple.
AItes,
Jacris nec Liberi
Patris pudica mens, puto, corrumpi-
tur.
Qumq; alio tempore pro amicis qui-

ibis,

utiac⸗ Laert. II.
79. busdam ſuis apud Dionyſium interce-
horr Rin deret, illeque audire nollet, ipſe ad pe-
hola d. des eius prouolutus, poſtremo, quod
hel⸗ vellet, mpetrauit. Quod factum, cum
ei exprobraret nonnemo: Non ego, di-
.

Xit, ulpandus eram, ſod Dionſtus, gqui
agures in pedibus habet.
Laert. II, Tres formoſiſſimas meretrices cum
7. el Dionyſius adduci iuſſiſſet, vt, quam
vellet, eligeret, omnes ille ſimul abdu-
Xit, nec Paridi tutum fuiſſe, inquiens,

nat⸗

247
quod vnam praetuliſſet. Sed tamen ad
veſtibulum deductas, rurſus etiam o-
mnes dimiſit, non minus ſe in confe-
mnendo, quam eligendo facilem oſten-
dens. Quam ob cauſam Stratonem, vel,
vt alii habent, Platonem ad eum dixiſſe
ferunt: Tibi ſoli & chlamydem & pan-
niim ferre dateim. Nempe mirabantur
eum, quod miles perinde pallio, ac
ſcrutis, apte ſeſe atque decore noſſet ac-
conmodare.
Conſputus a Dionyſio, aequo id ani- Laert. II,
mo tulit. Quamobrem cum arguere- 68.
tur a nonnemine, Piſeatores, inquit,
vigobium venentur, mari ſe patiuntur ad-
Jpergi, égo vero, vt Blenum capiam, ad29
improbo dictome aſpergi non paterer?
Pecuniam cum peteret a Dionyſio: Laert. II,
& vero nulla re ſapientem indigere, ille 82.
ab eo ſe didiciſſe diceret: da modo, aie-
bat, de hoc enim poſtea viderimus. Cum-
que accepiſſet, videsne ſubiecit me non
gbνν*
Hac morum facilitate, primus vt eſ-
ſet Dionyſii gratia in ceteris ſapientibus
omnibus conſecutus eſt, quamuis ita
liberum ſe quandoque dicendo oſten-
deret, vt offenſam eius incurreret.
Cumque ex eo percontaretur Diony-
ſius, quid'eſſet, quod diuitum limina phi-
loſophi freqgetentanent, non verſa vice di-
vites lemina philoſophorim Quoniam,
reſpondit, noruntilli, quibus opus ha-
beant, at iſti ignorant.
Cogente eum aliquando Dionyſio,
vt de philoſophicis rebus diſſereret: Ri-
diculam, dixit, eſt, quod qiidem me, vt
loguar, interrogas, quando tamen obor-
teat logiti, pſe praeſonibas. Quamobrem

Laert. II.
68.

Laert. II,
732

X In Graeco textu eſt 2²εN0° , quod eſt piſcis

unn en. In I diie
n 7. maioris genus, quam vocem tamen pronunciatio
7 aequiuocam reddit, ea enim non multum differt a
nk’ SAi', quod tyrannum notare in Lexico Ms.
„Mose inuenio, quod mecum communicauit, doctiſſimus

gani

mihique amiciſſimus Io. Pearſon. Xz„ναα ro-
gau Sv. SRé”,οαρν ρbς.. Et rurſus Bæveo-
, „ 5 7. 7 „
νανυ Wςςαα Mος leg. BRvοο,, αοινπ.
tιοςσ αι dUl]-,. quod firmat Athenaeus L. K VII. c. 10.
Stanlei.

indignatus

248 PART. III.
indignatus Dionyſius infimo omni-
vm loco iuſſit accumbere: quod, ni-
hil commotior, fecit, honoratiorem, in-
Athen. quiens, hunc locum facere voluiſti. Pro-
L.XII. p. xima die interrogatus a tyranno, quid
. ie Abi de illo loco, quem tenuiſſet, videre-
dre, tur, comparanti eum cum loco, gquem
praecedente coena occupauerat. Nihil
ſibi differre, aiebat, videri. Nempe
addebat, hodie contemnitur quidem, eum
poſtquam deſtitui, honorificis qii vide-
batur heſterna luce: Ec quem hodie te-
neo locum honorificus eſt maxime, qui
beri a me non occupatus pro infimo habe-
batur.
Interrogatus quanam re Dionyſu
offenſam incurriflet? Eadem, reſpon-
dit, qua alii.
plut. Cum Dionyſius verſus iſtos Sopho-
Pompei. clis, cuius eos eſſe Plutarchus teſtatur,
be i 1. (Zenoni tamen haec eueniſſe aiens,) re-
taſlet :
Quisquis thrannum acceſſerit fre-
quentius

CAP.

CAP. vV.
Fitſeruus illi, ſit licet liberrimus.
ex tempore Ariſtippus reſpondit:
Non ſoruiet, ſiliber ante venerit.
Cumque magnam auri vim Platoni
Dionyſius offerret, quam ille accipere
nollet, Ariſtippus eodem tempore in
aula eius viuens dixit, prudemter vero
liberalitatem exercet Dionyius, nobis
multa poſtulantibus exigua, nibil petenti
Platoni maxima concedit.

Cum aliquo tempore ex Platonis fa- Plut. Di-
miliaribus nonnemo, cui Heliconis onyl. p.
nomen, ſolis praedixiſſet deliquium, 900.
eaque praedictione, quod euentus exa-
cte reſpondiſſet, apud omnes maximo
in honore eſſet; Ariſtippus apud alios
philoſophos iocatus, ſe quidem rem
longe magis inexpeétatam antea conii-
cere poſſe dixit. Cumqueiilli, quod-
nam vero id eſſet, interrogarent. Pla-
tonem & Dionyſium, inquit, paulo poſt
inimicos futuros pruedico, idque euentu
fuit comprobatum.

VI.

AEMVLI EIVS.
Ratia autem, qua apud Dionyſium bhocque adeo, quo minus quis bonus exi-

Tvalebat, in cauſa fuiſſe videtur, cur Rat, haut obſtat.

ab aliis philoſophis paſſim traduceretur,
in quibus

Laert. II, Xenophon, qui, quod male ei cupe-
65. ret, eius cum Socrate de voluptate di-
xenoph. ſputationem publicauit.
mem. II. . =
init. Sed & Plato, quod minus ei faueret,
ILaert, l.. ca cite eum rodit in Phaedone, eo quod

Socrate exhac vita diſcedente Aeginae

vitam ageret. Idem, cum in aula Diony-
ſii verſarentur ambo, luxum eius repre-
Laert. I. hendit. Cui Ariſtippus quaeſtionem
69. oppoſuit, an probono haberet viro Dio-
mhmwan minus? Plato ſe bonum exiſti-
mare, reſpondit. At vero, Ariſtippus
aiebat, multo maiore ille uiuit impenſa,

Sed & Phaedo eum deridebat. Cui Iꝗ. I,76.
interroganti, quis ſit, qui vnguenta O-Sen. de
leat? Ego ſum, Ariſtippus reſpondit, Benet.
Wl homo, & me miſerior Perſarum Cclem.
.

quidem. Mali veromale pereant cinae- 179. C.
di, qui vnguenta nobis exprobrant.
Sed & Aeſchini male quandoque cum Laert. II,
ipſo conuenit. Cumque aliquando 82.
irati ſibi inuicem fuiſſent aliquamciun,
Ariſtippus prior eum affatus, annon re-
dibimus, ait, ingratiam? annon deliran-
di faciemusfinem? Num expectabis, do-
nec aliquis nos ſeurra inter pocula re-
conciliet? Tum Aeſchines, lubenti ſime,
inquit

Gib. b. Plut

VII 125.

Ceterum vide, ne vt aliae animan- Al. Pae-
tes nihil propterea amittunt, ſic ne homo dag.II: p.

ingoit
ſubiee
prior.
dte
te ſu

hein Hioft

462. . Aliſ
nem
l14
Ieho
Rec
ilie
nrina
mirun
. ſiher⸗
zuse
D
Soctatic, bus
Bp.l.pare
ronice gunn
“ lafe
Aml-
ſthenis A
epiſtolae A
eſpon. ſerie
gens. jr⸗
tuse
tis d
ſte⸗

Wec.

ArMyII ANISTIPPI 2449

inquit. Memento ergo, Ariſtippus
ſubiecit, quod ad te, maior licet natu,
prior acceſſerim. Tum Aeſchines, re-

Phatoni ] de guidem, inquit, nam longe me virtu-
ccipere 16 Taperds, go ‿οGn riae, tu reconcilta-
ore 1 De ira 110nis Alttor fäiſti. Eandem rem ita
e in N
, vere cobhib. p. Plutarchus refert: Aeſchines cum ab

nekir 4462. D. Ariſtippo animo diſſideret, hic, a non-

lerenti nemine interrogatus, vbi nunc veſtra
illa Ariſtippe amicitia? dormire eam,
reſpondit, ſed in æo ſo eſo, vr ſicſcitet.
niͤfr. Ulnt D. Aeſchineque oblato, itane, dixit, pror-
lconi t fſus ego tibi deſperato ingenio & inſana-
Nutn t. bili eſſe videor, vi caſtigatione otiam pu-
S or tes indignim? Cui Aeſchines, nihil, ait,
MMin mirum eſt, ſi aliis rebus omnibus ingenio
adios ufperior, hete quogue prior, quid facto o-
n tem pusſet, perſenſeris.
conii- 22 Denique & Antiſthenes eſt in eis, qui-
quoc. Socratic. bus eius ingenium diſplicebat, quod ap-
Pla- Fop. IX. I-paret ex epiſtola eius, cuius illud eſt ar-
S ronice gumentum, inter Socraticas extans, cui
entu yui. tta fere reſpondit Ariſtippus.

ſthenis ARISTIPPVS ANTISTHENI.
epiſtolge Ariſtippus ſum, quam dici poſſit, mi-
reſpon- ſerior. Qui enim non ſim, cui cum
R. tyranno exigenda eſt aetas, cibi & po-

neque, quando ita ſe gerendi finem ſit
facturus, ſatis noui. Recte igitur facis,
aliorum qui indoleas miſeriae, cui af-
fectui tuo, vt gratum me praebeam,
tuam tibi gratulor felicitatem, tibique
gratias habeo. Vale.
Ficus, quas habes, & farinam Creten-
ſem hyemi inſtanti aſſerua, omnibus
enim iſta opibus * praeſtant. Praebe-
at tibi idem Enneacrunos fons & po-
tum & lauacrum. Sit tibi eadem aeſta-
te & hyeme veſtis, ſordida, vt decet in-
genuum hominem, in libera Athenien-
ſium republica vitam agentem. Me
quod attinet, cum primum in inſulam
vrbemque tyranno obnoxiam, delatus
eſſem, animus praeſagiebat, mala ea ſu-
biturum, de quibus in litteris tuis ſcri-
bis. Iamque me Syracuſü, Agrigenti-
ni, Geloi, & quicquid eſt Siculorum,
miſerantes * mirantur. Sed vt ſtul-
tiam meam ** caſtigem, quae me im-
prouide, in haecce praecipitem dedit
abſurda, ipſe mihi, ne vnquam iſta ma-
la euadam, imprecor. Quandoqui-
dem **o matura aetate, & ſapientiae
ſtudiis imbutus, famem & frigus vt ſub-
irem, gloriam contemnerem, barbam
promitterem, animum non potui in-
ducere. Lupinos tibi mittam come-
dendos, poſtquam Herculem pueris te
oſtendiſti, quod dictis ſcriptisque re-
petere, minime te exiſtimare alienum
aiunt. Lupinos vero apud Dionyſi-
vm commemorantem contra tyranni-
dis leges peccaturum puto. Quod ſu-
pereſt Simonem coriarium te adire ve-
lim, vt cum eo ſermones miſceas, eo
enim magis ſapere quenquam tibi non

Peut- W tus quotidie impleto lauticiis, vnguen-
4 tis diffluenti, Tarentina incedenti ve-
Cuili nys. ſte? Neque eſt profecto, qui Dionyſu
hntn 0- den me crudelitati ſubducere velit, qui me
oncit W non rudem, verum Socratis tinétum
ſiruncen. 1. ſapientia detinet, cibos vt dixi, vn-
”MU guenta, veſtes ſubminiſtrans, homi-
oruo dagl.H. num Deorumue nihil reformidans iu-
rinoe-79,. dicium. Verum accedit iam ad iſtum
malorum cumulum, quod Siculas mihi
ecun ber l donauerit puellas tres, formae maxime
Hando . emendatae, vaſaque argentea plurima,
din, * Pro Yoνιdαoz ſcribo YXααορ quod dici-
4 re- ł tur pro Xcονυzs. dic Xpααα. quoque legitur in
For. . Ep. XI. fin. av eunαι 1οnice. Stanl.
3 o⸗ ** ponenda poſt Pea Der eſt ραα poſteaque
4.. legendum vdy h Sεανwvc0᷑ꝓ us re πρ0.οτT—Ü‿

Gn’, Dorice., Ironia arguta & ad riſum mouendum
nqut .

compoſita. 7aρντραα enim eſt rem cum ad-
miratione ſpectare, quae in miſerantes non cadit.
Stanl.
XXW„ Legendum T° ₰ι avigg eοa Sa-
vny.

.

ttx forte leg, 974 7.
Ii

facile

259 PARZ. III. CſAP. VI.

facile perſuadere poſſe noui. Nam mi-
hi quidem cum mechanicorum operis
familiaritatem non licet inire, qui alio-
rum imperio ſim obnoxius.
Hac tamen altercatione non obſtan-
te, gratiam, qua in aula valebat, in Anti-
Ithenis vſum vertere non haeſitauit A-
riſtippus: amicos quosdam eius, qui ad
mortem condemnati fuerant, depreca-
Ep. So-tus, quod ex ſequente ad Antiſthenem
cratis XI. epiſtola eius colligitur:

Locri iuuenes, quos mihi commen-
„aueras, liberi dimittentur, neque ca-
AdAn-Pitis ſupplicium, neque mulétam fubi-
tiſthen. turi, in confiniis licet mortis iam con-

ſeripta e- ſtituti. Nolim tamen* vt Antiſthenes

rola⸗ reſciſcat, mea cura amicos eius ſeruatos
dice m eſle, ferre enim non poteſt, vt tyrannos
ironice quis ſequatur, cum piſtoribus & caupo-
eſſe vide- nibus, qui victum Athenis ſine fraude
tur. vendunt, & tunicas denſas, hyemi de-
ass pellendae, ſeruis itidem Simonis *
Laert. I, onuerfandum dictitans. Heic enim o-
66. pes nullae.

Antiſthenis, magiſtri fui, exemplum
ſecutus eſt Diogenes, ipſe quoque Ari-
ſtippum irridens, & aulicum canem
eumappellitans. Quin & dum olera
ipſe ablueret, praetereuntem ita eſt af-
fatus: Ma tu ſe apparare tibi didiciſſes,
nihil neceſſe eſſet, vi tyrannorum oberra-

**

res liminibus. Cui Ariſtippus: Tu ve-
ro, ſi cum viris verſari didiciſſes, non .
eſſet, cur herbas ablueres. Quod ita Epig. L..
expreſſit Horatius: Ep. xVII
S&pranderet olus patienter Regibus vti gerrz.14.
Nollet Ariſtippus. & ſeiret Regibus vti
Faſtidiret olus, gui me notat - -
Szurror ego ipſe mihi. populo tu, re-
Cius hoc &
Splendidius multo ſt, equus vt me
portet, alat Rex.
Ohicium facio. Tupoſcis vilia: ve-
rum és
Damte minor, quamuis fers te nullius
ogontem.
Theodorus etiam in libro de ſectis Ari-Laert. II,
ſtippum perſtringit, eundemque, qui 65.
derideat, ſeruum Alexis comicus in-
ducit in Galatea, his verbis:
Vacauit herus Rhetorum quondam
fJoholis,
Dum iuuenis eſſet, poſt Sophiſtae ad-
haeſerat.
Ortum Cyrene narrat ipſe nobilem,
Aeui & Sphiſtam primum, Ariſtip-
pum ſitie
Omnis fututorem ſed aeui maximum.
Auditor ergo fit Tulento praæftito
Hie herus, arte ſed parum profece-
rat.
Hinc mox culinam praeiulit ophi-
Nicae.

CA P. VI.
APOPHTHEGMATA EIVS.

Suid. Pophthegmata eius, quo genere o-
Amnes philoſophos acumine ſupera-

re credebatur, ſequentia ad noſtram

memoriam peruenere.
Laert. II, Cum perdice, L drachmis emta, re-
66. prehenſionem incurreret, zu eam, dixit,
obolo non emeres? Cumque annueret
alter: Mihi vero, inquit, tantundem 1.
valent drachmae.
Beneficium maximum quod eſſet,

quo a philoſophia ſe exiſtimaret affe-
Qum, interrogatus, hoc, reſpondit,
quod intrepide cum omnibus verſari
queam. =
Reprehenſus, quod exquiſite & mul- lbid.
tis ſumtibus viueret: ô vituperandum
hoc eſyet, ait, profecto in Deorum non hie-
ret ſolennibus.
Ab alio quid philoſophia reliquis
mortalibus diflerrent interrogatus, hoc
aiebat,

Ibid.

ni
laett,ll
vo. ſe
gui⸗
n
ibil. P
doc
ma
Wid,
1bi
int
Alt
hab

el
e 1

4
leg
Laert. M.

— -⸗ —

ibid,

— —NWðð

luert, 7
72.

ibidl

Tuve-
„ o
lod in
d ee

G: ve.
nulius

6 Ari-Leer, Il,
e qui G.
öl.

Ondam
e Ad-

Mem,
ih⸗

mum.
Pine
lſele-

pbi-

APOPHTHEFEGMA
aiebat, quodſi omnes leges intereant, ae-
quabiliter tamen ſimus victuri.
Laert. II, Viciſſim quaerente ex eo nonhemi-
69. ne, quanam re a doctis indocti diſta-
rent? eo, inquit, quo differunt ab indo-
mitis euis domiti.
Ingreſſus aliquando meretricis cubi-
culum, cum adoleſcentibus nonnullis,
eorum aliquem erubeſcere videns;
Non, inquit, ingredi turpe eſt, ſod egredi
non poſſe, turpe eſt.
Gum propoſitum aenigma, vt ſolue-
ret, anonnemine vrgeretur; Quid, in-
quit, Rulte, vis, vt ſoluam, quod liga-
tum nobis materiam praebet diſcurſus.
Praeſtare, aiebat, mendicum quamin-
doctum eſſe, illum opibus enim, hunc bu-
manitate deſtitai.
Conuitiis aliquando laceſſitus, ſubito
abiuit. Conuitiatore vero, quid fugeret⸗
interrogante, Quoniam, inquit, male-
dicendi tu poteſtatem, non audiendi ego,
habemus.
Dicenti cuidam, ſe philoſophos ſem-
per dinitum limina obſidentes videre.
Et med, de, inquit, languentium ianu-
as terenis vides, nemo tamen eſt, qui
aegrotus malit quam medicus eſſe.
Laert. Il. Glorianti, quod multa didiciſſet;
7i. Sicuti, ait, non ei, qui plurimum come-
dunt, plurimumqgue in Gymnaſio exer-
centur, rectius valent, gaam qui necéſ-
Jariis implentur, ita neoc qui plurima,
ſed qui viiligſima dectione collegerunt,
Junt magis eruditi.

wid.

Laert. II,
70.

ibid.

ibid.

ibid.

ibid. Oratori, qui cauſam pro Ariſtippo
vicerat, ſciſcitanti, quid Socrates igi-
tur tibi profuit? Hoc, inquiebat, vt
quaez pro me dixiſti, vera praeſtem.
Laert. I, Aretam, filiam fuam, praeclaris mo-
72. nitis inſtituebat, exercens eam, vt id,
quod nimium eſſet, contemneret.
ibid. ſ(. Rogatus a nonnemine, quid ab

eruditione emolumenti filio ſuo ſit
expectandum? S& aliud nihil, hoc ſal-

74 AKISNTILPPI.
tem, reſpondit, ne in theatro lapis la-
pidi inſdeat. J
Qum filium quispiam ei commen-
daſiet inſtituendum, Loe drachmas po-
ſtulauit, eoque dicente, tanti emere
mancipium poſſum; eme, reſpondit,
& habebis duo: ſelium ſeruumque em-
titium.
Pecuniam ſe ab amicis non in propri-
os vſus, ſed vt ſcirent, cus vſui eſſe de-
beant opes, accipere dicebat.
Exprobranti, quod Rhetorem con-
duxiſiet, cauſam ſuam qui ageret. Co-
quum etiasm, reſpondit, vbi conuiuari
libuerit, nduco. .
De natandi peritia glorianti, nonne Laert. II,
pudet, aiebat, de his, quaez Delphini et- 73.
tam posſent gloriari? r
Quid ſapiens ab eo, qui ſapientiae
ſtudia non excoluiſſet, differret? inter-
rogatus, Virumquenudum ad eos, qui-
bus ignoti ſint mittenduun, aiebat, tum
enim, quid diſtent appariturum.
Alii, ſibi placenti, quod vino ſe largi-
vs inuitare, ſine crapula, poſſet, hoc et-
iam muliim poſſe, reſpondit.
Reprehenſus, quod pecuniam pro
inſtitutione acciperet, Socratis diſci-
pulus qui ſit? Merito autem, inquit,
accipio. Socrates enim ſubmiſſo ſibi a
nonnemine vino atque Witico, paucis in
vſus ſuos réſeruatis, cetera remiſet. Ha-
buit nempe ille rei ſuaeæ curatores Athe-
nienſium principes, Eutychidem ego, em-
piitium ſoèruum.
Platonis reprehenſionem, quod ma-Laert. II.
gnam piſcium vim ſibi comparaſſet, 5.
cum ineurriſſet, obolo, dixit, eos emi, YIII.
nonne vero pretio Mto ipſe quoque com- 544.
paraſſes? Cumque annuiſſet Plato, non
ego ergo luxui, ſed tu auaritiae crimi-
ne teneris, dixit.
Simus, Dionyſu quaeſtor, Phryx Laert. l.c.
gente, peſſimorum morum homo, do-
mum ſuam eum deduxit, pauimentis
Ii 2 ex

ibid.

ibid.

ibid.

ibid.

ibid.

ibid.

P„

ex marmore magnifice ornatam, in cu-
ius faciem Ariſtippus deſpuit, locum
magis opportunum ſe videre nullum af-
firmans.
Laert. Il, Vt Socrates mortuus ſit interroga-
76. tus, ta reſpondit, vt ipſe cum maxime
cuperem.
Polyxenus Sophiſta, in domum eius
veniens, mulieres conſpicatus, & coe-
nam magnifice inſtructam, inuehere
in iſtum coepit luxum. Continuit ſe
Ariſtippus parumper, atque tum, vt
ipſe vna coenaret, eum inuitauit.
Cumque ille ſe accipere inuitationem
teſtatus eſſet; Cur ergo, inquit, mihi
erprobrabas'»nempe nontam ciborum de-
licias, quam ſumtus auerſari videris.
L. II. Sat. Geſtabat ſeruus in itinere pecuniam,
HI.v0οcumque onere laſſaretur, quod graue
eſt, eſffunde, aiebat, & fer, quod potes.
Ea de re ita Horatius;
Craecus Ariſtippus, qui ſeruos proii-
cere aurum,
In media iusſet Lydia, quia tardtus
irent.
Laert. II, Nauigans, cum nauem, qua veheba-
77. tur, piraticam eſſe reſciuiſſet, pecuniam
ex arca depromptam numerauit, poſt-
ea in mare vt excideret, quaſi inuito ſi-
bi & ingemiſcenti, effecit. Feruntque
dixiſſe, praeæſtat vt iſta Ariſtippi caitſck,
quam vt Ariſtippus in gratiam iſtoraum
bereat. .
., Homines, in auctionibus variam ſu-
pellectilem inſpicientes, reprehende-
bat, quod vitam ſimili Rudto quisque
nam non examinaret.
Laert. II, In Aſia moratus, cum ab Artapher-
79. ne ſatrapa comprehenſus fuiſſet, vbi
„ Haec Hunc verotua illa confidentia eſt? non-
omida emine aiente, Sulte, reſpondit, con-
Stanleio, Edens neſem, ſe non hoc tempore fuerim,
ſine qui quo cum Artapherne mihi Loquendum.
bus ta- Eos, quti liberalibus artibus imbuti*]
nen n ghiloſophiae ſtudia omiſiſent, vt ad me-

reger
ſenſus

non fluit.

ibid,

PART. III. CAP. VI I.

chanicasartes ſeſo conferrent, cum Pe-
nelopes procis omparandos aiebat; illos
enim & Molantho & Polydoram, ceteras-
que? ancillas omnes ſibi conciliare. Do-
minamhaut vincere potuiſſe.

Cui geminum Ariſtonis iſtud: VlIyf- TLaen i;.

ſe, ad inferos delapſo, cum mortuis fere
omnibus vt colloqueretur datum eſſe,
Reginam ne videre quidem licuiſſe.
Rogatus, quaenam puerõs ingenuos
diſcere deceat? Ea, inquit, quaz viri
vſui ſunt fuüturd.
Exprobranti, quoda Socrate ad Dio- ibid.
nyſium ſe contuliſſet; Atqui, inquit, adee
doctrinae indigus ad bbcratem ſüum pro- 5
fectus, dad Dionyſeum verorecreatione &
luſibus opiis habens. .
Meretrice ei dicente, quod vterum ibid.
geſtaret ex eo. Non, inquit, hoc magis
noſti, quam per ſpinas denfecmas am-
bulans dicere poteſt, iſta me ſauciauit.
Cuidam, quod a Dionyſio pecunias
accepiſſet, Platone libris ab eodem do-
nato, improperanti, reſpondit: Nem-
pe pecunia ego, Plato libris opus habe-
bat. .

ibid.

Praedio amiſſo egregio, condolenti Plut. de

ob iacturam, vnicum, ait, habe agel- Tranq.
lum, mihi tres adbuc relinquuntur. 3. .
Annon igitur tibi botilts condolendum.9..
Nempe ſtolidum eſt, vt ait Plutarchus,
amiſſa lugere, & non potius laetari de
iis, quae relinquuntur nobis.
Cum ei obiiceret aliquis, diceretq ue, Anton.
propter te periit ager, annon, inquit,
mölius propter meagrum, quam propter
agrum me berire?
Iratum conſpicatus nonneminem, Iid, ſerm.
verbisque irae indulgentem, non, in- 76.
quit, irae verba accommodemus, ſod
extinguere verbis conemur iram.
Mulierem, parua ſtatura, ſed emen- lid, ſerm.
datiſſima forma videns, paruum inquit 1832,
malum, ſed magnum bonum (pulctrum.) ,,
Qui inuertenda vero haec putant 4, ut-
leguntque, 7 s
α„½0.

& Max.
ſerm. 35.

legun
69 .
Ariſ
tann
tit,
ſecke

lid. ſerm.

inen

6
enm

Fop.
Laert. IH, C V
94. Oeu
E
Hiſt
inſer
MII
Getur,
Dialec
rice
204, 2
upen
Ul Lai⸗
mium
lnn.
niſs
rehen
16 4
exer
lerrt
Dion

1 laen um /,
. ertio

—
Chr
Kuinrel⸗

um Pe.
t; Uoe
lterql-

. eleen ll

lirfere 0O,

ſe,
.

ennig di
e viri

dDio- dis.
inquit ulela⸗
, , Taldi
n *
ne*

terum ibid,
magir
Ir Ar.
it.
CNNas
n Go⸗
Menr.

ube-

olentiblut. de
CCyel. nd
ntui . 60. .
unn.
chus,
Nri de

lteh
PM.) 1u0,

Utant i,ke

e, ,2 &
i d.

lid. ſerm.

„
rvyouvnyv.

APOPHITHEGM. FT SeRIPTA ARISTIPPI.

leguntque, exigaum bonum, pulchrum)
ſed magnum malum, male ſententiam
Ariſtippi accipiunt, qui ad peruulga-
tam ſententiam alludendo, eam inuer-
tit, vt ingenio ſuo, voluptates vbique
ſectanti, eam accommodet. .

24 Abalio interrogatus, an matrimonii
ineundi ſibi ſit autor? minime ego qui-
4. za⸗dem, reſpondit, e formoſam enim du-
nv nor⸗veris, ommunem habebis, ſen dutem de-
, Eas Jormem, poena tibi fuerit.
i
avXα

Vnt, qui nihil omnino ſcriptum
eum reliquiſſe affirmant, in quibus
& Soſicrates eſt. Alii aiunt ſcripfſiſſe
Hiſtoriae Libycae libros tres, Dionyſio
inſcriptos. Dialogos XXV, (vel potis
XXIII, vitium enim in numero eſſe vi-
detur,) vno volumine comprehenſos.
Dialecto Attica quosdam, reliquos Do-
rica, quorum iſti ſunt tituli: 1 Artaba-
zus, 2 ad naufragos, 3 ad exules, 4 ad
pauperem, sad Laidem, 6 ad Porum, 7
ad Laidem deſpecito 8& Hermias, 9 ſo-
mnium, Io ad pocillatorem. II Philome-
lus, 12 ad ſeruos, 13 dd eos, gqui vino ve-
uſto & ſäortis eum indulgere aegre fe-
rebant, I4 ad obtrectatores ob conutuia
ei frequentata, I5 Epiſtola ad Areten,
16 4d ecum, qui ſoipfim ad Olympica
exercebat, Winterrogatio, I8 alia in-
terrogatio. I9 Chria * ad Dionyſßum,
20 alia inimaginem, zl alia ad ſiltam
Dionyhtii, 22 dd eum, qui ſo contemtui
eſſe putabat, 23 dd eum, qui conſulere
parabat. Porro eius ſunt exercitatio-
a Laert. num libri VI. De voluptate'liber, La-
X, 4. ertio in vita Epicuri memoratus. De

Laert. IHI,
34.

CAPD.
SCRIPTA EIVS.

ſciplina, de virtute exhortatorius, Arta-

253
Iuuenes hortari ſolebat, vt elusmodi ſi- lid ſerm.
bi comparare diſeerent commeatum, cum 134.
quo in naufragio quoque enatare vale-
rent.
Dicere item ſolebat, non quemad- Stob.
modum calceus maior vſui parum ido- ſerm 92.
nous eſt, ita & cum opibus matoribus ſé
rem habere. Calcet enim magnitudi-
nem, ſe pedis menſuram erxcedat, vſus
impedire. Opibus autem vel vniuerſis,
vel expurte, vbi opportunum fuerit, vti
licere. ð

VII.

b b Laert.

Phyſeologia, ex qua allegatum Laertio, l 2

Pythagoram hoc nomine eſſe appella-
tum, quod aeque ac Pythius certe lo-
queretur. De veterumluxulibri qua-
tuor exempla eorum complexi, qui a-
mori & voluptatibus ſe permiſere, v.
g. amores Empedoclis in Pauſaniam ein Id. Ix,
libro primo: Crateae in filium Perian- 60.
drum, ¹ Ariſtotelis in Hermiae concu- ga. 1,
binam“ in libro quarto. Socratis ine Id. v,

Alcibiadem, Xenophontis in Clini- 2.

am, & Platonis in Aſtera, ? Nenocratis? Id. II,
in Polemonem.i Quae tamen poſtre-g PS-j
ma exempla non noſtrum eſſe Ariſtip- 49½.
pum, qui horum librorum extitit autor, h Id, Il,

luculenter demonſtrant. 29.
. . i Id. IV,
Epiſtolae eius IV proſtant in colle- 19.
ctione epiſtolarum Socraticarum, quas

publici iuris Leo Allatius fecit.

Sotion & Panetius ita eius tracta-
tuum recenſionem inſtituunt: De di-

Laert. II,
83.

bazus, naufragus, exiil, exraονιν
VI, Chriae tres, ad Laidem, ad Porum,
ad socratem, de fortuna

* GChria eſt breuis & concinna dicti vel facti ali-
cuius relatio. Earum tertiam ad filium Diony ſii
Voſſius operi de Hiſtoricis Graec. inſeruit. Quae

ſi hiſtorica fuit, eiusdem generis & reliquas duas
fuiſſe veroſimile eſt. .

I1 3 CAb.

Epiſt. So-

cratic.

XXVII.

* ita

254

PART III. CAP. IX. M.

CAL. IIXE.

MORS
Vm tempore haut exiguo verſatus
cum Dionyſio fuiſſet, filia Arete ad
eum poſtremo miſit, atque, vt ad ſe Cy-
renen rediret, orauit, vt rebus ſuis
roſpiceret: periculum enim eſſe aie-
Pane amagiſtratibus opprimatur. Quo
facto Dionyſio valedixit Ariſtippus, at-
que in itinere morbo correptus Lipa-
rae, quae Aeolia inſula eſt, nauem relin-
quere coactus eſt, vbi & diem obiit, vt

colligere eſt ex ſequente epiſtola eius

ad filiam Arèten ſcripta.

ARISTIPPVS ARETAE.

Litteras ad me tuas Teleus reddidit,
quibus impenſe precaris, vt quam citiſ-

prlenr ſime Cyrenem aduolem, quod non ſuc-
Allatius. edunt ex animo res tuae, Praefecto-

rum cauſa, & vir tuus verecundia im-
peditus, ſuetusque longea ciuilibus tu-
multibus vitam agere, domeſticas res
adminiſtrare mimis idoneus ſit. Ve-
nia igitur impetrata a Diony ſio ad te na-
vigandi, qui, officium quo minus face-
rem aduerſum te, mihi fuit impedi-
mento, in lLipara inſula morbo ſum af-
Hlictatus, vbi Sonici familiares opti-
mam mihi nauarunt operam, prouide
me curantes, & ills humanitatis
officiis, quae orco proximus ab amicis
poterat expectare. Deeo vero, quod
ſcribis, qualem ſcilicet honorem defer-
re debeas iis, qui a me liberi facti ſunt,
& qui contendebant, nunquam ſe Ari-
ſtippum deſerturos, donec ipſis vires
ſuppeterent, omniaque illi, tibique
grata facturos, fac ſis ipſis in omnibus
credas. Ex meaetenim ſuppellectile id
habebunt, ne ſint mali. Tu vero id a
me conſilium habeas, bene te cum

principibus gere, vt conſilium meum
proficuum ſit: eritque, ſi a plurimis

EIVS.
aucupandis animum auertas. Rerum
etenim ſuperuacanearum poſſeſſionem
contemnens commodiſſime, aetatem
transegeris. Neque enim adeo in te
erunt iniuſti, vt, demtis omnibus, te
mendicantem viuere cogant. Duo
namque viridaria, quae ſupererunt, &
ſplendido & ſumtuoſo vitae generi ſuf-
ecerint. Quae vero in Bernice eſt
poſſeſſio, ſi vel ſola concedatur, abunde
puſillis nobis vitae commoda, vſusque,
ſubminiſtrabit. Non id iubeo, vt de-
ſpicatui habeas res exiguas, ſed ne ob
parua turberis, nempe & in magnis
turbare non eſt laudabile. Si vero na-
turae ceſſero, auesque modum conſilii
mei ad quam optime inſtruendum Ari-
ſtippum; Athenas petito, vbi Kanthip-
pam & Myrto, prae omnibus aeſtima-
to, quae me ſaepius rogarunt, vtte ad
ſacra Eleuſinia adducerem. Hoc ita-
que dulciſſimo vitae modo cum iis v-
tens, Praefectis Cyrenaeis concede, vt
ad libidinem vsque iniuſti ſint. Tibi
namque in naturali fine, qui eſt volu-
ptas, iniuriam non inferent. Tui au-
tem illi conatus ſint, vt vna cum Xan-
thippe & Myrto viuas ea ratione, qua
mihi ecum Socrate viuere moris erat,
magis ac magis earum ſocietate a qua fa-
ſtus, ac grauitas longe ſubmouentur, te
ipſam adornando: ſi citius Tyrocles,
Socratis filius, Cyrenem aduenerit, qui
mecumapud Megara viuebat, optimea
te id actum erit, ſi viuendi modulum
communicaueris, & illum aequeatque
filium tuum honoraueris. Filiam, ſi
non vis alere, in enutriendis enim pu-
eris maximis te moleſtiis implicari af-.
firmas, filiolam Euboidis, quam large
& liberaliter tractaſti, & in mei gratiam

meae matris nomine decoraſti, & ego

ipſe

Lobꝛens Ll

ſint
qu⸗
ſed
Con
risfi
dena
com

nm Colll-

Laen. X
1

AW

4

Rerum
fonem
Letatem
eoin te
bu te
Duo
runt, 8&
eri fuf.
nice eſt
abunde
Roque,
N de-
d ne ob

ngnis

verona-
conlili⸗
umn Ari-
Launthup⸗
jeſtima-
vtte ad
oc itr
nis N-
ede, t
Tibi
Kt volu-
Tui au-
mn Xn-⸗
ne, qua
is etat,
quafe⸗
ntur,te
Nrocles
eritqun

ptines

dulum
neatque
Uiam 1 1
enimpu-

jcnri a-

m latge
graram

, eo

iſe

—

AxISTIPP MORS, DOτ ÜιPvI ET S ½

ipſe etiam ſaepiſſime illam amicam com-
pellaui, adhibe. Porro ante alia par-
vuli Ariſtippi curam gerito, vt nobis
dignus, atque philoſophia, quam illi ſo-
lam, ſed veram, firmamque haeredita-
tem relinquo, euadat. Reliqua enim
vitae neceſſaria principes Cyrenaeos
aduerſarios habent: de Philoſophia ve-
ro, nec verbum mihi ſcripſiſti, quod
eam Nicluis tibi eripuerit. Delectare
itaque ſummopere, bona mulier, illas
poſſidens diuitias, quæ ſub tua poteſtate
ſint, quarum filium poſſeſſorem facito,
quem vellem ipſe iam meum filium eſſe;
ſed quando hac ſpe fruſtratus diſſoluor,
confido, eum ate per ſemitam bonis vi-
ris familiarem deductum iri. Vale; &
de nobis gemitus, ac lamentationes
compeſcito.
Stobzeus Liberos eius, Areten iſtam, filiam

—

255
philoſophiae innutritum ſtudiis, quem
tamen ob ingenii ſtuporem exhaereda-
vit, & familia expulit. Quam ob rem
ab vxore increpatus, admonente ab ipſo
eum eſſe, exſpuit, hoc quoque a me eſt,

inquiens, ſed nulli vſus eſt mihi. V. el, Laert. II,

vt Laertioò relatum, pediculi quoque & : 81.
pituita a nobis ſuut, quaez tamen velut
inutilia a nobis quam longigime proii-
cimus.

Arote filium habuit, aui Ariftippi Laert. II,

nomine appellatum, qui a matris in- 85.
ſtitutione ασασαm—ατιε tulit, cogno-
men.

Praeter duos autem illos, auum at-
que nepotem, Ariſtippum, alios eius-
dem nominis duos Laertius memorat,
alterum hiſtoriaz Aradicae autorem,
alierum ex Academia noua philoſo-

Laert. II,

fſerm 74 commemorant, filiumque praeterea, phum.

CAP.

IX.

DISCIPVLI EIVS ET SVCCESSORES.

Vditores Ariſtippi praeter Areten

Laert. II,
liam, quam magna cura inſtituit,

85*

animumque eius conſummata in rebus

philoſophicis eruditione imbuit, Aec-
thiops, Ptolemaide ortus, & Antipater
Cyrenenſis commemorantur.
Arete philoſophiam a parente acce-
ptam, Ariſtippo iuniori, filio ſuo, tra-
didit, qui cum Theodoro Atheo eandem

communicauit, Seétae autore, quae
Theodoria fuit vocata.
Antipater, Ariſtippi ſapientiam cum
Epitimide communicauit, diſcipulo ſuo,
Epitimides cum Paraebata, Paraeba-
tes cum Hegeſia & Anniceride, quorum
poſtremi, de ſuo quaedam cum adieciſ-
ſentaeceptis; nomen ſectis dedere He-
geſcacae, & Anniceriac.

Laert. II,
86.

HEGESIAS.

CAP. TI.

VITA
LTEGESIAS, Paraebatae diſcipu-

lus, aαα + οαναοdνατις habuit cogno-
men, quod mortis oratorem no-
tat. Eius rei cauſa fuit liber ab eo ſcri-

ptus, qui awναοοτοαα dicebatur, quod

Cic.
Tuſc, I.

24.

EIVS.
a vita quidam per inediam diſcedens,
reuocatur ab amicis, quibus reſpon-
dens demonſtrat in hoc libro, multis
mortem nos ſubducere malis, non bo-

nis, vitaeque humanae enumerare
inſtituit

256

PARZ. III. CAP. I. & W.

valer. inſtituit incommoda, atque eo elo- voluntariae mortis oppetendae cupidi-
nim quentiae apparatu vitae fuit inſecutus tatem ingeneraret, ideoque a Rege Pto-
9. miſerias. vt earum miſeranda imagine lemaeo VIterius hac de re diſſerere pro-

audientium pectoribus inſerta, multis

CAP.

hibitus eſt. 6
II.

PHILOSOPHIA EIVS.

Laert. , A Beo diſcipulis Hegeſtacorum haeſit
93. nomen: Idem cum Cyrenaicis

ſummum bonum amplectebantur, affir-
mantes inſuper:
Neque gratiam eſſealiquid, neque a-
micitiam, neque beneficentiam, quod
non per ſe iſta omnia appetantur, ſed
vſus ac neceſſitatis gratia, quae, ſi abſint,
nec illa ſubſiſtere.
Vitam omni parte beatam conſequi
poſſe neminem, corpus quippe muſtis
morbis pasſionibusque affligi, animam
vero vna cum corpore pati & perturba-
ri, & plurima ſperata a fortuna inter-
verti. .
Vitam mortemue eligere,
noſtri arbitrii. .
Natura iucundum iniucundumue
eſſe nihil, ſed propter rerum vel rarita-
tem, vel nouitatem, vel ſatietatem, lae-
tari alios, alios triſtitia confici.
Neque paupertatem diuitiasue ad
voluptatis quidquam conferre ratio-
nem, neq; enim exquiſita magis, quam
pauperes, voluptate diuitiores affici.
Seruitutem quoque ac libertatem, no-
bilitatem atque plebeiam ſortem, glo-

rem eſſe

riam & ignominiam, nihil hac ex parte
differre.
Inſipienti vitam in lucro eſſe, indif-
ferentem ſapienti.
Sapientem ſui ipſius cauſa facere o-
mnia oportere, neque alium quemuis
ſibi ipſi praeferre.
Quamuis enim cum maxima ab aliis
beneficia accipiat, non tamen ea ho-
rum, quae ii praeſtiterit, merita ae-

quare.

Certam ſenſus nobis perceptionem
neutiquam ingerere, ideoque ea faci-
enda, quae rationi conueniant.
Peccata veniam mereri, ſponte enim
peccare neminem, ſed aliquo animi mo-
tum affectu.
Odio neminem habendum, ſed eru-
diendos potius, qui odium mereri vi-
deantur.
Sapientem magis euitandis malis,
quam bonis indipiſcendis fore inten-
tum, propoſito ſibi eo fine, vt neque in

labore viuat, neque in dolore; idque

eos aflequi, qui neutro modo a rebus
voluptatem prouocantibus afficiun-
tur.

ANNICERIS.

CAP. I.
VITA EIVS. .
Laert. H NNICERIS, Cyrenaeus, Paraeba- gendis excelluiſſe dicitur, eiusque rei
8;. Mitae diſcipulus fuit Epicureum fuiſ- aliquando, Platone praeſente, experi-

ſe dicit Suidas, atque Alexandri ae- menta dediſſe, iuncto curru, & in Aca-

tate vixiſſe. Equis curribusque re-

demia aliquot curſibus peractis, quibus
ita

*

— —*

— —— — ⏑ — —

luert Ih

20.

(. 0

le,Il33
in
1 “
laert. II,
1
.
*mil

cit

lant II.

N.
did. —
61 „
Muuch mal
le. cee
gller fi
Cit denn
Nit De tch
0rhI. 49

pic.
ebto.
pro.

parte
indik⸗

e 0.
emuis

balis

ta Ee⸗

te
eri⸗
AcCA-
nibus
ita

Plac.
Phil. I, 7. frigidumque adeo ſenſum non elicere non potue-

HEGCESAS.
ita menſuram obſeruauerit exacte, vt
nunquam orbitam rotae mutauerint,
praeſentibus omnibus, Platone exce-
pto, obſtupeſcentibus. Plato vero iſtam
eius ſeuere increpabat ſolertiam, feeri
non poſſe, inquiens, vt, qui tantum ſtu-

ra atque admiratione vere digna non
. neglexertt.

Laert IIl, Qum vero Platonem, Dionyſũu ĩuſſu,

²0. Aeginae inter mancipia vendi contin-

di inres nihili impendiſſet, alia grauio-

ANNICERISE 257
geret, Anniceris vt praeſens eſſet acci-
dit, a quo XX, vel vt alli volunt, XXX
minis redemtus, atque Athenis amicis
ſuis reſtitutus fuit: qui cum reddere
pecuniam ſtatim Anniceridi cuperent,
accipere rwluir, non ſolos ipſos eſe, in-
uiens, qui Platonis curam ſuſeipere me-
imtm,. . Re
PFrater ipſi fuit Nicoteles Philaſo- Sajqd.
phus, diſcipulus celebris ille P ſdo- Auc.
ilts. ð

7

C P. If.
PHILOSOPHIA EIVS.

Cic. Of- ANNICERII diſcipuli eius ſunt vo-
ſc. III33 *Cati, qui cum ceteris omne bonum
in voluptate poſuerunt, virtutemque
laudandam eam ob rem cenſuerunt,
l, quod efficiens eſſet voluptatis. In o-
mnibus cum Hegeſiacis ſentiebant, ami-
citiam tamen relinquebant in vita, &
gratiam, honoremque aduerſus paren-
tes, praeclaraque pro patria facinora.
Ceterum ſtatuebant:
Sapientem, quamuis moleſtias ſub-
eat, atque labores, beate victurum ni-
hilominus, etſi minimum ei fuerit volu-
ptatis.
Amici felicitatem non per ſe expe-
tendam, neque enim eius ſenſum ad al-

Laert.

terum peruenire, neque eam rem ſatis
eſſe ad animum obfirmandum, atque,
vt praeclarius quam alii ſentiat, erigen-
dum: praeterea oportere ita aſſueface-
re animum, propter congenitam ei pra-
vam diſpoſitionem, * vt ne propter e-
molumenta tantum noſtra amicum ſuſ-
cipiamus, iisque deficientibus ab ipſo
diſcedamus: ſed ex beneuolentia qua-
dam, ob quam labores quoque non ve-
reamur, eius cauſa fuſcipiendos. Quam-
vis enim vltimum finem in voluptate
conſtituant, eaque priuati doleant, a-
micorum tamen gratia labores, quibus
carere alias potuiſſlent, ſubeundos eſſe
agnoſcebant.

THEODORVS.

CAP. I. .

VITA EIVS.

Laert. I. A Nniceridem THEODORVSaudi-

Zenonem Cittieum, & Pyrrhonem E-
phecticum: Atheus dictus, quod Deos

893. vit, vti & Dionyſium dialecticum,
uid. . .
Oeο. * Stanleius pariter ac Laertii interpres Latinus,

Plutarch. malo exemplo ſequentia a praecedentibus auellunt.
ceterapeſſime explicare & interpolare conati ſunt:

Cic. de runt. Nempe hoc ſenſu Stanleius iſta priora ver-

Nat. De- tebat, Amici felicitatem per ſe non eſſe expeten.

or. L, I. Aam: iudicivo enim cum aliqus conſentire, bel erigi

atque confrrmari ßltra quod bulegur ſentiat, non
ſatis eſt ad ſatitfaciendum rationi. Quin potiue
optimisz rebus bt nos aſſuefaciamus oportet, pro-
pter congenitos nobis affectus, Bitio contaminatos,
Spero Graeca Laertii vna cum ſcopo orationis at-
tendentes, verſionem noſtram praelaturos.
X

K k negaret,

KTongat.

258 PARLI. WI.
negaret, librumque ſcripſiſſet, vel, vt
Suidas ait, libros, quibus omnia, quae
contra vrgeri ſolent, refutaret, ex qui-
bus plurima Epicuro deſumta. Idem
poſtea per abufum oερ eſt dictus, cuius
Paert. II, rei occafio diſputatio fuit cum zilpone,
IOI. cuius iſta ſumma extitit: Num credis,
aiebat otilpo, te hoc eſſe, quod te eſſe
affirmas; cui cum annueret Theodo-
*rus, Skilpo pergebat, ſi diceres igitur
*Deum te eſſe, num eſſes? cumque
rurſum Theodorus aſſenſum praebuiſ-
cNſet; eris igitur, ſubiunxit Stilpo, o

ſcelus, eadem ratione auis & quaecun-

que res alia.
Eaert: II, Eum Cyrenaei relegarunt, quibus
104. ludens aiebat, male facitis Cyrenaei ex
Eaert. II, Lybia in Graeciam me expellentes. In-
IoI. de Athenas delatus, Areopagi iudicio
L obnoxius, ad mortem damnatus fuiſſet,
niſi Demetrii Phaleraei euaſiſſet auxilio.
Inde quoque eiectus, ad Ptolemaeum
Lagi ſe contulit, apud quem moratus,
legatique munere eius nominead Lyſi-
machum defunctus eſt. Penes hunc
vero cum impio ore quaedam effutiif-
ſet, Lyſimachus interrogauit, nonne
Eaert. II, til T heodorus es ille, quem vrbe prohi-
02. buere Athenienſes? tta eſt, dixit, mihi
ferendo amplius impares Athenienfer, vt
Bacchum Semele eiecere. Tum Lyſi-
machus: ad me poſthac ne accedas, Ca-
vere te velim. Cui ille, Cauebo, in-
quit, quam diu Piolemdeus non miſerit.
Micthrusigitur, Regis filius, tum prae-
ſens, non Deos tantum, inquit, verum

CAP. II Cic.
Reges etiam ignorare videris. Cui
Theodorus, Deos quomodo ignorem? & ex eo
quos tibi offenſos credam. Mortem ei Valer.
Lyſimacho minitante, magnum, inquit, Maxim.
effeciſti, ſe cantaridis vim conſecutus es. aulo'a-
Vel, vt Stobaeus refert: neſèiebam te, vir-liter Sen.
tute Regis deſtitutum, vim veneni habe-— de tranq-
re. Quo dicto accenſus Lyſimachus anim. c.
crucem ei minatus eſt. b Theodorus, VI.
vero, iſtiæ quaeſo, inquit, iſta horrili- iaiol a4
lia minitare purpuratis tuis. Theodo-—intel.
ri quidem nihil intereſt, humine anſä- ſuſf. b.
blime putreſoat. So6. B.
1. — Cic.
Poſtremo Cyrenen ſe contulit“, at-Tuſc. I,

que cum Mario in magna vixit autori- 43.

tate, hac ipſa in vrbe, ex qua antea fue- Laert.
rat eliectus. I1, 103.
Laert.

Cum Euryclide autem, Sacerdote, di-II, 1or.
putans, interrogabat, qualesnam ſ-
ſent, qui mteria polluerent? Reſpon-
det Euryclides, qui cum non initiatis ede non i-
communicant. Polluis igitur, Theo-dem pla-
dorus ſubiecit, qui ea talibus imper-ne ſed
tiris. Lerat:
num id
Quod Ariſtippo & Diogeni alii, id eſt vid. ſ.
Theodoro nonnulli tribuunt, & Cyni- vita Ari-
co Metrocleo, qui cum diviſſet ad A—ſoi c.
riſtippum, non opus haberes illa difci- Penr
pulorum turba, herbas ſi ablueres, re- 103.
ſpondit, tu vero, ſicum hominibus noſſes
verſari, herbas abluere nonhaberes ne-
ceſſ.
De Hipparchia demum, Cratetis vxo- ed
re, dixit, haec ſt illa, quae radiis apud er
tblas relictis, pallium geſtat. 9.

Suid.

CaA P. II.

PHILOSOPHIA EIVSDEM.

Zui. Mni genere eruditionis ſuos inſti-
ſtituit, ſectaeque extitit autor,
quae Theodoria eſt appellata. Indif-
ferentiam do cebat, nihil res aſe inuicem
differre docens.

Fi 1 Laert. II,
Finem opinatus eſt gaudium & moe-

rorem,alterum ob prudentiam, alterum
ob imprudentiam.

Bona eſſe prudentiam atque iuſtitiam,

* h. e. Philoſophatur. Nam pallium Philoſophi geſtabant.

mala

Laert Il 4
101.
haud
ter e
Dne
4or.
we
cdan
ſt.
cart
NMe
er

¹ (e,
CKiit. 1,

Wemg. 1 d

enn eiValer
uid Aanin,
be. N. 2
Daulo 2.
, liter den.
e -detrang.
Achusanin. c.
lorus I.

.,, Plut. an
rri dr n,
„ iitidl id
Clſir lifk 9,
606. ,
t., (ji..
N Tuſt, h
lor. .
fue-d Laert.
II, 103.
d laett.
edl-n, 101.
.
Pon-
6Ce non i.
leO-dem pla
er- he ſed
gemi ·
num id

1, del wid..

9

n,

Laert. II,

101.

THIFODORVO .

meala vero contrarios habitus, media
voluptatem & dolorem. 4
Amicitiam ſuſtulit, quam neque in
ſapientes, neque in inſipientes cadere
putabat. Hi enim, cum vti amicitia
neſcilant, rema ſeipſa perire. IIlos vero,
cum ſibi ipſis ſufficiant, amicitia non in-
digere.
Rationi quoque conſentaneum eſſe

dicebat, vt ne pro patria mortem ſibi

arceſſat vir ſapiens, neque enim ſapi-
entiam, vt ſtultis bene ſit, perire fas
eſle.
Communem patriam mundum eſſe.
Furto quoque, & Sacrilegio, & adul-

259

turpe natura eſſe, ſi vulgaris de hiſce

opinio tollatur, quae ſtultorum con-

tinendorum cauſa concinnata ſit.

Sapientem publice absque vIlo pu-
dore veneri operaturum.
Argutiis vſus huiusmodi eſt: Non-
ne mulier, litteris inſtructa, bona eſt,
qua eſt litterata? Et puer & adoleſcens
bonus, quod litteris animum imbuit?
Perinde igitur & femina bona erit, quia
forma valer. Et puer, quia pulcher eſt,
erit bonus. Puer igitur atque puella

ad hoc boni, ad quod forma eos in-

ſtruxit natura: boni nempe ad vium "Preſſtas
formae.“ Muhtum autem in eo gene-Laertii

terio, ſapientem, ſi res poſtuler, ope- re quaeſtionum valebat. verba ex-
ram daturum. Nihil quippe horum Rainie
CAP. III. anici
MORS ET SCRIPTA EIVSDEM. verlo.

AMphicraes ait, lege eum damna-
Atuùm, ob Atheismum, perüſſe,
hauſto veneno. Scripſit autem prae-
ter ea, quae ad philoſophiam eius per-
tinebant, alia haut pauca. XX Theo-
doros recenſet aertius, primus Sami-

VS eſt, Rhoeci filius, qui carbones fun-

damentis Epheſini templi ſubiici ſua-
ſit. Nam, cum humidum eflet ſolum,
carbones, ligni natura exuta, ſolidi-
tatem accipere dicebat, cui nullus no-
cere poſſet humor.
Secundus Cyrenaeus eſt, Geometra,

ex cuius diſciplina prodiit Plato. Phi-

loſophus tertius. Quartus libellum de
vocis exercitatione ſcripſit: Quintus
de legumlatoribus, ducto a Terpan-
dro initio. Stoicus ſextus. Soptimus

hiſtoricae Romanae autor. Syracuſi-

4

vSs octauus, qui Tactica ſcripſit. No- ſequi.

nus Byzantinus Sophiſta, qui ciuilibus
orationibus famam indeptus eſt. Cuius
gentilis fuit decimus, Ariſtoteli in Rhe-
torum epitome memoratus. Theba-
nus vndecimus, ſtatuarius. Duodeci-
mus pictor, cuius mentio apud Pole-
monem.
thenienſis de quo Menodotus. E-

pheſius decimus quartus, piétor iti-

dem, de quo Theophanes in Tr. de

pictura. Decimus quintus Poeta epi-

grammatum autor. Decimus ſextus, qui
de Poetis ſcripſit. Decimus ſeptimus
Medicus, Athenaei diſcipulus. Duo-
douigeſimus, cui patria Chius, Stoicus.

Vndenigeſimus Stoicus. Vigeſimus
Tragicus Poeta.
Kk a BION.

Suid,

Decimus tertius pictor A-

262

VIT A.
Heodoriae ſectae addiétus BI ON
fuit, Boryſthenita. Quibus vero
ſit ortus parentibus, & quibus ex re-
bus ad philoſophiae ſe contulerit ſtu-
dia, ipſe Antigono aperuit. Sciſci-
tante enim eo:
Eae tuum nomen, patriam, genus at-
que parentes.
Bio ſentiens ſe apud Regem male au-
* nre- dire: pater meus, reſpondit, Libertus
Nbhe- fuit, * Cubito ſe tergens, † (Salſamen-
cog, tarium fuiſſe innuens,) Borſthenita,
t Similia frontem non habens, ſod inſeriptionem
e Hora- fyontis, ſoueri Domini argumentum.
in bia Matrem ex lupanari duxit, meretri-
eius ha- Cém Lacedaemoniam, Oly'mpiam appella-
bet Ssue tam, qualem nempe ducere liceret eius

Lasrt.
1V, 46.

ton. ſor tis homini. Fuit autem, pater, ne- mum, verum, ea ſecta repudiata, palli-IV, 5r
Rehen ſcio ob quod in rempublicum facinus, vm & peram arripuit, & Cyniſmo ſe
p. 592. Uun vniuerſa familia venundatus. Me addixit, cui conſtantiam eius deberi, ,
adoleſcentulum haut inuenuſtum orater omnis perturbationis expertem, Laer-
emit, meque poſt fata haeredem inſti- tius cenſet. Poſtea Theodorum A-
tuit, cuuus ego libris crematis atque di- theum eſt ſeçcutus, qui omne genus
erptis, Athenas concegt, ibique ani- eruditionis profitebatur, cuius am-
mum ad philoſophiae ſtudia applicui. Plexus doctrinam Theodorius eſt di-
Huius me ſſe patris, generiz meglo- Gtus. Poſtremo Theophraſtum Peri-
rior huius. pateticum audiuit.
CAP. II. Ariſtippe
„APOPHTHEGMATA EIVS. nihurumn
Laert. (Omplura autem reliquit commen- xima perturbaretur? interrogatus, e, vt vidi-
W, 47. taria, ſententiasque, graues pari- reſpondit, qui ſe maxime felicem eſe mus ſu-
q. ter atque vtiles. Sic enim, cum vitio cupit atque beatum. Prd Yifd

ei verteretur, quod adoleſcentem
quendam ſibi haut adiunxiſſet, Nempe,
* reſpondit, mollem caſeumhamo attrahe-
re non licet. L
Quiſnam mortalium anxietate ma-

PARkT. III.
B ION. V

CA P. I.

6AP. I. II.

BIONIS.
Ma vero de me habui dicer?. Defe-

nantque iam Perſaeus & Philonides ea

hiſtoriae tradere, tu vero meipfſum in-
taere. Non ſoles, o Rex, ſagittarios Stob.
tibi comparaturus de genere eorum Serm. 84
gunerere, ſed ſcopo propoſto guinam o-
ptimi ſint experirig. Sic & de amitis
non vnde, ſed quales ſent, erat diſpi-
ciendum.
Et erat ſane alias verſatili ingenio Laert.
Bion, Sophiſta callidus, plurimum-1V, 4.
que philoſophiam excolentibus adiu-
menti afferebat. In quibusdam“ ma- Hert
gnificus quoque, neque a faſtu alie- 33.
nus.

Cratetem Academicum audiuit pri- Laert.

eius,

VXorne ducenda eſſet? interrogatus, , a,
(nam hoc quoque Bioni tribuunt “ ke

nonnulli, Bianti adſcriptum apud Gel- ,
lium, nititurque, vt veroſimile eſt, er?
ror natione) reſpondit
ror nominum cognatione) reſpond Finn

* Sequentibus omiſſis integrum ſenſum non re-
liquerat Stanleius, facile ex Laertio ſupplendum,

*
„X
apud quem pro 75†ταο cum Menagio. OiXατιποαςα 4

R deformem cie

legendum putaui.

MATA-
aorray
raca Il,
aiprur Mn,
nempe
notum, ſor
jeteres
teseli.
Uisgra⸗ Mp
fiſine, d0
140 mor⸗ .
tuo n oben
caln do
tenr l.
l utllin
Doſtn A
Rake n
cum e0,
*
eiprofu.
turas,

lec.

cau
tern
te v⸗
ktum
. lauc⸗
Mid⸗
Ur
giie
led
Dule

, e
1in-
Nrios Rob
rumn Rem 6
M -
icis

enio baert.
UIm- IV,4-
iu-
Laert
Ina-
je. .
lie. .

PI- Laert.
Wi-I,S
ſe
ri,
el⸗
A-
Dus
⸗
.
i.

Auiſtippe
tributum
ab aliis
le, t vidi⸗
eſſe mus ſu⸗
Pta TINa

ite
l an,
—-
g
NaNM

Aigen

LhfLre=brLſLMetDnW

Mreeeree

BIONIS VIYAFEV APOPHIEGM.

Ii deformem duxeris; magnum babelis
malum; ſi forma ſpectatam: communis
erit.
Seneltutem malorum omnium portum
eſſe aiebat, ad quem cuncdta ea confuge-
rent. Gloriam annorum eſe matrem,
pulchritudinem alienum bonum, Diui-
tias neruos rerum.
Ad eum, qui agros ſuos dilapidaue-
rat, Terra dixit Amphiaraum, tu ter-
ram abſorbuiſti. ,
Magnumaiebat, malum eſe, ferre non

W poſſe malum.

xæra Reprehendebat eos, qui homines tan-
nasévrν guam ſenſu carentes cremanent, iuxta

raa= täamen cum eiz, tanguam ſenſu gau-

xaévw*os, dentibus, alia igni traderent.
nempe Optabilius eſſe aiebat ſuae aetatis
notum, ſorem alteri indulgere, quam alienum
veteres docerpere, id enim qui faciat, eum &

res cui- .
visers. o‿σDρρaναaςιqnquinare & animum.
Sra⸗ — 1
tidimas, Socratem reprehendere ſolebat, RKul-

eo mor- tum fuiſſe dicens, quidem Alcibiade

tmo vna athſtinuerit, quo opus tamen haberet.

enn Facilem Aſſe aiebat ad inferos viam,
te, quaſi Clauſis enim illac oculis per ueniri.
poſtac Alcibiadem perſtringere ſolebat, e-

quoque, vm, dum adoleſcens eſſet, viros ab vxo-

eun o ibus ,cum maturae Jfactus eſſet aetatis,
ei profu. vr†τ⅜ρα dri⸗s abſtraxiſſe inquiens.
curas, Cumque Rhodi eloquentiam exer-
cerent Athenienſes, philoſophiam do-
ceret ipſe, atque reprehenſionem pro-
pterea incurriſſet, ſrumentum, reſpon-
dit, qui attulerim, bordeumne vendam?

26
Dicebat, cos, qui apud inferos ſunt,
maäaiores cruciatus habituros, ſe integris,
quam ſi perforatis vaſis aquam ferant.
Rogante eum loquaculo quodam, vt
opem ſibi in certo negotio ſertct, Jfa-
ciam, reſpondit, quod petis, per in-
ternuntios mecum agere, nunquam
ipſe venire, volueris.
Qum peſſimis hominibus nauigans
in piratas incidit. Hlis igitur pereundum L
ſibi eſſe, ſi agnoſcantur, clamantibus,
ipſe de ſe alctum aiebat, niſi agnoſeatur.
Animi elationem profectus in viru-
tte ſſe aiebat impedimentum. getic Ari-
— De diuite auaro, nen zum nummos Rippus
habere, ſed ab iis haberi aiebat. de Lacy:
Auaros opum quidem quefi ſuae eſſent de mere-
anxie curam aiebat gerere, vtilitatis ticei ſe
vero, perinde ac ſi allenae eſent, capere ye vo,
„ . * non
nihil. ab ea ha-
Fortitudinem inuenes, prudentiam'beri aie-
ſenesexercere aiebat, tantum vero ce-bat.
teras virtites prudentia, quantum re-
liquos ſonſus viſu ſuperari.
Senectutem exprobrari vetabat, ad
eam onim omnes vt perueniant, expetere.
Inuido ſubtriſti, neſèio, inquiebat,
an tibi malum an alteri bonum aliquod
uenerit.
Impietatem peſimum aiebat fiduciae
Socium. † Nam
Hlumilem facit, lingua ferociatlicet.
Amicos, quales cunque ſmnt; ſeruari o-
portere, ne videamur vel malis vſe, vel
contemſiſſe bonos.

† Stanl. habet fduciae in dicendo Sozium. Sed
cauſa non eſt, cur ſententia Bionis anguſtioribus
terminis concludatur: in graeco enim eſt vox
rasbuρτας,. Talis homo ore quidem, non tamen
re valere, in ſequente iambo dicitur, vt manife-
ſtum ſit, Bionem non negare impietatem cum
ſiducia in dicendo conſiſtere poſſe, ſed cum intre-
pida animi libertate. Ceterum νοσοαα legi-
tur apaud Laertium. Sed veroſimillima eſt Mena-
gii emendatio qui do‿αα⅜uρ1h. ſubſtituit, allegato
loco Plutarchi de inſtituit. Puer. ſub init. Vbi
pulcherrimus fiduciae theſaurus hic eſſe dicitur, ſi

54

quis bene natus ſit, eamque in rem hic ipſe, qui
apud Laertium ſequitur lambus, allegatur, verſu
etiam auctior
— 2, /. 4
AXν αο ααAοοαια oοασσοοα ðα
Tig ij,
77 — 2 „ „
Ova ονασ ιας A,ρς αοο.
Vbi & ιωνασ ρανυ‿NoρWρν corde elatus, poni-
tur pro ρα0σαπονο ore elatus, quod eſt apud
Laertium, Senſus eſt:
Humilem facit pectus ferociat licet
Si dedecus matris patriſue quis ſciat.
Kk 3 Interrogatus

9

262

a. Interrogatus Deine eſſent,' an minus-
117. .

reſpondit.
b plut. de Tune ſenex turbam a nobis propelleré
adul. & urds. *
EFlamic. Agrum laudando magis,'gquam fodien-
iſcr. P. colendo ſe fertilem redditurum
59 autumabat.
ld. de Eos, quti adulatores facile admittunt,
nucon p. amphorarum aiebat eſſe ſimiles, quas
536., auribus apprebenſae Jacile circumfe-
runtur.
Stob. 8. Quid eſſet amentia? interrogatus,
IV,p.57. profciendi impedimentum, reſpondit.
Id. S. I. Sopruos honos liberos eſſe, aiebat, at in-
F. 32. genuos, mali qui ſint, ſeruos eſſe, cupidi-
tatum maximos.
gtob. S8. Grammaticos aiebat, dum VlIyaſis er-
Iv.p. SS. rores inueſtigarent, ſuos nequle videre,
neque eodenn, quo ille, moao, ſeſe errare,
maximos exantlando labores, animad-
verteré.
Id. S. X. Auaritiam omnis mali vocabat me-
b. 130. gropolin.
. Staruam Perſaei videns, cui adſcri-
ptum: IIEPY AOZY ZHNQNOZ 0 KIT-
TIETZ. Perſaeus Lenonis Cittiet s. Kal-
ptoris caeluim dicebat erraſſe, ſeribere
enim eum voluiſſe Oinrieus, quo admis-
ſo, ſenſus erat inſcriptionis Perſaeus
Zenonis maneipium!
Stob. ð8. Diuitias ſi quis firmas opinetur, ne-
ner. que vnquam da. ſo diſceſſuras, eum for-
mnam contemnere videri, caſusqite
inopinatos: ignorare vero, quam dubia

Athen. L.
IV. p. 162.

C. A
MORS
Laert II, OOſtremo in aduerſam valetudi-
54. nem incidens, vtrelatum a Chalci-

denſibus, apud quos diem obiuit,
ſuperſtitioſas ligaturas ſibi paſſus eſt
applicari, & impietatis in Deos poeni-
tentiam egit. Summa autem eorum,

PARAJ. II.

CAP. II.

res ſit proſperitas, & quam eosdem non
ſemper ſogiatur.
Fortunam item diuitibus opes non
proprias eſſe velle, ſod mutuo dare.

Fortunam velut poetriam, dicebat, Id. S. V.

nunc primi nunc vltimi adoris locum no- P. 69.
bis tribuere: alias Regis, alias mendici
berſonam.
Porro, quemadmodum vilia marſu- Ser. XC.
pia, etſi nullius fuerint pretii, tanti ta-b: 504.
men aeſtimantur, quami comprehenſa
in iis pecunia eſt, ita diuites quoque,
vanos & nihili homines, bonorum, quae
posſident, aeſtimatione venire.
Ridiculos eſſe aiebat, qui diuitiis ſtu- Id S. XC1.
deant, eas enim porrigere fortunam, a- P: II1.
varitiam ſeruare, benignitatem digſ-
bore — 5
Ridiculos item putabat Aſtronomos, LxxIIX
qui, cum non videant piſoes iuxta ſe in p. 465.
littore natantes, illos, qui in coelo ſint,
videre ſe dicant.
Bonum magiſtratum munere deceden- i.
tem non ditiorem, ſod clariorem eſſe 308.
aiebat oportere.
Non aliter quam e domo vita nos e= Id. 8. l,
igi, putabat, ſz locator non accepto ha-?. 19.
bitationis pretio fores reuellat, tegutlam
adimat, puteum obſtruat Ita nempe &
e iſto ſe rolegari dicebat corpuſeulo;
quando, quae locauit, natura oculos
ademerit, aures, manus, pedes, non
morari ſe amplius.

P. III.

EIVS.

quibus opus aegroto eſſet, laborabat
inopia, donec ex familia ſua duos ad
eum ſeruulos Antigonus mitteret, i-
pſeque in lectica ſequeretur, vt af-
firmatum Phauorino in varia hiſto-
ria. Eo vero morbo vitam amiſit,

4 4 . . . S .
„Sonſus eſt de huinsmodi quaéſtionibus in turba & coram pluribus agi non poſſe.

luſitque

leett I,
10,.

eX
lep

t, Id. 8.v.
n. 5.69,

ſ. der C.
te- b 504.
Nle,
d

u-l8X0l.
A-. Al.
N.
18,5.
, LMNI
in 465.
nt,
n. Il. 8.
Nr.,
o9.
, ll..l
-
. 10.
he

Mom
ge
ulo;
ulor

abat
10
i.
t A-
iſto⸗
niſtt,

ſgne

M10RS
luſitque in eius mortem ſequentibus

Diogenes Laertius:
Teltus Sotharum gquem dedit, Bion

Boriſthenita,
Dixiſſo fertur quod Dei ſint vmbra
. Fſintque fumus.
Quod ſe teneret Prmiter; Sic ipfum
Natuiſſe,
Vt eſt locutus, crederem: male ſed
Natuiſſe.

Verum incidens morbumgrauem,mor-
tis timensque legem
Modo qui Deos negauerat, temploin-
Frequens & dris,
Irriſor & mortalium, Deis qui Sacra

Fferrent,

Menſis & aris gnäauiter, focisque, Sa-
ra fecit,
Adipe, nidore, thuribas nares im-
plens Deorum.
Peccata nec faſſus ſolum priora, de-
Ppréodtuv, . S
Anui ſod & collum dedit vt carmine
. id ſanaret,
Manuſque loris vinctus eſt, magi-
cae conſiſuts arti.
Rhamnumque, frondem & auream,
aditu ſuſpendit aedis:
Qui cuncta, fatum ſe placet, patrare
let paratus.

BIONIS. . 26
Stultus, prout conduceret, Deos qaui
dicat oſſe,
Ac ſe Dei ſulſeſterent vti viſum fit
Bioni.
Deceptus ergo, dum larynx carbun-
cutlo tumeret,
Tendens manum, atque ſüpplicans,
ait, iam Pluto ſalue.
Nominis illius decem Laertius me-
morat: primum Pherecydis Syri ae-
qualem, Proconneſo ortum, duorum
librorum, Laertüi extantium aeuo, au-
torem. Syracuſium ſocundum, qui de
arte Rhetorica ſcripſit. Tertium Phi-
loſophum. Quartum ex Democriti
familia, Abderitam, Mathematicis ar-
tibus deditum, qui Attica pariter Dia-
lecto ſcripſit & Ionica, primusque di-
Xit eſſe partes orbis habitabilis in qui-
bus ſex menſibus dies, totidemquenox
perpetua obtineat. Quintus Solenſis
eſt, Hiſtoriae Aethiopicae ſcriptor. -
tus Orator, qui IX libros ſcripfſit, Mu-
ſarum nominibus infignitos. epti-
mus Poeta Lyricus. Ocdtauus Mileſi-
Vs ſtatuarius, cuius meminit Polemon.
Nonus Tragicus Poeta, ex cenfu eorum
qui Tarſici dicuntur. Decimus ſtatu-
arius, Clazomene vel Chio oriundus,
cuius apud Hipponactem mentio.

SECTA MEGARICA
EeEVCLIDES.

CA PD. I.
PATRIA EIVS ET PRAECEPTORES.

Laert. II,
106.

VCLIDES, Megaricae ſe7tae
5 autor, Megaris, vrbead Iſthmum
poſita, ortus eſt, quamuis alii
ex Gela, vrbe Siciliae, origines eius
repetant.
IIle Parmenicdis librorum valde ſtu-
dioſus initio fuit, poſtea Athenas, So-

Cratis audiendi cauia, abiuit. Decre-Gellius.
to autem paulo poſt eius aduentum "10.
cauerant Athenienſes, qui Megaris ci-
vis eſſet, ſi intuliſſe Athenas pedem
deprehenſus eſſet, vt ea res ei homini
capitalis eſſet, tanto Athenienſes Mega-
renſium odio flagrabant. Meminitque
eius

7

264 PAY. IIL CAFP. I. II. & Il!.

I ocvd. ejus decreti Thucydides, quo cautum
l, p.

92. 4. etiam ſit, ne Megarenſibus vllius legis
beneficio in territorio Attico, vel foro
Athenienſi, liceat vti. Quod cum
Lacedaemonii decretum reuocandum
vrgerent, obtinere vero haut poſſent,
Peloponneſiaco bello id anſam dedit,
omnium, quae inter Graecos geſta
fuere, atrociſſimo.
Tum Euclides, qui indidem Mega-
ris erat, quique ante id decretum &
eſſie Athenis, & audire Socratem con-
ſueuerat, poſtquam id decretum ſan-
xerunt, ſub noctem, quum adueſpe-

Gell. 1. C.

Cx&PA P.

raſceret, tunica longa muliebri indu-
tus, & pallio verſicolore amictus, &
caput rica (quam velamen muliebre
Varro interpretatur) velatus, e domo
ſua Megaris Athenas ad Socratem com-
meabat, vt, vel noctis aliquo tempo-
re, ſermonum conſiliorumque eius
particeps fieret. Rurſusque ſub lu-
cem millia paſſuum paulo amplius vi-
ginti eadem veſte illa tectus redibat.

Mortuo Socrate Plato cum ceteris Laert. II,

philoſophis, tyrannorũ metu, ad ipfum 106.

Megara ſe contulerunt, hoſpitioque
ab eo humaniſſime excepti fuere.

II.

VT SECTAE NOVAE AVTOR EXTITERIIT.

L., itigioſis autem diſputationibus
Laert. l.e. L cumprimis fuit addictus, propter-
eaque Socratis reprehenſionem incur-
rit, qui eum cum Sophiſtis contendere
laert. l, poſſe, non cum hominibus diſputare, a-
30⁰. lebat-Atque ei ingenio ſuo indulgens ſe-
dAam inſtituit, quae Megarica prius alo-
co natali, inde Eriſtica ab indole con-

Laert. Il, tentioſa diceretur. Vnde & Diogenes

24 non το LScholam, ſed XoXαα me-
rum ſæl eam eſle aiebat. Eoque ſpectat
etiam iſta Timonis reprehenſio.

Laert.
VI, 107. Hos ego nugarum nolim curare pa-
tronos, .
Seu Phoedona mihi narres, ſeu liti-
bus aptum
Euclidem, Megaras rabidis qui li-
tibus implet.
. Poſtremo Dialecética eſt vocata, id-
aert. II,
106. . .

que primum Dionyſius Carthaginien-
ſis ei nomen dedit, quod interroga-
tionibus & reſponſionibus eorum dis-
curſum abſolui videret.
Vnicum eſſe bonum affirmabat, cu-
ius diuerſa tantum ſint nomina, pra-
dentiae ſcilicet, Dei, mentis, & cetera.
Aduerſa bono omnia tollebat, nihil tale
in rerum natura dicens exiſtere.
In argumentationibus non umtio-
nibus vtebatur, ſed concluſionibis.
Diſputationes, ex ſimilibus inſtitu-
tas, penitus tollebat. Eas nempe vel
ex ſimilibis ad ſimilia, vel ex digimili-
bus ad diſſimilia aiebat procedere: Si
prius fiat, praeſtare; vt res ipſa exami-
nentur, quibus ſimmiles quaeruntur:
Si poſterius „nullius vſus eſſe com-
parationem.

CAP. III.

DICTA EI SCRIPTA EIVS.

Plutarch. Eleberrimum in Scholis fuiſſe Plu-

le Am. tarchus ait. Cum fratrem enim
rat. p. juiſſet di
489. & excandeſcentem audiuiſſet dicere, per-

eam, niſi vindictam expoſcam, reſpon-
dit, & ego pere–am, niſi hanc tibi iram
verborum lenitate extorſero, vtqut me

bperinde ac antea ames, éſfocero. Qlam ap. Sto.
quidem hiſtoriam referens Hierocles, baeum 8.

quando pro Zanαπαι fübſtituit α LXXXII.

xpares, illud epitheton errori occaſio-· 477.
nem dediſſe cenſendum eſt.

Somnum

Anton.
& Max. .

Serm 37. ,
4

laert, Il, ⸗
106. de

a eſt

M
Libyu. vnd
. Win
3

luett. I, ſei
. 1
que
lem
inim
M⸗

1*

lu.

dre
no
n-
ns
-N
Vi⸗

–

eisli h

im 1oh.
gne

Ilam 4⸗ dto⸗
cles,

baeumm d⸗

VI. fin.

pICTA FEFT SCRIPTA EVCLTIDIS

Stob. 8. Somnum geminum eſſe aiebat, iu-

niorem alterum, flexilemque, & quem
arcere haut ſit difficile: alterum ca-
num & ſenem, grandaeuis hominibus
inhaerentem, pertinacem, & inexora-
bilem: a quo difficile ſit, vbi ſemel ali-
quem oppreſſerit, liberari. Nempe eum
neque verba attendere, neque audire,
ſurdum enim eſle, neque demonſtratio-
nes capere, vt qui oculis deſtituatur.
Interrogatus a nonnemine, qua-
Anton. lesnam ſint Düi, & quibus rebus ma-
gereeng xime delectentur: Cetera quidem ſe
31 ignorare reſpondit, at curioſos illis o-
dio eſſe certo ſcire.
Scripſit tum alia, tum Dialogos ſex,

Laert. II, de quarum fide res dubia Panaetio vi-

106. detur, tituli eorum ſunt iſti: Lamprias,
„Zuid. Aeſchines, Phoenix (vel, vt apud Suidam
EvA. eſt, Phœnices,) Crito, Alcibiades, Eroticus.
Nomine Euctlidis & alii celebrantur:
Mathematicus, Megaris itidem ortus,
Lib. vII. vnde & cum Philoſopho a Valerio Ma-
c. 3. ximo confunditur: „Plato, inquit,
*Conductores ſacrae arae, de modo &
*forma eius ſecum ſermones conferre
*Conatos, ad Euclidem Geometram
ire iuſſit, ſcientiae eius cedens, imo
profeſſioni.“ Eius operis condu-
ctores ad Platonem veniſſe ex aliis quo-
que veterum liquet, ab eo vero ad
Euclidem geometram eos ablegatns fu-

26 ⁶
iſſe, vel addictum eis ſtudiis Euclidem
Philoſophum fuiſſe, probari nequit.
Quin contra potius. Proclus narrat, ex ad Eucl.
Platonica Schola Euclidem mathemati- LIl. e. 4.
cum prodiiſſe, eumque a Ptolemaeo, Ae-

—

gypti Rege, interrogatum, an via com-

pendiaria magis ad Mathematica ſtudia
nulla detur a non vlla eſt, reſpondiſſe, re-
gia.* A morte Socratis vero vsque ad
Ptolemaeorum primum anni elapſi
XGV, vt Mathematicus Euclides multo ,
fuerit philoſopho recentior. Porro alius
Euclides Archon fuit anno II Olympia-
dis XXCVIII, iuxta Diodorum Sicu- Mete-
lum. Sed Ariſtoteli tamen illius orol.I, 6.
anni Archon Euclees audit, quod fir
mant Commentatores eius, & Suidas, ?b Suid.
qui in eo tantum aberrat aliquantum, *Üιι*
quod annorum ſpatium inter eum at-“ ℳ.—
que alterius temporis Archontem Eu- Mos
Clidem exacte non definiat. Salmaſius
vero, Eucleis nomen nuſpiam inter
Archontes inueniri exiſtimans, atque
contrarium diſerte propugnans, Sui-
dae textum corrumpere conatus eſt,
Diocle ſubſtituto. Habemus alium
Euclidem, Archontem anni II Olym-
piadis XCIV. LEuclidis vatis, Neno- d Exped.
phonti amici, ipſe mentionem fecit. 4Cyri. L.
Quibus omnibus accedit Euclides la-
picida, cuius mentio in Platonis extat
teſtamento.“

elnſcript.
b. 23 5.

6 ap. La
ert. III,

EVBV

V Vclides ſucceſſorem EVBVLI-
„DEM Mileſium habuit, cuius di-
ſcipulum oratorem Demoſthenem fu-
'iſſe, quibusdam eſt affirmatum, eum-
que ab illo litterae R pronunciatio-
nem aſſiduo exercitio didiciſſe. Hunc
inimico aduerſus Ariſtotelem animo

Laert. II
108.

LIDES.

42.

fuiſſe aiunt, eumque nulla non occa-
ſione laceſſiuiſſe. .
Inuentor ille multarum Dialectica-
rumargumentationum extitit, quales a Laert.
Peudsneooρ, mentiens: dα.οοοdυd o, oC-II, 103.
cultus. zNen rex Eleltra. Sαo vàdl

bveg velatus. TLeaplrne acerualis. b etie. de
I.

x* Mancus eſt textus, legend. c πHειι αα DPa-
„ — „ 7 » X 228
* †+τ— να⸗äος ααιττιτς αντι, Tα
22 — 6 7
é&α reο —vpto.ιν τ οιοααισιαασρα

oνροhbob᷑ νια Ono, SagidXe T ς L. II, 4.
eaueοa*νaασααι sστcρ &. atque
ita fere Baroccius. .

LI cari

266
* male Kegavn tornutus, adXangos caluus, de

1 n . quibus ira fere Comicus.
ro vote Eubulides CERATIINISinſtat acriter
Comici Ferox ſuts.
in Stan- MENDACIBVöSueturget, hiſée ver-
leii tex- ſans Rhetoras logis
ien e. Demoſtheni non impar oris hinc abit
kient. Jacundia.
VIe Hlae vero Sophiſmatum ſpecies variae
4. funt, quae generatim definiuntur Ari-
ſtoteli, quod ſint &llogiſmi Eriſtici,
quos ex ſchola iſta deinceps in ſuam et-
liam Stoici deriuarunt.
Athen. Wevdouααοöρ quem Athenaeus Weuds-

Dipnoſ. Aoν+†νοNονα.οâat, Cicero mentientem, captio-
. b. fa argumentatio eſt, ſolutu difficihs,
CG de Perinde ac reliquae pleraeque, non a
Diuin, L. forma, ſed a materia nomen habens.
II. c. 4. Exemplum nempe huius fallaciae, quo
Cic. A-frequentiſſime vtuntur, eſt iſtud: &,
ad vera dicens, te ais mentiri, mentirig. Sod
30. Sicie, te mentiri, dum vera dicis, ergo, ve-
ra dicens, mentiris. Simile eſt illud
I. 8g. D. apud IC. Africanum. Qui quadraginta
2 1 habet, trecenta legauit; deinde fundum
acid. zihi dignum centum aureis ſub hac con-
ditione legauit, ſi legi Faleidiae in teſta-
mento ſuo locus non éſſet, (qua nempeo-
mnia legata in irritum cadunt, ſi id, quod
haeredibus relinquitur, quartam par-
tem bonorum non aequauerit) quaeri-
tur, quid iuris eſt? Dixi rov axo,
*„hanc quaeſtionem eſſe, qui tractatus
*apud Dialecticos S evdι dicitur.
* Etenim quicquid conſtituerimus ve-
*rum effe, falſum reperietur: Namque
“ſi legatum tibi datum valere dicamus;
&egi Falcidiae locus erit: ideoque va-
„ente conditione non debebitur.
* Rurſus, ſi, quia conditio deficiat, lega-
*tum valiturum non ſit; legi Falcidiae
* ocus non erit. Porro, ſi legi locus
* non ſit; exiſtente conditione legatum
„tibi debebitur: cum autem volunta-
*tem teſtatoris eam fuiſle appareat, vt

p. r EVBVLIDES

*„Propter tuumlegatum ceterorum le-
gata minui nollet, magis eſt, vt ſtarua-
*„us tui legati conditionem defeciſſe.
Tanti autem hoc Sophiſina factum eſſe, gen. Ep.
Seneca ait, vt libros haut paucos de eo 6. 45.
ſcriptos extare dicat.
Laertius ſex diuerſos libros Chryſip- Laert.
po de eo argumento concinnatos me-Il,lé.

. . Athen.
morat. Philetam Coum Phthiſi pe-P ix.
rüſſe, contracta ſtudii exceſſu, in eo .

401.
foluendo poſiti, referunt Athenaeus & Suid.
Suidas. DPidgr.

Flectra nomen itidem habet a prae-
cipuo exemplo, de quo ita Lucianus: Lucian.
Electra Agamemnonis filia fama cele- re:
berrima, éandemremſimul norat, & non .

norat. Aſtante enim lateri iphus Ore-

ſRte, Oreſtem fratrem ſuum eſſe, & nouit,
&&αignorat.
Eyeα⅓ουρ N[ £„ h. e velaius, nomen Lucian.
itidem a materia ſua habens, iſto exem- l. c.⸗
plo apud Lucianum explicatur: CHRY-
SIPP. Reſponde mihi, noſtine patrem tu-
vm? MERCA TOR maxime, CHRXY-
SIPP. Quidigitur, ſi prope te Rtatuerem
opertum quembiam, atque interroga-
rem, noſtine bhunc? Luid diceres?
MERC. SGcilicetme nonnoſo. CHRYS.
Atque hic tuus erat pater, itaque ſeiſtum
non noſti, palam eſt, te patrei tuum non
noſſe. Simile & illud eſt Sophiſtarum,
quod Socratem, apud Platonem in Me-poter.
none, irrito labore ſoluere conatum A-Anal. I,
riſtoteles affirmat: An noſti omnia bina I.
paria eſſe an minus ? Reſpondit alter,
imo vero ſo noſſe. Tum Sophiſta, pro-
latis hinis quibusdam ſub pallio antea
conditis, interrogauit, an igitur bina iſta
paria me habere noueras, an minus? Re-
ſpondente altero, ſe nonnouiſſe, Sophi-
ſta ergo inquit, eandem rem ſimul & no-
FKi & ignordas.
rites, quem acerualem vocat Cice- de Diuin.
ro, qui definiuit eundem quod ſit, cum L. II. c. 4.
aliquid minutatim & gradatim addiedr
L — Ye

Acad. Ve.
Cu vlo fie
legl7. v
ge verb.

ſgnit,

I.48. ad
abin tit, 4
de verb.
& rer. ſ·
goit,

— — —

— ——(K1

P
Lib. IIl in
Mat. cap.
XIX. T. 4
VI. opp.
139. 4

4

4

Leert. II.
109, .

8
alde
AMenede-.
niyt pa.
tetexyvi.
1n eim A
4Pudla fe
ert. L.

le.
n⸗
Ilie.
60 0. 45.

ſpeleen.

e0 40.
& Fuid.
Cur.
rae⸗
lus: Lucian,

nen Lucian.
emn⸗ 1.ce
Rr.
-
I-
emn
go⸗
res!
§.
um
jo
u,
Me.pobker.
AAnal h
iu !
ter,
=
ntes
Re⸗
hi⸗
=
ce delii⸗
Loll c.
tur
yel

Qu. VI,6 ficitur vno addito grano.

mi, vt pa

ALEYINVS

Acad. vel demitur? vt aceruus (7206) ef-
Vel potius,
es 177. vt Vlpianus deſcribit, quando ab eui-
ſignif. denter veris per breuiſſimas mutatio-
nes diſputatio ad euidenter falſa tradu-
L. 48. ad Citur. Idem Vlpianus alibi exemplum
Sabin tit. affert commune, Ciceroni, Laertio,
de verb. Sexto Empirico " commemoratum:
git. Annon duo ſimt pauci? annon pauci et-
iamſunt tres? & quatuor itidem? & ſic
porro vsque ad decem? Cum duo igitur
Ient pauci,idem ſunt quod decem.
Kegarun h'e Cornutus, pariter ac reli-
quae ab exemplo nomen eſt ſortitus.
Duod non amiſeſti habes, cornua non dmi-
Icſti, cornua ergohabes, quod Senecae
Gellio atq; aliis repetitum. Ad eam ſpe-
ciem pertinere argumentum, quod ſal-
vatori obiiciebant Phariſaei, Hierony-
LibAll. in mo eſt obſeruatum. De Galilæa, inquit,
Mat. cap. *Venerat ad Iudaeam; iccirco Phariſae-
X. r. orum ſcribarumque factio interrogat
P. 39. eeum: virum licet homini dimittere v-
.ραſam qualibet cauſa? vt quaſi
*„Cornuto teneant eum ſyllogiſmo, &,
„quodcunque reſponderit, captioni
*„pateat. Si dixerit, dimittendas eſſe
ν*ο.οορolibet excauſa, & ducendas
*glias, pudicitiae praedicator ſibi vide-
te hitui docere contraria. Si autem re-

267
ſponderit, non omnem ob cauſam dehbe-
*ro dimititi, quaſi ſacrilegii reue tenebi-
*tur, & aduerſus doctrinam Moyfir, ac
*per Moſen Dei, facere iudicabitur.
*„Igitur Dominus ſic reſponſionem
*temperat, vt decipulam eorum trans-
“*eat, ſcripturam S. adducens in teſti-
„“monium, & naturalem legem, pri-
* mamque Dei ſententiam ſecundae op-

ctcponens, quae non voluntate Dei, ſed
cpeccantium neceſſitate conceſſa eſt.

Aliud argumentandi in hoc genere keg. 83.
exemplum affert idem doctor: ſuſtinui T. II.
Romae a viro eloquentiſſimo cornu-obb- b.
tum, vt dicitur, ſyllogiſmum; vt quo-255. B.
cunque me verterem, ſtrictius teneret.
Vxorem, inquit, ducere peccatum eſt an
non? Ego ſimplex, & qui inſidias vitare
neſcirem, dixi, non eſſe peccatum. Rur-
ſum aliud propoſuit: in baptiſiate bo-
na opera dimittintur an maola? Et in
hoc eadem ſimplicitate reſpondi, pecca-
ta dimitti. Cum me ſecurum putarem,
coeperunt mihi hinc inde cornua in-
creicere, & abſconditae prius acies di-
latari. &, inquit, vrorem aucere non
eſt peccatum, baptiſinus qautem peccata
dimittit, gatidquid non dimittitur, re-
Jeruatur.

ALEXINVWõsS.

Laert. II. T Nter ceteros Eubulidis diſcipulus A-

109. LEXINVSfuit, Elienſis, magnus liti-
gioſae ſapientiae admirator, Elenxinus
t adde & appellatus a contradicendi ſtudio, & Ze-

Menede- nonis aſſiduus aduerſarius. †
eti- Eum Olympiam abiiſſe, philoſophi-
ta eius am ibidem profeſſum, Hermippus re-
apud La- fert. Diſcipulisque interrogantibus,

ert. L. Il, cur eo degeret loco? ſectae ſe meditari

dixit inſtitutionem, eiq; Olympicae de-
ſtinare nomen. Verum mediis ſubſi-
ſtendi deſtitutis diſcipulis eius, & aeris
temperie, quae eo loco eſſet, minus de-
lectatis, abiere omnes, ſolo ipſo cum ſer-
voO relicto, qui & ipſe non multo poſt in
Alphaeo fluuio, natando ſe exercens,
arundinis laeſus acumine diem ob-
juit.

S. 125.
135. 136.

*X Allegat Stanleius Cic. Lucullum ſiue Acad.
Qu. IV. Laertium in Chryſippo & Sextum Empiri-

cum adu. Logicos, apud quos tamen fruſtra illud
exemplum Soritae quaero.

LI 2 Praeter

263 PART III FVPHANTVS, AbOLLONIVS.
Praeter Zenonem alios quoque phorum ſcriptis impetiuiſſe refer-
philoſophos, vt & Hiſtoricum E- tur.

EVPHANTIVS.

Laert. II,
1I10.

Lexini diſcipulus EVPHANTVS.
fuit, patria Olynthius, Antigo-
ni Regis praeceptor, qui Deme-
trii pater, auus Antigoni Gonatae fuit.
Grandaeuus is obiit, ſuorum tempo-

rum relicta Hiſtoria: tragoediis item
haut paucis, quae in ſcena publice ex-
hibitae plauſum omniummeruere: Li-
bro item de regno ad Antigonum, ope-
re vndiquaque laudatisſino.

APOLLONIVS CRONVS.

Laert. l. e. T Vit & APOLLONIVS Cronus in qui Cronum Apollonium eum appellans,
Eubulidis diſcipulis. Eum natalibus poſterius cognomen innuit eſſe, ab A-
Finab Cyrenaeum fuiſſe, Strabo eſt teſtis, pollonia, Cyrenaica vrbe deriuatum.
trabo . . .
L. XVII.
1,838 4. DIODORVsS.
CAP. I.
VITA EIVS. .
Laert. I, IODORVsS laſo ortus eſt, quae - — =- = Loſegue Momus.
xit. Cariae eſt ciuitas, Aminiae filius. Illauit muris: Tu Crone nempe ſapis.

Eum Eubulidem audiuiſſe, Laer-
tius autor eſt. Apollonii Croni diſcipli-
Strab.l.c. na vſum Strabo ait, a quo Croni cogno-
men tulit, transmiſio ad diſcipulum
magiſtri nomine, ratione inprimis ha-
bita obſcuritatis, qua magiſtrum Cro-
nium imitabatur. De hoc Diodoro Cal-
Laert.l,c. limachus in epigrammate.

Vixit cum Ptolomaeo Sotere, quo
praeſente, cum eum tioρο interrogaret
de rebus, de quibus ex tempore re-

ſpondere non poſſet, non tantum a Re-

ge punitus, ſed Cronus etiam cognomi-
natus eſt Quamobrem ex conuiuio
diſceſſit, atque oratione de eo argumen-
to ſcripta moerore vitam finiuit.

CAT. II.
PHILOSOPHIA EIVS.

Ialeckicum fuiſſe cum Strabone af-
firmat Laertius. Eoque pertinet
Acad. Ciceronis iſtud 4 In hoc ipſo, quod in
Qu. IV, elementis dialectici docent, quomodo
47. iudicare oporteat, verum falſumne ſit,
ſi quid ita connexum eſt vt hoc: Si dies
ceſt, lucet, quanta contentio eſt, aliter
*Diodoro, aliter Philoni, Chryſippo a-
ct liter placet.
Multum autem in eo ſtudio Diodo-

rum fuiſſe, ex Callimachi patet Epi-

11. cc.

grammate, allegato atque explicato a Ada.
Sexto Empirico. Gram-
mat. p.
De roponn ionius connexis Diodori, ⁶2:
Philonis & Chryſippi diſſenſum, cuius
ex Cicerone mentionem fecimus, latius
perſequitur iſtis Sextus Empiricus. qu
*Quando & quemadmodum recte ſe- Math.
*„quela in connexo procedat, inter ſe b. 240.
*diſſident, pugnantque inuicem ea, conf.

* quibus ſtatuunt iudicari conſequen-Vr'b.

Hyp. p.

ufian
eſſe
vel
ein
44 ſit
( We
ye
r
(t
44 ſ. I
alite
ani⸗
ailio
4 mo
4 ie
Xv
( H
ae
Pi
cot
ſar
ter
n
i

eker⸗

item
ex.
L.
pe⸗

luns,
54.

i.
uo
Wret
te⸗

Ke-

Omi-
liuio
nen⸗

t 44da
Gram-
Mat: p⸗

62
oi,

nins
tius
US. Adn
eſe-Marh
r ſep. 40.

H conk.
e pyb.

en. , H

tun. /4

.

Errrrr rr

DIODORVS.

*tiam. Dicebat nempe Philo, verumn
eſſe connexum, quando non incipit a
*Vero & deſinit in falſum. Quo fit, vt ex
eius quidem ſententia tribus modis
“„ſit verum connexum, vno autem
*„modo falſum. Etenim, quando a
*vero incipiens deſinit in verum, ve-
rum eſt: vt illud: ſi dies eſt, lux eſt.
*Quando itema falſo incipiens in fal-
“ſum deſinit, rurſus verum: vt illud:
* ſi terra volat, alas habet terra. Simi-
iter autem, quod incipit a falſo, deſi-
* nit autem in verum, eſt verum. vt

cillud: ſi terra volat, eſt terra. Solum-

cc modo autem eſt falſum, quando inci-
Piens a vero, deſinit in falſum: cuius-
*modi eſt illud: ſi dies eſt, nox eſt. Nam
*ſi dies ſit, illud quidem, dies eſt, ve-
„rum, quod quidem eſt antecedens.
*Hocautem: nox eſt, falſum, quod qui-
*dem erat deſinens ſiue conſequens.
*„PDiodorus autem dicit, verum eſſe

„Connexum, quod neque contingit,

*cum a vero incipiat, deſinere in fal-

d ſum, quod quidem pugnat cum ſen-
ctentia Philonis. Nam huiusmodi con-

*nexum, ſi dies eſt, ego diſſero, ſi dies
*jam ſit, & ego diſſeram, ex Philonis
*quidem ſententia eſt verum, quando-

*quidem incipiens a vero illo, Dies eſt,

*„Verum dicit ilud, ego diſſero. Ex

Diodori autem ſententia falſum. Con-
tingit enim, vta vero incipiens, nem-

cpe dies eſt, in falſum aliquando deſinat,
*hoc nempe, ego diſſero, cum ego ſilu-
erim. Atque adeo caſua vero inci-
*Pere & deſinere in falſum poteſt. Nam
*Priusquam coepero diſſerere, incipit
*quidem a vero, dies eſt, in falſum au-

tem deſiit: nempe ego diflero.

adu. Ma-
them. p.
250.

Et alio loco: “* Nam vt de connexo
*„Prolixi non ſimus; dicamus, rectum
eſſe connexum, quod non incipita
*Vero, & in falſſum deſinit: Illud v. g. ſi
motus eſt, datur inane, ex Epicuri

269

„quidem ſententia incipiens a vero,
*“nempe ii eſt motus, & deſinens in ve-
*rum, datur vacuum, erit verum. Ex
*Peripateticorum autem ſententia in-
*Cipiens a vero, nempe ſi eſt motus, &
*deſinens in faſſum, nempe datur va-
„Ccuum, erit falſum. Ex Diodori au-
*tem ſententia incipiens a falſo, nempe
ceſt motus, vt deſinens in falſum, nempe
*datur vacuum, erit ipſum quidem ve-
*rum, aſſumptio autem, nempe eſt au-
*tem motus, erit falſa.
Sunt, qui dicunt argumenti, quod Laert. Il,
ρορνονιπιοαι.o, velatum, dicunt, & cera- II.
tini ſ. cornuti eum eſſe inuentorem, de
quibus plura in vita Eubulidis. Ale-in Lib. I.
Xander Aphrodiſeus eum vſum ait ar-prior A-
gumento, quod zvoαιαοατιαοοτοat Xαι. nal,
argumentum dominans, de cuius origi-
ne & virtute ita Epictetus: *Dominan-
*tis argumenti quaeſtiones ab huius-
*„modi occaſionibus proficiſcuntur.
*„Nempe cum tribus hiſce propoſitio-
*„nibus commune inuicem intercedat
*Certamen: 1 COmne praeteritumneceſ-
*ſario verum eſt. 2 Ei, quod fieri ne-
*guit, id quod ſeri nequit non eſt con-
*ſöguens. 3 Non poteſt fieri id, quod
*werum neque eft, neque futurum eſt.
*Diodorus hac pugna animaduerſa,
*Priorum duorum probabilitate ad
„Probandum illud, nihbil poſſe fieri,
*gusd verum neque ſit, neque futu-=in lib. I
rum ſit, vſüs eſt. Et Alexander: prior.
mo Corinthi eſſe poſſbile eſt, ſi ihi vel
*fui, vel ero. Quorum neutrum ſi ſet,
posſebile id non oſt. Posſebile eſt, vt in- gentns
*fans Grammaticus fiat, italis futurus 6oen
ſ, Ccuius rei firmandae cauſa Diodo- Pyrth.
rus Dominantis argumenti interroga-Hyp. L.
*tione vti ſolebat. III. c, 8.
Nihil moueri credebat, argumento P. 125. &
nixus tali: & quid mouetur, aut in eo, an Na-
in quo eſt, oco mouetur, aut in eo, in quo 39 4. .
non eſt. At, neque in quo eſt mouetur,
LI3 manet

ap. Arri-
an. II, 19.

„*

4

270

PART III TGTIFAS, CLIINOMACTS

manet enim in eo, l in eo eſt. hü ſiue ortum habere ſiue interi-b id. I. e.

Nec vero, in quo non eſt, vbi enim
aliquidnon eſt,ihi neque ugere quidquam

tum. b

b: 134.
Principia rerum minima eſſe aiebat, « dem

neque pati poteſt. Non ergo mouetur & inſecabilia corpora; numero infi-pyrrhon.
quidquam. Vnde conſequens eſt, ni- nita, ſed finita magnitudine.“ Hyp. III.
p. I15.
Stob. Ecl.
ICHIHYAS.

1I12.

Laert. II, ITTA8. Metalli filius, vir illu- Euclide ſunt, ordine cenſetur. Ei Dialo-
ſtris in horum philoſophorum, quiab gum Diogenes Cynicus dedicauuit.

CLINOMACIIVS.

I12.

Laert. II. IN Euclidis fucceſſoribus CLINO- Primus ille de Axiomatibus, Categore-
MACHVS Thurius extitit quoque. matibus, & ümilibus ſcripſit.

S8S T I LP O.

CAP. I.

VITA.
. Laert. QTII-POortus eſt Megaris, Hellados
I1I, 113. oppido, vixit Ptolemaei prioris ae-
vo, magiſtros audiuiſſe dicitur ſequen-
tes: Ipſum Euclidem ſcholae autorem,
quod tamen aetati eius minus eſt con-
Antaneumn ‚vt ſupra etiam obſeruatum
fuit. Ex ſequacibus vero eiusdem, Thra-
ſymachum Corinthium, Ichthyæ famili-
arem, vt autor eſt Heraclides, Diogenem
b Laert, Cynicum, Paſiclem item Thebanumb,
VI, 76. Cratetis Cynici, fratris ſui, diſcipulum,
suid. & Dioclidem denique Megarenſem.
eE Eum acutum hominem, & probatum
1 “ temporibus illis fuiſſe dicit Cicero“. Qui
· addit, ſcribere ipſius familiares, & ebrio-
ſum & mulieroſum illum fuiſſe, neque
hoc ſeribere vituperantes, ſed potius
Plut adu. 3d laudem. Vitioſam enim naturam
W orr. ab eo ſic edomitam & compreſſam eſſe
is doctrina, vt nemo vnquam vinolentum
& Kre-illum, nemo in eo libidinis veſtigium
nuns Se- Viderit. Plutarchus animi in eo robur,
nec. Ep. .
.„

EIVS.
manſuetudine & continentia egregie
temperatum, admiratur.
Rerum ciuilium ſtudio plurimum tr -Laert. Il,
buebat. Ac, praeter vxorem, quam I4.
duxerat, Nicarete etiam pellice vteba-adde A-
tur. Filia ei fuit famae parum inte-Almn. d.
grae, quam Sdtmmias Syracuſanus, ex 496.
coniunctiſſimis eius, duxerat. (Quae Laert. l.c.
cum inquinatiſſimam vitam duceret,
eamque parenti dedecori eſſe nonne-
mo diceret, Stilpo non eam, reſpondit,
maioriſibi dedecori, quam ipſe ſit decori —
ei, eſe valere.
*[Eodem ſpectat, quod Plutarcho re-de animi
latum, qui dicit, Stilponem, a filia impu-tranq. p.
dica, quo minus viueret omnium aeta- 467.
tis ſuae philoſophorum iucundiſſime,
minime prohibitum eſſlſe. Quin &
Metrocli, id exprobranti, meumne, re-
ſpondiſſe, hoc eſt peccatum, an filiae
ſoque Metrocle filiae peccatum id eſ-
QLuid ais?

ſe, ipſius infortunium.
reſpondiſſe,

112
cont, (ll
Mut, vit,
Demett. ne
1. op- Ar
b. 3. len
de An, gl

Conſt. cYal
5. & Ey. il

Lan I,.
Ub. to⸗

terl-bid le
e.
bat 1.
din ldem
lf feahen
Hyp. II.
§.
— ..IIS.
dtod Bel.
Eyl. 1.
a.
t.

—

Are⸗

egie

Nlrluet, I,
Ualn U.
lehr Aͦ A.
1Se ihen. L.
inte-. .
5 er 465.
Queleenle⸗
celet,
vnne⸗
ndit,
uri -

0 te-de anini
wh t, .
xetr. 6
lume,
in &
,Ie-
iue!
id el.
1d!

nclle

. STTLPO C. L VITA EFFS

reſpondiſſe, nonne peccata ſunt lapſus,
iisque excidunt homines, guibus potiri
debebhant? Cui cum annueret Metro-
cles, nonne vero, ſubiunxiſle, eæcidere
talibus eius eſt infortuniusn qui excidit:
Placidaque & philoſophum decente o-
ratione oſtendiſſe, vanum latratum eſ-
ſe Cynicam calumniam.]
Magna eius apud Ptolemaeum Sote-
rem gratia fuit, a quo cum Megarae vi
captae eſſent, pecuniam ei obtulit, &, vt
in Aegyptum ſe ſequeretur, inuitauit.
Pecunia, non omni tamen, accepta, in
Aegytum proficiſci noluit, ſed Aegi-
nam ſe contulit, ibique, donec Megaris
conf. diſcederet Ptolemaeus, vitam egit. De-

Plut. vit. 111 jg01 Hlj -
Demez, Metrius quoque, Antigoni filius, Me

T. I. opp. 8 AXDUSIIELIS 1
p. 893. rent ſui, iuſſerat, reſtituerentque, ſi

& de An. qiulae ablata ei fuiſſent. Quamobrem
tranq. T. rerum ab eo amiflarum conſignatio-

Laert. II,
II K.

Il b. 475. nem cum peteret Stilpo: Nibil quod

Senec. de

Gonſt. c ium eſſet, ſo perdidiſſe, reſpondit, do-
5. & Ep. Arinam enim &ł eruditionem neminem
9. Rebi ademiſſe, eloquentiam quogue ſibi
eſſe relidtam & diſeiplinam. Simulque
tanta vi humanitatem ipfi fuaſit, vt aſ-
ſidue eum Demetrius audire cuperet.
Laert. II, De Phidiae Minerua ita ab eo inter-
II6, rogatum nonneminem ferunt: Num
Minerua Touis filia Deus eſt ?ͤ Cumque

annuiſſet ille; dixiſſe Stiponem: As ſta

non Iouis, ſod Phidiae eſt. Illoque
concedente; non ergo illa, dixit, Deus.
Qua de cauſa cum in Areopagum eſſet
Pertractus, nihilinficiatum ferunt, ſed
relto ſo dixiſſe, affirmauiſſe, non Deum e-
nim eſſe Mineruam, ſod Deam, mares
enim eos eſſe. Quod tamen reſpon-
ſum Areopagitis cum ſatisfaceret mi-
nus, vrbe excedere iuſſus eſt. Riſiſſe
autem aiunt illud d'étum eius Theodo-
rum, cognomine &oεορ vnde hoc noue-
rat Stilpos inquientem, num ſublata
palla ipſam inſpekxerat? Erat nempe

.

aris expugnatis, vt domui eius parce-

Theodorus procaciſſimus ſermone,
moderatior Stilpo, vnde & a Cratetero-
gatus, an precibus Dii & adgeniculatio-
nibus delectentur? Noli me, reſpondit,
de hiſce, oRtulte, in publica inerrogare
via, ſod priuatim interroga.
Ingenium ei ſimplex fuit, neque vlla Laert. Il,
ſimulatione fucatum. Cratete igitur 117,
Cynico ſemel ad id, de quo interrogatus
fuerat, non reſpondente, ſed foedum
edente ſtrepitum, noueram, dixit, te
qquicquid potius, quam quod honeſtati
conſentaneum eſſei, prolaturum.
*[Temperantia fuit inſigni, quo ſpe-
ctat, quod Athenaeo de eo relatum.
Stilpo, ait, ſua confiſus temperantia, .X. p-
nihil metuit, cum allium comediſſet in *2.
templo matris Deum obdormiſcens,
quamuis alias arceretur delubro quis-
quis tale quid comediſſet. Dormienti
autem Dea aſtans cum diceret, Philoſo-
phus es, o Stilpon, & iura tamen violas
ſacrorum, reſpondere ſibi in ſomno vi-
ſus eſt, praebe, quod edam, & allio abſti-
nebo.] E
Caricam illi Crates aliquando, & vna Laertel,
interrogatiunculam, propoſuerat. Eam
vero ille ſtatim comedit: cumque excla-
maret Crates: caricam ſe perdidiſe; non
ſolum, reſpondit, garicam, ſed & interro-
gatiunculam, cuilis arrhua illa extitit.
Eundem Cratetem cum hyemis frigo-Mert ke
re vidiſſet torpentem, videris mihi, in- Feh. vit.
quit, o Crates, aris noaναιbρas häbere: Stilpon,
quod in pronunciationeambiguum eſt.
atq; vel ita accipi poteſt, quaſi ouo pallio *αι
eum indigere dicat, vel ita, quaſi pallio
& bona mene eum carere dicat. Ru- Wα =S$½
bore igitur ſuffuſum Cratetem ita re-
ſpondiſſe: V
Atqui ego kilponem Megaris mala
miulta forentem
PVidi: vbi monſtroſ, eſſe ferunt habi-
tacla Tybbhoei.
Hic

272
Hic diſputabat iuuenem comitante ca-
terua,

Nonopera, verbis hic de virtute doce-

bat.

Laert. I1l. Pertur Athenis hominum ita in ſe

PARS III. &STILPO CAP. M. II.

Cum Cratete diſputans, inter lo-
quendum, vt piſces emeret ſubito abiiſſe
fertur. Aquo cum retineretur, quod
diſputationem deſtituat accuſatus. Non
deftituo, ait, nam diſputationem teneo, te

119. . —. . . . .
9. ſtudia vertiſſe, vtex officinis ad eum ſolumrelinquo. Nempe manet diſputatio,

videndum confluerent. Cumque ea
de re nonnemo ipſi dixiſſet: Te, OStil-
Po, velut beluam admirantur. Mini-

me, reſpondit, ſed velut verum hominem. NRultus, reſpondit.

CAP.

biſeèes vendentur.

Quid lapide grauius ſit? interrogatus, gtob.
ſerm. IV.

II. p. 57.

PHILOSOPHIA EIVSDEM.

MEriͦcaR ſcholae extitit princeps,
Plut. adu: eriſtico dicendi genere potentiſſi-
Colot. p. mus, doctrinaeque & diſputationum
III9. fubtilitate, fibi ipfi, patriae, & amicis
ſummum decus conciliauit.
Vniuerſalia plane tollebat, dicebat-
Laert. Ih, que qui hominem dicat, eum neminem
179. dicere, quod non hunc aut illum vox ſi-
gnificet: quomodo enim vni magis

quam alteri, atque adeo huic conue-

niatꝰ Rurſus id, quod videmus, olus haut
eſſe, olus enim ante multos annos fuiſ-
ſe, atque hocolus proinde haut eſſe.

plut,adu. Vhum item de alio raedicari poſſe
Colot. p. negabat, hoc modo ratiocinatus:- Si de
120. eauo praedicetur currere, non idem eſt
cum ſubiecto praedicatum.
hominis definitio, alia boni. Similiter
aliud equus eſt, aliud currere, inter-
rogati enim diuerſam vtriusque defi-
nitionem reddemus. Certe ſi homo
& bonum eſſe, equus & currere eſſent
idem, quomodo bonum de cibo vel me-

CAbP.

Alia eſt

dicina praedicari poſſet, & currere
de leone & cane? quae res ſunt ma-
Xime diuerſae. Eorum itaque, quae
ſunt in ſubieæcto vel de ſubiecto nullam ad-
mittit complexionem: ſed ea niſi idem

cum ſubiedio ſint, de eo praedicari, ett
iam per accidene, poſſe negat. Quam-

vis vera ex ſententiolis iſta fuerit, quam
per luſum & iocum inter Sophiſtas
ſparſit Stilpo, acerbe tamen impugna-

vit Epicureus Colotes, prolixa contra
Stilponem inſtituta diſputatione, quae

eam ſolam ſententiam contineret,
quam tamen neque reſoluere potuit,
neque confutare. Hoc ſolum dicens,
nullam hanc vitam fore, qua vnum de
altero praedicare haut liceat. Verum
euidens eſſe, Plutarchus affirmat, Stil-
ponem vocibus tantum quibusdam of-

fenſum, modum loquendi impugnaſſe,

non quod in vſu haberetur abrogatum,
vel res ipſas ſublatas ſerio voluiſſe.
Summum bonum mentem eſſe aie-Senec.
bat, nullis paſſionibus obnoxium. Ep. .
III.

DISCIPVLI EIVS. .

Laert. Il. T Nuentione & eloquentia longiſſime
113. Talios anteceſſit, vt omnem Graeciam
fere ad Megaricam ſcholam adduceret.
Eum Philippus Megaricus refert a The-
ophraſto Metrodorum, Cui Theoretici
cognomen, abſtraxiſſe, ab Ariſtotele
Cyrenaeo Clitarchum & Simmiam; a

Dialecticis, Paeonium quidem ab A-
riſtide, Diphilum item Euphanti, &
Myrmecem Exaeneti, vt cum eo diſ-
putarent aduentantes, ſectatores na-
ctum eſſe. Hucuſque Philippus. Prae-
ter hos Phraſßidemum peripateticum,
euius in Phyſicis maxima autoritas, ſibi
adiunxit.

—..—,—

Laert. Il,
120, X

Laert. I,
105.
uid.

Qads.
.

lo⸗
ille
od
Nn
0, te
tio,

Arls, Kob,

ſerm.ly.,

. 5.

reye
InA.-
gune
nad-
dem
et⸗
Cach.
luacm
niſtas
ga
ntri
lune
dter,
otuit,
cen,
n de
eruin
Stl.
mof⸗
nnle,
tum,

, genec,
Ae-
ſe “

Cil⸗
6 a-
Prae-
ncuin,
1/lbi

lund,

——

120.

Laert. II,
105.
Suid.

Oaid.

Gell. II,
18.

Laert. l. e.

Laert. II,

MORS &TIIFP. PHAEDO. PLISXTANVS

adiunxit, Alcimum item, oratorum ſui
aeui in Graecia maximum. Zenonem
porro Phoenicium, Epicureum philo-
ſophum, Cratetem, & reliquos: &, vt

CA P.

273
verbo abſoluam, quoscunque ipſe ſibi
adiungere voluiſſet. Narratque Hera-Laert. Il
clides ipſum Zenonem quoque, Stoicae 120.
ſectae autorem, in eius diſcipulis fuiſſe.

IV.

MORS ET SCRIPTA EIVS.

Srnern fatis functum eſſe Hermippus
teſtatur, hauſto prius mero, vt citius
moreretur. XX Dialogos eum ſcri-
pſiſſe Suidas autor eſt, nouem tamen
tantum ei Laertius tribuit, neque eos
multum adeo gratiae habentes, quo-

rum en tibi titulos: Moſehuc, Ariſzi
vel Callus, Ped, 9. G A ,
Metrocles, Anaximener, Epigenes, ad
liam, Ariſtoteles.
Filium habuit ſuperſtitem Drgſonem,
ipſum quoque philoſophum.

SECTA ELPIACA
Liaca Secta natales PHAEDONI
debet, Elienſi, nobili familia orto.
Illum a Piratis primum contigit ra-
pi, atque lenoni pretio certo adduci. Ad
fornicis itaque limen conſidere coa-
ctus, a Socrate, forte fortuna iſthac
tranſeunte, fuit obſeruatus, qui faciem
notans ingenuam, qua plane erat ſingu-
laris, Alcibiadi & Platoni, referente La-
ertio, vel, vt Gellius habet, Cebeti per-
ſuaſit, vt emeret eum. Ab illo igitur
tempore philoſophiae ſtudiis animum
adiunxit, affiduus Socrati auditor, ita
Platoni charus, vt Dialogorum excellen-

ET ERETRICA.
EDO.

tiſſimum de animi immortalitate iĩpſius
nomine inſcriberet.

Sectam inſtituit, quae a patria ipſius Laert.l,c,
Eliacae nomen tulit. Dialogi ei tri-
buuntur ſequentes: Zopprus, Medus,
Sinon, Antimachus ſiue senex, Nicias,
Simmias, Alcibiades, Critolaug. Ho-
rum tamen an vel vnicus Phaedonem Laert. II,
autorem habeat, dubitare Panaetium vi- 64.
deas. Medum Aeſchini qui tribuant Laert. Il,
fuere, fuere qui Polyaeno adſcriberent, 105.
cui Antimachum quoque vindicant, &
Su‿vthicem hiſtoriame.

PLISTANVsS.

Ontinuata Eliaca ſecta in PLISTA-
NO fuit, Elienſi, Phaedonis ſucceſ-

ſore, quem Menedemus excepit, & hunc
demum Aſelepiades.

„7

* De Pyrrhone Laert. IX, 61. inso‿ε Agoοvοα ϊ.. Eundem tamen Bguooane

vocat Suid. v. Lopßeov.

MENEDEMVS,.

274

Laert. II,
125.

PARS III MENEDEMVS CAP. I M. M.

MENEDEMVS.

CAP.

I.

PATRIA, PARENTES ET PRAECEPTORES EIVS.

Vit MENEDEMVS ex iis, qui Phae-
donis ſcholam conſeruarurft, Elia-
cam dictam hucusque, a Menedemo ve-
ro Eretriacae nomine inſignitam. E-
retrienſis ille fuit, filius Cliſthenis, ex
Theopropidarum familia, qua tamen

generis nobilitate non obſtante, archi-

Laert. I,

130.

tectonicae operam dedit, paupertati ob-
noxius, Cliſtchenes. Tabernaculorum
ſartorem alii dicunt fuiſſe, Architectum
Heſychius illuſtris vocat: In vtraque
arte filium ab eo inſtitutum fuiſſe ad-

dens, Menedemum. Quae cauſa fuerit,

cur Alexinius“ quidam ei, decretum
ſcribenti, exprobraret, non decere fa-
pientem, inquiens, vt decreta pariter
ac tabernacula conficeret, SW

Miſſus autem ab Eretrienſibus Mega-Laert. l.c.

ras, vt in praeſidiol bi eſſet, inde Athe-
nas abiit, audiendi in Academia Plato-
nis cauſa, qui ita eum doctrina cepit, vt
cingulum ponere non dubitaret.

Porro ab Aſelepiade Phliaſio, neceſſa-
rio ſuo, Megaras ad Silponem traductus
eſt atque eum vna cum illo audiuit. In-
de Elidem nauigantes in Anchipyllum &
Moſehum inciderunt, qui ex Phaedo-
nis erant ſchola.
Sunt, qui ei contemtui fuiſſe dicant
& Platonem, & Kenocratem, & Cyre-
naeum Paraebatam, maghi autem ha-
bitum Srilponem, de quo, quid ſentiret?
interrogatus, liberum ſſe, reſpondit.

C G A P. II.
SCHOLA ET PHILOSOPHIA EIVS.

IX Datriam reuerſus, ſcholam aperuit,
& philoſophiam docuit, translata igi-
tur Eretriam Eliaca ſchola, inde ab hoc
tempore Eretricaæ nomen tulit
In ſchola eius mullus, vt tum fieri æ
mabat, circa eum ordo, nulla fübfellia
per gyrum diſpoſita, ſed prout ſingulis,
vt vel ambularent, vel ſederent, obue-
nerat, ita eum audiebant.
Vnum eſſe bonum ſtatuebat, vnam

virtutem, grauiter in eos, quiplura ſta-

Laert. Il, tuerent animaduertens.

129.

Vnde ali-
quem, qui plura admittebat bona, irri-
dens, quaerebat, quot igitur bona ſſe
cenſeret, &öanſutis eſe centum arbitna-
ret ur?

TLaert. II, Ingenium ei erat verſatile, inque o-

134.

rationis com pofſitione tanta vis, Vt dif-

ficile eſſet ipſi occurrere: in omnes
partes ſe verfare folebat, & vbique quod
diceret, imlemiebat. Erat autem con-
tentioſa maxime, autore Antifthene
in fucceſſionibus, eius eloq uentia, ſole-
batque huiusmodi quaeſtiunculis vVti:
Num alud ab alio differt? ita fane.
Aliud eſt autem prodeße, quam bönum-
bonum itaque non prodeſt. Tollebat
propoſitiones negantes, ſolisque affir-
mantihus locum faciebat: & ex his quo-
que ümplices ſolum, reiectis, quae tales
haut eſſent, admittebat, coniunctas haf-
ce appellans atque complexas.
Heraclides Platonicum eum fuiſſe,
& dialectices tamen extitiſſe contemto-
rem ſcribit. Itaque ſciſcitanti aliquan-
do Alexino an patrem caedere deſuſſet?

* Viderur eſſe is ipſe quem Alexinum vocat La-
ertius L. II, ſ. 136, & de quo actum ſupra, Nomen A-

lexinii tamen Stanleius non pro viri proprio, ſed
pro patriae viri indicio habet.
nequt

Laert. II,

Laert. II.

126.

134.

Laert. II,
135.

nett
genn
nege
ope⸗

Au

Laert. H,
137.

1
U
Laent ,
137.

dl.8.

— — —

ib,

ſegi lanle,
Athe⸗
ato.
,vt

Ceſlr ienl,

Uctus
t In-
G&

edo⸗

Laert. II.

lan n.

Vre-
n he-
iret?
t.

nes
guocl
CoU⸗
Hhene
ſole:
Vti:
ſane.
mum:
fr-
quo.
tales
laf.
,5 Laert. ll
Ulle, nj⸗
MO-
an-
iſet?

—

07 ſed

Nelt!

ib. ſ. 138.

neque cecidi, dixiſſe, neque deſti. Vr-
gente vero altero, vt velaffirmaret, vel
negaret quaeſtionem, eique ſoluendae
operam daret: Ridiculum, aiebat, eſt,
veftrasſuſoipere leges, cum in ipſo limine
queant reopelli.

Laert. I, A& Rétiſſima amicitia Aelepiadae iun-
137. tus fuit, nulla re Pyladis in Ore-
ſtem amori cedente. Aetate autem
eum Aſelepiades ſuperabat, vnde vulgi
natum dicterium, Aſelepiadem poetam,
Menedemusm hiſtrionem eſſe.
Athen. Cum iunuenes eſſent ambo, & pauperes,
L. IV. p. ad Areopagi pertracti ſunt iudicium, vt
168. juxta Solonis legem, de qua in vita ipfſi-
vs actum, rationem redderent, qui fiat,
SZ vt omne tempus in philoſophorum te-
E’ rentes diſputationibus, neq; labore, ne-
que patria hereditate eis, de quo viue-
rent, ſuppeditante, ſubſiſtere tamen
valeant, neque vlla re indigeant? Tum
illi orare, vt expiſtrino praefeétis aceer-
ſeretur aliquis; quod vbi faéctum eſſet,
ille noctu ſemper ad piſtrinum ees de-
ſcendere, ibique molendo duas drach-
mas mereriteſtatus eſt. Qua re atto-
niti Areopagitae honoris cauſa CC
drachmarum praemium eis ſolui iuſle-
runt.
Laert. II, Necalii deerant patroni, quorum li-
137. beralitate ſubleuarentur:
Archepolis tria millia eis obtuliſſe, cum
tamen amica ortz eſſet contentio, vter
ðòð ſecundus acciperet, neuter accepit.
Qui maxime tamen eos fouerent EHip-
ponicus Macedo, & Agetor Lamieus fue-
re. Horum poſterior vtrique XXX
minas eſt largitus. Menedemo Hippo-
nicus drachmarum dedit duo millia, in
dotem filiabus, quas ex Oropia vxore
tes ſuſcepiſſe ab Heraclide refertur.
ib. 1I. '37. Nempe vxorem vterque duxit, ſo-

NATATES &HIOLA MOEES ETVS

ferturque

—

275
Niihil eum ſiue ſcripfiſſe, ſiue compo- Laert.
ſuifle, Antigonus Caryſtius refert, ne- u6.
que pro certo quidquam definiuiſſe.

Vehemens tamen adeo fuit diſpu-
tator, vt liuida ſaepe facie diſcederet.

CAP. III.
MORES EIVS.

liam Aſclepiades, Menedemus maorrem,
quam ſua defuncta vxore Aſelepiades
ſecundis nuptiis ſibi iunxit. Menede-
mus contra, cum in Republica alquo
eſſe coepiſſet loco, aliam duxit, nobilil-
tate & Opibus ſpectatifſimam ‚ſed nihi-
ominus tamen, cum vna habitatent do-
mo, priori vori rei familiaris curam
permifit. Aſclepiades autem, cum in
maximis opibus minima licentia cum
Menedemo vixiſlet, iam longaeuus, E-
retriae diem obiuit. Cumquealiquan-
to poſt ad doemum comeſſabundus ac-
ceſſiſſet quidam catamitus eius, atquea
ſeruis limine arceretur, introduci iuſ-
ſit Menedemus, Aſclepiadem etiam ſe-
pultum eum admittere inquiens.
Erat autem Menedemus hoſpitalis Laert. I.
maxime, & quia parum ſalubris erat E- 132.
retriae aer, frequentia obibat conuiuia. ORM
Ordinem in iis obſeruatum ita deſcri-o5-
bit Antigonus Caryſtius. Primum ipſe „ .£.
cum duobus vel tribus prandebat, v- Laert II,
que dum in veſperam vergeret dies. Si 39.
quis interea alius veniret, finito pran-L. X. p.
dio admittebatur. Si quis igitur ante 419.
ſtatutum veniſſet tempus, deambulans
percontabatur egredientes, quid eſſet
appoſitum ac quomodo? Et, ſi quidem
oluſculum vel ſalſamentum (a quibus
initium prandium ducebat) appoſitum
audirent, abibant: ſin carnes, ingredie-
bantur in locum ſibi deſtinatum. Le-
ctuli autem ſtoreis aeſtate, hyeme ver-
vecinis pellibus ſternebantur: Pului-
nar inuitatorum quisque ipſe afferebat
Mm 2 ſihi.
17

Laert. II,
140.

Laert. II,
131.

Laert. II,

140.

276
ſibi. Poculum, quod circumfereba-
tur, cotula maius non erat. Bellaria
illis fabae ac lupini, interdum de fructi-
bus, quales anni tempeſtas praeberet,
mala punica aeſtate, vere cicer, hyeme
caricae. Idque Lycophron confirmat
Chalcidenſis, in Comoedia Satyrica,
quam Menedemum inſcripſit, in qua ita
ſatyros aflatur Silenus:

Boni parentis filii nequicſimi,
Vobiscum, vti ipſ cernitis, laſci-
viam.
Hautſimili nos, per louem, vel Caria
Coena, Rhodusue, & grata nobis Iq-
dig
Excepit vnquam: bellam, Apollo, coe-
nutam! .

PAnRS III MENFDEMVS CAP TV V

Et paulo poſt:
—= = 6Crateribusgaue aquas
Pentobolis Circumferebat ſernutus,
Immotus aaltans guin & eecra-

bilis,

Soli, & lupinus, debitus plebeculae,

Frequensoberrat, compotator paupe-
rum.
Dum biberent, prandio iam finito,
quaeſtiones Menedemus proponebat,
atque menſae ſecundae locum varii
ſermones tenebant, quibus omnes ad
temperantiam & continentiam excita-
bantur. Eos haut raro vſque dum gal-
licinio interpellarentur, protrahebat,
quod ingratiis fiebat hoſpitum, qui

Hunquam illis exſatiari poſſe videban-

tur. .

CAP. IVYyV.
GESTA IN REPVBLICA.

Ontemtui autem initio in patria
fuit, caniz appellatus & fultus.

Poſtremo in ſumma omnium admi-

ratione vixit, adeo, vt reipublicae ſum-
mam ei permitterent, ducentorum in
annum ſtipendio, ex qua tamen ſum-
ma quartam ille partem accipere no-
luit.
Ex quo autem reipublicae ſuſcepit
adminiſtrationem, ita in ea animum

habuit defixum, vt, cum thura ali-
quando Diis offerret, extra thuribu-
lum proiecerit. Quod cum Crates a-
nimaduertiſſet, eique publicae rei cu-
ram exprobraſſet, eum in carcerem iuſ-
ſit duci. Cumque ipſe ducendo for-
te fortuna in via occurriſſet, Agame-
mnonius & ciuitatis Dux appellatus ab
eo fuiſſe. .
Legatione ab Eretrienſibus, magno
vbique exceptus honore, ad Ptole-
maeum defunctus eſt & Lyſimachum,
Demetriumque, Reges Macedoniae, in
quibus prior Demetrius regnauit, poſt

eum Lyſimachus, indeque poſt hu-
ius ſucceſlorem Pyrrhum Ptole-

maeëus.

Accuſatus autem apud Demetrium
fuit, quaſi conſilia prodendae Ptole-
maeo vrbis ageret, quam ille ſuſpicio-
nem epiſtola diluit, cuius iſtud initium:
Audio tibi de nobis plurima eſſe narra-
a &c. ſimul monens, caueret vnum ex
his, qui infenſi ſibi eſſent, Aeſchylum
nomine. Conſtat quoque eum apud
Demetrium grauiſſime pro Oropo le-
gatione functum eſſe.

Erat eius inprimis etiam ſtudioſus
Antigonus, Macedoniae Rex, ſeque
ipſius diſcipulum profitebatur. In e-
ius gratiam decretum Menedemus ſcri-
pſit ſimplex, & ſine affectatione, cu-
ius iſtud initium: Quoniam Antigo-
nus Rex praelio fractis Barbarorum
viribus in regnum rediit, ceteraque o-
mnia feliciter ipfe ſuccedunt, viſum ſe-
natui populoque &.

CAP.

laert. II,
126.
⁵½ Ktanl.
auger
pro rav-
apud
Laerti
vm legil⸗
ſe vide⸗
tur, nam
vertit E.
retrien-
perbum.

1

Laert. Ih

ibic,

¹ mahn
Laenti d
verba ita
accipere,
eum An⸗
tigono
praee. 00
Piſle, br
esi f e
lium ſ.
A e.
minerit I

ſ.
4

hu⸗
le-

nn öbid,
e-
cio⸗
U:
rro-
nex
Iüm
pud

le-

ſus ibid⸗
lle
1e⸗
i⸗
U⸗
⸗
.

A.

GESTA VIRTVTES EI APOPHITEIEGM EIVS
CA P. V.

VIRTVTES ET APOPHTHEGMATA EIVS.

Enedemum, quod ſumma eſſet

Laert. II, lemu ſumm
126. grauitas eius, Crates irriſit ſequen-
* Stanl. tibus:
* %*⁊ ö Phliaſiumqut Aſolepiadem taurum-

1 % i gue Eretrenſom

apud .
e Timon;

Laerti 8 .
vm legiſ. Dicdurus faſtu turget rudibusqut
ſe vide- cachinnis.
en Aceo autem grauitate pollebat, vt
vertit E-

ret,ien. Eurylochus Caſſandreus vna cum Cle-
ſem ſu- ippide, Cyziceno adoleſcente, ab Anti-
pertum. gono inuitatus, non auderet parere, ne
Menedemus id reſciſceret veritus.

Laert. II, In obiurgando amarus erat & vehe-

127 128. mens; Cuius rei ſpecimina Laertio al-
legantur ex iis, quibus iuuenem, auda-

cius aduerſus ſe inſurgentem, Hiero-
clem item, nec non adulterum glorian-
tem, iuuenem item clamantemrepreſſit.
Conſulenti eum Antigono, an ad

ibid.
conuiuium ſibi eundum ſit, in quo lu-

Xum regnaturum cum maxime noſſet,

neque eundum eſſe ſuadens, nequema-
x* malim Hendum: hoc ſolum, vt conuiuis nun-
Laertii tiaret, autor fuit,* Regis ſo eſſe ſzlium.
verba ita Stupidum quendam temere eius ſer-
accipere, mones interſtrepentem, & nihil quod
HS n: 3d rem faceret aflerentem, an villam ha-
paece, beret? interrogauit. Cumque ille
piſſe, ss Multa ſe habere praedia reſpondiſſet
Regie f. Perge, dixit, & illorum curam gere, ne
lium ſe ruſticitatem exuere cupiens, & illa a-
Wc Tmuttas.
Sciſfcitanti, an vxor eſſet ducenda
ſapientiꝰ An ego, inquit, tili ſapiens vi-
deor. Qumquealter annuiſlet; atqui
ego, inquit, vxorem duxi.
Laert. I, Cum nimiam nonneminis a quo ad
129. Coenam itentidem inuitabatur, profu-
ſionem haut poſſet compeſcere, vocatus
aliquando, ſilentio eum caſtigauit, nul-
lum alium praeter oleas cibum attin-

Haec vero eius libertas parum abfuit,
quin in Cypro dum ageret, apud Ni-
cocreontem, vna cum Aſclepiade, a-
mico ſuo, eum in periculum adduce-
ret. Nam, cum ad feſtum, quod ſingu-
lis menſibus redibat, inuitati a Rege eſ-
ſent; Menedemus, i honeſto quidem, in-
quit, Mta ſolennia ſunt, quotidie celelra-
ri ea oportebat, ſin minus, nimium quo-
que eſſ'“, quod tam ſaepe celebrentur.
Tum Rex, hanc diem, vt Philoſophos au-
diret, ſeſe inſtitiiſſo giebat. Menede-
mus igitur ſententiae inſiſtens, omni die
philoſophos audiendos eſſe defendebat:
quod tanta egit contentione, vt niſi ati-
bicine opportune euocati fuiſſent,
morte eis libertas fuerit luenda. Vnde,
cum naui fluctibus plurimum iactaren-
tur, Aſclepiadem dixiſſe ferunt: Tibi-
emis docta modulatione ſeruatos ſo &ſſe,
Moenedemi vero perire audacia.
Ordinis in ſchola ſua parum erat Cu- Laert. Il,
riofſus, alias tamen gloriae auidus, & ani- 130.
mo elatus. Adeo, vt, cum ſub primum
contractae familiaritatis tempus fa-
brum in aedificando ipſe cum Aſclepia-
de iuuaret, Aſclepiades quidem nu-
dus ſuper tectum lutum ferre coramo-
mnibus viſus ſit, ipſe vero, ſi quem ſen-
ſiſſet praetereuntem, latebras quaeſi-
Verit.
Erat etiam aliquanto ad ſuperſtitio
nem procliuior. Hinc, cum aliquando
in coqui taberna carnes cum Afclepia-
de comediſſet imprudens morticinas,
eo animaduerſo nauſeam & pallorem
contraxit: donee Afſclepiades obiur-
garet, non ex cibo, ſed phantaſia eum
aegrotare demonſtrans.
In ceteris magno animo fuit & inge-
nuae indolis? corporis robore, etiam
ſenex, plane athletico, aduſta facie, haut
parum obeſfſus, ſtaturae mediocris, id,
Mm 3 quod

Laert. II,
131.

Laert. II,

133⸗

279
quod ex ſtatua eius apud Eretrienſes
pPatere Laertius air, poſita in vetere ſta-
dio, atque ita elaborata exacte, vt nudi
corporis proportionem referat.
Amabat Aratum & Lycophronem,
Tragicum Poetam, Antagoram item
Rhodium, ſummum tamen eiusin Ho-
merum ſtudium extitit: proximum
Lyricis tribuebat: poſt quos ſummum
Sophoclisapudeum pretium erat. In
ſatyricis ſecundas Achaco „primas Ae-
ſchylo deferebat. Vnde eos, qui con-
tra in Republica ſentiebant, ita compel-
labat:
Deprenſus ot a languido haut raro
celer,
Teſtudo Regem ſaepe cepit alitum.
qui funt Achaei verſus, fallique adeo li-
quet eos, qui nihileum praeter Euripi-
dis Medeam dicunt legiſſe, quam inter
Sicyonii Neophronis poemata habe-
mus.

Laert. II, De Bione, qui vates ſtudioſe inſecta-

136.

.

Laert. II.

142.

Laert. II,
143⸗

batur, dicebat, mortuos illum iugulare.
Dicente nonnemine, maximum eſſe

PARS TIV. MENLDEMLS CALV. VI.

bonum potiri deſideratis, multo, dixit,

maius eſt, en ſolum, quaez deceat, deßede-

rare.
In diſputando vehemens erat, mori-
bus cetera placidiſſimus. De Alexino,
quem diſputando acerbiſſime ſaepe ex-
ceperat, irriſerat amariſſime, reipſa ta-
men optime mereri ſtuduit, vt vxor
eius ſalua Delphis Chalcidem traduce-
retur, itinere alatronibus infeſto, cu-
ram gerens.
Amicitias pie ſancteque coluit, cuius

rei argumento eſt eius in Aſclepiadem I3a. I.
fides, de qua antea dictum eſt nobis: 143.

ſolumbPerſaeum conſtantiſſimo odio eſt
proſecutus. Haut enim obſcurum erat,
Antigonum, cum Menedemi gratia E-
retrienſibus rempublicam reſtituere
voluiſſet, ab eo, ne faceret, prohibitum
fuiſſe. Quamobrem in conuiuio aper-
te in eum inuehebatur Menedemus, ſic
inter cetera inquiens: Atqui iſte qui-
dem philoſophus eſt, vir omnium qui ſunt,
Ru deinceps exiſtent, profecdo nequiſ-
mus.

,B CA P. VI.
ERETRIAE VT VALEDIXERIT DIEMCVE OBIERIT.

Oſtremo ſumma cum Antigono
Rege familiaritas ciuibus ſuis eum
ſuſpectum fecit, quaſi proditionem
moliretur. Quam, cum ipſi Ariſtode-
mus dicam ſcribere non vereretur, fu-
gam arripuit, atque Oropi moratus eſt

primum, in Amphiarai fano. Tbi cum

aurei quidam calices furto eſſent ſub-
ducti, publico Boeotiorum decreto lo-
co migrare eſt iuſſus. Inde igitur in
atriam clanculum rediit, vxoreque ac
filiabus ſecum abductis, ad Antigonum
Regem ſe contulit, ibique moerore vi-
tam finiuit.
His tamen contraria Heraclides re-

fert; Nempe Demetrium, ſenatus
principem, vrbi itentidem ſuppetias
aduerſus eos tuliſſe, qui Demetrium
Regem ei imponere ſatagebant. Neque
adeo prodendae vrbis vnquam ei ve-
niſſe in mentem, ſed calumniam eam
fuiſſe. Quin potius profectum eum
ad Antigonum, vt integram patriae
fuae reſtitueret libertatem, orantem;
quod cum impetrare non poſſet, fame
ſeptidua prae moerore vitam eum fini-
viſſe; id quod Antigonuis Caryſtius et-
iam confirmat. Vixiſſe annis LXXXIV
Heraclidae teſtimonio conſtat.

HISTORIAE

Laert. II,

— — — — — ——

Uius baert, II,
Eennen
bis: te,
deſt
erat,
er
täh
per⸗
8, ſe
n,

natus
etias
ium
ſeque
ei ve⸗
neum
eum
triae
tem;
fame
ſini⸗
is et⸗

W 1

Helas

2

3) 279 (862.

HISTORIAE PHIILOSOPHICAE

PARS IV.
ACADEMICOS

COMPLEXA.

PLATO.

CA. f.
PATRIA, PARENTES ET AETAS PLATONIS.

Nter Sectas, a Socrate deriuatas, Ma-
Xxima ACADEMICAE fuit auto-

quoillius philoſophiae profeſlores do-
cebant. Habuit autem ea familia au-
torem PLATONEM: eandem poſtea
SWeubephus, Aenocrates, Polemon &
ECrantor conſeruarunt. Vetus Acade-
mia ſiue prima ea eſt appellata, quamdiu
eidem illi praeeſſent. Cranmzori fucce-
dens mediam Academiam inſtituit Ar-
ceſelaus, in qua Lacydem, Teleclem,
Euandrum & Hegefinum habuit ſuccef-
ſores. Nouaez Academiaez autor Car-
neades extitit, ex qua & Clitomachus
prodiit. Quartam nonnulli etiam A
cademiam agnoſcunt, a Philone &
Charmide, imno & quintam, ab Antiocho
fundatam.

H r. Plato Athenienſis Ccitra controuer-
1o r. ſiam fuit: nec fidem merentur, qui

CHil- II. Thebanum eum, Cynocephali natum,

390. garriunta. Collytei pagi parentes eius
b' Laert., Fuiſſe Antileontib eſt proditum. Na-

tus autem Plato, iuxta Phauorinum in
Paett. Aegina inſula, in domo Philiadae,

Suid, Thaletis filii, patre eius cum ceteris eo
IIXNar. Miſſo, vt agros ſortiretur, poſt recu-
peratam Aeginam, quaeab Athenienſi-
bus defecerat, ſub Peloponneſiaci belli
initia. Rediitque cum parentibus
Athenas, expulfis a Lacedaemoniis,

ritas, quae nomen ab Academia
habuit, loco apud Athenienies, in

Aeginae ſubuenientibus, Athenienfi-
vm colonis.
Generis eius ſumma erat nobilitas. à4 Laert.
Pater enim eius Ariſto, Ariſtoclis filius, IIl, r.
ex Codri, Melanthidae, poſteris erat, eurf
qui, vt Thraſyllus autor eſt, ad Neptu- Aeurt.⸗
num genus referebant. Melanthus au-Athen. .
tem Meflana profugus Athenas venit, III, 10.
vbi, cum Xanthum dolo interemiſlet, Boco-
regnum accepit poſt Thymoetem, vltxi- cen
mum Theſeidarum. Mater Platonis cum
Peridtione fuit, quae Potona aliis all- quibus
dit, cuius cum Solone cognationem tum bel-
hoc modo Laertius & Procluss dedu- lum A-
cunt. Duo eram Exceſtidae filii So- SbnN.
lon & Dropides. Dropides Critiam f Laert,
ſuſcepit, Soloni in carminibus ſuis me- III, 1.
moratum-k-: a4 Ti-
Dic Critiae faciles, vr patri praehe- macun-

at aures Plar: E
. . 25.
S certum cupiet tutus hubere du- h apud
om. . Procl. l. c.

Critia genitus Calaeſchrus fuit, ab
hocrurfum Critias, qui in XKXX tVy-=
rannis fuit, & Glaucon, (vel vt Apule- u de
. pul. de
ius vocat, Glaucus). Glaucon Char- Dogm
midae & Perictiones pater fuit. Peri- Plar. ſub
SGione ex Kriſtone Platonem, ſextum init. p. m.
inde a Solone, genmuit. Solon ad Ne- 34.
ptunum & Neleum, Neſtoris paren-
tem, genus referebat. Ita Laertius, a
quo in eo ſolo diſcedit Proclus, quod
Critiage prioris fiium Glauconem
ſaciat,

280
faciat, & Callaeſchri fratrem, id enim di-
ſerte Critiam firmare ait, apud Plato-
nem in Charmide, vbi Glauconem,
Charmidae patrem, patruum fuum ap-
pellet. Hac vero ratione maternum
pariter ac paternum genus a Neptuno
Plato deriuauit.
Fuere, vt Apuleius loquitur, qui
Platonem auguſtiore conceptu proſatum
a 1. c. „. . 6 6.
2pud 0 dicant. Ariſtander, cum ceteris Pla-
rig. Cel- tonicis plerisque, a matrejeum ex ſpe⸗
ſum L. ctro, Apollinis habitum praeferente,
vI. conceptum arbitratur. Speuſippus,
⁵ ap. La- in libro, quem Platonem inſcripfit, ſiue
ert. h,2, Jin**, & CQlearchus in laudatione
Platonis, Anaxilides item, in ſecundo
de philoſophis libro, nec non Plutar-
c plut., Chus, Suidas atque alii referunt, vul-
Sympol. gatam apud Athenienſes fabulam fuiſſe,
VIII. 1. eſſe eum Apollinis filium, qui in viſione

Peridtionae, emendatisſimae formae

4 Apu- feminae, oblatus, ei ſe miſeuerit, à ex

lei Lc. quo ea concubitu grauida ſit facta. A-
I 3. riſtone interea marito identidem Ve-
„ 2. — — —

PAhS IV PLATO CAP. I. DG

nerem cum ea coniungere fruſtra cona-
to, donec in ſomnio ei appareret Apol-
lot, ſimulque voce moneretur diuina,
vt decem menſibus ab vxore abſtineret,
donec partum edidiſſet. Abſtinuit igi-
tur, indeque T'yndarus:
Non eſt mortali genitus, mihi crede,
parente
Sed genitore Deo fatus prodiuit in au-
rqm.
Sunt inter eos, quod Hieronymo re- adu. Io-
latum, qui ex virgine natum exiſtima-vinian.
runt. Inter Athenienſes autem ni- l
hil tritius fuit fabula a Phoebo Aeſcula- r 6b.
pium genitum eſſe & Platonem, alte-
rum corporibus, animis alterum ſa-
nandis. ** .
Poſt Platonem alios Ariſto filios ex Laert. Ill,
Pericdtione ſuſcepit duos, Arimaretum 64
& Glauconem, & filiam Potonam, Speu-
ſippi matrem. Omnia vero iſta clario-
ra erunt ſequentem conſiderantibus
tabulam, genus eius repraeſentan-
tem:

Plut.

2¹. T.

— „ 7 7
* res S. νρααυoννοο öπHτιαοα 7eα A-
4 2 „ R
zv& forte legendum 7 Xααιιρον6 αννι.
Inter ſcripta Speufippi Platonis memoratur

Xαιια. Stanlei. Ed. Baſil. & Codex Reg. ha-

bent 1XAàατιαοα zραο.Hiänαα h. e. in ſèpulcrali
Platonis coena.
** Nempe id ſepulcro eius ab Athenienſib. in-
ſcriptum. v. Olympiodor. in vit. Plat. Bos ipſos tamen
verſus, quibus id dicitur, ſibi tri buit Laert. Ill, 46.

.

Neptunis

4 n
gchol 20
Pindar
Nem.IX,
v. 61;
adde A-
pollo.
“ dor. L. .
de is
Amphi-
is fili-
am dicit,
bauſan.
Corin-
thiac. c.
XVIIU,,
151.

Laert. II,
1.
Proclus
ad blat,
Tim. p,
25.

ihaeres
Platonis
ae
Coie⸗
Qura 40
Ktanlein

Laert

4
II
64 1

— — —

adu. lo-⸗
rinian.
. L l. l.

IV. opp.
L 186b.

.
.

-

X luert. l,
4.
1 gid.
1-
0-
ls

PATRIA, PARENTES ET ATAS 284

conie- (neELuſebii attingam errorem, qui in an-
HH num IV Olympiadis LXXXIIX, quo
Archon Stratocles fuit, & Chronici A-
lexandrini, quod in ſequentem annum
eum reiicit;) Laertius quidem octoge-
ſima octaua Olympiade eum natum do-
cet, innuens, vt puto, eius initio id fa-
tum eſſe, dum Archon adhuc eſſet A-
minias. Scilicet idem alibi Laertius ait,
Laert. I, Iſocrate ſex annis Platonem fuiſſe mi-
* norem, Iſocratem enim Lyſimacho,
Platonem Aminia Archonte natum di-

* Irs Neptunns -= Chloris, * nata Tireſia
Schol. ad 2
Pindar Periclymenu:
Nem. IX.
v. 61. hili
adde A- M S 1.* T
pollo-
dor. L. I. Pori
c.9 p. 41.
Sed is ⸗ Anaäaropormpils
Amphi- .
onis fili- Melanthus
am dicit. .
Naulan. Codras -- VXoOr Athenienſis
Corin-
thiac. c. S .
XVIII. p. ⁸ . . . . 7 .
151. . Neleus
Laert. III, 8 e
Proclus — — :
ad blat. . Execeſtides*
Tim. p . „ 1
25 MM Solon Dropides
Critias
„ .
. Callaeſchrus ¹ in ar.
. — == = . um.
Ariſtocles Glauco Critias exXXX tyrannis vnus kliove-
ppe
———-— lyti.
Ariſto --- Perictione Charmides b Athen
Plato, Adimantus, Glauco Potone — Eurymedon 217. E.
. . . *Diodor.
** haeres Adimantus Iun. * Speuſippus Platonis ſucceſſor Sic. L.
Platonis . . XII. p.
quee Annum eius natalem quod attinet, cit, ſub quo & mortuus eſt Pericles, & 1or.

tertius agebatur belli Peloponneſiacis Salmalſ
annus. Aminias ille Aminion dici-Hiert.
tur veteri Grammatico ad Euripidem, rIr.a F.
Epaminon Athenaeob, Epaminondas Petau.
Diodoro Siculoe cuius varietatis cauſa Miſc. Ex.

particula en ſiue addita ſiue omiſſa eſſe tcit.

. c. VII.
videtur, quorum vtrum rectius factum Salmaſi
non facile eſt definire. tamen

Salmaſius verum nomen Aludtua eſſe ſententi-
defendens plane affirmat nunquam aam de-
Graecis Archontem niſi addita parti- ndie
cula nominari, ſed ille Petauio eadlaett,

Nn confutatus III, 4.

Athen.

282 PARS IV. PLATOUO CAP. II.

confutatus eſt error, cum quo facit
marmor Arundellianum, in quo prae-
poſitio Archontum nominibus ad-
di haut ſolet.
Nec multum diſſentit Athenaeus,

D. V. p. qui anno proxime praecedente Plato-
217.A. B nem natum ait, Archonte Apollodoro,

qui fucceſſor in hoc magiſtratu Euthy-
demi fuit, eo munere functi tertio
anno Olympiad. LXXXVII, additque
quartum decimum annum impleuiſie
Platonem Euphemo Archonte, Olym-
piadis Canno quarto. In anno enim
mortis ipſius exacte conſpirant Laer-
tius & Athenaeus, ad annum primum
Olympiad. CVIII eam referentes, Ar-
chonte Theophilo, qui Callimacho in
eo munere ſucceſſor fuerat datus. In
hoc ſolo Athenaeus in diuerſa abit,
quod LXXXII s computatis Archon-
tibus, totidem annos Platoni tribuat,
cum annis tantum LXXXI eum vixifle
conſtet.

Floro apud Plutarchum relatum eſt,
qui addit, ſacerdotibus & Prophetis
SdeHανν diktum Apollinem eſle, vt
qui ſepzima die ſit editus. Atque hinc
fabula nata videtur parentem Platonis
eſſe Apollinem, quam nihil diuinae ipfi-
vs naturae obeſle Plutarchus cenſet.

Incidebat autem, anno Olympiadis

XXCVIIIE primo, Neomenia Heca-

tombaeonis menſis poſtridie Kalendas
Auguſti noſtri: Sique adeo eas ſequa-

mur hypotheſes, quas in Socratis vita cap. I.

expoſuimus, deprehenſa eius anni lit-
tera Dominicali E. Thargelionis ſeptima,
juxta calculum Iulianum, anticipando
hic adhibitum, in diem Veneris incidet,
quae ſit menſis Maii XXX. iuxta Gre-
gorianum, in diem Veneris, quae ſit
Iunii LX, anno periodi Iulianae 4286.
Atque iſta quidem fide Hiſtorico-
rum nixi diſputauimus, cum quibus
tamen minime conſentiunt Aſtrolo-

ͦðð

TLacrtIl, Dies eius natalie, iuxta Apollodo- gi. Schema enim Platonis natalitium i pirm
2. rum, Thargelionisſeptima fuit, apud De- hoc modo Iulius Firmicus repraeſen-Aſtron.
Seinre lios Apollinis memoriae ſacra. Idem tauit: Anrin. e
* 7 . „, 7.
VIII, I. ☛ M. 31. P. 172.
ve⸗ p Oympj.-
. ocorus
Valer.
Maxim.
H L. l. (
WW
. 1. laett,
TP 8 Horoſcopus i.

ta cael,

it

0⸗

npirn.
Aſtron.
VI.c.

An.

ls

D
D
=

c ſint partiliter collocati, in occaſu ve-

EpVA4TIO ET STVDIA. 23

3tHoroſcopus inquit, ſi in æ fuerit
*inuentus, & in eius parte & && & &

* ro Iupiter poſitus & habent ſigaum;
*& in anaphora Horoſcopi Q conſtitu-
*tus ſignum Kteneat; ) vero in I
*Collocata, & in quinto geniturae loco
cConſtituta, horoſcopum trigonica ra-
*diatione reſpiciat; & nonum ab Ho-
*roſcopo locum tenens in librae ſigno
cſit conſtitutus; haec genitura diuina-
*rum & coeleſtium inſtitutionum red-
*dit interpretem, qui docili ſermone,
*& diuini ingenii poteſtate, compoſi-
“*tus, ac coeleſti quodammodo inſtitu-
*tione formatus, vera diſputationum
Iicentia, ad omnia ſecreta diuinitatis
caccedat, haec enim Platonis genitura
*fuiſſe, vera narratione hiſtoriae ſugge-
ritur. Ita Firmicus, cuius ſchema

calculo ceterorum minime eſt con-

Aelian.
21.

Olympi-

odorus

vit. Plat.

Valer.
Maxim.
1. 1. c.,
VI,

a Laert.
III, 4.

ſentaneum, competens ſcilicet in me-

CAP.

EIVSDEM EDVCATIO, ENXERCITIA ET STVDIA.

Tne dum adhuc eſſet Plato, matris
Perictiones ſinu geſtatus, Hymettum,
Atticae montem, apum mellisque a-
bundantia celebratiſſimum, Ariſto, pa-
ter eius, petebat, vt Muſis ibi Nym-
Phisq; ſacra faceret, vxore & filio comi-
tantibus. Sacris autem dum eſſent in-
tenti, infantem mater in proximis
myrtis, denſis atque opacis, repoſuit.
Adeum itaque in cunis dormientem,
apum ſeſe applicuit examen, Hymettii
mellis artificum, eumque circumuoli-
tantes, & fuaui circumſtrepentes ſufur-
ro, mel paruuli labellis inſeruere. Qua
re audita prodigiorum interpretes ſin-
gularem eloquii ſuauitatem ei pollice-
bantur, eiusque facundiae iam in in-
fantia extitit praeſagium.
Parentes aui Ariſtoclis nomen ei
indidiſſe Alexandro relatum.“ Speu-

dium Februarium & Martium menſem,
quo ſol piſcium ſignum peragrare ſolet.
Hinc patet ingentem committere a-
nachroniſmum eos, qui Platonem in
Aegyptum abiiſle dicunt, Ieremiae
Prophetaeaeuo, quod ad XXXVI O-
lymp. refert Euſebius, eumque ibi audi-
viſſe. Nempe captiuitatis Babylonicie
tempore, Ieremiam in Aegyptum de-lerem

portatum fuiſſe conſtat, a loanne, Cha- XLIK.

reae filio. Iudaeos autem Babylonem
Nebucadnezar abduxit, ea aetate, qua
Romae Tarquinius Priſcus regnauit,
in Aegypto Vaphres, ad quem Iudaeo-
rum confugerunt reliquiae: quod
XLEVIcontigit Olympiade, CLX ante
Platonis natalem annis. Hanc igitur Auguft.
opinionem, antea aſe defenſam, poſtea de Doctr.
in libris retractationum reuocauit, at- Slailell, .
que ex inſtituto confutauit in iis, quos
de ciuitate Dei ſcripſit libris, Hippo-
nenſis Epiſcopus. o. de Ci-
vitr. Dei

II. VIII, II.

ſippus verob domeſticis inſtructus do-b Apu-
cumentis puerieius ingenium, & admi- r. dc
randae verecundiae indolem laudat, Pesp.
(quae tanta fuit, vt ne ea quidem aeta- 35.
te ridere immodice ſit deprehenſus“) e Laert.
& pubefſcentis primitias labore atque III, 26.
amore diſcendi imbutas refert, & in vi-
ro harum incrementa virtutum, & ce-
terarum, conueniſſe teſtatur.
Prima litterarum rudimenta a Diony- Laert Ill,
Ro Grammatico, cuius etiam in Ante- 4.
raſtis meminit, accepit. Palaeſtricis
exercitatus apud Ariſtonem, Argiuum
palaeſtritam, fuit, quae magna ea ae-
tate in exiſtimatione faerunt, vt quae
ludorum partem Olympicorum abſol-
verent. Eis vero tantum profecit, vt lu-
dis Pythiis in iſthmo luctatus quibus-
dam tradatur.
Vt annis vero atque virtute, ita ibid.
Nn 2 egregie

284 PARSIV. PLATO. CAP. III. W.

egregie corporis quoque forma & ro-
bore incrementa cepit, quae cauſa fuit,
vt Platonem vocaret Ariſton, quod no-
men ad corporis amplitudinem perti-
a uer& Het: alii tamen ad humeros latius pa-
7 Suid. tentes, Neanthes ad frontis amplitu-
s ρν vt Ginem, alii ad eloquii vbertatem refe-
E gure runt. Sed quaecunque eius nominis
Helych. fuerit occaſio, ei quod a parentibus in-
vit. Plat. ditum fuerat, ceſſit. Sarapidem quo-
vtrumq; que dictum Heſychius autor eſt. b E-
zundi mendatiſſima aurem erat corporis for-
“ ma, niſi quod gibbus in ſincipite com-
c oνovs Pareret, & vocis laboraret balbutie, * vt
σο°ο TLimotheo eſt obſeruatum. 4
quod Picturae quoque, vt Dicaearchus te-
zraerer ſtatur, ſtudioſus fuit, multumque Poe-
B „o-ſi ſeſe impendit, quin & poemata plu-
cis, quo Timna concinnauit: Dithyrambica pri-
ſenſu a Mum, poſt Epica, quae cum Homeri-
Laertii cis comparata, multum eis inferiora
ak iudicans, cremauit. Inde ad tragoe-
Ficino dias ſcribendas ſe contulit, perfectam-
ſumitur, que tetralogiam compoſuit, (h. e. dra-
vecis vi Mata quatuor, vt facere amabant in-
tium hæ- vicem certantes Poetae, quatuor di-
neanis Verſis feſtis, Dionyſus puta, Lenaeis,
riſt. Panathenaeis, Chytris, "* quorum vlti-

Prob. XI, o Satyrica in ſcenam proferebantur,)

eaque mimis, vt ageretur, tradidit, in
Olympicis pracmium meriturus. Ve-e Laert.
rum dieante quam repraeſentanda eſ-II, 56.

ſet, ſemei audito Socrate in Olympico

theatro (ante Bacchanalia †) ita Sirene
eius eſt captus, vt non eo tantum tem-
pore certamen declinauerit, ſed peni-
tus Tragicae nuntium miſerit poeſi,
crematis, quaecunque in eo genere ela-f† Laert.
boraſſett, Homericum illud adiiciens. III, 6.
Huc ades o Valcane, Plato nam te é- Homer.
get in hac re. I1 v. 392.
Ab eo autem tempore, quo egit an-
num aetatis XX, qui in Olympiadis
XCIIannum IVincidit, Socrati ſe ad-
iunxit, & philoſophiae operam nauare
coepit.
Sunt, qui dicants, pauperie adactum & Aelian.
militiam ſecutum fuifle, in Socratem Iil, 27.
vero cum incidiſſet, & rebus homini
maxime necefſariis eſſet imbutus, di-
venditis armis ad philoſophiam ſe ipſius
autoritate contuliſſe, quod tamen, ne-
que immerito, in dubium Aelianus vo-
cauit.
Pro patria eum militiam eſſe ſecu-
tum, conſtat ex reſponſo, quo Croby-;

. . . . Laett.
li Sycophantae conuitium diluit. Ter in,

24.

eum militaſſe Ariſtoxenus i autor & int. c.

XI.

30. niſi

. . 7 „
ap. eum * Quocunque modo vocem ryod4 ορνο expli-

pariter ces, dithicile eſt eam conciliare cum ſuauitate oris
ac Laer- apum portento indicata: cum ſingulari eloqui
tium le- ſuauitate, quam Valerius Max. L. I. c. VI, cum

gi malis αα⅜sXοvo, quam bPlucarch. de Plac. philoſ. I,

XαW ð˖ cum ATοσιdd. -ννwσον νι1 quod Epi-
vos tanl. itribut . .
d'apud Zramma vetus ei tri uit. Nifi haec omnia ad elo-

Laert. lll cutionis tantum, non ad pronunciationis elegan-
tiam, pertinere dicas.

Aelian. XX Stanl. habebat quatuor diuerſie feftis Lenaeis,

V. H. II, Panathenaeis, Chytris, quartum Satyricum Ffuit,
30. quatuor numerans, non vero nominans. Sup-
Euſtath. pleuimus ex Laertii loco ad marginem allegato.

ad Ho .
mer. Il. E. † ante Bacchanalia) Haec parentheſis nata ex

p. 392. eo, quod diuerſos autores ob oculos haberet Stan-
2 leius. Nempe Diogen. Laers. III, 6. de Platone dicit:

AXWMροο νιτιειο νρο ο τ. OMhοiοαH⅛α a. La-
2 X .
sdτο* LoναρατſIας dαεdωμ. ασ τ *ραρ †— *r t. Il, 8.
oiaατα. Aelianus vero II. 30. aε
» — 7 „ £
Acy νυdnSi³d 4 no †οι+ verCerer T &
X„ „ 7
èð
ναιν oααHτ—U— &c. Hinc igitur Stan- .
leius in praecedentibus dixerat Platonem in Olym- .
picis certare tragoedia voluiſſe. Et ſubiungit, in
theatro Olympico, ante Dionyfia, Secratem audi-
entem, conſilium mutaſſe: Sed haut dubie apud
Laertium legendum T Atevραιαιàον Oα-
2 / . . —
768S Veoρ. asρας, quod iam ſuboluit Viris
doctis. Luculento argumento vera haee leétio eſſe
probatur ex Philoſtrato Vita Apollonii L. V. c. 7.
Vbi in Olympicis tragicorum certamina vſu rece-
pta non furfſe affirmatur.

eſt

. qae

Aelian. eſt
V. H.Vll, be
144.
ls tunen I
lanahra liſ
tantum
4 uin. r
hi oppu-
gnationi .
eum ait IIl
interfu- an

K. ni

0

Dogm.

t init. fii⸗
Laert.ll, pul
nd. Cun
tem
64 P
MMHul
uole
guel
le
Ven
Mam
(late

2 Gore

iecken
me
lierr ll, 80

ticis
aucdt
logo⸗
IIIter
oei⸗
Mauen
me
enim
mente
nulit.

el,
Af Lien
§. III, b.
e-Homet.
IIn 3z.:.
In-
dis

d.
We

uns Aelian.
n I 27.
ni
s
e-
-

⸗
i laet.
el I,24.
tor & ink. e.
— M.

1 4er. 15

õ

& Corin-
thi oppu- .
gnationi Mum enim ad Tanagrama acedaemo-

eum ait Hiis pugnatum eſt Olympiadis XXC
iaterfu- anno IV, decimo ſeptimo ante Plato-
Secundum anno
Olympiadis XXCIX, primo, quo quar-

PhAECFPTORES
k Aelian.
V. H. VII.

tantum

ratione facili negotio euincitur.

ſe. nis natalem anno.

CA P.

eſt, & Aelianus: * ad Tanagram nem-
'pe primum, inde ad Corintbhum, poikre-
Is tamen mo ad Delium, vbi primas fertur tu-
Tanagræ liſſe. Atque ita Ariſtoxenus quidem,
quem falſum tamen eſſe ex temporum
Pri-

A Ql E IIYNERA. 285
tum aetatis annum vix expleuerat. Ad
Delium quoque pugna anno primo O-
lympiadis anno, cum quadrimus es-
ſet, contigit. Ex poſtremis autem A-
riſtoxeni verbis é αα doοννοο e.
bus primas eum tuliſſe in pugna ad De-
lium docetur, Colligas licet, ad Socra-
tem iſta pertinere, qui ter militiam fu-
. 1 . Vid. Vit.
it ſecutus, & ad Delium primas pote- 8ocr,
rat ferre, niſi eius modeſtia, vt Alci- VII.
biadi decerneretur, fuiſſet effectum.

III.

PRAECEPTORES, QVI IN PHILOSOPHIA EVM IN.

. STITVERVNT, A TI
STVDIO
Apulei. Ocratem ea nocte, quae diem prae-
Dogm. ceſſit, qua commendatus ipſi Plato
Plat init. fuit, per ſomnum vidiſſe di ygni
le ni fuit, p dicunt cygni

Pullum, ex altari, quod in Academia

suid. Cupidini conſecratum eſt, prouolan-

tem, & in gremio ſuo reſidentem, poſt-
ea pennis coelum petentem, cantu
muſico aures hominum Deorumque
mulcentem. Quod cum die ſubſe-
quente ſomnium amicorum nonnul-
lis exponeret Socrates, Ariſto inter-
venit, filiumque Platonem in diſcipli-
nam ei tradidit. Quo conſpecto So-
Crates, ex corporis lineamentis de can-
dore eius & ingenua animi indole con-
iecturam faciens, hic enus AR, excla-
mabat, amici, Cupidinis in Academig
Laert. ll, Socratis conuictu octo vſus eſt annis,
3 quo tempore, quod & ceteris Socra-
ticis poſitum in more, quae a Magiſtro
audiuiſſet ſcripto tradidit. Ex iis Dia-
logos compoſuit, multa tamen adeo
intertexens de ſuo, vt Lyſide, dialo-
go eius, coram Socrate lecto „ Excla-
mauerit quam multa, O lereulos ge
me mentitur adoleſeens! Haut pauca
enim Plato, de quibus nunquam in
mentem venerat Socrati in litteras re-
tulit.

WVE ITINERA ILLIVS.
SVSCEPIA.

Eo, quo Socrati capitis cauſa agenda
fuit, tempore, Olympiadis nempe
X . âV anno I, in ſenatu fuit, collega-
rum aetate minimus. Ex eo autem,
quod ſenator fuit, XXX annos tum
impleuiſſe colligitur, ea enim aetas huic
dignitati conſequendae Solonis lege
fuit praeſcripta. Hoc ipſo vero error
reuincitur Hermodori, qui anno aeta-Laert.lll,
tis duodetrigeſimo Megaras eum, So- 6.
crate defuncta, fugiſſe dicit; eorum
item deſtruit ſententiam, qui in nata-
li eius metachroniſmum commitunt.
Qum autem in Socratem animo iudices Laert. II,
eſſent maxime iniquo, oratoris cathe- 42.
dra conſcenſa Plato, defendere eum
conatus eſt, ita fere exorſus: Quam-
vis eorum, Athenienſes, qui locum hunc
ocαο upare ſolent, ſm minimus natue
exclamantibus vero cunctis, imo eorum,
dui loco hoc abeunt, parere coactus eſt.
Socrati damnato Plato pecuniam ob-
tulit, qua libertatem poſſet redimere,
quod tamen facere ille nolebat. Circa hen
id tempus autem congregatis Socratis . b.
amicis, vt mortem eius vna lamenta- .
rentur, Plato animos addidit, non de-
ſperandum ipfſis inquiens eſſe, vel ſe
euim Scholae regendae idoneum eſſe.
Nn 3 Hisque

286
Hisque dictis Apollodoro propinauit,
qui malle ſe cicutam a Socrate propi-
natam accipere dixit, quam ea condi-
tione propinanti reſpondere. Timens
autem poſt Socratis, quem acerbiſſi-
Plut. de me, Plutarcho teſte, luxit, exceſſum,
eer: b. Athenienſium ſaeuitiam, ad Euclidem
D. Megaras cum ceteris Socratis familiari-
Laert. Il, bus ſe contulit, a quo, donec detu-
6. muiſſet tempeſtatis ira, hoſpitio huma-
nisſime fuit exceptus.
De Heracliti ſecta fuiſſe imbutum, ante-
P quam Socrarem ſequi coepiſſet, Apu-
Laert. Il, eius autor eſt, veroſimile tamen eſt ma-
6. gis, quod Laertio obſeruatum, eum
oſt Socratis fata Cratylum, Hera-
cliti ſectatorem, Hermogenemque au-
Auguſt. diuiſſe. *Parum putans, Vt Auguſti-
de C. „us ait, perficiendae philoſophiae
De d. «ſufficere ſeipſum, ac Socraticam di-
ſciplinam, quam longe lateque po-
„ctUit, peregrinatus eſt, Buaeuaderliimm
a alicuius nobilitatae ſcientiae per-
Cipiendae fama rapiebat, ad extre-
:De Fi- mos vsque, Cicerone teſte, orbis
nib. V, terrarum fines. Atque adeo Italiam
32, v. primum petiit, vbi Pythagoricam di-
ribus Pla ſciplinam eſt amplexus, quam, etſi ratio-
tonis. ne diligenti & magnifica inſtructam vi-
non ta- debat, rerum tamen continentiam &
vracciſe caſtitatem magis cupiebat imitari.
Perba in-Quamuis ipſi quidemPythageraei quic-
venio. Quid eſt naturalis philoſophiae inde
BNApulei. eum deriuaſſe affirment.*
dedogm. Pythagoraeorum autem ingenium ad-
Plat. p. zutum aliis diſciplinis ſentiens, ad
35 ½ Theodorum, Cyrenas, vt Geometri-

c Por-
phyr. Vi-am diſceret, eſt profectus. Inde Ae-

PARS W. PLATO CAP. IV.

gyptum, Artaxerxis Mnemonis ea ae-
tate imperio obnoxiam, Glei venden-4 plut
di praetextu,
ſtrologiae diſcendae, accipiendorum- 29. E.
que a barbaris ſacerdotibus numero-Cic. de
rum & coeleſtium, vt Cicero ait,“ & ba ſ
prophetarum ritus vt addiſceret,pe- er.
tiit. „Eam vero regionem peragra-& Val.
Vt, s dum a Sacerdotibus eius gentis Maxim.
KGeometriae multiplices numeros, at- VIII, 7.
que coeleſtium obſeruationum ratio- Ertern.
nem percipit. Quoque tempore à
cſtudioſis juuenibus certatim Athenae,
Platonem doctorem quaerentibus,
Petebantur, ipſe Nili fluminis inex-
„Plicabiles ripas, vaſtiſſimosque cam-
pos, effuſam barbariem, & flexuoſos

«Foſſarum ambitus, Aegyptiorum ſe-

num diſcipulus, uſtrabat., Totalu- .
ſtrata Aegypto? poſtremo in Saitico Epiſ
conſedit nomo, a ſapientibus inſtitui
cupiens, quid de vniuerſo ſtatuant,
initiumne habeat an minus? an item
de praeſenti ſiue ex toto moueri, ſiue
ex parte, rationi conſentaneum pu-
tent. Ab his Pauſanias animorum e-
vm ait accepiſſe immortalitatem, eam
enim iuxta cum eiusdem in varia cor-
pora transmigratione eos ſtatuiſle He-
rodotus teſtatur. Sunt, qui Euripi-
dem eum in Aegyptum ſecutum di-
cant, quem cum a morbo, in quem in-
ciderat, marina curatione ſacerdotes li-
beraſſent, dixiſſe fertur: L
AMare vniuerſa proluit mortalium
mala.
Verum parum iſtis conſentanea ſunt,
quae de morte eius traduntur, quam

26.

Me ſſen.

ta. Py- —
thag. A- * Eius rei autorem Stanleius Porphyrium alle-
pulei.l. c. gat, in cuius vita nihil tale eſt, niſi quod p. 205
Platonem & alios quosdam Philoſophos vtiliſſi-
ma quaeque ex Pythagorica doctrina in ſuos vſus
vertiſſe dicitur. Phylica vero a Pythagoraeis ha-
bere Platonem narrat Anonymus vitae eius ſcriptor
apud Photium Cod. CCLIX qui ab Holſtenio poſt

Porphyrium exhibetur „ quod Stanleio fraudi fuiſſe
. . . 7„.
videtur. Sicienim ille: o7τ¾¼ Tv e Oewente-
* 7 .
α Ooνσαννι ρα Dac (6 ϑ
épeiat) aga Tv irαi gαοραι0οu
xNHαa ρ².

ante

d vero autem ſcopo A- Solon. p.

. Socratic.

p-360.

tiie.

U6.

At
001

lee

C.
Caton. I
Mai. , 19
16. II

De Pe.“
reno. 1
Phil-1.
27, V. 2.

100

De
tarn
du
Gixi
dux
UAn
W
I
Exerc. Hnn
18, he
2 b

Ce⸗
dus

ſac

ii. Eu. Ari

Kh pra
aNe ſoot.

Luri

ue *
2. 01

l.
Apion, lan

tantu

de⸗
en-
l IAn,
ArSoln,
UIN- 79,.1.
r0. Ci. e
e g., kin. l. e.

grars el.
Utis Miwim.
r. VlII, 7.
3 luern.
tlo⸗
Ie 4
nne,
bus,
ex-
Cam-
oſos
1ſe.

1cr.
eHe-
ario⸗
n di
in⸗
tesli

eliRH

ſunt,
guam
—
li fuſſe
tuen.
700 .*
Aeetn

Mte

Mai. c.,

OQVos SpycTI⁵*⁹ AVTOhES FERII.

ante Socratis exceſſum obiiſſe eum
conſtat, Olympiade XCIII,
Ex Aegypto Platonem Tarentum
rediifſe L. Camillo, Appio Claudio
Coos Ciceroni a affirmatum, quibus
faſtis vſo, me quidem ignorare fateor,
16. in iis enim, qui hodie in autoritate funt,
eius nominis conſules, quamdiu Plato
vixit, nulli reperiunrtuůYur.
Et certe ea aetate Tribuni plerum-
que vrbi Romae praefuerunt. Hic
vero Eurytum Tarentinum, & Senio-

Cic.
Caton.

CX D.
QVOsS SECVTVS AVTORES FVERIT.

De Pe. à Vguſtino Steucho, Eugubino, af-

n. à firmatum, reconditam magis ſapi-
27. V. 2. entiam ex Hermete Trismegiſto Pla-
tonem deriuaſſe, maxime eam, qua de
Deo, ipſum bonum qui ſit, agit. Quod
tamen Eugubinum conieétura potius,
ducta ex mora, quam in Aegypto fecit
Plato, quam certa autoritate nixum
dixiſſe exiſtimo. Vt diceret veroin-
duxere libri, qui hodie vulgo, perpe-
ram tamen, Hermetis Trismegiſti no-
mine circumferuntur, quorumque ma-
lam fidem affatim nobis in Exercitatio-
Exerc. I, nibus contra Baronium doctiſſ. Caſau-
bonus demonſtrauit; ex Platonis libris
& ſacris feripturis, vti veroſimile eſt,
ab impoſtore quodam compilatorum.

A Moſe autem lucis aliquantum ac-

cepiſſe Platonem, grauioribus autori-
bus diuerſarum gentium, diuerſorumq;
ſacrorum, eſt affirmatum. Ex Iudaeis
*ap. Eu- Ariſtobulo: ² Plato, inquienti, noſtras

feb. præp. eges in haut paucis ſecutus eſt, a quo

9 curioſe eas erc ußas futſſe, alkgationes e-
us * ſeint argimento. Ioſephus item
Plato inquit, zoſtrum maxime legisla-
Et ex Philofophis

b L. 2. C.

Apion.
p. 1079. 0rem eſt ſecutus.
B.

liquos.

287
rem Archytam fuit ſectatus, cuius
ſermonibus de voluptate interfuit: plaè'p
reliquos item Pythagoraeos, Echecra- 35.
tem, Timaeum, Acrionem, qui cor-Cic. l. c.
rupte Ario Valerio Maximo dicitur, 4 Cic. de
Coetumque, Locros. Ita cum Socra- u9.
tem expreſſiſſet, adiungebat Pytha- Max IIX,
goreorum diſciplinam, eaque, quae So-7. Ext. 3.
crates repudiabat addidicit.“ Ad In- ? Cic. de
dos quoque, & Mogos intendiſſet ani-fn. lL. c.
mum, niſi cum bella tunc vetuiſſent Abulei.

b Apulei.

.

. 1. G.
Aſiatica. 8
cap.
IV. Clem.
Al. Str. 1.

eit „: D 342. C.
Numenius quid et Plato, inquit, mi- uſtin.

E Moſes Atticiſſans? Ex patribus ſimi-paraen.
lia apud Iuſtinum Martyrem, à Cle-pg1.D.
mentemque Alexandrinum legere eſt, Clem.

Euſebium item, Theodoritums & re- . r.
fEuſeb.

In Siciliam profe7tus Pythagoraei e glit,
Philolai libros emit, numero tres, de na- 12.
turali philofophia primum, ante quem s Theo-
alius nullus in ea Schola euulgatus fuit. doir⸗
Sunt, qui eos a Dionyſii familiaribus vp o.
Platonem accepiſſe, minarum quatuor r.
Alexandrinarum pretio, dicant. AliihAguſt.
Dionyſium a iuuene quodam, Philolai de Ciuit.
diſcipulo, acceptos Platoni donaſſe re- D. VII,
ferunt. Alii denique ad Dionem eum i Laerr.

miſiſſe aiunt, qui Syracuſis eos eme-III, 9. &

ret, a quo etiam C minis, vel, vt Gel-VIII, 84.
lius ait,“ mille denariis fuerint com-duita-
. . ⸗ men non
parati. Nempe abundabat Opibus ppilolai
Plato, acceptis a Dionyſio talentis plus ſed a Phi-
quam XXGC. Ex illis vero Philolai li- lolao Py-
bris, eorum, quae in Timaeo habet, thagori-
partem haut exiguam deriuaſſe Laertio nbro⸗
affrmatur, Gellioque, quod ita eum emige di.

Sillis ſuis perſtringendi occaſionem cit.
Timoni " dedit. K Gellius
. III, 17.

* id quidem textus Euſebii non dicit. Sed hoc
santum, curioſe Platonem Leges Molſis expendiſſs.

.

2al Dasegégt* οαaε—aαXoρ αιdν α . c-
y av Sõ e ae
Togue “

288 PARS IV. PLATO CAbP. V.
Teque Plato, nam te diſcendi xciue- ius huc redit ſumma: Animum alia

rat mdor, mediante corpore, alia ſine eo perci-
Vi magna argenti paucos emiſſe li- pere. Prioris generis calorem efle,
bello ucem, ariditatem, dulcedinem. Al-
Haut piget, his tinctus coepißi ſeri- terius, eſle & non eſſe, ſimile eſſe & dis- luent.
bere tanta. ſimile, eſſe idem & diuerſum, vnum 10, 4

eſſe & mukta. Inde conſequens eſſe

n ah. La- Affirmat & Alcimus in Iad Amyn- rerum etlentias ſenſum non aflequi,
ert. 1I1,9. taln libris* plurima Platonem ex Epi- neque adeo veritates, vnum enim es-
charmi Comici ſcriptis decerpfſiſſe. Sic ſentiam cum veritate eſſe atque idem.
enim in primo illorum librorum Al- Atque hanc Platonis doctrinam ab E-
cimus loquitur: „Conſtat autem & picharmo Alcimus deriuat, qui de ſen-
Platonem complura fibi de Epichar- ſibilibus atque intelligibilibus diſerte Laert.

ccmi libris aſſumere. Conſiderandum in eam ſit locutus ſententiam. III, 10.
— c autem eſſe Plato aſſerit, ſenſibile eſſe, R
quod in qualitate, aut in quantitate A. Nempe Di ſemper fuerunt, atque 4
*nunquam perſiſtit, ſed diffluat ſem- nunquam intercident. 6 ven 4
per, atque immutetur. Veluti ſinume- Haec, quae dico ſemper nobis rebusin Bacerpt 4
ru ex ſumma abſtuleris, neque ae- tisdem ſe exhibent. Comic. 4
*qualia, neque eadem, neque quanti- B. Extitiſe ſed Deorum primum perhi- & Trag. 4
. „tat ε neque qualitate relinquentur. betur chaos: P. 47 8. 4
«Porro iſta ſunt, quorum iemper ge- A. Quinam vero? nam de nihilo nil a
neratio eſt, nunquam vero fubſtantia pote primum iſtere. e.
2 *Prodiit. Intelligibile vero cui nmihil Ergo nec primum profedtoguidguam, ,
«V accedit vel decedit. Haec au- nec fuit alterum. 4
tem ſempiternorum natura eſt, quam Sed guue nunc ſic appellantur alia “ .
ſimilem atque eandem ſemper eſte feent poſtmodum. “ 4
„Ccontingit., Sic Plato apud Alci- Sume numerum, quemquem libeat,
mum. Et ſane ea eſt doctrina Plato- vel parem vel imparem.
nis loco non vno, & in Timaeo maxi- Si quem huic cupias aggregare cal-
me, vbi fuſe explicatum dedit, quid culum, aut ſubducene,
ſit id, quod nunquam eſt, neque ini- An tibi hic idem videtur? non mihi
tium habuit vnquam: quid illud item, vero quidem. ”M
quod initium habet, non vero eſſen- Sic & aliquid ad cubitalem ſi addas “
tiam. Primum intellectu comprehen- magnitudinem,
di ait per rationem, alterum ſenſu aur- Aut ſi contra demas, eadem iam men- I
que opinione. Locus tamen, quem ſfſura non erit . Uer i
Alcimus reſpicit, in Theaeteto eſſe vi- Quia non ſic habebat ante: Parier ſiier e
detur, in quo dialogo de ſcientia agi- nunc conſidera eieet
tur. Examen autem eoô inſtituit de- Homines: horum vidéas illum cre- rd iſt
fnitionum ſcientiae nonnullarum, a ſcere hunc decreſcere. 4
veteribus traditarum, atque inter alias Quotquot ſunt, mutationi tempore e-
Protagorae definitionem, qui ſcienti- mmi ſubiacent. A
am ſenſum eſſe docuit. Contra quaim Er naturam quisqué variat, vno nec
prolixam diſputationem inſtituit, cu- manet in ſtatu- A

ITpſe

lin
.
e,

lmn

IIl.
E-
en-
Tte Laert,
Ill, 10.

le

1 ex jerl

Crotüi
M Pxcerpt

Comic,

i-& Ing.

nil
,

lie

“M SR

AVTonhnEs, QVoS SroVITVYR

lpſe heri, tuque aliud fuimus, aliu
Jumus hoc tempore,
Iterumque alii- nunquam eidem ſu-
mus, vt ratio prauedicat.
Laert. Addit idem Alcimus: Aiunt ſapi-
III, 10. entes animum alia quidem ſentire per
*Corpus, puta videndo atque audien-
*do, alia vero ipſam per ſeipſam anim-
""aduertere, nullo corporis officio
*vtentem, quocirca corum, quae ſunt,
"talia ſenſibus percipi, alia intelligen-
*tiae ratione comprehendi. Uare
*Plato quoque dicebat, oportere eos,
* qui cuperent rerum initia colligere,
ipſas primum ſpecies, quas ideas vo-
*cat, ſecundum ſeipſas diſtribuere: pu-
*ta ſimilitudinem & monadem, mul-
*titudinem atque magnitudinem, ſta-
*tumque &motum. Secundo ipſum
*per ſeipſum honeſtum ac bonum,
* iuſtum, atque huiusmodi cetera, ſub-
*iicere. Tertio examinare quae ſibi
*mutuo cohaereant ideae, puta ſcien-
*tiam, aut magnitudinem, ſiue domi-
*nationem, ſimul & illud cogitare, ea,
*quae ſunt apud nos, exillorum parti-
*Cipatione eis aequiuoca fieri. Ex-
empli cauſa, iuſta dicimus, quae ex
E iuſto participant, honeſta, quae ex
"honeſto. Eſtque vnaquaeque ſpeci-
*es aeterna, ac praeterea intelligentia
omni perturbatione vacua. Quo
*Circa & ideas in natura velut exem-
*Plaria dixit exiſtere., Haec Alci-
mus, quorum pars prior ex Platonis
Theaeteto videtur deſumta, poſterior
14 EX Parmenide, Epicharmi vero de Diis
Verr. & Ideis verba, cum quibus Platonica
Grotii. iſta contendit Alcimus, ſequentia ſunt:
I. c. A. Tibicinalis ars resne aligua eſt?â
B. Quippeni?
A. Tibicinalis haec ars an homo eſt?
B. Neutiquam.
A. Videgmus, ipfum quid putas tibi-
cinem?

Laert. III,

289
B. Hominem- num redte A Recke, non-
ne exiſtimas
Rem ſeſe habere pariter etiam de
bono? 5
Nempe vi bonum ipſum res ſit: at ſi
quis bonum
WMud didicerit, is iam dicatur bo-
R—vus?
Nam ſic tibicen eſt, qui didicit tibiis,
Saltator, qui ſaltare, tum qui texere,
Textor, ſimiliter qui aliud quicquid
volueris: ð
Ars ipſe non eſt ſoilicet ſed artifex.
Pergit Alcimus: „Plato in opinione
*de ideis ita ait: Si quidem eſt memo-

cckria, ideas etiam exiſtere neceſſe eſt:

N

"memoria enim rei quietae eſt & per-
manentis, permanens autem exce-
*“Ptis ideis eſſie nihil. Quo enim pa-
*Cto, inquit, conſeruarentur animan-
tes, niſi idea ſua ſuſtineantur, & men-
*te accepta naturali? Meminere au-
tem ſimilitudinis & pabuli, docent-
Eque quod ſit animalibus omnibus in-
erſica ſimilitudinis intelligentia, quo-
Circo & ea, quae pertinent ad ſpeciem
*ſuam, cognoſcunt., Ita Alcimus.
Quem autem ille Platonis locum re-in Ari-
ſpiciat, ego ignoro quidem , Scaliger or de
legebat: 7X Tâ £ο e roα
Wei Oyolv zines && Tα dς &c. Omiſia
voce mipn, quaſi dubium Alcimus
proponeret, an vtraque opinionum de
ideis ſit Platonis? Puto tamen Alcimo
non libri titulum verbis illis ſignifica-
ri, cum nec alias, vbi allegat Plato-
nem, librum nominet, ſed doctrinam,
quam ipſe ex Platonis opinione de ide-
is colligit. Suntque illa, quae de me-
moria dicit propoſita Platoni in Philebo:
nempe ſenſum motum eſſe, corpori
iuxta &animo communem, illo qui-
dem aſenſibus externis impreſſionem
recipiente, hoc vero agente & iudi-
cante; memoriam item ſenſuum
S apothecam

290
apothecam quandam eſſe, & repoſito-
rium. Animum enim, quoties ſiue a-
pud ſeipſum, vela corpore adiutus, re-
cordatur, ſuſceptarum impreſſionum
recordari cenſendum.
Laert. Il, Platoni autem dictis ab Alcimo iſta

16. Epicharmi accommodantur:
Erx verſ.

Grotii l.
c,P. 476. D
Sed quidquid anima, mente ſimul eſt
praeditum.
Galorum vrores volucrium confde-
ra:
Non illaz partus edunt vitae compo-
tes,
Sed ouis incubantes animam adfa-
bricant:

Et huius norunt principem ſapientiae

N!aiDäaturam ſolam, quae magiſtra ipfes
1t.
Er rurſum. .
Mirandum non eſt iſta me ſic dicere:
Atque ipſos ſebi placere, & ingenio o-
. ptimo
Factos videri: quandoquidem canis
cani
Pulcherrimum videtur, bos itidem
boui,
Et afmus afino, ſus ſiii pulcherrimum.
Haec ſunt, quae Laertius ex Alcimo ci-

PARS IV. PLATO. CjAP. V. VI.

tauit. Alia eius generis in eiusdem
quatuor libris eius continebantur qui-
bus ille, quantum adiutus Epichar-
mi ſcriptis Plato fuerit, docebat. Nec
ipſe ſuae minus conſcius ſapientiae Epi-
charmus extitit, vt ex iſtis verſibus eius

colligitur; quibus non defore ſibi ſecta-
Eumaee, generi ſapere non vni datum

torem praedicit: nent
. aert. lIil,
Vt reor, imo vt conſtat adeo pla»ne 1z
pro certo mihi, Groräi l.

Clara erit gquondam praeceptorum c.P. 478.
memoriqa.
Quaeque curminibus prolata nobis,
alius veſtiens
Pulchro amicta, purpuraque, didtis
variegantibis.
Ipſe inuictus alios facile reddet er-
pugnabiles.

Formam Reipublicae Platonem ex Laert. Il
Protagorae Antilogicis delineaſſe Ari-, 37
ſtoxenus autor eſt, alii a Socrate eum padsra
Politica accepiſſe inquiunt. lei. eſt
Denique moralis doctrinae partem bauor:
haut poſtremam ex Sophronis mimo- "“.
graphi libris habere Platonem, relatum Laert. ill
eſt: quos, cum diu neglecti iacuiſſent, 18.
Athenis primum inuexit, idemque ſub
eius demortui capite reperti fuiſſe di-
cuntur.

CAAP. VY
SCHOLA PLATONIS.

Laert. Il, A Hhenas vbi rediiſſet ex Aegypto,in
7. Academia conſedit, fuburbanogy-
mnaſio, arboribus conſito, & ab Ecade-
mo Heroe appellato. Hinc Eupolis
Academi in vmlbra & ambulacris eſt
Dei. .
Et Timon:
Hos inter Dux ille Plato celſskmus
ihat, .
CQlius ab ore melos manabat, quale
Hecademi,

Arbisſtis lepida modulantur voce cis
cadaté.
Et ab Heæcademo iſto Hecademia pri-
mum fuit appellata. Occaſionem au-
tem vitae hic agendae illam nactus eſt
Plato: Pauper cum eſſet, ſolum in A suid.
cademia hortum poſſidebat, qui fuit mi- Xα.
nima pars bonorum, quæ ſeckatores eius Laert.
tenuerunt. Ex horto enim trium cir-III, 20.
Citer aureorum nummorum prouen-
tus quotannis redibat. Poſtea vero re-
ditus mille etiam nummos ſuperarunt
aureos.

Aelian. 8
V. IX, I

10. ſ.
4 vbi
longaeuil
homines
v. Luci-
n. a.
s. d
Mela II,

2 Plini-

1 VI,2.

4

di
lar
Laen. ſen

III

I
ti
De Ciuit./7
Dylll 4 .
4

1

6

sdem
qui⸗
ichar-
Nee
epj.
6 elius

ech⸗

ene

obit,

Luertl,.

,.

Crotü!.
lric,

Ali,

ot er-

ern exlaen I
1. 37.
e Arrn
2 emn dgten

Irtem Phbauort

umo⸗

adomn rert l

ent,

lei, eſt

nut.

18.

lnefub

iſe d

et li⸗

pri.

Uitmi-riar.
SSeius aert,

mci-
rolen-
ero le⸗
rarunt
zureos.

Ill, 20.

4

2. Plini-

SCHoOLAET SüCTA FIVSZ

aureos. Temporis nempe ſucceſſuau-
Stus eſt liberalitate hominum ſancto-
rum, & eruditionis amantium, qui, di-

verſis temporibus morientes, teſta-

mento haeredes ſcribebant philoſo-
phiae operantes, vtrelictarum facul-
tatum ope vitam philoſophicam quiete

'men eum locum, corporis noxium eſ-
ſe ſanitati dicentes, mutare Platonem
* vbi medici iuberent, & in Lceum ſcho-
longaeui lam transferre, id ſe facturum negauit,
homines ne in Atho“ quidem ſummitatem vitae
v. Luci-producendae cauſa ſe commigraturum
an. α . . 7
2oς. dicens. Et ſane febri quartana ob loci
Mela II,

us VI, 2.

MXademiam vbi iſta ratione occupaſ-
ſet, ſectam inſtituere coepit, colle-
tis tum aliorum placitis, tum ſuis ad-
ditis inuentis, quae Academica appel-
lata a loco eſt, quo docere ſolebat. Mi-
Laert. ſcuit igitur Heracliteorum, Pythago-
II, 8. raeorumque ac Socraticorum doctri-

nas, in his, quae ad intelligentiam per-

tinent, Pythagoram ſecutus, in iis, quae
De Ciuit· ſenſaibus Obnoxia ſunt, Heraclitum, in
D. VIII, 4 Politicis Socratem. “ Cumque ſtu-
*dium ſapientiae, vt Auguſtinus ait,
*in actione & contemplatione verſe-
c(ctur, vna pars eius achiua, altera con-
*templatiua dici poteſt. Quarum acti-
*va ad agendam vitam, id eſt, ad mo-
*res inſtituendos pertinet, contem-
*Platiua autem ad conſpiciendas natu-
*rae Cauſas, & ſinceriſſimam veritatem.
*Socrates in actiua excelluiſſe memora-
*tur: Pythagoras vero magis contem-
*Platiuae, quibus potuit, intelligentiae
*„viribus inſtituiſſe. Proinde Plato v-
„trumque iungendo philoſophiam
(c perfeciſſe laudatur, quam in tres par-
tes diſtribuit, vnam moralem, quae
maxime in actione verſatur: alteram

7

& tranquille agere poſſent. Cum ta-

291
eius noxium aerem laborare coepit,
quae XVIII menſes perdurauit, tan-
dem tamen ſobrietate eam & cura cor-
poris vicit, integro magis, quam quo v-
ſus antea fuiſſet, robore recuperato.

Primumautem in Academia philoſo-
phiam docuit, inde ſe in hortum Colo-
neum contulit. In ſcholae quam in Laert.
Academia habebat limine inſcri-III, §.

ptum erat, nemini Geometriae ignaro quod ta-

ingredi fas eſto, qua non linearum tan-men ky.
tum proportionem & menſuras, verum rs

. . .Z alii tri-
internas efiam affectiones complecteba- buunt,

CAP. VI.
SECTAM VT INSTITVERET.

*naturalem, quae contemplationi de-
*Putata: tertiam rationalem, qua ve-
“rum diſterminatur a falſo: quae li-
*Cet vtrique, id eſt, & actioni & con-
*templationi ſit neceſſaria, maxime ta-
*men contemplatio perſpectionem ſibi
*vVindicat veritatis. Ideo haec triper-
titio non eſt contraria illi diſtinctioni,
*qua intelligitur omne ſtudium ſapien-
tiae in actione & contemplatione con-
„ſiſtere. Atque vt tragoediam pri-
mum quidem chorus ſolus agehat, poſt- Laert.
modum Theſpis, interuallis choro III, 56.
conceſſis, actorem in ſcenam produxit
vnicum, donec duos produceret Ae-
ſchylus, tertium Sophocles adderet;
eodem modo philoſophiae initio vna
facies extitit, phybeca enim abſolueba-
tur, Ethicam poſtea addidit Socrates,
edus Dialecdtica adiecta Plato per-
ecit.

Partium vero harum ex mente Pla-
tonis & Academiae veteris explicata-
rum, vix melius rationem quis reddat
generalem, quam iſtis Ciceronis ver-

bis:
Oo 2 SECT.

Qu. I, 5§.

Acad.

Q. 16.

292 G

PARS IV. PLATO. CAP. VI
. SECI.

1.

E T HI C A.

A Cprimam quidem illam partem be-
ne viuendi a natura petebant, eique
parendum eſſe dicebant; neque vlla alia
in re, niſi in natura, quaerendum eſſe
illud ſummum bonum, quo omnia re-
ferrentur: conſtituebantque, extre-
mum eſſe rerum expetendarum, & fi-
nem bonorum, adeptum eſſe omnia e
natura &animo, & corpore & vita. Cor-
poris autem alia ponebant eſſe in toto,
alia in partibus. valetudinem, vires, pul-
chritudinem, in toto: in partibus au-
tem, ſenſus integros, & praeſtantiam
aliquam partium ſingularum: vt in pe-
dibus celeritatem, vim in manibus, cla-
ritatem in voce: in lingua etiam expla-
natam vocum expreſſionem. Animi
autem quae eſſent, ad comprehenden-

dam ingeniis virtutem idonea: eaque
ab iis in naturam, & mores, diuideban-
tur. Naturae celeritatem ad diſcen-
dum & memoriam dabant: quorum v-
trumque mentis eſſet proprium, & in-
genii. Morum autem putabant ſtudia
eſſe, & quaſi confuetudinem: quam
partim exercitationis aſſiduitate, par-
tim ratione formabant; in quibus erat
philoſophia ipſa, in qua quod inchoa-
tum eſt, neque abſolutum, id eſt vir-
tus, quaſi perfectio naturae, omnium-

que rerum, quas in animis ponunt, vna

res optima. ergo haec animorum. Vi-
tae autem ſid enim erat tertium) adiun-

cta eſſe dicebant, quae ad virtutis vſum

valerent.

SECT. II.
PHYSICA.

D- natura autem (id enim ſequeba-
tur) ita dicebant, vt eam diuiderent
in res duas: vt altera eſſet efficiens, al-
tera autem quaſi huic ſe praebens, ea,
quae efficeretur aliquid. In eo, quod
efficeret, vim eſſe cenſebant: in eo au-

tem, quod efficeretur, materiam quan-

dam: in vtroque tamen vtrumque, ne-
que enim materiam ipſam cohaerere
potuiſſe, ſi nulla vi contineretur, ne-
que vim ſine aliqua materia. Nihil eſt
enim, quod non alicubi eſſe cogatur,
Sed quod ex vtroque, id iam corpus, &
quaſi qualitatem quandam nomina-
bant: Earum igitur qualitatum ſunt a-
liae principes, aliae ex iis ortae. Prin-
cipes ſunt vniusmodi & ſimplices. Ex
iis autem ortae, variae ſunt, & quaſi
multiformes. Itaque aer quoque (vti-
mur enim pro Latino) ignis & aqua &
terra, prima ſunt. Ex iis autem ortae

animantium formae earumque rerum,
quae gignuntur e terra. Ergo illa ini-
tia, &, vt e Graeco vertam, elementa
dicuntur: e quibus aër, & ignis, mo-
vendi vim habent, & efficiendi: reli-
quae partes accipiendi, & quaſi patien-
di: aquam dico & terram. Quintum
genus, e quo eſſent aſtra mentesque,
ſingulare, eorum quatuor, quae fupra
dixi, diſſimile Ariſtoteles quiddam
eſſe rebatur. Sed ſubiectum putant
omnibus ſine vlla ſpecie, atque ca-
rentem omni illa qualitate (facia-
mus enim tractando vſitatius hoc ver-
bum, & tritius) materiam quandam
ex qua omnia expreſſa, atque effeéta

ſint: quae tota omnia accipere poſſint,

omnibusque modis mutare, atque ex o-
mni parte: eoque etiam interire, non
in nihilum, ſed in ſuas partes, quae infi-
nite ſecari ac diuidi poſſint, cum ſit nihil
omnino

1

Acad. †

Ee

ge
r
ell.
nV.
Lin⸗
Udin
Uam
Par-
erat
hon-
Vir.
um⸗
,VN

lun-
ſum

ETICA, PHIVSICA DIALEGTICGAEIVS 293

omnino in rerum natura minimum,
quod diuidi nequeat: quae autem
moueantur, omnia interuallis moueri,
quae interualla item infinite diuidi poſ-
ſint. Et cum ita moueatur illa vis,
quam qualitatem eſſe diximus, & cum
ſic vltro citroque verſetur; & materiam
ipſam totam penitus commutari pu-
tant, & ita effici, quae appellant qualia,
equibus in omni natura cohaerente, &

continuata cum omnibus ſuis partibus

effectum eſſe mundum, extra quem
nulla pars materiae ſit, nullumque cor-
pus: partes autem eſſe mundi omnia,
quae inſint in eo, qua natura ſentiente
teneantur: in qua ratio perfecta inſit,
quae ſit eandem ſempiterna. Nihil e-

nim valentius eſſe, a quo intereat, quam
vim animum eſſe dicunt mundi, ean-
demque eſſe mentem, ſapientiam-
que perfectam: quem Deumappellant,
omniumquererum, quae ſunt ei ſub-
iectae, quaſi prudentiam quandam, pro-
curantem coeleſtiamaxime; deinde in
terris ea, quae pertinent ad homines:

quam interdum neceſſitatem appel-

lant; quia nihil aliter poſſit, atque ab
ea conſtitutum ſit inter quaſi fatalem
& immutabilem continuationem ordi-
nis ſempiterni: nonnunquam quidem
eandem fortunam, quod efficiat multa
improuiſa haec, nec opinata nobis, pro-
pter obſcuritatem, ignorationemque
cauſarum.

SECT. III.

Acad. TErc deinde philoſophiae pars,
Qu. I, 8. I1 quae erat in ratione, & in diſſeren-
do, ſic tractabatur ab vtrisque: quan-
quam oriretur a ſenſibus, tamen non
eſſe iudicium veritatis in ſenſibus. Men-
tem volebant rerum eſſe iudicem: ſolam
cenſebant idoneam, cui crederetur, quia
ſola cerneret id, quod ſemper eſſet ſim-
Plex, & vniusmodi, & tale, quale eſſet,
hanc illi ideam appellabant. Senſus
autem omnes hebetes, & tardos eſſe ar-
bitrabantur, nec percipere vllo modo
res eas, quae ſubiectae ſenſibus videren-
tur; quae eſſent aut ita paruae, vt ſub
ſenſum cadere non poſſent; aut ita mo-
biles, & concitatae, vt nihil vnquam
vnum eſſet conſtans: ne idem quidem,
quia continenter laberentur, & flue-
rentomnia. Itaque hanc omnem par-
tem rerum opinabilem appellabant.
Scientiam autem nusquam efile cenſe-
bant, niſi in animi motionibus atque
rationibus. Qua de cauſa definitiones

DIALECIICA.

rerum probabant, & has ad omnia, de
quibus diſceptabatur, adhibebant:
Verborum etiam explicatio proba-
tur, id eſt, qua de cauſa quae-
que eſſent ita nominata; quam
etymologiam appellabant. Poſt Argi⸗
mentis, & quaſi rerum notis ducibus,
vtebantur ad probandum, & ad conclu-
dendum id, quôd explanari volebant:
in qua tradebatur omnis dialec7ticae
diſciplina, id eſt, orationis ratione con-
cluſae.

Atque haec ſunt, quae generatim

de vetere Academia Cicero tradit.

Specialiora plura Plutarchus, Laertius,
Apuleius collegerunt. Alcinoo ea de
re dicta deligemus, vt quibus rationem
eius doctrinae luculenter maxime at-
que exacte reddat. Cui tamen dicta,
quod paulo prolixiora ſint appendicis
loco Platonis vitae ſubiungenda duxi-
mus.

O00 3 CAbP.

294 PARS W. PIATO CGAP. VII.

—

E doctrinam & linguam varie variis
Lauxit rerum verborumque inuen-
tis, vtque Dialectica omittam, de qui-
bus poſtremo actum loco fuit, primus
e 24 modum diſerendi per quaeæſtiones & re-
Larn Ronkones inueniſſe dicitur Phauorino.
III, 48. Id tamen Alexameno Stirio, ſiue Teio,
tribuere maluit Ariſtoteles, eoque ar-
gutandi modo Socratem quoque vſum
fuiſſe, ex ipſius Platonis Dialogis colligi-
tur. Laertius primum Diatogorum
autorem Eleatam Zenonem extitiſſe ait.
Suo tamen iudicio addit Platonem id
genus expoliuiſſe, vt non ſolum orna-
tae & expolitae orationis, verum &
ipſius inuentionis, digniſſime ſibi prima-
tum vindicet.
Laert. Maioreiure Analyticae methodi per-
II, 24. hibetur inuentor, quae rem, de qua
Frcl- 'n quaeritur, ad principia ſua reducit, me-
1.3. v. thodorum optima. Eam Leodamanti
58. Thaſio tradidit, atque adiumento illo

muilta in Geometricisinuenit. Eſt au-

1d Lib. tem Analyſis, prout ab Euclidis ſcholia-
XIII. ſta definitur,Tumtio quaeſiti tanquam
prop. Lp. Conceſſi, per ea, quae conſequntur in
401. „aliquod verum conceſſum. Exem-
pla eius in quinque propoſitionibus,
quibus librum XIII exorditur Euclides,
ſuntobuia, vtalia apud Apollonium
Pergaeum, & Pappum Alexandrinum,
iam taceam.
Inter Geometrica eius inuenta cubi
duplicatio praetereunda haur eſt, cuius
Phit, de indenti & occaſionem, & modum, Plu-
Socr. Ge- tarchus Philoponusque expoſuere. Pe-
nio p. ſte laborantes Delios, aiunt, Delphi-
579. B. cum conſuluiſſe oraculum, & abeo re-
philo. ſponſum tulifle, ceſſaturum malum, ſi
haretyt. aram ſuam, quae cubus erat, duplica-
Ppoft.1,7, rent. Eos igitur, ad quosarae perti-
nebat cura, quatuor eius latera dupli-

CA P. VII.
INVENTA PLATONIS.

caſſe, Plutarchus refert, adeoque non
duplo, ſed octuplo maiorem eam feciſ-
ſe. Philoponus alium eos cubum eius-
dem molis altari ſuperpoſuiſſe ait, atque
ita figuram arae alteraſſe, quac cubica
non amplius fuerit, ſed in oaα,
h. e. colummam quadrilateram, abierit.
Nempe priore modo cubica non dupla
euaſit, poſteriori modo dupla, ſed non
cubica. Peſte perſeuerante interea, ad
conſulendum oraculum denuo acceſſe-
runt. Reſpondit Apollo ſuo eos mi-
nus praecepto ſatisfeciſſe, quo iuſſerit
aram condi cubicam, duplo priore ma-
iorem. Ad Platonem igitur, rerum
Geometricarum conſultiſſimum, inter-
rogandum ſe contulere, vt oraculi ex
eo ſententiam diſcerent, modumque
cubi duplicandi, ita, vt ex figura eius
nihil periret. Plato rideri a Deo Grae-
cos reſpondit, philoſophiae artiumque
ſtudii negligentes, eorumque illum in-
ſultare ignorantiae, hocque praecipere
ſerio, vt Geometriae ſtudiis vacare in-
cipiant. Ceterum cubum dauplicari
alia ratione haut poſſe, quam ſi duae
proportionales mediae inueniantur in-
ter duas lineas rectas, proportione du-
pla. Specialius vero Platonis metho-
dum duplicandi cubi expoſitam habe-
mus ab Eutocio, in Commentario ad
primam propoſitionem libri ſecundi
Archimedis, de ſphaera & Cylindro. Ad-
debat Plato Gnidium Eudoxum, vel

Heliconem Cyzicenum, quod praeſti-
Cetera

tum cuperent praeſtituros.
Deum ea arae duplicatione non adeo
delectari, ſed velle, vt Graeci inteſtinis
omiſſis deſidiis, miſeriisque cum illis
coniunctis, Muſarum caſtra ſequeren-
tur, ſedatisque turbulentis animi mo-
tibus, innocue atque benigne inuicem
conuerſarentur.

1

VII
it⸗
Arti
guo
edi⸗
legil
dtan
nide

ene

e

I,

la
d.

— P
—

JINVFENTA EIVS 25

conuerſarentur. Addit Philoponus
diſcipulis ſuis iſtud problema Platonem
propoſuiſſe, eosque multa de eo argu-
mento in litteras retuliſſe, quamuis ea-
rum nihil temporum iniuriam euaſerit.
Et certe in eo problemate praeter Pla-
tonem Archytas laborauit Tarentinus,
& Menaechmus, Eratoſthenesque, cum
Philone Byzantino, atque Herone: A-
pollonius item Pergaeus ac Nicomedes,
VII, 12. Diocles denique & Sporus. Valerius
ita pro Maximus ait Platonem, “ſacrae arae“
c „ cOnductores, ad Euclidem Geome-
quod in . . .
Qdi:is eſt. tram ire iuſſiſſe, ſcientiae eius ceden-
legiſte “tem, imo profeſſioni.“ Sed error is
Stanleius eſt Walerii, Platone enim Euclides Geo-
videtur. metra aetate multum fuit inferior: al-
Prael, I. ter vero Euclides, Platonis aequalis, in
Geometricis praeſtitit nihil, vt ante
nos Henr. Sauillio obſeruatum.
Alia multa mathematica inueniſſe
Platonem, de quibus in ſcriptis eius ſu-
perſtitibus fruſtra quaeras, ſummum-

que eo doctrinae genere extitiſſe, ex tri-

bus Theonis Smyrnaei libris colligas li-
cet, quorum prima Arithmetica, ſe-
cundo Harmonica, tertio, typis non-
dum exſcripto, Aſtronomica conti-
nentur. Libri illi varia continent,
plane ſingularia, neque obuia alibi. Sco-
pumque eum ſibi propoſitum eſſe au-
tor fatetur, vt introductioni inſerui-
ant, ad intelligenda Platonis ſcripta ne-
ceſſariae.
Laert. Sunt & voces quaedam, quarum pri-
UI, 24. ma inuentio Platoni adſcribitur, Antipo-
dum nempe, quam primus in philoſo-
pPhiam inuexit, ad ſignificandas gentes,
quæ pedes ſibi inuicem in diuerſis parti-
bus habitantes opponunt: reives item

h. e. elementi, quam eius aeuo cum voce
dp‿ quam principium vertimus, con-
fundebant omnes, inde a Thalete, Phi-
loſophi. Eas tamen ita inuicem Plato di-
ſtinxit, vt νoσνprincipium eſſe dicat,
quo prius nihil exiſtit, ex quo genere-
tur, sρaο vετ compoſita dicat. Simi-
liter pozmatis vox, ab eius inde tempo-
ribus tritiſſima, ante eum in vſu haut
fuit. Primus etiam r& aρα ατιπ ορο
uixn dixit, qua phraſi numeri maioris
productum ex multiplicatione eius per
minorem ſignificauit. Ei quoque au-
tori ναι ον⅝α, Pro ſuperſicie, vſur-

pata, debetur, quam vox éeined plä-

num antea notabat. Atque ita Laer-
tius quidem, Proclus contra, neque
Platonem, neque Ariſtotelem illa voce, In Eu-
vbi de planitie ſermo eſt, vtiaffirmat, ſed clid. L.
voce èinss. *Plato, inquit, diuinus, b: 32.
*Geometriam theoriam planorum de- 5
„finit, ſtereometriae eam opponens,
*quaſi idem ſit planum & ſuperficies.
*„Berinde & Ariſtoteli factum. Eucli-
des tamen & qui eum ſunt ſecuti, ſu-
*„Perficiem genus, eiusque ſpeciem pla-
*num conſtituunt. εαωοονοοοο i
dentia Dei quoque, quam toties in ore
Chriſtiani habent, vox eſta Platone pri-
mum vfurpata.
Primus Philoſophorum contra Ly-
ſiam ſcripſit, Cephali filium, idque in
Phaedro fecit.
Grammaticae quoque vim primus
expendit.
Primus item omnes, qui ante eum fu-
ere, impugnauit, vnde Democriti nul-

Laert. l.c.

lam apud eumfieri mentionem, miran-

dum eſt.

CA P. VIII.

81. 1q. ita digeſtas ab Ariſtotele, in qui-

DISTINCGTIONES EIVS.
e N Prumn diuiſiones ab eo propoſitas, busdam ſcriptis eius deperditis, exhibet

Laertius:
. Bonorum

296 PAkS III. PLAYO. CAP. VIII.
Bonorum tria Animi vt iuſtitia, fortitudo, temperantia &.
I cta In corpore: pulcritudo, corporis ſanitas. 6
unt genera. (Externa: amici, patriae proſperitas, opes.
Naturalis, parentum in liberos, cognatorum item, quod genus
amoris in brutis quoque eſt animantibus. 2
Socialis, quae converſatione contrahitur, absque cognatione,
qualis Pyladem inter & Oreſtem.
Hoſpitalis, aduerſus hoſpites, qua item plane peregrinos, litteris
nobis commendatos, excipimus. 2
Amatoriae quartum genus nonnulli conſtituunt.
Democratica: ea eſt, vbi penes populum fumma eſt rerum, atque
ab eo magiſtratus & leges conſtituuntur:
Ariſtocratica: in qua nec apud ditiores nec indigentiores, ne-
que nobiles, ſed optimos ciues rerum ſumma eſt.
Oligarchica: vbi iuxta cenſum ſuffragiis rectores eliguntur,
Formae Rei- ſunt enim pauciores, quam pauperes, diuites.
publicae ſunt Electione, iuxta Leges, vt Carthaginienſis: ciuilis e-
quindue. Regalis nim ea.
Succeſſione in familia quadam, vt Lacedaemonio-
rum & Macedonum, qui certae familiae adſtrin-
guntur.
Tyrannica: quae eſt, vbi ciues fraude ſubiugantur, vel vi.
[Aduerſus Deum: qui enim ſacra iuxta leges obeunt, ritusque
ſacrorum obſeruant, iuſti ſunt in Deum.

Aduerſus homines: qui rem concreditam reſtituunt, iuſti in ho-
mines ſunt.

Amicitiae tria
ſunt genera.

Iuſtitiae tria

genera Aduerſus mortuos: aduerſus quos iuſti ſunt, qui ſepulchrorum

curam habent.
Practica: vt tibiis vel cithara cantare, quae in oculos incurrens
efficit nihil. —
Scientige ge- Mechanica: vt architectura, nauium ſtructura &c. effectum ino-
nera tria. culos incurrentem producens.
Theoretica: vt Geometria, Harmonica, Aſtronomia, quae neq; a-
git, neq; efficit quidquam. Geometra Lineam cum linea com-
parat: Harmonicus ſonos: Aſtronomus ſtellas & mundum.
Pharmaceutica: morbos medicamentis adhibitis ſanans.
Shirungie : inciſione vel cauterio id praeſtans.
Medicinae ge-) Diaetetica: Diaeta idem efficiens.
nera quinque.] Noſognomonica: Morbos diſcernens.
Boethetica: morbos arcens.
Lexduplex. (Scriptae: quales ſunt, quibus Reſp. gubernantur.
Plex. Non ſcriptae: conſuetudine nixae: qualis quod nemo forum
nudus ingredi debebat, vel muliebri habitu, quod ſcripta
lege nulla prohibetur, non ſcripta tamen impeditur.
Politica:

Muſica triplex.

DISTINCTIONEFS EIVSOS 207

Politica: qua vtuntur in ſermonibus, qui Reipublicae praeſunt.
Rhetorica: qua legislatores in foro vtuntur, ad confirmandum,
. laudandum, vituperandum & accuſandum.
Oratio quintu- Vulgaris: qua populus vtitur in communi ſermone. .
plex. Dialcctica: quae eſt eorum, qui quaeſtionibus & reſponſioni.
1 brvus breuibus argutantur.
(Artitacaltsr qua artifices & mechanici in variis vtuntur generi-
bus ſuis.
Voceioas —
Voce & manibus: vt ſi ad citharam canatur peracta.
Sola manu, vt ſi ides tractes.
Ex Maioribus, bonis, luſtis & honeſtis.
Ex Maioribus, republica gubernanda & principatu illuſtribus.
Nobilitatis IV. Ex Praeceſloribus dignitate acquiſita conſpicuis, vt imperio in
genera. exercitum, velcerona ex publicis ludis: hucpertinent ei,
quiorti ſunt ab his, quos nobiles vocamus.
QW(ñEx indole ſublimi, quae praeſtantiſſima eſt nobilitas.
Pulchritudo Commendabilis, vt forma emendata.
tripl E. Vrtilis, vtinſtrumentum, domus &c.
Commoda, vt ea, quae ad leges conſtituendas pertinent.
Animae partes Rationalis, quae eſt principium iudicandi, ratiocinandi &c.
tres. Concupiſcibilis, qua cibum, coitum & ſimiliaappetimus.
— Iraſcibilis, quae audaciae, gaudii, doloris, irae eſt cauſa.
— principium recte rem quamuis aggrediendi.

4

—

—

Iuſtitia, principiumaequalitatem obſeruandi in publicis priua-
tisque negotiis.
Virtutis perfe- Fortitudo, principium pericula fortiter ſubeundi, vt metu ne
ctae ſpecies IV. fugias. 7
Temperantia, principium deſideria coercendi, vt ne voluptati
indulgeas, ſed moderate viuas.
Lege: quale eorum eſt, quibus in ciuitate iuxta leges magiſtra-
tus committitur.
Natura: Ea enim non in hominibus tantum, ſed ceteris etiam
animantibus imperium in feminas tenent mares.

erium V
lmnper obtine Conſuerudine: quale magiſtorum eſtin diſcipulos.
tur. Succeſſione: quale apud Lacedaemoniorum Reges eodem ge-
nere ortos, eademque in Macedonia lex obtinet.
Vi: quale eorum eſt, qui regnum inuito populo arripiunt.
Adhortatio: Si bellumaduerſus aliquem ſuadeamus.
ſihratio Si diſſuadeamus bellum.
Accuſatio: ſi iniuriam accepiſſe abaliquo oſtendamus, quem da-
Oratoriae ſex mni noſtri cauſam eſſe probemus.
eſſe ſpecies Defenſio: ſi quis probet iniuriam ſe alteri nullam feciſſe.
Encomium: ſi laudibus alterum proſequamur.
(Vicuperium: ſi malum quem eſſe oſtendamus.

Pp Rebcte

298 PARY IW. PLAYZO CAbP. VIII.
Qodhcec oportet: nemperes, quae & dicenti proſint, & au-
ienti.
Quantum dicere oportet; ſi nec plus dicatur, nec minus quam
Rect di- res exigit.
ecte cuein Ad eos, ad quos oportet: vt ſi ad ſenes, perperam agentes, dr-

is i Mem camus ea, quae conueniunt ſenibus, ad iuuenes, quae iu-
venes decent.
Tempore, quo oportet: neque prius, neque ſerius quam de-
cebat, quod ſi obſeruetur minus, recte dici nihil poteſt.

In facultatibus, ſi indigentiae alicuius pro facultatum noſtra-
rum modo ſubueniamus.
Beneficentiage In corpore; ſi vulnerato ſubuenias. .
IVeſſe genera. In cognitione: ſi inſtruamus, vel boni aliquid doceamus.
In ſermone: ſic enim, qui alterum defendat, eum vVerbis be-
neficum in eum etlſe.
Legali: quando finis rei lege vel decreto imponitur.
Naturali: Qualem dies, anni & horae habeant.

Finem rem
quadruplici
modo Hanciſci. Accidentali: qui caſu, & non expectatus, rei obtingat
In mente: cogitandi, coniiciendi. L
In corpore: ambulandi, dandi, accipiendi &c.
Potentiarum In multitudine: militum v. c. opum &c. quo genere principes
IVgenera. potentiſſimi dicuntur. . .
Qua facere & pati bona aut mala poſſumus: qualis potentia mor-
bum ſubeundi velſanitatem recuperandi, eruditionem ac-
quirendi &cc. —
Humanitatis ſin compellando: vt illi, qui obuios omnes compellant, ſalu-
tant, prenſant.

genera III. In adiuuando: ſialterius neceſſitatibus libenter quis ſubueniat.
In conuiuando & conuerſando.
Conſilii prudentia, doctrina & experientia comparata.
Senſuum integritate: quae partibus corporis continetur, vt o-
„ culis recte auribusque, guſtu item & olfactu vtaris.
Felicitas IV Rerum ſucceſſii, ſi ea, quae animo intendis, conſequaris ex voto.

—

partibus abſol-Famae integritate inter homines, ſibene de aliquo homines ſen-

vitur. tiant.
Opum abundantia, rerumque ad vitam neceſſariarum, vt ſubue-
nire amicis & publica magnificentiae monimenta ſtatuere
quis poſſit: omnia ĩſta qui poſſidet ſimul, eum felicem eſſe.
Metalla eflodiendi, & ligna caedendi. .
Artium ſpecies Varia forma variam πiänduendi, vt ſi ex ligno vel ferro quis
tres. Cconficiat aliquid.
Vtendi rebus diuerſarum formarum, quemadmodum fraenis
vtitur ars equeſtris, ars militaris armis, muſica inſtrumen-

tis.
Primo

Artificiali: qualem domus ſtructura obtineat. „

—

8

1-⸗

0

27

DISTINCVIONES FEFIVS 20909
Primo cum Yirum bonum dicimus, ab ea, quam habet, bonitate.
Secundo cum bonam virtutem dicimus vel iuſtitiam, quae ipſa
Bonum IVmo- ſunt bona.
dis dicitur. Tertio cum bona cibum, exercitium, medicinam dicimus, quae
alterius bono conducunt. D
Quarto, quando bonum dicimus tibiarum cantum hiſtrioniam &c.
Malae, quae ſemper nocere poſſint, vt ignorantia, imprudentia,
iniuſtitia &c.
Rerum aliae Bonae, prioribus contrariae.
ſunt Indifferentes, quae modo nocere, modo prodeſſe poſſunt, vt am-
bulare, ſedere, edere: vel plane nocere nequeunt, vt quae
nec bonae ſint nec malae.
Rempublicam (Si I eges ſint bonae.
recte tribus Si Leges ſeruentur. . .
modis ſe habere Si ſine Legibus conſuetudine ductus vitam agat, vt decet.
Contrarias ſibi/ Bonum malo: vt iuſtitia iniuſtitiae, ſapientia imprudentiae &.
res eſle triplici- Malum malo: Prodigalitatem auaritiae, iniuſta tormenta iu-
ter, vel t ſtis contraria eſle. . ê
Neutris neutra: ſicut graue leui, velocia tardis, candida nigris.
Nos habere, vt iuſtitiam, ſanitatem. .
Participare, nam quod in ſeipſo bonum ſit non habere, participa-
Bonorum alia re tamen ex eo nos poſſe.
Subſiſtere, quae nec habere, nec participes eorum eſſe poſſimus:
vt eſſe virtuoſum, iuſtum, ſed quae eſſe oporteat.

Conſultatio- (Praeteritum vc quidacedaemoniis nimis audentibus euenerit-

nem triplicem Praeſens: vt ſi metus hominum, infirmitas vValli, commeatus de-
eſſe, vel enim fecgtus expendatur.
Pertinere ad WFuturum: v. g. Legatis ex ſuſpicione iniuriam non eſſe facien-
tempus dam, ne omni Graeciae id dedecus afferat.
’ articulatam, vt ho-
Animatam, vt rerum viventium, eamque vel minis.
Vocem vel eſſe inarticulatam, bru-
Inanimatam, vt ſunt ſoni omnes. toruü animantium.
Diuiſibiles, quales compoſitae ſunt Homogeneae partibus ſimi-
omnes, ſyllabae, ſymphonia, ani- laribus conſtantes, numero
Res ſunt vel) mata, aqua, aurum. quae itidem tantum a toto diuerſis, vt a-

, funtvel qua, aurum & omnia liquida
Indiuiſibiles, quae compoſitae non Heterogenae, quae partibus
funt, punctum vg. tonus. conſtant diſſimilaribus.

Abſolutae, ad quas deſignandas nihil inſuper requiritur, v. g. ho-

Res ſunt vel mo, equus &c.

Relatiuae, quae aliud quippiam comprehendunt, vt maius
(quam alia) velocius, pulchrius &c. Nam maius ad aliquid
minus refertur, & ſic porro.
Atque iſtae rerum primae diuiſiones iuxta Platonem, prout ab Ariſtotele pro-
ditum, extitere. . „PpPp 2 CAP.

PARS. IV. PLATO. CArP. LX.

CA P.

IX.

TER NVM PLATONIS IN SICILIAM ITER.

Laert. Ill, TE in Siciliam nauigauit, primo
Achen. vt inſulam & Aetnae videret cra-
XII, c. terem, augeretque icientiam eorum,
I. quae ad Rempublicam pertinent, ac
Apulei. philoſophiam, aliis itineribus compara-
de dogm tam. Incidit hoc iter in annum aeta-
lats b. tis eius quadrageſimum fere, eum Sy-
Plato E- Tacuſis regnaret Dionyſius maior, Her-
p'ſt. ad mocratis filius. Plutarchus peculiari
Dionis prouidentia potius, quam caſu, eum in
oPiNd. Siciliam delatum ait: nempe bonum
Dion p. aliquem Daemonem, ad libertatem Sy-
959. racuſanis viam e longinquo ſternen-
tem, in Dionis, tum quidem iuuenis
admodum, eum familiaritatem addu-
xiſſe, vtque hoſpitü iure ei coniunge-
Plato Ep. retur effeciſſe. Multum autem eius
II. viI. ciuitatis luxum, conuiuia, peruigilia
auerſabatur: aſſiduus Dioni, cum eo
de rebus diſſerens, quae homini maxi-
me conuenirent, vtque ita ſe compo-
neret, diligenter ſuadens, quo ipſo
euertendae tyrannidi auſpicia dedit,
quibus ea profligata paulo poſt fuit.
plut. Dio, iuuenis licet, ingenio inter omnes
Dione Platonis familiares maxime excellebat,
c. acerrimus virtutis ſectator, quod &
Platonis, & geſtorum ab eo, teſtimo-
nio liquet. Quamuis enim effemina-
tam valde, & luxu difffluentem, in Regis
familia educçationem nactus fuiſſet;
mox tamen, vbi philoſophiam, opti-
mam ad virtutem ducem, deguſtare
coepiſſet, amore eius animum ſuum
ſenſit accendi, concepta etiam ex ſuo
candore atque ingenua indole, ſpe, fore
vt pariter ab ea Dionyſius quoque affi-
ciatur. Atque ea cauſa fuit, cur Pla-

tonem ab eo ad colloquium admitti
per otium peteret. Atque ab eo etiam
perfuaſus Platonem accerſiuit tyran-
nus, neque alos tamen, tum quidem,
quam de fortitúdine miſcuerunt ſer-
mones. Plato ab ea virtute neminem
magis, quam tyrannum alienum eſſe o-
ſtendebat, atque inde ad ſermones de
iuſtitia tranſire parabat, nonniſi iuſtos
beatitudine frui, miſeros iniuſtos eſſe
defenſurus. Qua tamen oratione of-
fenſus Dionyſius, vt qua ſe peti cum-
maxime ſentiret, & ei a praeſentibus
applaudi aegre ferens, poſtremo com-
motior factus, Platonem, quae cauſa
eſſet ſuſcepti in Siciliam itineris? in-
terrogauit. Cumque Plato, quaeren-
di Viri boni cauſa ſe ſuſcepiſſe iter,
reſpondiſſet; Dionyſius, eum vero
nondum inueniſſe videris, ſubiecit.
Laertius de tyrannide eum apud Dio- III, 18.
nyſium diſleruiſſe ait, id optimum non
eſſe defendentem, quod maxime no-
bis conducere videtur, niſi virtuti
etiam maxime ſit conſentaneum. Qui-
bus Dionyſius accenſus ſermonibus,
anilis inquit ea oratio mihi eſſe ſapo-
ris videtur: tua vero, Plato regerebat,
tyrannici eſt. Qua libertate in furo-
rem actus Dionyſius ad mortem rapiPla-
tonem praecepit, tuum, inquiens, ca-
put mox praeſciſſum videbo. Hoc ve-
ro, alebat Xenocrates, tum forte prae-
ſens, nemo auſit, niſe meluim mihi ante
prazſtiderit. Dio vero iram Diony ſüj Laert.
iam penitus accenſam ſentiens,* in IV, II.
triremi Platonem dimiſit, qua Pollis,
Lacedemonius dux, quem Polidem

* Stanlei. cum interprete Plutarchi vertit hoc
ſenſu: non exiſtimans porro iram Dionyſi pro-
teſſuram. Sed plane haec non conueniunt ſequen-
tibus, quae potius ſuadent omnia a Dionyfſii furo-
re metuife Dionem, ideoque Platoni fuga conſu-

.*

luiſſe. Rectius ergo phraſin Graecam 78ο τπα⁵
Sovro T7ρ ε YαερoPwöv interpreteris ad ver-
bum, banc conſummationem irae eſſe putantes« i.
e. iram conſummatam, quae magis excandesce-
re nequeat, cui fuga proinde Plato eſſet ſubducendus.

Laertius,

19.Tꝛtti
c.
qui
Hippar-
chum,
HBippiae
fiatrem,
Atheni-
enſium
1yrnn⸗
numin-
tereme.
re, gud
facto N
ſiſtra-
tidae
Citate

kuetunt

1.c.
a qui

Hippar- a Platone ſentiret.

chum,

Hipp

fratrem,

iae.

IIINERA EIVS IN SICILEIAM.

Laertius, Poolidem' zetzes † vocat, eo
tempore ad Dionyſium legatione fun-
ctus, in patriam remeabat. A Pollide igi-
tur Dionyſius clam petiit, vt naue ve-
ctum interficeret Platonem, vel vende-
ret ſaltem, nullam ei facturus iniuriam,
vt qui ſeruus non minus quam liber be-
atus ſit futurus iuſtitia ſua. Sunt, qui
affirment, eo Dionyſium oflenſum fu-
iſſe, quod interroganti quodnam opti-
mum ferrum eſſe crederet? reſpondis-

1. Tzetz. ſet, illud optimum eſſo ex quo Ariſtogi-

tonis & Harmodii confelta fueran
arma; alii, quod eruditione ſe fuperari
Verum omnia iſta
tanquam inania figmenta Tzetzes re-
iecit, a philoſophaſtris quibusdam, &

Atheni- nugiuendulis, excogitata, veramque

enſium
tyran-
num in-
tereme-
re, quo
facto Pi
ſiſtra-
tidae
ciuitate
fuerunt
expulſi.

d Laert.

II, 19.

Dione
1. Cc.

cauſam extitiſſe affirmat eam, quod fu-
ſpicaretur, Dioni Platonem occupandi
regni autorem eſſe. A Pollide Aegi-
namb Plato delatus eſt, vbi a Char-
mandro, Charmandritae filio, capitis
accuſatus eſt, ex lege, qua ſancitum
fuerat, primum quemque Athenien-
ſium, in eam inſulam delatum, cauſa
indicta capitis ſubire debere ſupplici-
vm, cuius legis, vt teſtis eſt Phauori-
nus, Charmander autor extiterat. Cum
vero praeſentium nonnemo per iocum
philoſophum eum eſſe dixiſſet, abſolu-
tus eſt. Sunt, qui dicant in concionem
eum, vt cauſam diceret, fuiſſe addu-
ctum, vel verbum proferre nohiuiſſe,
ſumma omnia animi fortitudine ſub-
euntem. Tum ergo mutato conſilio
eos conſenſiſſe, vt tanquam mancipi-
vm venderetur. Plutarchus refert,
Pollidem eum in Aegina vendidiſſe, ex
decreto Aeginetarum, quod omnes

301
Athenienſes, iſthac deprehenſos, tan-
quam mancipia pretio ementibus addi-
ci jubebat. Platonem igitur Cyrenai-
cus Philoſophus, tum forte praeſens,
Anniceris, XX, vel, vt alii malunt,
XXXminis redemit, eumque Athe-
nas ad neceſſarios ſuos dimiſit. Qui-
bus pecuniam reddere ſtatim paratis,
non ſolos eſſe reſpondit Anniceris, ad
quos Platonis pertineat ſalus, pecuni-
amque ſe recepturum negauit. Re-
latum aliis Dionem pecuniam miſiſſe,
quam tamen ille accipere nolens, hor-
tulum ea in Academia emerit. Pollis,
a Chabria victus, & prope Helicem ſub-
merſus paulo poſt fuit, famaque eſt,
ſpectro admonitum eum eſſe,“ Philo-
ſophi cauſa haec ei euenire. Diony-
ſius autem, vt res geſta ſit, certior fa-
ctus, litteris a Platone, vt famae ſuae
pParceret, orauit. Cui Plato reſcripſit,
ſibi quidem id otii philoſophiam non
indulgere, vt Dionyſu poſſit memi-
niſte.

Luxu itaque ceterorum Siculorum blutarch.
atque Italorum repudiato, ex virtute Dione p.
viuere inſtituit Dion, vsque ad mor- 962, f.

tem maioris Dionyſiüi, pedem ob id hac
iſthac ei opponentibus, in familia Dio-
nyſü, qui tyranni moribus viuebant.
Ipie vero non ſolum ſeſe, ſed & alios
quosdam id genus viuendi amplexos
videns, paucos licet, ſpem inde con-
cepit, fieri poſſe, vt & iunior Diony-
ſius, qui poſt patrem tyrannidem ſus-
cepit, iis adſcriberetur, maximo tum
ſuo, tum publico omnium Siculorum
emolumento. Idque agens, aſſiduis
monitis ad virtutem eum inuitauit,
quibus paſſim Platonicas admiſcebat

† Aeliani nomen pro Tzetza irrepſerat, in tex-
tum Stanleii. Perperam: nihil enim de Polide
apud Aelianum. Apud Tzetz vero lecus extat
Chil. X, Verſ 359. vbi qui Rς Laertio, Plutar-
cho ανας et, σαε appellatur.

* Vel praua lectio, vel confuſio verbi Anvö
cum nuleiv hic fraudi fuiſſe videtur Stanleio, nem-
pe hoc tantum Laertius dicit, Deo irato ob philo-
ſophum id mali Pollidi contigiſſe.

P p3 ſententias:

302
ſententias: quae cauſa fuit, vt noſſe
eum ſummopere Dionyſius cuperet.
Quamobrem mulctis ille, Athenis tum
agens, litteris ſolicitatus fuit? quarum
aliae a Dionyſio, aliae a Pythagoraeis,
in Sicilia degentibus, erant perſeriptae,
Platonem, vt Syracuſas veniret, inui-
tantes, vt regeret principem iuuentu-
tis, opibus ſuis ad luxuriam inclina-
tum. Plato igitur, vt ipſe teſtatur,
ne philoſophari tantum ſententia, igna-
va opera eſſe videretur, metuens, at-
que praecipua parte perpurgata omni
Sicilie medelam iri allatum ſperans,
Laert.l, poſtremo ceſſit. Inductus, vt Laerti-
21. Vs ait, pollicitatione Dionyſu, qua lo-
cum, populumque in quo politiam ſu-
am inſtituere poſſet, ei obtulerat,
quod tamen promiſſum minime imple-
vit. Hinc factum, vt ambitionis cri-
Athen. men Platoni improperaret Athenaeus.
L. XI. p. Interea temporis, ne Dionyſii animus
507. D. mutaretur veriti, qui infenſo aduerſus
Dionem animo erant, vtexulem Phi-

liſtum Patriae reſtitueret, ei perſua-
ſere, virum doctum, ſed tyrannicis in-
nutritum ſententiis, quem velut an-
tidotum quoddambplatonis opponerent

philoſophiae. Sperabar tamen Dio,
aduentu ſuo Platonem Dionyſu licen-
tiae fraena eſſe allaturum.
In Sicilia vbi iam appuliſſet, quod
2: factum Gellius ait inter initia regni
Philippi, CCCCmo ab vrbe condita
& pugna Chaeronenſi anno, magno ho-
nore a Dionyſio fuit exceptus. Currus
enim regius eum, enaue egreſſurum,
expectabat, quo in aulam etiam fuit
delſatus. Sacrificia Rex ipſe pro ad-
ventu eius obibat, vt qui cum maxi-
mo regni ſui coniunctus emolu-
mento eſſet. Modeſtia, quae tum in
conuiuiis regnare incipiebat, aulae
mutatio, Regisque ipfſius benignitas,
magnam apud omnes emendationis

Gell.⸗
XVII

Plut.
Dione p.
963.

PARS IWV. PLATO. CAP. M.

ſpem excitabant. Ipſi aulici ita operam
philoſophiae nauabant ſtrenue, vt pas-
ſim arena impleretur palatium, in qua
geometricæ figuræ deſcriberentur. Pau-
lo poſt aduentum Platonis, cum inter
ſolenne ſacrificium media in arce prae-
co, more ſolito, precatus eſſet, vt diu-
tiſſime Dionyſu regimen Dii tuerentur,
proximus ei Dion, annon inquit finem
tandem contra me orandi facies? Eam
rem aegerrime cum amicis ſuis Phi-
liſtus tulit, qui metuebant, ne ita Dio-
nyſu animum tandem ſibi deuinciret
Plato, vt reſiſtere ipſi nulla amplius vi
queant, maxime cum exiguo illo tem-
pore tantae in eo mutationis autor ex-
titiſlet. Hinc omnes ad accuſandum
Dionem conſpirabant, eum nempe id
agere, vt Platonis eloquentia Dionyſio
regnum extorqueat, in ſuos ex ſorore
nepotes transferendum: Scilicet hoc
eum velle, vt regnum Academia ille per-
mutet, in qua Geometria beatum e-
vm facere debeat, praeſente beatitu-
dine Dioni nepotibusque eius relicta.
His aliisque eius generis calumniis ita
accenſus in Dionem Diony ſius fuit, vt
ex improuiſo, lembo iniectum, ad tri-
remem deducere iuberet, nautis in
mandatis dato, vt in Italia eum expo-
nerent, idque quarto poſt Platonis ad-
ventum menſe euenit. Verebatur au-

tem Plato vna cum ceteris Dionis ami- 3

cis, ne & ipſi, tanquam complices cri-
minis eius, poenas ſubire cogerentur.
Imo & fama percrebuit, capitis a Dio-
nyſio damnatum eſſe Platonem, tan-
quam primum omnis mali autorem.
Contra eavero Dionyſius, ne metus eo-
rum grauioris mali cauſa exiſteret, ve-
ritus, humaniſſime eos tractabat, Pla-
tonem confirmabat, bonoque animo
eſſe iuſſam, vt apud ſe maneret, orabat.
Inque ipſo caſtro eum habitare, in
hortis palatium eius contingentibus,
volebat,

Plato Ep.

amic.

Plut. 1, e.
Plat. Ep.

X

iion.

1rg le.

nu ,.
6, 7.
at⸗

—

TITINERA FEIVS IN ITCIIIAMHI 303

volebat, loco, quo ne ipſe quidem iani-
tor, niſi cum eius venia egredi pos-
ſet, adeo eum obſeruabat, amicitiae ſpe-
cie, exacte, ne in Graeciam rediret, atque
Dioni, quid actum ſecum eſſet, refer-
ret. Sed nihilominus tamen Dionyſius,
frequentius cum Platone conuerfatus,
quod beſtiis quoque euenire ſolet in-
genio ferocientibus, frequentiori vt
vſu conſueſcant, adeo captus eſt eius
ſermonibus, vt vehementer eum ama-
re occiperet. At tyranni erat iſte amor,
neminem enim a Platone niſi ſe ſolum
volebat amari, cui offerebat ſummam

in regno ſuo poteſtatem, modo Dioni

ſemet in amore praeferre dignaretur.

Atque illo aflectu, Platoni moleſtiſſi-

mo, non minus quandoque efferue-
ſcebat, quam muliebri amore aeſtuan-
.⸗ tes, corriualem vbi metuunt, ita, vt
fubito nonnunquam rixari cum eo oc-
ciperet, mox, reconciliatus iterum, ve-
niam ab eo peteret. Et ſane magno in
Platonis philoſophiam ardore fereba-
tur. Sed tamen, parte altera, non
exigua apud eum illorum autoritas e-
rat, qui ab illa eum auerterent, exitio
hoc ipfſi fore inculcantium, ſi ei plus,

quam ſatis eſſet, pergeret indulgere.

Plato Ep. Cum bellum vero interea temporis
Plut. I. e. conflatum eſſet, in patriam Platonem
P- 964. dimiſit, inde eum proximo vere, mo-
do pax fubſecuta fuiſlet, vna cum
Dione Syracuſas ſeſe reuocaturum pol-
licitus. Sed iſta tamen etiam promiſſa
eius irrita fuere, quod apud Platonem
quidem belli pertinacia excuſabat, eo
finito Dionem ſe reuocaturum promi-
ſit, quem animo interea tranquillo vt
eſſet, neque aduerſus ſeſe quippiam
mohiretur, vel apud Graecos famam
ſuam labefactaret, hortabatur. Idque
etiam Plato vt obtineret, curauit, eam-
que ob rem Dionem philoſophiae prae-
ceptis in Academia imbuit. Viuebat

autem in vrbe Dion, in domo Calippi,
cum quo inueterata ei interceſſit ami-
citia. Domumque fibi in rure com-
parauerat, ad quam animi cauſa quan-
doque diuerteret. Atque eam qui-
dem, in Siciliam reuerſus, Speuſippo
donauit: cum quo intimam familiari-
tatem contraxit, Platone autore, qui
amoenum Speuſippi ingenium oble-
ctando Dioni, vt erat modeſtus & con-
tinens, maxime iudicauerat idoneum.

Ludos autem ſuis ſumtibus publicos

Athenienſibus Plato, iuuenumque cho-
reas, parauerat. Quos cum inſtituere
ad hoc munus dignaretur Dion, im-
penſasque ſolueret ipſe, ea liberalitate,
qua Plato non inuitus eum de Athe-

nienſibus mereri patiebatur, non mi-

nus amoris, quam honoris Plato apud
omnes fuit conſecutus.

Interea temporis Dionyſius, vt igno- Plur. I. c.

miniam deleret, qua apud Philoſophos, · 965.

ob cauſam Platonis, laborabat, viros
doctos vndiquaque inuitabat, atque
inani ſapientiae oſtentatione inepte
paſſim Platonis, quas edidiciſiet, ſen-
tentias proferebat. Hinc factum, vt
in eius animum Platonis deſideriumre-
diret, poenitentiaque duceretur, quod
recte eo, dum liceret, vti non nouis-
ſet, neque, quantum potuiſſet, eius
inſtitutione profecerit. Cumque in-
certi motus, more tyrannorum, eum

inquietarent, atque mutabiles; ſubito Plato

reddi ſibi coepit velle Platonem. Et Eb:

cum pax facta eſſet, ad Platonem miſit,
denuo eum inuitans: non tamen ad
Dionem, quem vna ſe vocaturum
promiſerat, eum enim poſthac accer-
ſiturum ſe eſſe aiebat. Id vero Plato-
nem vt parere inuitationi nollet per-
mouit, (licet, vt pareret, Dion vehe-
menter vrgeret,) cauſam allegantem
ſenectam, & quod promiſſis Dion ſa-
tisfaceret minus. Interea Archytas
cumn

3

Plin. H.
N. VII,
31.

Plut.

riato Ep. perſuaſerat, ad Platonem vt ſcriberet, ſcriptis verſatus, Hiados verſus quos-
7.p. 339, ſaluum eum venire poſſe, eiusque rei dam paululum immutatos protulit:

plut. I. c,. nus. Ad Dionem quoque litteras as- dam Ariſtippi dicterii: à prudenter S. vita

304 PARS TW. PLATO. CAP. MX.
cum aliis Tarentinis, quos Plato ante fu- ſidue coniux & ſoror mittebant, qui-
Vm ex Sicilia diſceſſum Dionyſio com- bus & amicorum Athenienſium acces-
mendauerat, ad Dionyſium identidem ſit importunitas, vt vicerit tandem
veniebant, apud quem alii quoque Dio, ceſſeritque Dionyſio Plato, Dio-
commorabantur ex Dionis familiari- nem & Tarentinos amicos prodere
bus. Dionyſius, poſt iteratam quo- nolens, nullas excuſatione moras am-
que inuitationem, repulſam ferens, plius texens. Sicque tertio, vt ipſe blut.

Plato l. c.

idque non ſine dedecore ſuo fieri ex- ſcribit, freto Siculo ſe commiſit. Dione p.
iſtimans, tertia vice triremem ipſi mi- Rurſum vt tentaret diram ſuperare 965. E ad
ſit vittatam, aliasque naues, & vna cum charybdin. Lelchin.
iis Archidemum, quem Platoni ami- Aduenienti albis quadrigis Dionyſi-pinius

ciſſmum eorum, quos in Sicilia relique- vs occurrit, iisque acceptum ſedere l.c.

Ie. at, iudicabat, aliosque nonnullos ex iuſſit, ipſe agens aurigam: quo oble-Aelian.
c. Siculorum nobiliſſimis. Praeterea ctatus ſpeftaculo ex Siculis nonnemo, V. H.

Archytae Pythagoraeo omnibus modis ſuauis ingeni homo, & in Homericis ¹V, I8.

— —yvp⸗ n2

cauſa ſuam ſe interponere fidem. Ili Faginus ingenti ridet ſub pondere
quamprimum ad Platonem veniſſent, preſſus = Vil.5 3
toto animo Philoſophiae ſe addixiſſe Axis, dum vehitur vir praecſtantigi- Vit A.
Diony ſium affirmabant, iſta ei a Dio- . mus, alter. riltipi
nyſio epiſtola reddita: Quemadmodum autem ipſe aduen- S
. tu enis impenſe laetabatur Dionyſius, .
DIONVYSIVS PLATON. ita non minus eo Siculi gaudebant,
(Praemiſſis illis, quae pro more magna ſpe anmimis concepta, atque id
epiſtolarum praemitti ſolent:) “Nihil deſideriis ſtudiisque expetentes fum-
näähi antiquius neque prius contin- mis, vt, Philiſto ſupplantato, de ty- .
gere poſſit, quam vt verbis meis ob- rannide philoſophia triumpharet. Cer-.
„temperans quantocyus ad me in Si- tabant ſtudio Platonis cum viris femi- Phtoh
„Ciliam venias. Quantum ad Dio- nae. Sed & quod maximum erat, ipſe un
«nem autem primo attinet, omnia ex Dionyſius plus in eo quam ceteris a- H
ſententia tua peragentur. Puto enim micis omnibus ſpei ſe repoſitum habe-
te aequa petiturum, ipſe vero omni- re publice prae ſe ferebat. Gum enim
„bus annuam. Si venias tamen mi- reliquos omnes ſuſpectos haberet, ſo-
«nus, nihil pro Dione te impetratu- lum Platonem nulla praemiſſa, an ar-

—.

„rum ſcito, neque in alia re vlla, ne- matus veniret, inueſtigatione, admit- L.
«que in iis, quae te ipſum maxime tebat: quamuis amiciſſimum eſſe Dio- Aelian.—
ſpectant. ni non ignoraret.’ Magnam praete-v. H.
Addiderant alias epiſtolas Archytas, reab auri vim eidem offerebat, quam Iv. 18. ve
& reliqui Itali ac Tarentini, diſcendi ar- tamen ille recuſauit. Eſt tamen One- bplut. !c. he
dorem in Dionyſio commendantes: id tor quidam, qui affirmet XXC eum "ap. La.. ſe
quoque addentes, & Platoni, & eius a Dionyſio talenta accepiſſe, quibus ert. It,9. ſ
amicis omnibus noxae id fore, ſi obſe- ditatus Philolai ſibi comparauerit li- .
quentem hac parte ſe praebuerit mi- bros. Quae occaſio extitit cuius- a vige . 4

vero, Ariſtipp.
c. V.

ſe ot.
Dione.
re gh.

. Plinius
e l.e.
e. Aelimn,
0,1.k.

84.
be⸗
im
ſo⸗
A⸗
it-
10-2 Aelian.
V. 18.
le⸗

c10, La-
n ed
eltI.,
us
lr.
lins⸗ige
te 5, ritn
mili

Vit. A

. .

ITINERA EIVS IN 51GILMAANAM

* vero, inquiebat, liberalitatem exercet
*Dionyſeus, nobis, milta poſtulantibus,
*6nwgua, Platoni, nihil petenti, maxima

*donat.„ Et rurſum, cum vitio ei ver-

teretur, quod ipſe pecunias, libros Pla-
to a Dionyſio acciperet, nempe, aie-
bat, ego pecunia, Plato libris opus ha-

bet. Adeo verum non eſt, qued Xe-
Ep. ad nophon Platoni improperat, eum ad

Aeſchin. Dionyſium, vt Siculae particeps luxu-
riae fieret, abiiſſe: vel, quod Tzetzes
ait, eum coquinariae operam nauaſſe,
& cum Diony ſio vt hoſpitem quotidia-
num, & paraſitum, vixiſſe.
tam erat ab omni, quod ſordidum es-
ſet, placendi ſtudio alienus, vt in con-
viuio, quo omnes purpura indutos
ſaltare iuſſerat Dionyſius, ipſe quidem
Vid. S. id ſe facturum negauerit, verſo addito:
Effeminata veſte non poſſum tegi.
Sunt & qui eius eſſe dicant, quod
Ariſtippo tribuunt alii. Dionyſio nem-
pe dicenti: H
Quisquis tyrannum acceſſerit liben-
tius
Fit ſeruus illi, ſit licet liberrimus.
Ex tempore reſpondiſſe fertur:
Non ſöoruiet, ſi liber ante venerit.
oEyp. Commoratus aliquamdiu in Sicili
VII. quamdiu in Sicilia
Plut. 1. c. Plato, Dionyſium promiſſi admonuit,
de Republica iuxta leges ſuas conden-
da. At recantauit promiſſum Diony-
ſius. Qumque Dionis quoque cau-
ſam Plato vrgeret, primo moras neéte-
re, poſtea offendi quoque eare coepit
Dionyſius, tanto tamen offenſam ſtu-
dio diſſimulauit, vt nemo id animad-
verteret, eodem enim, quo antea,
honoris genere eum afficere pergebat,
ſic eum a Dionis amicitia tandem ſe ab-
ſtracturum ſperans. Viciſſim Plato
quoque, vtut ab initio neque dictis, ne-
que factis eius, fidem conſtare, frau-
dibusque eum vbique indulgere, ani-
maduertiſſet, id tamen diſſimulauit ſi-

riſtippi
1, c.

Nempe

30
militer, animoque aequiſſimo omnia
tulit, maxime in omnibus ei ſe credere
prae ſeferens. Atque ita inuicem ſi-
mulatione certauere, omnium oculos
ſeſe exiſtimantes fallere poſſe. Eo tem-
pore Helicon, Cyticenus, ex Platonis

familiaribus vnus, ſolis defectionem

praedixit, cui praedictioni cum re-
ſpondiſſet euentus, magno id ei apud
tyrannum honori fuit, qui argenti ta-
lento ob id eum eſt remuneratus. Tum
Ariſtippus, cum aliis philoſophis ioca-
tus, ſe vero, inquiebat, rem longe -
magis mirabilem paulo poſt euenturam
praedicere poſſe. Cumque omnes,
quid rei id eſſet, noſſe auerent; Plato-
nem, inquiebat, & Dionyſium breui
inimicos fore animus praeſagit: idque
ſimiliter euenit. Nempe reditus Dio-pt Ep
nis, quos ei in Peloponneſum trans- vIrp.
mittere quotannis conſueuerat, reti- 346.
nere Dionyſius velle coepit, nepoti
ſuo, filio Dionis, eos ſe inquiens aſſer-
vare. Id cum male haberet Platonem,
mitti petebat, vt qui morari in Sicilia
diutius, vbi modis tam indignis habe-
retur Dion, haut poſſet. Ei vero ami-
ce Dionyſius reſpondit, vt maneret
orans, nam rebus ſuis conducere mi-
nus putabat, pati, vt-Plato, dimiſſus,
quid rerum moliretur, diuulgaret. Cum
perſuadere tamen Platoni, vt maneret,
haut poſſet, ſe curam geſturum pro-
miſit, vt neceſſaria itineri eius appa-
rarentur. At Platoni quidem in naui
curſoria iter ingredi propoſitum fue-
rat, quem, cum itineri acrius inten-
tum Dionyſius animaduerteret, hu-
maniſſimis eum proxime ſecuta die
compellauit verbis. “Vt, quae inter
*me & Dionem intercedunt, lites de-
"nique componantur, in tui potiſſi-
mum gratiam patiar, vt viuens in Pe-
oponneſo reditus ſuos accipiat, ibique
non vt exul degat, ſed ita vt in Siciliam
Qg commeandi,

Plato Ep. . .
VII. p. tes Dionyſü fuit exorta, cuius He-
348. raclides,

306
*Commeandi, vbi ipſi, & mihi, &
vVobis amicis illius viſum fuerit, ha-
beat facultatem. Sponſor ipſe eris,
tuique & ipſius amici, quotquot in
*Sicilia degunt. Accipiet igitur redi-
*tus ſuos Dion, ſed tua manu, neque
“enim alia ratione tuto fidem haberi
*poſſe puto, quae maior apud me tui
* eſt atque tuorum. Annum itaque
*expectes velim, vt eius pecunias te-
*cum aufferas, quo ĩpſo rem Dioni gra-
tiſſimam feceris.„ Conſenſit Plato
diei ſpatio ad deliberandum antea ac-
cepto, remque omnem ad Dionem
perſcripſit. Verum vix portu egreſſae
fuerant naues, vt Platoni euadendi vi-
am reliquam eſſe nullam Dionyſius ſen-
tiret, cum ecce oblitus promiſſi, Dio-
nis bona vendidit.
Circa id tempus ſeditio inter mili-

ex Platonis familiaribus,
autor ferebatur. Dionyſius, vt cape-
retur, nihil non fuit molitus: ſed de-
prehendere poterat nuſpiam. Cum-
que in horto aliquando deambularet,
Theodotem adſe aduocauit: Platone
vero caſu ſub idem tempus ibi obam-
bulante, poſtquam priuatim cum Dio-
nyſio aliquamdiu collocutus Theodo-
tes eſſet, ad Platonem conuerſus, id

age, inquit, o Plato, vt perſuadeam

Dionyfeo, Heraclidem adduciad ſe, vt pa-
tiatur, quo defendat a ſe, quae ipfi tri-
buuntur, criminga. Vique, ſi auditum
in sicilia ferre nolit, cum vxore, & lIi-
beris in Peloponneſum abire patiatur, é-
vmque vitam ibi degere ſinat reditibus
Nuis, donec res nouas contra Dionſium
moliri deprehenfus fuerit, fruentem.
Hac data ſide, ad Heraclidem miſi, mit-
tamque iterum, vtbuc veniat hortatu-
rus. S veniat autem, ſiue priori ſicte
peſteriori inuitationi mede obſocutus,
noxam eum ſiue in vrbe, ſiue extra eam,

PAnS W. PLATO. CAP. IX.

accepturum nullam mihi cum Dionyſio
conuenit, idque is ita fore recepit; mis-
ſurus eum, ſi ita Rit viſum, extra impe-
rii huius ſpnes, donec de fide ipfius pla-
nius ſobi fjuerit ſatisfactum. Tum Dio-
nyſium affatus, nonne, inquit, bis o-
mnibus conſentis, Dionyſs conſentio,
reſpondebat ille, neque, G domo tua ſe
contineat, damni quidquam admittet.
Sequente die, quae XXma ante Pla-
tonis ex Sicilia diſceſſum extitit, ma-
gna feſtinatione ad Platonem Eurybius
& Theodotes, perturbatiſſimi, aduo-
lauere. Priorque Theodotes, prae-
ſens, inquit, eras, o PHlato, cum inter
me & Dionyſium de Heraclide conueni-
reit: fuiſſe ſe reſpondit Plato. Atqui,
excipiebat ille, ab eo tempore lidtores
miſit Dionyſius, qui eum apprehendant,
in quos non longe hinc abſens ne incidat
vereor. Ad Dionpſiumigitur age eamus,
& omne, quod poſſamus, apud eum expe-
riamur. Vna igitur vadebant, cum-
que in conſpectum eius veniſſent, re-
liquis ſilentio plorantibus, ita exorſus
eſt Plato: Metuunt Dionyſi, boni iſti
viri ne in Heraclidem quid ſtatuas, he-
ſternis promicſis tuis aduerſum, eum e-
nim non multum abeſſe puto. Quibus
verbis ira accenſus Dionyſius eſt, fu-
rore identidem faciei immutante colo-
rem. Pedibus igitur eius aduolutus
Theodotes, dextra prehenſa, ne quid
tale committeret, orauit. Continuata
vero oratione Plato, bono animo eſto,
inquit, Theodotes, neque enim gquic-
quam Dionſus committet, aduerſum
lis, quae luce heſterna eſt pollicitus. Tor-
vum autem in Platonem intuens Dio-
nyſius, tibi quidem, inquit, nibil ſane
promiſiſſj me memini. Imo promiſeſti,
regerebat Plato, per Deos, te non factu-
rum ea, quae vi omittas, Theodotes mo-
do orat. Praeſentes autem cum &
Archedemus eſſet, & Ariſtocrates,
Dionyſius.

1

ITINERA EFIVS IN SICIILIAM. 307

Dionyſius, quod & antea exprobra-
verat Platoni, pro Heraclide interce-
denti, maiorem ipf eſe Heraclidae &
reliquorum, quam ſiti curam aiebat, eis-
que teſtibus appellatis, eum interroga-
bat, annon recordaretur, ſe autorem fu-
iWſe ſibi Graecarum cinitatum reſtituen-

eum fuiſſe fatente, ſubiecit nuntius,
ſe in mandatis a Dionyſio habere, vt
nuntiaret Platoni, male eum facere,
qui Dionis ſibi praeferat amicos. Ab
eo tempore nunquam in aulam Plato-
nem Dionyſius inuitauit, quem The-
odotae & Heraclidae aperte fauere, ſi-

darum, cum Spracuſas primum veniſſet? bi inimicum, exiſtimabat. Plato in- blut.
Se vero recordari, aiebat Plaro, ſemper- terea extra arcem militibus, quas in Dione
que in ea ſententia fuiſſe optime ita con- corporis cuſtodia Dionyſius habebat,
Julturum rebus ſuis Dionhium: an vni- expoſitus fuit, qui iam olim infenſo
um ver hoc ſit, quod a ſe ipßi datum e aduerſus eum animo fuerant, neque id
ſet confilium? quaerebat: Cui Diony- latebat Dionyſium, eo quod tyrannide
ſius iracunde reſpondit, magnoque vt ſe abdicaret, & ſine corporis viue-
contemtu, amareque ridens interroga- ret cuſtodibus, autor ei extitiſſet. Ne- Plato
vit, an tanquam puerum igitur in iſtis que monere Platonem deſiſtebant, Ep. VII.
ſemet inſtituiſſe ile putaret? Tum Plato, quotquot examicis ad eum videndum lc.
eius vero, inquit, ipſe optime memine- accedebant, calumniis eum inter mi-
riv. Quomodo vero, ille ſubiecit, an lites male differri, quaſi ipſo impulſore
tanquam Geometriae magiſter, an alio Dion & Theodotes de Sicilia, aduerſus Laert
modo? VItra tamen reſpondere vere- Tyrannidem vindicanda, conſilia age-II, 21.

Plato

batur Plato, ne ſuo id itineri impedi-
mento eſſet metuens, verum abiit ſta-
tim. Dionyſius autem inſidiis Hera-
clidem circumuenire ſtatuit, verum il-
le fuga in Carthaginienſium prouinci-
am ſibi conſuluit.
Dedit autem illa cum Platone diſſen-

Ep. VII. ſio Dionyſio praetextum, vt de Dionis
b. 349. S facultatibus minime reſtituendis conſi-

lium caperet. Primum igitur arce
Platonem amandabat, palatio proxima,
in qua moratus hucusque fuerat, fe-
minis decendialia ſolennia in his ipſis
obeunda eſſe cauſatus hortis, quos Pla-
to habitabat. Atque eo quidem tem-
ore extra arcem, apud Archedemum,
latonem diuerſari iuſſit, quo eum
Theodotes etiam ad ſe inuitauit, de
Dionyſü moribus conqueſtus. Cer-
tior autem redditus Dionyſius ad The-
odotem iuiſſe Platonem, denuo inde
offenſae arripuit occaſionem, nuntio-
ue miſſo, ex eo ſciſcitatus eſt, an apud
Theodotem fuiſſet. Platone ſe apud

Q9 2

te inter ac nos conuenit.

rent, minarique nonnullos, vitam ſe ei
ademturos eſſe, ſi qua opportunitas
patrandi facinus eis offeratur. Quae
res permouit Platonem, vt de fuga co-
gitare inciperet, id quod hac ratione
perficere conatus eſt. Tarentum ad
Archytam miſit, aliosque amicos ſuos,
quibus periculum, quod ſuo impende-
bat capiti, nuntiabat. Uli igitur, lega-
ti ornatum munere, prouincige no-
mine, Lamaſcum, qui Lamiſcus Laer-
tio appellatur, cum triremi miſerunt,
qui Pltonem repoſceret, quod Ar-
chyta ſponſore, Syracuſas vt veniret,
Plato fuiſſet adductus. Eratque litte-
rarum Archytae haec fere ſumma:

ARCHYTAS DIONYSIO S.
Nos, Platonis amici omnes, Lami-
ſcum ablegauimus, & Photidem, viri
repoſcendi eauſa, iuxta ea, de quibus
Si recor-
dari volueris, qua precum importuni-
tatea nobis hoc extorſeris, vt Blatonem
inuitaremus,

Plato &

Plutarch. paret, neque ſe iratum Platoni eſſe

II. cc.

308 PARS IV. PLATO. CAP. XY

inuitaremus, & quibus promiſſis in
omnibus facilem te nos habituros,
libertatemque veniendi abeundique,
prout viſum ipſi fuerit, te conceſſurum
ei eſſe pollicitus ſis, bene eſt. Recor-
dare quaeſo, quanti aduentum eius fe-
ceris, vtque omnibus eum praetuleris
aliis. Si quae inde inter vos diſſenſio
orta eſt, rectius feceris, ſi humanitate
omni dimiſſum nobis reſtitueris.
Quod faciens rem iuſtam facies nobis-
que gratiſſimam.
Dionyſius igitur, vt ſeipſum excul-

oſtenderet, conuiuio eum magnifice

excepit, multisque auéctum amoris te-

ſtimoniis, domum dimiſit. Inter ce-
tera autem ei aliquando dicebat: Ve-
re†, Plato, ne male de me, amicis tuis
redditus, Lloquaris.
ſubridens, id vero Dii prohibeant, vt
eza dicendi in Academia inopia labore-
mus, vt de te loquendi nobis imponatur
necesſetas. Qum in eo iam eſſet, vt
diſcederet, rogauit Dionyſius, vt ex-
ploraret, quo animo laturus ſit Dion, ſi

alii vxorem ipfus elocauerit. Fama e-

Laert. l. c.
Aelian.

II, 42.

nim tum erat, minus ipſi placere con-
iugem, nec vitam cum ea ipſum quie-
te agere poſſe. In Peloponneſum igi-
tur Plato, ex Sicilia redux, delatus eſt,
ludorum Olympicorum tempore. O-
mnis itaque Graeciae oculos a ludis
ad ſe, tanquam dignum magis conuer-

Reſpondit Plato

tit ſpectaculum. Heic Dionem quo-

que inuenit, qui ſpectandorum facro-

rum certaminum cauſa aeceſſerat, ei-

que omnia, quae geſta erant, narrauit.

Dion vlturum ſe iurabat iniurias,
quas Plato ſubiiſſet, quod tamen, ne
faceret, ille ſuadebat. Athenis reddi-
tus ad Dionyſium ſcripſit, cui omnium
luculenter reddidit rationem, niſi
quod de Dionis vxore obſcure ſcribe-

ret adeo, vt nemo, quid ſibi vellet, eo,

ad quem epiſtola perſcripta erat, exce-
pto, intelligere poſſet. Nempe cum
Dione ſe locutum eſſe ſcripſit, de eo,
quod noſſet Dionyſius, negotio, mul-
tumque eum offenfurum Dionem, ſi
propoſita perficeret. Quae cauſa fuit,
cur differret tantiſper tyrannus, ſoro-
rem Areten, quae Dioni in matrimonio
iuncta erat, alli tradere, quod ſpes ad-
huc ſupereſſet reconciliationis: qua
penitus non ita multo poſt ſublata, in-
vitam licet, & reluctantem in familia-
rium cuiusdam, TLimocratis, amplexus
ire iusſit. Haec cauſa fuit, cur bello
experiri Dion contra Dionyſium vellet,
nequicquam id diſſuadente Platone,
ſiue quod gratitudo in Dionyſium, a
quo humaniſſime erat acceptus, ſiue

quod prouecéta Dionis aetas ita eum ani-Ael. V.
Quamuis Aelianus dicat, H. IIl, 7.

marent.
eum Dioni belli iſtius ſuſcipiendi auto-
rem fuiſſe: quod Plutarchus tamen
Speuſippi inſtigationibus tribuit.

7

⸗ CAP. X. S
PLATONIS IN REPVBLICA AVTORITAS.

patria dum ageret, priuatam in
Academia degebat vitam, longe apu-

blicis ſemotus negotis, quamuis fum-
ma eorum facultate polleret, vt ex ſcri-

ptis eius patet. Nempe cauſa fuit,
quod lex, qua viuerent Athenienſes,
ipſi quidem minus probaretur.
Cum fama eius maiora indies incre-

menta acciperet, ad Arcadas vsque at-
que Thebanos prolata, Legati ab iis
miſſi ſunt, oratum vehementer, ad ſe
vti veniret; non tantum iuuentutis
animos philoſophiae praeceptis vt im-

bueret, ſed, quod maioris erat momen-

ti, Megalopolinlegibus vt conderert, ci-
vitatem, nuper ab Arcadibus conditam,
. cuius

lutarch.
4d prin-
ci. ine.
tud. ini. 1
tio, 1.

ſ

¹ Lzer-
tium &

A hunck
locum Io
n tI
Stanle.
lus, n „
horum .
tamen 0
apud (
Neutrum U
ito
ſtorum. aß
ſn 31II
ue vo.
lam in. AU
Venio N. me
e veſti.
8 denee,
4.
de irg Pà
I 12. te
II
Uuturch.
vit⸗
i
ſanati ud
II
Cer⸗

—

kti

ben l⸗

en

1

iſtorum, affirmaret. b

II. 12.

4AVIORIIAS EIVSTN, KEPVBLEICA.

cuius exſtruendae occaſio fuerat cla-
des maxima, a Lacedaemoniis acce-
pta, Olympiadis CIII, anno I. Val-
de ea inuitatione Plato eſt delec7tatus.
Interrogatis autem legatis, vt ſint ad-
verſus azqualitatem in Republica ani-
mati, eosque ab ea tantopere abhorre-
re ſentiens, vt adduci ad eam nulla ra-
tione valerent, ipſe ſequi noluit, ſed
Ariſtonymum, familiarem ſuum, fub-
ſtituit.
erer Sed & Oyrenaei ab eo leges ciuitati
cip. ine- ſuae ordinandae poſtulabant, repulſam
rud. ini-tamen ab eo tulere, dicente, difficile eſ-
tio. ſe leges praeſcribere hominibus, rebus
ſecundis vtentibus. Variis tamen po-

CAP.
VIRTVTES PLATONIS,

309
pulis, importunius idem flagitantibus, vale
ceſſit. Swacuſtis enim tyranno eiecto, gt nleſi
leges dedit,“ vt & Cretenſibus, quibus eſt: Vi-
leges Magneſia condita, libris duodecim enſibus.
digeſtas, miſit. Eleis à Phormionem, vid. Plu-
„r, e. .Y „1: tarch.
Pyrrhaeis Menedemum, b familiares an Go-
ſuos miſit, eiusdem rei perficiendae lor. b.
caulſa. ðò 1126.
Quae quidem fſatis eſſe putem ad tuen-b Plut.
dam contra eos Platenis autoritatem, I. c.
qui improperant ei,quod Reipublicae 16 K
delineauerit formam, ſeuerae adeo di- 50 8. A.
ſciplinae, vt nulli eam genti potuerit
perſuadere, Athenienſibus, qui neque
Draconis neque Solonis leges reſpue-
rant, Platonicas ridentibus.

male

17

XI.

ET APOPHTHEGMATA

AD MORVYM STVDIVM PERTINENTIA.

3. e C◻Oelbatu Plato ſobrie caſteque
en —,.coluit, adeo, vt iam ſenex, vulgio-
ad hunc Pilioni daturus aliquid, naturqm ſacri-
locum ficiis placauerit, expiandi criminis con-
citat tinentiae cauſa. Grauitatis porro erat
Stanle- adeo ſibi ſemper aequalis, vt iuuenis,

rn Eius diſciplina inſtitutus, vbi patriae
tamen domui redditus eſlet, patremque voce
apud Concitata magis loquentem audiuiſſet,
neutrum HuHq uam ſehocapud Platonem vidiſſe
rmare Cibum in die ſemel tan-
lam in- tum Capiebat, & ſi bis caperet, parciſſi-
venio f- Me id faciebat. Solus dormiebat: plu-
ve veſti-rimumque contrariam iſti vivendi ra-
gium. tionem improbabat. Prudentiae eius,
de enet. patientiae, animi magnitudinis, ð
terarum virtutum ſequentia ſpecimi-
na habemus.
Plutarch. Certantibus Antimacho, Colopho-
vit. Ly-nio, & Nicerato Heracleota carminibus,
ſanéri p. in Lyſandri honorem, praemium Ni-
43. Ceratus reportauerat: quam rem mo-

fiue vo-⸗

leſte ferens Antimachus, poema 2 ſe
compoſitum diſcerpſit. Plato igitur,
tum iuuenis, atque Antimacho ob po-
etices ſtudium coniunctiſſimus, eum
ſolatus eſt, ignorantiam morbum eſſe
inquiens, proprium indoctis, perinde ac
coecis propzia eßt coecitas.
Seruo fuo iratus, ponere illum ſta- Senec. de
tim tunicam & praebere ſcapulas Ver-ira lll, 12.
beribus iuſſit, ſua manu ipſe percuſſu-
rus. Poſtquam intellexit irafci ſe, ſic-
vt fuſtulerat, manum ſuſpenſam deti-
nebat, & ſtabat percuſſuro ſimilis. In-
terrogatus deinde ab amico, qui forte
interuenerat, quid ageret? Exigo, in-
quit, poenasahbhomine iracundo. 14. ihi
Alio tempore ob ſeruuli peccatum “ cl.
quoddam commotior, tu, inquit, Pel- III,38.
FReppe, (Kenocrati tamen haec dixiſſe Laert.
Laertius autor eſt) ſeruulum iſtum ver-IIl,39.
beribus obiurga, nam ego iraſeor. Cui- Valer.

. . Max. IV
dam item ſeruorum, iam vapulaſſes, 1. Ext. .

*De latis a Plarone legibus, quas Syracufii & Magnetes adoptarent,

Kt igitur fi des apial Stanleium.

non memini me legiſſe,

dixit,

Qq 3

310 PARS TIV. PLAZO. CAP. XI.

dixit, niſi iratus eſem: Veritus nem-
pe, ne ipſe modum vindictae diſpicere
non poſſet, ſibi autem deforme futu-
rum exiſtimans; ſi commiſiſſet, vt parem
reprehenſionem culꝑa ſerui & animad-
verſio ſua mereatur. ⸗
Cum capitis cauſam diceret Atheni-
enſium Imperator Chabrias, ſolus in
partibus eius comparere auſus eſt Pla-
to, ne vno quidem ex reliquis ciuibus
idem facere ſuſtinente. Occurrens
igitur ei Crobulus Sycophanta, ad car-
cerem Chabriam ſecuturus, ita affatus
eſt: tune vero etiam venis auxilium la-
trus aliis? an neſcis bvcratis tibi quo-
ue aſeruari cicuam? QCui Plato re-
ſpondit, pro paria pugnans, hoc capite
ſubire periculanon dubitaui, idemq; pro
amiconunc facere nibilhacſito.
Aelian. Olympico dum intereſſet certamini,
v. H. Iv, jn holpites quosdam incidit, quibus
9. ijgnotus erat, ſed quorum tamen ſibi a-
nimos affabilitate ſua mirum in modum
deuinciebat, tota die cum illis conui-
vando & confabulando abſumta: qua
tamen neque Socratis, neque Acade-

Laert.
III, 23.

miae vel verbulo faceret mentionem,

hoc ſolum dicens, Platonis ſibi eſſe no-
men. lidem cum Athenas veniſſent,
humaniſſime ab eo excepti fuerunt. II-
lis vero age, dicentibus, Plato, nomi-
nis tui virum, Spcratis diſcipulum oſten-
de nobis, in Academiam viam monſtra,il-
li commenda, vt & ipt, virum cogno-
ſcamus: Ille, pro more ſubridens, ſᷣ eſſe
virum dixit. Ea igitur re in maximam
admirationem illi rapiebantur, quibus
nempe adeo cum tanto viro verſari li-
caillr familiariter, adeo ab omni faſtu
alieno, atque jactatione, faſſi non ſermo-
nibus tantum de rebus ad philoſophiam
ſpectantibus, ſed vulgari quoque con-
Aüfabulatione mirum eum deuincire ani-
Plutarchemos hominum valere.

e ſoe⸗ Solebat, quoties eſchola diſcederet,

135. .

dicere; Videte pueri, vt otio ad rem a-
liquam honeſtam viamini. a Miud

In conuiuio eos reprehendebat, qui iudicium

muſicos adducerent, eos ſermonum Homeri,
impedire commercium dicens.“ quod ſe-
Teſſerisb ludentem iuuenem videns, quitur
ſeuere increpabat. Eoque dicente e-
mene vero ob rem exiguiadeo momen-ca ſub
ti reprehendas? Plato conſuetudinem ſn. &A-
haut exigui rem momenti eſſe, reſpondit. thenacus
Rogatus“, an dictorum factorumquexv““
ipſius quoque, vt priorum, aliqua ſit ex & .
titura memoria, primum dixit compa-b Laert.
rare oportere nomen, tum multum fore. III, 39.
Cum equum inſcendiſſet , ſtatim ite- Laert.
rum deſcendit, vereri ſe, inquiens, ne unz8.
irxorvia abripiatur, h. e. faſtu praetau-II 75.
mido, ad'quem vocem ex re equeſtri
ita accommodabat.
Ebriis vt & iracundis in ſpeculo ſeſe Laert.l.e.
vt intuerentur, identidem autor erat,
hoc enim ab iſtis vitiis eos deterritu-
rum. .⸗
Potare vsque ad ebrietatem nus-.
quam decere aiebat, praeterquam in
diebus feſtis Dei, largitoris vini.
Somnus item immodicus ei diſplice- I. ib
bat, vnde in legibus dicit, dormiens ne-
mo vllius pretit eſt.
Veritatem iucundam eſſe magis I. ib.
quam quicquid eſt fabularum. De ve-
ritate item aiebat in libro de legibus:
Praeclarum quiddam eſt veritas, o ho-
ſpes, atque durabile. Verum id homi-
minibus perſuadere non eſt facile.
Xenocratem, de ſe multa impie locu-Valer.
tum, audiuerat, quam ſine vlla cuncta-Max. IV,
tione criminationem reſpuit. Inſtan- x⸗
te vero certo vultu indice, cauſamque 2„
quaerente, cur fides ſibi non haberetur? .
adiecit, non eſſe credibile, vt quem tanto-
pore amaret, ab eo inuicem non dilige-
retur. Poſtremo cum adiusiurandum
inimicitias ſerentis malignitas confu-
giſſet, ne de periurio elus diſputaret,
nunquant

ib.

P217

„

genet de
in h1,41

Aelian.

V. .II,
1
nin
Exi do
baro cirſc
tatgtanl. xX

Antoni ·
us ſerm, de

54 ſ⸗
,

Ex Rob. Ten
Stanl, Ver

u
jer
ii
Sob, .
ſerm. 36. Fſt

non/

tate.
II. lem. àA
77. k

46. enn

ni

.

.¹ aiud
Hindicium
Homeri,
quod ſe⸗

quitut
5 Plu.lb.
)de Mul⸗
en ſb
Mäün. &A-
t, thenaens

. III, 30.

e. laett,

1.
luar

N.lll 30,.
i

eſelartle
t
l⸗
l, ib.
n
ce⸗l i
⸗
lI. ih.
ſe⸗
lls:
ho⸗
⸗
.Valet.
P Mxll,
1

egzen,
gue 2,
Ur

⸗
e⸗
un
tu⸗
lety

Aelian.

P 217.

ViIRTVTESFT APOPHTEGMATA EIVS

nunquam NYenocratem illa diälurum Jfur

iſe, niſi ea dici expedire ſibi iudicaſſet,
axif
Senec. de Neminem prudentem punire aiebat,
ira 1,16. 44414 peccatum ſit, ſed ne peccetur.
Agrigentinos, in aedificiis magnifi-
V. H.KII, cos, in conuiuiis luxurioſos videns,
29. Agrigentini, inquit, aedifcant quaſi
Jemper victuri, 4. comedunt quaſe ſta-
tim morituri.
Exi Sto. Hominem improbum alterius cau-
baeo ci- ſam agere audiens, cor eum inlingua di-
tatstanl. Xit, habere.
Antoni- Cum ei nunciaretur, eſſe, qui male
us ſerm. de eo loquantur, parum intereſt, re-
54. ſpondit, ego ſic viuam, vt nemo eis fa-
dem habeat.
Juuenem claro genere ortum, qui
Ex Stob. Trem familiarem dilapidauerat, ad di-
Stanl,. vVerſorii limina Cohfidentein videns, a-
qua & pane paſtum, ſe, inquit, ea tem-
Perantia olim cibum ſumſeſſet, non eſet
tibi nunc ita viuendi impoſita neceſtas.
Stob. Ad Antiſthenem, longa oratione
Erm. 36, vſum, ignoras, inquit, dicendo modum
non e loquentis, ſed exaudientisvolun-
tate eſſe adhibendum.

d. ſerm. Ad iuuenem faſtu aduerſus parentem

77. b. vſum, annon ceſſatis, inquit, contemnere
um, ſine quo ipſe alium ſapere non poſes.
Diſcipulorum nonnemini, corporis
nimium intento curae, quid vero, in-

quiebat, tantopere in carcere tuo ornan-

do laboras?
De captiuo vinculis conſtricto, mor-
tnum, aiebat, cſe in proprio corpore, vi-
vere in alieno
Eum, qui ſeipſum alterius cauſa non
curet, omnium ſeliciſimum eſſe, aiebat,
neutrum enim talem fruniſcr.
Cumque quidam, cui nomen Leo-
ni, inter ciues loco minime obſcuro
qui eſſet, ob clamores in ſenatu nimi-
os reprehenſionem incurreret, hoc, in-
quiebat, . Leonem eſſe.

Mirantibus diſcipulis eius, Nenocra-
ti, auſtero per omnem vitam, dictum
quoddam excidiſſe iucundius: an mi-
rum, aiebat, inter ſpinas roſaæ & lilia
exoreſöere?
Eidem Xenocrati, quod tetricum Laert.
noſtet hominem eſſe, vt Gratiis litaret, IV. 6.
autor extitit.
Frequenter in ore & iſtud habebat:
Laborem otio praefer, niſi quietem glo-
riae praéätileris.
Iuuenes ad vitam virtuti conſenta-
neam ita fere excitare ſolebat: Diuer-
Jam virtutis & voluptatis confidera in-
dotem: momentaneaum in hoc mundo vo-
luptatem aeterna mox ſequitur triſtitia,
& poenitentia. Virtutis vero exiguum
laborem aeterna voluptas excipit.

Multum intereſſe, aiebat, vt ita inſti-

tuantur iuuenes, quo in bonis rebus de-

lectationem capere aſueſcant, alias e-
nim eſcam, qua ad malum inuitentur fo-
re voluptatem.

Philoſephiam verum animi affirma- Laert.
bat eſſe ſirmamentum, cetera ornatus III, 40.
tantum cauſa accedere. Menti vero
Janae nihil iucundum magis obtingere,
quam veritatem ſi & loguatur, &vaudi-
at, qua nihil ſit magis durabile.
Interrogantibus, quae optima ſit
haereditas liberis relinquenda? ea, in-
quit, cui neque tempeſtas metuenda, ne-
que hominum vis neque Iupiter ipſe.
Demonico, de filio educando eum con-
ſulenti, dixit: Eadem cura liberi, qua
plantae ſunt educandi: Res illa laboris
eſt, hazc voluptatir. Cura tamen ge-
renda, ne in hoc ſecuri, in illo ſolertes ni-
mium exiſtamus.
Philedono, improperanti ſibi, quod
non minus in diſcendo quam in docen-
do ſtudium poneret, atque quamdiu
diſcipulum agere vellet? interroganti,
tamdiu, reſpondit, quam virtutis &
ſfapientiae

Laert.
III, 41.

ſapientiae incrememta capere me hbaut
paduerit. .
Quod inter doctum indoctumue in-
tercedat diſcrimen ? interrogatus, idem,
inquit, quod Medicum inter & aegrotum.
Principum maximum bonum aiebat
eſe familiures, adulatorias artes non
callentés.
Prudentiam vero principi aegue ac
animam corpori neceſſariam eſſe. Tum
demum felicisimam Rempublicam fore,
vbi vel Philoſophi imperem, vel impe-
rantes philoſophentur. Nibil enim no-
xium eſſe magis, quam opes & arro-
gantiam cum ignorantia coniundtas. Sub-

ditos tales eſſe oportere, quales principes

eſſe videantur. Magiſtratusmunus Pro
uhlico non priuato bono babendum.
Non partem Reipublicae, Jed totam ma-

xime ſpectandam ſe.

Timotheum, Cononis filium, à con- plutarch.
viuiis militaribus maximis impenſis in- Sympoſ.
ſtruendis reuocare cupiens, in Acade-VI. præf.
miam eum ad frugale conuiuium inui-H e:
tauit, quale ſequi ſoleat placidus ſo- V. II. II.
mnus, corporisque commoda tempe- 18.
ries. Secuta die Timotheu, obſeruato
quid interſit, Platonis conuiuas melius
valere, altera die dixit. Atque in Pla-
tonem vbi incidiſſet, tua, inquit, coe-
na, oPlato, iucunda azcque eſt proximo
mane quam nocte, qua ſumta eſt, ad ſer-
mones reſpiciens excellentiſſimos eo

tempore habitos.

Hinc & quam vere Poeta locutus fu-
erit, liquet, qui deriſus, quod ſolo ſpe-
cCtatore Platone fabulam egiſſet, at, in-
quit, ſolus ille omnium mihi inſtar A-
thenienſium eſt.

CA P. XII.
TESTAMENTVYVM ET MORS EIVS.

Aelibatum ad vitae vſque finem co-
lens, haeredes ex poſteris ſuis nul-
los habuit, haeredemque adeo Adi-
mantum ſcripſit, qui filius fuiſſe vide-
tur Adimanti, fratris ſui natu minimi,
teſtamento, quod ita a Laertio reprae-
ſentatur:
Haecreliquit Plato atque legauit-
Hephaeſtiadum fundum, cui ab a-
quilone vieina via eſt, quae ducit a
templo Cephiſiadum: ab auſtro Hera-
cleum Hephaeſtiadum: Ab ortu ſolis
Archeſtratus Phrearius: ab occaſu
Philippus Cholidenfis. Hunc autem
nemini licitum ſit aut vendere aut alie-
nare, ſed ſit Adimanti filii, quantum fie-
ri poteſt. Enereſiadumque fundum,
quem emi Callimacho, cui ab aquilone
vicinus eſt Eurymedon Myrrhinuſius,
abauſtro Demoſtratus, Xypeteron, ab
ortu Eurymedon Myrrhinufius, ab
occaſu Cephiflus. Argenti minas tres,

argenteam phialam, pendentem drach-
mas CLXV, Cymbium, ponderis
drachmarum XLV. Annulum aure-
vm, & in aurem auream ambo drachmas
IV& III obolos: Euclides lapicida mi-
hi debet minas tres, Dianam dimitto li-
beram. Seruos relinquo Tychonem,
Bictam, Apolloniadem, & Dionyſium.
Suppellectilem & vaſa, quorum catalo-
gus eſt apud Demetrium. Neminiau-
tem quicquam debeo. Curatores e-
runt Soſthenes, Speuſippus, Demetri-
vS, Hegias, Eurymedon, Callimachus,
atque Thraſippus.
Quod quidem, ſi ſuppoſititium non pe Do-

eſtteſtamentum, vera non ſint opor- gmat.

tet, quae Apuleio affirmantur, patri-Plat. p.
monium in hortulo, qui Academiae 36⁰.
junctus fuit, & in duobus miniſtris, &
in patera, qua Diis fupplicabat, cumre-
liquiſſe. Auri tantum, quantum puer
nobilitatis inſigne in auricula geſtaret.
Mortuus

ALaett.

IIl 40.
dap,
Laelt.
III,12.
& plures
lii, ibi
obſerwa⸗
ti Mena-
bio.
cAthen,
L. V. ..
1

enet.

Ep. 58

e denec.
ſin. la-
ett.l. c (

Desde. b

nect. c.:
II
1.
Heron,
Pp. b⸗
Nepoti. ſa
an der.
1a Cler.

pud

l. ert.
IIlo.
Laen.

Ulle.

b
Laert,
II
adul E
amici
len N
71.
laert.
IV, 0, 41
u

Laert.

4Laert.

II 1. Mortuus eſttertio decimo Philippi
a Regis Macedonum anno, qui primus

Laert. Olympiadis CVIIIextitit, aetatis vero
IIILI2. eius iuxta Hermippum,Ciceronem, Se-
enn ne necam & alios LXXXI, non vero, vt
oblorus- APud Athenaeum eſt editum, LXXXII.
ti Mena- Nuümerum autem eum exaéte Plato im-
gio. Pleuit, ipſo natali ſuo vita functus. Ideo
Athen. Magi, qui forte Athenis erant 4, immo-
U. W c lauerunt defuncéto, amplioris fuiſſe ſor-
dsenec. Eis, quam humanae rati, quia conſum-
Ep. 58 Maſlet perfectiſſimum numerum, quem
nouem nouies multiplicata compo-
nunt. S
e genec denio autem ſolo confectus obiit,
EP. 53. quoitemperantiae eius Seneca tribuit
f ap. La- & aſſiduitati. Hermippus? in nuptiali
ert. I. c Cconuiuio eum diem obiſſſe dicit, ſcri-
sDe Se- bentem Cicero. & Sunt igitur oppido
nect. c. in eum iniurii illi, qui cum Pherecyde
Hieron, ffirmant morbo pediculari eum in-
Ep. ad teriifſe. In eum epitaphia reperiuntur
Nepoti- ſeq uentia:

TESTAMENTVM ETY MORS EIVS 33

Hunc citra inuidiam vexerat ipſa
virum.

Alterum:

Corpus habet, gremio contectum,
terra Platonis,
Mens at habet ſuperùm tecta bea-

ta Deum.
Diuinum quem iam veneratur, quis-
quis honeſtus,
Et probus eſt, cuius vel procul
eſt regio.
Tertium: „
Quid monimenta ſuper volucrum
Regina volaſti,
Tu mihi dic ſuperum quam tueare
domum.

Diua ego ſublatiin coelum feror vm-
Pra Platonis,
Corpus at infirmum hoc Attica
terra tenet.

Platonis ſtatuam in Academia a Per-

Iuſtitia cunctis praeſtans, vitaque ſa Mithridate poſitam eſſe, autor eſt
Phauorinus, cum tali inſcriptione. MlI-
Hoc ſitus in tumulo eſt diuus A- THRIDATES RHODOBATAE FI-
LIVS PERSA
Si quenquam ad magnos ſapientia ve- PLATONIS A SILANIONE
FACIVM MVSIS DEDICAVIT.

HOEC SIGNVM

CA P. XlII.
AMICI EI DISCIPVLI PLATONIS.

an de vi-
ta Cler. .
apd modeſta,
Laert. E
III, 40. riſtoclees. .
Laert.
III, 43. xXit honores;
Cholae Platonicae fama ex omnibus
Partibus diſcipulos exciuit, in qui-
bus füuere: ., .
Laert. Spenſipput, Athenienſis, Platonis ex

II, 4. ſorore nepos, quem ſuo exemplo ad
Plut: de neliorem viuendi rationem adduxit.
ar * VYenocrates Chalcedonius, chariſſi-
diſer. p. mus Platonis diſcipulus, grauitatis eius
7I. & magni animi ſtrenuus imitator. Eum

IV Athenaeus vnicum Aeſchinis audito-

rem primum extititiſſe ait, ſolumque
pauperiem eius ſubleuaſſe, poſtea ta
men ab eo ſeducétum Platonis artibus
fuifle. *
Ariſzoteles Stagirita, quem cum equi Laert.
Pullo Plato contendere folebat, quod v, 2.
eum ingrato animo ſibi aduerſaturum
praeuideret, perinde ac pullus lactatus
matrem calce petere ſolet.
Ariſtoteles indole viuida maxime, IV, 6

* Imo potius Aeſchinem vnicum Socratis diſci
duxiſſe, Athenaeus ait L. Xl. p. 507.

pulum, Placonem ab eo ad ſuam ſcholam tra

1 tardiſſima

Erat autem Laert,

314 PpPARS IV. PLATO. CAP. XII XI.

tardiſſima Nenocrates, vnde Plato de
illis: cui euo quem aſinum iungo? dixit.
Laert.lIll, Philippus Opuntius, qui leges Plato-
37. nis in cera deſcripſit: ei Platonis Epi-
nomidem nonnulli tribuunt.

ael, Heſtiaeus Perinthius.
plt và DMion Syracuſanus: quem fummo

Dionis. Aflectu Plato amplexus eſt, vt exipſius
Laert. l.c. in eum epigrammatibus conſtat. Eum
ad ſummum honoris apicem proue-
tum videas, omniumque oculos in
praeclara eius geſta conuerſos, vt ca-
veret vitium, monuit, quod homines,
vt ſibi maxime placere ſtudeant indu-
cat, quodque ſolitudinem inprimis
ſoleat comitari.

Laert. lc. Amyelum porro, vel vt Aeliano di-
Aeclian. .
HI, 19. Citur, Renyclam, Heracleotam.
115 * .
Eraſtum & Coriscum, Scepſios.
Timolaum Cyzicenum.
Euaeona Lampſacenum,
Ariſtor. Pithonem, vel vt apud Ariſtotelem

Polit. V. eſt, Parona, & Heraclidem Aenios.
Hippothalea & Callippuum Atheni-
enſes.
Demetrium Amphipolitam.
Heraclidem Ponticum.
Mulieres duas, Laſtheniam Mantine-
am, & Axiotheam Phliaſiam, quae vi-
rili veſte incedebat.
Theophraſtum, vt affirmatum qui-
. busdam. .
Ex oratorum cenſu Hperidem, L-
curgum, Demoſthenem. Dicit autem
Lycurgum Philiſtus egregia indole fu-
ifſe, multasque res praeclare geſſiſſe,
quas qui Platonis diſcipulus non fu-
Lucian. ifſet, patrare neutiquam valeret: De-

Fkren. moſtheni autem Antipatrum fugien-

Encom. ti cum ſuaſiſſet Archias, vt eius dedi-
fn, titius fieret, vitam ſtipulatus, ille qui-
dem reſpondit, alſit vt male viuere
malim, qQuam bene mori, Xenocraten

qui audini & Platonem, de animi im-
mortalitate diſputantés.
Mneſißratum Thaſium.

. . . ₰. Plutarch.
Quibus a Laertio recenſitis Arifti- Timol
dem addas Locrum. p. 234.

Eudoxum Gnidium, qui in magno Laert.
apud Platonem conuiuio, primus mo-III, 86.
rem inuenit accumbendi in circulo.
Hermodorum, de quo prouerbium: Cic. ad
Hermodorus verbis mercatum exercet. XIt.
Heracleéodorum, quem Demoſthe- enob.
nes per litteras reprehendit, quod bo- Suid. v.
nas artes negligat & vitam agat parum α
decoram, Platonis licet auditor exti-6⁰3.
tiſſet. e
Euphratum, qui tantum gratia apud Athenae.
Perdiccam, Macedonum Kegem, vale- HH
bat, vt in regiae autoritatis partes quo- P.5086.B

dammodo venerit. Ille i-
denr cum
Euagona Lampſacenum. Euaeonc
Timaeum Cyzicenum. b de quo
paulo an-

Chaerona Pellenaeum.“
te apud

Tſocratem oratorem, à cui coniun- Athenæ.
tiſſimus vixit Plato. Eſtque editus a vm, tan-
Praxiphane ſocratis & Platonis Dia-tumm lec.
logus, in agro huius habitus, cum ho- gusn
ſpitem apud eum Mocrates ageret. nec ſatis
Akfera, Phaedrum, Alexin, Agatho- liquet
nem juuenes, quos ſingulari affectu quae ſeri-
Plato compleétebatur, vti ex eius in Prur- ſir

. . . raefe-
illos epigrammatibus patet. eada.

Ariſtonymum, Phormionem, Mene-b Athen.
demum, familiares eius, de quibus iam Xb b.
ſupra mentionem iniecimus. c Aidid.
[Ethi quidem ipſum Platonem au-dLaert.
diuere: Ceterorum Platonicorum quiIII, 8.
poſt eius aetatem philoſophiam ipfſius Iin ert.
amplexi ſunt, catalogum nuper dili- 31.
genter concinnatum exhibuit, Cl.
Fabricius Bibliothec. Graec. Lib. III.

C. 3.]

— —,—. —

Larrtl,

3

de egib.
Lolll.p.
694˙

Euagon,

1.7725
Conb.vi
Ven.
c. VI.
Laert

35.

. Dlutarch.

ind

. 4
0 Leen,

.. VII,

NCie,
„Arti,
AII u.
enob,
0- duid.v.
I Nejunn
iur.
Athenae
rs Di.
nnl Al,
508
le i.
demcum
Eiuueone
de quo
pauloan-
1e ahud
= AMhenæ-
4 Vn,tal-
tum! e.
ſeribitut
N ucgon,
necſotis
0-liget
quae cti⸗
Maa
gnetke⸗
renda,
-5 Athen.
n b.
509,
cid ibid⸗
U-dlzen,
e Laetl.
zr.

1.
l.

DISOIPVLVI. AEMVLI E ObTREOIATORES EIVS.

15

U A P. KXIV.
AEMVII PLATONIS ET OBTRECTATORES.

Vemadmodum vero Platonis ſa-
Pientia diſcipulos & admiratores
ei conciliabat parte vna quamplurimos,
ita parte altera aemulationem quoque
ciebat longe maximam inter commi-
litones eius, ex Socratis Schola. In
his cenſendi.
Xenophon, qui infenſiſſimo in eum
animo cxtitit. Aemulatione mutua
accenſi idem argumentum tractarunt,
Sympoſium ſcribentes, Socratizgue apo-
logiam, & commentarios morgles De
de Legib. Republica iten ſcripfſit alter, alter Cyri
H b. inſtitutionem, quem Plato librum tan-
gquam meram fabulam notat, nunquam
Cyrum talem extitiſie, qualis eo deli-
neatur affirmans. Et quamuis vter-
que de Socrate ſcripſerit, alterius ta-
men mentionem non facit alter, niſi
gquod ſemel Platonem alleget Xeno-
Cyve de- phon in memorabilium Socratis tertio.
*Xen. Antiſthenes porro, in eo cum eſſet,
c. VII. Vt ſcriptum quoddam ſuum recitaret,
Laert. , Platonem ſibi adeſſe auditorem cupie-
35. bat. Interrogante autem Platone quid

Laert. III,
23.

ſit, quod recitaturus eſſet? Quod, in-

quit, contradicere alteri ſit neſas. In
id vero, ſubiiciebat Plato, quomodo
incidiſti argumentum? eique oſten-
dens quod ipſe contradicat ſibi, eo i-
pPfſo Antiſthenem vt Dialogum ſcribe-
ret mouit, quem Sathona inſcripſit.
. Ariſtippus in aduerſariis eius etiam
extitit, quae cauſa eſt, quod in Phoædo-
ne eum tecte perſtringat, quod non
longe Athenis apud Aeginam degens,
dum Socrates moreretur, ad eum vi-
ſendũm non acceſſerit tamen. Librum
Vi. ari Autem Ariſtippus de Veterum Luxu ſcri-
ſtipp. c. Pſit, in quo id propoſitum habuit, vt
VII. viris magnis detraheret, atque inter
ceteros quidem Socrati, magiſtro, Pla-

Vide S.

toni item & Xenophonti condiſcipu-
lis ſuis.
Cum Aeſchine quoque male Platoni Vide 8.
conuenit. Sunt qui referunt illum, it. ci.
in aulam Dionyſi delatum, contem-
tum a Platone, humanius exceptum
ab Ariſtippo fuiſſe. Contrarium ta-
men epiſtola Aeſchinis loquitur, edi-
ta à Leone Allatio. Quae Critonem Ep. So-
& SSocratem in carcere diſputaſſe Pla- cratic.
to refert, ea ldomeneus inter Socra-
tem & Aeſchinem geſta affirmat, Crito-
ni vero adſcripta eſſe a Platone, quod
minus Aeſehini faueret. Et ſane ino-
mnibus ſcriptis ſuis Azſebinis non niſi
bis meminit Plato, id que quidem obi-
ter fecir. Semel in Phaedone vbi in-
ter eos numerauit, qui Socrate mori-
ente fuerunt praeſentes: rurſüm in A
pologia vbi de patre Lyſaniae oratio-
nem inſtituit.
Phaedo, ſi fides Athenaei calumniis, Athen.
adeo Plaronis malignitate male habitus Xl. p.
fuit, vt coram iudicibus id egerit, vt 397.
eum in ſeruilem conditionem detrude-
ret iterum, ex qua Socratis liberatus be-
neficio fuerat. Fraude tamen patefacta,
conſilium mutauit.
Praeter condiſcipulos, aemulum ha-
buit Diogenem Cynicum, acerbum
Legum Platonis irriſorem, vt & doctri-
nae quam de ideis propoſuerat. De
legibus Platonis interrogauit, ſeribe-
ret ne leges? idque ſe facere affirmante
Platone, nonnez Rempublicam iam ſeri-
Pliſti? Diogenes regeſſit. Ita eſt, Pla-
tone inquiente. Quid igitur, fubie-
cit, opus vt denuo ſöribas? Deideis ve-Laert. VI.
ro diſſerente Platone, ac menſalitatem 53.
& cyathitatem nominante, equidem
dixit, o Plato, menſam & Gathum vi-
deo, menſalitatem vero & cq;athitatem
Rr2 non

316 PAkKS. W. PLATO. CALP. XY.

non video. Cui Plato, nec mirum, ait,
quibus enim menſa &athusque conſpici-
Wus: oculos habes, quo autem cyathitas
intelligitur & menſatitas, animum non
habes.
Laert. IlI, Molon hoſtili, aduerſus eum animo,
34 non id dixit eſſe mirandum, quod Corin-
thi ſit Dionyſus, ſod hoc magis quod in
Secilia Plato eſſot.
Senec. d. Ex odiis vero huiusmodi priuatis
vRa be- Multae ortae ſunt imputationes odio-
at. c. 18. ſae, confictae quidem, latiſſime tamen
Laert. Ill, ab inuidis eius ſparſae. Qualis erat,
aliter loqui eum aliter viuere. Quod
amore praepoſtero Aſtera, Dionem,

Phaedrum, Alexidem, Agathonem &.

Archaeanaſlam amplexus fuerit, Co-
Athen. lophoniam meretricem. Quod calu-
XI. 5. mniator, inuidusque extiterit, ſuper-
977",. bus item, ficuum guloſus amator. Quod
Chil. X. Peſſimus fuerit philoſophorum, tyran-
Hitt. norum paraſitus, vt alia eius generis
356. fq. non magis probabilia taceam. Hinc
Laert lll, occaſio Comicis nata eum perſtringen-
perſtrin⸗ di: Tbeopompo in Autochare. .
git Pla- Vnum nec vnum erit,
tonem. Vnum duo vix ſunt, Platoniſi ſides.
ova Anaxandridae in Theſzo:

nume- Oua, gp/ /
rurn eſſe Luando vorabat oleas noſter vt
negan- . Plato.
tem. Timoni vt confcta Plato afſtutus mira-

cula ſinxit
Alexio in Meropide:
In tempore ipſo tu veniſti, verum
ego
Surſin ac deorſim triſtis vi Pla-
to feror,

Miſera, labore fruſtra lasſßis cru-
ribits.

Et rurſum in Ancylione:

lenota nobis narras plane curſi-

tans,

Platonis inſtar, noſees nam caepe

& nitrum.
Amphidi in Amphicrate:

&. Atqui bonum ilud quod nancis-

ci cogitas,

Te poſſe propter hanc, certe id mi-

nus ſcio,

Platonis illud quam bellum bonum

5

ohere

H. aduerte ergo.

Et in Dexidemide:

dAliud nil potes quam moerere, mi

Plato,

Et fronte ſomper corrugata, vt

cochlea.

Cratino in Pſeudhypobolimaeo
Homo er profecto, mentemque &

ſenſus habes,

Iuxta Platonem, vix ſeio, verum

arbitror.

Alexidi in Olympiodoro-⸗

Homo fuit qquidem, mortale quod

in me fuit,

Mortale quou non fuit, in auram

öuanuit.

Num haec Platonis ex ſohola?

Et in Paraſuo:

Aut cui Platone ſolitarium loqui.
Platoni quoque eiusque familiaribus
quibusdam ab Ephippo in naufrago ex-
rupti per

probratur, quod pecunia cor
calumniam multis obtrectent,

ſumtuo-

Athen.
L. XI. p.
109.

ſo veſtitu fuperbiant, & ſoliciti magis
de corporis ſint ornatu, quam qui lu-

xu diffluere ſoleant maxime.

CA P. XV.
SCRIPTA EIVS.
Dlalesi ſormam Platonis ſcripta ha- Logi actum inuentione, iam de natura

bent. Iam ſupra autem de Dia-

eius atque indole.

Dialogus

Laenl,
50. 0

SCRIPTIA FEIVS 317
Dialogis vero ex quaeſtionibus re- De Republica
ſponſionibusque ſiue philoſophicis ſine Politicos De Legibus
politicis componitur, ingenium eorum oliticos Minoem
qui loquentes introducuntur oratione Epinomidem
emendata apte referens. Dialectica ars Atlanticum
eſt diſſerendi, cuius ope, quaecunque Alkiliadem N
res, de qua inter diſputantes agitur, vel Maeeuticos Theagem
adſtruatur vel deſtruatur. . . Toßhdem
Duo autem dialogorum Plaronico- Lachetem
rum genera habemus, vel Hyphegetici Eur)pbronem
ſunt enim, vel Exegetici, qui ita ſub- Mnanom, .B
dillinguuntur: . Piraſticos lonem
Theoretici/ Logici Charmidem
ei APhyſici Theaetetum
. Practici Politici ndicticum Protagoram

. Macetitic; Euthyydemum
Gymnaſtici Maecutici Wem
IUEG 1. Anatrepticos Hippi.
a.. Elldictici P Aoegie 2.
Agoniſtici Corgiam 1.
Gorgiam 2.

Exegetici

Anatreptici
Laert. I, Non ignoramus alias Dialogorum
50. obuias eſſe diſtinctiones, alii enim Cum vero magnus diſſenſus ſit, ſic Laert. Ill,
Dramatici, alii Narratiui ſunt, mixii Pergit Laertius, vtrum Plato dogma- 51.
generis alii, verum tragoediae magis ticus ſit, quod affirmatum aliis, aliis
quam philoſophiae id genus dialogo- negatum; neceſſarium putem vt ea
rum idoneum eſt. dquoque dere aliquid addamus. Aopua-

. . 2 „ 7. „* 3 1
nam imponere, vt voue derew impo-

DERXII
Phyfieuin maeum 4 nere legem. Doctrina vero duplici ſen-
Tolcum fu accipitur, vel pro eo quod decerni-
Logicos DSeen tur, vel pro ipſo decreto. Id quod
gien h, 2 Qecernitur propoſwio eſt, decretum im- .
1.Nl . — poſitionem importat. Plato igitur quae
1h ((WQDologiam vcratis vera putat exponit, quae falſa credit
. Critonem . confutat, iudicium de dubiis ſuſpen-
Phaedonem dit. Quae vera cenſet affirmantes in-
. Phaedrum ducit ex quatuor illis vnum, vel So-
Ethicos Spympoſum cratem nempe, vel Timaeum, hoſpi-
Moneenum tem item Athenienſem, & peregrinum
Oiophontem Eleatem. Sunt autem duo illi pere-
EpiſtolÄas grini non Plato & Parmenides, vt vi-
. Philebum ſum nonnullis, ſed fictae perſonae ſine
Hipparchum nomine. Quaecunque autem Socra-
Riuales tes & Timaeus proferunt, dogmata

Rr 3 . ſunt

Laert. IIl,
53. (ione vtitur vtriusque generis. Efſt

318
ſunt Platonis. Uli in quibus errorem
reuincit Thraſymachus ſunt, Callicles,
Polus, Gorgias, Protagoras, Hippias,
Euthydemus & ſimiles.
Inargumentando plerumque indu-

autem inductio argumentandi genus,
quo ex certo veris ſimilis colligitur ve-
ritas, atque infertur. Sunt autem in-
ductionis duo genera, alterum quoe
contrariis, alterum quo e conſequen-
tibus infertur. E contrariis, ſi is qui
interrogatur de omnibus contra ſe-
ipſum reſpondeat. Exempli loco ſit
Rud: Cum tuo parente meus vel idem
eſt vel non idem, ſi que adeo non dem
ſit meus pater cum tuo, cum ſit alius a
patre, parens meuts non eſt. Et iſtud:
pomo creatura animata non ſit; lapis
erit, lignum, vel aliquid ſimile. Sed
neque lignum ſt neque lapis, animam
habet enim, & ſeipſuüm mouet, animata
igitur creatura eſti. S animal eſt au-
tem, animalque vel canis eſt vel boæ,
erit & hbomo animal & canis & bos. Id
vero genus inductionis ex contrariis
non adſtruendo, ſed deſtruendo ido-
neum eſt. Inductio ex conſequenti-
bus gemina eſt rurſum, vna, quando
ſingulare, quod quaeritur, inducitur
ex ſingulari: altera, quando ex par-
ticularibus vniuerſale infertur. Pri-
mum oratoribus, alterum Logicis ma-
gis eſtaccommodatum. Prioris gene-
ris exemplum eſt, Kiquaeratur an sem-

Euthyphron, de pietate,

PARS TV. PlATO. CA. XV.

pronius homicidii ſit autor? idque pro-
betur ex eo, quod ilo ipſo tempeore Jfan-
guine cruentatus fuerit deprehenſus.
Haec Rhetorum eſt inductio, Rheto-
ricae enim eſt ſingularia tractare, non
vniuerfſalia, neque enim in iuſtitiam
inquirit, ſed de ſingularibus quibus-
dam ad eam pertinentibus. Dialecti-
cum eſt alterum inductionis genus,
quando ex ſingularibus vniuerfale in-
ducitur, vt,ſt de inmortalitate animi
quaeratur, &-an ex mortuis viui exi-
Nant hoc enim demonſtratur a Plato-
ne in Phaedone, ex principio vniuer-
ſali, quod contraria ex contrariis ex-
iſtant, Id ipfum vero, generale cum
ſit, ex ſingularibus infertur, qualia ſunt
quod ex ſomno vigilige, ex paruo ma-
gnum, & ſec alia contraria excontrarits
Jequantur. Atque hoc genere indu-
ctionis vtitur in opinionibus ſuis con-
firmandis.
Eſtautem Thraſyllo affirmatum, Tæ-
tralogias Dialogorum, vt Tragici dra-
matum ſuorum, Platonem edidiſſe.
Suntque genuini eius Dialogi LVI, ſi
in X diuidas dialogos de Republica
quae ſoripſit. Tetralogias illi abſol-
vunt IX, Legibus a Libris de Republi-
ca diſtinctis. Prima Tematogia argu-
mentum commune tractat, quae Vita
ſit philoſopho conueniens, indicans.
Quluis liber titulos habet duos, alte-
rum apraecipua perſona, alterum ab
argumentuo quod tractat.

Piraſticus.

3 Socrates, Apologia, Ethicus.
Tetralogia I. Crito, de eo quod agendum eſt, Ethicur.
Phaedo; de anima, Ethicus.
Cratylus,‚, de rectitudine nominum, Logicus.
Theaetetus, de ſcientia, Piraſticus.
II. Sophiſta, de eo quod æſt, Logicus.
Politicus, de kegno, Logicus.

Tetralogica

Laert. Ill,

56.

Iitr
du⸗
con-
. Laert.lli
5§.
Hra-
ice.
Tl,l
lica
blol⸗
uhli-
ge⸗
Vit
lcans.
Ae-
n 4

Ngien

rnn

SCRIPZTA EIVS . 39

Parmenides, de Ideis, Logicus.
Tetralogia III. Philebus, de voluptate, Etbicus.
oympoſinum, de bono, Ethicus.
Phaedrus, de amore, Ethicus.

Alcibiades i de natura bumana, Maeeuticus.
IV. Alcibiades 2, de precatione, Mazeuticus.
Hipparchus, de lucri ſtudio, Ethicus
Riuales, de philoſophia, Ethicus.

Theages, de philoſophia, Maeeuticus.
V. Charmides, de temperantia, Piraſticus.
Pade ,„ Ade fortitudine, Maeeuticut.
Lyfſis, de amicitia, Maeeuticus.
Euthydemus, contentioſus, Anatrepticus.
VI. Protagoras, Sophiſta, Endicticus.
Gorgias, de Rhetorica, Anatrepticus.
Menon, de Virtute,‚, Pirafticus.
Hippias „ de boneſto, Anatrepticus.
VII. in, 3, de mendacio‚, Anatrepticus,
v de Iliade, Piraſticus.

Menexenus, Oratio funebris, Etbicus.

. Clitophon, Exhortatio, Lthicus.
VIII. Respublica, de ilſſtitia, Politicus.
Timaeus, de natura, Phyficus.
CGritias, Atlanticus, Ethicus.
Minos, de Legé, Politicus.
N. agee. . de ferenda lege, PoliticuKs.
Epinomis, Nocturnus conuentus, vel Philoſo-
phi, Politicus.
Epikolae EIll, quibus praemittebat r0 e νρν&' earum
ad Ariſtodemum ſcripta I, ad Archytam II,
ad Dionyſium IV, ad Hermiam, Eraſtum
& Coriſcum I, ad Leodamanta I, ad Dio-
nem I, ad Dionis ſamiliares II, atque ita
. Thraſyllus.
Alii, in quibus eſt Ariſtophanes Grammaticus, ad trilogias dialogos eius
reducunt, collocantes in earum

ſRempublicam Leges.
I. Timaeum. III. Minoem.
Critiam. Epinomidem.
ſoöophiſtam. (Theaetetum.
II. Politicum. . IV. Euittlyunem.
Crawpluim. Apologiam.

Critonem.

Critonem.
V. Phaedonem.
Epiſtolas.
Ceteros dialogos ſingulos & ſine or-
dine ponentes.
Laert l, Sunt qui, vt indicatum nobis, ab Al-
62. cibiade maiore ducant initium, ſunt
alii qui a Theage, alii item qui ab Eu-
thyphrone, porro qui a Clitiphonte vel
Timaeo, ſunt qui a Phaedro exordian-
tur, quem primum eſſe aiunt ab eo
litteris mandatum, quod ipſum etiam
argumentum confirmat, iuuenile quid
ſapiens: quae cauſa etiam eſt, quod
Dicaearchus leuem nimis eam ſcriptio-
nem iudicet, cui Cicero ſuffragatur,
amori nimiam autoritatem eum tribue-
re exiſtimans. Sunt denique qui The-
aetetum, ſunt alii qui Apologiam cete-
ris praemittant.
Suiipſius nullam in omnibus ſcri-
tis ſuis mentionem iniecit, niſiquod
in Phaedone ſemel, rurſumque in o-
cratis Apologia id faciat. Phaedonem
cum recitaret ſurgentes omnes, vno

Tuſce.
Quaeſt.
IV, 24.

vis ſit eius Dialogi, quo animos de-
Cic Tuſc mmonſtrat eſſe immortales, Cleombroti
Q. 1,34 Ambraciotae docet exemplum, a quo,
ſimul ac lectus ille fuiſſet, tantum mor-

raecipitem ſe dederit. Vt patet ex
illo Callimachi in eum; 13
. Phoebe vale, dicens, de rupe Cle-
ombrotus alta
Ambraciota pgis, viuns adiuit
.A. gud J.

PARS IV. PLATO. CAP. XV.

pimenides.

Ariſtotele excepto, abiere. Quanta

talis vitae huius conceptum eſt taedi-
vm, vt ex muro praecelſo in mare

Funere nil dignum paſſus: ſolumgue
Platonis
De vita mentis perpete legit opus.
Dialogi, quos omnes pro ſpuriis ha-
bent, vt de Epinomide lam nihil dicanmn,
quem, vt cap. praec. notatum, Opun-
tio Philippo adſcribunt nonnulli, † ſunt
ſe quentes: Midon ſiue Hippoſtrophus,
Eryxias ſiue Enaſeftratus,* Alcyon, A-
cephali S. phi, Axiochus, Phaeaces,
Demodocus, Chelidon, Septina, †f E-
Ex his Alcyon Leoni ad-
ſcribitur a Phauorino, (& Nicia Ni-
caeenſi, ſoletque hodie inter Luciani Athen.
opera excudi. * Ogo h. e. Definitio- L. Xl.
nes, a Laertio praetermiſſae, Plaroni tri- *2
buuntur ab Ammonio, in aidzvot,quOSs
Latine a ſe verſos Marſilius Ficinus e-
didit, peuſippi nomine. Sane ex Plato-
ne illae definitiones videntur eſſe col-
lectae, quamuis Speuſippi 5oρας Laerti-

.

VsS etiam commemoret. Platonis eſſe ſae
non dubitat Iſaacus Caſaubonus, in ob- gSxg.

ſeruationibus ad Theophraſti chara- Manαιρ.
cteres. Praeterea cum Platonis ſcri-
ptis edi ſolent, Dialogus de viriute ſeu
doctrinalis, qui Aeſchini tribuitur a-
pud Suidam, nec non Dialogus deia-
Ro. Eius nomine quoque Dialogus
de vacca ſuppoſititius citatur a Thoma de cauſa
Bradvvardino“, & inſtitutionum libri a ei e⸗
Magis circumferuntur, a Pico Miran-bE Lade.
dulano jampridem exploſi.) Aſtrol.-p.
Ideam ſermonis eius inter poema & 284.
proſam mediam eſſe, obſeruatum Ari-a aert.
ſtoteli. Nominibus vius eſt variis,* vtid ui,sz.
non facile ſit indoctis ſcripta eius intel-* Binc
ligere. Sapientiam proprie rerum in-nata Le-

tellectualium eſſe putauit; ientidm ica Pla-
tonica

1† Phaedonem quoque ſunt qui Panaetio Stoico
tribuant v. Anthologiam L. l. tir. æis αισα²
laν Alcibiades Kenophonti a quibusdam tribui-
tur V. Muret. Or. VI.
* Eryxiam & Eraſiſtratum diſtinguit, Aeſchini-
que pariter ac Axiochum tribuit Suidas.

de qui-
bus vid.
Menog.

† Nempe eum eſſe qui Platoni adſcriptus com-
memoratur Laertio, viſum Mureto Orat. IV. &
Fabro ad Phaedri fabulas p. 10.
X* Non duos Dialogos Chelidonem & Septi ad Laert
mam, ſed coniungendas illas voces eſſe ſuadet ad Al 63.
Laertium H. Stephanus. & cl. Fa-

bricium
corum gibhoth.

Gr. I. Ill.

i

lan.
III, 63.

— ---ʒ—

—

-
„Lie,
elr
1,5.
c. T. ⸗

Mxcis.

1

ekeenli
1Pe; c.
Apelagian,
Dl, Ladr.
Aſtroly.
. 294½
1,.laett.
l .
lit lI.
Hinc
nata Le-
vca u-
1olic
ge qul⸗
Yenoß
21 Laeſt

Laert.
III, 65.

CKRTPZYA FIVS. 327

eorum, quae vere ſunt, circa Deum

animamque a corpore ſeparatam ver-

ſantem. Philoſophiam proprie ſapien-
tiam vocat, appetitio quae ſit ac deſide-
rium diuinae ſapientige. Communi
vero ſenſu apud ipſum ſapientia omnis
dicitur peritia, & ſapientes omnes arti-
fices. Eadem ſaepe nomina diuerſo
ponit vſu. Voce aτπ, quae pro-
prie malum notat, pro ſimplici vtitur,
quod & Euripides fecit in Lycimnio
de Hercule, quem vocat
OabNov, Acoααο. T à sς dνααdρυα“⁹.
Neglectum, inornatum, atque vt pluri-
mium probum. L
Pro eo, quod non inhonæſtum eſt etiam,
itemque pro exiguo eadem voce vtitur.
Diuerſa quoque nomina ad ſignifican-

dam rem eandem adhibuit. Idea ipſi &

genus & ſpeciem notabat. Exemplar &
principium ei erat & cauſa. Contrariis
ſaepe etiam expreſſionibus rem ſignifi-
cauit eandem. Nam ſonſibile & quod
S & quod non &t, dicit. Quod eſt, eo,
quod factum ſit reuera: quod non eſt,
ob continuam mutationem. Meam
appellat, quod neque mouetur, neque
manet. Idem & unum & multa. Si-
milibusque paſſim in aliis vti obſerua-
tur.
Mechodus in diſſerendo tribus abſol-
vitur. Primo declarat, quid ſit eorum
quiduis, de quo dieitur: Deinde, cuius

rei cauſa dicatur, an tanquam ad rem

primario ſpectans, an quod ſimile ſit, an
ad ſententiam defendendam, an aduer-

ſam impugnandam? Tertio, quod re-

cte dictum ſit, demonſtrat.
Notae libris eius vulgo iſtae appin-
guntur: .V
X Platonicas voces & figuras notat

XX rX, doctrinas & opiniones

ſignificat Platoni proprias.

* Yexi suνρααuo expreſſiones ſele-

Etas.

mea poteſtate poſitum ſcias.

dirX repiανναàaρ edationes,
eNo regies eve res ſuperfluas,
O' Arrio zt*r zρ5ρ*οααονσ ſignifica-
tum & vſum duplicem.
Kægaοοa b ilofophicam inſtituti-

onem. .
scfS. ſententiarum concor-
lam.
„ . 4
5e)ρ Improbationem. Hucus-
que Laertius.

Duae autem Platonis, praeter eas,
quae inter opera eius ſunt editae, pro-

ſtant epiſtolae, altera apud Laertium eſt viIn, gr.

in vita Archytae.

PLATO ARCHYTAE c&
ααſi.
Commentarios, a te allatos magna, vo-
luptate accepimus, mukum autorem
admirati, dignum profeéto maioribus
ſuis, antiquis illis & optimis viris. Fe-
runtur nempe iſti Myraei fuiſſe, ortum
ducentes ex illis Troianorum, qui Lao-
medontis tempore exilio mulctati fue-
re, optimis viris, vt a maioribus acce-
pimus. Mei, de quibus ſcribis, com-
mentarii limam nondum ſubiere. Quo
tamen non obſtante quales habeo tibi
mitto. De iis vero in publicum non
emittendis conſentire nos puto, vt meis
monitis nihil ſit opus. Vale.
Alia extat a Leone Allatio inter So-
craticorum epiſtolas publicata:
Nihil eorum, vt Syracuſas mitterem,
ad manus fuit, quae per te Archytas ſibi
curari volebat, mittam tamen quam-
primum id fieri poterit. Philoſophia a-
verſionis, an probandae an impro-
bandae non ſatis ſcio, & conuerſationis
cum pluribus mihi cauſa extitit: non
immerito, vt puto, quoniam omni
ſtultiriae genere diſtrahuntur, ſiue pu-
blica ſiue priuata obeant negotia. Si
immerito tamen, vix vt aliter viuam in
Haec

8S cauſa

X

322 PAKS I. PLAYO CAP. Xr.

ca ſa eſt, cur ex vrbe, tanquam ex ſae-
viſſimarum beſtiarum ſpelunca, me pro-
ripuerim, domicilio non longe ab Ephe-

ſtiadibus, & in vicinis hiſce locis poſito.

Timonem non homines odiſſe, ſed be-
ſtias amare haut potuiſſe, nunc demum
animaduerto, quae cauſa fuit, vt ſolus
degeret, non ſine periculo tamen, vt

viuere longe ab vrbe remotum, & nunc
& deinceps, quamdiu hanc vitam Deus
me viuere iuſſerit.

His addi poſſunt Epiſtolae Platonis
nomine in codicibus quibusdam MSS.
editae, ex quibus primus eas protulit in
diſſertatione de ſeriptis Socratis, Leoni

veroſimile eſt. Haec vt viſum fuerit, Allatio oppoſita, Gottfridus Olearius,
accipies, meo animo ſedet ſententia eos hocloco exhibere viſum eſt:

a g Koj- Konune , Jedhonα Tαà isοu)Xα, A*
vo. α„οςναασσDiâαπ, Snρα d αοα dρνν rα—
Pvaροα a&* ορ ι⅛α Wννππ §—-
ct, vo* oντâο τ—rêͥa“ aρ*ν õ
7 ναοναdςε ροαρ 1τdàα᷑ιεριαο ττι 1à -
caαν ατιι roνρναιν. Yαο ν⅞ιιοσ
5sarsοοαρ, 7 1 1 Tν Xαν ã aia
A . Tedb”bÿ“ oaα Aεταν raατα
Xνρον.. &r* vαοXρι αοαρ, Noαα
b io. Kon- αα Hæagaoοοa α Konuny. gς Toy vea-
da ααοiαιαναυρ eνεαπ α.νNατιH α ο.
Toit Yevoονι οο. /Nαιαεα α e OPocga 2
rvgοοαυα₰ dt. I8To,“ raναρ αοοαναα
ic. g En A Sααιο, 4 ⁵ 4 α Toaε+H II HZꝓ—BN -
vel v —, — 5. „ —— 7
S* G&. Perso α g, ge T, νοι
me re& aν** oi*tαρα αααι⁰ι ου αο
Toαν+το ααναι .

Ai vdàe Dac rencpdioραροσ r α AsW⁰

I.

Crenum, cui litteras dedi, tibi qui-
dem etiam charum eſſe manifeſtum eſt;
quoniam tamen ego familiaritati illi de-
di initium, aequum eſſe exiſtimaui, vt
aliud quaſi commendationi auſpicium
faciens, te, vt curam illius haberes, horta-
rer. Militiam enim ſequi cupit, faciens
hoc ipſo aliquid ſe non indignum. Poſt-
haec vero pauca admodum verba nobis
facienda reſtant. Non enim ignoras,
qua mente in Paramonum & Crenum
ſimus. Etin iuuenem quidem, quoôd
modeſtus ſit & temperans, & ad omnem
omnino conuerſationem & vſum ido-
neus. Dicunt autem de futuris ex
praeteritis eſſe coniiciendum, maxime
vero ex indole cuique propria, &animi
habitu. De hoc vero, quod omnes
laudibus eum proſequantur, teſtamur.

Cum itaque talis ſit, noſter praeteree, & tuus etiam amicus, omne quod poteris

ſtudium in eo (quaeſo) experiaris, digni
7 . 1
HoXαπτυς α.νιαÜον ρα nek Tv -

. –„ . 2 „ 7 2 ND.
Fs ve coaipegit,tdexipv,n PXα Pαα pes

αααααπαοαααυοατανοαυρNοννοοvͥnαα.. K7⅞
aααα ρ αα σοα Dℳιοαιαα
ovsvesv;, ér: ερααοοαα ο οοοSℳαιι
TAi ουαιας HS&ανανdniαιααασ.Mριστοαο
Setelay vιαα τι αM;α αο.οαουũs2ι½,
c νν aαιπνανaπ αα raga Tv Xαιαιαι
M Nstgg. &αα mM*l raDdο ααα dα
, rmv à& ιιααυ Hαια, 3r ovvAâνονια
7. Es. oXh Hα „&ν α àααοναιι

enim tales ſunt fauore.

IJ.

Cum ſaepe mihi narret Athenodo-
rus de animi veſtri habitu, viſum fuit
litteris vos compellare, atque ſalutem
vobis dicere: tum propter conſuetudi-
nem, quam mecum habuiſtis, & cuius
adhuc quoque memores eſſe videmini,
tum quod eandem ſemper in Diony-
ſium ſeruetis beneuolentiam. Vix e-
nim accuratius mores cuiusquam diiu-
dicari poſſe exiſtimo, quam ex amici-
tiae conſtantia, in cuius cura aetatem
etiam

— ÄQavu °° A☚

— .,6 ——C —

1¹ Allat.
Oo:
.
iy inle.
Tit A.
4,
107 4.
Tigtan
(dauA.
4 ira
ude
24).5
* wu-
xen.
lol

. FN
cei.
cuy.
³ N
M. A
.
Fatet
keeu⸗

ne

.

nis
.
in
i
ls,

I.

Oiοασι

Eνναπι.. A.

xοσι-

SCRIPTA EFIVZSZ 223

aαρο α οα½ τοντοννοονv;νι Tö-
» 7 „ 7
grse, woian†τς eN—·lαD%οαπW rαονστι
— » — 7

4 „ 84
av &vοα Tο roοαανς αöιſIτανοα τααο
r&* zραα νι ο

etiam vos ſuperare ſentio. Ita quidem
vt tum iſtis, tum reliqua veſtra animi
moderatione, de qua audio, moti, nunc
magis etiam, quam antea, cum a vobis

diſ ederem, eo enitamini, vt in poſterum quoque tales vos praebeatis. Opti-
mum (ſcilicet) huius (animi veſtri) diſpoſitionis fructum exiſtimantes, bonam
apud eos, qui rectum vitae inſtitutum ſequuntur, famam.

Praeter duas iſtas Platonis epiſtolas
duae aliae in eodem Codice extabant,
quas ab ALLATIO in ſua Socratica-
rum epiſtolarumcollectioneiam exhibi-
tas fuiſſe deprehendimus, cum tamen ab
hoc Antiſtheni, cui rectius etiam con-

vVeniunt, non Platoni, tribuantur, & am-
bae praeterea in vnam contrahantur,
quin etiam lectionem aliam vice plus v-
naALLATIVS ſequatur, eas nihilomi-
nus, breues quippe admodum, ita, vt ab
Oleario editae ſunt, exhibere placuit.

III.

Allat. „ — „
t Oog s rSrο Shοασισ T ragd Tro-

O. cayvois vas, αTixsssς 7οσαοσναιWτα
b 2,de* rrrds. ιXα ιW½⁰7 1 ey 1α.

ι inſe- 5 7. „ 2
3 10 ι S raνττιπ nναα

rit A. T10 ανσαοαι T S.

DA8D NReoρρHαντι dροααοιαια νανραρπNXιοαπαe,
Trv &αν

. R AX — ₰ ₰ 7
dα âνον αονια, rà& dανnατN.
2 2 . /. „ 17. 9 .
Gie. c, PiAgs. rε Yag Tς Xonu Nd αιι
„ 2 „ 5 2 21 7
4dar4. cαHιι, 2†,ε Arαναναι 8το roig-
87% 2 d Y. 2. 2 .
rcαw ανν , r†ς Oαοο αοnνoο
» „2 „ /. 2
h,α. Al, àααα⁰ρ ντ†——Lù7Yαο αàυται 1αονο. 6α
e
c : 6. ναπααεααο s αν αεααα ρααà»,o“7
se. T 4*εͤαdeſmD * Dac ly Tiveg dovn'
2 — „7 . . „
0060 &αα davuden, & *τ. évvααο rαιπς aνττνα
οσ rα OeoviAα νdeνσ.

Ar: as Ayrivga* .α εMσαια
f roN 6ασ½ τια ν%ο0. Kpei oos
Erog é T rαρππA«οαo οιä bνςe J ℳH⅜ d,

αο. h

2 17 Molg, 8 F ₰ 1
ο„α. Yαασ 1Toleι Aαανριν το% * &„ν ταααυ1.
₰ „ . X
Mv. A. Oxoνuανρνονναατ⅓n οσεοαςνo Tε α
h &‿ττο „ ur dee Dsose, 6] To& o0&
zgdoννρα A. Peoαρνναν⅜ aWονοα.. Tοοστο οανν-
7 „— / .
IHocaο.αανρν ι—hασααοαονπu. 191.1

Non eſt hoc philoſophiae operam
nauare, ſi apud tyrannum viuas & Sicu-
lis menſis aſſideas. Sed potius, ſi tibi
viuas & contentus ſis. Tu vero eam
viri boni excellentiam eſſe exiſtimas, ſi
ingentes opes poſſideat, & amicis vta-
tur potentibus. Neque vero opes ne-

ceſſariae ſunt, neque ſi ſint eas ita ac-
quirere decet. Neque etiam in ami-

corum cenſum veniat multitudo illite-
ratorum, quiue tyranni ſint inſuper.
Quamobrem ego tibi autor ſim, vt Sy-
racuſas & Siciliam relinquas, vtpote,
qui ſciam iam eſſe aliquos, qui volupta-
te te capi dicant, quodue admittant eam
Viri ſapientes, ſtatuere.

IV.

Anticyram abeas, ibi enim plurimum
hauſtus elleborus te ſanabit. Praeſtat
enim hic vino Dionyſüi. Hoc enim
multos ad inſaniam adigit, ille vero eam
ſiſtit. Quantum igitur bona valetudo
& ſana mens a morbo & inſania diſtat,
tantum etiam tua praeſenti tua diſtabis
conditione. Reéte ſapias.]

* Vltima haec-verba ita exhibet Allatius. g
' α Oαοα να dor dνιιαι vaοαι
vriX*αασαταοοοανQρονH⁹dã Gcoiαα&α wlwsαοορ,
Quae ſi vera eſt lectio, omnino cum ſequenti epi-

ſtola erit coniungenda. Sed non aeque neceſſari-
vm illud eſt, ſi noſtra vera eſt lectio. Quae autem
alteri ſit praeferenda, Lectorum eſto iudicium.

Ss 2 Verſu

24 PARS IV. PLATO CAP Py.

*Laert. Verſu etiam ſcripſit: Dithyrambkica
IIE 5. ſcilicet, melica item, ²“ & Heroica b, &
veng. ragoedias quatuor, quas igne, vt ſupra
„. dictum, cremauit. Hiſtoriam item
vit. So- Atlanticam, de qua ita Plutarchus:
lonis ſub vmonem Atlanticum Solon exorſus
an. p.96. eſt, acceptuma Saiticis ſacerdotibus, A-
thenienſibus accommodatiſſimum, ſe-
neéta tamen & operis prolixitate deter-
ritus, iam coeptum omiſit. Idem argu-
mentum Plato, tanquam fertilem a-
grum, ſed incultum, hereditario ſibi iu-
re relictum, occupauit. Hunc ipſe ex-
poliuit, ſeptis, murisque, partibusque,
& ambulacris inſtruxit, qualibus nulla
antea fabula, nullumue poema, exor-
natum fuiſſet. At & ille, admota ſerius
operi manu, morte eſt praeuentus. Quo
magis vero aliquod ſcriptum animum
oblectat, eo acerbius ferimus, ſi iactu-
ram partis alicuius ipſius faciamus.
Nempe, vt Athenae ſolum Iouis tem-
plunr, ita Platonis ſapientia inter tot
aliapraeclarisſima ſcripta, ſolam Atlan-
ticam Hiſtoriam imperfectam reliquit.
Epigrammata denique compofuit, ex
quibus ſequentia a Laertio, [Athe-
naeo, Gellio] & in Anthologia conſer-
.2 Laert Vata habemus:

III 29, In quendam cui nomen Aſteris.
Anthol.

L. III. c. Aſtra vides: vtinam fiam, mi Sidus O-

VI. -p. lympus, .
27, Vt multis ſic te tuminibus videam.
transla- . . . b
uo eſta. In eiusdem obitum

puleii in Lucifer ante meus rutilans Mortalibus
Apol. Aſter,
HD “ 5· Heſperus a fato manibus ecce nites.
lIidem

vertit & Titaphium Dionis ſepulchro eius Syra-

Auſonius uſis inſèriptum:
quem vi-Et lacrymas Hecatae, & Troianis fata
. 1 puellis, . . .
1.c. Decreuere recens ex genitrice ſatis.
Anthol. At tibi poſt partos praeclaro Marte
IV, 33. triumphos
26.

Spes ampla effuſa eſt Daemone, clare
Dion.

. d Poſtre-
Ciuibus ingenti in patria laudate iaces mum di-
nunc, . ſtichon
Quiinſanum me animi reddis amo- vertit A-
Dion pulei. I. c.
Ic Lion. e Laert.
In Alexidem.* l.c.
. . . „—. Anthol.
Dixerit hic tantum, cum nil niſi pul- 111 33.44
cher Alexis . Apulei.
Extitit, & vertunt quilibet in te o- l. c.
culos. .
Cur, anime, os canibus monſtras, an-? Laert.
In, III. 30.
gisque dolore
8 3 . . Athen.
Poſt modo? non Phaedro ſic prius XII. 6.
excidimus. In An-
. , f thologia
In Archaecanaſſam. . trihwur.
Archaeanaſſa mihi eſt meretrix Colo- Aſcle-
Phonia, cuius piadi.

Inſidet in rugis heu maleſanus amor. ⁸ Laert.
Quas miſeri flammas, incendia quanta l. c.

* h Laert.
tuliſtis. 1II, 33.
Qeis flore aetatis primo adamata Anthol.
fuitr! L. VII. p.
m. 631.
In Agathonem. S 1 con⸗

En baſians Agathona animum ſe infun- iungit

dere labris cum dri.
ſz rIj zrr ore po
Senſi, aegrota enim, tanquam abitura peede
venit. um Stan-
, h leius:
In Xanthippen. aneHain
Malo ego te ferio: tu me ſi diligis diuerſum
illud en
. 1 1 1 exhibe-
Suſcipe meque tua virginitate e
. ees. . Philode-
Id fieri ſi poſſe neges, hoc ſuſcipe ma- mo tri-
lum, buitur
Quam paruo & pereat tempore for- Anthol.
ma vide. L. VII. p.
607.
Aliud- duo eſe
—.— Epi-
Malum ego, me tibi mittit amans, quae- gram-
ſo annue tandem, mata
Xanthippe tua mox, mox mea forma Menagi-
perit. ne gnod:

ſtatuit ad
nn. Laert. l. c

Laert.
]. c. de
Pietrien-
ſomn ve⸗
1o katis
ris. He-
1odotum
I1, VI. c,
1. à
119. a
ton Llll.
de Rep.
laett,
lc.
laert,

,xc.

Antho-
log. au-
lo aliter
quamla-
ertius er⸗
hibet hoc
Platonis
Ppigr.

ulid

veroßlac.
co tribuit
id quod
latonis⸗
nomine
exhüͤdet
Laertin,
Verhont
hic exhi.
beo Au.
ſoniial.
teram,
nam di⸗
nam Ule
dedit,
dAnthol,
1,67. 13.
eAnthol.
19o1.
1Anrhol.
Iln, 3.

AUuthol,

Il 22,4.

Ire
khalte.
eSmumdi.
Kichon
0- VertitA.
pulei!c,
laert
.c.
Anthol.
Il .
W
0- le.

n-laen.
Il. 30.
Athen.
1s n 6.
In An.
thologi⸗
tribuitur
0-Alcle.
piadi.
r. Laert,
l. e.
“ laert,
Ilh ,.
1Anthol.
L.VII.p.
m. 631.
¹ con⸗
iungit
chm pri.
ote holt
laerti.
um Stan-

jeius:

tanqlam.
1s inetſum
tamen
exhibe⸗
E 6
Ppilode-
mno tri⸗
buitur
Aathol,
I1. VII p.
607.
Eyi⸗
glaln.
mata
Menagi
us guoq,
ſatuit ad
laatt.

Laert.
1. c. de
Eretrien-
ſium ve-
ro fatis
vid. He-
rodotum

„L. VI. c,.

101. &
I19. Pla-
ton L. IIl.
de Rep.
bLaert.
1. c.
*Laert.
1. Cc.

Antho-

log. pau-
lo aliter
quam La-

ertius exx

hibet hoc

Platonis

Epigr.
Statilio
vero Flac-
co tribuit
id quod
Platonis:
nomine
exhibet
Laertius.
Verſionẽ

hic exhi-
beo Au.

ſonii al-
teram,

riam bi-
nam ille

dedit.
d Anthol.

1.67. 13.

e Anthol.
I,90. 1.
fAnrhol.
111, z2. 3.

SAnthol.
III, 22, 4.

SCIPZYIA EIVS 325

In EKretrienſes a Perſis captos:
Euboeae fuimus Eretrum genus: at
prope Suſa

Condimur, heu noſtra tam pro-

cul a patria.

Venus & Muſac.
Haec Venus ad Muſas:
colitote puellae:
In vos cum armis aut amor inſiliet.
Cui contra Muſae: luſusque ioci-
que faceſlant!
Aliger huc ad nos non volat ille
puer.
Fortunae voces.
Qui laqqueum collo nectebat, reppe-
rit aurum,
Theſaurique loco depoſuit laque-
vm.
At qui condiderat, poſtquam non
repperit aurum,
Aptauit collo, quem repperit la-
queum.

In dappho.

Deficiunt Muſas ſoliti numerare
nouenas,
Nam decima in numerum Lesbia
Sappho venit.
In tempuls.“
Omnia fert aetas, mutat tandem o-
mnia tempus;

Et formam, & nomen, fataque
& ingenium.

In moöortem.
Naucleri hic tumulum cernis: ve-
rum iſte coloni eſt.
Per mare per terras orcus vbique
Patet.
In naufragum.
Naufragus vt perii, pelagus, quod
lumina ademit,
Me veſte eſt veritum diſpolie
tamen.

Venerem

Non verita aſt hominis manus im-
proba tollere veſtem,
Grande nefas paruo eſt auſa pa-
trare lucro.

Iſta opto indutus ſecedat ad infera

tandem.
Veſtemque hunc Minos cernat
habere meam. .
Aliud. Anthol.
Ingreſſure nauem ſalue terraduc 7.
marique.
Naufragus at iſto eſt qui iacet in
tumulo.
In veneris ſtatuam. Anthol.

Per medios fluctus Cnidias Venus IV2. 8.
luit ad oras,
Heic nempe vt ſtatuam viſeret i-
prſa iſuam.
Sublimique loco ſpectans totam vn-
dique, dixit,
Praxiteli nudam mene videre da-
tum eſt?
Noxia Praxiteles non fecit lumina,
Ferrum
Effinxit qualem Mars cupiat Pa-
phiam.
Aliud.
Non te Praxiteles ferrumque igno-
pPile finxit,
Stas qualis ſteteras iudicio Pari-
dis.
In Cupidinem dormientem in luco. Anthol.
Vmbroſum ingreſſis lucum ſeſe ob-IV,12.56
tulit intus

Purpureis certans pomis, ſpes grata
Cytherae.
Non arcu metuendus erat plena-
que pharetra,
Quae denſae frondis ramo ſiſpen-
derat arbor.
Ipſe roſas preſſit, ſomnusque op-

preſſerat ipſum.
883 Os

Anthol.
IV, 12. 9.

326 PARS IV. PLATON DOCTRINA

Os ſuauitor riſu diductum exami-
na complent,
Fictis atque fauis labris incedere
gaudent. .
Antho. IIn Panem tibias inftantem.
75. Conticeant rupes durae, petrisque
labentes
Fonticuh, pecudis voxque ba-
lantis eat.
Pan Deus en facili ſuauiter modu-
latur auena.
Labraque coniunctis tentat arun-
dinibus.

Circa ipſum in numerum pulchrae
tenero pede ludunt

Fontanae Nymphae, Nymphae

& Hamadryades.
Anthol. In ſtatuam Satyri ad fontem &
IV, 12. Cupidinis dormientis.
22. En Bromii Satyrum manus hic tibi
Daedala finxit,
Vt ſpiret, lapidi quae dedit arte
ſua.
Nympharum famulum jamiam: Qui
fundere vinum
Purpureum ſolitus, nunc tibi
fundit aquas.

Tu placidos heicpone pedes, ne for-

te puellum
Turbes, ne ſomno excidat ille
ſuo.
In eundem. rhol.
Cornuti famulus Bacchi, charusque 9 z
miniſter, 4
Heic cogor latices fundere Naia-
dum.
Atque ſimul puerum ſomni hicce
quiete KPultum
Vt foueam officii iam reor es-

ſe mei.
In argenteum Satyri dormientis Anthol.
Ratuam. “
Non finxit Satyrum Diodorus: at 9r.
ille ſopiuit,

Argentum, noli pungere, ſo-
mnus habet.
In gemmam. Anthol.
Quinque boues paruo complecti Ia- 1V, 18.6.
ſpida cernis
In ſpatio, paſtos viuere quisque
putet
Et buculae ſugerent petulantes for-
te, ſed ecce
Quo minus hoc poſſint aurea pa-
la facit.

DOCTRINAE PLATONI8è
LINEAMENTA
AVTORE ALCINOO.
CAP. I.

QVID SIT PHILOSOPHIA, ET QVALEM A NA-
TVRA ESSE OPORTEAT PHILOSOPHVM.

A, quae Platoni proprie attri-
buuntur decreta atque opi-
niones, ita tradi poſſe viden-
tur. Philoſophia eſt appeti-
tio ſapientiae: vel, ſolutio animae acor-
pore, & conuerſio quaedam ad ea, quae

reuera ſunt & intellectu videntur. Sa-
pientia autem diuinarum humanarum-
que rerum eſt ſcientia. Philoſophus
autem eſt, qui a philoſophia denomi-
natus eſt, quemadmodum a muſica
muſicus. Hunc porro, ab ipſa ita
comparatum

— — — —. „ —

— —

—

Anthol,
IV,12.
9.

EX ALCINOO. 27

comparatum eſſe oportet natura, vt ad
eas maxime idoneus ſit diſciplinas, quae
ad cognitionem eius quæ intellectu per-
cipitur eſſentiae, non autem eius quae
oberrat ac fluxa eſt, aptum reddere
eum ac deducere poſſint. Deinde,
vt natura veritatis amans ſit, nullo au-
tem modo recipiat mendacium. Sed
&temperantem quodammodo naſci o-
portet, eaſque animae partes, quae af-
fectibus efferri ſolent, contractas a
natura habere. Quisquis enim ſemel
eas amplexus diſciplinas fuerit, quae
in conſideratione eorum verſantur,
quae reuera exiſtunt, totumque eo
appetitum conuerterit, nunquam vo-

luptates corporis admiraturus eſt. O-

portet praeterea liberali animo Philo-

ſophum eſſe. Etenim rerum vilium
aeſtimatio ac cura, homini veritatem
rerum contemplaturo maxime aduerſa
eſt. Ita praeterea natura factum, vt
iuſtitiam diligat, ſi quidem & ad veri-
tatem, temperantiam & liberalitatem.
Adde quod docilem, & lenta praedi-
tum memoria oportet eſſle. Nam &
haec philoſophum informant. Quae
quidem naturae commoditates, ſi di-

ſciplina atque educatio, quae oportet

accedat, perfectum ad virtutem effici-
vnt: ſi contra negligantur, maximorum
cauſae ſunt malorum. Atque has qui-
dem Plato eodem cum virtutibus no-
mine temperantiam, fortitudinem &
juſtitiam, appellare ſolet.

CA P. II.

PRIMARIVM ESSE CONTEMPI ATIONEM, ACTIONEM

VERO NECESSARIVM ET CONSEWENS.

Cym vero duplex ſit vita, altera
quae in contemplatione, quae in
actione verſatur altera, praecipuum in
veritatis cognitione contemplatiuae
munus conſiſtit, ſicut actiuae in actio-
ne eorum quae dictat ratio. Quare
primaria contemplatiua vita eſt: ſecun-
do poſt hanc loco, & quaſi neceſſaria,
actiua. Id ita ſe habere, ex his facile pro-
bari poterit. Contemplatio eſt functio
intellectus, ea quae intelligibila funt in-
telligentis: actio vero, operatio animae
rationalis „quae miniſterio corporis
perficitur. Animus namque cum di-
vinitatem ipſam eiusque notiones con-
templatur, quam optime affici dicitur.
Atque haec eius affectio, ſapientia nun-
cupata eſt: quam quidem nihil aliud,
quam ſimilitudinem cum diuinitate i-
pſa recéte appellaueris. Quamobrem
primaria haec ac praecipua habenda eſt;
ſicut maxime expetenda, hominique

eſt propria, vtpote cui nulla obſiſtant
impedimenta, quo minus in noſtra po-
teſtate conſiſtat, & quae finis nobis pro-
poſiti efficiens ſit cauſa. Actiua autem
vita & id quod ad agendum confert,
cum corporis miniſterio plurimum v-
tantur, impediuntur ſaepenumero.
uare quae in contemplatiua vita ad
emendandos hominum meditari mo-
res ſolet, ad actionem, quoties ĩta po-
ſtulat neceſſitas, transferet philoſo-
phus. Tunc demum ad ciuilem ergo
adminiſtrationem ſe conferet vir bo-
nus, cum male a caeteris eam homini-
bus geri ſenſerit. Inter ſecundaria au-
tem habebit, ducere exereitum, judi-
cia exercere, legationes obire. Inter
praecipua vero quae actiuo requirit &
Primaria, leges condere, Rempub. or-
dinare, ſeditiones componere, inſti-
tuendae diſciplinam iuuentutis trade-
re. Quapropter oportet philoſophum
nunquam

328 PARS W. PLIATONIS DOCTRINA

nunquam veritatis indagandae ſtudium
omittere, ſed fouere eam & promoue-
re ſemper: ad actiuam autem vitam,

tanquam quae ſubſeruit priori, non-
nunquam ſe dimittere.

CA P. III.
PHILOSOPHVM VERSARI IN TRIBVS, SECVNDVM PLA-
TONEM, IN CONTEMPLATIONE RERVM, IN ACTIO-
NE ET IN ARTIFICIO DISSERENDI.

Tudium certe philoſophi in tribus
potiſſimum ex Platonis verſari vi-
detur ſententia: in contemplatione &
cognitione eorum quae ſunt: in vir-
tutum actione: & in ſermonis conſide-
ratione. Diciturque eorum quae ſunt
cognitio, contemplatiua: eorum quae
ad actionem pertinent, actiua: diſſe-
rendi cura, Dialectica. Quae quidem,
in diuidendi, definiendi, inducendi, ac
ratiocinandi modum diuiditur. Po-
ſtrema rurſus in Apodicéticam, quae
circa ratiocinationem neceſſariam ver-
ſatur; & in Epichirematicam, quae cir-
caprobabilem; & in Rhetoricam, quae

circa enthymema, quae ratiocinatio
imperfecta vocatus: acdenique in So-
hiſmata. Quam tamen non vt neces-
fariam colet philoſophus. Eius quae
in agendo verſatur philoſophiae, Pars
prima in formatione morum, altera in
C A P.

familiae adminiſtratione, poſtrema in
Reipub. verſatur conſeruatione. Et
prima quidem moralis, ſecunda do-
meſtica, tertia ciuilis dicitur. In con-

templacua rurfus, pars vna ea quae

fixa ac immota ſunt, & quae diuina
funt, primasque rerum cauſas inue-
ſtigat, quam Theologiam vocamus:

altera aſtrorum circuitusque coeleſti-

vm ac reuerſiones corporum advnum
idemque principium, mundique con-
ſtitutionem: quae naturalis ſcientia
dicitur. Quae vero per Geometriam,
reliquasque,quae mathemata vocan-
tur, inueſtigamus diſciplinas; Macthe-
matica nuncupatur. Eo ergo modo cum
diuidatur in ſuas & diſtinguatur Philo-

ſophia ſpecies: de Dialectica primum

conſideratione ex opinione Platonis
dicendum erit, & primo quidem de
ipſo iudicandi inſtrumento.

IV.

DIALECTICA,

DE IVDICIARIO ET VIRIBVS ANIMAE PERTINEN.
ETIBVS AD IVDICIVM.

Voniam eſt quiddam quod iudi-
C cat, quiddam quod iudicatur, ne-
ceſſe eſt aliquid etiam ex vtrisque fie-
ri, quod quidem iudicationem vocare
poſſumus. Itaque ipſam iudicatio-
nem xgrαοαν non inepte quis appella-
verit: communis autem, uod zu-
dicat. Hoc autem duplex videtur es-
ſe. Vnum a quo, alterum per quod
judicatur id quod iudicatur. Quo-
rum illud intellectus eſt, qui in nobis,

hoc autem quo iudicatur, inſtrumen-
tum naturale ad iudicandum accom-
modatum: primario quidem vera, ſe-
cundo tamen & falla. Neque hoc a-
liud quicquam eſt, quam ratio natu-

ralis. Quod ſi liquidius etiam expli-

care velimus, eorum quae eſſe dicun-
tur, iudex appellari porerit philoſo-
phus, a quo res ipſae diiudicantur: Iu-
dex item ratio, per quam verum etiam
iudicatur: quod modo inſtrumentum
appellari

— — —

—. & — —

nis

de

7 „

7

EPX ALOTNOO. 329

appellari diximus. Iam vero duplex

eſt ratio: Vna penitus inexpugnabi-
lis ac vera: altera pro rerum cogni-
tione nunquam fallens. Prior in Dei
poteſtate eſt, in hominis nequaquam.
Secunda & in hominis. Sed & haec
duplexeſt. Vna ad intellectus, altera ad
ſenſuum ſpectat obiecta. Et prior qu'-
dem, ſcientia, & quae ſcientiam gignit
ratio eſt, alteravero opinio. Et illa certi-

tudinem quidem acſtabilitatem habet,

quippe cum circa certa ac ſtabilia ver-
ſetur principia: haec veri ſimilitudinem
& opinionem, vtpote quae circa muta-
tioni obnoxia. Scientiae vero circa
intelligibilia, & opiniones circa ſen-
ſibilia, intelleétio ac ſenſus principia
ſunt. Senſus autem affectio eſt ani-
mae per corpus, primario facultatis
perpeſſae internuntia. Quando au-

tem animo per inſtrumenta ſenſuum,

rerum forma ſentiendo fuerit impres-
ſa, & ita quidem, vt temporis non de-

leatur ſpatio, ſed diuturna conſerue-

tur ac firma; huius conſeruatio, me-
moria nuncupatur. Memoriae autem
ſenſusque coniunctio, eſt opinio.
Quoties enim aliquid, quod primo ſen-
ſus mouere poteſt, nobis occurrit, ab
eoque ſenſus in nobis efficitur, & a
ſenſu memoria, ac deinde rurſus idem
ſenſibus noſtris obiicitur, memoriam
praecedentem cum ſequente ſenſu
componimus, & in nobis ipfis iam di-
Cimus, Socrates, equus, ignis, caete-

raque huiusmodi. Atque haec opi-

nio nuncupatur, quoties praeceden-
tem memoriam cum recente ſenſu
componimus. Quoties autem inter
ſe conueniunt ea ac congruunt, opi-
nio vera exiſtit: ſi diſſonant, opinio
falſa. Nam ſi quis dum Socratis me-
moriam habet, in Platonem ipſum in-
cidat, putetque ſe ob quandam ſimi-

litudinem, Socrati rurſus occurrere, ac

poſtea acceptum a Platone ſenſum,
quaſi a Socrate acceperit, cum Socra-
tis quam ſeruauit memoria compo-
nat, falſa naſcitur opinio. Id autem
in quo ſenſus atque memoria fiunt,
cum cerea tabula Plato comparat. Cum
vero ea quae per memoriam ſenſum-
que opinione ſunt concepta, anima
cogitatione refingens, ad ea reſpicit,
tanquam illa a quibus iſta manarunt,
icturam quandam ac imaginationem
interdum Plato nominat. Cogitatio-
nem vero, animae quaſi ſecum agen-
tis colloquium. Sermonem autem,
quod a cogitatione per os vna effluit
cum voce. Intellectio vero eſt ope-
ratio intellectus, prima intelligibilia
contemplantis. Quae duplex vide-
tur eſſe: Vna animae, quae priusquam
deſcendat in corpus, ſua tum intelli-
gibilia contuetur: Altera eiusdem,
poſtquam in hoc demerſa eſt corpus.
Quarum prior, quae ante demerſum
in corpore fuit animum, hoc ipfum
proprie vocabatur Intellectio: altera
vero, cum iam in corpore verſatur,
ſicut prius intellectio, ita tum natu-
ralis dicitur notitia: cum nihil aliud
ſit, quam intellectio quaedam in ſub-
iecta iam corpori anima. Quoties ergo
intellectionem rationis ad gignendam
ſcientiam accommodatae dicimus prin-
cipium, non eam, de qua nunc loqui-
mur, intelligi volumus, ſed eam poti-
vVs, quae ſeparato adhuc a corpore erat
animo: quae quidem, vt diximus, tunc
intellectio, nunc naturalis dicitur no-
titia. Atque hanc ipfam Plato, cum
ſcientiam ſimplicem, tum animae a-
lam, nonnunquam vero & recordatio-
nem nominat. Ex iis denique ſimpli-
cibus ſcientiis naturalis ſcientiaeque
effectrix conſtat ratio, quae nobiscum
naſcitur. Cum itaque ſit duplex, &
quae ſcientiam & quae opinionem
Tt Lilghit

330⁰
gignit ratio; intellectio item & ſenſus:
neceſſe eſt & iis obiecta quaedam
ſubiici; intelligibilia videlicet & ſen-
ſibilia. Et quoniam intelligibilium
quaedam prima funt, vt ideae: quae-
dam ſecunda, vt quae in materia ſunt,
ſpecies, & ab illa ſeparari nequeunt:
intellectio quoque duplex erit, primo-
rum vna, altera ſecundorum. Rur-
ſusque quoniam in ipſis etiam ſenſibi-
Kbus quaedam prima ſunt, ceu quali-
tes, vt color, albedo: alia ſecundum
accidens, vt album, coloratum; & quod
concretum eſt, vt ignis, mel: eodem
quoque modo ſenſus primus primo-
rum erit, ſecundus ſecundorum. Pri-
ma intelligibilia intellectio iudicat, non
ſine ratione ea, quam ſcientiam gigne-
re diximus, per comprehenſionem
quandam ſine diſcurfu. Secunda vero
eadem effeétrix ſcientiae ratio, non
ſine intellectione. Senſibilia autem
ea, quae prima ſunt & ſecunda, ſenſus

C A

PARS IV PLATONIS DOCGTRINA

iudicat, non ſine ea ratione tamen
quae cum opinione eſt coniuncta. Id

vero quod concretum eſt, ratio eadem,

illa, non ſine ſenſu tamen. Cumque
intelligibilis mundus primum ſit intel-
ligibile, ſenſibilis vero concretum
quiddam: illum intellectio cum ratio-
ne, id eſt non ſine ratione diiudicat,
hunc ea quae cum opinione coniun-
cta eſt ratio, non ſine ſenſu. Et cum
contemplatio ſit & actio, recta tamen
ratio haut eodem modo diſcernit quae

contemplationi & quae actioni ſunt

ſubieécta. Etenim in contemplatione
quid verum, quid falſum, in iis quae
ad actionem pertinent, quid propri-
vm, quid alienum, quid hoc ſit quod

agitur, conſiderat. Ex eo enim quod

inſitam pulchri nobis bonique notio-
nem habemus, ratione vtendo, eamque
ad naturales illas notiones veluti ad de-
finitas quasdam normas referendo, bo-
nane an mala ſint ſingula, diiudicamus.

P. V.

DE ELEMENTO ET FINE DIALECTICAE.

Ialecticae facultatis elementum
primum Plato eſſe vult, in pri-
mis rei cuiusque eſſentiam, deinde
quae accidunt illi aduertere. Quid
autem vnumquodque ſit conſiderat,
vel a ſuperioribus diuidendo atque de-
finiendo, vel ordine conuerſo, reſol-
vendo. Ea vero quae accidunt, & es-
ſentiis adhaerent, vel ex iis quae con-
tinentur per induétionem, vel ex iis
quæ continent per ratiocinationem: vt
merito Dialecticae partes, Diuiſio, Defi-
nitio, Reſolutio, Induckio ſtatuatur ac
Ratiocinatio. Diuiſionum igitur alia
eſt generis in ſpecies diſtributio, alia
totius in partes: vt cum animam in
partem rationalem, & eam quae per-
turbationibus obnoxia eſt; & hanc i-
Ppſam rurſus in eam quae appetendi &

quae iraſcendi vim continet, diuidi-
mus. Alia eſt inſuper vocis in ſigni-
ficata diuiſio, quoties idem vnumque
rebus accommodatur pluribus. Ter-
tia accidentium in ſubiecta diuiſio, vt
cum dicimus, Bonorum quaedam ad
animum, quaedam ad corpuspertine-
re: quaedam externa eſſe. Quarta ſub-
iectorum in accidentia: vt cum dici-
mus, hominum quosdam bonos, non-
nullos malos, medios eſſe alios. Di-
viſione igitur generis in ſpecies primo
vtendum eſt, quoties quae rei vnius-
cuiusque ſit eſſentia, volumus digno-
ſcere. Id autem absque definitione
fieri nequit. Ex diuiſione autem hoc
pacéto conficitur definitio. Rei defi-
niendae genus fumendum eſt: ſicut
hominis animal. Id deinceps per
proximas

1

di⸗
li⸗
ne
Vt
d
le-

b.

1.

8=
0-
ne
00

Ut

–

proximas partiendum differentias, vIE
que ad ſpecies deſcendendo, vt in ra-
tionale & rationis expers, mortale &
immortale. Sic enim, ſi proximae ad-
iiciantur generi differentiae, hominis
conſtituetur definitio. Reſolutionis
tres ſunt ſpecies. Vna eſt, qua a ſenſibili-
bus ad intelligibilia prima aſcendimus.
Alia, qua per demonſtrata & ſubde-
monſtrata ad primas, & quae medio ca-
rent propoſitiones, aſcendimus. Po-
ſtrema, quae ex fuppoſitione ad ea,
quae ſine ſuppoſitione ſumuntur, per-
git principia. Et prima quidem huius-

modieſt, vt ſi ab eo, quod in corpore

dicimus pulchrum, ad illud, quod in a-
nimo dicitur pulchrum, tranſzamus;
ab eo ad illud, quod in vitae officiis ver-

ſatur, ac deinde ab eo ad illud, quod in

legibus; atque ita porro ad immenſum
pulchritudinis mare: vt iis, quaſi gra-
dibus, ipſum, quod reliquum eſt, intue-
amur pulchrum. Secunda reſolutio-
nis ſpecies hoc modo fit: Supponen-
dum id, quod quaeritur, & quae priora
ſunt conſideranda, eaque demonſtran-

da, a poſteribus ad ſuperiora progredi-

endo, donec ad primum & id, quod in
confeſſo eſt, perueniamus: a quo ſum-
pto rurſus initio, ad id, quod quaereba-

tur, compoſitionis modo regrediemur.

Quaero exempli gratia, an immortalis
ſit animus, eoque ipſo ſuppoſito, an i-

EFX ALCOINOO. 331

dem ſemper moueatur quaero, hoc de-
monſtrato, iterum quaero, an id,
quod mouetur ſemper, per ſe mo-
veatur: quod cum rurfüs demon-
ſtraro, num quod per ſeipſfum mo-

vetur, motus principium ſit, quaero:

poſtremo, vtrum origine careat prin-
cipium: quod quidem, vt certiſſimum
a cunctis admittitur; ingenitum quip-
pe quod eſt, interitus quoque eſt ex-
pers. A quo cum ſit perſpicuum, de-
monſtrationem colligam eiusmodi: Si
principium originis expers, erit & inte-
ritus. At quod per ſe mouetur, mo-
tus eſt principium. Per ſe autem ani-
ma mouetur: expers ergo & interitus,
& originis, & immortalis eſt anima.
Quae vezo ex ſuppoſitione eſt, huius-
modi eſt reſolutio. Qui aliquid quae-
rit, illud primo ipſum ſupponit, deinde
quid ex ſuppoſito ſequatur, aduertit.

Tum vero ſi ipſius ſuppoſitionis red-

denda ſit ratio, alio ſuppoſito, quaerit,
vtrum id, quod prius fuerat ſuppoſi-
tum, rurſus ad aliam ſequatur ſuppoſi-
tionem. Idemque ſemper obſeruat,
donec ad illud, quod non amplius ex
ſuppoſitione ſumitur, peruenerit prin-
cipium. Inductio autem omnis eſt di-
ſputandi via & ratio, quae vela ſimili ad
Amiie, vel a ſingulis tranſit ad vniuerſa.
Quae quidem ad excitandas naturales
quas vocant, multum confert notiones.

CAP. VI.
SPECIES PROPOSITIONIS ET SYLLOGISMI.

Rationis eius, quam propoſitio-
Inem vocamus, duae ſunt ſpecies;
Affirmatio altera, altera negatio. Af-

firmatio talis eſt, Socrates ambulat.

Negatio talis, Socrates non ambulat.
Affirmationum autem & negationum
alia vniuerſalis, alia particularis eſt. Et
particularis quidem affirmatiua talis eſt,
Quaedam voluptas bonum. Negati-
va, quaedam voluptas non bonum. V-

niuerſalis affirmatiua, omne turpe ma-
lum. Negatiua vniuerſalis, nullum
turpe bonum. Ex propoſitionibus,
aliae categoricae ſunt, aliae hypothe-
ticae. Categoricae, quae ſimplices, vt
omne iuſtum bonum. Hypotheticae,
quae conſequentiam inferunt, vel re-
pugnantiam, Syllogiſmorum etiam
modis vtitur Plato, tum redarguens,
tum demonſtrans. Redarguens, quae
Tt 2 falſa

33²
falſa ſunt, interrogando; demonſtrans,
quae vera ſunt, docendo. Syllogiſmus
porro oratio, in qua poſitis quibusdam
aliud ab iis, quae poſita ſunt, vi tamen
eorum, quae poſita funt, neceſſario ef-
ficitur. Syllogiſmorum alii Categori-
ci, alii ſunt Hypothetici, alii ex vtris-
que mixti. Et Categorici quidem,
quorum tam aſſumtiones, quam con-
cluſiones ſimplices ſunt propoſitiones.
Hypothetici, qui ex hypotheticis fiunt
propoſitionibus. Mixti, qui vtrum-
que complectuntur. Vtitur autem
Blato demonſtratiuis argumentationi-
bus, in iis, in quibus mentem ſuam ex-
ponit dialogis: probabilibus, aduerſus
ſophiſtas & iuuenes: contentioſis, ad-
verſus illos, qui proprie contentioſi vo-
cantur, Euthydemum dicis cauſa, &
Hippiam. Cum vero Categoricae ar-
gumentationis figurae tres ſint: Prima
eſt, in qua terminus communis de hoc
quidem dicitur, illi vero ſubiicitur. Se-
cunda, in qua terminus communis
de vtrisque praedicatur. Tertia, in
qua terminus communis vtrisque ſub-
iicitur. Terminos dico, propoſitio-
num partes, vt in hac, homo eſt animal,
hominem &animal terminos vocamus.
Atque in prima quidem figura ſaepe in-
terrogat Plato, vt & in ſecunda & ter-
tia. Et in prima quidem, ſic in Alci-
biade: quae iuſta Aar, honeſta ſunt:
quae honeſta ſunt, bona funt. Ergo,
quae iuſta ſunt, bona ſunt. In ſecun-

da, vt in Parmenide: quod partes nul-

las habet, nec reéctum eſt, nec rotundum:
at quicquid figurae eſt particeps, aut re-
tum, aut rotundum eſt: quod ergo

partes non habet, nullius eſt particeps

figurae. In tertia ſic eodem in libro:
Quod figurae eſt particeps, quale eſt,
quod figurae particeps, finitum eſt:
quod ergo eſt quale, finitum eſt. Sed
& Categoricis ſaepe interrogare Plato-

PFARS IV. PLATONIS DOCGTRINA
nem videbimus, praecipue vero in Par
menide, eiusmodi: Si non habet par-

tes ipſum vnum, nec principium nec
finem, nec medium habet: quod ſi
principium, medium, finemque non
habet, nec extremum habebit: ſi extre-
mum non habet, ne figurae quidem eſt
particeps. Ergo ſi non habet partes
ipfum vnum, nullius figurae particeps

eſt. Ex ſecunda vero hypothetica fi-
gura, quam plerique dicunt tertiam, in

qua terminus communis vtrumque ſe-
quitur extremum, hunc in modum
quaerit: Si non habet partes ipſum v-
num, neque rectum eſt, neque rotun-
dum: at ſi figurae eſt particeps, aut re-
ctum aut rotundum eſt: idcirco ſi par-
tes non habet, ne figurae quidem par-
ticeps erit. Quin etiam ex tertia figu-
ra, quam nonnulli ſecundam eſſe vo-
lunt, in qua terminus communis, v-
trumque antecedit extremum, in Phae-
done ſic argumentatur: Si ſcientiam
ipſius aequalis adepti, obliuioni non
tradidimus, profecto ſcimus, ſin autem
obliti ſumus, reminiſcimur. Sed &
mixtis, qui per conſequentiam aliquid
efficiunt, ſic vtitur: Si vnum totum eſt
&finitum, hoc, principium, media, fi-
nemque cum habeat, figurae quoque
eſt particeps: verum antecedens, ve-
rum igitur conſequens. Eorum au-
tem, qui per conſequentiam euertunt,
ex hoc ipſo differentiae conſiderantur.
Cum quis diligenter igitur facultates
animi, variasque hominum differen-
tias, nec non diuerſas orationis, quas

huic aut illi accommodet, perſpectas
habet formas, quis praeterea quibus

perſuaderi poſſit rationibus, accurate
obſeruarit, hic ſi occaſionem fuerit na-
ctus commodam, & ad vſum accommo-
datam ſuum, perfectus erit orator. Ne-
que aberrauerit, qui Rhetoricam illius,
bene dicendi definierit ſcientiam. Fal-
laciarum

⅞b——N—NW————

ar.
par.
nec
d ſ
non
Nre-
meſt
rtes
lens
,in
e ſe.

N——ʒ—ʒ—ʒ— .M.M.

Aaciarum quoque captionumque ratio-

nem, ſi recte inſpiciamus, in Euthyde-
mo a Platone inueniemus delineatam.
Nam & quae in vocibus, & quae in re-
bus ipſis committuntur, tum quo pa-
cto ſolui debeant, ibi oſtenditur. Sed
& decem praedicamenta, tum in ipſo
Parmenide, tum in aliis adumbrauit
dialogis. Totum vero ab etymolo-
gia in Cratylo complexus eſt locum.
Denique, vt ſemel dicam, prae ceteris
admirandus in diuidendo, definiendo-
que, quae Dialecticae vim maxime te-
ſtantur, Plato noſter extitit. Eorum
autem, quae in Cratylo tradit, mens

haec eſt. lbi enim quaerit, vtrum vi & ra-

tione naturae, an vero poſitu facta ſint
nomina: placetque illi poſitu quodam
conſtare nominum recutudinem: neq;
ſimpliciter tamen & fortuito, verum vt

ipſam rerum naturam ſecuta videatur

eiusmodi poſitio: neque enim aliudeſ-
ſe rectitudinem nominum, niſi rei ipfſi-
vs conſonam naturae impofitionem.
Quare nec quamlibet impoſitionem
nominis ad rectitudinem ſufficere, ne-
que rurſus naturam, primumque vo-
cis ſonum, ſed quod ex vtrisque com-
poſitum: vt quoduis nomen ponatur
conuenienter rei & proprie. Non e-
nim ſi quodlibet nomen temere cuili-
bet adhibeatur, recte ſignificabit: vt, ſi
equi nomen imponamus homini. Si-
quidem loqui, quaedam eſt actio. Qua-
re non quocunque quis loquatur mo-

do, recte loqui exiſtimandus eſt: ve-

CAP. VII.

EFX ALCGINOO.
rum ſi ita, vt ipſarum natura rerum re-

quirit, fuerit locutus. Quoniam ve-
ro ipſius locutionis pars quaedam eſt,
nominum impoſitio, ſieut & orationis
pars nomen, ſequitur recte vel non re-
cte nominare, haut qualibet nominum
fieri impoſitione, verum naturali cum
reipſa nominis proprietate & conueni-
entia. Vt is rectus demam nomi-
num futurus ſit conditor, qui ipſo re-
rum naturam exprimet nomine. Rei
ſiquidem inſtrumentum nomen eſt:
non quodcunque fſors obtulit, ſed quod
congruum naturae. Quare huius be-
neficio, alter communicamus res cum
altero & diſcernimus. Ex quo ſequi-
tur, nihil aliud eſſe nomen, quam do-
cendae cuique & diſcernendae rei in-
ſtrumentum accommodum,, ſicut telae
radius textoris.
go & hoc pertinebit, recte vti nomini-
bus. Sicut enim radio textor, vt qui
proprium eius nouit vſum, recte vti-
tur, cum eum faber fecerit: ita nomi-
ne, quod alius formauerit, recte & vt o-
portet, vtetur Dialecticus. Et vt cla-
vum efficere fabri, vti autem recte gu-

bernatoris eſt: fſic quoque nominum

formator, quemadmodum oportet,
nominibus vtetur, ſi tanquam praeſen-
te Dialectico id fecerit: quippe qui
perſpectas rerum, quae ſignificantur
nominibus, habet naturas. Atque
haec de Dialectica obiter quaſi adum-
brata ſint.

DE CONTEMPLATIVA SCIENTIA ET EIVS
DISTINCTIONE.

Dincepe de contemplatiua dicen-
dum eſt philoſophia. Quius alia

Theologica, alia Phylica, alia eſt Mathe-

matica. Et ITheologicae quidem, pri-
marum ſupremarumque ac principa-

lium cognitio cauſarum, finis eſt. Phy-
ſicae, uae ſit mundi natura, perdiſce-
re: quale animal homo, quem in vni-
verlo habeat locum: vtrum rebus o-
miribus diuina praeſit prouidentia,
A t 3 aliosque

333

Ad Dialecticum er-

334
aliosq; ſub ſe Deos habeat, tum ad Deos,

quo pacto ſe habeant homines. Ma-
thematicae finis, planam, & in tres
porrectam dimenſiones naturam co-
gnoſcere, motumque ac coeleſtium
progreſſus perpendere. Cuius primo
fum matim proponatur contemplatio.
Haec ad confirmandam mentis aciem
a Platone excogitata eſt: vtpote quae
animam acuat, & ad rerum diuinarum
contemplationem reddat promtio-
rem. lud autem adnumeros quod
ſpectat, cum & ipſum pars ſit Mathe-
ſeos, non mediocrem ad ea, quae funt
percipienda, vim ſuppeditat: ſed & ab
errore atque ignorantia, quae circa
ſenſibilia verſatur, nos liberat, & ad re-
rum cognoſcendam recte eſſentiam
raebet auxilium. Sed & ad gerenda
bella reddit idoneum: praecipueque
in ea, quae circa inſtruendas verſatur
acies ſcientia. Geomerria quoque
plurimum ad ipſius boni conferre in-
tellectum videtur: ſi quis non mecha-
nicae cauſa actionis ipſam ſectatur, ſed
vt eius adminiculis ad id, quod ſemper
eſt, aſcendat, nec in iis, quae oriuntur
quotidie & occidunt, verſetur. Quin
etiam Stereometria, id eſt, ſolidorum
dimenſio, quam maxime vtilis eſt. Poſt
ſecundam enim accretionem eius, ſe-
quitur eius contemplatio, vt quae ter-
tum eius contineat incrementum. V-
tilis praeterea, vt quarta quaedam di-
ſciplina Aſtronomia eſt, per quam coeli
ſiderumque motus, tum diei ac noctis,
menſiumque & annorum conſidera-
mus artificem; & quaſi familiari via
quadam, ipfum inueſtigamus, qui haec
ferit omnia, & ab iis diſciplinis, tan-
quam per inferiores gradus aut ele-
menta, ad altiora progredimur. Sed &
muſicam diſcere oportet, quam ad au-
ditum referemus. Nam quemadmo-

dum adAſtronomiam oculi creati funt,

PARS. W. PLATONIS DOCIRINA

ſic ad harmoniam aures: Et ſicutAſtro-
nomiae cum incumbimus, ab iis, quae
oculis percipiuntur, ad inuifibilem du-
cimur eſſentiam: ſic & dum auribusvo-
cum haurimus harmoniam; ab iis, quae
audiuntur, ad ea, quae intellectu perci-
piuntur, gradatim aſcendimus. Quam-
obrem niſi fine iſto Mathematicas
proſequamur diſciplinas, imperfecta
lſane & inutilis, neque vllius momenti
futura eſt haec contemplatio. Opor-
tet quippe confeſtim ex iis, quae ocu-
lis percipiuntur & auribus, ad illa, quae
ſola cernit ratio, tranſire. Siquidem
Mathematicorum conſideratio, quod-
dam ad diuinorum contemplationem
eſt quaſi praeludium. Arithmetica
quippe & Geometria, quique eas co-
lunt, ad illius, quod reuera eſt, perue-
nire deſiderant cognitionem. Quam
tamen non aliter conſequuntur; quam
per ſomnium quaſi, reuera autem per-
venire eo non poſſunt: cum & princi-
pia ipſa, ſimulque, quae e principiis
componuntur, ignorent. Nihilomi-
nus tamen ad ea, quae diximus, confe-
runt plurimum: ideoque nec ſcien-
tias, diſciplinas huiusmodi. Plato ap-
pellandas eſſe cenſuit. Et Dialectica
quidem ita comparata eſt methodus,
vt per hypotheſes geometricas, ad pri-
ma, quae non fumuntur ex hypotheſi.
aſſurgat principia. Quapropter Dia-
lecticam iure ſcientiamappellauit. Di-
ſciplinam vero mathematicorum, nec
opinionem, quod iis rebus Cclariora
ſunt, quae ſub ſenſum cadunt: neque
rurſus ſcientiam, quia obſcuriora ſunt,
quam intelligibilia prima: ſed opinio-
nem corporum, ſcientiam primorum,
cogitationem mathematicorùm. Fi-
dem praeterea & imaginationem po-
nit: alteram quidem eorum, quae ſen-
ſu percipiuntur, nempe fidem: alte-
ram vero imaginum & viſorum,.

Quoniam

nti

dd.

c

icl
lus,

el⸗

EX ALrCINOO 335

Quoniam vero Dialectica efficacior eſt,
quam mathematica, vt quae circa diui-

na aeternaque verſatur, ideo & mathe-

maticis praeponitur omnibus, tan-
quam murus quidam & munimentum
reliquorum.

CA P. VIII.
DE MATERIAPRIMA.

Sunquiu⸗ vt de principiis, & iis, quae

Theologicae ſunt contemplationis

breuiter diſſeramus, ducto a primis
initio: & ab iis ad creationem vniuer ſi,
eiusque contemplationem deſcenda-
mus: vnde tandem ad generationem
quoque hominis, naturamque eius
perueniamus. Ac primum de mate-
ria tractandum eſt. Hanc ſane fictio-
ni fubiectam, & omnium receptacu-
JIum, nutricem, matrem, locum, ſubie-
ctumque nominat, eamque ſine ſenſu
tangi, & adulterina quadam ratione
vult comprehendi. Eius eſle propri-
vm, omnes rerum ortus ſuſcipere, ac
nutricis inſtar eas gerere; formas item
omnes admittere, cum ipſa ſuapte na-
tura omnis formae qualitatis expers ſit
& ſpeciei. Talia vero in ea tanquam

in tabula effingi acformari, easque

eam figuras admittere, cum nec figu-
ram ipſa nec qualitatem habeat vllam.

CAbP.
DE IDEIS ET DE CA

Cn vero principii cuiusdam ratio-
nem habeat materia, alia quoque
praeter materiam Plato introducit
principia: vnum videlicet tanquam
exemplar, quod idearum eſt, alterum,
quod paternum dixeris, quod patris &
autoris rerum omnium eſt Dei. Eſt
autem idea, quod ad Deum, intelligen-
tia Dei: adnos vero, primum intelli-
gibile: ad materiam, menſura, ad mun-
dum hunc, qui in ſenſus cadit, exem-
plar: ad ſeipſum vero, eſſentia. Quic-
quid enim adhibito fit intellectu, ad ali-
quid referri neceſſe eſt. Quemadmo-

Neque enim ad varias formarum im-
preſſiones futuram eſſe idoneam, niſi
qualitate omni, iisque, quas ſuſceptu-
ra eſſet formis. penitus careret: Siqui-
dem eos videmus, qui vnguenta ex oleo
parant ſuaueolentia, id quod ma-
Xime expers ſit odoris, quaerere: eos-

que, qui formas vel cerae vel luto im-

preſſuri funt, primum materiam ipſam
polire penitus atque lenire, donec fi-
gurae deleantur priſtinge. Conuenit
namque materiae omnium capaci, ſi
modo formas omnes ſuſceptura ſit,
nullam vtillarum naturam habeat, ſed
absque qualitate, omni atque ſpecie
ſubiiciatur formis, & cum huiusmodi
fit, neque corpus, neque incorporeum
quid erit, ſed potentia corpus, quem-
admodum aes potentia eſt ſtatua, quo-
niam tum ſtatua efficietur, cum eius
ſuſcipiet formam.

IX.
VSA EFFICIENTE.

dum ſi aliquid ab aliquo fiat, vta me mei
ipſius imago, eius exemplar praeſuppo-
ni oportet. Et ſi externum nullum ſit,
vnusquisque in ſeipſo id primo conci-
piens artifex, eius deinde in materiam
transfert formas. Definiunt autem i-
deam, eorum, quae ſecundum naturam
fiunt, acternum exemplar. Plurimis
namque viſum eſt Platonicis, eorum,
quae arte fiunt nullam dari ideam poſſe,
vt clypei atque lyrae: neque rurfus eo-
rum, quae praeter naturam, vt febris, ac
bilis non naturalis: neque ſingulorum,
vt Socratis & Platonis: neque vilium
SðBDB vel

36 PARS IV. PLATONIS DOCTRINA

vel abiectorum, vt ſordium, aut feſtu-
cae: neque relatorum, vt maioris & ex-
cedentis. Eſſe namque ideas notiones
ſiue intelligentias Dei aeternas, ac ſei-
pſis perfeétas. Quod vero ſint ideae,
ſic probant: ſiue intellectus Deus ipſe
ſit, ſiue intelligens quiddam, intelligibi-
lia habet ſua, & ea quidem aeterna atque
immobilia. Quod ſi hoc ita ſe habet,
ideae ſunt. Etenim, ſi materia ipſa per
ſe menſura caret, ab aliquo ſuperiori &
à materia penitus remoto, menſuram
ſuſcipiat neceſſe eſt. Verum quidem
eſt antecedens, verum igitur conſe-
quens. Et ſi hoc, ideae ſunt, vtpote
quae menſurae quaedam ſunt materia

carentes. Accedit, quod ſi mundus
non fortuito talis eſt, non ſolum ex a-
liquo, verum etiam ab alique factum
eſie oportebit. Neque id lolum, ſed
ad aliquid etiam eſſe factum. Id vero
ad quod factus ſit, quidnam aliud prae-
ter ideam eſſe poſſit? Vade rurſus ſe-
quitur, ideas eſſe. Item ſi intellectus
a vera opinione differt, idquoque quod
intelligibile eſt, differt ab opinabili. Hoc

ſi eſt, intelligibilia erunt, ab opinabili-

bus diſtincta. Quare erunt prima in-
telligibilia, quemadmodum & prima
ſenſilia. Ex quo ideas eſſe concludi-
tur. Atqui differt intellectus ab opi-
nione, erunt vera ergo ideae.

CAP. X. .
QOMODO DESCRIBATVR DEVS ET QVIBVS RATIO-
TIONIBVS INVESTIGETVR.

Einceps de tertio dicendum eſt
principio, quod licet pene ineffabile
Plato autumet, tamen hoc modo oſten-
di poſſe videatur. Si intelligibilia ſunt,
eaque nec ſenſibilia ſunt, neque eo ſunt,
quodparticipent cum illis, ſed intelli-
gibilibus primis adhaerent, ſunt prima
intelligibilia ſimplicia, quemadmodum
ſenſibilia prima. Antecedens verum:
verum ergo & conſequens. Homines
vero perturbationi ſenſuum obnoxii,

quoties intelligibile quiddam contem-

plari ſtatuunt, in cogitationem ſtatim
ſenſilis alicuius recidunt, quo fit, vt vel
magnitudinem, vel figuram animo ſi-
mul comprehendant, vel colorem: at-
que ita ſincere hoc ipfum intelligere
nequeant. Dii autem ſine mixtione
corporalium pure nimirum atque
ſincere intelligunt. Quoniam vero
anima melior eſt intellectus: intelle-
uautem eo, qui in potentia, melior il-
le, qui actu ſemper, omniaque & ſimul
intelligit: hic denique pulchrior, qui
eius eſt cauſa, quiq; his ſuperior omni-

bus, id reuera non aliud, quam Deus
erit, quem primum dicimus, qui in
cauſa eſt, vt mundi ſemper agat intelle-
us. Agit autem ipſe immobilis in
hunc, quemadmodum ſol in oculum,
cumad eum conuertitur, & vt id, quod
appetitur, mouet appetitum, cum im-
mobile ipſum maneat. Sic ergo & hic
intellectus coeli totius mouet intelle-
ctum. Et cum primus hic intellectus ſit
ulcherrimus, pulcherrimum quoque
intelligibile illi ſubiici neceſſe eſt. Nihil
autem ipſo pulchrius: ſeipſum ergo ſu-
asque ſemper intelligit notiones. Et
haec quidem functio Ulius, dicitur ides.
uin etiam Deus ipſe primus, aeternus,
ineffabilis; ſeipſo perfectus, id eſt, nulli-
vs egens, ſemperque perfectus, id eſt, o-
mni abſolutus tempore, vndique perfe-
tus, id eſt, omni ex parte abſolutus: di-
vinitas, eſſentia, veritas, ipſa proportio,
bonum. Neque vero haec ita i o, vt
circumſcvibam, ſed vt vnum intelligatur
inomnibus. Et bonum ob eam qui-
dem cauſain dicitur, quod in omnia pro
facultate

ſen

C

—

— — — —

bil.
in⸗
immi
ucl.
ppi⸗

hens
iin
le-
in
Im,
dod
im-
hic
ele⸗
sſit

le

Chi
ſu⸗

gei.
aus,
uli⸗
16-
tle⸗
di-
tlo,
. Vt
Arur
gi⸗

0

tate

ferat, atque ita omnium bonorum ſit
cauſa. Pulchrum vero quod ipſe natura
ſua vtrumque ſit, plus & aequale. Ve-
ritas autem, quod omnis ita veritatis ſit
rincipium, ut ſol vniuerſi eſt luminis.
Lisut pater quod cauſa ſit omnium, cœ-
lique totius mentem, mundique ani-
mam ad ſe ſuasque exornet notiones.
Ex voluntate enim ſua omnia ſeipſo

compleuit, mundi animam excitans, &

ad ſe conuertens: quippe cum intelle-
Etus eius ſit cauſa: qui a patre adorna-

tus, naturam viciſſim huius mundi to-

tam exornat. Ineffabilis praeterea eſt,
ſolaque, vt ante dictum eſt, mente pot-
eſt percipi: nec enim genus, aut ſpecies
eſt, aut differentia: ſed nec accidere illi
quicquam poteſt. Neque malum: hoc
enima nefas dictu eſt; neque bonum: fi-
quidem alicuius ac maxime bonitatis

particeps, talis dicendus eſſet. Neque

differentia vlla: nec enim id ſecundum
ipſius notionem poteſt fieri. Neque
quale: non enim qualitate hoc ipſum

factus eſt, quod eſt, aut ab ea perfectus.

neque rurſus qualitatis expers: non e-

nim qualitate vlla ad ſe pertinente pri-

vatus eſt. Neque pars cuiusquam, nec
vt totum ex partibus conſtitutum: ne-
que vt idem aut diuerſum: quippe cum

nihil illi contingat, quo ab aliis ſecerni

queat. Sed nec mouet, nec mouetur.
Qare prima ad intelligendum eum ra-
tio, per abſtractionem erit horum:
quemadmodum punétum quoque ab-
ſtrahendoa ſenſilibus, intelligere ſole-
mus: primo quippe fuperficiem, dein-
de lineam, poſtremo punétum conſide-
ramus. Secunda vero in quadam ratio-
nis ſimilis proportione, hoc pacto:

Quam rationem ſol habet ad viſum &

ad ea, quae videntur, cum ipſe tamen
non ſit viſus, huic vero praeſtet, vt vi-
deat, his autem, vt videantur: eandem

FX ALCNOO. = 337
facultate cuiusque beneficia ſua confe-

profecto rationem ad eum, qui in ani-
ma noſtra eſt intellectum, & illa, quae
intelliguntur, primus habet intellectus.
Quippe cum non ſit ipſe intellectus, in
his tamen actum perficit intelligendi,
illis vero dat, vt intelligantur, dum eam,
quae ineſt illis, illuſtrat veritatem. Ter-
tius autem intelligendi modus, ſit hu-
iusmodi. Aliquis cum eam videt, quae
in corporibus eſt pulchritudinem, ſta-
tim ad eam tranſit, quae eſt in animo:
deinde ad eam, quae in officiis aclegi-
bus: poſtremo ad immenſum pulchri-
tudinis mare: poſt quae ipſum bonum
conſiderat, ipſum amabile, ipſum expe-
tendum; quod tanquam lumen aliquod
effulget, eique, quae paulatim ita aſcen-
dit, Occurrit animae. Cum hoc vero ſta-
tim Deum ipſum comprehendit ani-
mo, propter eius, quae in honorato eſt,
excellentiam. Partis quoque expertem
conſiderat, quoniam nihil illo prius eſt.
Pars ſiquidem, atque illud, ex quo con-
ſtituitur aliquid, prius eo eſt, cuius pars
eſt. Planum namque prius eſt, quam
corpus, & linea prius, quam planum.
Rurſus cum partes non habeat Vllas, ne-
que loco moueri, nec qualitatibus pot-
erit mutari. Etenim ſi mutabitur, vela
ſeipſo vel ab alio id fieri neceſſe erit. Si
ab alio, illud potentius eſſe oportebit:
ſin a ſeipſo, aut in deterius id fiet, aut in
melius. Quorum abſurdum eſt vtrum-
que. Ex quibus omnibus ſequitur, in-
corporeum quid eſſe Deum. Quod &
ex iis probari poteſt. Si corpus
eſſet Deus, ex materia conſtaret & for-
ma: ſiquidem corpus omne ex materia
formaque ſua cum materia coniuncta,
concretum quiddam eſt; quod quidem

ſimile ideis efficitur, & earum ineffabili

quadam ratione eſt particeps. Abſur-
dum autem eſt, Deum ex materia con-
ſtitui aut forma. Neque enim aut ſim-

Dlcs eſſet aut principalis. Quamobrem
vV

incorporeum

3383 PARS TW. PEATONIS DOCTRINA

incorporeum quiddam Deus eſt. Prae-
terea ex eo: ſi corpus eſt, ex materia
conſtat. Ideoque vel ignis eſt, vel
aêr, vel terra, vel aqua, aut aliquid ex
iis conflatum. Atqui nullum ex iis
per ſe eſt principale. Praeterea,
materia ſua erit poſterior, ſiquidem

CAP.

conſtet ex ea. Quae quoniam abſurda
ſunt, incorporeum eſſe Deum erit
exiſtimandum. Etenim ſi corpus e-
rit, & corrumpi poſſe eum, & natum

eſſe, & mutari poſſe, ex eo ſequetur.

Quorum ſingula de Deo ſi dicantur,
erunt abſurda.

XI.

QVALITATES ESSE INGCORPOREAS.

Ord & qualitates eſſe incorporeas, hoc
Omodo demonſtrari poſſit. Omne
corpus ſubiectum eſt, qualitas vero non
fubiectim, ſed accidens: non ergo cor-

pus eſt qualitas. Praeterea nullum cor-

Pus in ſubiecto eſt, omnis qualitas in
ſubiecto eſt, non ergo corpus eſt
qualitas. Item, quahitati contraria eſt
qualitas: nullum vero corpus, qua cor-
pus, contrarium corpori: non ergo
qualitates ſunt corpora. Vt omittam
rationi maxime eſſe conſentaneum, vt
quemadmodum materia qualitatis eſt
Eexpers, ita & qualita; materiae ſit ex-
Pers. Et ſi materia careat qualitas, ca-
rebit & corpore. Iam ſi qualitates ſunt
corpora, duo ac tria eodem in loco e-
runt corpora: quod a ratione procul
abludit. Quod ſi incorporeae ſunt qua-

litates, ergo & quod harum vim effici-
endarum habet, eſt incorporeum. Ef-
ficientia praeterea nulla eſſe, niſi incor-
porea poſſunt. Siquidem ſuapte na-
tura patiuntur corpora ac diffluunt, ne-
que eodem ſe modo ſemper habent, ne-
que in eodem ſtatu perſiſtunt aut ma-
nent: nam & vbi efficere aliquid vide-
buntur, ibi multo prius pati ea reperi-
es. Vnde ſicut aliquid pure ac ſimpli-
citer ad patiendum eſt aptum, ita ne-
ceſſe eſt aliquid, quod reuera agat, eſſe.
Id vero nihil eſſe aliud, quam incorpo-
reum facile videbimus; Quare de re-
rum principiis, quae tradenda vide-
bantur, quatenus ad Theologiam ea
referuntur, hactenus. Siquidem dein-
ceps ad conſiderationes veniendum eſt
Phyſicas: ducto hinc exordio.

. CAP. XII.
DE CAVSIS MVNDI ET GENERATIONE ET ELEMEN
TIS ET ORDINE.

WVoniam eorum, quae natura ſenſi-
bilia ſunt & ſingularia, definita
quaedam eſſe oportet exemplaria, ideas
nimirum: quarum & ſcientiae ſint &
definitiones (praeter omnes enim ho-
mines, hominem aliquem animo con-
cipimus, & praeter equos omnes, e-
quum aliquem, & ita deinceps praeter
animalia cuncta, immortale animal &
ingenitum: quemadmodum ab vno fſi-
gillo plurima exprimuntur ſigna, & v-
nius hominis imagines poſſunt eſſe

multae, quibus omnibus idea ipſa cauſa

eſt, vt huiusmodi ſint, cuiusmodi & ipſa

eſt) Neceſſe eſt vniuerſum hunc mun-
dum, opificium Dei pulcherrimum, ab
ipſo ita fabricatum eſſe Deo, vt ad ali-

quam ideam, quae exemplar eius eflet,

ipſa in fabricatione reſpexerit, dum
mira quadam prouidentia atque opti-
ma norma, ad huius corſtructionem
machinae ſeſe accingeret Deus: quia
bonus erat. Ex omni ergo ipſum ma-
teria genuit: quam quidem ſine orqine
VIIO

rit
e⸗
Um
wr.

l

FXY AL CINOO 339

VIlo ante coeli generationem temere

disiectam, ex confuſione deformi, in

pulchrum reuocauit ordinem, nume-
riſque decentibus & figuris, eius vndi-
que exornauit partes: donec ita diſtin-
Xit, quemadmodum & nunc, ignis &
terra, ad aërem atque aquam fſeſe ha-
bent; quorum tunc ſolum veſtigia, &
aptitudinem quandam ad recipiendam
elementorum poteſtatem habebant:
atque ita ſine ratione vlla aut concinni-
tate concutiebant materiam, ab illaqque
Cconcutiebantur viciſſim. Ex ſingulis
enim quatuor elementis eum compegit

integris: ex toto ſcilicet igni & terra,

aqua atque aêre, nulla alicuius praeter-
miſſa aut poteſtate. Videbat enim cor-
poreum debere eſſe & generari, tactu-
que omnino ac viſu percipiendum.
Absque vero ignis & terrae praeſentia,
nihil tangi videriue poſſe. Quare ra-
tione optima, ex igne eum terraque
conſtruxit. Quoniam vero vinculum
quoddam horum requirebatur medi-
vm, diuinum autem vinculam eſt, quod
ſecundum rationis proportionem, fi-
mul ſeipſum, & ea, quae vinciuntur,
vnum efficit, planusque nequaquam

CAP.

mundus eſſe poterat, chuic enim vnum

ſuffeciſſet medium) ſed globoſus; ideo
duobus ad conſtitutionem eius opus
fuit mediis. Inter ignem ergo & ter-
ram ex rationis praeſcripto aêr interie-
ctus & aqua: vt quemadmodum ſe ha-
bet ignis ad aẽrem, ita ſe habeat aer ad
aquam, ſic & aqua ad terram: & contra.
Qia autem nihil exterius relinqueba-
tur, etiam vnicum fecit mundum, i-
deae videlicet ſuae, quae vnica eſt &
ipſa, numero parem. Talem praeter-
ea, vt nec morbus vnquam infeſtare il-
lum poſſit aut ſenectus, quippe cum ni-
hil cadat in illum, a quo corrumpi poſ-
ſe videatur; tum ita ſe ipſo contentum,
vt nulla re externa opus habeat. Fi-
guram autem illi dedit globoſam, vtpo-
te omnium pulcherrimam capaceiſſi-
mamque & ad motum facillimam. Et
quoniam nec auditu, nec viſu, nec ce-

teris indigebat ſenſibus, ideo ſenſuum

ad eiusmodi miniſterium nulla prorſus
inſtrumenta addidit. Ceteras item
motus ſpecies procul eſſe iuſſit, ſo-
lumque, qui in orbem incitatur, con-
ceſſit, vt qui mentis & prudentiae ſit
proprius.

XIII.

DE FIGVRIS. MVNDI ET EARVM CVM ELEMENTIS
MVYNDI ATQVE MVNDO CONVENIENTIA.

1. cum duo ſint, ex quibus con-

ructus eſt mundus, corpus ſcili-

cet atque anima, quorum illud vide-
tur & corrumpitur, haec nec videri
poteſt, nec tangi, vtriusque quoque &
vis diuerſa eſt & conſtitutio. Corpus
ſiquidem ex igni, terra, aqua compa-
ctum eſt & aẽre. Quae quidem qua-
tuor mundi artifex, cum nihil minus
antea, quam elementorum obtinerent
ordinem, pyramide atque cubo, o-
ctaedro, atque icoſaedro, praecipue
item duodecaedro formauit. Quate-

nus ergo pyramidis figuram induit ma-
teria, ignis emicuit. Ea quippe fi-
gura ſecando maxime ac diuidendo
prae ceteris eſt apta, & ex pauciori-
bus conſtat triangulis, ideoque omni-
vm figurarum eſt rariſſima. Quate-
nus autem octaedron, aéëris qualita-
tem aſſumpſit. At vero, qua icoſae-
dron, aquae qualitatem accepit. Cu-
bi vero figuram terrae eſt largitus, vt
quae ſolidiſſima atque omnium ſit ele-
mentorum ſtabiliffima. Figura deni-
que duodecaedri ad vniuerſi fabricam
VVZ vſus

340⁰ PARS IV. PLATONIS DOCIRINA

vſus eſt. His vero omnibus magis ad
principiorum naturam accedunt pla-
na. Siquidem ea ſolidis priora ſunt.
Hlius autem naturae duae quidam qua-
ſi genitores ſunt trianguli, qui pul-
cherrimi reéctanguli funt, vnus Scale-
nus, alter Ifoſceles. Et Scalenus qui-
dem eſttriangulus, qui vnum recte ha-
bet angulum, alterum, qui duos vnius
recti trientes habet, tertium vnius re-
ti triente finitur. Scalenus ergo tri-
angulus pyramidis, & octaedri, atque
icoſaedrielementumfit: cum Pyramis
ex triangulis quatuor omnia latera ae-
qualia habentibus, conſtituatur, quo-
rum quilibet in ſex triangulos, quales
modo dicti funt, Scalenos, diſtribuitur.
Octaedros vero ex octo ſimilibus, quo-
rum quisque in ſex triangulos Scale-
nos diuiditur. Icoſaedros ex viginti
ſimiliter. oſceles autem triangulus,
cubicae elementum eſt figura. Cia-
tuor enim huius ſpeciei concurrentes
trianguli, quadratam abſoluunt: ſicut
ſex quadrata, cubum. Duodecaedron
vero ad vniuerſi conſtitutionem, ad-
hibuit Deus: vnde & animalium for-

CAP.

mae duodecim in zodiaco conſpiciun-
tur, quorum quodlibet in triginta ſe-
catur partes. Similiter quoque in
duodecaedro, quae ex pentagonis con-
ſtat duodecim, quorum in triangulos

diuiduntur ſinguli, ſingulis rurſus tri-
angulis, ſex Scalenos continentibus,
atque ita in tota duodecaedro trecenti

ſexaginta reperiuntur trianguli, quot
in zodiaco ſectiones ſunt. His cum ab
ipſo Deo figuris eſſet materies formata,
primo quidem rudibus veſtigiis absque
ordine mouebatur: donec in ordinem
reducta eſt ab eo: ſingulaque inter ſe
apta coniunctaſunt proportione &
compoſita. Neque tamen haec loco
diſcreta manent, ſed & ipſa in motu
funt perpetuo, eundemque materiae
afferunt: ab ambitu enim mundi con-
ſtricta pelluntur, atque alternis ipfſa
pulſibus agitata feruntur, tenuia ſem-
per in regionem ſolidorum. Qua de
cauſa nihil omnino inane relinquitur,
nihil corporis vacuum, atque in illis
permanens concuſſionem affert inae-
qualitas. Ab iis enim materia, & iſta
viciſſim agitantur a materia.

XIV.

DE ANIMA MVNDI ET SPHAERIS ATCE
B SsIELLIS.

ExX corporibus itaque, animae vi-
res inueſtigari voluit. Nam cum
res ſingulas anima diſcernamus, re-
rum omnium merito huic indidit
principia, vt quicquid occurreret,
per id, quod cognatum eſt, ac vici-
num illi contemplaremur, conſonam-
que funéctionibus eſſentiam illi fubii-
ceremus. Ergo, cum intelligibilem
quandam indiuiſibilemque eſſe dice-
ret, alteram quoque circa corpo-
ra diuiduam poſuit eſſentiam: vt
tam huius, quam illius parari in-

tellectu cognitionem poſſe oſtende-
ret. Et quia in rebus iis, quae ad
intelligentiam iisque, quae ad ſen-
ſum pertinent, aliud atque idem eſ-
ſe cognouit, ex iis omnibus iure
conſtituit animam. Aut enim ſimi-
li ſimile (vt Pythagoreis placet) aut
quemadmodum Heraclito phyſico,
diſſimili ſemper diſſimile cognofſci-
tur. Qum vero genitum vult eſ-
ſe mundum, non hoc eum vo-
luiſſe putandum eſt: vt tempus
fuerit aliqued, quo mundus on
3 eflet:

eſſe
ne
cio⸗
jen
ter
efh
ea⸗

qu⸗
P0

Ver

Iu

C
tun
.
qu
nc⸗
tun
ſtan

int

C

Pen

l⸗

05

EX ALCINOO. 341

eſſet: verum quia ſemper in generatio-
ne perſiſtit, eſſentiaeque ſuae praeſtan-
tiorem aliquam magisque principa-
lem eſſe cauſam indicat. Anima prae-
terea mundi, quae ſemper fuit, non
efficitur a Deo, ſed ornatur tantum,
eaque ratione illam facere nonnun-
uam aſſeritur, quod excitat eam, &
ad ſeipſum eius mentem velut ex tor-
pore & profundo quodam ſomno con-
vertit: vt intelligibilia eius intuens,
eiusque notiones affectans, ſpecies in-
de recipiat formasque. Vnde perſpi-

cuum eſt, & anima & mente dona-

tum eſſe mundum a Deo. Nam quum
optimum hunc eſſe vellet, merito quo-
que animatum atque intelligentem ef-
ficere debuit. Siquidem opus anima-
tum inanimato, totum toto eſt prae-

ſtantius, vt & non intelligente, id quod

intelligit. Forte etiam nec ſine anima
mens potuiſſet ſubſiſtere. Cumque
anima a mundi medho ad extrema vs-
que diffunderetur, totum mundi cir-
cumncirca corpus eſt complexa. Ita vt
per totum extendatur vniuerſfum, at-

que eo modo iungat totum & conſer-

vet. Adeo vt externa eius praeſint in-
ternis. Quippe cum illa quidem non

diuidantur, haec vero in ſeptem diuiſa

ſint circulos, a principio ſecundum du-
la & tripla diſtributa interualla. Et
illa quidem, quae ab indiuidua com-

prehenditur ſphaera, eidem reſpon-

det: quae ſecatur autem, alteri. Mo-

tus enim coeli, qui comprehendit o-

mnia, cum minime vagetur, vnus eſt
& ordinatus. At vero interiorum va-
rius, ortibusque permutatur & occa-
ſibus: vnde & erraticus nuncupatur Et

extimus quidem orbis, ad dextra, ab

ortu in occaſum fertur. Interior au-
tem contra ad ſiniſtra ab occidente in
orientem, mundo occurrens. Stel-
las praeterea & aſtra Deus ipſe condidit,

& horum quaedam inerrantia, ad coe-
li, noctisque ornatum: quorum nu-
merus eſt maximus. Quae vagantur
autem numero ſeptem, ad numeri tem-
porisque originem, & ommum quae
funt demonſtrationem. Tempus ete-
nim mundani motus interuallum fecit,
veluti quandam aeternitatis imaginem.
Quae aeternae mundi manſionis men-
fura eſt. Errantium quoque ſiderum
visnon eſt eadem. Quorum Sol dux
eſt omnium, qui illuſtrat exhibetque
oculis res omnes. Luna deinde, quod
ad poteſtatem, ſecundum obtinet ordi-
nem. Ceteri vero Planetae ſecun-
dum proportionem pro ſorte propria
ſinguli. Luna ſiquidem menſis men-
ſuram conficit: eo ſpatio circulum per-
menfa ſuum, ſolemque aſſecuta. Sol
autem anni menſura: quippe Zodiaco
ter peragrato circulo, anni complet
tempora. Ceterorum quoque ſide-
rum quodhibet proprios conficit am-
bitus. Qui quidem non a quibuscun-
que, ſed ab eruditis videntur homini-
bus. Ex omnibus demum reuolutio-
nibus abſolutus numerus tempusque
completur, cum ad idem punctum
omnes regreſſi, eum habebunt inter ſe
ordinem, vt ſi animo recta concipiatur
linea, ab inerrante ſphaera in terram
ad perpendiculum producta, omnium
in hanc lineam concurrere puncta vi-
deantur. Cum igitur ſeptem ſphaerae
ſint in ſphaera errante, in iis corpora
ſeptem conſpicua mundi conditor
ex matéria quam plurima fabricauit
ignea, eaque ſphaeris ex altero vago-
que circulo participantibus adnexuit.
AC Lunam quidem circulo a terra pri-
mo dicauit. Solem vero ſecundo. Lu-
ciferum deinde & ſacrum Mercurii ſi-
dus in eo cuius cum ſole par eſt & velox
aeque conuerſio, ab hoc vero recedit,
impoſuit. Supra vero reliqua ſecundum
V 3 propriam

*

pAxs W. prATONIS DOOCTENNA

propriam cuiusque ſphaeram. Tardis-
fimam quidem omnium Saturni ſtellam
in proxima inerrantibus ſphaera collo-
cauit. Ab hac tarditate ſecundam,
quam Iouis dicunt. Huic Mars deinde

ſucceſſit. Octaua demum quae ſupre-
ma eſt poteſtas haec circumplexa eſt o-
mnia. Haeec autem omnia, animalia
intellectu praedita, & Dii, & globoſa
ſunt figura praedita.

1

CAP. XVv.
DE DAEMONIBVS ET SINGVLORVM ELEMENIIS.

Vnt & alii daemones, quos intelli-
gentes Deos nuncupare poſſis, in

elementis ſingulis, partim quidem vi-

ſibiles, partim autem viſus aciem fugi-
entes; in aethere atque igni, aereque
& aqua: ne pars vlla mundi expers ani-
mae animantisue humana natura prae-
ſtantioris relinqueretur. His autem ter-
rena, & quae ſub luna ſunt, ſubiiciun-
tur omnia. Etenim Deus mundi totius
deorumque & daemonum eſt opifex:
atque id quidem vniuerſum voluntatis
diuinae munere non diſſoluitur. Re-
liquis autem eius praeſunt filii, qui ad
imperium illius & exemplum dirigunt
quaecunque faciunt. A quibus ſortes,
viſus nocturni, ſomnia, atque oracu-

la, quicquid denique ad diuinationem
referunt homines, arte tractatur. Ter-
ra vero omnium in medio circa axem
qui vniuerſum traiicit, conſtringitur:
diei noctisque cuſtos, ac deorum qui in
coelo ſunt poſt ipſam quidem mundi
totius animam aticuillima, quae ali-
menta nobis ſubminiſtrat plurima: cir-
ca quam coelum voluitur, aſtrumque
ipſa quoddam eſt. Manet autem loco
ſuo propter aequilibrium, in medio eo-
rum poſita, a quibus continetur. In er-
rantiu m autem inerrantiumque ſphae-
ram exterius diſtinctus eſt aether. Qui-
bus aër ſuccedit. In medio autem cum
humore ſuo terra.

CA P. XVI.
DE DIIS IVNIORIBVS: IIS GCVE HO MINIS FORMA-
TIONEM COMMISSAM ESSE A DEO.

Cv haec omnia fabricata eſſent,
tria amimantium, quae quidem
mortalia futura eſſent, reſtabant gene-
ra; volatile, aquatile, & pedeſtre: quo-
rum generationem filiis mandauit ſuis:
ne ſi haec quoque ab eo eſſent facta,
immortalia non minus eſſent quam re-
Hqua. Hi igitur aprima materia parti-
culas quasdam ad definitum mutuati
tempus, mortalia finxerunt animanti-
vm genera. Quoniam vero dehumano
genere, vtpote diisproximo, tum pa-
tri omnium, tum etiam natis cura e-
rat, animas illorum aſtrorum pares nu-
mero, ipſe eorum artifex in terram di-

miſit. Cumque quamlibet cognato
impoſuiſſet aſtro, tanquam vehicnlo,
ſingulis, legislatoris inſtar, fatales le-
ges pronunmciauit, vti extra culpam
eſſet ipſe. Futurum nimirum, vt affe-
ctus e corpore naſcerentur mortales:
primo quidem ſenſus, tum volupta-
tem & dolorem, metumque, & iram:
quos quae ſuperarent, neque vim fſibi
inferri permitterent, juſte victuras,
& in cognatum redituras aſtrum de-
nique. Quae vero ab iniuſtitia fupe-
rarentur, ſecundo ortu vitam ductu-
ras feminae. In qua ſi ab improbita-
te nondum ceſſarent, in brutorum
tandem

tan
nen

re⸗

Aia

ſ

nto
nlo,
le.
aun
le⸗
es:
la-
n:
ſbi
14,
e⸗
pe⸗
dite⸗
tun
gein

EX AL CINOO 434

tandem naturam migraturas eſſe. Fi-
nem vero laborum tunc demum futu-

CA P.

rum, cum innatos vicerint affeétus, &
ad proprium jam habitum redierint-

XVII.

DE CORPORE, MEMBRISQVE HOMINIS, ET

ANIMAE VIRIBVS.

Ii autem praecipue quidem ex ter-
ra, & igni, aereque, & aqua fin-
xerunt hominem, quasdam, quae ali-
quando redderentur partes, a materia
mutuati, quas occultis ita inter ſe iun-
Xere vinculis, vt ex omnibus corpus
conficerent vnum. Partem vero ani-
mae coelitus immiſſae praeſtantiorem
locauerunt in capite, cui tanquam a-
grum excultum, ſubiecere cerebrum.
Circa autem faciem inſtrumenta ad
miniſteria ſenſuum diſpoſuerunt ido-
nea. Ac medullam quidem ex leuibus
ac ſine inflexione triangulis, ex quibus
elementa creata fuerant, compoſue-
runt; genitalis futuram ſeminis origi-
nem. Os autem ex medulla condi-
dere & terra, iisque irrigatis crebro-
que quaſi aqua & igne ſubactis. Ner-
vos item exoſſe & carne. Ipſa autem
caro, ex ſalſo &acuto, quaſi fermen-
to quodam eſt compacéta. Ac medul-
lae quidem oſia circumdedere, nervos

autem oſfſibus, loco vinculorum, vt

per hos inflexiones eſſent faciles, con-
iunctionesque articualorum. Quibus
tegminis loco ipſa caro adiecta eſt, quae
alba partim, partim nigra, cum ad de-
corum, tum ad vſum viuentis eſt tra-
dita. Ex iis praeterea interna contexta

CA P.

ſunt viſcera, venterque, & circa ipſum
inteſtina vndique reuoluta. Superne
autem ab ore arteria & gula, quarum
haec quidem in ſtomachum, altera in
pulmones defertur. Cibi porro in
ventre ſpiritu ſimul digeruntur & ca-
lore quo ſcinduntur quaſi& conficiun-
tur: atque inde in corpus diſtribuuntur
totum, ſecundum mutationes ſingu-
lis proprias. Duae autem venae per
dorſi commeantes ſpinam, contrario
modo caput conneétunt, obuiae ſibi
immuicem, atque inde in partes ſcindun-
tur plurimas, Poſtquam ergo Dii fa-
bricarunt hominem, animamqueillius
tanquam dominam impoſuere corpo-
ri, partem animae ipſius principem cu-
ius eſt ratio, collocarunt in capite: a
quo medullae neruorumque origo de-
ducitur: cuiusque pro affectione di-
verſa, mentis quoque ſequitur alie-

natio. Sed & ſenſus, capiti tanquam

rationis addidere ſatellites, vnaque
cum ratione & judicandi vim & con-
templandi, eas vero partes animae, quæ
perturbationibus mouentur, inferiori
collocarunt loco. Iraſcendi vim in cor-
de, concupiſcendi circa abdomen eas-
que quae vmbilico partes vicinae funt:
de quibus poſtea difſeremus.

XVIII.

DE VISV, ELVMHNE, SPECVLARIBVS IMAGINIBVS.

C' ergo luciferos in facie collo-
caſſent oculos, lumen illis incluſe-
re igneum. Quod cum laeue & quo-
dammodo eſſet denſum, diurno futu-
rum lumini cognatum exiſtimarunt.
Hoc cum paſſim per oculos, maxime

tamen per pupillas erumpit, quod in eo
puriſſimum eſt mmaximeque ſincerum.
Idque ipſum quia cum externo, vtpo-
te ſimile cum frmili, conſentit, viden-
di praeſtat ſenium. Ideoque noctu,
cum vel evaneſcit vel obſcuratur
lumen,

244 PARS TV. PLATONIS DOCTRINA

humen, non amplius aêri ſe propinquo
permiſcet hic noſter radius: ſed con-
tra ad interiora ſe ſubducens, eos qui
in nobis ſunt motus laeuigat & diffun-
dit, atque ita ſomnum inducit: quo
fit, vt & palpebrae claudantur. Ac ſi
plurimum quidem quietis induxerit
ſomaus, fere ſine inſomniis ſurrepit.
At ſi motus reſtent adhuc aliqui, cre-
bra nobis viſa oboriuntur. Atque hoc
pacto phantaſiae ſeu verae ſiue falſae
directe naſcuntur. Ab his non abſce-
dunt imagines, quae in ſpeculis, vel a-

CA P.

DE CETERIS SENSIBVS,

D perceptionem vero vocis datus
eſt auditus: exoriens enim a motu,
qui circa caput efficitur, ad hepatis ſe-
dem deſinit. Vox autem, quae per aures
tranſiens cerebrumque & ſanguinem
ad animam penetrat: & acuta quidem,
quae mouetur velocius, grauis quæ tar-
dius: magna quæ plurimum, parua quæ
parum. Poſt haecnarium facultas ſequi-
tur, quae ad percipiendos nata eſtodo-
res. Odor autem eſt affectio quaedam,
uae a venis narium ad vmbilici vsque
deſcendit loca. Huius, praeter duas
quae communiores funt, ſpecies, de-
ſtituuntur nomine: fragrans odor di-
co, & graueolentia: quae moleſti & iu-
cundi appellationem habent. Odor
orro omnis aëre craſſior, aqua eſt
ubtilior. Proprie namque in iis ali-
quod odoris ſtatuitur genus, quae mu-
tationem nondum ſuſceperunt perfe-
Gtam, ſed communione quadam con-
ſtant aéris & aquae, cuiusmodi ſunt
quae ad fumum accedunt, & caligi-
nem. His enim in ſein vicem abeun-
tibus, odorandi efficitur ſenſus. Gu-

ſtum deinde variorum indicem ſucco-

rum Dii formarunt: venas quippe ab
üllo ad cordis porrexere ſedem, qui-

His translucentibus laeuibusque viden-

tur corporibus, quae quidem haut a-

liter quam per reflexionem exiſtunt.
uatenus enim vel concauum vel con-
vexum veloblongum eſt ſpeculum, ea-
tenus viſu diuerſa intuentibus appare-
bunt: dum ad alias partes reflectuntur
lumina, quae in conuexo vero coëunt.
In quibusdam enim dextra atque ſini-
ſtra contrario apparent modo, in non-
nullis aequaliter, in nonnullis contra
quae inferiora ſunt, transferuntur, &
contra.

XIX.
ET OBIECTIS EORVM.
bus diuerſi examinari ſapores poſſent.
Hae ſiquidem dum dilatantur varie at-
que contrahuntur, prout illis offerun-
tur ſapores, eorum diſcernunt differen-
tias. Sunt autem ſaporum differen-
tiae ſeptem, dulcis, acutus, acerbus,
acris, auſterus, ſalſus, amarus. Et dul-

cis quidem natura reliquorum omni-

vm contraria: ſiquidem humorem lin-
guae vi ſua perfundit atque delinit:
cum reliqui aut perturbent eum & dis-
pellant, vt acuti: aut calefaciant, &
ad ſuperiora ferantur, vt acres: alii ve-
hementer abſtergant, atque ita lique-
faciant, vt amari: alii ſeorſim purgent
abſtergantque, vt ſalſi. Ex aliis vero
alii meatus contrahunt, ac adducunt:
&iilli quidem qui hoc aſperius faciunt,
acerbi: qui lenius, auſteri appellantur.
Tangendi poſtremo ſenſus a Diis for-
matus eſt, vt calida, ac frigida, mollia
& dura, leuia & grauia, lenia dignoſcat
& aſpera, ac de ſingulorum iudicer dif-
ferentüs. Cedentia autem corpora
dicimus, quae tactum recipiunt: reſi-
ſtentia, quae minime cedunt. Hoc
autem circa corporum ipſforum baſes
euenit. Quae enim amplas eas habent,
ſtabilia ſunt ac ſolida: quae contra
exigua

ex
la,

q
ver
in
n

——

——— —

— — --ʒ—

den.
lt1.
unt.
coh.
ez.
dare.
Utur
unt.
ſini⸗
non-
ntra

n,

— FEFET ALCINOO. 245

exigua nituntur, cedentia funt ac mol-
lia, facilimeque mutantur. Aſperum
eſt, quod inaequale ac durum. Leue,
quod planum ſimul & denſum. Cum
vero calidae affectiones & frigidae ma-
Xime ſint contrariae, diuerſas quo-
que habent cauſas. Nam quod acumi-
ne ac aſperitate partium ſecat, calidam

affeckionem id gignit: frigidam vero,
quod ingreſtu denſius: dum tenuia
quidem expelluntur, & in illorum ſe-
des craſſiora penetrare coguntur. Tune
enim concuſſio quaedam tremorque
oritur, & quae hinc in corporibus na-
ſcitur affectio, rigor eſt.

CA P. XKK.

DE GRAVI ET LEVI.

Raue & leue per ſuperiorem &iin-
feriorem locum definire non de-
cet: nihil enim aut ſupra eſt aut infra.
Nam cum omne coelum ſit rotundum,
& extremitate ſua conuexa exaequa-
tur, non oportet aliquid ſuperius, ali-

quid inferius nuncupare. Ceterum
graue dicendum id eſt, quod difficile
in locum a natura fua alienum trahi-
tur: leue vero, quod facile. Itemgra-
ve, quod ex plurimis, leue, quod ex
pauciſſimis conſlatum eſt partibus.

CAP. XXI.
DE RESPIRATIONE.

REpiranms autem hoc pacto. Cin-
6

git nos aer externus plurimus:
qui per os naresque ceterosque ratio-
ne tantum cognitos influit meatus
corporis. In quibus calefactus, ad
externum cognatumque refluir aë-

rem. Qua vero ex parte effluxit,
externum rurſus ad interiora cogit
aërem. Atque huiusmodi nun-
quam ceſſante ambitu, inſpiratio &
expiratio efficitur. H

CA DP. XXII.

Morborum autem cauſas conſtituit
Pplurimas. Primam quidem, ele-
mentorum defectum atque exceffum,
locorum qui naturae non conueniunt
mutationes. Secundam vero, prae-
poſteram cognatarum partium origi-
nem: veluti ſi ex carne ſanguis, aut

bilis, aut Pirnir fiat. Haec enim o-

mnia nihil aliud quam colliqvationem

& putrefactionem eſle. Pituitam enim
eſſe recentis carnis colliquationem.

Sudores autem & lacrymas quaſi ſe-

rum quoddam pituitae. Et pituitam

quidem in externis ſi intercipiatur par-
tibus, vitiligines inducere, albas nigras-

que. Intus vero deprehenſam, &
cum atra bile commiſtam, comitialem,
qui ſacer appellatur, procreare mor-
bum. Acutam vero & ſalſam eas gi-
gnere affectiones, quae in rigore con-
ſiſtunt. Omnia enim abile inflamma-
ta id pati neceſſe eſt corpora. Quip-
pe innumeros ac varios bilis ac pituita
gignit morbos. Febrem continuam ſi
abundet ignis, quotidianam, ſi aer, quar-
tanam ſi terra euenire putat. Reſtat
vt de anima, facto hinc exordio, di-
camus: etſi fortaſſe metuendum ſit
nobis, ne bis idem dicere videamur.

x12? Cap.

346 PARS IV. PLATONIS DOCIRINA
CAP. XXIII.
DE TRIBVS PRINCIPALIBVS ANIMAE
VIRIBVS.

Amam quippe hominum quae im-
mortalis eſſet, a primo accipien-
tes Deo, Diimortalium generum con-
ditores, mortales illi duas, vt dice-
mus, addunxerunt partes. Verum
ne vis eius immortalis ac diuina, de-
liriis inficeretur mortalibus, in ipfa cor-
poris arce ſedem ei vtpote principi
omnium dederunt. Ili enim domi-
cilii loco caput aſſignarunt: quod ean-
dem cum hoc vninerſo habet figuram.
Reliquum vero corpus huic ad mini-
ſterium quaſi vehiculum ſubiecerunt.
Quin & duabus partibus mortalibus
propria ſingulis, quaſi domum aſſigna-
runt. Iracundiae quippe in corde:
cupidini vero locum medium inter
vmbilicum atque diaphragma: ibique
vim eam veluti furioſum quoddam &

CAP.

agreſte animal conſtrinxerunt. Pul-
monem gratia cordis mollem atque ex-
ſanguem, fiſtuloſum praeterea ſpongi-
aeque ſimilem machinati ſunt, vt cor
irae ardore nonnunquam exaeſtuans,

illa quaſi refrigeratione mitigaretur.

Iecur autem ad excitandam concupi-
ſcentiam animae, rurſusquead ſedan-
dam eandem, dulcedinis ſimul & ama-
ritudinis particeps eſt. Ad eas prae-
terea diuinationes illuſtrandas, quae
per ſomnia offeruntur. In eo ſiqui-
dem propter leuorem, denſitatem ac
nitorem, eam quae ex mente vim pro-
cedit, elucere. Splenem vero iecoris

ipſius gratia, vt & purget ipſum, niti-

dumque efficiat, Itaque eas quae ex
morbis nonnullis circa hepar naſcun-
tur, eo delabi putredines,

XXIV.

DE DISTINTIONE PARTIVM ANIMAE.

TRplicem vero eſſe animam eius-
que partes ſecundum proprias po-
tentias, ſingulaſque eas partes locos
quoque ſingulos ex praeſcripto ratio-
nis ſortitos eſſe, vel hinc licet diſcere.
In primis enim, quae natura ſegrega-
taſunt, ipſa quoque diuerſa ſunt. Na-
tura vero diſtinguitur paſſiuum, &
quod rationi natum eſt. Quorumal-
terum circa intelligibilia, alterum cir-
ca moleſta verfatur vel laeta: vt omit-
tam partem paſſidam brutis quoque
datam eſſe. QCum ergo haec duo na-
tura ſint diſtincta, locis etiam diſtingui
debent: quoniam plerumque inter ſe
diſſident haec duo & pugnant. Nihil
autem idem ſecum pugnare poteſt: ne-
que quae inter ſe contraria ſunt, circa

idem, eodem tempore, conſiſtere vl-

lo modo queunt. Videtur autem in

Medea ira cum ratione pugnare:
Neæc hoc latet me, quanta moliar mala.:
Sed ira mentem corde zotam expedtorat.
In ipſo etiam Laio, Chryſippum cum
raperet, cupiditatem rationi videmus
aduerſari: ſic enim inquit:
Heu maius illud crimine humano ma-
Ium, .
S quis bonum non neſoeit, & ſpernit
tamen.
Sed &aliud quid eſſe rationalem fa-
cultatem a paſſiua, ex hoc patebit, quod
diuerſo vtrinque modo curetur, alte-
ra nempe diſciplina, altera autem vitae

morumque conſuetudine.

CAP,

— — 24—ÿ

— —, — —

-

i.

.

tae

15

EX ALOANOO. 347
CAP. xxv.
DE IMMORTALITATE ANIMAE.

Nimamautem his rationibus im-
mortalem eſſe demonſtrat, & in
modum hunc deducit. Anima cui-
cunque adeſt, vitam affert illi, vtpote
natu raliter ſib inſitam: quod autem vi-
tam confert alteri, mortem non admit-
tit vnquam: quod autem huiusmodi
eſt, immortale eſt. Iam ſi immortalis
eſt anima, incorruptibilis quoque erit.
Eſſentia enim eſt incorporea, quae ſe-
cundum ſubſtantiam mutari non po-
teſt, ſed & intellectu ſolo percipitur
non oculis, & vniformis eſt. Quare
& concretionis expers erit, nec diſſol-
vi vnquam aut corrumpi poterit. Cor-
pus vero contra habet, nam & ſenſibus
vſurpatur & oculis, & quemadmodum
compoſitum eſt, ita & diſſolui iterum
poteſt, & eſt multiforme. Praeterea
anima, cum per corporis ſenſus ad illa
quae ſenſibilia ſunt deſcendit, vertigi-
ne quaſi agitatur ac perturbatur, nec
ebrio homini eſt difſimilis. Qum au-
tem iis quae percipiuntur intellectu, ad-
haeret, confſiſtit atque quieſcit. Iam
illi cuius praeſentia turbatur ſimilem
eam eſſe non poſſe certum eſt: quare
ei quod ſub intellectum venit, magis eſt
ſimilis. Id vero neque diſſipatur na-
tura neque interit. Accedit quod na-
tura praeſit corpori anima, non con-
tra: quod autem natura ſua regit &
imperat, diuinitati eſt cognatum: qua-
propter anima Deo proxima, immor-
talis erit, nec corruptioni obnoxia. I-
tem, quaecunque ſine medio contra-
ria ſunt, neque ex ſe ipſa, ſed ex ac-
cidenti quodam, ſic natura compara-

ta ſunt, vt alterum eorum naſcatur

Ex altero: id vero quod viuere dicunt

homines, illi quod mori dicitur, con-
trarium eſt. Quemadmodum ergo
mors eſt animae acorpore ſeparatio, ſic
vita animae cum coxpore congreſſio eſt,
quae quidem anima ante corpus exti-
terat. Quod ſi & fuit ante, & poſt mor-
tem erit, conſentaneum videtur, vt ſit
ſempiterna. Neque enim vltra quic-
quam a quo corrumpatur excogitari
poteſt. Adde quod, ſi diſciplina re-
miniſcentia quaedam eſt, immortalem
eſſe animam ſit neceſſe. Eſſe verore-
miniſcentiam ſic adſtruimus. Neque
enim aliter diſciplina poſſit conſiſtere,
quam per recordationem eorum, quae
quondam nouimus. Nam ſi ex ſingu-
lis vniuerſa intelligimus, quonam pa-
cto per ſingula cum infinita ſint, diſcur-
remus, aut ex paucis vniuerſa perci-
piemus? Deciperemur enim perinde,
ac ſi iudicaremus, id ſolum animal eſſe,
quod reſpirat. Vel quomode ratio-
nem principiorum obtinebunt notio-
nes ipſae? Reminiſcendo igitur, ex
paucis quae animo concepimus, cete-
ra intelligimus: & a quibusdam ſigil-
latim incidentibus, ea recordamur,
quae cognoueramus olim, quaeque
obliuioni tum tradidimus, cum pri-
mum in corpora deſcenderunt ani-
mae. Praeterea, ſi anima a proprie
non corrumpitur malo, neque ab alie-
no, nec ab vllo ſimpliciter deſtruetur
malo. Cumque ſit talis, incorrupta ma-
nebit. Item quod ſeipſo mouetur, vtpo-
te motus in iis quae mouentur princi-
pium, ſemper mouetur: quod autem ta-
le, immortale eſt. Anima autem a ſeipſa
mouetur: & quoda ſeipſo mouetur, mo-
tionis omnis ortusque eſt principium.
XX Principium

348, bpARS IV. PIATONIS DOCTXINA

Principium autem ingenitum & in-
teritus expers. Quapropter & hu-
manus & vniuerſi ipfius talis erit
animus: cum eiusdem miſtionis par-
ticeps ſit vcerque. Per ſe mobi-
lem autem ait animam, quoni-
am innatam habet vitam ſemper ſua
vi operantem. Animas ergo ratio-
nales eſſe immortales, ex Platonis
licet aſſeuerare ſententia. Vtrum
vero & irrationales, ambiguum eſſe
videtur. Probabile tamen eſt, eas
eum ſola phantaſia ducantur, nec ra-
tionis facultate praeditae ſint aut iu-
dicii, nec contemplentur quicquam,
aut ex eo colligant, neque cogitatio-
nibus rerum explicatis vtantur, ſed
in vniuerſum non intelligant quic-
quam; neque eiusdem qua cetera,
quae intellectu funt praedita & ra-

tione, naturae eſſe, ſed tales, vt &

mori pofſſint & corrumpi. Ex eo

CAP.

autem quod immortales ſint, ſequi-

tur, vt inſerantur corporibus ita, vt
foetuum formatrici adhaereant natu-
rae, & in corpora plura, tum humanem,
tum alia, vel ad numeros quosdam
praeſcriptos, quos exſpectant, vel Deo-
rum voluntate tranſeant: vel pro-
pter vitae intemperantiam, vel cor-
poris amorem. Quippe corpus &
anima cognationem inter ſe quandam
habent, qualem ignis & bitumen.
Quin & Deorum anima diiudicandi,
quae & cognoſcendi dici poteſt, eſt
adepta facultatem: ſed & ad agendum
aliquid impellendi, quam auxiliatri-
cem facultatem dixeris, & concili-
andi. Quae quidem facultates cum
humanis etiam inſint animis, poſt-

quam tamen venerint in corpora, ſo-

lent permutari. Conciliandi qui-
dem in concupiſcendi, impellendi
autem in iraſcendi facultatem.

XXVI.

DE FATO ET LIBERO ARBITRIO.

E fato autem talis fere Platonis
eſt ſententia. Omnia quidem
in fato eſſe, non tamen omnia fato
decreta. Fatum enim cum legis ſit
inſtar, non ita tamen agit, vt exem-
pli gratia, hunc dicat hoc facturum, illi
rurſus hoc euenturum efle (quod
quidem in infinitum procederet, cum
& infinita naſcantur, & his ipfſis in-
finita accidant quotidie: praete-
rea & libertas noſtra, tum laudes ac
vituperia, & quicquid illis ſimile eſt,
tollerentur.) Sed ſic potius: Quae-
cunque anima talem vitam elegerit,
& huiusmodiegerit, haec conſequen-

tur. Liber ergo eſt animus, eius-

que in poteſtate, vt vel agat vel non
agat, relinquitur, neque Vlla cogitur
neceſſitate. Quod autem actionem
talem ſequitur aut talem, id fato per-

ficitür. Veluti ex eo quod Paris
Helenam rapiet, quod quidem in eius
eſt arbitrio, ſequetur, vt Graeci cum
Trolanis de Helena contendant. Sic
& Apollo praedixit Laio:
Snamque gignis, natus in patrem ruet.

In oraculo quidem & Laius & filii

ſimul comprehenditur generatio:
quod vero conſequitur, fati eſt de-
cretum. Eius autem quod fieri poſſe
dicitur, inter falſum & verum media eſt

natura: cumque ita natura ſit indefini-

tum, id quod in poteſtate noſtra eſt ei
quaſi inuehitur. Quod vero eligentibus
fiet nobis, confeſtim aut verum erit aut
falſum. Id autem quod facultate eſt, ab
eo, quod habitu eſſe actuque dicitur,
diflert. Quod enim facuſtate eſt, id
aptitudinem quandam, in eo videli-
cet, in quo nondum conſummatus eſt
habitus

EE ☛☚☛- eü

—— —— —

— —.— —

Icus

habitus, declarat. Sic puer facul-
tate & grammaticus & tibicen dicetur
& faber: tum demum autem in habitu
vnius aut duorum ex illis erit, cum iam
didicerit, & conſecutus habitum fue-
rit. In adtu vero tunc dicetur efſe,
P CAP.

EX ALCINO O. 349

cum ſecundum iam acquiſitum opera-
bitur habitum. At quod fieri poſſe di-
cimus, horum nihil eſt. Indetermi-
natum autem cum ſit, cum in poteſta-
te eſt noſtra, in vtram inclinauerit Par-
tem, verum accipit aut falſum.

XXVII.

G EITFHICA. D
DE BONIS, ET SVMMO BONO AC VIRNTVTIBVS.

D'inoeps quae Platoni de moribus
placuerunt, perſtringamus breui-
ter. Dlud quidem quod honore maxi-
mo dignum putatur, & ſupremum eſt
bonum, nec facile inueniri, nec poſt-
quam inueneris, in omnes vulgari de-
bere putauit: quare cum paucis admo-
dum, maximeque ſibi familiaribus, &
quos iudicio adhoc elegerat, contem-
lationem ipſius ſummi communicauit
oni. Noſtrum tamen bonum, ſi quis
diligenter eius libros examinauerit, in
ipſa primi boni poſuiſſe reperiet ſcien-
tia. Quod quidem, & Deum & pri-
mam mentem recte quis appellauerit.
Omnia enim, quae ab hominibus bona
dicuntur, hactenus dici bona voluit,
quatenus aliquid ab illo primo & hono-
rato trahant bono: quemadmodum &

dulcia omnia atque calida, participatio-

ne quadam primi dulcis & calidi, hanc
habent appellationem. Ex iis vero,
quae in nobis ſunt, mentem ſolam at-
que rationem ipfius boni quandam
Conſequi ſimilitudinem. Quamobrem
bonumnoſtrum, pulchrum, veneran-
dum, diuinum, amandum, apte conſti-
tutum, ac poſtremo beatitudo apud il-
JlJum vocatur. Eorum autem, quae
vulgo dicuntur bona, cuiusmocdi ſanitas
eſt, formaque & robur, nec non diuitiae
atque dignitates, nullum prorfſus efle
bonum, niſi cum virtutis vſu fuerit
coniuncdtum. Separata enim haec ab
ipfſa virtute, materiae tantum inſtar ef-

.

ſe: atque iis, qui male vtuntur, mala
tantum. Sed & nonnunquam haec
ipſa mortalia Plato nominat bona. Be-
atitudinem vero hautquaquam in hu-
manis bonis, ſed in diuinis ſitam efle ac
immortalibus putauit bonis. Ideoque
ingentibus quibusdam admirandisque
bonis verorum philoſophorum animos
refertos eſſe praedicat, poſtque corpo-
ris mortalis interitum, diuinis adhiberi
epulis, veritatisque campum cum Diis
vna circumluſtrare. Quandoquidem
tum cum viuerent quoque, cognoſce-
re eam ſumma animi contentione co-
nati eflent, & prae ceteris omnibus, tan-
quam rem pretioſiſſimam coluiſſent.
Guius munere mentem ſuam tanquam
amiſſum aliquem aut extinctum illu-
ſtrafſent atque excitaſſent oculum:
uod muhktis conſeruationem eius ocu-
lis praeponerent corporalibus, quod
eo ad omnem eius, quod ratione prae-
ditum eſt, pertingere acperuenire poſ-
ſint naturam. Inſipientes enim homi-
nes iis eſſe ſimiles, qui viram omnem
in ſubterranea quadam ſpelunca trans-
egerint, vbi fulgidum ſolis lumen nun-
quam inſpexerint, ſed exiguas & inanes
vmbras eorum, quae apud nos in terra
funt corporum: quas dum viderent,
vera ſe corpora videre putauerint. Vt
enim hos ſi quando e tenebris in lucem
ſerenam emerſerint, confentaneum eſt
omnia, quae ante viderint, ac ſeipſos
multo magis, tanquam omnino
XX 3 geceptos

35 PARS TV. PLATONIS DOCTRINA

deceptos, contemturos eſſe: ſic & eos
qui ex huius vitae tenebris ad ea, quae
reuera diuina ſunt & pulchra emer-
gunt, credibile eſt, quae quondamma-
Ximi fecerant, aſpernaturôs eſſe, eam-
que contemplationem vehementius a-
maturos. Quibus etiam conſentane-
vm eſt dicere, id ſolum, qued hone-
ſtumeſſe, eſſe bonum: & virtutem ad
felicitatem ſufficere. Bonum praeter-
ea & pulchrum in cognitione primi
conſiſtere, integris oſtendit volumini-
bus. De iis autem, quae participatio-
ne bona ſunt, in primo de legibus libro,
hoc modo; Bonorum duo ſunt gene-
ra, humanum videlicet atque diuinum:
& quae ſequuntur. Si quidautem ſepa-
ratum primique illius expers ſit eſfen-
tiae, hoc ab incipientibus appellari bo-
num, maius poſſidenti malum eſſe in
Euthymedo ait. Quod vero virtutes
per ſeipſas eligendas exiſtimet, ex eo
conſequitur, quod ſolum honeſtum
bonum efſſe cenſet: idque cum multis
in dialogis, tum maxime paſſim in iis,
quos de Republica ſcripſit, demonſtra-
cur. Quapropter hominem, qui eam,
de qua diximus, conſecutus ſit ſcienti-
am, feliciſſimum beatifſimumque exi-
ſtimat. Non tamen honorum cauſa,
qui eiusmodi ſequuntur virum, ne-
que alicuius alterius praemii gratia: ſed
licet ab vniuerſis ignoretur hominibus,
eaque etiam, quae vulgo mala putan-
tur, infamiae, exilia & mors, illi eue-
niant, nihilominus beatum fore. Con-
tra hominem ſine hac ſcientia, licet
cuncta, quae vulgus bona praedicat,
poſſideat, diuitias dico, regna, ſanitatem,
robur & formam, nihilo magis beatum
effe. Quibus omnibus conſentientem
finem induxit, Dei ipſius, quoadhuma-
num genus eſſe aſſequi id poteſt, ſimi-
lem fieri. Varie autem hoc exponit.

Interdum quippe ſimilitudinem Dei

dicit, prudentem, iuſtum, ſanctumque
eſſe, quemadmodum in Theaeteto.
Quare adnitendum efſe, vt hinc ad illa
quam citiſſime fugiamus. Fugam ve-

ro eſſe, ſimilitudinem Dei: quatenus

id fieri poteſt, ſimilitudinem autem in
prudentia, iuſtitia, ſanctitate. Non-
nunquam etiam in ſola iuſtitia, quem-
admodum vltimo de Rep. libro. Ne-
que enim a Deo vnquam deſeritur,
quamdiu conatur iuſtus euadere, ipſa-
que virtutis actione, quantum quidem
licet homini, Deo ſimilem euadere.
In Phaedone vero, Dei ſimilitudinem
per temperantiam iuſtitiamque acqui-
ri ſic aſſerit. Nonue beati felicesque
ſunt, & in optimum hinc locum mi-
graturi, qui popularem ciuilemque vir-
tutem, quam temperantiam & iuſti-
tiam vocant, exercuerunt? Rurſus in-

terdum vitae finem eſſe ſtatuit, Dei

fimilem fieri: interdum ſequi De-
vm: vt cum inquit: Deus profecto, vt
antiquus ſermo teſtatur, cum prinei-
pium, medium, finemque rerum o-
mnium contineat, &c. Nonnunquam
vtrumque coniungit, vt cum inquit:
Animam Deum ſequen tem atque illi ſi-
milem factam, & c. Etenim vtilitatis
principium bonum ipſum eſt, hoc au-
tem ex Deo dicitur. Conſentiens er-
go principio finis erit, Deo ſimilem effi-
ci; Dei ſcilicet coeleſtis, vel potius, ſu-
percoeleſtis, qui virtutem quidem non
Rabet eſt tamen virtute praeſtantior.
Quamohrem recte quispiam dixerit,
α αοοσi, id eſt, miſeriam, daemo-
nis peruerſitatem eſſe: οοουραο Veτο
ideſt, beatitudinem, bonum daemonis
habitum. Tandem vero ad ipſam Dei
ſimilitudinem accedemus, primum ſi
conuenientem ac aptam nacti fueri-
mus naturam, tum ſi mores & educa-
cio & ſenfus, cum lege congruentes
accedant: poſtremo, quod praeci-

puum

—

— — —

——= — — — —.,.— —

gue
et
Hil
e.
s
min
ſon.
em⸗
Ne.
tur,
Gem
lere
lem
u⸗
gue
i⸗
Fir⸗
Ai⸗
Din⸗
Dei
De⸗
ei⸗
10⸗
Marm
luit:
liſt⸗
atis
Al⸗
er⸗

ect.

ntes
lec⸗
uuum

EX ALCINOO. 51

puum eſt, rationem, diſciplinam, ac
contemplandi a ſapientibus tradi tam
adhibeamus confuetudinem. Vt hac
ratione ab humanis, vt plurimum re-
cedamus rebus, ſemperque in eorum,
quae intelliguntur tantum, contem-
platione verſemur. Praeparationes
autem & quaſi purgationes eius, qui

in nobis eſt daemonis, ſi maioribus
initiari volumus diſciplinis per Muſi-
cam, Arithmeticam, Aſtronomiam ac
Geômetriam fiet optime. Habita et-
lam corporis per Gymnaſticam ratio-
ne: qua promptius ad opera tum pa-
cis tuin belli reddatur.

CAP. XXVIII.

DEFINTTIO VIRTVTIS

Cm vero res quaedam diuina ſit
Ovirtus, ipſa quidem affectio eſt ani-
mae perfecta & optima, quae exornat
hominem, eundemque firmum ac con-
ſtantem, tum vero conſonum, qua in
agendo, qua in dicendo, ſiue ſolus id a-

Fir⸗ ſiue etiam cum aliis. Ex virtuti-

us autem quaedam in parte rationali,

quaedam in rationis experte ponun-

tur. Nam cum alia ſit natura rationa-

lis partis, alia iraſcendi potentiae, alia

etiam concupiſcendi; diuerſa quoque
harum erit perfectio. Ac rationalis
quidem perfeéctio, prudentia, ake-
rius fortitudo, poſtremae erit tempe-
rantia. Et prudentia quidem bono-

rum malorumque, & quae media inter

vtrumque ſunt, eft ſcientia. Tem-
perantia eſt apta cupiditartum atque ap-
Petitionum moderatio; tum quaeobe-
dire docet illi parti, quam principalem
vocamus, haec autem eſtilla, quae ra-
tione eſt praedita. Cum autem mode-

rationem quandam & obedientiam tri-

buimus temperantiae, nihil aliud in-
telligi volumus, quam facultatem eam
eſſe quandam quae efficit, vt decenti
ordine ſummaque obedientia appeti-
tiones ei ſe ſubiiciant, quod natura

imperare debet: hoc autem pars ra-

tionalis eſt. Fortitudo eſt legitima
decreti difficilis ac non difficilis obſer-
vatio: hoc eſt legitimi decreti conſer-

ATLCQWE DISTINCIIO.
Vatrix facultas. Iuſtitia eſt conſenſio
quaedam horum inter ſe omnium: fi-
ve facultas, quae efficit, vt tres animae
inter ſe conueniant partes, vtque ſin-
gulae in eo, quod proprium ſibi eſt, &
ad ſe pertinet cum dignitate verſentur:
atque ita communis quaedam & integra
harum trium virtutum, prudentiae,
fortitudinis, ac temperantiae ſit per-
fectio: ita, vt ratio imperet, reliquae
vero partes pro ſua proprietate ſingu-
lae, cohibeantur a ratione, moremque
illi gerant. Quamobrem & virtutes
conſequi ſe inuicem putandum eſt For-
tirudo enim cum legitima decreti ſit
conſeruatio, etiam rectae rationis erit
conſeruatrix. Recta autem ratio apru-
dentia proficiſcitur. Quin etiam pru-
dentia cum fortitudine cohaeret: illa
enim bonorum eft ſcientia. Nemo e-
nim bonum poteſt cernere, quamdiu
timiditate perturbationibusque inuol-
vitur ſimilibus. Eodem modo neque
omnino cum intemperantia, & vniuer-
ſe, ſi a perturbationibus vincatur, pru-
dens eſſe poteſt aliquis. Denique
quodcunque praeter rectam rationem
fit ab homine, id per imperitiam atque
imprudentiam fieri ab eo vult Plato. Vt
nemo poſſit prudens eſſe, qui ſit aut in-
temperans aut timidus. Vnde ſequi-
tur, perfectas inter ſe cohaerere, neque
ſeparari poſſe virtutes.

352 PARS IV. PIATONIS DOCTEIN4 –

CAP.

XXIX.

DEVIRTVTIBVS ACVITIIS ET HORVM
DISTINCGTIONIBVS.

Alcuntur & aliquo quodam modo
virtutes, naturae dotes & progreſ-
ſus in illis: quae ob ſimilitudinem cum
erfectis virtutibus, idem ſibi nomen
aſſumunt. Sic omnes milites fortes
quandoque dicimus, nec non impru-
dentes ac temerarios quosdam, fortes
aliquando praedicamus, cum tamen
non de perfectis loquamur virtutibus:
quia perfectae nec creſcunt nec decre-
ſcunt vnquam. Intenduntur vero &
remittuntur vitia: vnus ſiquidem alte-
ro imprudentier eſt & iniuſtior. Quin
nec ipſa inter ſe ſequuntur vitia: ſunt e-
nim contraria quaedam, quae eidem
non competunt. Sic ſe habet ad timi-
ditatem ferocitas, & ad auaritiam pro-
digalitas. Neque inueniri quiſquam
poteſt omnium, qui cunctis ſimul obſi-
tus ſit vitiis: quemadmodum nec cor-
pus cunétis ſimul morbis afflictum. Ac-
cipienda eſt inſuper media quaedam af-

fectio, quaenec ad vitium, neque ad

virtutem plane inclinet. Neque enim
vniuerſos vel probos vel improbos ne-
ceſſe eſt eſſe homines. Nam huius-
mocdi ſunt, qui jam ad fummum ho-
rum peruenerunt: quippe cum non ſit
facile e veſtigio a vitio ad virtutem
progredi. Longo enim interuallo ex-
trema inter ſe diſtant, & funt contra-
ria. Virtutum praeterea quasdam eſſe
principes, quasdam vero comites ha-
rum, putandum eſt. Principes, quae
in parte animae rationali, a quibus &
ceterae virtutes perficiuntur. Comi-
tes vero, quae in altera parte affectibus
obnoxia Hae ſiquidem honeſta faciunt,
ſecundum rationem, non quae in ipſis
eſt (neque enim habent) ſed quam a

„
7

prudentia accipiunt, quae confuetudi-

ne in illis confirmata & exercitatione
eſt. Cum autem nec ſcientia nec ars
in illa parte animae quam in rationali
conſiſtat, eae, quae in altera parte affecti-
bus obnoxiae ſunt virtutes, nequeunt
doceri, quia nec artes ſunt, nec ſcientiae.
Neque enim propriam doctrinam ha-

bent. Prudentia ergo cum ſit ſcientia.

quae cuique propria ſunt, praeſcribit,
quemadmodum gubernator nautis ſug-
gerit nonnulla, qua ab illis ignorantur.
Eadem quoque ratio in milite & exerci-
tus duce. Cum vero mala & intendan-
tur & remittantur, delicta paria nequa-
quam erunt, ſed quaedam maiora, mi-
noraà alia. Quam ob cauſam conditores
legum quaedam lenius, quaedam aſpe-
rius puniunt. Et quamuis ipfae virtu-
tes ſummitates quaedam ſint, quod per-
fectae, ac illi quod rectum eſt, ſint 4.
les: alio tamen modo, mediocrita-
tes dicuntur, quod circa ſingulas vel ſal-
tem plurimas, duo vtrinque vitia con-
ſpiciuntur, quorum alterum exceſfſu,
alterum defectu peccat. Velut circa

liberalitatem, hinc ſordes, inde prodi-

galitas cernitur. Quippe in affectibus
diſceditur a modo, cum id, quod eſt in

virtute poſitum, aut exceſſu relinqui-

mus, aut defectu. Neque vero, qui cum
parentes contumelioſe ſuos accipi vi-
det, nihil mouetur, neque qui ex qui-
buscunque minimis effertur, modera-
tus eſſe in affectibus dicendus eſt: ſed

omnino contra item, qui parentibus vi-

ta functis nihil dolet, affectu caret, qui
vero moerore ſemet conficit, affectus
modum excedit: aut qui mediocriter
triſtatur, moderate affectus dicitur.
Sic

mi-

eſ
dir
V0
ne
40

rin

ſui

tac.
one
dIs
ol!
eunt
Ntine.
nha-
entin.
ridi,
lug.
ntur.
ercl
dan⸗
gun.
mI-
tores
irtu-⸗
per-
ſimi⸗
C-
elſal⸗
coj.
ceſlu,
cir
rocl⸗
Suibus
eſt in
ingui⸗
Ucum
. go⸗
dera-
busſi.
et l
gecks
Neiter
Lctur.
die

4

.“ EFX ALCIVNOO. 353

Sic qui in omnibus trepidat & plus-
quam oportet, formidoloſus: qui ni-
hi omnino metuit, ferox: fortis vero,
qui in timore fimul atque audacia,
ſeruat modum. Eademque ceterorum
quoque omnium eſt ratio. Quoni-
am vero id quod medium eſt in affecti-

CA P.

bus, idem quoque optimum eſt, nec
aliud eſt mediocritas, quam id quod in-
ter exceffum atque defectum eſt medi-
vm. Ideo virtutes huiusmodi medio-
critates dictae ſunt: quod in pertur-
bationibus humanis & affectibus, medio
quodam modo nos affectos reddunt.

XXX.

WOMODO VIRTVS VOLVNTARIA, INVOLVN-

NVoniam vero ſi quid aliud in no-
ſtra poteſtate conſiſtit, nec coa-
ctum eſt, eiuscemodi praecipue virtus
eſt: (nec enim laude dignum eſflet id
quod honeſtum eſt, ſi vel natura, vel
diuina ſorte contingeret) ſequitur, vt
voluntaria ſit virtus, quae ex impulſio-
ne quadam ignea, generoſa nafſcitur
ac ſtabili. Ex hoc ergo quod volun-
taria ſit virtus, vitium eſſe inuolunta-
rium concluditur. Quis enim in parte
ſui praeſtantiſſima, id quod malorum

omnium maximum eſt, ſponte vnquam

eligat? Quod ſi quis in vitium fertur,
primum quidem non vt in malum, ſed
vel vt in bonum potius inclinatur. Et

ſi in malum nihilominus labitur, certe

decipitur, quod hac via per minus ali-
quod malum ad maius aliquod adſpirat
bonum, atque hoc modo inuitus acce-
dit. Neque enim fieri poteſt, vt quis
eo animo ad mala feratur, vt haec con-
ſequatur: non ſpe boni alicuius, aut
metu maioris mali. Quamobrem o-
mnia quae improbe improbus agit, ab

TARIA IMPROBITAS.

inuitis fiunt. Nam cum iniuſtitia in-
voluntaria ſit, multo magis iniuſte a-
gere inuoluntarium erit, quo deteri-
or ipſa vitii actio eſt quam otioſus eius
habitus. Quamuis autem inuolunta-
ria ſint quae iniuſte fiunt, puniendi
nihilominus qui agunt iniuſte: & qui-
dem non vno modo, quemadmodum
quae inferuntur per iniuriam ab illis
diuerſa ſunt damna. Inuoluntarium
Praeterea in ignorantia quadam vel per-
turbatione conſiſtit. Quae profecto
omnia, vel ratione, vel bona conſue-
tudine auerti poſſunt, vel diligentia.
Tantum vero malum iniuſtitia eſt, vt
iniuria affici praeſtet, quam iniuriam
inferre. Alterum enim improbi, al-
terum eſt infirmi. Et cum turpe ſit
vtrumque, tanto tamen iniuriam infer-
repeius eſt, quanto turpius. Con-
ducit praeterea improbo dare poenas,
uemadmodum aegro corpus curan-
dum dare medico. Omnis enim ca-
ſtigatio, quaedam peccantis animae eſt
medicina.

MM CAP. XXXI.
WD AFFECIVS, ET DE DIVISIONE EORVM.

(Woniam vero virtutes quampluri-
mae cCirca affectus perturbationes-
que verſantur, ipſi iam definiendi vi-
dentur affectus. Eſt igitur affectus, ra-

tione carens animi motus, ex bono a-

liquo excitatus aut malo. Irrationalis

motus ideo dictus eſt, quia nec iudi-
cia nec opiniones affectus ſunt, verum
animæ quæ ratione carent partium mo-
tus. In parte enim animae rationis
experte motus ſunt, qui ertſi in ope-
ribus exiſtunt noſtris, nihilo tamen

Vy magis

354 PARS W. PLATOUNIS DOCTRINA

magis in noſtra ſunt poteſtate. Saepe
quippe inuitis nobis innaſcuntur &
reluctantibus. Quandoque enim ac-
cidit, vt etiam ſi cognoſcamus ea quae
incidunt, nec triſtia eſſe nec grata aut
expetenda, nec etiam metuenda; ni-
hilominus ab iis trahamur. Quod ſane
nunquam fieret, ſi perturbationes eius-
modi, idem eſſent quod iudicium. Iu-
dicia enim tunc reiicimus, cum ea im-
probamus, ſiue recte, ſiue ſecus. Ad-
didimus in definitione praeterea, ex
Pono aliquo aut malo natus: quia ex
eo quod inter illa medium eſt aut in-
differens, affectus nunquam in nobis
concitatur. Quatenus enim bonum
aliquid videtur aut malum, perturba-
tiones omnes naſcuntur. Bonum e-
nim ſi adeſſe videmus, laetamur, ſi ad-
futurum, concupiſcimus: malum con-
tra cumadeſt dolemus, cum imminet,
metuimus. Simplices praecipuique
affectus & quaſi reliquorum elementa,
ſunt duo; voluptas ſcilicet & dolor.
Caeteri autem ex iis conſtant & quaſi
ſunt formati. Neque enim timor iis
& concupiſcentia quaſi ſimplices qui-
dam principesque annumerandi funt.
Quoniam qui metuit, non omnino
voluptate priuatus eſt: neque enim
vel minimum aliquis tempus viuere
poterit, qui ſeaut liberari a malo poſſe
aut leuari faltem deſperarit. Abundat
tamen atque excellit dolor in eo ac mo-
leſtia, ideoque moeret. Et qui con-
cupiſcit, quod in expeétatione poti-
vndi eius manet quod concupiſcit, de-
lectatur. Cum vero non penitus con-
fidat, nec firmam ſat ſpem habeat, tri-
ſtatur. Quod fſi cupido ac metus mi-
nime ſumphices ſunt principesque, ſine
controuerſia id ſequitur, nullam quo-
que reliquorum affectuum ſimplicem
eſſe; iram inquam, deſiderium, aemu-
lationem, ceteraque huiusmodi. In

jis enim voluptas conſpicitur & dolor,

Vt qui ex iis ſint conflati. Aflectus

praeterea alli agreſtes, alii manſueti
ſunt. Manſueti quidem quicunque
natura hominibus inſunt, qui ſi mo-
dum teneant, neceſſarii ſunt ac pro-
prii hominibus: ſin vero hunc exce-
dunt, vitioſi ſunt. Eiusmodi ſunt,
voluptas, dolor, ira, miſericordia,

verecundia. Proprium quippe eſt ho-

minibus, iis quae ſecundum naturam

accidunt, delectari, contrariis vero

dolere. Et ira quidem ad repellendam
vlciscendamque necefſaria eſt iniuri-

am: miſericordia humanitati conue-

nit: verecundia vero, vt a rebus de-
clinemus turpibus, nos impellit. Alii
ſunt agreſtes affectus, qui praeter na-
turam ſunt: cum ex deprauatione a-
liqua aut peruerſa nati ſint conſuetu:
dine. Huiusmodi ſunt, riſus effuſior,
& in malis quae alteri eueniunt, exul-
tatio, & humani generis odium: qui
ſiue vehementes atque intenſi, ſeu re-
miſſi ſint, aut quocunque modo ſe ha-
beant, ſemper aberrant, mediocrita-
temque laudabilem nullam prorſus ad-
mittunt. De voluptate autem & do-
lore, ſic inquit Plato: Hos videlicet
affectus, a natura quodammodo in no-
bis concitari. Cum dolor iis accidat
& triſtitia, qui praeter naturam mo-
ventur: voluptas autem iis, qui in
conſtitutionem naturae ſuae propriam
reſtituuntur. Exiſtimat enim natura-
lem hominis ſtatum eſſe, medium in-
ter voluptatem atque dolorem, dum
neutro mouetur: quo in ſtatu pluri-
mum tempus viuimus. Plures item
tradit voluptatum eſſe ſpecies: quarum
aliae corporis, aliae ſunt animae. Rur-
ſus ex voluptatibus alias cum contra-
riis coniunétas, alias puras effe. Alias
rurfus ex praeteritorum recordatione,
alias ex futurorum ſpe naſci. Rurſus
alias

7

Mor,
hs

letn

mo.
Pro⸗
e⸗
unt,
dia,
tho-
ramn
fero
Gam
uri⸗
nne⸗
de⸗
Ali
a-
e 4.
letu⸗
Hor,
xll.
qui
lre-
epa-
itn⸗
al-
Ldo⸗
elicet
nno-
Cidat

Ui in
riam
tura⸗
min-
Gumm
kuri-
ecn
rN.
Nor-
nra-
AMus
ione,
Grſus
As

—

2

rrexrrx AkCINOoO. ðU

alias turpes, quae intemperantes, &
iniuſtae, alias moderatas, & cum ipio
bono coniunckas. Sicut gaudium bo-
norum cauſa, & quae virtutem comi-
tantur, voluptates. Cum vero vo-
kuptates plurimae natura fua ſint tur-
pes, nequaquam diſputandum eſſe cen-
ſet, vtrum ſimpliciter & abſolute bo-

CA T.

num eſſe poſſit voluptas. Exilis enim
nulliusque pretii ea videtur eſſe, quae
alteri natura agnaſcitur, nec princi-
pem habet aut primariam eſſentiam.
Quippe quae cum contrario cohaereat
ſuo: vt quae cum dolore coniungatur.
Quod minquam fieret, ſi alterum bo-
num, alterum ſimpliciter eſſet malum.

XXXII.

DE AMICITIA.

AMeiri proprie dicta, non aliter

quam per mutuam fit & recipro-

cam beneuolentiam. FHaec vero tunc
exiſtit, cum vterque, non minus de
alterius quam de ſua eſt ſollicitus feli-
citate: quae quidem aequalitas non a-
liter quam per ſimilitudinem conſer-
vatur morum. Simile enim ſimili,
modo moderatum ſit, eſt amicum: in-
temperata vero, neque inter ſe, nec
cum moderatis poſlunt conuenire.
Sunt & aliae quaedam, quae putantur,
nec ſunt tamen amicitiae, in quibusa-
liqua apparet virtutis ſpecies, cuius-
modi eſt naturalis parentum in liberos
Ccognatorumque inter ſe beneuolentia,
nec non ea quae ciuilis ac ſodalitia nun-
cupatur. Quas non ſemper mutua co-
mitatur beneuolentia. Species prae-
terea quaedam amicitiae, amatoria eſt.
Eſt autem amandi ratio, quae honeſta,
animi generoſi, quae turpis, peruerſi,
quae media, eius qui medio modo af-
fectus. Etenim quemadmodum tres

in animalis ratione praediti anima ſunt

habitus, vnus rectus, vnus turpis,
vnus medius horum: ita & amandira-
tiones, ſpecie inter ſe diuerſae. Quod

maximae fines diuerſi, quos propo-

nunt ſibi, declarant. Et turpis qui-
dem a ſola corporis voluptate abripi-
tur: ideoque plane eſt brutalis. Ho-
neſtus vero ſolum reſpicit animum,
quatenus quaedam in eo virtutis indi-

cia apparent. Medius vtramque & cor-
poris appetit pulchritudinem & animi.
Quo amore qui dignus eſt, etiam me-
dius eſt: hoc eſt nec honeſtus plane
nec improbus. Quare eum qui circa
corpora verſatur Amorem, Daemonem
appellare potius quam Deum oportet:
cum nunquam in humano fuerit cor-
pore, ſed diuina deferat ad homines,
& vice verſa. Cum vero amatoria haec
ratio in tres vulgo ſit diſtincta ſpecies,
vt iam diximus, boni viri amor, cum a
vitioſis remotus ſit affectibus, artificia-

lis eſt. Vnde & in rationali animae

parte collocatur. Quae autem de eo
praecipiuntur, haec ſunt: vt quis di-
gnoſcat, quis amore dignus ſit, eumque
paret ſibi amicum, & cum parauerit
fruatur. Dignoſcit autem vel ex pro-
poſito, vel ex appetitionibus: an ge-
neroſae ſint, an bonum finem ſequan-
tur, an violentae & calidae. Barabit
autem eum quem in delicis habiturus
eſt, non laſciuiendo, aut vt extollat
eum nimium: ſed vt caſtiget potius,
oſtendatque non expedire illi, vt eo pa-
cto viuat, quemadmodum nunchabet.
Cum autem amaſio ſuo fruetur, ad ea
ſemper eum adhortabitur, quibus ex-
ercitatus ad perfectum peruenire ha-
bitum poterit. Finis autem illis eſt,
z ex amante & amato, amici tandem
ant.

XV2 CLCAb.

356
CA P.

PARS Tr. PLAI ONIS DOOTRINA

XXXIII.

DE SPECIEBVS REIP.

R Erum publicarum quasdam efſe di-
Kcit ſuppoſitas, quas in libris de
Republica tradidit. In is enim priorem
quidem concordem, ſecundam vero
diffidentem deſcripfit & flagrantem,
quaerens vtra ſit praeſtantior iſtarum,
& quo pacto ſint conſtituendae. Eſt
& apud eum iuxta diuiſionem animae,
in tria membra diuiſa Reſpublica, in cu-
ſtodes, adiutores, artifices. Quorum
primis hoc tribuit, vt conſulant &
imperent. Secundis, vt cum opus
eſtarmis Remp. propugnent: qui ira-
ſcendi facultati reſpondent. Poſtre-
mis artes ac miniſteria cetera. Prin-
cipes autem vult eſſe philoſophos, &
primum contemplari bonum. Hoc
enim modo duntaxat, ipſos recte ad-
miniſtraturos eſſe omnia: quippe nun-
quam a malis liberari humanum genus
poſſe, niſi aut philoſophi regnent, aut
qui regnant, diuina quadam ſorte phi-
loſophentur. Optime enim & cum
iuſtitia tunc adminiſtrari Rempu cum
vVnaquaeque ciuitatis ita ſuo munere
fungitur portio: vt principes conſili-
vm dent populo: propugnatores illis
pareant, ac pro illis praclientur: reli-
qui vero ſuperioribus libenter gerant
morem. Formas autem Reipub. facit
quinque. Primam Ariſtocratiam, cum

optimates imperant: ſecundam Timo-
cratiam, cum ambitioſi regunt: ter-
tiam Democratiam, cum populus:
quartam Oligarchiam, cum pauci: po-
ſtremo Tyrannidem, quae omnium
eſt peſſima. Deſcribit quoque alias
ex fappoſitione Reſpublicas, cuiusmo-

di eſt, quae libris de legibus inſtituitur,

& quae ex emendatione in epiſtolis ex-
tat. Qua apud eas ciuitates vtitur,
quas aegrotare in libris dixerat de le-
gibus: quae & diſtinctum iam locum,
& ex omni aetate electos habent ho-
mines: vt pro diuerſitate vel naturae
ſuae vel loci, diuerſa quoque inſtitu-
tione & educatione egeant, & armis.
Qui enim maritimi, nauigationi ſtu-
deant, & naualia gerant praelia: qui
mediterranei, pedeſtrem gerant pu-
gnam atque armaturam: leuiorem, qui
montes; grauiorem, qui colunt litto-
ra. Nonnulli quoque ex iis equeſtrem
pugnam exerceant. In hac vero ci-
vitate, nequaquam communes facit
mulieres. Eſt igitur Politice, virtus
quae in actione ſimul & contemplatio-
ne verſatur, cui propoſitum eſt bonam
beatamqueac ſibi connenientem effi-
cere ciuitatem. Conſiderat praeterea
& alia infinita: ſed inter alia & hoc, bel-
lumne ſit gerendum nec ne, conſiderat.

. CA P. XXXNIV.
DE SOPHISTA.

Hdenus cuiusmodi ſit philoſophus
dictum fuit: a quo differt ſophi-
ſta. Primo quidem moribus, quod
mercede doceat iuuenes, & videri ma-
gis, quam eſſe bonus honeſtusque velit.
Materia autem, quod circa illa quae
ſemper eadem ſunt, & eodem modo ſe
habent, verſetur philoſophus: ſophiſta

in eo quod non eſt: atque ita tenebras,
ne appareat qualis ſit, ſectetur. IIIi
namque quod eſt, id quod non eſt,
hautquaquam opponitur. Siquidem
hoc nec exiſtit, nec ſubſtantiae vllius

eſt particeps, nec etiam intelligi po-

teſt. Quod quidem ſi quis vel voce ex-
primere, vel cogitatione complecti
conabitur,

Obler.
Vandum
Kanle-
io in An-
gliea ſua
verſione
Dmeter⸗
nonnulla
fuige,
gur mi.
ls ioll
nec ſa.
ria via
ſunt. Nos
5
quibus
dtanleia
na dare
ropol-

Qum, ic

ſegnen⸗
dum du-
Iimus:
guamuis
Pbigne

1
Ad mant

fberit te
Ntus ri
ginalis,
44 quen
Utroque
deulo⸗
kenper
eihen.
s,

us:

lis

ad manũ habemus.

4

N6–?

conabitur, aberrabit: quia contraria
& pugnantia complectitur. Eſt autem
id quod non eſt, quatenus auditur,
non nuda eius, quod eſt, negatio, ſed
quod aliquid ad alterum relatum ſub-
indicat: quod enti quodam modo ad-
iungitur. Vt niſi ſimul aliquid ab ente
quodam modo aſſumſerit, ab aliis di-
ſtingui non poſſit. Nunc autem quot
ſunt, quae ſunt, totidem modis quod
non eſt, profertur. Quoniam quod
non eſt quoddam ens, id eſt non ens.

EXALCINOOO. 9⁵7

Et haec quidem ad introducétionem
quandam in philoſophiam Platonicam,
dicta ſufficiant. Quorum nonnulla
forte ordine, cetera ſparſe & confu-
ſe tractauimus. Quae tamen ſufficere
videntur, vt ex is aliquis reliqua quo-
que eius placita contemplari atque in-
dagare poſſit. —RD

Poſt diſputationem adeo ſeriam non
abs re fuerit poeticum luſum Lectori
de eodem argumento exponere.

DlSSERTATIO PLATONICA

QVA EXPLICATVR

HIERONIMI BENIVIENI.
* Obſer-
vandum HYMNVS IN AMOREM
ain An. EX ITALICO
glica ſua IOANNIS PICI COMITIS MIRANDVLAE
verſione 11
Pratter.- IN LATINVM SERMONEM.
mſ RA NSLATA.
nonnulla
nus ipſ SECTL. I.
ia ſa Raecipuum dogma, & funda- bus paſcitur ignis, eo quod participa-
funt. Nos mentale inprimis, Platonici ha- re ex eo poſſint. Horum modorum
itaque, bent, quod vnaquaecns res tri- nobilifſimus eſt, quando eſſentia aliqua
Aunun plici modo efſentiam habere rei tanquam cauſae ſuae ineſt, vnde
ze ane poſſit, vel vt cauſa, vel quatenus ea Platonica ſchola eo modo in Deo eſſe
propofi- Candtuain forma ſua gaudet, vel qua- quicquid eſt perfeétionis agnoſcit, ni-

ium, id tenus ex ea participat. Sic in ſole ca-
ſequen- lor non eſt, eſt enim ille modus ele-
dum du- mentis tantum conueniens, minime
. duamuis vero naturae coeleſti: Et tamen omnis
vbique Caloris fontem atque originem ſolem
Ignis natura ſua calet, &
fuerit te Calore tanquam forma ſua eſt praedi-
TEinaitn. tus. Lignum vero non ſuo ingenio
84 quenn eſt calidum, ſed illius qualitatis ab igne
vtroque Vedditur particeps. Atque adeo calor
eeulo in ſole eſt tanquam cauſa ſua, in igne

lenber tanquam forma, lignis, & ceteris, qui-
eſpexi-

mus.

fontem eſſe dicens ipſum omnis intel-
ligentige. Atque ea Plotini ſententia v1. 1.
eſt dicentis; Deus negque intelligit, ne- VII. c. 3.

hil eſſe in eo, ab eo omnia docens: In-
tellectum in ipſo non eſſe ſtatuens, ſed

que cognoſcit, nempe ita, vt forma
eius euadat ſiue cognitio ſiue intelli-

gentia, quemadmodum & Dionyſius

Areopagita ait: Deus neque imelloltua-
lis natura ecſt, neque int elligens, ſed in
effabili modo onmem intelligentiam ſu-
perans, atque ſeientiam.
V Y 3 SECT.

Ennead.

38 PARS W. IO. PICI MIRANDVL.
SECT. II.

ES conditas vero Omnes in tres clas-

ſes diſpertiuntur Platonici. Pri-
ma corpore gaudentes continentur, &
obuiae ſenſibus, quales coelum, elemen-
ta, & ex lis compoſita omnia. VItima
comprehendit res ſenſibus non aſſe-
quendas, omni modo corporeæ naturae
expertes, quae intellectuales proprie na-
turae, a Theologis Angelicae appellan-
tur. In his vero media earum eſt clas-
ſis, quae, licet corporeae non ſint, ne-
que ſenſibus pateant, mortine ſuccum-
bant, motum tamen corporibus largi-
antur, id ſibi demandatum habentes
oſſicii: his vero animae rationalis no-
men datum, Angelis quae ſint infe-

riores, ſed excellentiores quam corpo-
ra; Illis quidem obnoxiae, horum ve-
ro imperium tenentes. Hiſce claſſibus
tribus praceſt ipſe Deus, Autor &
princeps rerum conditarum omnium,
quae vniuerſae, in ſuo fonte & prin-
Cipio ſpectatae, in natura diuina ſunt
tanquam cauſa ſua: atque ab ea in natu-
ra angelica mediate procedentes, ſe-

cundum modum eſſentiae ſortiuntur,

quo ſcilicet ea tanquam forma ſua in-
duuntur: inde porro deriuatione in a-
nimam rationalem, per ſplendoris an-
gelicaz naturae participationem, facta,
infra quam poſita nulla alia, res eſt quae
diuinae nomen valeat vſurpare.

SECT. III.

Rium iſtarum naturarum primam,
multiplicem eſſe haut poſſe, vna
quae ſit principium & cauſa omnis di-
vinitatis, a Platonicis, Peripateticis,
& Chriſtianis Theologis communi ſtu-
dio probatur. Circa ſecundam vero
rerum claſſem, quae Angelicas naturas,
ſiue intellectuales, complectitur, diſſen-
ſus inter Platonicos obſeruatur. Sunt
qui cum Proclo, Hermia, Syriano & re-
liquis vaſtum rerum conditarumnume-
rum, inter Deum & rationalem animum
mediarum, agnoſcant, quarum aliae
yeypr&, aliae voeoa ipſis audiunt, illas in-
telligibiles, has inteliectunales forte non
incommode dicas, quas tamen a Pla-
tone tum in Phaedone, tum alibi, haut
raro voces confundi animaduertas.
Plotinus contra, Porphyrius, & qui ma-

gis ſubtiles videri cupiunt ex Platonis“
ſchola, tantum non omnes, inter De-
vm & mundi animam non niſi vnicam
rem genitam admittunt, quam filium
Dei vocant, quod nulla alia re inter-
cedente ab ipfo ſit procreatas. Ha-
rum opinionum prior Dionyſu Areo-
pagitae & Chriſtianorum Theologo-

rum magis conſentanea eſt doétrinae,

quiangelorum infinitum quodammo-
do numerum admittunt. Poſterior
vero philoſophiam magis decet, opti-
me Ariſtotelis & Platonicis conueni-
ens placitis, quorum iam explicare
ſententiam nobis propoſitum eſt vni-
ce. Deſerta igitur priore via, quam-
vis ſola illa ſit vera, ad poſteriorem
nos conferemus.

SECT. IV.

Vm Plotino igitur nobis affirman-
mandum, fuffragantibus non tan-
tum Platonicorum nobiliſſimis, ſed ipſo
Ariſtotele quoque, & Arabibus, Aui-
cenna inprimis, Deum ab aeterno cre-

aturam produxiſſe naturae incorpore-
ae, intellectualis, eius perfectionis,
quae in rem conditam competere
ofſit, & cui ſimilem produceret nul-
lam. Nempe perfectiſſimae cauſae
perfectiſſimum

DISSERTATIO PLAONICA. 359
perfectiſſimum eſſe oportebat opus, Deo immediate procedere. Cetero-

e. perfectiſſimum autem quod eſt, non eſſe rum enim operum a mente iſta pro-
Ue. niſi vnum poteſt. Duo enim ſi fingas cedentium omnium, cauſarumque ſe-
bn vel plura, fieri non poteſt vt vnum cundarum reliquarum, quaecunque
S non ſit magis minusue quam reliqua illae ſint, cauſa mediata eſt Deus. Mens
um, perfectum, alias non poſſent diuerſa vero illa a Platone, Hermete, Zoro-
rin⸗ eelſſe, idem plane futura. Hanc vero aſtre & aliis Filia Dei appellatur, mene,
unt pro tuenda opinione iſta rationem, ei Supientia, ratio“ vel vt alii interpre- A6s.
rn. quae Auicennae allegatur praeferen- tantur verbum Dei, neutiquam, quod
ſe. dam duxi, illi nixae principio, quod noſtris T heologis familiare eſt, iis no-
ur, ab vna cauſa, qua vna eſt, vnicum minibus filium Dei intelli gentes, qui
in. tantum procedere effectum poſſit. creatura non eſt, ſed eiusdem atque
no. Concludimus ergo nullam creaturam, aequalis cum Creatore eſſentiae,
. hniſi ſolam hanc primam mentem, a
ch,
SECT. V. HD

Mnia porro quae agunt intelli- bus lignisque & reliquis componit, ma-
Jgenter, inſeipſis formam habent teriam illam forma, mente concepta,
& lineamenta eius quod efficere parant. imbuens. Eo a Damte noſtro alluſum.

Onig „ Sic architectus animo aedificii quod Vis pingere formam.
D. molitur exemplar complectitur, quocd Non pinges, niſi mente prius talem
cim imitari quantum poteſt conatur. At- induis ipſé. M
n que hoc eſt quod Ideam Platonici ſiune Hinc iam porro inferunt, Deum,
S. xemplar appellant, perfeckiusque eſſe vnicae licet conditorem creaturae, O-
Credunt eo, quod ad illud confici ſolet, minium tamen autorein habendum es-
illud entium genus ideale & inteligi- ſe, quoniam in vna illa ideas & for-
. bile hoc materiale & ſenſibile vocan- mas ceterarum produxerit omfium,
Pe, tes. Ea ratlione architecto domum ex- & quidem in idea, hoc eſt modo ea-
no⸗ truente, duas eſſe formas cenſent, in rum perfectiſſino. Quae cauſa eſt,
riot mente eius alteram, eamque intelligibi- quod mentem illam mundum appellent
ai. en⸗ lem: alteram fenſibilem, quam ex lapidi- intelligibilem.
n SECT. VI. V
e . Mhren igitur illam exemplar con- dendum eſt, omnibus alüs perfectam .
VI- tinere affirmant, ad quod ſenſi- magis. Atque haec prima eſt rationa-
aln. bus patens hic mundus conditus ſit. lis anima, quae incorporea licet ſit, &
emn Cum vero exemplar ſſtud omnium re- materiae expers, regendae tamen &
rum creaturum ſit perfeétiſſimum, ex- mouendae corporeae naturae eſt deſti-
emplatum ea perfectione eſſe, quae nata, neque ita a corpore libera, Vt
modo cadere in pſius naturam pofſſit mens dla, à quo deriuata ab aeterno
hinc conſequens eſt. Quandoquidem fuit, perinde ac ipia mens ea a Deo fue-
oke igitur inanimatis animatapraeſtant per- rat deriuata. Tinc mundum aeter-
Il, ð fectione, & inter haec brutis ratione num eile Platonici concludunt, talis
ere H praedita funt excellentia magis, mun- cum anima eius ſit, quae cum corpore
nu⸗ dum huncoe animam habere conclu- deſtitui nequeat, id quoque neterinim
gulae Elle,

36⁶ PARSOZ TW. 10. PlCI MIRANDVLI.

eſſe, inde conficitur: quemadmodum
& coelos inde moueri ab aeterno infe-

runt, anima ſine motu hautquaquam
ſubſiſtente.

SECT. VII.

Abciquiores paganorum theologi,
qui fabularum peplo myſteriorum
ſuorum inuoluunt facies, aliis nomini-
bus tres iſtas naturas deſignare amant.
Deum in ſeipſo coelum appellantes, a
quo productam primam mentem dixere
Saturnum. Saturnus mundigenuit a-
nimam, quae lupiter eſt apud ipſos.
Coelum id, quodprius eſt, indicat & ex-
cellentius, quemadmodum primum in
firmamento cozlum eſt. daturnus na-
turam ſignificat intellectualem, in con-

SECT.

Rium veroĩſtorum nominumpro-
Ticen vſus ſequens eſt ratio: In
Deo primum excellentiam eius conſide-
ramus, qua tanquam cauſa omnibus
operibus fuis praeſtat, eamque ob ra-
tionem Coelus vocatur. Secundo pro-
ductionem operum iſtorum, quae con-
verſionem ad inferiora importat: at-
que eo intuitu Iupiter quandoque ap-
pellatur, ſed cum addito optimi, ma-
ximi. Prima vero natura Angelica
pluribus nominibus gaudet, vt in qua
ſit maior diuerſitas. Conſiſtit autem
vnaquaeuis creatura potentia & al-u,
illam in Philebo infinitam dicit Placo,
hunc ſnitum. Omnis in mente im-
perfectio eſt ex potentia, perfectio o-
mnis ex adu. Operatio eius triplex,
vel enim circa ſuperiora occupatur, at-
ue ea eſt Dei contemplatio: vel circa
ſui ipſius cognitionem: vel circa infe-

templatione defixam penitus. Iupiter
vitam actiuam, quae eo continetur,
quod inferiora omnia moueat & gu-
bernet. Eſtque conuenientia eorum,
quae de vltimis duobus diximus cum
iis, quae Planetis eius nominis tribuun-
tur. Jatunus enim contemplationi
idoneos facit, Iupiter imperio. Con-
templationi deditus circa res ſuperiores,
circa inferiores qui vitam actiuam ſe-
quitur, occupantur.

VIII. .
riora, quae eſt producéctio & cura ſenſi-

bilis huius mundi. Atque triplex haec =

operatio ab actu procedit. Potentia
ad inferiora facienda deſcendit, vtraq:
vero ſeipſam in ſeipſa confirmat. Ra-
tione duarum priorum operationum, ad
contemplationem quippe ſpectantium,

Sdaturnus vocatur: ratione tertiae Iu-

piter, quod nomen praecipue etiam
potentiae eius tribuitur, vt a qua actus,
quo producuntur res omnes, pendeat.
Eadem ratione mundi etiam anima,
quousque ſeipſam vel ſuperiora con-
templatur, Saturnus dicitur, Iupiter
vero, quatenus in ordinandis rebus
mundanis verſatur. At quoniam ad

eam proprie mundi ſpectat guberna-

tio, ad mentem vero contemplatio,

hinc Iupiter iſta, haec Saturnus abſolu-
te ſolent appellari.

SECT. IX.

Steigitur mundus, perinde ac cete- compoſita. Illa omnia ſuum e can-
rae creaturae, anima & corpore con- ſale in coelis habent, quae ex talibus
ſtat. Corpus omnia, quae oculis vide- perindeac ſublunaria non conſtant, alias

mus, abſoluunt, ex quatuor elementis

enim inferiores partes ante coeleſtes

conditas

01

C
t

ſun

— — — ——

— — ., — —

— —— —

imzeo,

—

–☛

.

—7B

DSSERTATIO PILATONICA 361

conditas eſſe, affirmandum, cum ele-
menta ſimpliciora ſint, atque con-
curſu ſuo tales res, quales componun-
tur exiis, efficiant: formale vero &cſſe
ſuum a luna inde vsque ad terram obti-
nent: Ee denique imperfeétum, quod

in participatione eſt, infra terram: in

ea enim iueniri ignem, aerem, aqquam
experientia docet, & Phyſici probant.
Eoque aenigmatibus ſuis veteres allu-

dunt Theologi, quatuor inferorum flu-

mina commemorantes,

Acheronta,

Cocytum, tzga, & Philegethonta.

ſum docent. Quibus nihil aliud profe-

Timaeo.

Mundi vero corpus in tres diuidere
partes non incommode poſſis: coeleſtes
nempe, mundanar, inferas. Quod
fundamentum eſt fabularum, quibus
Poetae Saturni regnum in tres ſilios
eius, Iouem, Neptunum, Platonem diui-

cto, quam corporei mundi triplicem
diuerſitatem indicant, qui quamdiu
Saturno manet obnoxius, hoc eſt idea-
lem atque intellectualem eſſentiam ſu-
am obtinet, vnus eſt & indiuiſus, maio-

req; adeo ſoliditate gaudet & potentia.

In filiorum vero ſuorum manus poſt-
quam incidit, hoc eſt, vbi in materialem

huncmundum conuertitur, atque ita

in tres partes diuiditur, iuxta triplicem

Corporum conditionem, imbecillior e-
vadit, atque potentiam accipit demi-
nutam, a ſpirituali nempe ſtatu ad cor-
poreum deficiens. Primam partem

coeleſtium rerum Iloui attribuunt, po-

ſtremam & infimam Plutoni, denique
Neptuno mediam. Et quoniam in me-
dio illo imperio omnis generatio pera-
gitur & corruptio, hinc Theologis O-
cCeani nomine, fluxusque & refluxus

continui imagine, ſignificatur, Numen

eſie volentibus Neptunum, quod rerum
generationibus praeeſt. Non tamen
diuerſos, tres illos, !animos eſſe putan-
dum, diſtincte partes illas animantes.
Mundus enim, vnus cum ſit, vnam tan-
tum animam poteſt habere, quae, ſub-
terraneas qua animat partes, Pluto di-
citur, Neptunus, qua ſubtunares, qua
coeleſtæs denique Iupiter. Ita Plato in
Philebo per louem regiam animam in-
telligi agnoſcit, h.e. partem mundi prin-
cipalem, a qua reliquae gubernantur.
Quam opinionem, mihi licet peculia-
rem, veroſimilem tamen magis eſſe pu-
to, quam Graecorum commenta.

SECT. NX.

Po mundi animam, alias quoque

haut paucas rationales animas Pla-

tonici admittunt. Inter quas praeci-

puae ſunt octo illae, quas Sphaeris coele-
ſtibus praeficiunt, plures enim kaut
eſſe putant ſphaeras, ſeptem earum

planetis, octauam coelo ſidereo abſol-
ventibus. Atque iſtae nouem ſunt
Poetarum Muſae; Quarum prima, Cal-

liope, eſt anima vniuerfſi, reliquae oc

totidem Sphaeris attribuuntur.

SECT. XI.

Ffirmatum autem Platoni, mundi
autorem & mundi animam, &re-
liquas quae ratione gaudeant omnes,
feciſſe, vno cratere, elementis iisdem,
maximam perfectionem obtinente ani-
ma vniuerſe, minimam eis quae nobis
ſunt animabus. Noſtrae autem animae

partes optime ſequente diuĩſione aſſe-
quemur. Homo, vinculum quo mun-
dus coniungitur, in medio conſiſtit.
Vt vero omnia media ab extremis par-
ticipant, ita hominis quoque partes
mundo vniuerſo apte reſpondent,
quamobrem Microcosmus etiam
Z2 appellatur

362 P ARS IV. 10. PlCI MIRANDDVL.

appellatur. In mundo autem primo cor-
porea natura eſt obuia, aeterna in coelis,
corruptioni obnoxia in elementis, &
quae ex iis componuntur lapidibus,
metallis & rel. Ei ſecundo loco vege-
tabilia ſuccedunt. Tertium locum
bruta occupant animantia. Quartum
animae rationater. Quintum angeli-
cae mentexr. Quibus omnibus ſuperi-
or Deus eſtrerum omnium principium.
Simili ratione in homine duo ſunt cor-
pora, deternum alterum, quod coelefte
vehiculum Platonicis dicitur, in quod
nullo intercedente medio anima ratio-
nalis operatur: corruptibile alterum,
ſenſibus obnoxium, ex elementis com-
poſitum. Tum vegetatiua facultas,

,

SECT.

Teae Aſ ſuum cauſale in Deo habent,
Normmate in mente prima, participa-
tuin in anima rationali. In Deo non
ſunt, ab eo productae tamen ſunt in
natlura angelica, vnde deriuatae in ani-
mam ſunt, quae illis illuminata, dum in
partem ſuam intellectualem intuetur,
veras rerum formas, h. e ideas, conci-
pit. Atque in eo poſitum eſt animo-
rum humanorum a coeleſtibus mentibus
diſcrimen. IHlae enim corporeas ob-
euntes functiones, ab intellectuali ta-
men non diſcedunt operatione, ſimul.
contemplationi & gubernationi vacan-

qua generatur & nutritur. Inde ſon-
ſitiua & locomotiul. Quarto facultas
rationalis, quam Peripatetici vltimam&
nobiliſſimam animae rationalis partem
credebant. Attamen ea fuperior Angeli-
Ca eſt, & intellectualis, cuius partem ex-
cellentifftimam coniunltionem animae

vocamus, qua cum Deo immeditate
1

Coniungitur, ſimilis ei facta quodammo-
do: quemadmodum ceteris partibus
Angelis, beſtiis, plantis magis eſt ſimilis.

Circa has vero nonnullus eſt inter Pla-

tonicos diſſenſus, Proclo & Porphyrio
ſoli rationali parti, Numenio vero &
Plotino toti animae immortalitatem
largientibus.

XII.

tes, vt quae ad corpora non deſcen-
dant, aſcendentibus potius ad ipfas
corporibus. IHIumani veroanimi, cor-
poreis muniis detenti, contemplatione
deſtituuntur, ſcientiam a ſenſibus mu-
tuantes, lisque addicti, erroribus ſunt
obnoxii. Ilis vnicum huius ſeruitu-
tis excutiendae remedium VIIA A-
MORIS relinquitur, quaapulchritu-
dine ſenſehili excitata in animo intelle-
Aualis pulchritudinis recordatio, a vita
terrena ad aeternam animam erigit, a-
moris ignibus ita Perpurgatam, vt an-
gelicam naturam induat.

PARS I I.
SECI. I.

Auleates, quibus anima approhen-
dit circa verum occupantur & fal-
Jum, quorum illud amplectuntur, hoc
vero repudiant. Horum prius aßzr-
mare eſt, negare alterum. Appeiendi
facultas circa bonum malumue verſatur,
ad bonuim procliuis, auerſa amalo: quo-
rum illud amorem, hoc odium vocamus.
Amor rebus, quas proſequitur, diſtin-

gui ſolet, ſi in opes feratur enim, auari-
ttia eſt, ſi in honores, ambitio, ſi in res
coeleſtes, pietas, ſi in aequales, amicitid.
Hos vero depraeſentiarum omnesque
alios ſignificatus excludentes, hic tan-
tum deſiderium intelligimus poſſidendi
aliquid vel in ſe, vel noſtra ſaltem aeſti-
matione pulchrum, quod diuerſae pla-
ne ſit indolis ab amore Dei in creaturas,

qui

—.— — —

— —. — — —

— — —

B PDISSERTYATIO PI ATONICA. 36

quĩ cum omnia comprehendat, pul-
chritudine & perfectionibus alterius
reiĩ opus habere nequit: abeo item, quo
in amicos ferimur, illud enim recipro-
cum efle oportet. Cum Platone igi-
tur illud & e TrS zHMα vehementem
pulchri appetittim definimus. Eſt nem-
Pe deſiderinmm animi adbonum, ſiue ve-
rum, ſiue apparens, inclinatio, vtque
bona ſunt diuerſa, ita diuerſae deſderii
quoque ſunt ſpecies. Deſiderii ſpe-
cies eſt amor, vt pulchritudo ſpecies boni
eſt. Deſiderium velnaturae inſtinétu,
vel clara ſcientia determinatur. Nem-
pe omnibus creaturis propria eſt per-
fectio quaedam, ex bonitatis diuimnae
participatione deriuata. Ea ſcopus
eſt, ad quem tendunt, eumque fſelicita-
tis gradum continet, cuius capaces ſunt,
ad quem proinde tanquam centrum

SECI.
Alterum gerlus deſiderii euidenti

ſcientia determinari dixi, a natura
nobis inditum, vt apprehendendi ſacul-
tati cuiuis eſlet, quod reſponderet, de-
Ederium „ amplectendorum eorum,
quae bene ſe habere iudicantur, & eo-
rum, quae contraria ratione ſe habent,
fugiendorum cauſa. uilibet autem
natura ſua boni appetens miſeriam a-
verſatur, verum apprchendendi facul-

SECI.
Dy Siderio autem omni proprium hoc
eſt, vt, qui deſiderat, vem deſidera-
tam Poſſideat Partim, ex parte poſſide-
at minus. Sane enim, ſi penitus non
poſſideret, deſßiderio ferri in eam haut
poſſet, id quod duobus modis confir-
Watur. Primo, ignoti nulla cupido eſt,
noſſie autem rem, eſt eam po ſie dere
Ie anima quodammodo. Ita Ariftoteles: Ani-
II 9. wia 6imnia habet, guoniom cognoſeit o-
miuia. Et apud Hymnographum Deus

ſuum enituntur. Atque hoc deſide-
rinm eſt, ad quod naturae inſtinétum
determinare diximus, magnum diui-
nae argumentum prouidentiae, qua
inlſcii etiam, vt arcus a ſagittario ad ſco-
pum, diriguntur animi. Eo omnes crea-
turae Deum appetunt, quandoquidem
omne bonum particulare veſtigium eſt,
& participatio primi boni. Atque id
quidem in vnaquauis creatura obſer-
vatur, prout plus minusue extiterit ca-
pax, pro quo etiam capacitatis gradu
ad nobilem magis ignobilemue ſnem
deſtinatur. Vhimus tamen omnium
Fenis eſt idem, Deo fi frui, quousque poſ-
ſint. Atque ita iuxta hymnogra-
phum, omnia Deum colunt & laudant,
ſuppliciter „ vt Theodoritus ait, ad
iſiun c‿nuerſa, ſogue iſße in ſacrificiume

of, eren1d.

II.

tas pro bono malum arripit haut raro.
Vnde euenit, vt Geſ derium, quod in ſe
coecum eſt, malum appetat. Volun-plate
tarium id certo ſenſu dici poteſt, quod Tim. —-
Cogi a nemine queat, inuoluntarium ta- 23 4. er
men etiam alio eſt ſenſu a ſodali fuo, qui? 13¾ e
eſt opprehendendi facultas, deceptum.
Atque hoc eſt, quod Plato vult, nemi-

om voluntar. e peccare inquiens.

III. 2

ipſe ait: Moa ſunt nniig, noui eg illa,
Secundo ſemper inter Tahide, antem &
rem deſideratam ſimilitudo aliqua in-
tercedat, neceſſe eſt. Nam vnaquae-
vis res eo maxime & oblectationem &
conſeruationem quaerit, quod qua-
dam naturae cognatione maxime ipſi
videtur conuediens, eiusque contra-
rio moerorem concipit, tandemque
deſtruitur. Amor inter res diſſimiles
non coaleſcit, & contrariorum repu-
z 2 gnantia

364 PARN I. 10. PICI MIRANDVL.

gnantia odium eſt naturale, quemad-
modum odium [vulgari ſenſu] repu-
gnantia eſt cum cognitione coniun-
Gtum. Hinc conſequens rei dehtae-
ratae naturam in deſiderante ſuo mo-

do eſſe, ſine quo nulla vtrinque inter-
cedere poſſet ſimilitudo: Imperfecte ta-
men in eo eſt, fruſtra enim eſſet quae-
rere, quod ex aſſe iam teneat.

SECT. IV.

T'deſiderium vero plerumque ſe-
quitur rem cognitam, ita cum di-
verſis deſideriis diuerſa etiam coniun-
ta ſunt cognitionis genera. Cognitio-
nis tres ſpecies habemus, ſoenſum, ratio-
nem & intellelctum, triplici reſponden-
tes defiderio, appetitui, electioni, vo-
luntati. Appetitus brutorum eſt ani-
nimantium, electio hominum, angelo-
rum voluntas. enſus ſolas res corpo-
reas cognoſcunt, atque in eas quoque
vnice fertur appetitus. Angelicus in-
tellectus in ſola defixus eſt contempla-
tione conceptuum ſpiritualium, nulla
ad res materlales inclinatione, ne qui-

dem quando a materia immunes in ſpi-
ritualem naturam transferuntur, ita
voluntas etiam eorum ſolis perennibus
& ſpiritualibus paſcitur bonis. Media
inter iſta extrema natura eſt rationalis,
nonnunquam ad ſenſus deſcendens,
nonnunquamad intellelctum ſe erigens,
ſua elelctione deſideriis, quibus maxime
delectatur, obſequi ſolita. Hinc patet
res corporeas vel ſenſitiuo appetitu vel
lectione rationis ad ſenſus inclinatae
nos amplecti: Incorporeas vel angelico
intellectu, vel electione rationis ad in-
tellectualem ſublimitatem euectae.

SECTI. V.

VIchtitudo generatim loquendo
harmonia eſt, ex variarum rerum, ad
tertium conſtituendum, apta combina-
tione exiſtens. Cuius ſi ratio tempe-
riei, mixturaeque variarum naturarum
habeatur, ad conſtituendum vnum ali-
quod conſpirantium, nulla creatura
eſt, quae pulchra non ſit. Eo vero ſen-
ſu res ſimplex nulla pulchra eſſe poteſt,
adeoque nec Deus. Initium ea poſt
Deum habet, ex contrariis orta, ſine
quibus nulla eſt compoſitio, eſtque pul-
chritudo contrariorum vnio, amica
diſſenſio, concordia diſcors. Hinc o-
mnium rerum principium Empedocli
concordia eſt atque diſeordia, per hanc
varietatem intelligenti rerum compo-
nentium, per illam earundem coniun-
Ctionem, atque docentiin ſolo Deo di-
ſcordiam non eſſe, vt in quo diuerſa-
rum/naturarum vnio non ſit, ſed qui

puriſſimum ſit & ſimpliciſſmum vnum.
In huiusmodi autem coniunctione v-
nio necefſſario contrarietati praeualet,
absq; eo enim opus compoſitum diſſol-
ueretur. Hinc eſt, quod Venerem &
Martem amore iungunt Poetae, quo-
niam pulchritudo illa, quam Venerem
vocant, ſine contrarietate ſubſiſtere ne-
quit: quia item Martem Venus mode-
ratur & domat, eiusque moderamine
contentio contrariorum componitur.
Pari ratione in Aſtrologia Marti proxi-
ma Venus eſt, vt eius influxum, ad de-
ſtructionem tendentem, impediat,
quemadmodum urno proximus Iu-
piter eſt, vt eius malignitati obicem po-
nat. Quod ſi ſemper Veneri Mars,
hoc eſt principiorum contrarietas iu-
ſtae eorum temperiei eſſet obſequens,
nulla res vnquam diſſolueretur.

SECT.

er⸗
t⸗
lae⸗

1in
bus
ecia
alie,
ens,
en
Gme
tet
vel
Atae
lico

din-

um.
⸗
let,
ſol⸗
/
guo⸗
ren
ehe⸗
ode⸗
mine
tur.
ii.
ce⸗
liat,

.

po⸗
r⸗
il⸗
len⸗

.

QEd heæc de pulchritudine ſenſu laxiore

DISSERTATTIO PLATONICA.

365

SECTL. VI.

accepta, quae cum harmonia eſt ea-
dem: vnde mundum hunc conditum
eſſe a Deo harmoniae muſicae tempera-

mento, dictum eſt ſipientibus. Proprie

Ennead.

III. L. 5.

c. 3.

Cupidi-
nem.

LDst autem Amor coeleſtis deſiderium

autem loquendo harmonia melodicum
vocum conſenſum ſignificat. Pulchri-

tudo vero in ſtricto magis ſignificatu ad

concordiam exacéta proportione tem-
peratam, refertur in rebus patentibus
viſui, vt harmonia in rebus auditui ob-
noxiis. Huius pulchritudinis deſide-
rium amor eſt, ab vnica facultate co-
gnoſcente, quae viſus eſt, ortus. Hoc-
ue fuit, quod Plotino occaſionem de-
ſit vocis éoos, quae amorem notat, ab
Loacis, quod viſus eſt, deriuandae.
Hic forte dubium mouebit nonne-

SECT:

t viſus vero eſt geminus, ita pulehbri-
Vmdo quoque, circa quam verſatur,
eſt duplex. Hinc duae V'eneres Plato-
ni in Sympoſio celebratae, vt & Poetae

noſtro:. Vuigaris altera, quae ad ſonſus

fpectat: altera coæleſtis, quae ad intelle-

SECT.

TEnus igitur pulchritudo eſt, quae
genuit Amorem: mater eius certiſſi-
me, nam amoris cauſa eſt pulchritudo,
non quod principium ſit, a quo ille a-
tus procedit, ſed quod ſit id, circa quod

amor verſatur. Nempe effectrix cau-

mo, ſi a ſolis rebus viſui obuiis a-
mor eſt, inquiens, quomodo ad Ideas
referetur, quae oculis patent minime?
Reſpondeo ego, videndi facultatem vel
corporis eſſe vel mentis. Prima ſenſus
eſt, altera intelleltus, quam cum angelis
habemus communem. Hanc etiam
viſionem vocant Platonici, eiusque ima-
ginem tantum corporeum viſum eſſe
ſtatuunt. Sic Ariſtoteles etiam id ani-
mo intellectum eſſe ait, quod viſus eſt
corpori. Hincapud Homerum etiam
Minerua, quae ſapientia eſt, Xαν mwοα
dicitur, h. e, quae acutum videat. Hoc
viſu Moſes, Paulus & reliqui Dei vide-
runt faciem, Theologis cognitio voca-
tur intellelctualis & intuitiua, viſto bea-
tifica, iuſtorum in altera vita praemium.

VII.

dum refertur, atque ideis conſtat, cir-
quas intellectus verſatur, vt circa colo-
res viſis.
vulgaris atque coeleſtiz, nam, vt Plato
ait, tot eſſe amores neceſſe eſt, quot ſunt
Veneres. .
VIII.
ſa amoris perinde ac reliquarum actio-
num ſuarum omnium anima eſt. Cau-
ſa materialis eſt pulchritudo. Nempe
in Phyſicis eflectrix cauſa patri, materi-
alis matri aſſimilatur.

.

SECT. IX.

intellectuale pulchritudinis idealis. I-
deae vero, vt antea dictum, rerum e-
xempla ſunt in Deo, tantquam fonte ſuo
& cauſa, in mente angelica, per modum

formae, in anima rationali exiſtentia

per participationem. Haec enim, vt
ipfſius ſubſtantiae, ita idearum quoque

tulehbritudinis particeps fit, impertiente

prima mente, Hinc conſequens eſt,
amorem pulchritudinis coeleſtis in ani-
mo, non perfeétum eſſe amorem coe-
leſtem, ſed proximam eius imaginem.
Ipſe enim amor coeleſtis maxime in-
genuus cum defiderio pulchritudi-

nis idealis in prima eſt mente, quam

ipſe immediate Deus ideis exorna-

vit.
22 3 SECT.

Amor quoque geminus eſt, ſ. cupido.

Sympoſ.

.

366 PARS IV. 10. PICI MIEANDVI.
SECI. X.

Adorem vero, autore Platone, ex LPe-
mnia genuit Porus, qui Merin paren-
tem habuit, in Iouis hortis, nectare ebri-
vVs, die Veneris natali, ad quem cele-
brandam Dii conuenerant. Natura,
in ſeipſa formae expers, a Deo formata
in mentem angelicam vertitur. Haec
Nerma ideis abſoluitur, pulchritudine
primigenia, quae dum ex fonte diuino
defluunt akerius generis mixtae natu-
rae, imperfectae euadunt. Angelus
igitur opacitate ſua earum obfuſcans
ſplendorem, pulchritudinis quam ami-
ſere accenditur deſderio, atque hoc eſt
Amor. Is naſcitur, quando Porus, qui
abundantiam notat, hoc eſt copiam i-
dearum, cum natura illa informi con-
iungitur, quae dicitur Penia, quoniam
pauper eſt & mendica, vr quae deſtitu-
ta omni eflentia ſit, omnique actu,
quam louem vocauimus ſupra l, 8, in cu-
ius horto ideae plantate ſunt, vnde eſt,
quod ipſam mentem qngelicam ideis ex-
Ornatam Paradiſum antiqui vocaue-
rint. Sic Zoroaſtres ad vitam illam,
contemplatione quae agitur aeternam-
quefelicitatem nos inuitans, quaerite,
inquit, quaerite paradiſum. Ad coe-

lum Empyraeum id translatum a Chri-
ſtianis Theologis, beatarum animarum
ſedem, quarum felicitas in contempla-
tione & intellectus perfeckione perinde
ac apud Platonem collocatur. Hic A-
mor natali Veneris die genitus, h. e. qua
idealis pulchritudo, imperfecte licet men-
ti angelicae infuſa fuit, cum infans quaſ
eſſet Venus, adultam nondum perfe-
ctionem conſecuta. Omnes ad id fe-
ſtum Dii confluxere, h. e. omnes eo-
rum ideae, quemadmodum per Sdatur-
nitm & Planetam & eius idesm intelligi-
mus, expreſſione a Parmenide mutua-
ta. Sunt igitur Diiilli ideae, quae prae-
cedunt Venerisnatales, ipſa nempepul-
chritudo eſt, & gratia; ex varietate eo-
rum reſultans: inuitati autem ad con-
viuium fuere, in quo nectar apponere-
tur & amlroſia, his nempe quicunque
aà Deo excipiuntur, aeterni ſint, neceſſe
eſt, reliqua non item. Hae mentis an-
gelicaz ideae prima entia aeterna ſunt.
Porum nectar inebriauerat, h. e. illa ide-
arum copia aeternitate plena. Reli-
quae ideage ad conuiuium admiſſae
haut fuerunt, neque donatae ſunt ae-
ternitate.

SECT. XI.

Ilne angelica perficere iſtas ideas
deſiderat, quod nonniſt mediis po-
terat impetrari, cauſis imperfeltionis
oppoſitis. Canſae imperſectionis fue-
runt, quod a principio fuo longius a-
motae contrariae miſtae naturae fuiſ-
ſent. Remedium igitur ſeparatio eſt a
natura contraria, atque ad Deum quo-
vſque fieri poteſt regreſſus, cum eo-
demque coniunctio. Amnor qui eft il-
lius pulchritudinis deſideriunn, mentem,
Wt ad Deum ſe conuertat, iungique
cum eo conetur, excitat. Eſt autem
quaeuis res, quo propior eſt principio

ſuo, eo perfectior. Atque ille primus
eſt circulus, Mens, inquam, Angelica,
ab vnione cum Deo poſtquam diſceſſit,
intrinſecae cognitionis reuolutione ad
eum reuerſa: quae eſt iuxta antiquos
Venus adulta. Quaeuis vero natura,
quae huius capax conuerſionis eſt, cir-
culus dicitur. Eaque facultas ſoli in-
tellectuali ſiue angelicae propria naturæ
eſt & rationali: quae propterea ſolae ſe-
licitate etiam frui poſſunt, quae conſi-
ſtit in coniunctione cumprimo princi-
pio ſuo, quod vkimum eſt bonum at-
que fummum. I dque immortalibus
peculiare

peculiare eſt maturis, wateriales enim,
Conſentientibus hac ex parte Platoni-
cis & Peripateticis, ita vel ſeipfſas vel
principium ſuum intueri non poſſunt.
Angelica itaque mens & anima ratio-

natlis duovirculi ſunt intelligibiles, qui-

bus in mundo cor Poreo aliir reſpondent
Auo, coelum nempe decimum, idque
immobile, primi cerculi imago; corpo-

rague coeleſtia, quae mouentur, quae

poſteriorem circutum referunt. Pri-
mi nulla apud Platonem mentio extat,
vt, qui plane diuerſus ſit a natura cor-
porea, neque ea poſſit repraeſentari.
De Deſecu undao vero in Timaeo dicit, omnes
Coeli, quod oculis pateat, irculos, quos
in ſphaeram fixarum Planctarumque
ſeptem diuiſit, totidem animae ratio-
nalis cireulos referre.
Sunt qui Deo circuli nomen atribu-
vnt, Juenm⸗ cbelen vocant antiquio-
res Theolo
corprelhencen”. vt coelum extremum
mundum complectitur.

DISSERTATO PIL ATONICA.

gi, ſphaera qui ſit omnia

Et ſane parte vna Deo hoc ſatis con-
veniens eſt, ſed minus tamen alia par-
te. Certe enim quod circulus, initio
aà pundto ducto, ad bunätum redeat, 1
minime Deo conuenit, qui initium
habet nullum, ſed ipſe eſt punctum in-
diuiſibile, ex quo omnes ducuntur cir-
culi, ad idem redeuntes. Hocque et-
jam ſeriſu materialibus rebus applica-
ri nequit, quae initium habent, ad
quod tamen redire non poſſint.

In aliis tamen quibusdam oppido ĩ. in
Deum quadrat. Perfectiſſimum enti-
vm eſt Deus, circulus figurarum: nec
illi nec iſti aliquid addi potelt Omni-
bus corporibus locum vltima ſphaera

367

4

praebet, omnibus ſpiritibus Deus. A-

nima iuxta Platonicos in corpore non

eſt, ſed corpus in anima, animna In men-

te, mens in Deo, extremo rerum o-
mnium Zoco, quamobrem & Iudaeo-
rum Cabbaliſtis — b fuit appellatus,
quod locum ſigniſicat nomen.

SECT. XII.

Eneris pediſſequae Gratiae ſunt,
Thalia, Euphroſzne, Aglaia, h. e.
Viredo lactit Gia, Splendor: quae pro-
prietates ſunt pulchritudinis idealis.
Thalia rei cuiusaisin ſtatu ſuo eſt per-
manſio: Sic enim iuuentuti quoque
viredo tribuitur, qua perfeckiffimum
ſuum vigorem humana natura a tuetur,
qui annis creſcentibus deficit ſenſim
donec c penitus pereat. Venus pro-
portio eſt, qua res omnes coniungun-
tur, eius vero rei durationem viridi-
tas indicat. In mundo ideali, vbi pri-
ma eſt Venue & antiquiſſima, rIma
quoque viriditas occurrit, nulla enim
natura intelligibilis ſenio eſtentiammu-
tat. Ab ideali mundo in ſenſibilem
eriuatur viror, quous
i„ Capax eſt, h. e, pro ra

711
ille de
neéri

onle e du ra-

ratio actu re

tionis debitae proportionis, ae illi
ineſt. Reliquae duae idealis pulchritu-
dinis proprietates ſunt intellectus illu-
minatio, quam Aglaia indicat, & vo-
luntas amore & gaudio impleta, cuius

rei Euphroſene Fymbolum eſt.

Grutiae ita pingi ſolent, vt nos re-
ſpicere vna earum videatur, quaſi recta
„pProcedens non ret rograda, quoniam
duratio atque permanfio actu reflexo
non fuſtinett. Reliquae Auae auer-
ſa a nobis facie retrocedere videntur,
quoniam ad intellectum pertinent &
voluntatem, quarum facultatum ope-

auerſa, qualis recedentium ſit, pin-
guntur, quoniam res a Diis venire

nobis dicuntur, & a nobis redire ad

Deos.

—

fHex Procedit, ideo facie

Plat.

Sympos.

368 PARS IV. O. PICI MIRANDVI.
SECT. XIII.

V Pnus ex mari nata eſſe fabulis per-
hibetur. Materiae informis natu-
ra, ex qua res compoſitae ſunt, aqua
repraeſentatur, quae perpetuae eſt
fluiditatis, quamlibet formam facile
admittcns. Ea cum primum in mente
Angelica exiſtat, aquae paſſim angeli
dicuntur, vt apud Hymnographum,
aquae ſupra coeleſtes laudant Deum,
quod de Angelis Origenes inter preta-
batur. Suntq; Platonici, qui Homeri O-

ceanum quem Patrem ille dicit homi-
num atque Deorum, de mente ange-
lica accipiunt, ceterarum creaturarum
omnium principio ac fonte. Gemiſthi-
vs Neptunum omnium aquarum prin-
cipem, omnes mentes Angelicas hüu-
manasue interpretatus eſt. Hic eſt
fons viuus, exquo qui biberit, non ſi-
tiet vnquam. Hae aquae ſunt, qui-
bus mundum Dauides a Deo aiebat
eſſe fundatum.

SsECT. XIV.

P Orum h. e Idearum a Deo proce-
dentem copiam, Metios, h. e. con-
ſFelii, fiium Plato facit, a noſtris ſcri-
pturis parum diſientiens. Hinc Ser-
vatorem noſtrum confilii angelum Dio-
nyſius Areopagita appellabat, h. e. pa-

tris legatum. Similiter Auicenna pri-

mam cauſam conſiliatiuam vocat, cum

mens non a ſeipſo, ſed a Deo ideas ha-
beat, cuius conſilio, ſcientia, & arte, vi-
ſibilem huncce mundum condendi in-
ſtruitur.

SECT. XV.

Dorum porro, ĩuxta Platonem, &
maximus & minimus natu eſt A-

mor. Nempe Dii, vt alia omnia, du-
plici modo ſunt, in idea, & in materia
ſiue natura. In materia primus Deo-

rum extitit Amor, qui occaſio fuit, vt

reliqui Dii omnes ſimilem naturam ac-

ciperent, in idea vero idem VlItimus

extitit. Nempe natus eſt Amor, dum
ideae in Angelicam deſcenderent men-
tem, quae ideae cum ipſius mentis ſub-
ſtantiam abſoluerent, ipſius mentis
ſubſiantia perfecta eſſe non potuit, do-

nec ideae perficerentur, quod ante
fieri non potuit, quam naſceretur A-
mor, cuius ad Deum conuerſione illae
erficerentur. Cum igitur hoc quod
in materia, ſiue natura, ſit, Amori
mens angelica debeat, reliqui Dii, qui
menti ſucceſſere, in eſſe ſuo naturali
Amore iuniores ſint neceſſe eſt, quam-
vis in eſſe ideali eum antecedant, vt
qui naſci non potuerit, donec ideae
iſtae coniunctione, imperfecta licet,
cum natura informi coaleſcerent.

SECT. XVI.

NEce Etatis regnum regno Anoris
antiquius dicitur eſſe. Nempe
duabus naturis quaeuis res condita
continetur: materiali, quae imper-
fecdia eſt, & quam neceshitatem hoc lo-
co interpretamur: & formali, quae
perfectionis eſt occaſio. Iſtarum ex
qua participat maximne, eaà praedomi-
nari, natura vero ei obnoxia eſſe di-

citur. Hinc necegſitas, h. e. materia,
regnaſſe ſupponitur, dum imperfectae
eſlent ideae, eoque tempore omnia,
quae imperfecta ſunt, euenire credun-
tur. Perfectiones vero omnes amore
demum nato regnare coeperunt, eo
enim poſtquam ad Deum conuerſa

mens fuit, id quod imperfectum antea

fuit in ſe, perſectionem indeptum eſt.

Plato
Sympos.

⸗
.

I

in⸗
-

ſi
i⸗
bat

lue
GO
neri
qui
rli

,N
dene
icet,

eri/
tae
Nia
Hun-

nore

,e0
erſi

nten

1 eſt

lm-

— ——

Plato
Sympos.

Mtum eſſe Veneri obnoxium dicitur.
Nempe fatum, quod nihil aliud eſt,
quam concatenata caudarum & effe-
Ctorum in ſenſibili hoc mundo ſeries, a
mundi intelligibilis lege pendet, hoc
eſt a prouidentia. Hinc Platonici pro-
videéntiam, h. e. idearum ordinationem,
menti primae attribuunt, a Deo, vl-

timo fine, pendentem, ad quem res

omnino dirigat omnes. Atque adeo
Venur, quae eſt ordo idearum, a qua
fatum, h. e. mundi ſenſibilis ordo de-
pendet, fato dominatur.
FLFatae vero Deae tres ſunt Clotho,
Lacheſis & Atropos, id enim quod in
prouidentia vnum eſt, in aeternitate
indiuiſibile, quando in tempus tran-
ſit, & ad fatum, in praeſens diuiditur,
praeteritumgue & futurum. Sunt alii
qui Atropon ad ſphaeram fixarum, Clo-

SECI.
POrro „ quemadmodum a Deo in
mentem Angelicam ideae deſcen-
dunt, a quibus intellectualis pulcritu-
dinis gignitur Amor, quem diuinum
appelamus: ita eanedem ideae a mente
Angelica in animam rationalem deri-
vantur, tanto tamen in ea imperfectio-
res, quantum Angelicae perfectioni
ipſa anima cedit. Ab his humanus eſt
Amor, de priore Plato, de bpoſteriore

1

PlISSERTATIO FLATONICA.
L EEiuEuuCI. XVII.

tho ad ſphaeras planetarum, Lacheſm
denique ad res ſublunares referant.

Sunt autem res ſolae corporeae, &
quae in tempore ſunt, obnoxiae fato.
Rationalis vero anima, incorporea
quippe, eidem dominatur: prouiden-
tige tamen ſubeſt, cui ſeruire vera eſt

libertas, qua voluntas, legibus proui-

dentiaz obſecuta, ad finem ſuum ex-
optatum perducitur. uoties vero
Pprouidentiae excutit iugum, ex libera
ſerua fit, fatique mancipium, cuius
domina antea exiſtehat. Nempea le-
gibus prouidentiae recedere nihil eſt a-
liud, quam rationem deſerere, ſequi
ſenſum, & appetitum irrationalem,
quae cum corporea ſint, fato obnoxia
ſunt, iſtisque qui ſeruit, magis eſt ſer-
vus, quam ipſa quibus ſeruierit.

XVIII.

Plotinus diſſeruit. Qui eodem argu-
mento, quo ideas in mente Angelica
non accidentia ſed ſubſtantias eſſe pro-
bauit, rationis quoque ſpecies, idegs
inquam in anima, ſubſtantiales eſſe e-
vincit. Venerem animam appellans, vt
quae ſplendidiſſimo Amore gaudeat, qua
rationes illae ſpecificaz, de quibus di-
xXimus, deſignantur.

SECITI. XIX.

Mor autem vulgaris ſenſibilis pul-
* critudinis eſt appetentia, corporis
excitata viſu. Puleritudinis eius cauſa
ſenſibile eſt coelum, per potentiam
ſuam motricem. Quemadmodum au-
tem ea, qua nos gaudemus, motrix fa-

cultas, muſculis & neruis, operatio-

num illius inſtrumentis, continetur;
ita coeli quoque facultati motrici cor-
pus accommodatum eſt, perpetuo mo-

tui circulari congruum, cuius corpo-
ris interuentu anima mundi, veluti
piéctor, penicillo ſuo materiam iſtam
inferiorem variis induit formis. Sic
vulgaris itaque Venus, materialium
formarum pulchritudo, eſe ſuum cau-
ale a facultate coelorum motrice ha-
bet, fſonmale a colore, qui ex ſolis ſen-
ſibilis luce affulgente exiſtit, quemad-
modum ideae affulgentem ſibi ſolem
Aaàa habent

370 PAkS W. 10. PICI MIANDVI.

habent intelligibilem. Eſe denique

eius participatum conſiſtit in fi-
gura & ordine partium apto, ocu-

lis ſeſe ingerente, lucis & coloris
auxilio, quo ſolo Amor procuratur.

SECT. X X. 5

Vemadmodum vero ideis in men-
tem deſcendentibus deſiderium o-
ritur fruendi eo, a quo idealis haec de-
ridatur pulchritudo; ita etiam vbi viſi-
bilis pulchritudinis ſpecies oculis ſeſe
ingerunt, duplex inde naſcitur appe-
titus coniunctionis cum eo, a quopul-
chritudo deriuatur. Alter ad ſenſus,
ad rationem pertinet alker, ſuntque
haec principia bruti Amoris atque hbu-
mani. Si ſenſum ſequamur, pulchri-
tudinis fontem corpus eſſe iudicamus,
quod intuemur: vnde coitus naſcitur
deſiderium, quo intime corpora iun-
guntur, isque brutorum animantium
Amor eſt. Ratio vero iudicat tantum
abeſſe, vt a corpore haec pulchritudo
originem habeat, vt potius obſit ei,
quodque, quo magis a corporea natu-
ra feparatur pulchritudo, eo magis ſua
indole & dignitate fruatur. Non igi-
tur per ſpecies viſibiles in corpore eſt
haerendum, ſed ab omnibus corporeae
labis reliquiis illae perpurgandae ſunt
ſpecies.
Cumque homo ſpectari poſſit qua
animam rationalem vel ſeorſim poſi-
tam, vel cum corpore coniunctam,

SECT.

AMor vulgaris ſolis inhaeret animis
materiae immerſis, eique penitus
obnoxiis, vel ſaltem animi paſſionibus
perturbationibusque impeditis. An-
gelicus amor in intellectu eſt, perinde
ac ipfe intellectus aeternus. Pauci ta-
men eo vtuntur, ſed terga obuertunt
intellectui, conuerſi ad ſenſibilia, &
rerum corporearum curam. Coele-
ſtibus vero illis animis ea perfectio eſt,

priore modo humanus Amor coeleſtis
imago erit, ſecundo nihil aliud eſt, quam
ſenſibilis pulehritudinis deſiderium,
quae ab anima iam purgata a materia

fuit, atque in intelligibilem, quantum

eius patitur indoles, eſt conuerſa. VI-
tra hunc Amorem pauciſſimi proce-
dunt mortalium. Sunt tamen qui, ad

maiorem perfectionem adſpirantes,

perfectioris recordantur pulchritudi-
nis, cuius contemplatione anima, an-
tequam huic corpori immergeretur,
oblectata fuit, atque ea incredibili ac-
cenduntur deſiderio, eam denuo vi-
dendi. Quod proſequentes, a corpo-
re, quantum fieri poteſt, recedunt, cu-
ius adeo anima, ad priorem ſuam di-
güritatem enitens, dominium perfe-
ctum nanciſcitur. Haecque coeleſtis
Ainoris imago eſt, qua homo ab vna
perfectione ad aliam tranſit, donec a-
nima eius, cum intellectu penitus con-
iuncta, in angelicam tranſit naturam.
Atque ita aà materiae faece purgata, &
diuina iſta virtute in ſpiritualem flam-

mam conuerfſa, ad intelligibile coelum

euehitur, atque in parentis ſui ſinu
ſuauiter requiefſcit.

XXI. j
vt vtzoque defungi munere valeant,
corpusque regere poſfint, ita vt a re-
rum fublimiorum tamen contempla-
tione haut abducantur. Tales Poetae
Iani bifrontis repraeſentant imagine,
quarum altera prona, res ſenſibiles ſpe-
Ctat, altera auerſa, intelligibilles. Im-
perfectiores nempe animi vnica tan-
tum facie gaudent, qua ad corpus con-
verſa, intellectualia videre nequeunt,
contemplatione

hu⸗
der
mO.

la-
14e
ne,
e⸗
l⸗

rð

contemplatione eorum deſtituta: ad
intellectualia vero ſi reſpexerint, cor-
pus non vident, cura eius penitus ab-
lecta. Hinc eſt quod animae, quibus
intellectualia deſerenda ſunt, vt corpori
ſeſe addicant regendo, diuina proui-

dentia caducis corporibus illigentur,

corruptioni obnoxiis, quibus exſo-
lutae, breui tempore, niſi ſibi deſint ipſae,
ad intellectualem redire poſſint felici-
tatem. Aliae vero animae, quibus con-
templationi vacare eſt integrum, cum
aeternis, neque corruptioni patentibus,
corporibus coniunguntur.
Coeleſtes ergo animi (Iano a Poetis
ſignificati, quemadmodum temporis

DISSFRTATO PrATONICA. 1

ad vnum genus rerum, ſiue intellectua-
lium, fiue ſenſibilium, conuerſa, alte-
rum geuus intueri nequeunt.
Sic ergo vulgaris Amor cum coele-
ſti conſiſtere nequit, multique intel-
lectualis pulchritudinis abrepti conſpe-
ctu, ad ſenſibilem coecutiunt, quod

Callimachus Tireſiae fabula docet, qui Hymn.

nuda conſpecta Pallade viſum amilit,
vates tamen ab ea factus eſt, animi o-
culos aperiente, quibus praeſens fu-
turumque perſpiceret, dum corpo-
reos claudebat. Sic Achillis manes,
Homero omne genus intellectualium

contemplationum inſpirantes, corpo-

ris oculorum vſu eum priuauere.

principia interueniente motu,) idea-

lem in intellectu pulchritudinem, quam
perpetuo ament, contemplantur. In-
feriores quoque res atque ſenſibiles
conſiderant, non vt eorum ament pul-
chritudinem, ſed vt eam illis imperti-
antur. Noſtrae etiam animae, ante-
quam cum corporibus coniungantur,
gemina facie gaudent: cum vniuntur

autem corporibus, facies illae diuellun-

Quamuis autem coeleſtis Amor ſem-
per viuat in animaez cuiusuis intellectu,
pauci tamen eo vtuntur: qui corporis
cura abiecta, cum Paulo Apoſtolo di-
cere poſſunt, neſcire ſe an in corpore
lEint an extra corpus. Ad quem ſtatum
pertingere homini datur nonnun-
quam, ſed in eo tamen non niſi ad
tempus perſeuerare valet, vt Eccleſia-
ſtes nos docet.

SECT. XXII.

tur quaſi, vt vnicam retineant, qua
0 in anima nofſtra,

H igitur
quae natu ſenſibilem intelli-
gibilemue pulchritudinem indifferens
eſt, triplex exiſtere poteſt amor. In
intellectu vnus, qui angelicus eſt: hu-
maänus alter: tertius ſonſualis. Ho-
rum genus ſecundum & tertium circa
rem eandem, corpoream nempe pul-
chritudinem, verſantur. In ea ſola
haeret Amor ſenſualis: Humanus a ma-
teria eam purgat. VItra hos duos a-

moris gradus pauciſſimi aſſurguntmor-

9.

talium. Illi vero quorum animus
philoſophia eſt perpurgatus, ſenſibi-
lem pulcheitudinen, alterius, magis per-
fectae, vmbram tantum eſſe ſcientes, ea
relicta, coeleſtem intueri geſtiunt, cu-

ius praeguſtum memoria retinent, e-

amque, modo ita mentem eleuare per-
gant, poſtremo conſequuntur. Atque
adeo hoc recuperant ipſum, quod li-
cet in iis ab initio extitiſſet, non ta-
men percipiebatur ab eis, aliis rebus
diſtractis.

Aaa &

*

372

Ex Itali-
cis Beni-
vieni hæc
tranſtuli-
mus:
quod
mone-
mus vt
ex iis po-
tius quâ
ex An-
glica
Stanleii
transla-

tione de

noſtris
iſtis iu⸗
dicium
feratur.

PARS IV. HIFRONFPMI BENIVIENI
HYMNVSEIN AMOREM,

IVXTAL

MENTEM PLATONICORVM
AVTORE

HIERONYMO BENIVM NO,

FLORENTINO.
I.

Pen: tenens regnansque meo ſub peçtore magnum

Numen AMOR, (regnoque licet ſceptrisque ſuperbum
Non dedignatum tamen iſtas paſcere flammas,
A ſeſe accenſas,) linguamque animumque ciere
Aſſidue hunc pergit. Quicquid penetralibus imis
Pectoris accenſi condam, depromere poſcens.
Sed trepidat pauidum pectus, tantisque repugnat
Lingua auſis. Trepidi nequicquam obſtante pauore,
Inſtat, non patiensque morae me fortius vrget,
Concepta hoc animo vt dicam ,ſecretaque pandam:
Maiorique minor, tandem ſuperata, poteſtas
Cedit. At ignauae menti dum porrigit alas,
Queis primum hunc animum fubiit, de vertice Olympi
Cum deicgendit Amor, (plumis componere nidum
Ipſe ſibi inſtituens propriis, ſedemque perennem;)
Rurſum amimos fumo: inſuetaeque in peétore lucis
Senſum percipiens, animis abſcondita pando.
I.

Diuina natum cantamus origine AMOREM
Vt ſeſe infundat genitis toto vndique mundo,
Ingeniti ipſe boni puris ex fontibus ortus. 6
Vt natus primum, quo ſit de patre creatus,
Vtque animam informet, moueat coelum, regat orbem,
Humano, illabens, ſoleatque vt corde latere.
Qualibus armatus, quam ſaeua ad vulnera promtis
Incedat telis, qua vi mortalia cogat
Pectora, contemta terrena faece, tueri
Sidera. Vt accendat flammas, vt concitet, vrat:
Quaque alium in coelum rapiat lege, figat at iſtum
In terra: medium terram inter & aſtra ſubinde “
Ulum detineat. Sed feſſa & languida Muſa
Qua terra inueniet tanto adiumenta labori?
Te ergo, te votisque fuis precibusque fatigat,
Phoebe pater, flammis correpto ex pectore fuſisss. .
Infirmos heu quanta humeros nunc farcina trudit!
Porrige, diue puer, promiſſas porrige pennas,
Duxque tuis iter auſpiciis fac dirige coecum.

Diuinus

f fd222

Pectoris accenſum pridem penetralibus imis.

Hic viuus ſcaturit fons immortalibus Vndis:

Quodque ſinu penitus laeto conceperat ipſa,

VS& IN AlOkEII.
III.
Diuinus quando veri de vertice coeli
Sol venit, angelicae menti ſe infundere gaudens, =ðð
Primam vt progeniem, viua ſub fronde, iucunda
Afficeret luce, atque ſimul formare valeret;
Innato haec ardore Boni cupidiſſima Primi, =è
Iam magis accenſo, vi delabentis AMORIS,
Conuerſa in ſeſe virtutem concipit intus,
Diuinam plane: foecundam mille figuris
Quae implet. Mirandis primam inde ſurgere flammam
Ecce modis ſentit, pectusque accendere totum;
Qua viuo ingenitae lucis ſoli, ipſa refulgens,
Fit ſimilis. Lux iſta autem flamma, ardor & ignis
Mente obfuſcata coeleſtique ex luce refulgens,
Primus AMOR verusque fuit, in mente relucens
Angelica: Peniae atque Pori clariſſima proles,
Nata die, Venerem qua ex ſe produxit Olympuc.

IV.
Hunc natum fouitque ſinus mox Cypridos almae,
Flammiferum & natus viui aſſidue ipie decoris
Solem indefeſſus ſequitur, gaudetque ſequendo.
Ille nouis, auctum, vinclis conſtringit Amorem,

HILMN

Illum ſublimigreſſu per ſumma ſequendo,
Aſſequitur ſummumque bonum, vitamque beatam
Doctus Amor. Viuum nempe iſthac inuenie ignem
Ex quo animantem ſe vitam deriuat: is ignis
In nobis ſpirat, flammasque acquirit eundo. S 2
Sic moriendo ardet cor, ardendoque reuiret.

Quae coelum fingit celſum, vis alma „mouetque,
Hinc manat. Placidus vergente hoc depluit imber
Lucis, quae ad ſuperas ſedes educere mentes .
Eſt ſolita: ingenitus tanto hac ſol pectora adimplet
Splendore, aeterna vt pectus flamma occupet omne.

Vtque Deus, rerum ipſe autor, primumque bonorum,
Et vitam & motum, ſenſum, atque vt fingere poſſet,
Conceſſit menti aeternae. Pariter quoque quaerit
Solem Anima, adiumento eius, pingique coruſcum,
Diuino lare radios qui pectore ſpargit.

Diffundit. Quaecunque igitur motuue cientur,
Aaa 3

PARS W. HERON. BENIVIENI

Vel ſenſu gaudent, ea demum mota per ipſam,
Et vitam & ſenſum exercent, & munia vitae.
Sicque Anima exemplo coeli Venenem quoque terris
Producit, cuius coelo decus ecce refulget,
In terris viuit, placidis mundum integit vmbris.
Coelo aſt nata Venus ſpeculo ſeſe ipſa tuetur
Solari, atque vmbras cupit expurgare tuendo.
Vtque ſuas agnoſcit opes pro munere ſolis,
Quem fulgere ſibi ſentit; ſic prodiga lucem
Acceptam Feneri terrenae affundere gaudet.
Et vulgaris Amor terrenae amplexibus haeret:
Coelica coeleſtem gremio vt conſtringit Amorem.

VI.
Aſt Anima ecce, Dei nutu formata potenti,

Inferiora petit, ſuprema ſede relicta, .
Quam datur admiſſis ſoli conſcendere bigis,

Induit humano ſeſe & mox pectore totam,
Atque ſuo quicquid pulchri pridem abſtulit aſtro.

Abiconditque ſinu, miranda hic exprimit arte,
Iam coeli ſpoliis opulenta & dote Deorum.
Hic prout ratio fert ſanguinis imbecilla
Humani, talem properat ſibi fingere ſedem,
Vt facili motu modo luci ſe applicet ipſa
Diuinae, aduerſo modo longius inde recedat.
Picta heic non raro ſolis ſe infundit imago
Alterius cordi: ſibi quod conformat, & aptat

Infuſa, & virtute ſua ſic fingit & ornat

Diuinis radiis, mage pulchrum vt & exeat ipſum.
Aſt ita dum dulci ſe paſcit pectus amore,
Inſimul & paſci patitur ſe errore iucundo.

VII.

Paſcitur errore: nam pulchrius autumat eſſe
Quam ſit reuera, dum in ſeipſa ſpectat amatum,
Prolem amplexa ſuam mens noſtra! Hinc porro reformat,
Diuinum ad lumen, quae ſic impreſſa recepit.
Virtutem o raram! variis poſt greſſibus ire
Pergit ad ingenitum ſolem, namque ex hoc omnia manant.
Queis placuiſſe ſibi primum rem ſenſit amatam.
Nempe, quod eſt pulchrum, ſole omne accenditur vno,
(Per ſpeculum triplex dignato mittere vultus)
Seu mentem, ſeu animum, terrenaque corpora adornet.
Hoc oculi primum accipiunt; hinc altera cordis

Haec ſpolia ecce ſibi rapiens aptare Miniſtra

Geſtit.

nFPAINVS IN AMOREM 34

Geſtit. Ab hoc porro cordi transmittier ipſi
Obſerues pulchrum, cuius noua forma refulget.
Obfuſcata tamen. Pulchrorum nempe figuras
Corporeo exutas habitu, apte colligit vna,
Et pulchri quicquid diuiſum continet orbis
Vno depingit conceptu vnaque figura.

VIII.

Sic Animam hanc oblectat Amor, quae pectore toto
Exultat, fruiturque ſuo laetiſſima foetu,
Atque oculus vitreis pictos vt cernit in vndis
Peoebeos radios; verum ſic ipſa tuetur:
Id vero vmbra licet verae & ſit lucis imago;
Cor ſplendore ſuo pulchro traducit ab iſto,
Ad mage perfectum, cui celſa in vertice coeli
Sedes. Terrenam non hic videt amplius vmbram,
Effigiem Solis puro ſed lumine pictam.
Dumque pio haec ſequitur ſtudio veſtigia pectus,
—Prura anima ſtatim magis ecce refulget imago:
Poſt lucem & dubiam, certam tenet atque ſerenam.
Luce ornata iſta fit pulchra, Cupidinis arte,
Mens, anima, & mundus, mundo & quaecunque feruntur.

K.

Sed quo Muſa ruis? Iam fraena adducere Amorem
Sentio: non patitur limites tranſire ruentem,
Et ſtimulis actam, tibi quos audacia ſubdit,
Longius ire- domat fraenis inſtatque capiſtro.
Denique praeceptis aures aduertito Amoris,
Accenſus ſi forte tui quis ardet amore;
Non frondes illi, diuini exponere fruétus
Theſauri fas eſt. Des iſta, ſed illa negato.

PARS III.

D vtroque iſto agere Amore, ſci-
entia eſt non vnius. De Amore
enim vulgari naturali ſcientiae. vel
morum doctrinae agere competit. Di-
vinum Amorem Theologia aut Meta-
Phyſica conſiderat. De priore egregie,
Phyfſici partes ſuſtinens, in Eccleſiaſte
Salomon egit, in Prouerbiis vero Do-
Ctoris morum perſonam gerens. De
poſteriore in cantico ſuo cecinit, quod
omnes qui in ſcripturis habentur hy-
mnos diuina fublimitate longiſſime
HWuperare exiſtimatur.

AD INIERV. I.
Ordinis diuina ſapientia rebus cre-
atis inditi haec vere ſuprema lex eſt,
vt inferius ab eo, quod ſupra ſe proxi-
mo loco eſt poſitum, gubernetur. Cui
quamdiu obſequitur, nihil noxae me-
tuendum eſt illi, nulloque impedimen-
to ad propoſitam ſibi felicitatem per-
ducitur. Quod ſi tamen praepoſtero
libertatis amore, ſuis emolumentis vi-
vendi praeferens licentiam, naturae
ſuperioris detrectauerit obſequium,
gemino

36 PARS IV. AD HIERONIMI BENIVIENI

gemino id malo implicari neceſſe eſt.
Primo enim tanquam nauis, quam gu-
bernator defſtituat, modo ſaxis affligi-

tur, modo aliis exponitur periculis,

nulla ſibi, intrandi portus ſpe relicta.
Deinde etiam imperio in inferiora, at-
que obnoxia ſibi, exuitur, eo, quod
obſequium aduerſus id, quod tanquam
ſuperius agnoſcere tenebatur, ipſum
quoque abſiciat. Naturaigitur, ratio-
ne deſtituta, ab alia regatur neceſſe eſt,
alii vieiſſim regendae, ob imperfectio-
nem ſuam, plane inepta. Contraria
ratione Deus, qua eſt excellentia, pla-
ne nobis ineffabili, rebus proſpicit o-
mnibus, ipſe nihil indigus curae, qua
ſibi proſpiciatur. Duo vero illa ex-
trema inter Deum inquam & res bru-
tas, angeli animique rationales conſi-
ſtunt in medio, vt qui gubernent, gu-
bernenturque viciſſim. Primàilla an-
gelorum Hierarchia, ab ipſo Deo deri-
vata luce, a ſe proximam animorum
colluſtrat. Animi, qui Daemones Pla-
tonicis vulgo audiunt, Hebraeis vero
Py, vt qui hominum praeſides ſint
atque cuſtodes, nobis eadem ratione,
qua nos brutis animantibus, praeſſe
ſunt exiſtimandi. Ita Pſalmo VIII Ange-
li, quamdin ipſi diuinam autoritatem re-
verentur, ipſi quoque ſuum in alias
creaturas tuentur principatum. Sta-
tim vero atque Lucifer cum ceteris
complicibus ſuis, improbo excellentiae
ſuae amore, diuinam aemulabatur au-
toritatem, ſuaque virtute, perinde ac
Deus, niti, ſeque fuſtinere geſtiret
ipſum; gloria amiſſa, ſumma vna cum
eis miſeria eſt inundatus. Iamque
adeo exutos ſeſe eo quoque animad-
vertentes principatu, quem in alios
antea obtinuerant, eique homines ſub-
tractos indigne ferentes, felicitati no-
ſtrae inuidentes, inſidias aſſidue no-
ſtris bonis componunt. Idem in mun-

do inferiore, hacce anima noſtra, obti-
net ordo: nempe diriguntur a ſuperi-
oribus facultates inferiores, quarum
ſequentes arbitrium, a veritate non diſ-
cedunt. Facultas imaginatrix ſenſuum
externorum emendat errores, ab intel-
lectu ratio colluſtratur, neque vnquam
male nobis ſuccedit, niſi vbi rationis
conſilia ſpreuerit imaginatrix facultas,
vel ratio, omnibus aliis infra fiduciam
poſitis, intellectui refragetur. In appe-
tendo ratio appetitum, rationem intel-
lectus moderatur, quod quidem Poe-
tae noſtro eſt indicatum cum ait:
Frena tenens, regnansque meo
flub pectore
Magnum numen, AMOR.
Eſt autem ſedes facultatum, quae

cognitioni inſeruiunt, in capite, ea-

rum quae appetunt, in corde. In anima
autem, quae bene compoſita ordinata-
que fuerit, appetitus amore regitur pu-
riore, quem vocant intellectualem,
fraenorum imagine hic repraeſenta-
tum, quam Platoni debere Poetam eſt
manifeſtum.
- - - Lenauae menti dum porrigit
alas
Queis primum hunc animum ſubiit,
de vertice Olympi
Cum deſeendit amor - - -

Deſcendere quando dicitur ſuperior

virtus quaecunque, ea quidem, faſti-
gio ſuo deſerto, ad nos demitti non eſt
exiſtimanda, ſed verſa potius vice nos
ad ſe ſubleuatos educere. Peſcenſits
eius ad nos, noſtrum ad eam adſtenſum
notat. Nempealio ſenſu acceptus de-
ſcenſus iſte virtutis imperfeétionem,
non vero accipientis eam perfectionem
eſſet ſignificaturus.

II.
Ingeniti ipſe boni puris ex fontibus
ortus]

He.

He.

HBBhBMNVM COMMENTAK.

H. e. ex diuinae fontibus bonitatis, in
animam noſtram influens, in qua ille
terminatur influxus.
Vr natus primum &c.]
De ordine idearum, earumque partici-
atione & conuerſione varia vide
Part. II.
Vique animam informet, moueat
coelum, regat orbem.
Tres iſtas non efficit amor proprieta-
tes. Nempe ideas Deus in mente an-
gelica producit, mens vero animum i-
deali pulchritudine colluſtrat, coelum
indita ipſi anima mouetur; nec tamen
VIIa iſtorum principiorum ſine amore
operatio procedit. Ipſe conuerſionis
mentis ad Deum eſt cauſa, animae item
conuerſionis ad mentem, ſine qua ne-
que in illam ideae, neque in iſtam ſpe-
Cifcae, quas vocant, rationes, deſcende-
re poſſent. Eis non illuminata ani-
ma, formam iſtam, ex materia ſenſibi-
lem, per motum coelorum elicere nun-
quam potuiſſet.

III.
Vbi prima Dei emanatio, idearum
ſcilicet integer ordo, in angelicam de-

fcendiſſet mentem; illa quidem, perfe-

ctionis cupida ſuae, ad Deum conuerti-
tur, atque ab eo voti fit compos: quod
eo maiore conſequitur perfectionis
gradu, quo maior eius in amando fer-
vor extiterit. Atque hoc deſiderium
eſt, ille coeleſtis æmor, mente & ideis
obſcuratis natus, qui iſtis verſibus de-
ſcribitur:
Veri de vertice coeli]
Iſta Deum notant, qui res conditas
complectitur omnes, quemadmodum
res ſenſibiles omnes coelum comple-
titur. Vid. lib. II. Nempe iuxta Pla-
tonicos ſolae res intelligibiles verum
eſſe nabent, vmbrae reliqua ſunt, & il-
larum imagines.

377

Sol venit]
h. e. Idearum lumen a Deo dimanans.
— = VLinua ſub fronde -]
Frondis metaphora ad Iouis hortum al-
luditur, in qua plantae iſtae ideae fue-
runt. Vid. L. II. ſect. 0. Viua illa di-
Citur, quoniam operationum ſuarum
principnun iſtae continent ideae, intel-
lectum nempe, vitae nobiliſſimum ge-
nus, vnde Hymnographus canit, da mi-
hi intellelctum & viuam. Simili modo
Cabaliſtae quoque ſecundae Sephirae,
quae ſapientia eſt, vitam attribuunt.
Ahiceret luce, atque ſimul formare
valeret.)
Verbo aßcere accidentalis perfectio
tantum indicatur, ideae vero mentis eſ-
ſentiam abſoluunt, quamobrem addit;
Jormare valeret. Nempe eas, quamuis
extrinſecus aduenientes, non vt acci-
dentia, ſed vt primum actum ſuum in-
trinſecum recipit, quod indicat autor
noſter, innatum ardorem eius dicens.
— —= viuo ingenitae lucis ſoli, ipfa re-
fulgens,
Fit ſeimilis.]
Nempe amor amantem ſuo modo in
amatum conuertit & mutat.
Peniae atque Pori.
Vid. L. II. Sect. X.

IV.
Coeleſtis amoris attributa ſequenti

interuallo ob oculos ponuntur:

Ille nouis, aultum, vinclis conſtrin-
git.] .
Anima, corporea mole dum opprimi-
tur, deſiderium eius, quo in intellectu-
alem pulchritudinem fertur, obdormi-
ſcit: amore tamen excitatum, per ſenſi-
bilem corporis pulchritudinem, po-
ſtremo ad fontem eius, Deum, dedu-
Sic moriendo ardet cor, ardendoque
rouiret.

Bbb Vitae

378 PARS HV. AD HIERONFVMI BENIVIENI

Vitae ſigna motus & operatio ſunt, vt
mortis Indicium priuatio iſtorum exi-
ſtit. In illo vero, qui intellectualibus
ſeſe admouit rebus, quae ad rationem &
ſenſum ſpectant, deficiunt. Parte ra-
tionali homo quieſt, parte intellectuali
vero cum angelis coniungitur. Qua
homo eſt, moritur, angelica perfectio-
ne indutus reuiuiſcit. Sic cor mori-
tur, intellectualis amoris ſolutum flam-
mis; Nec tamen conſumitur, ſed mor-
te illa nouae & ſublimioris vitae incre-
menta capit. Vide apud Platonem
Alceſtidis & Orphei fabulam.

V.

Sequentibus iam verſibus pulchritu-
do ſenſibilis deſcribitur.
Coelo aſt nata Venus ſpeculo ſeſe ipſa
tuetur
Solari, atque vmbras Cupit expurgare
tuendo.
Corporeae pulchritudinis actus eſt, at-
que effectus, lumen ſenſibile, intelligi-
Ppilis vero ſpirituale lumen. Ideae dum
primum deſcenderent in mentem an-
gelicam, adhuc informem, colorumin-

ſtar habebant, atque figurarum, tempore

nocturno. Vt vero's, qui Luna ſplen-
dente rem pulchram intuetur, plena
ſolis luce eiusdem aſpectu delectari cu-
pit; ita mens quoque idealem pulchri-
tudinem, in ſeipſa ſubobſcuram con-
templata, quod Poetae vmbrae ſignifi-
catur voce, idque ob noctem imperfe-
cCtionis ſuae, Lunae exemplo ad ſolem
aeternum conuertitur, vt ex eo perfe-
am lucem deriuet. Atque ad eum
conuerſa lux euadit intelligibilis, coe-
leſtis Veneris pulchritudinem perfi-
ciens, primaeque mentis eam ſubiici-
ciens oculis.
Pulchritudinem conſiderantes ſenſi-
bilem, primo rem in ſe conſideramus

ipſam, quae eadem meridiano eſt tem-

pore & veſpertino: ſecundo lucem, quae
anima eius eſt quodammodo. Poeta

noſter in ea ſententia eſt, quod, ſicuti

prima ſenſibilis pulchritudinis pars, for-
mae corporeae, a prima parte pulchri-
tudinis intellectualis, formis nempe i-
dealibus, procedit; ita lux ſeniſibilis ab
intelligentia ſit, in ideas deſcendente

VI. VII. VIII.
Corporum pulchritudo primo qui-
dem ex materiae corporum diſpoſitio-
ne eſt, & quantitate abſoluitur, pro-
portionis, atque diſtantiae partium, ſi
rationem habeas: qualitate, ex parte fi-
gurae atque coloris. Secundo, ex cer-
ta quadam qualitate exiſtit, quam nul-
la melius quam Venuſtatis voce expreſ-
ſeris, quae in omnibus pulchris relu-
cet. Atque ea proprie Venus eſt, &
pulchritudo, quae amoris flammas in
mortalium accendere pectoribus ſolet.
Illi enim, qui a corporis diſpoſitione,
figura, & colore partium hoc putant eſ-
ſe, eos facile eſt confutare experientia.
Videmus haut paucos, nulla corporis
parte forma laborantes, hac ipſa tamen
gratia deſtitutos & venuſtate. Alios
forma non adeo egregia maxime tamen

venuſtos. Eo ſpectat Catulli iſtud. Ep. 87.

Quintid formoſa eſt multis, mihi can-

dida, longa,
Redka eſt. Haec ego ſic ſingula
confiteor'.

Totum illud, formoſa, nego. Nam
nulla venuſtas,
Nulla in tam magno eſt corpore mi-
ca ſulis.
Qualitatis, quantitatis & figurae ipſi
conceſſa perfectione, fſormoſam tamen
eſſe negat, quod venuſtate illa careat.
Haec animae erit igitur, quae, ſi perfe-
cta ſit, lucidaque, in ipſum corpus quo-
que fuae quosdam lucis radios trans-
fundit. Moſes a commerciis cum Deo,
quem

I
Ptonetb, le
Xrll4ti⸗

b

Une
etd
utl
hri-
e i.
8b

gui
tio⸗
ro.

quem in monte viderat, reuerſus, tan-
to fulgore coruſcam faciem praetulit,

vt, Niſi velatam, intueri populus haut-

quaquam valeret. Et de Plotino rela-
tum Porphyrio eſt, in eius obtutu,
poſtquam ad diuinam contemplatio-

nem eleuatus fuiſſet, mirum fulgorem

ſe prodidiſſe. Imo & ipſe docet Ploti-
nus, pulchrum hominem malum nun-
quam fuiſſe, certumque perfectionis in
anima argumentum iſtam eſſe venuſta-

prouerb. tem. Sic & Paroemiographus ſapien-
XVII, 24 tiam in facie ſapientis ait refulgere.

A pulchritudine materiali ad pri-

mum pulchritudinis fontem ſex gradi-

bus aſcenditur, animo nempe oculo-
rum miniſterio pulchritudo ſingularis
alicuius perſonae ſiſtitur, ea ducitur il-

le, ea delectatur, atque hucuſque in
primo atque infimo gradu, materlae li-

mites non egreſſus, ſubſiſtit. 2. Ima-
ginatione ſua acceptam emendat ima-
ginem, magis eandem perficiens, dum
ad ſpiritualem magis prouehit natu-
ram, atque a materia ſeparans, vt pro-
Pius ad idealem pulchritudinem acce-
dat, efficit. 3. Intellectus agentis lu-
mine formam illam a ſingularitate ab-
ſtrahens, vniuerſam corporeae pul-
chritudinis naturam in ſe ipſa conſide-
rat: Atque illa ſupremus eſt gradus,
quem conſcendere animus poteft, dum

ſenſuum adhuc miniſterio vtitur. 4.

dum porro operationem ſuam expen-

dit ipſa, pulchritudinis ſcilicet huius

vniuerſalis cognitionem, atque rerum
materialium nullam vniuerſalem eſſe
conſiderans, ſed ſingulares omnes; v-
niuerſalitatem eam non are, quae ſen-
ſibus obuerſatur, ſed intrinſeca poten-

tia eſſe concludit, hoc modo ratiocina-

ta: Si in obſcuro materialium phanta-
ſmatum ſpeculo lucis meae virtute
haec ſeſe ſiſtit pulchritudo; neceſſe eſt,
vt, ſi in ludiciſſimo ſubſtantiae meae,

HVMNVM COMMENTAR 370
ab iſtis nebulis perpurgatae, ſpectetur,

maiore claritate refulgeat. Atque ita,
in ſeipſum conuerſus, animus idealis
pulchritudinis imaginem inuenit, ab
inte lectu ſecum communicatam, quae
Coeleſtis amoris eſt incitamentum. Ab
iſta idea, quam in ſeipſo intuetur, ad
Veneris coeleſtis adſcendit ſedem, qua
illa propria ſua forma conſidit: quae,
vt eſt abſolutae pulchritudinis, cum
comprehendi non poſſt a particulari
intellectu quocunque, quantum in ſe
eſt, cum primo ſe coniungere intelle-
ctu laborat, qui creaturarum cum ſit
nobiliſſima, commune eſt idealis pul-
chritudinis receptaculum. Haec aſle-
cutus animus, itinere ſuo abſoluto,
conquieſcit. Omnes vero gradus iſti
VI VII & VIII hunus carminis inter-
vallo continentur.

Dei nutu formota potenti]
Statuunt Platonici animarum alias &
turniae eſſe indolis, alias louialis, alias
alterius Planetae naturam referre, v-

nam animam plus natura ſua cogna-

tionis cum anima coeli daturnit habe-

re exiſtimantes, quam cum illa, quae
louis animat coelum, & vice verſa.
Cuius quidem rei intrinſeca cauſa al-
legari nulla poteſt, extrinſeca Deus
eſt, qui, vt dictum in Timaeo Platoni,
diſſeminat animas in luna alias, alias
in reliquis Planetis atque Rellis, tem-
bporum inſtrumentis.

Sunt, qui putent, rationalem ani-

mam ex ſidere ſuo, cum vehiculo ſuo

coeleſti, delapſam, ipfam corpus ſibi
formare, cui iſthoc medio vnitur. Qui-
bus fundamentis nixus Poeta noſter,
ſtatuit, infuſam eſſe in animae vehicu-
lum, a ſidere eius, virtutem formatri-
cem ſingularem, pro ratione ſideris di-
verſam. Hinc daturninum quid tueri a-
lium, alium aliquid Iouiole, obtutu vero
Bbb z eorum

380
eorum animorum ſeſe indolem pro-
dere. 7

At quoniam materia non ſemper
obſequitur animi impreſſionibus, hinc
fieri amat, vt animae indoles non ſem-
per aeque exacte in facie ſe prodat.
Inde eſt quod facie diſſimiles haut ra-
ro exiſtant, ingenio licet ſimillimi,
materia nempe in vno minus diſpoſita
ad recipiendam figuram illam, quam
in altero. Quodque in vno adeo ad
amuſſim factum eſt, in altero imper-
fectum relinquitur. Eſt quoque ea
autoris noſtri ſententia, quod duorum
corporum figura, ab eodem deriuata
ſidere, iſta cognatione fua amorem
producere ſoleat.
Suprema ſode re-
lidta
Quam datur admisſis ſoli conſeende-
ré bigis) .
Tropicum Cancri intelligit. per quem,
ex mente Platonicorum, deſcenſus a-
nimis datur, quemadmodum dſcenſus
per Capricornum patet iter. Cancer Lu-
nae domus eſt, quae vitalibus partibus
praeeſt, Capricornus Saturni eſt, con-
templationi qui praeſidet.
Dum dulci ſe pectus
vaſcit amore
Inſimul & paſéi patitur ſe errore iu-
cundo)
Plerumque ſaltem amati maiorem,

PARS IV. SpESIPPVS CAbP. I.

quam eſt, pulchritudinem eſſe, zman-
tes credunt, eam enim in imagine a-
nimo expreſſlam conſiderant, tanto
pulcriorem, quo magis a materia ſe-
iungunt, quae fons eſt deformitatis.
Praeterea ſpeciei illi exprefſae vel ideo
magis fauet animus, quod proprius
illius ea ſit foetus, imaginatione pro-
ductus.
Sole omne accendi-
tur vno
Per ſpeculum triplex dignato mittere
vüultus)
Eadem lux a Deo dimanans & angeli-
cam naturam, & rationalem, & ſenſi-
bilem hunc mundum illuſtrat.
Hinc altera cordis,
Haec ſpolia ecce ſibi rapiens aptare
miniſtra
Geſtit
Facultatem imaginatricem intelligit.
Cordi mansmittier
Cor & pectus animam hoc loco ſigni-
ficant, quoniam praecipua iſta ſede
gaudet, vitae fonte atque caloris.
— 2 noua forma reſulget,
Obfuſcata tamen - - —r
Formam aliam ei induit facultas ima-
ginatrix, qua a materiae deformitatae
purgatur, ad perfectam tamen imma-
terialitatem non adducitur, ſine qua
vera pulchritudo penitus exprimi
nequit.

CAP.
S , VITA
Laert. PEVSIPPVS Athenienſis, pa-
IV, 1. go Myrrhinuſius, Pandioniae tri-
bus, patrem Eurgmedontem habuit,
matrem Platonis ſororem, cuinomen
Apulei Potones. S . .
4edegm. Domeſticis Platonis, auunculi fui, in-

Plat. init.

SPEVSIPPVS‚S'wWS8s.

I.
EIVS..
ſtructus eſt documentis, qui, quod
dicere ipſe ſolebat, Speuſippi vitam
propriae vitae reformauit exemplo.
Prant autem Platoni agnataz qua-blut. de
tuor, neptum ſuarum filiae. Earum aanla er
natu maximam Speuſippo zuneit r. v.

ſer. p. 7I.
Ote 1.

Chion
Ep. III.
Ed, Cui.
10.

— — — — ——- —

lut Vit⸗

Dion-p

ob6.

—,— — —

—

Laen,
2.
ned, Pl
Maſala.
ertius hagn.
derennd
ſcieytia⸗ .
dane⸗
ngenere ga
Notare
Pocerat,

en.
IIO

tls.
deo
ius
o.

nod
tam

4. Plut, de
funl di
Il,en l.
gote E.

yITA FIVS

dote exigua, XXX minarum, quas a Dio-
nyſio acceperat. Ei ſummae, laetus
Chion oblata occaſione, talentum Chio ad-
Ep. III. didit, quod tamen accipere diu Speu-
Ed. Cui- ſippus noluit, donec poſtremo impor-
: tunis illius precibus cederet, non pe-
cuniam, ſed humanitatem ſuam ſpe-
Ctandam eſie dicentis, nec aſpernan-
da eſſe talia dona, quae augeant ho-
norem; aliam enim ceterorum, quae
honeſtati officiant, eſſe rationem. Vo-
luntatem ſuam ſaltem laudandam eſſe,
licet pecuniam iipſam cum maxime a-
ſpernetur Speuſippus. Reliquae iſta-
rum virginum Athenienſium opulen-

tiſſimis nupſerunt, ſolo paupere Speu-

ſippo, qui meliore fortuna magis,
quam alius quicunque, dignus exiſte-
ret. His argumentis inductus, Chio-
nis donum accepit Speuſippus. Eaque
de re mirum ſibi Speuſippus gratula-
tur, quod eam arripere occaſionem
non praetermiſerit laetus, cui ſimilis
omni vita ſua ei ſe oblatura forſan haut
amplius eſſet.
Dionis, quamdiu Athenis vixit, ſum-
P. ma familiaritate eſt vſus, neque alius
ex Platonis diſcipulis quisquam magis
ei fuit coniunctus. Factum id Plato-
nis confilio, quod Dionis rigorem
placidis moribus ſodalis, qualis Speu-
ſippus erat, mitigari cuperet, & quod
modum eum laetitiae tenere, tempo-

Plut. Vita
Dion.

381
risque, & loci, obſeruare noſſet mo-
menta: vnde a Timone quoque, insillis,
iocis iucundi nomen reportautt.
Fuit & Platonis, vltimo eius in Si-
ciliam itinere, quod importunis Dio-
nyſiii precibus victus ſuſceperat, co-
mes. Dumque Syracuſis agerent, fa-
miliarius quidem cum eius oppidi Cci-
vibus quam Plato Speuſippus verſaba-
tur, magisque ad eorum ſeſe inſinua-
re nouerat animos. Atque illi quidem
primo, quod ſentirent, eo praeſente
dicere veriti, quem ex Dionyſü dela-
toribus crederent vnum, temporis ta-
men ſucceſſu ſumma eius fiducia Dio-
nem per ipſum orabant, vt omiſſa clas-
ſis, equorum, militum cura, id tantum
ageret, vt nauem, qua in Siciliam de-
vehatur, compararer. Nomine enim
eius ſolo, auſpiciisque, aduerfus Ty-
rannum opus Siculi habebant.
Redditus Athenis Speuſippus, in-
dicendi Dionyſio belli autor extitit
Dioni, vt Tyranni jugo tandem libe-
raretur Sicilia, quae maxima eum ſit
exceptura laetitia. Cuius ergo moni-
tis ita accenſus eſt Dion, vt militem
ſcribere occiperet clanculum, philo-
ſophis interea nihil non adiumento-
rum illi afferentibus. In Siciliam re-
diens, ſuburbanum, quod compara-
verat ex quo Athenas fuerat delatus,
Speuſippo dono dedit.

CA P. II. .
PHILOSOPHIAM PROFESSVS VTY FVERIT.B

Laert. Paronc CVIIIae Olympiadis anno

yr⸗ primo vita functo, Archonte Theo-
* ua Philo, Speuſippus ſcholae in Acade-

u υa- Mia coepit praeeſſe, doctrinam quo-
ertius ha-que Platonis ſecutus.

bet quod Primus vero in mathematicis di-
Gntin, ſciplinis quid eſſet commune inueſti-
in genere gauit, easque ſfibi inuicem iunxit &
notare
poterat.

foederauit, quod ceteris ſcientiis iam
ante eum officium Plato praeſtiter at.

1

Primus item quae ab Iſocçrate dice-
bantur arcana edidit, vt relatum Cae-
neo, quae ſuſpicio eſt haec eſſe ipfa, Cie. lad
quae Iſocratis uugoimio Ciceroni ſunt Attic. II,
appellata. 1.
Bbbö3

1

Mentem

382
Stob. Mentem ſiue cum bono, ſiue cum
Ecl. Phyl. vyno, eandem eſſe negabat, quam na-
I, I. rurae eſſe peculiaris, ſibique propriae,
ſtatuebat.
Laert. Gratiarum ſigna in ſchola, quam Pla-
IV, I. 2. t0 exſtruxerat collocauit, a diſcipulis
vero didactrum exegit, ſecus quam

CAP.,

PAKS. IV. DPEVSTPPVS CAP. I. II. W.

Plato ſolebat. Diſcipulas Laſtheniam
Mant inea m, & Phliaſiam Axiotheam,
perinde ac Plato, habuit. 4
Octo annis ſcholae vbi praefuiſſet, S
cum paralyſi ſolutum totum corpus , 3.
haberet, ad Xenocratem miſit, quem
vt ſcholae, onus ſuſciperet exorauit.

III.

SCRIPTA EIVS.

IVIta de rebus philoſophicis ſcri-
Laert. l. c. . FP . .
Ppfit, ſiue Commentaria, ſiue dia-
logos, in quibus fuere Ariſtippus Ch-
renqicus, de diuitiis I, de voluptate l,
de iuſtitia I, de philoſophia h, Ad Cepha-
lum I, Cophalus, Clinomachus Ioyhe-

qgs L, einis I, de anima l, Commentario-

rum ad Gryllum l, Ariſtippus l, artium
reprehenfßo I, Commentariorum dialogi,
artiſiciale l, Dialogi earum rerum quae
Junt in quaque? re Similes A, Diuiſtones

CAEP.

. MORS SP
armilinma, teſte Timotheo, cor-
poris valetudine fuit, ita vt vehicu-
lo eum in Academia ferri neceſſe es-
ſet. Eo vero modo vectus Diogenem
aliquando obuium habuit, quem, cum
ſaluere iuſſiſſet, tu vero, ille reſpon-
dit, minime ſalue, quem, talis cum ſis,
viuere Daut pudet. Poſtremo volunta-
riam mortem moerore ſibi conſciuit,
vt Laertio affirmatum, qui tamen e-
vm pediculari morbo, iuxta alios, eſſe
extinctum, ex Plutarcho narrat.
Platonem autem, doctrina licet imi-
taretur, moribus tamen ei diſſimillimus
extitit, namque & iracundus erat, &
voluptatibus deditus. Catulum eum
prae animi impotentia in puteum a-
iunt ieciſſe, &, voluptatibus delinitum,

Laert.
IV, 3.

Laert.
IV, I.

& argumenta ad ſimilia, de generibus
& ſpeciebus exeniptorum, ad Aynäarty-
rum, TLlatonis lauder, Epiſtolazg, ad
Dionem, Dionyſum, Philibppim, de le-
gis ſanctione, Mathematicus, Mandro-
bulus, Lyftas,Defmitioner, quae ſolaé
ex ommibus eius scriptis ſuperſunt: Com-
meontariorum ordines, Verſis. X
Eius libros Ariſtotelem tribus talen-
tis emiſſe Phauorinus in ſecundo com-
mentariorum eſt autor.

IV.
EVSIPPI.
in Macedoniam ad Caſſandri nuptias
profectum eſle. Lucro adeo intentus haec
fuit, vt poemata quaedam ſua parum abpud La-
robae notae mercede publice cantil-ertun
Rret. De quibus vitiis ad eum ſcribens ürrunt.
Dionyſius ita ei illudit: *Ex Arcade
*„diſcipula tua philoſophiam diſcere
“poſſumus. Et Plato quidem gratis Athen.
*„diſcipulos ſuos docebat, tu vero tri-L. VII. -.
„puta exigis, accipisque a volentibus ²7.
nolentibus.„ Eandem Epiſtolam al- . Adb.
legauit Athenaeus, auaritiam & volu- 540
ptatem ei improperans, pecuniasque
a variis corraſas, inprobum item in
Laſtheniam amorem, Sardoam mere-
tricem, quibus omnibus iſta ſubiun-
git: Quid eſt quod meam accuſes a-
*Varitiam? qui nullam turpis lucri

"Non videtur carmina intelligere Laertius ſed
more veterum 7 librorum hueusque recen-

ſitorum numerat: nam additur numerus 43457.

occaſionem

Laert,
1,4 n

nid
eneth.
Laett.*
IV, 6.
e
t.

ſ⸗

uptiss
tentus huec
ettiucn
CANl.n or⸗
ihudamn.
Arcade
(iſcere
n glatſs 4then.
eroti nr 1
lanket Ali,
Olein d. z46.
l⸗
mninsqle
jtemn In
amere⸗
ſubiun
Cules .

5 43457.

lionen

PHIILOSOPIIIA SCRIPTYA MORS.

Wοúcaſionem praetermittas ipſe. Non-

383
opus? Lgo tibi decem talentis longe ma-

„ne extinctis Hermiae debitis, eius gis Jormaſam mueniam.

nomine ſtipem ab amicis eius corro-
„gaſti, in tuos conuertendam vſus;,
Ad diuitem, feminae deformis a-
IV,4. mantem, quid tibi, inquit, Mhac eſt

Laert.

Ad hunc Simonides ſcripſit hiſtori-Laert.
as, in quibus Dionis ac Dionis geſta*:
ſignauerat, fuitque praeter eum alter
Speuſippus, Medicus Alexandrinus.

XENOCRATES.

CA P. I.

g. ENOCRATES Chalcedona pa-
triam habuit, ſiue Agathonis,“

a Suid
Sevoτ.

b Laert.

IV, 6. eſſe Olympiadis XCVanno quarto, ex

eo colligas licet, quod XXCII annos
viuendo abſoluit, eo non dubie mor-
tuus anno, quo Polemon ei in ſchola
ſucceſſit, qui CXVIae Olympiadis
primus extitit. Hebes ingenio, ac tar-

dus fuit, adeo, vt, cum illum Ariſto-

teli Plato conferret, altenum fraeno,
alterum diceret egere calcaribus: item;
cui equo quem eg aſmum iungo! Se-
verae frontis & ſubtriſti facie fuit, quae
cauſa extitit, vt identidem ei Plato
inculcaret, Gratiis ſacra ab eo eſſe ſa-

cienda: quo ſolebant antiquitus lo-

quendi genere ingenii triſtioris homi-
nes excitare.
Aelian. Selerius aliquando a Platone, pro-
v. H. pPter mores parum vrbanos, increpa-
XIV. 9. tus, aequiſſimo id animo tulit, imo &
illi, a quo, vt acrius Platoni reſpon-
deret, inſtigabatur, hoc, dixit condu-
cit mihi, magnoque meo cedit emolu-
mento..
Platoni in Siculo itinere ſe iunxerat
comitem, vbi, dum compotationi ſolen-
ni cum Dionyſio vacaret, corona aurea
donatus, quae ex floribus tcxtae lo-
cum ſuſtineret, quales conuiuis inter
compotandum oflerri moris erat, eam
diſcedens Mercurii impoſuit ſtatuali,

Laert.
IV, 8.

ſiue Agathenorisb filius. Natum

PATRIA, PARENTES, PLAITIONIS CONTVBERNIVM.

vbi ex flore etiam textas coronas po-
nere ſolebant.
Dionyſio, grauius ſuccenſente Pla-Laert.
toni, atque mox adfuturum dicente, V, II.
qui caput ei tollat, id quidem feri non
poſſe, reſpondit, tum forte praeſens
Xenophanes, niſße ſuum aufferatur
Prius .
Refert Aelianus, Nenocrate in pa-vVar. Hiſt-
triam profecto, ad Platonem Ariſtote-III, 19.
lem cum ſuis diſcipulis veniſſe. Ad-
verſa autem tum quidem detentum
valetudine Speuſippum, ad Platonem
venire haut potuiffe. Platonem au-
tem, octogenarium ſenem, (quo ipſo
CVIIae Olymp. anno quarto qui pro-
Xime mortem Platonis praeceſſit, haec
geſta eſſe colligitur) memoria iam de-
ſtitutum, ſophiſticis quaeſtiunculis
aggreſſus eſt Ariſtoteles, quae cauſa
fuit, ob quam publicis diatribis omis-
ſis, Plato ad domum priuatam cum fſuis
familiaribus conceſſit. Trium autem
menſium exacto ſpatio, cum ex itine-
nere Xenocrates rediiflet, Ariſtote em
inuenit deambulantem, quo loco Pla-
tonem reliquerat. Videns autem eum
cum familiaribus ſuis non ad Platonem
commeare, ſed alio in ciuitatem exau-
ditorio veſtigia ferre, quendam in pe-
ripato, Plato vbinam eflet? interroga-
vit, aegrotare eum arbitratus. Cui
alter, non male quidem habere
Platonem

384 »AlS TIV. XENOCRATES OCAP. I. I. IlI.

Platonem reſpondit, ſed moleſtias ei fa-
ceſſiuiſie Ariſtotelem, eoq; effeciſſe, vt,
Peripato relicto, domi in horto philo-
ſophiam tractet, Quibus auditis Xe-
nocrates derepente ad Platonem aduo-
lauit, eumq; coram praeſentibus diſſe-
rentem inuenit, maximae exiſtimatio-

nis viris. Is, cum loquendi finem fe-
Ciſſet, Perhumanite Xenocratem pro
4

verbum quidem ea de re ad Platonem
locutus, amicis congregatis, Speufip-
pum vbi ſeuere increpaſlet, quod ſchola
Ariſtoteli conceſſiſſet, factione contra
Ariſtotelem excitata, ſummis viribus
eum, donec iſtum ſcholae reſtituiſſet,
impugnauit. Ita vero Aelianus qui-
dem, faſſus tamen fama ſola haec omnia
niti, quae parte non vna vitae Ariſtotè-

more ſalutauit, viciſſimque eum Xe- lis epugnar hiſtoriae, teſtimoniis lon-
nocrates. Dimiſſa concione, ne ge ſolidioribus nixae.
CAP. II.

PHILOSOPHIAM PROFESSVS VT FVERIT.

Laect. Oolighae octennio Speufippus vbi
1V, 3. Opraefuiſſet integro, neq; ei ſe parem
amplius oneri eſſe ſentiret, Xenocrati
accerſito illud impoſuit, qui etiam illud
Eaert.
IV, 14, chide archonte, multum ringentibus
Peripateticis. Sane enim Ariſtoteles,
quando ex Macedonia redux, Xenocra-
tem in Academiainuenit, ſcholam ei in
Laert. V, Lyceo oppoſuit, dicens:

3. Sllere turpbe me, & Xenecratem
² Laert. loqui
V, II. 6
Pat. Sunt, qui referant“ Alexandrum, A-

Alexan- Tiſtoteli infenſum, vt aegre ei faceret,
dro. donum ad Nenocratem miſiſſe L talen-
Cic. torum, ? ex qua pecunia triginta minas
Tuſc. V,; . iſt c li
22. Atticas tantum ille admiſit,“ reliqua
XXX ta- PecCnia ad Regem remiſfa, illi enim o-
lentasui- pus eſſe pluribus dicebat, qui plures nu-
W triret. Stobaeo res ita relata: eum,
Stobaeus poſtquam more ſolito cum regio lo-
habent. .. xille:
c aert. Cütus nuntius eſſet, poſtremo dixiſſe:
IV. 8. 1to, & Alexandro refer, mée guidem il-
4 Serm. la, gquam ſequor viuendi ratione, ne o-
V. P. 74. mni quidem vita mea Lialemis opus ha-
biturum. Pecuniailla cum Alexandro
redderetur, an amici Nenocrati nulli

CA P.
VIRTVTES EFT APOPHIHEGMATA EIVS.

Laert.
1V,7.
Val. Ma-
xim. V,3
etern. 3.

Nter ceteras virtutes notabilis conti-

ſuſcepitanno II Olymp. CX, Lyſima-

Polemo, eius diſcipulus, ſucceſſit. Omni

Anton.

eſſent, interrogauit, ſuis enim quidem
amicis ne Darii quidem opes ſufficere PvIirp
aiebat. 95.
Monadem afque binarium Deos eſſe Stobaeus
aiebat; primum marem eſſe atque pa- Bcl.?hyſ.
rentem, coelique tenere imperium, l 3.
quem & Iouem appellabat, imparem
item, & mentem. Alterum femininum,
&matrem, omnium, quae ſub coelis
ſunt, praeſidem. Huncmentem appel-
labat vniuerfi. Sed & coelum diuinae
eſſe naturae affirmat, ſtellasque ignitas
Deos olympios dicit, ſubter lunam De-
os inuiſibiles eſſe cenſet, qui per ma-
teriae permeent elementa, quorum ille,
qui per aerem commeet, Iuno dicatur,
qui aquam animat Neptunum, Cererem,
qui terram occupet. Atque id ab eo
Stoici, vt a Platone ipſe, deinde acce-
perunt.
Scholae praefuit ànnis XXV, vsq ue Laert.
ad annum I Olympiadis CVLe, quo 1pfſi IV, 14.

7

eo tempore in Academia vitam egit, a
turba ſeiunctam quam maxime, vt,
quoties cœtus ingrederetur hominum,
ad videndum eum concurſus fieret.

III.

habemus ſpecimen. Phryne, nobile

nentia eius extitit, cuius egregium Athenis ſcortum, iuxta eum, vino

grauem.

& Max.

uiuen.

ld.

er,
ui⸗
nin
e.
on⸗

Anton.

ſemn & Max.
ſerm.

elel,,

95.
eſle Stob neu⸗

Pr. Bcl.ebyt.
Wu, 1 3.

lue iett⸗
on1
Mmni
i4
ir
gum,
l.

vobi⸗
No
eh.

gravem, in peruigilio accubuit, pignore
cum quibusdam iuuenibus poſito, an
temperantiam eius corrumpere poſſet.
Interrogantibus eam & deridentibus
proximo mane adoleſcentibus, de ho-

mine ſe cum iis, non de ſtatua, pignus

poſuiſſe reſpondit. Imo eum conti-
nentiae ſtudio ſecare & vrere verenda
paſſum identidem eſſe, ſunt qui nar-
rent.
Val. Sapientia pariter & ſanctitate cla-
Max. II, rus fuit apud Athenienſes. Cum teſti-
cisd monium enim dicere coactus, vt, mo-
Attic. I, Te ciuitatis, iuraret omnia ſe vere retu-
16. liſſe, adigeretur, vniuerſi iudices con-
Laert. furrexerunt, proclamatumque ne ius-
IV, 7. jurandum diceret. Quodque ſibimet
ipſis poſtea dicendae ſententiae loco
remiſſuri non erant, ſinceritati eius
concedendum exiſtimarunt.
Laert. Ad Philippum, vna cum aliis, mis-
IV, 8. ſus, ceteris donis emollitis, nec raro
in priuatum cum ipſo colloquium ve-
nientibus, neutrum Xenocrates fecit,
eoque ab eo nunquam admittebatur.
Reuerſi igitur Athenas legati, XNeno-
cratem, comitem, nullius vſus ſibi fuiſſe
conqueſti ſunt. Iamque in eo erant
vt mulctam ei imperarent Athenien-
ſes. At edocti ab eo, maximam iam

curam adhibendam, ne aliquid detri-

menti publica res pateretur, corru-
ptis Philippi muneribus reliquis lega-
tis, quae ipſe repudiauerit quidem,
eo maiore ab ipſis honore affectus eſt.
Dictumque poſtea de eo Philippo, ex
omnibus qui ad ſeſe vnquam veniſſent,

ſolum eum fuifſe, qui muneribus vin-

ci haut potuerit. M
Lamiaci tempore belli, quod circa
ſeeundum annum UHIV Olympiadis
incidit, ad Antipatrum legatione fun-
ctus, vt, qui ex Athenienſibus capti
fuerant, redderentur; ad coenam ab

ORIGTINES SCHOLA. APoOPIIII &

385
eo inuitatus, hiſce Homeri verſibus
reſpondit:
Quis cupiat, Circe, prudens, velſa-
nior, vnquam
Suſtineat bibere, atque cibum guſta-
re, priusquam
ooluantur ſocii, mihi vel reddantur
ad vnum.
Qua applicandi verſus iſtos dex-
teritate tantopere eſt delectatus Anti-
pater, vt ſtatim captiuos libertatem
luſſerit recuperare.
Clementia, Aeliano teſte, non ho- Aelian.
. . XXX, §.
mihes tantum, ſed bruta etiam com-
plexus haut raro animantia fuit. Sic-
enim aliquando paſſerem, qui, aceipi-
trem imminentem fugiens, in ſinum

eius ſe receperat, magna voluptate,

donec abiiſſet hoſtis eius, occultauit.
Eumque, vbi nihil ei metuendum eſſe
amplius iudic ſſet, ſinu diducto dimi-
ſit, ſupplicem ſeſe haut prodidiſe, di-
cens.
Cum a Dione rideretur, non tibi, Faert,
inquit, reſpondebo equidem, nam ne- 19
que tragoedia comoediam, cum ab ea
lacesſitur, reſponſtone dignatur.
Ad eum qui neque Muſica, nequeld. ib.
Geometria, neque aſtronomia inſtru-
(tus, ad eius admitti diſciplinam cu-
piebat, abi, inquit, anter enim, & ad-
miniculis philoſophiae canes. Alii di-
xiſſe ferunt, apud me vellus non mol-
litur. G .
Antipatro, Athenas aduentanti, & Ià. Iv, 3.
ſalutanti humaniter, antea non re-
ſpondiſſe fertur, quam orationem ab-
ſbluilet.
Gloriae & faſtus inprimis contem- 14. iu.
tor extitit, & quae parte diei quauis stob. S.
agenda eſſent, diligenter animo propo-XXIII.
nebat, eiusque partem longe maiorem P. 214
meditationi, partem etiam ſilentio
dicabat.
CcC Si

Val. Max.

vil, 2.

Extern. 6

Laert.
1V: II.

Laert.
IV, 15.

Si quando vini cadum accepiſſet, in
vappam illud conuertebatur, antequam
totum exhauriret. Saepe & obionia
iam corrupta altera die proiecit, vnde
prouerbium natum, Xenocratis caeus,
de rebus diu durantibus quae facile
non abſumuntur.
Cum maledico quorundam ſermo-
ni ſummo ſilentio intereſſet, vno ex
his quaerente, cur ſolus ita linguam

CA

PARS IV. XENOCRAT. CAP. IWV. V.

ſuam contineret? quia dixiſſe me, in-
. . . . . 5
quix, aliquando poenituit, tacuiſſe nun-
quam.

Tantum tamen virum vendidere A-
thenienſes, quod peregrinitatis ſolue-
re tributum non poſſet. Eum Deme-
trius Phalereus emit, & vtrique parti
ſatisfecit, Athenienſibus tributo, Xe-
nocrati libertate reddita.

P. IV.

SCRIPTA EIVS.

Sript ‚Verſus, exhortationes, ora-
tiones magna copia ſcripſit, quorum
omnium en tibi titulos. De natura
libri VI. Desuapientia VI. De diui-
tiisz I. Arcas I. De infinito I. De puero
I. De continentia I. De vtili I. De libe-
7 I. De morte I. Devoluntario I. Dea-
micitia H. Deazquitate I. De contrario
II. De felicitate II. De ſeèribendo I. De
memoria I. De mendacio I. Callicles I.
De prudentia II. Ceæconomicus I. De fra-
gilitate I. De poteſtatelegis I. De repu-
blica I. De ſancditate I. Quod virtus
tradi poſt I. De eo quodeſt I. DefatoI.
De perturbationitus I. De vitis I. De con-
cordia I. De diſcipulis II. Deiuſtitia I.
De virtute II. De ſpeciebus I. De volu-
ptate II. De vita I. De fortitudine I. De
vno I. De ideis I. De arte I. De Diis II.
De anima II. De ſeientia I. Cuilis I. De
Ncientificis I. De philoſophia I. De Par-

menide I. Archedemus ſiue De iuſtitia I.
de bono I. De his quae circa mentem
ſunt PIII- Slutio errum, quae ac-
idunt orationi X. De bhis quae dephy-
Sicae ratione audiuntur VI. Caput I.
De generibus & ſpeciebus I. Pythago-
rea I. Solutiones II. Diuiſtones VIII.

Poſitionum libri XXXIII Deratione dis-

Jerendi libri XIV. Poſthaec lihri XV. &
alii XII. De diſciplinis eorum, quaz
circa dictionem verſari poſſunt libri LX.
Eorum quae tirca diſciplinas verſantur
libri VI. Eorum, quae circa mentem
Jſunt, alii libri Il. De Geometris libri V.
Commentariorum I. De numeris I. Nu-
merornm ſpeculatio I. De interuallis I.
Dehis, quae in aftrologia verſantur, li-
bri VI. Elementa ad Alexandrum, De

regno, libri IV. Ad Arybam. Ad E-

Phaeſtionem. De geometria IIl. Verſus*
Cocarr .

CAP. vVv.
MORS EIVS.

Ortuus eſt aetatis anno XXCII
VInoctu, cum in peluim forte in-
cidiſſet, quo ſubmerſus periit. Con-
tigiſſe id videtur anno I. Olympiadis

CXVI, eo enim anno ſcholae ſucces-
ſor ipſius, Polemo, coepit praeeſſe.
Eius hominis VI extitiſſe Laertius
ait, quorum quinque tamen tantum

* De his verſibus idem moneo, quod paulo an-
te vita Speuſippi c. 3. praeterea numerus horum
5Xναν Kε verſuum plane aliter exprimitur, & vt
1

Delio natatore opus habeat h. m. 51ρa . α
§ W X G.. .
*

nominat.

eaert. T
i,15.
9

d,
0%%-

1
401â6 NX
6

elt apud

he

Sid. ex
(Caert. jua

WSI.

Alaert. di⸗

IV, 16.

. in
ln.

teA.
olue.
eme.
parti

al.
enten
AA-
l)-
utl.

ego-

VIIl.

dor
11I.
ur

tem

nominat. Pnam antiquiffimum, Ta-

& Laert.
IV, 16.
b Oα%=-
oατ vt
eſt apud
Suid.
Laert.
IV, 17.
d Laert.
IV, 16.

Laert.
IV, I7.

VI, 9.

„

Jam eius intrauit.

Gticorum autorem, alterum eiusdem
cum philoſopho patriae & generis, o-

rationis funebris in Arſinoen autorem.

Porro philoſophum itidem, & Elegia-
cum pœtam non ſatis probatii, qui forte

S&IPTAET MORS EIVSY

38 /
is ipſe eſt quem noſtro Kenocrate con-
tinentia nihil fuiſſe inferiorem Suidas
ait. Statuarium inde, & hymnogra-
phum poſtremo, cuius apud Ariſtoxe-
num mentio.

OILEMO Athenienſis, pago Oe-
etenſi oriundus, qui Oeneae ex-
titit tribus, patrem Philoſtratumb
habuit, qui, Antigono Caryſtio teſte,
ex primariis ciuibus fuit, equosque
ijugales aluit.

.

Ipſe Polemo adoleſcens adeo impu-

dicus ac lubricus fuit, vt ſaepe pecuni-
as in viis & angiportis occuleret, vt
paratior eſſet ad voluptates, vbi occa-
ſio ferret, proſequendas, repertique
in Academia feruntur iuxta columnam
quandam tres oboli, ab eo ilicad ſimi-
les vſus repofiti. IIla viuendi licentia
miris diſſenſionibus ipſius vxoriſue e-
jus animos diſtraxit, quae improbita-
te ipſius iniuriam ſibi exiſtimans fieri,
dicam ei puerilis Veneris gli

ral. Max. Perditae autem adeo cum eſſet luxu-

riae, vt non illecebris tantum, ſed i-
pſa etiam infamia gauderet, e conui-
vio aliquando, non poſt occaſum ſolis,
ſed poſt ortum, ſurgens, domumque
repetens, Xenocratis philoſophi aper-
tam ianuam vidit. Vino itaque grauis,
vnguentis delibutus, ſertis capite re-
dimito, pellucida veſte amictus, refer-
tam turba doctorum hominum ſcho-
Nec contentus tam

deformi introitu conſedit etiam, vt
clariſſimnum eloquium & prudentiſſi-

ma praecepta temulentiae laſeiuiis elu-
deret. Orta deinde, vt par erat, omni-
vm indignatione, XKenocrates in eo-
dem habitu vultum continuit, omiſſis-

POLEMOO.

que de quibus diſſerebat, de modeſtia
ac temperantia loqui coepit. Cuius
grauitate ſermonis reſipiſcere coactus
Polemo, primum coronam capite de-
tractam proiecit, paulo poſt brachium
intra pallium reduxit, procedente tem-
pore oris conuiualis hilaritatem depo-
ſuit, ad vltimum totam luxuriam exuit,
vniusque orationis ſaluberrima medi-
cina ſanatus, ex infami ganeene ma-

ximus Philoſophus euafit, ita ab eo Laert.
. IV, 16

tempore ſtudiis addictus, vt, ceteris
viétis, in ſchola regenda Xenocrati ſuc-
ceſſerit, quod factum Olympiadis

CXVI anno I.

Tantam vero inter ipſa philoſophan-
di initia oris atque habitus conſtanti.
am induit, idem vt ſemper permane-
ret, neque vocem vnquam mutaret,
quod Crantorem ipſi conciliauit. Ca-
nis rabioſi morſu in ſura vulneratus,

ſolus praeſentium, quaſi nihil ea res

ad ſe pertineret, non expalluit. Tu-
multuque ob eam in ciuitate orto,
quid nei eſſet? interrogauit. Neque
in theatris viſus eſt commoueri. Cum-
que Nicoſtratus, Poeta, qui CQlyte-
mneſtrae habuit cognomen, aliquid eo
& Cratete praeſente recitaret, multum
eo ſe affici Crates oſtendebat, Polemo
vero, perinde ac ſi nihil audiuiſſet, ſe ges
ſit, talemque omnio ſe praeſtitit, qualem
in libris de pictura Melanthius Penor re-
præſentauit: is enim ei quanda in mori-
bus contumaciam atq; duritiem tribuit.
„CCCA Dicere

Laert.
IV, 18.

Athen.
L. II. p.

44.

Stob. Ecl

388
Dicere autem ſolebat Polemo, in-
rebus nos exerceri oportere, non in
dialecticis ſpeculationibus, ne exiguam
quandam artem ſorbentes, atque medi-
tantes, diflerendi fubtilitate clari, mo-
ribus nobis ipſi contradicamus.
Vrbanitate erat ingenio egregie
temperata, idque euitabat, quod in
Euripide taxauit Ariſtophanes, acutum
& ſplendidum. Non ſedens vero do-
cebat, ſed ambulans. Athenienſibus
ſummam ob integritatem inprimis ca-
rus fuit. Solitudine delectatus, maxi-
mam vitae partem in hortulo tranfige-
bat, ſecundum quem diſcipuli, caſis
extructis, ſcholae ipſius proximi ha-
bitabant. Xenocratem magno ſtudio
eſt imitatus, qui, teſte Ariſtippo, plu-
rimum eum adamabat, ſemperque eius
ob oculos integritatem, ſeueritatem,
& grauitatem habuit, atque illis mori-
bus eius, quaſi Doricis modulis, greſſu-
vm ſuorum menſuram adtemperauit.
Antigonus Caryſtius eum, a XXX
inde aetatis anno, aquam bibere exor-
ſum, ad finem vitae abſtemium man-
ſiſſe ait.

. Mundum Deum eſſe ſtatuit.

Phyſ. 1, 3.—

PARS. W. POLEMO CRATES.

Summum bonum eſſe aiebat viue- G de
. in. IV

re ſecundum naturam.

Sophoclis in primis erat ſtudioſus, aert.

maxime vero iis eum mirabatur locis,
quibus, vt Comicus ait, canis Molos-
ſicus ipſum in poematibus iuuaſſe Vi-
debatur, & vbi, iuxta Phrynichum, non
elatus aut turbidus, ſed mitis incedit
atque placidus. Sophoclem autem
Tragicum vocabat Homerum, quem-
admodum Homerum Epicum Sopho-
clem appellabat.
Obit iam ſenex ex Phthiſi, variis
relictis ingenii monimentis, in eum
ſequens extat Diogenis Laertii epi-
gramma:
Heu bone, ſe neſcis, tégimus Polemo-
na, viator,
Quem morbus heic iam collocauit
pesſimus.
Imo non Polemona, ſed hoc, quod ad
dſtra profeltus
Humi reliquit, corpus ſomiputri-
dum.
Ex diſcipulis eius Crates, Stoicus
Zeno, & Arceſildus maxime inclarue-
runt.

Laert.
IV, 21.

CRATES.

ſius, patre natus Antigene eſt,
eum Polemon in chariſſimis di-
ſcipulis habuit, cui etiam in ſchola re-
genda ſucceſſit. Ita vero ſibi profue-
re inuicem, vt non modo viuentes
eadem ſtudia ſint ſecuti, verum advl-
timum vitae halitum ſimiles expreſſe-
rint mores, poſt mortem quoque in
eodem conditi ſepulchro. Vnde & An-
tagorae laudati carmine fuerunt in
hanc ſententiam:
Hoc Polemona ſeum tumulo, ſonctum-
gue Cratetem

(Kan be Athenienſis, pago Thria-

Qui facis hac, narra, quisqiis es
. bhoſpes, ten.
Mutua quos pariter iunxit concordia,
quorum
Ambroſius ſacro fuxit ab ore lepos.
Et ſua, quaz monitis fuerat contra-
Ada ſoueris,
Vitae illuſtrauit ſecula mimdities.
Hinc a Theophraſto diſcedens Ar-
ceſilaus, atque eorum diſciplinam am-
plexus, Deos eſſe dixit, vel aureae ae-
tatis ſaltem reliquias.
Ingenio erant minime populari, ſed,
quod de Dionyſodoro tibicine dicitur,
—Ooptime

20.

16
iy

ſer

un

ileCie de
Ein. WV
is 1
is, ,,
olos.
el.
non
Cedit
Utem
Wein⸗

Pho.
Variis
eunn
eyr.
emo-
Cuit
0d ed
zun.

Oicus
arve⸗

lit 4
ori

eliun

Ini-

jtien⸗
18 Al-
n amn-
e ue-

ari, ſe

Cicitur,
Optine

Erreer

CRANZ'OR. .

optime in eos quadrabat, quem aliquan-
do gloriatum ferunt, neminem vnquam
canentem ſo audiuiſſe, vt I'menium, vel
in naui vidiſſe, vol ad fontis dquas.
Refert Antigonus, apud Crantorem
ſe fuiſſe eo tempore, quo maxima ei
cum Arceſilao intercefſſit familiaritas,
atque cum Crantore quidem Arceſi-
laum, Cratetem vero cum Polemone

vixiſſe, iuxta cum Lyſide, inter ciues

qui erat adſcriptus. Et certe, vt antea
dictum, Cratetem Polemo, Crantorem
Arceſilaus amahant. Moriens vero
Grates libros aſe conditos reliquit, vt
in tertio Chronicorum Apollodoro re-
latum, philoſophici partim, partim
Comici argumenti. Orationes i-

389
tem, populares alias, & alias de legatio-
nibus.

Diſcipulos habuit clariſſimos, in qui-
bus Arceſelaus fuit, & Bion, Boryſthe-
nita, qui Theodoriis poſtea adſcriptus
fuit.

Eius vero nomine X extitere, primus
vetus poeta Comicus, Oratorſecundus.
ex Iſocratis familia, tertius Cuniculo-
rum effoflor, magni Alexandri caſtra
ſecutus. Quartus Cynicus. Peripateti-
cus quintus. Sovρςι Academicus. Inde
Grammaticus ſeptimus. Octauus, qui de

Geometria ſcripſit. Nonus Poeta epi-

grammatum ſcriptor. Decimus Tarſen-
ſis, philoſophus academicus.

Laert.

(Rbugadn Solis ortus, ampliſſima
VIII, 24. T t

in patria autoritate fuit. Athenas
delatus Kenocratem audiuit, Po-
lemone condiſcipulo vſus.
Commentaria reliquit, verſibus tri-
ginta millibus comprehenſa, quorum
Partem Arceſilao qui tribuant, inue-
niuntur. .
Interrogatus, quamobrem ita ſe Po-
lemoni addixiſſet? qvie, reſpondit, il-
lum neque intendere vnquam, nequeé re-
mittere vocem plus ſolito audiui.
In morbum cum incidiſſet, ad Aeſcu-
lapii templum ſe contulit, atque ibi de-
ambulauit. Eo igitur ſtatim vndique

B diſcipuli confluxere, non morbi eo il-

lum ſeceſſiſſe, ſed ſcholae inſtituendae
cauſa, exiſtimantes. Inter ceteros
Arceſilaus quoque adfuit, quem pluri-
mum amaret licet, Polemoni tamen
commendauit, quem & ipſe recuperata
ſanitate audiuit, eique tenaciſſime ad-

haeſit.

Arceſilaum haeredem ſcripſit, XII

CRANTOR.

talentorum relicto patrimonio, a quo,
vbi ſepeliri vellet interrogatus, reſpon-
diſſe fertur
Terrae in latebris condi amicis ex-
bedit.
Poemata ſcripſiſſe dicitur, eaque ob-
ſignata in patria, templo Mineruae, de-
poſuiſſe. Deco autem ita Theaetetus:
Gratus erat ſuperis, Muſis ſod gra-
tior ipſis
Crantor, & hitic nondum cona ſe-
nelta aderat.
Exanimem ſed, terra, virum iu ſuſci-
pe ſacrume
Vitam vt mollem iſtic ipſe quietus
Aagat.
Maximi autem Crantor Homerum

fecit & Euripidem, difficillimum eſſe di-

cens vernacula lingua tragicam fubli-
mitatem cum affectuum coniungere
vehementia, proferebatque identidem
iſtum ex Bellerophonte verſiculum.
Humana quantum Dii boni pasſt ſa-
mius.

Ccec 3 Antagoras

890
Antagoras Poôeta ſequentes verſus, a
Crantore facti qui ſint, allegauit;
In dubio eft animus, (dubiuum nempe
eſt genus illi)
Te diut in numero primumne Ca-
pido reponam,

PARS T. ARCESTL AVS CAb. I. I.

Totque bona. Hinc corpur twibuit:
natura biforme.
Erat in nominibus fingendis feliciſ-
ſimus. Tragoedum cortice plenam vo-
cem habere dixit, & Theophraſti gqude-

uos erebusque ſenex, & nox diui- ſtiones Okreis e conſeriptas.)

na, profundis
Oceani (vt memoram) quondam ge-
nuere ſub vndis. .
An Veneri, an ventis, an terrate eſ-
ſe creatum
Dicams namque vagus mala tot mor-
talibis affers,

Librum de luctu edidit, plerisque Laert le.
laudatum, vt Laertius & Cicero perhi- cis. 0.
bent. IV. 44.
Diem ante quam Polemon, atque
Crates, obiit, aqua intercute cum la-
boraſlet. .

+—

ARCESILLAVS.

CAP. I.

PATRIA, GENVS,

RCESILAVS, Ciceroni Aceſilas
paſſim appellatus, Pitanaeus, ex
Aeolide, patrem Seuthum habuit,
teſte Apollodoro, Chronicorum Li-
bro tertio, vel ocothum, vt aliis appel-
latur.
Inter quatuor fratres, quorum duos
vterinos habuit, duos eodem patrege-
nitos, minimus natu extitit. Eorumo-
mnium natu maximus Pylades fuit, eo-
rum, qui patrem habebant vnum, maior
Maereas erat, in cuius tutela Arceſi-
laus extitit.
Natum eſſe, ſi aetatem & tempus
brandin. . . „
legit Mortis, quod in LVII aetatis eius,
CXXX quartum vero Olympiadis CXXXIV
annum incidit, computemus, anno O-
rpiadis CNXVI primo.
Autolycum, priusquam Athenas ve-
niret, Mathematicum audiuit, cum quo
Sardes eſt profectus.
Inde Xanthum, Athenienſem Mu ſi-
Hipponisum item Geometram,

Laert.
1V, 28.

Aldo-

Laert.
1V, 22. Cum,

PRAECEPTORES.
in quo cum artis illius peritia ſumma
conluncta erat oſcitantia, & ingenii ſca-
bitudo, quamobrem, ei ofcitanti geo-
metriam in os inuolaſſe, per iocum Ar-
ceſilaus dicere ſolebat. Eiusdem, de-
mentia correpti, tantam curam geflit,
vt domi ſuae haberet, donec penitus
reſtitutus eſſet ſanitati.
Fratris ſuaſu Rhetoricis quoque O- Laert.
peram impendit, cumque a natura ita 2²9.
eſſet comparatus, vt cum vehementia
quadam diceret, & labore inſuper nul-
lo defatigaretur, ad poeſin etiam ani-
mum adiecit. Extatque eius in Atta-
lum epigramma in hunc ſenſum:
Saepe per cgiegiam memoratur Per-Haert.
gamus armis d2 30.
Vrbem & eqguis Piſam, & rellti-
gione ſacram.
At ſi mortali fas praeſugire futu-
1 Umn;
Rurſus erit multo commemoratas
ngi.

. „

6 * Ita Lae rtii verba Stanleius accepit.
toris amorem. Vide ipſos.

Viri deci ad Laert. Antagorae verſus eſſe putant in Cran-

Aliud

..

leleetle⸗

11144.

ne
k.

S=

laert,

. ,,

1t
ntin
nll.
Ai⸗
nn⸗

y.laert.
19,

u⸗

0144

IV,32.

Aliud eiusdem in Menodorum extat,
Eudemi filium:
bacra quidem procul ℳ Phrygia &

procul eſt Th- rire,
Taua Monodore patria & Cada-
nade.
Verum aditas tetrum patet vndique
liber ad orcum,
Luem perſpicaci menſus es prae-
Jentin.
Eudamus inſteni tibi ſed dedit arte
ſo- bulchrum,
Pauperrimo quidem, verum cha-
ri Gimo.
Laert. Quamuis autem oratorem eum fieri

IV. 28. Cuperet Maereas, maior tamen erat ani-
nimi eius ad pl hiloſophiam Ppropenſio.
Quamobrem Theophraſti primum au-
ditor eſt factus, quo quidem tempore
amore eius captus Crantor, iſto Euri-
Pidis, in Andromeda, verſiculo eum af-
fatus eſt:
virgo, . e ſeruem, habebis gra-
tids?
Cui ille ſucntit verſu reſpondit:

nullos, ad Dialecticam ſtudium con-

ORIGO, PRAlCEPIORhS, ACADEMIA CONDI 1 A. 391

Duc boſpes antillam me, aut, ſi vis,
coniugem.
Ab eo tempore coniunctiſſimi vixe-
runt, id quod aegre ferens Theophra-
ſtus, iuuenem ſe] perdidiſſe dicebat in-
genio maximum, apprehendendi fa-
cultate celerrimum.
Pyrrhonem aemulatus, iuxta non- wrs:
V, 33.
tulit, & Eretricam Philoſophiam: vn-
de dictum de eo Ariſtoni:
Ante Plato, retro Pyrrbo, medius
Diodorus.
Et Timoni:
Hunc ſö guitet Wenedemus, habens
ſuh poltore plumibum.
Certe aut Pyrrhonem carnoſum, vel
L Diodor. Uum.
Et paucis interiectis loquentem eum
inducit idem:
Natabo ad Pyrrhonem, obliquum-
ad Diodorum.
Maximus Platonis extitit admira- Laett.
tor, cuius & libros ad manum habe-IV. 32.
bat. .

CAP. II.
QyA OCGCASIONE MEDIAM CONDIDERIT
ACADEMIA M.

Laert. MCrrů Ciatcte „ ſcholae praeef-
ſe coepit Arceſilaus, quam ipſi So-
cratides quidam ceſſit. Quam ſtatio-
nem vbi obtinuiſiet, formam doctrinae
a Platone & fucceſloribus, hucuſque
obſeruatam, ſequenti mutauit occa-
ſione.
Plato cum ſucceſſoribus ad Arceſi-
laum vsque, prout ſuo loco monitum,
duo rerum genera eſſe ſtatuebant, quo-⸗

rum Jen, cbus vnum, alteram ð
Poſterius genus ſcien-

Percipiatur.

Cic. A-tam fundare, prius opinionem. 80-
cad. Qu lamque mentem cer nereid, quod ſem-
1, 8. Per eſſet ſimplex, & vniusmocdi, & tale
quale eſſet, hoc eſt idéas.

*

Senſus autem omnes hebetes eſle
tardos, nec percipere vllo modo res
eas, quae ſubiectae ſenſibus videren-
tur, quae eilent aut ita paruae, vt ſub
ſenſum cadere non poſſent, aut ita mo-
biles & concitatae, vt nihil vnquam v-
num efſlet conſtans; ne idem quidem,
quia continenter laberentur & flue-

rent omnia. Itaque hanc omnem par-

tem rerum opinabilem appellabant.

Vehemenlter tamen errare eos ale-Id. Acad.
bant, qui dicant ab Academia ſenſus e- IV, 32
ripi, a quibus nunquam dictum ſit, aut
colorem, aut lapore em, aut ſonum nul-
lum efle: illud ſit diſputatum, non ineſſe
his

302 B PAKS IV. ARCRSTILAVS CAb. Il.

his propriam, quae nusquam alibi eſſet,
veri & certi notam. .
Plutarch. Hinc ſenſuum vſum in rebus geren-
za. Co- dis admittebant, & rationes, quas ipſi
11⸗2. ſuppeditaſſent, illis tamen, tanquam
abſolute veris, fallique neſciis, fidem ne-
gabant.
Atque iſta Academicorum vſque ad
Polemonem doctrina fuit, quem cum
Cic. Ac. diligenter Arceſilaus & Zeno audiuiſ-
I. 10. ſent, Zenon, qui Arceſilaum aetate an-
teibat, valdeque ſubtiliter diſſerebat,
corrigere conatus eſt diciplinam, non,
vt Theophraſtus ait, neruos virtutis
incidens, ſed contra omnia, quae ad
beatam vitam pertinerent, in vna vir-
tute ponens, nec quidquam aliud nu-
merans in bonis, idque appellans ho-
neſtum, quod eſſet ſimplex quoddam,
& ſolum, & vnum bonum. Cetera au-
tem, etſi nec bona nec mala eſſent, tamen
alia ſecundum naturam dicebat, alia
naturae eſſe contraria. Iis ipſis alia in-
teriecta & media numerabat. Quae
autem ſecundum naturam eſſent, ea
ſumenda, & quadam aeſtimatione di-
gnanda docebat: contraque contra-
ria: neutra autem in medis relinque-
bat: in quibus ponebat nihil eſſe omni-
no momenti. Sed quae eſſent ſumenda,
ex iis alia pluris eſſe aeſtimanda, alia mi-
noris: quae pluris, ea praepoſita appel-
labat; reiecta autem, quae minoris.
Atque vt haec non tam rebus, quam
vocabulis commutauerat; ſic inter re-
cte factum, atque peccatum, officium

& contra officium, media locabat quae-

dam: recte facta ſola in bonis actioni-
busponens; praue, id eſt, peccata, in
malis. Officia autem & ſeruata, prae-
termiſſaque, media putabat, vt dixi.

Cumque ſuperiores non omnem virtu-

tem in ratione eſſe dicerent, ſed quas-
dam virtutes natura, aut more perfe-
ctas: hic omnes in ratione ponebat:

cumque illi ea genera virtutum, quae
ſupra dixi, ſeiungi poſſe arbitrarentur:
hic nec id vllo modo fieri poſie difle-
rebat: nec virtutis vſum modo, vt ſu-
periores, ſed ipfum habitum per ſe eſſe
praeclarum, nec tamen virtutem cui-
quam adeſſe, quin ea ſemper vteretur.
Cumque perturbationem animi illi ex
homine non tollerent, naturaque &
condoleſcere, & concupiſcere, & exti-
meiccre, & efferri laetitia dicerent, ſed
ea contraherent, in auguſtumque de-

ducerent: hic omnibus his quafi mor-
bis vo. uit carere ſapientem. Cumque

easperturbationes antiqui naturales eſ-
ſe dicerent, & rationis expertes, alia-
que in parte animi cupiditatem, alia
rationem collocarent, ne his quidem
aſſentiebatur. Nam & perturbatio-
nes voluntarias eſſe putabat, opinio-
nisque iudicio fuſcipi, & omnium per-
turbationum arbitrabatur eſſe matrem
immoderatam quandam intemperan-
tiam. Haec fere de moribus.
De naturis autem ſic ſentiebat, pri-
mum, vt in quatuor initiis rerum il-

lis quintam hanc naturam, ex qua fu-

periores ſenſus, & mentem effici re-
bantur, non adhiberet. Statuebat e-
nim ignem efſſe ipſam naturam, quae
uidque gigneret, & mentem, atque
ſenlin. Diſcrepabat etiam ab jisdem.
quod nullo modo arbitrabatur quid-

quam effici pofle ab ea, quae expers

eſſet corporis. Cuius generis Xene-
cratex, & ſuperiores etiam, animum eſſe
dixerunt: nec vero, aut quod efficeret
aliquid, aut quod efficeretur, poſſe eſ-
ſe non corpus. Plurima autem in illa
tertia philoſophiae parte mutauit. In
quaprimum de fenſibus ipfſis quaedam
dixit noua: quos eſle cenſuit a qua-
dam quaſi impulſione, oblata intrinſe-
cus, quam ille alaolar, nos viſum ap-

pellemus licet: & teneamus hoc verbum

4 quidem.

ſer

ee
ni
Pri
riu
tate

UI;

der⸗
Iein
nan⸗

ri-
I-⸗
⸗
1le⸗
t e⸗
quue
qoe
den
uik.
Gels
eno⸗
nele
ceret
lel.
1 ila
ln
Gdann
qoa⸗
tinle
n.
hun
geu

liquo ſermone.

quidem; erit enim vtendum in re-
. Sed ad haec, quae
viſa ſunt, & quaſi accepta ſenſibus, aſ-

ſenſionem adiungit animorum: quam
eſſe vult in nobis poſitam & volunta-

riam. Viſis non omnibus adiungebat
fidem, ſed jis ſolum, quae propriam
quandam haberent declarationem ea-
rum rerum, quae viderentur: id au-
tem viſum, cum ipſum per ſe cernere-
tur, comprehenſibile. Feretis haec?
Nos vero, inquit. Quonam enim
modo xoταιXe ον diceres? Sed, cum
acceptum iam, & approbatum eſſet,
comprehenſionem appellabat, ſimilem
lis rebus, quae manu prenderentur:
ex quo etiam nomen hoc duxerat, cum
eo verbo ante nemo tali in re vſus eſſet:
plurimisque idem nouis verbis (noua
enim dicebat) vſus eſt. Quod autem
erat ſenſu comprehenſum, idipſum ſen-
ſum appellabat, & ſi ita erat compre-
henſum, vt conuelli ratione non poſ-
ſet, ſcientiam: ſin aliter, inſcientiam
nominabat: ex qua exiſteret etiam o-
pinio, quae eſſet imbecilla, & cum falſo,
incognitoque communis. Sed inter ſci-
entiam, & inſcientiam, comprehen-
ſionem illam, quam dixi, collocabat,
eamque neque in reétis, neque in pra-
vis numerabat, ſed ſoli credendum eſ-
ſe dicebat, quod, vt ſupra dixi, com-
prehenſio facta ſenſibus & vera eſſe illi,
& fidelis videbatur: non quod omnia,
uae eſlent in re, comprehenderet:
ſ quia nihil, quod cadere in eam poſ-
ſet, relinqueret, quodque natura qua-
ſi normam ſcientiae, & principium ſui
dediſſet, vnde poſtea notiones rerum in
animis imprimerentur; e quibus non
principia ſolum, ſed latiores quaedam
ad rationem inueniendam viae repe-

riuntur. Errorem autem, & temeri-

tatem, & ignorantiam, & opinationem,

&& fuſpicionem, & vno nomine omnia,

OVA O0COANONE MEDIAM CONDIDERIT ACADEAMIAM. 39;

quae eſſent aliena firmae, & conſtantis
aſſenſionis, a virtute ſapientiaque re-

mouebat. Atque in iis fere commuta-

tio conſiſtit omnis, diſſenſioque Ze-
nonis a ſuperioribus.
Atque ita in haut paucis a Platone
cum diſſentiret Zeno, exempli cauſa
de animorum immortalitate, & de eo,
quod ſolus hic ſit, qui oculis noſtris
patet mundus, eam doctrinam latius
Tpargi ſentiens Arceſilaus, prudenter

Academiae placita diſſimulauit, ne Pla- Cant.

titiae proſtituta, vileſcerent. Indeque,
vt C umeſt Auguſtino, inſtituit de-

L.
c

tonis myſteria publicata, & vulgi no- 4.
. XVII.
p. 219.

docere potius male doctos, quam do- ed. Ant-

cere, quos dociles non arbitrabatur.

vverp.

Cum Zenone itaque Arceſilaus ſibi Cic. Ac.

omne certamen inſtituit, non pertina-
cia aut ſtudio vincendi, ſed earum re-

rum obſcuritate, quae ad confeſſio-

nem ignorationis adduxerant Soera-
tem, & veluti amantes Socratem, De-
mocritum, Anaxagoram, Empedoclem,
omnes paene veteres, qui nihil cogno-
ſci, nihil percipi, nihilſciri poſſe dixe-
runt, anguſtos ſenſus, imbecillos ani-
mos, breuia curricula vitae, & (vt De-
mocritus) in profundo veritatem eſſe
demerſam, opinionibus & inſtitutis o-
mnia teneri, nihil veritati relinqui, de-
inceps omnia tenebris circumfuſa eſſe-
Itaque Arceſilas negabat eſſe quid-
uam, quod ſciri poſſet, ne illud qui-
em ipſum, quod Socrates ſibi reliquiſ-
ſet, nihil ſe ſcire] ſic omnia latere cen-
ſebant in occulto, neque eſſe quid-
uam, quod cerni aut intelligi poſſit.
Quibus de cauſis nihil oportere neque
profiteri, neque affirmare quemquam,

neque aſſertione approbare, cohibere-

que ſemper, & ab omni lapſu continere
temeritatem, quae tum eſſet inſignis,
cum aut falſa aut incognita, res appro-
baretur. Neque hoc quidquam eſſe
Ddd turpius,

Q. 12.

ibid.

394
turpius, quam cognitioni & percepti-
oni aſlertionem approbationemque
praecurrere.
Huic rationi quod erat conſentane-
vm, faciebat, vt contra omnium ſen-
tentias dies iam plerosque deduceret:
vt, cum in eadem re paria contrariis
momenta rationum inuenirentur, fa-
α% Cilius ab vtraque parte aſſertio ſuſtine-
Stanlei. Letur.²“ Atque hoc eſt, quod Laeertius
cum La- ſpectat, quando enunciationes eum
erti in-Pprimum cohibuiſſe ait propter ratio-
verpreti- hum Ccontrarietates. Primumque
e r in vtramque diſſerere partem aggref-
on„ ſumeſſe. Defendebat item neque fen-
contra- ſus fidem mereri, neque rationem, at-
rietates, que eam ob cauſam Heſiodi dictum lau-

zbid.
a „πÜ&
X
Laett.
1IV,28.
b &τ&-
Oτασια

Euſeb. dabat:
aen. . Ilgnaras hominum ſuſpendit numina
mentes
L. 3. adu. Id tamen, ſi fides Auguſtino, omne

Acad.l.c. ſpectabat eo, vt Platonis occultarentur
myſteria, cuius interea dogmata Aca-
demia retinebat & tuebatur, atque cum
iis poſtremo communicabat, quibus in
ea conſeneſcere viſum eſſet.

Laert. Primus quoque, Laertio autore, mo-
IV, 28. dum diſputandi, traditum aPlatone, im-
mutauit, atque quaerendo & reſpon-
De mb. dendo acre magis ac litigioſum illud ef-
I, 1. fecit. Qua dere ita Cicero: Socrates

cere ſolebat eorum opiniones, quibus
cum diſſerebat, vt ad ea, quae ii reſpon-
diſſent, ſi quod videretur, diceret. Qui
mos cum a poſtecxioribus non eflet re-
tentus, Arceſilas eum reuocauit, inſti-
tuitque, vt ii, qui ſe audire vellent, non
de ſe quaererent, ſed iĩpſi dicerent, quid
ſentirent. Quod cum dixiſſent, ille
contra. Sed qui audiebant, quoad po-
terant, defendebant ſententiam fuam.
Apud ceteros autem philoſophos, qui
quaeſiuit aliquid tacet, quod quidem
iam fit etiam in Academia. Vbi enim

— -

percunctando atque interrogando eli-

PARS IV. AkCESIILAVS. CAP. II. I.

is, qui audire vult, ita dixit, voluptas
mihi videtur eſſe ſummum bonum,
perpetua oratione contra diſputatur,
vt facile intelligi poſſit, eos, qui ali-
quid ſibi videri dicant, non ipſos in ea
ſententia eſſe, ſed audire velle con-
traria.
Haec ſchola autem ab Arceſilao con-
ſtituta, Academiae ſecundae nomen ob-
tinuit, eo, quod a Platone deſcendiſſet,
media item, vt a noua diſtingueretur,
quam Carneades poſtea condidit.
Quamuis hanc ab illa diſtinguere Cice-
ro minime videatur, nouae Academiae
nomine eam, quam mediam nos appel-
lamus, complexus. Quamuis autem Academ
veroſimile ſit ſecundae, vel mediae, no-Q.l.
mineprimum eam appellatam minime “ 12.
fuiſſe, alia tamen noua conſtituta ſuc-
ceſſu temporis allegatis nominibus ma-
gis innotuit. . alias
. . . . alias
Academicorum iſtorum epticis giſcre-

in eo verſabatur diſcrimen, quod licet pantias

comprehendi quidpiam poſſe nega-obſeruat

rent, verum & falſum tamen a re- urdii
3 . . Empiric.
bus ipſis non tollerent. Contra ea Pyreh.

potius phantaſmata alia vera, falſa a- Hypot.
lia eſſe defendebant. At Sceptici, 33.
ad vtrumque indifferentes eſfe res Cic. in
ſtatuebant, & partem vtramque ra- Ac. Qq.

tione poſſe defendi. Porro Acade- var

mici res quasdam penitus improbabiles de Se&t.
eſſe, alias aliis probabiliores defendunt, philoſ. c.

ita, vt eis oblatis affirmando vel negan-XX. p.
do vir ſapiens reſpondere queat, pro- ¹07.
babilitatem ſecutus, modo aflenſum ſu-
ſtineat. Sceptici contra omnes omni- Euſeb.
no res perinde ſe habere defendunt, iu- Hraep.
dicium reſpuentes omne, atquea ſen-
ſibus pariter ac ratione veritatem ap-
prehendipoſſe negantes, vt fides pro-
inde nunquam ſit habenda, ſed firmos
atque immotos ſine opinione perſiſte-
re nos oporteat, de nulla re affirmantes
magis quod ſit, quam quod non ſit.
CAP.

XIV. c. 4·.

Ptas
um,
nur,
1al.
inen
von-

con.
lob-
lller
etur,
lict.
Cice-
mie

pe;

Uterh Acalem

no⸗Q1.
nime1
ſuc.
8Ma-
lis
MMirſe.
licet pantias
1. Obleruat
t e0 Pynth.
1. Hypot.
epti . 3.
. res bie⸗ in
4e.
le 14. adde
Acade- vol.

bles ze delt .
dunt, tilel..

XI. b.
egan-
le 107.
,Pfo-
nn fu⸗
. guleb.
Praep⸗

1, I-’Y

aſen-⸗
1.
eS o-
ſirmnos
erliſte⸗
ſt
N.

aeet. Herum maxime ex omnibus au-
Ga Atoribus amplectebatur, cuius adeo

PIRIFIEN EFT APOPHIIHIEGMATA HVS

CAP. III.
VIRTVTES ET APOPHTHEGMATA EIVS.

ſtudioſus erat, vt ſemper ante ſomnum
eius carmina legeret, mane item, ſimul-
ac ſurrexiſſet. Ad amaſium ſe ire di-
cens, quoties ad eum legendum ſeſe
accingeret.
Pindarum quoque dicebat ad vocem
excitandam, verborumque praeben-
dam copiam maxime idoneum.
Sententiis referta, atque ſuccincta,
vtebatur oratione, aequiuocis * dele-
ctatus. In reprehendendo acrior erat
atque liberior, vnde Timon de eo:
Et te, cum obiurgas, iuuenem vixiſſe
Mbmön!.
Exemplum in eo genere apud Laer-
tium habemus, in dictis, quibus iuue-
nem praefidenter locutum reprehen-
dit, in alium item parum modeſtum a-
nimaduertit, & reliquis.
Emone quodam Chio, turpiſſimae
formae homine, quam tamen commen-
datiſſimam ſe habere ſibi perſuaſerat,
Arceſilaum, dum chlamyde pretioſa
feſe ornaret, interrogante, an amare
ſapienti etiam non liceat? Num, ait,
de o roges, qui tam pulcher, vt tu ſis
tamque’ orͤnatus, interrogas?
Homini effeminato, faſtum ſibi ex-
probranti, iſto verſu*
Iucet rogem te caſta, aut obmuteſoeere?
ſtatim reſpondit:
Quid dura nobis & noua affers
femina èò
Hominis ignobilis atque indocti in-
uietatus ſermonibus, dixit:
Obſeoena nati ſeruorum loqui ſolent.

—.—

De alio, qui inepte ſublata voce mul-
ta iactabat, hoc ipſi nocuiſſe aiebat ſo-
lum, quod nutricem nactus eſlet faſti-
dioſam. Quibusdam omnino reſpon-
dere haut dignabatur.
Foeneratori cuidam, qui, litterarum
amans, aliquid ſe neſcire profiteba-
tur, iſtis ex Sophoclis Oenomao re-
ſpondit;
Neſcit latentes tranfitus ventorit
auis.
Temella, PARIVS*adſit, ni in prae-a Ioc' via
ſentia. eſt in ae-
Dialectico cuidam, ex Alexini ſcho- quiuoca
la, qui quippiam, quod dignum eſſet cenn,
Alexino, proferre haut poſſet, quidPhi- &σ,
loxenus operis, lateribus coquendis in- quae &
tentis, fecerit, narrauit. Illis nempe partam,
quoddam ipſius carmen cantu ſuo mi- & quae-
ſere deformantibus, lateres eorum il- Sat, gnodl
lum conculcaſſe, dicentem, ita vos, mea latine ex-
corrumpentes, diſſipando veſtra vlci- primi
ſcar. non po-
Aegerrime ferebat, ſi quis liberales tuit.
artes in tempore non didiciſſet.
Solebatque in diſſerendo hoc lo-
quendi genere vti: arbitror equidem, &
non aſſentietur iſtis ile, cuius nomen
appellabat. Idque diſcipulorum quo-
que plurimi, pariter ac dicendi modum,
geſtusque eius omnes, imitabantur.
Obiectis acute occurebat, atque ora⸗
tionem ad id, quod erat propoſitum, a-
pte flectebat, omni ſe tempori accom-
modare peritiſſimus.
Maxima eius in perſuadendo vis erat,
plurimosq; hiſce virtutibus ſibi diſcipu-
los conciliauit, quamuis illius in repre-
hendendo acerbitate haut raro acrius

* T Xαα ααενιταας τ. νtιτον. Laer-
tii interpres vertebat? In locutione diftincze ſin-
gulas boces proferebnt.

*X Iſti omnes verſus ſunt veterum Comicorum
notiſſimi, quales ita ex improuiſo opportune ap-
plicati gratiam ſolent habere.

Ddd 2 exciperentur,

Plut.

Quom. pore M drachmas miſit.

exciperentur, quod aeq uiſſimo animo
illi, & perlibenter, tolerare ſolebant.
Cetera optimus erat, multaque ſpe
auditores ſuos implebat.
In communicandis vitae neceſſariis

liberaliſſimus erat, ad ferenda beneficia

promptiſſimus, quae latere tamen cum
maxime cupiebat, ab eo genere vanae
jactationis maxime alienus. Hinc
Cteſibium, morbo decumbentem, cum
viſitaſiet, eumque inopia laborare ſen-
ſiſſet, plenum nummis ſaccum eius pul-

vino ſubiecit, quo inuento ille, Arceſi-

lai hic dixit luſus eſt. Eidem alio tem-
Eandem

dic. a rem Plutarchus narrat, Cteſibio tamen
dul. ab Apellem ſubſtituens, Chium pictorem,

amic.

63. C.

Laert.

P. quem poſt alia humanitatis argumenta,
cum viſitaſſet Arceſilaus aegrotum, e-
jusque pauperiem animaduertiilet, ab-
iens, atque paulo poſt reuerſus, ſecum
allatis drachmis XX lectulo Apellis ſeſe
applicuit, atque nihil hic eſt, inquiens,
praeter quatuor Empedoclis elementa,
ignis, aqua, terra, & aether ſuperiora
petens, tu vero minus commode mihi cu-
barez videris, puluini ſubmouendi oc-
caſionem captauit, qua accepta, pecu-
niam eidem clanculum ſubiecit. Quam
repertam anus, quae curam gerebat ae-
groti, vbi cum admiratione Apelli o-
ſtendiſſet, ille ridens, eſt iſtud ex illis,
inquit, quae Arceſilaus committere ſo-
let furtis.
Archiam Arcadem Eumeni, Perga-

IV, 34. mi Regi, commendeuit, a quoad maxi-

mos ille prouectus honores fuit. Li-

beralisque ipſe, & argenti minime cu-
pidus qui eſſet, ad menſas argentario-

396 PARS' IV. ARCSTIIAVS CAP. II. Ir.

rum* ſaepe currebat, & praeterquam,
quod ad Archecratis & Callicratis men-
ſas frequens eſſet, eorum, qui aurum
ſignatum haberent menſas omnes aſſi-
due frequentabat, plurimisque ſuppe-
ditabatſumtus, & pecunia collatitia eos
iuuabat. * Aurea quoque nonnemi-
ne pocula abeo mutuante, quibus ami-
cos exciperet, pauperem eum eſſe vbi

reſciuit Arceſilaus, pocula ab eo repe-

tere noluit. Alii rem ita referunt, ea
ipſi Arceſilam eo propoſito mutuo de-
difſe, atque reddere volenti, eo quod
pauperem noſſet, donauiſſe.
Praedia autem in Pitane habebat, ex
quibus ipſi quantum opus eſſet Pytades
trater ſuppeditabat. Sed & Eumenes,
Philetaeri filius, ampliſſimis eundem
identidem donis eſt proſecutus, quae
cauſa etiam fuit, vt ei ſoli Regum ſeſe
addiceret.

Cum plurimi autem Antigonum ſe- Laert.
querentur, illiusque limina falutandi 1V, 39

cauſa aſſidue tererent, ipſe quidem ſe
continebat, in eius nolens peruenire fa-
miliaritatem. Hierocle vero familia-
riſſime vtebetur, qui Munychiam prae-
ſidio tenebat, & Piraeeum, ad eumque
feſtis diebus aſſidue ventitabat. Cum-
que ille eum, vt iret Antigonum ſaluta-
tum, aſffidue hortaretur, id ille conſtan-
ter eſt deprecatus, atque ad limina An-
tigoni eum comitatus, ibi ei valedixit
ſemper. Poſt naualem pugnam, a par-
tibus Antigoni infeliciter pugnatam,
multis conſolatorias ad eum ſcribenti-

bus epiſtolas, Arceſilaus ſilebat. Et lega-

tione pro patria ad Antigonum functus
Demetriade, fruſtra operam perdidit.

* Ad quas accedere diſſerendi cauſa viris ſapi-
entibus ea aetate vſu receptum. Praeterea depo-
ſitam apud eas pecuniam in vſus amicorum ab iis
repoſcere volens Arceſilaus, ad illas frequentior
comparuiſſe videtur.
* Graeca Laertii, Stanleio non magis quam La-

ertii interpretibus intellecta, iuxta Salmaſium verti-
mus de foenore Trapez. P. 5472. Stanleius ita: Li-
beralis erat & ab auaritin inmunis, bt patait ex
argenteis gaſir, & cammerciis cum Archecrate &
Callicrate. Faſa aurea hbabebat multa, que
multis ad conuiuia commodabat.

Maximam

lLaert.
IV,40. Xit
ve
ti

Laert,

66.

me

Ppri

10 ti
Drei
uo⸗
quoe
Ana
Cui
Vt:

lnam,
men-
Urun
all.
ppe-
1n eos
nemn-
Sanmu-
le rbi
repe.
t, e
lo de.
Juoc

1t, eX
tades
enes,
ndem
une
n ſeſe

ſe-Laert.
tandi t 3
en ſe
elr⸗
dprre⸗
mae
Cum-
luta-
nſtan-
ecixit
4 Par-
tanm,
enlti-
lega⸗
ncus
Git.
—

VIRETVIES APOPHIITIEGMATA MORS. 397

Laert. Maximam partem in Academia vi-
IV, 40. xit, a publicis remotus negotiis, in Pi-
raeeum tamen, vt paulo antea dictum,
ventitabat, Hieroclis amore, quod vi-
tio ei haut pauci vertebant.
Victu magnificus erat, Ariſtippus
alter, conuiuiis indulgens haut raro.
Theodotam vero & Philetam, Elien-
enſes meretrices, publice adamabat,
quod cum ei improperarent haut pau-
ci, Ariſtippeis ſeſe ſententiis defen-
dit. Erat autem amoribus deditiſſi-
mus, & adoleſcentum commercia am-
biebat, quae cauſa eſt, cur Chio Ari-
ſtoni, ſecta Stoico, corruptor iuue-
num audiat, improbus item, & nul-
lius pudoris. Referuntur autem in-
ter delitias eius Demetrius & Leocha-

res: Ipſum vero Demochares, Lache-

tis filius, & Pythoeles, filius Bugeli,
maxime amauerunt.
Multaum propterea eum Hierony-
mi Peripatetici familia vexabat. Is
cum amicos ad celebrandum Alexandri,
Antigoni filii, natalem inuitaſſet, cui
celebrando magnam pecuniae vim An-
tigonus quotannis deſtinabat, diſputa-
re inter pocula Arceſilaus noluit, &

proponenti quaeſtionem Aridelo, vt-
que ipſe de ea diſſerere velit oranti,
optimam philoſophi notam eſſe aiebat,
noſſe cuiusuis roi oportunitatem
A faſtu ita erat alienus, vt ipſe diſci- Laert.
pulis ſuis aliorum magiſtroram audien- 1V, 42.
dorum extiterit autor. Cumque ado-
leſcens quidam, patria Chius, ſuae qui
eſſet diſciplinae, dixiſſet, magis Hie-
ronymi ſibi probari doctrinam, ipfe
manu apprehenſum ad illum deduxit,
atque ei, vt pro dignitate ſua curam
ipfſius gereret, commendauit.
V vero, vhi medicamentorum & me- Anton. &
dicorum mazxima copia eſt, ibi plurimos Max. S.
morbos eſſe Contingit; Sic, vbi plurimae O1 P.167
leges ibi ſuummam eſſe iniquitatem aie-
bat.
Dialecticam, aiebat, Ffuge, Jusgue deb. . .
dequé confundit omnia. Smiles item 473.

dialecticos aiebat eſſe ludentibus alea,

qui decipiantur quidem, ſed non ſene de-
ledtatione.
Paupertatem, vt Ithacam, aſperam
eſſe aiebat, ſedoptimam prolisnutricem,
vt quaez aſſuefaciot frugalitati & abſti-
nentiae, & omnis virtutis optima ſit
palacſtra. ““

Stob. S.
XCG II. p.

515.

CAL. IV.
UMU MORS FEIVS.
lern Mri Proximus Pyladae, fratri, "te perferendum dedi. Quia enim va-
43 quicquid fuit bonorum teſta- etudine identidem laboro, teſtamen-

mento legauit, quod in Chium eum
primum, inſcio Moerea, inde vero
Afhenas deduxiſlet. Teſtamenti ve-
ro tria exempla confecit: vnum quod
Eretriam ad Amphicritum: alterum
quod amicis Athenienſibus: tertium
quod Thaumaſiae mitteret, proximo
agnato ſuo, vt apud ſe illud afſeruaret.
Cui poſtremo ſequentes litteras iun-
XIt:
Arceſilaus Thaumaſiae S.
*Teſtamentum meum Diogeni ad

*„tum conficere placuit, ne humani
aliquid paſſus, ex hac vita cum ali-
*„qua tui iniuria diſcedam, quem tan-
*ta animi in me eſſe propenſione ſae-
“*„Pius fui expertus. Teigitur, omni-
Vm mihi amiciſſimum, illud cuſto-
cdire velim. Dignum te ofſtende mea
*fiducia, vt pateat me ſtolidum in e-
*Iigendo haut fuiſſe.,
Mortuus autem in delirio eſt, poſt- er.
quam vino ſe largius inuitaſſet, anno 4.
aetatis LXXV, qui quartus Olympiadis
Dddʒ3 CXXXIV

17

398 PAROS IV. LACVES.
CXXXIVextitit, quod ex Lacy-
dae in ſchola ſucceſſione colligitur,
quam in iſtud incidiſſe tempus eſt
manifeſtum. Ei vero Athenien ſes ea
magnificentia, qua alii nemini, funus
inſtruxere.

CARNNVAD. CAP. J.

Vxorem domum non duxit, liberos Laert. i8.
ſuſcepit nullos, Olympiade vero iux-
ta Apollodorum (XX floruit.
Nomine eius tres alii celebrantur, ibid.
Primus veteris Comoediae poeta, E-
legiacus alter, tertius ſtatuarius.

LACYDES.

Rceſilao ſucceſſit LACYDES, Cy-
renaeus, patre Alexandro geni-
tus, vir eximiae grauitatis, qui
inſtituti ſui haut paucos aemulos ha-
buit. Fuit ab adoleſcentia plurimum
bonarum litterarum ſtudiis dedlitus,
pauper quidem ſed venuſtate atque
Vrbanitate ſumma.
ld. Rei familiaris curam ita geſſiſſe aiunt,
vt, ſi ex penu aliquid depromendum
fuiſſet, fores obſignaret, ſigillum au-
tem per foramen in cellam penuariam
proiiceret, ne quis illud ſibi impru-
denti aufferret. Quod obſeruantes
ſerui eius, frequenter illud tollebant,
foribusque apertis, quicquid viſum
eſſet aufferebant, ſigillum vero in cel-
lam rurfſus coniiciebant, ita vt nun-
uam illos ipſe deprehenderet.
At, quod maxime narratu iucun-
dum, ea re, Numenio referente, ad
mediaz Academiae ſententiam, quod
ſenſu nihil aſſequi liceat, adductus fuit.
Ita enim argumentabatur: Quomodo
certo ſenſus quippiam comprehbendere

I aert.
IV, 59.

ap. Euſeb.
Praep.
XIV, 7.

poſſe exiſtimem, qui toties his meis ſen-

ſebus deceptum me norim?d Domo enim
IR quando egredior, oculis meis videre
me puto ea in cella mea relinqui, quo-
rum redieny inuenio nihil, quod ſieri
haut poſſet, niſi fallenent ſenſus, atque
incertitudine laborarent.
Arceſilao defuncto ſcholae indeptus
magiſterium, anno quarto Olympiadis
CXXXIVin Academiae docere coe-
pit hortis, quos Attalus Rex inſtruxe-

Laert.
1V, 60.

rat, qui Lacydeani inde ab eo ſunt ap-
pellatt. Nouae eum Academiae auto-
rem Laertius facit, quem Suidas ſecu-
tus fuit, notabili errore. Muneri per
annos praefuit KXVI, poſt quorum
decurſfum eo ſe abdicauit, viuusque
diſcipulis ſuis, Lelecli & Euandro, Pho-
cenſibus, eo ceſſit. Quod factum O-
lympiadis CXITanno II.
Eum, cum ad ſe Attalus accerſeret,
imagines Regum procul eſſe intuendas
dixiſſe fertur.
Iam ſenex, Geometricis ſtudiis cum
animum applicuiſſet, eumque interro-
gaſſet nonnemo: Jam ne vero demum
eſt tempus? reſpondit: an ne iam vero
demum quidem?
Relatum eſt Athenaeo, Lacydemat-
que Timonem, philoſophos, ab ami-
corum nonnemine inuitatos, vt biduo
ſecum eſſent, largius, vt ceteris pla-
cerent conuiuis, bibiſſe. Tum vero
Lacydem, cum in cerebrum iuiſſet vi-
num, diſceſſſee, Timonemque etiam
ſe clam ſubducere animaduertentem
Homericum iſtud protuliſſe: . x „
Praeælarum facinus! caeſum ſic He- b.K,
Aora vici. 393.
Cumque proxima die eodem loco
in Timonem iterum incidiſſet, eum-
que vno hauſtu ſiccando poculo im-
parem vidiſſet; vt illud iterata vice ori
vidit admouere, alio verſu Homerico
in eum luſit.
Quam miſeri noſtris opponunt viri-
bus arma!
Sed

Athen. L.
X. p. 438.

Ib. 2 v.
127:

elzꝛen.

Aefian.
V. H. II, 1
41. b
Laert.

1W61.

laert,
IV,62.
bCie. A.
cad. Q.
quoda⸗ e
ee tamenge
Stanleil ,
irenin,9
non 0 l
Carnea. te
lemſel I
Olkomr
chum
iſta Cie.
JOnis
perti
nent, Iu

1 11
IV, R
Phut.
Sympos.

CVh. I.

105laert is
UX-

tur, bi.

.

eret,
ndar

CI
10
1
veſe

Atken .
mat-
Vb.38⸗
r. 546

duo⸗
Pl⸗
ero
t vi⸗
etum
ntem

1X, 1
—I-
N.

oco
eu⸗
im⸗
ce Oli
erico

lb. 75 H

ged

“

IV, 61.

,

PATRIA, PAEENTES, AFTAS &ρ 30

Aelian. Sed & Aelianus duos philoſophos
V. H. II, iſtos potentiſſimis accenſet potatori-
41 bus, neque immerito forſan, vini e-
Laert. . . .
nim exceſſu in paralyſin Lacydes in-
cidit, ex quo morbo diem obiit anno II
Olympiadis CXLI.

Philoſophicos libros ſcripſit, & de Mame:
natura.
. . . Praep.
In ſchola ſucceſſorem, vt dictum, XIV 7.
habuit Euandrum; Euander diſcipulum
ſuum Egeſinum, quem Hegeſilaum vo-
cat Clemens Alexandrinus, Pergamo L. I.

ortum, Egeſmus denique Carneadem. rom. d.
301. C,

CARNEADES.

CA P.

1. .

PATRIA, PARENTES, AEFTAS ET MAGEL

STRI
ARNEADES, Egeſini ſucceffſor,
patria Cyrenaeus fuit vnde Ci-
cad. . cero acutum dicit fuiſſe, vt Poe-
IV, 3, num. Patrem nectus eſt Epicomum,
quod pa- vel Philocomum. Apobhodorus, Dio-
cetamen geni Laertio allegatus, mortuum aitO-

stanlei ſympiade CILXII, verum mendo textus
dixerim,

non?: ad . .
Carnea- tempus eius natale Appollodori verba
dem ſed referenda eſſe, quod, eo fundamento
Clitoma-nixi, in primum annum Olympiadis

nn. CLXII incidiſle ſtatuamus licet. Ad-

rONis

3 Laert.
IV, 62.
bCic. A-

nent.

lucem editum fuiſſe, quo tempore Car-
Laert.

I *. éa Cyrenae ſint celebratra, a quibus &
nomen eum duxiſtée a vero minime
Sympos. abludere videtur.
QVi, I. Hoc vero tempus cum poſt conſti-
tutam iam Callippicam periodum in-
cidat, iuxta Petauii methodum com-
putabnnus, quae licet omni exceptio-
ne maior haut ſit, Scaligeriana tamen
praeſtat, hanc enim cum Ptolemaei
conciliare obſeruationibus haut licet.
Eſt igitur Olympiadis CLXNannusIV
Periodi Iulianae 4585
Epocha Periodi Callippicae 4383

laborat, dubium enim nullum eſt, ad

ditque Plutarcho allegatus Florus, ſe-
perti- ptima die menſis Thargelionis eum in

EIVS.
ua ſubduéta remanet 202
Subductisque duabus infu-

per periodis 152

remanent 50
Eſtque adeo annus, de quo ſermo eſt,
tertiae periodi 50nus. Neomenia He-
catombaeonis, Iunii d. 26, quae eſt y
dies anni Iuliani. Septima Tharge-
lionis, iuxta Petauium eo, tempore
anni Attici dies 302 extitit.

a 177
adde 302
Summa 479 .
deductis 365
remanent 14

Eſt autem dies II4 anni Iuliani A-
prilis dies 24, in quem proinde 7mna
Thargelionis incidit, ea vero, cum,
proleptice loquendo, littera Domini-
Calis fuerit B, dies ſolis fuit. .
Egeſini Academici diſcipulus fuit, a e- 4.
Stoico vero Diogene dialecticam didi- V
cit: vnde inter diſputandum dicebat Id, ib. c,
haut raro: ſi recte concluſi teneo, ſi 30.
minus, minam Diogenes reddet: haec
enim merces erat Dialecticorum.

CA.

Cic. Acad

Qlv, 6.

Geſino in Schola ſucceſſit, eumque
ab Arceſila quartum Cicero nume-
rat, mediae autore Academiae, afſen-
ſus introducéta ſuspenſione, rerum
nixa incertitudine. Nouam vero A-
cademiam Carneades inſtituit, eiusdem
generis ſuſpenſionem amplexam, quam
eadem defendebat acrimonia, funda-
Namen, Mentis licet mitioribus nixa. Nem-
ap Euſeb. pe incomprehenſibiles res non ideo
Praep. eſſe aiebat, quod ita rerum ferret na-
XIV, 5. tura, vt Arfſceſilao viſum, nam prout
in ſe res exiſtit, & aliquid de eaaffir-
matur vel negatur, vel verum eſt, vel
falſum, quousque ad rem ipſam refer-
tur. Verum rebus in ſeipſis quales
ſunt permanentibus, phantaſma ab iis
. &iimaginem deriuamus, quae maxi-
mam partem fallacium nuntiorum imi-

nobis. Omnibus veris item aliquid
falſitatis eſſe admiſtum, illamque ſi-
milem adeo vero eſſe, vt nulla certa iu-
dicandi atque aſſentiendi ſuppetant ar-
gumenta, vnde verum quid ſit per-
cipere haut liceat. Nihilominus ta-
men rigidus erat eοτ Academicae
defenſor, negabatque percipi quippi-
am poſſe, ne hanc ipſam quidem pro-
poſitionem: nihil 4 quod percipi va-
Cic. A- leÄat. Eamque in rem ita eſt argutatus:
cad. Q. Duo ſunt genera viſorum. In vno
IV, 3. haec eſt diuiſio: alia viſa ſunt quaeper-
—R cipi poſſint, alia quae non poſſint. In
altero haec: Alia viſa ſunt probabilia,
alia non probabilia. Itaque quae con-
tra ſenſus, contraque perſpicuitatem
dicuntur, pertinent ad ſuperiorem di-

cere oportet, Quare tale viſum nul-
lum eſt vt perceptio conſequatur, vt
autem probatio, multa. Etenim con-

PARS IV. OAkNEADES CAP. MW.
CAP. II.
VT NOVAM ACADEMIAM CONDIDERTIT.

des, inquit, non ſolum Stoicis, ſe

tata morem, mentitur atque imponit

viſionem: contra poſteriorem nihil di-

tra naturam eſſet, ſi probabile nihi
eſſet.

Pienius Sextus Empiricus: Carnea-adv. Ma-
d themat.

. . . 167.
etiam omnmibus, qui eum praecefle- q.

runt, aduerſabatur de eo quod iudi- ex verſ.
cat. Et primum quidem & commu- Herueti.
ne eſt ei aduerſus omnes argumentum,
per quod oſtendit abſolute nihil eſſe a
quo iudicetur veritas: non rationem,
non ſenſum, non phantaſiam ſeu vi-
ſionem, nee vllum aliud ex iis quae
ſunt. Haec enim omnia, vt vno ver-
bo complectamur, nos fallere. Secun-
dum autem, quo oſtendit, quod et-
iamſi ſit id quod iudicat, non poſſe id
conſiſtere absque affectione, quae fit
ab euidentia. Quoniam enim vi ſen-
tiendi differt animal ab inanimatis, o-
mnino & ſe, & externa, per eum appre-
hendet. Senſus autemmanens immo-
bilis & impatibilis, & immutabilis, nec
eſt ſenſus, nec aliquid apprehendit.
Mutatus autem, & quodammodo afle-
ctus ab incurſione euidentium, tunc
res iudicat. In affectione ergo ani-
mae, quae oritur ex euidentia, quae-
rendum eſt id quod iudicat. Haec
autem affectio debet iudicari, cum id
appareat, quod ipſam immiſit. Quae
quidem affectio non eſt alia, quam
phantaſia. Quamobrem dicendum eſt
etiam phantaſiam eſſe quandam in a-

nimali affectionem, quae & ſe & aliud

oſtendat: vt cum aliquid adſpexeri-
mus, ait Antiochus, viſu quodammo-
do afficimur: nec ſic habemus af-
fectum, vt habebamus priusquam ad-
ſpiceremus. Per eam autem altera-
tionem duo apprehendimus: vnum,
ipſam alterationem, hoc eſt phantaſi-
am: ſecundum autem, id quod indidit
alterationem,

—,—0 —NVVC

— — — —

4

adr. Ma.
themat,
b.167.
. 1.

e verl.
Hemeti.

mne
i⸗
ne⸗
nec
id

e

Et ſimiliter in aliis ſenſibus. Quomo-

do ergo lux & ſeipſam indicat, & o-
mnia, quae ſunt in ipſa: ita etiam phan-
taſia, cum ſit dux princeps cogitatio-
nis quae eſt in animali, debet inſtar
lucis & ſeipſam oſtendere, & indica-
re euidens illud, quod eam effecit. Sed
quoniam non quod vere eſt ſemper
indicat: ſaepe autem fallit, & diſcre-
pat arebus, quae eam immiſerunt, vt
mali nuncii; neceſſario ſequitur, quod
non omnis phantaſia poteſtrelinquere
iudicium veritatis, ſed ea quae ſolum eſt

vera. Rurſus, quoniam nulla eſt adeo vero quae videtur falſa.

vera, vt non poſſit eſſe falſa, & in
qualibet, quae videtur eſſe vera, inue-
nitur aliqua falſa, quae minime ab ea
differt, erit iudicandi autoritas in com-
muni phantaſia, ſeu viſione, tam ve-
ri quam falſi. Communis autem horum
phantaſia non comprehendit. Si au-
tem non comprehendit, nec erit, quod
judicet. Si nulla autem phantaſia vim
habet iudicandi, nec ratio erit id quod
iudicat: ea enim deducitur a phanta-
ſia. Nam primum quidem ei debet ap-
Parere id quod iudicatur. Nihil autem
poteſt apparere absque ſenſu experte
rationis. Neque ſenſus igitur, rationis
expers, neque ratio eſt id quod iudicat.
Atque haec quidem, aliis reſiſtens

Prhiloſophis, diſſerebat Carneades, vt

oſtenderet non eſſe quod iudicat. Ro-

gatus autem ipſe quoque, quidnam

eſſet, quod iudicaret de vita traducen-
da, & acquirenda beatitudine, co-
gebatur per ſe aliquid de eo decer-
nere, aſſumens & probabilem phanta-
ſiam, & probabilem ſimul & indiuulſam,
& diſcurrentem ſeu circumeuntem.
Quaenam ſit autem harum differentia,
breuiter eſt oſtendendum. Phanta-
ſia ergo ſeu viſio, eſt alicuius phan-
taſia, nempe & eius, ex quo fit, &

NOVA ACADEMIA CONDIA.

4078J 4061
alterationem, nempe adſpectabile. eius in quo ſit. Et ex quo quidem fit,

vt externi ſubiecti ſenſilis. In quo au-
tem fit, vtpote hominis. Quum au-
tem ſit eiusmodi, duas habet habitu-
dines: vnam quidem, vtad id, quod
phantaſia apprehenditur: alteram au-
tem, vt ad id quod viſione apprehendit.
Et ex habitudine quidem ad id, quod
viſione apprehenditur, fit vera vel falſa.
Et vera qu&lem, quando conſonat cum
eo quod phantaſia Preniencitur :falſa
autem quando diſſonat. Ex habitu-
dine ad id, quod apprehendit, alia
quidem eſt, quae videtur vera, alia
Ex quibus,
quae videtur quidem vera, appellatur
emphaſis apud Academicos, & proba-
bilitas, & probabilis phantaſia. Quae
autem non videtur vera, appellatur
apemphaſis, & improbabilitas, & non
Probabilis phantaſia. Neque enim
quod ex ſe videtur falſum, neque quod
eſt quidem verum, non autem videtur,
a natura habet inſitum, vt nobis per-
ſuadeat. Ex his autem phantaſis, ea
quidem quae eſt aperte falſa, & non
videtur vera, reprobanda eſt qui-
dem, neque eſt idquod iudicat, ſi ſit
uidem ex eo quod eſt, ab eo autem di-
ſcrepet, & ei non congruat: cuiusmodi
erat vna ex furiis, quae ab Electra in-
currit in Oreſtem. Eius autem, quae
videtur vera, alia quidem eſt exilis, vt
quae eſt in eo, quod minimum abeſt
Vt cernatur: aut quod non ſit ſatis
ſpatii: aut propter imbecillitatem viſus,
qui confuſe aliquid accipit, & non ex-
preſſe. Alia autem eſt quæ iuxta cum eo,
quod apparet vera, hoc quoque habet,
vt valde videatur vera eſſe. Ex quibus
rurſus, quae eſt quidem exilis, & ſoluta,.
remiſſaque phantaſia, non poteſt eſſe id
quod iudicat. Eo enim quod neque i-
pſa, neque id quod eam effecit, aper-
te demonſtratur, non poſſumus
RKece perſuaderi,.

1

perſuaderi, neque ad afſenſum pertrahi.
Quae autem videtur vera, & ſatis ap-
paret, eſt ea quidem iudex veritatis,
yt vult Carneades.
Quum autem ea ſit quae iudicet, ſa-
tis magnam habet latitudinem, & vbi
ea intenditur, alia in alterius ſpecie,
probabiliorem, & quae vehementius
pulſat, habet viſionem. Probabile
autem in praeſentia dicitur tripliciter.
Vno quidem modo id, quod eſt ve-
rum, & videtur verum. Altero au-
tem, id quidem quod eſt falſum, VI-
detur autem verum. Tertio autem,
verum commune vtriusque. Vnde
id quod iudicat, erit phantaſia, quae
videtur vera, quam etiam probabilem
appellant Academici. Incurrit autem
nonnunquam etiam falſa, vt neceſſe
habeat aliquando vti communi phan-
taſia falſi & veri. Non tamen propte-
rea, quodea rarius incurrit, ea in-
quam, quae verum imitatur, fides
non eſt habenda ei, quae magna ex par-
te eſt vera, cui euenit, vt per eam magna
ex parte dirigantur iudicia & atliones.
Atque id quidem, quod primo &
communiter iudicat, ex Carneadis ſen-
tentia, eſt huiusmodi. Quonliam au-
tem aliquando non vnius generis con-
fiſtit phiantaſia, ſed catenae inſtar al-
tera pendet ex altera, aderit ſecundum,
quod ijudicet, nempe ſimul probabi-
lis & indiuulſa phantaſia. Vt, qui ho-
minis attrahit viſionem, neceſſario
etiam accipit viſionem eorum quae
ſunt circa ĩipfum, & eprum quae funt
eytra. Eorum quidem, quae ſunt cir-
4 ipfum, coloris, magnitudinis, figu-
rae, motus, ſermonis, veſtitus, calcea-
menti. Eorum autem, quae funtex-
tra, vt aeris, lucis diei, coeli, terrae,
amicorum, & aliorum omnium. Quan-
do ergo nulla ex his phantaſüs nos tra-
xerit, vt videatur falſa, ſed omnes co-

pPARS IV. CARNEADESE CAp. II

dem concentu videntur verae, magis
credimus. Nam quod iſte ſit Socra-
tes credimus ex eo, quod omnia ei
adſint, quae conſueuerunt, color, ma-
gnitudo, figura, geſtus, pallium, quod
hic ſit, & nulla in re a ſeipſo diſſideat.
Et quomodo nonnulli Medici eum,
qui febricitat, iudicant non ex vno
ſymptomate, vtpote ex vehementia

pulſus, aut ex abundantia caloris, ſed

veluti ex concurſu caloris ſimul & pul-
ſus, ex vlceroſo tactu, & ex rubore &
ſiti, & iis, quae in ſimili proportione
conueniunt: ita etiam Academicus ex
viſorum concurſu facit iudicium ve-
ritatis. Et quum nullum ex iis, quae
ſunt in concurfu, viſis, tanquam fal-
ſum eum attrahit, dicit verum efſe,
quod incurrit.
uod autem ad fidem faciendam quae
diuelli non poſſit concurſio requiratur,
patet exemplo Menelai. In naui enim
relicto Helenae ſimulacro, quod Troia
abduxerat, tanquam Helenam, quum in
Pharumiinſulam exſcendiſſet, videt ve-
ram Helenam: & ea conſpecta veramat-
trahens phantaſiam, non tamen credit
ei phantaſiæ, propterea quod abſtrahe-
retur abalia, qua ſciebat ſe in naui reli-
quiſſe Helenam. Talis eſt ergo indiuulſa
phantaſia, quae videtur ipſa quoq; habc-
re errorem, propterea quod inueniatur
alia magis indiuulſa quam alia. Indiuul-
ſae autem phantaſiae ea eſt fide digni-
or & perfectior, quae cum eo quod
ſit indiuulſa facit iudicium.
Eſt praeterea quae circuitione vti-
tur. Quaenam autem ſit eius forma,
proxime eſt oſtendendum. Nam in
indiuulſa quidem quaeritor, vt nulla
ex iis quae fſunt in concurſu, phanta-
ſiis, tanquam falſa nos attrahat, omnes
autem videantur eſſe verae, & non im-
probabiles. In ea autem, quae fit ex
concurfu, qui vtitur circuitione,
attente

Ine

pe
E

ber

anta⸗
Wnes
nim-
ſit ex
jone,
tebte

NOVA ACGADEAIIA CONDIIA4 40;

attente examinamus vnam quamque

earum quae ſunt in concurſu. Quod
quidem fit etiam in concionibus, quan-
do populus examinat vnumquemque
eorum, qui vel ſunt geſturi magiſtra-
tum, vel iudicaturi, ſitne dignus cui
mandetur magiſtratus, aut munus iu-
dicandi. Nempe, cum in loco iudicii
ſit id quod iudicat, & id quod iudica-
tur, & id perquod fit iudicium, reces-
ſusque & interuallum, figura, tempus,
modus, affectio, operatio, vnumquod-

que eorum quale ſit diſcernimus. Id

quidem quod iudicat: num viſus ſit
hebetatus. Nam ſi ſit eiusmodi, eſt
imbecillus ad iudicandum. Id autem
quod iudicatur: num non ſit nimis par-
vum? Id autem per quod fit iudici-
vm: num aêër ſit obſcurus? Receſſus:
num ſubiiciatur nimis magnus? Inter-
vallum: num ſit confuſum? Locus:

num ſit hians & vaſtus? Tempus: num

ſit citumꝰ Aflectionem: num ſit fu-
rioſa? Operationem: num non ſit ad-
mittendaꝰ Nam ſi haeg in vno ſunt
omnia, id quod iudicat, eſt probabilis
pPhantaſia, & quae eſt ſimul probabilis

Gindiuulſa, & propterea quae vtitur

circuitione. Quamobrem quomodo
in vita, quando de parua quidem re
quaerimus, vmum teſtem examinamus:
quando autem de re maioris momenti,

plures: quando autem de re magis ne-

ceſſaria, examinamus vnumquemque
eorum, qui teſtificantur, ex eorum
praeſentium confeſſione: ita, inquit
Garneades, in rebus quidem leuibus &
non magni ponderis, ſola probabili
phantaſia vtimur ad indicandum: in
rebus autem, quae ſunt alicuius mo-
menti, indiuulſa: in iis autem quae
pertinent ad bene beateque viuen-
dum, ea quae vtitur circuitione.
Verum enim vero quomodo in re-
bus, quas ſuntmagni mome unt

ſe diuerſam aſſumere phantaſiam: ita
etiam in diuerſis circumſtantiis ne-
quaquam ſequi eandem. Modo enim
ſolum probabilem dicunt atten-
dere phantaſiam, in iis, in quibus non
dat nobis circumſtantia ſatis temporis
ad rem accurate conſiderandam:
exempli cauſa, hoſtes perſequuntur
quempiam, & cum veniſſet ad quod-
dam antrum, viſione apprehendit,
quod illic ſint hoſtes in inſidiis: dein-
de ab illa arreptus viſione, vt quae ſit
probabilis, declinat & fugit antrum,
ſequens probabilitatem „ priusquam
accurate & diligenter attenderet, re-
verane eſſent in eo loco hoſtium inſi-
diae, an non. Probabilem autem ſe-
quitur etiam ea, quae circuitione vti-
tur, in is, in quibus datur tempus, ad
vtendum, attente ſingula perſequendo
ac tractando, rei incurrentis iudicio.
Vt ſi quiſpiam in domo obſcura adſpe-
xiſſet funem circumvolutum, eumque
ſtatim quidem ſuſpicatus eſſe ſerpen-
tem, tranſiliiſſet. Poſtea autem conuer-
ſus, verum examinaſſet: cumque inue-
niſſet immobilem, ſtatim eo propen-
deret cogitatione, quod non ſit ſerpens.
Cohſiderans autem quod aliquando
ſerpentes ſint immobiles, hyberno gelu
concreti, ſpiram illam ſeu inuolu-
crum percuteret baculo: & vbi tune
circuiĩtione ſic indagaſſet viſum quod in-
currebat, aſſentiretur eſſe falſum, quod
ſit ſerpens corpus illud, quod viſione
apprchenderat. Et rurſus, vt prius
dixi, aperte videntes aſſentimur, quod
hoe ſit verum, quum prius cogitando
percurrerimus, quod ſenſus habeamus
integros: vigilantes item & non in ſo-
mnis videamus: ſimul etiam quod adſit
aër perſpicuus, & proportione conueni-
ens interuallum, & eius quod incurrit
immobilitas. Quo fit, vt per haec ſit
nobis fide digna phantaſia, quum

Heeo 3
PEeE 2

.„

404 PARSIV. CARNEADES OCAP. III W.

habuerimus ſatis temporis ad perſe-

quendum cogitatione ea, quae cernun-

tur in loco. Eadem eſt etiam ratio
de indiuulſa phantaſia. Eam enim ad-
mittunt, cum nihil eſt, quod poſſit
retrahere, vt prius dictum eſt de Me-
nelao. Hucusque Sextus.
Cic. A. Vt percipi vero poſſit nihil, aſſenſum
ced. Q tamen praecbere ſapientem permittit
IV, 18 etiam ei quod non percipit, hoc eſt
24. 48. opinari eum patitur, ita tamen vt ſe
ſciat opinari, nihilque eſſe quod com-
Prehendi poſſit & percipi. .
Cic. de Vhlimum hominis finem eſſe aiebat,

Enib. II, frui principiis naturalibus: quod non
1I.

tam vt probaret protulit, Ciceronis ibid. c. 13.

iudicio, quam vt Stoicis, quibuscum, 4
bellum gerebat, opponeret. kH3,
Stoicorum libros diligentiſſime euol- Laeri.
vit, eoque aduerus eos ſucceſſu diſputa-IV, 62
vit, vt ſaepius dixerit: Niſß Cbryſeppus
Jfuiſſet, non eſſem ego. .
Clitomachus dicere ſolebat, nun-
quam ſe intelligere potuiſſe, quid Car- v, 45
neadi probaretur: ſolebat enim modo
hanc, modo aduerſam ſententiam tue-
ri, ſuique ingenii calumnia optimas
ſaepe, iudice Cicerone, ſententias de- 4, Ma
ridebat. De Sorite, qui crebriore ipſithemat.

fuit in vſu, vide Sextum Epiricum. p. 339.
„ P. ſq.

. III. =
OMAM LEGATIONEM

SVSCEPERITI,

CAP
WA OCCASIONE R
Plut. Vvi-. à Thenienfibus ad mulctam D talen-
ta Caton. . .
b. 349. A torum a Romanis condemnatis,
Di“ flagitantibus id cum Oropiis Sicyo-

Gellius niis,“ eo quod euaſtaſſent Oropum,

VII 14. Boeotiae ciuitatem; tres philoſophos

daacrob miſere legatorum munere apud ſena-
1,5§. tum Romanum funéturos, vt ex mul-
Aelian. Cta aliquid remitteretur, quae inaudi-
V. H. IIl, tis dicta fuerat. Erant illi ex Acade-
W. mia Carneades, Diogenesque ex por-
ticu, & ex peripato Critolaus. Dee-

ius legationis tempore magnus inter

autores diſſenſus eſt. A. Gellius poſt
bellum Punicum ſecundum eos Ro-
mam ait veniſſe, & poſt eorum aduen-
tum demum Ennium ait floruiſſe, quo
falli tamen eum merito Dionyſ. Peta-

Wus exiſtimat, cummortuus Ennius

Acad. Q. ſit anno V. C. 585. Cicero P. Scipio-
IV, 45. ne & M. Marcello Cofl. h. e. anno V.
C. 5So, legatos* iſtos Romae fuiſſe ait.

Pauſanias eorum aduentum ad annum
V. C. 6ej differt, eumque recte ſenti-
re Is. Caſaubonus defendit.

Horum Philoſophorum ſeorſim Macrob.

quisque, oſtentandi gratia, per celeber- .

rima vrbis loca, magno conuentu ho-
minum diſſertauere. Fuitque, vt re-
latum, facundia Carneades violenta
& rapida, ſcita & tereti Critolaus, mo-
deſta Diogenes & ſobria. Et Carnea- ladent.
des quidem diſputauit de iuſtitia co- 14,
pioſe, audiente Galba & Catone Cen-
ſorio, maximis tunc oratoribus. Sed
idem diſputationem fuam poſtridie
contraria diſputatione fubuertit, &
iuſtitiam, quam pridie laudauerat, ſu-
ſtulit, quod ille facere ſolebat, vt alios,
quidlibet aſſerentes, poſſet refutare.
Eam diſputationem, qua iuſtitia refu-
tatur, apud Ciceronem L. Furius re-
cordatur.

x*Imoa Sicyoniis autoritate Romanorum dicta
ea mulcta Athenienſibus, quod grauiorem pu-
tarent, ad Romanos prouocantibus. Pauſan. Achaic.
c. XI.

** De tempore eius legationis apud Pauſan.
nihil inuenio. Nec ſuipicari poſſum quo loco
Caſaubonus, id quod Stanleius vult, dixerit.

F aclus

7

lt, l.c⸗

laert. 6
IV, 62. O.

n
11
VI„ (
Nt. 5, I
ehe
inh
le
W
cur
ceſl
laen.

17,62, tore

nsibiten.
un
Acil.
N. laer.
a lV, 602
da

Ci 4
cad
IV, 45.

in⸗
A.
do
lle⸗
1s
l. Adx. Ma.
Plihenn.
d 339

ſ.

I
Ul⸗

n Macrob.
c,
l-

le⸗
nta⸗
10-
e. Ladant,

14

ſa ⸗
loco

Pkit, 1. c.

LEGATIO ROMAN. VRITVTI APOPIITII

Factus igitur ad tres illos Philoſo-
phos magnus iuuenum ſtudioſorum
concurſus, qui identidem eos audie-
bant, dictaque plauſu proſequebantur.
Carneadis vero inprimis mirabantur
ſuauitatem, cuius maxima vis erat, nec
minor eius fama quam vis, quae bene-
volos vndiquaque trahens auditores,
venti cuiusdam ad inſtar totam per-
ſtrepebat ciuitatem. Nempe vbique fe-

rebatur Graecumhominem, admiran-

diigenii, omnesque ducentem, ſerium

iuuenibus ſtudium inſpirauiſſe, quod
omnes voluptates allaque obleétamen-

ta in eorum deleuerit animis, furore

Laert.

1V, 62.

quodam diuino ad philoſophiam ra-
ptorum. Idvero gratiſſimum nemini
Romanorum non extitit, geſtientium,
a clariſſimis viris Graecorum litteris a-
nimos filiorum ſuorum imbui. So-
lum Catonem primus de admiratione
Graecae eruditionis rumor turbauit,
metuentem, ne eo nimium iuuenes a-
nimis deflecterent, eloquentiae gloria
gerendis negotiis, & militari diſciplinae,

CA P.

405
praelata. Qum vero incrementa per
vrbem philoſophorum iſtorum cape-
ret fama, primaeque eorum ad Sena-
tum orationis interpres vir clariſſ. C.
Acilius (quam Caecilium Gellius & Ma-
crobius appellant) fuiſtet, qui ipſe hoc
ſibi muneris dari petierat; Cato, iam
pene decrepitus, praetextu reperto
non incommodo, vt ex vrbe ablega-
rentur philoſophi, autor fuit. Atque,
in curiam delatus, increpabat eos, penes
quos magiſtratus eſſent, quod tamdiu
Legatos nullo reſponfo dato eſſent mo-
rati, qui, quicquid vellent, ipſis per-
ſuadere valerent. Hinc poſtulabat, vt
de re, ob quam miſſi eſſent, decernere-
tur, vt ad ſuas ſcholas dimitti iterum
poſſent, Graecorumque inſtituerent fi-
lios, Romana vero iterum iuuentus ad
patrias leges, magiſtratusque obſeruan-
dos, ſeſe conferret. Quod quidem
Carneadis odio non faciebat, vt tum
viſum nonnullis, ſed ambitioſa Grae-
cae eruditionis humanitatisque aemu-
latione.

IV.

VIRTVTES ET APOPHTHEGMATA EIVS.

Vmma eius induſtria extitit: Phyſe-
Cis tamen non aeque ac Ethicis ſtu-

diis ſeſe impendit, quibus tanta diligen-

VIII. 7.
ext. 6.

Laert.

tia vacabat, vt, comae vnguiumque cu-
ra neglecta, ſqualorem vtraque parte
contraheret. Ita ſe mirificum autem,
iuxta Valerium Maximum, doctrinae

operibus addixerat, vt, cum cibi capi-

endi cauſa recubuiſſet, cogitationibus
inhaerens, manum ad menſam porrige-
re obliuiſceretur: Et Meliſa, quam

vxXoOris loco habebat, temperato inter

ſtudia non interpellandi, & inediae ſuc-
currendi, officio, dexteram ſuam ne-
ceflariis vſibus aptabarr.
Tantum philoſophia valebat, vt ora-

1V, 62. tores quo que, ſcholis dimiſſis, ad eum

audiendum venirent. Erat autem illi
vox plane ſientorea, adeo, vt gymnaſii
princeps ad illum mitteret, monituros,
ne clamaret tantopere. Qui ille reſpon-
dens, da vocis modum, inquit, oratio-
nem quo metiar: alter vero ſapienter
regeſſit: modum auditores habeto.

Acris erat in reprehenſionibus, atque Laert.
in quaeſtionibus infuperabilis. Con-IV, 63.

viula autem, ob eam, quam innuimus,
cauſam, ſtudii nempe aſſiduitatem, vi-
tabat.
In Mentorem, diſcipulum ſuum, qui
pellicem eius oblectare coeperat velle,

vt Phauorinus refert, in ſcholam veni-

entem, iocatus eſt iſtis veteri- Poetae
ad eum accommodatis:
Eee 3

Teiricus

406
Tetricus hic quidam verſatur ho-
muncio, & idem
Vanius inersque ſonex, par Mentori
membra vocemgque,
Exterminori quem ſehola ex no-
INra volo.
Cui, ſtatim furgens, Mentor reſpondit:

a Gellius
XVII, I5.
Plin.

Vlee 5· TF. dixere quidem, urgant ſod pro-
Max. l. c. linus illt. .
Petron. Contra Chryſippum diſputaturus
Satyr. elleboro animum derterſit, vt ad inuen-

1 rul. tionem valeret, neque corrupti ſtoma-
b Steb. Chi humores animi vimatque conſtan-
Serm. tiam extinguerent.
LXXXI, Dialecticam Polypo ſimilem eſſe di-
P. 473. cebat, vt ile enim cirros ſuos auctos de-

C P . . . „/
deus vorat, ita Dialectico, iam peritiores

F. Suadebat, fortunae, in ſummo eius fa-
t. vor'e, vicium meminiſe, nihit enim eſſe
de adul. moleſtum magis, quaim quod inexpecta-
I39. DRgum filios, à hominumque ampliſſ-

mae fortunae, nihilt aliud rede perdiſce-

—

CAP.
MORS ET SCRIPTA EIVS.

a Laert. Nnos X XCV vixiſſe ait Laertius,“
IV,65. Cicero XC, Apollodori autem ver-
Cic. Ac. pa, b quibus mortuus dicitur anno IV
. 1V,0. Olymp. CLXII, qui in annum V. C.
Lacst. 626 incidit, faeile corruptelae conuin-
1v. 65. cuntür, ſi maximam circumſtantiarum
*licis vitae ipſius partem expendas, atque

ſubſtitu- Hanc inprimis, quod Proconſul in A-

enda ex c 13 . . ;† 4
CGicerone ſia“ Antonlils, Athenis, vt ipſe ait,

4d ap. Ci- Carneadem Academicum inuenit, mo-
ceron. de re patrio Academiae diſputando omni-
orat. L. I. pus aduerſantem. Fuitautem, quo
c. 18. Proconſul Antonius fuit, Vrbis condi-
tae annus DCI. H. Eft igitur, vt ſupra
innuebamus, annus ab Apollodoro in-
dicatus Carneadis natalis, a quo inde ſi

pergas numerando, annus ab eo

PARS IV. CARNEADES CAP. IW. V.

re aiebat, quam eguitare, quod magi-
ſros adulatores, &,gui contendere cum
iis poſſent, blande cedentes nanciſcantur.
Equo contra an Principem geſtet, an pri-
vatum, an diuitem, an pauperem, penfe
non habente, ſd eqvitem, fraenis Pra-
Aandis ineptum; nullo habito d'ſerimine
exeutiente. L
Exitum ex hac vita moleſte admo-
dum tuliſle fertur, ſaepque dixiſſe (in-
dignabundum) zane, quae conſtituit
natura & compegit, egdem & diſſoluet?
Hauſtoque veneno diem obiiſſe. Anti-f Laert.
patrum audiens, ipſe quoque, vt con- 1v, 66.
tra mortem auderet excitatus, date & *
mihi, inquit, ſed interrogatus ab illis, Tas vo
quid vero ſibi dari cuperet? mulſum rde b-
reſpondit. ⸗ 7 α
Lumina eius caliginem occupaſſef in- Sevæs,
ſcio ipſo aiunt, ita vt lucernam ſeruu- qucd en
lum accendere juberet, quod cum feciſ- te ver
ſec ſeruulus, lamque adeſſe lumen di-tebat
Xiſſet, tu igitur, inquit, legito, Stanl.

. . ſertur

me dia
nocke
coecun
HHõ elſe fa-
LXXXV in primum annum Olymp. dum.
CLXXXIVincidit, annus vero X0.
in annum II Olympiad. CLXXXV.

e Laert.

IV. 64.

Sub ipſum tempus excefſus eius inſi- 1. c.
ghe deliquium Paftärm eſſe lunam La-
ertio eſt annotatum, quod a quibus-
dam ad iacturam eius morte admiſſam
trahebatur. Atque huic eclipſi tan-Doctr.
quam fundamenro ſuperſtruxiſſe pu- Emp.
to, quae de tempore mortis Carneadis
commentatus eſt, Petauium, qui eam
contigiſſe docet Athenis, Olympiad.
CXILIII, anno I, Maii die II, feria II,
H. V, min. 46. Verum, cum in anno
ſit error admiſſus, non potuit non in
feria quoque & hora peccari.

Carneades

Acad. Q.

IV,3.

Daert

1V, 63.

¹ Lzett.
IV, 67.
bde For-
tuna 4-
lerandti,

c. Laert.
le. 1

Citer.
Ne. 0. ſt
I,
Cie. Ac.

n

10-* Laert-

it
et
.f laet.
Siyeru
744 i.
lis, lag w.
m i.
ixe.
in. dehat

nod pa
ll. nn ger⸗
e e
di nbet
ranl.

ſertw.

nocke
coecun

W. dum.
10

jnſi⸗ l⸗
Le.
bus⸗
Ueh.

⸗
A
eanm
Vno
on in

eudes

eſe ſNr.

Acad. C. Carneades, Cicerone teſte, dibrum de

IV, 31. ſaſtmendis aßſenſionibus ſcripfit. Ad A-

rlarathem quoque, Cappadociae Re-
gem, epiſtola exarauit: quod ſolum eius
Laert Ihonimentum Laertli, aetate fult ſu-
IV, 63. Perſtes. Omüia alia, nomine eius cir-
cumlata, a diſcipulis ipſius condita eſſe
idem Laertius docet, quos varios habe-

MCORAS ET SRIPTA EIrS. 407

bat, primas inter eos Clitomacho te-
nente.

Duo alii eius nomine commemoran-
tur, Philoſophus alter, Anaxagorae di-
ſcipulus, cuius mentio apud Suidam:
alter poeta epigrammaticus, Diogeni
Laertio commemoratus.

1

V

2 Laert. RLHOMACHVS Carthaginien-

, 67 ſis fuit, Diogneti filius, patria
. Aekor⸗ lingua Asdrubal dictus (vt
lerendri, ilxta cum Laertio affirmat Plutar-

chus,“*) qua etiam apud ſuos philoſo-
phiam docuit.
& Laert.-Quadraginta annos natus“ Athenas
I. e. ſe contulit, Carneademque audiuit, cui
cum valde induſtriam ſuam probaſſet,

ab eo in philoſophicis ſtudiis eſt inſti-

ſtutus.
Gum eo vsque ad ſenectutem, teſte

4 Acad. Cicerone, fuit,¹ eidemque in ſchola
QlV,r. fucceſſit, atque eius imprimis doctri-
c Tb. c.6. nam multitudine librorum illuſtrauit,
. quorum vItra quadringentos numera-
eert, tos eſſe ferunt, quibus induſtriae plu-
.c. rimum in Clitomacho fuiſſe declaratur,
ingenüquein eo non minus, quam in
3g Cicer, Carneade eloquentiae fuiſſe Soſtendi-
I. c tur. Verſatus autem eſt in tribus ma-
h Laert. xime ſectis, Academicorum, Peripa-
c. reticorum atque dwoicorum.
Cicer. Librorum eius ſequentium ſuper-
Tuſc. Q. ſtes memoria eſt. Conſolatio, quam, e-
III, 22. verſa Carthagine, miſit ad captiuos ar-

CLic. Ac. mis Romanis ciues ſuos. Liber item ad

QIV, 32 —

CLITOMACIHIVS.

C. Lucilium Poetam, quo aſſenſionis Cic. Ac.
defendit ſuſpenſionem, cum ſcripſiſſet Qu. IV.
iisdem de rebus ad L. Cenſorinum, Peum, **
qui conſul cum M. Manilio fuit, ſcri-
ptumque eſt ita:
Academicis placet: eſſe rerum eius-
modi diſſimilitudines, vt aliae probabi-
les videantur, aliae contra; id autem
non eſſe ſatis, cur alia percipi poſſe di-
Cas, alia non poſſe: propterea, quod
multa falſa probabilia ſint: nihil autem
falſi perceptum & cognitum poſſit eſ-
ſe. Itaque ait, vehementer errare eos,
qui dicant, ab Academia ſenſus eripi, a
quibus nunquam dictum ſit, aut colo-
rem, aut ſaporem, aut ſonum nullum
eſſle. Illud ſit diſputatum, non ineſſe
in his propriam, quae nusquam alibi
eſſet, veri & certi notam. (Quae cum
expoſuiſſet, adiungit, dupliciter dici
aſſenſus ſuſtinere ſapientem: vno mo-
do, cum hocintelligatur, omnino eum
rei nulli aſſentiri: altero, cum ſe a re-
ſpondendo, vt aut adprobet quid, aut
improbet, ſuſtineat, vt neque neget a-
liquid, neque aiat. Id cum ita ſit, al-
terumplacere, vt nunquam aſſentiatur;

* Rurſum errat Stanleius, Ciceronis verba, quae
ad Clitomachum pertinebant, ad Carneadem refe-
rens, quem ſupra quque errauit errorem cap. I.
Qui, vt plene renincatur, en ipſa Ciceronis verba;
ita igitur ille, de Carneadis placitis acturus: Nec
ßero quidquam ita dicæm, bt quisquanm id ngi ſu-
Iticetur, a Clitomacho ſumam, qui bſque nd ſens-

.

Etutem cum Carneade fuit, homa & acutus, t Poe-
nus, & balde ſtudioſurt ac diligensz. Et quatnon
eius libri ſuni de ſuſtinendis aſſenſtionibus. Haec
autem, quae iam dicam, ſunt ſamta de primo.
† His omnibus adde libros eius IV de ſuſtinendis
aflenſionibus ex cap. praec. ſin.

DAkerum

408 PARS W. CLITOMACH .

alterum tenere, vt ſequens probabi-
litatem, vbicunque haec aut occur-
rat, aut deficiat; aut etiam, aut non re-
ſpondere poſſit; nec, vt placeat, eum,
qui de omnibus rebus contineat ſe ab
1 Tule adſentiendo, moueri tamen, non agere
Q V. 30. aliquid, reliquit eiusmodi viſa adpro-
VbI ta- bari, quibus ad actionem excitemur:
men in item ea ad quae irterrogati in vtramque
vicori partem reſpondere poſſumus, ſequen-
Rn e. tes tantummodo, quod ita viſum ſit,
dirioni- tum ſine aſſenſu: neque tamen omnia
bus, =c eiusmodi viſa approbari, ſed ea, quae
quae eas Mulla re impedirentur.
Gequun In doctrina de bono voluptatem
“ cum honeſtate, quod & Callipho fecit,
cthus, pro Conlunxit.
Rhetoricae infenſiſſimus extitit ho-

ſtis,“ quo animo aduerſus eam Crito-b Sextus
laus quoque, Peripateticus, & Charmi- En . a4
das fuere. Et artes quidem eas, iuxta Rhetor.
hosce, ciuitates non expellunt, quas p. 68.
ſciant vitae valde vtiles eſſe, quomodo
nee oeconomicos expellimus ex aedi-
bus, nec bubulcos a grege: omnes ta-
men Rhetoricam tanquam infenſiſſi-
mum hoſtem vbique perſequuntur, &

vndique eiiciunt.

Dialecticam “ lunae comparabat, Stob.

Serm.
quae aſſidue ſiue creſcat, ſiue decreſcat. IXXX.

Morbo correptus, cum in veter- p. 473.

num incidiſſet, atque poſtremo euigi- d Stob.

. Serm.
laſſet, non, inquit, me quidem vitae VI9

poſthac amplius fallet amor, atque itae stob
ipſe damnatammanum ſibi intulit.

.

Clitoma- Eclog.
cho legi- Ethic. p.
tus: . 1560.
PHILO.
HILO, Larisſaeus fuit, Clitomachi etiam philoſophi, qui vtrumque in ad-
er complures annos diſcipulus. hortatione poſitum habet. Eſt enim
a pyrth. lum Sextus Empiricus quar- adhortatio ad virtutem incitans oratio,

Hyp. I. tamconſtituiſſe Academiam dicit. A
83.-5 45. Cicerone tamen relatum habemus, ne-
21 14. gaſſe eum duas Academias eſſe, erro-
' remque eorum, qui ita putarunt coar-
guiſſe. Eo viuo patrocinium Acade-
e Cic. miae non defuit.“ Eum Romani ſuper
Acad. Q. omnes, teſte Plutarcho, àadmirati ſunt
; ſe⸗ Clitomachi diſcipulos, ob ſermonum
vita. Cic. XCellentiam, morumque ſuauitatem,
ede Nat, illumque Cicero rudimentis doctrinae
Deor. L. VIxX poſitis audiuit, vt ipſe quidem a-
I1. c. 3. gnocit. “
. Is, autore Stobaeo, tum alia dextre
*. tradidit, tum ſequentem philoſophiae
diuiſionem. Nempe Philoſophum Me-
dico ſimilem eſſe aiebat. Quemadmo-
dum igitur medici eſt officium, pri-
mum quidem gegroto perſuadere, vt
curationem admittat; einde vero ad-
Verſariorum rationes confutare: ſic

cuius altera pars magnum ipſius vſum
exponit, altera aduerſarios, vel philo-
ſophiam aliquo pacto calumniantes re-
fellit. Secundo porro modo ſic inſti-
tuitur comparatio. Quemadmodum
eſt medici, poſtquam perſuaſit admit-
tendam curationem, eam adhibere,
partim ſublatis morborum cauſis, par-
tim ſanitatis efficientibus ſubſtitutis;
ſic etiam in hac ſcientia ſe res habet.
Etenim poſt adhortationem ſtudet cu-
rationem adhibere, partim falſas opi-
niones, quibus animae iudicium infici-
tur, tollens, partim veras ſubſtituens.
Secundo igitur de bonis acmalis agitur,
propter quae fuerat inſtituta adhorta-
tio. Tertio denique modo ſic inſti-
tuitur comparatio. Sicut medicinae
ſtudium omne refertur ad finem, ſiue
ſanitatem; ſic huius philoſophiae ad
beatitudinem.

ber
tra
nin
tatea
tra
Ppo
eti
op.
hic
ri
den
Pi
du
op⸗
a⸗
ſint
den
ſep⸗

ſig
t
qua
dey
Nier
un
tati
ris

1t0. datn
mi. Enn⸗ ad
verlus
Ua Rheter.
uis .68.
0do

ec⸗

tr⸗
ſ.
„&

bat, Kb,
at derm.

XNN.
ter-d. 47).
ligi-¹ Kob,
dern.
e
e Ude geo,
Eclog.
Pihic, ,

— 160.

ad.
nim
wo,
ummn
ilo--

Cicer.

beatitudinem. Coniungitur autem cum
tractatu de finibus alter de vita. Ete-
nim ſicut medicinae non ſufficit, ſani-
tatem reſtituere, niſi etiam praecepta
tradat, quibus obſequentes bonam cor-
poris valetudinem conſeruent. Sic
etiam in vita praeceptis quibusdam eſt
opus ad fmem conſeruandum. Verum
hic quoque tractatus duplex eſt, vel
priuatus, vel communis: quorum ille
ſingulo um res conſiderat, velut an pru-
denti ſit gerenda respublica, an cum
principibus viuendum an Knien vxOT
ducenda; hicomnium, velut quae ſit
optima respublica, vtrum pro cenſu
magiſtratus, an pro capite tribuendi
ſint. Communem ſanehunclicer qui-
dem appellare eiuilem, conuenit autem
ſeparatim tractare, quamuis in parte
ponatur, quoniam latiſſime patet. Iam
ſi quidem omnes contingeret eſſe ſapi-
entes, pluribus locis non eſiet opus,
quandoquidem ſubtiliores diuiſiones
de praecedentibus ſubnaſcuntur: quo-
niam vero mediocrium quoque homi-
num eſtgerenda cura, qui cum diſpu-
tationibus grauioribus, vel per tempo-
ris penuriam, vel per alia negotia vaca-
re non poſſint, magnum ex praeceptis
vſum capiunt; non eſt omittendus

ANTIOGIVS

409
praeceptorum tractatus, qui de recto
ſingulorum vſu breues tradat regu-
las.
Quantum ad Stoicorum criterium, Sext.
quod phantaſia eſt comprehendens, res Empir.

. . . Pyrrh.
quidem omnes incomprehenſibiles eſſe . 1

aiebat, quas tamen in ſeipſis ſpectaras 33.p.48
comprehendi minime repugnet. At-
que ita phantaſiam comprehendentem
tollebat, a Zenone defenſam.
Minime vitioſum eſſe putabat con-id. Pyrr
nexum, quod non incipit a vero, & de- Hyb.
ſinit in falſum, vt ſi, dum dies exiſtit, dis-I. P?-
putans dicam: & dies eft, eægo diſputo.
Quod ſi admittatur triplici modo vera
dari axiomata poſſunt, falſa vnico tan-
tum. Verum enimeſt, ſi a vero inci-
piens deſinat in verum: v. g. . dies eſt,
luxeſt. Si incipiens a falſo in verum
deſinat. v. g. & terra volat, habet pennas.
Et denique ſi a falſo incipiens deſinat in
verum: v. g. terra volat, terra eſt.
Falſum vero eſt, quando incipiens a ve-
ro in falſum deſirit. v. g. & dies eft, nox
eſt. Verum enim eſtantecedens: dies
eſt, ſed falſum eſt conſequens: eſſe no-
d em.
Alio tempore Rhetorumpraecepta, Cicer.
alio philoſophorum tradere eidem eſt Tuſe. Q.
inſtitutum. 1, 3.

4 Plut.
vita Cic.
Cic. Ac.

S . NTIOCHVS Afſcalonita fiit,

be, Ariſti frater, ² Philonis diſci-
Ac. Qll, pulus.? Eum ſecum L. Lucul-
e a. i lus habait. Attico quoque familia-
4 ris fuit. A Sexto Empirico“ tan-
2 Auam gquintaez Academiae autor alle-

Leg. I, 2.
e Sext. Batur. Et, Plutarchofautore,“ a Car-

Pyrrh. HMeadis ſecta deficiens, vel ſenſuum e-
Hyb. 33 videntia, vel, vt viſum quibusdam,
ambitione duétus, atque aemulatione
Clinomachiorum & Philoniorum. Et

Vita

ANTIOCHVS.

2 Cic. A-
quamuis Academicus appellaretur, e-cad. Qu.
rat tamen, ſi perpauca mutauiſſet, 43.
germaniſſimus Stoicis. 2 Vnde di-gmp. le,
ctum eumstoicam philoſophiam in me-i Cic. A-
dia docere Academia. h Stoicas enimcad. Qu.
doctrinas a Platone traditas eſſe oſten-IV, 22.

debat. Senex iam factus, ad veterem G⅛. ⸗

Academiam tranſüti antiquorum ſen-⸗ c. 5. adde
tentiam proſecutus diligentiſſime. *&c. 3.
Ariſtotelemq; & Nenocratem ſecutus, I Id. A-

Stoicos cum Peripateticis concinerecad.
„ 4

F ff exiſtimabar,.

416
2 Cic. deexiſtimabat, ² verbis diſcrepare, quo
Nat. D. librum ſpectare Cicero ait, qui ad Bal-
7. bum ab eo ſit miſſus. Alium idem li-
brum aduerſus magiſtrum fſuum Philo-
nem ſcripſit, qui SOSVs inſcribitur. ?
Eum, Athenis dum eſſet, Cicero audi-
vit, captus eloquentia eius & linguae

b Id. A-
cad. Qu
IV, 4.

PARS V. ANSTOTETES CAP. I.

volubilitate,“ quem & acutiſſimum & e plut.
politiſſimum fuae memoriae philoſo- vit. Cic.
phorum pronunciat, à minus licet pro- 4 Cicer.

bans doctrinae, quam isinuehebat, no- Acad. C.

. IV, 35.
vitatem. * e Plut.

Atque hucvſque continua ſerie Aca- I. .
demicorum ſuceſſionem habemus.

HISTORIAE PHILOSOPHICAE

PARS V.

PHILOSOPHOS PERIPATETICO

COMPLEXA.

XARISTOTELES.,

CA P. I.
PATRIA, PARENTES, NATALIS EIVS.

g. Ortuo Platone in duas ſe-
&ctas diſcipuli eius diſceſſe-
re. Prior in eadem, in qua
K ipſe docucrat, ſchola per-
Ammon ſtitit, Academia: altera
Com. Lceum occupabat. Prior generali A-
ment: inademicorum nomine celebratur, vel
Prooem. Peripateticorum Academiae, altera ge-
une nerali Peripateticorum, vel ſpecialius
1. Peripatelicorun Igcei nomine. De

a Laert. 4 . 1
V, I. Priori iam dictum eſt nobis, ad alte-
b Herod. ram iam accedamus, cuius Ariſtoteles
Polymn, princeps fuit.
B 265 Natus ille eſt Stagirae, ² Thraciae,
uc. SSͦðñ b .
L. 4.& ˖. vt Herodoto? traditum eſt & Thucy-
palſm didi, oppido, quibus & Pauſanias dac
d Pauſ. Suidas fuffragantur: quamuis alii Ma-
Eliac. p. cedoniae eam vrbem adſcribi malint, vt
4 2. M arbari opprobrium ab Ariſtotele de-
Nunneſ. Pellant. Ad Strymonam ea fluuium
2d Am-ſita fuit, Macedoniam Thraciamque
mon.vit. diſtinguentem, portum, cui Capri no-

Ariſt. imen, & paruam inſulam eiusdem no-
Nit. p. 24. .
* Suid.
Agisr.

7

minis, in ditione habens. Atquehunc

locum, cui natales Ariſtoteles debuit,
ſingulari grati animi affectu deinceps

proſecutus fuit.

Pater ipſi Nicomachus fuit, originem † Laert.

a Nicomacho ducens Machaonis filio, l. c.
cuius medicam facultatem laudibus Ammon
Homerus celebrauit, Aeſculapi nepo-vita eius

e: 1 Jic . . . init.
te: a quo Nicomachus, Ariſtotelis Pa-g Nioz.

ter, non genus tantum, ſed artem etiam h L. V.
deriuauit, Medicus enim fuit. Sui-de com-
dass eum ſex libros de medicina, & V- poſ. me-
num de rebus naturalibus condidiſſe dic. ſec.

gen. addee

ait. Galenus "vero emplaſtri meminit Junnel.
Nicomachi, ſiue huius ipſius, ſiue ſenio-p. 30. .
ris. Nicomachus iſte, quem Hippocra- Quod
tem Phyſicum inter maiores habuiſſe quibus
quibusdam eſt proditum, Amyntae quo fan-
Macedoniae Regis aetate floruit. Hic gicatur,
pater Philippi erat, omnibus impera- me qui-

toriis virtutibus, Iuſtino teſte,k inſtru- dem la-

ctiſſimus: Neque medico tantum, ſed-
- Iuttin.

amico quoq; & familiari Nicomacho v- vii
ſus fuit. Atq; iſta quidem de Ariſtote- kaart.
le agenti Izetzae memoriae excidiſſe I. c.
videntur,

Nuunel. Vi
lc .2,
1
M
6

4 1 co er
5 in 1.

ex
WrV. n
el ſi

t

2plaert

i, II. Ie
te

1
l.

V,9.

b l c. d

n eer
o-ri Cje,
ro.¹ (icer.

no⸗ l

IV, 5.

1.
lut.

e
er l

—
—

blit,
eps

Necnt Laert.
flio, lc
busAnmon
vita eius
. ..
PargNecu.
tlamd l. V.
Wi de com
minit Nuanel.
eIO., 0,

ne nemo
Pi Cicatut,
erl ne nn.

n. demn li-
ſtn tet.

1, ſec Uuſtin.
hOTTl 4.
tote⸗ 1 Laert.
diſe le,
tut,

vit. Ariſt.

PATRIA, PAEENTEO NATALIS ErS A

Nunneſ. videnitur, vt Nunneſio obſeruatum,
Ic. .: 27. quandoquidem Nicomachum Aſele-
piadem eſle dictum 7 corri αος ait, quod
Medicus profeſſione fuiſſet: quamuis
ei arti eum addictum fuiſſe certum o-
mnino ſit, & exploratum.
Matrem Ariſtotelis, Phaeſtiada, La-

a 11. cc. ertius & Suidas: ² Dionyſius Halicar-

b in E

2d Am. Haſſaeus vero & Ammonius“ Phaefi-

maeum. A appellant. Eam quoque ab Aeicu-
* Vit. A- lapio genus duxiſſe, eidem affirmatum
riit. init. Ammonio eſt: cuius rei teſtimonium
ſequens allegauit epigramma:
Nicomacho genitus fuit hic Patre,
Phaeſtide matre,
(Amlo Aſolepiadae) diuus Arißo-
teles. H
1. c,. Dionyſius tamen Halicarnaſſenſis
Chalcidenſis feminae filium facit, eius
coloniae, quae Chalcide Stagiram de-
ducta fuerat. Eam autem, qua erat in
eius memoriam pietate, a Protogene,
excellentiſſimo eius aetatis pictore,
H. N. I,. Pingi curauit, quam Plinius imaginem
XXNV. inter praeſtantiſſima illius opera cen-
. T. fuit.
.Frater quoque, Suida referente, A-
riſtoteli fuit, Arimneſti nomine. At-

ap Laert. Ale ille ante eum viuis exceſſit, liberis

V, 11. relictis nullis, vt ex Ariſtotelis conſtat
teſtamento.

Natus Ariſtoteles iuxta A
rum, *Dionyſium Halic. b& alios anno
IOlymp. XCIX fuit, Archonte apud
Athenienſes Diotrephe, X LIVo anno
c Athen. Poſt natum Platonem, qui Athenaei
L. V. p. Calculus eſt, certior eo, quem Ammo-

ap. La⸗
ert. V,9.
b 1. c.

217. nius & Suidas ſecuti fuere, qui XLII

pollodo-

tantum computant annos: triennio
Porro ante natum Demoſthenem, & Ceit
ſeptimo anno poſt Romama Gallis Ca- XVi. i.
milli virtute liberatam, vt autor eſt Gel-e vit. Ca-
lins.⁴ Sed quoniam, vt ait Plutarchus,"milli
difficile eſt inuenire annum captae vr- Nun-
bis, difficile quoque erit aunum recu- nel.
Beratas Vrbis reperire. Septem qui- aa
em menſibus, poſtquam capta eſt a reperit
Gallis, recuperata fuit, opera M. Furii Schottus
Camilli, anno tamen demum ſequenti: in vi.
nam capta fuit menſe Quinctili, recupe- eicot.
rata Februario. Si igitur, vt Verrius 4 pe.
Flaccus, & Gellius in annalibus, atque moſth.
Caiſius Hemina ſenſerunt, capta fuit
anno CCCLXIIL recuperata fuiſſet an-
no CCCLXIV. Ita natus Ariſtoreles
fuiſſet Hanno Olympiadis IC, qui in-
Cidit in annum vrbis Cond. CCCLXX.

Quod ſi tamen, vt Liuius prodidit Nunneſ.

anno CCCLXV capta fuit, & recupe- I. .

rata a. CCCLXVI editus fuiſſet in lu-

cem Ariſtoteles A. IV. Olymp. IC,

qui eſt vrbis conditae CCCILXXII.
Porro ſi capta fuit vrbs an. CCCLXIV,
& recuperata anno CCCLXV, poſt-
quam condita fuit, vt Varro, Plinius &
Dionyſius Halic. opinantur, quorum
veſtigia Scaliger legit, tum Ariſtoteles
natus fuiſtet anno III Olymp. IC, qui
eſt ab vrbe condita CCCLXXI, decem
menſibus ſemper in annum computa-
tis, neque iis cum Plinio & aliis dedu-
ctis, inchoatoque ſtatim proximo an-
no, quibus menſibus computatis, cal-
culo iſti cum noſtro conueniet. Huc-
vique Nunneſius.

CAPD. II.
EDVCATIO ET STVDIA EIVSDEM

Bumr- Ncomacho & Phaeſtide, Ariſtorelis
arentihus, vita funétis, ab Atar-

nenſi quodam Proxeno eſt educatus,

quo tempore, iuuenis admodum, hbe-
ralibus artibus animum imbuit, vt pa -
tet, Ammonii iudicio, ex ſcriptis eius,
Fff 2 partim

41²
partim poeſin, partim ipſos poetas con-
cernentibus, Quaeſtionibus item Ho-
mericis, variisque libris Rhetoricis.
Gratum autem vt Proxeno ſeſe o-
ſtenderet, pro ſuſcepta educationis cu-
ra, non tantum ſumili ratione poſtea
Nicanorem, filium eiusdem, omni ge-

nere diſciplinarum inſtruxit, ſed ado-

ptauit etiam, haeredem ſcripſit, & ge-
'nerum ſibi eſſe voluit. Statuas quo-
que Proxeno & vxori pofuit, vt ex eius
Athen. Teſtamento pateſcit. .
VIII p. Refert de eo Athenaeus, Epicuri
354. quadam epiſtola allegata, itemque Ae-
Aelian.

Laert. V

V, 9. C A
Ammon. à Nnus natus XVII, Pythiae autori-
vit. p. 4. .

tate, quae philoſophiam vt coleret
Laer., V, edixerat, Athenas ſe contulit. Septi-
6⁶. mum decimum aetatis annum tum e-
1 ad giſſe eum, ex Apollodoro Laertius re-
mmae- ⸗
vm. fert, cum Nauſigenes Archon eſſet;
Dionyſius ſequenti anno, quo Archon
Polyzelus fuit, ea ipſum dicit aetate ex-
titiſſe: forte ea fuit Nauſigene magi-
ſtratu abeunte, dum ei Polyzelus ſucce-

ap. Laert, deret. Longe autem aberrat Eumelus,

c. XXXei tribuens annos, cum ad Plato-

nem primum accederet. Qui inde
forte, Nunneſio ſuſpicante, natus eſt
Nunneſ. error, quod apud Platonem legiſſet, ad
ad Am-Dialecticae ſtudia ante XXXQaetatis an-
mmon. p. num haut admittendum quemquam
temere eſſe. Nec minus grauiter pec-
cat Ammonius, ſi tamen autor ilk eſt
vitae, quae eius nomine circumfertur,
& Olympiodorus, Ariſtotelem Athe-
nas KVIImoaetatis anno delatum, So-
cratis triennio auditorem ſe praebuiſſe
affirmantes, cum tamen Lachete Ar-
chonte mortem fubierit Socrates,
XXXII ante Nauſigenem annis, quo
Archonte XVIIaetatis annum Ariſto-
teles agebat.

.

PARS V. ARISTOTELES CAP. II. II.

lianus, eum, poſtquam luxu & prodiga-
litate patrimonium decoxiſſet, militiam
eſſe ſecutum, eaque parum feliciter ipſi
ſuccedente, medicinae operam nauare
coepiſſe; forte fortuna porro in Plato-
nis delatum ſcholam, atque diſputatio-
nes ibi audientem, cum ingenio ceteris
Platonis diſcipulis longe praeſtaret, phi-
loſophiae nomen dediſſe, atque ea cele-
britatem effe indeptum. Verum iſta ide ex
omnia parum conueniunt iis, quae de inſtituto
vita eius ab aliis perhibentur autoribus, Fr. gatri-
maiore fide, & animo Ariſtoteli magis uri
aequo, conſpicuis. datel, 1.

I, L. I. p.
P. III. al.I,-.2

PLATONEM VT AVDIVERIT.

Platoni commendatiſſimus, diſcipu-
lus factus eſt eius, atq; XX annis in eius
ſchola perſeuerauit, vt ex eius ad Phi-
lippum epiſtola patet, quam antiquus editus a
vitae eius interpres allegauit. Nunnef.
Chariſſimus autem Platoni fuit, eius Drt
in apprehendendoacumen, & in ſtu- c mun.
diis diligentiam mirato, quapropter, di aerer-
vt autor eſt Philoponus, mentem ſoho- nit. &ναα
lae eum appellabat. Ipſoque abeunte r¾
a lectione clamabat,?à intellectus abeſt, e Gie.

. Vetus
ſurdum eſt auditorium. Vel vt Rho- Interpr.

diginus habet: philoſophum veritatis ap. Nan-

abeſz. Eius item acumen cum diffici- neſp. 12.
li Kenocratis ingenio comparans Plato N ene
dicere ſolebat, quem equum, cui dſino or a⸗
iunxi/ calcare Xenocrates, fraeno Elato v&
opus habet. vita Plat.
Quousque cum Platone vixit, ſtu- & Keno-
diis addictiſſimus, legendo inſatiabilis crat.
fuit, vnde domum eius Plato domum Ammon.
anagnoſtae appellare ſolebat. Atque 'it P.4.
hoc affatim confirmat vaſta autorum, in
ſcriptis eius allegatorum, ſeges. Et

quamuis Laertius, ſiue ipfſius ea ſit Laert. X,

ſententia, ſiue ex Carneade ei allegata, 26.
tam crebras autorum ſententias ſcriptis
ſuis dicat infercire, quam vel Zeno, vel
Chryſippus,

aliin ſel
II 19 en

laen, bat

,2 4g.
lilen kti

TH IU
9. ng
Helhidi.
Vs in
Chre. 7
Kom. (R
“
Atlian, E

1e.

W
G
ve
cir
bat
coe
The
ge
u
Pn

U
mep)
us

SrVDIA ETY PLATONEM VTV AVDIERIT.

43
tr⸗ Chryſippus, nemo tamen non nouit eo- exceſſiſſet Ariſtoteles, varias ei calu-
In rum, qui in Ariſtotelis verſati ſunt ſcri- mnias aſperſit, vindictae actus ſtudio,
it ptis, quanto iudicio & breuitate alio- quod ei Theophraſtum praetuliſſet A-
Ne rum ſententias referat, non oſtentatio- riſtoteles, quem ſcholae praeficeret,
10. nis, ſed veritatis inueſtigandae cauſa. quamuis magna iam eſſe inter diſcipu-
Sunt qui maximam animorum dis- los eius Ariſtoxeni fama coepiſſet.
ells AQelian.* ſenſionem Platonem inter & Ariſtote- Aft verofſimile haut eſſe Ammonius
hi⸗ III, 19. lem interceſſiſſe dicant, ortam ex eo oſtendit, potuiſſe ſchola ab Ariſtote-
ele⸗ primum, quod habitum atque inces- leeiici Platonem, yel ab eo id perfici
iſtnl er ſum Ariſtotelis Plato improbaret. Ve- valuiſſe, vtnouam, & magiſtro aduer-
e intim ſte enim fplendida, calceisque pretioſis, ſam, ſcholam erigeret, cum magna ea
ls ke an ille incedebat, comam quoque, ſecus- aetate Chabriae atque Timothei exti-
ggbenn, quam illi placeret, attondebat, annulos- terit autoritas, Imperatorum Atheni-
le. l. que geſtabat. Praeterea, vt aiunt, faciem enſium, Platoni ſanguinis nexu iun-
ld ad riſum, contemtus indicem, compoſi- ctorum. Sunt tamen qui factum id
tam habebat, & inter diſſerendum acris eſſe defendant, perpetuo inprimis A-
. erat in contradicendo, acpertinax: quod riſtotelis a Platone nixi diſſenſu: qui-
pu⸗ cum diſpliceret Platoni Xenocratem ei, bus tamen reſpondit Ammonius, non
eins Speuſippum, Amyclam praeferebat, Platoni quidem contradicere Ariſtote-
Dhi- & reliquos, cum quibus doctrinae ſuae lem, verum iis, qui prauis interpraeta-
lulselitns 2 communicabat opes, variisque eos, re- tionibus ſcripta eius peruertebant.
Numne⸗ pudiato Ariſtotele, beneficiis afficie- Imo quid mirum etiam ſi ipſi quando-
ers n Varrt bat. Qua re motus Ariſtoteles, ſuper- que contradicat Platoni? eo ipſo Pla-
ſu-nn. Arlan. ſtite Platone ſcholam, ei aduerſam, in tonem, magiſtrum ſecutus, qui verita-
tet, di aere V. H. v, Lyceo erexit, quam aegerrimce ferens tem omnibus aliis rebus eſie praefe-
ho. ut hir 9. ingratitudinem Plato, Ariftoteles, in- rendam paſſim inculcabat ſententiam-
Iute br Helladi- quit, in nos haut ſecus ac in matres e- que illam, amicus Socrates, ſed magis
Srer Yuovum pull reclacitrauit, eamque ob amica eſt verias, Paſſim repetebat.
o-e. Kom. cauſam pullum plerumque Ariſtotelem imo & alibi dixit: non aeque ocratis
atitan Nn. abppellabat. attendenda ſunt dica, quam veritali
Eici-nelpl2. Aeran- Anddunt Nenocrate in patriam re- Kudendum. Iisdem igitur Ariſtoteles
roe c. verſo, Speuſippo vero aduerſa vtente quoque incefſit veſtigiis ,‚ſi Platonis ali-
Ain n zalerdaide, Ariſtotelem cum quibus- qua confutanda ſententia eſſet, cuius
aocns, am ſectatorum ſuorum in Platonis obaudiens erat dictis, veritatem ſe- Fortun.
i veniſſe ſcholam, eumque ſophiſticis Ctando. Obſeruatum autem nonnul- Liect. de
ſu⸗deno⸗ circumueniſſe fallaciis. Qua re tur- Iis, cautiſſime nomini eius parcere eum, AMid.
biis a. batus Plato, domo ſua ſe abicondere vbicunque doctrinam Platonis explo- Rhet. I,

dit. Contra ter eius perhonorificam 1.

coepit, priuatimque in ea docere, an
ab illo fieri mentionem, in Rhetoricis Prob, I,

Anmm priatimque in
ſchola Ariſtoteli permiſla, quam vs-

mu

Vit 4
ci “” que ad Nenocratis tenuit reditum, a nempe, in libro de mundo, ſi tamen
quo ea rurſum fuit eiectus, reſtituto is eius ſit foetus, & in Problematibus. v
Frenn Platone. Eius vero narrationis praeci- Veriſſimum igitur eſt quod Apol- dr .. A.
4 puus autor Ariſtoxenus fuifſe videtur, lodoro,“ Dionyſio Halic.? & ipſi inpri- Ammar
H Euſebio eam in rem allegatus, qui, Sui- mis Ariſtoteli, in epiſtola ad Philip- ve=
n da obſeruante, ſtatim poſtquam viuis pum, eſt aditura, conſtantem eum a . e
. 11 3 ð nü; e

N⸗

X Pr. p

414
& ſedulum Platonis per XX annos au-
ditorem fuiſſe, ad aetatis annum
XXXVII vsque, donec vitam cum
morte Plato commutaret. Imo vel
tum quoque ſancte adeo eius memo-
riam coluit, vt aflectus teſtem aram e-
rexerit, cum iſta inſcriptione:

Ammon Gratus Ariſtoteles ſtruit hoc altare
Vit. p. 5. Platoni,
Quem turbae iniuſtae vel celebra-
re nefas,
Com- Olympiadorus, de honore verba

ment. in faciens, quo magiſtrum proſecutus,
Plat. Ariſtoteles fuit, eo argumento dicta
Gorg. firmat, quod totam orationem in Pla-
tonis conſcripſerit laudes, qua vitae
ap. Nun- inſtituta hiſtoria laudibus eum extol-
neſ. p“ lat. Imo & in elegiis ad Eudemum
64. ſequenti eum elogio proſecutum eſſe
ſubiungit:

CA P.

DE EIVS ET HERMIAE CONTVBERNIO.

Laert.

V Latone primo anno Olympiadis
5 .

CVIII. vita functo, cum ei in ſcho-
la Speuſippus, eius ex ſorore nepos,
ſucceſſiſſet, ad Hermiam Eunuchum,
Atarnenſium in Myſia tyrannum, Pla-
to ſe contulit, qui eius antea apud
Platonem condiſcipulus fuerat, ſingu-
lari eum amore proſecutus. Eum igi-
tur Hermias magna honoris atque af-
fectus teſtificatione hoſpitio excepit.
Cum eo autem integrum triennium
exegit, philoſophiae praeceptis ani-
Hmum eius imbuens. Hoc ad finem
L. zIII. vergente, Strabone autore, victus a
p. 610.sã Memnone Rhodio Hermias, & ad Ar-
taxerxem Perſarum Regem miſſus eſt,
apud quem capitis ſupplicium ſubiit.
Eius ſororem Pythaida, commenda-
tiſſimae virtutis feminam, quam libe-
ris deſtitutus haeredem ſcripſerat Her-
mias, his fatis in ſummis anguſtiis con-

Suid.

PARS V. ARSTOEEES OA. W.

Cecropis ad claras venerax voque verl.

domos Beſſar. L.
Dulcis amicitiges. Mox illi condidit L adv.
. Calumn,
Aran, Plat.

Quem laudare nefas oræ profana
Joret.
Qui ſolus vita, doctrina, moribus,
ore
Admonuit cundos, & monimenta
dedit.
Vi virtute queant felicem ducere
vitam,
Nulla ferent talem ſeclafutura vi-
* 1m. . a Athen.
Sunt qui eum, donec in Platonis dipn. vlli
eſſet conuiétu, medicinam exercuiſſe p. 354.
dicant, atque in taberna medicamen- Aelian.
ta vendidiſſe“, quos vero Ariſtoteles X 22.

V
b V 9.
confutauit. d ap. Fu-
ſeb.
IV. Praep.
XV, 2.
ſtitutam, pia amici memoria, vt ipſe in
ratain 1 ap. Euſeb

epiſtola ad Antipatrum ſcribit, mo- Ptaep.
tus, vxorem duxit Ariſtoteles, Her-xv, 2.

miae vero in Delphico templo ſtatu-

am poſuit cum tali inſeriptione:
Hic, o grande nefas, violato iure
Deorum
Perſue mandatis arcitenentis obite
Non baſta occidit victum, & certa-
mine duro:
Perdidit ecce fides hunc malef-
da viri.
Hymnum etiam in virtutem ſferi-
pſit, quo illius amici fui celebraret me-
moriam, cuius iſte eſt ſenſus:
Diua, ingenti generis quaerenda
labore ⸗
Humani, vitae lucrumque decusque
ſupremlum.
Virtus alma! Tui zelo atque cupidi-
ne formae

Laetus

e er verl.

Bellar l.
4 : l. adr.
Calumn,

llar
14

bi⸗
. Athen,
lsdiaVll
en-Aelian.

les
7,9.

1 45. Eu⸗
ſeb.
taep:
1V,2.

0. Ptnep⸗
A-XW, 2
l⸗

urt

lit.
tü⸗

Sui. in

as,

PE FyS ET HERAMITIAF CONTVDERNO

Laetus vel mortem non ferre recuſet

Achinus,
Herculeisue pares metuat tolerare
labores.
Nempe immortales tanta duilcedine
meientes
Deilinis, & fului famem quae dele-
at durt,

Charorum & doceat nos dememinis-
Je parentum,
Nec dulcis curam patiatur habere

qiietis.
Alcides quid non auſus? Ledaeaque
proles,
Ada tuis Zimulis? Qnid poſzs, in-
cluta, factis
Otendere ſuis. Elammis accenſits
lisdem
Infera regna adeunt Aiaux, & fortis
Achilles.
Sic & amore tui cultaez modo ciuis
Aternat
Hanc vitac amiſet lucem. Properate
Camoenae

Memoſina genitaz, magnum louis
incrementum,
Cui cura hoſpitii, ſinceri &: munus

amorts,
Inſignem virtute virum celebrate ca-
norqe.

Non defuere autem qui iſtam ami-
citiam, virtute coniunctam, varia labe
adſpergere conarentur. Fuere qui im-
probo amore in Ariſtotelem ferri Her-
miam cal niliarentur, crimenque ei
imputarent, quod in Eunucho fidem
aegre inueniat: adderent inſuper, eam
ob cauſam Pythaidem Ariſtoteli eum
matrimonio lunxiſſe, quam filiam eius
fuiſſe, ſiue natura, ſiue adoptione Sui-
das atque Etymologus affirmant. De-

cerit.

415
metrius Magneſius neptem Hermiae :-Laert.
fuiſſe ait, Ariſtippus concubinam, a-2*
deo ipfis de ea re conuenit parum. In
eam tam inſano amore Ariſtotelem fu-
iſſe addunt, vt eodem ritu, quo Eleu-
ſiniae Cereri Athenienſes, ſacra ei fe- .
Atque id quidem ſuperſtite aeaa
factum eſſe Laertius refert, Lyco ta- yco.
men, primus eius calumniae autor, mor- bræp.
tuae eum habitum honorem dicit. Di- xv, 2.
cunt item Ariſtotelem, Hermiae be-
neficiis gratiam relaturum, Paeana in
eum concinnaſſe, ipſum illum quem
allegauimus hymnum intelligentes,
quem ſacrum hymnum, vel paeana,
quales in laudes Deorum tantum ca-
nebantur] non eſſe, ſed Scholion, hoc
eſt conuiuale canticum, contra Demo-
phili calumnias demonſtrauit Athe-Athen.
naeus. Ob id tamen Theocrito Chio LXV. p.
ludibrium in ſequente epigrammate 624:
debuit. . V, I.
Hermiae Eunuchi, ſerui Eubulique Euſeb.

ſepulchrum drp.
Mente vacans vacuum ſtrurit A-AN. 2.
65 „, Plut. de
riſtoteles. exil. p.

Sreta Academia, hunc, qua fertur 603.
Borboris omnis,
Degere iam ventris dira libido

ubet.
.. ex Euſeh.
Hiſce autem calumniis, a Lycone pri- & Athe-

mum repertis, latius diſſeminatis ab A- naeũ II,
riſtippo, & ab inuidis memoriae Ariſto- &
telis obtrectatoribus diligenter conti-
nuatis, vt neruos ſucciderer, Apellico
Hibros ſeripſit, quibus eos, qui ita omni
exuto pudore blasphemi (haec enim
verba ipſius ſunt) in Ariſtotelis nomen
eſſe audebant, confutauit; in quorum
accuſationibus tanta vtiq; praeiudicio-
rum & malae voluntatis ſe prodit vis, vt
facile falſitas eorum diſpaleſcat.

r8 Ad Hermiae & Ariſtotelis familiaritatem
haec trahit perperam Euſeb. Nam Borborus, in
euius aequinocatione luditur, Macedoniae flunius

eſt & Latina lingua coenam notat. Optime igi-
tur a Plutarcho haec referuntur ad Ariſtotelis in au-
la Macedonica moram, AP.

PARS V ARSTOTELES CAP. V.
CA P. V.

CVM PHILIPPO ET ALEXANDRO VY VIXERIT.

O tempore Philippus Macedo, pa-
ter Alexandri, flii inſtituendi,
quem adoleſcere magis videbat atque
magis, curam habens, eiusque educa-
tionem Muſicae, vel reliquarum arti-
vm liberalium profeſſoribus commit-
Flut. Vit. tere veritus, vt quem ad maiora vide-
36,.. P ret natum, ad Ariſtotelem miſit, Phi-
: loſophorum ea aetate celeberrimum,
eius vt ſtudiis praeeſſet. Epiſtolam
Philippi apud Gellium inuenimus, cu-
Gell. N. ius iſte eſt ſenſus: .
3. PHIIL TPPVS ARISTOTELIS.
Filium mihi eſſe te noſſe velim. Diis
itaque gratias ago, non tam quod na-
tus ille ſit mihi, quam quod tua ſit na-
tus aetate. Spero enim tua vſum in-
ſtitutione in virum euaſurum, no-
ſtrum pariter ytroque, ac regno, di-
gnum, cuius eum manet haereditas.
Philippi inuitationi iſti parens Ari-
ſtoteles, ad eum in Macedoniam ſe
contulit, Olympiad. CVIII anno IV,
12 ba. vt affirmatum Apollodoro & Diony-
Dro-ns ſio Halicarnaſſaeo, ? quo tempore an-
Ammae-Mum agebat Alexander XV.
vm. Ibi, Ammonio“ teſte, maxima fuit
a 7. apud Philippum, eiusque coniugem, O-
Anterßr. Iympiada, matrem Alexandri, autori-
Anem. tate. Statuam ipſi poni iuſſerunt, ea-
nüi p. 3. que ineum Philippus voluntate erat,
vt aequalem fere ipſi in regno admini-
ſtrando partem concederet. Quaau-
toritate, referente Ammonio, tam ad
priuatorum, quam ad publica emolu-
menta vtebatur, id quod ex ipſius ad
Philippum epiſtolis iatis patere Lati-
nus heer Ammonii interpres. Plu-
ut. 1. c. . .
n.66. 4, tarcho autem affirmatum, patriam Ari-
Vide ta- ſtotelisstagiram, a Philippo reſtauratam
men inf. eſſe, vt gratiam Ariſtoteli referret. I-
cap. VII. dem ſcholam ei prope Miezam, Ma-

cedoniae oppidum, conceſſit, non lon-
ge ab eo loco, vbi ſua adhuc aetate Plu-
tarchus ex lapide ſedes & vmbroſa am-
bulacra Ariſtotelis oſtenſa eſſe teſtatur.
Alexandrum vero is in reconditis Plut. I. e.
maxime ſapientiae doctrinis inſtituit,
non morum tantum & Reipublicae ge-
rendae praeceptis animum eius imbu-
ens, ſed arcana etiam ſolidaque maxi-
me docstrina, quam Acroamaticam &n
Epopticam appellare ſolitus, nunquam
cum vulgo auditorum communicabat.
Medicam quoque artem edocuiſſe
eundem Plutarchus concludit ex eo,
quod eius praeceptis non tantum fum-
mopere deleétatus fuerit Alexander,
verum etiam feliciter eam in varäis a-
micorum morbis exercuerit, quibus
medicamenta & diaetam praeſcripferit,
in cuius rei fidem ad quandam epiſto-
lam ipſius prouocat.
Cum vero Homerica Iliade inprimis
delectari Alexandrum ſentiret, quam
optimam ad virtutem militarem inſti-
tutionem appellabat, multum operae
in emendando & reſtituendo textu
Homerico poſuit, correctumque a ſe
exemplar Alexandro tradidit, qui ma-
Ximo illud ſemper inde in pretio ha-
Librum autem ad Alexandrum de Laect.
Regno Ariſtoteles ſcripſit, cuius Dio-V, 2r-
genes Laertius pariter ac Ammonius Ammon.
mentionem fecit, quo eu in impe- b?. 7.
randi artibus inſtituere
Adeo autem animam Alexandri ad
faciendum, quod dicebat, permouit,
V dicere ſoleret, quotiescunque di-
em nullo beneficio dato ſiuiſſet elabi,
*hodie non regnaui.
Tanto autem eum iſte affechu ample-Plut. l. e
Gtebatur, vt non minus quam Patten
ſe

B Plut Viat

ſe

—
—

he

Plut, de
o). be
blaec,
notata,

lan
luſtin.
IIl 16. d.

uu
Da

Alex. b.
696, 5,P

6a). Lz.
en. V,2.
Erbatit
hetidat, noe
Tlb
1.6,

ſ⸗
u⸗
I-
r.
tis Ht,le.
it
e⸗
.
Ni⸗
&
n
bat.
iſte
eo,
m⸗
ler,
.
bus
erit,
to⸗

is
dann
nſti.
erie
1ſe
ma-
lu⸗

I delaet.
Dio⸗ V,21
Miusmndn⸗

npe⸗ 17

biad
u⸗
lec⸗
clabi,

npelurl

Atten
ſe

peripat.

ſe amare eum profiteretur, nempe 9
tatre vt viueret, ub Ariſtotele vero vt
bene viueret, ſo habere dicebat.
plur de Imo tantus in eum fuit Philippi at-
Exil. p. que Alexandri amor, vt eandem ei la-
603. bem, quam Ariſtotelis cum Hermia
conf. p. familiaritati, adſpergere conatus ſit
ee Theocritus Chius.
notata. ..
Mortuus autem eſt Philippus anno I
Olympiad. CXI, Pythodoro Archonte,
eique filius ſucceſſit Alexander, cuius
viuida indoles, paulo poſtquam re-
gnum eflet indeptus, expeditioni ad-
verſus Perſas ſuſcipiendae conſilium ei
perſuaſit. Ariſtoteles igitur, qui VIII
jam annis apud Alexandrum fuerat
Iuſtin. COmmoratus, (quamuis ei morae quin-
XII, 16. Juenium tantum tribuat Iuſtinus,
quem de tempore proinde, quod Phi-
lippi fata praeceſſit, accepere nonmulli,
non ſine vi tamen, nam idquoque ſe-
ptem annorum ſpatium exceſſit) vitae,
contemplationibus ſuauiter tranfigen-
dae, tranquillitatem bellicis praeferens
tumultibus, eidem valedixit, Athe-
nas ipſe reuerſus, Calliſthene Olyn-
thio apud eum relicto, agnato ſuo, fra-
Plut. Vita tris ſcilicet filia, Hero, nato. Quem

Ga6. 5. Paulo ante diſceſſum, audacius quam

CII PIiIFIPPO FT AEXANDRO VT VTXFERTT

lo poſt

49
par erat cum Rege loquentem audiens Laert.
Ariſtoteles, his fere increpauit ver- 5.
bis:
Qualia mi loqueris? vereor ſis, nate,
Iuperſtes. .

Verumque Ariſtotelem dixiſle pau-

Poſt euentus comprobauit, cuius
rei Occaſio fuit iſta: Hermolaus, So- Vr g.
polidis filius, puer nobilis ex regia co.
horte, venatione ſe cum Alexandro
exercens, aprum telo occupauit, quem
Rex ferire deſtinaſſet, ideoque verbe-
ribus ab ee iuſſus eſt affici. Quam i-
ghnominiam aegre ferens, in ſocietatem
ſceleris adſcitis Soſtrato, Antipatro,
aliisque ſodalibus ſuis, interimere A-
lexandrum deſtinauit. Qua conſpi-
ratione ab Epimene, coniuratorum v-
no, detecta, complices omnes capitis
ſuplicio ſunt affecti. Eos autem a Cal-
liſthene ad id facinus ſeſe inſtigatos
eſſe dixiſſe, ab Ariſtobulo & Ptolemaeo
Lagi ad Alexandrumrelatum. Quamy 5
ob cauſam ferreae ille caueae incluſus.
diutiſſime foediſſimo iſto habitu fuit

1

Per varias gentes jactatus, donec po-

ſtremo, Laertio referente, de eo enim
exitu diſſentire alios animaduertas,
Leonibus obiectus vitam finiret.

CA P. WI.

SCHOLA ARISTOTEILIBS, MTHODVSQVE DOCENDI.

a. a- §& Ariſtoteles igitur, VIII annis
eri. Vv,IO. — Cum Alexandro vVerſatus, Athenas
b Ep. ad Tediit, Apollodoro * & Dionyſio Ha-
Ammæze-licarnaſ. bteſtibus, anno II Olympiad.

vm. (CXI, Archonte Pythodoro. Ibi XNe-
nocratem in Academia docentem in-
venit, qui eum locum occupauerat,
a Speuſippo relictum, anno IV Olym-
piad. CIX.
c ap. La-

ert. V, 2. Hinc erraſſe patet Hermippum, qui,
Fr. Patrit. referente Diogene Laertio, ſcripſit, Xe-
diſcuſ. nocratem Platonis ſcholam obtinuifſe,
T. I. L. 1.
Pp. 6.

Ariſtotele pro Athenienſibus apud 5
Philippum legatione fungente. Nul-
la namque ratione id temporibus con-
ſonat, cum certum ſit, Platoni in ſchola
Speuſippum ſucceſſiſſe, Olympiadis
CVIII annol, quo eodem Plato vita
functus fuerat, eamque VIII annis

tenuiſſe, tota ſcil cer CIX Olympia-
de: cuius II anno Ariſtoteles ad Phi-
lippum non legationis, ſed inſtituendi

Alexandri cauſa, profectus eſt.
Neque audiendus Ammonius, qui 4. i.
narrat, ſtatim Speuſippo vita functo,
Ggg ad

Laert.
V, 10.
Suid. X

Laert. lebat.

V, 2.

Id. S. 2,

b. 8.

19 PARS V. AnlsToOTELES CAUP. VI. Vn.

ab Athenienſibus Ariſtotelem accerſi-
tum, eique traditum, cum Academi-
am eodem ipſo tempore Xenocrates
teneret, vtroque Platonis ſcholam ſu-
ſcipiente. Qui tamen error eadem
computatione reuincitur facillime.
Hoc namque tempore, quo Speuſip-
pus obiit diem, Ariſtoteles cum Ale-
Xandro erat, neque ab eo per ſex pro-
xime ſecutos annos diſceſſit. Quoo-
mni tempore philoſophiam in Acade-
mia profeſſus Xenocrates fuit.
Academiam autem cum iam antea
occupaſſet Xenocrates, Lyceum ſibi A-
riſtoteles delegit, qui locus fuit in
Athenarum fuburbioa Pericle condi-
tus, vt militem nouum eo bellicis in-
ſtrueret artibus. Eo loco quotidie
docebat, & de philoſophicis rebus dis-
ſerebat apud omnes, qui ad ipſum ac-
cederent: (Quotidie deambulane vsque
ad horam, qua vngi Graeci ſolebant,
quod fieri ordinarie ante coenam ſo-
A deambulando igitur, quod
geaνντꝶεsᷣ̈Ü Graecis eſt, Peripatetica illa
ſchola appellata fuit. Alii Peripateti-

.

cum ex eo dictum Ariſtotelem ferunt,
quod cum Alexandro, ex morbo nu-
per conualeſcente, ita deambulando
de rebus philoſophicis agere, ſolitus
fuerit.
Creſcente autem numero diſcipulo-
rum ſedens docere coepit, dicens.
Stlere turpe me, & Aenocratem loqui.

Cicero tamen & Quintilianus con-L. II. de
tra Iſocratem hunc el prolatum ver- 2.
ſum dicunt, quem aemulatus, Rhe- Quncili⸗
thorica praecepta mane ſemper diſci- an. Inſtit.
pulis fuis explicabat. Diſcipulorum III, r.
autem tanta ad ſcholam eius copia con- Vaen:
fluxit, vt certas in ſchola leges condi- iatut.
derit, quod & Xenocrates in Acade- ſed apud
mia faciebat, Archontibus etiam in eum
decendium creatis. inueniri
Commentationum ſuarum duas ſpe- non Po-
cies habuiſſe dicitur; alia enim erant quæ Gell. xx,
nominabat é6αωτιanαNαa alia quae appel- 5.
labat acoanuaridt. Epuworepind diceban-
tur quae ad Rhethoricas meditationes,
facultatem argutiarum, ciuiliumque
rerum notitiam conducebant. Auooc-
uarisd autem vocabantur, in quibus
philoſophia remotior ſubtiliorque agi-
tabatur, quaeque ad naturae contem-
plationes, diſceptationesue dialecticas
pertinebant. Huic diſciplinae, quam
dicunt dquguariue , exercendae tem-
pus in Lyceo dabat matutinum, nec ad
eam quemquam temere admittebat,
niſi quorum ante ingenium & erudi-
tionis elementa, atque in diſcendo ſtu-
dium, laboremque, exploraſſet. IIIas
vero sgοντqcin auditiones, exerciti-
vmque dicendi, eodem in loco veſperi
faciebat, easque iuuenibus ſine dele-
ctu praebebat, atque eam veſpertinum deiunde

deambulationem, illam alteram matu- ros te-
tinam dicebat. 9ur.

CAP. VII.
PHILOSOPHICA EIVS DOGMATA.
Vit. Ariſt P N ſtudiis philoſophiae, ijudice Am-

monio, modum ingenii humani ex-
ceſſit, nullam enim partem philoſophi-
ae attigit, quam non perfecte tracta-
verit, quinimo multa ipſe, quae fuit
ingenii eius ſagacitas & acumen, in-
veniens, vniuerſam abſoluit philoſo-
phiam, & conſummauit.

In Logica eius inuentum eſt, quod IGd. ib.
praecepta diſputandi a rebus ipſis, de
quibus diſputatur, ſeparauit, & de-
monſtrandi viam docuit, ac rationem.
Nam qui eum aetate praeceſſerunt, et-
ſi demonſtrare illi quidem poterant,
demonſtrationem tamen facere neſcie-
bant: prorſus vt idem ipſis vſu venirer,
quod

Nunnet
ad Am-
mon. ⸗

Ny.

Theoda
inovou⸗-
itag

1. 18.

Nunnel
10

Diſcuſl.

Perip. I.
11. .l. 9.

192,

Laiin.
Ammon.
lnterpt.
P. 19.
Nunnel.

76.

L. I. de

Ont. e,

35.
Quintil⸗
an laſkit.
1 Ill, l.
laert,
Stahleio
citatut
ſed aud
leum
inueniti
non po⸗
Rtuit.
Gall X,
E

Interpr. 1: .
p. 19. tuor elementis diſtinétam, ei vulgo tri-

NXTOLA, METHODVS DOGMATA 2

quod iis qui calceos quidem ipfſi con-
ficere neſciunt, calceis tamen vti no-

Nunneſ. runt. Eum Syllogiſinos ad modos & fi-

ad Am- „Uras primum reuocaſſe autor eſt Ale-
mon. p. 8 . . .
87. Nander Aphrodiſiaeus. Philoponus
vno verbo omnes methodos Logicas

Theodor. ab eo inuentas ſcribit. Eundem Theo-
In t:-
Rinrots.

p. 18. Confummaſle: quod & ipſe ſibi videtur

in extremo libro elenchorum modeſte
tribuere, nihil in eo genere ante ela-
boratum fuiſſe dicens, exceptis iis,
quae ab Eriſticis & Sophiſtis prolata
Nunneſ. fuiſſent. Quantum ad categerias,
* quas a Pythagoraeis nonnulli adinuen-
tas aiunt, eas quoque ipfſius eſſe in-
ventum, longe eſt prolabile magis. Ne-

gatque Themiſtius Archytae Pytha-

gorici eſſe eos libros, qui «ααο Xοα.
Yo inſcribuntur, & ex quibus multa
deriuaſſe Ariſtotelem quibusdam ſu-

Diſcuſ.. ſpicio eſt, quae ſigillatim Fr. Patritius

Perip. T.

II. L.I. p. ecenſuit. Neque ſane Diogenes La-
192. ertius vlla Archytae ſcripta comme-

morat, Pythagoricis ea aetate in ſcri-
bendo parciſſimis, quorum primus
Philolaus ſcripta fertur edidiſſe. A
Peripatetico igitur philoſopho profe-
ctum illudopus Themiſtius ait, maio-
rem fore eius autoritatem putante, ſi
cuiusdam ex antiquis nomine orna-

tum prodiret.
Latin.

A . . D .
terpr, COeleſtia conflata corpora ſunt, a qua-

Nunneſ. buunt autori. Solus docere Simplici-

p. 76. VS ex Nenocratis vita Platonis conatus

eſt, quinque ſimplicia corpora a Pla-
tone conſtitui, coelum nempe, & qua-
tuor elementa, eaque vt naturis, ſic
& figura inter ſe differ?. Atque ita
dodecaedri figuram coelo eum aſſigna-
viſſe, diuerſam a figuris IV elemen-
torum. Sed haec, vt recte monitum
doctiſſino. Nunneſio, Symbolica

dorus Logicam & perfeciſſe dicit, &

In phyſicis quintam eſſentiam, ex qua

magis & Pythagorica videntur, quam
vera ſententia Platonis. Plato ſiqui-
dem aperte in Timaco docet, coelos ſua
natura diſſolubiles eſſe, voluntate ta-
men diuina contineri, tanquam vin-
culo firmiſſimo, ne diſſoluantur. Xe-
narchus philoſophus oppugnauerat
quintam naturam, ab Ariſtotele in-
vectam, cui tamen reſpondet accura-
te Alexander Aphrodiſiaeus. Ceterum . gor
Theodorus phyſicam perfeciſſe Ariſto- in oα.
telem ait, ſola eius in eo genere ſcripta ilcrac.
ſubſequentibus aetatibus ſeſe probaſſe
addens, a quibus quicquid abaliis in
eodem genere ſcriptum eſſet repudia-
tum eſt: id quod ex eo affatim conſtat,
quod nihil eorum ad manus noſtras,
induſtria eorum conſeruatum, perue-
nerit. Quod Epicurus vero vitio ei
vertit nimis curioſam etiam in miniviis ert.
naturae operibus diligentiam, id excel- ²**
lentiae eius, & exactiſſimi in rebus hiſce
ſtudii, eſt argumentum.
Ethicae addidit, felicitatem nec in Vet.
bonis exterioribus conſtare, ſicut Po- larin.
lyaenus ait, nec in animo ſolum, ſicut mmon
Blato dicebat: ſed habere quidem for- p. 15.
mam in anima, coinquinari autem &
conſtrictari ſolum ipiam ab exteriori-
bus, non bene ſe habentibus, proprie
dictionibus vtens. Etenim quae coin-
quinantur, interius ipſam pulchritudi-
nem habent: occultantur autem ſecun-
dum ſolam ſuperficiem, & confricta
eandem magnitudinem habent ſecun-
dum veritatem.
In Methaphyſica, quam primamphi- Nunnelſ.
Aſophiam, fſapientium, atque, Prio-adeaum.
rum philoſophorum exemplo, theolo- dne

. . Ammon.
giam vocat, etſi nullum eius extet in-vVit. Ariſt

ventum, perfecécte tamen eius partes p. 8.

eſt exſecutus. Non enim, vt quidam
falſo putant, terreſtria tantum, &
quae admundum hunc pertinent, no-
vit Ariſtoteles, ſed & illa quoque, quae
Ggg z ſupra

420
fupra hunc mundum ſunt. Patet hoc
vel ex illo loco lib. VIII Phyſicae a-
croaſeos, vbi ait primam cauſam neque
perſe neque per accidens motui eſſe ob-
noxiam. Quibus verbis indicat, Deum
neque corpus eſſe, neque vllo modo
Nunneſ, patibilem. Et in XII de ſapientia, ſiue

P.79. Metaphyficorum, multa accurrate de

Deo & reliquis mentibus diſputat, at-
que etiam ratione & via apertiore
quam Plato, non fabulis ſymboliſue
Pythagoricis illa inuoluens, ſed de-
monſtrationum firmamentis, quan-
tum patitur rei natura, & vis humani
Patrit, ingenii, illa ſtabiliens. Multum au-
Dil. Pe- tem Fr. Patritius laborat, vt ab Her-

EPIII. p mete Triſimegiſto eum accepiſle oſten-

210, ſq.

—

PARS V. AnVsTrTτ+ Es &AaukP. vIr.

dat, quicquid in eo genere habet prae-
clarum. Verum Hermeticos libros,
quod in Platonis vita iam innuimus,
recentior ſcriptor haut dubie compo- .
fuit, vt Is. Caſaubono ſolide de Exerc. I.

monſtratum. . adv. Ba-
ron. F. 10⸗
Quod addit vetus Ammonii inter- i:

pres de ſententia Ariſtotelis circa he- b. 78.
xagonium, quod ſit conus viſiuas, quam “
mediam eſſe obſeruat vir doctus, inter
eos qui viſus baſin, quae eſt in extre-
mis rei viſae conicam rotundam faci-
vnt, & qui eam pyramidis quadratae
dicunt eſſe; ea valde obſcura eſt, vix-
que interpretationem admittit, quae
tanto ſit digna autore. .

CAP. VIII.

LITTERARVM INTER EVM ET ALENANDRVM M.
COMMERCIVM.

D'm philoſophiam Athenis Ariſto-
teles docebat, diſcipulus eius A-
lexalider bellum in Aſia aduerſus Da-
rium gerebat, Perſarum Regem, ad
quod eum honoris & gloriae ſtudium,
ab Ariſtotele ei inſpiratum, accende-
rat, exemplaque. iacis inprimis,
atque Achillis, & reliquorum Heroum
in Homerica celebratorum Iliade, quam
maxima diligentia ei Ariſtoteles com-
mendauerat. Expeditionem eam A-
lexander ſuſcepit anno III Olympia-
dis CXh, ſtatim poſt quam Ariſtoteles
ei valedixiſfſet, quem eam ſolam ob
cauſam id feciſſe veroſimile eſt, quod
vitae tranlq uillitatem belli tumultibus
praeferendam putaret.
Cic. pro Primum Alexandri in ea expeditione
Archi, c, opus hoc fuit, vt ſepulchrum Achil-

10, lis in Sigaeo viſitaret, ad quod cum

adſtitiſſet, o ontunae, inquit, adole-

ſèens, qui tuaé virtutis Homerum pral-
conem imeneris. Et vere, vt Cicero-

X

addit, nam niſi Ilias illa exſtitiſſet, ĩidem
tumulus qui corpus eius obtexerat,
nomen etiam obruiſlet. In expedi- Plut Vita
tione comitem habuit Iliada, ab Ari- Gacr. .
ſtotele emendatam, eamque ſemper 668. D.
cum pugione repoſitam habebat ſub N. vII,
puluino. Cumque, caſtris Darii Re- 30.
gis expugnatis, in reliquo eius appa-
ratu ſcrinium vnguentorum cepiſſet,
quod erat auro gemmisque ac marga-
ritis pretioſum, varios eius vſus ami-
cis demonſtrantibus, quando taede-
bat vnguenti bellatorem, & militia ſor-
didum: imo Hercule, inquit, libro-
rum Homeri cuſtodiae detur: vt pre-
tioſiſſimum humani animi opus quam
maxime diuiti opere ſeruaretur. At-
que inde emendatiſſimum iſtud ex-
emplar, z 1 vao dnοα teſte Plutarcho
fuit cognominatum.
Bello vero aduerſus Darium in Aſia
impeditus, cum Acroamaticos libros ſu-
Os de naturali Philoſophia Ariſtotelem
euulgaſſe

566. à
Gellius

1 lin. 1 ,e. tet
Co
fun
Gna

n⸗

Exer, l.
ady. Ba-
wn.Kl0.
. . I..
„Nunnel,

78.

1

7 ,
Plut Vita
Alex. 9.
668. .
1 bin H.
bN.VI,
. 30.
l.
4-
1-

ö.

-

ſtolam ſcripfit.
Plut . c. ALENANDER ARISTO-
P668, 4 TELIS.
X, 5 Minus recte egiſti Acroaticos tuos

ſermones publici iuris faciens, quid e-
nim eſt, quo alios excellamus, ſi ea, qua
nos inſtituti fuimus, diſciplina ad o-
mnes emanet. Ego quidem aliis ſa-
Pientia praeſtare quam potentia ma-
Cui ita reſpondit Ariſtoteles:

ARISTOTELES ALEXAN-
J DRO S.
Scripſiſti mihi de acroaticis meis, ea
in arcanis habenda exiſtimans. Ea igi-
tur & edita eſſe & non edita ſcire te ve-
lim, vix enim quispiam, qui nos audi-
verit minus, ea intelliget. Vale.
Ita Alexander, bello licet intentus,
magiſtri tamen neutiquam obliuiſceba-
tur, ſed amice cum eo per litteras age-
bat, tanta eius erat in litteras affectus
conſtantia!

inius Iprimis vero inflammatus cupidine

n. N. animalium naturas noſcendi, aliquot

VHI, I7. millia hominum in totius Aſiae Grae-
ciaeque tractu omnis generis animan-
tia, aues, quadrupedes, piſces, ingenti-
L. IX, p. bus impenſis colligere iuſſit. Athe-
398. naeus DCCC talentorum eam dicit
De aſſe fuiſle, quae iuxta Budaeum Vallenſes
l,, 19. conficiunt 340000. Hos omnes, quam-
cunque praedam feciſſent, ad Ariſtote-
lem deferri iuſſerat, ne cuiuspiam rei
igtlarus eſlet, quae quacunque parte
plin. 1, c. terrarum occurret. Hos percontan-
do ille quinquaginta fere volumina
Praeclara de animalibus condidit, quo-
rum X ſoli ſuperſtites ſunt, in quibus
tamen ei quoque cenſentur, qui co-
gnati ſunt argumenti: quales funt de
inceſſu animantium liber, de partibus

Profuiſſe ex epiſtolis Ariſtotelis ad A-

ITTER. INTER EVME ALEX. M. COMAERC. 4²1
euulgaſſe audiuiſſet, iſtam ad eum epi-

animantium earumque cauſis, de gene-
ratione animantium. Quod quidem
ſi Alexandri fuit inſtitutum, Philippo
enim tribuit Aelianus, ad Aſiaticae ex-Aelian.
peditionis tempora oportebit referre. V, 19.
Ariſtotelem enim cum Alexandro per-
exiguo poſt fata parentis eius tempore
eſſe verſatum, ſupra a nobis eſt oſten-
ſum.
Ea vero cum Alexandro familiarita-
te Ariſtoteles ea dem ratione eſt vſus,
qua gratia vtebatur Philippi, ad com-
moda nempe, non priuatorum tantum,
verum & ciuitatum promouenda.
Experta id eſt patria ipſius Stagira,
quam inſtaurauit, nouisque auxit colo-
nis, precibus Ariſtotelis permotus, A-
lexander, quae a Philippo ſolo aequata
fuerat olim. c blut.
Eam enim, vtut Philippi aetate re- A
ſtitutam Plutarchus doceat, Laertius ? 6 58 4.
tamen, Ammonius, Dion Chryfoſto-b Laert.
mUS, ¹Aelianus, atque alii, ab Alexan-v, 4.
dro id dicunt factum: neq; id longe adeo“ Am-
ante mortem Ariſtotelis tempore eue- mon. P 6
niſſe, Valerius Maximus autoneſt. E- chry“
ius rei memoriam annuo feſtostagiritae Conc.
conſecrarunt, quod Ariſtoteleum ipſis habita in
audiebat, menſe, in quo illud celebra-batria.
bant, Stagirita vocato. 8 M Adcl.
Pro Theophraſti etiam patria Eueſ- ler
ſo, magno infortunio ab Alexandro Max. V
mactanda, Ariſtoteles deprecatus, vt 6.
veniam conſequeretur, obtinuit. * Am-

Priuatis autem ' quamplurimis eum mon. l.c,
h Am-

. mon. I. c.
lexandrum Ammonius probat, in qui-

bus haut paucos eidem identidem com-
mendauit.
Hinc vero colligas errare Latinum p. 13. ſq.
vitae Ariſtotelis, ab Ammonio ſcri-
ptae, interpretem, quando in Alexan-
dri comitatu Ariſtotelem ad Brachma-
nas vsque proceſſiſſe ait, dum aduerſus
gentes illas bellum gereret, atque tunc
Cgg 3 hiſtoriam

7

4²²
hiſtoriam CCL politiarum ſcripſiſſe.
Quod item Perſiam omnem cum Ale-
xandro obierit, cumq; bello adhuc fla-
grante mortuus ibi eſſet Alexander, in
Patriam ipſeredierit. Id enim cum ce-
teris rebus Ariſtotelis minime con-
gruit. Mortuus nempe eſt Alexander
CIII Olympiadis anno IV, duobus an-
tequam Athenis Ariſtoteles abiret an-
nis.
Quemadmodum autem error iſte ſo-
lam cauſam habet ignorantiam, eamque
tantam, vt eo vſus argumento, neque
Ammonium, neque Philoponum eius

niſere. vitae autorem eſſe ſtatuat Patricius; ita

L. I. p. 7. 3
aberratum, errore exmanifeſta profe-

Cto malitia, autoribus iis, qui in ceteris
quoque rebus variis criminationibus
memoriam eius infamarunt. .
Laert. VvV, Fertur autem ob Calliſthenem, Ale-
I. Xandro commendatum, in eius offen-
r. ſionem incidiſſe. Quamuis enim ipſe
6956. Alexander Cratero protinus, & Alce-
to, atque Attalo, ſcripſerit, coniuratos
in quæſtione confeſſos, ſe hoe conſilium
ſuo ingenio iniuiſſe, neque fuiſſe alium
conſcium quenquam; poſt tamen in e-
piſtola ad Antipatrum, idem crimen
impingit Calliſtheni, ipſum quoque
vnaacerbe Ariſtotelem tangens: Pue-
ri, inquit, lapidati a. Macedonibus
ſunt, de Spphiſta ipſe ſtatuam, vt E& in
eos, a quibus ſubornatus éſt, & qui in-
ſidiatores meéos in ciuitatem recipiunt.
Laert. Ic. Atque eam cauſam aiunt fuiſſe, cur Xe-

CAP.

QVA OCCASIONE ATHENIS RELICTIS CHALCIDA ARISTO. Ai lei
TELES PETIERIT.

Laert. V. TBedecim annis“ philoſophiam A-
5. thenis Ariſtoteles docuit in Ly-
ceo, aegre ei faciente nemine. Quam-

vis enim eruditio eius ſumma aemula-
tionem & odia prouocaret multorum,

alias quoque circa res geſtas Ariſtotelis

PARS V. ARISTOTELES CAP. M.

nocratem benigne adeo haberet, & A-
naximenem magnis mackaret beneficiis

Alexander, id enim non magnificentige
ſtudio, ſed odio in Ariſtotelem, eum

feciſſe, cui aegre facere, aemulos eius
atque aduerſarios honorando, voluerit.
Hla vero animorum diſtractione alia blut. c.
nititur fabula, de conſpiratione Ari- Bar.
ſtotelis cum Caſſandro, & Stygia aqua, Sic. L.
adeundem per Antipatrum miſſa, qua XVII. p.
Alexandri ille extingueret vitam. In 583.

Suid. A-

eaautem narratione haut exiguus ob- sg.
ſeruatur inter ipſos autores diſſenſus. a Arrian.
Diodoro Siculo enim & Suidae affirma- Exp. A-
tum, propinatumAlexandro venenum lex. L.
a Caſſandro, filio Antipatri, eſſe. VII. p.
Arrianus [& Vitruuius Jab Iolla hoc dSnnm.
factumait, filio eius natuminore. Por-vII. 3.
phyriusdicit, alio vaſe quam vngula,“ Porph.
qualis Scythicorum eſt aſinorum, ve- 4* abſt.
nenum contineri haut potuiſſe, cui Iu- Aae
ſtinus à & Pauſanias“ equi ſubſtituunte .
Plinius? & Arrianus s muli vngulam, VIII, 18.
Plutarchus à & Zonaras in genere aſi-? Plin.
ni vngulam. Nec minor de loco, ex H. N.
quo petita eſſet aqua, diſſenſus. Necg Atria.
maior a fabulae huius autoribus expe- I. c.
ctari conſenſio poterat, cum tantopere h Plut.
inter veteres circa obitum Alexandri, I. 6.
eiusque occaſionem, fuerit addubita- Sonar.
tum Ex quo probabiliſſime ſenſitEphip &Aathen.
pus, Athenaeo * allegatus, Oroſius- x.p. 434.
que,! & Iuſtinus," atque alii, febre! Oroſ.
Alexandrum extinctum dicentes, ex eo III. 2r.

nata, quod bibendo ſeipſum liberalius Xns “
inuitauiſſet. qui er.
men non
IX. ipſe hoc

ab aliis
. narra-
gratia tamen, qua florebat apud Ale-tum re-
xandrum, dum viueret, tantam ei indu- fert &
ebat autoritatem, vt nemo infenſum ei explodit.
animum declarare auderet. Vix au-
tem viuis Alexander exceſſerat, cum
Dionyſ.

XXX, 33.

Ly. a D
Ammae-n
n n
Luent
5.
Athen. tl
XV. p. tI
696, V
40
ta
P
P
lait Vii
9. in
Aelian. P.
V. H.Il,
n
36.

O)l /.

1, I2l.

Cl
1697. A
Lacn.,

v

Ammon,
Vit Aniſt
57.

SEB

ali

ins

K.
Alia Dlut. 1. (.
P. 707.
. Diodor,
lun, Se. .

Ga XVII.p.

In 5.
ee.

„

ob. ie

ns: Artin.

n- Erb. A

lum ler. L.
VII. p.

500.
hocpyinn.

Lor- vll.3.
Ulli,s Ponph
ge. lendſt

lri.
lunte baul.
lamn,vIl,1.
4- f Hin,
exrl N

Nece mian. H

XPe- lec⸗

peret Dr.

dri, lc⸗

birr annal.

Phip Athen.

lns- N,⸗
ſebre! Orol.

i Zonat.

mn ſuſtin.

IAs.

gni ta.

mennol
inſe hoc

tcit le
10. . zin
narta:
Aer um le⸗
Iudlfn
meiadoin⸗

A.
Culn
ogl

——

—

rn

Ocdyſt /.

ScnoIA ATHENVS CHALCOIDEM TRANSNLATA.
Ep. ad. Dionyſio Halic. referente, inimico ani-
Amrnas⸗ mo aduerſus Ariſtotelis vitam conſpi-

rarent nonnulli. Eo fine Euryme-
'don, ſacrorum antiſtes, vel, vt prodi-
tum Phauorino, Demophilus, impieta-
tis eum poſtulauit, ſententias eum in-
vehere cauſatus, Athenienſium ſacris
aduerſas, hymnum item in Hermiam,
tanquam Deum, ſtatuamque in Del-
phico templo cum honorifica inſcri-
ptione poſitam. Sunt, qui dicant, cau-
Laert. V, ſam illum in Areopago dixiſſe, atque
9. inter alia iſtum verſum, ex duobus
Aelian. Homericis contractum, publice pro-

Laert. V

Athen.
XV. p.

Vi. II. Il,

6. nunciaſſe .
Et pira nata piris, ſicusque in ficubuis
xtanun.
Sycophantarum multitudinem ver-
bis illis ſicusque in ficubus (70aα τ αα⁰
ei) Perſtringens, quotidie in vrbe
ullulantium. Hinc Phauorinus eum,
Phüoſophorum primum, propriam
cauſam ait dixiſſe, fuitque nomine eius
cCircumlata aliquamdiu huc ſpectans o-
XV. p. Tatio, Cuius tamen fides in dubium ab
697. Athenaeo vocata fuit.
Lacrt. V8, Alii referunt, eum, percepta contra
.. vitam ſuam conſpiratione, Athenis
clam diſceſſiſſe, & Chalcidem ſe contu-
lifle, vbi, quidquid reſiduum erat vi-
tae, conſumſit, amicis redditus, quibus
fugae cauſam exquirentibus, reſpondit

V. I2I.

Aelian. eam fuiſſe, quod nolles committere, vt

V. H. IH, Athenienſes bis peccarent in philoſo-
phum, obſcure Socratem innuens, ſu-
vmque periculum.
Ammon. Ad Antipatrum quoque paulo ante
vit. Ariſt. allegatum verſum ſcripſit.*
P. ·. 1 pira nata piris ſicusque in ſicubus
tant.
Conqueſtus apud eum de periculo,
in quo Athenis verſetur, Sycophantis

eo, dixit,

423
& calumniis Athenienſibus vnice va-
cantibus. Hunc vero eius ex vrbe A-g, 24
thenarum diſceſſum ad annum II O- Abnn-
lympiad. CXIV Dionyſius Halicarnaſ- vm.
ſaeus refert, vno annò differt Apollodo- ap. Laert.
rus, per errorem, vt ſuſpicor. 9.
Annos iam fere natus duo & ſexagin- Sinus
ta, Corpore aegro affectoque, ac ſpe vi- 5.
tae tenui fuit. Tunc omnis eius ſecta-
torum cohors ad eum acceſſit, orantes
obſecrantesque, vt ſibi deligeret loci
ſui & magiſterii ſucceſſorem; quo, poſt
ſummum eius diem, proinde vt ipſo,
vterentur ad ſtudia doctrinarum com-
plenda excolendaque, quibus ab eo im-
buti fuiſſent. Erant tunc in eius ludo

boni multi, ſed praecipui duo, Theo-

phraſtus & Menedemus. Ingenio hi
atque doctrinis ceteros praeſtabant.
Alter ex inſula Lesbo fuit, Menedemus
autem Rhodo. Ariſtoteles reſpondit,
facturum eſſe, quod vellent, quum id ſi-
bi foret tempeſtiuum. Poſtea breui
tempore, quum idem illi, qui de magi-
ſtro deſtinando petierant, praeſentes
eſlent; vinum ait, quod tum biberet,

non eſſe id ex valetudine ſua, ſed inſalu-

bre eſſe atque aſperum; ac propterea
quaeri debere exoticum vel Rhodium
aliquod, vel Lesbium. Id ſibi vtrum-
que vt curarent, petiuit; vſurumque
quod ſeſe magis iuuiſſet.
Eunt, curant, inueniunt, adferunt.
Tum Ariſtoteles Rhodium petit, degu-
ſtat, firmum, inquit, hercle vinum
& iucundum. Petit mox Lesbium;
quoitem deguſtato, vtrumque, inquit,
oppido bonum, ſed/ αινXαιοςe. Id
vbi dixit, nemini fuit dubium, quin le-
pide ſimul & verecunde, ſucceſſorem il-
la voce ſibi, non vinum delegiſſet. Is
erat e Lesbo TLTheophraſtus, ſuauitate

* Verſum quidem eum non ad Antipatrum, ſed
alia occaſione protuliſſe, Ammonius ait: En ver-
P nmo t .
ba: sXαα α Arrτινιτιια αυe

r, 3* Ag/vρa“ erdοταοιραàρααdd, enrs e,
. 2 5
αοτιdναnνυ. n.

homo

Laert

17

4²4

.„V.⸗

homo inſigni linguae pariter atque vi-

tae. Itaque non diu poſt, Ariſtotele

7

PARS V. ARISTOTIELES. CAP. X.

defuncto, ad Theophraſtum omnes
conceſſerunt. . .

CALP. X.
APOPHTHEGMATA ARISTOTELIS.

A Pophthegmata eius ſequentia me-
TAmorantur: Quid mendaces lucra-
rentur interrogatus, hoc, inquit, vt ne-
que, vera dixerint, inueniant Raaem.
*[Cum probro ſibi daretur, quod ho-
mini ſceleſto tuliſſet opem; non mores,
reſpondit, ſe miſeratum eſſe, ſed homi-
nem. Oculum a circumfuſo aere ani-
mum a diſciptinis liberalibus lUlumen a-
iebat accipere. Athenienſes, & fiu-
ges & leges inueniſſe, dicere ſolebat,
atque illis guidvm vii zos, minus vero
iſtis.
dices, dulces fructus putabat. Luid
cito conſeneſeeret? interrogatus, gra-
ia, inquit: quid ſpes Pit- vigilantis,
inquit, inſomnium. A Diogene porre-
cCtam caricam accipiens, quod metueret
eius aliquod ſcomma, ſi repudiaret:
Piogené”, dixit, & caricam O Nöbenma
per didit. Pueris Fria neceſſaria ſſe
aiebat, ingenium, diſciplinam, exercita-
gionem. Maledictis a nonnemine ab-
ſens laceſſitus, abſentem vel verberet,
dixit. Pulchritüdinem blusquam epi-

ſtolas omnes ad commendationem, aie-

bat, valere, Quod Diogeni tamen
tribuunt ali, Ariſtotelem formam do-
num dixiſſe narrantes. Quo docti ab
indoctis differrent? rogatus, æodem, in-
uit, quo viuentes a mortuis Aifferunt.
PEruditionem inter proſpera vrnamen-
tum, in aduerſis refuginm, dicebat. Ho-
norem longe maiorem mereri parentes,
qui inſtitui liberos curent, quam quti
gignant tantum, hos enim viuendi tan-

Studiornm libenalium amaras ra-

tum, illos etiambene viuendi isdem au-
tores exiſtere. Glorianti de patria, non
patriae, inquit, tibi dignitas ſpeltanda,
Jed an patria ipſe ſis dignus. Quid ſit
Amicus! interrogatus,“
in duobus corporibis. Homines pléros-
que ita dicebat parcos eſſe, ac ſi aeter-
num victuri ſent, alios tam prodigos,
ae ſi confeſtim ſint morituri. Interro-
ganti, cur cum formae egregiae bomi-

nibus Aiutius verſari amemus? coeci

eam, dixit, eſſe interrogationem. Quid
ex philoſophia tuliſſet emolumenti?! T0-
gatus, hoc, inquit, vt nemme cogente fa-
ciam, quae lepes cogunt alios. Quo
pacto optimo preficiunt diſcipuli? quae-
rente nonnemine: d, inquiebat, pro-
Rcientes egregie ſequi contendant, tar-
dantes vera non expeltent. Cum multis
eum probris obruiflet loquaculus qui-
dam, iamque deſinens diceret, num ſa-
Zis fam tibi improperatum? Non tibi
hercle, inquit, animum aduerti. Li-
beralitatem in indignum exprobran-
tibus quibusdam, non homim, inquit,
Adedi, ſed humanitati. Rogatus, quales
in amicos eſſe debeamus? quales, ait, eos
in nos Cupiamus eſſe cum maxime. Do-
Arinam optimum eſſe ſtatuebat ad ſe-
nectutem viaticum. Crebro item di-
cere ſolitum aiunt, O amici] amicus ne-
mo, quod etiam Ethicorum libro ſexto
habetur.

S rerum euentus noſtrge voluntati stobaeus

vna, ait, anima

—

WvI
XIIN.
5 137.
t
Id. ſerm,
uc. ir
153. .

Id, ſerm.
CK. p.
196.
e
iic,

Jeſe accommodent minus, voluntatem ſerm. IIl,

Manifeſte in Stanleie quaedam deſiderantur,
forte, quod manuſcripti eius folium diſperiiſſet:
Deſiderantur autem haut dubie apophthegmata ap-

Laertium obuia, aquorum vltimo initium hic habet
textus Stanleii, mutilo, quod eius pars in folio deper-
dito ſcripta eſſet.

buentibius

p. 40. .

AA-
not
,
iſit
e
-

mti Stobaeus

enlem lh

habet
gepel⸗

ius

Id. ſerm.
XXXVI. monſtrare laborant, ſoli dicebot accen-

aeuentibus nos accommodare opertere,
docebat.
Antoen. Adoleſcentulum ſublatis ſuperciliis
Sserm. füperbientem videns, eundemque nul-
XXXV. la ſcientia praeditum, vtinam, inquit,
b. 52. pglis eſſem ego, oadoleſeens, qualis ta
tibi eſſe videris gualis autem tit es, Ia-
les hoſtes mei ſent, velim.
ib. Chlamyde item ſuperbientem ado-
leſcentulum conſpicatus, quid, inquit,
ouis pelte gloriaris!
Ees, qui res euidentes curioſe de-

P. 55: dere lumen.
Id. ſerm. Conuitiis ab homine impudente la-
XXIX. ceſſitus, Tu, inquit, conuitia leuiter au-
b. 137. Air, dicique libenter, mihi vero & dice-
re inſuetum, & audire iniucundum.
Id. ſerm. Alios loqui docens, cur ipſe taceret?

LXCII. interrogatus, nempe, inquit, cos quoque
b. 153. iopſa non ſeindit, cultros acuit tamen.

ib. Quis ſecretum tenere poſſit? cum
quidam interrogaret, 1s, inquit, gai
carbonem ardentem linguu boterit ſü-
. ſtinerb. ””Mß
ib. [Quid dißicillimum eſlet? rogatus,
tacere, reſpondit, quae proferre neſas.

ib. LHominis improbi, cuti canis ſleniis,
maxime cauendum eſſe ſilentium, aiebat.
Id. ſerm. Iuuenem comtulum cernens, non

Ck. p. pudet, inquit, effeminare, quem virum

180. natira eſſe voluit?

ibid. Cumque ad eum emendatiſſimae

formae iuuenis dixiſſet, perire malim,
quam eſſe omnibus, vt tu es, inuiſis. IIIe
reſpondit: ego vero perire malim, quam
Id. ſerm. tIſ' omnibus, vt tu escharts. S
CXL. p. Vt diuiti alicui fieri liceret? rogatus,
220.

APOPTEGMATA EIVS 1425

IE pauper erit, reſpondit, concupiſcendo-
*Pauperiem multis, auaritiam o- ibid.
mmnibus egere dicebat.
Item neminem ob diuitias beatum
eſſe cenſendum, incertas enim eas eſſe
magis, minoreque ſde, gquam vt bona
cenſeri Aebeant.
Maximum porro in diuitiis eſe, N
agnoſeas, quodſuperuacuae ſint.
S non multa qui concupiſceat, fore, vt
pauca etiam multa ipf videantur, pauca
enim cupere id habere emolumentit, vt
pauperiem opulentiae eftciat parem.
Naturales diuitias pane, & dqua, dc
corporir integumento, eoque non pretioſö

valde, abſolui. LQuae ſaperftaa vero

Jſunt eorum deſiderium cum perpetuis a-

nimi coniuncta angoribus eſſe.
Anatura diuites eſſe omnes, pauperes
omnes concupiſeentiam facere.
Beatum magir eſſe naturae opibus
contentum, quam qui pluribus bonis af-
fuat, neque contentus ſet tamen. Ili
enim nihil, huic plura vtiam guam poſ-
Maxima mala effugere pauperes, in-
IFedias, inuidiam, odium, in qu bus di-
vites quotidie periclitennur.
Opum vero ſtudium, a purentibus in
librorum gratiam ſiſceptum, auaritiae
eſe praetexium, ingenium ARendens, &
imndolem.
Trium ſe in omni vita poenitere, aie- d. ſerm.
bat, primo quod ſecretum commiſfiſſet d. 301.
mulieri, ſecunuo quod eqguis iter pere-
gerit, quod pedibus confcere potuiſſet.
Tertio quod die vel vnica inteéſtatus

manfiſſet.)

ChAP. XI.

TESTAMENTVM ARISTOTELIS ET MORS.

—X Ariſtotelis ſententia, poſtremo
legataloco, colligas licet, quanta
cura animum in teſtamentum ſcriben-
dum intenderit; quod magis tamen

—.— —

perſuadeat ipſa eius forma, aceuratiſſi-
me elaborata, en vêro illud: „Bene
quidem ac proſpere ſit. Quod ſi quid er V.
*Contigerit, ita diſpoſuit Ariſtoteles. .
Hhh Curatorem

426
*Curatorem quidem omnium, & ſem-
* per, iuſſit eſſe Antipatrum. Donec ve-
*ro Nicanor adoleſcat, curatores ac tu-
tores inſtituit Ariſtomenem, Timar-
*EChum, Hipparchum, Diotelem, & The-
*Ophraſtum, ſi voluerit, ac curam ſuſci-
pere integrum ſit, filiorum, & Herpyli-
*dis, rerumque omnium. Cumque pu-
*ella fuerit matura viro, tradi illam Ni-
"canori. Sin vero puellae quidpiam
te contigerit, ꝗ uod abſit, vitaque p prius
, exceſierit, q uam con nubio lungatur,
ſiue etiam poſtquam nupferit, uante-
*quam filios procreéet. Nicanor domi-
*nus eſto: vt & de puero, & de ceteris
*cEdigne nobis ac ſeſe diſponat. Curet
autem Nicanor & de puele & de pue-
* ro Nicomacho, nihil vt illis deſit, pa-
*tris ac fratris vna implens munus.
*Quod ſi Nicanori quippiam contige-
rit, quod abſit, ſiue priusquam puellam
cdus xerit, ſiue poſtquam duxerit, non-
*dum filiis natis, quae quidem ille in-
*ſtituerit, ea rata ſunto. Sin autem
*vVoluerit Theophraſtus eſſe cum pu-
“*ella, eadem obtineant, quae cum Ni-
*„Canore. Sin alias, curatores, habito
*cum Antipatro conſilio, & de puella
*& de puero diſponant, vt eis videbi-
cctur optimum. Curam autem habeant
tut ores & Nicanor, mei & Herpylidis
*memores, (namque erga me ſtudioſa
cplurimum fuit,) tum in ceteris tebus
*omnibus, tum ſi virum accipere volu-
*erit, curent, ne indigne nobis locetur.
*PDentque illi praeterea, quae antea ac-
εσceperat, de noſtra ſubfi kantia, talen-
„tum argenti, tresque, ſi voluerit, fa-
„mulas, & ancillam, quam habet, &
Pyrrhaeum puer rum. Ac, ſi quidem
"Chalcide habitare voluerit, hoſpitium
*quod ad hortum eſt: ſin autem Sta-
Giris,, Paternam domum. Vtrum
*vero horum maluerit, ſtudeant pro-
curatores domum ita necefſlaria ſup-

PARS V. ARISTOTELESE CAP. YI.

*Pellectile inſtruere, vt & ſibi hkoneſte,

*„& Herpylidi ſufficienter inſtructa vi-

*deatur. Qurae ſit autem Nicanori, &
*Myrmecem puerumnon indigne no-
ebis ad ſuos referri, cum eius, quas ac-
*cepimus, facultatibus. Sit autem &
*Ambracis libera, cumque puella viro
tradetur „quingentas illi drachmas,
ancillamque, quam habeat, dari iubeo.
*Sed & Thalae praeter ancillam, quam
*habet emtam, drachmas mille, & ancil-
*Iulam. Simo quoque, praeter priorem

*pecuniam, in puerum alium, cedat pe-

ECunia, ſiue puerum emi, ſiue pecuniam
c dari velit. T. achonem eſſe liberum,
*cum puella nupſerit, Philonemque, &
3 Olympium, eiusque filiolum. Porro
*eorum, qui mihi famulantur, puero-
crum, nullum vendi volo, ſed haeredes
eis vti.
merito dimitti liberos volo. Curent
*Oitem, vt conſummentur, quae Gryl-
lioni ſunt traditae exſcui pendae ima-
„gines.
*„Collocentur locis. Nicanoris quo-
* qque ac Proxeni, quam ſculpendam
*Cogitabam, matrisque Nicanoris; A-

rimneſti vero, quae perfecta eſt, ſuo

*ſtatuatur loco, vt ſit ipſius monimen-
„tum, quia ſine liberis defunctus eſt.
*Matris quoque noſtrae Cererem in
„Nemea locet, aut vbicunque videbi-
*„tur. Vbi vero tumulum fecerint, ibi
*& Pythiadis ſublata oſſa condant, ſicvt
e ipſa praecepit. Siſtat & ſeruati Ni-
canor is vorum, quod pro illo vovi-
mus.
*„quatuor Ioui ſeruatori, ac Miner uae
ſeruatrici Stagiris. D

Mo
CXIV anno III, Archonte Philocle,
annum agens LXIII, qui climactare
magno notabilis eſt „ non LXX,

quod Eumelo traditum, is enim , eund.

Apollodori

Cum vero adulti erunt, pro

Vbi vero perfectae erunt, ſuis

Animalia lapidea cubitorum

Ftuus Chalcide eſ Olvmpiad. Laert. V.

2.laert.
7, g. 4
Dionyſ.
1, Ad ſi
Ammae-
4 Ftlabo
l. W. .
449.
obülle
zit Ari-
ſtotelem
cauſanm
nullam

audit,

ere . ali .
a n I

9*7

7,

tedes

lrent
4
GIVI⸗
is
uo⸗
Gan

AH

n5. lont.

ait Ari-

Ep. ad Contracta exceſſu.
Am mar⸗ ſtudiis Laertius ait extitiſſe, atque ad
e. Auieſcendum vbi ſe componeret, ae-

D . Apollodori confutatur & Dionyſii Ha-
ep. ad lic. computatione. Nempe

Ammae- Athenas venir anno aetatis 18
2 Srrabe Platonemaudiuit annis 20
L. IV. p. Cum Hermia vixit
449. Cum Philippo & Alexandro.
Chalcide In Lyceo docuit

obüſte Chalcide egit

ſtotelem Summa 63
cauſam . . . ..
nuliamn Genus mortis eius varium varii
addit. tradunt Strabos, He eſychius iluſtris,
bHefych. atque ex eo Suidas“, aconitum bibifſe
Agtsοo.. dicunt, ſiue ab Athenienſibus, vt id fa-

Aerar. Ceret, perinde ac Socrares, damnatus,

Tuſtin. ſiue eorum vteffugeret iudicium.
Parae- Iuſtinus Martyr, Gregorius Nazi-

net. p. 244, anzenus,“ Coelius R hodiginus, *E-
Stegiren. tymologus Graecus, s atque alii com-
Eb-as8. munem Tamnplectuntur. fabulam, propo-
fRhodig. ſitam nempe ei quaeſtionem fuiſſe, de
Ant lect. 'He Eurihi ndele, qui, vt Strabo!
XIKK, 8. habet, pelagi in terram recedentis eſt
mon⸗ . portio, ſeptuplici fluxu atque reffluxu
Bor. XXIV horarum ſpatio agitata: quam
quos o- Cum ſoluere non potuiſſet prae udor
mnes atq; anxietate mortuum ailnrtSuntqui
sonfutat eum in littore conf ſidentem, Vbi ali-
Fan quamdiu attente eum conſideraſſlet, po-
ſtol. Crit. Ttremo praecipitem ſeſe dediſſe in ilum
I, 14. affir ment, dicentem, quoniam, Euripum
Strabo Ar. Roteles capere non, pbotuit, Ariſtotelem

L. I. P. 55. 6, „.
& V. 5. uripus iam oapiat.

403. Grauiſſimi tamen ſcriptores, quales

1 Apol- Apoll lodorus, i Dionyſius Halicarnaſ-

lod. ſeus Cenſorinus, Laertius, " atque
S Vr alii, affirmant ſtomachi infirmitate eum
Tr
NDionyt. Periiſſe, nimis vigiliis & ſtudiorum

Indefeſſum enim

1 Cen!
rin. 32
die natale
c. XIV.
m Laert.

V, 16.

TESTrAMIEFNTVAI EFT MORS EIVS.

neam ſphaeram tenuiſſe in manu, pel-
vi fubiecta, eo conſilio, vt dilapſa e dor-
mientis manu in peluim ſubiectam
aerea ſphaera, ſono illius expergiſcere-
tur. Quod & diſ cipulum eius Alexan- Ammi:
drum imitatum eſſe, ſunt, qui dicant. an. Marc.
Valde autem illi ſtomachi infirmitati XV 5.
obnorius Sfuit, cuthomulnquam ollao-
leo calente impleta, quam ſtomacho ap-
plicabat, Femmedium quaeſiuit. Natura- Laert. V,
lem autem ſtomachi infirmitatem, vt 16.
Cenſorinus ait, crebrasque morbidi l. c.
corporis of ſenſiones adeo virtute ani-
mi diu ſuſtentauit, vt magis mirum
ſit, ad annos LXIII eum vitam protu-
liſſe, quam vltra non proceſſiſſe.
Autor libri de Pomo affirmat, iam
morientem diſc Cipulis ſibi aſſidentibus
dixiſſe: non ſene ratiene dixiße Home-
uͤpi, in terraim Deos, ſubteuandorum
hominum cauſa, deſeend ſſe. Addicque
ex eodem autore Coelius Rhodiginus,
eum, cum iam mortis ſentiret appetere
angores, inter ſpem metumque medi-
ein⸗ identidem iſta repetiiſſe verba:
Cauſa auſöornn miſerero mei. Diſci-
pulos vero ipfius, vbi iam exſpiraſſet,
dixiſſe: Qui philoſopherum animas ex-
Cipit, & tuam colligat, in ſitis recondent
theſatnrigs, vii gniman, addlecot relcti
hominis, & perfecti, Znalemte noutinmus.
Eius tamen rei antiquius teſtimonium
extat nullum, quam autoris libri de
bomo, quem hominem Chriſtianum
fuiſſe, clariſſimis argumentis ex ſcriptis
eius Patricius demonſtrauit.
Corpus Ariſtotelis mortui Stagiri- Vet. In-
tani Chalcide traduxere Stagiram, & terpr. vit.
altare conſtruxere in monimento, ArRor.
locum illum ArNoteleum appellan- 8 13.
tes.

Ant. lect.
XVIII,

31. b.668.

428⁸

PARS TIV. AklIOTELES. CAP. XII. XII.

CA P. XII.
DE FORMA CORPORIS ET VIRTVTIBVS EIVS.

a Laert.
V, I.
b Laert.

Oce gracili fuit, cruribus exiguis,
paruisque oculis. Iuuenis dum
e eſſet, Laertio pariter ac Plutarcho te-
e plur. ſte, lingua haeſitabat. Veſte inſigni
vtebatur, & annulis, barbam radebat,
comamque attondebat. Naſo erat e-
aud. lato, ſi fides capiti eius a Tuluio Vrſino
3 ?: prolato, quod Romae eradicibus mon-
adde uirinalis eſt erutum. Valetudine

quom.
puero

adde t18 .
Ammon. erat minus firma, naturali ſtomachi la-
vit. Ari-Dorans imbecillitate, cui tamen tem-

8 §. . . .
ſtot. & perantia ſua remedium parauit.
Latin. e- 8
ius in- Hieronymo princeps audit philoſo-
terpr. 1 P 1 . P

4 Taert, Phiae, verumque prodigium & naturae
I. c. & miraculum, cui infuſum ſit, quicquid
Aelian. capere humanum ingenium valeat.
V. H III, Maxima erat in Deum hominesque
19. pietate, de quo argumento duo nu-
per Fortunio Liceto conditi libri fue-
runt.

Euſeb. LH Euſebius, Caſſiodorus, atque alii af-
Xv. firmare non verentur, multos excellen-
praep. c. tiſſimos, & ſanctitate inprimis conſpi-
Cadο. CUoOs viros, maxime ex iis, qui ſchola-
dor, ſticam eruditionem ſecuti fuiſſent, A-
riſtoteleae philoſophiae ſubſidio ad fub-
limiſſimarum verae fidei doctrinarum
cognitionem penitiorem perueniſſe,
quales ſunt doctrinae de vno Deo &c.
Gratitudinem in homines, praeter
jam allata exempia mentis gratae, in
Proxenum, & filium eius, Hermiam e-

iusque ſororem, praeceptorem Plato-

nem, matrem item ſuam, fratremque,
& patriam, aliosque innumeros, allegati
quoque ab eo cum addita laudis prae-
fatione philoſophi varii, quarum ſen-
tentias vt adduceret, occaſionem capta-
vit, probant. Ex eorum numero

praeceptor eius Plato eſt, de quo vel

honorifice, vt iam indicauimus, loqui-

tur, vel ſupprimit nomen, ſi ab eo ſibi
putet diſſentiendum. Inter ceteros,
quos laudat, Democritus in primo de
generatione, Diogenes Apolloniates in

eodem, Anaxagoras in primo Metaphy-

ſicorum obſeruantur.
Moderatum animo fuiſtſe Latinus
vitae eius, ab Ammonio ſcriptae, autor
confirmat, petito ex eius de catego-
rematibus libro argumento. In eo
enim ait: „non oportere prompte
*definire, ſed quidem multoties con-
ſiderare, & dubitare de ſingulis non
*Oeſſe inutile.“ Item ex libro de bo-

no: „Oportere reminiſci mortalem,
*non ſolum bene fortunatus quod ſit,

„ſed etiam id demonſtrare poſſe.“ Et
ex Ethicis Nicomachiis: „Amicus
*quidem vir, amica autem & veritas.
*„Ambobus autem amicus cum ſis, ſan-
*„cCtum eſt praehonorare veritatem. Et
ex Meteorologicis: “Horum quidem
quaedam dubitamus, quaedam attingi-
gimus ſecundum aliquem modum,
*„& in eisdem non ſemel, nec bis, ſed
„infinite eagedem hominibus fiunt opi-
*niones; vt non multum ſapientia ſu-
„“perbiendum fit, in quibus inueniſſe-
aliquid inueniamur,
Vulgata igitur fabula, alias quo-
que nulla idonea ſubnixa autoritate,
quaſi nimirum expilatis, quos college-
rat, philoſophorum libris, eosdem cre-
mauerit, falſitatis manifeſte tenetur.
Sane quisquis Ciceronis ſcripta euol-

uerit, ea maximam partem omnia ipſius

aeuo adhuc in manibus fuiſſe homi-
num, obſeruabit.

. CAbP.

b. 50.

Vide

eins 0 F
mnnes, t
.
te
45. Eu- 1
ſeb. hrep ſe
XV,2.

Buleb..c
nthen, de
Alll /9. pe

„
99 9. 1
r
Vlino s

)
Conf.
KXI

Vel
gui.
ſbi
10,
de
sin
biy⸗

us
x..

utor
ego-
1 eo
mpte
col-
non
e bo⸗
dem,
odſit,
Et
nicus
itas.
Per
m. Er
Uidem
tingi⸗
Ddum,
ntop-
tin ſi⸗
enuſle⸗

qo⸗
ritate,
olege⸗
Ce-
enetur.
1 euol⸗
niphis
Honn-

N.

DrE FORMA CORPOR VIRTVIES LIBERIS. 429
CA P. XIII.
VXORET LIBERI EIVS.

Vide Atrimonium iterata coniunxit
Biogr. Avice: primum cum Pythaide,

eius o-⸗ Hermiae Eunuchi ſoror quae fuit, A-

mnes. tarnenſium tyranni, haeredem qui

ſeripſerat Ariſtotelem. Labem au-
tem, qua ob illud eum matrimonium a-
ſperſere maleuoli, penitus in Epiſto-
ap. Eu- d ad Antipatrum deterſit, in qua di-
ſeb. Præp. ſerte ait, ſolo in Hermiam ſtudio du-

XV, 2. Ctum, vt & miſericordia qua fratris ipfſi-

VS calamitatibus eſſet affectus, ſe eam
duxiſſe, femina quae ſit modeſtiae ſin-
gularis, ceterisque, quae ſexum illum
addecent, virtutibus ornatiſſima.
Euſeb.l. In ſecundo matrimonio Herpyli-
à Athen., dem habuit, ciuem ſuam, quam Ap-
XIIL, p. pellico, Euſebio allegatus, & ex eo
b12t. Suidas, vt veroſimile eſt, poſt Pythai-
V, I. imo dis mortem in eius amplexus veniſſe
vero ibi dicunt. Cum ea Vvsque ad vitae exi-
quidem rum vixit, prout affirmatum Hermip-
nan po, quem Athenaeus allegauit, & Ti-
ert. coll- otheo apud Laertium Diogenem.
gas tamé I imaeus, inimiciſſimi animi aduerſus
ex teſta- Ariſtotelem homo, ea concubina i-
elen pſum eſſe vſum autor eſt, cum ea il-
Ariitot. . . . .
49. euin. lum conſueuiſſe inquiens, Heſiodi mo-
cap. A- Dito obſequentem in operibus & die-
then. l.c. bus, quam tamen calumniam Heſio-
& a. do penitus deterſit Proclus.

Proclum

ad Heſi-
od. Sανσ².

. Ex Herpylide filium ſuſcepit, vt af-
3 4H. „firmatum Appelliconi, ¹ cui a patre
406. Nicomachi indidit nomen. Ei magna
dap. Bu moralia ſua inſeripſit, quorum auto-

ſeh. Præp.
XV, 2
Timo

rem eſle ipſum Nicomachum viſum Ci-

theus. ap. CA
DISCIPVLI ET FAMILIARES EIVS.

Laert. V,
co TVere diſcipuli Ariſtotelis numero
Franciſc, . tam multi, fama adeo illuſtres, vt in-
Patriii tegrum memoriae eorum librum Ni-
vm Diſcuſſ. Perip. T. 1. Lib. X. toto. adde I. A
Fabricium Bibliothec. Græc. III,

nomine parentis Ariftotelem appella-

ceroni,“ non videre ſe aienti, cur none cic de
potuerit patri ſimilis eſſe filius. Fin. V, 5.
Nicomachus ille Theophraſti diſci- Euſeb. e
pulus extitit, eique in chariſſimis erat,
plurimum ductu eius in philoſophiae
ſtudiis proficiens, in quibus ſumma
eius gloria enituit. Suidas octo phy- Suid. Ne-
ſicorum libros, & quatuor libros Ethi- oC.
corum ei tribuit. Eius Cicero cum l c.
patre pariter ac praeceptore ſuo inſti-
tuit comparationem.
Ariſtocles vero, apud Euſebium, e-
vm a Theophraſto, parente orbatum,
dicit educatum fuiſſe, iuuenem poſtea
bello cecidiſie, quod parum vel cum
teſtamento Ariſtotelis, vel cum Sui-
dae & Ciceroni dictis eſt conſentane-
vm, qui libros eum ſcripſiſſe teſtantur, VIII, 88.
ex quibus nonnullos Laertius in Eudo-
Xo allegauit. adv. Ma-
Filiam quoque ſuſcepit Pythaida, them. c.
quae tertio, Sexto Empirico autore, 12.
nuptias iterauit: Nicanori primum nu-
pta Stagiritae, Ariſtotelis familiari.
Procli inde, qui genus ad Demaratum
referebat, Macedoniae Regem, ex quo
duorum liberorum facta eſt parens,
Proclis & Demarati, qui Theophra-
ſtum audierunt. Poſtremo Metro-
doro, Chryſippi Gnidii diſcipulo, E a-

ſiſtrati magiſtro. Ex hoc filium peperit, apud. La-
ert. V, 53

1. c.

tum. Eius Ariſtotelis mentio eſt in The-
ophraſti teſtamento, vbi filius dicitur:
Midiae, non Metrodori, eum que fata H
aui anteuertifle Suidae eſt affirmarum.

. XIV.

caner Alexandrinus impenderit, cui
ſi ad manus noſtras peruenire licuis-
ſet, perfectiſſimum haut dubie eorum
Hhh3 teneremus

430
teneremus catalogum, quos imper-
fecta admodum eorum recenſione con-
tentos iam eſſe oportet.
Vt vero principali dignitate con-
ſpicuos triumuiros, Hermiam nem-
pe, & Alexandrum, quibus, iam ſupra
memoratis, tertius Antipater accedit,
Alexandri in Macedonia ſucceſſor, qui
inter reliqua duos Epiſtolarum libros
reliquit, in quorum vno de morte e-
git Ariſtotelis, nunc taceam; primus
commemorari ſolet:
Theophraſtus Ereſius, quae Lesbi
vrbs fuit, ſumma inter diſcipules eius
eloquentia, quem in ſchola etiam
ſucceſſorem ſibi eſſe iuſſit. .
Phanias, Ereſius pariter, variis ce-
lebris ſcriptis, quae paſſim Athenaeo
allegantur, Ammonius ereliquis Ca-
tegorias, Analytica, & libros de inter-
retatione memorat.

Quem Eudemus, Rhodius, cui ſecundum, &
en er. rox mum a Theophraſto, locum con-
perac⸗ a. ceſſit Ariſtoteles. Vitam eius, vt Sim-

pud. Gel-plicio affirmatum, Damias ſcripfſit, qui
liumvo- frequentiſſimam eius fecit mentio-
cari XIll, nem. Analytica aiunt ſcripfſiſſe & hi-
ang n ſtoriam Geometriae, cuius operis V-
Laers. I, triusque Simplicius meminit, alias iti-
9,23. dem hiſtorias Diogeni Laertio citatas,
sn.. in quibus Magis traditum dixit, ho-
Zcs mines in vitam redituros. Ariſtoteli
160 αα .
Pudemi 15 fuit ſuperſtes. „ —
Clem. Al. LEudemus, Obriota, in Sicilia qui ob-
Str.l. al- iit diem, vbi a Dionis partibus, vt ex
legat. ad- Plutarcho patet, ſteterat: In eum mo-
4e lonk-rjentem Ariſtoteli dialogum de anima
Zeript. ſcriptum eſſe idem teſtatur.
hiſt, Phil. Paſicrates, Rhodii Eudemi frater,
I, 15. Culi a nonnullis IV priores libri, cique
Plut. Vi. minores Metaphyſicorum, adſcripti
5. funt vt Philopono relatum.
ρα, Theodecktes, cuius nomine Ariſtote-
c. 14. ext. les Rhetoricorum libros quosdam, Va-
3. lerio Maximo memoratos, inſcripfit.

PARS V. ARTOTEFES CAP. X 0.

Ille tamen ſocius magis & amicus, quam
diſcipulus Ariſtotelis fuifle videtur Pa- 1 c

tritio, quandoquidem ſepties eius in 129.

Rhetoricis mentionem fecerit, quem

honorem nemini diſcipulorum habu-

iſſe deprehenditur.
Clearchus, Sblenfis, Cuius varia ſcri-
pta Athenaeo identidem allegantur.
Dicaearchus, Phidiae F. Meſſanen-
ſis ex Sicilia, Philoſophus, Orator,
Geometra, autore Suida. Ciceroni
is paſſim memoratur, & Plutarcho
haut raro inter optimos philofopho-
rum allegatur.
Ariſtoxenus Muſicus, Mnefiae fili-
vS, Tarento, ſtaliae vrbe, ortus, Man-
tineae vero philoſophiae & Muſices
ſtudis imbutus. Parentem is praece-
ptorem habuit, & Lamprum Erythrae-
vm, XNenophilum porro Pythagoraeum,
& Ariſtotelem denique, cuius poſt fa-
ta manes variis calumniis improbe la-
ceſſiuit: indignatus ſcilicet, quod
Theophraſtum ſibi in deſignande qui
in ſchola ei ſuccederet praetuliſſet, cum
cetera maxima ipſius inter Ariſtotelis
diſcipulos exiſtimatio eſſet. Atque
haec Suidas quidem.
Nicanor, cuius in teſtamento Ari-
ſtotelis mentio.
Philo, qui neſcio aduerſusquem So-
phoclem ſcripſit, qui philoſophorum,
publico decreto terra Attica eiicien-
dorum, extiterat autor.
Plato Iunior, Laertio & Philopo-Laert. l,
no memoratus. I09.

Socrates, Bithynus cuius ap. Laer-Laert. II,

tium itidem mentio. An

Mngzſon, Phocenſis, ab Aeliano in-Im, 19.
ter eos memoratus, qui Ariftoteli in bv. I. de
eiciendo ex Academia Platone adiu-nat. hu-
mento fuerunt. Eius Galenus“ quo- S
que meminit, autorem eſſe dicens ena di-
Medicorum quorundam ſcriptorum, cit qui
quae vulgo Ariſtoteli tribuantur. alius eſſe
. Phraſidemits Poteſt a
Mnaſone

Philoſtr, P
Vit. So. l

les
In

Re
Ten ha
AV .
2 da
Athen,
PIII.⸗
Iln. que
t ce
gu
tem
Ccum.
texe

Phraſidemus, Phocenſis, quem ex

1
. eripateticis efle Laertius“ teſtatur.
lc b. c Laert. 8 . 1
in. II, 114. Diſcipulum Ariſtotelis extitiſſe eſt ve-
roſimile, Theophraſti enim fuit ae-
r. qualis.

Palaephatus, Abydemus, Hiſtori-
ti. Cus, in cCchariſſimis Ariſtoteli.
.. Calliſthenes, Olynthius, Ariſtotelis
el. exſorore nepos, de quo alibi actum.
ot, Hipparchus, Stagirita, Ariſtotelis

=

cognatus, qui, vt Suidae affirmatum,

ni
1 de ſexuum differentia inter Deos, de
. coniugio, & alia eius generis ſcripſit.
Leo, Byzantius, peripateticus & So-
ſ. Philoſtr. Phiſta, quem Ariſtotelis eſſe diſcipu-
. vit. So- lum proditum nonnullis. Ea erat
es phiſt. L.l. pinguendine, vt Achenis Legati mu-
cII. Suid. nere fungens, riſu concionis exceptus,
1 N., dixerit: me ne vero ita obeſulum ri-
. W detis? Eſt vero vxor mihi multo obe-
“ ſa magis, & nes tamen concordes V-
n. nicus accipit lectulus, diſcordes vero
oc ne tota quidem capiat domus. Eun-
g dem Philippi rebus ſtudere ex quadam
le .OBTREC
te 7T auditorum numero omnes alios
. philoſophos antecelluit Ariſtote-
les, Ita & obtreckatorum plurium ca-
lumniis patuit, quorum cum occaſio-
n l. ne oblata mentionem iam fecerimus,
kum, Praep. non Opus erit vt ea de re aliquid ad-
clerr XV, 2. damus Ariſtocli dictis apud Euſebium.
lln Athen. Quomodo igitur fidem tuebitur,
opo. . VIII, p. quod dictum eſt Epicuro? eum fcili-
ul, I.. 354. cet juuenem patrimonium decoxiſie,
Lier quo ipſo militiam ſequendi neceſſita-
ieen. tem ſibi impoſitam ſenſerit. Quod
ai, cum minime ſibi ex animi ſententia res
A in,n ſuas ſuccedere animaduerteret, phar-
Alin 4 macopolium aperuerit, Platone in-
go⸗ e l⸗ terea in publica ſchola inter ceteros

auditores eum admittente.

lcelb n d⸗
Timaet item Tauromenitae quae

,i

0
„potelt
S ,

DISCIPVLI FAMIIIARS OBTREC TATORES

431
epiſtola eius ſuſpicatus populus, ma-
gho tumultu aedes eius impetiit, quam
obrem a lapidibus fibi plebeculae me-
tuens, fune vitam finiuit.
Aeſchrion, Mitylenacus, Poeta Epi- Suid.

Aliναα⁵.

cus, Ariſtoteli chariſſimus, vt Suidas
add. Ions.

teſtatur.

de Script.
Callippus, Athenienſis, qui Platonem arphil
etiam audiuit. . AII, 2.
Satyrus, cuius vita itemque chara- en⸗
cteres Athenaeo allegantur. jnit. & L.

Hieronyutis Rhodius, philoſophiae XII. Oies
ſtudiis clariſſimus, quem Ariſtotelis nαα
diſcipulum fuiſſe Athenaeus agnoſcit.
Heraclides Ponticus, philologia in-
ſignis.
Hiſce adde ex minoribus gentibus à in cs.
Echecratidem Methymnaeum, Adra- Sobv. &
ſum Macedonem, Stephano memo- Gen.
ratos ambos, Euxithium, cuius apud n non
Plutarchum mentio, Clitum Mileſium, idem cu

Menonem Hiſtoricum, Diotelem & eo de quo

Timarchum. paulo an-
te ex Ga-

leno?

XV.

TATORES EIVS.

fides eſſe poſſit? qui eum, annis proue- ap. Suid.
riagis, Ii ſiſſe, vide &
ctum magis, Pharmacopolium cluſiſſe,

4 . TT P ly .
& mercenarium vitae genus deſeruifle e„ d.
alt. Peireſc.

Quis Muſico porro Ariſtoxeno in p. 46.
vita Platonis credat? narranti, eo pe- Suid. I. c.
regre agente, exteros quosdam ſcho-
lam aduerſus eum erexiſſe. De Ari-
ſtotele enim verba illa nonnulli accipi-
vnt, errantes, vt puto, nam Ariſto-

xenum quidem honorifice de Ariſto- Enteb.
tele locutum eſie aiunt. Contrarium V „
2 .

tamen Suidae, vt diximus, affirma-

tum.

Riſu vero dignos Alexini commen- Eulſeb.
tarios quis non putet? Nempe is Ale- braep.
Xxandrum iuuenem inducit, cum pa- XV, 2.
trePhilippo loquentem, & praeceptoris
ſui

/

4³2
ſui Ariſtotelis inſtitutionem tradu-
centem, Nicagorae contra, qui Her-
mes cognominatus eſt, depraedican-
tem diſciplinam.
Manifeſte autem contra bonam fi-
Przece- dem agit Eubulides, in libro quem
Rin Ae- Ariſtoteli oppoſuit.?* Nam primo
eſt ap. frigida quaedam carmina producit in
Laert. II, matrimonium eius, atque cum Her-
109. mia affinitatem: tum porro in Philip-
bap. Eu-pi offenſam incurriſſe dicit, Platonis
ſeb. l. c. morti non interfuiſſe, eiusque ſcripta
denique corrupiſſe calumniatur.
Euſeb.I.c..Democharis contra philoſophos ac-

cuſatio vix quidem mentionem mere-

tur, non Ariſtotelem enim tantum,
verum & reliquos philoſophos omnes
calumniis impetit, triuialeſque fatea-
tur neceſſe eſt calumnias eius, quicun-
que expendere dignatus fuerit. Nem-
pe litteras quaſdam eius, Athenien-
ſium ciuitati aduerſas, interceptas ait
fuiſſe. Eum item patriae extitiſſe
proditorem apud Macedones. Capta
Olyntho eum Philippo, praedam di-
vendenti, opulentiſſimi qui ſint O-
lynthiorum indicaſſe.
Nec ſtolide minus Cephiſodorus,
Iſocratis auditor, vt effeminatum e-
vm, & guloſum, traducit, aliiſque hu-
juſmodi calumniis adſpergit.
Sed eorum nemo ſtultitia Lyconem
exaequat, Pythogoraeam philoſophi-
am profeſſum. Is enim vxori Ariſto-
telem poſt mortem ſacra ait feciſſe,
eodem, quo Athenienſes Cereri, ri-
tu. Eum item calido oleo lotum po-
ſtea vendere illud ſueuifſe. Chalci-
dem porro eo abeunte, eos qui fu-
Pellectilem eius emiſlent, ollulas ae-
reas in nauicula LXXV reperifle. At-
Di-que iſti praecipui fuere Ariſtotelis ob-
pecet es trectatores, a quibus alii cxcitati fue⸗
Themiſtio in Sophiſta p. 285.

lbid.

Iid.

quibus
addi Di-

PARS V. ARVTOTELEN CAP. XV.

re, partim aetate eadem, ei proxima

ex parte, ſophiſtae omnes, litigioſi,
oratores, quorum tamen nomina &
libri non magis quam ipfſi hodie ſuper-
ſunt. .
Quod vero eos attinet, qui poſt illos ſorl.
floruere, horum nonnulli prioribus ſel. . c.
dicta repetunt tantum, vt neceſſe non
ſit illis immorari. Multo minus dicen-
dum de iis, qui ne inſpiciendi qui-
dem illorum libros ecalonem nacéti,
ipſi ex ingenio ſuo confinxere nonnul-
la, in quo numero fuerunt qui ollas
CCC eum habuiſſe aiunt, eius rei e-
nim nullibi in iſtorum temporum mo-
nimentis veſtigium eſt obuium, niſi for-
te apud Lyconem, qui tamen LXXV
tantum ollas in domo eius repertas te-
ſtatur. .
Mendacia autem mera eſſe quicquid
ab illis profertur, non ex autorum
tantum conditione & temporum ra-
tionibus merito aliquis colligat: verum
exeo etiam, quod ne duo quidem eo-
rum in eandem criminationem con-
ſentiant, ſed ſua cuiuis propria ſit ca-
lumnia. Quarum ſi vel vna certa eſſet,
non ſemel profecto, ſed vel millies,
eam ſibi occentantes illos habiturus
fuiſſet.
Idem ergo Ariſtoteli, quod aliis in-
numeris, eueniſſe liquet, vt ſcilicet gra-
tia, qua apud Principes florebat, & do-
cCtrinae excellentia, Sophiſtarum eius
aetatis inuidiam & perſecutiones ac-
cenderet. Apud prudentes vero &
ingenuos viros, nulla opprobriis ſtare
fides debet, ſed iis potius, qui, commen-
datum Ariſtotelem, exemplum ſibi pro-
poſuere ad imitandum, quos aduerſae
parti neque numero cedere, neque di-
gnitate animaduertent. Atque haec
quidem Ariſtocles.

De bis
ex iuſti⸗
tuto F.
Patritius
tih. I.1.
Lib. Il.
ſl.4.
Fabritius
Biblioth.
Graec, le
Il,e VI,
ybide e⸗
ditis, ”
,VII.
Vbide
in editis
Aricoe.
lislcri.
Pis.
Laert,
7,22.
bbartt,
T.l. Ldl.
1.!
teterum,
ndhy-
Rmgi
ſtotelis
genipto.
tum à
Laertio
comnme.
morato-
rumin
hoc a⸗
logopix.
tetmitti
Videas,
Vtex col.
latione
Patebit,

.
I
.
.

SCRIPTA ARISTOTELIS
Ju CAP. XVI.
2 SCRIPTA ARISTOTEIIS.
De bis Polixum ſeriptorum Ariſtotelis ca- Methodicum I.
Eexn inſti- talogum Laertio Diogeni a debe- De dictione I.
· utokr. mus, teſtem excellentifſimae eius in o- Praedicamentorum I.
ie. Dritie mni genere doctrinae, tituli eorum, De interpretatione, I.
non . rip. T. I. P'Out a Franciſco Patritio quidem ad Atque hi ſunt CXXIII.
n Lilb. II. Certas claſſes reuocati fuere, ita ſe ha-
i ſq. I. A. bent. b PHVYSICI.
err⸗ PFabritius De anima I.
r⸗ Sinnonn LOGICI. De pati & paſſum eſſe, I.
Uns MI. e. vi, Sophiſta I. De Elementis III.
de. vvyhbi de e- De ſcientiis I. .— De motu I. S
1 ditis, & Diuiſiones Sophiſticae IV. FPoſitiones de anima I.
Sð „ v. De Friſticis II. De atur III.
or. in editis SOlutiones Eriſticae IV. Naturale I.
erartee⸗ De ſpeciebus & generibus I. De animalibus IX.
lis icri- De propriis I. Anatomicorum VII.
Fie⸗ . Commentationes epichirematicae I. R Anennlcorum
aett. Inſtantiae I. e compolitis animalibus I.
1 batri. De iis, quae multipliciter dicuntur, Pro non gignendo, I.
T. 1. L.l. ſeu ſecundum propoſitum. De plantis, II.
p. 14. ſq. Pro ſcientia I. Phyſiognomicum I.
ens. LDiuiſiones X VI. Signa tempeſtatum I.
num Ari-Piuidentium I Naturalium per elementa XXXVIII.
Rotelis Interrogationis & Reſponſionis II. Inſpectorum problematum II.
Scripto- Propoſitiones I. De Lapide I. .
un e Propoſitiones eriſticae IV. Quiſunt LXXV. numero.
aertie Syllogiſmi I.
anratg⸗ Priorum Analyticorum IX. FEFETHICIL
rum in Analyticorum Goſteriorum magno- De iuſtitia, IV.
hoc cata- rum II. De philoſophia III.
logo præ- De Problematibus I. CQiuilis, II.
Wdes. Methodica VIII Dediuitiis I
ex col- I ermini ante Topica VII. De nobilitate I.
latione Syllogiſmorum II. De voluptate I. .N
patebit. Syllogyſticum & Termini I. Alexander vel de coloniis. I.
Ea, quae ante locos, I. De Regno I. .
Topicum ad Terminos II. De Edueatione IJ.
Diuiſiuum, I. S V De bono, III.
Definitiones tredecim. De re familiari, I.
Argumentationum II. De amicitia, J.
Propoſitiones I. Propoſitiones do virtutel II.
Poſitiones epichirematicae XXV De paſſionibus irae I.

ILii Ethicorum

ste⸗

434 FPAkKS V. Aklö1 OTELES CAP. XWI.

Ethicorum IV.
De meliori I.
De eligibili & accidente I.
De voluptate I.
De voluntario I.
De pulcro, I.
Poſitiones amicabiles, II.
Politicorum II.
Legum IV.
Lex conſtitutiua, I.
Ciuilis auſcultationis, VIII.
De iuſtis, II.
De conſuſtatione, I.
Leges & Statuta, I.
Paſſiones, I.
Politica ciuitatum CI/VIII.
Refpublicae Democraticae.
Reſpublicae Oligarchicae.
Reſpublicae Ariſtocraticae.
Tyrannicae.
Quae numerum ducentorum decem &
ſeptem explent.

METAPHYSICIL.
De contrariis, F.
De principio, I.
De idea, I.
Vt ſint III.

M ATHEMATICI.

Mathematicum, I. .
De magnitudine, I.
De vnitate, I.
Aſtronomicum, I.
Ohpticum, I.
De Muſica, I.
Mechanicum, I.
Hi ſex ſunt omnino.

PHILOLOGICI.
De Posëtis, III.
Gryllus, de Rhetorica I.
Artis Rhetorices, II. .
Artis Theodecticae collectiones, I.
Opera artis poetices, II.

Enthymemata Rhetorica
Dubitationum Homericarum VI.
Poëtica, I. .
Comparationes, I.
Olympionicae, I.
Pythonicae Muſices.
Pythicus, I.
Pythionicarum redargutiones, I.
Victoriae Dionyſiacae, I.
De Tragoediis, I.
Poëmata tria, ad Hermiam, ad De-
mocritum, & Elegiae.

Vt ſint ſeptem & viginti

Extra ordinem ſunt, & qui ex titu-
lis in claſſem redigi non potuere.
Nerinthus.
Menexenus, I.
Amatorius, I.
Conuiuium I.
Exhortatiuus, I.
De precatione I.

Artium collectio XII.

Ars, L.
Alia ars, I.
Collectionis, II.
De fabuloſis animalibus, I.
Medica, II.
Memoriale, I.
Encycliorum, II.
Inordinata, XII.
Expoſita per genus, MaIV.
Doctrinae, I.
Prouerbia, I.
Hi vero ſunt ſex & quadraginta.

EPISTOLAE.

Ad Philippum, & Alexandrum IVI.

Selymbriorum, ad Antipatrum IX.
Ad Mentorem, I. 2
Ad Ariſtonem, I.
Ad Olympiadem, I.
Ad Hephaeſtionem, I.
Ad Themiſtagoram I.
Ad Philoxenum, I.

— — — — — — — — — —

De⸗

itu.
ere.

Topica 8.

Aduerſus Philoſophos Scripta.
Ea, quae ex legibus Platonis, III.
Ea, quae ex republica, II.
Ea, quae ex Timaeo, & Ar chytae ſcri-
tiS, I.
Prbb lemata ex Democrito, II.
Contra Meliſſum, I.
Contra Alcmaeonem, I.
Contra P ythagoraeos, I.
De Pythagoricis, IJ.
Contra Gorgiam.

Contra Nenophanem JI.

Contra Zenonem, I.
De Archytae philoſophia, I.
De S eui Ppi & Xenocratis philoſo-
Phia, I
Ar ue hi etiam decem & nouem funt.
Horum librorum omnium numerus,
epiſtolis non computatis, eſt 513. Laer-
tius fere 400 eſſe ait, forte quod plu-
res de eodem argumento libros pro v-
no computaret. Horum autem pars

maxima periit, quorundam, nobis

ſuperſtitum, tituli mutationem ſubie-
re. Superſtites autem hocdie ſunt ſoli
ſequentes:

LOGICI.

Categoriae I.

De interpretatione I.
Analytica priora 2.
Analytica poſteriora 2.

Elenchi Sophiſt. 2.

PHYSI CI.
Phyſicae acroaſes 8.
De Coelo 4
De Seneratzone & corrupt. 2.
De Mereoris 4.
De mundo I dubiae fidei.
De anima 3.
De ſenſu & ſenſibili r.
De memoria & reminiſcentia 1.
De ſomno & vigilia I.
De inſomniis I.

SCRIPYA ARlTOTELIS.

435

De diuinatione per inſomnia I.
De motu animalium I.
Do vitae Longaeuitate & breuit. I.
De iuuenta & ſenect. vita & morte 1.
De reſpiratione I.
De inceſſu animalium 1I.
De reſpiratione 1.
De generatione animalium 5.
De partibus animalium 4.
Hiſtoria animalium 10.
De coloribus I,
De phyſiognomia t.
Spuria 2.
ET'HICI.
Ethicorum ad Nicomachum 1o.
Magna moralia 2.
Ethica ad Eudemum 7.
De virtutibus I.
Oeconomicus 2.
Politicorum 38.
METHAPHVYSICI.

Methaphyſicorum 14.
De parte occulta ſapientiae diuinae ſe-
cundum Aegyptios, ex Arabica
lingua translatum, ſed ſubleſtae eſt
fidei.
MATHEMATICI.

Mathematicorum 2.
Mechanicorum I.
De lineis inſecabilibus.

PHILOLOGICL

Rhetoricorum 3.

Rhetorica ad Alexandrum 1I.
Poetica I,

QWAE AD CIASSEM REVO-
CARI NWEVNI-

Problematluu 39.

Mirabilia I.
De Xenophane, Zenone, Gorgia I.
Praeter iſta alii quidam funt libri

nomine eius allegati paſſim, quorum
en titulos tibi:

Iii2 Magicum

436 PARKS V. AklöT OTELESN CAP. XI.

Catalo- Magicum, Laert Prooem. Sect. I, 8.
8um Plin. I4. N. XXX, I. Suid. Avrio-.
iorura Epitome Oratorum, Laert. III, 109.
o. De fabis, Laert. VIII, 19. *
auctio- 5 . 19
rem ha- De miſtione, Ariſtot. de ſenſu c. 3.
bes apud De Saporibus, id. ib. c. 4.
I. A. Fa-Hiſtoria Naturalis, id. de inceſſ. Ani-
bricium 1
Bibl. Gr. 1dl. C. 2. .
L. III. c. De nutrimento, Ariſt. de ſomno c. 3.
7. Delectus contrariorum, id Metaph. IIl, 2.
Diuiſio contrariorum, id. Metaph. X, 3.
De oppoſitis. Simplic. in cap. de op-
poſ. Comm. 8.
Pythagoraearum ſententiarum colle-
ctio, Simplic. in lib. de coelo com. 4.
De ideis, Alexand. ad Lib. I. Metaph.
Commat. 5§. vbi quartum librum
eius operis allegat, quamuis vnius
tantum Laertius, V, 23. quo totum
abſoluatur opus, meminerit.
De enunciatione, Alexand. in L. 4. Me-
taphyſ. Com. 25. & 44.
plura Difficultates Homericae6. Laert. V, 26.
Fabricius De aſſertionibus Platonicis Plutarch. C.
Pr. Colot. p. IIIS.
195. Eudemus, Plutarch. conſol. ad Apollon.
b Conf. & in Dione. &c.
id. p. De ebrietate Plutarch. Sympof. III, 3. Ma-
196. crob. VIII, 9. Athenaeus eius operis
librum decimum allegauit.
Zoicum, ſiue de piſcibus, Athen L. VII,
P. 286. 320.
De animalibus † & quae ad ea ſpeétant.
Id. & Apollon. Hiſt. commentit. C.27.

De moribus animalium, id. L. VII, p.
282. 307.
De phaſianis, Athen. * LXIV, p. 654.
De conſanguinitate, †† id. ſubinit. L.

De luxuria mirabili, id. L. XIL p. 54r † †
Apologia id. L. XV. p. 697.
Hiſtoriae id.
De Barbarorum Iurisdictionibus **
De audibilibus, Porphyrius Comm.
in Ptol.
Cohabitans, Proclus Prooem. in Rem-
publ. Platon.
Oνρορν Macrob. Saturn. L, 1g.
e Natura Clem. Al. Strom. VI. Niceph.
De pepto nihil addo, allegato a Ni- K 365.
cephoro, neque de Chriis, Ioanni crat, H.
Stobaeo paſſim allegatis. Nempe e-E. II, 22.
iusdem Ariſtotelis iſta haut eſſe mani- & in tri-

feſtum eſt, idque Patritius luculunter Partita

S VII, 2.
euiicit. Xbi pal-

Hoſce autem Theophraſto libros ium Ari-
Ariſtoteles tradidit, cum ſcholae eum Ktetelis
ſucceſſorem conſtitueret, vt Strabo vocatur.
eſt teſtis: qui addit primum Ariſtote- peimi
lem eſſe, quem Bibliethecam inſtru- dathius
Xiſſe conſtet, eiusque exemplum Ae-ad Iliad.
gyptios Reges ſecutos.
ſtus porro omnes libros ſuos Neleo Eatrit.
Scepſio teſtamento legauit, qui Sce Hiſe· Ns-
pſin eos deportauit, eosque moriens . Iv. p.
haeredibus ſuis reliquit, viris nulla 49. cum
dostrina cultis, qui eos ſine ordine duo de

ſera aſſeruabant. Intelligentes vero!? 5
. ſentit

* Alium quam iſtum lecum non poteſt intel-
ligere Stanleius. Ex eo tamen non facile colli-
gas de fabis peculiarem librum Ariſtotelem ſcri-
pſiſte. Puto quae ibi habet Laertius ex libro de
Pythagoricis ſententiis deſumta eſſe.

† Hoc opus vnum videtur eſſe cum proxime
praecedente, & forte eius pars eſt tractatio de
piſcibus.
* Hoc opus-forte pars eſt alterius cuiusdam
de animalibus. Sane Athenaeus Simpliciter v-
kvitατα citat.

tt Meliores Athenaci Codd. habent ρροα

pro σανσσρäος. atque prius illud aliis quoque al- Tzetz. ad
legatum. Vid. Fabricius 1. c. p 190. Heſiod.
t Decepit Stanleium Latinus Athenaei inter-p. 3. quod
pres, in Graecis citatur Ariſtotelis liber S Oαανtamaen o-
agiav. Intelligiturque quod hodienum extat pus Ari-
7 Swναουνι „αοστI⅓— opus, in quo to- ſtoteli
tidem verbis leguntur, quae l. c. Athenaeus de vindica-
Alciſthenis Sybaritae luxu ex Ariſtotele narrat. vit Can-
**XAn forte liber εα αααυ„—, intel-terus. iu
ligitur, quem barbarorum quoque iνριιιιτπroleg.
complexum non dubito. Stanleius vnde habeat ad illud.
illud ſeriptum non indicat, vt difficilis ſit con-Strab.
iectura. I.. XIiII.

quantap. 60⁸.

Theophra-B-p. 161.

ſingulis
Ariſtote-

Athen, B
L/V.,.
214.

— — —

— — — — — — —

—

—

—=

De lis ſ
Jnoqte
ex inſti⸗ P
tuto ba. I
tritins d
Diſe. Pe.
ni. T
L.X. XI.
1. 4. ka. P
bricin IIt
Debl. Er.
L. IIl. c.
VI. qui

4
4

lis libris
orclige, VI
to re
te pro..
Hl ib
Lenſiig, ter⸗
mere, i
tes ſu⸗ te
Derſtites ſ.
ſbingt

deper. ¹

toe, ſtor

Mieph.
. V,30.
een 8o⸗
crn. H.
e-E. IIl.
Mi-Ein ti.
artit
terten 2.
vbipal⸗
1Oslium 4ri-
Kotelis
cvocatur.
. layrmis
E eol.
TII-gathius
Ae-ad Ilid.
r Bbr⸗
1, deatit.
e0 . .

Ce⸗ i. TI.
enlsl. IV. .

ln49, cun
duo e

line

=Z
S
=
= — —
——RNRMJMZ

ꝗquanta cura Pergami bibliothecam At-
talici Reges inſtruerent, quibus ea
aetate Scepſii parebant, in ſubterranea
ſpecu eos abſcondiderunt, in qua vltra
CXXXannos fuere, multum ab aeris &
vermium iniuriis paſſi. Poſtremo ex
Ariſtotelis & Theophraſti progenie
kr nonnulli, Teio Apelliconi ea vendide-
214. Lunt, qui, Athenaeo autore, ciuis A-
thenienſium factus, atque opibus va-
lens cum maxime, vt alias bibliothecas
haut paucas, ita Ariſtotelis quoque i-
ſtam magno aere redemit, peripateti-
cae philoſophiae amator. Amabat ve-
rO Apellico iſte libros magis quam do-
ctrinam, quamobrem Ariſtotelis ſcri-
Pta, quae detrimenti acceperant non-
nihil, deſcribi curauit, lacunasque pa-
rum felici ſolertia ſarciens, vt corru-
Pptiſſima hac ratione fierent, effecit. Pe-
ripatetici interea antiquiores, qui The-
ophraſto ſucceſſere, libris deſtituti,
quos Haneiiſuno, & exotericos quidem

*De his ſolos habebant, nullam philoſophiae

Arodns Partem accurate poterant explicare.
ex inſti-

tuto Pa- lli viciſſim, qui ſequioribus tempori-

tritius bus vixere, poſtquam ad plurium ma-
Diſc. pe-IMs illi peruenere libri, longe maiori-

ri. T. I. bug adiumentis i iloſo-
L. X. XI. 1? mentis inſtructi ad philoſo

I. a. pa. Phlam colendam, atque imitandum A-

SCRIPTA AhISTOTELIS

437
iectura vtendum in innumeris rebus
fuerit, ob corrupta paſſim ſcripta Ari-
ſtotelea. Nec parum eorum maculas

auxit vrbs Roma: Statim enim poſt
Apelliconis mortem, Athenas poſt-
quam occupaſſet Sylla, quod factum O-
lymp. CLXXIII, anno IV, bibliothe-
cam quoque iſtam inuolauit. Qua Ro-
mam deportata, Tyrannio Grammati-
Cus, Ariſtotelis ſtudioſiſſimus, veniam
aà Bibliothecariis iisdem vtendi accepit,
vt & librarii quidam, qui amanuenſibus
minus doctis vſi, neque cum exemplari
deſcripta comparantes, magnae corru-
ptarum lectionum farragini occaſio-
nem dedere, quod & aliis euenire libris
ſolet, qui, vt vendantur, deſcribuntur,
ſiue Romae, ſiue Alexandriae. Plutar- klutarel.
chus hucusque expoſitis addit, ab hoc . 458
Tyrannione Rhodium Andronicum
libros illos accepiſſe, qui primos eos
publicauerit, editis his ipſis, quae ho-
die tenemus, voluminibus.
Ita Strabo & Plutarchus. Athe-Arhen.
naeus ait a Neleo Ptolomaeo Philadel-L.I..3.
pho venditos Ariſtotelis libros fuiſſe,
& ab eo Alexandriam eſſe translatos,
vbi quamdiu delituerint, incertum.
Bibliotheca vero illa ſubſequentibus
temporibus a Iulio Caeſare cremata

bricius Tiſtotelem acceſſere, quamuis ſola con- fuit. a Strabo
Bibl. Gr. L. XIV.
L. III. c. CA P. XVII. p. 658.
VI. qui COMMENTATORES ARISTOTELIS. apud

ſingulis
Arſtore- . Ix orbi innoteſcere coeperant Ari-

lis libris * ſtotelis ſcripta, cum applauſuomni-
ordine, Vm excepta communi, varios nanciſce-
quo ho rentur interpretes, quorum ſubſequen-
die pro- tibus aetatibus alii etiam veſtigiis inſti-
ſtant, re- .
cenſiiis, tere. Paſicratem Rhodium nunc o-
interpre- Mitto, Eudemi fratrem, qui Galeno au-
tes & ſu- tore in Categorias commentarium ſcri-
perſtites Pfſit, atque initium adeo ducam ab
ſubiungit Andronico Rhodio, qui primus Ari-

& deper- 1. . D . .
ditos. ſtotelis ſcripta publicauit, maioremque

eorum partem paraphraſi illuſtra- adro-
VIt. nici no-
Boethus ei proximus eſt, diſcipulus men ex-
ipſius, gente Sidonius, cui plurimum cidiidt
operae in Ariſtotele illuſtrando con-an eg
ſumtum, quae cauſa fuit, vt honorifi- Ts'r.
cam eius identidem Ammonius atque ryriczs
Simplicius facerent mentionem. (lego N-
Ariſto, Cous, Andronici pariter di-u& 7e-
ſcipulus extitit. Eum Niciae, Coi tydr), *
ranni, aetate floruiſſe Strabo deſt autor, kiſto⸗
Iii 3 accenſeturque nem ait.

438 PARS V. ARISTOEITIES CAP. WII.

² in a-accenſeturque ille a Simplicio antiqui-

fodhe⸗ oribus Categoriarum Ariſtotelis inter-
217. Pretibus.
bv. Suid. Neicolaus, Damaſcenus. Auguſti Cae-
zn r c. ſaxis floruit aetate; ei in amicis, is a Sim-
eins ap. Plicio & Auerroe inter Ariſtotelis in-
Perphyr. terpretes commemoratur.
de V. vo- Athenodorus, Tarſenſis, Stoicus, iti-
cib. dem Auguſto imperante vixit, vt affir-
4 Boeth. matum Plutarcho.²“ Simplicius in ca-
nbe detegorias Ariſtotelis dicitur ſcripfiſſe,
p. 290. Confutandi tamen magis quam expli-
e In II. candi propoſito, quod & Neronis prae-
libr. B-Ceptor fecit, Alexander Aegeus, eidem
thic. Ni-Simplicio commemoratus, & Cornu-
e ali . tus, eiusdem aetatis Stoĩcus, Porphyrio
quae- Citatus atque Simplicio, Lucius item, &
dam edi-Nicoſtratus Macedo, qui ſub Antoni-

ta F. Ma. no floruit.
Com. Ibtion quoque, Alexandrinus, atque
mentato-Achaicus, in categorias commentati eſ-
ribus ſe videntur, vt qui frequentiſſime ad-
Geee ducantur a Simplicio, in eo argumento
coma:. OcCCupato.
cheon, Tuurus, Berytius b, philoſophus Pla-
Venet. tonicus, primus de Platonis & Ariſto-
1536. telis ſcripſit diſſenſu, floruit autem ille
Faſo Antonini aetate.

vendicat
Eenrietarium in categorias Ariſtotelis ſcripſit,
Rbochel, item de phyſicis eius, Commentarium
p.4223. item de methodo, qua vſus ſit ille in
adde de philoſophia.
co babti. Aſpaſßius, in omnia Ariſtotelis com-
Bibl. Gr. Mentatus opera eſt, textui reſtituen-
L. III. b. do operam diligenter impendens,
152. in quamobrem Simplicio & Boethio ſae-
lbros piſſime citatur. Extant hodie eius no-

Knerort⸗ mine in libros Ethicorum nonnulla.“

dem Herminus, paulo illo iunior, itidem

Com- in omnes, vel ſaltem plerosque, Ariſto-
haber telis libros ſcripſiſſe videtur, eum omnes
abe .

Tabbe allegant, quos habemus Ariſtotelis in-
Bibl. terpretes, inque iis Boethius paſſim.
nou. MSS. p. 106.

Adraſtuse, Aphrodiſiaeus, Commen-

Alexander Aphrodiſaeus ſub Anto-
nino vixit & Scuero, is in Analytica,
. — . „ v. vide
Topica, & in libros de elenchis Sophi- gchott.

ſticis, ſitem in Meteorologica, & librum vita A-

de anima, in quos ſcripta ab eo perie-riſt. p.
re: in libros XII Metaph. priores, qui 160.
extant, nec non in XIII & XIV lbrum,
in quem Comment. extahbat in Bibl. Pi-
nelli,] eſt commentatus: vnde eapares
commentator a ſequioris aeui interpre-
tibus appellatur. .
Galenus, eiusdem temporis ſcriptor,
in libros de interpretatione concinna-

vit commentariorum libros tres, qua-

tuor item in priorum Analyticorum
librum primum, quatuor in ſecundum,
in poſteriorum Analyticorum primum
ſex, & in ſecundum V.
Atticus, Platonicus Philoſophus, De eo
praeter VII Iibros, quibus Platonis cum Ionſus
Ariſtotele contra Taurum probauit III, 6.
conſenſum, Dialogum in categorias Tillem.
ſcripſit, hodienum ſuperſtitem, ſeptem nois ad
item in categorias libros, Simplicio al-n. 1r.
gatos, & in librum de interpretatione
commentarium, allegatum Boethio. Vt
taceam, quae in libros de anima ſcri-
pfſit, cum pateat ex Suida eos Atticum Therap.

confutaſſe potius quam explicaſſe, dyr k⸗
quod & Theodoritus confirmat. VI.p. 53

Iamhlichus, Chalcidenſis e Coeleſy-* Libri
ria, Iuliani imperatoris praeceptor, ab-III quae-
ſtruſum opus in categorias concinna-onumn
Vit.
Dexippus, qui filius quibusdam Iam- Brine
blichi eſt, dialogum in Categorias ſcri-tantum
pſit adhuc proſtantem. editi &
Maximus, Byzantinus, Lamblichi di-oppoſiti
ſcipulus, in categorias pariter ac aliospois
Ariſtotelis libros Commentarios ſcri-1504. 8.
pſit, vt Simplicio affirmatum & Suidae. † Com.
Plutarchus Iunier †, Neſtorii filius, ment, in
qui Valentiniano primo imperante flo- uhroe de
ruit, Gratiano item & Theodoſio pri-citantur
mo, in quosdam Ariſtotelis libros Simpli-
. Suida cio.

— —

b

ment. e- D
Topica
Rnai
MOnnbhe
Auertots

el

1
F
Bimi-
ſcetur in
editis

o., Phi. ti

loponi
(om. .
mest, in l.
tatlem, ele
gli ſeor⸗ n
An in 6

Dl.
Vindeb 3

MW. ex. gu

tet,

t0-
ca, .
1. .. vVide
l hott,
Um fi A.
8

le-riſt. p,

guibo.

s, De eo
Cll onſius
Allit l,,.
Dins Dlen⸗
notis
en Neruam
0 3n, 1.
0e
V
ſcer en
enm Theray
1CUE l,
IIp
gelſ⸗ libti
3.IIl quae⸗
9 A onum
Unn. Cie⸗
goriss
IluN-hine
sſctrunun
editi
,1 0 politi
hi ⸗ Nlün
. Alios Paris⸗
ſci o.

e ⸗ znims
1o Ptriimneu
Pbrszingl

x Com- libris duobus.“

nonnulla

fſcetur in

ſim in

Suida & Philopono teſtibus, eſt com-
mentatus.
Drianus, cognomento magnus, A-
lexandrinus Philoſophus, qui Arcadii,
Honorii, Theodofüi II, & Valen-
tinianiII vixit aetate, in Ariſtotelis li-
bros Phyſicorum, de motu item, & coe-
lo, ſcripſit, nec non in categorias & de
interpret.] Allegantur iſta Simplicio
&̃ Phllopono. Scripfit & in II, XII, &
XIII librum Metaphyſicorum, quod
etiamnum opus in manibus doctorum
verſatur, ſed latine tantum, Graece in
MSS. Codd. extat]
Olyumpiodorus, Alexandrinus, qui
ab Ammonio Sacco ſe genus deriuare
aiebat, Plutarchi & Syriani aequalis, in
Meteora Ariſtotelis commentarium
ſcripſit, qui adhuc extat. Iunior is fu-
it Olympiodoro, qui Platonica varia con-
cinnauit. V
Tbemiſtius, qui, ixta Suidam, Iulia-
no & Iouiano imperantibus vixit, para-
Phraſin in Phyſica Ariſtotelis VIII li-
bris digeſſit. Paraphraſin in Analytica
In libros de anima, li-
ment. e-bris ſeptem. De ſcopo & titulo libri
ins in Categoriarum, vnum. IIn priora A-

1 ranit nalytica etiam ſcripſit & paraphraſin in

lib. de Coelo Venet. 1474 editam, it. in
Auerroes Librum XI Metaphyſ. latine habemus
eius Commentarium.]
Ptoclus, Syriani diſcipulus, duos de
motu libros edidit, quibus Libri ſecun-
di Ariſtotelis de motu epitomen dedit.
Eundem in librum de coelo & de ele-
editis Mentis commentatum efſe, ex allega-
Io. Phi-tionibus Simplicii iteratis colligas licet.
loponi Marinus, Procli in ſchola ſuccefſor,
Com- in Ariſtotelis de anima librum aliquid
ment. in . . . 41
easdem, Elaboraſſe videtur, identidem de eo ar-
qui ſeor gumento Philopono allegatus.
Ammonius, Hermioneus in Categori-
as ſcripſit & librum de interpretione**
quorum commentariorum extat vter-

**½ Ei mi-

Bibl.
Vindob.
MS. ex-
tat.

CO MAEFNTATORES FTIVOS

ſicos & de coelo & Meteorolog. L. I. in

439
que, & alius in librum de anima Philo-f Eiusd.
pono citatus. kareabn
Damaſeius, † ſecta Platonicus, Am-r. de coe-
monii diicipulus, vt ea taceam, quae lo Lab-
contra Ariſtotelem de tempore diſpu-beo me-

. 3 ; moran- —
tauit, quatuor priores phyſicorum li-u Bibl.

Pros, vna cum octauo, & libro de coelo, Ms. d.

in epitomen redegit. His addendi rII2.
Philoponus, † Simplicius & Aſclepi-ff Eius
vSAmmonii diſcipulus: in libros phy- Icholia
lib. de anima. rere⸗
Ioannes Damaſc., cuius compendium ſunt in
Logicae & Phyſicae Ariſtoteleae pro-Bibl. Vin.
ſtant. Vixit A. . Aob. Ex-
. . . . tat & in
Euſtratius in Nicomachiorum quos- Anal t.
dam ſcripfit. Citatur quoque Euſtra- poſt. In
tius in librum de demonſtratione. Elench.
Michael Pſellui, in Categorias & lib. Soph.
de interpret. vt & Analyt. poſter. item ſi uud
in libros phyſicos ſcripfſit.] Vixit cir- cum.
Ca A. 800 & Michael Epheſius in parua Habe-
Phyſica eſt commentatus. mus &
Leo] Magentius, Mitylenaeus] †+ eius
in categorias & librum de interpreta- menc in
tione, * vt & in prior. Analyt. duos.] lib. de
Nicephorus Bleémmydes, qui Ioanne anima.

Duca imperante floruit, & Logica & Schol. in

Phyſica ſcripſit. lib de a.
Georgius Pachymeres b& Theodorus generet.

Metochita epitomas ſcripſere hodie-Com-
num extantes, circa A. 1080. ment. in
Ex Arabibus Ariſtotelem interpre- Upros
tati funt Auicenna & Auerroes. aerel
Recentiores Commentatores com- habe-
memorare nihil opus, cum eorum cata-mas.
logus editioni operum Ariſtotelis Pari-àa Allar.

de plellis
ſienſi ſubiunctus legatur. IrGre-

* Iſtis a Stanleio obſeruatis antiqui-ce Ven.
quioribus Ariſtotelis interpre- 3: 4
tibus addendi. 1536.
Porplyy' ius, cuius extat in Catego-b vide
rias commentarius, in librum de inter -Allatius

.. . . de Ge
pret. periit, in Analytica commentatum & .

brorum ſc. Metaph. vt & de lineis inſecabil. & in Nicomacheos libros Geſn

404 .
colligas ex Boethio L. 2. de Syllog. Ca-
tegor.
Photii æbo is zarvoo.aρααι cum Scho-
lis Damaſceni ap. Labbeum in Bibl. no-
ua MSS. Comment. in libr. de interpr.
MS. in Bibl. Vindob. & Regis Gall.
CGeorgii c-holarii prolegomena in V
voces, Categorias, & librum de interpr.
ap. eund. p. 114.
Sophoniae Monachi in categor. Ari-

ſtotelis ibid p. Is.

Ex Col-

Anonymi Graeci Comment. in eas-
dem ibid. p. 201.
Dauidis Comment. Graeci in eas-
dem & V voces. Geſner.
Alexander Aegaeus, Sdonius, Lucius,
Nicoſtratus, apud Simplic.
Auguſtini nomine in Categorias
commentarius ad Deodatum extat.
CGeorgii scholarii Comment. in Lib.
de interpr. MS. in Bibl: Reg. Pariſ. ap.
Labbeum p. 316. egirvς MS. in analy-
tic. Leo Allatius de Georgiis p. 406.
Ioannis Itali Comment. in Lib. de
Interp. Labbeus l. c. p. . in II. III. IV.
Topicorum, in Bibl. Vindob. v. Lam-
bec. L. IV. p. 322. L. VII. P. 257.
Apuleii liber, a Coluio editus zeeg
souνaααι4. .B . .
Nicomedis Scholia in priora analyt.
Friſ. in Bibl.
loannes Tzetzes in analyt. priora ap.
Duualin indice.
Theodorus Prodromus in analyt. po-
ſter. Geſnerus in Bibl.
Theophraſti analytic. libris, & Arahu-
riα°compendio, & ρο ανWM0οασουαϑ
l&σιααρ ſe vſum L. 2. de Syllog. Catego-
rico ait Boethius. Ex quo & Eudemnm
in analyt. ſcripſſe colligas.

PARS V. ARlöTOTIFIES. CAP. XrII.

Apollinoris in primum analyt. poſter.
MS. efie dicitur Venetilis.
Georgii Gemiſti paraphr. in analyt.
Mich. Epheſii & kehani Philoiophi
Comment. in Elenchos Sophiſt. fuit in
Bibl. Hurtadi Mendozae. in parua na-
turalia, quoad maximam partem, idem
Michael eſt commentatus. Scholia quo-
que eius in libros de partibus animal.
habemus, item in lib. de colorib.
Greg. Nazianzeni Scholia in libros
Rhetoricorum ſe legiſſe teſtatur Eraſm.
Adag. feſtina lente.
Anonymi paraphraſin Graecam MS.
doctiſſinmam memorat Labbeus Bibl.
nouae MSS. p. 732.
Anonymi Scholia Graeca in libros
Rhetor. edita a Conr. Neobario Pariſ.
1639. manca, quae integra in Bibl. Regis
Galliae eſſe ait Labbeus p. 271.
Theodori Metochitae paraphraſis libro-
rum Phyſ. iam edita, item libri de coelo
latine tantum proſtant, item Meteoro-
log. paraphraſis, & libri de anima. it. in
parua Naturalia.
Anonymi Synopſis Graeca MS. apud
Labbeum p. 16. =
Aſelepii, Tralliani, Scholia in VI pri-
mos libros Metaph. ex ore Hermeae
excerpta, ap. Labbeum Bibl. nou. MSS.
n Herennii Philonis Comment. MS. in
Metaphyſ. in Iſ. Voſſi Bibl. v. Dodvvell.
de Sanchoniathone p. 1f0.
Ioannis Cantacuzeni paraphraſis Ni-
comacheorum, loſephi monachi nomi-
ne ſcripta. Geſner. 8
Andranti liber de aequiuoce digtis in
Nicomachicis, periit. De eo Athenae-
VS L. XV. p. 673.

EPISTOLAE ARISTOTELIS.

lect. Cu-
iacii p. PHILeIPPO.
24. Vi imperia ad fubditorum benefi-

cium atque vtilitatem referunt,

nona fortuna, neque natura, adducun-
tur, vt principatibus confidant, quo-
rum ſolet eſſe mutatio, atque conuerſio,

ſed

Prl⸗
mene
168.

in
rel

6N-
⸗
lisin
enae⸗

ucul.
gu⸗

ertio,
ſec

ſed virtutibus ſeſe efferunt, & hi recte
quidem atque ſapienter omnino digni-
tates gerunt. Nihil enim eſt in homi-
num vita ſolidum aut conſtans, aut
quod non vsque ad veſperam Solis cur-
ſus acerba & aſpera perturbatione
commutet, & in alium locum transfe-
rat. Fortuna cuncta vitae genera, quaſi
tragœdias actione, ita noſtris calamitati-
bus & malis variat, atque tollit, ſiqui-
dem non aberramus a veritate, quod
alio modo quemadmodum e terra na-

ſcentia, ſic viros aliquando florere con-

tingit, & robore ac vigore certis tem-
Poribus acquiſito, longe ceteris prae-
ſtare. Quamobrem annitere, vt ne-
que crudeſius in imperio Graeciae te
geras, neque ineptiis validius. Alte-
rum enim petulantiae ſignum eſt, alte-
rum manifeſtae temeritatis argumen-
tum. Sapientum enim principum hoc
eſt officium, vt non ab imperiis, ſed per
imperia ſibi nomen & admirationem
Pariant, vt ſi fortuna ſit immutata, ni-
hilominus iisdem laudibus digni habe-
antur. Ceterum vale quam rectiſſime,
atque mentem quidem ad ſapientiae di-
ſciplinam, corpus vero ad valetudinem

reuoca & exerce.
ALEXANDRO.
epi⸗ Dubium eſt mihi, quae vel qualia

primumad te ſcribam. Adeo quae a-
zan- Dimo &ccogitatione voluo, cunétamihi
drum videntur magna & admiranda, nihil-
ſupra ſuo que video, quod ſit obliuione dignum,
loco eſt memoriae vero, & adhortationi fami-
inſerta. liaria, quorum nihil vllum tempus ob-
ſcurabit vnquam. Nam honeſtae
praeceptorum admonitiones & adhor-
tationes ſpectatorem habent vniuer-
ſum ſeculorum ordinem.
rem in hoc omnibus viribus incumbe,
vt imperio non adiniuriam, ſed ad be-
ne merendum vtaris, vt retineas impe-

ad Ale-

FPISTOLAE ARISTOTEIIS

Quamob-

441
rium, quo nihil maius in hominum vita
fieri poteſt. Proinde natura, quae
mortalis eſt, cum ſaepe fato ſuccumbat
& intereat, tamen propter operum ma-
gnitudinem, aeternam memoriam poſ-

ſidet. Haec igitur tecum perpende.
Non enim temeritas in tuis rebus in-
eſt vt aliquorum, quorum etiam in ani-
mis flagitium & ſcelus eſt. Tibi genus
clariſſimum & regnum paternum, di-
ſciplina firma & gloria peruagata, &
quantum fortunae commodis excellis,
tantum virtutibus etiam inter bonos te
praeſtare conuenit.
quae ſunt vtilia, quae vero ſtatuiſti,
perfice.
DHILeIPDO.
Multi philoſophi beneficiis diuinum
honeorem tribuerunt. Nam ſi vera fa-
teri volumus, beneficiorum collatione
& gratiarum relatione vita mortalium
continetur, ſicut alii dent, alii accipi-
ant, alii rurſus rependant. Proinde
redctum & iuſtum eſt, omnibus miſeris
& oppreſſis miſericordiam praeſtare.
Nam miſeratio placidi & mitis animi ſi-
gnum eſt, vt moroſitas & aſperitas im-
periti. Turpe eſt enim & indignum
vwirtutem in miſeriis derelictam pati.
Quam ob cauſam etiam laudo diſci-
pulum noſtrum Theophraſtum, qui
dicit in beneficium non cadere poeni-
tentiam & fructum egregium adferre,
laudationem eorum, de quibus bene
meriti ſumus. Quare conuenit, vt ſa-
pientes homines id in multos confe-
rant, putentque citra laudem, lucrum
quoddam hoc ipſis futurum, in rerum
commutationibus, & ſi non omnes, at
vnum aliquem ſaltem, pro beneficiis
gratiam relaturum. Quamobrem e-
nitere, vt promptus ſis in praeſtandis
officiis, & iram animi refraenes. IIlud
enim regium eſt & manſuetum. Hoc
Kkk vero

Ceterum fac,

442 P AR; V. ANSTOTELRS§

vero barbarum & odioſum. Ceterum,
vt tibi videbitur, facias, & vtile conſi-
lium ne negligas.

EIDEM.
Qui reges plurimum ſapientia pol-
lent, & amplitudine ſidera contingunt,
bene mereri ſtudent, neque tantum ad
praeſens tempus conſilia factaque ſua
accommodant, ſed cum inconſtanti-
am fortunae videant, in vtrumque v-
ſum beneficia deponunt, cum vt ſecun-
dis ſuiis rebus, in honore ſint & pretio.
(Honor enim proprium quiddam eſt
virtutis) tum vt in cladibus auxilium
habeant paratum. Nam & calamitates
honoribus neceſſaria praeferunt. Cer-
tiſſima enim amoris & beneuolentiae
probatio, tempus fortunae. Quoniam
non verba, led facta reéta deſiderat.
Nam beneuolorum adſpectus, quem-
admodum in mari periclitanti terra ap-
paret. Omnis enim vt videtur in de-
relicto cadens fortuna, ſcopus veriſſi-
mus eſt poſitus his, qui vel oppugnare,
vel iniuriam inferre, vel calumniari vo-
lunt. Solus vero bonorum ſplendor,
fortunae flexibilitarem non abnegat,
ſed omne ferens moderate, quicquid
accidit ex his, quae ſecundum Plato-
nem meliora ſunt, optime conſtitutum
animum gerit. Quamobrem rerum
celeritatem metue, & caſuum circulum
in animo habe, ſortemque vitae bene
perpende, Multa enim caſus adfert
vitae, & inclinationes pro ſuo arbitrio
facit. Ignorantibus poenitendi locum
concede. Beneuolis prompte bene-
facito. Haec enim ſi feceris, & non ſe-
mel tantum, ſed per vniuerſam vitam
ſemper obſeruaris, tutiſſimum & ſi-
ne periculo tenebis imperii palati-
vm, pro magnitudine rei, pau-
ca, quantum ad te, omnia fere dicta
ſunt.

TIHEOPHRASTO.
Subita iniuria ſero, beneficio muſto
vtilior eſt. Nam illa momentaneam
habet, &memoriam, & laeſionem. Hoc
inueteraſcit, vt cum ſit collocatum, in-
dignationem ſempiternam moleſtiam
adferat. Quanquam ſaepe dono cun-
cCtantes tranquillitatem inuenimus ali-
bi atque partiti turbinum fluctuatio-
nem & cogitationis mare vidimus. Pro-
pterea dico focietatem imprimis opor-
tere faciendis iniuriis non deleétari,
neque leuibus caufis ad inferendam im-
pélli, ſin minus, cum hoc inuito com-
miſerit, repente deponere inimicitias.
Nihil enim iniuſte facere ſuperat for-
taſſis hominum vires. Eum vero, qui
errarit, couſeruare contra intentam
accuſationem, egregi, & praeclari iu-
dicii proprium eſt. Ceterum vale.

PHIIIPPVS OLVMPIADI

. . .4. Hane e.-
Laudo prudentiam tuam & vtiliſſi- iolam
mam curam, quod naturalem cogna-omiſam
tionem, non naturali adfectu & amore, Stanleio

ſed virtute aeſtimatam probags. Sicex Cuia-

enim nos etiam, qui nullum honeſtatis ii Colle-

. Raheay 4. Clione
curam habemus, coges ad honeſtarum amen

rerum aemulationem fuſcipiendam. adden-
Eſt autem theſaurus virtutis iucundumdam pu-
quiddam ſemper in vita adſerentis, non taui.
generi naturalem amoris adfectionem
dare, ſed generis dignitati clementiam
&humanitatem impertire. Qui enim
ſaepe ſecundum naturam exiſtit, ſta-
tim etiam naturam parentum, quae
bona eſt, iniuria confueuit inceſtere.
Qui vero nullius aliquando cognatio-
nis fuit particeps, propter ornamen-
tum praeternaturale naturam auxit.
Nihil igitur indigaum genere tuaque
erga nos beneuolentia lentias. Prae-
terea vitae ſplendorem tuere, & fac o-
mnia Phinppo quidem digna, ab Olym-
Piade vero non alieng. Nam animi
ſuperbia

——— — — , ——8—— — —.. ( — —

— —

—

—— —

„y Hanc e⸗
Momifam
e, tanleio
Dicen ni
. ci cole⸗
Tümnmen
lam adden-
lumdam pu⸗
noniaut.
nemn
tiam
nim
ſtr⸗
gue
tio⸗
nen⸗
Wit.
age
Pre⸗
c0.
⸗
Ninnl
Ibia

hn⸗

ſuperbia ad negligendas res neceflarias,
ſuperbia quidem malorum eſt, inuidia
vero bonorum. Nam ſine mente & in-
telligentia, neq; actiones vtilitatem ha-

bent, neq; vires vſui ſunt. Quamobrem

ante conſiderare oportet vſum bono-
rum, quam conſecutionem, & tum ad
faciendum accedere, atque cum maxi-
mis & plurimis ſucceſſibus vti. Ete-
nim non poſſidere diuitias, non tantum
adfert detrimenti. At poſleſſis male

FEPISTOLAEF FIVS

DOCTRINA ARISTOTELIS

HS 443
vti, perdit omnino etiam ea, quae ad

vitam ſunt neceſſaria. Haec igitur
nectes ac dies animo voluens, diſpice,
quid imperii cenſibus ac reditibus vtile
ſit. Sic enim neceſfario regno copio-
ſummaximumque incrementum acce-
det. Cum domus virtutis propria
fuerit, eius vero dominus non egeat
probitate. Ceterum vtilitatis curam
gerito.

P A K S I. G

CA P. I.

IN GENERE, ET DE DIALECTICA
TIN SPECIE.

DE PHILOSOPHIA

Otiſſima omnibus Ariſtotelis eſt
Nphilofophia, varie a variis in com-
pendia redacta, quorum haut pau-
ca ſunt, quae lectionibus ſuis publice
iluſtrent quotidie in Academiis &

ſcholis doctores. Noſtrum nihilomi-

nus poſtulat inſtitutum, vt lineamenta

eius oculis ſubiiciamus, vt pateat, quo

Laert. V,
23.

diſtent interuallo ab Academicis iuxta
ac Stoicis, doctrina pariter ac metho-
do, Ariſtotelei.
Bifariam igitur Ariſtoteli philoſo-
phia diuiditur, aliam enim in agendo
verſari ait, quam practicom vocat, aliam
in contemplando, quae Theoretica ipfi
eſt. Practitae ſpecies Ethica ſunt &
Politica, qua in parte tam de publica,
quam priuata re ordinanda agere inſti-
tuit. Ad Theoreticam Plyſica refer-
tur & Logica, vt Logica tamen non pro
parte eius propriſſimo ſenſu, ſed expe-
ditiſſimo inſtrumento habeatur.
Logicae duas quaſi metas conſtituit

probabilem veritatem & certam. Vtri-

que geminam tribuit facultatem, Dia-
lectica enim & Rhetorica ad probabilem

Veritatem aſlequendam vtitur, ænaly-

tica vero & philoſophia ad certam, nihil
omnino omittens eorum, quae vel ad

inuentionem, vel ad udicium pertinent,

& vſum. Inuentioni quidem Topica
eius & Methodica pleniſſime inſerui-
vnt, ex quibus problemata deriuare eſt,
ad deducendas concluſiones probabiles.
Indicio priora & poſteriora analytica,
in quorum illis propoſitiones exami-
nantur, in iſto de earum coniunétione
& Syllogiſmi forma tractatur. Ad v-
ſaumm denique agoniſtica eius pertinent,
libri item de interpretatione & Eriſti-
ca, Elenchi item Sophiſtici, de Syllo-
giſmis tractatus & reliqui.
Ex Logicis autem ſcriptis eius, non-
niſi ſequentia ad manus noſtras per-
venere. Categoriae, liber de interpre-
tatione, Analytici, Topici, elenchi o-
phiſtici. Horum primus terminos ſim-
plices expendit, ſocundus propoſitio-
ne, reliqui de Syllogiſmo demonſtran-
te, dialectico & Sophiſtico agunt. O-
mnium interpretum conſenfu primum
categoriae locum occupant, neque du-
bito reliquos etiam ſecundum genui-
nam Ariſtotelis methodum diſpoſitos
kKkrkk 2 eſſe.

444
Anal. Pr. eſſe.
L. I. c. 3.

Analyticorum enim initio ipſe
cdicit: Dedyllogiſino agendum antequam
ad demonſtrationem accedamus,
„quoniam magis generalis Syllogiſmi
*eſt ratio. Et de Elenchis Sophiſticis.
L. I. c. 2.“ De Syllogiſmo qui ad docendum va-
*leat & demonſtrandum, iam dictum eſt

CAP. II.

DE TERMINIS
Erminus trifariam diſtinguitur in
Homonmum, Synonymum & Pa-
ronymum. Homonymus eſt, cuius com-
mune nomen eſt, ſed qui naturas in-
dicat diuerſas. Synonyma, ſunt, quo-
rum & nomen & definitio eidem rei
conueniunt. Paronima quae deno-
minata eadem re caſu & terminatione
differunt.
Synonymi ſiue vniuoci termini ad
cap. V. decem claſſes generales reuocantur,
quae dicuntur categoriae.
I. Categoria Subſtantiae eſt: quae ge-
mina eſt, vel prima, quae fubſtantia
propriiſſimo eſt ſenſu, & de altero ne-
que praedicari poteſt, neque ei inhae-
ret. Vel ſocunda, quales ſunt genera
& ſpecies, quae in prima ſubſiſtunt.
Subſtantiae primae proprietates ſunt:
I. non efle in altero neque praedicari
de eo: 2. vt ſubſtantiae omnes ſint ae-
que, 3. vt ſignificet hanc rem. 4. vt con-
trarium non admittat ” vt non admit-
eap. VI. tat magis & minus 6. vt poſſit fuſcipe-
re contraria.
2. Categoria quantitatis: quae vel
diſereta eſt, vt in numero, vel conti-
nua v. g. in linea. Proprietates eius
funt I. non habere contraria. 2. non
admittere magis & minus. 3. denomi-
nare res, vt dicantur vel aequales vel
inaequales.
3. Categoria Relationis: cuius tota
natura quodammodo alterum ſpectat.

de Cate-
gor. c. I-

cap. VII.

PARS V. AkRlOTELES. DOCTIRINA EIVS,

"in Analyticis. De dialecticis vero, &
ijis quae ad faciendum tentamen ſpe-
*„tant, in proxime praecedente libro,
ad Agoniſticum itaque genus atque
*Eriſticum nobis iam erit acceden-
*„dum.

SIMPLICIBVS.
Proprietates eius ſunt. I. habere con-
traria: ſic pater & filius. 2. admittere
magis & minus, vt in cognatis ſe res
habet. 3. vt ſe mutuo natura ſua con-
ſequantur. 4. vt natura ſint coniuncta.
4. Categoria Qualitatis, a qua rescap. VIII.
quales dicuntur, quatuor habet ſpe-
cies. I. Habitum & diſpoſitionem: 2.
Naturalem potentiam & impotentiam.
3. Paſſionem & qualitatem paſſibilem.
4. Formam & figuram. Proprietates
eius ſunt: I. admittere contrarietatem,
vt albo nigrum contrarium eſt. 2. pos-
ſe intendi & remitti. 3. Denominare
res, vt audiant ſimiles vel diſſimiles.
5. Categoria Actionis & 6. Pahtonis cap. IX.
quarum proprietates ſunt admittere
contraria, intendi poſſe & remitti.
7. Categoria Quando 8. Vbi 9, Situs
I0. Habitus, quae omnia neque contra-
ria admittunt, neque intendi poſſunt
vel remitti.
Termini, qui ad certam aliquam ca-cap. X.
tegoriam reduci nequeant, habentur I.
oppoſita 2. prius 3. ſimul 4. motus 5.
habere.
Oppoliorum quatuor genera haben-
tur, vel enim ſibi opponuntur vt re-
lata, vel vt contraria, quae funt eius-
dem generis extrema, vt album &
nigrum; vel vt habitus & priuatio, V.
g. tenebrae & lux, vel vt contradicdo-
ria, quae idem affirmant negantue, vt
doctus, non doctus.

CAbP.

Deloter-
pret,c,,.
1

tah.I.
ca,. II.

cin.

7

ta.. V.

Annalyt.
Dr. L. l.
c. I. .

ap. IV.

CAP. I. Ir. 44

CA P. III. S
,, OÓOͦ́́ñẽ DE PROPOSITIONE.
ne Dielnter- Vorx mentis conceptuum ſignum neceſſariae vel bogbiles ſunt, vel con-
eſt. Vt vero mens gemina per- tingentes vel imposxſibiles.

I=⸗ pret, c. I.

cipit ratione, vel ſimplici nempe per-
ceptione, in quam nec veritas cadat
nec falſitas, vel perceptione, quae ex
veritate & falſitate participet; ita vox
etiam ſimplex eſt alia, alia complexa.
cap. II. Nomen eſt vox ex inſtitutione ſigni-

N⸗ ficans, cuius nulla pars per ſe aliquid
e ſignificare poteſt.
s cap. III. Verbum eſt vox, connotans tem-
pus, cuius nulla pars per ſe aliquid
n. poteſt ſignificare.
regcer Il. cap. V. Oratio eſt vox ex inſtitutione ſigni-
e. ficans, & cuius partes ſeorſim ſigni-
2 ficant.
n. ODratio vero, enunciatiug quae di-
n. citur, ad philoſophiam ſola pertinet,
ies precantis vero quae eſt, atque impe-
n, rantis, ad Rhetoricam ſpectat & poe-
ſe ap. vV. Propoſitiones quinqueuariam diui-
. duntur, in ſimplices & cmplexas, affr-
nircah. I. mantes & negantes, vniuerſales, par-
e ticulares, indefenitas & ſingulares. In
. puras & modales. Modales rurſum vel
ti
ra- . CA P.
unt
Aaunalyt. OVogiſius eſt oratio, qua pofitis
a⅞ YA. Pr. L. Il. ☚ quibusdam aliud neceſſario conſe-
rl. * 1. quitur. Perfecdus autem Syllogiſmus,
5 qui, vt vis eius & claritas atque effica-
cia eluceſcat, nulla alia re opus habet.
en⸗ Imperfoltus qui, vt id obtineat, opus
e. habet, vt in alium Syllogiſmum con-
ls- verſione, ſiue propoſitionum trans-
8 poſitione mutetur. SJM
,. cap. IV. Aateria Syllogiſmi tres termini ſunt,
r. Jorma eſt legitima materiae diſpoſitio,
8 ðð ſecundum figuras & modos.
Sð Figura eſt medii termini & extre-

Propoſitionibus porro accidunt tria, eap. VI.
oppofitio, conſectauovel aeæquipollentia, vo)&-
& Conuerſo. Dci5.
Oppolitio vel contradictoria eſt, pro-
poſitionis particulariter negantis, vni-
verſaliter affirmanti, & vice verſa, op-
poſitae. Vel contraria, quae eſt vni-
verſaliter affirmantis & negantis. Vel

ſubcontraria, qua opponitur particula-

ri affirmanti particularis negans.
Conſectatio ſiue aequipollentia, eſt
illarum propoſitionis affectionum con-
ſideratio, per quas duae propoſitiones
eandem rem ſignificare, atque vna vel
verae eſſe vel falſae poſſunt.
Conuerſio eſt terminorum tranſpoſi-
tio, affirmatione negationeque, quae
in propoſitionibus eſt, iuxta cum ve-
ritate earum faluis manentibus. Eſt-
que ea vel ſemplex, quando eadem ſer-
vatur quantitas mutata qualitate, vel
non ſt ſimplex, quando eadem quanti-
tas non ſeruatur. =

IV.

DE SYLLOGISMO.

morum recta ordinatio, vt recte con-
cluſio deducatur. Modus eſt diſpo-
ſitio propoſitionum pro quantitatis &
qualitatis ratione. Figuras autem ha-
bemus tres:

Primq eſt, in cuius propoſitione ma-
iore medius terminus fubiectum eſt, in
minore praedicarum. Nouem in ea
concluditur modis. Quorum quatuor
uſam habent, quinque inutiles funt,

parumque dextre concludunt. Eorum

qui vſum habent, duo concluſionem
Kkk 3 . praeſtant

PARS V AkVTOTEL DoOCTETNA EIVS

446
Praeſtant vniuerſalem, & duo parti- timos, particulariter concludentes
cularem Oomnes.
Omne A eſt B Omne P eſtR
I. Omne Ceſt A. IJ. Omne P eſtsS
E. Omne CQeſt B E. Quoddam S eſt R
Nullum A eſt B [Nullum P eſt R
II. Omne Ceſt A II. Omne Peſt S
E. Nullum Ceſt B E. Quoddam Snon eſt R

Omne Aeſt B . uoddam P eſt R
III. uoddam C eſt A Sal en eſt § tr,Il.
E. Quoddam Ceſt B Quoddam S eſt R
Nullum Aeſt B Omne Peſt R
ww. wacham Ceſt A * Quoddam P eſt S
Quoddam Cnon eſt B 4 oddams non eſt R
In ecunda figura medius terminus Quoddam P non eſt R
de duobus extremis praedicatur. Ea Omne P eſt S
XVI modis concluditur quor um IV Quoddams non eſt R

genuini ſunt, reliquis XII nihil ſani

Nullum Peſt R

concluditur. Genuinorum duos Quoddam P eſt S
vniuerſales, totidemque particulares QuoddamS noneſt R.
habemus. Omnes vero Syllogiſinos iſtarum er.
Nullum M eſt N figurarum aliqua formari oportet, ſunt*
I. Omne O eſt N tamen imperfecdi ſecundae & tertiae
E. Nullum O eſt M. figurae Syllogiſini, atque ad Primain tig W.
Omne M eſt N reduci debent, quae omnium reliqua-
II. Nullum O eſt N rum eſt perfectifſima.
(E. Nullum O eſt M Sunt praeterea aliae argumentandi Anal. Pr.
Nullum M eſt N formae ſex: terminorum conuerſio: XEalie .
III. Quoddam O eſt N inductio: exemplum: abductio: inſtan-
E. Quoddam O non eſt M ria⸗ enthymema. Quæ tamen omnes vim
Gmne M eſt N ſuam rrahunr e ex n ei virture,
noddam O non eſt M S
E. & e ſ ionem Snheanonem, 1 atti-
cap. VI. In tertia figura medium vtrique ex- net, in iis omnibus ea eſt Ariſtotelis
tremo ſubiicitur, XVI ea modos habet, ſubtilitas & exactiſſima induſtria, vt le-
X quibus male concluditur, VI legi- gi ſine admiratione haut Ppoſſit.
CAP. V.
DE SYLLOCGISMO APODICTICO, QVEM DEMONSTRA 2

TIVVM LATINI INTERPRETES VOCANTY.—

Anal o- Mnis ſcientia, quae per diſcur- liqua cognitione rerum, de quibus di-
ter. L. I.
cap. I ſum obtinetur, nititur praeuia a- ſcurrendum: nam ratiocinatio circa

incognita

6
-

l.ll. c.

ixxll l.

1
im

1

U⸗

ti

Demonſtratio autem ſcientia eſt, quae

Praeuiam cognitionem ſupponit tri-
plicem. Primo quod ſit res, de qua
agendum, & qualis ſit, generalius tan-
tum atque confuſe concepta. Socundo
quid ſit id, quod de ea praedicatur, &

Cipia.
ire eſt intelligere, quod res ſit,
quod talis ſit cauſa eius, quodque ali-
ter ſe habere non poſſit. Demonſtratio
eſt Syllogiſmus ſcientiam pariens. Ni-
entia apodictica ſ. demonſtratiua deri-
vatur a cauſis veris, primis, immedia-
tis, notioribus: brimis, vt quae in ſuo
genere priorem non habeant, & adae-
quate ſint, atque conuerti cum fuo ef-
fectu queant. Inmediatis, vt inter
quas & effectum nullus interpoſitus
ſit quo coniungantur terminus. No-
tioribus , vt quae praemittantur con-
Cluſioni, neque ipſe, vt aliunde de-
monſtrentur, opus habeant.
cap. IV. Scientia demonſtratiua non datur
niſi rei neceſſariae, vnde & ipſa de-
monſtratio ex rebus conſiſtit neceſſa-
riis, quae neceſſitas explicationem re-
quirit eius quod eſſe dicitur, de ommi,
JNecundum idem, & vniuerſate primum.
Dictum de omni, eſt quod omnibus
competit, & ſemper, vt homini ani-
mal eſſe omni competit, & ſemper.
Bikctam per ſoeſt, quod ita de re di-
citur, vt deeſſentia eius eſſe, eique
Proprie & per ſe competere, quatenus
res talis eſt, intelligatur.
Vniuerſale primum dicitir, quod in
vnaquauis re eſt per ſeipſum, quate-
nus ea res eſt.
cap. VIII. Demonftratio eſt conciuſwonim avter-
nae veritatte, ege enim iunt propoſi-
tiones vniaerſales. Vnde patet rerum
fluxarum nec demonſtrationem dari,

cap. II.

—

CAL. V.
incognita penitus nunquam verſatur.

Per diſcurſum elicitur, atque adeo

quid importet. Tertio vera eſſe prin-

447
neque ſcientiam, neque definitionem
quoque, vt quae principium ſit de-
monſtrationis.
Vt vero Demonſtrationem dari pro-
betur, ad Platonis ideas arebus fingu-
laribus abſtractas recurrere nihil eſt o-
pus. Satis eſt dari naturas communes
in rebus ſingularibus ſubſiſtentes, at-
que praedicari de iisdem idoneas.
Aliud vero eſt, rem eſſe, noſſe, aliud cap. X.
noſſe, quare res ſit. Hinc demonſtratio
nis duplex genus r& oοτ & 7 51: Prius
genuinum eſt & perfectiſſimum, atque
de eo hucusque.
Alterum genus demonſtrationis, vi-
delicet 78 oτimperfectius eſt, atque id
quidem in eodem ſcientiae genere du-
pliciter procedit. I quando cauſa ex
effectu demonſtratur hoc modo:“Stel-
*Iae quae non ſcintillant, terrae ſunt
*Propriores: Planetae vero non ſcin-
*tillant, ergo terrae ſunt propriores.
Secundo quando effectus deducitur ex
cauſa magis remota, neque recipro-
ca, vel ex cauſae remotae effectu ali-
quo, v. g. in iſto: “*Quicquid reſpirat,
„animal eſt, murus non reſpirat, E.
*nec animal eſt.
Noſſe r ετ eſt proprium illis ſci-
entiis, quae res complectuntur prin-
cipiorum loco aliis ſcientiis inſeruien-
tes, quales Geometria & Arithmetica.
Noſſe rà &τ. eſt ſcientiarum iis inferio-
rum & ſubalternarum, quales Optica
& Muſica.
Figurarum omnium prima maxime a26 XI.
Nientiae eſt accommodata, ſola enim
ea concluſiones habet vniuerſaliter af-
firmantes, adeoque in ea ſola datur de-
monſtratio oτ.
Et de ſeientia quidem hucusque, e-cap. XIII.
ius oppoſitum ignorantia eſt, quae ge-
mina eſt, vel purae negationis, Vt ſi
puer vel idiota ſolem terra maiorem
eſſe ignoret, vt qui Aſtrologiae ſir
imperitus:

imperitus: vel prauae diſpuſitionis, vt ſi
Aſtrologus vel Opticus ſibi perſuadeat,
tales res eſſe quales appareant. Hic
error eſt, erroneaque iſta ignorantia
a falſis propoſitionibus eſt, vel Syllo-
giſmo, cuius falſum ſit medium.

Senſuum vitium ignorantiae purae
negationis eſt cauſa. Si enim ſenſuum
deficiat aliquis, tum neceſſe eſt aliquam
pPartem cognitionis rerum ſenſibilium
quoque deficere, cum in rerum peni-
tus omnium cognitionem vel per in-
ductionem deueniamus, vel per de-
monſtrationem. Inductio fit a ſingu-
laribus, ſenſu perceptis. Demonſtratio

7.

PARS V. ARTOTELES. DOCTIRINA EIVS;,

ex vniuerſalibus deducitur, quae ex ſin-
. . *ι .. .
gularibus innoteſcunt: vrad o initium
. iar! ſanft
ſcientiae a ſingularibus ſit, quæ ſenſibus
percipiuntur. Hinc fieri non poteſt, vt
cColorum ſcientia animum imbuat, qui
coecus eſt natus. Nulla tamen ſcien-
tia proxime atque immediate a ſenſi-

bus deriuatur, ſenfus enim circa ſin- .

gularia verſantur, quae in certo loco
& tempore ſunt. Vniuerfalium vero
ſcientia & demonſtratio eſt, quae vbi-
que ſunt, & ſemper, ſenſui non obno-
Xia. Senſus tamen ad ſcientiam & de-
monſtrationem conducit, quatenus v-
niuerſale ex ſingularibus ſenſui obuiis
colligitur.

CAP. VI.
DE SYLLOGISMO DIALECTICO.

Topic. L. NMgi mus diulecticus eſt, qui con-
I. cap. I. Qcluſionem ex probabilibus deducit.
Probabile autem eſt, quod videtur o-
mnibus, vel pleriſque, vel ſapienti-
bus atque excellentiſſimis quibuſuis.
Dialectica autem ars eſt coniectu-
ralis, perinde ac Rhetorica & Medi-
cina, quamobrem & finem ſemper aſſe-
quitur minime, vt necillae aſſequun-
tur artes. Satis Dialectico omiſſiſſe
eorum, quae ab arte expectari poterant,
nihil, quae probabili eliciendae con-
cluſioni poſſet inſeruire.
Omnis diſputatio circa rem contro-
verſam occupatur, ſiue problemate
propoſitam, ſiue propeſctione. Proble-
ma vtramque partem in dubium vo-
cat, vt ſi dicas: an hominis genus ani-
mal eſt, an minus? Propoſitio ab vna
tantum parte controuerſiae locum fa-
cit: vt ſi dicas animal eſt gemus homi-
cap. III. nis. Quaeuis autem propoſitio, atque
problema quodcunque, vel genus de-
clarat, quod differentiam quoque com-
plectitur, vel defnitionem, vel propri-
vm, vel accidens.

cap. III.

cap. III.

Definitio oratio eſt explicans natu-cap. IV.
ram rei. Propnium non quid res ſit
explicat, ſed in ea eſt, & cum ea reci-
procatur. Genus eſt, quod de pluri-
bus ſpecie differentibus in quid prae-
dicatur. Accidens nec definitionem,
nec genus, nec proprium conſtituit,
poteſtque ſubiecto ſuo & adeſſe & ab-
eſſe.
Propoſitio, Dialectica eſt interroga-cap. vIII.

tio probabilis, vel ab omnibus, vel a

plerisque, vel a melioribus affirmata,
ita tamen, vt a vulgi non plane aliena
ſit opinione. —
Prohlema Dialecticum triplex eſt, vel cap. IX.
practicum ſiue morale, quod ad eli-
gendum ſpectat vel fugiendum: Vel
theoreticum, ad ſcientiam pertinens.
Vel neutrius generis, quod reliquo-
rum generum problematibus condu-
cit, quale Logicum eſt.
Theſis eſt paradoxa excellentis ali-
cuius doctrina viri ſententia, vulgi
opinioni aduerſa.
Dialectica arguinenta duplicia habe-cap. X.
mus, inductionem & ſyllogiſinum.
Argumenta

----— ů
—

sl

ca. L.

—, — —

ohie. l.
Ile.l.

Sopbic,
Hlench.
, I.

cap. II.

can..

tu-ea.V.
ec-
i⸗
ge-
,
in

Pb⸗

el
itt,
ien

tjclen
el⸗
Vel
ens.
no⸗
do⸗

LOCICA. CAP. VI. VII.

ab. X. Argumenta quatuor inſtrumentis
comparamus I. delectu propoſitionum:
2. aeq uiuocorum diſtinctione 3. inuen-
tione differentiarum 4. ſimilium conſi-
Qderatione.
laeir. L. Problemata vel vniuerſalia ſunt, vel

Sophiſt.
Elench.
C. I.

cap. II.

capꝑ. III.

Particularia, ex iisdem vero locis, ex
quibus illa confirmantur, vel impu-
gnantur, iſta quoque ſtabilias licet vel
conuellas. Ex proprio autem, genere,
& differentia demonſtratio immediate
inſtituitur, non item ex accidente, hoc
enim extrinſecus rei aduenit, non in-

terius ei inhaeret, neque neceſſario in-
eſt. Nihil hic addo de locorum, quae

inuenit Ariſtoteles, multitudine, vt

quae artis illius ſtudioſis magis condu-
cant, quam iſti conueniunt epitomae.
Eſt vero diſputantis locum primum,
ſeu medium, adinuenire, inde illud a-
pud ſeipſum diſponere atque exami-
nare, tum vero demum illud aduer-
ſario proponere.

Vtetur autem in diſputatione ad-

verſus doctiores ſyllogiſmo, inductio-
ne aduerſus indoctos.

Opponentis officium eſt reſponden-
tem ad abſurdam aliquam conſequen-
tiam, deducere. Reſpondentis, cu-
rare, ne quid abfurdi ex theſi ſua, qua-
vis ratione, colligi poſſit.

CAP. VII.
DE SYLLOGISMO SOPHISTICO.

EWenchus eſt Syllogiſmmus, concluſio-
ni a Reſpondente defenſae contra-
dicens. Sunt autem elenchorum veri
alii, alii falſi. Prius genus ſapientem
decet, cuius eſt, veritatem defendere:
detegere, & redarguere falſum. Hoc

Sophiſtae eſt, qui Sapientiae ſpeciem

lucri cauſa captat, atque videri ma-
vult quam efle. DH
Quinque autem Sophiſtae ſunt me-
tae, ad quas adducere aduerſarium
conatur. .
Prima ezlenchus eſt, ſiue redargutio,
cuius duae ſunt ſpecies, altera in di-
Cione, extra dildtionem altera.
Sophiſmatum in dictione ſpecies dan-
tur ſex. I. Homonymiaæz: v. g. Mala
eſſe bona, quoniam dαoovτo— ſint bona,
mala autem ſint erræ. Vbi fallacia
in voce horra eſt, quae nonnunquam
ea notat, quae euitari non poſſunt, non-
nunquam ea quae nobis conducant.
2. Amphiboliae, qualis in iſto Gæαα,

ast, As r9s oαςνaας, quod & hoc ſi-

gnificare poteſt, quod inimicos cape-

re velim ego, & hoc, quod me illi ca-
pere velint.
32., Compoſetionis v. g. duvacαο α es
voy Gadigcenm, eum qui ſodet ambulare

poſſe, quod verum in diaiſo eſt ſenſu,

non in compoſito.
4. Diuiſiouis. v. g. Quinque eſſe duo
& tria, adeoque numerum quinarium
vna aequalem eſſe & inaequalem.
S§. Accemus, quod non aeque facile
in Logicis quam in poeticis locum in-
veniat.
6. Figurae dictionis, quande rebus
quae eaedem non ſunt, ob vocum con-
venientiam eadem tribuuntur, vt, ſi
pons eiusdem generis eſſe dicatur vel
declinationis, cuius eſt frons, frondis.

c. 4.

Sbpphiſinatum extra dictionem ſpecies ap. IV.

ſunt ſeptem: 1. Fallacia accidentis,
uando rei ſubiectae & accidenti ea-
emomnia tribuuntur: S enim mul-
ta ſunt in eodem ſubiecto, quae eius
tantum ſunt accidentia, non neceſſe
eſt eadem omnia rei fubiectae con-
venire, & ommibus rei ſubiectae
LIII attributis.

Diſc. Pe

rip. T. 1

P. 39.
nonnm
tamen li

4 5⁵ PARS V. AldIS OTELES DOCTRINA EVS

attributis. V. g. Si Coriſcus ab ho-
mine differt; a ſe ipſo diuerſus eſt
Coriſcus, eſt enim homo.
2. Fallacia a didto ſocundum quid, vel
ra † π% 1, quando id quod dictum de
parte eſt de toto accipitur: v. g ſi quis
ex eo, quod res, quae non eſt, opinabi-
lis dicitur, vellet concludere, ergo
eſſe rem quae non eſt.
3. Fallacia ignorationis elenchi, quan-
do non intellecta contradictionis na-
tura, contradictionem eſſe putant, quae
non ſit, vel eodem reſpectu rei non
ſeruato: vel eiusdem rei eodem non
ſeruato reſpectu: vel ſimplicitate, vel
tempore non obſeruato. Atque ad
hunc ſolum fontem omnes fallacias re-
ducas licet.
4. Fallatia conſeqgitentis, quando pro
genuinis & reciprocis conſequentiis
admittuntur quae tales non funt, v. g.
Flauum eſt, Ergo mel eſt: & verſa vi-
ce flauum non eſt, ergo neque meleſt.
§5. Fallacia petitionis principii- dum
vel id concedi poſtulatur, quod pro-
bandum erat, vel idem probatur

per idem, vocibus tantum mutatis.
v. g. Anima eſt immortalis, quoniam
morti obnoxia non eſt. .
6. Fallacia non cauſae vt caufae: Si
id pro cauſa vel rei, vel concluſionis, ha-
beatur, quod neutrius eſt cauſa: v. g.
arma pacem turbant, E. plane tollen-
da ſunt.
7. Fallacia plurium interrogationum
quando Plures interrogationes iun-
guntur, vt vna eis reponſio fuper-
addatur. V. g. Iuſtitia & impietas, an
virtutes ſunt an minus? .
Huc vsque de elenchis, reſtant aliae
quatuor metae, ad quas adducere ad-
verſarium Sophiſta conatur, fabſtas
nempe, paradoxum, Joloeciſmus, taltto-
logia. Soluuntur autem ſophiſmata vel
per diſtinctionem, vel per inficiatio-
nem. Atque iſta quidem ſuperficia-
riae Logicae Ariſtotelae delineationi
fufficiant, cuius tractationis paucos
tantum tenemus libros, ſi numerum
quidem eorum comparare cum 1iis
placeat, quibus eam ipſe partem pPhi-
loſophiae illuſtrauerat. .

PARS II.
CA P. I.

DE PHVYSICIS
VI ne methodum Phylkicoram Ari-
1

totelis nunc impugnemus, vel ti-
tulos immutemus, quod facere viſum
nonmnullis, vt cum Laertü rectius iis
conueniret catalogo, minime vero o-
mnium autoritatem eorum impugne-
mus, quod facere viſum Fr. Patritio,
eo ordine, quo accepimus, perluſtrabi-
mus eosdem, quo quidem proximum
Logicis locum Pinpfica obtinent.

been Eſt autem Phyhca ſcientia ſubſtan-
in dubi-
vVm vocat

ARISTOTELIS.

tiae, quae in ſe motus principium ha-
bet & quietis. Tractant nouem
qui fuperſunt Ariſtotelis de rebus
Phyſicis libri ſequentia capita: de
principiis rerum naturalium, de com-
munibus rerum naturalium affectio-
nibus, de coelo, de elementis, de
actione & paſſione elementorum, de
exhalationibus, de plantis, de anima-
libus, de anima.

CAP.

NIyl. l.

leluIv

cag. V.

—w ——— — =— —

—

„b —⏑

ca. VI.

Phyf. I.
Il, c. I.

S

⸗

II⸗
Mr
el⸗

ie

1

⸗

⸗

s

l. c. III 1V

CA P.

PrSTCACAP. I II

4 5

II.

DE CORPORVM NATVRALIVM PRINCIPIIS.

RRincipium rerum naturalium non
vnum eſt, vt Parmenidi viſum &
Meliſſo; neque αοvaαιννÜοιο. vANaxag-
rae viſum, illud abſoluunt; neque ato-
mi, vt Leucippus ſtatuit ac Democri-
tus; nec ſenſibilia elementa, quod
Thaleti placuit, & Anaximandro, A-

naximeni item & Empedecli: neque

cap. V.

numeri & figurae, atque ideae, quo-
rum illud Pychagoraeis, hoc Platoni eſt
affirmatum.
Contraria autem ſibi inuicem rerum
principia, atque oppofſita per habitus &
riuatlones efle, Conſtans fuit veterum
Roicntum ſententia, rationis omnino
nixa praeſidio. Principia enim ſunt
uae neque ex ſe mutuo, neque ex ali-
is ſunt, ſed ex quibus ſunt omnia. At-

que talia ſunt prima contraria, quae

cap. VI.

Phyſ. L.
II. c. I.

prima cum ſint, ex aliis eſſe nequeunt,
cumque contraria ſint, non poſſunt
ex ſeſe nuicem exiſtere.
Cumque contraria ſint, hinc con-
ſequens eſt porro, vt non ſint vnum ſed
multa, non infinita tamen, alias enim

rationi ad res naturales via patere nulla

CA F.
DE NATVRA ET C

poſſet. Plura tamen duobus ſint o-
Pportet, ex ſolis enim contrariis gigni
poflet nihil, quia ſeſe mutuo potius
Illa deſtruerent.

Principia ergo corporum naturali-cap. VI

vm tria ſunt; contraria duo: priuatio
& forma, & res quae vtrique pariter
ſubiicitur, nempe materia. Princi-
Pia quae rem conſtituunt materia &

Forma ſunt. Priuatio corporum con-

ſtitutionem, niſi per accidens, non
ingreditur, quatenus nempe materiae
comperit.

Res omnes igitur educuntur ex eo cab.VII.

quod potentia eß, materia nempe pri-
ma, non vero ex ee quod eſt aliu, ne-
que exeo quod non o, quod purum
ſit nihilum.
Neque generatur autem materia
neque corrumpitur. Sed eſt prima
& infinitum rerum omnium ſubieum,
ex quo illae primario formantur per
ſe, non per accidens, & in quod po-
ſtremo omnia reſoluuntur. De forma
autem generalem tractationem Meta-
Phyſica ſibi vindicat.

III.
AVSIS CORPORVM

NAT'VRALIVM.

Erum quae funt quaedam natura

ſunt quaedam ob alias cauſas. Ho-

rum illa principium in ſe vniuerſa mo-

Proprietates

ra duobus, materia & forma.

tus habent, haec vero minus. Eſt ve-
ro natura principium & cauſa motus at-
ue quietis, ineo, in quo primo per

ſe & non per accidens ineſt. Ineſt au-

tem natura ſubſtantiis materialibus.
naturales conueniunt
cum ipſa natura, conſiſtitque natu-
Forma

tamen magis natura eſt, quam materia,
quia in actu conſiſtit.

Causſarum IV ſunt genera, wateria-cap. IIl.
lis ex qua res fiunt, formalis per quam

fiunt, eſt enim ratio eſſentiae in qua-
cunque re. Eheciens a qua fiunt, eſt-
que primum motionis vel quietis prin-
cipium. v. g. Pater. Tinalis propter
quam fiunt. Qua ratione ad ſanita-
tem ſe habet deambulatio. Caltſae au-
tem vel proximae ſunt, vel remotae,
1 2 vel

cap. IK.

45⁵2
vel principales vel acceſſoriae, vel actua-
les vel potentiales, vel particulares
vel vniuerfales.
Fortuna & caſus variorum effectuum
cauſae ſunt. Fortuna cauſa eſt acci-
dentalis, quae interuenit rebus conſilio
& deliberatione ſuſceptis. Caſus lati-
vs adhuc patet: eſt enim cauſa acciden-
talis, interueniens rebus ad finem quen-
dam, ſaltem a natura, deſtinatis. V-
trumque vero, tam caſus quam fortu-
na in genere ſunt efficientium.

cap. IV.

CA P. IV.
DE AFFECTIONIBVS CORPORVM NATVRALIVM,

MOTV, LOCO

Otus eſt actus eius, quod eſt poten-
tia, cum actu eſt. Sic enim ſana-
tio corporis, quod actu ſanum non eſt,
poteſt tamen ſanum eſſe, actus eſt quo
ſanitatem tuetur. Neque abſonum eſt vt
idem ſimulactu & potentia pro diuerſo
reſpectu eſſe dicatur. Res enim mo-
ta, aqua v. g. dum calefit, actu eſt in
relatione ad calorem quem habet, eſt
vero potentia in relatione ad maiorem
caloris gradum quem accipere poteſt.
cap. V. . Inſenitum eſt quod habet ſine fine
E X/* vranſitionem. Actus huiusmodi infini-
⁄ tus non datur, non in corporibus ſimpli-
cibus, elementa enim certo numero
locoque funt definita: neque in cor-
poribus mixtis, ea enim ex elementis,
finita quae ſint, exiſtunt. Dantur
tamen entia potentia infinita, ſic enim
additione numerus augeri in infini-
tum poteſt: diuiſione quantitas in in-
finitum minui diuidique poteſt. Ita
temporis ſucceſſio, & generationum
ſeries continuari poteſt in infinitum.
v. IVv. Loci proprietates ſunt, vt contineat
hyfe. ocatum, vt locato ſit aequalis, vtque
ab eo ſeparari poſſit: vt coniunéta ſint
locus & locatum: vt fuperius habeat,

Phyſic.
L. III. s.

PARS V. ARISTOTIELES DOCTRINA EIVS

Natura vero propter aliquem finemcap- vIII.
operatur, non temere, atqueæt caſus 4
tulerit. Quae natura enim efficiun-
tur, ſemper, vel maximam partem ſal-
tem, eodem modo procedunt.
tamen quandoque excidit ſuo, vt in
monſtris quae eius intentione minime
producuntur. L
Neceſſitas gemina eſt, vel abſoluta af. IX.
quae a materia eſt, vel conditionalis, quæ
a fine vel forma deriuatur. Vtrique ve-
ro in rebus naturalibus eſt locus.

ET TEMPORE.

& inferius, atque eius generis alia: vt
corpus naturale quoduis ad propri-
vm locum ſuum tendat, atque ibi qui-
eſcat.
Locus vero eſt immediata atque im-
mobilis corporis continentis ſuperfi-
cies. Suntque in loco ea quae ab alio
corpore continentur. Quae vero a-
liud ſupra vel extra ſe corpus non ha-
bent, in loco proprie non ſunt. Qui-
eſcunt vero corpora in loco ſuo natu-
rali, nam eo tendunt, tanquam pars
diuulſa a toto.
Vacuum locus eſt corpore deſtitu-L. I. Phyſ.
tus, atque tale in natura vacuum non * VI.
datur, eo enim dato omnis tolleretur
motus: in vacuo enim neque ſuperi-

Fine

VS eſt neque inferius, neque pars po-
ſtica neque antica, nec rationem vl-
lam affignare liceret, cur in hanc par-
tem potius quam in oppoſitam tendat
motus. Sequeretur item fieri non
poſſe, vt vnum corpus propellat al-
terum, ſi trina dimenſio, qua corpo-
ra diuiduntur, eſſet inanis. Neque
vacuum in cauſa eſt, quod corpora,
uorum maior tenuitas eſt, & raritas,
urſum adſcendant, is enim motus non
minus

cXXI.

lid. VI.

— — w—

— — — — —᷑¼

ee ,

AfnemenyII.
t Mſis
Kciun-
temſil.
Fine
,Vt in
ninime

ſehutachl.
,que
lere.
.

1: Vt
ropri.
biqui.

ne im⸗
Pelki⸗
al
10 *
n ha-
.
a⸗
1 Pals

c. X. XI.

V. c. 2.

Phyi. L. M

cap. II.

PHEVCA

minus naturalis leuibus corporibus-,
quam grauibus eſt is, quo deſcendunt.
Tempus eſt numerus motus ſecun-
dum prius & poſterius, quae temporis
partes 1 v h. e. momento praeſenti
coniunguntur, ſicuti puncto lineae
partes. Eſt vero tempus menſura quie-
tis aeque ac motus, quae enim habitui
inſeruit menſura, priuationi quoque a-
pta eſt inſeruire. Omnis porro motus
& mutatio in tempore fit: efſt enim in
quouis motu celeritas tarditasue, quae

CAbP. V. 453
tempore definiuntur. Coelum igitur,
terra, mare, aliaque ſenſibilia in tem-
pore ſunt, quandoquidem moueri poſ-
ſe conſtat.
Tempus cum ſit numerus numera-c. XIV.
tus, ſine numerante dari non poteſt, cu-
jus partes anima ſuſtinet, temporis alia-
rumque rerum menſura hoc eſt, quod
primumimetitur motum & maxime ae-

qualem. Motus vero ille primi mobi-

lis eſt, primum enim, quod eſt in quo-
vis genere, id ceterorum menſura eſt.

CAP. V.
DE MOTVS SPECIEBVS ET PROPRIETATIBVS.

Otus in tribus eſt, praedicamentis,
ad praedicamentum enim quanti-
tatis pertinet motus accretionis & de-
minutionis, ad praedicamentum quali-
tatis motus alterationis, ad praedica-
mentum vbi motus localis.
Quies priuatio motus in corpore eſt,
quando, vbi, & quatenus motui eſt
aptum.
Vt vero quantitas omnis primario
& per ſe in infinitum eſt diuiſibilis, ita
& motus omnis ratione quantitatis, imo
& tempus ipſum diuidi in infinitum
poteſt. Quicquid enim ex indiuiſibi-
libus non componitur, id in infinitum
eſt diuiſibile. Nulla autem res conti-
nue ex indiuiſibilibus compoſna eſt,
quantitatis enim eſt particeps, cum in-
diuiſibilia contra, quibus extrema ſunt
nulla vel partes, neque continuo motu,
neque contiguo poſſint coniungi.
Non tamen ex eo, quod infinita
quantitas detur, ſequitur, vt nulla mo-
tio eſſe poſſit, non enim actu illa eſt in-
finita, ſed potentia, qemadmodum mo-
tus quoque & tempus infinita ſunt.

4

Neque motus datur, qui fiat in in-,râ v,
Nanti, nihil enim, niſi in tempore ſiue cap. III,
mouetur, ſiue quieſcit.
Motus igitur diuidi porteſt, ſiue ad cap. IV.
tempus reſpicias, in quo peragitur mo-
tus, ſiue ad rem, in qua peragirur. Quo-

rum vtrumque vti diuidi poteſt ſem-

per, ita & ipſe motus ſecundum iſta po-
terit diuidi.
Omne mutatum ſimulac mutatur, in cap. V.
eo eſſe, in quod eſt mutatum, neceſſe
eſt, deſerit enim eum, in quo antea fu-
erat, ſtatum & formam, atque eum aſſu-
mit, ad quem tendebat. Quamuis ve-
ro in omni motu prima aliqua detur
motio perfectionis, qua vere dicere
queas mutationem peragi, inceptionis
tamen motus primus non datur.
Quicquid mouetur in toto aliquo
tempore, neceflario etiam in qualibet
eius parte mouetur. .
Omnis motus finitus eſt, fit enim in eap. vII,
tempore, quod eſt finitum. .
Quicquid motui hac ratione propri-cap. VIII,
vm eit, id ad quietem quoque referri

cap. VI.

poteſt.

LII 3 CAp.

454

PARS V ARTroTIIES& DocTRIA EIVS

CAP. VI.

DE PRIMO MOTORE.

Ltb. vi. C)V icquid mouetur, id moueri abalio
cap. I. l. — OPortet, ſiue exterius ſiue interius
v. vI. mouetur. Is tamen progreſſus, ne in
VII. infinitum procedat, Heceflario tandem
ad primum deueniendum motorem eſt,
qui ab alio moueatur nullo. Primus
ille motor, omnis motus fons & origo,
immobilis eſt, vnus, geternus, indiutſi-
bilis, & ommis qualitatis erper’s.
L. VIII. c. Immobilis: nam quicquid mouetur,
VI. idvel nullo alio intercedente mouen-
te, a primo aliquo motore impellitur,
vel ab alio, quod rurſum motum abalio
acceperit, donec ad primum denique
adſcendatur motorem. Nihil enim
ſeſe mouere poteſt ipfum, primo nullo
admiſſo motore. Infinitorum vero
primum non datur.
Aeternus: quoniam ipſe motus ae-
ternus eſt, quod ſequente ratione de-
monſtratur: Mouens & mobile vel ab
aeterno ſunt, vel tempore aliquo ini-
tium accepere. Si coepere in tempo-
re; motu eſſe coepere, atque adeo ante
primum motum alius erit admitten-
dus, a quo initium duxerit mouens &
motum, quod contradictionem impli-
cat. Viciſſim, ſi aeterna ſunt quidem,
non tamen mouentur ab aeterno, eius
rei ratio vel in eo poſita ſit, oportet,
quod mouendum ad motum fuerit
ineptum, vel ineo, quod nimis a mo-
— vente fuerit remotum. At neque a-
lia ratione mouendum magis aptum
reddi potuit, neque propius mortori ad-

c. VII.

CA PF.

moueri, quam per motum: vnde rurſu
conſequeretur, ante primum motum
motum extitiſſe. Porro tempus, quod
menſura eſt motus, aeternum eſt, ipſe
ergo etiam motus eſt abternis. Tempus
aeternum eſſe cum vnanimi emnium
hiloſophorum conſenſu conſtat, tum
iſta ratione probatur: Tempus conci-
pi non poteſt ſine 20 ν h. e ſne inſtan-
i, quod inter praeteritum futurum-
que interiacet, quorum illius finis, hu-
ius principium eſt. TIam vero ſi ini-
tium haberet tempus; 79 iſtud ſeue
inſtans, initium tantum temporis fuiſ-
ſet, non finis. Si finem tempus eſſet
habiturum; 1*οσ vν iſtud ſ. mnſtanx finis
tantum futurum eſſet, non initium,
quorum vtrumque naturae r&ννd ſ.in-
Riantis repugnat.
ludiniſibilis & quantitatis expers.
Cuius rei fundamenta tribus nituntur
theorematibus: I. Finitus motor in
tempore infinito motionem exercere

nequit, primus itaque motor eſt infini-

tus. 2. Infinita potentia in quantitate
finita eſſe nequit, corporeae ergo na-
turaeprimus moter erit expers. 3. Fi-
nita eſſe non poteſt in infinito poten-
tia, vnde concluditur fieri non poſſe,
vt primus motor diuidatur, corporeus
ſit, vel quantitate praeditus. Si quan-
titatis particeps eilet enim, vel infini-
ta illa foret, qualis actu nulla datur: vel
finita, in ea vero infinita eius potentia
ſubſiſtere haut potuiſſet.

VII.

DE COELO.

Ctum de corporum naturalium
principiis, Ccalſis, affectionibus, in
genere. Hinc ad ſpecies Ariſtoteles
progreditur.

Coelum perfectumeſt, quoniam expe Cee-
perfectis corporibus componitur, O-lo L. I. c.

mnemque compleétitur perfectionem,
ipfumq; ab alio comprehenditur nullo.

Corporum

I.

cah,l,

Dre
qu
ei.

Fa

Cum
nci⸗
rum-
„lu-
lini.
ue
fulſ.
ellet

Err.
tur.
in
cere
nni⸗
itite

nerbe de.
Q0Ü.⅓;⁰. L.lc⸗
, O⸗lo
nen,
ullo.
uun

cap. II.

cap. III.

PHIFSTICA CAP. VII. 4 5

Corporum ſimptliciq alia ſunt, alia ex
ſimplicibus compeſita. Omnia corpora
naturalia in loco per ſe moueri poſſunt.
Localis autem motus geminus datur,
Jempilex nempe, qui corporum eft ſim-
plicium: & mixtus, qui mixtis compe-
tit. Hinc conſequens eſt, totidem eſſe
ſimplicium corporum ſpecies, quot
ſunt ſimplicis motus variationes, cuiuis
enim corpori ſimplici vnicus proprius
eſt motus. Smpilex autem motio lo-
calis gemina eſt: vel circularis, circa
centrum, vel recitineu., Rectilinea
vel a centro recedit, vel centrum petit,
quorum vtrumque vel ſempliciter fit,
vel nara riſuomodo. Quadruplex ve-
ro iſta motus ſimplicis rectilinei diui-
ſio, quatuor eſſe corpora ſimplicia,
quae elementa dicuntur, euincit. Cin-
cularem enim motum quintae cuidam
eſſentiae proprium eſle oportet, a reli-
quorum quatuor ſimplicium corpo-
rum conſtitutione diuerſae, diuinae
magis, & reliquas omnes ſuperantis, ea
vero eſt coelum.
Coelum neque graue eſt neque leue,
quod ex motu eius circulari colligitur,
quo non a centro recedit, quod leuibus
proprium, neque ad centrum tendit;
quod grauibus contingere ſolet, ſed
circa centrum voluitur.
Corruptionis autem pariter ac gene-
rationis expers eſt coelum, & quod ex
illis conſequitur, accretionis etiam &
deminutionis, atque alterationis, con-

trariumenim non habet. Primum igi-

tur eſt corpus, aetate ac corpore non
conſumendum.

c. V. vVII. Nullum porro corpus infinitum eſt,

vnde nec ipſe mundus poteſt eſſe infini-
tus, neque extra eum corpus datur,
quod ſu infinitum, neque concipi, aut
mathematica ratione demonſtrari po-

teſt.

Vnicus autem tantum eſt mundus,
plures enim ſieſſent, terrae globus, qui
eſt in vno, motu ferretur ad terrae glo-
bum, qui eſt in altero, quippe qui eius-
dem ſint generis, adeoque ex loco ſibi
proprio eſlent delapfuri.
Aeteritus eſt mundus, quicquid ae-
ternum eſt autem, id neque generari
poteſt, neque corrumpi. Errauit
proinde Plato, mundum incorruptibi-
lem ſtatuens, ſed genitum tamen. Et
quamuis ita eum ſentire dicamus: Mun-
dum, genitum quippe, ſua quidem na-
tura poſſe corrumpi, reapſe tamen nun-
quam eſſe diſſoluendum, quod aeter-
nam habeat conſeruationis ſuae cauſam,
Deum; vel ſic tamen in errore etiam
haerebit, ſic enim admittendum erit a-
liquid, quod ſemper futurum ſit actu,
neque tamen potentiam habeat ſemper
exiſtendi.

Non porro laboras coelum, nihil e-
nim ei contrarium eſt, quo motus ipfſi-
VS impediatur.

Tiplici ſitus differentia coelum gau-
det, nam partes habet ſuperiores & in-

Fen iores, anteuerſas & retrouerſas, dex-

tras & ſeniſtras, illae enim omnibus ani-
matis propriae ſunt, quae ipſae in ſe
motus habent principium. Dextra pars
coeli oriens eſt, inde enim motus eius
initium, ſniſtra eſt occidens, vnde con-
ſequens eſtinferiori loco Arcticum eſſe
polum, ſuperione antarcticum, anterio-
Tes partes noſtrum hemisphaerium,
ei quod opponitur, poſteriores abſol-
Vere.

eap. VIII.

cap. XII.

roνα⁰

L. II. de

coelo c. I.

c. II.

Natura ſua motu coelum fertur circu- ½, II.

lari, non vnius tamen generis eſt mo-
tus iſte circularis, per vniuerſum coe-
lum, ſunt enim orbes ali, qui mo-
tu incedunt primo mobili aduerſo, vt
viciſſitudini locus eſſe in rebus ſublu-
naribus

cap. IV.

cap. VI.

46 PARS V. AnlTroTEIES DOCTRINA EIVS

naribus poſſit, generationibusq; & cor-
ruptionibus.
Sphaericae porro coelum figurae eſt,
drima enim figurarum corporum pri-
mo maxime eſt conueniens. Si qua-
drangularis autem triangularisue, vel ſi-
milis eſſetfigurae alterius cuiusuis, an-
guli (dum totum mouetur) quandoque
ſpatium corpore vacuum eſſent relictu-
ri, viciſſimque occupaturi ſpatium,
quod absque corpore antea fuiſſet. Mo-
tus etiam coeli circularis eſt, vt qui reli-

quorum omnium motuum ſit menſura, IIO ca
tur motu. Septem qui ei ſubiecti ſunt

quippe qui compendio fiat maxime, ce-
lerrimusque exiſtat. 3
Primi mobilis motus aequabilis eſt, &
lane vniformis, nequeinitium enim
laaber, neque medium, aut finem. Nem-
pe & primum mobile, & primus motor,
aeterna ſunt, neque vllam varietatem
admittunt.

eap. VI.. Sellae eiusdem naturae ſunt cum

corpore, quo fuſtinentur, niſi quod
Ppich magis ſint atque compacta eorum
corpora. Caloris illae atque lucis in
inferioribus cauſa ſunt, dum aerem mo-
tu ſuo quaſi affricant. Nempe motus ce-
lerior & ad lignum accendendum, li-
quefaciendumque plumbum valet. I-
pſae tamen ſphaerae non accenduntur,
verum ſolus aer, & quidem ſolis ſphae-
ra cummaxime, quae propior nobis ad-
modum calorem auget, radiis eius ſe-
cundum lineam rectam in globum no-
ſtrum incidentibus, & duplicata virtu-
te agentibus.

CAP. VI.
DE ELEMENTIS.

De Coe- Orporum elementum Corpus ali-
lIo L. III. Cquod ſimplex ſit, neceſſe eſt, in

c. III.

quod alia corpora diuiduntur, in qui-
bus illud ſiue actu exiſtit, ſiue potentia.
Sic in carnibus, lignis &c. ignis atque
terra potentia ſunt, in ea enim elemen-

rent, quemadmodum nec lunam ean-

tellaz in coelis defixae, non a ſeipſis cap. vIII.
neque proprio ſibi motu, vt piſces in
aquis, & in aere alites, ſolent, mouen- .
tur, verum ſecundum orbium ſuorum
impulſus. Alias profecto octauae
ſphaerae ſtellae eadem inter ſe mutuo
interualla tueri haut poſſent: neque
eandem faciem nobis ſemper obuerte- aa. V.

dem nobis ſemper obuertere obſerua-
mus.

Primum mobile celerrimo circumfer-

planetarum orbes, quo propiores ſunt
ei, hoc celeriore motu agitatione eius
voluuntur: hoc tardiore, quo longius
diſtant ab eo. Proprio vero ſibi motu
hoc tardius procedunt, quo propio-
res ſunt primo mobili, quoniam huius
motui proprius ille contrarius eſt, vt
quò ab oriente verſus occidentem pri-
mum mobile procedat.

Stellae rotundae ſunt, ea enim figu-a. XL.
ra motui, qui ſit ab ipſo eo quod moue-
tur, maxime eſt apta. Et Lunam
quidem rotundam efle ex phafibus e-
ijus, quarum mutationis forma orbem
arguit, colligimus. Inde vero reliqua-
rum ſtellarum eandem concludimus
eſſe figuram, ratio enim vbique obti-
net eadem.

Coeli centrum terra eſt, rotunda, in cap XIII.
medio conſiſtens immota, quae iuxta xIV.
cum aqua vnum conficit orbem.

ta reſolui ita poſſunt: in igne autem li-
gna & carnes non ſunt, alias enim ab eo
ſeparatione poſſent educi.
Cum vero quoduis corpus naturale
proprium habeat motum; motusque l ge.
vel ſimplices ſint vel mixti, quorum illi e2
ſumplicibus Anl,

SeII
Sin
len.
tun
e
to
e
le.
ea⸗
nn.

er.
ſunt
ſunt
elus
gig
notu
io⸗
ius
1,t

ige. cap⸗ XAI.
Oe⸗
nnamn
ls e-
tbenn
igur
lumus
obti⸗

uxtaxI.

teml-
labeo

curle
woglle
mi
leibus

cap. V.

L. IV.
C. I.

lempliciter tale eſt, quod infra reliqua

De Ges
ner. &
Corr. L.
J. c. III.

PFVSTICA CAP IX

ſimplicibus corporibus proprii ſunt,
miſtis vero iſti; luculenter inde con-
cluditur ſemplicia corpora dari, cum
motus detur ſimplex, cuius illa ſpeclies,
quae circularis dicitur coelo, altera,
quam rectilineam vocauimus, elementis
eft propria.
Elementa autem a«eterna non ſunt; in
ſe enim mutuo transmutari atque re-
ſolui poſſunt, pereuntque, & ex ſe in-
vicem generantur.
Qaualitates quibus elementa mouen-
tur, grauitas ſunt, & leuitas. Graue
dicitur id, quod aptum eſt deorſum,
verſus centrum, vt deſcendat, ſiue me-
dium coeſdum.
Leue eſt, quod ſurſum adſcendere a-

ptum eſt natum, verſus coeli extrema.

Grauitas autem pariter ac leuitas, vel
eſt ſimpiliciter & abſolute talis, vel in
quantum refertur ad aliud. Graue

omnia ſubſidit, quale terra eſt. Leue
ſemptliciter tale eſt, quod ſupra reliqua
conſiſtit omnia, vt ignis. Grauia & le-
via vero in reſpedtu ad aliud ea ſunt, in
quibus vtrumque illorum obſeruatur,
ita vt aliis ſint inferiora, ſuperiora aliis,
cuius generis aqua ſunt atque aer. Ab
his vero in corpora mixta grauitas de-
riuatur atque leuitas. Grauia deor-
ſum feruntur ad medium aliquod de-
terminatum: leuia ſurſum adſcendunt,
ad determinatum extremum: nihil e-
nim in infinitum procedit. Hinc con-
ſequens eſt duo elementa ſumme ſibi
inuicem contraria eſſe, id nempe quod
IEempliciter gruaé eſt ei quod leue eſt
ſimpliciter, ignem, & terram, quae in par-

tes tendunt contrarias. Haec inter

CA P. IX.

45⁵7

media ſunt duo, ex vtriusque extremo-
rum natura quae participant, aer & a-

qgua. Elementorum ea quae leuisſima

ſunt, locaque petunt ſublimiora, pro

berfectigſemis habentur & naturam for-
marum induunt, in quantum referun-
tur ad inferiora, quoniam ab illis iſta
continentur, continere enim formae
eſt, materiae contineri.

Hinc porro concluditur, quatuor eſſe cap. V.

ſpecies materiae ſecundae & particula-
ris, differentiis diſcretas accidentalibus
caloris & frigoris, humiditatis & ſecci-
tatis, leuitatis & grauitatis, ſiue ſimpli-
cis ſiue comparatae; quamuis vna ſit
omnium communis materia, vnumque
exaltero gignatur. Medii generis ele-
menta grauia ſunt in loco proprio: ter-
ra enim ſubmota, aqua deorſum ten-
dens in locum eius deſcendit: & aer in
aquae ſuccedit locum, non vero con-
traria ratione etiam fieri concludas, a-
qua enim in aeris locum non afſcendit,
niſi vi propellatur. Aliter etiam ſe res
habet in extremis: nam aere fubmoto
in eius locum hautquaquam deſcendet,
neque terra adſcendet in aquae vel aeris
locum. Nempe ignis grauis non eſt,
neque terra leuis in proprio ſuo loco,
vt quae elementorum ſint extrema.

Figura velocitati vel tarditati motus cap. VI.

conducit, vel ſurſum vel deorſum ten-
dentis, ſimpliciter tamen & in ſe cauſa
motus haut eſt. Ita ſegura acuta per
medium celerius tranſit, tardius obtu-
ſa. Hinc lamina plumbi ferriue aquae
innatabit, quoniam magnum in ſubie-
cto corpore ſpatium occupat, quod di-
uidere ipſi non facile eſt, ac pene-
trare.

DE GENERATIONE, CORRVPTIONE, ALTERATIONE,
AVGMENTATIONE ET DEMINVTIONE. .

eſt ſucceſſio, ſiue Laotete ſiue ac-

Enerationis &orruptionis perpetua cidentalis, ea vero a duabus eſt cauſis:

eſicienteé, quae primus eſt motor,
Mmm coelisgque,

453 PDARS V. AklTOTELS. DOCTRINA EIVS;,

coelisque, quae mouent ſemper, ſem-
perque mouentur: & materiali, ma-
teria nempe prima, ex qua actu non exi-
ſtente, potentiam tamen habente, vt
ſit aliquid, vel fiat, res omnes exiſtunt,
quae generantur & corrumpuntur.
Haec in ſe corrumpi non poteſt, omnes

tamen ſuſcipit formas. Vnde eſt, quod

cap. IV.

cap. V.

vnius corporis naturalis corruptio ſit
alterius generatio, omni eo, quod in
corruptione manet ſuperſtes, ad alteri-
vS corporis generationem collato.
Duplex autem & generatio eſt & cor-
ruptio, vel abſoluta, ſiue ſubſtantiae, vel
ard ri, guodammodo, quae eſt acci-
dentium. Generatio ſubſtantiae no-
bilis minus vocatur generatio ca1ταα
in quantum refertur ad nobiliorem;
qualis terrae generatio eſt, ſi referatur
ad ignem.
Generationi ſemper corruptio fucce-
dit, corruptionis enim terminus ad
quem, eſt terminus a quo generationis.
Et terminus ad quem generationis, eſt
corruptionis terminus a quo. Materia
eius quod corrumpitur, & eius quod ge-
naratur, eſt vna, quandoquidem vnum
ex altero eſt, & eſſe poteſt inuicem, aer
ex aqua, & aqua ex aere: eſtque diuerſa
tantum eiusdem materiae diſpoſitio.
Diuerſae autemgeneratio atque alte-
ratio mutationis ſpecies ſunt. In alte-
ratione res quae ſlbiicirur, eadem ma-
net integra, mutationem ſolis ſubeun-
tibus affectionibus, vt ſi ex aegroto ſa-
nus quis fiat. In generationibus tota
mutatur, nulla, quae in ſenfus incurrat,
reliqua fimilitudine. Alteratio ergo
qualitatis: augmentatio & deminutio
quantitatis: motus localis ſpatii eſt
mutatio.
Augmentatio & deminutio ab aliis
mutationibus differunt primo re, circa
quam verſantur: generatio enim & cor-
ruptio occupantur circa ſubſtantias,

alteratio circa qualitates, motus localis
circa ſpatium. Porro modo differunt:
quod generatur enim corrumpiturue,
velalteratur, locum non mutat neceſſa-
rio, ſed mutat quodammodo id, quod
augetur vel diminuitur, maius enim fit
vel minus. .
Augmentatio fit, dum accedit aliquid
ad quantitatem antea exiſtentem, de-
minutio eſt, quando aliquid eidem de-

cedit. Quicquid augetur vel deminui-

tur, omnmi parte fua augetur demi-

nuiturue, dum aliquid omni parte
fui recipit: habetque ſe cum de-
minutione res contrario modo. Au-
getur porro corpus animatum, non
cibus, qui ei ingeritur. Animans
enim manet, quod eſt, cibus vero in na-
turam animantis tranſit. Hacparte id
quodaugetur, ſimile eſt ei, quod altera-
tur, nam vtrobique manet idem. O-
mnes partes creaturae animatae augen-
tur, primo tamen ſimilares, quales car-
nes & ofla ſunt, proximo loco diſſimila-
res, quae conſtant ex eis. Augmentatio

ſit occaſione noua ſecundum formam,

non ſecundum materiam. Nempe ea
totum augetur, atque magis tale eua-
dit. Acceſſio partium fecundum ma-
teriam augmentatio non eſt, ex ſolis e-

nim partibus materialibus, forma ea

deſtitutis, qua gaudent partes augen-
dae, totum animans incrementa cape-
renequit. Alimenta igitur, per quae
animantia creſcunt, potentia idem ſint
oportet, quod res, quae eis nutritur,
eſt actu. Nempe initio contraria ea
funt & diſſimilaria, ſuntque in potentia

Partes animantis, actu vero aliquid ab

eo diuerſum. Poſtremo ſimilem na-
turae animantis indolem induunt, par-

tis formam aſſumentia (per accretio-

nem) corporis animantis virtute dige-
rente, qua alimenta in ipſam eius natu-

ram conuertuntur. .
. HFanc

XN

— —— — — —

De Cen.
& Corr.

Ll. t, 0, 1

— 22 ——-—

t. VII.

— — .⸗

1-
er⸗
etlo⸗
Cger
nat⸗

une

Hanc ob cauſam ougmentotio nutri-
tionem praeſupponit. Nutritio eſt,
quando alimentum, vt ſubſtantia eſt, in
ipſam tranſit corporis animati fubſtan-
tiam. Augmematio eſt, quando ali-
mentum, vt eſt quantum, accedit ad
Corporis animati quantitatem. Hinc
animans quamdiu ſanitate fruitur, nu-
triturſemper, non ſemper tamen auge-

PHVSTCA CAP. Y XI.

4⁵9
tur. Vtque id, quod additur poten-
tia, eſt caro, quantitatem habens, ita
carnem etiam auget: prout vero caro

tantum in potentia eſt, nutrit: quod

ſolum ſi praeſtet, perinde, ac ſi tantun-
dem vini in aquam infundas, vt omnis
inaquam vertatur; tum deminuitur
quantitas, forma manente.

. CAP. X.
DE ACTIONEETPASSIONE.

.—66 . .
De Gen. Ontactus variae ſfunt ſpecies; vel

& Corr. enim Mathematicus eſt, qualis eſt
L.I. c. 6. inter contigua, vel Phyſicus, concur-
rentibus diuerſorum corporum ex-
tremis, mutuoque in ſe agentibus, &
ab inuicem patientibus, vel virtualis, &
metaphoricus per potentiam.
Mutua phyſici contactus actio & paſ-
ſio inter res obſeruatur, partim diſſimi-
les, forma nempe, partim ſimiles, quan-
tum ad genus eorum (vt quae contraria
ſint.) materiam inquam: vtroque ni-
tente, vt ſimile ſibi reddat patiens;

c. VII.

quemadmodum ad lignum ſe habet

ägnis.
Omne agens Phyſicum dum agit, a
Latiente viciſſim patitur, nam & agens

& patiens ſuo modo agunt, formis ele-
mentaribus induta, & recipiendis con-
trariis apta. Verum vt moueri nequit
primus motor, ita primum agens pati
non poteſt.

Omnis res agit, quatenus actu eſt ta-c. IX.

lis: patitur, quatenus aliud quid po-
tentia eſt. Conditiones vero adlionis
& pasſionis quinque habentur. r. Id,
quod agens actu eſt, in potentia eſt pa-
nens. 2. Patiens omni parte ſui pati-
tur. 3. Id, quod magis diſpoſitum eſt,
plus patitur, & vice verſa. 4. Quicquid
patitur, continuum, &non actu diuiſum,
eſt. S§. Agens vt coniungatur cum pa-
tiente neceſſe eſt, ſiue immediate id
fiat, ſiue mediate. ”MU

CAP. XI.
DE MISTIONE AC MISCIBILI.
De Gen. Ixtio a generatione differt, nam in rum eadem non eſt materia, quoniam
& Corr. iſta materia cum forma non miſte- in ſe inuicemagere non poſſunt, vel a

L., I. c. x. tur: ab alteratione, nam qualitas non

miſoèetur cum re, in qua eſt: ab augmen-
tatione, nam alimentum, quod materia
eſt augmentationis, non miſoetun cor-
pori animato, verum in illud conuerti-
tur. Coniunctio exiguorum corpo-
rum miſtio etiam non eſt, ſed coacerua-
tio, exigua enim illa corpora eadem ma-
nent reapſe, forma ſua retenta, neque
tertium conſtituunt in parte quauis.
Non miſteri autem pofſunt res, qua-

ſe mutuo pati.
Res quas proprie dicere liceat poſ-
ſe miſceri, vnam communem habeant
materiam neceſle eſt, in ſe item agere
inuicem, & pati ſeſe mutuo agentes: fa-
cile item diuidi eas oportet: & ea quan-
titate coniungi, vt vnum nimis non ex-
cedat alterum, alias enim non miſtionen
habebimus, ſed mutationem alterius in
id, quod praedominatur, vt ſi vini gut-
tam vini cupae infundas. ⸗
Mmm 2 Principia

1

460

L.II. c-I. Principia & differentiae elemento-

cap. III.

ex qua terra.

rum, corporum quidem ſenſui ipſique
tactui obnoxiorum, tactiles ſunt qua-
litates, in quantum quidem eae corpo-
ra ſenſibilia, quatenus talia ſunt, con-
ſtituunt, & diſcrimen in iis efficiunt.
Habemus autem tactilium qualitatum
Paria VII. Calidum & frigidum, hu-
midum & ſiccum, graue & leue, durum
& molle, viſcoſum & aridum, aſperum
& laeue, craſſum & tenue. Ex priori-

bus paribus duobus elementorum dif-

ferentiae deriuantur, per calorem enim
& frigus, ſiccitatemque & humiditatem
& agunt & patiuntur, atque inuicem
permutantur paſſionibus alteranti-
bus. Harum qualitatum primarum
agentes ſunt duae, calor & frigus: paſ-
ſiuae itidem duae, humiditas & ſiccitas.
Calor homogenea congregat, hetero-
genea disgregat frigus, humidum intra
ſuos terminos aegre continetur, & con-
traria ſeſe res habeat ratione in ſicco.
Vt quatuor vero ſunt elemenia, ita
quadruplicem exiſtere oportet prima-
rum qualitatum coniunctionem, ex qua-
rum Vnadudtus quodlibet elementum
quaſi conſiſtit. Prima coniunctio calo-
ris eſt atque ariditatis, vnde naſcitur
ignis. Socunda caloris atque humidi-
tatis eſt, vnde aer exiſtit. Tertia hu-
miditatis & frigoris eſt, atque hinc a-
qua. Quarta frigoris eſt & ſiccitatis,
In harum coniunctio-
num quauis alterutra praedominatur
qualitas. Terra ſicca eſt magis, quam
frigida, aqua frigidior eſt, quam eſt hu-
mida. In aere humiditas calori, in
igne denique calor praeualet ſiccitati.
Omnia iſta etementa poſſunt in ſe in-
vicem transmutari. Facilius tamen id
fit in qqmbolicis, quae communem ali-
quam habent qualitatem primam,
quam in aſmbolis, quoniam vna faci-
lius qualitas, quam multae, mutantur.

PARS V. ARSTOTELES DOCTYRINA EIVS,

Transmutatio illa non generationis, ſed
alterationis eſt ſpecies, vnde manife-
ſtum eſt elementum vnum alterius
principium eſſe non poſſe.

Miſtio, qua elementa ad conſtituen- ca. VII.

dum aliquod corpus compofitum coa-
leſcunt, coaceruatione fit, iuxta Empe-
doclem, eo tamen modo, vt contrariae
eorum qualitates in miſto remaneant,
non potentia tantum, neque actu, ita
vt omnem vim ſuam retineant, ſed me-
dia quadam via, temperie quadam,
quod nimium eſt in eis, mitigante. Ex

tali coniunctione miſta corpora exi-

ſtunt, pro varia proportione eius, quam
naétae ſunt temperiei diuerſa, quae,
vt ex elementis compoſita ſunt, ita in
eadem reſoluuntur.

Omnia vero corpora miſta ex omni- cap. VIII.

bus miſcentur elementis. Ex terra qui-
dem: nam quaelibet res aliquid trahit
ex natura rei, ex qua producta eſt ipſa.
Exaqua, quoniam vnaquaeuis res mix-
ta concreſcere debet & finiri, quas opti-
me terrae affectiones aqua praeſtare po-
teſt. Ex aere atque igne, quoniam
corpus perfecte miſtum quodcunque
contrariorum temperie coaleſcit, ſunt
autem contraria aer terrae, ignis aquae.
Rurſum omnium corporum miſtorum,
animatorum aeque ac inanimatorum, ſi
miſtionem quidem fpectes, eſt eadem ra-
tio, animata tamen ex omnibus conſi-
ſtere elementis, ex eo liquet, quod ex
omnibus nutrimentum accipiant.

Cauſae & communia principia miſto-cap. IX.

rum corporum tria ſunt, materia, for-
ma, & ecfectrix cauſa. Materia eſt po-
tentia, qua aliquid eſſe poteſt & non
eſſe, qua res ex elementis conflatae vel
generantur vel corrumpuntur. For-
ma eſt ratio eſſentiae in quacunque re.

Cauſa effedrix vniuerſalis, coeli motus cap. X.

circularis eſt, non tantum qua parte ae-
ternus eſt, continuus, & generationem
antecedit,

4

tah A,

Meteor.
Llcapl

ca.II.

cap. II.

ay

ſech
niſe⸗
erlus

en⸗ caII.
(-
mpe-
Arlae
eant,
l, ita
Ime-
Gam,
RxX
exi⸗
nam
guue,
ta in

mni- cab.VII.
qi⸗
ahit
ipli
ir-
gei
Po.
MAN
hgde
ſunt
lune.
run,
n
nra⸗
Onli⸗
dex

Dr. , IX.
r.
1o.
ſo
eel
Mr-
en .
e40-
nem
ellit,

PHLSCA.

antecedit, ſed ea precipue, qua nobis
admouet, vel ſubmouet a nobis id, quod
vim habet gignendi res omnes, ſolem
inquam, & cetera ſidera, quae prout
acceſſerint, receſſerintue, generatio-
nis corruptioniſue cauſae exiſtunt.

cap. XI. Iſta omnia autem ita ex naturae le-

CA

CAP. X. 4A61
ge diſpoſita ſunt atque ordinata, vt,
quandoquidem nulla res naturalis in
eodem ſtatu perſiſtere poteſt, perpe-
tua ſaltem ſucceſſione ſingularium in
quibuſuis ſpeciebus natura conſerue-
tur. Vt adeo naturalis generationis
cauſa nulla ſit alia, quam ſpeciei con-
ſeruatio.

P. XII.

DE CORPORIBVS IMPERFECTE MISTIIS.

Meteor. WMorum corporum duo genera ha-
L. l. cap. bentur, vel perfeldte enim vel im-
perfecdte funt miſta. Imperfecte miſta
corpora meteora ſunt, iuxta naturae
legem producta, modo tamen minus
cap. II. ordinato, & conſtante minus. Mate-
ria eorum in genere elementa ſunt.
Cauſa effectrix coeleſtia corpora, quae
in inferiora haec agunt eo, quod illis

continua quodam modo ſerie coniun-

cap. III., cta ſint. Nempe ſummus eſt coeli lo-
cus: coelo proximum ignis elemen-
tum: igni aer ſuccedit, huic aqua, &
poſtrema omnium terra. Nabes in
ſphaera ignis neutiquam gignuntur,
neque in aerea regione: partim quod
nimius in iſtis partibus ferueat calor,
Partim ob coelorum motum, qui ſe-
cum ignis rapit elementum, & ſupe-
riorem aeris regionem, quo motus ge-
nere calor in inferioribus producitur

corporibus. Aer enim coeli motu agita-

tus, calorem ex illa agitatione conci-
Pit, pariter acex vicinla ſolis, & ele-
menti ignis.
cap. IV. Flammae quae in ſuperiore aeris re-
gione apparent, ita gignuntur. Sol
calore ſuo halitus genus quoddam edu-
cit eterra, quod ſi calidum ſit, & ſic-
cum, exhatatio audit: vapor, ſi humi-
dum ſit, & calidum. Exhalatio, leuior
quippe, ſublimior, quam vapor, loca
petit, atque in ſuperiorem aeris delata
regionem, motu ibidem accenditur

aeris, & ignis vicinia. Hinc flamma
lucens, caprae & ſtellae cadentes alia-
que eius commatis naſci ſolent. Hinc

& phaſmata ſunt, qualia hiatus, fo- cap. V.

veae, color ſanguineus &c. luce nempe
varie repercuſſa varie pingente exha-
lationem, purpurae tamen ſpecie quam
frequentiſſime, qui color eſt ex ignis
cum candore miſcela.

ra ſunt, materia, exhalationes calidae,
ſiccae, conſtipatae, & combuſtibiles,
ita tamen, vt nec flammam vehemen-
tem concipiant, neque fubito extin-
guendam. Cometaappellatur, ſiue Pel-
la crinita, ſi eadem eius vtraque parte
eſt facies. Pogoniam vero h. e Rellam
barbatam, ſi caudam trahat. Ex igne
conſtare manifeſtum ex eo eſt, quod
apparentis cometae tempore venti vt
plurimum tumultuentur, & ſiccitas
vVrat. Rariſſime apparet, & ſola, haec
ſtella, & vltra tropicos quidem, quo-
niam ſidera, & ſol inprimis diſſipare
ſolent eam, ex qua coaleſcit, materiam.

Galaxiqa non eſt lumen ſtellarum cap. VIII.

plurimarum, inuicem propius con-
iunctarum, vt Anaxagorae viſum, ſed
exhalatio calida & ſicca, motu mul-
taru m ſtellarum accenſa, ea par-
te, vbi Galaxiam videmus, conſti-
tutarum.

Ad ea accedimus meteora, quae in me-cap. IX.

dia atque inferiore aeris regione occur-
Mmm 3 runt,

Cometarum effectrix cauſa ſol & ſide- eap. VI.

462
runt, in qua tam diu detinentur, do-
nec loci frigore conſtipata in aquae
guttas abeunt, quae ſi exigua mole de-
ſcendant in terram, ros vocantur, ſi
maiore, pliuuia. Denſus ille vapor, quem
ſuſpenſum tenere ſolet aer, & qui
ex aere in aquam tranſit, nubes eſt. Ne-

resfr rανula vero id, quod ex nube in aquam

&.
cap. X.

cap. XI.

cap. XII.

cap. XIII.

condenſata, ſuperfluum eſt.
Vapor modico calore ſurſum edu-
tus, neque longe a terra diſcedens, no-
Gturnoque, vbi condenſatus frigore eſt,
deſcendens, vel in roreém degenerat
vel in pruinam. In pruinam quidem, ſi ge-
lu conſtringatur, antequam in aquam
poſſit abire. In norem, ſi in aquam con-
vertatur, neque calore virium haben-
te affatim ad conſumendum eum, &
exſiccandum, neque frigore, ad con-
ſtringendum in glaciem.
Nix eſt nubes, quae frigore eoncre-
vit, pluuia vero & roc, pruina & nix
mole fere tantum differunt.
Grando, quamuis eiusdem cum gla-
cie naturae ſit, raro tamen in hyemegi-
gnitur, quod antepiriſtaſi (h. e caloris &
frigoris lucta quadam) ad id opus ſit.
Vt vero in vaporem vertitur aer fu-
Pra terram condenſatus; vapor vero
frigore conſtipatus in aquam abit, ita
eidem quoque in terrae euenire ſolet
cauernis & receptaculis, mutatione
aſſidua, qua in guttulas quasdam ille
vapor primum conuertitur, guttulis
in maiores guttas inde coaleſcentibus.
Hinc ſontes deriuandi omnes, & Pu-
minum capita, ingenti copia parte ali-
qua terrae proruentium. Hinc eſt
quod ex montibus maioribus, maio-
res vt phurimum ſontes etiam riuique
procedant.

ca;XIV. Continuae porro mutationi partes

terrae obnoxiae ſunt, quae humore
Aandocltie abundant, mox iterum
ccitate laborant, modo fertilitate ſunt

PAS V AkeIsTrOTFIES DoCTRINA EI&

ſumma, modo ſterileſcunt, nouishinc
inde uuiis erumpentibus, mox ite-
rum deficientibus; mari item modo in
terram longius progreſlo, modo ite-
rum recedente, certo annorum exa-
cto orbe. Sic igitur terrae etiam par-
tibus iuuenta eſt ſua & ſenectus, perin-
de ac plantis & animantibus, calore at-
que conuerſionibus ſolis vtrumque
iuuante. Tempus & mundus aeterna
ſunt: at ſemper Nilus haut fuit & Ta-
ndis, loca enim, ex quibus egreſſi pri-
mum illi ſunt fluuii, ſolum olim fuere,
aquis plane deſtitutum.

Proprius aquae locus concaua aeris L. II. . II.

eſt ſuperficies, quem mare occupat
locum, terram ambiens. Subtiliores
enim aquae partes, & ad motum com-
poſitae magis, calore ſolis ſurſum e-
ducuntur, ſalinae vero partes eius-
dem, ſpiſiae magis, & terreſtres, in-
ferioribus locis ſubſidunt. Hinc eſt
quod verſus mare tendant omnes a-
quae partes, tanquam proprium ſibi

locum: neque tamen ex iis incremen-

ta capit vaſtum pelagus, quoniam
ſol, quantum ingeritur, tantum vicis-
ſim educit, rarefaciendo & in vapo-
rem aquas conuertendo.

Mare ab aeterno perinde ac ipſe eſt cap. III.

mundus, eiusque ſalſedo ab exhalatio-
ne eſt terrena, atque adufta, quae e-
ius aquis permiſcetur. Nempe vapor
ex ſuperficie maris a ſole educitur, in-
teger & incorruptus, ex fundo autem
eius, ſolis feruore agitato, exhalatio
ſurgit, per maris aquas perrumpens,
& cum vapore adſcendens, quae, gra-
vitate fua mox iterum in mare praeci-
pitata, ſalſedine illa id imbuit, perin-
de ac ea aquae, per cineres identidem
traductae, imbui ſolent.

Ventos ſol iuxta cum reliquis ſi-cap. IV.“

deribus ex calida atque ſicca exhalatio-
ne conficiunt: quae vbi adicendit,
D verſus

.( C
P

— – „

rrr

Meteor,
LWeI.

1

ine PHFVSICA. CAP. XIIl. MIII. .⸗ 463
ite. verſus inferiora rurſus propellitur, ob- quoddam acquirit, quo fulmen abſol-
in vio ſibi mediae aeris regionis frigore; vitur, fragorem eruptionis fubſequi
ie. cumque leuitate ſua impedita, recta ſolitum, viſu tamen prius deprehen-
. petere inferiora non poſſit, aeremo- ſam, quam tonitru audiatur, eo quod
M do furſum truditur, modo deorſum. viſus celeritate longiſiime audituman-
. Calidam dixi, ſiccamque exhalatio- tecellat. .V
t. nem, vt quae ſicca ſit magis, quam hu- Siccarum vero exhalationum illae, "b. 1X.
re mida. Exigua autem fub initium ven- quae tenues magis ſunt atque rarae,
Inn ti vis efle ſolet, vires tamen acquirit, tonitruum fulminumgae exiſtunt mate-
I. adſcitis aliis exhalationibus, quibus ria, ita craſſiores & conſtipatae magis,
⸗ occurrit, leuioribus. ecnephiarum, tphonum, preſterum &
cap. Vv. Venti autem & calore componuntur cuneorum fulmineorum ſunt cauſae. B
& frigore. Calor enim vehementior In lucidorum meteororum, quae in L. II.
. exhalationes conſumit, quamprimum nubibus apparent, genere halones ſunt,
S eterra egrediuntur. At frigus magis irides, parhelü, virgae. Quae omnia
N intenſum terrae obſtruit poros, vte- ex radiis lucis varie refractis, & reper-
res gredi illaz non poſſint. cuſſis, exiſtunt: differuntque pro di-
m. cap. VII.* Terrqe motus, eſt terrae tremor, ab verſitate rerum, in quas incidentes lu-
exhalatione procedens calida, & ſicca, cis radii repercutiuntur. Halo ſtellam
. abdita in viſceribus terrae, quae cum ambire aliquam ſolet, ſinubes aliqua
⸗ foras egredi nititur, vt eius natura occurrat, cuius, parte media ob rari-
k poſtulat, terrae tamen obſtante ſoli- tatem diſſipata, partes extremae Colo-
1. R ditate intus continetur, terram con- rem ſtellae induant, radüs eius ab iis-
i cutit, dum viaperire viam ſibi cona- dem reſilientibus. Iris eſt ex radiis
r. “ tur, omniaque obuia ſternit. Quo ſolis refractis in nube rorida, moxque
1 maior vero eſt incluſiillius ſpiritus fer- in pluuiam ſoluenda. Eademque ra-
. R vor, eo maior etiam eius vehemen- tione Parhelii quoque virgaegue gi-
. ł tia eſt. gnuntur.
Eadem fulminum, tonitruum, & re- Dantur vero etiam corpora imper- cap. VII.
U lHiquorum natura eſt. Tonitru exiſtit, Fecte miſta ſub terra, ſiue in viſceribus
o vbi exhalatio, denſa nube incluſa & terrae, ea quoque generum ſunt duo-
e frigida, intus vehementi impetu fer- rum: quaedam enim exhalationibus
r ł tur, eaque perrupta, tandem maio- natales debent, quae mineralia ſunt,
⸗ rem edit minoremque fragorem, pro alia vaporibus, & dicuntur metalla,
n denfitatis in ula nube ratione. Eru- quae in Fißlia ductiliaue diſtribu-
0 Ptione illa caloris atque luminis genus vntur. DWDWUW
CAP. XIII.
4 DE CORPORIBVS PERFECTE MISTIS.
n⸗ rtrer Ommunes corporum perfelze mi- rationem cauſantur, vincente nempe
n V.C-l. ſyorum affectiones funt, quae apri- materiam calore atque frigore: quod
mariis elementorum qualitatibus pro- ſi non fiat inquinatio & digeſtionis der usuwvel’
ſ-ad. . cedunt, quarum duae agentes ſunt, ca- JeNdus efficirur. Simplici generationi , à e

lor & frigus, patientes duae humidi- opponkur putreſactio, cui nihil non iα.
tas & ſiccitas. Natura ſua iſtae gene- obnoxium fit, niſi non expectata vi
diſloluatur.

cap. II.

cap. III.

464
diſſoluatur. Quae putrefiunt autem,
primo humorem contrahunt, inde
exareſcunt, externus enim calor in-
ternum expellit, & tandem conſumit.
Putrefactioni igitur obnoxia ſunt o-
mnia, igne tamen excepto, putrefa-
Gio enim caloris naturalis corruptio
eſt, per calorem externum, in cor-
pore humido. Haec cauſa eſt, cur res
frigori expoſitae, vel motu agitatae,
facile haut putreſeant, putreſeant item
hoc minus, quo maiores fuerint, quoue
calidiores. Sic partem maris putrefa-
Cio poteſt corrumpere, totum non
poteſt.
Ex putridis animantia producuntur.
Calor enim naturalis, dum expellitur,
quantum poteſt, id, quod corruptio-
ne auellitur & ſeparatur, coniungere
exiguis nititur moleculis, quae vitam
pPoſtea, ſole adiuuante, recipiunt: at-
que ita vermiculi, veſpae, culices, alia-
que inſecta gignuntur.
Digeſtio ſiue concocdtio caloris, dige-
Nionis defectus, frigoris eſt opus. Eſt-
que digeſtio perfeétio, a natu rali pro-
prioque calore ex oppoſitis facta pa-
tientibus, quae ſua cuique materies
exiſtunt. Digeſtionis finis in quibus-
dam rebus ceſt ipſa naturae mutatio:
vt, ſi cibus in carnem & ſanguinem
per digeſtionem abeat. In aliis tantum
mutatio eſt ratione quantitatis, vel
qualitatis, v. g. in fructibus, qui ma-
tureſcant. Digeſtienis defectus eſt im-
perfectio in qualitatibus oppoſitis pa-
tientibus, a defectu caloris procedens.
Eſt vero digeſtio vel concoctio triplex
éοτονι*πος ντπσα. Triplex item
concoctionis defectus: νααιπ αοι
&ισúας
Iéravois ſ. maturatie eſt digeſtio e-
lementi, quod in fructibus eſt: perfecta
eſt, ſi ſemina fructu contenta ſui ſimi-
le producere queant. Oppoſita ei

PARS . AkNSTOTETES DOGTETNA EDSOS

duτ eſt, defectus digeſtionis in fru-
ctibus, qui caloris defectu humidita-
tem vincere nequeant. :
Enrig, elixatio, eſt indefiniti in
humore exiſtentis concoctio, faécta ab
humido calore externo, ei opponitur
sbMXοσσnato, digeſtionis defe-
ctus in humido indefinito, proce-
dens a defectu humidi caloris externi.
orrzsss aſſatio. Eſt digeſtio procu-

rata calore ſicco externo, non nimio

tamen, is enim aduſtionis eſſe cauſa ſo-
let. Ei opponitur saτνιαοαι uae eſt
digeſtionis defectus, natus ex defecétu

caloris & ignis, vel humiditatis in re

aliqua abundantia.
Quod vero duas qualitates patien- eap. IV.
tes attinet, humidae res ſunt, & ſeccae,
vel actu, vel potentia. Res humido
ſiccoue miſtae definitae ſunt, illae enim
ſeſe inuicem finiunt qualitates, vnde
corpora ſine terra & aqua minime con-
ſiſtunt, humida iſta, illa ſicca: haec
cauſa etiam eſt, quod in ſola terra &
aqua vitam agere animantia poſſint,
quae ſunt materia eorum.
Primae porro affectiones defmitorum
corporum durities ſunt, & mollities.
Durum eſt, quod tactui non cedit, molle
contraria ſeſe ratione habet. Eorum
vtrumque vel abſolute eſt tale, vel in
relatione ad aliud. Vtraque autem
qualitas ex concretione exiſtit, quae

exſiccationis eſt ſpecies. .

Exſiccatio rerum eſt ex aqua conſi-cap. VI.
ſtentium, vel quae aqueae ſunt natu-
rae, vel aquam continent, ſiue na-
tura inſitam, ſiue aduentitiam. Per-
agitur exinſtituto calore; frigore eti-
am, ſed ex accidenti. Contraria ei
humectatio concretio vaporis eſt, in
aquam abeuntis, vel liquefactio folidi
corporis, quale metallum. Concre-
tio eſt, quando remoto humore ſicca
contrahuntur & condenſantur, ſiue
frigore,

nio
ſo⸗
eſt
Au
Ure

jen- aoIV.
lot,
ico
nin
nde
-
ec

at,

P
inet.
moll
ruNR
el in
Utem
ue

conl-a,Vl.
natl⸗
Na⸗
Per-
e eii⸗
rin ei
ſt, in
Dd .
r!⸗
D ſcc
e
gote,

ag. VIII.

PHVSICA.

CAp Xnn, üy 465

frigore, vtan lapidum generatione, bile, Kexile, infexile, ſractile, infra-
ſiue calore, vt, cum ab aqua ſalia ſepa- Aile, friabile, infrniabile, inpresſile,

rantur. Concretioni opponitur reſo-
Uutio, quae contrariis omnibus effici-
tur. Res ſolo calore condenſatae e-
nim, ſolo frigore reſoluuntur, & vi-
Ce verſa.
Praeter Affeldtiones hucuſque com-
memoratas primarias, dantur aliae e-
tiam ſecundariae, homogeneis corpo-
ribus maxime propriae, quarum a-
gentes alige ſunt, aliae patientes.
Qualitatum quas patientes dicimus,
in corporibus miſtis XVIII ſunt
Paria: coneretile, inconcretile, eliqua-
bile, ineliquabile, mollificabile, im-
mollſicabile, bumedabile, inhumecdta-

inimpregſelel, formatile, informutile,
preſſatile, inpreſſatile. Tracdtile, in-
zractile, ductile, inductile, Flzle, in-
MWle, ſectile, inſe tile, tenax, remittens,
denſabile, indenſabile, combuſßzihile, in-
combuſtibile, exhalabile, inexhalabile.
Ab his ita denominantur corpora ſi-
milaria miſta. Metalla, aurum, fer-
rum, argentum, lapides &c. & quic-
quid exillis conficitur: vt & ſimilares
plantarum atque animalium partes, vt
caro & oſſa, quarum aliae calidae ſunt
magis, quae ex aqua maximam partem
conſiſtunt, magis frigidae aliae, quae ex
terra & aere praecipue componuntur.

CAP. XIV.
DE PLANTIS ET ANIMANTIBVS.

Sy b finem meteorologicorum de
26

artibus ſimilaribus agere propo-

nit. v. g. Sanguine & . quid ſint, quem

finem habeant, quam materiam & ra-

tionem, maxime vnde motum habe-

ant, vt inde porro ad partes diſzmi-
lares accedat, & poſtremo de his, qui

ex iis conſiſtunt, hominiburs, plantis
&c. Hinc Patritius ſuſpicatus eſt tra-
ctatum de partibus animantium proxi-
mum eſſe Meteorologicis, in eo enim,
vt inſtitutum ipſi fuerat, de partibus
agit ſemilaribus vique ad libri Il capur
X, atque inde de diſzmilaribus pergit
diſputare. Verum adeum ordinem re-
vocare librum Ariſtotelis de animan-
tium partibus, eo minore certitudine

gaudet, quo magis certum eſt, plurimos

eorum, vt ne dicam deiis, quae anatomi-
ca ex inſtituto complectebantur, deper-
ditos eſſe, in quibus forte extitere, qui
ſeriem haut paulo magis redderent lu-
culentam, in ipſis libris de animalibusni-
hil eſt, cui illam ſuperſtruere valeamus.

Eandem ob cauſam in medio quo-
que eſt relinquendum, quis proprius
ſit librorum de plantis locus, hodie
deſideratorum. Forte libros de ani-
malibus praeceſſerunt. Animas enim
plantis Ariſtoteles tribuit, in quoe a
Stoicis diſſentit, vegetante inſtructas
facultate: viuere easdem affirmat, cul-
tro etiam ſciſſas atque diuiſas, non
minus atque inſecta, qua ratione ex
vna duae plureſue effici valeant. Item-
que ſubſtantiam, quam ab alimentis &
aere ambiente habeant ſuppeditatam,

naturali earum calori conſeruando ſuf-

ficere.
Quantum ad animantia, de eorum in-
ceſſu librum habemus, de hiſtoria ani-
malium libros X, de generatione eo-
rundem libros V. Tanto ſtudio id
argumentum tractauit igitur, vt epi-
tome illud repraeſentare difficile ſit,
quamobrem omittendum illud duxi-
mus potius, idque eo magis, quod ea
ex parte nihil a Stolcis praeitiuum ſit,

Inn

466

—

2

& Academicis, cum quorum doctrina

PARS V. ARSTOTETES DOCTRINA EVS

ſent, iſta nobis delineatio praecipue

Vt comparari Ariſtotelis placita pos- eſt inſtituta.

X

CAP. XV.
DE ANIMA.
Deanima Onducit omni veritati animae co- quaſi anima moueatur, ſed motus il-
L. I. c. I. . gnitio, inprimis vero in rebus na- los in corpore ab anima produci tenen-

cap. I.

turalibus, anima enim principium
quaſi eſtrerum animatarum. Anima-
ta vero ab inanimatis motu Praecipue
differunt, & ſenſu. .
Hinc antiquioribus philoſophis de-
finitio animae ex iſtis petita eſt. De-
mocrito, P Vthagoreis, & Anaxagorae,
a mokit, Empedocli & Platoni a cogni-

pe
tiont, 2 aliis ab virogue. Alii tamen

animae naturam in eo Poſuere, quod

Nael, lyſe

cap. II.

cap. IV.

corporis ſit ezpers, vel quod ſubtilis-
Nmume ſet corpus Thales eſle dixit rem,
2 mos . Dioge nes aerem, He-
racli itus alatio⸗ nem, immortalemque
tiam; Hippo aquam ſanguinem

Crito.
Anima non a ſeipſa mouetur, Demo-
crito iudice, nam quiccuid mouetur,
ab alio mouerur. Viciſſim, ſi a ſe ani-
ma mouetur, in loco eſſe deberet, &
motu violento moueri poſie, eiusdem-
que adeo foret cum corpore naturae,
corporique reddi poſt ſeparationem
poſiet. Nec a ſe ipſa mouetur anima,
ſed arebus, quae ipfi offeruntur, ſiper
eſſentiam enim ſ lam moueretur, tum
poſſet. Non
ma mouetur, ſed ex
uod corporis mo-

tus

00 Ca ſione
. ‚h. e.
contrariorum a ata miſcela,
alias enim plures eſle 0 orteret eius-

dem corporis animas, pro par tium ra-
tione diuerſa & temperie. Quamuis
autem vulgari loquendi vſu animam
contriſtari dicamus, ſperare, metuere
&c. id tamen ita accipiendum non eſt,

0

dum eſt, partim locali quidem orga-
norum motione, partim alteratione
eorundem. Animam iraſci non ma-
gis dicitur accurate, quam ſi dicas ae-
dificare eandem. Flomo enim eſt ,qui
iraſcitur, anima id efficiente, alias enim
ſenectuti etiam, infirmitatibus, &
morbis animam perinde ac corporis
organa obnoxiam dixeris.

Neque rarum aliquod corpus anima cap. V.

eſt ex elementis confiſtens, alias enim
non maior eius, quam elementorum,
futura eſſet intelligendi vis neque a-
nima datur per omnia di fuſa, vt viſum
Thaleti, videmus enim res haut pau-
cas inanimatas.
Sunt, qui ex diuerſis animae funétio-
nibus concludant, plures eſſe, quam

nayz i in homine animam, vel dauiße bi-

lem efle eandem, ita vt ars eius ſupr
ma, inielligens, in capite ſit, iraſe?
in pectore, concupiſe ens in iec re. &
rum errant, neq e enim inte llectus
vlli corporis parti eſt a „ vt qui
corporeus non ſit, atque organicus, ſed
materiae expers & immort
Anima Rae eſt enteleæchis corpor
noturalis organici, vitam potentia ha-
bens Pn. 7211*
Duplex enim entelechig eſt, prima O-
perationis; bium eſt, vt ſcientia.
Socanda ipfe es tacte. Naturalis cor-
poris, non artifciulis, quale turris
vel nauis. Organici porro corporis,
h. e. inſtrumentis operandi inſtructi,
qualis eſt oculus, qui eſt videndi, auris,
quae audiendi, eſt inſtrumentum: Ipſæ
vero etiam plantae ſimplicia habent
organa.

S

2
3.
alis.

82
+9

15 L. Il. C II.

ia, inquam, primd.

e

4

OI

gui
u
8

orS

imcp V.

um.
lI,

PHLVSICA. CAP.
organa. Vitam potentia habens: quaſi
dicas in ſeipſa, potentia enim babere
minus eſt, quam habere actu: adlu eſt
v. g. in eo, qui vigilat, potentia, in dor-
mMiente.

—

Animi alias definitur, quod ſa ic per

. WrI. XrII. 467
quod primum viuimus, ſentimus &0iin-
telligimus. Vnde tres animae facul-
tates eſſe liquet, nutrientem, ſentien-
tem & ratienalem, quarum fuperior
inferiores potentia complectitur, per-
inde aca quadrangulo comprehendi-
tur triangulum.

CAP. XVI. ⸗
— DE FACVLTATE NVTRIENTE.

cap. IV. Pam animae facultas & maxime
communis eſt nurriensg, perquam
Vita omnibus rebus ineſt: eius opera-
tiones ſunt generatio & nutritio.
Nutrimentum vel nutritionis, vel
augmentationis cauſa accipitur. Na-
tritio autem facultatis nutrientis eſt o-
peratio, ipſi ſuſtantiae rei animatae
conducens-ĩ‧" w Angmentatio facultatis
nutrientis eſt operatio, qua corpus
animatumad perfectam magnitudinem

adoleſcit. In nutritione conſideranda
anima, quae nutrit, corpus, quod nu-
tritur, & alimentum, per quod nutri-
tur. Ea naturalem requirit calorem
omnibus animantibus inditum. Ali-
mentum corpori, quod nutritur, & diſz-
mile eſt ſiue contrarium, & ſanile: qua-
tenus digeſtüm eſt nondum, contraa
rium eſſe dicimus nutrimentum: qua-
tenus vero vt digeſtum ſpectatur, ſmi-
le ſemili nutritur. HMM

CA P. XVII.

. DE FACVLTAT

cap. V. Entiens animae facultas ea eſt, qua
animantia ſentiunt primum. Sen-
Jus vero mutatio in organo eſt, a re ſen-
ſibus oblata, procurata. Neque enim
ſeipſum percipit ſenſis, neque organum
ſuum, neque rem vllam internam. Vt
reipſa ſentiat enim, externa aliqua res
requiritur, quae ſenſum moueat, ſei-
pſum enim ſenſus mouere nequit, qui
facultas ſit tantum patiens, perinde ac
quod combuſtibile eſt, ſeipſum com-
burere nequit.
Rerum autem, quae ſenſui obiiciun-
tur, tria ſunt genera, vnum proprium
eſt, rerum nempe, quae vno ſolo ſenſi
percipiuntur, qualis color eſt viſui.
Commune earum rerum, quae vni cui-
dam ſenſui propriae non ſunt, ſed
communes omnibus. Accidentate, quod
earum eſt rerum, quae, quatenus tales

cap. VI.

E SENTIENTE.
ſunt, ſenſum non afficiunt. Senſus vel æ-
ternus eſt, vel internus. Senſus exter-
ni ſunt vifus, auditus, olfactus, ta-
tus & guſtus.
Viſus verſatur circa colores, & rem eag. VII.
quandam nomine deſtirutam, in tene-
bris refulgentem, qualis in ſquamis
piſcium cicindelis &c. Color vero eſt
motus procedens ab eo, quod actu per-
Wicuum eſt. Perſpicaum eſt, quod per
wili haut eſt obnoxium, ſed per a-
lium quempiam ſiue colorem ſiue lu-
men, qualia aqua, aer, vitrum. Lu-
mon eſt actus rei perſpicuae quatenus
perſpicua eſt. Non ignis vero eſt lu-
men neque corpus, alias enim duo
corpora in eodem loco eſſe conſeque-
retur.
Viſus pariter, ac reliqui ſenſus o-
mnes, medio opus habent, & diſtantia
Nnunz conueniente.

468⁸ PARS V. ARSTOTELIES DocTIEINA ETVS

conueniente. Res, quae ſenſu perci-
pitur, primo medium, & inde organum
afficit.

cap. VIII. Auditus circa ſonos verſatur. Hi

exiſtunt ex duorum corporum colliſio-
ne, durorum, planorum & concauo-
rum in aliquo medio, quale aer & aqua,
celeriter & vehementer, antequam me-
dium diſſipetur, excitati. .
Echo, ſonus eſt repercuſſus, quan-
do aer collectus, & vaſe aliquo, vel
loco concluſus, quo diffuſio eius &
progreſſus impeditur, retrocedit: vt,
ſi voce magna, conuerſa in murum fa-
cie, inclames. Semper autem ita re-
Percutitur ſonus, licet auribus id mi-
nime ſemper percipiatur, perinde ac
lumen, quod ſi repercuteretur minus,
obſcura forent omnia loca, ſoli vel alii
cuidam lucido corpori, ex aduerſo
non expoſita.
donus eis producitur corporibus,
quibus concutitur aer, atque aſſidue
agitatur, donec ad organum appellat,
in quo inſitus eſt, eiusdem naturae a-
er, isque animatus & immobilis, qui
ab aere exteriore commotus, auditus
ſenſum praeſtat. Hinc in ipfſis etiam
aquis audimus, aqua enim adhuncae-
rem pertingere nequit, ob auris an-
guſtos anfractus: quos ſi perrumpat,
vel alias lacerata fuerit hunc aerem con-
tinens membrana, furditas inde exi-
ſtit.
Vox, aeris, reſpiratione adducti, eſt
impulſus, ab anima in arteriam illiſi
vocalem, quae in pulmonibus eſt, cum
intentione ſignificandi. Non omni-
bus igitur animantibus vox competit,
ſed ſanguine tantum & reſpiratione
gaudentibus, piſciumque adeo nulla
vX eſt. . ,
Odoratus circa odores occupatur,
qui non aeque in homine, quam aliis
animantibus, perfectus eſt ſenſus. Vn-

de & homines nonniſi cum dolore vel
voluptate odores percipiunt, ſi ſatis
eis virium ſit ad alterum iſtorum exci-
tandum. Defectus ille ab organo eſt,
quod in nobis magis obtuſum inueni-
tur. Medium odoratus aer eſt, & aqua,
nam & piſces odorantur. Nec tamen
eodem modo omnia animantia hoc
ſenſu fruuntur. Quae reſpirare enim
poſſunt, aerem ducendo odorantur,
non vero ita faciunt cetera, ob organi
diuerſam diſpoſitionem. Ea igitur,
quae aerem trahendo odorantur, in
aquis ſenfum illum nequeunt exerce-
re. In genere vero odor ſicca reſpi-
cit, vt ſapor humida. Eſtque orga-
num odoris ſiccum potentia, vt actu
ſunt ſicca res, quae ei obiiciuntur.
Guſtus circa ſapores verſatur. Quic-cap. X.
quid vero gaſeu percipi poteſt, id ſapi-
dum eſt, humidumque, ſiue actu, ſiue
potentia. Sicca guſtui obnoxia ſunt,
quatenus potentia humoren habent,
& ſalium inſtar liqueſcere poſſunt. Gu-

Rus vero & ſipidum & inſipidum per-

cipit, quemadmodum viſum tenebrae
quoque afficiunt, & auditus ſilentium
Percipit. Nempe ſenſuum quilibet
abſentiam perinde ac praeſentiam per-
cipit, rei, circa quam exercere ſe ſolet.
Potulentum guſtui cum tactu com-
mune eſt, quatenus humidum tamen
eſt, gaſtum afficit, vt ſaporem quod ha-
beat. Lingua ſiccum guſtu non perci-
pit, quoniam organum ſenſus tale po-
tentia eſſe debet, quale actu eſt res,
circa quam ſenſus verſatur. Sine hu-
miditate vero ſapidumnon datur. Spe-
cies ſaporis ſunt dulcedo & amaritudo-
ad Aulcedinem pertinet pinguedo, ad
maritudinem ſalſedo. In medio vero
iſtorum poſita ſunt acre, acerbum, aci-
dum atque acutum. Sapidum, eſt quod
gilſtum mouet, atque vt ſe exerat,
efficit.
Tactus

aab. Al.

l. III.
t. il.

1-

eſl

cap. XI.

eap. XII.

L. III. c. I.

L. III.
c. II.

PHFVSTCA CAbP. XyIr vim

Tadtus circa qualitates primas ver-
ſatur. Organum tacltus ea pars eſt,
quae potentia eſt id, quod res circa
quam hic ſenſus verſatur eſt actu, quod
idem eſt enim, ab eodem affici nequit.
Res enim, quae eundem, quem ipſi calo-
ris, frigoris, duritiei vel mollitiei gra-
dum habent, non ſentimus. Caro me-
dium eſt, primum ſenſus organum eſt
aliquid interius. In hoc vero gaſtus

& talctus a reliquis differunt ſenſibus,

nempe res, circa quas reliqui verſan-
tur, maiori intercedente interuallo eas-

dem afficiunt. Percipit autem guſtus

res aeque, quae tangi & quae non tan-
gi poſſunt.
Omnes hi ſenfus ſpecies ſenſibiles a
materia abſtractas accipiunt, perinde
ac cera figuram annulo inſculptam ac-
cipit, non ſunul accepto auro vel gem-
ma. Organum ſiue ſenſerium Ulud
eſt, in quo primo ineſt ſentiens facul-
tas. Res autem vehementius agens
corrumpere organum poteſt, & de-
ſtruere.
Plures non dari ſenſus externos,
quam quinque illos, manifeſtum ex eo
eſt, quod plures eorum in animalibus
Perfectis non occurrant: neque opus

CAP.

469
eſtſeto aliquo ſenſu adoommunia, quae
vocant obiecta percipienda, quae vnus-
quisque ſenfuum per accidens diſcer-
nere ſolet, motum v.g. figuram.

Adus rei, ſenſu pereeptae, & aclus
ſenſits ipſius, v.g. actus ſonandi & audien-
di vnum ſunt reipſa &idem, intentio-
ne differunt tantum. Actusque ille
ſemper eſt in eo, quod ſentitur, non in
ſentiente.

Senſibiles gualitates ſinitae ſunt, vtcap. VI.

quae extremis contrariisque ſuis fini-
vntur, per accidens vero dhidi in in-
finitum poſſunt, pro ratione diuiſionis
rei, circa quam occupantur, continuae.

Senſthilium autem alia potentia ſunt
ſenſibilia, vt pars iuncta toti, alia actu,
vt ipſum totum, vel pars a toto ſepara-
ta. Partium vero ſeparatarum quae-
dam exiguae ſuntadeo, vt eis actu per-
cipiendis ſenſus haut par ſit, eo quod
debita mole deſtituantur. .
Soni & odores in medio ſenſim proce-
dunt, atque ſenſim, & veluti gradibus
quibusdam ad organum deducuntur.
Lumen contra momento in medio exi-
ſtit, neque locali motu per illud tradu-
citur.

XVIII.

DE SENSV COMMVNI.

QOni Jenſus externus diſſerentiam
Percipit rei, circa quam verſatur.
Sic viſus de albedine iudicat, & nigredi-
ne. Diuerſarum vero rerum differen-
tiae eo diſcerni ſenſu non poſſunt. Com-

miunis itaque aliquis ſenſus datur, qui

acliones ſenſus externi & rerum ſenſu
pPerceptarum differentias diiudicat. Iu-

dicium iſtud, cum circa res ſenſibus ob-

noxias occupetur, ſenſus eſſe oportet:
& ſenſus quidem vnius, ſi plures enim
eſſlent, tum aliam rem ſiſteret alius, ne-
que adeo iudicium inter illas inſtitui

poſſet. Iudicans enim omnium illo-
rum cognitionem habeat, oportet, de
quibus iudicat, quam externorum ſen-
ſuum nullus parere poteſt, ad rem nem-
pe ſibi propriam determinatus.
Communis autem ſenſus eadem actu
res ſenſuum contrarias atque diuerſas
diiudicat, inuicem enim album & ni-
grum, dulce diſtinguunt & amarum.
Eſt igitur ille ſimilis circuli centro,
quod diuerſo reſpectu vnum dici pot-
eſt & multiplex. Vnus eſt, quatenus in
in eo externi ſenſus coniunguntur
Naon 3 omnes,

472
omnes, multiplex, quatenus fons eſt eo-
rum & iudex.

PARS V. ArTOTEIES DOCTEINA ES
Senſus circa rem

gaudent animantia.
ſuae perceptioni propriam errare non
poteſt, ſed verum ſemper proponit. Ii-
tellectus vero falſis opinionibus & habi-
tibus deprauatis haut raro ſeducitur.

XIX.

DE PIHIANTASILA ET COGTTATIONE.

pe Ri Senſus ab intellectu diffſert. Senſu
mnempe omnia, intelledu pauciſfima
CA P.
c. II. ſenſa & phantaſßia deriuatur & co-

L. I. de
Mem. &

gitâtio. Phantafia & a ſenſis differt
& ab intelecwuu, quamuis ſine praeui⸗
ſenſus perceptione non detur, quem-
admodum neque cogitatio absque ea
exiſtit, quae intellelctus eſt actio, ſcien-
tiam comprehendens, opinionem item
& prudentiam.
Phantaſiae actus a cogitatione dif-
fert; nam res etiam falſas phantaſia fin-
gimus, vt viſum fuerit nobis. Res au-
tem veras tantum aut veroſimiles cogi-
tamus, non vt viſum fuerit nobis, ve-
rum vt res fuerit nobis repraeſentata.
Praeterea quando res bonas eſſe guta-

miusc, malasue, metu agimur gaudioque

& ſpe. Quando vero phantaſia tan-
tum, nullo adhibito iudicio, agimus, pla-
ne non commouemur, quemadmo-
dum nec pictura terremur.
Phantaßa ſenſus Proprie haut eſt,
agit enim phantafia etiam in dormien-
te, quod de ſenſu dici non poteſt. Senſus
ab ipſis natalibus nobis praeſto fuit, non
phanaſia. Senſu omnia amimalia gau-

⸗ CAP.
. DE MEMORIA ET

A phantaſßia deriuatur memoria, quae
res praeteritas complectitur, vtſen-

Rem. c.I. ſus praeſentes, futuros opinio. Necefſe

autem eſt, vt ſenſas atq; intellelctus præ-
cedant memoriam. Hinc ea ſola anima-
lia, quae temporis aliquo gaudent ſenſu,
quales equi ſunt & canes,memoria etiam
vtuntur. Neque tamen phantſia care-

do veras, modo fallas.

dent, non phantaſia. Senſits verax eſt,
phantaſia ſaepe fallit. Senſus praelen-
tium tantum eſt, abſentium etiam phan-
taſea.
Neque phantaſßia ſcientia eſt vel in-
tellelctus, is enim variis rebus ſemper
occupatus, falſis ſaepiſſime phantaſia.
Nec phantaſia opinio eit, opinionem enim
ſequitur fides, non vero phantaſtm.
Eſt autem phantaſia motus animalis,
a ſenſu agente deriuatus, quo motu va-
rie animal afficitur, res concipiens mo-
Phantaſiae er-
ror ab errore ſenſuum eſt. Affit
itaque ſenſibus coniunctiſſima eſt
taſia, quamuis enim ſenſas non ſit ipf
eſſe tamen absque ſenſi non poteſt,
que datur in rebusſenſu deſtitutis.
riuatur autem nomen Darraxiaz à Oatos,
quod lucem notat. Viſus enim ſen-
ſaum excellentiſſimus ſine luce eſt otio-
us. .

Multa vero ab animalibus phantala

dirigente perficiuntur, vel'quod care-
ant intellectu, vt bruta animantia, vel
quod intellectu vtantur obſcurato,

XX.
REMINISCENTLA.
re poteſt memoria, ne ea quidem, quae
res ad intellectum pertinentes comple-
titur: qui meminit enim ſe vidiſſe pri-

mum, audiuiſſe, atque didicifſe ea, quo-

rum meminit, percipit. Memoria igi-
tur per ſe ad phaniſiam reduci poteſt,
vt quae phantaſmatum ſit, ad intelle-
dum vero per accidens tantum. Hinc
memoria

L. de
domn. &

Vigilel

apelll,

n

6e

dr.

igi⸗
5
elt,
AMe⸗
line
Nri

L. de

Somn. &
Vigil.c. ſtirutae neque dormiunt neque vigi-

cap. II.

cap. III.

Lib. de
inſomn.

Cta.

PMVSICA CAP. XXI Y

memoria in eadem cum phantaſia ani-
mae parte ſedem habet, ſi enim in intel-

lectuali reſideret facultate, bruta eam

habere non poſſent animantia, quae vti
tamen eadem animaduertimus.
Memoria autem eſt ex impreſſione
imaginis cuiusdam in anima, a ſenſiz fa-
Hinc qui imaginem atque figu-
ram a ſenſu communicatam non reri-
nent, excuſſam vel motu continuo, vel
humoris exceſſil, vt infantes, vel ſicci-
tate nimia, vt ſenes, memoria vel infir-
ma vtuntur, vel nulla. Ad memoriam

471
itaque apta cerebri temperie opus eſt,
ſicca tamen magis, quam humida.

Reminiſcentia non reſumendo vel aſ- cap. II.

ſumendo memoriam, exercetur, ſed ab
horum vtroque tanquam ſpecies a ſpe-
cie differt. Bruta enim animantia me-
moria praedita, reminiſcentia deſtitu-
vntur tamen. Nempe reminiſtentia
per diſcurſum exercetur & perquiſitio-
nem diligentem, qua vna res ex alia col-
ligitur, ſerie continua obſeruata, & or-
dine, donec poſtremo in animum reuo-
cetur id, quod obliuio eo expulerat.

CA P. XXI.
DE SOMNO ET VIGILIA.

D ſenſum referendus ſomnus & vi-
gilia, res animatae enim ſenſu de-

lant, exempli loco ſint plantae. omnus
ſtupor quidam eſt, & quaſi ligatio ſen-
ſuum. Vigilia ſenſuum ſolutio & rela-
Xatio quaſi.
Ocecupat autem ſomnus ſenſum in-
primis communem, quo ſomno con-
Rricto, ſenſus externi omnes, quorum
commune is centrumeſt, ligantur iti-
dem & conſtringuntur, quietis atque
ſanitatis animalis procurandae cauſa,
qui & vigiliae propoſicus finis eſt.

Non autem quaeuisſenſus impoten-
tia ſomimus eſt, ſed ea ſola, quam alimen-
ta exhalantia cauſantur. Hinc cibo

CAP.

ſumto ſomno maxime ſumus obnoxii,
tum enim humidus vapor adſcendit
plurimus, qui grauedinem primum ca-
Piti inducit, dum ibi ſubſiſtit, tum ve-
ro deſcendit, & calorem expellit, vnde
ſomnus exiſtit. Atque eo modo gigni
ſomnum, omnia ſuadent ſoporifera, pa-
pauer v. g. quod capiti grauedinem
ſubmiſſis humoribus inducit. Labor
Jomni fit cauſa, humores dispergende
vaporem producens. Ebrii & infan-
tes ſomno plurimum indulgent, minime
vero atrabiliares, ita enim intus funt
frigidi, vt echalare vapor non poſſit,
maxime ſi ſiccam magis nacti ſint cor-
poris temperiem. Eft igitur ſomnus
interni caloris ceſſatio, cum aliqua a
ðð ſpecie.

XXII.

DE INSOMNIIS.

Nsnmiq aflectio ſunt partis ſenſitiuae
in quantum phantaſtica eſt. Nempe

eſt inſomnizm phantaſmatis apparitio

per ſomnum obiati.
Nimirum officio ſuo defungentibus
ſenſibus externis, motus eorum, &
quaedam imagines, rebus, circa quas

–

verſantur, expreſlae, in organis rema-
nent. Hae in ſomno recurrentes in-
ſomnia cauſantur: non omni tamen
tempore, neque aetate omni, neque e-
nim eorum ſeſe ſiſtunt ſpecies, niſi hu-
moribus ceſſantibus. Hinc eſt, quod in-

ſomnia non ſtatim ſomnum ſequantur,

quod

de anim.
L. III.
c. IV.

cap. V.

472
quod infantibus item non niſi ali-
quo poſt partum interiecto tempore
inſomnia obtingant, tum enim agitatio
in eis eſt nimis, propter alimentorum
calorem. Vt in aqua igitur turbata
nulla apparet imago, vel ſiappareat, lu-
xata apparet tamen: tranquilla vero a-
qua, clariſſima refulget; ira humori-
bus, multa agitatione tumulruantibus,
nullæ per ſomnum repraeſentantur ima-
CA P.
. DE FACVLVTATE
YTrci animae faultas imtelligens eſt,
homini propria. Eſt vero intelle-
Ctus ea animae pars, qua cognoſcit at-
que intelligit, eſtque geminus, vela-
gens vel patiens. Intelleltus patiens is
eſt, per quem omnium rerum formas
intellectus induit. Nempe ſenſui ſimi-
lis eſt intellectus. Senſus enim are ſen-
ſibili, intelleltus ab intelligibili paſſione
excitatur. Patientis autem intellectus
iſtae ſunt proprietates: Caret paſſione
adcorruptionem tendente: ſpeciebus
recipiendis idoneus eſt: id quod funt
illae ſpecies actu, ipſe potentia eſt: cor-
ori non miſcetur: corporea non
habet organa: locus eſt ſpecierum.
Agentem etiam dari intelleltum ma-
nifeſte conſtat. In quocunque enim
rerum genere eſtaliquid, quod poten-
tia ſit, id omne, quod eſt in eo genere,
in eo etiam aliquid ſit oportet, quod ef-
ficiat omnia in eo genere: atque hoc
eſt intellellus agens, potentia cogno-
ſcens, quae phantaſinata pariter & in-
tellectum patientem colluſtrat. Pro-

prietates eius ſunt, quod ſeparari a cor-

pore poſſit, immortalis item ſit & aeter-
nus: quod cum corpore non miſcea-
tur, quod paſſionis ſit expers: quod
ſemper agat: Contra mortalis eſt entel-
tellectus patiens, quae & cauſa obliuio-
nis exiſtit. .

PARs V. ArSToTETES& DooIEνπr E

gines, vel ſaltem terribiles occurrunt:
quales ſunt atra bile laborantium, & ae-
grorum. Vbi vero aequabili motu la-
bitur ſanguis, humoresque conſidunt,
tum pura ſe offerunt inſomnia atque
iucunda. Eſt igitur inſomnium phan-
taſma, deriuatum amotu rerum, ſenſui
iam ante oblatarum, inter dormiendumn
animali occurrens.

XXIII.
INTELEIGENTIE.
Actio intellectus eſt duplex, vna indi-cap. VI.
viſibilium eſt intelleltio, in quibus nec
veritas eſt, neque falſitas; in quo gene-
re ſimplices apprehenſiones ſunt o-
mnes. Akera eſt complexorum, quan-
do notiones affirmando negandoue
coniungimus vel ſeparamus. Hic vel
verus ſemper eſt, vel falſus, non item
alter. Praecedit autem ſimpiex id,
quod complexum eſt.
Intellectus agens vel theoreticus eſt, cap. VIII.
vel practicus. Vt vero res ſenſibilis
potentiam ſenſibilis facultatis in actum
deducit: ita res intelligibilis faculta-
tem intellestuialem in actu conſtituit.
Vt item tripleveſt ſenſus operatio, ſim-
plex apprebenno, iudicium bonane res
ſit, an mala,. & denique vel appetitus vel
fuga pro iudicii ſententia, ſic & practici
intellectus triplex operatio datur. Pri-
mo enim phantaſmatibus impellitur, vt
re ſenſibili externa ſenſus. Secundo
iudicat rem oblatam bonam eſſe vel
malam affirmando vel negando. Ter-
tio voluntatem mouet, ad eam vel ap-
petendam vel fugiendam, vnde &
Ppractici ei eſt nomen. Prakicus hic
intelleltus aeque mouetur abſente re
ſenſibili ei oblata ac praeſente, a ſola
phantaſia excitatus. Res porro theore-
tico intellectui oblata, vel vera vel falſa

eſt, pradico, velbona vel mala.

Aniin

cin. X.

-as TI.
ec
ne⸗
0-
all⸗
e
ſel
ecn
ic,

ſt,ca Tl.
a-
it.
In⸗
1eS
rel
Hiei
. Vt
n
yel

S

cap. I.

PHVSI6A.

Anima rationalis ſuo modo res quae-
cunque eſt: quod actu enim cognoſcit,

CAP. YXyIDN.

473.
id vnum eſt quodammodo cum ipſa re
cognita.

ChaAbP. XXIV.

Raeter nutrientem, ſontientem atque
intelligentem facultatem, facultas
motrix quoque datur in animantibus.
Eandem illam cum nutriente haut eſſe
liquet, nam ab imaginatione & perce-
ptione illa dependet, quae plantis non
funt, quae & organis deſtituuntur mo-
tui accommodatis, non negandis ipſis

àa natura, ſi nutrice facultate gauderent.

cap. X.

Cum ſentiente facultate eandem motri-
cem non eſſe, inde probatur, quod den-
tur animalia ſentientia, quae ea tamen
non gaudeant; vt Zoophyta organis
motui ſubſeruientibus carentia. Nem-
pe eadem eſſe poteſt cum intellectu
theoretico illa facultas, is enim non niſi
de actionibus iudicat. Motus vero,
quo progredimur vel retrocedimus,
actio eſt animalis proſequentis bonum,

vel malum fugientis.

Localis motus in animali principia
ſunt intellelctus practicus (qui phanta-
ſiam comprehendit) & appetitus. Duo-
bus iſtis facultas motrix ad agendum im-
pellitur. Intellectus quidem & phan-
taſia quid fugiendum aplectendumue
ſit docentes: appetitus vero fugiendo
vel amplectendo. Principium vero
eius primarium appetitus eſt, cui, non
concurrente etiam intellectu, mouendi
vis eſt, quod in brutis animantibus ad
oculum patet, quandoque in homini-
bus etiam, qui ratione neglecta volu-
ptatem ſequantur. Contra nunquam

intellectus ſine appetitu poteſt mouere,

h. e. voluntate; Nempe appetitus omnis

motus, honeſti pariter ac inhoneſti,

principium eſt: Intelleltus vero motaus

tantum honeſti.
In homine duplex eſt appetitus: Vo-

animal mouet.

DE FACVLTATE MOTRICE.

luntas nempe, quae ſequitur iudicium
rationis, & appetitus, quem ſenſitiuum
vocant, quem vel iraſeibilem aiunt, vel
concupiſeibilem, qui ſenſum ſequitur &
phantafiam.
In animalium motu tria conſideran-
da. Primo id, quod mouet, atque id
geminum eſt: res ipſa quae appetitur,
mouens appetitum motione cauſae fi-
nalis, non efficientis: & ipſe appetitus,
qui, motus a re quae appetitur, viciſſim
Secundo id, per quod
mouet, quod cor eſt animalis, per quod
illud tanquam inſtrumentum a re ap-
petita mouetur. Tertio id, quod moue-
tur, quod ipſum eſt animal perfectum.

Inſecta locali mouentur motu, perin- cap. XI.

de ac perfecta animalia, &, quod conſe-
quitur inde, per eadem principia, ap-
petitum & phantaſiam. Verum ea
imperfecta eſt phantaſia, per totum dif-

fuſa corpus: quod colligere eſt ex in-

certo eorum motu, quod ad res prae-
ſentiſſimas tantum feruntur. Appe-
titum ea habere inde, quod voluptatem
ſenfiunt & dolorem, optimo iure con-
Cludas.
Bruta animantia ſenſitiua tantum
phantaſßia gaudent: Rationales creatu-
rae eadem deliberante vtuntur, quae

varias res comparat, eidem fini pro-

poſito conducentes, &, quod expedi-
tiſſimum eſt, eligit. Fieri tamen ſo-
let, vt ſentiens appetitus rationalem in
homine nonnunquam vincat. At na-
turae ordine voluntatem, rationalis
quae ſit, adeoque ſuperior ſentiente,
fas erat appetitui imperare. Sic igitur
tres motus animaduertimus: vo-
luntatis primum imperantis, alt'rum
Oo reſiſtentis

44 PARS V ANTOTEIES DOCTXINA EIVS

reſiſtentis appetitus, tertium denique
corporis obſequentis. Vbi vero ap-
petitus ſentiens praeualet, tum mo-

tus tantum deprehenduntur duo, vo-
luntas enim non reſiſtit, ſed decipi ſe
patitur. .

CA P. XXV.
DE VITA ET MORTE.

1 er gr HEneratio & ſolutio viuentibus omni-
xvI. bus competunt, quamuis eodem
omnia modo neque generentur, neque
diſſoluantur.
Generatio rerum viuentium prima
eſt, animae nutrientis cum calore natu-
rali coniunctio.
Vita vero eſt eius animae cum calore
illo conſtans permanentia.

c. XVIII. Iuuenta eſt primae refrigerabilis par-

tis auctio: Senecdta eiusdem imminu-
tio: aetas vero adulta, (auun) horum
medium eſt.
Quamdiu viuit animal naturali gau-
det calore, quo extincto extinguitur &
ipſum. Eius caloris principium in cor-
de eſt, extra quod alia parte ſi extingua-
tur calor, ſalua id fieri poteſt vita ani-
malis, minime vero, ſi in ipſo corde ex-
tinguatur.
Duobus autem modis iſte extinguitur
calor, primo ſi conſumatur, & ipſe de-
ficiat.
Secundo, ſi extinguatur ab aliquo
contrario, vt in morte violenta. Cau-
ſa vtrobique eſt eadem, pabuli defe-
tus, quod in viuo animali eſt humor
vitalis, quemadmodum & ignis, aeris
deſtitutus refrigeratione, magis fit vio-
lentus, ſubitoque conſumta humicdita-
te, ipſe neceſſario quoque extingui-
tur.
Eſt igitur naturalis caloris conſerua-
tioni neceſſaria refrigeratio. Et plan-
tas quidem refrigerat ambiens aer, iux-
ta cum alimento ſuo: calor vero ea-
rum extinguitur frigoris exceſſu, hu-
mor exhauritur aeſtibus nimiis. Ani-
malia, vitam in aere aquaue agentia,

vel aer vel aqua refrigerat, reſpirantia
alia, alia absque reſpiratione.
Mors pro diuerſa ratione extincti c. XVII.
caloris naturalis duplex eſt, vel violenta,
vel naturalis. Violenta dicitur, quae
cauſam habet externam: naturalis, cu-
jus cauſa eſt in ipſo animali. Nempe
ea pars, a qua vita pendet, pulmones
puta, ita a natura conformata eſt, vt
perpetuo ſuo munere fungi haut poſ-
ſit. Mors igitur deficiente calore ſu-
peruenit, quando refrigerationis de-
fectu humidum radicale confumitur,
atque exſiccatur. Refrigeratio vero c. XVI.
non deficere non poteſt, quando in re- * XVII.
ſpirantibus animalibus, pulmones, in
piſcibus vero pinnae, ita indureſcunt,
vt motui inſeruire amplius nequeant.
Facili autem morte occumbunt ſe-c. XVII.

nes, vt quibus naturalis caloris non

multum ſit reliquum, & ſmne dolore fe-
re, quoda violento motu nulo proce-
dat eorum ſolutio. .
Viuentium vita, diues ſrum ſpecie-De long.
rum non magis quam eiusdem, alia lon- . c. 1.
gior eſt, alia breuior. Longigima ple-.
rumque plantarum quarundam eſt vi-
ta, quales palma, cupreſſus &c. Magis

item longaenae ſunt creaturae ſangui-

nem habentes, quam exiangues: ter-
reſtres magis quam aquatiles: maioris
molis corpora habentia, v. g. elephan-
tes, magis quam mole exigua.
Cauſae longazuitatis funt, primo, Hul-cap. II.
midi vitalis quantitas & qualitas, ſi pin-
gue id ſit, nec facile exſiccetur, vel gelu
concreſcat. Szundo, calor naturalis,
qui non patitur, vt humor iſte gelu
concreſcat. Tertio debita huius
caloris

— — — — —⸗ — ccb — 21.— —

ʒ— —

— .

—. — — —

Kelos R.
thie b. (
184 f. .

10.
ſe

Ntia

ncic Wu,
nte,
nue
l.
npe
Gtes
Vt
ol-
ſu.
de.
n
o Fyll.
re.
i
nt,
nt.
ſe-c. XVI.
on
ſe⸗
ce⸗

M- lit. e. l.
Pe.
t-
hgs
Gul⸗
tel⸗
ris
AII⸗

Pur ih l.
Pn-
gen
bel
tali,
1.

FETHICA
caloris & humidi illius proportio.

Quarto excrementorum paucitas natu-

rae aduerſa eſt, & quandoque totam
eam, nonnunquam partem eius cor:
rumpit.
Animantia quorum vel ſalacitas vel
in labore aſſiduitas ſit inſignis, exſicca-
tione citius conſeneſcunt. Quae cau-
ſa eſt, cur magis longaeuae feminae fint
quam viri, licet ad agendum iſti magis
ſint expediti,
In regionibus calidioribus maior vi-
ventium & moles eſt, & aetas, quam in
frigidis. Animalia vero, quae vel exi-
guua gaudent ſanguinis portione, vel
plane nulla, in plagis borealibus vel
non gignuntur omnino, vel genita ſta-
tim moriuntur.
Etplantae & animantia paſtu defi-
ciente moriuntur. Calor namque na-

4
CAP. I. H 475
turalis, alimento deſtitutus, ipſam
conſumit, qua continetur, materiam,
humidum inquam radicale. Animan-
tia in aqua degentia breuioris ſunt vi-
tae, quam terreſtria, & exſanguia
quam ſanguine gaudentia, quoniam
humor illorum ad aquae naturam pro-
pius accedit, atque propterea gelu
conſtringi atque corrumpi facilius
poteſt.

Planmtae longaeuae ſunt valde, quo-cap. Vi.
niam humidum eorum ab aquae natu-
ra recedit longius, vt gelu non adeo fa-
cile adſtringatur. Partium ſuperio-
rum laxitas, in plantis aeque acanimali-
bus, longaeuitatis eſtargumentum, in-
dicium enim praebet caloris naturalis
abundantioris. Eſt vero pars plantae
ſuperior radix, non rami.

PARS III
CAP. I.
2 ETHICA.

Ccedimus proximo loco ad par-
Atem moralem, quo Ethica & Polir
tica comprehenduntur, atque Oe-
conomica. Ethicorum libros X ab Ari-
ſtotele habemus ad fillum eius Nicoma-
chum perſcriptos. Libros item duos
magnorum moralium, vnum de virtu-
tibus. Oeconomicorum libros ab eo ha-
bemus duos. Politicorum oëto. No-
lo ad eos nunc recurrere, vt doctrinae
ipſius ſummam inde excerpam, cum
eorum, quae ipfi, & reliquae peripate-

ticorum turbae de moralibus prolata

fuerunt, excerptastobaeus iam dederit:
Eclog. BE. Ethicam quidem aτε rà eee“, quod
thic. p. conſuetudinem notat, dictam ait. Quo-
184.ſd. rum enim naturaprincipia nobis ac ſe-

mina dederit, ea more ac recta conſti-

tutione perfici. Ideoque morum ſci-
entiam in ſolis animantibus cerni, ac

potiſſimum in homine. Nam vtillane-
ceſſitate conſuetudinem inducant, ſic
hominem ratione, virtutis capace.
Animae partem alteram eſſe ratione
praeditam, alteram eiusdem exper-
tem; illam iudicii; hanc appetitus fa-
cultatem habere. Acprioris quidem
vnam ſpeciem in rebus diuinis & con-
templatione verſantem, ſtientiam vo-
cari; alteram in humanis, & actione,
poſitam, conſilium: Poſterioris autem
vnam ſpeciem, appetitum continen-
tem, cupiditatem dici: alteram, iniuri-
am propulſantem, ram.
Itaque duplex etiam virtutum genus
exiſtere, alterum cum ratione coniun-
ctum, alterum ab ea remotum, atque
adeo & ipſam vel theoreticam eſle, vel
practicam: ſed ethicam tamen virtutem
non ſcientia, ſed boni electione abſolui.
OO0O2 Virtutem

496 PARS V ANTOTETIES DOCTEINA EIS

Virtutem porro tribus rebus perfici,
natura, conſuetudine, ac ratione. Ho-
minem enim, cum a reliquis animali-
bus, tum corpore, tum animo, differat,
quatenus inter diuina & bruta poſitus,
cum vtrisque ſocietate coniungitur
(cum illis animo, cum his corpore;) vV-
triusque rationabiliter perfectionem
appetere. Ac primum quidem vitam
deligere, quoniam natura ſecum con-
iungatur, ideoque recte tum quae ſe-
cundum naturam ſunt, amare, tum quae
prater naturam, odiſſe. Siquidem &
ſanitati, voluptati, vitaeque ſtudere,
quod haec cum natura coniuncta, per
ſe expetenda, bonaque ſint: & contra
morbum, dolorem, mortemque vita-
re, quod ea cum natura pugnent, ideo-
que fugienda ſint & mala. Cum enim
& corpus amemus, & animam, & horum
partes, vires, ac functiones: ex horum
ſalutis cura principium appetitus, Ofhcii
& virtutis naſci. Etenim ſi nullus in
rebus expetendis & fugiendis error in-
terueniret, verum & bonorum par-
ticipes & malorum vacui ſemper dege-
remus; nunquam recte & vere electio-
nis cura nos angeret. CQum antem ſae-
pe per ignorantiam in expetendis & fu-

giendis fallamur, ac tum bona reiicia-

mus, tum mala pro bonis recipiamus;
neceſſario iudicium, vt firmum redda-
tur, curamus, quod etiam, prout natu-
rae conuenerit, nacti, virtutem pro-
pter officii dignitatem nuncupamus.
Nam & actiones, & quae dicuntur offi-
cia, tum ab electione rerum, cum natura
conueniente, & reiectione rerum ei-
dem diſconuenientium naſci contin-
git. Atque in eo tam recte facta, quam
peccata iuxta illos conſiſtunt, totaque
fere electionis ratio ab his dependet,
quemadmodum pauciſſimis oſtende-
mus.
Eyxpetendos parentibus efle liberos

non tantum propter vſus, ſed etiam
propter ſe, res ipfſa teſtatur. Nemo ſiqui-
dem tam crudelis ac ferus eſt, qui non
poſt mortem ſuam cupiat felices viuere
liberos, ac beate potius agere, quam ſe-
cus. Per hunc ſane aflectum & teſta-
menta morituri condunt, & nondum
natorum curam gerunt, tutoribus &
curatoribus in auxilium aduocatis.
Cum autem liberi ſic propter ſe amen-
tur, parentes quoque, fratres, vxorem,
cognatos, & reliquos familiares ac ciues
propter ipſos amamus. Nam per natu-
ram cum illis quoque coniungimur,
quoniam ſocietate gaudens animal eſt
bomo. Quamuis enim amicitia alia
propior ſit alia, nihil hoc ad rem facit,
cum per ſe ſit omnis expetenda, non

tantum propter vſus. Quod ſi cum ci-

vibus amicitia per ſe eſt expetenda,
cum gentilibus quoque, ac tribulibus,
& omnibus denique hominibus, expe-
tenda veniet. Siquidem omnes, qui
aliis proſunt, ita ſunt erga eos affecti, vt
pleraque ipſius officii cauſa faciant.
Quis enim non eripiat hominema fera,
ſi poſſit, oppreſſum? aut quis non er-
ranti viam oſtendat? aut quis non fame
pereunti opituletur? Aut quis non
in ſolitudine fontem repertum indicet
eandem viam inſiſtentibus? Aut quis
non bonam poſt mortem famam magni
faciat? Aut quis non has voces, tan-
quam cum natura pugnantes humana,
oderit, 8
Me mortuo ignis terra iumgatur
lcet:
Nil iſta curo,‚, namque redte ſunt
mea.

Eſt ergo manifeſtum, quod naturalis
nobis erga omnes inſit beneuvlentia,
eamque per ſe eſſe expetendam, & cum
ratione conſentaneam. Vnum ſiqui-
dem Deorum atq; hominum eſt genus,
deque

)

deque vno naturae ventre omnes pro-
ficiſcimur.
lam quoniam communis nobis in

eſt in omnes homines bumanitas, mul-

to magis in familiaribus amicis eam
per ſe expetendam eſſe, cernitur, cum
ſit amicus res per ſe expetenda, vt &
amicitia & beneuolentia.
Similiter laus quoque per ſe eſt ex-
petenda, nempe & cum laudantibus
ſocietatem iungimus. Et ſi laus, etiam
gloria erit expetenda, quae nihil ali-
vd eſt, quam laus multorum.
Cum iigitur ex his bona externa per ſe
expetenda eſſe ſatis conſtet, multo
magis corporis & animi bona per ſé ex-
petenda iudicabuntur. Etenim ſi to-
tus homo per ſe eſt expetendus, parti-
bus quoque idem continger. Cum
fint autem partes hominis praecipuae,
corpus & animus, corpus quoque
perſe expetendum erit. QCur enim al-
ter ius corpus bonis carum ſit, noſtrum
non erit item? Aut cur alter nobis ca-
rus, ipſi non item? Aut corpus no-

bis carum quomodo ſit, partes eius,

partiumque facultates non item? Quo-

circa propter ſe expetuntur ſanitas,

robur, pulchritudo, celeritas, ſenſu-
vm vigor, ac reliqua. Nemo ſiqui-
dem mentis compos velit deformis ac
mutilus viuere, tametſi nulla inde
prorſus ſecutura ſit incommoditas; ſic
vt etiam citra incommoditatem recte
fugienda videatur deformitas. Iam ſi
per ſe fugienda deformitas eſt, pulehri-
tudo quoque non tantum propter v-
ſum, ſed etiam propter ſe erit expeten-

da. Nam pulchritudinem per ſe place-

re vel inde conſtat, quod omnes na-
tura pulchris etiam praeter vſum af-
ficimur, iisque benefacere cupimus,
ita, vt beneuolentiam illa videatur
parere. Quamobrem hac quoquera-
tione pulchritudo per ſe iudicatur ex-

ETICA CAP. I. 477

petenda, turpitudo per ſe fugienda.
Neque alia ſanitatis eſt & morbi, robo-
ris & imbecillitutis, celeritatis & tar-
ditatis, ſenſus & priuationis ratio.
Quocirca ſi corporea bona videntur
per ſe expetenda, & contraria mala fu-
gienda; animi quoque partes earum-
que virtutes per ſe neceſſe eſt expeti.
Nam a corporis & externis bonis ini-
tium ſumens, vt diximus, virtus, ac
ſeipſam conſiderans, vidensque quod
& ipſa multo magis natura coniunga-
tur cum anima, arctiorem cum ea ſo-
cietatem contrahit; ſic vt multo po-
tiores ſint animi, quam reliquae virtu-
tes. Atque hoc etiam ex ſuperioribus
facile quis collegerit. Etenim ſi cor-
poris ſanitas per ſe eſt expetenda; mul-
to magis animi temperantia, quae pe-
turbationum furore nos liberat: & ſi
corporis robur inter bona recenſetur;
muho magis animi, fortitudo, videli-
cet, quae robuſtos reddit animos: & ſi
corporis pulkritudo propter ſe expeti-
tur; multo magis animi, iuſtitia vide-
licet.
Similis eſt inter virtutes ratio; tria
nempe bonorum genera ſunt, quae
differant licet, quandam inter ſetamen
obtinent analogiam. Etenim quod in
conpore ſanitas eſt, id in animo tempe-
rantia vocatur, & in externis diuitiae,
quoniam vitia multa temperant: &
quod in ronkor⸗ robur eſt, id in ani-
mo fortitudo vocatur, & in externis
imperium: & quod in corpore ſenſu-
vm vigor eſt, id in enimo vocatur pru-
dentia, & in externis felicitas: & duod
in corpore palchritudo eſt, id in ani-
mo vocatur iuſtitia, & in externis ami-
Citia.
Tria bonorum genera ſunt per ſe ex-
petenda, quae ad animum pertinent,
quae ſpectant ad corpus, & bona exter-
na⸗ maxime autem, quae animum
Oο0ο3 ſpectant,

4S PARS V. ARVTroTEIES DoCTRINA ES

ſpectant, quatenus reliquis praeſtat
imus. .
Quamuis autem corporis atque e-
ternus virtutes antecellant virtutes a-
nimi, illae tamen haud ſunt negligen-
dae, partim, vt quae per ſe ſint expe-
tendae, partim vt quae ad vitam ciui-
lem, a ſöcialem, atque etiam contemplan-
tem ſint vtiles. Vitam autem ciuilibus,
ſocialibus, & contemplantibus ackioni-
bus contineri, cum non ſit ſui amans,
ſecundum hanc ſectam, virtus, ſed ci-
vilis acſocialis. Cum enim ſibi maxi-
me coniunctam eſſe virtutem dicimus,
veritatis quoque cognitionem neces-
ſario illam expetere conſequitur; ſic,
vt & ſapientes recte vitam abrumpant,
& ſtulti reécte conſeruent, ſiquidem
perfectioribus perinde ſit abiicere vi-
tam & tueri eam. Qum autem magna
ſit virtutis prae corporeis & externis
bonis excellentia, non poteſt hiſce“
vIlo paéto finis compleri,; ideoque
functio virtutis eſt beatitudo per actio-
nes, ſucceſſu gaudentes. Corporis
autem & externa bona dicuntur beati-
tudinis eſficientia, quod ad eam non-
nihil conferant, non quod expleant,
cum beatitudo vita ſit, vita autem con-
ſtet actionibus, illa vero nec actionum
nec functionum loco haberi poſſint.
Quibus ita conſtitutis, exiſtit bene-
ſcentia, gratia, bumanitas, libero-
rum uc fratrum amor, nec non patriae,
parentum, & propinquorum beneuolen-
tia, amicitia, azqualitas, iuſtitia, to-
tusque virtutum chorus; quem qui ne-
gligunt, in bonis expetendis & malis
fugiendis, inque acquiſitione & vſu
bonorum manifeſto peccant, in ele-
Cctione quidem per iudicium, in acqui-
ſitione autem per modum, in vſis vero

per ignorantiam. Atque in electione
quidem peccant, cum vel quod bonum

non eſt, vel quod minus bonum eſt,

expetunt, quemadmodum plerique
iucundum vtili, & vtile honeſto prae-
ferunt: in acquiſtione autem, cum nec
vnde, nec quo pacto, nec quatenus,
acquirendum ſit, conſiderant: in vſis
vero, cum, poſteaquam vſus omnis
vel ad ipſum aliquem, vel adalium re-
fertur, nec in priore modum rebus
adhibent, nec in poſteriore decorum
ſeruant.
Licet peccent autem in his improbi,
recte tamen ſe gerunt probi, qui vir-
tutem ducem ſequntur.
In omnibus virtutibus iudicium cer-

nitur, electio & alctio, cum his nulla

virtus careat; veruntamen prudentia
quidem principem locum tenet, reli-
quae autem ſua ſingulae procurant.
Virtus vocatur optima affectio, quem-
admodum per inductionem colligitur.
Stguidem & ſutoris virtus dicitur, ſe-
cundum quam probum calceum nouit
parare: & architecti, ſecundum quam
domum pulcram poteſt extruere. At-
que optimam quidem affecétionem vir-
tutem dici manifeſtum eſt.
Duo autem virtutum velut princi-
pia ponuntur, ratio & perturbatio;
quae nunc inter ſe conueniunt, nunc
diſſentiunt, idque propter volupta-
tem ac dolorem. Ac rationis quidem
victoria continentiae ſibi cognomen
aſciſcit, perturbationis autem inconti-
nentiae, vtriusque vero concordia
virtus eſt, altera recte imperante, al-
tera parente, .
Expetendum dicitur, quod appeti-
tum ad ſe attrahit, vt fugiendum, quod
a ſe repellit, ratione conſentiente.

* Male Stanleius: Virtutis excellentia multum

hbiſee Ec.

S

corporeis bovis augetur atque eæternie, ſed tamen

Expetendus

— ——ðũ

—— —

h;
ir.

el⸗

U
tie

men

lun

vſus medicinae artem.

ETHICA
Expetendum porro ac bonum veteres
proeodem habuerunt, quandoquidem
bonum ponunt id, quod omnes expe-
tunt.
Bona vero alia propter nos dicunt
expetenda, alia propter alios, & ho-
rum priora velhoneſta, vel neceſſaria.
honeſta quidem virtutes, & earum fun-
ctiones: neceſſaria autem vitam, & quæ
ad eam pertinent: vt corpus cum ſuis
partibus & vſibus: vt de externis no-
bilitatem, divitias, gloriam, pacem,
libertatem, amicitiam. Siquidem ho-
rum ſingula nonnihil ad virtutis vſum
conferunt.
Beatitudo autem probis, & ſucceſſu

praeditis, conſtat actionibus, ſic vt

tota ſit proba, quemadmodum tibia-
rum vſus totus eſt artificialis. Neque
enim vſus materiae probitatem beati-
zudini adimit, vt nec inſtrumentorum
Cum autem
ad perfectionem quaedam aſſumantur,
ea pro partibus habenda non funt, cum
illa, ſine quibus actio non conſtat, par-
tes haud recte cenſeantur. Vt enim

partes totum complent, ita reliquaad

finem conferunt.

Diuiditur bonum in honeſtum, viile,

&f iucundum. Atque iſti ſingularum
quidem actionum ſunt ſcopi, ex omni-
bus autem conflatur beatitado. Ea eſt
virtutis perfectae vſus, in vita perfecta,
cum ſucceſſu; & vitae perfectae ſecun-

dum virtutem functio; & virtutis ſe-

cundum naturam vſus absque impe-
dimento. .
Et quamuis nonnulli pnem dicant
beatum eſſe, & beatitudinem ſcopum,
vt diuitiae bonum ſunt, & conueni-
ens eſt eſſe diuitem; veterum tamen
ſequi praeſtat conſuetudinem, qui ſfi-
nom dicunt eſſe, cuius cauſa fiunt o-
mnia, cum ipſe cauſam non habeat: vel,
eſſe extremum expetendorum: vel,

CAP. I. H 479
vitam ſecundum virtutem in bonis cor-
poreis, & externis, vel omnibus, vel
praecipuis.
Id autem cum maximum ſit bonum,
reliquorum vtitur miniſterio. Vt e-
nim quae ad id conferunt, pro bonis
habenda ſunt, ita quae reſiſtunt, pro
irtdifferentibus, cum non omnis proba
actio beatitudinem conficiat. .
Ac perfeltae virtutis vſum dixerunt
beatitudinem, quoniam virtutes alias
berfectas ponebant, alias imperfectas;
perfectas quidem iuſtitiam & probita-
tem; inperfectas autem ingenuitatem,
& profectum: perfectum vero perfocto
conuenit, ſic vt ſinis ſit eius virtutis
functio, cui nulla pars deeſt. .
Vitam quoque perfectam addide-
runt, oſtendentes in viris prouectae
aetatis beatitudinem cerni. Siquidem
adoleſcens imperfeltus eſt, eiusque
vita. Ideoque in perfecto tempore
beatitudinem cerni, quantum videlicet

largiſſimum nobis Deus conſtituit. Ita-

que quemadmodum nec vnus verſus
fabulam conficiat, nec vna manus ex-
tenſio ſaltationem, nec vna hirundo
ver; ſic nec tempus breue beatitudi-
nem collaturum, cum illa perfelta ſit,
ac perfeltum hominem, tempusque,
deſideret.
Alddebant virtutis functionem ſuc-
ceſſu gaudentem, quod ab beatitudinem
neceſſario requirantur naturae bona.
Vir probus enim in malis etiam poteſt
virtutem exercere, ſed beatus eſſe non
poteſt. Vt enim virtus honeſtorum
duntaxat efficiens eſt, ita beatitudo
praeclarorum: quae non tam in malis
perſeuerare, quam bonis frui vult, nec
vel contemplationis bonis, vel vitae
Ccommodis priuari.
Etenim cum iucundiſſimum ſit, &
pulcherrimum, beatiudo; more artis
inſtrumentorum creſcit multitudine:
nec

480 PARS V. ARToTELES DOOCTRINA HVS

nec ea Dei eſt & hominis, cum nec
proborum virtus omnino ſit ſtabilis,
quandoquidem malorum magnitudi-
ne tolli poteſt. Quocirca dubitari po-
terit, an recte beatus, qui adhuc viuit,
dicatur, cum incerta ſit fortuna, re-
cteque iuſſerit Solon longae vitae finem
ſpectari. .
Dorminentes autem beatitudinis non
ſunt participes, niſi aliquatenus, cum
animi functio ad vigiliam pertineat.

Naturam denique adiecerunt, quod e

non omnis proborum vigilia perfedtae
ſet virtutis vſus, niſi, quae ſocundum
naturam ſit, hoc eſt, inſania careat;
cum haec, vt & ſomnus, hoc vſu illos,
atque etiam ratione, priuet, & bruta
reddat.
Quemadmodum porro beatitudo di-
citur virtutis vſus; ſic miſeria vitii,
non tamen, vt quemadmodum hoc ad
miſeriam ſufficiat, ſic ad beatitudinem
illa. .
Acerbha vero redditur vita, bonis qui-
dem, in nimiis rebus aduerſis, malis au-
tem in ſecundis, quoniam plus pec-
cant, nec recte felices dici poſſunt.
Quoniam beatitudinem maximum
bonum ponimus; quot modis bonum
dicatur, exponemus.

Tribus enim modis dicitur, primum
quod omnibus ſalutis eſt cauſa, deinde
quod omni bono tribuitur, tum quod
per ſe eſt expetendum: quorum pri-
mum Deus eſt, alterum genus bono-
rum, tertium finis, ad quem omnia
referuntur, ſiue beatitudo.

Iam quod per ſe expetendum eſt, tri-

yus modis dicitur: vel id cuius cauſa
fit aliquid, vel etiam cuius cauſa fiunt
omnia, vel denique horum pars ali-
qua.
Horum quoque aliaad finem per-
tinent, alia ſunt efficientia; illius qui-
dem generis ſunt ſuccedentes ſecun-

dum virtutem actiones, buius autem
eſt rerum expetendarum materia.
Bona porro alia funt boneſta, alia
laudandd, alia facultates, alia vtilia:
honeſta quidem, vt Deus, princeps,
pater; laudanda autem, vt iuſtitia,
prudentia; facultates vero, vt diui-
tiae, imperium, libertas; vtilia deni-
que efficientia, vt ſanitas.
Praeterea bona expetenda alia per ſe
ſunt expetenda, alia propter auiud; per
*F quidem, vt honeſta, laudanda, &

facultates; propter aliud autem, vt vti-
lia, quae efficiunt & conſeruant alia.
Praeterea bonorum per ſe quaedam
ſenes ſunt, quaedam non ſunt. illa qui-
dem iuſtitia, virtus, & ſanitas, & quae-
cunque ex iisdem componuntur; haec
autem ingenuitas, memoria, diſciplina.
Praeterea perfecta quaedam penitus
bona ſunt, quaedam nonſunt: Itla qui-
dem virtus, & prudentia, quae omni-
bus proſunt; haec autem diuitiae &

imperia, quae boni viri vſum requi-

runt. Etenim quibus vir bonus recte
vtitur, his malus male, quemadmo-
dum quibus muſicus recte, his muſi-
cae imperitus male. At quisquis ma-
le vtitur, ei nocent, quemadmodum
equus bonus equitandi peritum iuuat,
imperitum laedit.
Praeterea bona alia in animo cernun-
tur, alia in corpore, alia foris. In ani-
mo quidem ingenuitas, ars, virtus, ſa-
pientia, prudentia, voluptas; in corpo-
re autem ſanitas, ſenſuum vigor, pul-

chritudo, robur, membrorum inte-
gritas, omnesque partes cum faculta-

tibus & functionibus; foris vero diui-
tiae, gloria, nobilitas, potentia, ami-
ci, Ccognati, patria.
Animi porro bona vel natura
contingunt, vt acumen, & me-
moria; vel diligentia comparan-
tur, vt liberales diſciplinae: vel in
bperfelttonem

⸗

ne⸗
en

perfectionem cadimt, vt prudentia, &
iuſtitia, ac poſtremo ſapientia.
Praeterea bona quaedam comparare,
licet, & qamittere, vt diuitias; quaedam
comparare, non item amittere, vt felici-
tatem; quaedam amittere,non item com-
parare, vt ſenſum & vitam; quaedam
nec comparare nec amiütere, vt nobili-
tatem.
Sunt item bona alia per ſe expeten-
da tantum, vt voluptas, & moleſtia-
rum vacuitas: alia egcientia tantum,
vt diuſtiae; alia ſimul efcientia & per
J expetenda, vt virtus, amici, ſanitas.
Aliis quoque modis bona diuidun-
tur, cum non vnum ſit eorum genus, ve-
rum per decem categorias diuidantur.
Atque his ita definitis, accuratius
de virtute diſlerendum eſt, quam in
animi parte vtrauque ponunt, & in ra-

tione quidem praedita parte collocant

probitatem, prudentiam, ſapientiam,

memoriam, & ſimiles; in rationis au-

tem experte temperantiam, iuſtitiam,
fortitudinem, & reliquas virtutes. Has
porro per exceſſum & defeltum aiunt
interire, ſenſuum ad id adduéto teſti-
monio, vt ex manifeſtis obſcura com-

probent. Cum enim per exercitia,

iuſto maiora quidem, vel minora, cor-
rumpatur ſanitas, moderata vero con-
ſeruetur; eodem ſe pacto in tempe-
rantia, fortitudine, aliisque virtuti-
bus rem habere. Vt enim eum, qui
ne fulmen quidem timeat, inſanum

vocamus, non fortem; ita contra, qui

vel vmbram metuat, ignauum dici: at
fortem vocari, qui nec omnia, nee
nihil formidet. Haec igitur virtutem
augere & extinguere, ſic, vt moderati
quidem timores fortitudinem auge-
ant, maiores autem aut minores ex-
tinguant. Neque aliter reliquas vir-
tutes exceſu quidem, & defectu extin-
gui, mediocritate vero augeri. Nec

his tantum virtutem definiri, verum

ETIIOA CAP. IJ. 48v

etiam voluptate ac dolore, cum & pro-
pter dolorem honeſta fugiamus. At-
que hoc vt manifeſtum redderent, a-
nimum ante cognoſcendum propone-
bant, in quo haec tria cernerentur,
affoltus, jacultates, babitus. Er affe-
Cus quidem eſſe iram, metum, odi-
vm, deſiderium, aemulationem, mi-
ſericordiam, ac ſimilia, quae volupias
ac dolor ſubſequantur; facultates au-
tem, ſecundum quas affectibus vti-
mur, & iraſcimur, & aemulamur, vel
tale quid facimus; habitus vero, a qui-
bus horum functio recte vel ſecus pro-
cedit, Quare ſi quis ita ſit affectus, vt
quauis de cauſa iraſcatur, eum iracun-
diae habitum tenere; ſin ita, vt nulla
de cauſa, ignauiage. Cumque vtrum-
que ſit vituperandum, laudari man-
ſuetudinis habitum, ſecundum quem
ſuo tempore ac loco iraſcimur. Ha-
bitus igitur eſſe virtutes, perquos af-
fectuum functiones laudari contingat.
Cum ergo virtus in actione cerna-
tur, actio autem omnis continua ſit, o-
mne vero continuum, non aliter, quam

magnitudo, nimium, parum, & medi-

vm habeat, quae vel inter ſe, vel ad
nos referantur, medium autem ad nos
relatum vbique ſit optimum, (id e-
nim non quantum, ſed quale cenſeri,
ideoque perfectum eſſe, contraria au-
tem & inter ſe & cum medio pugnare,
nimium videlicet & parum, medium
vero ad vtrumque ſic ſe habere, vt ae-
quale ad inaequale, partim minore
maius, partim maiore minus) idcirco
virtutem habitum eſſe conſilio praedi-
tum, in mediocritate ad relata poſitum.
Theophraſtus quidem paribus ali-

quot virtutum vitiorumue expoſitis, de

ſingulis deinde conatur, magiſtrum
ſecutus, concluſiones inferre. Exem-
pla ſane haec ab eo ponuntur, tempe-
rantia, ſtupor: manſuetudo, iracun-
dia, indolentia: fortitudo, audacia

timiditas:

§

482 pANS 8. AnTOTIE DOCTYTINA EVS

timiditas: iuſtitia: liberalitas, prodiga-
litas, tenacitas magnanimitas, puſil-
lanimitas, arrogantia: magnificentia,
oſtentatio. Horum enim habituum
alios per defectum vel exceſſum malos
eſſe, alios per mediocritatem bonos.
Nam nec temperantem eſſe, qui vel
nihil cupiat, velomnia, cum alter la-
pidis more ne naturalia quidem appe-
tat, alter nimia cupiditate reddatur
intemperans: ſed qui honeſta, debito
tempore ac modo, cum ratione cupiat.
Nec manſuetum, qui vel omni, vel
nulla de cauſa iraſcatur, ſed qui medio
praeditus ſit habitu: nec fortem, qui
nihil, ne Deum quidem; vel omnia,
etiam vmbram, timeat: nec iuſtum,
S““H nimium vel parum ſibi tribuat,
ed qui aequale, idque ſecundum pro-
portionem, non ſecundum numerum:
nec liberalem, qui velomnia, vel nihil
donet: nec magnanimum, qui vel o-
mnibus magnis, vel nullo dignum ſe
putet, ſed qui decorum conſideret:
nec magnificum, qui vel vbique, vel
nusquam, ſit ſplendidus, ſed qui loco
ac tempore. .
Atque ita quidem eſſe virtutum ge-
nus in mediocritate poſitum, easque ſeſe
mutuo ſequi, non tamen eodem modo,
prudentia enim quidem reliquas con-
ſequitur per ſe, reliquae autem ipſam
peraccidens conſequuntur: ſiquidem
ſi iuſtus quis ſit, etiam prudentem eſſe
oportet, non contra vero. .
Aßfebtus autem, & appetitus, alios eſſe
probos aiunt, alios improbos, alios me-
dios: probos quidem amicitiam, gra-
tiam, indignationem, pudorem, fi-

dentiam, miſericordiam: improbos au-

tem, inuidiam, maleuolentiam, iniu-
riam: medios vero dolorem, metum,
iram, voluptatem, cupiditatem.
Omnem autem affectum circa volu-
pratem ac dolorem verſari, ideoque ab
his virtutes pendere. At auaritiam,

voluptatum ſtudium, furorem amoris,
& ſimilia, habitus eſſe a vitiis diuerſos.
Amorem quidem alium eſſe amicitiaeé,
alium congreſus, alium vriusque, i-
deoque primum probum eſſe, alterum
improbum, tertium medium.
Amicitiae quatuor eſſe genera; Jo-
dalium, cognatorum, hoſtitun, amat-

tium. An autem benefecorum etiam &

admirantium ſit adiungenda, inqui-
rendum eſſe. Originem autem duce-
re primam a conſuerudine, alteram
a natura, tertiam ab via, quartam ab
effectu, quintam a gratia, Poſrvemam
a facultate. Omnium quidem in vni-
verſum tres eſſe ſines, honeſtim, viile,
& icundum: cum omnes amicitiae
ſtudioſi vel propter aliquod horum,
vel propter omnia ſimul cam am-
biant. Ac primam quidem eſſe cuius-
que ſecum amicitiam, alieram autem
cum parentibus, reliquas vero cum
aliis familiaribus & Propinquis. Ideo-

que in prima quidem exuperantiam,in

agliis autem defectum eile vitandum,
cum illud pro philautia, hoc pro ni-
mia in amando parcitate habeatur.
Gratiam porro tribus modis dici, vel
beneficium vtile, vel remuneratio-
nem beneficii vtilem, vel memoriam
beneficii. Eandem quoque in facie &
ſermone poni, ſecundum quam vel
õ vel niραααιαι dicatur.
Vian, autem ſecuturüm probum cum
virtute coniunctam, fiue magiſtratum,
tempore exigente, gerat, ſiue cum Re-
gibus degat, ſiue leges ferat, aut aliam,
quam reipublicae partem adminiſtret.
Sin haec nonattingat, populari vitae

agendo, vel, quod medium eſt, inſti-
tuendo. Quamuisenim & actionem,
& contemplationem rerum praeclara-
rum ſit ſecuturus; tamen, ſi vtramque
temporum culpa nequeat aſlequi, alte-

ra vſurum, praeferentem quidem

ſe dediturum, vel contemplando, vel

n
ub⸗

tine

vitam contemplantem, rempublicam
tamen haud negligentem. Ideoque
& vxorem ducturum, & liberos procre-
aturum, & amori caſto operam datu-
rum, & vino per occaſionem ſe largi-
vS perfufurum, ac denique virtutem
colendo, tum vitam ſeruaturum, tum,
cogente neceſſitate, relictàrum, cum

ſepulchri ſecundum ritus patrios & ju-

ſtorum curam geſlerit.
Iam vitaeæ tres eſſe ſpecies, agentem,
contemplantem, atque e vtraqaé com-
poſitam. Siquidem vt voluptaria mi-
nor quam pro hominis dignitate cen-
ſeatur, ita contemplantem reliquis præ-
ferri. Acrempublicam geſturum pro-
bum conſulto, non caſa, cum agens
vita verſetur in reipublicae negotiis.
Cum autem optima quidem vita ſit,
quae ſecundum virtutem ac naturam

degitur, proxima vero, quae ſecundum

virumgque, mediocriter ſe habeat; V-
tramque quidem expetendam eſſe, fu-

giendam autem cum vitio coniunctam.

Diſferre porro in hoc vitam beatam
ab honeſta, quod illa cum natura ſem-

per coniungitur, haec nonnunquam

pugnat: quodque ad illam ſola virtus
non requiritur, ad hanc requiritur.
Mediam autem vitam eſſe, quae ſit in
mediocritate poſita, nec officiis deſti-
tuatur. Etenim reéte facta quidem in
vita ſecundum virtutem cerni, peccata

autem in vita ſecundum vitium, officia
C 25 7 ₰
εN οτπ onsτα, uzoνοονοτ, 6νσνιαα

vero in medio vitae genere.
Quibus ita declaratis, haec quoque
ſunt addenda: virtutem eſſe habitum
mediocres voluptates ac dolores expe-
tentem, boneſtum, quatenus honeſtum
eſt, ſectantem. Ei vitium repugnare.

ETEECA CAP. I. 283

Sapientiam eſſe primarum cauſarum
ſcientiam. ”M
Prudentiam habitum, examinantem
& agentem bona, quatenus bona ſunt.
VFortitudinem habitum, inter audaci-
am & metum inculpatum.
Temperantiam habitum, in expeten-
do & fugiendo ſine crimine proce-
dentem.
Manſuetudinem medium inter ira-
cundiam & indolentiam.
Viberalitatem medium prodigalitatis
& illiberalitatis. .
Magnanimitatem medium arrogan-
tiae & puſillanimitatis.
Magnißcentiam medium oſtentatio-
nis & ſorditiei. *
Indignationem medium inuidentiae
& maleuolentiae.
Grauitatem medium iactantiae & ni-
mii placendi ſtudii.
Pudorem medium impudentiae &
ruſtici pudoris.
Urhbinitutem medium ſcurrilitatis &
ruſticitatis.
Amicitiam medium ſtolidi amoris &
inimicitiae. **
Veracitatem medium diſſimulationis
& iactantiae.
Iuſtitiamn medium exceſſus & de-
fectus.
Sunt porro alige quoque virtutes,
partim per ſe poſitae, partim ſub prio-
ribus, vt ſub iuſtitia quidem soρπα

akia. ſub temperantia autem éoαοαονοα
orααι α, duordeneie, απρdυdk, Or-
Xoxoia, quarum definitiones nihilve-
tabit adddere.
u Hροο.ι Pietatem, volunt eſſe

* Nempe ſupplendus hic textus Stobaci, man-
7
cus indubie: ita, *–a Xοτu+ντοον 8½ αρσττοαα

(Pavavslas 2, orgen eig. Nè οα e.

grαττνι Nερν πααρe. eEz Ariſtot.

Nicom. IV, 2. & magn. moral. I, 28.

Aliter tamen Ariſtoteles, qui amicitiam in-
ter arrogationem & derogationen: mediam facit.

PppZ habitum

4984
habitum Deos ac Daeomones colen-
tem, medium τττοaρ.. atheiſmi &
Iiαdααρρwοορααοα ſuperſtitionis: ſanctitatem
habitum, iuris erga Deos ac mortuos
ſeruantem, medium diogiornres profa-
nitatis & nomine carentis vitii.
Xens srnorà benignitatem, habitum,
ſponte hominibus ipſorum cauſa bene-
facientem, mediunm rovnpiag malignita-
tis & nomine carentis vitii.
BEuneivwynaiay, ſocialitatem, Rabitum
gratos homines in ſocietate praeſtan-
tem, medium äaenwoaοναςρ inſociabilita-
tis & vitii nomine carentis;
FugvyæXαααMꝶadαϊ bönam ſedem, habitum,
iniuſtitiam in contractibus fugientem,
medium avvαι⅛αMςdeοςdρedς.dρ, malas ſidei, & no-
mine carentis vitii, ad ſummum ius
Pertinentis.
Fuxooα—aνρ&, decori obſeruantiam, habi-

CATP.
OECONOMICA.

—

( Vm vero ſatis iam explicatae ſint

virtutes, ac pleraque morum do-
Adrinae capita pertractata; reliquum
eſt de re Jamiltiari & publica dicere,
quandoquidem natura politicum ani-
mal eſt homo. Prima ſane reſpublica le-
gitimus eſt viri & mulieris congreſſus,
ob liberorum procreationem, & vitae
ſocietatem. Atque hoc, vt familia voca-
tur, ita ciuilis ſocietatis eſt initium,
dequo dicere ſtatuimus. Etenim
parua quaedam ciuttas videtur fami-
lia eſſe. Quandoquidem pro voto
ſuccedentibus nuptiis, & liberis ſuc-
creſcentibus, atque inter ſe coniun-
Eis, altera deducitur familia, nec non
tertia & quarta. De his porro vici-
nia conſtituitur, & ciuitas, quoniam
plures viciniae ciuitatem conficiunt.
Quocirca, quemadmodum ortus ſemi-
na praebuit ciuitati familia, ſic etiam

PARS V. ARTOTELES. DOoCTRINA EIVS

tum ordinem ſectantem, medium dra-
Eiac, decori neglectus & nomine caren-
tis vitii.
Auragnaοαν. animum ſua ſorte conten-
tum, habitum praeſentibus cum libe-
ralitate contentum, medium rταιaαι
mendicitatis & oMXorες XαιEααο Gaútäeνationis.
Fooxiav animum confidentem, ha-
bitum in grauibus perferendis inui-
ctum, medium àννodag deſperationis,
& dοαaaανοα ατ—ιo furorts,
iorroiινâ laboris tolerantiam, ha-
bitum ſine fatigatione praeclara pera-
gentem: medium & uaαdαHτας oo1ĺlůtiei,
& uaraioxoviag laboris nihil agentis.
Poſtremo de omnibus compoſitam
virtutem probitatem quidem dici, per-
fectam autem eſſe, cum bona redden-
tem honeſta & vtilia, tum honeſta pro-
Ppter ſe expetentem.

II.

reipublicazc. Siquidem & regni for-
ma in familia cernitur, & optimatum
imperii, & popularis ſtatus. Nam paren-
tum quidem cum liberis ſocietas regni

formam gerit, virorum autem cum

mulieribus, optimatum, quandoqui-
dem mulier cum viro liberorum cauſa
congreditur, vtroque gignere cupi-
ente. Afſumto vero ad ſocietatem
vel natura ſeruo, vt corpore admini-
ſterium valente, ita tarditate domi-
num requirente, vel etiam lege, ex
hoc in idem conuentu, omniumque
in communem vſum labore, famelia
conſtituitur.
Atque huius principatum natura vir
habet: cum enim confſilio mulier qui-
dem non aeque valeat, pueri autem
nondum, ſerui nunquam; viro deni-
que totarei familiaris prudentia tri-
buitur. Ea porro partim eſt paterna,
Partim,

-
⸗-

⸗
l,

,

OECONOMICA ET' POLVITICA CAP. II. II. 485

partim nuptialis, partim hberilis, par-
tim acquirens. Quemadmodum enim
militia exercitus apparatum, ciuitas
vectigalia, ars inſtrumenta; ſic familia
neceſlaria requirit, cum ad commu-
nem vitam, tum ad commodum. Qua-
propter horum primam debet curam
paterfamilias gerere, ac tum reditus ho-
neſtis modis augere, tum ſumtus mi-

nuere. Quod cum praecipuum ſit rei fa-
miliaris caput, multarum debet ille re-
rum habere peritiam: vt agriculturae, o-
vium alendarum, rei metallicae, quo
citra cuiusquam iniuriam vtilitatem
ſuam procuret. Rei quidem acquiren-
dae ratio alla praeſtantior eſt, alia dete-
rior, illa natura, haec arte conſtans.

7

CA P. III.

POLITICA.

Ad que haec quidem de re familiari
dixiſſe ſufficiat; nunc de republica

breuiter dicamus.

Primum quidem cinitates tum ob na-
turalem hominum ad ſocietatem pro-
penſionem, tum propter vtilitatem
conſtitutae ſunt. Deinde perfectifſſi-

ma ſocietas ciuitas eſt. Ciuis quidem

eſt, qui magiſtratus eſt particeps; ciui-
tas autem talium virorum iuſtus nume-
rus. Is vero hactenus protenditur,
quatenus nec ſecum diſſentiens, nec
contemnenda reddatur ciuitas, verum
& vitam commode tolerare, & hoſtes
facile propulſare poſſit.

Prudentia alia eſt rei familiaris, alia

legum lationis, alia reipublicae, alia mi-
litiae.
Praezſunt autem ciuitatibus vel vnus,
velpauci, vel omnes: idque vel recte,
velſecus: recte quidem, cum principes
communem ſpectant vtilitatem; ſocus
autem, cum propriam. Ac negnum
quidem, optimatum imperium; & po-
pular,sſtatusrecte ſe habent: tyrannis
autem, paucorum imperium, & multitu-
dinis ſatus ſocus. Atque etiam mix-
tum quoddam de bonis rebuspublicis
conſtituitur imperium. Cum autem
ſaepe respublicae in melius vel deterius
mutentur, optima quidem eſt, quae ſe-
cundum virtutem dirigitur, pegeima
vero, quae ſecundum vitium.

Iam qui imperent, vel conſulant, vel
iudicent, in democratia quidem de o-
mnibus, aut ſuffragiis, aut ſorte, in Oli-
garchia autem opulentioribus, in Ari-
ſtocratia vero de melioribus deſumun-
tur. .

Seditiones porro in ciuitatibus vel
ſocundum rationem, vel ſecundum affe-
Aum exiſtunt: ſecundum illam quidem,
cum aequales ad inaequalia rediguntur:
ſocundum hanc autem, propter hono-
Trem, imperium, aut lucrum.

Intereunt autem respublicae vel vi,
vel dolo: quemadmodum diutius,
quae communem ſpeétant vtilitatem,
conſiſtunt.
Iudicia, curiae, conciones, & magiſtra-
tus, pro reipublicae genere conſtituun-
tur. Sunt quidem vulgatiſſimi magiſtra-
tus, ſacerdotium, praetura, aedilitas, gy-
mnaſiorum, mulierum, puerorum,
vrbis praefectura, quaeſtura, legum cu-
ſtodia: quorum alii ad ciuitates, alii ad
portus & mercaturas referuntur.
Eſt autem viri politici, cum rem e-
mendare, id quod multum difficilius eſt,
quam conſtituere; tum alteram multi-
tudinis partem in neceſſaria, alteram
in honeſta tribuere. Etenim opifices
quidem, agricolae, & mercatores, ad ne-
ceſſaria referuntur, cum inſeruiant rei-
publicae: milites autem & ſenatores,
Ppp 3 cum

cum & Virtutem colant, & res praecla-
ras gerant, praeſtantiores ducuntur.
Ac de his ſenes quidem conſulant, ſa-
cerdozes autem Deos colant, iuuenes ve-
ro bellum gerant.
perantiquus eſt, ab Aegyptiis primum
conſtitutus, qui cum alia recte diſpo-
ſuerunt, tum vt Deorum templa in edi-
tiſſimis conſtituerentur locis: vtque
priuatorum agri partim ad fines regio-
nis, partim ad vrbem locarentur, quo

PARS

Hic ſane ordo

PARS V. ARISTOTELES DOCTRINA EIVS

ſic duabus vnicuique tributis partibus,
vtraque regionis pars ſecum coniun-
geretur. Vtiliter quoque praecipiunt
leges ſodalitates inſtitui, & communis
liberorum inſtitutionis curam geri, nec
iuniores nec ſeniores, quam par erat,
matrimonio lungi, quod aetas vtraque
debiles gignat liberos: tum nec mu-
tilum quicquam tolli, nec perfectum
exponi, neque abortus procurari. Arx-
que haec hactenus derepublica.

IV.

CAP. I.
DE METAPHYSICIS.

Hioſophiae pars quarta, eaq; vIti-
ma, de ente in genere agens, ab A-
riſtotele prima philoſophia non-
nunquam appellatur, alibi ſapientia,
nonnunquam Theologig. Sectatores
atque interpretes eius Metaphyſicam
dixere, petito ab ordine, & loco, quem
in philoſophia tenet, nomine, vt Ale-
xandro affirmatum Aphrodiſiaeo, atque
Philopono. Nempe proximum poſt
Phyſica locum tenet, de re quippe 1-
gnota magis agens, magisque excellen-
te. De eo argumento XIV habemus
Ariſtotelis libros, quos genuinos eius
foetus eſſe facile ex ſtylo atque ordine

diſcurſus, iudice Alexandro Aphrodi-
ſiaeo, euincitur.
Metaphfca autem Ens conſiderat, Metapk.
quatenus ens eſt, eiusque principia. v r.
Eſtautem vox entis terminus analogus, L VIc.
atque primo de ſubſtantia dicitur, cu-
jus vna eſt eſſentia: de accidentibus
vero non dicitur ſimpliciter, ſed quate-
nus ſubſtantiarum communia ſunt at-
tributa. Cumque adeo Ens vnum ſit
analogice, vna quoque eſt ſcientia entis.
Primario tamen de ſubſtantia agit, quo-
niam ea primum ene, a quo ceterade-
pendent, & a quo denominantur.

CAP. II.

DE PRIMO

L. III. c. PRimum atque maxime vniuerſale a-
4. & Xioma, ſiue complexum principium
L. X. c. . hoc eſt: impoſſibile eſt idem ſimul eſ-
ſe & non eſſe, in eadem re & eodem re-
ſpeétu. .
L. X. Ad hoc principium omnis demon-
L. III c.4 ſtratio reducitur, omnisque opimo.
Ipſum demonſtrari nequit, primum
cum ſit, alias demonſtrando in infini-
tum procederetur. Nihilque ſcientia

humana vlterius complectitur, quod

PRINCIPIO. .
ei probando inſeruiat. Nec abſur-
dum datur magis, ad quod aduerſarium
compellas, quam ſi id ei negandum o-
ſten das eſſe.
Cum primo negante principio cogna- L. l. e
tio ingens intercedit primo princibio
afprmanti: Quod neceſſe ſit quodli-
bet de quolibet vere vel affirmari vel
negari. Quod quidem determinate
non valet de futuris contingentibus,
valet tamen indeterminate. Hoc igi-
tur

I. WV
L. VI.
eon.
ad c

1VI

l.
6,

l.
e,3

Nenph.
l,1.
l. l.
Nle.

METAPHFSICA. OCAP. I. II. WI.

tur principium affirmans, non abſolu-
te quidem eſt primum, ſed verum ta-
men eſt. Neque enim medium inter
propoſitiones, quae vera ſibi contradi-

Qctione opponuntur, dari poteſt magis,

CAP. I.
DE SVBSTANTIA ET ACCIDENTE.

48³7
quam inter numerum aequalem & in-
dequalem. Quaeuis propoſitio vel af-

firmat vel negat, atque adeo vel vera

eſte vel falſa, medium non datur.

L. IV.e. Ntis in genere tres dantur diuiſio- quam materiae, quamuis vere materia
L.vl.c.2 Lnes, vel enim ens per aceidens eſt, vel

eonf. inf.
ad c. V.

per ſe, vel potentia velactu, vel in inten-
vione vel reapſfe.

L. vl.c.2. Entis per accidens nulla datur ſcien-

L. VII.

C. I,

L. VII.
c, 3.

Julſtuntiarum.

tm. Ex his nobiliore ſenſu entis na-

tia, eſt enim ſpecies non entis, neque
caluſam per ſe habet, neque per ſe gene-
ratur & corrumpitur. Neque ſemper
eſt, neque vt plurimum, neque neceſ-
ſarium eſt, cum ſcientia ſit rerum omni
arte iſtis contrariarum.
Ens per ſe iuxta decem categorids dis-
tribuitur. Prima ſubſtantiae eſt, primi-
que entis, atque ideo eſt prima catego-
ria, namin quid praedicatur de primo
ſubiecto, cum accidentia praedicentur

in quale, vel in quantum. Rurſum ſola

ſulſtantia eſt ens per ſe, Accidentia ve-
ro entia funt, quatenus ſubſtantiae funt

affectiones. Subftantiam primum ens

ratio declarat, vel defnitio, quoniam ac-
cidentium definitionem ſubſtantia in-
greditur. Declarat item ſcientia, nam
accidentium ſcientia nititur ſcientia
Decharat tempus: da-
tur enim ſubſtantia, quae awcidentia
non habet, qualis Deus & intelligentiae;
praeceduntque etiam materiales ſab-
Kantiae temporeaccidentia, ſaltem ali-

qua, quæ illis obtingunt aliquanto poſt-

quam ſunt genitae. Denique declarat
natura nempe natura ſubiectum eſt
ante id, quod ei inhaeret. Hinc iſta
pars Metaphyfcae de ſola agit ſulſtænti.
Subiectum vel ſubſtantia, quae dican-
tur, ſunt tria, materia, forma, compoſi-

tura competit duobus poſterioribus,

ſit ſubſtantia, vt quae primum ſit ſubie-

ctum, & quod vltimo ſupereſt, quamuis
omnes corporis tollantur affeétiones.
Haecprimo materia eſt, quae in ſe ne-
que ſulſtantia eſt completa, neque
quantitas, neque cuiusuis alterius
praedicamenti. Neque prima fub-
ſtantia materia eſt, illa enim ſeparari
poteſt, & ſua ſubſiſtere virtute, extra
alia: eſt item determinata, perfecta &
ſingularis ſubſtantia. Materia vero a
Jforma ſeparari nequit, nec ſingularis eſt
aut determinata.
Formaeſt id, quod reipſa dieitur eſ-
ſe, ré ri s“ crat, 4dubd quid eſt eſſe, tota

cap. VI.

communis rei natura & eſlentia, defini-

tioni eius reſpondens. Subſtantiae
compoſitae ſenſibiles propriam ſibi ha-
bent definitionem. Ens per accidens
vero, vt quod ex ſubiecto conſtet &ac-
cidente, non habet, quamuis ab acci-
dente ſuo deſcribi pofſit & delineari.
Ipfa vero etiam categoriarum acciden-
tia, cum entia per ſe ſint, atq; vnam ha-
beant naturam, quidditatem habent ac
definitionem, non quidem perinde ac
ſubftantiae ſimplicem, ſed ſibi conue-
nientem.
Materia & fÄorma proprie non gene-
rantur, ſed totum compoſitum: quo
quidem ideae ſubſtantiae ſeparatae]
conferunt nihil, neque vt cauſae efle-
rices, neque vt exemplares. .
Partes communes ſubſtantiales vel
Jformales rei definitae, in totius defini-
tione ſunt enumerandae: non item
materiales indiuidui. CAbP.

cap. VIII,

cap IX.

XII,

L, IX. c

„II.

e.] III.

cap. I

.

erpertes, v. g. potentia Calefaciendi:

X

CAP.

488 PAns V. ARISar—oTETIEOS DOCTRINA EIVS

IV.

DE POTENITIA ET ACTV.
L.IV. c. POſt fubſtantiam ad potentiam deue-

niendum. Potentia autem vel a-
gens eſt vel patiens. Potentia agens
eſt principium motus aut transmuta-
tionis in altero, vel quod inſtar habet
alterius. Potentia patiens ex parte
cum agente eſt eadem: pasſzonis enim
& aclionis idem reuera eſt motus, ne-
que motus vnius ab altero diuelli pot-
eſt, quamuis mentis abſtractione diffe-
rant, vt quae in diuerſis ſubieétis ſint,
in agente ic. actio, palſo in patiente.
Potentiarum quaedam rationis ſunt

quaedam ſunt rationales, vt artes.
Rationales circa contraria verſantur, vt
medicina circa ſanitatem & morbum.
Irrationales circa vnum tantum occu-
pantur, ſic calor enim producit calo-
rem.
Potentia vero in rebus, vtut aliter vi-
deatur Megaricis, Zenonis ſectatori-
bus, manet, licet actu ſeſe non exerat.
Architectum enim appellamus, qui actu
ipſo non aedificat tamen. Sic animalia
quoque ſenſum habent, tum quoque
cum adu non ſentiunt. Porro ſi ita
ſtatuamus, imposſthbile eſſet futurum
id, quod aczu non eſt. Pogfbile enim eſt
id, cuius potentin, i ictum deducta, im-
posſehile nihil, & übi ipſi contradicens,
importet.

v. Errant, qui posſßibile eſſe quippiam

arbitrantur, quod acta tamen futurum
ſit nunquam: vel quod potentiae den-
tur, quarum imposſibiles ſint actus.
Hinc conſequeretur enim, omnia poſ-
ſebilia eſſe, impobile nihil. Posebile
eſt, quod ex aliqua potentia conſequi-
tur, vel conſecuturum eſt. Si conſe-
quatur nunquam, atque procedat ex

illa potentia, impodfibile erit. Quicquid
posſabile eſt igitur, id aliquando acta ex-
iſtat, neceſſe eſt.

Potentiarum tria ſunt genera, aliae cap. V.

naturales ſunt, vt ſenſus; aliae conſuetu-

dine acquiruntur, vt canere tibiis: aliae

diſoeiplina, vt artes. Harum poſtremae

praeujias requirunt operationes, natu-

rales potenttae non item. Naturales
atque expertes rationis potentiae neceſ-
ſitate quadam in acum deducuntur, ſi
debita inter agens & patiens ſit diſtan-
tia, neque quidquam quo impediatur
actio intercedat.
ralibus habet potentiis, quae liberae

ſunt adagendum vel ad non agendum

Ppro arbitrio ſuo.

Actus eſt, quando aliter res eſt, quam cap. VI.

erat in potentia.

Omnis adtus prior potentia eſt, O- cap. VIII.

mnique eo, quod potentia continetur,

ratione, eſſentia, tempore. Ratione: po-

tentioe enim definitio ab acta petitur.
Tempore: quaeuis enim pozentia eſt

prior actu in eodem numerico obiecto:

potentia enim prius eſſe eruditus quis
poteſt, quam acau ſit talis.
tamen rebus, eiusdem quae ſint ſpeciei,
ſemper tempore adtus quam potentia
eſt prior. Nihil enim a potentia pro-
duci poteſt vel fieri, niſi ab agente, quod
actu ipſo exiſtat. Eentia denique a-
Aus prior quam potentia eſt: primo
quoniam in generatione poſterior eſt.
Generatio enim initium ducit a ſtatu
entis imperfecto atque ad perfectum
progreditur. Iam vero omnis gene-
ratio a potentia adac»uum procedit: finis

vero, vtin generatione poſtremum eſt,

ſic natura perfectiſſimum eſt & nobiliſ-
ſimum, atque in intentione primum.

CAP.

3

Aliter res cum natu-

In diuerſis

¹. VI.

l.Ile.
.

ne. VI,

e,

nis

* L. VI.
c. 2.
L. IX. c.

tione ſeſe res habeat.

L. II. c.
IV.

METAPHIVSICA CAP. V. VI VII

CAP. V.

*

DE VERO ET FALSO.

Rima entis diuiſione cum diuidatur
illud in ens intentionale* & reale,
Imtentionale vel verum eſt vel falſum.
Vere intellectus affirmat, ſi inudicium
eius rei conforme ſit: falſo, ſi conforme

rei perceptio: faſſttas contra eiusdem
ignorantia, vel perceptionis carentia;
quamuis ignorantia proprie falſitas non
ſit. Hinc ſimplex apprehenſio vera in ſe-
ipſa eſſe poteſt, falſa eſſe nequit. Ad fal-

ſit minus, eſt enim in rebus ipſis com- ſtatem enim opus eſt compoſitione.

poſitio atque diuiſio perinde atque in
intellectu. Indeque ſi intellectus af-
firmando coniungat res, prout reuera
ſunt coniunctae, vel negando easdem
diuidat, vt diuiſae reapſe ſunt, vere af-
firmat vel negat; falſo ſi contraria ra-
Sunt autem et-
iam verum & falſum in fimplici rerum
apprehenſione, non per enunciationis
tamen modum, verum ſimpliciter, vt
veritax iſta nihil ſit aliud quam ſimplex

Veritas & falſetas complexa in eandem
ſubſtantiam ſeparatam cadere poteſt.
In rerum immobilium ſcientia deci-
pi non poteſt, quicunque immutabiles
eas eſſe intellexit. Vel enim ſemper
recte iudicabit, vel errabit ſemper;
quoniam res immobiles eodem ſemper
ſunt modo. Viciſſitudo vero & dece-
Ptio, verumque iudicium & falſum, in
ſolis rebus contingentibus locum habet
& mutabilibus. =

CAP. VI.
DE VNO, EODEM, ET DIVERSO. .

P Num entis affectio eſt, non ſubſtan-
tia, vt Pythagorae viſum & Platoni,
ſed categorema, & praedicatum cuius-
vis rei, in quantum ea eſt ens. Vni au-
tem multa opponuntur, oppoſitionis
genere, priuatiuam quam vocant, ideo-
que vnius naturam multa declarant,
perinde ac diuiſibile naturam indiuiſi-
Pilis, & habitus priuationem. Nempe
diuiſibile norum magis eſt ſenſibus,
quam indiuiſibile, & multitudo nota
magis quam vnitas. Ad vnum vero

referuntur idem, azquale, ſmile. Ad
multa diuerſum, inaequale, dicſimile.

Diuerſa ſiue genere, ſiue ſpecie tallaL. IV. c
ſunt. Genere diuerſa ſunt, quae ean - IX.

dem non habent materiam, vel genus,
vt quorum vnum ad corruptibilem
ſubſtantiam pertinet, alterum ad in-
cortuptibilem. Specie diuerſa ſunt,
quorum idem eſt genus. CGenus vero
eſt id, in quo res diuerſae conuenire di-
cuntur, v. g. corruptibile & incorru-
ptibile, in conceptu ſubſtantiae.

CAP. VII.

DE SVBSTANTIIS IMMORTALIBVS, AETERNIS
ET IMMOBILIBVS.

um duo ſunt naturalium ſubſtan-
tiarum, corruptibile vnum, vt animalia,

L. XII. c. . ſtantiarum tria ſunt genera, quo-
1. r.

alterum ſempiternum, vt coelum. Ter-
tium genus plane eſt immobile.

Perpetuaum aliquam & immobilem cap. VI.

* Intentionale autori dicitur enz prout notat veritatem propoſitionis. Nempe alias quoque Philoſe-
phis intentionale dieitur, quod intenditur ab imtellectu.

eſſe

Qa G

/

cap. VII.

*

V7fIðͦð

490 PpPARS V ARTOTELES. DOCTRINA EIVS

eſſe ſubſtantiam, ita probatur: ſubſtan-
tiae primum ens ſunt. Si omnes ergo
corrumpi ſubſtantiae poſſint; res omnes
corrumpipoſſe erit conſequens. Id
quod abſurdum eſt, cum detur motus
localis aeternus, circularis, coelo pro-
prius, qui vt initium habuerit fieri
non potuit: nec finem idem habere
poteſt, non magis quam ipſum tempus.
Si aeternum igitur ſit tempus perinde
ac motus; aeternam & incorruptibi-
lem ſubſtantiam dari neceſſe eſt, non
cam tantum, in qua motus ille exiſtat,
ipſum nempe coelum: verum vnam a-
liquam ſubſtantiam, quae ita moueat,
vt licet immobilis ſit ipſa, alia tamen o-
mnia a ſeculo moueat in ſeculum, non
potentiam tantum mouendi continen-
tem, verum actu etiam ſemper mouen-
tem. Sane enim errat Plato cum re-
liquis, qui Deum longis ſeculorum in-
teruallis nihil exiſtimant feciſſe, irrita
enim eſſet potentia in adium non dedu-
cta. Praeterea motus aeternus nequi-
ret eſſe, niſi & aeterna eſſet ſubſtantia
mouens, & adu ſemper moueret, & e-
ius praeterea eſſet naturae, vt non mo-
vere ſemper non poſſit, quae actus ſit
Hurichinus, omnem potentiam exclu-
ens.

CA P.

Sulſtantias igitur, motus aeterni ef-

fectrices, materiae oportet eſſe exper-

tes, mouent enim aldtus aeterni virtute,
omnis expertes potentiae.

In rebus, quae modo ſunt, modo non
ſunt, actum potentia praecedit, verum

ſimpliciter & abſolute loquendo actio

praecedit potentiam. Sane enim ne-
que naturalia ex potentia in aldtum dedu-
cuntur, niſi per aliquid quod aduu ex-
ſtat. Iam igitur ſi circulari motu ea-
dem redeant ſemper; neceſſario inde

ſequitur, aeternum eſſe aliquid quod

ſemper maneat idem, & eodem modo
operetur. Talis ſubſtantia aeternum
primumque mouens coelum eſt. Ge-
nerationum vero & corruptionum vi-
ces non primo debentur coelo, id enim
eodem modo mouet ſemper, verum in-

ferioribus ſphaeris, ſolis maxime, qui

accedens vitam, mortem recedens,
mortalibus rebus omnibus ſolet af-⸗
ferre. .

In aeternum eſt igitur primum coe-
lum, aeterno enim agitur motu,
prater quod aliquid eſſe oportet ſemper
mouens, motum nunquam, quod
& aeternum, & fubſtantia ſt, &
actus.

VIII.

DE DEO.

Rimus ille motor eadem ratione, qua
res appetendae & intellectu percipi-
piendae mouet: ita nimirum alios mo-
vet, vt ipſe maneat immobilis. Motio
autem primi agentis, quatenus prima
eſt cauſa effectrix, in eo eiusdem con-
ſiſtit influxu, qua efficienter concurrit
cum intelligentiis inferioribus, ad mo-

vendas earum ſphaeras. Vis igitur ef-

fectrix primi motoris in applicatione
conſiſtit vir'um motorum inferiorum,
ad proprium ipfſis opus, ad quod cum

eis agendo concurrit ita, vt aliunde e-
ius actio non pendeat. Ita intelligen-
tiae coelum mouent, non generationis
rerum inferiorum cauſa, finem namque

mediis nobiliorem eſſe oportet, ſec-

propter bonum iſtud praeſtantiſſi-
mum, maximeque expetendum, cui
conformare ſeſe tanquam vltimo fini
ſuo cupiunt.
Mutationis autem eſt expers primus
ille motor, Ens, abſolute atque ſimpli-
citer neceſlarium, atque adeo rerum
omnium

Mut,
Exil
605.
laent

S

e⸗

ne
ec⸗
.

METAPHFVSICA CAP. VIII. IX.

omnium principbium. A primo hec
principio coelum atque natura depen-
det, ſiquidem absque eo vltimogerum
fine, primaque cauſa, nihil eſſe vel fieri
Potett.

Primus hicce motor, Deus, perfectiſ-
ſima fruitur vita, eaque aeterna & iu-
cundiſſima; quae conſummata felicitas
plane ei eſt peculiaris, quatenus ſe in-
telligit ipſum, & cum infinita delecta-
tione contemplatur. Vt nos enim be-

atos reddit exiguae durationis con-

c. VIII.

Plut. de

templatio, ita Deus in infinita & perfe-
Gtiſſima ſui contemplatione beatiſſimus
eſt, vt qui omnium rerum maxime ſit
admirabilis. Eſt vero Deus aeter-
num ac viuum ens, entium nobilige-
mam, ſathſtantia immobilis, arebus ſen-

CA P.

491

ſebilibus penitus diuerſa, quantitaltie

corporeae, partiumque, expor1, quodgite
diuidi nulla ratione posſitt. Tale enim
oportet eſſe principium, quod in tem-
pore infinito mouet. Nihil, finitum-
quod ſit, potentiam habet infinitam.
Omnis quantitas vel finita ſit oportet
vel infinita. Quantitas finita in tem-
pore infinito non poteſt mouere. Quan-
titatem vero infinitam non dari in Phy-
ſicis fuit probatum. Deus paſſionis

expers eſt omnis, nulli alterationi ob-

noxius: nam primus motus localis, qui
circularis eſt, in Deum non competit,
vt qui immobilis ſit. Vnde conſequens
eſt alios motus, vel paſſionem vel altera-
tionem cauſantes, locali motu poſte-
riores, in eum multo minus poſſe com-
petere.

IX.

. DE INTELLIGENTIIS.
Oſtprimam illam ſubſtantiam, coeli Coelum numerice vnum eſſe, quoni-

T primi motorem, alias efle oportet,
materiae expertes, aeternas, & immobi-
les, inferiorum ſphaerarum motibus
praefectas: quas adeo iuxta numerum
& ſeriem ſphaerarum iſtarum & ipſas
diſpoſitas eſſe oportet.
Exmotionum porro numero ſpbaera-
rum colligas numerum, & exhis nume-

rum ſuhbſtantiarum mouentium, quae
XKLVII ſunt iuxta Ariſtotelem.

am vnus & primus motor. Antiqua vero
traditio eſt Deos eſſe primas illas ſub-
ſtantias, coelum mouentes, Atque ea vere
diuina doctrina eſt: quod addunt vero
forma hominum eſle eas, vel aliorum
animantium, id ad rudem tantum ple-
bem inſtituendam inuentumeſt, legum

& vitae commoditatis cauſa. Atqueiſta

etiam ad Metaph)ſicae delineationem

ſufficiant.

1

THEOPHRASTVS.

5 4

CAP. I.
PATRIA EIVS, PARENTES ET PRAECEPTORES.

deſcribitur a Strabone, Sgrio diſtans Scrabe

HEOPHRASTVM ſucceſſorem

ſtadiis XVIII. bsn n
Patrem Melantam habuit, Apollodo-a ap. La-
rO* autore, quem Leonem b dicunt alii, ert. l. c.
vitae genere fullonem. Ipſi Tyrtami 3 ap. Sin-

Qad 2 primo“ e.

Exil. p.

DW Ariſtoteles habuit, natum Ere ſe,
inl 605. A.

Laert, V vt teſta ntur Plutarchus, Laertius,
36. atque alii. Maritima autem Lesbi
H vrbs fuit H'eſus, in colle poſita, prout

n

492
primo nomen fuit.
tria audiuit, vnde ad Platonem ſe con-
tulit, Ariſtotelis poſtremo factus audi-
tor: qui nominis ipſius offenſus aſpe-
Cie. Orat. ritate Euphraſtum primo, poſtea Theo-
19. 24. Pphraſtum vocauit, a diuino eloquentiae
Pen LI. flumine, qua Cicerone, Plinio, Laer-

Laert. V. tiO, Strabone teſtibus, omnes com-
38. mMilitones ſuos anteiuit.

PARS V. THIEOPHRASTVS CAP. I. II. III.
Leucippum in pa-

Tantum porro eius erat ingenii a-gtrabe.
cumen, vt facillime omnia aſſeque- I. c,
retur, quamobrem quod de Ariſtote-Laert. V,
le & Kenocrate dictum Platoni, id ad 39.
Calliſthenem & Theophraſtum retu-
lerit Ariſtoteles, tardus enim & obtu-
ſus ingenio Calliſthenes, quo facili v-
tebatur & perſpicaci Theophraſtus, vt
fraeno hunc, itlum calcare dicerêtopus
habere.

CA P. II.
STVDIVM PHILOSOPHIAE ET DISCIPVLI EIVS.

V. Vit. Riſtoteles, Chalcidem ſecundo an-
Ariſtot. 4 Aà no Olympiadis CXIV ſecedens,
c. IX. diſcipulorum, vt ſucceſſorem nomina-
ret petentium, precibus victus, Theo-
hraſtum nominauit, vt in Ariſtote-
E relatum eſt vita. Is ergo ſcholae
curam ſuſcepit, defunctoque Ariſto-
tele vitam in hortis eius egit, Deme-
Plin. L. trii Phalerei contubernio vſus. Tem-
XV. S.L pus iſtud quo floruit Theophraſtus iux-
TTOà Plinium in A. V. C. CCCCXIin-
Salmas. Cidit, qui, vt recte legit Salmaſius,
Exerc. CCCXCFfuit ab eo quo naturalem ſu-
Plin. p. am Hiſtoriam Plinius ſcripfſit.
574 Eum Hermippus ſtata hora in ſcho-
Athen. 1 . „J. .. .2.
am ait veniſſe, veſte ſplendida orna
tum, ibique conſidentem ita difleruis-

ſe, vt ne geſtum quidem praetermiſe-

rit vnquam, qui argumento de quo a-
geret non conuenirete adeo vt, cum
guloſum aliquando hominem deicribe-
ret, eum imitatus exerta lingua labra
circumlinxerit.
Taert. V. Olympiadis CXVIII anno quarto,
Atben. Nenippo Archonte, Sophocles, Am-
L. XIII. Phiclidae filius, legem tulerat, qua o-
P. 610. mnes philoſophos publicas habere
ſcholas vetaret, niſi ſi quibus eius rei

ſenatus populusque licentiam dedis-
ſet. Si quis ſecus facere deprehenſus
fuiſſet ei mortis dicta eſt poena. Hoc
decreto omnes, Athenaeo autore,
philoſophi vrbe pulſi fugatique fuere,
in quibus & Theophraſtus fuit, qui
tamen ſequenti anno in eam rediit, quo
ex Ariſtoteles, Philo diem Sophocli
dixit, vt qui contra patrias leges fecis-
ſet. Eius enim cauſae is fuit exitus,
vt, mulcta Sophocli irrogata talento-
rum quinque, legem eius Athenien-
ſes abrogarent, Philoſophos autem
exules reuocarent. Quo vſus benefi-
cio Theophraſtus, ipſe etiam rediit,
ſcholamque denuo habere coepit.
Laertius bis mille fere diſcipulos ad v, 37.
audiendum eum confluxiſſe teſtatur,
quorum numerum ad 447 excreuiſſe
ait Suidas, niſi tamen error in eo nu-

—— a Laert.
mero ſit commiſſus.

In his Strato V, 58.

fuit, ² eius ſucceſſor, Demetrius Pha-Cic Brut.

lereus,?“ Nicomachus Ariſtotelis fili- c. 9.
vs, quem in chariſſimis ei fuiſſe Ari-b Laert.
ſtippus ait,“ Eraſiſtratus Medicus, àvt 1139.
affirmatum quibusdam, & Comicus v, 39.

Menander. . Laert.
L V, 57.
* Laert.

CAP. V, 36.

Laert V
56.
Laen., V.
37.

Atben⸗
V.,.86

Plut Ady
Colot.
1120.6.
Laett. V
36,

laett. .
40.

Mut Vi

Dem..
Ko, C.

ld. Fm.
Pol. 1. II.
5633.5,

Uut. de
Orpid
Dinit. .
27.P,

Pgeabe.
e lc,
E. beert. ,
Ad .
&

dg.
W
ſe
l,lzen.
0, 5§.
na-Cic-rut,
lg
Vtelaert.
ls 7,39.
d Laert.
V, 57.
e Leell.

n

Plut, Vit.

7

CCẽßA-P.

*
ORIGINES, PHILO.

STvDIrI, VIITFTI.
III.

493

VIRTVTES ET APOPHTHEGMATA EIVS.

Laert v, QVmma doctrina fuit, & ſtudio ſin-
1,. v. gulari, vt teſtis eſt Pamphila: bene-
37. ficus inprimis, & variae doctrinae a-
mator.

Athen. Pecuniam ad philoſophorum lega-

v. p. 186. vit conuentus, non vt luxuriae, ſed

temperantiae vt eflent & eruditorum
diſcurſuum occaſio.
Plut. Ady Patriae a tyrannis oppreſſae iterata

Colot. vice extitit liberator.
rae Magna eius apud Caſſandrum, An-
aert. .

tipatri filium, autoritas fuit, prior-
que ad eum litteras Ptolemaeus ſeri-
Pſit.
Fuitque tanto honore apud Athe-
nienſes, vt, ab Agnonide impietatis
accuſatus, parum ab fuerit quin ipſia-
ctori ea dicenda cauſa eſſet.
Apophtegmata ipſius feruntur ſe-
quentia:
Laert. v, Tutum magis eſe aiebat euo crede-
40. re infraeni, quam verbo male com-
poſeto.
Ad iuuenem in conuiuio tacentem,
NER indoctus es quidem, prudenter, ait,
Jacis, E dolt as, imprudenter.

Impenzſarum omnium cariſzmam tem- ſe

pus dicebat &e.
Quid de Demoſthene ſentiat? in-
Dem b. terrogatus, Ariſtone auétore, reſpon-
350. C. dit, dignum eſſe Athenienfum ciuitate,
Quid de Demade? Eum vero maiorem
eſſe gesam vit illa caperet ciuita¹s..
Id. Sym: Ad Philippum Caflandri F. ſeſe mi-
Pol. L. II. ror: dixit, ooualos iſus non canere, fi-
P. 633. B. i,la, nart, m eos ſabeunte.
plut. de Caecas eſſe reuera & nulla exiſtima-
Cupid. tione dignas diuitias, Calliae demon-

Diuit. p. ſtrabat evemp o, & Iſmeniae, quorum

527. B. ille Atchenienſium, IThebanorum iſte

dependere.

ditiſſimus erat, qui tamen iisdem re-
bus tantum quibus Socrates & Epa-
minondas vti poſſent.
Jenotos non amore iudicandos, ſed à Plut. de
udicium amori praemittendum aiebat. Amore
Grandem, dicebat item, proconduclto 182 u.
domicilio, mercedem animum corpori bld: de ſa-

/

nit. tu⸗-
Famam mendacem, calumnia excita-end p.
tam atque inuidia, exiguo tempore du- 5. E
rantem, ſtatim euaneſtere aiebat.“ Xil. d.
Adoleſcentulum erubeſcere videns, 140
bono animo eſto, inquit, virtutis enimn à Anton.
iſte eſt color. dà Verere te ipſim identi- & Max.
dem dixit, & non erubeſces apud alium- tenn. x.
Bonos paucis legibus dicebat indige- P. 136.
re. Neque enim res legibus, ſod leges eibid.
rebus accommodari. WDw stob. 8.
Inuidos hoc eſe reliquis infeliciores, XXXVII.
quod alii ſuis ſolum calamitatibus dole- Ra Zernn,
ant, inuidi etiam praeter ſua mala bo- xXXVIII
nis alienis contriſtentur. S p. 224.
Improbos homines aiebat, non aeque lbid,
bonis gaudere propriis, quam aliorum
malis. H
Interrogatus quidnam vitam con-
zruaret humanai? beneſicentia dixit,

Stob. S.
XLIAp.
&, honor & poend. 256.
Non ex familiaritate & gratia, ſéd k Anton,
ex actionilus honores eſſe adipiſoendos. “ & Max.
Quid amor eſler? interrogatus, a-. .
nimaz eft, dixit, affelctus otioſae. stob.S.
Item eſle amorem irrationalis cuius-LXII. p.
dam cupiditatis exceſlum, qui velo- 402.
cem habeat acceſſum, tardum difces- mnbid.
ſum. .
Muliernem pulelre ornatam neque Vi- Stob. S.
dere alios, neoc- aliis videri debere, v- LXXII.
trumque enim ad res inhoneſtas eſe P. 44.
incitamento.

Q 3 CAP

. TEST AMENTVM

Laert. V Ene quidem, vt ſpero, erit. Ce-
61. terum ſi quid ſecus contigerit, ita
ſtatuo. Domeſticam omnem ſuppel-
leétilem Melantae & Pancreonti, Le-
ontis filiis, trado. Porro ex his, quae
ab Hipparcho fuppeditata ſunt, iſta
mihi fieri volo. Primum, quae ad mu-
ſeum Deasque pertinent, perfici; & ſi
quid circa ea in melius poſſit ornari.
Dehinc Ariſtotelis imaginem in tem-
plo collocari, ac donaria reliqua, quae
antea in templo erant. Deinde por-
ticum paruam, quae juxta muſeum
erat, exaedificari, priore non deterio-

ſunt, in inferiore porticu reponi. A-
ram quoque conſtrui, ita vt neque
perfectio, neque honeſtas deſideretur.
Volo autem & Nicomachi imaginem
abſolute perfici. Opus quidem fictio-
nis Praxiteli iniunctum eſt. Reliquam
vero impenſam ab eo fieri. Statui
autem illam iubeo vbicunque illis vi-
ſum fuerit, quibus cura erit rerum
ceterarum, quae teſtamento inſcripta
ſunt. Ac de templo quidem ac dona-
riis in hunc modum ſtatuo. Fun-
dum vero quem Stagiris habemus, Cal-
lino lego: librosque omnes Neleo.
Hortum autem, & deambulationem,
aedesque omnes horto adiacentes, ami-
cis inſcriptis lego, iis qui voluerint in
eo vna vacare literis, atque ſimul phi-
loſophari; quandoquidem fieri non
poteſt, vt quiuis ſemper peregrinen-
tur, tamen ealege, vt neque illum a-
lienent, neque vt propium quis-
quam poſſideat, ſed veluti ſacrum quod-
dam communiter ab omnibus poſſi-
deatur, quique ſe inuicem familiariter
ac amice vtantur, ſicuti congruum ac

PARS V. THIEOPHRASTVS CAb. IV. V.
CAP.

rem, tabulasque, in quibus orbis ſitus

—

IV.
ET MORS EIVS.

iuſtum eſt. Sint autem qui illo com-
muniter vtentur, Hipparchus, Neleus,
Strato, Callinus, Demotimus, Dema-
ratus, Calliſthenes, Melantes, Pan-
creon, & Nicippus. Licere autem, ſi
philoſophari velit, & Ariſtoteli, Mi-
diae Pythiadisque filio, horum eſſe
participem. Ipfiusque curam dili-
gentiſſime habere maximos natu, vt
quam maxime ad philoſophiam inſti-
tuatur. Nosque ſepelire in horti par-
te, quae eis maxime commoda vide-
bitur, nihil ſuperfluum circa funus tu-
mulumue faciendo. Vt autem di-
ctum eſt, poſt noſtrum e vita exces-
ſum, cum fanum, & monimentum,
& hortus, & ambulatorium reparata &
refecta erunt, vna & Pompylum hunc,
qui inhabitat, ea curare volo, aliarum-
que rerum, quemadmodum prius, cu-
ram habere, illiusque commodis pro-
ſpicere, qui iſta habent. Pompylo autem
& Threptae, dudum liberis, qui magno
nobis vſui fuerunt, ſi quidantea a no-
bis pracſtitum eſt, & quae illi acquiſiue-
runt, & quae nunc illis ab Hipparcho
dari conſtitui, drachmas bis mille, tuto
ac firmiter haec illis poſſidenda cenſeo;
ſicut & ipſis, Melantae & Pancreonti,
ſaepius dixi, cunétaque mihi annue-
runt. Do autem illis & Somatalem,
&ancillam. Ex pueris autem Molo-
nem quidem, & Cimonem, & Parme-
nontem iam nunc liberos dimitto.
Manem vero & Calliam, cum annos
quatuor in horto perſeuerarint, in cul-
tu & labore ſe ita gerentes, vt culpari
juſte non poſſint, liberos dimitti iu-
beo. Demotimo Cariona do, Dona-
cemque Neleo. Eubium venundari
placet. Dabit autem Hipparchus
Callino

—

ES

TESTAMIENTVII, MORS SRTPTA ES

Callino drachmas ter mille. Melantae
vero & Pancreonti, niſi Hipparchum
intueremur & antea nobis fuiſſe per-
vtilem, & nunc in ſuis rebus magnum
pPertuliſſé naufragium, mandaremus
profecto ea cum Melanta, & Pancre-
onte educere. uoniam vero non
facile fore illis animaduerti, iunctim
rem familiarem diſpenſare, commo-
diusque illis arbitratus ſum, ſi quid ab
Hipparcho conſtitutum acceperint:
dabit igitur Hipparchus Melantae &
Pancreonti ſingulis talentum, daturus
& curatoribus ad ea quae in teſtamen-
to ſcripta ſunt perficienda ſumtus ne-
ceſſarios, ſuo quaeque tempore. Quæ
cum impleuerit Hipparchus, abſolu-
tus erit, ac liber a debito omni, & o-
mnibus quae contraxerat mecum in-
ſtrumentis. Quod ſi quid meo nomi-
ne Hipparcho in Chalcide prouenit e-
molumenti, hoc totum eius erit. Cu-
ratores earum rerum, quae teſtamen-
to inſcriptae ſunt, hi erunt: Hippar-
chus, Neleus, Strato, Callinus, De-
motimus, Calliſthenes, Cteſarchus.
Porro teſtamenti exemplarium, Theo-
Phraſti annulo ſignatorum, vnum a-
pud Hegeſiam, Hipparchi filium, con-
ditum eſt. Teſtes ſunt Calkippus Pella-
neus, Philomelus Euonymeus, Lyſan-
der Hybraees, Philion Alopecenſis. Al-
terum exemplar accepit Olympiodo-
rus. Teſtes iidem fuere. Akerum
accepit Adimantus. Tulit autem An-
droſthenes fillus. Teſtes Aimneſtus
Cleobuli filius, Lyſiſtratus, Phidonis

filius Thaſius,; Strato Arceſilai filius

495
Lampfſacenus, Theſippus Theſippi fi-
lius e figulis, Dioſcorides Dionyſu
Epicephiſius. .—r a Laert,
Haec, Laertius ait, ſeries teſtamen- V, 57.
torum illius fuit.“ Obiit autem ſenex bId. V,
aetatis anno LXXXVIL, exhauſtis, vt 40.
Suidas ait, ſcribendi aſſiduitate ſpiri- Suid.
tibus: cumque in nuptiis diſcipulorum s.
cuiusdam quandam fibi indulgeret o-
tii veniam, ea mortis ipfius fuit occaſio. i Tuſe
Iam moriens accuſaſie naturam di- II. c.28.
citur, quod ceruis &! cornicibis vitam id vero
diuturnam, quorum id nihit intereſſet: Ariſtot.
hominibus, quorum mazxime interjfuis- zunui.
Jet, tam exiguam vitam dediſet: quo- breuir.
rüum ſe aetas potuiſſet eſſe longinquior, vitae
Juturum fuißſe, vi omnibus perfectis init.
artibus, omni doctrina hominum vita
erudiretur. Querebatur igitur ſe tum,
cum illa videre coepiſſet, extingui.
Accedentibus vero ad eum diſcipu-
lis, qui, num mandare quid vellet in-
terrogarent, nihil quidem quod man-
daret ſe habere reſpondit, hboc monere
tantim, multa iucunda amitti, in vita
himana ſolius gloriae ſtudio. Nos ve-
ro, cum viuere incipimus, mori. Ni-
hilque inanius ſtudio gloriae eſe. ded .
ſtote ſelices, addebat, & vel ſapien-
tiae ſtudia omittite, grandis enim eſt la-
bor, aut illi magnopere intendite, ma-
gna enim inde glorla prouenit. Vitae
dutem vanitas maior longe gquam eius S
viilitas. Verum mihi quidem non iam
quid agendum ſit conſulere vacat, vos
he ea de re deliberabitis: Quae di-
cens animulam reddidit. Funus eius
vhiuerſus Athenienſium popußus pe-
dibus eſt ſecutus.

V.

Laerr. V,

SCRIPTA EIVS.

Cripta quam plurima dedit, quae,
quod omni eruditionis genere ſint
referta, digniſſima ſe cenſuiſle ait La-

ertius vt omnia recenſeret. Sunt
autemn.: .
Priorum Analyticorum 3.
Poſteriorum

Laert. V,
42.

496 bpARS V TFOPEASTVS CAb. V.

Poſteriorum Analyticorum VII.
De ſolutione Syllogiſmorum I.
Analyticorum Epitome I.
Deductorum locorum II.
Concertatio eius ſpeculationis, quae
circa contentioſas orationes verſatur.
De ſenſibus I.
Ad Anaxagoram, I.
De Anaxagorae decretis, I.
De Anaximenis decretis, I.
De Archelai decretis, I. .
De ſalis vario genere, nitro, alumine, I.
De his, quae durantur in lapides, II.
De indiuiſibilibus lineis, I.
Auditionis, II.
De ventis, I.
Virtutum differentiae, I.
Deregno, I.
Deregis inſtitutione, I.
De vitis, III.
De ſenectute I.
De Democriti Aſtrologia I.
De his, quae in ſublimi fiunt, I.
De imaginibus, I.
De ſuccis, coloribus, & Carnibus. I.
De decorationæ, I.
De hominibus I.
Dictorum Diogenis collectio, I.
Diſtinétionum, III.
Amatorius, I.
Alius de amore, I.
De felicitate, I.
De ſpeciebus, II.
De caduco morbo, I.
De afflatione Dei, I.
De Empedocle, I.
Epicherematum, XVIII.
Gontrouerſiarum, III.
De voluntario, I. .
Abbreuiatio Reipublicae Platonicae, II.
De diuerſitate vocis animalium eius-
dem generis, I.
De his, quae confertim apparent, I.
De his, quae morſu & ictu nocent, I.
De animalibus, quae ſapere dicuntur, I.

De his, quae in ſicco morantur, II.
De his, quae colores immutant, I.
De his, quae latibula & foſſas faciunt, I.
De animalibus VII.
De voluptate, ſicut Ariſtoteles, I.
Alius de voluptate, I. G
Quaeſtiones XXIV.
De calido & frigido, I.
De vertigine & obtenebratione, I.
De ſudore, I.
Deaffirmatione & negatione, I.
Calliſthenes, ſiue de luctu, I.
De laboribus, I.
De motu, III.
De lapidibus, I.
De peſtilentiis, I.
Deanimi deliquio, I.
Megaricus, I.

De atra bile, I.

De metallis, II. 2
De melle I. .
De Metrodori opinionibus colleéta, I.
De aethereis rationes, II.
De ebrietate, I. .
Legum, ſecundum elementa, XXIV.
Legum epitome, X.
Ad definitiones, I.
De odoribus, I.
De vino & oleo, I.
Primarum propofitionum, XVIII.
De legiferis, III.
Politicorum, VI.
Politicon ad tempora, IV.
Ciuilium conſuetudinum IV.
De optima republica, I.
Problematum colleétionis, V.
De prouerbiis, IJ.
De concretionibus & liquefactioni-
bus, I. =
Deigne, II.
De ſpiritibus, I.
De patientia, I.
De ſuffocatione, I.
De amentia, IJ.
Sophiſinatum II.
De

ni⸗

De

SNCRXLPYA EVS Iè

De ſyllogiſmorum ſolutione, I.
Topicorum, II.
De cruciatu, II.
De pilis, I.
De tyrannide, I.
Deaqua, III. .
De ſomno &inſomniis, I.
De amicitia, III.
De ambitione, II.

De natura, III.

De naturalibus, XVIII.
De naturalium abbreuiatione, II.
Naturalium, VIII.

Ad Phyſicos, JI.

De ſiirpium hiſtoriis, X.
De ſtirpium cauſis, VIII.
De ſuccis, V.
De mendacio voluptatis, I.
De anima, dmaeſtio I.
De indubitata fide, I.

De ſimplicibus dubitationibus, I.

Harmonicôn, I.
De virtute, I.

Occaſiones, ſiue contradictiones, I.

De negatione, I.
De ſententia, I.
De ridiculo, I.
Meridianorum, II.

Diuiſiones, II.
De differentiis, I.

De iniuriis, I.
De calumnia, I.
De laude, IJ.
De experientia, I.
Epiſtolarum, III.
De fortuitis animalibus, I.
De ſelectionibus, I.
Laudes deorum, I.
De diebus feſtis, I.
De felicitate, I.
De enthymematis, I.
De inuentis, II.
Scholarum moralium, I.
Morales figurae, I.
De tumultu, I.

De hiftoria, I.
De iudicio yll ogiäünorum, I.
De aſſentatione, I.

De mari, I.

Ad Caſſandrum de regno, I.
De comoedia, I.
De meteoris, I.

De dictione, I.

Verborum colleclio, 1.
Solutiones, I.
De muſica, III.
De menſuris I.
Megacles, I.
De legibus, I.
De iniquis legibus, I.
Xenocraticorum decretorum colle-
cCtanea, I.
Confabulationes, 1,
De iuramento, I.
Oratoria praecepta, I.
De diuitiis, II.
De poëtica, J.
Problemata ciuilia, moralia, naturalia,
amatoria, I.
Prooemiorum, I.
Problematum colleclio, I.
De problematibus natura libus, I.

De exemplari, I.

De propoſitione & narratione, I.
De poẽëtica alius, I.
De ſapientibus, I.
De conſilio, I.
De ſoloeciſinis, I.
Dearte oratoria, I.
De artibus oratoriis, ſpecies XVII

De ſimulatione, I.

Commentariorum, ſiue Theophraſti-
corum, VI.
Naturalium opinionum XVI.
Naturalium epitome, I,
De gratia, I.

Morales figurae, 1

De falſo & vero, I.
Hiſtoria eorum, quae de Deo dicun-
tur, VI.
Rrr De

498 PARS V. &T MLO.

De diis, III.
Hiſtoricorum geometricorum, IV.
Epitomarum Ariſtotelis de animali-
bus, VI.
Epichirematum, II.
Quaeſtiones, III.
De regno, II.
De cauſis, I.
De Democrito, I.
De calumnia, f.
De generatione, I
De animalium prudentia, & moribus, I.
De motu, II.
De viſu, IV.
Ad definitiones, II.
De eo, quod dicitur datum eſſe, I.

CAP. I. II. Wr..
Arithmeticarum hiſtoriarum, I.
De augmento I.
Acicharus, I.
De iudicialibus orationibus, I.
De calumnia, I. .
Epiſtolae ad Aſtycreontem, ad Phani-
am, & Nicanorem.
De pietate, I.
Euiadis, I.
De opportunitatibus, II.
De propriis orationibus, I.
De liberis educandis, I.
Alius differens de eadem re, I.
De diſciplina, ſeu de virtutibus, ſiue
de frugalitate, I.
Exhortatorius, I.

De maiori & minori, I. Doe numeris, I. .
De muſicis, I. Determinationes de dictione ſyllogis-
De diuina felicitate, I. . morum, I.
Ad eos, qui erant ex Academia, IJ. De coelo, I.
Exhortatorius, I. Politicorum, II.
Quo pacto ciuitas optime inhabitetur, I. De natura, I.
De quaeſtionibus naturalibus, I. De fructibus,
Qui ſint modi ſciendi, I. De animalibus,
De falſo, III. Haec in ſumma complexa ſunt ver-
Ante topica, I. ſuum bis centena triginta millia, octin-
Ad Aeſchylum, I. gentos octo. Tot ab eo volumina ela-
Aſtrologicae, VI. borata ſunt.
Laert. STRAT O.
1, 58. CAE. I.
Cic. . 2⁸ Plut.
Acad. Q. VIIA EIVS. adr. Co-
38. KTratonem in ſchola ſucceſſorem Magiſtro ſuo Ariſtotele diſſentiens. lor. p.
Xrgar. Theophraſtus habuit², Lampfſace- Ea parte quod excelleret maxime, Phy- 115

“haert. Mumb, patregenitum Arceſilao“, vel, vt
1. c. & alii vocant, Arceſiod, eſtque eius mentio
zui3. ii. in illius? teſtamento. Vir erat maximae
ear. dignitatis“ in omni philoſophiae gene-
Leert. Te, maxime in phyſicis tamen, quae
1.c. & I. antiquiſſima eſt & ſolida maxime pars
64. philoſophiae, in qua multa ipſe innoua-

a 1 vitt, non a Platone tantum, verum &a
n, V5.

ſicus eſt dictus à: Is omnem vim diui-
. . Nat. D.
nam in natura ſitam eſſe cenſebati. Per- 1, 13.
pauca de moribus attigit“. Scholae iuxX- h Laert.
ta Apollodorum! praeeſſe coepit O- l.c.
Iympiadis CXXIII anno III, eamque ci-
annis rexit XVIII, Ptolomaei praece- 1, 13.

ptor fuit Philadelphi, * qui XXC ei . de
talenta impendit. Fin. V, 5.

Senſus eſt in Theophraſti teſtamento mentionem
Stratonis eſſe. Stanl. ita vertterat, vt intelligi poſſet

1
. . . . . ap. La-
de Arceſio, cuius mentio ſit instratonis teſtamento. 5

7Stanl. vertit Philadelphi 6li. er. l c.
CAbP.

Laertt.
61,

158.

le

61.]

VITA TESTAMENNIVAI MORS SCETTA.
D CA P.

499
II.

TESTAMENTVM STRATONIS ET MORS.
Laert. V, Eſtamentum Stratonis ita fere ha-

bebat. Iſta, ſi quid ſiniſtre acci-
dat, diſpono. Ea quidem quae domi
ſunt, Lampyrioni, & Arceſilao, relin-
quo omnia. Porro ex pecunia, quam

Athenis habeo, primum quidem cu-

ratores iuſta, & quae poſt fieri ſolenne
eſt, diligenter curabunt, nihil neque ſu-
perflue, neque illiberaliter agentes. E-
runt autemteſtamenti curatores Olym-
picus, Ariſtides, Mneſigenes, Hippocra-
tes, Epicrates, Gorgylus, Diocles, Ly-
con, Athanes. Scholam quidem Lyconi

relinquo. Namque alii ſunt vel ſenio-

res, vel occupati. Recte autem faci-
ent reliqui, ſi hoc ipſum ſuo iudicio
firmauerint. Libros illi omnes, prae-
terquam quos ipſi ſcripſimus, relin-

quo; vaſa etiam omnia conuiuii, ſtra-

& Abum. Simmiam Arceſilao reddo.
Sed & Dromonem relinquo. Vbi ve-
ro Arceſilaus aduenerit, computet I-
raeus cum Olympico & Epicrate, ce-
terisque curatoribus funeris, alio-
rumque ſolennium, ſumtus. Quod
autem pecuniae reliquum erit, accipi-
at Arceſilaus ab Olympico, nihil ei mo-
leſtiae exhibens de ſolutionis iuſto
tempore, ac elapſis annis. Tollat au-
tem & pacto Arceſilaus, quae compo-
ſuit Strato cum Olympico, & Amei-
nia, condita penes Philocratem, Ti-
ſameni filiuum. Monimentum vero
faciant, vt videbitur Arceſilao, & O-
lympico, & Lyconi.

Atque haec quidem, vt fertur, te-Laertv

ſtamenti illius ſumma fuit, ſicut ipſum
collegit Ariſto Ceius.

Adeo eum fuiſſe tenuem aiunt, vt Laert. V.
ſine ſenſu moreretur. 60.
Odo vero hoc nomine memorati Laert. V,
Laertio. 1.

. gulasque, & pocula. Dent autem E-
picrati curatores drachmas quingen-
tas, & vnum ex pueris, quemcunque

. voluerint.

Plut,
adr, Co⸗
blor .
nn,.
C., de
l⸗- Ni. D.
el- h.
2 h Laett-
1c,
iode
le Mut, D.
Ce- l,.
eikll de
Ein. V,5F.

— 45. La⸗

te et, ,0

W.

V, 58.

Ab Arceſilag primum
Lampyrion & Arceſilaus obligatio-

nes tollant, quas pro Iraeo Daippus

dedit, nihilque debeat, neque Lam-
pyrioni, neque Lampyrionis haere-
dibus, ſed liber ſit ab omni obligatio-
ne. Dent illi curatores drachmas quin-

gentas, & ex pueris vnum, quemcun-

que probauerit Arceſilaus; vt is, qui
nobiſcum multum laborauit, magno-

que nobis vſui fuit, habeat, vnde vi-

vere honeſte poſſit. Diophantum præ-
terea dimitto liberum, & Dioclem,

CA P.

Primus Iſocratis diſcipulus.
Secundus Philoſophus.
Tertius Medicus, Eraſiſtrati diſci-
pulus.
Quartus Hiſtoricus, qui Philippi
& Perſei cum Romanis bella defcripſit.
Quintus apud Laertium excidit.
Sextum habet Epigrammatum Poe-
tam.
Septimum Medicum veterem.
Octauum peripateticum, qui Ale-
xandriae vitam egit.

III.

SCRIPTA STRATONIS.

Murt a eum ſcripſiſſe Suidae eſt pro-

ditum, eorum ſequens apud Dio-

genem Laertium habetur Catalogus:

De regno, II.
De iuſtitia, III.
De bono, III.
Rrr 2

de

5S500 PARS V. L PFCO. CAP. I. II.

De diis, III.
De magiſtratibus, III.
De vitis.
De felicitate.
De Philoſophia.
De fortitudine.
De inani.
De coelo.
De ſpiritu.
De natura humana.
De generatione animalium.
De concubitu. y⸗
De ſomno.
De inſomniis.
De viſu.
De ſenſu.
De voluptate.
De coloribus.
De morbis.
De iudiciis.
De viribus.
De metallicis machinis.
De fame.

De obtenebrationibus.

De leui & graui.
De diuina afflatione.
Detempore.
De cibo & incremento.
De animalibus, de quibus dubitatur.
De fabuloſis animalibus.
De cauſis.
Ambiguorum ſolutio.
Locorum prooemia.
De accidenti.
De Definitione.
Quid ſit magis & minus.
De iniuſto.
De priore & poſteriore.
De priori genere.

De proprio.

De futuro.
Inuentorum Elenchi II.
Commentarii, ſed ambigitur.
Epiſtolae, quarum eſt initium: Stra-
to Arſinoae ſalutem, CDXL.

LYCO.

CAP. I.

VITA

Laert. V, Tratoni, vt apud Laertium eſt, LX-
65. CON ſucceſſit, Aſtyanactis filius,
Troadenſis, vir eloquens, quique e-
ducandis inſtituendisque pueris maxi-
Laert. V, Me idoneus fuit. Extitit idem Pan-
68. thoedi etiam Dialectici auditor. .
Laert. v, Vt euos autem calcare aeque &
65. fraeno, ita pueros guoque pudore &
laude regendos aiebat. Qua fuerit elo-
cutionis copia, iſto docent exemplo.
Nempe de virgine paupere fertur di-
xiſſe: Bap aορ Deoro ar³οα kéen dhα
7 „ 4 „ „

&ν ποναιος νοοννuνον τW Aαιααιοοιτι

kuis“. Grqui oneri parenti ſit ſilia
neceſſe eſt, cuius dotis penuria forem
aetatis marceſéeré viderit. Hinc An-
tigono de eo dictum, quicquid profer-

EIVS. S
ret, ex ipſo eſſe audiendum ſolo, ſic e-
nim poma quoque fragrantiſſima trans-
plantationem non ferre. Ea orationis
ſuauitas vero in cauſa fuit, cur litte-
ram F nomini eius quidam praemit-
terent, Olyconem appellantes, ducto a
ſuauitate nomine. Atque id quidem
a Plutarcho memoriae eſt proditum.

Erat autem in ſcribendo non eadem De exilio

ipſi dicendi forma. p. 605. .
De his, qui animum, dum aetas fer- & Eeent.
00.

ret, doctrina non imbuiſſent, annos-
que praeteritos ſibi reddi optabant,
ita iocatus eſt: Nempe aiebat eos, qui
ſera nimis poenitentia ſuperiorum tem-
torum emendatam cuperent negligen-
tiam, ipfſos agnoſeere irrita vota eſſe

& Athen.

— — — —

—,,,,

.
4

Laert. V,
6

——

Laertlc,

— —

L. IIlp.
546
Laert.le,

I
t
0

laert /y,
69.

— —- — —

=☛- = —

co

—

—

tra⸗

ce⸗

A0-
0IS
tte⸗

.

it⸗
o
Gem
n.

gem De ezilio
56054
„ & Laert.
ler⸗v 6.

ns- „

nt,
u
-

VITA, TESNAMENTVM ETV MORS EIVS.
tum. Hinc in patria Iliis certauit,

Jua. Eos gutem, qui id eficere cona-
rentur, ſana etiam mente aiebat deſti-
tui, regulae diſtortae relta applicantes,
vel in aqua perturbuta ſpeculoue per-
verſo faciem intueri cupientes ſaam.
Aiebat item publicorum in foro ludo-
rum coronam multos, Olympicoam vero
affectare paucicſzmos. .
Conſilio in rebus dubiis ſaepiſſime
Athenienſes adiuuit.
Cultu mundiſſimus fuit, adeo vt to-

Laert. V,
67.

Laert. l. c. . .
& Athen. ta, & pretioſa, vt Hermippo eſt tra-

L. XII p. ditum.
156. . Corporis exercitia omnia ſolertis-
ſime obibat, athleticis rebus agilitate
maxime idoneus, auresque ictibus con-
tuſas habebat, oleumque palaeſtricum
olebat,“ vt Diogeni Caryſtio tradi-

CAP.

ga vteretur ad exceſſum vsque delica-

5or

Pilaque luſiſſe perhibetur. †
Maxima apud Eumenem & Attalum Laert.lc.
prae allis omnibus gratia floruit, qui
regia eum munificentia alebant. Eius
& Antiochus expetebat conuictum, ſed
obtinere non potuit.
Animo aduerſus Hieronymum Peri- Laert. V,
pateticum adeo fuit infenſo, vt ſolus 68.
anniuerſariis ſolennibus ad eum non
veniret, qua de re plura in vita Arce-
ſilai.
Oratores cumranis contendebat, vt
ſtae enim in qquis, ita illos ad clepſy-
draz aquam in conditam vocem edere
dicebat. L
Scholae praefuit annis XL, Strato-
nis locum occupauit Olympiade
CXXVII, vt ab eo teſtamento inſti-
tutum fuerat.

II.

TESTAMENTVM ET MORS.

Laert. . T BRamentumn Lyconis ita fere re-
69. T praeſentat Laertius: Iſta equidem
ſtatuo de rebus meis, ſi quidem
morbum hunc ferre nequiuero. Ea
quidem quae domi ſunt, omnia Aſty-
nacti & Lyconi fratribus do, atque ex
his reddenda cenſeo, quae Athenis
poſſedi aquouis ſumta, ſiue exacta,

quaeque in funus ceteraque ſolennia

impenſa fuerint. Quae vero in vrbe
& in Aegina habeo, Lyconi praeci-
pue do, quod is nomen ferat noſtrum,
mecumque diutiſſime, atque iucun-
diſſime ſit commoratus, ſicut dignum

O ⸗ . ..
erat, quippe qui filii tenebat locum.

Porro ambulationem amicis, qui vti
velint, relinquo, Buloni, Callino, A-
riſtoni, Amphioni, Lyconi, Pytho-

ni, Ariſtomacho. Heraclio, Lycome-
di, Lyconi fratrueli. Praeficiant au-
tem ipſi quemcunque permanſurum in
ſchola, maximeque vtilem futurum
exiſtimauerint. Idem vero procurent
& reliqui familiares, & mei & loci gra-
tia. Ceterum funus & crematio cu-
rae erit Buloni & Callino, & amicis
ceteris, vti ne illiberalis, neu ſuper-
flua ſit. Eas vero quae mihi erant in
Aegina partes, poſt exceſſum meum
diuidat Lycon adoleſcentibus, in vſum
olei, vt ex eo mei & eius, qui me ho-
norauerit, ex ea vtilitate paretur iu-
ſta memoria. Statuamque noſtram lo-
cet eo loco, vbi conuenienter ſtare e-
am poſſe perſpexerit. Quod inſpici-
ant ſimul & procurent Diophantus &

* Wναα negligenter Stanlei. W'ellſet h. e.
corporis habitu robuſtiære vid. Heinſ. ad Horat.
BEp. I. Kuſter. ad Suid, v. αM⁰ε

† Adde Athen. L. XII, p. 546. qui multa de
luxu eius habet.

Rrr32 Heraclides

So-z
Heraclides Demetrii filius. Exhisau-
tem quae in vrbe ſunt, reddat Lycon
omnibus, a quibus quaedam ante ac-
cepi, poſt ipſius diſceſſum. Sequen-
tibus autem Bulon & Callinus, & quæ-
cunque in funere ac ſolennibus ceteris
impenſa fuerint. Tollant autem ea
ex his rebus domeſticis, quae ambo-
bus communiter a me relicta ſunt. Ho-
norent item & medicos Paſithemin &
Midam, dignos profecto maiori etiam
honore, ob ſummam in me diligenti-
am & artem. Lego & Callini filio pa-
teras duas, vxorique illius gemmas du-
as, tapetaque, alterum villoſum, alte-
rum purum, & ſagum ‚& duo puluina-
ria ex omnibus, quae reliqua funt o-
ptima, vt quantum ad honoris ratio-
nem attinet, ne iſtorum quidem ob-
liti videamur. De his autem, qui mi-
hi ſeruierunt, ſic ſtatuo. Demetrio
quidem, jamdiu libero, redemtionis
pretium remitto, & quinque minas
do, & pallium, & tunicam; vt qui me-
cum diu & multum laborauit, honeſte
vitam exigat. Critoni autem Chalce-

donenſi ſimiliter redemtionis pretium

relaxo, & minas quatuor itidem dari
jubeo. Micrum liberum dimitto, ac
eum Lyco nutriat, & annos ſex ab hoc
tempore deinceps erudiat. Charet em
itidem dimitto liberum, nutriatque il-
lum Lyco: duasque illi minas do, & li-
bros meos, qui recitatione adprobati
funt: eos vero qui necdum editi ſunt,
Callino, vt illos edat diligenter. Sed &
Syro libero minas quatuor lego, & Me-
nodoram do; & ſi quid mihi debet, re-
laxo. Hilarae item quinque minas &
tapetem villoſum, & duos puluinos,

PARS V. EVOCO. CAbP. II.

&periſtroma, & lectum quencunque
voluerit. Liberam item dimitto Mi-
cri matrem, & Noëmonem, & Dio-
nem, & Theonem, & Euphranorem,
& Hermiam. Et Agathonem, vbi bi-
ennii tempus impleuerit, dimitti li-
berum iubeo, & lecticarios. Ophe-
lionem quoque, & Poſidonium cum
annos quatuor peregerint, itidem li-
beros exire volo. Demetrio praete-
rea, & Critoni, & Syro, ſingulis Tetuta.
& ſtragulam veſtem relinquo, vt Ly-
coni conuenire videbitur. Iſta illis
donabuntur, qui profecto oſtende-
runt, quam ſolicite ſibi commiſſa per-
egerint. De ſepultura vero videbit

Lycon, ſiue me hic, ſiue domi ſepe-

lire maluerit. Certo enim mihi per-
ſuaſum eſt, illum, quod conueniat, ho-
neſtumque ſit, nil ſegnius cernere,
quam me. Cum vero pro dignitate
praeſtiterit haec omnia, rata ſit illi eo-
rum, quae hic ſunt omnium, largi-
tio. Teſtes, Callinus Hermioneus, A-

riſton Chius, Euphronius Paeanienſis.

Adeo, vt dicit Laertius, ſapienter Luert. V,
ille omnia geſſit, quae ad eruditionem 74¼.
& ſtudia humanitatis pertinent, vt ad
teſtamentum quoque ſuum diligenti-
am prudentiamque adhibuerit, ita vt
eaquoq; parte diligenter ſit imitandus.
Obiit autem annos natus LXXIV, Laert. V,
podagrae morbo decumbens.
gnomines ei IV commemorantur.

Primus Pythagoraeus. cuius in vi-

ta Ariſtotelis mentio.

Secundus Peripateticus
Tertius Epicus Poeta.
Quartus, Epigrammatum Poeta.

* Eum ſinem hominis dixiſſe verum animae
laetitiam autor eſt Clem. Alex. Strom II. p. 416.

nam Av»αοα ibi pro Aéορ legendum, nullum eſt
dubium,

ARlISTO.

—

Strab. 4)
L05659.

486,

iiztre. 4
le.

n

48. I
t
1
1

4
J

— —

kin. V, 5.
(cttabo

XVII tl

n. 4A. dl

thenle 4]
1 4ln
(e

P
P
ea). 4.
tben. L. l
III. ſe
1,790, —

u
i.
io.
em,
bi.
li⸗
he⸗
Vm
l⸗
e⸗
m,

7.
Uls
de-
er⸗
ebit
pe
er⸗
ho⸗
re,
te
eo⸗
igi⸗
4.
ſ.
Er uert. v,

en 14
nti⸗
Vt

lus.
V, eet. V,
. 6,.

1r.

1

. .
Q

—

.

e ap. A-
then. L.

p. 790.

6) o (2⸗.

ARISTO. I

Strab. L.
X. p. 65 8.

Vconis fucceſſor ARISTO fuit, pa-
tria ei Ceos inſula, quae famoſa

486. eſt lege, qua LX annis maiores vita

D exire iubentur, vt reliquis victus ſuf-
ficiat. Eius olim, Strabone autore“,
IV ciuitates fuere, quarum duae tan-
tum ipſius ſupererant aetate, Iulis &
Carthaea, in quas reliquae duae com-
migrauerant, in Iulidem Careſſus,
Poeeeſſa in Carthaeam. Lyconem is
audiuerat praeceptorem, eique in re-
genda ſchola Peripatetica ſucceſſit, vt
Ciceroni, Plutarcho, & Alexandrino
Clementi eſt affirmatum.*
Fuit is ſtrenuus Bionis Boryſtheni
b Cic, de tage imitator. Cicero † concinnum

a Stra
I. c. p.
486.

Fin. V, J. vOCat & elegantem“, Scripfit de Nitro

c Srrab .
L. xXvVII, tractatum "* quem, Strabo allegauit, &

a†. A- amatoria ſimilia, Athenaeo identidem
then. L. allegata. In eorum libro ſecundo 3

X. P.419. narrat, Polemonem Academicum ad

coenam ituros eſſe hortatum, com-
potationem vt curarent, quae non in
raeſens tantum, verum & in craſtinum
eſſet iucunda. In eodem libro Athe-
nienſi cuidam, prouecta aetate qui es-

XII. ſet, cui nomen Dori, cum formoſus

503

videri is cuperet ‚VIyſſis iſta ad Dolo- n n
0mher.

nem? accommodauit: 5
Donis nempe tibi pia ſt . Kv.

Aora eurae.
Idem in ſecundo libro ſimilitudi-
num amatoriarum s olim homines ob b. 4.
capitis dolorem atque grauedinem, vi-xV. b.
ni halitu excitatam, quocunque vin- 674.
culo illud ait illigaſſe, prodefle id ipſum
morbo credentes, ſucceſſu temporis
vero, ornatus cauſa, in coronas liga-
menta iſta mutauiſſe. Laertius, h Pa-
naetii autoritate, affirmat, ſcripta o-
mnia, quae Chio Ariſtoni, Stoico, ad-
ſcribuntur vulgo, Peripatetici Ariſto-
nis eſſe, epiſtolis exceptis. Eorum
vero en tibi titulos:

Protreptici II.
De Zenonis doctrina dialogi Schola-
ſtici VI. †† —
De Sapientia exercitationum VII.
Amatoriae exercitationes. **
Commentaria de inani gloria.
Commentariorum XXV.

Memorabilium III.

Chriarum XI. .

*Id quidem diuerſe dictum Ciceroni, locus e-
nim, quem reſpiciat quidem, eſt de finibus V, 5.
vbi pro Eyſiæ ſubſtituendum Lyconem iam vidit
Lam binus. Alias in Academicis, Tuſculanis &
libris de finibus paſſim Ariſtonis cum Herillo
meminit, Stoicumque eum intelligere, Chium,
manifeſtum eſt. Plutarchus in Lib. de exilio p.
605. Ariſtonem Ceium inter Peripateticos refert,
eumque Lyconi ſtatim ſubiungit, non tamen di-
ſerte eius diſcipulum ait fuiſſe. Clemens Ale-
xandr. vero Strom. L. I. p. 301. in ſucceſſione Peri-
pateticorum eius poſt Lyconem diſerte meminit.
Rurſus quidem Strom. II. p. 406. Ariſtonem
cum Herillo iungit, & eandem quam Laertius &
Cicero Chio, Stoico, de fummo bono ei ſenten-
tentiam tribuit: Vt eo loco Stoicum intelligi
non dubitem. Maxime cum paulo poſt inter Pe-
ripateticos diſtinéte Lycon (Sic enim lego pro
Alnes) commemoretur,

Eum vero Ciceronis locum male Menag. ad
Laert. V, 163. ad Ariſtonem Chium, Stoicum, re-
fert. Sane diſerte inter Peripateticos, poſt Theo-
phraſtum & Lyconem (pro quo male editi Cic.
Lyſiam exhibent) ille commemoratur.

2r Niſi tamen id opus Ariſtonis Alexandrini
ſit iunioris Peripatetici, quod patria & ſcriptio-
nis argumentum veroſimile reddunt.

1 ¼ Laertii verba ita accipi poſſunt, vt duo eſſe
intelligantur opera, ex quibus vnum fecit Stanle-
ius. Tre& Tνααονιοαα.οαα ααν. Xοà
Xον S. ſane ita diſtinxere apud Laertium viri
docti.
xXX*X½ Hoc eſſe videtur opus ex Athenaeo Egwri-
ανοο amatoriarum ſimilitudinum titulo ſu-
pra allegatum. .

aduerſus

Ne

a de Exil. aduerſus oratores.

504 PARS V. CRITOLAVS PDIoDORVS.

aduerſus Dialecticos 3. † †

Al.Str.l. atum eſt Strabonib, Ariſtonis auditor
P301. extitit, eiusque in ſchola ſucceſſor, vt
cic. Ciceroni« Plutarcho ⁴½ & Clementi
Tufc- II, Alexandrino eſt proditum.
36. &V, Romae Athenienſium nomine (cum
3. Han Carneade & Diogene) legationem ob-
„ Ga it A V. C DXXXIV, qui iacidit in O-
Dum VII, Iympiadis CXLannum II.
14. adde Khetoricam damnabat, Vt quae ar-
en tificium potius ſit malum, quam ars.
[Rhetoras nomina aſtute excogi-

2 Sext. 3 4 4. Lf
mpir. tantes να—+νοαυʃn -αε dixit h, multaque

1605. aduerſus Alexinum reſcripta. ad Cleanthem Epiſtolarum libri IV. *ε*
L. XIV. .
666.
ede RILOLAVS, ſi Putarchum au- contra Rhetoricam ſcripſit, quibus ar-
eil. . diamus, Phaſelide ortus fuit, cla- tem eam elt inficiatus. iQuintil.
605. riſſima Lyciae vrbe, eaque maritima, Summum bonum efſe ſtatuebat per- Inſtitut.
Clem. Cujus tres extitiſſe portus & la cum re- II, 17.

fectionem vitae reéte fluentis ſecun-
dum naturam, quae compleatur ex
tribus generibus, intelligens perfectio-
nem a maioribus traditam. †
Animi bona corporisque, atque ex- Cic. Tuſe
terna, velut in lance appendebat, tan-V, 17.
tum dicens propendere illam lancem,
cui impoſita ſint animi bona, vt terram
& maria deprimat.
De mundi aeternitate denique quid p. 730-
ſenſerit, fuſius Philoni, libro de mun- 733.
de incorruptibilitate exponitur.]

adv. Ma-

them. L.
l. p. 67.
e. (rron Diſcipulus DIODORVS
74 fuit, & in ſchola ſucceſſor, vt ex

S& 1 Clemente Alexandrino? conſtat, iuxta
P. 301. B. quem finem hominis idem ſtatuit ci-
Cic. de cra vllam moleſtiam & honeſte viuere.

DIODORVsS.

Mentio eius apud Ciceronem eſt,
quamdiu docuerit tamen, quem item
ſucceſſorem habuerit, incertum.“ At-
que hucusque non interrupta Peri-
pateticorum continuatur ſucceſſio.

ſin. V, 5.
Id. Strom t Aduerſus dialecticos ſententias quasdam,
II.p. 415. ex illis, vti videtur, libris, habemus ap Stobae-
C. conf. vm H. LXXX. p. 473.
Cic. A- ½ At epiſtolas paulo ante exemerat, Laer-
cad. Q. tium ſecutus, Stanleius, numero ſcriptorum Peri-
1V,42. patetico Ariſtoni tribuendorum, ideoque exulare
illae videbantur debere hoc catalogo.
Ceterum ex Ceo Ariſtone, Peripatetico, Sdtion
quoque in collectione miraculorum. quae ſpar-

ſim de fluminibus & lacubus narrantur, nonnul-

la allegauit, de fonte in Ceo (ſic enim pro Chio
legendum eſſe ex Vitruuio VIII, 2. monuit Mena-
gius ad Laert. VII, 163.) ex quo qui biberint, ſa-
nam mentem amittant, in quam ſequens Ariſton
proferat Epigramma. .
,Sefe ⅜*uραι οττοπς, * αναMιαιπnαι
να, αNù ρ xé†ορτd νιαα:.
Iucundum gelidae latiecem fons proiteit znaae
A animus ſaxi, Kibibiz, inſtar habet.

Stratonnis Phyſici teſtamentum ex hoc Ariſte-
ne etiam allegauit Laert. V, 64. & fragmenta
quaedam eius occurrunt apud Stobaeum ſerm.
IV. XIII. LXXVII. LXXX. XCII. mentio quoquc
eius in Lyconis teſtamento apud Laert. V, 70. A-
riſton, Gritolai Peripatetici diſcipulus, laudatur
Quintiliano L. II. Inſtit. c. 15. qui ſitne idem cum
noſtro, an diuerſus dubium. Eundem putat Me-
nagius iunior ſit oportet ‚ſi Ciceroni fides, qui
noſtro Ariſtoni in ſchola ſucceſſorem dat Crito-
laum.

Tσ οσν⅜ααου ραιοτνοτοο. Llem. Alexandr.
Strom. II, p. 416. —

* Cl. Fabricius Bib. Graec. L. III. p. 300. Erymne-
vm ſucceſſorem eius fuiſſe ſuſpicatur, quem Athe-
nionis praeceqtorem fuiſſe ait Athenaeus L. V.

P. 211.
HISTORIAE

N

THOMAE STANLEII
HISTORIAE PHILOSOPHIAE.

oMVS SECVNDVS

DE PHILOSOPHIS CYNICIS STOICIS

PYTHAGOREIS HERACLITEI8 ELEATICIS
DEMOCRITEIS SCEPTICIS EPICVREIS
ECLECTICIS ET ORIENTALIBVS.

Parti ſextæ ſeu pag. 505 præſigendus.

1
t
lLaert.
Fl, I. .
blaent,
lc.
gene de
Conſtant, l
c,19.
ede exi.
lio b.
607. ,
ln, 4

4

e.
elaett.
1X.

— —

—

*(a.
HISTORIAE PHILOSOPH
PARS VI
DE CYNICIS PHILOSOPHIS

.

I

505
CALE

7

AGENS.

„*

ANTISTIIENES.

CAP. I.

NVnici ANTISTHENI, So-
cratis diſcipulo, ſuas debent
origines. † Quem cum ma-
xime delectarent ex magiſtri
ſermonibus ii, qui de tolerantia age-
rent, laboribusque, & aerumnis" for-
titer ferendis, ſectam iſtam inſtituit.
Laert. Natus autem fuit Athenis patre An-
VI, I. Iiſthene, Athenienſi a, matre Threſſab,
* Laert., vel, vt Plutarcho“ relatum, ex Phrygia
gSenec. de Orta, quam cum ei exprobraret non-
conſtant. Hemo, Matrem Deorum quoque Phry-
c. 18. giam fuiſſle, reſpondit. Athenienſes
de exi- quoque, indigenas ſeſe eſſe gloriantes,
Go"s ridere ſolebat4, cochleis & locuſtisnul-
4 Laert. là re eos eſſe nobiliores dicens. Ne-
I. c. que ob natales eum minoris Socrates
*Laett. faciebat, qui, in praelio ad Tanagram
c. pPraeclare eum rem geſſiſſe audiens, ex
parentibus ambobus Athenienſibus
fortiorem naſci haut potuiſſe dixit.
Gorgiam is initio audiuit oratorem,
vnde & in dialogis oratorium expri-
mit dicendi genus, praeſertim in eo

VITA EIVS.

qui inſcribitur veritas, & in adhorta-
tionibus. †† Hermippus eum in Iſthmia
ſolennitate ait & laudare & vituperare
inſtituiſſe Athenienſes, Thebanos & La-
cedaemonios, id tamen conſilium mu-
taſſe, vbi plures ex illarum vrbium ci-
vibus ad iſta certamina confluxifle ani-
maduertiſſet.
Poſthaec Socrati in diſciplinam ſe
dedit, atque eius ductu eo vsque pro-
fecit, vt autor extiterit ſuis apud Gor-

giam condiſcipulis, vt & ipſi illum ma-

giſtrum ſequerentur. Vixit autem in
Piraeea, ſtadiaque ipſi quotidie XL. vt
Socratem audiret conficienda fuerunt. Laert.
Veſte etiami dum Socratem aucdiretiAoan.
viliore vtebatur, cumque aliquando V. H. IX,
attritam magis veſtimenti partem in 326.
conſpectum daret, quindeſinis, Socrates
aiebat, apud nos teipſum oſtentare:
Mortuo Socrate Anyti in exilium
mittendi occaſio extitit, morte affici-
endi Meliti. Nempe in Ponticos iu-Laert. VI,
venes, qui Socratis gloria permoti

VI, 2.

† Equidem Cyniſmum neque Avrio devgô
eſſe neque Aοροι ſed fortifſimorum quo-
rumuis imitationem Oenomaus dicit, allegatus
Iuliano Or. VI. p. 187.
* Hinc Herculem maxime imitandum puta-
bant, cuius inprimis iuxta & Cyri exemplo labo-
rem commendabat Anthiſthemes Laert. V, 2. 70
XXiαε σ &αιν1τιε ασιααο inde diéctus Euſebio

Praep. XV, 13. Herculemque Alexandro quoque
proponit exemplum Diegenes, apud Dionem de
regne IV. p. 64. Vide & Iulianum 1. c.

i Haec non aſſecutus fuerat Stanleius, vertit
enim, qui in feris eruendis & bortando maxime
gerſantur. Laert. 1 αεα εα Tg αdπd α
Xαw1. αι οτοττο1ι

858 aduenerant,

506 DARS VI ANTTEIENES CAp. II I.

aduenerant, cum incidiſſet, ad Any-
tum eos abduxit, eum longe Socratem
ſapientia excellere inquiens, quam rem

indigne ferentes, quiid audiebant, vr-
be vtrumque eiecere, qua de re plura
in vita Socratis.

CA P. II.
SECTAM VT INSTITVERIT.

„

IOrtuo Socrate, a quo tolerantiam
didicerat, atque animi, pacatis
Laert. Paſſionibus, tanquillitarem, Cynoſarges
l, , ſibi delegit gymnaſium, non longe a
.. Portis ciuitatis, quem ſibi philoſophi-
am docenti commodiſſimum fore pu-
tabat. Eius nominis iſta fuit occaſio:
Didymo Athenienſi in domo ſua ſacris
operante, canis candidus victimam ra-
puit, eamque fugiens alio depoſuit lo-
co. Qua re plurimum perturbatus
Didymus, oraculum adiit, a quo tem-
plum extruere iuſſus eſt eo loco, quo
victimam canis depoſuiſſet, Herculi de-
dicandum, idque COynoſargis nomen
tulit, quaſi dicas 7S2“ nvvα dρν vν
Laert. l.c., candidi canis templum.

rum haeſit nomen, qui Canes ſunt dicti
ab iis, quibus eorum diſplicebat inſti-
tutum, ipſo Antiſthene αον qud
genuinum canem ſignificat, appellato.
Lacrt lc. . Primus ille ſordidum duplicauit pal-
c. liolum, ipſoque ſolo, tunica abiecta eſt
vſus, vtrelatum Diocli. Baculo item
armatus incedebat, & pera. Primum
eum fuiſſe, qui pallium duplicaret, Ne-
anthes dicit. Diodorum Aſpendium
vero itidem barbam promiſiſſe, baculo-
4 que & pera vſum eſſe, in ſucceſſionibus
. Soficrates teſtatur.
o. Ejus placita feruntur iſta: doctrina
acquiri poſſe virtutem, & nobiles eſſe
eos, qui virtutem colant. Virtu-
tem ſolam ad felicitatem ſufficere,
nulla alia re, quam Socratico o-

Ab eo vero
Antiſtheni, eiusque diſcipulis, OGnico-

pus habentem animo. Virtutem
in actione quae conſiſtat, verborum
ambagibus opus minime habere, neque
eruditionis apparatu, vt quae totam
ipſa ſapientiam abſoluat, aliis omni-
bus in eam denique deſinentibus.“ Fa-
mae iniurias bonas eſſe, idemque cum
labore commodum praeſtare. Sapi-
entem verò rempublicam non iuxta le-
ges receptas, ſed vt virtus praeſcripſe-
rit, recturum. Sapientem item ſobo-

lis procreandae cauſa pulchrae operam

daturum feminae eſſe, & amori obno-
xium fore, ſolum enim quid amabile
ſit, noſſe ſapientem.
Eidem a Diocle & iſta tribuuntur:
Sapienti nouum videri nihil. Virum
bonum amabilem eſſle. Amicos eſſe
inter quos virtus coniungat amorem.
Belli ſocios adſciſcendos eile eos, qui
iuxta cum fortitudine iuſtitiam etiam
colant. Praeſtare cum paucis bonis a
malis omnibus oppugnari, quam malis
multis adiutum certare cum paucifſſi-
mis bonis. Inimicos obſeruandos eſ-
ſe, primis enim eis vitia noſtra innote-
ſcere. Iuſtum virum maioris quam
vicinum eſſe aeſtimandum. Virorum
& feminarum bonum eſſe virtutem.
Bona eſſe ea ſola, quae honeſta ſint, ma-
la, quae honeſta ſint minus. Mala o-
mnia peregrina eſſe exiſtimanda, & ad
nos pertinentia nihil. Murum tutifſi-
mum ſapientiam eſſe, eam enim neque
ariete quaſſatam, neque proditione tra-
ditam, expugnari poſſe. Muros igitur

* Laertii verba hoc potius-volunt: Et eſe ſorte ſua content um ſapientem, ipſius enim eſſe o-

minia, quae alii poſideant.

exſtruendos

+=

Gel. Ix,

Laert.
Vh 3.

Luett.
Vl.

luert.
VI. 2

luert,
VI. 3.

lis
ſ.
el-
te⸗
ann

e.
ma⸗

10-
40

iſſ.

—

Gell. IX,

Laert.
VI, 2.

SoRIPTA ET APOPHTIHIEGMATA.

exſtruendos eſſe ex meditationibus,
quae vinci neſciant.
Voluptatem eum pro ſummo habu-
iſſe malo, Gellio obſeruatum, vnde ſe
furere, quam voluptati litare malle di-
cebat.
Quantum autem ad Cyniſmi placita v-
niuerſim ſpectata, eam enim etiam phi-

loſophiae ſectam, non nudum vitae in-

ſtitutum Laertius exiſtimat, ſequentia
ea potiſſimum fuere.
Philoſophiae partem Dialecticam &
naturalem penitus cum Ariſtone Chio
reliciebant, ſola retenta morali, vnde,
quod Socrati dictum a nonnullis, id
Diogeni tribuitur a Diocle, eum affir-
mante dixiſle, inquirendum efle:
Quid domibus noſtris praui recdtique
geratltir.
Diſciplinas quoque liberales repudiant,
vnde eis, qui ſuo ingenio moderati eſ-
ſent, litterarum ſtudiis nihil opus aie-
bant eſſe, ne rebus nihil ad ſe pertinenti-
bus diſtrahantur. Geometriam item,
Muſicam, & ſimiles artes, penitus tolle-
bant. Vnde Diogenes ei, qui horoſco-
Pium ſibi oſtendiſſet, vtile ſane, dixit, in-
ventum eſt, ne coena plus iuſto differa-
tur. Ei vero, qui Muſica eum oblecta-
bat, dixit:

697

Magnaereguntur vrbes nam prudentia

At ona cantu non queat regi domus.
His item Philoſophis, perinde ac Sto-
icis, finis hominis viſus eſt, viuere ſe-

cundum virtutem, quod & Antiſtheni

in Hercule dictum. Nempe quaedam
eſt inter duas haſce ſectas coniunctio,
vnde & Cyniſmum Stoici breuem ad
virtutem vocabant viam, atque eorum
more & ZLeno vixit Cittieus.
Simplex eis erat & parabilis victus, &
qui naturae non excederet neceſfſita-
tem: veſtis ſordida: diuitias, gloriam,
nobilitatem ſusquedeque habebant.
Fuere in iis, qui ſolis paſcerentur her-

Laert.
VI, 105.

bis, & frigidam biberent, tectis vtentes, dem Se.
quae fors ipſis obtuliſſet, doliis v. g. Vt cratis di-

Diogenes, Deorum eſſe dicentes propri-
vm eſſe nulla re indigere, eorum vero, qui
ſcmiles iis eſſent, egere quam minimis.
Statuebant etiam, Antiſthenem ſe-
cuti, in Hercule, virtutem diſciplina
poſſe acquiri, amitti vero non poſſe.
Sapientem amabilem eſſe, neque pec-
care vnquam, amicum item eſfſe ſui ſi-
milihus, neque fortunae vnquam con-
fider.
Inter virtutem vero & vitium me-
dium dari quidquam cum Chio Ariſto-
ne negabant.

CAP. III.
APOPTHEGMATA ANTHISTENIS.

Dophthegmata eius circumferuntur
ſequentia. Laborem bonum eſe
Herculis atque Cyri probabat exem-

plis, Barbari iſtius, illius Graeci.

Laert.

VI, 3.

Orationem primus ita definiuit: O-
ratio eſt, quae id, quod eſt, aut erat, de-
clarat.
Pontico adoleſcenti, cum ſe illi in
diſciplinam dare vellet, rogaretque
quis afferendus eſſet ad ſcholam appa-
ratus? apparatus, reſpondit, libri xauz,
pugillaris wung, eyli nans, Aequiuo-

ca autem vox naug eſt, ſi pronuncietur,
nam & coniunctim poteſt accipi, vt o-
mnia iſta noua eſſe debere intelligatur,
vel diuifim, vt ſit σ, opusque eſſe
iſtis omnibus iuxta cum bona mente ſi-
gnificetur.

Interroganti, qualis ducenda ſit v-
xor? formoſam, reſpondit, ducens, ha-
bebis novzv communem, deformem vero,
habebis owinſupplicium.

um ſa-
pra in
vita eius.

Platonem male de ſeloqui audiens.

888 2 Regium

508 PARS VI ANTISTENES CAP. III.

Regium eſſe dixit, benefacere & male
audiré.

„ Orphicis initiato cum diceret Anti-

ſtes, horum ſacrorum participes rerum
excellentiſſimarum in altera vita expe-
ctationem habere, ipſe reſpondit: qua-
re non moreris igitur?
Exprobranti neque patre eum na-
tum ingenuo eſſe, neque matre: neque
uthletis, inquit, patre atque matre na-
us ſum, ipſe Athleta tamen.
2 3g e„- Cur pauci adeo eius diſcipuli eſſent?
OaâXP interrogatus, quoniam, dixit, argentea
non abi: gs virga abigo. ²
e (ur acerbe adeo diſeipulos excipe-
ſaub. ſci- Tet? interrogatus, nempe ita & medici
licet Cy- aĩt, aduerſos aegrotos ſo gerunt.
nicos Moechum videns fugientem, vae
tor re. Miſerumn, inquiebat, quantum malorum
debat, Medio obolo redimere poteras.
quod Simile quid Diogeni a quibusdam
merce- tribuitur. Ib
dem non Hecaton eum dixiſſe refert, in coruos
Se incidere ſe malle, quam in adulatores,
8. VI. p. Uos enim mortuos, hosce viuos etiam de-
82. vorare. .
uid exoptandum homini maxime
ſit? interrogatus, mors, reſpondit,
beata.
Amico commentaria ſe perdidiſſe
queſto, nempe animo potius, aiebat,
quamcharta? ſtaerant inſeribenda.
Vt ferrum rubigo, ita inuidum inui-
diam conſumere. ⸗=
Eos qui cuperént immortales eſſe pie
viuere oportere, aiebat, & recte.
Ciuitates tune interire, cum bonos a
malis d'ſcernere neſciunt. G
Amalis laudatus, valde, inquit, ve-
reor, ne mali quid fecerim.
Fratrum concordiam omni muro eſe
Jortiorem.
Simile Ea comparanda viatica eſe, quae
Bnint cnm naufr agis etiam bognt enatare.
jaf. vir. Conuerfationem cum bominibus im-
ei. e. V. .

probis exprobrantibus, reſpondit, Er
mediciinter aegrotos verſantur, neque
ebricitant tamen.
Ahſurdum eſſe, aiebat, triticum pur-
gare lolio, militiam invtili milite, Kem-
bublicam vero malis non expurgare.
Quid philoſophia ſibi attuliſſet emo-
lumenti? interrogatus, mecum ait, vr
posſim agere. 7
Cuidam, vt caneret in conuiuio
praecipienti, tu igitur, inquit, tibia
praecine,
Diogenem, tunicam poſtulantem,
pallium iuſſit duplicare.
Quae maxime neceſſaria ſit diſcipli-
na? interrogatus, qua malum, inquit,
dediſoimus. =
Maledictis laceſſitos hortabatur, ma-
iore ea vt ferrent conſtantia, quam lapi-
dibus ſe peterentir.
Platonis deridens faſtum, cum in
pompa equum videret ſfuperbe ince-

dentem, egregie vero, ad Platonem con-

verſus dixit, huius partibus tute defun-
gi potuiſes. Idque aiebat, cum Plato-
nem equum illum commendantem au-
diſſet.
Alio tempore aegrotum cum viſitaſ-

ſet Platonem, atque peluim inſpexiſſet,

vomitu a Platone impletum, bilem, in-
quit, video, faſtum non cerno.
Athenienſibus ſuadebat, non minori
pretio aeſtimandos Aſinos quam eguos
eſſe: quodrilli conſilium cum miraren-
tur omnes; ſod tamen, inquit, & voy,
imperatores eligitis rerum omnium
ignaros, niſe quod manum extenderé no-
verint.
Dicenti a multis eum laudaris» Quid
male vero fecio reſpondit.
Refert & Phanias eum? interoganti,

quid faciendum ſit, vt in bonum eua-

dat virum atque honeſtum? reſpon-
diſſe, diſcendum eſſe a prudentioribus, vt
vitia, quibus laboret, ſent euitanda.
Laudanti

¶UI

ell

ℳ

In
ſen

E
e
U-
0.
lio
bie
,

Mli.

it,

nu-
i-

in
e⸗
on-
G.
0-
⸗

tul⸗
ſtet,

nort
ot
ken⸗
00,
ium
h⸗

Nil

ti,
ella⸗
bor⸗

unti

Id. S. VI.

Laudanti vitam delitiis affluentem,
Talem, dixit, agere velim, quotquot in-
Jenfos habeo.
Ad iuuenem, qui ſtatuam ſuam fingi
cupiebat, emendata magis quam ipie
eſſet forma.
quendi copiu fieret, quanam re illud ſe ia-
däaturum exiſtimas! formae, reſpon-
dit alter, elegantia. Tum Antiſthenes:
vonne vero te pudet, quod eadem ro te ef-
feras, qua res, quae ſenſu animoque eſt
deſtituta!
Iuuene quodam pollicente curae ſi-
bi fore eum, ſimulac nauis, qua ſalſa-
menta veherentur, rediiſſet; ad mulie-
rem polentam quae venderet eum ab-
duxit, atque, probe polenta oppleto va-
ſe, cum eo diſceſſit. Ea vero vt pre-
tium rei ſolueret vrgente, adoleſcen-
tem oſtendit, hic, inquiens, pretium ſol-
vet, ſimulat in portum ſoſe nauis eilts
inſmuauerit.
In ornatam ſicubi incidiſſet mulie-
rem, domum eius ſe contulit, iuſſitque
maritum arma producere & ainm, vt
ſcilicet lis inſtructum, feminae ingenio
indulgere poſſe moneret, ad propel-
lendas iniurias inde expectandas ſatis
compoſitum. Iſta vero ad manum ſi
eſſent minus, vt moneret, feminae quo-
que ornatum prudentius eum eſſe de-
3 tracturum. .
Stob. Neque pmpofum ſine congerronibus,
ſerm.l. . neque opes ſmne virtute iucundas aiebat.
Eas, guae per fores non ingrederen-
p. 78. tur voluptates, per fores etiam exire

Laert.

Ibrorum eius, autore Laertio, tomi
VI. I5. ſq,

feruntur X, eorum continet
Tomus I.
De dictione ſiue de figuris opus.
Iſtae duae eXàτα hodie extant Graece, edi-

tae ab Aldo cum Aeſchinis Lyſiae &c. orationibus
Venet. I513. & ab H. Stephano inter oratores ve-

5

Codo, dixit, ageri ſt lo-

APpOPFHTHEGMATA, SCRIPTA FIVS. 509

non debere, ſed vet ſecando, vel helleboro, 8. XVI.
hſe expurgändas: aut fame eſſe mace-
randas, vt malas poenas luat illa ingar- 4
gitatio, quam breuiſzmae voluptatis gid-
tia aädmiſimus, ſeruum eſſe, qui alig’ S. VIII p.
metuit, dixit, Licet ipſe id ignoret cum 97.
maxime.

Auaruin item neminem virum bonum gtor⸗ X
ſye poſſe, vel Regem, vel liberum. t. &

Quid conuiuium eſlet? rogatus, re- Max. S.
ſpondit, ingurgitationis occaſio. LXVII.
Voluptates eſſe, ſektandas, quae labo-b. 135
res ſoguuntir, non, quaz praeæcedunt 1
60ε.
Carnifces yrannis praeſerebat, ab'id. S.
illis enim ſontes interimi, ab his etiam XLVII.
innocuos. P. 350.
Amicir omnia tona, ſola fornitudine d Lt.
excepta, optanda eſſe, dicebat, alias e-- 305.
nim omniq non poſſecſionis, ſod victoriae
iure nos hüubituros.
Contradicentem docendum eſſe, aie-Id. S.
bat, non contradicendo compeſeendum:LXXXI.
neque enim inſano medelam allaturum? 472.
un, qui vicisſim inſomiuerit.

. Plut. de
IHlomini aut mentem parandam ſe, Stdic rep.
aiebat, qaut, laqueum. p. 1039. E

Thebanos, elatis ob Leuctricam pu- Plut. Ly-
gnam animis eſſe videns qua Lacedac-curg. b.
monii victi fugatique fuerunt] nihil in- 58. F.
ter eos &v pueros intereſſe, dixit, quod
praecceptorem cecidiſſent exultantes.
Tibicinem audiens praeſtantiſſi-Id. Vita
mum, profecto, inquit, pesſimum eum Pericl. p.
ſſe oportet, alias enim tam excellens ti- 152. F.
biis nunquam eueniſſet.

Crxp. Iv.
SCRIPTA EIVS.

Aiacem, ſiue orationem Aiacis
VIyſſem ſiue de Vlyſſe
Oreſtis defenſionem
De Cauſidicis

teres A. 1575 Latine conuerſas ad calcem Ariſtidis
exhib et Canterus. Baſil. 1566. in fol.

SSS 3 Iſographen

510
Iſographen ſiue Deſiam ſiue Iſocratem
Adu. Iſocratis àuaorvo
Tomus II.
De animalium natura
De procreatione liberorum, ſiue de nu-
ptiis.
Amatorium.
De Sophiſtis.
Phyſiognomonicus.
De iuſfitia & fortitudine Protr epti-
cum, 1.2. 3.

De Theognide, 4. & .
Tomus III.
De bono.
De fortitudine.
De lege, ſiue de Republica.
De lege ſ de honeſto & iuſto.
De libertate & ſeruitute.
De fſide.
De Curatore ſ. de obediendo.
De victoria.
Oeconomicum

Tomus IV.
Cyrum.
Herculem maiorem ſ. de robore.
Tom. V.
Cyrum ſ. de regno. .
Aſpaſiam.
Tomus VI.
De veritate.
De diſſerendo Antilogicum.
Sathonem.
De contradictione, 3.
De locutione.
Tomus VII.
De diſciplina ſiue de nominibus, §.
De moriendo.
De vita & morte.
De his quae ſunt apud inferos.
De vſu nominum ſ. contentioſum.
Deinterrogatione & reſponſione.
De opinione & ſeientia, 4.
De natura, 2.

PARNS VE ANTTSTIIENES. CAP. MW.

Interrogationum de natura, 2,
Opiniones ſ. contentioſum.
De addiſcendo problemata.

Tomus VIII.
De muſica.
De expoſitoribus.
De Homero.
De iniuſtitia & impietate.
De Calchante.
De exploratore. ⸗
De voluptate.

Tomus ILA.
De Odyſſea.
De virga.
Mineruam ſ. de Telemacho.
De Helena & Penelope.
De Proteo.
Cyclopa ſ. de Vlyſſe.
De vini vſu ſ. de ebrietate ſ. de Cy-
clope.
De Circe.
De Amphiarao.
De Vlyſſe & Penelope.
De cane. .

Vl18.

Tomus X.
Herculem ſ. Midam. .
Herculem ſ. de prudentia ſiue de ro-
bore.
Dominum ſ. amatorem.
Dominos ſ. exploratores.
Menexenum ſ. de imperio.
Alcibiadem.
Archelaum ſ. de regno.
Haec eum Laertius ait ſcripſiſſe, quo- Laert.
rum multitudinem reprehendens Ti- Vh, 18.
mon, ingenioſum eum nugatorem ap-
Pellauit.
Extat quoque epiſtola inter Socra-
ticas, cuius iſte eſt ſenſus:

ANTISTHENES ARISTIPPO.
Non eſt philoſophi cum tyrannis
aetatem conſumere, tempusque Sicu-
lis impendere conuiuiis, ſed paucis in

batria Ua

D 1o. .

SCRIPTA FET MORS EIVS

patria viuere contentum. Tutamen
eo maxime virtutis cultorem putas e-
minere, ſi multas opes acquirere pos-
ſit, & principum virorum gratia flo-
reat. Opes, crede mihi, bonum non
ſunt; & pone eſſe in ſe ſpectatas: bonum
certe non erunt ita comparatae. Ne-
que indocétorum colluuies, nedum ty-

rannorum, ingenuos praebereamicos

VI, 18.

Laert.
V, 20.

berabit, dixit.

—

poteſt. Autor itaque tibi fuerim re-
linquendae Siciliae atque Syracuſarum.
Si tamen voluptatum, quod ferunt,
es amans, iisque animum intendis
quae ſapientem deceant minus; ad An-
ticyras ire te velim, & Helleboro deter-
gere ingenium, id enim reétius tibi
proderit quam Dionyſu vinum: hoc
enim inſaniam accendit, extinguit i-
ſtud. Vt adeo quanta morbi atque

Fr
inſaniae a bona valetudine, & mentis
integritate, eſt diſtantia, tanta futura
ſit conditionis tuae praeſtantia prae ea
qua nunc es, dum praeſentibus illis fru-
eris. Vale
Quid huic Epiſtolae Ariſtippus re-
ſponderit, ex eius vita eſt repetendum.
IXοοιtoοa ρααddid huic Antiſtheni
Meurfius in Bibliotheca Attica tribuit, Fabric.
ſed ea res dubio non caret. Forte e- Binr. Gr.
nim eius autor eſt iunior Antiſthenes, 7g6.
patria Rhodius, quem patriae hiſto-
riam ſcripſiſſe colligitur ex Polybio, &
qui Peripateticus Phlegonti audit. Li- Exc. Pei-
brum magicum quoque Cynico Anti- d.
ſtheni a quibusdam tributum eſſe te- c. 3.
ſtis eſt Suidas, qui tamen ab aliis Ari- *
ſtoteli, ab aliis Rhodoni eundem ad-
ſcriptum addit.]

CAP. V.
MORS FEIVS.

Orbo interiit, vt teſtis eſt Dio-
Hgenes Laertius. Ad decumbentem
Diogenes veniens, num opus amico
haberet! interrogauit. Viciſſim cum
ſica adeundem ingreſſus eſt, atque in-
clamante Diogene, quis me ab iſto li-
berabit dolore? ſica oſtenſa, haec li-
Cui Antiſthenes a do-
lore inquam, quis me liberabit? non
a vita. Nempe mollius aliquanto fer-
re morbum videbatur, vitae amore.
Eum Theopompus reliquis Socra-
ticis praetulit omnibus, ea enim dicen-

di ſuauitate & copia ait fuiſſe, vt, quic-
quid vellet, perſuadere hominibus va-

leret.

Fuere & alii Antiſthenes, vnus He-
racliteus philoſophus, Epheſius alter,
tertius Rhodius Hiſtoricus, comme-g:
. . . . abrw.
morati Laertio. Quibus addas licet Bibl. Gr.
Medicum Antiſthenem, ap. Schol. A- L. II. c.
riſtophan. ad Eccleſiazuſas. Antiſthe- 23.5. 786
nes Parius inter diſcipulos Appolloni
commemoratur. Antiſthenes quidam Dbar
inter eos, qui de Aegypti Pyramidibus .
ſcripſere, refertur Plinio. Qitatur i-H. N.
tem liber tertius MeAeαναραοαι Antiſthe-XXXVI.
nis cuiusdam Plutarcho, quem Ale- 12.
xandri M. res geſtas ſcripſiſſe Volater-Hutar ch.
ranus ait: Antiſthenem tamen eum Cal- gum.
liſthenem eſſe, non eſt vero abſimile.

DIOGENES.

CQCATP. I.
PATRIA, PARENTES, AETAS, EXILIVM.

IOGENES Sinope ortus, Ponti ci-
vitate, Patre Iceſto, vel vt ahis audit,

Tcetab, trapezita. Natus eſt anno ter- b Suid.
tio Olymp. XCI vt ex tempore, in“77.
quod

R— . . 2

512
quod mors eius incidit, colligitur.
e Laert. Mortuus eſt enim annos natus X.,
76. primo anno Olymp. CXIV Hegeſia
„ Archonte; eique Cleonis initio nomen
fuiſſe, Suidae eſt affirmatum.
Patrem eius, trapeziticam exercentem
quod pecuniam adulterare deprehen-
ſus eſſet, fugiſſe, autor eſt Diocles. Ipſum
vero Diogenem, eius criminis reum, vna
cum patre ſolum mutaſſe ait Eubulides,
neque ipſe id in PodaloLDiogenes diffite-
tur. Sunt alii qui eum Curatorem fa-
tum opificum ſuaſu Delphos petiuis-
ſe narrant, vel Delum, Apollinis pa-
triam, vt ex oraculo ſciſcitaretur an,
quod animo propoſuiſſet, ſit proſe-
quendum? quod erat ragæYagakas 16
mα. Cuius quaeſtionis cum ambi-
guus eſſet ſignificatus, ita vt de adulte-
randa pecunia pariter, ac de moribus
mutandis poſſet accipi, annuit Deus.
Diogenes vero qui, eo ſenſuqui mores
ſpectat, quaeſtionem haut propoſuerat,
pecuniae corrumpendae animum ad-

Laert. l. c.

CA P.

PARS VI, DIOGENES CAbP. I. II.

jecit: eoque in crimine deprehenſus,
ſiue exilio mulctatus eſt, ſiue, vt alit
malunt, ſolum ipſe prae metu vertit.
Proditum ab aliis eum publicae mo-
netae, a parente acceptae, fallarium ex-
titiſſe, eamque ob rem patrem in car-
cerem coniectum, vitam eo finiuiſſe,
filium fuga arrepta Delphos delatum
eſſe, conſultoque oraculo, qua nam re
famam ſit inuenturus, illud quod dixi-
mus reſponſum tuliſſe.

Patriam relinquentem exſeruulis ſe- Aelian.
cutus eſt vnus, Manes nomine qui SS
moribus tamen eius ferendis impar, Laert. VI,
poſtremo aufugit. Cumque Diogenem sʒ.
ad perſequendum eum amicorum ac-
cenderent nonnulli; annon vero, inquit
turpiſſimum eſſet, Manete carere haut gnages
poſſe Diogenem, cum Diogene Manes LPx. p.
carere tam facile poſſit? Hinc inde au- 385.
tem vagatus ſeruus nequam, cum
Delphos poſtremo veniſſet, a canibus
ibi eſt laceratus.

II.

WTA ATHENIS ACTA.

Laert. V. Ahaenas delatus, Antiſtheni in di-
21. ſciplinam ſe dedit.
Aelian. quem ile profitebatur, amplexus, An-
v. Ix. tiſthenes autem cum multos antea ad ſe
116. audiendum inuitaſſet, idque perſuaſis-
ſet pauciſſimis, indignatus tandem nul-
lum omnino ferre diſcipulum volebat,
Diogeni etiam, vt longe a ſe faceſſe-
ret, praecipiens. Cum tamen eum
frequentare nonceſſaret Diogenes, mi-
nis identidem eum vbi fruſtra abegis-
ſet, baculo poſtremum caput eius com-
minuit. Neque vel ita tamen a Dio-
gene, vt diſcederet, impetrauit, qui
nihil ea re ab eius audiendi deterritus
voluntate, capite oſtenſo, caede, in-
quit, non facile enim tibi erit baculum

1

Cyniſinum,

muenire, cui ſatis Juerit ad me abigen-
dum duritiei, niſi me tuis antea praéc-
ceptis imbueris. Eius igitur victus
pertinacia Antiſthenes, eum admiſit
tandem, atque in chariſſimis habuit.
Fumque is ab illo etiam tempore au-
diuit. [Reprehendebat autem Anti- Dio. init.
ſthenem quod nimis eſſet in dicendo Orat. vU
remiſſus, eumque propterea tubam aͤde nk.
per ironiam vocabat.
Gaudebat autem Diogenis praeſen-Dion.l.e.
tia Antiſthenes, quemadmodum gau-
dent, ii qui rei equeſtris ſunt pe-
riti equum nacti generoſum & labo-
ris patientem, cuius vel ferocia placet
ipſis; quemadmodum ignauos contra

atque tardiores equos inuiſos habent.
Ei

.

—— —

4 1
Macrob.
Sat,VII, P
3.
Lelian,
V. H, V
Wzg f
Lacttl,
33 (

1 lutarch,

4opht.
lae.
1232 4. 0

/
4

ſe-Aelinn.

V.HXII
4 2 ⁵

I, luetcl,
U 5.
C-

ſt
ur Kob. d
nes X,
r.
mI.
S

Nel⸗
Al-
ctus
hiſit
buit.
A⸗ zi.
1.Dio,inſt.
Ont,VI

ade ink.
ubantn ..V.

Alen- Dionle⸗
gau-
pe⸗
hbo-
oleet
t
bent.

VITA ATIIENIS ACTA. .

Ei igitur ſimili modo frena modo la-
xauit Antiſthenes, modo adduxit,
quemadmodum qui fides tractant, quas
ita tendunt, vt ne rumpantur.
Macrob. Diogenes autem Antiſthenem ſole-
Sat. VII, bat, veluti vituperando, laudare: Ipſe

3 ·‧ me, inquiens, mendicum fecit ex di-
vite, & pro ampla domo in dolio fe-
cit habitare.
Aelian. Platonis quoque diſputationibus e-

v. H. vm interfuiſſe conſtat, & ab eo Sucratis
XIV, 33. furentis nomen tuliſſe.
Laert. VI, Affirmatum, Laertio teſte, quibus-
23. dam, primum eum pallium duplica-
tum geſtaſſe, illoque dormientem ſe
inuoluiſſe. Peram quoque ferebat,
qua commeatum ſeruaret. Quaecun-
que autem agebat, nullo locorum ha-
bito agebat diſcrimine, ſiue coena ca-
pienda eſſet, ſiue ſomnus, ſiue ſermo-
nes ſerendi: adeo vt, in Iouis porti-
cum intendens digitum, itemque in
Pompaeum, publica apud Athenien-
ſes loca, ea ab Athenienſibus exſtru-.
cta diceret, vt ipſe in eis habitaret.
Cum vero in morbum aliquando in-
cidiſſet, baculo vti coepit quem nun-
quam poſt haec omni vita poſuit, non
in vrbe tamen, ſed in itinere eo, iuxta
cum pera, vti ſolitus, [vt dictum eſt
aliis.] Scripſerat ad nonneminem vt
cellam ſibi pararet, quod cum ea, qua
vellet, feſtinatione factum ab altero
haut fuiſſet, in dolio habitare coepit,
quod in Metroo repoſitum erat, vt in

epiſtolis perſcriptum ipſe reliquit. Ae-

ſtate feruente arena volui, niue ob-
tectas ſtatuas amplecti in hyeme, ei
poſitum in more fuit, tolerantiae ha-
bitum animo ea arte induere cupienti.

Plutarch. Id vero Spartanorum nonnemo agen-

Apophit.

a " tem videns, an riges? interrogauit,

5.232.A. EOUe, ſe vero rigere, negante, quid

igitur dixit, adeo magnum jacis? Non
diſſimile eſt quod Plato dixit, cum im-

7
513
brem detumeſcentem toto corpore Laert. VI,
exciperet, atque eum vndiquaque 4r.
circumſtans populi turba miſeraretur.
Tum enim Plato: & miſeremini homi-
nem, abeundum eſt vobis. Mendican- Laert. VI,
tem eum primum obambulauiſſe con- *9.
ſtat, multaque de eo huc ſpectantia fe-
runtur. Ita aliquando affatum eſſe a-
iunt hominem, a quo ſtipem exigeret:
Si aliis dedifti, da & mihis nemini
ante me, initium a me facito.
Statuam aliquando compellabat, vt
daret: atque, id cur faceret interroga-
tus, vt me, inquit, repulſae aſſuefä-
ciam.
Auarum, cum peteret, tergiuerſan-Laert. vl,
tem: in cibum, aiebat, aliquid ate pe- zuzde
tebäam, non in ſopilohrum. or,e⸗
Cum aà difficillimo homine, ſtipem râ ge
rogato, reſponſum tuliſſet, accipies α rα0ι ⁵α
ſi mihi perſuadere poteris; Imo, re- Laert. VI,
ſpondit, e perſuadendi mihi vires e— 59.
Jent, ſuſpendium tibi ſuuderem.
Minam a prodigo quodam cum pe- Laert. VI
tiiſſet, illeque interrogaret, cur obo- Nax &
lum ab aliis, a ſe minam exigeret? quid, Aron.8.
reſpondit, ab aliis iterum me ſpero LV,p.83.
accepturum, abs te autem an poſthac ach
cipere queam iterum, in Deorum poſe-
tum genibus &ſt.
Cum vitio ipſi verteretur quod men-
dicum ageret ipſe, longe a mendicita-
te alieno Platone. Sd & ipſe, reſpon-
dit, mendicitatem exercet.
Aſt capite admoto, reliqui ne ſorte
reſéiſozann.
Paucis acceptis a Dionyſio Cariſio Aelian.
nummis, aiebat ... Wh
Di tibi dent animo quantum capis i- 21:
vſo, henigni
Nempe domum dent, atque Virum. Laert
Quibus effeminatam eius mollitiem v, 38.
tangebat. Aelian.
Imprecationes omnes“, quae in tra- III, 29.
goedis quidem fieri ſoleant, ſibi lul. Ep. ad

.„q, Them. &
IIEt obueniſſed vi.

Ibid.

Ibid.

rverrv-

514
niſſe aiebat, ſe enim neque ciuitatem
habere, nequé domum, patrio exulare,
dauperem, palantem, vitam in diem
Kelian. pabentem. Nihil minus tamen hac ſor-
V. H. III,
29 Te ſua magis viuebat contentus, quam
orbis imperio Alexander, quando Indis
ſubiugatis Babyloni eſt redditus.
Laert. V, Mure conſpecto diſcurrente ex eius
22. conditione folatium cepifſe, Laertius
refert, id animal domicilii curam ha-
bere nullam obſeruans, neque tene-
bris offendi, neque victum curioſe
deligere.
Laert. VI, Nudis pedibus per niues ince dere
ront. Dz. ſolebat, crudas quoque carnes edere
en. Or. COnatus, ventriculi tamen imbecilli-
VI. p. 89. tate inductus conſilium mutauit.
& no de vero id quod chori magiſtros face-
zar eV. re, aiebatt, ilos enim tonum plus iuſto in-
35. tendere, vt imitando alii iſtum aſegue-
rentur.
Tanti autem eum faciebant Atheni-
enſes, vt puniuerint iuuenem, a quo
dolium eius fuerat perforatum, nouo
ei donato dolio.
Laert. VI, Et Cereri & Veheri palam vacare
69. minime ſibi turpe ducebat. & enim,
aiebat, in cibo ſumendo nihil mali eſt,
malum etiam in foro eum ſumere non
erit. Nihil autem in cibo ſumendo ſt
mali. Non malum erit igitur etiamin
Joro eum ſumere. .
Pion. OGr. [Ob veneris vſum vt vel pedem pro-
VI.p.90. moueret opus habebat minime, diçe-
batque iocatus, venerem vbique fſibi
praeſto eſſe gratis. Mentiriautem de
Foxees Dea Poetas, qui ex ſuo ingenio, in-
ν Ctemperantiae deditiſſimo, auream eam
dicerent. Id vero multis credere no-
αααρ lentibus, publice fua venere ſus eſt,
Nτσο omnibusque intuentibus. Atque ſi

Sic Latini. . . .2 133
verbo a-ita homines compoſiti eſſent reliqui,

tuntur.

atque animati, Troiam ad huc ſtatu-

N.

PANS VI. DiOOGENES CAp. II In.

X

ram aiebat, neque Priamum, Ioue na-
tum, Phrygiae Regem, in ara fuiſſe im-
molatum: Graecos vero adeo ſtultoôs
eſſe, vt vita etiam functis muliebrem
patientiam vſui eſſe exiſtiment, quip-
pe qui Polyxenam in Achillis immo-
lauerint tumulo.
Longe autem quam homines reéti- bid.
vs ſapere piſces, illos enim, vt ſeminis
ſe exonerent copia opus habentes, rei
cuidam aſperiori adhaerentes fricari.
Mirari vero ſe quod non in mentem
venerit diuitibus, qui mulktorum ta-
lentorum, imo ipfſius vitae haut raro
impenſa fricari iocoſam illam partem
cupiant, pedes etiam, manuſue, auta-
lias corporis partes, fricandas praebe-
re, factis eam in rem impenſis.
Iocabatur autembPanis inuentum eum
veneris modum eſſe, amatae Echus
furore in ſyluis oberrantis. Ei enim
patrem Mercurium, miſeria ſcilicet
eius affectum, illud amoris oſtendiſſe t alox-
leuamen. Ab eo acceptam artem, 6s6*ναν..
inde paſtores exercuifſe.) es.
Cum vero ita in publico verenda lbid. it.
improba manu tractaret, † vinam, di- i ir
xit, famem ſimiliter ventre fricato do=rep. Steic
pellere poſſem. P. 1044.
In foro prandentem, cum canem B.
dicerent praeſentium nonnulli: At vos Laert.
reſpondit, canes ſtis potius, qui pran-
dentem circumſiſtere non veremin.
Cum ei exprobraretur, quod cibum Laert.
in foro caperet, at in foro, inquit, Ea- Vl58.
mem ſentire coepi; quod in taberna bi-
beret: ſec, ait in tonſtrina tondeor quogle.
Seruulo vtebatur nullo. Interro- Laert.

VI, 61.

gatus igitur an ſeruum mallet an ancil- VI. S2.

lam? neutrim velle ſe dixit. Quis
mortuum igitur ſepulchro componet?
altero interrogare pergente, qui domo
caruerit reſpondiſie Diogenemaiunt.

CAbP.

Laett.

24,29,

Laert
30.29.

1
1

746.

lbid it.
Pgun e
- lep rlit
5. 10 4.
n Laert⸗
l61.

.
meelt.
⸗
ii.
O-Laert.

.Vl. 5.

is
!
N

7

5 CORINI HI VT VITAAM EEERIT
CA P.

CORINTHI VT
Am Senex Aeginam ſuſcepit iter, in
quo a piratis captus, Scirpalo duce,
in Cretam deductus eſt vt venderetur.
Cumque eum praeco interrogaret,
quam ſoiret artem? hominibus impera-
re reſpondit: atque, ſi quis Dominoe-
geat, et, vt me eémat, dicito inquit.

Laert. VI,
24. 29.

Cumque, vt ne ſederet prohiberent

vendentes, more quippe erat rece-
addeplut. Ptum, vt variis ſaltibus vendendi hinc
de Anim. inde diſcurrerent, nihil referre dixit,
Tranq, p. nam & piſoes, vicunque iaceant, ven-
466. C. Hi amen. Id quoque addens: mira-
ri ſo vehementer, quod nemo, tinnitu at-
gue ltactu gquam non eplorathm habe-

hüminihus autem emendis plerisque ſo-
Uus alſpectus ſuſſiciat. Poſtremo Co-
rinthium praetereuntem, veſte con-
ſpicuum, exerto digito mangoni mon-
ſtrans, cui Aeniadae nomen, huic qui-
dem me vendas velim, aiebat, Doming
enim hi opus habet. Ipſi vero Xenia-
dae, ſimulatque emtus eſſet, dixit, ſibi
eum, ſeruo licet, parere debere diligen-
ter, eo vero reſpondente:
Sarſum ſacrorum fluminum Euunt
Jontes.
At ſe medicum ait, aeger emiſſes, non

Laert. VI
36. 29.

acrorum ſiuminum ire fontes?
VI „„. . Volentes eum redimere neceſſarios
75. ſuos, ſatuos dixit, nempe leones nutri-
ecntium ſeruos haut eſſe, ſod illis potius
ſoeruire ſtos. Serui enim eſ vt timegt,
beſtias dutem timeri ab hominibuss
Emtum Xeniades Corinthum ſecum
Eell. Il, abduxit, & cuüi artificio exercendo ido-
Laen. VI, neus eſſet? percunctatus, cum reſpon-
74. fum tuliſſet a Diogene, noſſe eum ho-
minihiis liheris imperare, reſponſum
illud demiratus, manu miſit, filiosque

Laert.

at, eimnere audeat ollam, vel putinam: In

Wi obtemperaſſes, ſed diceres: Surſum

III.
VITAM EGERIT.
ſuos ei tradens, accipe, inquit, liberos
meos, quibus imperes. Rei familiaris
etiam curam ei demandauit, quam ita
geſſit, vt fateretur Xeniader, bonum
genium domum ſuam efie ingrefſlum. Laert.
Iuuenes illos, in diſciplinam ſibi tra- 30
ditos, in palaeſtra, athletarum more, a
paedotriba exerceri non patiehatur,
ſed quantum corporis colori & vale-
tudini eſſet ſatis. Poetarum ſenten-
tias, aliorumque ſcriptorum, quam-
plurimas, inque eis ſuas etiam, ipfis
ediſcendas praebebat. Vtque memoria
omnis facilius retineretur doctrina,
breui totam collectione complecteba-
tur. Domi quoque miniſtrare illos
docebat, cibo tenui contentos, & aquae
potu: veſte vt incederent vili inſtitu-
ebat, ad cutem vsque tonſos, ſine tu-
nica, diſcalceatos, filentes, ac ſibi tan-
tum inter ambulandum intentos. Ve-
nationibus item eos afſuefaciebat: qui
viciſſim omni affectus genere Dioge-
nem proſecuti, diligentiſſime eum pa-
rentibus commendabant. H
[Ab eo tempore factum videtur, vt Dion. Or.
partim Corinthi viueret, partim Athe- VI.p. 86.
nis, imitari ſe inquiens Regum Perſa-
rum viuendi rationem, qui hyeme in
Babylone & Suſis, interdum etiam Ba-
ctris, aeſtate Ecbatanis viuerent. Sic
enim ſe quoque hymenem Athenis,
vbi illa ſit magis temperata, meridiei
quippe expoſitis & auſtralibus ventis;
aeſtatem vero Corinthi, quam ob ſinus
reductos ventorum flabra illa tempe-
ſtate aſſidue ventilent, exigere. Qua
quidem re id ſibi volebat, non eſſle ea
talia, qualia principibus luxu diffluen-
tibus viderentur, ſimiliaque iis facere
pauperrimis licere quibuſuis.
Praeterea id quidem & beſtias facere ibid. p.
TCt 2 aiebat, 92². D.

*

516 PAKS VI. DIOGENES. CAP III. W.

aiebat, ſanitatis, non luxus ſtudio, ci-
conias, & grues, ceruosque, & alias.
Dion.Or. Primum autem Corinthum domi-
VIIL p. 3r cilium tranſtulit, poſt Anthiſtenis
mortem, cum neminem Athenis di-
gnum, cum quo verſaretur, putaret.
Ibiautem neque domum conducens,
neque apud hoſpitem diuertens, pro
Cranii foribus excubabat, vbi maxi-
mus promiſcuae turbae, propter por-
tum & meretrices, erat concurſus. Id
quod cum alii exprobrarent ei, alii cau-
ſam rogarent: Oportere aiebat, virum

Japientem, vt bonus faciat medicus .d

za loca accurrere opis ferendaez cauſa,
vbi maxima ſit aegrotantium turba, ita
& ſeſe ea maxime frequentare loca, vbi
ſit maior animo laborantium multitudo,
vt eorum ſanet atque caſtiget amenti-
Laert. VI, qm. Alii, loca huiusmodi ſordida e-
3 vm frequentare exprobranti: Solem
& Max. 7406ue dixit ſeceſſus ingredi, negue in-
8. 1. guinari tamen.
Dion. Lc. Iſthmia cum appellerent, omnes-
que ad Iſthmum ſe conferrent, eo &
ipſe contendit. Solebat enim in ſo-
lennibus huiusmodi conuentibus ho-
minum ſtudia obſeruare, & affectus, &
cuius rei gratia adueniſſent, & in qui-
bus maxime ſibiplacerent. Ea enim in
feſtis & ludis clarius ſe prodere aiebat,
quam bello & caſtris, propter formidi-
nem & diſcrimina. Vt corporis au-
tem, ita & animi morbos manifeſtos fa-
cilius ſanari putabat, hominesque, in
tali affectu neglectos, ocyſſime perire.
Omnibus autem quibus cum eo con-
verſari eſſet viſum, faeilem ſe praebu-
Id. Or. it. Seqgue mirari aiebat, quod, cum
IX. p. nemo inueniatur, qui ad ſe feſtinaturus
124. A. non ſit, dentem euell ſibt ecupientium, ſi
dentibur medendis ſo adeſſe profteatur.
nemo item oculis laborans oculum ei non
Et Oenſurus, emedicinam polliceatur:
Emilitoörque? ſi lienis, vet podagrae, aut

pituitae medicinam Aℳendat; nemo ta-
men fere ſet, qui ignorantiue, cetero-
umque animi morborumn, & intem-
perantiae, ſanationem pollicenti atten-
dat, vel expetat medicinam, ne quidem „
hiaurum inſuper daturum promittat, & C

Cumque & ipſe inter ceteros, qui Id. Or.
VIII. p.
t,

A.

varias artes in illa panegyri iactaren
ſuas dotes exerceret, pauci acceſſere, 32.
ſtatim tamen iterum diſcedebant, re-
prehenſionis illius metuentes acerbi-
tatem. Vnde partanis ſeſe ſmilem qde e-
canibus éſſe aiebat. Eos enim etiam, in vnd. Or.
nundiis vaenum expoſitos, mültos at-IX. p.
trectare quidem, neminem vero emere 139. A.
facile, quod vti illis neſeirent. .
Nonnemine vero eum, an & ipſe cer-l. c. p.
taminis ſpectandi cauſa acceſſifſet? ro- 132. D.
gante; Imo vero ipſe, inquit, certatu-
rus veni. Ridente vero altero, & quos
antagoniſtas haberet igitur? interro-
gante, Quos nam vero, reſpondit, ha-
berem? Nempe labores maximos, ho-
minibus ſtupidis atque fuſtuoßes inſät-
perabiles quidem, iis item qui totas di-
es Cibo, noctes ſomno, ſtertentes, vacant:
A viris autem tenui corpore & carni-
bus exiguis facile vincendos, quiue ve-
ſparum inſtar ſectos habeant ventres
Pluraque alia eius generis, grauitate ibid. in
ſententiarum commendatiſſima, dela- N.
borum tolerantia, difleruit.
At grauiorem etiam pugnam, eam-bid. p.
quté cum maäiore periculo coniunäam, 134. B.
aduerſum voluptates ſuübeundam dixit:
quaez non palam vim faciat, ſod frau-
dibus rem gerat, & incantamentis
Neque tantum vtlabor per tactum, ſoa
per omner ſenfus hominem innadat.
Quam fſugiendo proinde, vt aggredien-Vid. inde
do laborem vincere oporteat, atque ita P Or⸗
ſe certantem cum Hercule elegante , 5 1. .
comparatione contendebat. Vsaie ad
Cum vero mordacitatem ei expro- üſn.

brantes canem appellarent nonnulli, in . Or.lX
ludisł· 38. B.

II. l. e.
19. .

ie..
141. A.

. VIII. p.
132. A.
„

.
1 adde e.
rnd. 0Or.
-IX=.
769,4,

-l,cp⸗
. 132.D.

-

12
leibid in
G-lbide⸗
,Be.
1:
.

ò

Id. 1. c.
P. 139. C

coRINTI T VITAM EOERCn-nů Fry.

ludis iſtis; Canes, aiebat, homines qui-
dem ad ludos ſoqgui ſacros ſolere, ne-
minem tamen oorum, qui ludis illiz in-
terſent offendere, verum latrare tantum,

* Furibusque obeſſe: imo & crapula ob-

dormientes a Canibuts, vigilias obeunti-
biuts, Citſtodiri.
Parum autem curae ha bebat, ſiuè di-
gnitate & opibus conſpicui eſſent, ſiue
ex infima plebis faece, qui ad eum audi-
endum confluebant: maximeque in
prioris generis hominibus reprehen-
dendis erat acerbus. Aliis itaque, vt
qui omnes ſapientia excelleret, erat
admirationi: aliis furere eſt vifus: &
contemtu apud alios fuit, vt qui men-
dicus eſſet & nauci homo: alii laceſſe-
bant etiam, oſſa vt cani obiicientes,
Pallioque manus immittentes, nonnul-
li inuitum etiam detinentes. lpſe ni-
hilominus ſui vbique ſimilis erat, re-
gemque referebat animo, & herum
mendici habitu incedentem. Eum
aufem athlothetae, tum alii quiuis
dignitate conſpicui, maxime reuere-
bantur. Qumque pineam ſibi ipſi co-
ronam impoſuiſſet, a Corinthiis vt po-
neret coronam, neque contra ſacro-
rum ludorum leges peccaret, admoni-
tus eſt. Tum ipſe interrogauit, quid
legi aduerſum in eo ſit, quod, qua alii
incedunt coronati, pinu, incedat &ipſe-
Cumque ei reſponſum eſſet, victo-
rem ipſum haut eſſe. Ego v ro, in-
quit, maximos vici athletas & Forticſi-
mor Lon mancipieg m'ſora, qualia ſumt
Mta, quae ludis hiſee lictacertant, diſöo-
ve, & & rſu. Fortichimos autem anta-
goniſtas, pauperiem voco, atqie nvli-
vmn, & dgnominiam; iram praeterea,
zriſtitiam, concupiſéentiam, metum, o-

caterua, ita, vt turba ne terram qui-
dem eum contingere ſineret, congra-
tulantibus interea omnibus, & coronas
in eum coniicientibus; copia eius rei
facta, quid eſſet? interrogauit, ille igi-
tur curfu ſe viciſſe reſpondit. Quid vero
in eomagnum eſt? Diogenes inquit, ea
enim re prudentior quidem ne minimo
guidem es faltus, nequue moderatior, ne-
gue minus iaum quam antea veltimes, vel
doles: nec deinceps minores quam antea
er—unmnt iuae necesſetates. Nec vitam ages
magis ab omni moerore remotam. Aſt
eo inquit ceteros excellam, quod omni-
vm Graecorum pedibus maxime valere
dicar. Verum, inquit, Diogenes, nec
epore tamen nec ceruo ea parte eris ſu-
bérior, ſta enim omnium animantiumce-
lerrima ſunt, ſimul vero etiam maxime
meticuloſat. Nempe & homines metu-
vnt, & dquilas, atq; Canes,miſerrimam-
que vitam agunt. Anneſcis vero animi
timidi celeritatem argumentum eſes
Eorundem enim eſt animantium celeri-
tale elere maxime, &- meti angiprat
reliquis. Propterea Hercules, quod
bedibus minus quam alii valeret pleri-
gue, disgue aſſeqgui hoſtilium copiarum
duces non poſſet, telis oſt vſus, quibus
Ffugientes ferirelt. Achillem tamen,
aiebat alter, poeta celerrimum, eun-
demque pariter fortiſſimum dicit fuiſ-
ſe. Diogenes vero, quo argumento pe-
dum coleritate excelluiſſe Achillem colli-
gis, qui toto aië Hedorem inſecutus af-
Jaqgut haut potuit ?* Tum vero porro
interrogauit; quanto ſputio alterum
Ppoſt ſereliqguiſſet? maximne exiguo, alter
reſpondit, hoc enim maxime viétoriam
reddidit admirabilem. Vnico igitur
greſſu, inquit Diogenes, Pelicitas tua

abſolaitur: multaque alia in eam ſen-ibid, p.

A . niumque ferocisfimam beluam, doloſaftz
tentiam diſſeruit. 142. A.

le . lam & blanaientem voluptatem &.
e4 id. bv. Pauo poſt ſtadio egreſſum videns Inter haec equos obſeruans ,eodem ibid. p.
. g 141.4. nonneminem, ingenti populi ſtipante curru iunctos, pugnantes inuicem 142. P.

Ttt 3 atque

518 bpPARS VI DIOCENES CAP. W. V.

atque calcitrantes, magnamque eis ſpe-
ctantis populi turbam circumfuſam,
donec alter eorum, defatigatus, diruptis
loris euaderet; ipſe accedens propius,
remanentemequum coronauit, quod
calcitratione victor extitiſſet. Ea res
riſum excitauit apud omnes & plau-
ſum. Multumque Diogenem mirati
plerique, athletas ridebant.

14. Or. X. Corintho Athenas aliquando profe-
P. 143,A. us, in itinere ſibi oblatum quendam,

quo pergeret, & quid ageret? interro-
gauit, non vt ſolent per otium curioſi,
ſedvt medici, auxilium aegrotis paran-
tes. IIle igitur Delphos ſe ire, conſul-
um oraculum, dixit, ſeruum autem in
itinere aufugiſſe, quem quaeſiturus Co-
rinthum petat. Tum Diogenes, cum
Deone vero verſuri audes, homo ſtolide,
qui ne mancipio quidem recie noueris
vii? Praeterea quid ſeruum quaeris?
anmalus non fuit? Imo peſſimus, alter
air. Vorte etiam te malum exiſtimans
reliquit, Diogenes inquiebat. Forte,
reſpondit alter, talis qui fuerit. Tum
Diogenes, ille vero malum te eſſe exiſti-
mans fugit, ne aliquam a te habeat no-
xam, tu vero malum eum eſſe exiſtimans
etiam qiuaeris.

tii aliquantum naäctus otiande, edendo,
bibhendo, deterior qutidie non reddatur.
Illo autem interrogare pergente:
quid faciam vero, qui alluum ſeruum ha-
beam nullum? Quid faceres, reſpondit,

ſi alios habens calceos nullos, illos, gluos

habes pedibus impedimento eſe & mole-
Kiae ſentias? Nempe eis exutisnudis in-
cedes pedibus. & vero ſponte ſud iis
pes excidat, adſtringes denuo atque al-
ligabis. Et ſane vt diſealceati multi
commodius ſine calceis incedunt; ita
multi etiom euenire videas, ſeriis giti

deſtituantur: id quod multis argumen- p. 145.ſg.

tis vberius firmabat.

Tum ille: at pauper ſum o Dioge-ib. p. 46.
nes, & ſi carere mihi expediat ſeruo, (a.

vendere eum malim. Cui Diogenes:
nonne vero te pudet? primo enim fal-
les emtorem, nullius frugir ei vendens
mancipium. Vel enim vera non dices,
vel vendere haut poteris. Praeterea
malam mercem vendens eandem re-
cipere tenetur, quid inde igitur tibi e-
molumenti? Porro ipſiun argentum,
quod pro eo accipies, aimon metuis? for-
te enim alium tibi combarabis ſeruum,
ſto deteriorem, ſiin mangonem incidas,
qui te cincumducere norit. Forte etiam

¹ Mut.
Vit⸗Alex,
.671.
” de
Fort. A.
lex. p.

ib. p. .44 Tum ille, haec quidem recte ſe habe-
B. re dixit, at moleſtum eſſe iniuriam pati,
& vindictam exercere haut pofſe. Illum
nempe ſeruum nulla a ſe iniuria af-
fectum, optimeque habitum eſſe, ſeruili
admotum operae nulli; ſibi pediſſe-
quum ſolum, & otioſum, atque abo-
mni vacantem opere ſe aluiſſe. Tum
Diogenes: nullane veroſeruum a te in- —
iuria affectum putas, quem otio obtor- Illo vero, qui ſeruum amiſerat, in-
peſceré ſuuiſti, cuiusque animum nula quiente, lam Yt omittere eum poſſim
honeſta diſeiplina excoluiſti? Nempe oti- animndn induxiſti, modo ne VItro eum
vm maxime bomines, quorum minus culti fortuna manibus meis imponat. Cui
ſumt animi, perdit. Rede igitur ſe cor- Diogenes; Ilane vero mordentem ac b. I47..
rumpi a te animaduertit, atque iniuriam calcitrantem eguuim non quaereres qui-
baſſus fuga ſibi conſuluit, vt nembe nego- dem, ſi forte fortuna aute Sinrer,, R.
. ccedens,

acceptam pecuniam alii rei impendes,
magis adbuc tibi noxiacg. Neque enim
ſemper emolumento pocfidenti pecunia
eſt, ſeod maiora mortalibiis, guam pau-
periesmala infert, qui &ũ alias ſunt ſto-
lidibkſimi. Annon igitur ſapientiam po-
tius antea tibi comparabis, qua inſtra-
Aus omnibus tuis relte valeas vti?

1
Laert.

Vh. 70.

—

ibag6.

.

.

PRIIOSOPHTA]1 EIVS. 519

accedens, mordendum ei & calcitran-
dum te Praeberes!
Tum porro ille Delphicum vero
Ahpulollinem cur me conſulere prohibes?
ib. C. Non prohibeo, inquit Diogenes, e peſ-

ſex. Hoc ſaltem eft, quod Sico, neminem

ſaut Deoo, ſeue homine, hue ſoipſo vii poſſe,

guem neſèiat“ cum ſummo autem id,

anteqguam cognoſeant, bomines demri-

mento moliri. &c equis enim & cani-
bats nemo, antyquam oorvum indolem co-
gnouerit, ſine noxa vtatur. Pluraque
in eam ſententiam, quod homo Deum
intelligere nequeat, niſi recte & ſei-
pſum, & Deum, cognoſcat, diſſeruit.]
Alexandro cum Berſis bellum geren-
te, philoſophorum quam plurimi ſalu-
a² Plut. tandi eius ſtudio ad ipſum accedebant,
vit: Alex, quod ille a Dionyſio quoque officium
D671-D. expectabat, qui in Craneo ea aetate
Fort. A- degebat ?, Corinthi gymnaſio, vbi o-
lex. b. tio vitam traducebat Parum de Alexan-
331. E. dqri rebus ſolicitus. Ad eum igitur venit
8 oe. Alexande, atque apricantem inuenit.“

Or. VIII.
d. 131 . Ille accedcnte eo ſurrexit nonnihil, vt

c Laert, Accedentem cum eo Pop uli turbam ob-

vI, 60. ſeruaret. Cumque ir diceret Alexan-

der egoſum ilte magnus; Ego vero Jum

CAP.

canis, reſpondit. Ab eo ſalutatus, at-
que, vt aliquid peteret, monitus, hoc
ſe Petere dixit, vt ne ſolis radiis obſta-
retd, quibus apricaturns opus haberet. à Laert.
Annon timeat ſeſe, ab eo interroga- h38.
tus * bonitmne timeam, dixit, au ma- VI. 1.69.
lum⸗ atque eo bonum reſpondente:
quis vero bonum, ait, timere poet?
Idem cum lancem cum oſſibus ei mitte-
ret’, canis dicens hunc eſſe cibum; ca-Anton.
nir eſß, reſpondit, non tamen quali rex & NMnr:
eum excipiat, Stupefactus Alexan-p 95.
der, animique eius miratus magni-
tudinem, amicis Philoſophum ridenti-
bus dixit: vellem Diogenes eſſe, niſi. ANem
Alerxander.
Cumque aliquando in dolio eum Iid. S.
dormientem vidiſſet, exclamauit: CXUIIX.
Odoliummentisbonae pleni«fimum, b: 237.
Erectus igitur Philoſophus reſpondit:
O Rex:
Rei ſecundae gutta mentis dolio
Pracſtat: — - -
Cui ex adſtantibus nonnemo:
Resſecundae abyſushaut guttam valeg
Mentis: arere mente nam miſerri-
mum eſt.

IV.

PHILOSOPHIA EIVS.

Laerr. (Vantum ad opiniones eius, dupli-
VI, 70. cem eſſe aiebat exercitationem, al-
teram animi, corporis alteram. Priori
genere exercitis diligenter, frequentia
ſeſe phantaſmata ingerere, quae virtu-
tis vſum magis reddant expeditum. Al-
terum autem carere altero haut poſſe,
cum bonus habitus, atque vires confir-
matae, in Corpore aeque ac animo plane e
ſint neceſſarlae.

jb. Facile autem virtutem parari exerci-

tio, ita argutatus euincebat; In me-
chanicis atque aliis artibus, exercitio
tempore haut magno artifices ſummam

ſibi dexteritatem comparare. Athle-
tas ĩtem atque Muſicos maxime excelle-
re eos, qui maiore induſtria, ſtudioque
indefeſſo, in illis rebus verſati eſſent,
qua eadem ſi in animis quoque exco-
lendis vti voluiſtent, ſucceſſu id qui-
dem minime cariturum fuiſſe.
Nihil dicebat porro in vita absque ib. 8. 7r
exercitatione perfici poſſe, eam vero
nihil non vincere poile., Homines au-
tem, qui labores ſuſcipere naturae con-
venientes debebant, felicitati condu-
centes, contraria ratione inutilibus va-
care, propriaque ſtoliditate Perperuae

miſeriae

.

520
„ miſeriae obnoxios eſſe. Nempe ipſum
t* 3 s Voluptatis contemtum conſuetudine
VI, 72. iucundifſimum effici. Et ſicuti ei, qui
& Laert. voluptario vitae generi ſe totos addi-
I. c. cunt, ab ea ſine magna perturbatione
* Wats*ε reunocari non poſſunt atque aegritudi-
veONτπω+ας . . . 1— .
26 2e He, ita eos, qui contrarlam rationem
τνε1ſequantur, ſumma facilitate has ipſas
vai &is vOliptates negligere.

Jnaum Plus naturae quam legi tribuebat,
S *5. idemque cum Hercule vitae inſtitutum

u= &c. vtſeſe ſequi aiebat, Libertate omnibus a-

ſenſus liis rebus praelata.
ſit: ſine . — ,; . b.
lege rei Ommnia ſupientum eſſe ita euincebat b:

cisilis v-COmnia Deorum ſunt, ſapientibus ami-
ſum non ci ſunt Dii, amicorum vero communia
efe, rem ſunt omnia, omnia ergo ſunt ſapien-
ciuilem tum

autem . . .
eſſte ciui Sine Legibus ordinari Rempublicam

tatem. haut poſſe dicebat, neque vllum eſſe ſine
vie enite Republica, vſum ciuilis rei.“ Rem ci-
e ͦt. .
Drocedit vilem autem eſſe ciuitatem. Neque
argu. legis eſſe vſum Vllum ſine ciuitate 4, Le-
menta. gem igitur eſſe rem ciuitatis.
tio. — ,. . .
d vα LNobilitatem, & glorian, ac reliqua e-
86 dεα ius generis contemnebat, ornamenta
T6X„ι WMalitiae illa eſſe dicens, atque integu-
28 .
X G&.Re-
fert νρ
ad τ-

„ Stanl. Aà Cerrimus, teſte Laertio“, in riden-

do alios extitit. Vnde Euclidis
er⸗ e oXνe ſoholam, ad nomen facta alluſio-
αα vt R νWν acerbitatem appellabat,
ſit ſenſus quod contentioſum eſſet Dialectico-
ſur lege rum genus; Platonis ſeholam non ar-

ciuitatis 1iſnr diſputationem eſſe, ſed arαν τσ

rectius

ed. Sev conſumtionem. ———
n & Dicebat autem b, ſebi in vita bpumana

emolu- gubernatores intuenti, medicos item, &
mentam. philoſophos, animalium omnium ſapien-

PARS VI. DIOCGENES. CAP. V.

menta, ſolumque honore dignum eſſe
popularem reipublicae ſtatum.
Mulieres communes eſſe oportere

ſtatuebat, coniugium rem vanam eſſe ar-

bitratus, virumque femina, quacunque
viſum fuiſſet, vti poſſe, liberos vero et-
iam ex tali coniunctione natos commu-
nes eſſe oportere.
Exx templo quidpiam ſumere hone-

ſtum eſſe minus, neutiquam largieba-

tur, neque animantibus ducebat eſſe
abſtinendum- multominus impium
cenſebat carnibus veſei humanis, quod
multarum gentium vſu confirmari pok-
ſe putabat. Nempe omnia in omni-
bus eſſe putabat, ſeque inuicem per-
meare. Sic in pane carnes, & in car-
nibus panes credebat eſſe, reliquiis
carnis & panis per poros exiguos in alia
corpora ſeſe inſinuantibus atque trans-
ſpiratione viciſſim ex eis dilabentibus.
Hocquidem Laertius ex quadam tra-
goedia eius, T hyeſte, allegauit: e tamen,
inquit, ipſßius ſunt tragoediae, & non Phi-
liſci, vel Paſephontis. N uſicam, Aſtrono-
miam, Geometriam aliaqque comma-
tis repudiabat, tanquam neceflaria mi-
nus, nullique rei profutura.

VI. 73.

CAP. V.
APOPHTHEGMATA EIVS. *

tigſimum videri hominem. Contra au-
tem ſomniorum ſi confideret coniectores,
& vates, & qui ab illis ſibi patiantur
imponi, tum nihilſe homine ſtolidius eſſe
arbitrari. .
Saepe ſe obſeruaſſe, aiebat, neæceſſe ef-
ſe, vt in vita vel rationem ad manum
habeas, vel reſtim.
In magno conuiuio oleas vix guſtan- Laert.
tem videns Platonem, quid rei eſt, in- VI. 25.
quit, quod ſapiens qui ſizharuimq; rerum

a Laert. .
VI, 24. * Nihil eorum, quae hic Stanl, exhibuit: prae-
b ibid. termiſſum, niſi quod cap. II & III obuia quaedam
hic repetere non viſum: quaedam alio loco re-

praeſentare, cognatis ſententiis iunctis. Ei-vero
praetermiſſa acceſſere quamplurima ex vncinis diſ-
cernenda.

gratia

Laert,
VI, 26.

APOPHIInIEGMAYVA EIVS

gratia in Soiliam profelzas, tam
tamen appboßtig iir fruaris minus 5
Tum Plato: At hercle Diogenes & o-
leis ibi, & reliquis eiusmodi, vt pluri-
mum veicetur. Qui Diogenes rur-
ſum: Quid vero dracuſas nauigare
neceſſe erat, an oleas Attica tunc nullas
Ferebaté Hoc Ariſtippo tamen tribuit
Phauorinus, quem addit ficus come-
dentem obuium aliquando habuiſſe
Diogenem, cui cum guſtandam ficum
Praebuiſlet, totamque deuoraſſiet ille,
le vero giſtare volebae, dixit ille, non
blane deuorare.

Laert. Praeſentibus Dionyſii quibusdam,

521
Cum aliquando, de rebus diſſerenti
grauiſſimis, aures tamen praeberet ne-
mo; cantillare occoepit, quod audi-
entes cum plurimi accurrerent, eos,
quod ad nugas inutiles audientes feſti-
narent, àa rebus ſeriis auerſi, graui ora-
tione increpauit.
Homines certare dicebat, quis pulue-
rem qlſpergendo& calcitrando, ſet alte-
ro fatus, s, ‚perior, vt autemboni & pro-
bi fant Cont endereneminem.
Crrammaticosmirabatur, VlIysſis in-
veſtigantes mala, ſua ignorantes Maſe-
cos, Oyrae chordas apte concinnantes, a-
nimi indole cumſint interea perturbatis-

Vh 26. ques ille inuitauerat, familiaribus, ve- Ema: Mathematieos,guod ſolem innuen-

ſie eius pedibus conculcata, faſtum Pla-
tonis ſeſ̈ dixit calcare. Cui Plato:
quantus vero, o Diogenes faſtus eſt
tuus, qui faſtu carere cummaxime vi-
deri cupis? Quod ita referunt alii,
Diogeni dicenti: faſtum culco Plato-
nis: at alio faſtu, Platonem confeſtim
reſpondiſle.
H Ipſe autem Diogenes, in Olympiis
34. Rhodios videns ſplendide veſtitos, en
Iaſtum! dixit. Lacedaemonios vero
ſordidas indutos videns exomides, en,
inquit, aliuim faſtum.]
Hoc quoque Cynico aduerſus Pla-
tonem prolatum Sotion refert: Vi-
num nempe ab eo petierat Diogenes,

Laert.l.c.

atque caricas. Amphoram igitur to-

adde tam ei miſit', cui propterea Dioge-
Stob. S. nes, e, quot ſint duo & duo, interroga-
XXNVI. pis, an viginte reſpondehiy? Nempe ita
b. 217. neque das, quod rogaris, neque quod
int errogaris reſpondes. Quo ſcomma-
te plus iuſto verboſum eum eſſe re-
prehendebat:
Laert. Qua, Graeciaez parte viros bonos vi-
Vh 27. diſſet? interrogatus, nusquam reſpon-
dit, piteros vero ſe Lacedaecmone vi-

Aiſſe.

Ieés & lunam, quae ante pedes eſſenm ne-
gligerent: Oratores, quod iuſtitiam verr-
bis non facti colerent: Auaroz, quod
bebuniam, quam maxime culparent, ma-
xime diligerent tamen.
Eos quoque reprehendebat, qui vi-Laert.
ros probos ob pecuniarum contem- 28.
tum commendarent quidem, pecunio-

ſos tamen mallent imitari,

Illis vero plane ſtomachabatur, qui adde
bonae valetudinis cauſa vota facerent Stob. 8S.
Diis, in ipſis vero ſacris coenis valetu- Vl. S0.
dini cum maxime aduerſarentur.
Seruos mirabatur, qui edaces viden-
tes Dominos, ciborum nihil deripe-
rent.
Laudabat eos, qui vxores ducturi eſ- Laert.
ſent & non ducerent, & qui nauigaturi VI, 26.
non nauigarent, quique acceſſuri ad
rempublicam non accederent, & qui
pueros habere cupientes in deliciis, ſe
continerent tamen: qui item ſe com-
ponerent ita, vt cum magnatibus ver-
ſari poſſint, non verſentur tamen.
Manus adamicos non complicatis di-
gitis extendi iubebat.
In domum inductus magnifice in-Laert.
ſtructam, atque exſpuere prohibitus, 1, 32.
faciem prohibentis conſpuit, locum
VVV magis

522 PARS VI DIOGENES CAP. V.

magis foedum, in quem deſpuere poſſit,
ſe haut inuenire dicens. Quod tamen
Ariſtippo factum ab aliis adſcribitur.
3 Cum clamaſſet aliquando, heus ho-
mines pluresque confluxiſſent, baculo
illos abigebat, homines, inq uiens, non
purgamenta vocaui, vt Hecatoni in
chriis relatum.
Avanypze, h. e.: mancos, dicebat non
ſurdos aut coecos, ſed qui æigav peram
non haberent.
Capite ſemitonſo cum ad iuuenum
conuiuiumaliquando veniſſet, vt Me-
trocli relatum, verberibus ab iis exce-

ptus eſt. Horum igitur nomina tabu-

lae inſcripta, & excollo ſuſpenſa cir-
cumtulit, quo ipſo iniuriam eorum vI-
tus eſt, ea re omnium reprehenſioni“
expoſitorum.
Laert. Canem ſe eſſe, aiebat, genere eorum
VI, 33. quidem, quiin laude eſſent apud ommes,
ſedcum quo tamen laudantium nemo ad
venandum exire auderet.
Dicente nonnemine viros ſe in Py-
thicis vincere certaminibus, vinos gati-
dem ogo, tu vero mancipia vinci, re-
* Laert. ſpondit. In Olympicis id dictum, prae-
ViI,33 43 cone victorem proclamante Dioxip-
tint⸗ ſe⸗ pum, alibi Laertio relatum atque Plu-
p. 521 B. tarcho.] .
aà. & Monente eum nonnemineb, vt, qui
ſupr. cap. ſenex iam eſſet, quietem ſibi indulge-
h ret denique aliquando; Quid vero, re-
Vi, 34. ſpondit, inſtadio K docurram? an ſub ſi-
nem curſus remittere curſum debeam?
annon vero intendere potius?
[Vocatus ad coenam ſe venturum
negauit, neque enim ſibi, cum antea
adfuiſſet, gratiam habitam.]

Demoſthenem oratorem inueniens
aliquando, in diuerſorio prandentem,
qui ſe ſubducere prae pudore vellet:
Hoc magi, inquit, eru= in diuerſorio E.
Eandem tamen rem ita ab Aellano re-Aelian.
latam habemus: Diogenes in diuerſo-V. H. IxX,
rio prandens praeter euntem inuitauit 19.
Demoſthenem. Eo vero inuitanti pa-
rere nolente, hoccine vero, Diogenes
inquit, dedecori tibi fore exiſtimaos, O
Demoſthenes, ſi cauponam ingrediaru,
cum nulla praetereat dies, quin Dominus
tuus ingrediatur! populum intelligens,
cui ſeruire ſolent oratores.
Cumque peregrini quidem Demo- VI,
ſthenem cuperent videre, medium in- 34.
tendens digitum, en, inquit, illum A-d
thenienſis populi rectorene! Pαu.
Exprobrare nonnemini cupiens „aert. Vl,
quod panem, qui excidiſſet, tollere cum 35.
puderet, teſtam collo alligatam fune
per Ceramicum duxit.
Homines proinſanis vnius digiti, aiebat,
diſerimine haberi †. Tlominem enim, qai
exerto medio digito incedat, ſtolidum cre-
di; qui inaice Oxerto ſapientem.
Ea, quas ſint maximo in pretio ha-
benda, midimo emi, aiebat, & vice verſa.
Sic ſtatuuam enim drachmarum tribus
millibus emi, polentae vero choenicem
duobus aereis.
Ei, qui philoſophiae cauſa ad eum Laert.-Vl.
venerat, ſaperdam dedit quam geſtaret, E
& ſequi ſe iuſſit, qui, cum indignitate
eius rei motus, ſaperda abiecta abiiſſet,
paulo poſt oblatus Diogenes: tuam,
inquit, & meam amicitiamſaperda dif-
ſoluit. Idem hoc modo relatum Dio-
cli: Dicenteadeum quodam, te mihi,

èð
quod vitimum verbum male de verberibus accipie-
bat Stanl.

**½ lavoxela ſenſus eſt, quo magis te rei, nihil
in ſe turpis habentis pudet, hoc magis vulgi te la-

borare opinionibus prodis: hoc eſt in aνd iα
eſſe, eoαuν loco eſſe quo vulgus.
† Merici Caſauboni explicationem ſecutus ſum,
quem adeas licet ad Laert- VI, 33. Nempe ridet
Diogenes ſtolidam decori legem apud Athenienſes,
apud quos digiti geſtus de ſapientia hominum iu-
dieio ſuſſiciat. .
o Diogenes

aꝛert.

l, 5.

Laert,

VI. 38.

Nemde⸗

ulügen

tlbus
haec p.
tita.

Leert.
7 h 39.

. lien Vl,
⸗
34.
4. rua
er.
laet. Vl,
0 .
35.

e üemutre-

APOPEHTTFIEGOAATA FEIVS z.

0 Diogenes, praecipere velim; caſei
fruſtum ei dedit, quem, ſequens ipſum,
domum deferret: quod cum fſacere il-
le renueret; modicum dixit caſei no-
Rram diſſolait amicitiam.
Caua manu aquam bibere puerum
"1, 37. Ccum vidiſlet, cotylam pera productam
abiecit, puer, inquiens, Frugalutate me
fſuperautt. Proiecit & catinunn, cum
aliam puerum, vaſeulo frakto, vigiſſet con-
cauopane ilſouti lenticulam excipere.
Mulierem videns parum decore co-
ram Diis proſtratam, ſuperſtitionem
eius cupiens emendare, vt Zoilo Per-
gaeo relatum, accurrens dixit: annon
vereris, ofemina, ne forte ſlante a tengo
Deo, eorum nempe omnia piena ſunt, de-
core minus coram eo retégari?
Eos qui alios verberant Aeſoulapio di-
VI. 38. candos dixit, chirurgiae Déo.*
Fortinae animirobur, Legi naturam,
affedkui rationem opponendam.
Prolixum nonnemo commentarium
Nempe a Tecitauerat, quo ad finem vergente,

Laert.

Laert.

nauigan-Ccum vltimum folium obſeruaret Dio-
tibus
haec pe-

genes, in quo perſcriptum efſet nihil,
bono animo, inquit, eſtote amici, iam
terram videg. Probante aliquo eo
ſyllogiſmi genere, quem cornutum ap-
Pellant, cornua habere Diogenem, ma:
nu frontem contrectans, equidem, di-
Xit, illa non ſentio. Sic alio quodam
motum negante, ſurgens obambulabat.
& de rebus coeleſtibus diſſerenti, quam-
diu eſt, inquit, quod e coelo deſcendifti?
. Qum homo quidam ſceleſtiſſimus ae-
VI, 39. dium ſuarum limine inſcripſiſſet, nihil
heic mali ingrediatur. Domus igitur
Dominus, aiebat, qua ingredietur?
Vnguentis aliquando pedes inunxit,
a pedibiis ad nares, acapite vero in ae-
rem vnguenti adſeendere fragrantiam
dicens.

tita.

Laert.

„
Rogantibus Athenienſibus, vt ſacris
initiaretur Eleuſiniis, initiatisque a-
pud inferos primas deferri iactantibus.
Mirum vero aiebat Ageſilaum & Epa-
minondam apud eos in coeno abiecios
haerere, viliſſimumautem quemuis eo,
quod initiatus ſit, in beatorum inſulis

. . 5
verſari. Plutarchus ait, eum Sopho- e.
clis auditis verſibus: 2I.

HMiguiſacris viſir eunt adinferos d.
Homines, beati ſunt, Jolis nam viuere
Contingitillic iſtir, turha cetor g
Omni malorum generi incidit -—
Qlid ais? dixiſſe, an melioy comdqitig
erit Pataecionie ſüuri, ſacris initiati,
guant Lpauminondae?
Muribus ad ipſius menſam ſubre- Laert.
pentibus: Ecce, inquit, etiam Diogener 140.
bparaſitos alit, G
Platonis cum intereſſet diſputationi, Laert lc.
auresq; praebere nollet; Plato iratus cur adde Ae
non attendis canis: dixit, cui, nihil ea re lian. V.
motus Diogenes, ſm, inquit, canis, qui g. XIV.
tamen nunquam ad locum, vbi vendirue 337
Jum, vt canitus in vſu, remeaui? ad Si-
culum iter, vice iterataa Platone ſuſce-
ptum, facta alluſione,
Balneo egreſſus, percontanti,
multi lauarent homines ? imo nultus re-
ſpondit. An vero magna lauaret tur-
ba? imo maxima, dixit.
Sic & Olympia redux interrogatus Luert.
an multi ibi hominer eſſent? magng tur- VI. 59.
ba reſpondit, homines balci. S
CQCum hominem animal bipes implu-Laere,
me definiuiſſet Plato, Gallum gallina-Vl
ceum penitus deplumatum in Platonis
ſcholam immiſit, En hominem, inquiens,
Platonicum!/ hinc additum definitioni
Platonicae hominis, quod & Vvngues
habeat latos.
Interroganti quod prandio maxime
opportunum tempus eſſet? ſidiues es,

an

* In Gr. eſt r& AGτιd6T¹αν *σααε zτν Senſum Mer. Caſaub, eſſe putat: eum qui ſuperſtitioſe -

caput terrae affligendo Deoscolat Medico eſſe relinquendum.

VVV 2 reſpondit,

524
reſpondit, quodcunque volueris, ſi pau-
ber, id quo potueris pranderb.
Laert. Apud Megarenſes oues videns pel-
VI, 4r. libus egregie tectas, liberos vero eo-
rum nudos, praeſtat, dixit, Megaren-
les arletem eſſe quam felium.
Ad eum, qui poſtquam trabe ipſum
percuſſiſſet caue inclamabat, num vero
aiebat in eo es vt repetas ictum.

Laer. Alium qui trabe eum percutiens
66. caue clamabat, baculo percuſſit, & cla-
Laert. Mauit cauv. Oratores plebis mini-

VI, 41. NArox, Coronas gloriae vocabat bullas.
aarille. Lucernam plena meridie accende-
Abton bat, bominem ſo quaererét dicens.
& Max.8s. Colaphum a quodam accipiens.
III. p. 10. Hercle, aiebat, quantam rem neſete-
Simile bam, me galen armato capite incedere
quid de Jobere.
nalanenn Midia quoque os eius colaphis tun-
Vit. Socr. dente, atque dicente iria millia tibi
Laert. in menſa repoſta ſunt, ad mulctam
VI, 42. alludens nempe, tali iniuriae ſtatu-
tam; altera die Diogenes caeſtibus ca-
put eius frangens, tria millia, inquit,
tibi in menſa ſimt poſita.
Lyſia Pharmacopola ſciſcitante, an
crederet Deos eſſe? qui non credam,
reſpondit, quorum ie mimiciſtimum es-
ſe nouerim? Quod dictum Theodoro
ab aliis tribuitur. .-
Aquis luſtratum obſeruans, O miſe-
rum te, ait an neſeis non magis vitae
errorec, dqua elut poſſe quam Gramma-
tica vitia?

Eos reprehendere ſolebat, qui de

fortuna conquererentur, homines quæ
viderentur bona, non quae eſent, exbe-
tere dicens.
Laert. VlI, Ad eos qui ſomniis terrentur di-
43. cebat: Wihil ea curatis vigilantes, gac
dormientibus ve'ro per imaginationem
obueniunt, in ea curioſ’ inqliritis.
Laert. v, Cum epiſtolam aliq uandoAlexander
44. Athenas ad Antipatrum, per Athliam

PARS VI. MOCGENEZS. CAP. V.

quendam miſiſſet, Diogenes, forte præ-
ſens Athlias inquit, ab Aihlia per Athli-
am ad Athiliam ſöoripfis; ad nomen facta
alluſione qua miſeria ſigniſicatur.
Perdicca mortem, niſi ad ſe veni-
ret, ei minato, nihil reſpondit maogni
falturus es, idem enim & camtbarus ſa-
cere, & phalangium poſtt. Ea potinus
tibi vtendum erat comnmiinatione, etiam
abſqque me hene & feliciter te eſſe vi-
Aurum.
Saepe inculcabat facilem hominibus
vitam Deos propoſuiſſe, latere autem
eam quaerentes mellita, & vnquenta,
atque ſimilia. Vnde & ei qui a famu-
lo calceabatur, non ſatig, inquit, bea-
tus es, niſi &) ãnares tibi emungat, id
quod eueniet, vbi manuum vſum perdi-
derit.
Cum hieromnemonas vidiſſet phia-
lam ex Sacro aerario furatum adduce- Laert. Vl
re, magni, dixit, fures paruum ducunt. ee.
Adoleſcentem, lapides in crucem ia-“
cientem videns, Euge, inquit ſoopo
botieris. .
Circumſtantibus adoleſcentibus at-
que dicentibus, cauendum, ne mon-vI, 45.
eas nos, bone, inquit, o mei, animo & 61.
eſtote, betis enim canis haut veſeituri
betas autem homines effeminatos dice-
re ſolebat.
Glorianti quod leonis pelle tegere-
tur: deſme, inquit virutis ſtragula
inquinare!
Cuüm Calliſthenis felicitatem lauda-
ret nonnemo, quem magnifice aleret
Alexander. Minime vero, dixit, felix un⸗ de
AN, qui prout Alexandroviſum eft pran- 6o4. .
det, & V Coenat., Lid tamen de Ariſtote- Laert. VI,
le & Philippo ei vſurpatum narrat Plu- 46.
tarchus.] .
Pecuniis opus habens, eas ſe ab a-
micis non petere ſod repetere aiebat.
Adoleſcentem videns cum crapi
4

— — — —

— —

Laert.Vl,
47. 1.

——

PDi
l

laert
7
4. ,
N.
C
6

001
—

Me

e⸗
4.
n

ta,
ni-
=

d-=

00- l .
n,&1.

10-

9.
ere⸗

che⸗
Al r ge
A Pril
N- 60 4½ 0. .
elee⸗ VI.
.6.

6 N-

pis

APOPIII. Inoτι⅓¹ EiS

ad coenam euntem, abſtractum eum
reddidit ſuis, atque obſeruari iuſſit.
Adoleſcenti comtulo, a quo inter-
rogatus de aliqua re füerat, ſᷣ antea
roſpondere poſſe, negauit, quam veſte
reducta virne eſſet an mulier?! explo-
raßſot.
Adoleſcenti in balneo, vinum ephi-
ala in poculum cum ſonitu elicienti,
quod genus ludi ottabum appellabant:
quanto melius, inquit, tanto deterius.
Qum inter Ccoenandum oſſa einon-
nemo vt cani proieciſſet, ea ille vt ca-
nis ſuſtulit quidem, at & vt canis pe-
de ſublato eum perminxit.
Oratores, & quotquot dicendo glo-
riam captant, ter homines, pro eo quod
eſt ter inſelices appellabat.
Diuitem indoctum, ouem aureo vel-
ler dicebat.
Cum prodigi domui videret eſſe in
ſcriptum, venalis quod ſit. Nempe,
aiebat, dudusm ſuſpicatus ſüum, rupula
laboramem domum dominnm eiomi-
turam.
ecenan, de amatorum turba
conqueſho; ſine modo, dixit, pathici
indicia prae 1 ſer re.
Sordidum i ing reſſas balneum, vbi
vero abiuentur, dixit , hote ] loti⸗
Citharoedum, Pinguedine laboran-
tem, reprehenfum ab oinnibus, ſolus
laudabat, cauſamque interrogatus, quo-
niam, inquit, talis cum ſt, cithara
tamen 2 orin quam latrociniis voluit
viuer
Taert. VI Citharocdum, qu tem, pertaeſi ſem-
48. per, auditorum deſtituebat corona,
ita ſalutauit: Sauluez Galle: Eo autemn
cur ita? interrogante, Tüia, inquit,
canens omnes exeitas.
Cum iuuenem videret rem facere,
communem quidem, ſed indecen-

Laert. VI,
47.

525
tem *: ipſe lapidibus ſinum impleuit,
atque ita per concionem diſcurrit.
Cumque in eum oculos conuerterent
omnes, miror, dixit, in me oculos vos
net, & non in illum potius defteltere.
[Dicente quodam ad excefum vs-
que ſuperſtitioſo, vno ictu caput ti- 4
bi frangam: at ego reſpondit, a ni- n r
ſris 2dan ns tremorem tibi incutiam.] men.
Hegeſia petente, vt ſibi librum
quendam ſuum commodaret: dultus
6, reſpondit, HMegeſa, qui caricas
Tuidem non pictas, Jed veras, exbetis,
veora autem eorcitatione neglecta, ad
Neripiam te confers.
[Exilium ei ex probranti, eius ve- Laert. VI,
ro cauſa, dixit, philoſophatus ſum,obo- 33
né. Alio dicente exilio te Sino- Plut, de
penſes mulétarunt: & ego Vos, re- exil. .
pondit, monhone.] 602. 4
Olympionicen cum videret, oues
paſcentem, qiam cito dixit o bone! ab,

Ompiis ad Nemaeate contuliſti, voce ra
ila ad ouium paſturam alludens. quod pai-

Interrogatus cur ſtupidiore plerum- cere no-
que ingenio athletae ſint? quia, re- tat.
ſpondit, Juills carnibus & bubulis
maxime conſtant.
A tyranno de optimo interrogatus Laert. vl,
aere, illud optimum dixit, ev quo factae 30,
Harmodii & Ariftogitonis tPrannicida-
rum ſint ſtatutae: quod tamen Plato-
ni alii dictum tribuunt.
Quomodo Dionyſius amicis vtere-
tur? rogatus, v-t vaſeulis, reſpondit,
Plenor euacuuns, abiiciens euaciatos.
Inſcripſerat quidam, recens ducta
vxXOTre, domui ſuae: louis ſiliuts Calli-
nicis Hercules heicbbabitat, nihil ingre-
diatur mäali. Adiecit Diogenes- Poſt
bellium auxiliuine ſero haec domui in-
ſcribi innuens, poſtquam mulier in-
traſlet.

XxX Ap. IL. aert. eſt sρραα‿ι dr detpEus* Locus
Menagio ſuſpectus. Legerem àaανννναιια.

enim sαdÜ¹zονodhvoĩ e& nεν ποοαι orationem
recitare ad delectandum populum compoſitum.
VVv V 3 Pecuniae

526
Pecimiae cupiditatem arcem dixito-
mmnium malorum.
adde An- Prodigum oliuas videns in diuer-
nan, ſorio edentem, itaſt prandiſſes, dixit,
LV 9.83. 09 vr nan’ Jfacis coenare..
Lacms. VI, Bonos viros imagines Deorum dice-
51. bat ſſe.
Amorem otioſorum negotium.

Quid eſſet in vita miſerimum! in-

terrogatus: ſenex, reſpondit, egenus.
Interrogatus cuiusneam maxime no-
xius eſſet merſus beluae? ex feris re-
Jpondit obtrectatoris, ex cicuribus adu-
latoris.
Anton. æ Idem hoc modo refertur aliis: in
Max, S8. montibus peſtmas eſſe ferarum Leones
XLI. b. & vrſos, in ciuitatibus autem publica-
64· nos, & Spcophantas.
Laert. c. Centauros duos pictos videns arte
exigua, vter, inquit, iſtornm eſt Chi-
ron? iocus in vocis Graecae latet am-
biguitate, quae & deteriorem notat, &
Chirona centaurum, Achillis praece-
ptorem.
Adulatorum ſermonem melleuin ap-
pellabat laqueuin.
Ventrem vitae Charybdin.
Didymonem, moechum, compre-
henſum eſſe audiens, dignus eſt, in-
quit, exipſo nomine? ſiſpgndi.

ade Cur palleat † aurum! interrogatus?
= quia inquit, mulitorum patet inſidiis.
xLII p. Feminam in lectica conſpiciens, in-

6a. dignam vero, inquit, tali belua ca-
Laert. Vl,weata!
52. Fugitiuum ſeruum ad puteum videns
conſidentem, caue, inquit, adoles-
cens, ne incidas, ad poenam alludens,
ſeruis dictam fugitiuis.

PARS VI. DIOGCENEO. CAP. E.

dantem, ad vndtiunculam, dixit; ve-
nisé qan ad aliud veſtimentum? **
Mulieres videns ex oliuae arbore
ſuſpenſas, atque ſuſpendio enecatas,
vtinam, dixit, omnes arbores Fruäatus
huiusmodi tuliſſont!
Sepulchrorum videns expilatorem,
Homericis iſtis eum affatus eſt:
- — Sded hic quid vir bone
quaeris?
An aliquem e vita functis ſpoliareé
parabas!?
Formoſum adoleſcentulum ſomno
profundo ſepultum videns, eum fſu-
ſcitauit, Homeri verbis, expergiſcere,
inquiens. ñ
Ne quis te a tergo ſertentem Citſpi- Iliad. &
de figat. 95:
Ad hominem magnis ſumtibus opſo-
nia comparantem, itidem ex Home-
ro dixit.

Iliad. K’
343‧387

Nate mihi haut longaeuus eris. liad &
Platone de ideis diſerente, & no- 95.
Laert. VI,

minante menſalitatem & &Jathitaten,
equidem dixit, o Plato, menſam & Cα=
thimn video, non vero menſaliatem &
vathitatem. Tum bPlato, recte, alt,
quo enim menſa cyathusque con-
ſpicitur, animum non habes.
Interroganti quid de Socrate ibi vi-Laert. Vl,

53.

deretur? ſurere, inquit, puto. Adi
P 2 10 1 . elian.
[Eundem tanquam nimis in paruula 7 v,

ſua domo, & lectulo, & crepidis curio- 1I.
ſum taxabat.
Quo tempore ducenda ſit vxor ?ro- Laert VI,
gatus, Iuuenibus nondum, dixit, ſeni- 54
bus nutnqiuam.

Interroganti quid dari ſibi, vt co-

laphum acciperet, vellet? Galeam,

Adoleſcentem videns, veſtibus in reſpondit.
balneis furto fubducendis operam Adoleſcentem mundo ſtudentem Sac g
alluſio in vocibus locum non habet. Graece VI. p. 78.

r& dedoc“ν nempe, qui latinis ſunt
teſticuli.

* Iocus gratiam non habet Sermone Latino quo

eſt à &ιοααατοσν ε . απτ⅞ο lego
„ c, 2 . . .
à† &αXος ειιατιοο h. e. ad alterius geſtimentum
ſubducendum, ſic enim melior ſenſus.

6

Auton..
CLIV. p.

6
Leert, Vl,

1

Vit Eib.
Ma.
laert, Vl,
„F. (

Liert. Vl
60,

ne liad. K
36 387

61/

, A-
1G

Al,
col-

iri-larn h

54.
I Aelian.
u El,
UIl0- I11.

1210-Leert VI,
g. 54.
m.

(0⸗
eam,

adde
nten gob. ⸗
et
lego
gent

Aea

— s̃

APOPIIIHIEGMAIA HIVS.

videns, f quidem inquit virorum id
Jfacis cauſa, infeliciter, Kü⸗feminarum,
imiuſte agis,

Anton. 8. [Vetulam idem fucis etiam adhibitis

CLIV. p. agentem cernens: S viuorum, dixit,

245: idcauſa facis, Fruſßtra es: &mortuorum
cauſa, adeos quin properas!]
Adoleſcentem rubore perfuſum vi-
dens. Confde, ait, fili, eſt enim iſte
virtutis Color.
Foro contendentes audiens duos,
damnauit vtrumque, alterum furatum
eſſe dicens, alterum nihil perdidiſſo.
nterrogatus, quodnam ſuauiſſimum
eſſet vinum, id aiebat, quod bibitur
alterius impenſa.
Dicenti plures te irrident, at ego
inquit, non irrideor, vt qui eos ſolum
derideri putaret, qui talibus rebus

Laert. Vl,
54.

vVit Fab, turbantur, quae eſt Plutarchi inter-

Max. Pretatio.
Laert. vIl, Dicenti malum eſſe viuere, non, in-
55. quit, viuere malum eſt, ſod male vi-
veres. .
adde Oleis veſcenti cum inter pranden-
Stob. S. dum placenta eſſet appoſita, eam pro-

XXILPp. jecit, addito ex Sophocle verſu, quo

Oedipum via cedere Laii iubent Sa-
tellites. L
Liert. vp Hoſpes trannis cede venitantibus.
6o. Alexandro M. ipſi ex improuiſo
oblato, &, ego, dicenti, Alexander
ſum magnus ille Rex, at ego, inquit,
Diogenes canis. Cur canis vero“ in-
terrogatus: quia dantibus blandior,
inquit, nil dantes allatro, malos mordeo.
Qualis eſſet canis? interrogatus,
e,ſuriens, inquit, Melitaeus, ſatur ve-
vo, Moloſſus: eorum vnus, quos plures
commendant qiidem, venationi vero
os adkhibere non audent. Quaerente
porro nonnemine, an placentis etiam
ſapiens veſceretur? Ino, reſpondit,
omnibus rebus veſcitur, perinde ac alii
homines.

VI, 55.

Cur mendicis homines dare ament,
non philoſophis autem? interrogatus,
qitia, inquit, claudi magis & coeci
Rkeri quam philoſophi ſperant.
Exprobranti monetae falſationem,
tempus omnino fuit, dicebat, quo tui
Bmilis eram, mei autem tu ſimilis eua-
des nunquam. V
Myndum profectus, cum amplis-
ſunas videret vrbis portas, Myndii, in-
quit, gortas claudite,ne vrbs veſtra egre-
diatur.
Hominem videns in purpurae furto
deprehenſum, hunc inquit
Purpureum cepit fatum violentaque
Parca.
Cratero, qui ad ſe illum inuitaue-

527

Iliad.
v. 83.

rat, reſpondit: At malo ſalem Athenis

lingere, quam apud Craterum magni-
hkce inſtructa frui menſa. .

In Anaximenem incidens, pingui

aqualiculo rhetorem, impartire, in-
quit, & nobis pauperibus ventrem, id
enim te quidem onere leuabit, nolis ve-
ro erit emolumento.
Eodem Anaximene aliquando dis-
ſerente, ſalſamentum praetendens
Diogenes, in ſe audientium animos
conuertit, qua re accenſus Anaxime-
nes; Diſputationem, dixit, Anaximenis
vnius oboli ſalſamentum diſſotuit.
Ad eum item referunt nonnulli
Platonis dictum, ad olera lauantem
prolatum: Nempe ad iſtum illes &
Dionyſtum colerec, nihil tibi lauandis
oleribus opus. Cui alter, & tuſi ole-
ra lauiſſes, nibil opus vt Dionyfum co-
leres. ,
Dicenti rideri eum a plerisque, &

Laert.
VI, 58.

IIos forte, reſpondit, aſmi rident. Ver-

rum nec il aſmos, nec ego illos curo.
Iuuenerm obieruans, philoſophiae
operantem, eia, inquit, amatores
corporis ad animum traducis
Admirante ea quae in Thracia ſunt
donaria

Laert.
VI, 59.

4

528
donaria nonnemine, longe, ait, plura
ſent ſutura, ſi ab iis qui perierunt etiam
dedicata aliqua fuiſſent. Quod Dia-
gorae tamen Melio adſcribitur ab aliis.
Formoſo adoleſcenti ad conuiuium
eunti, Chiron, inquit redibis, quod
deteriorem notat. Eo redeunte au-

tem & Chirona ſe haut rediiſſe dicen-

te. Imo, inquit, non Chiron rediiſti,
ſed Eurytion, hoc vero laxiorem notat.
Oelan:. Spartano quodam Heſiodi laudan-
V. te iſtud: .
Non vel bos pereat niſi vicinus ma-
lus adſit.
Diogenes, atqui, inquit, Meſſenii
cum bobus ſuis perierunt, & vos illo-
rum eſtis vicini.
Lacedaemone vero Athenas ten-
lenti, cum ab obuiis quo tenderet? in-
terrogaretur, aviris, dixit admulieres.
Stob. 8. Cum vero ei Athenienſis exprobra-
XIII. p, ret, quod inter Lacedaemonios non

14⁰, vjueret, cum tamen eos magis proba-
ret. Medicos etiam dixit, ſanitatis
licet profeſſores, non inter ſanos tamen
Mmaxinm verſart. —„
Laert. Luxuriolos ficus arbori contende-
VI, 60. bat, in praeruptis natae locis, & cuius
8 dde fructu non homines quidem, ſed corui

XC. p. & vultures, paſcantur. .
506. Auream Venerem Delphis obtulerat
simile Phryne, ſcortum, cui infcriptionem
cK inki fecit Diogenes: ex Graecorum intem-
Inf. „. .
vita eius. 6 ttd.
ea arbore ante paucos dies hominem ſe
ſuſpendiſſe, ego igitur, dixit, illam
purgabo. .
Laert. Dioxippum, Olympionicen, in ſcor-
VI, 6r. tum oculos identidem vertere obſer-
Aedae vans, ecce, inquit, vt Martitss aries
„ nil Collo a publico ſcorto ducatur. .
H. XIl, . .
58. & Eormoſa ſcorta lethali mulſo non dis-
plur. de Gmila aiebat.] -

Curiſſit. Depuero conſtuprato, cuius eſſet?
v. 521. B. .

Ficus legenti cum diceret cuſtos, ab

PARS. VI. DIOCGENES. CALP. V.

interrogatus, Tegeates dixit: Nempe
Tegea vrbs Arcadiae eſt, & r6ρ lupa-
nar ſignificat. ,
Cum lucétatorem ignauum medicum Laert.
factum videret, quid hoc? inquit, num VI, 62.

vt vicores quonnam tuos nunc viciſim

deticids? .
Scorti filium in turbam lapides mit-
tere videns, caue, dixit, patrem ne
Fferids.
Puero gladium ſibi oſtendente, quem
ab amatore acceperat: Gladium pul-
chrum eſſe dixit, ſed foedam Nπω uοα
& capulum & occaſßionem accepti gladii
notat.
Laudantibus hominem nonnullis,
qui liberalem aduerſus Diogenem ſe
geſſiſſet, Me autem, inquit cur non
laudatis, qui accipene merui? .
Repetente ab eo nonnemine palli-
vm, Gt donaſti, inquit, ſoeruandum eſt;
ſi mutuo dediſti eo vtendim.
Dicente quodam, qui fuppoſititiuséτορα.
foetus eſſe crederetur, aurum bhabes Euadτισ%.

in pallio, imo inquit propterea o o „0, 1
ſeto dormire ſoleg. es⸗, 5

Interrogatus quid philoſophia ei at- Larrt.
tuliſſet? ii nihil aliud, reſpondit, hoc vI, 63.
ſultem, vt ad omnem ſim paratus for-
tunam.
Quae patria ipſi eſſet? rogatus, mun-
di ſe dixit eſſe ciuem.
Sacrificanti, vt liberos ſiſciperet: vt
bonos, inquit, ſisſcipiatis non ſacrißcatis.
Cum ſymbola ab eo in diuerſorio
exigeretur, collectori Homerico ver-
ſu reſpondit:
Tu reliquos ſpolia, Jed ab Hecore
contine dextram.
Norta Regum dicebat eſſe Reginas,
petere enim quicquid ſibi videatur.
Athenienſibus, decreto Bachi hono-
nores Alexandro deferentibus, me igi-
tur, dixit, Srapidem facite.

In

adde
Anton.
Max.5.l.
4
vide
Supra c.

II. P

Laert.
hog. 1

VI
I

Laert.

65,

9

.iſot
1Wbun.
oc vl,63,

ul⸗

11.
ut.
lorio
ſer⸗
ore
4 14,
nono-
Ne.

In

In ſordidis locis quod degeret expro-
branti, & ſolem dixit ſoceſſus engredi,
negue inqgainari tamen.
adde In fano coenanti cum ſordidi panes
HH apponerentur, ſublatos abiecit, ſordi-
vide & Tum nihil templo dicens eſſe inferendum.
Supra c. Dicenti, ur rerum omnium ignarus
III. Philoſophiam profiteretur? ſt vel prae

APOPHIIICMATA EIö.

2
Vnguentis delibuto, vide, ait, ne
capitis fragrantia vitae praezſtet foe-
torem.
dernos Dominis, malos cupiditatibus
aiebat ſeruire.
Interrogatus, cur ναÜτνοοναρ erui di- Laert.
cantur? Quia, reſpondit, pedes qui- VI, 67.
dem viroruen, animum autem, gualem

Laert. me feram reſpondit philoſophiae ſtudi- tu, habent.
VI, 65. vim, id philoſophari iam ef. Sagittarium videns imperitum, ad
Filium commendanti, vt qui inge- Copum, quem ille peteret, conſedit, ne
nio excelleret & moribus eſſet cultis- forte, inquit, ine feriat.
ſimus, quid me ergo, inquit, ei eſt opus. Amatores in voluptate percipienda
Qui recta dicerent, non facerent au- Jalli aiebat, atque fruſtrari.
tem, eos citharae dicebat emiles eſo, An mala mors eſlet? interrogatus, Vien
hanc enim negque audire neque ſontire. qui mala ſa, reſpondit, quam non ſen-
Theatrum aliquando, reliquis exe- timus praeſentemd D
vntibus, ingrediebatur, cur id faceret Pöoſſciptlinamiuuenibus moderationem,
interrogatus, id ſe in omni vita facere Jolatium ſonibus, pauperibus diuitide,
aiebat ſtudere. diuitibus or—atum largiri aiebat.
Laert. Iuuenem videns effeminatum, an- Didymoni moecho, puellae curanti

VI 65. non inquit pudet, quod deterius, quam
ipſa natira de te ſtatuas? Virum ea te
Fecit, tu feminam’te fieri Cogis.
Hominem parum candidum cheljzn
aptare videns, annon pudet vero, dixit,
obheram dare, vi chelyn habeas recte conſo-
nam, vitam vero peſſzme vompoſitam a-
gere? Dicenti, ſe quidem philoſophiae
accommodare ſemet haut poſſe, quid
viltis igitur, inquit, e honeſte vt viuas
non curas?
Patrem contemnenti, nonpudet, in-
quit, contenmere, qui tibi, vi magnum ſa-
bpere polſs, fuit autor?
Iuuenem commendatiſſimae formae
ſtolide audiens loquentem, annon pu-
det, ait, plumbeum ex eburnea vagina
educere gladium?

Laert. Pallium ab Antipatro quod accepis-
VI, 66, ſet exprobranti, reſpondit:
Iliad. ! Reiicienda Deum non ſunt inſegnia
v. 65. dona.
Laert. Meretrici ſupplicanti, quid miſer
VI, 66, inquit petis, quo longe praeſtabatcarere

oculum, caue, inquit, ne ocutum vir-
ginis curans, laedas ztow, quod & pa-
Pillam notat, & virginitateem.
Referente nonnemine ei amicos in-
ſidiari. Quid faciendum igitur, inquit,
amicis perinde vt inimicis, eſt vtenduemn?
Quid inter homines optimum eſſet? ae⸗
interrogatus: dicendi reſpondit libertat. P 9.
Scholam aliquando ingreſſus, eum
plurimas muſarum ſtatuas, paucos di-
ſcipulos vidiſſet. Cum Deabus ad
prazceptorem, inquit, mulios habes di-
Nipulos.
Scifcitante nonnemine, quo paéto srob,
ipſe rebus ſuis rectiſſime poſſet pro- Serm. I.
ſpicere? &corum, inquit, quae in aliis b. 3.
reprehendis, tibi ipfi omnium minime ve-
niam facias.
Improbum quendam cummoneret, Anen ee
atque, quid ageret? interrogaretur, P. 23.
Aethiopem, dixit, abſtergo, vi candidum
reddam.
Ridentibus nonnullis, quod in Sto- Stob. S.
icorum gymnaſio retrorſum incederet. IV. p. 52.
XXX An

30
An vos vero ſuppuduit, inquit, vnquam
totum vitae iter retrogrados peragere?
Quid mihi igitun imer deambulandum
iad facienti tantum improperatis?
1. l. e. Homines item, vt viuant, prouidere,
p: 53. non, vt bene viuant, aiebat.

1 . . „ .*
S . Indignum eſſe, athletas C citha-
Anton.? 6dos, ventre & voluptatibus &eſſe ſupe-

& Max. Tioτ+1s, vocis tos illos corporis gratiq,
S. LXIV. in gratiam vero tempenantiae neminem
Auto Eiaſtum, quß, paſtorem, guolibet
112. 8. mulzos agere dicebat.

XXXVI.
P. 52. (Nulum probandum eſſe laborem

Stob. 8. Oäius ſenis non ſit magnanimitas,

VII. 86. Muimique intentio & Ermitas, nan cor-
Poris.) .
ib. p. 89. Megarenſium vero validiſſimis viſi⸗
muris, Curate, inquit, 0 miſeri, non
muros, ſod murorum tutelaz praelici-
endos.
Md. S. X. Audaros Eydropicis comparabat. Il-
P. 31. Los enim argento plenos, hos aqua re-
Fertos, amptius tamen tire, in ſuam
viroſegus perniciem. Nempe eo mägis
sorundem deſiderium creſerz, quo Ili-
beralius ei ſatisfieri animaduertunt.
Opulentae anus amorem ſimulan-
tem obſeruans, non oculis illum carere
amorem dixit, ſod dentilus.

P. p. 132.

ibid. (Auaros vita ſaia tanqiuami gladioaie-
4 *Ya— hat vti, qui ſeilicet ANoA tantum ad
ec.“ omnia eadem vtantur.*

bstaob. S.
XIV. p. éntes, Mendicos magnos ¹ vocabat.)
. 8. Ahſentationem b cum cenotaphio com-
2iI..b. Parabat, cut amicitiae inſeriptum ſit no-
imtum. Antiſthenem“ reprehendebat, vt in

Dion. dicendo, quam par eſſet, remiſfiorem, in-
Pruf. Oredeque eum per ironiam tubam dixit ,

u . vt qui,cum maxime etiam clamaret,
SE

Magna item &a multa ſimul accipi-

PARKS VI. DOCcENES. 6AP. V.

aegre intelligi poſſet. Antiſthenes igi-
tur ſimilem ſe veſpaæ aiebat eſſe, con-
vitium vlturus, cuius aculeus ſit acer-
rimus, magnum licet alis non excitet
ſtrepitum.
(De Platone item dicere ſolebat?: e Stob. S.
Quae tandem vriilitas expectari poteſt XIII. b.
aviro, qui tamdiu philoſophatus nemi- d- &
ni moleſtus fuit tamen? Philoſophicem vit, mor.
nempe etiam orationem ita ſualtitaté p. 452. D.
teniperatam eſſe debere ſtatuens, ve
mordeat amen exulceratos.)
Reprehenfionem bonum aliorum eſfle gtob. S.
dicebat. VIII. p.
Ceteros aiebat canes inimicos alla- 146.
trare, amicos ſeſe, quos monitos ſeili- Stob. l.c.
cet cupiat. .
Platonem, an leges ſeriberet? inter- Stob. ib.
rogauit, eoque annuente; nonne vero P- d.
antea de Repulliea etiam ſoriphsſti, in-
quit? Quod cum rurſus Plato affir-
maflet; tum ille: ea vero Reſpublica
an leges non habebat habuiſlſe reſpon-
dit Plato. Quid igitur nouas leges
ſeribi? Diogenes alebat. .
Moxtuo datam medicinnum, & ſeni Anton. &
admonitionem aeque dixit prodeſſe. Max. S.
Conuitiis a caluo exceptus, nolo, in- L. b. 6
quit, conuitia referre; capillos autem S .
laudo tuos, qlti pelſimninm caput fugerintn.
Cumque a proditore maledictis la- ibid,
cefleretur, gaudeo, inquit, me falbtum i-
nimicum tibi, non inimicis enim, verum
amicis male facis.
Alii conuitiatori, non magi, inquit, Id.S LIvV.
tibi me vituperantit credent homines, P- 82.
quam mihi, te quidem laudanti.
Dieebat non minus eſſe vitium dare
indignas, quam dignis non dare. 5
In aedibus, in guibus magna eſſet ci- Id. X.
borum copia, mures eſſe multos ſolere LXVII.
& feles dicebat: ſimiligue modo & P. I14.

Id. S.
LVIII. p.

7 —„ 1* V. J. V . .
* r&&αντco WπτοταιXατ—; Xαααπω: i. e. omnia
ea tantum agentes,quae commode & ſine moleſtia

fieri poſſint. Vt gladio non mſianſa apprehenſa
vtimur, qua parte minime nobis aegre faciat.
Cor††S5oοντ+N½a‿ραιQ

Id. 5.
1AX. c(
hellb. .
6
I1, 8.
LXXII. n.
b. 140. 6

5
Stob, §.
TIII. 5

h. 207

1
6

dod.d.
WWW.

Anton.⸗
Max. 5. 4
enen
14. &
cr.
. N
Anton.
CXXI. 1
b. 196.
Id. §.
CNMNIV
1209. Il
tb. 8. 11
luI.

466,.

e-
tet

teegeab, 8,
2yII
1e/ Ulll, P.
“M Ulut, de
n mor.
91, 92.

1t

ellegobs.
VI..
o. 145.
l. Rob. le,

ter-ob. ib.
Erabecj.
In-
le⸗
lica
Ol-
Ner

hi Anton &
Max..
.l. 75.
nnll.
Z do.
.it.
lu- ibis,
1-
P

92.
eh!

02

11.5,
e n.,
9
C-l. 5.
—
nenli
iat⸗
6

☚

ApobPrrrEoAa1 ES

corpora cibis ingeſti abundantia mer-
bos Comptures allicere.

Id. 8. Cumque ei in conuiuio cyathum
LXX. Capaciſſimum, vini plenum, porre-
P. 116. xiſſet nonnemo; id ille effudit: factum
vero id reprehendente altero; at, ſe e-
bibißem, inquit, non pfum ſolum, ſod
vna eégo quoque periiſſein.
Id. 8.

Quid difficillimum ſit?interrogatus,
LXXXI. noſſe ſe ipſum, inquit, multa enim ſui
?. 140. guemque ducltum amore ſebi ſumere
Jolituim.
Stob. 8. Medeam ſapientem dicebat fuiſſo, non
XXIX. veneftcam, acceptis enim corporihus ho-
b. 2077. zminum zmollibus atque effeminati, gy-
mnaſiis ea atque exercittis confermatq;,
integritati & iuuenili robori roſtituiſſo.
Indeque famam natam, coquendo hu-
pianas Carnes, uuentute eam denuo in-
Philoſophiam orofeſilo nonnemini
d. 14. litigioſe tamen interroganti, Heu mi-
. Jerum, dixit, qui id quod in vita philo-
Jophi eſt optimum, male perdis, & ver-
bis tamen te philoſophitan oſtendere
äaudes?
Stob. 8. Qlidam ex adoleſcentibus, qui eum
XXXIV. ſectabantur, ab eo interrogatus, tace-
b. 215. bat. Tum Diogenes: annon putas e-
ius dem eſſe offcit, quae dicenda ſunt, nos-
J, & quando &q quae tacenda int, &
apud quemd .
Anton.æ& Qomodo quis debeat cum iis,
Max. S. quorim ſumma poteſtas eſt, verſari?
CIV. p. interrogatus, perinde ac cum igne re-
Er ſpondit, ia nempe, vt neque accedamus
z. . propius, quum par eſt, é accendamur,ne-
que recedamus, ne frigore obrigeſecamius.
Anton. 8. Mulieres videns in aurem ſibi dice-
CXXIV. re inuicem quaedam; aſpi, inquit, a
p. 196. vipera venenum mutuatur.
Id. S. Rogatus, quod onus terra grauiſſi-
CXXRIVMum Tuſtineret? bominem, reſpondit,
drale 2. indoctum. ·
LxxIIX. Afſtrologo quodam, in foro, ſtellas

P. 466.

Stob. S.
XXXIII.

531
errantes populo monſtrante, depictas
in tabula, atque dicente, en tibe hbic
Nellas errantes; audiens id Diogenes,
noli, inquit, o amice, mentiri, Kellae
enim non errant, ſed illi, digito mon-
ſtrans eos, qui ipſum ambiebant.
Qu eſtent mortalium nobiliſzmi? in- Anton. &
terrogatus: qui, inquit, gloriam, di-
vitias, & voluptatem ontemnunt, Cb. 279.
quae? Mis aduerſantur, vincunt, paupe-
riem ſeilicet, gnobilitatem, dolorem,
mortom.
Anaximenis ſeruos cenſpicatus, Max. S.
multa vaſa ferentes, cuius ea IOent? 2ar .
interrogauit; Cum autem illi, Anaz·
menis eſſe, reſponderent; an non pai-
det eum, inq uit, tTam multa habere, cum
Jeipſunz non habeat?
Neque in ciuitate aiebat, neque in do- Stob. S.
mo opulenta, habitandilocum virtuti re-XCI. p.
linqatt. “Y—BW oIk.
Pauperiem ſithſidium aud phiioſophi-Id. 8.
am eſe nullomagiſtro comparatum, nam E b.
quod philoſophia verbis perſuadere co-
natur, ea Pauperiem reihſa exigere. ibid
Cumque improbus quidam paupen- ic⸗
tatem ei exprobraret, neminem ſo
propter pauperiem tortaten vidiße dixit,
plures alutem propter improbitatem.
Virtutem iteni nullo doctore compa-
ratam pauperiene eſſe aiebat.
Cum ab alio quodam ei exprobra-Id. §.
retur pauperies. Soe neminem H)yran-Nor- :
nidem paupertate impulſum inuadere *1.
vidiſſe dixit, omnes vero accenſos di-
vitiig. .
Quidam, eo contriſtato, quod ex-Anton. s.
tra patriam ſibi eſſet moriendum, di- CLyl.
xit, quid miſer contriſtaris? eadem b. 248.
vndecunque patet ad inferos vi.
(Plerosque viuos adhic corruptioni Stob. S.
ſeſe facere obnoxios aiebat, balneis bu- VI.P 78.
morem, venere tabem inducentes. Mo-
rientes autem demum corpus aroma-
tibas condirt velle, alios etiam in
XxXX 2 melle,

ibid.

532. pARS VI DIOGENES CAb. V

melle, ne cito computreſcat, conſerua-
ri cupere.
ex Telete Quam domum tam egregiam haberes
Srob. S8. geſtate, dixit aliquando, quam eſt haec
V. p. 69. Palladis aedes, in qua ego habito, ven-
tis peruia & magnifica?
Id. S. VI. Wihil vilius conſtare adultero dixit,
p. 82. qui vitam profundat obrem drachma
venalem cui geminum Antiſthenis ſu-
pra in vita eius relatum.]
Homines, vi voluptate fruantur, ede-
re, eiuedem vero rei cattiſä ſinem eden-
di facere neminem, dicebat.
14,S. CVvI In aduerſis dicere ſolebat: Bene fa-
b. 5v2. Wum fortuna, Nempe, vt virum decet,
mecumagis. Laetusque in mediis ad-
verſis canebat.
Plurimos ſeſe aiebat videre colluden-
tes, Callultantes, colloquentes, neminem
autem, qui operam virtuti nauaret.
Sumtibus magnis viui Athenis con-
queſtus fuerat nonnemo. Eum itaq; in
vnguentarii duxit tabernam, atq; quanti
Cri demina conftaret, percontatus,
& reſponſo ab vnguentario accepto,
conſtare mina: quantis ſumtibus viui-
tur Athenit! exclamauit. Rurſus eo
in popinam deducto, rogauit, quanti

Id. ib.

Id. S. IV.
P. 579.

ex Mufſo-
nio Stob.
S.I. p. 19.

baeze perna? cumque reſponſum eſſet,

trium drachmarum vendi pretio:
guantis ſumtibhus viuitur Atheni! cla-
mauit. Rurſus ad inſtitores duxit, qui
molliores venderent lanas, &, quid va-
leat pellt, interrogauit: cumque mi-
na conſtare reſponfum tuliſſet, iterum
fuum illud quanti ſümtibus viuitur A-
thens, repetiit. Inde vero porro, a-
desdum etiam huc, inquiens, ad lupi-
nos eum duxit, &, quid valeat choeniæx?
percontatus, aereo nummo vaenire
accepit. Tum vero quam vili viui-
tur Athenir! dixit. Rurſum adcari-
cas ductum, vbi eas duorum ae-
reorum nummorum pretio vendi o-
ſtendit, itemque baccas eodem, iden-

tidem quam vili pretio viuitur Atheni!
exclamauit. a Stob, .
Ad amicorum nonneminem mem- xCIIX.
bris quibusdam captum, & propterea p. 540.
e ſtipe viuentem, bene eſt, inquit, amice, brt 7
te LABORARE, ne ſcilicet kAB ORES
Quosdam inquiebat verbis optimos, c. 1o-
ſua tamen haut intelligere verba, ſicu- cus in vo-
ti Qyraz egregium edant ſonum, quem ce rovein,
ipſaz tamen minime intelligRant.
Interrogatus, in vita quodnam es- cgo.
ſet extremum? ſpes, dixit. are; &
Amentem eum appellanti, ſe quidem labori ſe
amentem non eſſe, eandem tamen non impen-
habere, quam ipſo ſuique ſimiles, men- dere no-
tem reſpondit. ( stob. S.
Interrogatus?, quomodo parenti-xxIV.
bus inuicem filiisque verſandum? Tum p. 190.
demum roce eos vtrinque ſoſe dixit ge- Stob. 8.
rere, ſi non expectent, vt rogentun, ve- Aank.
rum dando mutuo ſeſe praeueniant. Ma Sd S
rito autem patrem, ſe ſecus aduerſils III.p. 42.
eum, quam par eſt, ſilius ſe geérat, Offen- Stob. S.
di, vt qui dederit prior. V icſem ſili- LXXXI.
vm, ſi patrem habeat dißiciliorem, de-b. 474.
licatius ſo gerere, ac ne quidem, vt ro-
get, ſicſtinere.
Eos ridebat, qui promtuarias cella
peſſulis, ſeris, atque ſigillis, obſerare
conantes, corporis tamen neglecta cu-
ſtodia, multis illud feneſtris foribus-
que ſinant patere, oris nempe, veren-
dorum, auriumitem & oculorum.
Se defuncdtum, i canes lacerent, Hyr- Stob. 5.
canam habiturum aiebat ſepulturam. S
ſin vultanes; Iberam. Si nullum ani- r. 614
mal eorpore ſuo puſei velit, tunt tem-
pus ſibi ſopulturam praeſtiturum, omni-
vm longe praeſtaniiſſzmam, nobililſzmis
quippe rebus, ſole & imbribus perfi-
ciendam.
Gum graue humeris malum ſenti-
ret, diceretque ad eum ridendo ali-
quis, cur non moreris, Diogenes, iſta-
que miſeria teipfum exſoluis? Viuere,
inquit,

§ Stob. §.
VI. p. 80.

Ael. V.
H. X. II.

quae &

.

Plut. an
ſeni gen.
Relp. p
783. D.
Fita Ni⸗
moleont.¹

1243

.
Mut. de
aud, po.
et, P. 2l.
k.
M, de
Virt ſent.

4
1N

Dion.or.
VI.S).
C0. .
4

—

—

1dob 8,
rxcIY.
1,. o.
e, en 10
beie
uj ir.
e. lo.
. cusin ve⸗
n ce 5⁵,
gune G
norn
labo.
rare; 6
n abori ſe
onimpen⸗
h. ee no⸗
tat.
. gtob. 5.
exelr.
Mo. 190.
l8b.,
. „.b
l.
r. Nhs,
Nu Ill g.42.
n- 8ob
.AXII.
N.. 67 ˙

0⸗
Stod. 5.
us
VIpd.
de d
Cl⸗
o⸗
en-

r. FRob..
N. tl.
i.
ni-
I-
u-
nit
-
. Lel. V.
A⸗

Prof.

;R;—

APOPHTTrIHEGMA IA EIVS.
vſque noturae ipks viuere lege liceat, niſi

inquit, decet eos, qui, vt vita inftituenda
lt, norunt. Tibi autem, qui neque vt
viuendum ſit, noſti, neque vi ſit loquen-
dum, opportunum admortem quoduiseſt
tempus.
Plut. an Corinthi cum in iuniorem incidiſſet
n Eer Dionyſium, Siciliae regno depulſum:
783. 5. Non ea ſt, inquit, quam mereris, vita,
vita Ti-non enim iſthac liberum teatque ab omni
moleont. immunem metu viuere oportebat, ſed in
P. 243. patriapotius arceregnure perpetuo car-
cere ea cuſtoditum.
nd- po Qua quis ratione inimicum poſſet
et. b. I. VCilcIa interrogatus, reſpondit, ſ ipſe
E. Yülam optimus fat.
Id. de Eum, qui ſaluus eſſe velit, vel amicum
quaerere debere probum, dixit, vel in-
virt. ſent. m,?
p. 82. 4. Jenhisſimum inimicum, vi vel reprehen-
ſus, vel orredtus, noxa liberetur.
Dion. or. Ridebat eos, ſitim qui ſentientes,
VI. b. 89. Praeteritis fontium lymphis, vnde
C. Chium compararent, aut Lesbium vi-

Plut. de

num, diſpicerent: & quam pecudes ma-
gis eos deſepere, dicebat, quae puri fonti ſe

Nulniique aquas non ſoleant praeterire,
ſi hitiant, neque folis aut herbis paſtui
idoneis, bſurientes abſtineant.
Pedes, ne rigidiffima quidem hye-
me, tegebat, neque enim magis, quam
faciem oculosue delicatos eos eſſe aiebat,
quae licet tenerrimae ſint corporis par-
tes, plurimum tamen ſuſtineant frigori,
vt guas nüdas ſemper circumferamus.
Neqgueenim hominibusintegrum eſſe, vt
fſalui incedant, Lioculos purinde ac pedes
obligent. 4
Stmiles vero diuites eſe recens natis
infantibus, ſemper enim faſciis, guibus
illigentur, opus babere.
Homines autem ſua mollitie vitam ha-
bere brutorum miſeniorem animantium
vita. Haec enim aqua in potum, herbas
in cibum hubere, & nuda pleraque toto
anno, ne domum quidem ingredi. UIne

ibid. D.

ibid, D.

ib. P, 90.
D.

vero penitus non vſa, viuere taten quo-

ipliinterea mutuo ſe lacerent, & grauiſſt-

533

bam humana praeuenerit cruaelitas. In-
terea robore & ſanitate integra vitam
degene ea, nec medici indiga, nec medi-
camentis. Homines contra, vitae adeo
Rudioſos, nec quicquam intermittentes
eorum, quaez ad mortem facere povxßint
differendam, maximam partem, ne ſe-

nium quidem attingere: vitam vero o-

nmem inter morbos exigere, quorum tan-
ta ſet ſeges, vt labor ſit vel nomina edere:
neque totam, qua late patet terra, prae-
bendis medicaminibus ſußncere. Vren-
dos item eſſe & ſecandos, nec Chirona eis,
nec Aeſèulapium, neque Aſelebiadarum
quempiamis intemperantiaez & peHimis
moribus indulgentibus ſüſſicere, imo nec
vates, necſacerdotum luſtrationes.
In ciuitates porro coire homines, t Dion-or.
externi hoſtiæ propellant iniuriam, cum VTP. I.
*
ma ſehi mutuo inferant mala, quaſi eius
rei cauſa in ſocietatem ciuilem coaluiſ-
ent.
labulam de Promotheo, ob ignem Ib. C.
ſurreptum a Ioue grauiter punito, eo
pectare, aiebat, quod Iupiter iene homi-
nes ad mollitiam aſſueſteri nollet, qui ni-
hil alias hominibus bonorum inuideat.
Cumque teneras humani corporis
carnes obtenderent nonnulli, cauſam-
que dicerent eſſe, cur homo, vt reliqua
animantia, vitam non poſſet agere, qui-
bus natura de integumentis proſpexiſ-
ſet; Ipfe quidem a victu am eſſe téneri-
tudinem, reſpondit, ſolis geſtus frigo-
risque rigorem ſümmo euitantiud cua'd.
Vtque corpus nullis integumentis gau-
dens in culpanon eſle oſtenderet, ra-

nas monſtrabat, aliaque animantia mul-

ta, haut paulo quam homo, tenera ma-
is, quorum tamen pleraq; non aerem
Trant tantum, ſed in frigidiſſima etiam
aqua agant vitam, medilis hyemis ri-
goribus. Sed & ad hominum oculos
XXX 3 faciemque

S

334
faciemque, integrumento nihil opus
habentes prouocabat: primes item
homines, antequam illa mollitiei adiu-

menta reperta eſſent, viuentes, tempo-

ribus, quibus mortales ſapientia ad to-
lerantiam, non ad voluptatem, abute-
bantur. Qua infauſta induſtria fa-
ctum ſit, vt ſuauem vitam vnice ſectan-
tes mortales, amaram maxime habeant,
atque aerumnoſam, nimia cura perni-
ciem fibi ſtruentes, quamobrem ele-

dox vv- . .
. antiſſime Promothens petra affixus fin-
HFO- gatur, aquila iecur eius depaſcente.
NHOFI. Pen ſarum Regem ſecum ne comba-

ber, randum quidem felictate, aiebat, qui in
nee Mediis auri aceruis inopiam timeat:
àαι morbosqguereformidat, temperare ſabi in-
α. Lterea non valens a rebus, quae morbos
Id, p, 96. cfficiant: &, quod ſtolidigimum, iner-
mes metuens, armatis eorporis cuſtodi-

PARS VI DIOGENES. CAP. VI. VII.

nifenorum, dum quosuis ad ſe acceden-
Tes, tamen exstorari antea iubeat, an fer-
rum forte veſte tegant : alque adeo con-
Ira inermes ab armatis praeſedinm ex-
pecdtet: vicigim ab armatis ad inermes
confügiat. Nasm contra populi mattitu-
dinem heſſtatorum casſtodia eum muniri,
euszucborusn vero praeſidio Contra haſta-
tos vii. Netamen regnum, rem adeo
grauem, deponere velle.
Hinc non facile eſſe, dicebat, vt ſenex
euadat yrannus Rem autem dißicilli-
mam t)ranni ſenium, neque tale, quale
eſt &ui, eſſz. Nempe plures úſſe, quibus
aegre ille focerit, plures, qui eum con-
temnant, ipſum vero ita corpore eße im-
becillum, vtſibi ddiumento ipſe eſſe non
posſit. Pluraque alia huiusmodi in ty-
rannos iactaſſe fertur, ſuam cum eo-
rüm fortuna contendens, apud Dio-Or. VI.

diam credat: viuatque in medio bipen- nem. Hrſue
. CAF. VI.
SCRIPTA DIOGENIS.
Scrihia ei ſequentia veteres tribue- Medeam.
runt. Chryſippum. 1
Pialogos. Oedipum.
Cephalionem. Quarum tamen nullam a Diogene
Piſces. ſcriptam eſſe, Soſicrati affirmatum &
Graculum. Satyro. Tragoedias Philiſco Satyrus
Pardum. tribuit, Aeginenſi, Sotion autem ſola
Populum Athenienſem. iſta Diogenis eſſe ait:
Rempublicam. De virtute.
Artem moralem. De bono.
De diuitiis. Amatorium.
Amatorium. Pauperem.
G Theodorum. Ferentem.
Hypſiam. Leopardum.
Ariſtarchum. Caſſandrum.
De morte. Cephalionem.
Epiſtolas. Philiſcam.
Tragoedias: Ariſtarchum.
Helenam. Siſyphum.
Thyeſten. Ganymedem.
Herculem. Chrias.
Achillem. Epiſtolas. CAP.

Laert.
Vl9. 6

Aehian,
7. b
R—K
4 Laert.
VI, 556. 1.
1 29 La-
ert. VI,

„
S
r –⏑

lecaturf.
eſt Stan⸗

leius ve⸗ 1.l

folem

Aldo. ſ.
Drandin; e
V. Atenn
Memng,
2d ilume
bcum,
4 Aeli
m.V. H.,

VlI, 14. 4

lc.vſgue

a Kn.

ene
rus
ſole

N..

SRNIPTA ET M0RS EI VS.

36

»

CAP. VII.
MORS EIVS.

Orinthi, Demetrio referente, eſt
mortuus, annos natus circiter XC,
A eadem die, qua Babylone obiit Alexan-
ehian. .
v. H. I, Ger, quae juxta Aelianum VI Tharge-
25. lionis fuit, anni I, Olymp. CXIV.
2 Laert. Genis mortis varium varii prodide-
VI, 76. re. Eubulus b apud Neniadem eum
er i, Conſenuiſe alt, atque vita functum a-
30. Pud eundem a filiis eius ſepultum.
Morbi autem proximum cum interro-
garet Xeniades, quomodo ſe mortuum
vellet componi? facie, inquit, ſolum
prementem, cauſamque interrogatus,
guid paulopolt, inquit, inferiora ſirſiuin
vertentur. Quod quidem eum dixiſle
cenſet Laertius, creſcentes Macedo-
num vires reſpicientem, quorum gens
Paulo antea exiguae conditionis exti-
tiffet. Aiunt quidam illum, dum mo-
reretur, inſepultum proiici cadauer
mandaſſe, vt omnes eo frur beſtiae pof-
R e ſent. Vel, vt in foueam proinceretur,
leius ver-Modico pulueris ſuperiniecto, vel vt in
Konem ſtercoretum proiiceretur, vt fratribus
Aldo- ſulis, bruta intelligebat animantia] eſſet

Laert.

E fecutus

Brandini emohumento.

kienag. Aelianus deum, morbo lethali affli-
*

ad illum tum, de ponte ſe deieciſle ait, qui pro-
locum. Pe gymnaſium erat, cuſtodi vero pa-
Aeli-Jeſtrae mandaſſe, vt ibi expirare eum vi-
an. V. H. diſſet, in Hliſſum abiiceret.
III. 14. Sunt ali qui eum, cum bouis pe-

VI. 76, dem crudum comediſſet, deceſſiſſe di-
77. Cant: alii, qui ex ſpiritu repreſſio mor-
tuum tradant. .Y
Alii, polypum canibus partientem,
morſu, quo neruos pedis laeſerant, in-
terliſſe alunt.
Hieram. Aliis res ita relata eſt: Cum ad ago-

L. I. adu., nem Olympiae, qui magna frequentia
louinian, Graeciae celebrabatur, iam ſenex per-
geret, febre in itinere apprehenſus, ac-

cubuiſſe in crepidine viae, volentibus-
que eum amicis aut in iumentum, aut
in vehiculum, tollere, non adquieuit;
ſed tranſiens ad arboris vmbram locu-
tus eſt; Abite, quaeſo, & ſpectatum per-
gite, haec menox aut victorem probabit,
aut viltlum. S ſebrem vicero, ad ago-
nem veniam: ſe me vicerit, ad inferna
deſoendam. lIbique per noctem eliſo
gutture, non tam mori ſe, ait, quam
Jobremmorte excludere.

Familiares ipſius, referente Anti- Laert. h

ſthene, eam maxime probant narratio-
nem, qua ſpiritum reprimendo ani-
mam dicitur reddidiſſe. Cum enim
ex more ad eum in Craneum acceſſiſ-
ſent, pallio obuolutum inuenerunt,
cumque facile ſuſpicarentur, non dor-
mire eum, vt, qui minime mortalium
eſſet ſomnolentus, pallio euolutum a-

nimam efflaſſe deprehenderunt. Hinc
inter eos, ad quem ſepeliendi eius cura

pertineret, orta contentio, parumquz

aberat, quo minus veniretur ad manus.
Magiſtratus tamen, & principes ciuita-

tis, interuenientes, iuxta portam, qua
in iſthmum itur, ſepeliuerunt. Tu-
mulo columnam impoſuere, cum cane
impoſito, ex Pario marmore. Poſt-
haec ciues eum ſtatuis aeneis paſſim
honorarunt, quarum iſta inſcriptio:
Aera quidem alſumit tempus, ſed
tempere mmquam,
Interitura tua eſt gloriag, Dioge-
neS.
Quandoquidem ad vitam miſeris
mortalibus dovduos dn
Monſtrata eſt fucilis te duce, & am-
pla via.

Laertius quinque Diogenes nume-VI, gr.

rat: primunmz Apolloniatam phyſicum:
dicyonium

77.-

536 PARS. VI. MONIMVS ONESTCRITVS

Sicyonium ſecundum, tertium hunc
ipſum, de quo egimus: quartum Stoi-

cum Seleucienſem, Quintum Tarſen-
ſem. .

MON

ONIMVS Syracuſanus, Dioge-
nis diſcipulus, famulus initio Co-
rinthii Trapezitae fuit, ad quem
cum ventitaret Neniades, Diogenis he-
rus; ille ita Diogenis virtute, & dicen-
di facultate, eſt captus, vt furere ſe ſi-
mulans, omnem de menſa pecuniam
deturbauerit, qua ratione miſſione a
Domino impetrata ad Diogenem ſe
contulit. Cratetem quoque audiuit,
Cynicum, eiusque ſectae alios, qui
Domino ipſius, furore eum corruptum
eſſe, perſuadere non deſinebant. Ce-

Laert.
VI, 82.

terum doctrina & facundia pollebat, fa-

IMVS.

citque eius in Hippocomo mentionem
Menander. Ea animi magnitudine
fuit, vt omnis gloriae, virtuti ſtudens,
contemtor extiterit. Scripſit non-
nulla, quae ludicra prima fronte viſa,
ſenſus continebant maxime recondi-
tos: Ex illis memorantur de appetitio-
nibus libri duo, & Protrepticus.

[Eum cum Xeniade Corinthio con-
iungit, atque r6 α & 5αο, h. e. opinio-
nem omnia putaſſe, facultatem iudican- Mae.
di ſuſtuliſſe, & ea, quae ſunt adumbra-them. L.

tae picturae aſſimilaſſe, Sextus † ait. VII. Tr. 2
adde
Marc.

ONESICRITVS.

NESICRITVS Aeginenſis fuit ,
vel Aſtypalenſis, ſi fides Deme-
b. Laert. trio. Duos filios habuit „quo-
VI,76, rum alterum Athenas miſitb, Andro-
ſthenem dictum, qui cum Diogenem
ibi audiuiſſet, eius eloquentia captus,
diſcedere ab eo noluerit. Eum igitur
& alterum miſiſſe, & Philiſci nomen, &
qui natu erat maior, [vt fratrem redu-
ceret] at & ipſum eadem cauſa retinuit.
Poſtremo ipſe profectus eſt pater, adeo
eius dicendi captus facultate, vt aſſidu-
VS ei haeſerit auditor, vna cum filiis

a Laert.

VI, 84.

Anton.
II. 13.
7 VI, 84.
Referri inter praecipuos Diogenis 4 Plut.
diſcipulos meruit. Eum cum Xeno-de for-
phonte comparat Laertius“, iſte enim tun. A/
GFyri caſtra ſecutus eſt, vt Oneſicritus & Luci-
Alexandri, [cuius princeps gubernato-an. de
rem eſt factus.] Nenophon CQropaez- mort. Pe-
diam, Oneſicritus laudes Alexandri lit- egr. it.
teris tradidit, [cuius operis mentio et- Arian
iam eſt apud Arrianum] dicendi gene- Alex. l.
re plane ſimili vti. 4 VII.
e v. Plin.
[Delndiae quoque rebus commen- H. N. II,

tatus dicitur, paſſimque de iis apud ve- garduis

duobus. teres allegatur. ] Indice
Autor.
. Plin.
K J add. Voſ-
C R A SD E 8 ſius de
a Laert. Hebanus CRATES fuit, Aſcondi Diogenis, ſed Bryſonis Achaei audito- p. 59.
vyl, 85. filius: Ipſe quoque in clariſſimis rem faciat Hippobotus. .
Suid. Floruit circa CXIII Olympiadem.ÿ;b Laert.

Koαντ7.

Diogenis diſcipulis, quamuis non

Eumque vh 87.

Apulei.
Octo
talenta
ſunt ap.

. Buraret.

de aere
alien. vi-
tand. p.
831. E,
DSin⸗
plie. zl

4

hict c. 1

lo. &0.
rigen. in
Matth.
XX. &
Nonnus
ad Nazi.
an. or.lI.
in ulian,
4 laerti
VI gg. .
e hr
r xit.
Aplonde
l,1,.&
drid.

Kour.

cor⸗
e adr.
e.
prrrhem. l.
VII Tr. 2
adde
— Mac.
Amton.
I1, 13.
e ig.
Enis: Nlu.
g de for-
2. tun. A-
uln eOrl.
Eicus & Luci-
Gnnd⸗n de
hter uunhe⸗
Filt e
“ Altian.
tio et- ge exp,

gebe. Aler. L.

VI.
e v.blin.
H.N, ll
et ,.

Ve- adina.

lodice
Autot.

ſus de
Uilt. Gt.

ucito⸗ . 5.
bb laelt.
ade I, G⸗
e 0
Um

ſunt ap. tem 4

0,ol.

CRATFS 37

EumqueAntiſthenes, in ſucceſſionibus,
ait, cum in Tragoedia quadam cerne-
ret Telephum, ſportulam tenentem, &
cetero habitu vilem; ad Cynicam phi-
„ adde loſophiam ſe contuliſſe, venditoque
Apulei. patrimonio, nobili enim genere ortus
volas. eratt?, cum ducenta circiter talenta c, ex
talenta eo0 collegiflet, ciuibus diuiſiſſe, dicen-

Plutarch. „
de aere Crater Cratetem liberat pecuniis]
alien. vi: Nolens Cratetem haberi ab iſtis, quae
tand. p. tenet]
33 . E. adeoque philoſophiae ſe addixiſſe con-
im-

plic. ad ſtanter, vt & Philemon, Comicus, eius

Epict. c. rei mentionem fecerit, verbis iſtis:
10. & O- . .
Aezſtate craſſim veſtiebat pallium,

rigen. in
Matth. Sed hyeme bannum, vt temperans te-
“ * vaderet.
us .
2d Nazi. Diocli relatum eſt, a Diogene perſua-

anz. or.I. ſum Cratetem agros ſuos pecoribus
in Iulian. paſcendis eum permiſiſſe, quem pro-
vIert. inde pecoribus potius quam homini-
d bus philoſophatum Tyanenſis aiebat
loſtr. vit. Apollonius ?] & quicquid pecuniae ha-
Apollon. beret, proieciſle in mare. Domum ve-
I, 10. & rO eius deſtructam ab Alexandro eſſe,

Suid. . . 0... ⸗ .
Koaær. Hipparchiae vero, vxoris, a Philippo;

ribus abegit, erat enim animo vehe-
mentifſimus.
Demetrius Magneſius ait, pecuniam
eum apud Trapezitam depoſuiſſe, ea
conditione, vt ſi, quos relinqueret, fi-
lii, vltra vulgus non diſcerent ſapere,
iis pecuniam redderet: ſi philoſophiam
amplecterentur autem, tum Fopulo di-
videretur ea, quoniam nul
philoſophi habeant.
Eratoſtheni porro relatum, filium
eum Paſiclem, ex Hipparchia coniuge
ſuſceptum, vbi adoleuiſſet, ad ancillae
adduxiſſe domum, atque dixiſſe, hoc ei

Laert. l. c.

quosdam vero ex propinquis, ab eo vi-
tae inſtituto illum reuocantes, verbe-

a re opus

paternum eſſe matrimonium: moe-
chos autem illud manere, quod apud
Tragicos eis tribuitur praemium, exi-
lia & caedes. Eos vero, qui ſcortis in-
dulgeant, ex luxu, vt vere ſit apud Co-
micos, atque ebrietate, in inſaniam
verti.
Fratrem habuit Paſiclem, Euclidis Laert.
diſcipulum. VI, 39.
Fieri non poſſe, alebat, vt inueniatur,
qui lapſis ſit nunquam, nempe in omni
malogranato, vnicum ſuttem putridum
granum ſore.
Cum Nicodromum offendiſſet, ci- lId. So-
tharoedum, verberibus ab eo male eſt rati Di-
mulctatus, chartulam itaque pice im- e
Ponens fronti, inſcripſit NCODRO- Aheni
MVS FECAIT. à tributum

. ——— ab aliis
Feminarumb, quae pudicitiam pro- vid Me-

ſtituerent, acerbiſſimus erat inſecta-sag. ad
tor. Laert.
Demetrio Phalereo«, qui panes ĩpſi ,39.
miſerat, & vinum, id exprobauit, vii- Vl, 96.
nam, inquiens, & fontes panem ſerrent, adde A-
aquamſé bibere indicans. thenaeäü
Ab aedilibus Athenienſium repre-AS.
henſus, ſindone quod vteretur: eo= VI9o.
dem, inquit, habitu vtentem vobis
Theophraſtum oſtendam. Quod, cum
illi ſe credere haut poſſe dicerent, in
tonſtrinam deductis eum oſtendit,
dum tonderetur, ita amiétum.

Cum Thebis a principe gymnaſũ fla
gris caeſus eſſet, quod alii tamen ab Eu-
thycrate Corinthi factum aiunt eſſe,
pedibusque praeterea traheretur; ri-

dens dixit; Ex Ho-
. „ . mero II.
Protractum pedibus detrufit limine A 7,591.

Jacro.
Zenoni Cittieo in chriis relatum, Laert.
pellem ouis pallio eum aſſuiſſe, nihil VI, 90.
curantem, quod minus decorailla ve-
ſtis videretur. Facie praeterea erat
Vyy deformi,

538 PARS VI.
deformi, atque inter differendum ri-
debatur.“
Solelebatitem ſublatis manibus di-
cere. Bono animo eſto, o Crates, ocu-
lorum pariter & reliquorum corpori
partius, cauſa hoc nempe irriſores mor-
bo paulo poſt contrahi videbis, atqueé ie
guidemfateri beatum, ſe autem igna-
viae arguere.
Tamaiu Pbhilofophandum eſſe, aiebat,
donec videantur, qui exercitibus prae-
Eint imperator 6K, 46ρ o6d& ſſ.
Eoy, gui aßfentatoritus delelktantur,
non minust He, aiebat, deſertor, quam
vitilo. , OU inter lalpo. ſunt . Reg‿ραα 6-—
in ſo, nequs illos cum beneuolis éſſe.
. 8. Hinc ad iuuenem plurimis ſtipatum
149. ?. Paraſitis, miror, inquit, te ita ſolum eſſe
c*νuI EoOsque connuepulones, diecebat, quod-
rvτvesα— facile omnium dictis inter epulas annu-
Oασαε. erent.
Mer⸗ Cum morti propinquum ſe eſſe ſen-
P. ciret, ſeipſumi intuens, hoc ſibi carmen
accecinit:
Vadis nunc, optime curue,
Vadivradorci aedes, longa gibboſo ſo-
eta.
eum enim ſenectus incuruauerat.

aert. Alexandro interroganti, an patriam
92.‧ . . .
V-93. cuperet reſtauratam, an minus? Cur

reſtauratam cuperem! dixit: nempe, vi
venidt altus Atexander, & denuo eam
de, voputetur.
at bere ſe patriam, contemtum glo-
riae, & pauperiem, in qua exſeindenda
nihit forunae arbitrium posht. Dioge-
nis Jue ſo eſe ciuem, nihit inuidiaz metu-
entis inuillias.
seob. 8. In forum delatus, aliosque emendo,
V.p.66. alios vendendo videns occupatos, illi,
inquit, beatos ſo putant rebus occupati

contrari lis, me vero ego beatum exiſtimo,

CRATLES.

quod neque emtione opus habeam, negue
venditione.
Non accipienda promiſcue AWe 4 quo-
cunque oblata, aiebat, aon decere enim,
vt virtutem improbitas nutiiat. Anton.
Aurea Phrynes, nobilis ſcorti, con-& Max.
ſpeclai imagine, en, inquit, GOraecanicae : . . .
trophaeum intemperantiaez. P. din,
Adoleſcentulum videns, bene pPa- ge fort.
ſtum, ventremque promittentem, no- Alex.O,
li, inquit, o miſer, carcerem aduer ⸗ II. 3 50

teipſa im meinirt. Stob.
Eloriam ſibi non diuitiis purtai, dice- ſerm. VI
bat, ſod pat, Sertat⸗ p. 8I.

Er, qui ex philofophia quid lucri ſit Similis
accepturus? interrogabat, hoc, inquit, Di ei .
vt marſupium haut diſficulter aperids, cap. V.
& man liberali der atque expedita, “Anton.
non, vi nunc Facis, in omnes part's te & Max.
verſande, cunctando, tremendo, vi illi, S LXVII.
quibus manus ſunt luxatdae. Löed, Lple-H H
num illud fuerit, nihit elatus ilud inſpi- S. XCV.
cies, ne vacunumintuitus dolebis. 1 Vri p. 521.
vere ſtatueris pecuniis, facilis edrumtibie Stob.
erit vſus. Er ſenihil babeas, nihit deſe- e* en Talet⸗
derabis, contentus praeſemibus, ab En-5 b. 523.
tia non appetens, ommibus denigque, vt-
cunque eueniant, acquizſéens.]* 8stob, ex
Ignorare, aiebat, homines, Waa Telere §.
valeat dd animi ſecuritatem bera, & Iu-XCV. p.
binorum choeniv. 524.
IIn futrina ſedens aliquando, vt rela-Stob. ex
tum Zenoni, orationem hortatoriam Tente .
ad Ariſtotelem legit, quam ad Themi- 6
Jonem ille, Cypriorum Regem, ſcripfit,
cui maiores quam vlli mortalium ad
philoſophandům commoditates obti-
giſſe ſcripſit: vt qui opibus valeat, qui
bus vti ad excolendum ingenium,
gloriam conſequendam, poſſit. Hae
vero dum legeret, ſutorem interea au-
ſcultaſſe, calceos ſuentem. Cratetem

* Stanleins zidebat habet. Verum 2ge)οvn[B᷑ vꝓ Graecis eſt, & irriſorum in proxime ſequentibus
mendlo.

VeTO

— —

— — b —w⏑

ob,
lem.IV h

ld, ſerm.
LXXll.

lI. de r
an,trang,

lct.

a
IS.
Plutarch .
Sympo. b

Il. p.
632 .C.

230 e La.
ert. V V VI (
66. 99.
laert
VI, 8, *

79

gle

uo-
m,
Amon.
r Kin

to, Anton,
⸗ r Ar,

dtob. er
uun Telet .

524.

emi- D
vt⸗ h
1 4d
wi
1
ec
1 al-
tetem
—
entibus

veno

Id. ſerin.
LXXII. ornat: ornare autem mulierem ia, quod

CRRATEZS 92929

vero dixiſſe, operae pretium facturus
mihi videor, Philiſce, ſi ad te ege ſer-
monem hortatorium ſcrieſero. Tibi
enim plus ego ad phil oſophiam com-
moditatem obtigiſle video, quam The-
miſoni obtigiſſe Ariſtoreles ſcripſit.
Stob. Srultos homines terebris ſiwiles aie-
ſerm. IV bat eſſe, quod niſi coadct: vungauem of-
P. 55. Cium facer ſoleant.
Stob. Diuitum, ſed prodigor um, opes cam
ſerm. Fcubits compira, aban, quae in Praecibitits
XVI. p. ſotz ur, gaibus homines non fruan-
152. tur, ſed coniti & milui, vt UWis. meretgi-
es & päar aſett.
Ornamentum id Aſe, dicebat , quod

b. 442. honeſtiorem eam faciat: talem autem
pralſtare non aurum, non ſinaragdum,
non coccum, Jod quaocunque grauitati,
moderationa, & pudori eam mduant

Nocie
Aicbat Joxh ſieri poſſt, loco vrbis ma-

duc.c. Il. wime ſublimi conſee nſo, Pr toclamaturum,

quotenditis homines, qui rei faciundae
omne impenditis Mud, um, iliir, galibils
res veéſiras relinquetis, perexiguai cu-

a Id. de ram?

an. tranq. Vitam autem omnem, tanquam feſto
P·466. Cquodam, ridendo & ludendo exegifle
g, dicitur.
To voi-
„r'. Cumque libere omnium intraret
Plutarch. domos, honorifice exceptus ab omni-
ympol. bus, Oſtiapertori inde nomen tulit.]
662 c. Extitere Cratetis epiſßolae“, quibus
adde La⸗ Egregiam, teſte aertio, philoſophiam
ert. VI, complexus eſt, ſtylo Platonico Plane.
86. 98. Lragoedias quoque ſcripfit, Pra uitate
Laert ſententiarum commendatiſſimas

VI, 98:
En'ſpecimen tibi:
Non turri vna nec cauſa vna patria

Mihi eſt, ſod vniuerſae arces terrae-

& domus
Parata nobis mantio & coenacula.]

[Ex ſcriptis eius ludicra quaedam com-Laert.
memorantur, quorum iſte eſt ſenſus; Vl, 85.

alli ddit
Vrbe PERAft magna, Conſt rübta am- 3 ina

pligima faſtu, „Clled.
Pulehra quidem & pinguir, cirtum- Al. Pae-
Nua, rebus égena. dag. L. II.
Quam nulks paraſitus adit, ſtolidasue b.193. B.
penetnat
Deditus uut foedis lucripeta ganee
ſcorti.
Aia Wd 49 Dl panét, Ecum, atgue

Quae rixae cupida nunguam prae-
Zenſa füuere.
Armorum nam cauſae argentam &
Blor ia vana.
Eſt quoque eius diurnum celebratiſſi-
mum, quod ita ſe habet.
Medicus drachmam,, minas hubeat
decemi coqius,
Parqaſitus aſt talenta guingue, con-
Julens
Fumum, talentumamica, ſodariobo-
lum
Sapiemiae doctor.
Sunt & eius iſta:
Tuntui habeo quantum didici, quau-
tumque labore
Percepi, &ö ſtudio: Rapuit bona plari-
ma, faſtu..
Philoſophiae ſtudio allata commoda
ipſi haec videbantur:
Choenix lupini & cüra nullius rei
Fertur eius & iſtud:
Fames amorem ſanat, & tempus ſe-
Aaät.
Vii hiſeeſeon posſi Zs vtere laqueo. J

Mortuus eſt ſenex in Boeotia.

VXorem Hiparchiam duxit, cum Laert.
qua vt amorem coniunxerit, in Vita e- V1,98.
ius feminae exponemus.
Filias diſcipulis locauit, vt ipſe a-
ijebat: Laert.
Eas probandasten decem mittens dies. Vh. 93.

METROGLES.

TVyy 2

540

PARS VI. MLROCLES HIPPARCMIA.

MEITROCLES.

Laert. ETROCLES, Cratetis diſcipu-
vh 94. M: frater Hipparchiae, Theo-
phraſtum primum peripateti-
CLum, arque alios, audiuit, in quibus &
Stob. ex Nenocrates, quos dum audiuit, licet
Telete S. vitae adiumenta liberaliter ei res famili-
XCV. p. aris ſuppeditaret, timere tamen ſe aie-
523 bat, ne fame aliquando ſit pereundum:
ſemperque inopi ſibi ſit viuendum.
Laert. l. c.
vt cum aliquando inter recitandum
ventris crepitus eum interpellaſſet,
prae pudore, animique dolore, intra
cellam ſeſe abdens, fame mori vel-
le vifus fuerit. Quod cum Crates au-
diuiſſet, cellam, eius ſolandi cauſa, in-
greſſis eſt. Is igitur, lupinis de inchi-
ſtria voratis, primo quidem verbis ei
perſuadere conatus eſt, nihil eum mali
feciſſe: nempe & portento ſimile id fu-
turum, ſi quis ita ſolidus ſit, vt flatum
non emitteret. Poſtremo etiam ver-
bis pondus facto ſimili addidit, atque
ita eum ſeruauit.
Hinc in diſciplinam eius ſe dedit, a-
. nimo ita compoſitus, vt iam alium quo-

Stoc. l. «.

7

Praeterea puſillo adeo erat animo,

que alere auderet, quamuis nihil am-
plius domo ipſi fſuppeditaretur, factus-
que eſt inter philoſophos clariſſimus.
Libros ſuos ipſe combuſſit, teſte He-
catone, dicens:
Haec ſomniorum ſunt imaginacula.
Luaſi nugae.
Imo & magiſtri ſui, Theophraſti, fertur
combuſſiſſe dickata, additis verbis:
Mulciber huc propera, tua eget The- Homeri-
Iis arte decora. eum.
Res dicebat alias pecunia compara-
ri, vt domum: alias tempore & dili-
gentia, vt diſciplinas liberales. Diui-
tias vero nocere, niſi quis recte vtatur.
Obiit ſenex a ſeipſo fuffocatus.
Difcipulos Theombrotum & Cleo-
menem habuit. Theombroti auditor
Demetrius Alexandrinus fuit. Cleo-
menem vero TPimarchus Alexandrinus,
& Echecles Epheſius, audiuere, qui &
Theombrotum fuit ſecutus. Eche-
clem Menedemus audiuit, de quo poſt-
ea. Fuit etiam inter eos clarus Menip-
pus, Sinopenſis.

Laert.
VI, 95.

Laert.
VI,96. rum iſtorum cepere ſermones, ſo-
rorem Metroclis, Marona, iuxta
cum eo, orta. Amabat vero Cratetis vi-
tam ac verba, neq; ab eo vlla procorum
potuit auelli excellentia, non opibus,
non nobilitate, non pulchritudine,
Inam omnia illi Crates erat] eique ſe
vnice impendere cupiebat, parentibus
minata mori ſe velle, niſi huic in matri-
monium tradatur. Cratetem igi-

E IPPARCHIAM quoque Cynico-

HIPPARCHIA.

tur puellae parentes adiere, vt ipſe
eius hunc amorem euelleret animo ro-
gantes. Quodille cum verbis fruſtra
eſſet conatus, diſceſſit, allatamque o-
mnem ſupelectilem ſuam oculis ipfius
expoſuit. En tibi ſponſum, inquiens,
en eius opere tam tibi ſtatuendum.
coniuges enim, niſe eadem ſintſtudia no-
Nra, haut poſſumus eſſe. Sed, nihil mota
puella, nubere ei decreuit, ſumtoque
Illius habitu cum eo obambulauit, in
. publico

1 102, X

kore

idde
dextum 1
1,1I. H.
potyp.
C, de
decmo V
4. „
Ladlant, .
,,
Ill,1. Mn

blaent. .

Zu. V.
ſn. —

Laert,
Kepha. 1V.
nusTa. Ort
che
Pl
Mi⸗
ciui
eſſer
ius
i
les.
at.
ra,
repe
Acce
den
que
6

„

—

r.
Perue

Wret

tur

be-Homeri-
cutn.
a- luet.
Bl. N
iui.
Ir.

ro-
ra

S
es,
M.
10-
0t1
lr

Laert.
VI, 102.

MENIPPV.

² adde
Sextum
L. I. Hy-

publico cum eo conſueuit ², conuiui-
aque contra Graecarum feminarum
potyp. Morem] vna cum eo frequentauit.
C. de In Theodorum, cognomento Athe-
decme VI, in quodam Lyſimachi conuiuio,
iade & vbi incidiſſet, huiusmodi eum falla-
„ cia circumuenit.? Si id quod Theodo-
Lactant. 1As facit iniußtam non eſt, neqgue iniu-
II, 15. Rum erit ſi Tipparchia faciat. Theodo-
b Laert. vus vero ſo ipſum verberans rem iniu-
VI, 97. ſam non committit, ergo & Hiptar-

adde . —
Suid, v. Chia eum verberare ſatuz iuſtitia Pote-

8 MENEDEMVS. 541
rit. Cui argumento nihilreſpondens
Theodorus, pallium tantum ipfius re-
voluit [vt femineus pateret hortus]
Verum nihil ea re mota muliere, dixit
Theodorus: alluſnm
Radios neliquit haec apud telas ſuos. ad ver-
Cui illa, a ſt, Theodore reipon-ſum Bu-
dit, non tamen erraſſe me putem, qucde gbchi⸗,
tempits intelir conſumendum philoſophi- .
ae unpendli. DD
Multa alia de ea relata eſſe, Laertius
teſtatur.

ijg.

MENIPPVS.

Viere MENPPVS. & e CYnicus, iude
Stepha- àa maioribus Phoenix, Gadaris

nus Tæ- Ortus, conditione ſeruus fuit, vt A-

da. Chaicus teſtatur. Diocles dominum i-
pfius Ponticum fuiſſe ait, Batonis no-
mine. Menippus opum ſtudio The-
bas ſe contulit, libertatemque ab ea
ciuitate fuit indeptus. Serium quod
eſſet, ſcripſit nihil, fuereque libri e-
jus omnes multo rifu referti, Melea-
gri ipſius coaetanei ſcriptis non diſſimi-

. les. Hermippus Hemerodaniſtam vo-

catum ait, h. e. quotidianum foenera-
lorem, mercatoribus enim pro foeno-
re pecuniam locabat, pignore quoque
accepto. Poſtremo, mercatoria frau-
de omnibus bonis ſuis emunétus, la-
queo vitam finiuit.
Sunt qui libros ei adſeriptos, Dio-

nyſu & Zopyri eſſe dicant, Colopho-
niorum, qui eos, ludicros quippe, i-
pſi conceſſerint, vt qui in eo genere
valeret. Numerantur autem XIII.
Naeniae
Teſtamenta
Epiſtolae nomine Deorum
Phyſici duo, & Mathematici ac Gram-
atici.
De Epicuro.
Laertius eo nomine ſex obſeruat,
quorum primus de Lydis ſcripſit, &
Xanthum in epitomen redegit.
Secundus eſt, de quo egimus huc-
VvSque.
Tertius Sophiſta ex Caria.
Quartus Sculptor.
Quintus & ſextus Pictores, Apollo-
doro memorati.

MENEDEMVS.

ENEDEMVS Coloti Lampface-
ni diſcipulus fuit. Hic, vt ait
Hippobotus, eo vsque fuperſtitionis
peruenerat, vt, furiarum ſemto habi-
tu, hinc inde circuiret, dicens ſpecu-
latorem ab inferis ſe adeſſe, vt obſer-
varet peccantes, &quae perperam e-

giſſe vidiſſet, ad inferos redux nunciaret.
Veſtis autem eius talis erat: pulla
tunica talaris, aſtricta puniceo balteo,
pileus Arcadicus capiti impoſitus, ha-
bens intexta elementa duodecim: co-
turni tragici, barba prolixa, virga in
manu fraxinea. Haec vero de Cynicis.

V VV 3 HISTORIAE.

542

HISTORIAE

PAES VII ZzNO. CAb. I. II. I. ⸗

PHILOSOPHICAE

PARS VII.

PFHIILOSOPHOS STOICOS

COMPLEXA. — ⸗

CAP.

N O.

PATRIA, PARENTES, PRIMACVE STVDIA.

Vnicae ſectae originem &ριοοα
debet. Eius enim ZENO
extitit autor, Cratetis di-
W–- fcipulus primum, aliorum
inde philoſaphorum auditor, nouae
poſtremum ſectae huius concdktor.
Cittii natus eſt, vrbe Graeca, mari-
tima, in Cypro inſula, portu, qui clau-
di poſſit, inſtructab, Phoenicibus ha-
bitata, vnde Phoenicias nonnullis eſt
dictus, Patrem Mnaſeum habuit, qui
Demeus aliis audit, merçator: Vn-
d Laert, de Zenoni natalhum patriacque expro-
Sujd. II. brata fuit obſcuritas, vt qui aduena
*Cic. oſſet & ignobili*. Cuius rei adeo i-
Tule. V. pfum non puduit, vt ius ciuitatis ab
Se de Athenienſibus oblatum repudiaret, vt
Stoicrep quod ad ſuae patriae putaret ſpectare
p. 1034. contemtum. Cumque in eorumnu-
mero fuiſſet qui ad balnei reſtauratio-
nem apud Athenienſes ſymbolas con-
tulifſents, eiusque nomen columnae
inſcriberetur, PHILOSOPHI addito
cognomine, CITTIEI addi petiit.
Oraculum ab eo conſultum fuiſſe,
quo pacto vitam optime ageret? He-
caton & Apollonius Tyrius ſcribunt:
reſponſumque tuliſſe, E mortuis conco-
lor fieret: idque dextre interpreta-
tum, ad legendos antiquorum libros
magno ſe ſtudio contuliſſe. Eaque
in re magno ipſi adiumento parentem

a Aaerrt.
VII, 1.
b Strab.
I. XIV.
p. 682.
cSuid.

4
2* Laert.
VI, 12.

Laert.
VII, 2.

Pells. Vel, vt Seneca P id repraeſen-

Mercatu- ab. Laert.

fuiſſe, relatum Demetrio.
VII, 31.

ram enim exercens Athenas ſaepius
ventitabat, compluresque Socraticos h ap.
libros Zenoni, adhuc iuueni, addu-Laert.

cehat. VII, 2.
Annos natus XVII, vel vt traditumi. 4
Perſaeo XXIIi, Athenas iter ſuſcepit, VIi, 28.
tum philoſophiae ſtudio adductus, tum k ap. La-
mercaturae, purpuram enim ex Phoe-ert. VII,
nicia aduectam vendebat. Centum I3 funt
talenta ſecum attuliſſe aiunt k, merci-ile am-
busque diuenditis philoſophuicis ſtu-ln
diis totum ſe dediſſe, nautis interea! Laert.
foenore locata pecunia, vt patrimo-VII, 5.

nium augeret. Laett.
VII, 2.

Sunt qui affirment nauem eius adn Laert.
Piraeum naufragium feciſſem, eisque VII, 5.
nouis allatis n, nihil eum commotum Flut.

dixiſſe, Trede ſane agit fortuna, ad phi- esd'bx
loſophiae nos ſtudia impellens. Vel, vt hoft vtit.

Plutarchus refert“] recde fane agis p. 87. A.

fortuna, quae nos intra palliolum com- PSene.
e anim.

tat: iubet me fortuna expeditius phi- IV.
loſophari. AJTurbe:
Alii aiunt, nauis iactura turbatum àν non
Athenas adicendiſſe, & librario aſſe-dcit, -
diſſe, Nenophontisque commentario- dre mce-
rum ſecundum legifle, quo delectatus tera hic
interrogauerit librarium, vbi namtales narrata

morarentur viri? Qui opportune tuminuenias

aert.
praetereunte VII, 2.

Laert.

—
E
—

ORIGCENESN PRALCEPIOREY. SCHOLA. .
praetereunze Cratete, digito illum Quod faciens inde ab eo tempore CIa-
monſtrauit, hunc ſequere, inquiens. tetis factus eſt diſcipulus.

C-AP. II.
AVtato hac ratione vitae genere, Crates, E auribus philoſophiae. Qudieföos
W Crateti in diſciplinam ſe dedit, teneas. Suada ignur Mos trabe.
philoſophiae ſtudiis maxime idoneus, vim feceri vero, orbius habebis güi-
vercundior tamen, quam vt Cynmicam dem, animum vitpon habebhit. Decennio Laert.
impudentiam animo induere poſſet. autem Stilponem audiuit perpetuo. “ 2-
Quem animo eius euellere laborans A Stilpone ad Xenocratem conces- dhen id
aflechim Crates, ollam lenticula refer- ſit, adeo duum virorum ſtorum inſti-tempus
tam dedit, quam per Cetamicum porta- tutione deleckatus, vt, naufragium Stilponi
ret. Cuius rei cum illum pudere ami- Pafſſus, optime ſibi ſucceiſſe dixerit iter. & Xeno-
maduerteret, vt qui prae verecundia te- Quamuis ad Cratetem hoc diétum eius D ait 3
gere ollam, quantum poſſet, conaretur;

alii pertinere affirment. impen-
eam ille, baculo percuſſam, fregit. Diodorum Cronum inde audiuiſſe diſſe.
Fugiente vero Zenone, lenticula in- Hippobotus autor eſt, apud quem b Lałrt.
terea per crura defluente, quid fugir, & dialecticae operam nauauit. Qui vIh, 4.
inquit, Poenule? nihil mali es paſſus.

. . . . . Laert
adeo deditus ſtudio fuit, vt, cum Dia- VII, 25.
Formauerat autem ſibi ex teſta paruum
quoddam vaſculum, quo pecuniam

Laert.

ViII 3.

it .. apllaert,
e
pins
ticöhn ,
Gn-leert.
cEeEN..
tumitaen.
eplt, El.
„T 49, la-

Laert.
VII, 12.
lecticus illi ſeptem ſpecies argumenti,
quod metentem appellabant, oſtendis-

Phoe- alt, Vh.
num int

Cratetis, magiſtri ſui, aſſeruaret, vt ad
manum eſſet, ſi cihus eſſlet emendus. Kta

ſet; quam vellet mercedem? interro-
gauerit: eoque centum drachmas po-

i de. cam Cratete vixit ad tempus, quo li- ſtulante, ducentas dederit, tantus eius
tar e. brum de Republica ſeripfit, vnde jocus in bonos litteras erat ardor!
eteil laert. Matus quorundam, qui ſub cani couda Poſtremo omnium, icet maximi eius .
nd- Nlbz. Laerr. eum dicerent ſcriptum. jam eſſent in philoſophia progreſſus,
n We n Poſtremo relicto Cratete ad Stilpo- Polemonem audiuit 4, cuius doctrina verr
1 glelan vu, 24 Trem ſe contulit Megaricum. Eſtque faſtui Penitus erat oppoſita“, eumque gn 3352
gnenl 5 Tyrio Apollonie relatum, eum, cum aiunt Oixiſſe. Non latet no⸗ Zeno, te, br &
nm N. aà Cratete pallio duétus, a Stilpene re- Phoenicio more“, per horti ianuas ürre- vwcias
Ctue kaßi traheretur, dixiſte: Rectias feceri, o pere, atque dogmata farari. quod
ench,e vertunt:
eFttokni CLA P. III. Rmoh
r SCHOLA EIVS ET SECTAE INSTIIVIIO. ene n
M-: nin. Fean. T Ongum fatis tempus in aliis audi- figere animo proponens, atque ita lo- lito-
ſer ane en Nis vbi conſumſiftet, commumi- cum tranquillitate implere, vttumul- Uie-
P- Pes candam cum aliis, quam collegerat, tu antea fuerat occupatus. Cum a- nnc
oo ahxeratque, doctrinam putauit. Eius pud XXX enim tyrannos rerum eſſet graph. v.
ruc in . rei cauſa porziecum variam, (zowizr ſüämma, ciues ibi necati fuere plus tooeni.
o MeHH . TFOAN) ſibi delegit, ita a Polygnoti quam MC.. cin.
Ntario-nene⸗ appellatam pickuris, Piſßfanacttia alio iuc maximus ad eum eſt factus di-
llnlenli nomine dictam. Hic conſtanter do- ſcipulorum concurſus, quibus Zeno-
nnnlere i⸗ cuit deambulando, ſedem etiam ibi niorum primo, Epicuro autore, haeſit
net ed cd. nomen,
kelgte 0,,„

Liett.

VII, 15.
16.

Laert.
VII, 6.

Laert.l. c.

Laert.
VII, 7.

544 PARS VII. ZENO. CAP. IV.

nomen, a magiſtro petitum: inde a
loco, vbi docebat, &toi ſunt dicti, vt
Eratoſtheni traditum, libro VIII de
comoedia antiqua, qui addit non a-
deo multo ante tempore eo nomine
Poetas quoque fuiſſe cenſitos, qui
iſthic locorum degerent, vnde etiam
notiſſimum illud extiterit nomen.
Subtiliſſimus autem erat in diſpu-
tando, diligenterque & accurate cum
Philone Dialectico ſeſe exercebat, at-
que vna ſtudio vacabat. Vnde non

CAP. IV.

minori admirationi apud iuniorem

Zenonem eſt habitus, quam Diodo-

rus praeceptor eius.

Primus autem videtur, vt Laertius
ait, propoſitiones limitibus quibusdam
& terminis, quibus antea carerent,
circumſcripſiſſe. Sed ea de re pluribus
agendum, vbi ad philoſophiam eius
fuerit peruentum. Quae cum proli-
Xxam magis requirat diſceptationem,
ad finem huius vitae eriſt reiicienda.

DE HONORIBVS WBVS AFFECTVS FVIT.

Hiloſophiae pariter doctrina, acmo-
rum ei reſpondente integritate, e-
am apud Athenienſes autoritatem con-
ſecutus eſt Zeno, vt caſtellorum apud
eum claues deponerent, vt cui ſoli
publica libertas tutiſſime concredere-
tur: Lpraeterea vero corona aurea,
& aerea imagine, eum honorarent. Sed
& apud ciues magnus ipſius nominis
extitit honos, tum in Cypro degen-
tes, tum quoque Sidonios.
Suſpiciebat illum Antigonus quo-
que Gonata, Macedoniae Rex, virtu-
te non minus quam autoritate con-
ſpicuus Princeps, qui eum, quoties
eſſet Athenis, ſolebat audire. Is eum
ad ſe vt veniret iteratis precibus roga-
vit, litteris inter alia ad eum datis huius
tenoris, ab Apollonio Lyrio ſeruatis.

Rex Antigonus Zenoni Philoſopho
gaudere.
Ego fortuna me quidem & glo-
ria vitam tuam anteire exiſtimo, ce-
terum diſſerendi artibus, diſciplinis-
que liberalibus, & perfecta felicitate,
quam tu poſſides, longe abs te me
praecelli ſentio. Quocirca te litteris
adhortandum ſtatui, vti ad me pro-
ficiſcaris, id mihi perſuadens, te deſi-

derio meo acquieturum. Tu igitur
modis omnibus enitere, vt tuo con-
tubernio fruamur, certo ſciens, non
mihi tantum, ſed omnibus ſimul Ma-
cedonibus te eruditorem fore. Nam
qui Macedoniae Regem erudit, atque
ad virtutem imbuit, eum & ſubditos
inſtruere ad fortitudinem & probita-

tem, certum eſt. Nam cuiusmodi

fuerit dux, tales vt plurimum ſub-
ditos fieri neceſſe eſt.
Ad haec Zeno ita reſpondit:
Regi Antigono Zeno
gaudere.
Amplector tuum tam vehemens di-
ſcendi ſtudium, quatenus veram at-
que vtilem, non autem popularem,
& quae ad peruertendos mores tendit,
eruditionem apprehendere inſtituis.
Qui enim philoſophiae amore ac ſtu-
dio tenetur, declinatque celebrem il-
lam & vulgarem voluptatem, quae
quorundam adoleſcentium animos ef-
feminat, eum non natura modo ad
nobilitatem inclinare, verum conſilio
quoque, manifeſtum eſt. Porro libe-
rali ac nobili ingenio ſi adiiciatur mo-
dica exercitatio, neque deſit praece-
ptoris copia, mature ad perfectam vir-
tutis euadit frugem. Equidem niſi
ſfſenectus

itur
col⸗
non
Ma-
Wun
e
Uros
birr.
nodi
b⸗

Laert.

Laert.

APOPHIEIFEGAATA FIVS

ſenectus mihi obſiſteret, ſum enim octo-
genarius; corpusque praeterea inua-
lidum, ipſe ad te venirem, vt ijubes.
Quia vero id non datur, quosdam ex
contubernalibus meis ad te mitto, qui
animi bonis me minime inferiores
ſunt, at corporis, etiam exuperant.
His ſi tu ſtudioſe congrediare, nihil
quod ad perfectam pertinet beatitu-
dinem, deſiderabis.

₰△½

545

Sic ad Antigonum igitur venire O-Laert.
mnino noluit Zeno, diſcipulum vero VII, 9.

miſit, Perſaeum, Demetrii filium,
Cittieum, qui Olympiade CXXXflo-
ruit, qua ſenio confectus iam erat Ze-

no, Philonidamque Thebanum, quo-

rum vtriusque Epicurus meminit, in
familia Antigoni viuentium, in ea quam
ad Ariſtobulum ſcripfſit epiſtola.

CA P. V.

APOPHTHEGMATA EIVS.

A Pophtegmata Zenonis ſequentia
1 feruntur:
Hominem videns cultiſſimo habitu,
leuiter tranſilientem cloacam, lutum,
inquit, non curat, id énim ſpeculi ei
omcium praeſtare noqitit.
Cynico oleum ab eo poſtulante, quod
in vaſculo ſeſe non diceret habere,
ipſe quidem ſe minime aiebat daturum,
cumque ille abiret, vter iſet impuden-
tior, ei iam dixit eſſe perpendendum.
Adſidente ei Cremonide, quem ef-
flictim adamabat, iuxta cum Cleanthe,
ex improuiſo ſurrexit. Cleanthe vero
mirato: Et medicos, inquit, bonos ſua-
dere audiui, optimum eſe tumoribus
quibusuis remedium quietem.
Cumque duorum in conuiuio infra
eum accumbentium alter inferiorem
pede truderet, ipſum ſibi proximum
Zeno genu impulit, illique conuerſo,
quid ergo, ait, illum abs te pati arbi-
trari, qui te inferior accumbit!
Ad eum, qui cumpueris, verſari ſem-

VII, 18. per amabat, neque magiſtris bonam

mentem eſſe, aiebat, qui ſomper imer
pueros verſarentur, neque pueris qui
ſemper eos ſecum haberent.
Eruditorum ſermones Alexandrinis

Emiles nummis eſſe aiebat, oculis enim
guidem gratos auebat, & eleganter cir-
cumſeriptos, perinde ac nummos, ni-
bilo tamen id circo eſſe meliores. Ali-
ter vero compoſtos ſermones cum Atli-
cis centendebat tetradrachmis, quo-
rum rudis eſſet caelatura, eos tamenma-
gisguam pictam ſaepe ducere orationem.
Ariſtone, diſcipulo eius, ſtolide mul-
ta effutienti, certe, ait, ebrium Paren-
tem te genaiſſe oportet: vnde & loqua-
cem eum appellabat, breuis ipſe in lo-

quendo & conciſus.

Homine voraciſſimo, ſociis nihil Laert.
inter conuiuandum relinquente; pi-VII, 19.

ſcem ingentem appoſitum ſtatim ſu-
ſtulit. Eo vero acriter Zenonem in-
tuente, quid ergo, inquit , ſocios ferre
putasb Cum meam tute voracitatem v-
nica die nequeas ferre!
Adoleſcentem, curioſius, quam per
aetatem liceret, quaedam inquirentem,
admoto ſpeculo inſpicere iuſſit, atque
ita interrogauit, an talem faciem tales
decere quaéſtiones pautaret?
Dicenti Antiſthenis pleraque minus ſi-
bi probari, Chriam Sophoclis ab eo per-
ſcriptam ** obtulit, atque an in ea ni-
hil quod pulchrumeſſet obſeruauerit

* Haec ex Laertio, prout decet exhibuimus,
quae neque Stanl. neque Interpretes Laertii ſatis
dextre repraeſentabant.
t*„ Ita habet Stanl. verus ſenſus dictorum La-

ertii eſt: Sententiam Sophoclis vel verſum at-
commodatum praeſenti diſcurſui fuiſſe, qua quae-
ſtio, an & boni quid obſeruaſſet in Antiſtheni-
cis? contineretur.

Z 22z interrogauit⸗

VII, 20.

*

„ à

346 PAnS VI ZrNO. CAp. V

interrogauit? Altero vero ſe id quidem

nefſcire reſpondente, Annon pudet vero,

reſpondit Zeno, te meminiſſe ſi ſeæcus
guaedam ab Antiſthene ſent prolata, ex-
ellentium vero dictorum adeo te haut
meminiſſe, vt ne animum quidem ad-
verterts.
Quidam breuja efle Philoſophorum
Qicta aſſerenti: Vera, inquit, loquerir,
oportet nempe breues, ſi feri id bocßt,
Ulorum &‿ ſyllabas eſſe.
Dicente nonnemine de Polemone,
alia eum proponere, alia perſequi dis-
ſerendo, ſiomachatus dixit: Quo pre-
tio vero accipis, quae gratis donantur?
Diſputatorem vocem aiebat decere
bulmoneſque heſtirtonis, non vero os di-
ductum.
Illis qui dicendo ſint exeellentes idem
audiendo eſſe, quod artiftcibus excel-
lentibus videndo, praeſtandum aiebat.

Vt ſöilicet ita dictis ſimus intenti, vt ne

mosulam qguidem cenſurae indulgeamus.
Adoleſcenti loquaculo aures tuge,

II, 21. inquiebat, in linguam deſtuxere.

Formoſo cuidam, dicenti, non vi-
deri ſibi amaturum ſapientem. Nihil
igitur, reſpondit, vobis formoſis erit
miſeriu’.
Dicebat Philoſophorum plerosqae
quibusdam in rebus deſipere, in paruis

vero & triuialibus plane eſſe inmperitos,

atgitté mints eeritatos.
Addebat & Caphefii illud: qui cum
cantare magno ſpiritu, voceque mul-
tum fublata, quendam ex diſcipulis ani-
maduerteret, eo verberato dixit: Nonz
quodmagnum eſt reltum: ſed quod re-
Eum magnum eſt.
Adoleſcente quodam audacius lo-
quente: Non poßſum, inquit, o Iuuenis,
quid ſentiam zibi enponere.

Rhodius adoleſcens, formoſus pa-Laert.
riter ac diues, cum eum ſectaretur *,
quem tamen inter diſcipulos recipere
nollet, primum quidem ſuper gradi-
dibus ſordidis ab eo iuſſus eſt federe,
vt abollam foedaret. Deinde in pau-
erum loco, vt pannis eorum veſtis
Ipfſius ſplendida inquinaretur ,„donec
tandem iuuenis ab inſtituo deſfſteret.
Nihil faſtu indecentius eſſe, Cum in
ebteris, kutam in Uauenibus maäaxime, a-
jebat.
Non verba tantum memoriae inge-
renda &ſe, quae veluti iſeulum, aut opi-
pare par'ataum cibum, aſſumamus, ſed V-
IJum ſpedanduin & applicationem in ani-
mo alebat.
Iuuenes aiebat decere ſiummam in o-
mnibus modeſtiam, in inceſſu, in orpo-
ris geſtu, in veſtitu, Euripidis identi-
dem repetitis de Capaneo verfibus:
Opes fuere, nil tamen ſuperior
M’factus, aut quam pauper inſo-
lentior.
Ad percipiendas ſcientias nihil quam Laert.
Poeſin ** maiore impedimento eſ'e aie-VII, 23.
bat, nec ad eas addiſcendas illa re ma-
is nos opits habere, quam tempore.
Quidamicus eſſet? interrogatus, al-
ter ego reſpondit.
Seruum in furto deprehenſum cum
verberaret, idque ſibi fatale is diceret
eſſe, fatale igitur, inquit, ſ & ver-
berari.
Pulchritudinem dixit voci ſuauita- .
tem eſſe, quam &, iuzrta aliozs, vocis
Norem vocabat.
Qum familiarium cuiusdam ſeruulum
verberibus videret liuencem, vides,
inquit, irae tuae fructus.
Olenti cuidam vnguenta, Quio, ait,
bic eſt, qui mulierem olet?

* Ita potius vertendum, quam cum Stanleio-:

gui tamen aduerlus iltt eſſet

N Pro coaoρεοας haut dubie ρσια legen-
dum ap. Laert. quod ſaktum & ſtultam de ſe opi-
nionem notat.

Cum

VII, 22.

AINnS 1

4
40
ſolt
nil⸗
.
noS
un.
Kob. B.
lLaeert. d
IIl 14, qu
Cl⸗
t0
Dun
Via
lLaertlc. 1
(
eſle

1
fect
i
Laett,
Tb, 2

adde A. 1010.
then, L. de,

lN. 53. ian

.
ͤ

III.
1, pro
inti⸗

leert,
te, 1,22.
pere
Ladi.
lere,
Pan.
eſts
ne
teret
n in
e,t.

ie-
10r.
.
nhi.
l⸗-
Nr-
enti⸗
:

MLaett.
e⸗VII, 2 ˙.

d-
,al-

IC
ceret

urr.

Mill⸗
/
Nun
ider,
, it,
—
legen⸗

ſ oh.

(un

Fcob. S.
XXIII.

.

Cum Dionyſius era enzeg, quod
apoſtatam notat, eum interrogaret, cur
ſolum ſe non corrigeret? quia, inquit,
tibi minime omniuim ſido.
Iuueni inepte multa effutienti, ideo
nos habere, dixit, aures duas, os V-
num, vt plura qudiamas quam logaamur.
Ab Antigoni, vel vt Laertius habet,
P. 214. Ptolemaei Legato cum aliis viris claris
Laert. ad conuiuium fuerat inuitatus, ſolus-

VII, 24. que dum ceteri eruditionem inter po-

cula oſtentabant, tacitus aſſedit. Lega-
to igitur quid de ipſo Antigono re-
nunciare deberet? interrogante, quod
vides, reſpondit, nihil enim guatn ſi-
lentiunm magis diſzcile eſt.
Quonam animo aduerſus maledicum
Laert.“ Eſſet? interrogatus, eo, inquit, gao
VII, 25. Uegatus ſene s'eſponſo dimiſſus. Heſiodi
verſus quosdam in iſtam mutauit ſen-
tentiam.
Optimus ile quidem qui paret recta
docenti.
Nec malus ille, poteſt qui ber ſe no-
555Voere cundta. S
Praeſtare enim aiebat illum, qui quod
rede dicitur polſit amptelti, atque eo
vti, quam qut omnig a ſeipſo valeatas-
Jequi. Huic enim ſolam ſeientiam, illi
& Opits éſö.
VII, 26. . Interrogatus cur ingenio ſeuerus,
adde A- in conuiuio tamen manſueſceret? Nem-
then. L. pe, inquit, & Uiupini, amari licet, aqua
II. p. 55. tamen bperfuſe dulceſöount.
Melias eſe aiebat pedibus quaum lin-
gua labi.
VI bene aliquid ſe habeat ab exiguo
bendere, aiebat, momento, nzon tamen
eιiιοbuπ id eſſe, hoc tamen Socrati ab
Anton.5§. 2115 tribiitur.
XXIX. Adoleſcentulo quodam ſtolidiſſima
4. 42. Proferente. Niſz, ait, lingua in mente
intinlta loguaris, multo etiam pluraſto-
lide effuties.

Laert. l. c.

Laert.

APOPHTHEGMATAES 547

Perperam plerosque agere dicebat, Stob. S.
güut cum a laboribus voluptatem capere Vlop 80.
PWnt, e popinis eos potius petant.
Ne morbo quidem cibis magis Aeli-Steb. S.
cati vtendum putauit. XjyjIl.p.
Familiarium quodam interrogante, Men, .
qua poſſet ratione peccata euitare? mæ Auton à
Jeémper, inquit, zibi praeſto efe exiſßgi- Max. 8.
mato. XL. p. Gf.
Idem interrogatus, an Deum latere id. ib.
Poſſint malefacta? imo ne cogitatio gqui-
dem, inquit, de dis latet.
Luriam excuſantibus facultatum Anten. &
amplitudine: Num vero coquum, in-an. 5.
quit, exuſatum haberetis, Cibum, cui ſa- 3.
lis nimium aaſperſeſet, ſalis abundon-
tia exouſantem
Diſcipulorum ſuorum alios dicebat Steb. 8.
eſſe OXοhαεννπ 1. e. variae rerum cogni-XXXVHI
tionis ſtudioſos, alios vero Aoν⅛αdd[Mα, 215.
i. e. loquacitati tantum operam dantes
Dialelticorum artes iuftig menſitris Stob. S.
comparabat, quae neque riticum, ne- AX.
que aliud quippiam, quod cuiusdam ſit . 473.

pretti, ſod paleas & ſercorz metiantur.

Non eſſe quaerendum aiebat, ſentne Anton &
homines ex magnis ciuitatibus, ſed an Ger⸗ 8.
magna digni ſint cinitatel e,
Cum ex familiaribus quendam reistob. S.
ruſticae plus iuſto videret intentum,- LVI. p.
niſi tuum agrum perdideris, dixit, ipſe 374.
lé perdet. .
Viue homso, aiebat, non ſolum vt e-Anton. &

das & bibas, ſed vt vita ad beatum vi- n
tam quaerendam vtaris. P. 283.

Antigonus aliquando, vino delibu-Aelian.
us, ad eum accefſit, eumque oſcula-? e
tus eſt atque amplexus, vt qui crapula
laboraret, petiitque, vt, quod vellet,
oraret, ſe praeſtiturum id eſſe iu-
ramento confirmans. Qui Zeno, abi
& vomer ſimul & vitium increpans,
& ſanitatis curam gerens.

2222 Extenſis

„

348 PARS VII ZNO. &. vr VII.

Cic. Aca- Extenſis digitis aduerſam manum
dem. Q oſtendens, buiusmodi viſum eſt, aiebat.
IV.c. 47. Deinde, cum paulum digitos conſtrin-
xerat, aſſenſus huiusmodi inquit. Tum
cum plane compreſſerat, pugnumque
fecerat, comprehenhonem ilam eſſe di-

cebat. Cum autem aeuuam manum
admouerat, & illum pugnum arcte ve-
hementerque compreſſerat, ſeientiam
talem oſſe dicebat: eiusque compotem
niſi ſapientem eſſe neminem.

VI.

MORS ZENONIS.

CA P.
Laert. Vinquaginta & octo annis prae fuit
VII, 28. ſcholae, prout Apollonio teſte
conſtat. Annum aetatis attigit

XCIIX, Laertio referente & Ldcia -

Lucian.

de lon- 10. Nam quod LXXII annos ei Per-
gaev. ſaei autoritate tribuunt noanulli, in
Laert. eo manifeſtus deprehenditur error,
VII, 28. cum ad Antigonum epiſtolam annoe-
ius LXXX ſcriptam conſtet. Eamo-
mnem aetatem ſine morbo exegit.
addat. Mortis vero ipſius haec occaſio extitit:
ion in Cum e Schola abiret, lapfus, digitum
onSacvefregit. Manu igitur terram feriens
Niobes iſtud ex tragoedia repetiit:
En adſum, quidme, oro, vocas 7
Vel, vt alii referunt
En anſuun, quid me vrges, precor!
Atque ſic domum ſe conferens, vel,
vt alii dicunt, eo ipſo loco, laqueo vi-
tam finiuit, aliis fame eum paulatim
vitam ſibi ademiſſe dicentibus:
HEaert. Allato de morte eius ad Antigonum
VII, 15. Regem nuntio, quale, inquit, ſpecta-
zulum perdidi! Interrogatus vero cur
eum adeo miraretur?quia inquit, multis
a me & magnis, acceptis nunquam tamen
mutauit animum, vel elatior factus, vel
ſubmiſſior. Statimque legatum A-
thenas miſit Thraſonem, rogatum, vt
in Ceramico ei ſepulcrum Athenien-
ſes exſtruerent, quod & fecere Athe-
nienſes, iſto praeterea mortuum de-
creto honorantes:

DECRETVM.
Arrhenida principe, Acamantidis tri-

adde
Suid.

aert.

„1, 10.

bus, quinto magiſtratu, Maemacte-
rionis decima extrema, magiſtratus
vigeſima tertia, praeſidentium concio
rata decreuit, Hippo, Cratiſtotelis fi-
lius, Xympeteon, & ceteri tum ſeden-
tes collegae. Thrago, Lhrafonis filius,
Anacaeenſis dixit; Quoniam Zeno,
Mnaſei filius, Cittieus, complures annos
in ciuitate velut philoſophus verſatus
eſt, atque in reliquis vitae muniis vir
bonus eſſe perſtitit, ac iuuenes, qui ad
illum diſciplinae cauſa conuenerunt,
ad virtutem & frugalitatem exhortan-
do, ad ea quae ſunt optima, intendit,
vitam ſuam, verbis ac dockrinae ſuae
conſentaneam, exemplar omnibus pro-
ponens; bona fortuna vifum eſt plebi
laudare Zenonem, Mnaſei fllium, Cit-
tieum, & aurea corona rite ac legiti-
me ornare, propter ſingularem eius
virtutem & temperantiam. Praeterea-
que conſtruere illi ſepulturam in Cera-

mico publice. Coronae autem faci-

endae, exaedificandique tumuli, ple-
bem iam quinque viros ex Athenlen-
ſibus eligere, qui curam habeant. De-

cretumque hoc ſcribam plebis inſcri-

bere columnis duabus, licereque ſibi
alteram in Academia, alteram in Ly-
ceo ponere. Sumtus vero columna-
rum diſtribuere publicum procurato-
rem: vt omnes intelligant, Atheni-

enſium populum bonos viros, & vi-

vos & defunétos honorare. Aedifi-
cio electi ſunt Thraſo Anacaeeus, Phi-
locles Piraeus, Phaedrus Anaphlyſtius,
Medon

Ne
Laet.
Ih b. Nlt
Lelt. i⸗
VII, e9, eut

Laert.
VII, 1.

„Lel⸗
¹ Koy..

natie (0.
malim Olun
dum Me- darn
ng⸗ eX 1
Phnio tul
H. N. N
XIV., Vale
1. „p.
1.. . Ci
lly⸗

D luent Prae

I Iz. Rem

Laert. VIIn
c., ex

nimos, V
un de. tur,

inum
eye.
ſtiam
doten

nacte⸗
tratus
Onci
eligfr.
eden⸗
fllins,
Zeno,
nnos
tſitus
s vir
ied
unt,
hrtan⸗
Mllt,
ſaue
10.
hi
C.
egitr⸗
eis
eren-
Cere-
fic-.
pe
nlen-
. De-

i
Ly.
mna-
ao⸗
Pheni⸗
ni⸗

XXIV

MORS CORPORIS ANIMIOQVE HABITVS

Medon Acharneus, & Micythus Sym-
palleteus, Dio Paeanieus. Hoc exem-
plar decreti fuit. .
Laert. Statuam ei ex aere poſuerunt Athe-
VII, 6. nienſes pariter ac ciues eius Cittiei.
Laert. Sidonius vero Antipater ſequens in
VII, 29. eum epigramma confecit

Hic Zeno ile, decus patriaz, qui nu-

per Olympiim
Nandit, nec Oſae P'elion impo-
Nuit.
Geſta etenimmagni non Herculis iſta,
ſed altam
Virtute inuenit, ſolus ad aſtra
viam.

CA P.-

549
Aliud Zenodoto Stoico, Diogenis
diſcipulo, in eum confectum, in hanc
ſententiam:
Vixiſti frugi, ſpreto praediuite
Uuxit,
Spectandus cano, Zeno, ſuperci-
lio.
Pugnaſti ingenio, inueniſti maſeula
verba,
Er lübi libertas dulcis amica
& patriae es phoenix, quid um? nam
Cadmus & ipſé
Phoenix, cui debet Graecia docta
libros.

VII.

CORPORIS ANIMIQVE HABITVS.

Laert. QVanrum ad corporis habitum ge-
VII, I. — ſtumque attinet, collo fuiſſe in al-
teram partein inclinatiore Timotheus
pi 2 alt. Apollonius autem Tyrius gracili
mati COrpore, ſtatura ſatis procera, & corne-

malim Olum fuifle teſtatur: Vnde a quibus-
cum Me-damn, in quibus Chryſippus eſt, Aegy-
S ptius balmes dictus fuit, facies ipſi gra-
. N. vis & ieuera, ſupercilium adductum,
valetudo minus firma, quamobrem
5 H eum deuitaſſe Perſaeus ait.
Laert. Cibus plerumque ficubus recentibus &
. praecocibus fructibus abſoluebatur. Pa-
VI/13. hem practerea“ edebat, & mel, & fuauis
d Laert. vini paululum bibebat.
I. c. ex Ea fuit continentia eius, vt cum ti-
e rine bicina ad eum adducta eſſet, ad Perſae-
oe Vm ſtatim, qui vna cum eo domo vteba-
nam de- tur, eam abduxerit. d
Non obſtante autem ſeueritate, fa-
cilem tamen ſeſe omnibus praebebat,

forma-
verat

nonnihil gqeo, vt ſaepe apud eum Antigonus

Stanle-

jus, Rex coenaret: atque cum eo ad Ariſto-

clem Muſicum iret comiſſatum.

Laert.
VII, 1I4. nem, locum in conuiuiis] extremum

Popularem vero euitabat oſtentatio-

occupans, ne ſcilicet a parte altera ac-
cumbentium moleſtiis eſſet obnoxius.
Neque cum pluribus quam duobus
vel tribus deambulabat. Interdum et-
iam nummos confluenti populi turbae
diſtribuebat, ne ſibi moleſtias crearet.
Cumque aliquando magna eum ambi-
ret populi turba, manu monſtrans in
porticus camara ligneum globum, qui
altaris quondam pars fuerat, hic, dixit,
inmedio olim pefitus erat, verum quoni-
am impedimento erat, poſtea ſublatus é
medio eſt. Velim, vt vos quoque ſimili
modo inde faceſſatis, vi moleſti ſitis mi-
nus. L
Adeo vero donis corrumpi non pot-
erat, vt Demochare, Lachetis filio, ex-
petente, vt ſi qua re opus haberet de ea
certiorem ſe faceret, ad Antigonum
ſcripturum, qui omnia, quae vellet, ſit
praebiturus; indignatus tergum ei ob-
verterit, neque poſtea cum eo conuer-
ſatus ſit vnquam.
Adeo a faſtu omni erat alienus, vt
nudos quoque fordidosque in familia-
ribus haberet, vnde de eo Timon:
, 22 3 Vnam

Ibid.

Ibid.

S
Vnam incongeriem donec cumularet
egenos,
Qui leuitate Zmul ſuperarent ſordi-
bus onmes.

Van. 6. In re familiari frugalis erat, & exi-
Senec. guae expenſae, ita, vt barbaricam tenui-
conſol. tatem ea redoleret. Seruulumeius v-

ad Helu., nicum Laertius memorat, nullum eum

PARS VI ZENO, CAP. VIII. IX.

„

Nen quicquid vulgo pretioſum, inui-
Aus at vnus.
nnſtabat grauibus ſtudiis, noctesgue
Comici poetae, dum reprehendere
eum conantur cum maxime, impru-
dentes commendant, vt in comoedia de-
Philoſophis Philemon
Cum pane caricas vorat, & aquam
Pxrorcetignotum phileſobhiae genus.
Docet eſurire, dehinc auditores capit.
Quod tamen Poſidippi alii dicunt eſſe.
Adeo vero eius eminuit virtus, vt in
prouerbium poſtremo abierit, Zenone
continentior. Vnde & Poſidippus:
ita vt decem diebis
Zenone videretur eſſe continentior.
Certe omnes iſta antecellebat virtu-
te, tum grauitate etiam, &, vt Laertius
ait, per Louem Foelicitate.

Laert.
VII, 28.

VIII.

SCRIPTA EIVS.

c: 12. habuiſſe Seneca teſtatur.
Laert. Si quem obiurgaret, circumciſe id ac
VII, 15. preuiter fiebat, & velut ex longinquo,
Vt ex variis apophthegmartibus eius
conſtat.
Laert. Veſtitus ei vilis erat, vnde dictum-
VII, 27. de eo:
Hunc non acris hyems domuit, non Nri-
gidus imber,
Non ſolis radii, non vis deterrima
morbi,
CA P.
M VItos libros reliquit, in quibus ita,
Laertio iudice, diſſeruit, vt nemo
Laert. poſt eum Stoicorum. Eorum en tibi
VII, 4. titulos
blut. de De Republica, quod opus, dum Cra-
fart. A- tet em audiret, concinnauit, magnam
sX. Or. I. . 8 .
p. 329. 0, Plutarcho teſte, laudem promeri-

A., tus. Eius ſcopus iſte fuit: non eſſe e
re generis humani, vt per vrbes ac pa-
gos habitemus ſinguli, proprio nobis
iure ab aliis diſtincti. Sed vniuerſos
homines populares ciuesque noſtros
eſle cenſendos, vnam omnium vitae
rationem, vnum ordinem eſſe debere,
velut gregis, qui communibus vtitur
aequali iure paſcuis. .
(De vira ſecundum naturam
De appetitu ſ. de hominis natura.
De perturbationibus.
De officio.
De lege.

De diſciplina Graecorum
De viſu.
De vniuerſo.
De ſignis.
Pythagorica.
Vniuerſalia.
De dictionibus.
Problematum Homericorum 5.
De Poetica audienda.
Ars.
Solutiones.
Argumentorum II.
Commentaria.
Moralia Cratetis. =
Nonnuli, in quibus & eſt Caſſius Laerr.
Scepfius, in haut paucis Zenonem re-VII, 32.
bprebendiunt. ſa.
Primo quidem in eo, quod diſclipli-
nas liberales inutiles ſtatuat, in prin-
cipiis librorum de republica.
Secundo, quod inimicos & hoſtes, &
ſeruos

.
Iin
en

Laert.
VII,936. 4

fu

go
4
A
4then. de
162.—
II
ſ

ſe⸗

le
Dauſan.
Corin
do. &

Achnic, kal
e gge
At.
I

li⸗
e

lere
n.
ce

M

6.
nu.
le.
tin
e

ur

Laert.

s Laert.
re-Vl. 32,
.
H⸗
in-
us

ſeruos, & alienos, ſibi inuicem dicat o-
mnes, qui probitati non ſtudeant: &
Parentes fihorum, & fratres fratrum,
& propinquos propinquorum ini-
micOs.
Rurſus, quod in opere de republica
dicit: ciues, & amicos, ac propinquos,
& liberos ſolos eſſe, qui ſapientiae ſtu-
dia colant. Ita vt Stoicis parentes ac
liberi inimici ſint, qui non ſint ſapi-

πRKIPTA, DISCOIPVLIEIVS. 1

Vxores porro communes in Repu-
blica quod eſſe voluerit.
Quod neque templa, neque curias,
neque ſcholas in Republica aedificari
permittit.

Quod pecunia, rerum permutatio-
nis & commerciorum cauſa, nihil opus
eſſe ſtatuat. D
Quod eundem virorum acmulierum

entes. veſtitum efle iubeat.
CAP. IX.
DISCIPVLI EIVS. .
Laert. Enoni multos fuiſſe d'ſcipulos, La- ſaeus, vt Athenaeus ait, conuiuio in-L. IV. p.
VII, 36. O. i tereſſet. Is igitur Perſaeum arce deie- ¹62.

ertius ait,
fuere:
Perſaeits, Demetrii filius, Cittieus,
quem alii diſcipulum Zenonis extitiſſe
affirmant, ſeruorum alii vnum, qui ab
Antigono ad eum deſcribendorum o-

quorum principes iſti

Athen. perum eius cauſa fuerant miſſt. Vnde

L. IV. p. Bion ſtatuae eius infcriptum videns,
162. HEPZAION ZIHINQNOZ KITIEA, h.e. Per-
lfJaeum, e familia Zenoniz, Cittieum,
ſculptorem erraſſe dixit, nempe ſcri-
bendum eſſe: HEPZAION ZHNGNOZ
OIKETIEA, h. §. Perſaeum Zenonis ſer-
vum. Is poſtquam aliquandiu apud
Zenonem fuiſſet, ad Antigonum eſt re-
Laert. verſus. Antigonus, vt virtutis enis
VII, 9.36 caperet experimentum, falſum ad eum
nuntium deferri curauit, direpta ho-
ſtili incurſione praedia eius eſſe. Qua
re cum triſtiorem factum efle videret,
vides igitur, inquit, diuitias non eſſe in
rebus indifferentibus.
Paaſan. Tahtum autem apud Antigonum
Sointt gratia valebat, vt Acrocorintho eum
30 & Praeficeret, a qua arce non Corinthi
Achaic., tantum, werum totius etiam Pelopon-
c. IIX. p. neſi pendebat ſalus- S
541. Id tamen munus gerenti minus for-
tuna reſpondit. Arcem enim dolo A-
ratus Sicyonius expugnauit, dum Per-

cit, qui eam ob cauſam, cum temporis
ſucceſſu nonnemo defenderet ſolum
ſapientem ducem eſſe, ſe quoque in ea blurarch.
ſententia olim fuiſie dixit, a Zenone e-vit. Arat.
doctum, iam vero aliam ſequi opinio- 1937. E.
nem, a Sicyonio iuuene, Aratum au-
tem intelligebat, aliter inſtitutum. Ita
Plutarchus. Pauſanias tamen ait arce
expugnata mortis fupplicio ab Arato Cicer. de
Perſaeum ſubiectum fuiſſe. Eius Per-Nar. De-
ſaei eſt dictum: eos habitos eſſe Deos, byly.
a quibus magna vtilitas ad vitae cultum
eſiet inuenta. Ferunturque fſcripti
ab eo libri ſequentes; Deregno, de La-
cedaemoniorum hkepublica, de coniugio,
de impietate, Ihyeſtes, de amore. Pro-
treptici, Exercitationes, Chriae &
Commenmtarii, contra Platonem de Le-
ibus, 7 Diatogi conuiuales.

Laert.

VII, 36:

. „ e. . à Laert.
Ariſto, Miltradis filius, Chius, cogno- VII 3
mento †vn*. Is, Zenone cum mor- 160.

bo magis diuturno conflictante, eo de- Athen.
rto ad Polemonem fſe contulit, autore L. VL p.
Diocleb. Perſieum quoque ſectitus 251.
eit“, eiusdem aflentator, quod mul-e 62.
tum apud Antigonum gratia is valeret, c Athen.
nam voluptatibus deditus erat Ariſton, lLec.,
maxime iub vitae finem. Is itaque a
magiſtro Zenone deficiens, ſtatuebat
finem

5
finemin rebus inter virtutem & vitium
mediis conſiſtere, hoc eſt indifferenti-
bus, ita, vt neutram in partem quis im-
pellatur, neq; minimam in iis differen-
tiam admittat, ſed aequalem in eis ſe
praeſtet. Eſle enim ſapientem bono ſi-
milem hiſtrioni, qui, ſiue Agamemno-
nis ſuſtineant perſonam, ſiue Therſitae,
vtramque decore referat. Atque ita
Cic. A-ea momenta, quae in mediis Zeno eſſe
ead. Qu. voluit, nulla eſſe cenſuit, aα Rö:gia in
17,43. iis ſtatuens eſſe, h. e. differentiam non
Fin, l. Vllam. . .
15. Phyſicam & Logicam pariter repu-
Laerr. diabat, illam ſupra nos eſſe, hanc nihil
VII, 160. ad nos pertinere dicens. Solam autem
moralem philoſophiae partem ad nos
ſpectare aiebat. Dialecçticasque argu-
tationes ſimiles aranearum telis aiebat
eſſe, quae etſi aliquid artis habere vide-
antur, vtilitatis tamen habeant nihil.
Laert. Virtutes quoque nec multas inuexit
VII. 16 1. vt Zeno, neque vnam, quae multis ap-
pelletur nominibus, vt Megarici; ſed
analogiam quandam & relationem eas
ad ſe inuicem habere aiebat.
Laert.
VII, 161. tus, atque in Cynoſfarge diſſerens, ob-
tinuit, vt ſectae ipſe audiret autor, Mil-
tiadesque, & Diphilus, Ariſtonii appel-
lati fuerunt.
Magna autem in eo perſuadendi erat
facultas, quod ei plurimum apud ple-
bem autoritatis conciliauit: Hinc Ti-
mon de eo in Sillis:
Quidam & ARl1 Nον notus de
NRirpe diſerti.
Laert. Acerrimus extitit Stoici illius Para-
VII, 162. doxi, quo dicunt ſapientem nen opina-
i, ſod cogniſcere, defenfor. Cui Per-
ſaeus aduerius, geminos fratres indu-
xit, vtque alter ex eis depoſitum daret

ibid.

PARS VII, ENO. CAP. M.

Inhunc autem modum philoſopha-

Ariſtoni, alter vero illud ab eo repete-
ret, effecit. Cumque ille, an idem, qui
dediſſet, eſſet hic, qui modo repeteret,
haereret dubius, ita eum ſapientem o-
Ppinari poſſe, conuicit.
Erat item acerbiſſimus Arceſilai ad-Laert.

verſarius, quem iuuenum appellabat II, 163.

. . — . Laert.
peſtem, & oratorem cinaedicum atque v, 40.

frontis expudoratae]. Vnde cum vi-
diſſet aliquando monſtrum, quod tau-
rus eſſe videretur, vtrumque tamen ſe
xum haberet, hbeu, inquit, argumen-
tum quo Arceſilaus vti queat, vt euiden-
tiam in rebus nullam eſſe demonſtret.
Academicovero nihil ſe comprehende-
re poſſe dicente, ergone, inquit, neque
bunc dicentem iuxta te ſodentem vides?
Illo vero negante, ſubiecit
Qüuis coecum fecito miſeroquis Lumi-
na adeznit!
Libri eius ſequentes feruntur; Pro-
trepticorum libriez. De Zenonis dogma-
tibus dialogi. cholarum b. De ſa-
pientia exercitationum j. Amatorige
eercitationes. Commentaria de vana
gloria. Commentariorumlibri . Me-
morabilium y. Chriarum n. Aduer-
Jus oratores. Aduerſus Alexinum re-
Keripta. Aduerſus Dialecticos 3. Ad
Cleanthem epiſtolarum libri 4. Panae-
tius tamen eX his ſolas epiſtolas ei relin-
quit, reliquis Peripateticis Ariſtoni ad-
ſcriptis.
Diem eum obüſſe fama eſt ex eo, Laert.
quod caput eius caluum ſolaris aeſtus
afflixiſſet. Fuit vero & alius Ariſto Iu-
liates, Peripateticus. Tertius item
Athenienſis, Muſicus. Quartusgquét
tragicus poeta, & quintus Alaeenſis,
qui artem Rhetoricam ſcripſit. Stus
denique Alexandrinus peripateticus.
Erillus, vel vt Cicero vocat; Herillus, Laert.

ibid.

* Hnnc genuinum ſenſum eſſe verborum Laertii, mox citanda ex Cicerone etiam probant, Stanleius

vertebat: ſed a«uales eſſe omnes,

Carthaginenſis

VII, 164.

VII. 165.

hayna. hab

Cn
laert, P
VI1 166, t:
1a
Laert.
l z per
ſcie

64ℳ,.

net

affi
qun
firt
Laert.lc.
rwrehu. hi
2 hnn
ei!

Paert, lc,

Laert lec.
40
bul

t
laent.

IIII66. 1

tor.
hre
le⸗
Cic. de
0
r, III. m.

n. qu
Lin.
VII166.
ſe
bil167. I
ey
tu
Pn
A
cle
II

epete⸗
II, gul
Eteret,
tem.

Hal ad.luen.
labit lli.
en ig beett.
are n 6.
UII VI.

Laert.

tau⸗
nenſe
umen.
igen-
Mrer
jende-
nugue
Niler!

Num-

70⸗ ibid,

Pöl

un
Me-
cluer-
m re-
Pame-
relin-
hiac⸗
eſtus
Plu-
ſtem
Mg
elnits,
ext
ticus.
erilus
—
Suleins

Laert.

fl. 16

nenſs

DTISoIPVII EIVS

Carthaginienſis fuit, quem puerum
Laert. Plurimis in deliciis fuiſſe fama eſt, quos
VII, 166. vt abigeret Zeno, caput eius radi cu-
rauit. H
Finem ſcientiam dixit, hoc eſt, ſem-
VII 165 per viuere ita, vt cuncta ad vitam cum
ſcientia referas. Eſſe autem ſcientiam
Oα. habitum, ex viſorum, quae ſub ratio-
. nem cadunt, perceptione.
Aliquando tamen nullum eſſe finem
affirmabat, eum enim arebus quando-
que mutari, vt ſi idem aes & Alexandri
fiat ſtatua, & Socratis.
Laert. l.c. Differre autem finem, & quod fini eſt
rsSXοο ν ſäbordinatum, alterum enim ſapienti-
*odo. bus aeque ac ſtultis, alterum ſapienti-
*. bus tantum propoſitum eſle.
Quae inter virtutem ſint & vitium
ea indifferentia eſſe.
Laert. l.c. Libri eius breues ſunt, verum ſucci
ac ſenſus pleni, continentque ea, in qui-
bus a Lenone in diuerſa abiuit. Sunt
autem iſti: De exercitatione, de per-
turbationibus, de opinatione, Legumla-
tor, obſtetritius, Antiphenon, Praæce-
ptor, pardns, dirigens, Mercurius, Me-
dea, Dialogi quaezſtionum moralium.

Laert, l. c.

Laert.
VII, 166.

Cic. de Diſcipuli eius dicti Herillii, quo no-
Or. III. mine a Cicerone inter Socraticos tan-

quam peculiaris ſecta cenſentur.
Laert. Dionyſius, Theophanti filius, Hera-
VII. 166. Cleota, uera éuecs appellatus a mutata
ſententia. Is ab initio magno ſtudio
ib.ſ. 67. litteras excoluit, omni poeſeos genere
. exercitatus: poſtea ad Aratum ſe con-
tulit, quo plurimum delectabatur.
Philoſophorum primum Heraclidem
audiuit, ciuem ſuum, vt autor eſt Dio-
cles, deinde Alexinum & Menede-
mum, poſtremo Zenonem.
A Zenone vbi deſciuiſſet, ad Cyre-

.

503
naicos ſe contulit, palam luſtra ingreſ
ſus, aljisque addictus voluptatibus. taert.
Finem dixit voluptatem, cuius rei VII,r66.
occaſio extitit, quod oculis vehemen-
ter laboraret: ea enim res cum vehe-
menter animo eum afficeret, dolorem
in indifferentibus non audebat cen-
ſere. = .
Mortuus eſt anno aetatis LXXX in- Laert
edia. Libri eius feruntur ſequentes: VII,r57.
De fuga perturbationum z, de exerci-&N̈
tatione 2, de voluptate 4, de diuitiis, &
gratia & cruciatu, de hominum vſüu, de
Felicitate, de antiquis Regibus, de hir,

quae laudantur, de Barbaricis conſue-
tudinibus. ð
phaerus ex Bosphoro fuit. Is pri- Laert.
mum Zenonem, poſtea Cleanthem au- VII, 177.
diuit, cumque egregios in philoſophia tben
progreſſus feciſſet, Alexandriam ſeſe 13. .
ad Ptolomaeum philopatora contulit.
Hic, cum controuerſia orta eſſet, an
lſJapiens opineturn? idque negaretur a
Sphaero, mala punica, vel, vt Athenaeo
relatum auiculas ex ceraRex iuſſit pro-
ferri, quibus cum deceptus Sphaerus
eſſet, falſae eum phantaſiae aſſenſum
praebuiſſe Rex exclamauit. Cui Sphae-
rus reſpondit, ſe non ſenſiſſe quidem
mala punica ea eſſe, verum quod ſint
probabile duxiſſe, differre autem phan-
taſiam comprehenſionis a phantaſia pro-h. e. cla-
babilitatis. Nempe illam nunquam tas per-
falli, in rebus probabilibus, vero rem hsonis
aliter nonnunquam ſeſehabere, quam ic.
creditum fuerat.
Mneſiſtrato, eum accuſanti, quod Laert.
Regem non eſſe diceret Ptolomaeum, VII77.
non eſſe dico reſpondit, verum Ptole-
maeum, talis qui ſit, Regis etiam ſu-
ſtinere perſonam.“

* Senſus eſt, aaturan & eſſentiam Ptolemaei in

Regia dignitate non ponere, quae Graecis verbo
givæt notatur. Sed tamen putare Ptolemaeum,
rToi& à*ve, h. e. qui talem naturam & eſſertiam

1

nactus ſit, qualem habeat, regiam dignitatem taa-
quam rααοαραιινον habere. Haec plane non in-
tellecta Stanleio, qui frigide verterat: ſeputare, re-
ſpondit, Ptolemaeum bel tatem aliquem eſſe Regem.

Aa aà Scripta

Laert.

XII, 37.

de Plac.

55¾½
Scripta ipſius feruntur ſequentia:
De mundo z, de lementis, de ſemi-
ne, de ſortuna, de minimis, aduerſits

otoνο & idolaſiue rerum ſpecies, de

ſenſebus, de Heracliti guingue diatri-
bir, de moral: inſtituto, de ohcio, de
appetitione, de perturbationibus 2, dis-
guiſetionuns liber, de rogno, de
republica Laconica, de Lycurgo & S-
Cratez, delege, de dininatione, diolo-
gos dAmatorios, de Eretriakis philoſo-
u, de ſimilibus, de defenitionibus, de
babitu, de hig, quibits Contradicitur 3,
de oratione, de diuitii, de gloria, de
morte, artis dialecticazz, de praedica-
mentis, de ambiguis, eiſtolae.
Ceanthes, quem tabulis compara-
bat Zeno durioribus, quae aegre qui-
dem ſcripturam admittunt, inſcripta
vero diutius retinent. Es in ſchola
Zenoni ſueceſſit, quamobrem peculiari
Opera de eo erit agendum.
Philo Thebanus.
Callippus Corinthius.
Po⸗donius Alexundrinus.

PARS PII DOCTEINAE STOICORNMI PTGI

Athenodorus Solenfir, quo nomine
& alii duo Stoici fuere.

Zeno Sidonius.

Denique in catalogo diſcipulorum
ipſius Eretrius etiam cenſendus eſt iu-

aenz, cuius mentio eſt apud Stobae-Stob. §.
vm, qui Zenonis ſcholam, vsque dum LXXVII

in virum euaderet, frequentauit. Poſt- P.456.
ea Eretriam reuerſus, patri interro-
ganti, quid omni illo tempore didicif-
fet? reſpondit, paucis id ei ſe probatu-
rum, ſtetitque promiſſis. Cum enim
paulo poſt alapam ei duceret pater ira-
tus, aequiſſimo id tulit animo, boc, in-
quiens, ſt, quod didici, vt patrem fe-
ranm, iratum, negue me ei opponam.
Dum vitam autem proſequimur
Zenonis, Stoicae autoris ſectae, operae
pretium erit Stoicorum doctrinae in
vniuerſum exhibere lineamenta. Quod
ſi verbis fiat aſperioribus, facile veni-
am apud eos inueniet, qui Stoicos non
in rebus magis, quam in verbis, nouitati
ſtuduiſſe meminerint.

DOCTRINA STOICORVM.

DE DIAL

: mee. Mameer humanarum eſt &

Laert.
VII, 39.

iuinarum fcientia ; philoſophia
exercitatio artis ad ſapientiam ac-
commodatac. Eſt autem ei accom-
mollata vnica atque fuprema virtur:
Virtutis, latisſimo ſenſu acceptae, ge-
nera ſunt xia,. Eſt enim vintus vel
natitralz, vel morali, vwel Logica. Na-
4uralis, qua in mundum & res munda-
nas inquiritur. Moralis, quae circa
vitam occupatur humanam: Logica,
quae rationem concernit, atque Diale-
Qica etiam vocatur. Sic primus Zeno

ECTICA.

diuiſit Citticus, in libro de oratione,
Chryſippusque in primo de oratione at-
que in primo, Phyhecorum, Apollodorus
item Ephillus, in primo introductionum
ad dogmata, Eudromusque in morali
compendio, Diogenesque Babylonius &
Poſidonius. Has vero partes Apollo-
dorus locos vocat Chryſippus vero at-
que Eudromus ſpecies, alii genera.
Logicam Philofophiae eſle partem, a Ammon,
reliquis diſtinétam, conſenſu omnium brooem.
Stoicorum gemino argumento proba- in Cate-
tur: Primum eſt. Vbicunque res aliq ua 11

21 rtit
mumur.
ciur.
cuin
offi
ise
ſit
med
„—(Ccon
ilo. cd
pon in P
l. l. A vep
nihepr. Loc
obuy. ther
pra⸗
quo
mate
tutm
eſt
trun
mun
Ppe
Nisy
petel
polit
eX P
l
Phul
enin
earu
nledl
loſo
. ſtet

Eer dcoru
ir gemn

Omine

lorum
eſt iu.
tobae-Zab, 8,
edum LIYiI
terro-
dicſ.
batü-
enim
-
, in.

imur
verde
le in
Lod
ell⸗
non
inti

h Ammon,

mn krooem.
D in Cate⸗

DE PIIILOS. ZN UCENTRE ET DIATEOT IN &PFCTE 653

s, vtitur alia, ita, vt id, quo vti-
tur vtens, non ſit pars neque offi-
cium, neque partis officium alterius
cuiusdam; partem id eſſe oportet vel
officium vtentis. Sic medicina vtitur
diaetetica, quam artem, cum neque pars
ſit, neque officium alterius cuiusuis,
medicinae partem efſle vel officium eſt
Cconſequens, partem ſcilicet therapeu-

Philo- Ticae, Officium vero practici.

pon. in Philoſophia circa Logicam verſatur,
L. I. A- vel pars igitur vel oycium philoſophiae
nel. br. Logica eſt. Sedofficium non eſt, nec
α. Theoricae enim philoſophiae, nec
Practicae officium dici poteſt. Nam
quod officium eſt alicuius rei, eandem
materiam, eundem ſcopum propoſi-

.Z tum habeat, neceſſle eſt, cum eo, cuius

eſt officium. Logicae iſtorum neu-
trum cum practica philoſophia com-
mune eſt, cuius materia res humanae &
appetitus moderatio, ſcopus commu-
nis vero ſunt euitanda in iſtis atque ap-
petenda. Logicae contra materia pro-
poſitiones ſunt, ſcopus demonſtratio
ex propoſitionum coniunctione exi-
ſtens, eius quod neceſſario pluribus
collectis elicitur. Neque theoreticae
pPhiloſophiae officium Logica eſt, eius
enim materia res ſunt diuinae, ſcopus
earundem contemplatio. Iam vero ſi
neque theoreticae neque practicae phi-
loſophiae officium eſie Logicam con-
ſtet, officium non eſſe ſequitur philo-
ſophiae, ſed ab vtroque iſtorum aeque
eſie remotam, partemque adeo eſſe
philoſophiae relinquitur.
Alteriin argumentum ita ſe habet:
nius I. c. Nulla ars propria iua format inſtru-
menta, ſi philoſophia itaque Logicam
format, non inſtrumentum, ſed partem
Scext. eius illam eſſe, conſequens erit.
Embpiric. Aſſimilant inde philoſophiam Stoi-

adu. Lo-

Amma-

eic. I. Corum nonnulli aTEae, quae fruétuum
gic. I. p.
ſta varbo-

I4I. genus omne contineat.

dam eſt menti c.
templatio ſequitur, vt emendentur, r4r. ſa.
quod tuto fieri poteſt, vbi Logica fa-“ Laert.,

rum proceritati comparetur philoſo-
Dhia naturalis, fruétuum maturitati &
ſuauitati moralis, parietum autem fir-
itati Logica. Alii ouo ſimilem di-
cunt, nam vitellum quidem, quipullus
quibusdam eſſe videtur, moralem re-
ferre philoſophiamaiunt, albumen au-
tem, quod eſt alimentum vitelli, nawu-
ralem, externam teſtam denique Lo-
gicam. Poſidonius autem, quoniam
diuelli inuicem nequeunt partes philo-
ſophiae, plantae vero afruétibus, & pa-
rietes a plantis poſſunt diuelli, animan-
ti comparare philoſophiam maluit. San-
guini quidem & carnibus partem na-
zuralem, ofſibus & neruis Logicam; Laetr.

animae autem partem moralem. At- VII, 40.

que ita quidem Sextus, ex quo Laer-
tius forte eſt corrigendus, qui Ethi-
Cam carnibus, Phyſicam animae Stoicos
aſſimilaſſe ait. Poſtremo ciuitati muris
Optime ſeptae, & ratione adminiſtratae Laert l.
ſimilem cummaxime eſſe affirmant.
Nullam autem eius partem alteram Laert.lc.
antecedere, ſed miſtas inuicem eſſe o-
mnes, quibusdam fuit defenſum, qua-
re etiam miſcentes omnes, eas trade-
re ſolent. Alii tamen Logicae primum,
ſecundum Phyycae, tertium Erhicaez adde
tribuunt locuma. Nempeintellectum Amme-
primo obfirmandum putant ad res illas nium kc.
tenendas, quae ei committuntur, ita, Sext.
vt expugnari facile nequeat. Locus Emb. e.
enim dialedicus b ſepimentum quod- ie Ma-
Inde morum Ccon- them. p.

1. c.

cultas in fundamentis rite poſita eſt. d. da
Poſtremo naturae ſuccedit contem- agib. L.
platio, ea enim diuina eſt magis, ma- L. e. vit.
gisque profunda opus ſcrutatio-
ne habet.
ſippo obſeruatum ordinem eſſe obſer "epugn.
uat, qui addit, peſremo loco eum in . 35.
Phyycis de Deo agi voluiſſe, quae
Aa àaa 2 cauſa

Eum Plutarchus Chry- De Stvie,

7

556

7

Laert.
VII, 41.
A†*

bgen

Cντα.
0αν

Laert.
VII, 42.

Laert.
VII, 41.

Cic. A-
acd Qu.

1, II.

caufſa etiam fuerit, cur reατα quaſi
dicas poſtrema] religionis appellaue-
rint praecepta. Hinc apparet labem
oecúÜπ⁄πaſſe Laertii textum, qui in eis,
qui primam Logicom, proximam ei
Phyſicam, & poſtremam Ithicam col-
locant, Qenonem in libro de oratione
cenſet, & Chrſeppum, Archidemum
item & Eudromum. Diogenem ver
Ptolemaidenſem idem Laertius ab E-
thicis exordiri narrat, Apollodorum
vero thica ſecundo ponere loco. Pa-
naetium & Poſidonium a Phyßecis ini-
tium ducere, cuius rei autor Poſido-
nii familiaris Phanias, in primo ſcho-
larum Poſidonii.
Logicam autem ſex partibus abſolui
Cleanthes ſtatuit: Dialedica, KRheto-
torica, morum doctrinqa, ciuili ſeien-
tia, naturali, & denique Theologica.
Alii tamen non Logicae, verum ipfſius
Philoſophiae has partes eſſe dicunt, vt
Zeno Tarſenſis. Partem vero Logi-
cum in duas diſciplinas plerique diuidi
poſſe autumant, Rhetoricam nempe &
Dialecticam. Addunt quidam par-
tem definientem, quae de regulis eſt
atque iudiciis. Sunt, qui defnientem
diuidant in eam, quae verſatur circa
mnueniendam veritatem, qua viſorum
dirigitur varietas: & in eam, quae ad
ognoſcendam veritatem pertinet,

quippe per notiones res comprehen-
duntur.

iis, quae copioſam orationem requi-
runt, ad perſuadendum idonea. Dia-

CAP.

PAns VII DocIETMAE STOTCORVAI PTI

leltica vero eſt recte diſſerendi ſcien- S
tia, oratione, quae interrogando & re- du Ma-
ſpondendo abſoluitur. 1
eam definit, quod ſit ſcientia verorum, 469.
falſorum, eorumque, quae nec vera, Rirh.

mnec falſa exiſtant. 2.
Tripartita vero eſt Rhetorica, deli- Laert.
beratiua, iuridiciali, demonftratiua. UII. 42.
Partes eius; Inuentio, elocutio, diſpoſe- 43.
tio, pronuntiatio. Orationis Rhetori-
cae partes ſunt, exordium, narratio,
confutatig, epilogus.

Efſe autem Dialecdicam neceſſariam vaert. 6
maxime, virtutemque certae ſpeciei, 40.
Juae alias virtutes ſua fſpecie com-
prehendat: αο ασοαο h, e. Iapſis
deuitationem] quae ſit ſcientia, quando
aſſenſum praebere debeamus vel mi-
nus, Arvena ρâz circumſpectionem,
quae ſit rationis robur, qua illis, quae
ſit rationis robur, qua illis, quae ſpecie
fallunt, reſiſtitur, vt ne iis abripiamur.
dveXevSa, h. e. frmitatem contra rerf—
darguentes, quae eſt rationis vis, im-
Pediens, quo minus aduerſa opinione
abripiamur. àαrτ—4τâ, grauitatem,
quae ſit habitus, viſa ad rectam rationem
reuocans. M
Eſt autem Dialedtica ſcientia, aut Laertib.
certa comprehenſio, aut habitus in vi.
ſorum perceptione a ratione non de,-
vians. Absque dialectica autem ſapi-

B . entem in meditatione ſine lapſu eſſe
Rhetorica eis eſt ars bene dicendi de

non poſſe. Eaenim verum falſumque
diſcerni & probabile, ambiguum vero
dignoſci. B

TII.

DE IVDICII INSTRVMENTIS ET RECGVIIS.

Phimo autem loco doctrinam de vi-
& ſenſu collocant, quatenus
iudicium ſunt inſtrumenta, quibus re-
rum veritas noſcitur.
Senſus igitur, iuxta Zenonem, qui

plurima in dialectica mutauit, & de
ſenſibus ipſis haut pauca dixit noua,
iunctos eſſe cenſuſt a quadam quaſi
impulſione, oblata extrinſecus, quam
ille avrasiav, nos viſa appellamus.

Poſidonius them. 5.

(G.

Ad
ſen
quu⸗
lun
cer.
acc
re
cor.

.
1

Calen. Ult
hiſt pil. 4
I. W berin

426. ne
dext.

Emp-ady
Mathem. tel
1.43. n
en/ ter
git
I

pye
nis
cri
Vin
0
Pre
dir
n
ſu
ſün

⸗ der,
a Uapi,
le. aln, Ma-
s them, e.
Im, 4600.

H

7.
- Leet,
o. VII. 42.

. 4.
i.
,,

Aln Leen,

.. PII, 40.
jei 146.

WI⸗

6

1,

Aut laenid
Vl⸗
e
pi⸗
ſe
lie
10

4,
ali
inH
s.
4

“M

C40ν*

ppbobe»xf TVDICII NS TNEA
Abg haec, quae viſa ſunt, & quaſi accepta

ſenſibus, aſſenſionem adiungit animorum
quam eſſe vult in nobis poſitam & vo-

luntariam. Viſum illud cum ipſum per ſe

cernitur, comprehenſibile dicitur: cum
acceptum iam & approbatum eſt, com-
prehenſioe ſi ita eſſet comprehenſum, vt
conuelli ratione non poſſet, ſeientia.
Iudicium perfectio eſt, qua diſcer-
Galen. Nitur res.
hiſt. phil. Criterium h. e. id, quod iudicat *, bifa-

T. IV. p, riam dicitur, vno modo, quo attentio-

86. ne adhibita, alia quidem facimus, alia

Emp. adv hinus*,; altero, quo adhibita, atten-

Mathem. tentione, alia quidem eſſe dicimus alia
P. T43. q. non eſle, alia eſſe vera, alia falſa. † Al-

"wen tero illo modo ſpectatum, quo de eo a-

rurſum ſpectatur. † denſu commumni,
proprio, & propriiſſzmo. Communi ſen-
Iit accipitur pro quauis comprehenſio-
nis menſura, quo ſenſu etiam phyhica
criteria eo nomine dignamur, qualia
viſus, auditus, guſtus. Senſu proprio
eo nomine venit, omnis menſura com-
prehenſionis artificiali, quomodo cu-
bitum, & ſtateram, & regulam circi-
numque criteria dixeris, in quantum
ſunt artificialia, neutiquam autem vi-
ſum atque auditum, & reliquos in v-
niuerſum ſenſus, a natura comparatos.

— —

git, quod ſit, vel non ſit, tribus modis

557
Senſo propriiſſmo vero ita dicetur o-
mnis menſura comprehenſionis rei ob-
ſcurae: quo ſenſu ea, quae ad vitam
hanc pertinent, criteria amplius non
appellantur, ſed ſola Logica, & quae a

dogmaticis philoſophis ad veritatem

inueniendam adhibentur.
Logicum iſtud criterium viciſſim p. .444,
ſubdiuidere licet, aliud dicendo eſſe
quod iudicat, aliud per quod iudicium

peragitur, aliud denique αα vel re-

lationem qua mediante atque interce-
dente] illud peragitur. Criterium quod,
iudicat, homo eſt: per quod iudicat, eſt
ſenſus; Xécoιας vel relatto, qua iierce-
dente iudicat, eſt applicatio phantaſtag.
Quemadmodum in ſtaticis enim tria
habemus criteria, exigentem ad libram,
& ipſam libram, & librae ſtatum: quo-
rum primus eſt criterium, quod iudicat,
alterum, per quod üudicium fertur, ter-
tium, Téa:ς eſt vel relatio intercedens:
quomodo item ad recta atque obliqua
diſcernenda & artifice & regula, & eius
applicatione eſt opus, ſic etiam philoſo-
Phiae ad vera a falſis diſcernenda praedi-

ctorum trium criteriorum eſt vſus. Re-

ſpondetque ei, qui adlibram vel regu-
lam aliquid exigit homo iudicans, librae
vel regulae ſenſus & intellectus, per quos
iudicium fit, Xooρ autem & relationi

*X Qui nempe ad praczicam philos. pertinet.

¾ä Qui ſpectat ad philoſ. theoreticam.

1 Recefſimus hic a Stanleio, quousque ipſe a
Sexto receſſit, ab interprete Latino ſeduétus, par-
tim mutante quaedam atque parum dextre inter-
pretante, partim omittente. En verba Sexti Graeca?

79 2grr=igten Nra gar 148* (ſic leg. pro
uτ 9) xα. Ka,dνα * T¹0oτ α
1 νοοτ*—s Tα ειν —̈νρατ—r/ ₰ S μ.
Ka' Pregon, hε, rcοασανwτσvιo †ααι rα
α Daαι, T& ν un On ρανι αα Tαανρ.
te a ρ αα +εο. Trα. üp Vevd; .
— 70 * regoy (M6‿α„⅜α☛ 0 ze rπ n dokees)
è TgXναπς. Quae facile patet, quam

male poſt Gentianum Heruetum hoc ſenſu ver-
tat Stanleius: Id quod iudikat, dupliciter ſpecta-

tur 1. pro eo, quo Bidemus alia eſſe, alia non eſſe,

bera alia, alia falſa 2. de eſſentia ſola. In qui-
bus nullus plane eſt ſenſus. Nempe omiſſo pri-
mo genere xpirncis penitus, quod pertinet ad
roantad, ex eo, quod vnum eſt apud Sextum,
duo abſurde confinxit. Confuſionem illam iam
adiuuante verbis Sexti, 1 ₰ι 5regas, ααα
reρα rαπισ vHαωfkros Ar 5Sτ+—⁷o* iſtud hoc i-
pſum eſt, quod pro primo a ſe omiſſo repoſuit
Stanleius, id nempe 1 οoοτôſ 1 442
TIIAPXEIN Oaτ, T ν &, vnde paulo poſt
Sexto dicitur 70 drcke⸗ TSeρατρ IIIAPEEQZ
& trifariam ſubdiuiditux.
Aa aa 3 modo

₰½

SS PARS VII. DOGCTRINAE
modo diéctorum inſtrumentorum, ap-
Plicatio phantaſiae, per quam homo
accedit ad iudicandum.

Laert. Cyiterium autem veritatis eſſe aiunt ticipatam perceptionem ait. Eſt autem rN..
VII. 47. phantaſtam comprehendemem ", h. eeam, ei anticipata perceptio naturalis rerum m.
quge ab eo, quod reuera exiſtit, pro- & propoſitionum vniuerſalium cogni-
ficiſcitur. Vt Chryſippus in X Phy- tio. Alii ex antiquioribus Stoicis, in —
ſicorum tradit, itemdque Antipater & quibus & Poſidontus eſt, in libro de ia- .
Apollodorus. Boethus tamen Crite- diciis criterion, rectam rationem eſſe
rin plura agnoſcit, mentem, ſenſum, ſtatuunt. 7
CAP. III. ”
DE SENSV. .
eEnſ lalectica autem a corporis ſenſbus Comprehenſio facta ſenſibus, vera eſt, Cetent
VIII, 7. deriuatur: Heic enim animus con- & fidelis, vt Zeno quidem docuit, cum £ II.

cipit notiones, quas oiaαρςρ appellant, ea-
rum rerum ſcilicet, quas definitione ex-
plicant, atque inde propagatur atq; con-
nectitur tota docendi atq; diſcendi ratio.

Vive Eſt autem ſenſus ſpiritus, a parte a-
peuow-Rimae principali, ad organa ſenſuum

Xg. pertingens.

Orig. L. Quicquid autem apprehenditur, per ſenſelia tämen non directo vera eſſe, b. 222,
VII , ſenſum apprehendi manifeſtum eft, ſed quatenus referuntur ad inelligibi
4 nihilque eſt in intellectu, quod a ſen- lia, cum quibus aliqua iis intercedir
ſu non pendeat. coniunctio.
CjA P. IV.
DE VISIS, S. PHANTASIA.
Laert. Rimo doétrinam de viſo atque ſen- gnificat. Vt enim ſeipſum prodit Iau-
VII, 49. ſu, Diocle Magneſio teſte, conſti- men atque vna omnia, quae conti-
tuunt, tanquam criterium, quo re- net; ita viſum quoque tum ſeipſum.
rum veritas dignoſcatur. Nempecri- tum id, a quo deriuatur, exhibet. Set,a4
terium hoc ipſum in genere viſim eſt, Eſt autem véſum impreſſio in facul- Makign.
quandoquidem & ratio aſſenſus, com- tate animae Principali, quam cum de- & 9,29 4
prehenſionis & intelligentiae, quae re- preſſione & eminentia coniunctam eſſe adde
liquis eſt nobilior, ſine viſo neutiquam Cleanthes ſtatuit, aeque ac eam, quae Pyrrh.
conſiſtit. Praecedit enim phamaſßia, in ceram fiat impreſſio. Chryſippus ry. .
tum vero mens elocutionis praedita autem abſurdum id eſſe exiſtimauit. c. . &
facultate, verbis declarat id, quod per Nam primum, inquit, cum cogitatio vII, zo.
viſi impreſſionem ſuſcepit. nonnunquam ſimul & triangulum, &
Flut. Plac. Phantaſia autem, quam viſimn voca- quadratum, apprehendat, oporte-
rn 3. IV, mus „a o deriuatur, quod lumenſi- bit idem corpus eodem tempore

SVOICORPM. P. L. -. III. IV.
apbelitum, ſcientiam. A quo in diuer-
ſa abiens, in primo de ratione libro
Chryfippus, criteria eſſe ſenſum & an-

natura quaſi normam ſcientiae & prin-
cipium ſui dederit.
Nihil item illa zagysia perſpiciitate Cic Ac.
& euidentia clarius, vt nulla oratio Q. Il, 6.
illuſtrior ipſa euidentia reperiri poſſit.

Ex ſenßlibus, itemque ex iis, quae Sext.

cadunt fub intellelctum, vera eſſe aliqua, Emp ad=
Mathem.

*KKarτατοο ρà Gαντονοúον Cic. Acad. Q. l.

II. Biſum comprehenſibile vertit,

diuerſas

ler.
bro
N-
em oo)t.
UI d.
i.
in
i.

D
W

ſt, Ceke.
In ClII.

CAe.
00I,6.
t.
D dext.
Einp adr
v Mithen

70 222,

Eentalr.
Mithem.
,294.
age
Pytrh.
Hyp.
Paell⸗
Fll, 5,

DE SENSV ET PIIANNT ASTA

diuerſas in ſe habere figuras, quod qui-
dem eſt abſurdum. Deinde cum ſimul
in nobis multa viſa exiſtant, animam
quoque plures ſpecies induere opor-
tebit, quod quidem magis etiam ad-
ARuc priore illo abſurdum eſt. lpſe i-
gitur exiſtimabat vſurpatam a Zenone
Tmpr Monis vocem pro alteratione eſſe,
ita ſentiente: vt viſum putet animae
eſſe alterationem, adeo vt nullum am-
plius ex eo abſurdum exiſtat, ſi iam
idem corpus ſimul & eodem tempore,
multis in nobis ſubſiſtentibus viſzr, plu-
res alterationes ſuſcipere dicatur, Vt

Mp. I81.

aer enim innumeros ſimul, & diuerſis-
ſimos, recipiens impulſus, multas vna
alterqationes fübire Poteſt, ita etiam
Partem animae principalem variis viſis
acceptis, facere aliquid poterit, quod
cum iis conuenientiam habeat.
Sunt qui dicant, neque iſtam Chry-
ſippi explicationem recte ſeſe habere;
Nam licet viſun: omne impreſo ſit ani-
mae, atque alteratio, non viciſſim ta-
men impreſzonem atqae alterationem o-
Innem viſum efle. Sic enim digito vel
dolente, vel pruriente, impres-
Lone quidem aliqua atque alteratione
affici animum, viſum tamen eam haut
eſle, quoniam ad Principem animae
Partem non pertingat.
Qubus occurrentes Stoici aiunt,
dum impreſzo in animam nominatur,
ſimul intelligi, gazazenus fit in anima,
vt integra definitio ſit iſta: Viſum eſt
uenpreſſo in anima, quatenus eſs in ani-
ma. Quemadmodum enim album in
oculo dicentes, illud, quousque eſt in
S oculo, intelligimus, illud in certa parte
D Oculi eſſe intelligentes, prout in omni-
bus homimibus deprehenditur, ita dum

d. ib.

559
dicimus viſim animae eſſle impro-
nem, hanc ipſam impreſſionem in prin-
cipe eius parte fieri intelligimus.
Reſponderunt elegantius alii: Ani-
mae vocem bifariam accipi, vel pro tota
anima, vel pro principe eius parte.
Quando enim hominem ex corpore
& anima conſiſtere, vel animum a cor-
Pore per mortem feparari dicimus,
Proprie principem intelligimus partem
animae, in qua ſedes eſt motuum, bo-
norumque animae. Quando itaque
Zeno viſum imprecſtonem in animam
vocat, non de tota anima, verum de

parte eius, eſt intelligendus; quaſi di-
ceret: viſinn eſt alteratio panti animae
principis.
Sed aduerſus hanc quoque explica-
tionem ſunt, qui excipiant: Appetitum,
aſſenſum, comprehenſionem, alteratio-
nes eſie principis animae partis: eas ta-
men a viſs diuerſiſſimas eſſe, haec e-
nim certum quoddam perſuaſionis &
affectionis eſſe genus, cum illa ſint
uidentes perceptiones“ potius quaedam,
quam inclinationes atque adeo minus
recte procedere definitionem, vt quae
aliis etiam rebus poſſit accommodari.
Aſt hic quoque recurrunt ad co=-
euDäogeis, h. e. ad ea, quae ſimul intel-
liguntur, atque indicantur intellecta:
dicentes in definitione vif; ſub intelli-
gendum eſſe facta berſuqadendo. **
Quemadmodum enim, qui dicat amo-
rem eſiſe animae, ad amicitiam procu-
randam, collatum conatum, fubintel-
ligat, inter aetate Korentes; Sic etiam
quando dicitur viſum efſle alteratio-
nem in principe animi parte, ſubin-
telligi perſuadendo factam eſſe eam, non
uidentia, alterationem.

ð * sva*ρoP—l Tussg legendum mihi perfuadent
ſequentia, pro svsoαοραοοτ νιις. Ceterum hic in
verſione plane Heruetum ſequitur Stanleius: aquo
recedendi nobis cauſae ſatis.
*Aperte zard, reαα eſt in Grzec, quod 6

praecedentia Krmant, & ſeqq. Heruetus tamen, a c
ſi ard& aα legiſſet, quod tamen neque ana-
logia Graecae linguae paritur, vertit in omnibus;
quod. fideliter ſecutus Stanleius fuit.

Viſorum

Laert.
VII, 5l1.

Laert.
VII, 5I.

vonger.

Id. ib.

Sext adv

560
Viſorum autem alia ſenſilia ſunt, alia
minus. Senftlia funt, quae per ſenſus in-
ſtrumentum vel vnum, vel plura accipi-
vntur. Non ſonſilia, quae percipiun-
tur animo ſolo, vt incorporea omnia,
& reliqua, quae mens aſlequitur ſola.
Senſilia formata ex rebus exiſtentibus,
concedendo & aſſentiendo produci.
Sunt autem viſorum quoque (αbαι¹α
h. e.) apparentige quaedam, quae ita
exiſtunt, ac ſi ex reuera exiſtentibus
formarentur. †
Rurſum alia rationalia ſunt, alia ra-
tionis éxpertid. Rationalia animanti-
vm ſunt, ratione gaudentium, irratio-
nalia brutorum. Rationalia dicuntur
notiones, carent nomine irrationales.
Sed & artiſicialia ſunt alia viſa, alia
non artißiciglia, hinc eſt, quod aliter
artifex, aliter artis rudis ſpectare ima-
ginem ſoleat.
Porro alia ſunt probabilia, alia impro-

Mathen epabilia, (rurſum nec probabilia alia ſunt,
P.182. fq. nec improbabilia, alia demum & probabi-

Id.

lia ſunt, & improbabilia,)robabilia ſunt,
quae tranquillum & aequabilem motum
inanima cient: qualia ſunt iſta: iam
dies eſt: ego loquor, & alia eius gene-
ris. Improhbabilia contrariae ſunt na-
turae, eisque ab affenſu reuocamur,
qualia ſunt: iam media die ſol ſuper
terram non eſt: dies eſt, dum tenebris
omnia plena ſunt. Et probabilia ſunt
& improbahilia illa, quac ex relatione
ad aliud modo hoc ſunt, modo illud,

vtin orationibus dubüs. Nec proba-

bilia denique nec improlabilia v. g. iſta
ſunt: ſtellae funt pares, vel ſtellae ſunt
impares. . .ł
Probabilium improbabiliumue viſo-
rum alia vera ſunt, alia falſa, alia &
vera &falſa, alia neque vera neque falſa.

1

PARS VII. DOCTRINAE &1OICORVM. P. I. e W.
Vera funt, quae vere praedicari pos-

ſunt, v. g. dies iam eſt, & lux eſt. Falſa,
quae vere praedicari non poſſunt. Ve-
ra pariter & falſa, quale erat Oreſtis
viſum, dum fureret Electrae occurren-

tis, nempe verum erat, quod obuiuum

aliquid haberet, Electra enim ei occur-
rebat, furiam eſſe, erat falſum. Ne-
que vera eſſe neque falſa, in viſa cadit
generalia. Quorum enim ſpecies ſunt
tales, vel tales, eorum genera non ſunt
talia omni ex parte. Sic hominum Graeci
alii ſunt, Barbari all. Homo in genere
igitur Graecus non eſt, omnes enim
alias homines Graecos oporteret eſſe,
neque eandem ob rationem Homo in
genere Barbarus dici poteſt.

7

Verorum viſorim alia ſunt, alia non Id.

Junt, coomprehenſibilig. Non comprehen-

ſRchilia ſunt, quae morbo vel mentis
perturbatione obueniunt. Multi enim
phreneſi laborantes, vel atra bile, ve-

rum viſiun attrahunt quidem, non

comprehentibile tamen, ab eo quod ex-
trinſecus caſu offertur, vnde ſaepe de
eo neque affirmant quippiam, neque
ei afſentiuntur. Eſt autem viſum com-
prehenſfbile, quod imprimitur & ob-
ſignatur, ab eo quod eſt, prout id eſt,
vt non poſſit eſle ab eo quod non eſt.

Sunt ergo viſi comprebenſwibil s re- I.

quiſita tria; Primum, vt exiſtat ab eo
quod eſt, dantur enim viſa, quae exi-

ſtant ab iis quae non ſunt, vt fieri ſo-

let in hominibus mente captis, Se-
cundum, vt & conueniat cum eo quod
eſt. Dantur enim viſa, quae ſunt ex
eo quod eſt, verum referunt id quod
non eſt. Sic enim Oreſtes viſum du-
cebat ex eo quod erat, nempe àb Ele-
Ara, non tamen id conueniebat cum
eo quod erat, furiarum enim vnam

† Male hic rurius Stanleius & nullo ſenſu: quaæ
ex rebus exiſtentibus formantur. Quodnam i-
gitur eorum diſ rimen a praecedentibus. Nempe

aliud poſtulant Laerti verba α σ τπας αο+

Xτ ααπνν e]K˖us, firmantur haec iis, quae ap.

Sextum habentur p. 242.

ean
ſin
Geb
tun
om
adr
mI
ſgi
rati
bet
hi!
qu
lunj
cul
met
lee
mer
eum
poſt
ſpir

ſun
cun
ninn
obo
Am
Ene
de
4 nguſt.

.Acad ⸗

Nkni don
EII. rim
e) ſo

Doe-
li,
.Pe.
reſtis
rren-
Ulum
Ccur.
Ne-
(adit
ſünt
1funt
reci
enere
eßlimn
tetle,
n in

1n N
eben.
gentis
enim
e, ⸗
No
er⸗
e de
Eode
ncom-
CKob⸗
idett,
eſt.
e re⸗
. 1 60
neexi-

jeri o

.
) od
unte
guod
y du-
He-
t CUH
VDANI

—ꝰ
nag.

guu 45

Eati

16,

bsext.
Emp.

them p.

Balen.

pDE SrNSV PANTAS VENO &

eam eſſe putabat. Viſum compreben-
ſibile vero ei quod eſt conforme eſſe
debet, imo ita impreſſum atque ſigna-
tum, vt artificio quodam imprimat
omnes viſorum proprietates, quem-
admodum ſculptores omnes expri-
munt partes rerum quas imitantur, &
ſigilli impreſſio, in ceram facta accu-
ratius, omnia eius lineamenta exhi-
bet. Poſtremum requiſitum eſt, vt ni-
hil habeat quod impediat. Nonnun-
quam enim incurrit quidem viſum
comprehenfibile, ſed fidem non conſe-
Aaur propter aduenientem extrin-
ecus circumſtantiam. Vt, cum Her-
cules Alceſtin e terra eductam ad Ad-
metum adduxit, viſum comprehenſibi-
le ex Alceſtide traxit Admetus, ei ta-
men fidebat minus: nempe mortuam
eam eſſe nouerat, neque adeo redire
poſſe, formam tamen mortuorum
ſpiritus quosdam quandoque induere.
Viſun vero ſ. phantaſtam, phanma-
Ron, Phantiſticon & Phantaſma ita ſe-
cundum Chryſippum diſtinguenda ve-
niunt. Phantaſia affectio eſt in animo
oborta, quae & ſeipſam & cauſam ſu-
am repraeſentat. Vt, quando albe-
dinem oculis cernimus noſtris, affectio

ea eſt quam viſus in animo producit,

aAuguſt. Meritoque affectio illa appellatur, quo-

. en niam res, a qua eſt, album eſt, a quo mo-

T. /1. p.
426.

TLrum iuxta Zenonem eſt id, quod
ita animo eſt impreſſum ex eo vn-
475. de eſt, vt eſſe non poſſit ex eo, vnde

adv. Ma-

alen. non eſta. „WVel, vt alii definiunt b. Ve-
Hig. Phil.
r. WV. rum eſt id quod eſt, & quodexaduer-

Opp. p. ſo alicuius ponitur.
426.
* Sext,
Pyrrh.
Hyp. L.
II. 6. 7.

fariam: ſubſtantia, conftitutione, poten-
tig. Subſtantia, nam veritas corpus

Differt autem verum a veritatetri-

551
vetur animus noſter. Eadem de rebus
Odoratus atque tactus ſunt tenenda.
Phantaſton eſt id, quod cauſa eſt
phantaſiae, h. e. viſt. Albedo v. g. &
frigus, & quicquid animam mouere
poteſt, phantaſton eſt. B
Phantqſticon eſt fruſtranea & inanis Saαα
[viſi] attractio, animae affectio proce-Xο.
dens ab eo, quod non eſt, vt fit in iis, *.
qui cum vmbris pugnant, vel manus
fruſtra extendunt. Nempe phanta-
ſia, vel viſum, phantaſton habet, ex quo
exiſtat, Phantaſticum vero nihil habet,
ex quo tanquam vera re exiſtat, atque
ducatur. .
Phantaſma eſt id, ad quod inani illa
attractione adducimur, quod contingit
in atra bile laborantibus & furioſis,
qualis Oreſtes in tragoedia, cum di-
cit
mater, obſecro te, ne incutias
mihi
Has ſanguinolentas &) colubrinas
virgines,
Quae me inſequuntur & terrore
cruciant.
Haec furore actus profert, nihil e-
nim videbat, quamobrem Electrare-
ſpondet: .
Tuo quietus in lecto, miſer, mane,
Cernens eorum quae cernere putas
nihil.

CAP. V.
DE VERO ET VERITATE.

eſt, verum autem eſt incorporeum, eſt
enim Nenτο+ο id quod verbo profertur,
atque incorporeum adeo. Contra
veritas corpus eſt, eſt enim ſcientia
ua proferuntur omnia vera.“Omnis a.
cientia quodammodo eſt pars animae rιℳ
princeps, quae pars princeps corpus 9% à-
eſt, veritas itaque in genere corpo-οιω.
rea eſt. rrixi,.
Bb bb Conſtitutione,

562 PARS VIr DoCTRTNA STOTCORVM P r Vr VTI

Conſtitutione, nam verum concipi-
tur tanquam aliquid natura ſimplex
atque vniforme, v. g. dies eſt, ego lo-
quor. Veritas vero, vt quae ſcientia
ſit, ex multorum verorum cognitione
conſtat, certo quodam modo coniun-
ctorum. Quamobrem ſicuti populus
a ciue differt, ſiquidem populus ciui-
vm eſt multitudo, ciuis vero perſona

eſt ſingularis, ita verum quoque & ve-

ritas differunt Veritas populo ſimi-
lis eſt, verum ciui. Veritas enim ex
Multis colligitur, verum eſt ſimplex.

CAP. VI.

Potentia, quoniam verum non ad-
haeret veritati abſolute & neceſſario.
Mente captus, infans, ſtultus verum
dicere poſſunt, ſcientiam eius quod-
verum eſt habere non poſtfunt. Veri-
tas res conſiderat cum ſcientia, ita vt
ſapiens ſit, qui veritaten habet, vera-
rum enim rerum ſcientiam habet, ne-
que decipitur vnquam, neque men-
titur, falſum proferat licet, quoniam
a bona, non mala affectione id pro-
cedit.

DE COMPREHENSIONE.

Cic. Ac. K* Comprehenſio primum ita
Q.L. V, 1X dicta Zenoni, metaphora ducta a
*47": rebus, quae manu comprehenduntur,
id quod quidem geſtu conficiebat. Nam
cum extenſis digitis aduerſam manum
oſtenderat, viſim inquiebat, buiusmo-
di eſt. Deinde cum paullum digitos
conſtrinxerat, aſſenſus huiusmodi. Tum
cum plane compreflerat, pugnumque
fecerat, comprehenſionem dicebat.
Galen. Comprehenſio eſt ſcientia firma & ve-
in-Eill,ra, non - comprehenſto ( zεαW.)
IV, 6. eius contrarium eſt. Sunt enim res
Stoicos quas videre nos putamus tantum, vel
x«—— παααπire, & ſentire, vt in ſomniis &
αran- Phreneſi ſe res habet. Alias res non
un cui-tantum epinione, ſed reuera videmus,
dentem 2 udimusque, & ſentimus. Poſterioris
non de- gerneris quae fſunt, Academicis ſcepti-
Kniuiſſe cisque exceptis, omnes firmam ſcien-
t. iam parere putant, reliqua quae in
zSext, ſommio vel phreneſi nobis obuerſantur,
adv. Ma. falſa ſunt. . .
zhem. p, Quicquid autem mente comprehen-

1372. ditun, vel comprehenditur per incur-
Xατ
ium eN&à

lionemb euidentium, vel, vt Laertius

loquitur, per ſenſus, vel per traunfitum
a b euidentibus*, qui eſt Laertio col-
lelkctio per demonſtrationen-. Huius tres
ſunt ſpecies: vel enim hoc fit per æ=-
Eemilationem, vel per compolitionem, vel
per analegiam ſeu proportionem. .
Per incurſtonem euidentium com-
prehenduntur album & nigrum, dulce
& acidum. Per tranſitum ab euiden-
tibus, & quidem per Aſzmilationem ex
imagine ſua comprehenditur Socrates:
per compofe ionem, hippocentaurus,
quem ex homine componimus & equo:
membra enim vtrique fpeciei propria
coniungentes, phantaſia comprehendi-
mus id, quod neque equus eſt, neque
homo, ſed hippocentaurus, exvtroque
compoſitus. Per analogiam denique res
dupliciter comprehenduntur: velaug-
mzentatione: vt ſi ordinariam hominum
ſtaturam augendo Cyclopa concipia-
mus, qui non ſimilis ſit.
Paſto pane viro, ſod celſa vertice
monti.
Vel deminutione, qua ratione Py-
gmaei formamus conceptum, qua item

ν vοα ſic & §
ivασνυvGr. Kœrα 7τοτ ιιυιοοσαιν ſic ext. p. 479. 2*τ

7

* Laert. *αινιιινα εααατιαυT‿ναα. Rem tenet Scanleins

VII, 52.

5

vox accuratius explicata ſonat: per incidem-

Centrum

e

Laert,
c3.
2τ⁄ „
erchr ll
(.

Cic. Ac.
Ou.

— — —

—————— — — —– — —. —

Clc. de.
fatoc l.

d.
drio.
rum
nod
Veri-
ta t
Vera-
Ne⸗
men-
niam
ſe⸗

ſtun
col.
Stres
Per-
1,Vel

con-
ce
den⸗
mnex
ger.
Uris,
ego.
oprin
endi⸗
leque
roqe
llees
loug-
num
Pir-

ice

Py-

iten
gtilen

trum

pr COMPEEHIFNSONE ET ASSENSWũI. 563

centrum terrae concipimus, analogia
minorum globorum.

Vu. Iitis ſpeciebus omnibus addenda
v „ Comprechenſio per zranspoſetionem, Vt

uer a&ασ ſi oculos in pectore concipiamus. Per
cr.

CA P.

contrarietatem, vt mors intelligitur
(ex contraria ei vita.) Per tranſitio- b ar à
nemb, vt efata & locus.* Per priua- uerd-
ionem, ſic virum ſine manibus conci- Gægw.
pias. Per naturam, quomodo iuſtum
atque bonum intelliguntur.

VII.

DE ASSENSV.

Gic. Ac. H ſatis cognitis, quae iam expli-
Q.W. 12. cata ſunt, nunc de aſenkone at-
que approbatione, quam Graeci να—
TAεονο vοcant pauca dicemus. Non
quo non latus locus ſit, ſed paulo ante
iacéta ſunt fundamenta. Nam cum
vim quae eſlet in ſenſibus explicaba-

mus, ſimul illud aperiebatur, compre-

hendi multa & percipi ſenſibus, quod
fieri ſine aſſenſione non poteſt. Dein-
de cum inter inanimum & animal hoc
maxime interſit, quod inanimum ni-
hil agit, animal agit aliquid, aut ei ſen-
ſus adimendns eſt, aut ea quae eſt in
noſtra ſita poteſtate reddenda ento.
At vero animus quodammodo eripitur
his, quos neque ſentire neque Men-
tiri volunt. Vt enim lancem in libra,
ponderibus impoſitis, deprimi; ſic a-
. nimum perſpicuis cedere neceſte eſt.
Cic. de. Quanquam aſſenſto non poſſit fieri
ſatoc. 9 niſi commota viſo; tamen cum id viſum
proximam cauſam habeat non princi-
palem, hanchabet rationem, vt Chry-
ſippus vult, non vt illa quidem fieri
poſſit, nulla vi extrinſecus excitata,
neceſſe eſt enim ſenſionem viſo com-
moueri, ſed reuertitur ad Cylindrum,
Sad turbinem ſuum, quae moueri in-
cipere niſi pulſa non poſſunt: id au-
tem, quam aceidit ſuapte natura, quod
ſupereſt, & cylindrus voluitur, & tur-
bo verſatur. Vtigitur qui protruſit

cylindrum, dedit ei principium mo-
tionis, volubilitatem autem ei non de-
dit: ſic viſum obiectum imprimet il-
lud quidem, & quaſi ſignabit in animo
ſuam ſpeciem, ſed dſenſio noſtra erit
in poteſtate: eaque quod reliquum eſt
ſuapte vi & natura mouebitur.
Phantafiae ſ. viſa, quibus mens ho- Gell.
minis prima ſtatim ſpecie accidentis 5
ad animum rei pellitur, non volunta- Auguft.
tis ſunt, neque arbitraria, ſed vi qua- de C. D.
dam ſua ſeſe inferunt hominibus. No- IX, 4.
ſcitandae probationes autem, quas
araéoci vocant, quibus eadem vi-
Ja noſcuntur & diiudicantur, volunta-
riae ſunt, fiuntque hominum arbitra-
tu. Propterea, quum ſonus aliquis
formidabilis, aut coelo, aut ex ruina,
aut repentinus neſcius periculi nun-
cius, vel quid aliud eiusmodi factum:
ſapientis quoque animum pauliſper
moueri, & contrahi, & palleſcere ne-
ceſſum eſt: non opinione alicuius ma-
le praecepta, ſed quibusdam motibus
rapidis & inconſultis, officium men-
tis atque rationis praeuertentibus.
Mox tamen ille ſapiens ibidem ra
raiabtas Cavraoias, viſa iſthazc animi
ſui terrifica non approbat: hoc eſt &
ννRτα.ν οτι ροοοισαοαροàοα ſed
abiicit reſpuitque, necei metuendum
eſſe in his quicquam videtur. Atque
hoc inter inſipientis ſapientisque

Acnrv Tτο Nempe quae dicendo intelligimus. Et locus tranſitione ab vna ad ali-

„

proferuntur, tranſeundo ab vna ſyllaba ad aliam am partem clariſſime percipitur,

Bb bb 2 animum

564 PARS VII DOOCTEINA STOICORVM. P. T c VIII.

animum differt, quod inſipiens, qualia
eſſe primo animi ſui pulſu viſa ſunt
ſaeua & aſpera, talia eſſe vero putat; &
eadem incepta, quae quaſi iure me-
tuenda ſint, ſua quoque aſſenſione ap-
probat, α zcoοιοσůbειοο (Hoc e-
nim verbo Stoici, cum ſuper iſta re
diſlerunt, vtuntur.) Sapiens autem

quam breuiter & ſtrictim colore atque
vultu motus eſt, & ανν ι τ ιταα ed
ſtatum vigoremque ſententiae ſuae re-
tinet, quam de huiuſcemodi viſis ſem-
er habuit, vt de minime metuendis,
ſed fronte falia & formidine inani ter-
ritantibus. .

CAP. VIII.
PDE NOTIONIBVS.

2
7. * νονα=

2. Cie. Senſit, veluti norma ſcientiae, no-
Ac. O 1 tätones rerum in animis impriman-
I, II. tur, e quibus non principia ſolum, ſed
& latiores quaedam ad veritatem in-
veniendam viae inueniuntur-
Plut. de. Vbi in lucem primum editur homo,
Iye hiladuerſus principem animi partem per-
* inde ſe gerit, ac ſi in pura charta lit-
terae ei eſſent exarandae. Primus ve-
ro infcriptionis modus a ſenſibus eſt.
Vbi enim ſenſu aliquid percipimus, vt
album, eo ſublato licet memoriam ta-
men eius retinemus. Poſt vbi eius-
dem generis plures collectae fuerint
imagines, experientia id dicitur, haec
enim nihil aliud eſt quam collectio e-
iusdem generis notionum.
Sunt autem notionum aline natura-
les, quae dicto modo gignuntur, ſine
Vlla artis induſtria. Aliae docdtrina at-
que indsſtria comparantur. Atque
poſteriores hae proprie notiones, illae
roXα anticipationes vocantur. Ratio autem
. a qua rationales audimus, iſtis antici-
pationibus perſici dicitur primo anno-
rum ſeptenario.
Conceptio porro mentis, eſt viſum in-
telligentis facultatis in animali, ratio-
ne praedito. Viſum * enim, ſi rationali

Id. ib.

Id. ib.
vHαα

animo obtingat, conceptio mentis vo-
catur, Graecis eoaνaαauνa duéta a mente,
quae v& eſt iisdem, appellatione. Nem-
pe vifa reliquis animalibus minime ac-
cidunt, quae Diis vero atque nobis
obueniunt, ea ſola ſunt viſa. Quae
nobis vero obueniunt ea ſunt viſa ſe-
cundum genus, & ſecundum ſpeciem
ſunt mentes concebtiones; quemadmo-
dum denarii & ſtateres, per ſe id funt
quod nomine referunt, ſi vero pro
nauali vectura pendantur, tum hoc
quoque eis accedit, naulum vt appel-
lentur.
Notiones communes omnibus homi-Arrian.
nibus ſunt inque iis omnes conſen- in
tiunt] neque notio notioni repugnat. 22.“
Quis enim noſtrum bonum non ſtatuit
eſſe vtile, & expetendum, & quauis ra-
tione aſtectandum? Qus non ſtatuit
iuſtum eſſe honeſtum & decorum?
Vnde igitur pugnae oriuntur & con-
tentiones? nempe ex applicatione
communmium notionum ad res ſingu-
lares.
Hae notienes, & id genus aliae, re- Simplic.
Cta ratione in nobis conſtitutae, lon- in Epiſt.
goque tempore exploratae, verae ſunt, “ 33.
& cum rerum natura congruentes.

* Galrvοαου., v Pro αατοαααα a,d Plut, reſtituendum eſſe luadet ipſe capite proxlme ſq. 12.

CAp.

. .

Cic. R
Olil.

dext.
adu. Ma-
them. Rn
166, 1

dext,
adu, Ma-
them. p⸗
21 4
1 „e=r
r
Qu 3
harum
dextre 1
fler⸗l

Vetum

daneinsd

tontin.
genreh
interre-
tatur.
conint.
ecyinit
¹ baert.
VIl 4g. 1
derrey
UTo-/
TeNA
4 un.
Ta). V
TA 1
u a;
ieda, 2
an
6ur.

tae
) ſed
ere⸗
lem.
dls,
ter⸗

yo.⸗
leſte,
Veln⸗
eac⸗
gobir
e⸗
le-
ien
mo-
unt
. N. 0
hoc
bel⸗

len a,
Sndr, 22.
Ntuit
Sn.
tuit
un?
co⸗
jone
⸗

Ie-Zimpli⸗
on- in Pyiſt,
int 3.
t, 1,159.

Sext.

DE NOTYIONB. SCOIENTIA. VOCE &. 565

.

CA P.

DE SCIENTIA ET OPINIONE,

Cic. Ac.

S Wod ſenfa comprehenſum erat id
. I I »

ipſum ſenſam Zeno appellabat, &.
ſi tta erat comprehenſum, vt conuelli ra-
tione non poſſet, ſéientiam: ſin aliter,
infcientiam nominabat, ex qua exſiſte-
ret etiam opinio, quae eſſet imbecilla, &
cum falſo incognitoque communis.

Sext. Tria haec inter ſe coniugata ſunt ſci-
thtan,. entio, opinio, & quae eſt in eorum con-
166., finio collocata comprehenfto. Ex qui-
bus ſcientia quidem eſt firma ac ſtabilis

comprehenſio, quam ne ratio quidem

CA P.

mutare poſſit. Opinio autem imbe-
cilla & falſa aſſenſio. Comprehenſio de-
nique, quae inter vtrumque intercedit,
eſtque aſlenſio viſtomprehenſibilis. Eſt vaæræ-
vero viſum comprehenſibile ita verum, Mur re
vt nequeat falſum eſſe. Hinc colligi- vers Ge⸗
tur in ſolis fapientibus ſcientiam, opinio- at:
nem vero in ſtultis eſſe, vtrisque com-
munem autem eſſe comprehenlionem, vt
quae ſit id, per quod verum diiudicatur. .
Quamobrem eam Zeno neque in re- ni⸗
Ar, neque in prauis numerabat, ſeé r

ſoli credendum eſſe dicebat. gatat
aναuHho
X. . TiHααοσú.

DE VOCE, ORATIONE ET VERBIS.

” Ria iſta coniugata inter ſe ſunt, id
them. pe. 1 guod lenißcatur, &id quodhoniß-
223. A- Cat, & id quod Aℳo T. Id quod Lon ſstat,
†P2 -VvOX eſt, v. g. Dion. Quod Lgnißcatur.
αa res eſft, voce declarata: eſtque hoc
Guod ipfum, quod mente apprehendimus;
Ben Id, quod eſt, ipſa eſt res, extra nos ſub-
poſt Her- ſiſtens, vt ipſe Dion.
verum Dlialecticas cum verſetur circa id,
Stanleius quod ſignificat & fgnificatur, diuiditur
cene in eorum quae ſignifcantun & vocis lo-
en s cu. Locumeorum, quaz ſgniſzcan-

interpre- C11 . 7
tatur. tur, ſubdiuidunt im locum de viſis at-

conf. inf-que in locum eorum, quae ex viſis exi-

z ni⸗ Runt: oratione item xpoſitorum!?, axio-
vI, 4g. maütum, [& ex ſo perfectorum*, oorusmn
porro, quae de quodam aut de dltibus-
« goro. Jain dicumun à, & lmilium reltorum &
nen ſupinorum , generum & ſpecierum. In
gc. locum porro, vbi agitur de propoſitioni-
NE us , & modis atque Spllogiſtnis, & de

& vera dicentes, & negantes, Sritae, &
amhigui, & confcientes, occcultantes
item, Ceratinae, nulli item & metentes.]t Sris
In altero loco, ad vocem pertinente,
declaratur litterata vox, & quaenam

ſint orationis partes, Soloecorum &

Barbarorum natura, itemque poema-
tum, de amphiboliis itemagitur, voce-
que canora & muſica. Vt &, ſecun-
dum quosdam, de definitionibus & di-
viſionibus.
Mentis viſa orationem praecedunt, Laert.
quamobrem etiam de illis iam antea e- 49
gimus, tum vero mens inſtruéta oratio-
nis facultate, quod viſorum accepit im-
preſſione ſermone declarat. Propter- Laert-
ea Dialeckicae ſpeculatio conſenſu O-VIl 55.

mIIUIm videtur a vocis loco initium ſu-

mere.
Eſt auten vox aer ictus: ſei, vVt aĩt Laert. le.
Diogenes Babylonius, in arte quam de
voceſcripſit, animali vox eſt aer, im-

. raÿ iis, quae in voce & re funt fallaciis: in vVOX e
uate* quo genere ſunt Syllogiſimi mentientes, petu percuſſus: vox hominiz autem ar- b α
6n * Sic Cic. Acad I, II., Si ita eſſet comprehen- ba verterat: Firmaat DLabilis & immutabilis com- nee⸗
f rrso! ſum, vt conuelli a natione non poſſet, vocabant prehenſio cum ratione: „G.,
bα.. ſcientianz. Minus luculenter Stanleius Sexti ver= S .
ticulata

Bb bb 3

ticulataeſt, a mente profecta, quae a
decimo quarto aetatis anno conſum-
matur. D
Dictio autem, vt Diogenesait, vox
litterata eſt, v. g. dies eft. Oratio por-
ro eſt vox ſignificans a mente profecta:
vt dies eſt. Dialectus eſt dictio expreſ-
ſa iuxta gentium varietatem, quarum
nulla non propria ſua vtitur dialecto,
quemadmodum Attica vox eſt ⅝„αατ—

Laert. To, IOnica io. Differt autem dictio

VII, 57.

Xé

α ⁰

Sext.

ab oratione, nam oratio ſemper ſignifi-

cat, dictio autem etiam datur nihil ſi-

gnificans; vt Blitri. Oratio autem
inſignificans non datur. Differt item
dicere & pronunciare, nam pronuncian-

Empir. zua voces, dicuntur autem etiam res,

adu.

Ma
themat.
p. 223.

.„

nam dicere eſt pronunciare vocem, ſi-
gnificantem rem, de qua dicitur.

Varro,de Hinc dictum Chryſippo, eum qui
Ling. L. primo dicitur fari, & vocabula & reli-
L. V. p. qua verba dicit, antequam ſuo quidque

*

Cic. Of-

loco ea dicere poteſt, eum non loqui,
ſed, vt loqui: quare vt imago hominis
non ſit homo, ſic in coruis, cornicibus,
pueris, primitus incipientibus fari,
verba non eſſe verba, quod non loquan-
tur. Igitur is loquitur, qui ſuo loco
quodque verbum ſciens ponit.

Multum autem operae Stoici, atque

ſc. 1, 7.SZeno imprimis, in vocibus inueniendis
PBionyſ. & explicandis ponebant, quas ſubtiliſſi-
Halic. de me diſtinguebant, architecti verborum

* dicti Ciceroni. Ammonius vero
verb. p. 5. . .
α Grammaticos Stoicorum ſectatores ap-
c. 3I. Pellat.

Laert.

Dicdionis elementa XXIV Linterae

VII, 57. ſunt. Dicitur autem littera tripliciter

elementum, ſgura elementi, & nomen,
vt alpha. Porro ſeptem ſunt vocalia
elementa , e, n, 4° v, o, Muta ſex 6,
„, ½α, r, T.

Ss PARS VII DOCTEAE STOTCOERVM P.Te E

Orationis vero quinque ſunt partes, ¹ ap. La-
vt ait Diogenes in Iibro de voce, & ert. l. e.
Chryſippus.“ Atque initio quidem tae s:
1C 111 alic. §.
quatuor tantum orationis partes nu- II. p. 2.
merabant, articulos a coniundionibus
diſtinguentes. Inde poſteriores Stoi-
ci nomina & appellationes diſtinguentes,
quinque partes ſtatuerunt; nomen, ap-
bellauonem, verbum, coniundionem &
articulum. Antipater in libro de di-
Aionibus, & his, quaz dicumntur, etiam
medium adiecit. Appellatio, vt Dioge-
nes ait, pars orationis eſt, communem
qualitatem ſignificans, vt homo, eguus.
Nomen eſt pars orationis, propriam
qualitatem denotans, vt Diogenes, So-
crates. Verbum, iuxta Diogenem, eſt
pars orationis, ſignificans incompoſi-
tum praedicatum; vel, vt ali malunt,
elementum orationis ſine caſu, ſignifi-
cans aliquid conſtructum de aliquo, vel
de aliquibus, vt ſeribo, loguorn. Con-
iunctio eſt pars orationis ſine caſu, con-
neétens orationis partes Articulus
elementum orationis eſt, caſus habens,
quo genera & numeri nominum diſtin-
guntur, vté, 5, 79, , &ε§ 7,
*„Omne verbum propter id, quod adn⸗
„ſonat, quatuor quaedam neceſſario Pialeét.
*vOCcat in quaeſtionem, originemz ſuam, c. vI. T. I.
*vi declinationem, ordinationem. opp. p.
Quantum adoriginem, quam érνο— 0a.
Aνι Graeci vocant, nomina natura
valere putabant, vocibus primum pro-
nunciatis res ipſas imitantibus, a quibus
nomina poſtea ſint deriuata. Eam ra-
tionem ſequentes erymologias commi-
niſcuntur, “ nullum eſſe verbum pu-
*tantes, cuius certa ratio explicari non
*pPoſſit. Maximo itaque ſtudio vnde
voces deducantur, inquirebant, mul-
tumq; ea in re operae poſuerunt. Zeno

* (looomoo, appellationes vertit Priſcian, womina vero & Appellationes ſunt, quae poſterioribus

nomina propria & appellatiun vocantur.

primum,

iid

— —– ——

—

— —

—

tes mnle.
d ett. l. 6.

X Dion.
Eeng .

nu⸗I. 140
us
toi.

tes,
,.
„&
amn
ge-
nem
ut.
tiam

lirto iae.
WWamn, eVI,1..
p.
r l.
Aturi
1pfo⸗
ibs
11.
nmi-
1pu⸗
inon
Fnde
Il-
Zeuo

—
kiotibus

mu,

ibid.

DE VOCE, ORATIONEF ET VERBOY HH

primum, inde Cleanthes, poſtremo pter quandam vicinitatem, minutum

Chryſippus, vt fabulas explicarent, vo- pro paruo. Sed haec abuſio vocabuli
cumque redderent rationes, cur ita a- in poteſtate loquentis eſt: habet enim
literue excogitatae fuiflent. Haec origo paruum, vt minutum non dicatur. II-
quaerendaeſt, donec perueniatur eo, lud magis pertinet ad id, quod volumus
cNWι res cum ſono verbi aliqua ſimilitu- oſtendere, quod cum piſcina dicitur in
«ine concinat, vt, cum dicimus aeris balneis, in qua piſcium nihilſit, cum ni-
„ninnitum, equorum binnitum, ouium hil piſcibus fimile habeat, videtur tamen
balatum, tubarum clangerem, Krido- apiſcibus dicta propter aquam, vbi pi-
νοâcatenarum, haec verba ita ſonent, ſcibus vita eſt. Ita vocabulum non
*„V res, quae his verbis ſignificantur. translatum ſimilirudine, ſed quadam
Sed quia ſunt res, quae non ſonant vicinitate vſurpatum eit. Quod ſi
zn his ſimilitudo tactus valet: vt ſi le- quis dicat homines piſeibus ſimiles na-
cniter vel aſpere ſenſum tangunt, leni- tando fieri, & inde piſéinae nomen eſſe
*αα7*.l aſperitas litterarum, vt tangit natum, ſtultum eſt, hocrefutare, cum
caditum, ſic eis nomina peperit. Et ab reneutrum abhorreat, & vtrumque
iĩpſum lene cum dicimus, leniter ſonat. lateat. Hlud enim bene accidit, quod
Quis item aſperitatem non & ipſo no- vno exemplo dilucidare non pofſu-
mine aſperam iudicet? Lene eſt auri- mus, quid diſtet origo verbi, quae de
bus, cum dicimus, voluptas: aſperum vicinitate arripitur, ab ea, quae de ſi-
eſt cum dicimus, crux. Ma res ipſae militudine ducitur.
iam efficiunt, ſicut verba ſentiuntur. Hinc facta eſt progreſſio vsque ad
Mel, quam fuauiter res ipſa guſtum, contrarium. Nam lucus dictus puta-
tam ſuauiter nomen tangit auditum. tur, quod minime luceat: & bellum,
Acre, in vtroque aſperum eſt; lana & quod res bella non ſi; & foederis no-
vepres, vt audiuntur verba, ſic illatan- men, quod res foeda non fit. Quod ſi
gitur. Haec quaſi cunabula verborum a. ſoeditate porci dictum eſt, vt nonnulli
eſſe crediderunt, vtſenſus rerum cum voluut, redit ergo ad illam vicinitatem,
ſonorum ſenſu concordarent. eum id, quod fit, ab eo quod fit, nomi-
Hinc ad ipſarum inter ſe rerum ſimi- natur. Nam & iſta omnino vicinitas
Etudinem proceffiſſe licentiam nomi- late patet, & per multas partes ſecatur.
nandi: vt cum, verbi cauſa, crux pro- Aut per efficientiam, Vt hoc ipſum a
pterea dicta ſit, quod ipſius verbi aſpe- foeditate porci, per quem foedus effi-
ritas cum doloris, quem crux efficit, citur. Aut per eflectum, vt puteus,
aſperitate concordat: Crura tamen quod eius eflectus potatio eſt, creditur
non propter aſperitatem doloris, ſed dictus. Aut per id, quod continet, vr
quod longitudine atque duritia, inter vrbem ab orbe appellatam volunt, quod
membra cetera ſint ligno crucis ſimilio- auſpicato loco Crcumduci aratro ſolet:
ra, ſic appellata funt. Inde ad abuſio- cuius rei & Virgilius meminit, vbi Ae-
nem ventum eſt, vt vſurpetur non tam neas vrbem defegnat aratro. Aut per
rer ſimilis, ſed quaſi vicinge. Quid e- id quod continetur, vt ſi quis horre-
mim ſimile inter ſignificationem parui vm, mutata d littera, affirmet ab hordeo
& minuti, eum poſſit paruum eſle, quod nominatum. Aut per abuſionem, vt
non modo nihil minutum ſu, ſed etiam cum bordeum dicimus, & ibi triticum
aliquid creuerit? Diciraus tamen pro- conditur. Vel a parte totum, vc
mucronis

569 PARS VII. DOCOTRINAF STOICORVM P. I. c. X.

ynuenonis nomine, quae ſumma pars eſt
gladii, totum gladium vocant. Vel a
toto pars, vt capillus, quaſi capitis pilus.
Quid vltra prouehar? Quicquid aliud
annumerari poteſt, aut ſimilitudine re-
rum & ſonorum, aut ſimilitudine re-
rum ipſarum, aut vic initate, aut contra-
rio contineri, videbis originem verbi,
quam proſequi non quidem vItra ſimi-
litudinem poſſumus.
Sed hoc non ſemper vtique poſſu-
mus. Innumerabilia enim ſunt verba,
quorum ratio reddi non poſſit, aut
non eſt, aut latet. Vide tamen paulu-
lum, quomodo Peruenk putant ad illa
verborum cunabula, vel ad ſtirpem po-
tius atque ſementum, vltra quod quae-
ri originem vetant, nec, ſi quis velit,
poteſt quicquam inuenire. Nemo
ambigit ſyllabas, in quibus u littera lo-
cum obtinet conſonantis, vt ſunt in his
verbis, venter, vafer, velam, vinum,
vomis, vilnus, craſſum & quaſi validum
ſonum edere. Quod approbat etiam
loquendi conſuetúdo, cum quibus-
dam verbis eas ſubtrahimus, ne one-
rent aurem. Nam inde eſt, quod ama-
ſti, libentius dicimus, quam amauiſti, &
abiit, non abiuit, & in hunc modum in-
numerabilia. Ergo cum dicimus, vim,
ſonus verbi (vt dictum eſt) quaſi validus
congruit rei, quae ſignificatur. Iam ex
illa vicinitate per id, quod efficiunt,
hoc eſt, quia violenta ſunt, dicta vincu-
la poſſunt videri, & vimen, quo aliquid
vinciatur. Inde viter, quod admini-
culis quibus vinciantur nexibus pen-
dent. Hinc etiam propter ſimilitudi-
nem, incuruum ſenem vietum Teren-
tius appellauit. Hinc terra, quae pe-
dibus itinerantium flexuoſa & trita eſt,
via dicitur. Si autem via, quae vi pe-
dum trita eſt, creditur dicta, redit origo
ad illam vicinitatem. Sed faciamus a
ſimilitudine vitis vel vimini, hoc eſt, a

flexu eſſe dictam: quaerit ergo me
quispiam, quare via dicta eſt? Reſpon-
deo, a flexu, quia flexum velut incur-
wum wietum vweteres dixerunt: vnde
vietos, quod canto ambiantur rotarum
ligna vocant. Perſequitur quaerere,
vndewietum flexum dicatur? Et hinc
reſpondeo, a ſimilitudine vitis. Inſtat
atque exigit, vnde iſtud ſit vitisnomen⸗
Dico, quia vincit ea, quae comprehen-
derit. Scrutatur, ipſum vincire vnde
dictum ſit? Dicemus, a vi. Vzæ quare
ſic appellaturꝰ requiret: Redditur ra-
tio: quia robuſto & valido ſono ver-
bum rei, quae ſignificatur, congruit.

VItra quod requirat, non habet. 3 Gelen
Simili ratione in voce Eg& obſeruan- gHippocr.

te Chryſippo, dum prima ſyllaba profer- & Plat.
tur, labia deprimuntur inferiora, qua-Lib. 2.
ſinos ipſos, nutu illo nobis deſignanti- init.
bus, barba mota atque verſus pectus in- 1.1. ob.
clinata. Eius generis plura exempla la. 5.
habet Nigidius b in Commentariis b ap. Gel-
Grammaticis. lium X,5.
Secunda quaeſtio voces concernens "neeon-
eſt de vi earundem, de Egnifcantibuse, a
vnde Chryſippus dialecticam in duas d Laert.
diuiſit partes, de gnificantibus, & ſigniſi- V 1, 63.
catis. Hoc loco quot modis quiduis
dicetur, inquirunt, & quot modis
quicquid, quod dicitur, ſignificet. ,
Hic vocum examinatur ambiguitas. dααα-
Vocis autem ambiguitas eſt, ſi vox ali- Wer:
qua duas res, pluresue, ſignificet, idque
proprie & natura ſua ex linguae inge-
nio, ita, vt plures eaedem voces ſen-
ſus fundere queant. v, g. πονιαιι Gellius
xe, quod & aulam ter cecidiſſe, & cecidiſ- XI, 12.
ſe tibicinam notare poteſt. aisu-
Omne autem verbum natura ſua Nin. loco
ambiguum eſt, quoniam ex eodem duo gicanda.
vel plura accipi poſlunt. ιNec mo-f Augn-
veatt, quod apud Ciceronem calumnia- ſtin, de

tur Hortenſius, huiusmodi ambigua Dear. .
audere ſe (xplicare. Dilucide omne o⅞ p.

verbum 170.

tl
Gell. I,
„
* Varto,

el. b.

5. lol.

Latine 1.

4 quali.
uali⸗ d
latem.

NR
⸗
Ur.
de
N
ere,
ine
ſtit
nen-
len⸗
ude
Har
1⸗
Vel-
uit.
¹6rlen.
dehogm.
lu. Hippocr.
fel- g Piu.
ur⸗ lib. 2.
1. it.
N Tal opp.
U⸗ 15
npliu
sGl⸗
lium X.⸗

Ws aett,
niß- 6.
duis
odis
. duoge⸗
ito. N
. a.
l-
gue
nge
er Gellius
/ͦ—NlI, 12.
l g
ſtin. loco
ſa moXY in⸗

/

Dyr VocE, ORATIONE ET VEENBO9 569

verbum ambiguum eſſe dixit: quomodo
igitur ambiguz ambigiis explicabunt?
Nam hoc eſt in tenebris extinctum Iu-
men inferre. Facile quidem atque
callide dictum. Sed hoc eſt, quod a-
pud eundem Ciceronem Scaeuolae di-
cit Antonius. Denique vt ſapienti-
bus diſerte, ſtultis etiam vere videaris
dicere. Quid enim aliud loco illo fa-
cit Hortenſius, niſi acumine ingenii &
lepore ſermonis, quaſi meraco & ſuaui
poculo, imperitis caliginem offundit.
Quod enim dictum eſt, omne verbum
ambiguum eſſe, de ſingulis verbis dictum
eſt. Explicantur ambigua diſputando,
& nemo vtique verbis ſingulis diſpu-
tat. Nemo igitur ambigua verba ver-
bis ambiguis explicabit. Vtenim ſi di-
ceretur: omnis miles bipes eſt, non
ex eo ſequeretur, vt cohors e mili-
tibus bipedibus tota conſtaret. Ita
cum dico ambiguum omne verbum,
non dico ſententiam, non diſputa-
tionem, quamuis verbis iſta texan-
tur. Omne igitur ambiguum verbum
non ambigua diſputatione explicabi-
tur. .
Gell. I, Tertia quaeftio de declinatione eſt,
20 A cao HX & Avæho”ir. Hic alii duαoο
de L L. icr alii roιαaν ſequendam puta-
p. 101. Tunt. Aονσ eſt ſimilium ſimilis de-
Latine Clinatio, quam quidem latine proportio-
dicit in- nem vocant. Arcoua)ia eſt inaequali-
aequali- tas Geclinationum, conſuetudinem ſe-
os α&. uens. Scripſitque ſex libros de

d'oααναπSe Chriſippus, ſimiles res difſi- arro de
milibus verbis, & ſimilibus diſſimiles .
vocabulis eſſe notatas oſtendens.
VItima quaeſtio ad ordinationem,
quam æv νnw uu vocant, pertinet. De
eoargumento duos libros Chryſippus Dionyß.
conſignauit (quamuis plures numeret Halic. de
Laertius) qui non Rhetoricum ſed Di do⸗
alecticum propoſitum ſcopum habent, L4t*
quod facile apparet Lectori, iſtos, qui L. vII. S.
perlegerit, de ordinatione enunciato- 190. 191.
rum, verorum & falſorum, posſebilium
& impolſbilium, licitorum & illicitorum
ac dubiorum, aliorumque huiusmodi,
quae nullum commodum, nullam vtili-
tatem, ciuili afferunt eloquentiae. 1.
Quinque ſunt in dicendo virtutes, VI1,5.
proprietas, perſpieuitas, breuitas, do-
corum, elegantia.
Proprietas eſt emendata ſecundum ¹

artem locutio, non vulgari conſuetu-6.
dine. 6
5 . . . Mε5⅓
Perſpicuitäas, quando id, quod volu- rarοα
mus, aperte loquimur. 8tanlei.
Breuitas eſt dictio ea tantum, quae Dbraſ

ſunt neceſſaria, continens. Yroptie.
Decorum dictio eſt, cuique rei com-
mode accommodata.
Elegantia eſt dictio, ruſticitatis ex-
pers.

In vitiis orationis eſt darbariſinus, rav zu
h. e. dictio recedens a conſuetudine o- aααο.-
ptimorum; & öbloeciſinus, qui eſt o- S, o
. . . *Rι
ratio incongrue conſtructa.

CAP. XNNM.
DE DEFINITIONE ETDIVISIONE.

Peert. D Efinitio iuxta Antipatrum in primo
2 νρ de defmitionibus, oratio eſt, quae

»

sard a-Tetexendo plena explicatio profertur.

vdO*νονι Vel, vt Chryſippus deſcribit, in li-
αιι Pro de definitionibis, dnραοιας, [h. e.
Trer. reſponſio ad quaeſtionem, quid ſit
K*. res?]

Vitio laborant defmitiones, quae ali- Sext.
quid complectuntur eorum, quae non Empir.
inſunt definitis, aut omnibus, aut ali- Py rch.
quibus, vt, ſi quis dicat, hominem eſſe 6.
animal rationale, immortale: aut ani- “ 95.

mal, rationale, mortale, grammati-

cum; tum quod nullus ſit homo

CC cC immortalis,

570
immortalis, tum vero quod dentur ho-
mines, qui Grammatici non ſint, Deſe-
. nitio vitio laborare deprehenditur.
“ de. Cum fumſeris igitur ea, quae funt ei
rei, quam defmire velis, cum aliis com-
munia, vſque eo perſequi oportet]
dum proprium efficiatur, quod nullam
aliam in rem transferri poſſſt. Vt hoc,
bereditas eſt pecunia, commune adhuc:
multa enim ſunt genera pecuniae. Ad-

de quod ſequitur: quae morte alicu-

ius ad aliquem peruenit. Nondum eſt
deſznitio: multis enim modis ſine here-
ditate teneri mortuorum pecuniae
poſſunt. Vnum adde verbum; iure.
Iama communitate res disiuncta vide-
bitur, vt ſit explicata definitio ſic: He-
reditas eſt pecunia, quae morte alicuits
adaliquem peruenitiure. Nondum eſt
ſatis, adde: net ea aut legata teſtamen-
to, aut poſſesſtone retenta: confectum
eſt.
Cic. To-

Deſinitionum autem duo funt genera
Pic,

* S- prima- Vnum earum rerum, quae
Junt, alterum earum, quae intelligun-
tur. Eſſe ea dicimus, quae cerni tan:
giue poſſunt, vt fundum, aedes, parie-
tem, ftillicidium, mancipium, pecu-
dem, fupellectilem, penus, cetera. Non
eſſe rurſus ea dicimus, quae tangi de-
monſtrariue non poſſunt cerni tamen
animo atque intelligi poſſunt; vt, ſi
vſucapionem, ſitutelam, ſi gentem, ſi
agnationem definias, quarum rerum
nullum ſubeſt quaſi corpus, eſt tamen
quaedam conformatio inſignita, & im-
preſſa intelligentia, quam notionem vo-
co, ea ſaepe in argumento definitione
explicanda ſunt.

Id. Lc. Atque etiam definitiones aliae ſunt

PARS VII DooTIEIAE STOTCORVAI P.I & YI YI YIII

partitionum aliage diuiſonum. Parti-
tionum, cum res ea, quae propoſita eſt,
quaſi in membra diſcerpitur, vt, ſi quis
ius ciuile dicat id eſſe, quod in legibus,
SCtis, rebus iudicatis, iurisperitorum
auctoritate, edickis magiſtratuum, mo-
re, aeq uitate conſiſtat.
Diuiſionum autem defimitio formas o-
mnes complectitur, quae ſub eo genere
ſunt quod definitur, hoc modo: Aba-
lienatio eſt eius rei, quae mancipi eſt,
aut traditio alteri nexu, aut in iure ceſ-
ſio, inter quos ea iure ciuili fieri poſ-
ſunt. .
Diuiſio eſt generis in ſpecies ſuas Laert.
proximas fectio, v. g. Animantium alia Val. r.
ratione ſunt praedita, alia eiusdem ex- Empir.
pertia: mala igitur haeceſt diuiſio: Ex adu. Ma-
hominibus alii ſunt Graeci, alii vero them. p.
Aegyptii, alii Perſae, alii Iandi. Pro- 441. ,
Ximae enim ſpecies non diſparatae ſed
oppoſitae ſunt. Sic igitur diuiden-
dum: Hominum alii Graeci funt, Bar-
bari alii. Tum rurfus fubdiuidendum
Barbarorum alii Aegyptii funt, Perſae
alii, alii Indi. Quod quidem etiam in
eorum, quae ſunt, obtinet diuiſtone.
Quae bona enim funt vel mala, indiffe-
rentia nobis haut ſunt, ſunt autem in-
differentia, quae in medio bonorum
malorumue ſunt poſita. Oporteret
igitur diuißonem, non, vt modo di-
ctum, inſtitui, verum ita potius: Eo-
rum, quae ſunt, alia indifferentia funt,
alia non ſunt. Exhis quae indifferen-
tia non ſunt, bona alia ſunt, alia mala.
Haec enim diuiſto fimilis ei erit, qua ho-
mines in Graecos diuiduntur atque
Barbaros. Barbarorum vero alii Ae-
gyptii, alli Perſae, Indi alii eſſe dicuntur.

x Iſtis ſqq. ſuccedebant ap. Stanl. „ Poſterius
hoc genus deſcriptio vocatur potius, oratio, quae a
rerum ſpeciebus externis ad ipſam earum naturam
nos deducit, vel definitio defrnitionis vim ſimpli-
citer exprimens, „ Quorum quidem apud Cicero-

nern habetur nihil. Deſumta ſunt ex Laert. VII,
64. Verum quod non viderem, vt deſèriptiones
pracciſe ad poſterius illud genus pertineant, omis-
tenda potius duxi. .

Qlue

tu.
ciſe

nin
li
1ſ4
G1
eni
nee
ceſ

Re
lin
1u
vel
ten
ſul
al
A

e

-
=—

laert, 4
VII,60.
AaOar.
birhelt .
49 Laen,
ſed vice⸗ 4
tur legiſ/
ſe Stanl.
t Me. b
g.
Koutray.
. l.

(0

ſapt, A.

Gri.
nek,
is,
ru

180.
ere
Ar-
jeſt,
eel⸗

hol.

ſlas laert.
nili Fert.
ner Bmpir.
.Exade, Mr-
Vero them, p.
Pro-441.
ſed
den-⸗
Bar-
dum
rie
Nin
ole.
lfle-
nin-
Nrum
teret
(i⸗
Eo-
funt,
Ael-
nalr.
ho-
e
Me⸗
ntur.

—
1, WI.
Nien’/
onmis⸗

CE

VII. I.

DE DEFINII. ET DIVIS.
Quae priori autem loco proponeba-
tur, ſamilis eſt huic: Homines vel Grae-
ci ſunt, vel Aegyptii vel Porſe, velIndi.
Hinceſt, quod perfecta diuiſio, vim
habeat vniuerſalem; qui ita diuidit e-
nim: Ex hominibus alii ſunt Graeci,
alii Barbari, tantundem dicit, ac ſi dicat,
ſi ſunt omnino homines vlli, ei aut
Graeci ſunt aut Barbari. Si inueniatur,
enim aliquis homo, qui neq; Græcus ſit,
neq; Barbarus, malam eſſe diuißtonem ne-
Ceſſe eſt, neque verumiid eſſe vniuerſa-
liter. Quamohrem etiam ſi dicamus:
Rerum aliae bonae, aliae malae ſunt, a-
liae vero intermediae, id iuxta Chryſip-
pum aequipellet vniuerſali huic: JSi
ſunt aliqua, quae ſiant, ea vel bona ſunt,
velmala, vel indifferentia. Hoc au-
tem vniuerſale falſum eſt, ſi falſum ali-
quid ei ſubiiciatur. Si duae enim res
ſubiiciantur, altera bona, altera mala, aut
alcera quidem bona, altera indifferens:
aut mala & indifferens; tum illud qui-
dem: eorum, quae ſunt, aliud quidem eſt

Id. p. 440

(CA.
DE GENERE
XEnus plurium notionum, quae ad
vnum referuntur, comprehenſio, vt
ae animal, id enim omnia animantia in-
4. Laert. cludit. Norio eſt viſum mentis, neque
ſed vide- qulid negue quale- ſed quaſi quid, vel
tur legiſ- quale:⸗ v. g. notio equi, nullo equo
ſe Stanl. praeſente.

Laert.
VII, 60.

vt Me
nag.

αρe.. Secies eſt, quod genere continetur,

Sit, d ſic animalis genus, ſpeciem hominum

comprehendit. Summum genus eſt,
quod alio genere nullo continetur.

CAP.

D E R

Oniunétæ ſunt, vt iam iudicatum
eſt, notiones, verba & res, A no-

ſupr. c. X.

1

CENFRE SPEOITE ET RER.

571
bonem, verüum erit. Hoc autem:

haecſunt bona erit falſum, non enim
ſunt bona, ſed alterum quidem eſt bo-
num, alterum vero malum. Et illud:
haec ſant mala, rurſus falſum, non e-
nim ſunt mala ambo, ſed alterum tan-
tum eorum. Similiter ſe res habet in
indifferentibus, falſum enim eſt aeque,
quod hae ſent indiferentia, quam quod
bona ſint vel mala. ᷓD́ͦYà
Tres autem diuiſionis ſpecies ſunt, Laert.

diuiſio contraria, ſubdiuißio, partitio. un ge
. . „—— ℳτατ1 ¾
Diuiſio contraria eſt generis in ſpe- Go,.

ciem diuiſio per contrarium, e. g. per
negationem, vt ſi dicas, rerum allae bo-
nae ſunt, aliae bonae non ſunt.
Subdiuiſio, eſt diuiſio poſt diuiſio-
nem, vt ſi dicas: Rerum aliae bonae
ſunt, aliae bonae non ſunt. Earum,
quae non ſunt bonae, aliae malae ſunt,
aliae indifferentes.
Partitio, vt Crinis ait, generis pro di-

verſis locis ordinatio eſt: v. g. Bono-

rum alia animae ſunt, alia corporis.

XII.
ET SPECIE.
Species infima eſt, quae aliam peciem
continet nullam.
Ad hunc locam de dictione, vt ſupra
iam indicauimus, de poemate & poeſi
conſideratio pertinet quoque. Poema,
vt tradit Poſidonius in introductione de
dictione, eſt certa menſura conſtans di-
ctio; aut numeroſa, cum elaboratio-
ne, proſae orationis ſpeciem excedens,
vt aia eiâο, Aiég os i6. DPoefes vero
eſt poezma ſignificatiuum, diuinarum coαναα.
humanarumque rerum imitationem eco“
complectens. Te ikec

XIII.
PE BVS.
tionibus ad verba, a verbis ad ipſas res
deuenitur. Mowionilus percipiuntur
Cc cC 2 res

Philo. .„ . .
pon. in?*S: Sunt autem Res ea, quae dicendo

Analyt. poſſis perſequi. Appellant autem Stoici
prior. e ouo nomine royvavrra, quod pro-
T 6a- Prie obtingentiq notat, quoniam vt no-
en” Dis obtingant, ytque aſſequi liceat opta-
Peripate- IIS. †υσαστιXανeaßĩ Jitaque h. e. obtingens
tiei, vid. eſt res, quae perceptioni ſubiicitur ex-
id. tra nos exiſtens.
Sext. Reg, omnes vno communi genere
Enp', comprehendebant, quod vocabant 1
themat. 74tid, quod genus primum faciunt &
p. 223. antiquiſſimum, rationem hanc reddunt:
A. In rerum natura quaedam ſunt, quae-
Arand dam non ſunt. Et haec autem, quae
diſ. Top. on ſunt, rerum natura complectitur,
Iv. quae animo ſuccurrunt, tanquam cen-
Senec. tauri, gigantes, & quicquid aliud falſa
Ep. 58.
CA P.

Sà PAnSs VII DoCTRINAF STOICORVM FP. I e. . .rVI.

cogitatione formatum, habere aliquam
imaginem coepit, quamuis non habeat
ſubſtantiam. Nempe ipſa etiam non-
entia ſunt quodammodo, ideoque en-
te fuperius aliquod genus dari neceſlte-
eſt, nam ens tantummodo de iis praedi-
catur, quae ſubſtantiam habent & quod-
dam quaſi corpus.
Res vero in quatuor genera ſubdiui- Simplic.
duntur, in ſubſtantias, qualitates, quo- 1n nnte
dammodoſe habentia, abſoluta, & quo- S ne
dammodoſehabentia relatiua. Ita Sto-nτv.
ici ſtrictim magis, magisque ſubtiliter
de rebus iſtis, praedicamentorum con-
trahunt numerum, earum rerum, quas
minuebant aſſumentes nonnullas, cum
quadam alteratione tamen.

XIV.

DE SVBIECTIIS.

Simplic. N Ihil ſuhMhit, niſi vwnανον Subie- tatis expers, quod Ariſtoteles corpus in
1. c. Aum, differentiae autem eius non potentia appellat. Vel ſocundum, id
Jſubſcſtunt. nempe quod qualitatibus eſt veſtitum
. yvt aes: Socrates, ſi ſpectes iuxta cum re-
T. I. a. Subiectum autem geminum eſt: vel bus, quae eis inſunt, & de illis praedi-

primum, quod eſt materia omnis quali- cantur.

CA P. XV.

DE QVALITATIBVS.

P. cb OF.'alitates eſſe ſuum habent, idque
Lor. I, ſeparatum a ſuis ſubiectic. Qua-

22. litates enim, vt alia accidentia omnia,
corpora ſunt, quandoquidem iuxta
Zenonem, a re incorporea nihil affici
poteſt, neque efficere quippiam res in-
corporea poteſt: & quicquid efficit,
corpus eſt. Qualitas igitur effectrix
corpus eſt. Materia qualitatis eſt ex-
pers, ſed qualitates materiae expertes
haut ſunt.
. Qualitas eſt habitus eius, quod eſt
zn Cite quale. Quale tripliciter dicitur, primo
z. :. omne id, quod differentiam habet, ſiue
motus ea ſit, ſiue habitus, ſiue ſeparabi-

Simplic.

lis ſit facile, ſiue minus. Hoc ſenſu
non is, qui ſapiens eſt tantum, ſed ille
quoque, qui manum extendit, qualis
eſt. Significatus ſocundus vero non
motus includit, ſed ſolos habitus, ſic-
que definiunt quale, quod ſit, quod ha-
beat differentiam, habitu dum ſit indu-
tum: vt ſapiens, armatus. Horum a-
lia adaeqguata ſunt pronunciationis &
conſiderationis ſuae menſurae, alia ad-
aequata ſunt minus. Poſterioris quae

funt generis, ab iis omittuntur. Adae-

qudta vero quae ſunt, aeq ualia & per-
manentia ea qualia vocant v. g. Gram-
maticum, ſapientem, quorum neuter
10

Burbus
in Dial. &
cnz
bi⸗
Al
A⸗

Guam
adent
U
leen.
ceſſe
rged-
uoc.

diui-Knplie.
guo-in Cte-
*7 r.

.

A ,
1t0. erre,
lliter
col
,quas

Cu

s/n
, il
tum:
Ore⸗
ried⸗-

ſenſu
ed Ue
Iuoli
tonoll
, ſic-
odhu-
indu-
im -⸗
n &
aod-
quie
Aor-
Pel⸗
Glu-
lelcer
in

29σ

pE SypIror oyATIAT FT OQVODAMMODO HMPENIIB. 5)3

in qualitate ſua vel excedit vel deficit.
Similiter guloſus & ebrioſus, actu ta-
les cum ſint, quoniam reapſe vtuntur
partibus, ei fini inſeruientibus, ita de-
nominantur. Ita vt, ſi guloſus quis
ſit, ille ciborum quoque delicatorum
ſit amans, verum ſi amet cibos delica-
tos cummaxime, guloſfus tamen pro-
pterea non eſt. Deſtitutus enim par-
tibus quibus dum comedit vtitur, actu
caret, licet non careat habitu. Qualitas
QAsdaequatur quali poſteriore iſto ſenſu.
Burdus Omnes qualitates vel cauſae ſunt,
in Dial. & tum formae appellantur, vel eſſedtus,
Cic.V. & tum generatim vocantur eτα, pa-
bitus, Cui voci eandem amplitudinem
Antipater tribuit, quam habet acci-
dens commune, vt ſint rerum corporea-
rum aeque ac incorporearum, & in
vid. cap. genere eius quod dicitur à, quid. Exrän
praec. ſ. habituum ſunt quatuor genera. Me-
exra, h. e. wenuar οätäones in mente
reſidentes. re ααντιαπαâ h. e. rασα, quan-
do ex mente in vocem prolabuntur.
Karnmyonnara, quando mentis motu
praedicantur de aliqua re. oonπι o
u†τα vel νu“ρMDãyonαοα. Uado de iis a-

1
1
1

liquid praedicari contingit.

Simplic. .
zimpli Habitus ſolae res ſunt vnitae: quae
in Categ. . .
K. o. b. Vero vt contigua iunguntur tandem

vt nauis, vel ita coniuncta ſunt, vt
tamen diſtantiae alicui inter ea ſit lo-
cus, vt exercitus, illa habitus ratio-
nem non obtinent, neque in iis po-
teſt eſſe vna res ſpiritualis, quae omni-
bus praeſit, neque vnica aliqua ratio,
per quam ſubfiſtant in vno aliquo
habitu.

CALP.
PDPE CVODAMMODO
a Trei rerum ſpecies ſunt quodam-
modo ſe habentia. Ea a qualibus

plotin. — 4 4
differunt, nam aliter materia ab habi-

I, 10.

Rerum corporearum autem quali- Ibid.
tatibus id eſt commune, vt differenti-
am abſoluant eius in qua ſunt ſubſtan-
tiae, non ſeorſim ab ea ſpectatae, ſed

vna notione & proprietate mentis con-

iunctae, neque tempore aut vi ad id

reductae, vt formae ſint, ſed eo quod
tales ſint, qua ſola re generatio eius
quod quale eſt, ſubſiſtit.
Potentia, quae ſpecies eſt qualita-A. 3. b.
tis, eſt id, quod facultatem varia acci-
dentia exercendi & habet & donat. Sic
prudentia dat facultatem incedendi
prudenter, prudenterque diſſerendi.
Vel, vt alii volunt, Potentia eſt facul-
tas varia exercendi accidentia, guber-
nans actus ſibi ſubiectos. Quod vero
nuturalis potentia eſt Ariſtoteli, apti-
tudo ipſis audit.
Habitus & intenduntur & remit-
tuntur. Diſpeſitiones neque inten-
di poſſunt neque remitti. Sic pa-
rietis rectitudo, licet facile inclina-
ri poſſit ac deſtrui, diſpoßtio eſt, re-
Kitudo enim nec intendi poteſt ne-
que remitti. Sic & virtùtes diſpo-
ſitiones ſunt, non frrmitatis & conſtan-
iae earum habita ratione, ſed quoni-
am gradus admittere nequeunt, in-
tendique atque remitti non poſſunt.
Artes autem vel firmas oportet eſſe,
vel pro diſpoſitionibus haberi non pos-
ſunt. Sic babitus igitur latitudinem
ſpeciei abſoluit, iſpoſhtio praecipua
ſpeciei perfectio eſt, atque in eo eſt, in
quo ſummo quo poſſit gradu qualitas )
reperitur, ſiue facile mutari queat, vt

Ibid. M’.

I. a.

Simplic.
adde S.

3. b.

rectitudo in pariete, ſiue minus.

XVI.
SESE HABENTIBVS.
tihus afficitur, rurſumque aliter a qauo-
dummodo ſeſe habentibus, ſiue hac ſiue
alia ratione. Praeterea qualia ſunt
Cc cc 3 quodammodo

574 PARS VII. DOCTRINAF &TOTICORVM. P. I. c. XI. XrIII.

quodammodo ſeſe habentia quantum ad
materiam, atque in ea verſantur.
Quodammodo ſeſe habeutia vero in qua-
Simplic. Qhuy verſantur. Viciſſim, vt habi-
"g. gatqlia latius patere dici poſſunt, quam
habitus, ſic quodammodo habentta la-
täus extenduntur, quam qualia. Nam
quodammodo ſe habentia ad ipſa qualie
quoque extenduntur, perinde ac alia,
eaque comprehendunt. Qualia vero
iis abſoluuntur ſolis, differentiam quae
conſtituunt.
Simplic. Hunc locum Boethiuspotentiam ha-
ib. bitus Concipit habere. Habitus vero
r” TWribus praecipue arque vniuerſim mo-
ν dis accpitur: primum * quatenus ad
zas à&. rem ipfiam pertinent iuxta ipſam. de-
XNw.. oundo quatenus adaliud referuntur. †
16. Tertio quatenus aliud ad ipſum [quod
1or. quodammodo ſe habet refertur. Ha-

CAP.

bitus qui ſpectatur tanquam ad ipſam
rem retinens, refertur ad quodam-
modo ſe habentia, v. g. omatus: eſt e-
enim armatum efle ipſius rei babitus,
ad ipſam pertinens. Is qui ad aliud
refertur, in genere relationum eſt:
nam pater vel dextra manus, denomi-
nantur ab habitu aliquo, non ipſorum
qui ad ipſos pertineat, ſed ab habitu
quodam ipſerum, qui pertineat ad
aliud. Sed is habitus qui alterius eſt
atque nos reſpicit, v. g viri æmati, eo
quod ſit alterius ad nos habitudo, ad
babitum refertur.
Ad hoc caput quama reducunt &
quantitäter, ſpeciesque earum, locum,
tempus, vt & nonnullas iuxta Ariſto-
telem qualitatis ſpecies, guram & for-
mam, actionem item & palzonem, ſe-
tumque & habitum.
XVII.

DE QVODAMMODO SE HABENTIBVS QVAE
REFERVNTVR AD ALIVD.

at. Vtimum rerum genus abſoluunt
B. 5. a. quodammodo ſe habentia, quae ad
aliud referumnur. Nempe duo ſunt
genera relatorum, alia enim ſunt re-
lata ſimpliciter, alia relata quodam-
modo ſe hubentia. Relatiua abſolutis
contradiſtinguunt. Sed relatiua quo-
dammodo ſeſe habentia opponuntur iis
uae habent differentiam. E. g. dulce
acidum, & quae alia ſunt eius ge-
neris relatiua ſunt; verum velatiuo-
rum quodammodo ſeſe habentium exem-
pla ſunt pæter, lexira, & ſimilia, nam dif-

ferentium habent. Differentiam vero

dicunt habere, quae ſpecie quadam di-
ſtinguuntur.* Vt aliter igitur con-
cipiuntur ea quae in ſe & abſoluteſpe-
ctantur, aliter ea quae vt diuerſa at-

que contraria] conſiderantur, ita & a-
lia relatiua ſunt, alia quodasmmodo rela-
tiua. Conſequuntur vero ſe mutuo haec
paria ratione inuerſa. Cum ea enim quae
abſoluta ſunt exiſtunt illa in quibus eſt
aliqua differentia [vel contrarietas:]
nam & ea quae abſoluia ſunt differen-
tias habent nonnullas: vt album &
nigrum. At illis, in quibus differentia
eſt ea quorum efſſe eſt abſolutam, non
coexiſtunt. Dulce enim & amarum
differentias quidem habent, quibus
ſignantur, ſed abſoluta talia non ſunt,
verum relatiuu. Quodammodo rela-
ziua autem, quae opponuntur diffe-
rentias babentibus, ſemper relatiua
quidem etiam ſunt, dexira enim & pa-
ter, iuxta cum eo quod ſe quodammodo

* Stanlei. haec ita repraeſentabat, quaſi o
7 1π οατιον duo ſint genera: Relatiua
& relstiua quodammodotatius vt ipſe vocat. Nos

vt apud Simplicium eſt repraeſentamns.
** Haec quoque contra mentem Simplicii verſa
aà Stanleio reſtituimus.

bhaleant

Id.

Ammon.
Prooem.
un. li
barſ in
Diil Cie, 1
V. le

iſto.

.
ela⸗
hee
glie
geſt
tas:
ren-
&
entii
non
rum
ibus
unt,
Ao-
tiu
Ahe⸗
mnod
—

Iretla

unt

DE OQVODAMNMODO SE HABENIIB. E IS OVAE DIeVNTVR. 5s

babeant, omnino etiam relatina ſunt.
Dulce autem & amarum cum reta-
uua ſint, diuerſa quoque funt vel
contraria.] Quae vero quodammodo
referuntur ad aliud, opponumtur eis
in quibus, [contrarietas eſt vel] di-
verſitas. Atque adeo ea, quae funt
quodammodo relatiua vel abſoluta eſſe
vel diuerſa contrariaue impoſſibile eſt,
ex ſola enim nudaque ad aliud relatio-
ne exiſtunt. Relatiua autem abſoluta
quidem non funt, neque enim nexus
eorum ſolui poteſt, ſemper autem in
eis diuerſitas vel contrarietas eſt,]
cum certo enim quodam charactere
ſpectantur. Si vero clarius etiam ex-
plicanda quae diximus, veriant; Rela-
tiua quidem appellamus, quaeproprio
ſuo charactere aliquomodo ſe babemia
aliud reſpiciunt. Relatina autem quo-

dammodo ſo habentia, quae apta nata

ſunt, vt alicui rei vel obtingant, vel
obtingant minus, absque aliqua eius
mutatione, ita vt ſimnul ad aliud exte-
rius reſpiciant. Vt adeo ſi quid cum
charactere diuerſitatem conſtituente
coniunctum reſpiciat alterum, relati-

—CAP.
DE IIS CVAE
LGeus qui de rebus eſt, iisque quae

ſignificantur, continet tractatio-
nem de bis quae dicuntur, quibus ve-
rum competit & falſum. Aiunt autem
*Sext. id'quod dicitur eſſe, quod ſecundum
Emp. Phantaſiam rationalem exiſtitr. Phan-
adu. Ma-tqſiam rationalem * vero eſſe, per quam

123 z. P. quod phantaſia eſt apprehenſum, ſer-

Laert.
VII, 63.

Ammon. Oe licet oſtendere.
Ammon. , j,ir ,15 .
bprovem.. 19 quod dicitur porro medium eſt

Ariſt. . inter notionem & rem. Ea quae dicun-
iouns, Hür ſunt notiones, h. e. venpdr non
† Burſ. in tamen notiones ſimpliciter, quae † in

VCie. quantum ſcientiarum principia funt,

3

vum ſimpliciter ſit, vt habitus, & ſci-
entia, & ſenfus. Si vero non iuxta
inexiſtentem differentiam aliquam, ſed
nuda quadam ad alterum habitudine
ſpectetur, erit relatiuum quodammodo
Fföé habens. Filius enim & dextra opus
habent externis’quibusdam, ad hocvt
exiſtant. Vnde & nulla inde veni-
ente mutatione, pater quis eſſe deſinit
filio moriente: dextrumque quid de-
ſinit eſſe remoto eo quod ei appoſi-
tum erat. Dulce autem atque ama-
rum alia non euadent, nifi vna mu-
tentur eorum potentiae. Si igitur ea
quae ſunt quodammodorelatiua ipſa mi-
hil paſla mutationis, ratione habitu-
dinis ad aliud mutentur, manifeſtum
erit ea habitudine ſola eſſe eorum ab-
ſolui, non vero aliqua diuerſa vel ad-
verſa qualitate. Lacrrins
Id Genus ab Ariſtoneprimum intro-i vita
ductum fuit: qui primus* relatiua Ariſton.
quodammodo ſo alontis definiuit †: eam in
quod ſint ea quorum eſſe ſit idem cum rem ci-
eo, quod quodammodo ſe ad ſe inui- ratae

Stanleio
cem habeant: Atque ea quoque An-apud

Gronico definitio placuit. quem ta-
XVIII. tale in-
venio.
DICVNTVR. *Simplic.
ad Cate-

atque intelligentige zνανραα at gue
vα voCantur: ſed quatenus in men-5 ,
te reſident &ιauhnτ aldiunt, funt-Xenrα.
que vel genera vel ſpecies. Quomo- De efa-
do cum apta ſint, vt ſermone proferan-i ver-
tur XAcurα h. e. ca quae dici poſſunt, ap-eui
pellantur, atque ad facultatem Perti-serpeeten.
nent animi enuntiatiuam. Qutcquid
enim dicitur, conſideratum quatenus
de alio dicitur, categorema audit.
Conſfideratum vero quatenus in vo-
cem erumpit atque cum voce, ver-
bum appellatur. Quando in men-
teretinetur autem, ad id vt propumpat
HW Paratum,

paratum, AXeuvèey eſt vel id quod di-
citur. Acwrvo igitur vocabulum eſt, ne-
que tamen vocabulum ſignificat, ſed
hoc quod vocabulo continetur, atque
in mente conditur.

Laert. Sunt autem eorum quae dici poſſunt
VII, 63. alia, ex ſe perfedia, alia deficientia. De-
fecientia quidem ſunt, quae imperfe-
ctam habent enunciationem, quae ſen-
ſum non abſoluat, verum aliquid quod
ſequatur requirit, v.g. ſribit. Id e-
nim dum dicitur, quis ſcribat quaeri-
tur. Ad hoc genus categoremata ſpe-
ctant, quae de aliis praedicantur.
i. e. Perfecta ſunt, quae plenam habent
Ssext, enunciationem. Eius duo ſunt gene-
Emp. I.c. ra. Primum, quod peculiari ratione
p. 233. perfelctum dicitur, quando plena qui-
dem ſententia eſt, neque verum ta-
men ſignificatur, neque falſum. Eius
varia ſunt genera: Interrogatio, per-
contatio, Imperatiua, adiuratoria, o-
ptatiua, imprecatoria, execratorig,
ſubſtitutiua, hypothetica, compellatoria,
axioma referens, vel tran ſeendens, du-
bitatiua.
Interrogatio eſt oratio, per ſe perfe-
Qa quidem, ſed reſponſionem requi-
rens. v. g. an dies eſt? Hoc enim ne-
que verum eſt neque falſum. Axioma
igitur eſt iſtud: dies ſtrat interroga-
tio illa: an dies eſt?
Percontatio oratio eſt, ad quam ſi-
gnanter reſpondere non poſſumus,
fſicut in interrogatione per ita. Sed
vt in hoc exemplo patet: vbi habitat-

Reſp. habitat Romae.

CA P.
DE CATEGO

VII, 64. tur, aut res ex aliquo aliquibusue
compoſita, vt Apollodorus ait: ſiue

576 PARS VII, DOCTYRINAE &TOICORVM. P. I. c. XIX.

Imperatiua oratio eſt, quam profe-
rentes imperamus: v. g.
Tu verticose vade ad lnachi nemus.
Adiuratoria: V. g.
Terra, te teſtem mihi velim.
Optatiua: quando optamus: V. g.
Idae ſumma tenens Kex optime maxi-
me Diuum
Aiax vidtonis fac vt potiatur honore.
Imprecatorig vel execratoria: v. g.
Gicut humi hoc vinum cerebrum ſic
deftuat illi.
Subſtitutiua vel explicotiua: V. g.
Haec linea recta eſt.
HWpothetica. v. g.
& terra ſit centrum orbitae ſolis.
Compellatoria eſt oratio, quam, ſi di-
cat quis compellet oportet: v. g.
Maxime Rex hominum multorum A-
trida Agamemnon.
Avxiomati ſimilis vel id ſupergredi-
ens etiam oratio eſt, cuius genus di-
cendi eſt axiomaticum, quoniam ta-

men particula aliqua vel affectione ab-

vndat, qxiomatibus accenſetur. v. g.
Foermoſus hic eſt Parthenon -
Quam ſimilis hic eſt Priami natis
Bucolis.
Dubititiua oratio ab axiomate dif-
fert, quam qui profert, anceps haeret

v. g. nonne ſimile aliquid eſt dolor atque
vita? Omnia iſta neque vera ſunt ne-

que falſa.
Alterum genus eorum quae dicun-
tur perfelctorum, ſententiam complen-
tium, vel affirmat vel negat, atque vel
verum cum ſit vel falſum, axioma vo-
Catur. .

XIX.
REMATIBVS.

caſui ad axioma conſtituendum.

Id quod praedicatur de alio, vel dex. o.

Laert. CAtegorema eſt, quod de alio enuncia- Neττοα* deficiens, conſtructum reqéto Ammon,

in Ariſt.

nomine B. 3. a.

—

=

=

riring.,

Non
40
1
at
ſti
4
hal
die
11
4

Priſcian.
litd 18 ,

Ammon,

1t.

Laert.
VII. 6.

doke.

eſnte.

.
46.

ſici.
„4.

gedi⸗
1s di-
ti-
eab.
tit

, Glk.
haeret
rile
nt he-

un-
pen⸗
e rel
0⸗

tello nnon,

el Ger. eu.

mine. 9

p. 1118.

pE CATEGOREMAT ET ANIOMAT. SIMPLIC

nomine praedicatur redo, vel caſu ali-
quo poſito. Atque horum vtrumque
vel perfectum eſt, perinde ac praedi-
catum, atque cum ſubiecto ad propo-
ſitionem abſoluendam ſufficir. Vel
defciens eſt, atque addito aliquo opus
habet, vt integrum abſoluatur prae-

dicatum. Quod ſi igitur de nomine re-

doο praedicatum aliquid propoſitionem
abſoluat, narpéon & ατεααι.α dici-
tur, vtriusque enim idem eſt ſignifi-
catus: tale praedicatum eſt: ambulat.
v. g. Socrates ambulat. Si vero de nomine
in caſu aliquo poſito praedicetur, æaga-
zöuana Vocatur, quaſi dicas id quod

minus eſt uH‿ραwuö.σ & agaaxrmnyo- J

Priſcian. eaa quaſi quoddam, Priſcianus ver-
Lib. 18. tit minus quam congruitates, vt: Cice-
Xmmon.? Patriam ſeruat. Porro ſi id quod
I. c. Praedicatur de aliquo nomine, alteri-
VS cuiusdam nominis caſum adiici po-
ſtulet, vt axioma abſoluatur, ita vt

conſtitutio ex duobus caſibus obliquis

. conficiatur, illa νοαρν+νρναWu⅜nαα ſunt, in-

congruitates, vel, vt Ammonius habet,
minus quam æοναρςριαπτο, 7* g. Mihiad

577
te placet venire, ſiue nomina ſola, ſiue
verba id requirant. 1.
Rurſum quatuor categorematum vit 6
ſunt ſpecies, alia enim recta funt, alia .
Jupina, neutra alia, atque adliua & pas-
ſiua reciproce.
Recta ſunt, quae cum vno aliquo“a.
ex caſibus obliquis conſtruuntur, mo-
tu ſuo tendentia adaliud, vt ita ca-
tegorema conſtituant. v. g. audit, vi-
det, loquitur. .
Supina ſunt, quae ſpectantur ex re-τια½.
latione ad agens, atque cum particula
conſtruuntur paſſiua, vg. audior, videor.
Neutra, quae ſunt iſtorum generum
neutrius. v. g. ſapere, ambulare.
Reciproce actiua & paſſua ſunt, quae
ſupina eſſe videntur ſed non ſunt, vt
quae altiua ſint v. g. xeioeras, ea voce
enim includitur etραναρνoο
Caſus rectus vel Nominatiuus, hoc

nomen a Stoicis accepit, quos ſecuti

Grammatici faere, quoniam recta
procedit a notione quae eſt in mente.
Caſus obliqui ſunt Genitiuus, Datiuus,
Accuſatiuus.

CAP. XX.
DE ANXIOMATIBVS SIMPLICIBVS.

Laert.
VII, 65.

TNioma eſt quod vel verum eſt vel
falſum, aut in ſe perfecta res, quae
enunciari poſſit quantum in ſeipſa.
Vel, vt Chryſippus definit in Diale-
KAicis defenitionibus, eſt axioma quod
affirmat vel negat, quousque extendi-

tur. v. g. Dion ambulat. Axioma vo-

catur ab S“õ quod idem eſt ac

uarαντρ⅝ορνρροαοαααaνätri, quoniam en-
ſus ei vel datur vel negatur. Qui e-

nim dicit echt dies, is ei rei aſſentitur,

ſique ſit dies verum eſt axioma, fal-
ſum, ſi dies non ſit. 4
Laert. Axiomatum prima & propriiſſim
VII, 68, differentia eſt, vt vel ſemplicia ſint, vel
Aſimplicia minus: ita enim diuiduntur

a Chryſippo & Archidemo, Atheno-
doro item, Antipatro, & Crine.
Simplicia ſunt, quae conſtant ne-baert.
que ex axiomate vno bis ſumto, ne-sexcr
que ex pluribus differentibus axioma-adu Ma-
matibus, per aliquam aut aliquas Con-them. .
iunctiones, vt dies eſt, aut nox eſt, 236.
Socrates diſputat. &mplicium autem
axiomatum varia ſunt genera: Apopha-
ticum h. e. negatiuum. Arneticum h.
e. vniuerſaliter negatiuum. Srereti-
cum h. e. priuatiunm. Categoricum h.
e. praedicatiuum. Categoreuticum h.
e. indicatiuum. Indefmitum & me-
diatum.
Dd dd

Laert.
VII, 69.

Negatiua

578
Lacrt· lc. Negatiua axiemata ſunt quibus par-
ticula negans praemittitur. v. g. ſi hoc
eſt non eſt illud. Si vero negatio ſit
portio axiomatis poſterioris, ita vt
Pars reliqua negatiua non ſit, tum non
negatinuam axioma eſt, ſed praedicati-
vum. v. g. Contingit voluptati cuidam
vt bona non ſit. Hoc axioma decla-
2 Laert. Tat quid eueniar rei, adeoque eſt prae-
1. c. dAicatinum. Efſt ¹ quoque negatiuorum
Boetb. in «wiomatum ſpecies quae ſuper ab nega-
Topic. Zilta b vocantur, cum inter partes con-
Gi. I.V. nexae, atque ex duabus aflirmationi-
Sõ bus copulatae, propoſitionis, negatio in-
goαι‿τα terponitur, eaque ipfa negatio dene-

Ammon.
. &οανα.

2 à, gatur. Vt ſi dicas ſe dies eſt lux non
dſt, hancque vlterius deneges, non
dies eſt Iux non eft *. Talesque funt
omnes in quibus negatio praeponitur
Laert. Hegationi: vt non eſt non dies e. V-
vI,7o. Riuerſaliter negatiua axiomata funt,

quae abſoluuntur particula negante
vniuerſali, & cutegeremate, v. g. nemo
ambulat.
Priuatiua ſunt quae conſtant par-

DE AXIOMATIBVS
n ſimplicia axiomuta ſunt, quae
quodammodo funt duplicata, &
conſtant vel propoſitione vna in diuer-

*Laert⸗

VII, 73. E 3
en⸗ ſas partes diſcerpta“, vel propoſitio-
Emp. nibus diuerſis. Ex vna preopofitione

sdw. Ma- diuerſarum partium: v. g. dies eſt

mhem. p. Gios eſt. Ex diuerſis propoſitionibns,

239.

PARS VII DOCTEINALF STOTOORVII P.T c XXI.

ticula priuatiuna, & axiomate in po-
tentia v. g. inbumanus eſt.
Praedicaziua ſunt, quae conſtant
caſu recto & categoremate, v. g. Dio Teccr.
ambilat. Scxt. 1.
Indicatiua“ vel dennitad funt, quae c p. 237.
conſtant ex caſu recto demonſtratiuo lid Il. cc.
& categoremate, vt hic homo ambulat.
Indeſinita ſunt, quae conſtant par-
ticulis indefinitis vna aut pluribus: v.
g. certus quidam ambulat,mouetur.
Mmtermedia huius ſunt generis, Homo Il, ec
Jedet, vel ambulat. Indeſmitum eſf:
certus quidam ambulat, perſonam e-
nim ſingularem definit nullam. Hic
bowmo ſedet definitum eſt. Socrates ſe-
det eſt intermedium. Neque enim in-
deſinitum eſt, nämque determinat
ſpeciem, nec ſmnitum, non effertur e-
nim cum demonſtratione, ſed vide-
tur eſſe medium inter vtrumque.
Verum autem eſt deſmnitum illud v.
g. ambitlat aliquis, aut aliquis ſöodet, Sext.

quando definitun inuenitur verum, Emp. l. c.

nempe iſte ſedet aut ambulat.

NON SIMPLICIBVS.
poſt coniunctionem / vel Eqguidem,
vocatur antecedens, & primum velini-
tium. Reliqua /mis, vel conſéquens, vel

ſecundum dicuntur; non obſtante eo

quod ordine inuerſo axioma profera-
tur: v. g. Lux &ſt, i dies ſt. In hoc
enim ſnis vel conſequens dicemus, Lux

5 3,„0r Vt: ſi dies Aſt lux ſt. Aſt, quamuis praecedat, antecedens ve-
6⸗ ro eſt, d'es eft, quamuis poſtremo lo-
. In axiomatibuy autem huiusmodi co ponatur, quoniam proxime ſequi-
non ſimpticibus, id quod collocatur tur coniunckonem e.
Zext, ib..

x* Haec perplexe a Stanleio propoſta ex Boe-
tho reſtituimus.

**†Equidem hic apud Boethum legitur non eſt
dies, idque lecutus eſt Stanleius. Sed affatim

praecedentia loquuntur genuinam noſtram eſſe e-
mendationem. Idem vitium apud Laert. habetur.
Niſi malis vtrumquc accipere ita, vt exem-
plum tantum dęgt negatiuae propoſitionis, cui ad-
dita deinde negatio vrsντοιααταα conſtituat.

Leges

Nt: 8
KXI.
verre
ver
o⸗:
Voln
Laett, 4
VII, 71. rurk

laett.

in o

Inſtant
„c( ,
3 . laert.
ert.l.

bclheerg.

kratino ii l c
mhulat,
mrpar.
bus, v.
Nhm le.
mn eſt:
num e.
He
nr ſe-
m m-
riNt
ttur e⸗
Avide.
Udr.
6 dr „Fext.
UN, Eng- lc.

iden,
Felini-
vel
gte en
okera-
In hoc
1,L

mo lo⸗
ſequr⸗

—
1 eſe e⸗

nahetut
habetu⸗

t exem

2

ext. l. c. Legey atque regulae conſeguentiaruim
9.240, iſtae iunt: I. Ex vero ſequitur verum
Vt: S dies eſt Uux eſt.
guitur falſum: ſic ſi falſum ſit noctem
le, falſum etiam erit eſle zenebras. 3.
Ex falſo ſequitur verum: ſic ex iſto:
gerra volat, ſequitur terram efſe. 4. Ex
vero non ſequitur fallum. Nam ex
iſto: terra eſt, non ſequitur terram
volare.
Laert, Axiomatum non ſemplicium variae
VI 7r. rurſum ſunt ſpecies, connexa, adne-
ſd. zue, coniuncda, aGhualia, dectanantiäa-
plus, declarantia minits.
Connexa, iuxta Chryſippum in Dia-
lelticis, & Diogenem in arte dialecti-
ca, ſunt, quae conſtant conneckente-
conlunctione 6 quae coniunctio
declarat poſito primo alterum ſequi.
v. g. & dies eſt lux eſt, Lquod exem-
plum eſt arviomatis diuerſurum propoſe-
,ionum.] Ex propoſitione vero vna in
*Hααιαdο6 Partes diſtracta * & coniunctione /.

. Conſtat iſtud: ſi dies eſt dies eſt. (At-
que iſta proprie vera ſunt axiomata. †)
Ex diflerentibus propoſitionibus &
coniunctione ſiquidem eſt iſtud, ſiqai-
dem dies eſt, lux oeft. Connexa autem
Pbilo. axiomata Tropica etiam appellantur,
an de quoniam ab antecedente vertuntur ad

conſequens. V
Laert. Connexorum regulae ſunt: I. Verum
VII,73. connexum eſt, in quo conſequentis
contrarium repugnat antecedenti, vt: Si
AQ⁊es oeſt lux eſt: non eſſe lucem enim, quod
contrarium eſt conſequentis, repu-
Anat ei, quod ſit dies, quod antece-
dens erat. Connexum falſum eſt, cu-
ius conſequentis contrarium non re-
pugnat antecedenti v. g. dies eſt Di-
on ambulat: Dionem enim non am-

DE AXIOMATIDVS NON &IMPLIOTBVJ

2. Ex falſo ſe-

579
bulare neutiquam aduerſatur ei, quod

ſit dies.
Laert.

Adnexum vel adiunctum, quod con- VI,71.

nexz ſpeciem nonnulli faciunt, iuxta
Crinem in Bialecticis, eſt axioma quod
per coniunétionem quoniam coniun-
gitur, v. g. quoniam Aies oſt Iux eſt. V-
bi coniunctio oſtendit poſterius prio-
ris conſequens eſſe, atque prius rea-
Pie exiſtere.
Adnexoriim axiomattn regulae ſunt vaer:
iſtae: Verum adnexum eſt, quod ex b74.
vero initium ducit, atque deſinit in
id quod inde conſequitur. Vt quoni-
arn dies oſt, ſol eſt ſupra terram. Fal-
ſum eſt quod initum ducit a falſo, vel
non deſinit in id quod conſequens eſt.
v. g. quoniam dies eſt Dion ambulat: ſi
proferatur dum nox eſt.
Coniunctum axiowa eſt, quod per
copulatiuas quasdam coniunctiones
connectitur. Vt: & dies eſt, & lux eſt.
Regulae coniuncti funt iſtae: Vera
coniunctio eſt, quando omnia coniun-
Aa vera ſunt, v. g. dies eſt & lux oſft.
Falſum eſt, in quo aliquod coniundorum
eſt falſum. Axioma, quod neque con-
iunctionem habet, neque disiunctio-
nem, ex ſententia dicentis interpretan-
dum eſt: nonnunquam etiam coniun-
ctio disiunctiue ſignificat, v. g. mihbi &
haeredi meo.
Disiuncddum axioma eſt, quod per Laert. l..
disiunétiuam coniunctionem aut dis-
iungitur, vt: aut dies eſt aut nox eft,
quae coniunétio indicio eſt, alterum
disiunctorum falſum eſſe.
Omnia autem quaec disiunguntur
pugnantia inter ſe eſſe oportet: eo-
rumque oppoſita (drriEεiαρνι Graeci
dicunt) ea quoque ipſa inter ſeſe

Laert.
VII, 72

Gellius.

† Sext. 1. c. p. 3240.
diſcrimen ſtatuit Stanlei. Berorum axiomatum
. & ex differentibus quae ſint, quorum illae per
, hae per ſquidem: coniungantur, Nihil tale a-

ex quo tamen male

pud Sextum, & per comiunctionem ſi quoque „ vs
paulo ante audiuimus, connexa ex differentibus
propoſitionibus conſtituuntur,

Dd dde aduerſa

6

go PApS VI Dpocrè'wAr Srocoryä pPI ervn, XYI.

duerſa eſſe: ex omnibus quae disiun-
Juntur vnum eſſe verum debet, falſa
cetera. Quod ſi autem nihil omni-
vm verum, aut omnia, pluraue quam
vnum, vera erunt, aut quae disiuncta
ſunt non pugnabunt, aut quae oppo-
ſita eorum ſunt contraria inter ſeſe
non erunt, tunc id disiunctum men-
dacium eſt, & appellatur aoadeνν—
uevey. Sicuti hoc eſt, in quò quae op-
poſita non ſunt contraria: Aut curri,
aut ambulas, aut ſtas. Nam ipfa qui-
dem inter ſeſe aduerſa ſunt, ſed op-
poſita eorum non pugnant. Non am-
bulare enim, & non ſtare & non curreré
contraria inter ſeſe non ſunt, quoniam
contraria ea dicuntur quae ſimul vera
eſſe non queunt. Poſſis enim ſimul
eodemque tempore neque ambulare,
neque ſtare, neque currere. Quae-
vis igitur disiunctio non vera tantum
ſed & neceſſaria eſt: Si contrariorum

CA P.

enim falſa coniunctio eſſe poſſet, nul-
la vera eſſe poſiet disiunctio.
Cauſale axioma eſt quod per quia Laert.
connectitur, v. g. quia dies eſt lux eſt: VII, 72.
prius enim cauſa eſt quaſi poſterioris. l.
Regulae Cauſalis axiomatis ſequentes 74
ſunt: verum eſt cauſale, quod, a vero
incipiens, deſinit in eius conſequens,
neque antecedens habere pro conſe-
quente poteſt: v. g. quia dies eéſt lux eſt⸗
nmam iſtud axioma lux eſt, non habet

pro conſequente neceſſario iſtud: E.

dies eſt. Cauſale falſum eſt quod vel
initium a falſo ducit, vel in id quod
conſequens haut eſt deſinit, vel cuius
antecedens conſequens etiam poſſit
eſſe, v. g. quia nox eſt Dion ambulat.
Axioma declarauns plus eſt quod con- Laert.
ſtruitur per voces potius, magis &c. Vv.
g. mogis eſt dies quam nox. At minus
declarans priori generi contrarium eſt,
v. g. minus eſt dies quam nox.

XXII.

DE ANXIOMATIBVS OPPOSITIS.

Laert. Ppoſita axiomata ſunt quae ſeeum
VII. 73. — pugnant inuicem veritate & falſita-

Simplic. te, dum alterum affirmat, negat alte-
s cne rum. v. g. dies eß. Dies non eſt. Sola
3o. : autem negatiua oppeſita ſunt, drracitsta,
& repugnantia, in ſolis enim talibus
vna vera eſt, vna falſa propoſitio. Re-
HBiqua tria oppoſtorum genera, Ariſtote-
li allegata, ſine coniunctione proferun-
tur. Quicquid vero ſine coniunctione

profertur, id neque verum neque fal-
ſum, veritas enim & falſitas axiomatum

eſt. Axioma nempe oratio eſt, quam
coniunctio quarundam rerum abſoluit,
cum reliquorum trium generum, quae
Ariſtoteles obſeruat, oppoſetorum, nul-
lum coniunctum ſit, ſed in ſimplicibus
verſentur omnia: v. g. album nigrum,
duplex ſimplex, viſus coecitas.

Aduerſu ſunt, prout & Ariſtoteli ld.Tr. .

definiuntur, quae in eodem genere
maxime diſtant. Nihil autem eorum ναπov.,
quae negatiue proferuntur aduerſum
eſt alteri: alias enim aduerſum virtuti
non virtus eſſet, & vitio non vitium.
Non virtus autem includet multa prae-
ter vitium alia, lapidem, equum, &
quicquid virtus non eſt. Similiter non
vitium & virtutem compleétetur, & alia
omnia quæ vitium haut ſunt. Sicomnia
aduerſa vni forent, eademque & virtus
& vitium habitura eſſent aduerſa. Prae
terea niſi virtus aduerſa vitio ſit, ſed
non- vitium potius, ſequetur ea
quae media eorum ſunt & bonis & ma-
lis eſſe aduerſa, id quod abſurdum eſt.
Regulae oppoſetorum ſequentes ſunt:
actuum maxime habituumque, &
ſimilium,

VII, 72.

Categor.

ſmnili
mati
lantun
40 r
cunt.
eſt:
ſui⸗
6

iin
aut
1 d
in v
1a a
(le⸗

Liert.
VII75. D
lia!
ci⸗
Dis
rur
Vin
Ge
ve
fal

kle
implic,

in Aui,
l2,b, Te
Is

dt
Ve

DE AIOMATV OPPOS
H fimilium, oppeſßta ſunt. 2. Categore-
gieler mata & qualitates oppofita quaſi appel-
alelhn lantur. Prudenter & imprudenter agere
ari ler. ad res oppoſitas quodammodo perdu-
Il . cunt, abſolute tamen oppoſtio in rebus
ents eſt: eſtque immediate Pprudentia ρo-
en ſita imprudentiae, non haec illi.
eng. Oppoſita vel divundiua ſunt velſub-
nſe. disiunciuda. Disiunctiua ſi dicamus,
1, aut dies eſt aut nox eſt. Subdisiunci-
hubet va duorum ſunt generum, vel in toto,
.h. in vniuerſalibus, v. g. Omnis creatu-
el ra animata vel agit vel patitur: nulla
dioc creatura animata vel agit vel patitur.
Cuis
poſſt CA P.
ot
lcon- Leert,
e N
. 4 ren. Porro Axiomatusn quaedam pollbila
75. L ſunt, alia impoſſibilia, alia necſaria, a-
lia non nesſaria. Axiomæ polſtbile eſt,
cuius vera eſſe praedicatio poteſt, exter-
nis, cum eo coniunctis, quo minus ve-
IT.. rum ſit non aduerſantibus: v. g. Diocles
kodii viuit. Imposſibile eſt cuius vera eſſeprae-
nes dicatio non poteſt, rebus externis ad-
orumn dn verſantibus, v. g. terra volat. Neces-
MN ceſſarium eſt quod ita eſt verum, Vvt
mtutt falſa eius praedicatio nequeat eſſe, vel
inum. poteſt quidem, ita tamen, vt quae ex-
prre. trinſecus ſunt ei repugnent, vt falſum
n ſit. v. g. Virtus vtilis eſt. Nonneceſſa-
nol rium eſt, quod vel verum eſſe poſſit
Eali vel falſum, non repugnantibus exte-
mni rioribus, vt Dion ambulat.
irtus simplic. Cum fvturis, atque axiomatibus
Prie an. de illis oppoſitis] eorumque partibus
ategor. .
ſed . 2 %, res eodem modo ſe habet, ſicuti cum
Ut e iis quae de rebus praeſentibus agunt,
Amr. atque praeteritis. Si enim verum eſt
nelt vel futuram eſſe rem vel non futu-
ſt ram, propoſitiones, quae vel fore vel
, non fore dicunt, aut veras eſſe opor-

ium,

POSSTB. MPOSTB. &. 5384
Vel inparte, in particularibus v. g i-
ſte vel ſedet vel ambulat, iſte nec ſe-
det nec ambut.
Regulae dieiunctuorum ſunt: dis-
iunczorum poſito vno, alterum neces-
ſario tollitur; ſublato vno alterum ne-
ceſſario ponitur.
Subdisiunctiuorum in toto vtrumque
verum non poteſt eſſe, falſum eſſe
poteſt: affirmatiuum eſſe vtrumque
nequit, eſſe tamen poteſt negatiuum.
dubdisiunctiuorum in parte, verum
vtrumque eſſe poteſt, quoniam de par-
tibus agunt. MVw

XXIII.

DE ANXIOMATE POSSIBILI ET IMPOSSIBILI, NECES-
SARlO ET NON NECESSARIO, PROBABILL.
PARADONXO, ET RATIONALI.

tet aut falſas, quoniam ſecundum iſta
futura ſunt determinata. V. g. Si
nauis craſtina luce ſit aedificanda, ve-
rum erit axioma, nauis azdißcabitur,
quod falſum erit, ſi nauis aedificanda
haut ſit: Adeoque cum res vel ea euen-
tura ſit, vel minus, alterum verum erit,
alterum falſum. Cic. 4
Eſt autem de poſpbilibus & neceſſariis Sig c. 6
magna inter Diodorum & Chryſippum ſd.
controuerſia. Diodorus id ſolum di- Ioann.
cit peſſybile, quod vel &ſ, vel poſthac Philop. in

ciſtot.

exiſtet. Quod vero neque eſt, neque
feet, impoſpylile ei audit. Sic petbile de oppol.

eſt me eſſe Corinthi, ſi ibi vel fui, vel
eo perueniam vnquam. Si vero neque
Corinthi fui, neque ibi ero vnquam,
impeſſibile id erit. Sic puerum Gram-
maticum eſſe impelſlbile eſt, niſi ta-
lem eſſe deinceps reipſa eueniat.
Contra in ea ſententia fuit Chryſip- Cic. lc.
pus, & quae non ſint futura poſſe fieri, 4 hr
vt frangi gemmam, quamuis id nun- Anal, pe.
quam ſit futurum. Praeterea poſſe ex
posſibilibus rem imposſibilem conſequi,
Dd dd 3 FSrt

582 PARS PII. PDOCTRIWͦ
vt in iſto axiomate, quod connexum eſt
genuinum. & LDion eſt mort uuts, iPe
(Dion nempe) mortuus eſt. Antece-
dens, mortuus eſt Dion, poſſibile eſt,
Qquoniam aliquo tempore verum erit,
mortuum eum eſſe. Illud vero axioma-
Sſte mnortias eſt, impoſſibile eſt. Dione
enim mortuoe ſinnn axioma illud de-
Kruitur, Mum eſe mortunm, quando-
Auidem homo indenon eſt amplius iſte,
qui poſſit demonſtrari adhibito prono-
mine iſte, id enim demonſtrandee rei
viventiadhibetur. Siitaque de Dione
nondum mortuo pronomen iWe adhiberi
Poſſit, mortuo eo dici non poteſt am-
Plius iſte eſt mortuus. Vtadeo hoclo-
co propoſitio, ſte eſt mortuus ſit imposſi-
bilis. Enposſibilis enim haut eſſet, ſi
aliquam muhko poſt mortem Dionis
tempore, de quo antea praedicabatur
in axiomate connexo, dum viueret, rur-
ſum de eo dicere liceret, ite eſt mortu-
vS. Id vero quandoquidem fieri ne-
quit, imposgſibile eſt, vt iſte eſt mortuus
de eo poſſit praedicari.
Vtfinem faciam, fuere qui cum Dio-

Bpict. I. doro defenderent, omne praeteritum
194 neceſſario verum eſſe, ex re imposſibili

posſibilem non ſequi, & quod imposſibi-
e eſt, nec verum eſſe, neque verum vn-
leduev.
quam futurum. Alii vero, in quibus

CA P.

.

2

Sr nuρν. PT YE. YVXYXTVI.

Cleanthes & Antipater, posſibilem eſſe
rem ſtatuunt, quae neque eſt, neque
futura eſt, ex re pogbili imposſibilem
non poſſe ſequi, &, quod raeteritum
eſt, verum neceſſarto haut eſſẽe. Alii
posſehile eſſe aliquid, quod verum non
ſit, ſtatuunt: quicquid praeteritum
vero eſt, id neceſſarium eſſe: ex poſibi-
li item ſequi impocſibile poſſe.
Porro Axiomatum alia ſunt probabi-
lia, paradoxa ſunt alia, alia rationabilia.

Axioma probabile eſt, quod ſpecie ali-

qua nos ad aſſentiendum inducit: vt,
quicquid aliud peperit, illud mater eſt:
quod falſum eſttamen, oui enim mater
gallina haut eſt.

Paradoxa ſunt, quae ſapientibus tan-
tum probantur, contra opinionem cum

L
Il, 75.

aert.

ſint omnium. Talia non in philoſophia Cic.: Pa-
tantum, verum & aliis dantur artibus. rad. c. I.

Quid enim longius ab opinione homi-
num recedere poſſit, quam oculum ſa-
nari pungendo? Hoc ſi Chirurgiae di-
cas ignaro, annon rideberis? Nec mi-
rum proinde videri debet, res, quae ve-
rae ſunt iuxta genuina philoſophiae
principia, paradoxas videri indoctis.

Epictet.

Rationabile axioma eſt, quod pluri- Laert.

ma habet momenta, quae verum id eſ-
ſe perſuadeant: v. g. V! iuemus Cras,

XXIV.

DE ANXIOMATIBVS RECIPROCIS.

QAtis de axiomatibus oppoſitis atque
repugnantibus. Iam de conſenſu
eorundem & conſpiratione agendum,
qua fit, vt vnum ſequatur alterum, ei-
que reſpondeat, ita vt verĩtatiid ſit vel
conueniens, vel diſconueniens, per e-

Laert. azτοονον% h. §. reciprocationem.
VII, 76.

Sunt autem reciprocationis ſpecies
tres: Primhla àas πn eſt, h. e peruerſio,
migratio in falſum: ſecunda avris poc

VII, 76.

haec

cem ac-

lu-

„ .
77, cipiunt

ooniterfio, Migratio in verum. Tertium ex Sexto

iodwνοααοαιαι ερααιlentia, quae a vero
ad verum procedit.
CAbP,

Pyrrh.
Hyp. L.
II. c. XI,
init.

S

Lext.
eſ
ge

ld adn. 6

Mirh,
245. dlt

kel
IdPyrth.
10.
ne
I adun tu
Mathe⸗

mat. p. n

1
Gu.h.
a.
Aa. 1

des

itun
Ali
nnon
ituin

Stan-
acun
ophin Cics ber
nomi. Pplotet,
-
ed⸗
.
eVe⸗
Pplune

ie
S.

id el- ll 76.
4

ſecies e lu.
ne, cem a-
ltinmer dan⸗
1Vero d
iſpel,

7

PDE AMOM EEOTR 516NIS& ARGVMENLIS.

Ca-aAT. XXV.
DE SIG. NIS.

Sext. & D locum axiomatum ſigna etiam
Emp- l’c. Q Apertinent. Signumautem axioma

eſt, antecedens in connexo vero, in
quo vis eſt detegendi conſequens.
Signum autem dupliciter accipitur,
Ia, adu. Communiter, pro eo, quod ſub ſenſus
Math. p. Cadit, atque aliquid, quod inde proce-
245. dit, ſignificat: & proprie, pro eo, quod
rem declarat non manifeſtam.
r Rerum illae, quae cerzae ſunt ſigno,
„ »opus non habent, per ſeipſas enim in-
telliguntur: neque ſigno opus habent,
quae penitus incerta funt, ea enim pla-

ne intelligi nequeunt. Ea itaque tan-

Idt adu., tum, quae vel ratione temporis incer-
. . .. . 11—
Mathe- ga ſunt, per ſigna intelliguntur, verum

mat. Pe⸗ 50 J R .
246f. noneadem. Res, quae ratione tem-
CAFP

poris incertæ ſunt, per gna intelligun-
tur commemoratiua, quae ratione natu-
rae ſunt incerta per ſigna demonſtrti-
va aſſequimur.

Sienum igitur vel commemoratiuudmn Id.

eſt, vel demonſtratiuum. Commemo-
ratiuum, quod adeo cum re eſt coniun-
ctum, vt vna cum ſieno res ipſa appareat,

in cuius cognitionem perſignum dedu-

cimur, v. g. fumus, quem videntes, ab

igne procedere cognoſcimus. Signum

demonſtratiuum eſt, quod priusquam

ipſa res ſignificata manifeſtetur, nom

obferuatur, vt in ipſius notitiam per ſi-

ghum lantecedens' non deueniamus:

Sic cognoſcimus peperiſſe eam,
lac habet.

XXVI.

quae

DE. ARGVMENTIS.

Jalefética eſt difſciplina orationis,
iuxta rationem procedentis. Aρ–ρ⁰
H Ga=-h. e. ratio, quae & argamentatio audit
nonunquam, iuxta Crinem eſt ea,
B r0οα= quae coniiſtit ex ſimtione ſiue vna ſiue

2u. pluribus, sſumsione, & illatione, V.g.

*Srn= Sidies eit lux eſt Sumtio
Togα Sed eſt dies Acumtio
Ergo eſtlux Illati.

Alex, A- Diſffert autem Stoicorum Xgεaρ)1

phrod. in ogiſino Ariſtotelis tribus modis: Pri-

anal. pr. zmo yllogiſmmus Ariſtoteleus, pauciores
quam duas praemiſſas habere nequit,
Asuρ vero vnica contentus eſſe poteſt:
v. g. vinis E. eſpiras. Quod genus An-
tipater ovoaανMρυρνννG z. appellabat. Jρ²—
cundo in ſyllogiſinis aliud quid conce-

ditur in concluſione, quam in praemiſ-
ſis erat. Sed in Auν⅝ concluſio ea-
dem eſte poteſt cum praemiſſarum
vel vtraque, vel vna. Prius ſi fiat, Aéοα
dicuntur οαNRοραιιι.. g9.
Si dies eſt dies eſt
Atqui dies eſt
E. dies eſt.
Secundi generis ſyllogiſini α
gas rega uervee dicuntur: V. g.
Vel dies eſt vel nox eſt
Sed dies non eſt.
E. dies non eſt.
Denique in ſyllogiſmis eoneluſio ne-

ceſſario ſequitur rationem praemifla-

rum, contra tria genera Aνo habemus,

in quos ea non competit proprietas

*X Locum Galeni nullo ſenfu verterat Stanleius
h. m. Demonſftratisum ſignum eſt, quod antea
von obſeruatum eum ſigne euidente, eo nos ad co-
gnitionem rei perdutit. Explicaui locum vt potui
cx Sexti loco collato: ex quo verba Galeni ita

— . 2 N⸗ „
concipienda putem: l cAEiι

. „ .
n r gö†do raparsene* 7 OσHMμοιουαοτι ε

7 X „ 7*
(vulg male oαεπιιει ααäνwνοο „* (quod
2 — 2 * 7
male om. ed.) eis *αυ 1*⅜ E A Pins dia
(quod rurſus esnittunt editi) &α
Primum

.

len.
Hiſt. Phi-

loſ. Cc. 4.

9–

584 PARS VII. DOCTIRINAE & OICORVM P. I.c. vr.

Primum ucvoxseucra conſtituunt, de
quibus dictum éſt modo; ſecundum
aααιαεοα οοοτ— h. e. Aoαν qui ſine
methodo concludunt, qualis iſte:
Primus eſt maior ſecundo
Secundus eſt maior tertio.
E. primus eſt maior tertio.
Hoc argumento neceſſario conclu-
ditur, verum non fyllogiſtice, niſi pri-
mo loco collocata fuerit propoſitio
iſta; Quicquid eſt maius alio, id ma-
ius etiam eſt eo, quod minus eſt illo
alio. Eiusdem generis eſt theorema
illud in Euclidis elementorum primo:
Haec linea eſt aæqualis iſti, Ergo & haec
linea eſt acqualis illi, quod verum ſane
eſt, verum, vt ſyllogiſtice conchudatur,
vniuerſali illa eſt opus, quae aequalia
ſumt tertio, illa acqguatlia ſunt inter ſe.
Alex. A- Tertium genus Xοαο, a quibus iſta
phrod in Proprietate differt ſyllogiſmus, eſta-
anal. pr. &ααοσνον, argumentorum redundan-
& in To-ium. Eorum autem duae viciſſim
ĩc. I. ſunt ſpecies. Prima eſt vbi ſumtio ali-
qua redundat: v. g.
Omne iuſtum eſt honeſtum.
Omne honeſtum eſt bonum.
Omne bonum per ſe expetitur.

E. Omne iuſtum eſt bonuum.
Secunda ſpecies eſt eorum, vbi pro-
pria non infertur concluſio, ſed aliquid
quod eam conſequitur, vel accidens a-
liquod, tale erat Epicuri iſtud:
Quicquid diſſoluitur ſenſum non
habet.
Quicquid ſenſum non habet, ad
nos non pertinet.
E. Mors ad nos non pertinet.
Syllogiſtice enim ſi procedere velis,
dicendum eſſet, E. quicquid diſſoluitur,
ad nos non pertinet.

In Xéνν autem ſ. argumento Miubc non x c

ſumtio, & zg&σαιι. dſumtio, quae A-Mdhis
riſtoteli cταιαπςας Vοτοtr, axiOmata "t obſer-
ſunt conſenſu aduerſarui approbata, vt aeiſt
inde conſtruatur illatio, +ορα, quae Burſio

Ariſtoteli, æuunτοναοινανοαcοſια dicitur, ad Cic.

quoniam ex reliquis concludendo de-Dial. VI.

ducitur. 2.
Sumtionis & aſſimtionis iuxta Chry- e len.
. octr.
ſyppum quatuor differentiae ſunt. Hippocr.
BPrimo enim dantur ſcientiam parien- & Plat.
tes, ſecundo exercitio inſeruientes, L. 2. p.
quas dialecticas vocat Ariſtoteles, ter-254. L2.
tio probabiles & Rhetoricae, quarto So-
phiſticae. S

XXVII.

DE ARGVMENTIS CONCLVDENTIBVS.

CA P.
7Sροαρρ².
Tiι Rgumentorum duo ſunt genera, con-
cludentia & non concludentia. Con-
Varrt. cludentia argumenta ſunt, in quibus
"d. ſumtionibus conceſſis, ex illis concluſio

Sext. Kcanii ic
Empir. ſiue illatio ſequi videtur.

adu. Ma- Argumenta concludentia, materiae
them. p. eorum habita ratione, duorum gene-
296. ſq. rum ſunt, vel enim ſunt vera, vel falſa.
Vera ſunt, quae ex ſumptionibus veris
veram illationem inſtituunt. Falſa in

quibus contraria ratione ſeſe res ha-

bet.
Leges atque regulas verorum falſo-

rumque argumentorum ſequentes ha-

bemus, I. Verum ex vero conſequitur:
V. g. &i dies eſt lux eſt. 2. Falſum conſe-
quitur falſum, v. g. ſi falſum ſit noctem
eſſe, falſum etiam eſt eſſe tenebras. 3,
Falſum conſequitur verum, v. g. ſi volat
terra, eſt. 4. Falſum non conſequitur
verum. Ex eo enim quod terra eſt,
non ſequitur eandem volare.
Viciſſim verorum argumentorum sSext. l. c.
alia ſunt demonſtratiua, alia minus. Dæ- p. 298.
monſtratiuum argumentum eſt, quod
ex rebus certis atque euidentibus col-
ligit id, quod incertum eſt atque minus
euidens. V. g. .1 ſudor penetrat pellem,
Pot'os;

el

D

laert,

eI 78.7
u

4

ſel
5
Cu
Laettc-
Cad eum l
Aldobr, An
ſi
10
Uer
Zimplic.
idlaiͤ. .
6,5d. P.
292. P.
60
iun

ita
ter

ipo.
liguid
lense⸗

mnon
et, d

.
evelis
yitar,

Nua oaret.
lge A-ue
ommuttd obſer⸗
ara vr Vatum
Ata, Vt otil.
lae Burſio
iclcur, A Cie,
Go de-Dial Il,
2.
Grr
ſunt yver
rien- & Plt.
es, L.2. b.
- 34l.

(. ).254.
rn oli

lnitur
conſe⸗
octem
15 3
rol
itun
teſt,

corurn Sert, .

6. D. 2N
glod
1.
minus
Men
MMoN

Laert.

H

VII, 76.

PDPE ARGVMENZ CONCLVDENTIB. SPILOG.

poros inde intelligere eſt. ded penetrat
pellem ſudor: poros ergointeligere eſt.
Cum non demonftratiuis contraria

CAP.

585
ratione ſe res habet, v. g. & dies eſt lux
eſt. Sod eſt dier. E. lux eſt. Hic il-
latio lux eſt, vera eſt & certa.

XXVIII. .

DE ARGVMENTIS CONCLVYDENTIBVS SYLLOGISTICIS,
SIVE DE SYLLOGISMO.

Aoumenta concludentia, quantum
ad formam ſuam, duorum viciffim
generum ſunt, vel &ulogiſice enim con-
cludunt, vel minus. MUJJMB
Laert.l.d. Syllogiſtice concludentia argumenta
&ad eum ſiue ſyllogiſmi ſunt, qui aut ipſi ratione
Adobr. amplius concludi non poſſunt, aut
ſumtiones habent, quae reduci poſſint
adea, quae ratione amplius concludi
nequeant, v.g. i Dion ambulat, mouetur.

VII, 78.
ſq.

dinbli. yogiſni autem, quo nominetropi-
. 58. d. Cos tantum vel hypotheticos Stoici com-

prehendunt, trium ſunt generum, vel
Connexi enim ſunt, vel diziundi vel con-
unatit. ”
Connexus eſt, cum duobus inter ſeſe
ita connexis, vt alterum antecedat, al-
terum conſequatur, affirmationem an-
tecedentis ſequitur conſequens, nega-
tione vero conſequentis vna tollitur
antecedens. v. g. S&r dies eſt nox non eſt.
Nam ſi, dies eſß, vere antecedite illud ſe-
quitur, ſi dies ſit, noctem non eſſe.
Hoc genus autem Syllogiſmi ad modum
primum atque ſecundum refertur. In
primo dicitur procedere a poſito ante-
cedente ad ponendum conſequens: In
ſocundo, anegatione antecedentis, ad
negationem conſequentis. Leges,

292.

quae ad veritatem falſitatemque horum

ſyllogismorum pertinent, eaedem
„ füunt cum legibus axiomatum connexo-

rum,
CALP.
D E M
Laert. Aà Rgumenta concludentia ſyllogiſti-

ca diſponuntur iuxta modos. Mo-

Connexorum ſyllogimmorum duo
ſunt genera. Comaxi in ſe, V. g. ſe lux
eſt, lux eſt, ſed luxeſt. E. lux eſt. Et con-
nexi per alia. v'g. dies eſt, lux eſt, ſod
dies eſt. E. Iux eſt.

Syllogiſmus coniunctus eſt: cum ali-Cic. To-
qua coniuncéta negaris, & his alia nega-Pc:c. 13.
tio rurſus adiungitur, & ex his primum
ſumſeris, vt, quod relinquitur tollen-
dum ſit, v. g. Non & degatum argen-
tum eſt & non eſt legata numerata pe-
cunia, legatum autem argentum eſt.
Legata igitur numerata pecunia eſt.
Diſiunltus ſyllogiſmus eſt, in quo Simplic.
cum eſt alterum, nullo modo alterum ad Epict.
eſſe poteſt, & cum alterum non eſt, vti- .
que eſt alterum. V. g. Aut dies eſt aut
nox, ſod nox non eſt, Ergo dies eſt. Nam-
que vno poſito, alterum tollitur, atque
ſic contraria vice.
Huius vero Syllogiſmi euidentiam sext.
tantam eſſe putat Chryſippus, vt vel Empir.
canibus ſit in vſu. Canis enim ad tri-Pyrrh.
. . —. .. Hyp. II,
vium delatus, vbi duabus ex iſtis viis fe- 14.
ram haut diffugiſſe odore perſenſerit,
recta ad tertiam pergit nullo etiam o-
doris facto experimento, ita quaſi ar-
gumentatus: Fera vel iſta dilapſa eſt
via, vel illa: ſed non illa, ergo iſta.
Leges autem disiundtiui ſyllogiſmi eae-
dem ſunt cum disiunctarum propoſi-
tionum legibus.

XXIX.

ODIS.

dorum autem duo ſunt genera. Pri-
mum ſamplicium eſt, vocaturque
Le ee proprie

5986 PARS VUII DOOCTRINAE &I OICORVM FP. I. . XXYX. XXXI.

Proprie r0oνρ qui definitur, quod ſit
genus figurae argumenti. v. g.
Si primum eſt, ſecundum etiam
eſt
Sedprimum eſt.
E. etiam ſecundum eſt.
Notandum autem obiter in exem-
plis pro litteris numeros eos adhibuiſſe.
Alterum genus eſt compeſtornm mo-
dorum, tales Aoνατοτο vοσοσςοat quod
ex argumento pariter modoque com-
ponantur. L
Si Plato viuit, Plato reſpirat.
Sed prius eſt,
E. vel poſterius.
Inuectum autem eſtid genus in pro-
lixioribus verborum ſtructuris, vt ne

opus habeamus aſfumtionem prolixio-

rem recitare, vel etiam illationem, hinc
ita compendium faciunt, ſed prius ſt,
E. poſterius.
ατσνα autem ſiue modorum duo ſunt
genera. Primum indemonſtrabilium,
qui non ita appellantur, quod nequeant
demonſtrari, ſed quoniam concludeh-
di in iis euidentia eſt, vt probatione
amplius opus non habeant. Secun-
dum genus demonſtrabilium eſt.
Cic. To-
Martias. ue ſunt uxta Chryſippum, plures ve-
cavel. IO paucioresue iuxta alios.
nupt. Primus eſt: in quo argumentum
Philol.-L. quoduis ex connexo fubſiſtit, & ante-
IV p. r31, cedente, a quo connexum initium ca-
q. pit, conſequens vero infertur: v. g.

Modorum indemonſtrabiliun quin-

Si primum eſt, datur & ſecundum.
Sed primum eſt.
E. datur & ſecundum.
Secundus indemonſtrabilium modus

eſt, quo per conſequens connexi, &O²

conſequentis contrarium concluſio in-
fertur, contraria antecedenti. v. g.
Si dies eſt, lux eſt.
Sed mox eſt.
E. non dies eſt. .
Tertius modus eſt, quando per com-
plexionem negatiuam, atque eorum,
quae ſunt in complexione aliquid, con-

trarium ei, quod remanet, infertur.

V.

viuus.
Sed Plato mortuus eſt.
E. non eſt viuus.
Quarius, quo per disiunctionem, at-
que membrorum disiunctorum ali-
quod, contrarium eius, quod remanet,
infertur
Vel primum eſt vel ſecundum.
Sed primum eſt.
E. non eſt ſecundum.
Quintus, quo totum argumentum
per disiunctionem connectitur, atque
ex vno eorum, quae disiuncta funt re-
moto, quod reliquum eſt, per illatio-
nem ponitur.

Vel nox eſt vel Gdies.
Sed nox non eſt.
E. eſt dies.

CA P. XXX.

DE ARGVMENTIS CONCLVYDENTIBVS, QVAE SYLLO-

GISTICA NON SVNT.

Laert.

VII, 68. Ae
Cludunt, quae itidem concludentia

appellantur, perinde ac genus eorum,
oppoſita nempe fyllogiſinis, ſunt illa,

Rgumenta, quae ſyllogiſtice non con-

quae via ſyllogiſmorum concluſionem
non eliciunt. V. g.

Et diem efle & noctem falſum

eſt.
— *

Sed

Plato non ſimul & mortuus eſt &

R

—

Laiert,

VII77.
dext,
bumpir. 5
them. P.d
299.
1v21
4
go†⅜
(l.

Un,
don-

tur.

ka

1*
A-

et,

üm
gle
re⸗
tio⸗

i— — -—

PDE AEGIMENT. CONCLVDENTIBE. NON SPILLOG. &. 8„

Sed dies eſt.
E. non nox eſt.
Et Chryſippi illud:
Quicquid eſt bonum, laudabile
Quicquid laudabile eſt, eſt hone-
ſtum.

E. Quicquid eſt bonum, eſt hone-

ſtum.
Argumenta huiusmodi non Ologi-
Nica, ſiue categorice concludentia, in
frequente apud Stoicos vſu ſunt, Ze-
nonem v. g. apud Ciceronem, methodo
tamen propoſita nulla, ſine modo at-
que figura. Reducebant ea ſolum ad
argumenta modalia, vt quibus ſolis illa-
tionis rationem & ordinem abſolui pu-
tarent. Categorica argumenta ſyllo-
giſmi non ſunt, quoniam in iis ſemper
omittitur aliquid, quamobrem cαρι⁰
das ruονπιι aUiunt, h. e. ſine methodo
coneludentia. Ita ſe res habet in com-
memorato poſtremo loco Chryfippi
argumento, in quo duae aſſumtiones &

illatio omittitur, ita enim procedere
debebat:
Si bonum eſt, laudabile eſt.
Sed bonum eſt.
E. laudabile eſt.
Etrurſum:
Si laudabile eſt, honeſtum eſt.
Sed laudabile eſt.
E. honeſtum eſt.
Hinc deriuantur argumenta, quae Haec ſu⸗
π hρπον α ουο.οht & ern οαπ½ιαα Ppicor ex
adiicientia & adieca: quae conſiſtunt? ne
aſſumtionibus continuatis ſine con- ium ali-
cluſionibus *.] Et adielta quidem ſunt, quo de-
quorum concluſio omittitur. Adiici- ſumta=
entia ea quorum propoſitioe demonſtra-é.

tiua deeſt. v. g. eee
I eſt 2. Xulare
2 eit 3. mihi vi-
3 Eſt 4. dentur
E. I eſt 4. debere.

In iſto vero adiedo concluſio deeft,
ſi reiiciatur propoſitio E. eſt 4A.

CA P. KKXI.

DE ARGVMENTIS NON CONCLVDENTIBVS.

Laert. gumenta non concludentia ſunt,
VIL77. quibus oppofſitum concluſionis re-

nt ir pugnat nexui ſumtionum: Eorum
du Ma-4tatuor genera ſünt, vel enim ſunt ta-

them. p. lia per deremptionem, vel per redun-
299. dantiam, vel eo quod ſint in Egara in-

a commoda, vel per defectum.
deetr Per diremtionem, quando propoſitio-

nibus nihil, ſiue inuicem, ſiue cum con-
cluſione cognationis intercedit, v. g.
Si dies eſt, lux eſt.
A. frumentum venditur.
Lux ergo eſt.
Nempe neque iſta propoſitio lux ſt,
cum aſtera illa fruwmentum venditur ali-
quid habet cognationis: neque earum
VIla cum iſta lux eſt, coniuncta eſt, ſed
vtraque plane diuerſis nititur.

Perredundantiamz, quando aliquid aLarα
ſumitur ad propoſitionem extrinſe-Tα⁵-
cum atque ſuperfluum: v. g. ”
Si dies eſt, lux eſt.
Sed dies eſt, & virtus prodeſt.
E. lIux eſt. .
Superflue enim afſumitur iſtud: virtus
prodeſt, iuxta cum altera propoſitione,
pendetque illatioa reliquis duabus.

Per id, quod inſigura ſit incommoda:dà r

Sic enim recta eſt figura illa: 3y Hν
Si Ietiam 2. deg i-
Sed eſt 1I. die
E. etiam eſt 2. Nατ—.
Sed iſta:

Si etiam 2.
Sed non eſt 2. &c.
Ee ee z .

588 PARS VII DOCTYRINAE STOICORLVM. P. I. c. XXXII. XXXIII. 2

Nihil concluditur, non quod in iſta
figura argumentum dari nullum poſſit,
quo verum ex vero deducatur, id enim
fieri poſſit hoc modo:
Si dies eſt, lux eſt.
Sed non eſt dies.
E. non eſt lux.
Per defectum ſi quae deſit propoſi-
tinum, per quam collectionem fieri o-
Cic. Ac. Porteat, V. g.

2αατ⅞ *⅜-
Reα..

Qu. IV,. ,
28. CAP.
b Laert.
VII, 82.
6 uic. Ialectica vero argumenta diſcerne-
a. HWre a falſis docet.. Haec Sophiſmmata

in leg. ,A: . *
177. de ſunt, Sophiſtis relinquenda, qui vana
ambitione, vel lucri ſtudio ducti, diſpu-
tant. Logicis contra vera argumenta
vi, e. propria ſunt, vt quibus vnicus propo-
quamui litus finis ſit, veritatem inuenire.
exem - Fallaciarum autem varia ſunt genera:
plum in argumentum quieſoens ſ. Sorites, men-
textu tiens, inervplicabile, ignauum, Domi-
Laertii q, velatum, Electra, cornutum, Cro-
ad rerum Hii ,. H
peciem üodilites, reciprocum, deficiens, meſſor,
ſuã non Calults, occultus, inficianss.
referdur Syyrites, qui a οοoο nomen habet,
vt obſer- . ſt 4 do ab
vatum duod cumulum notat, eſt“ quando a
Burſo & euidenter veris per breuiſſimas muta-

Caſau- tiones diſputatio adea, quae euidenter

verb.
ſign.

bono. falſa ſunt, perducitur, v.g.“ Nonne pau-
e ca duo ſunt? Nonne & tria ſunt patcas
5

ℳ* . .
59f Kmiliterque quatuor, E& ſec porro vſqué
Laert. L. 4d decem, Duo autem pauca ſum, Er-
VII. s. go & decem. Vocatur etiam argu-
1. vbi mentum quieſtens, quoniam optima
aae, id genus intelligendi ratio eſt, vt quie-
g Cic. ſcass atque aſſienſum ſuſtineas.
Acad. Moentiens h eſt fallax argumentandi
C. . *genus, quod non facile ſoluas, de eo vi-
h . de ſupra vitam Eubulidis.
Ecsg. Inexplicabilei, ita appellatum ab eo,
1 7. . — .
„ „7 quod impeditiſſimum ſit, ita vt expedi-
1 Gen). Ti facile nequeat, vnde cum mentiente
IX, 14· .

Diuitiae vel bonae vel malae ſunt.
Sed diuitiae bonae non ſunt.
E. diuitiae malae ſunt.

In hac disiunctione membrum ali-
quod deeſt, nempe vel indiffenentes. Id
igitur, vt perfectum euadat, ſumtionem
ita oportebat concipi: Diuitiae vel bo-
nae ſunt vel malaez, vel indifferen-
tes.

XXXII.

DE FAlLACIIS SIVE SOPIIISMATIBVS.

idem eſſe, atque genus fortaſſis plero-
rumque eorum, de quibus poſt agemus,
videtur. .
lenauik natura iſto explicatur exem- dαν,
plo: Si fatum tibi eſt ex hoc morbo ddhas
conualeſcere, ſiue medicum adhibue-pto c.
ris ſiue non, conualeſces. Item; ſi fa- 12.
tum tibi eſt, ex hoc morbo non conua-
leſcere, ſiue tu medicum adhibueris,
ſiue non, non conualeſces. Medicum
ergo adhibere nihil attinet. Merito
autem hoc argnumentum ignauum Ci-
ceronis ſententia dicitur, quod eadem
ratione omnis e vita tolletur actio.
Dominans argumentum quod atti-Kugiean
net, de eo in vita Diodori iam eſt a⸗- .
Etum.
Velatum quod ſpectat, de eo pariter?ναορνν
atque Eledra, & Cornuto, actum in vita NXwuupks-
Eubulidis. vog:
Crocodilites nomen accepit ab Ae-ex Doxo-
gyptia iſta fabula. Mulier quaedam patr. Po-
Aegyptia ſecus Nili ripas errabundum Wian.
puerum a crocodilo ablatum ſenſit. Ro-55 &
gat ea crocodilum, vt reddere filium hoc Byo-
dignetur. Crocodilus reſpondet, red-daeus L.
diturum ſiverum diceret. Ulla, acci-II. Miſc.,
piens conditionem, dixit: non mihi 417.
reddes. Adhaec ſiue verum dixiſti, cian, in
ait Crocodilus, ſiue falſum, non reddo Vitar.
puerum. Nam ſi verum, quomodo auét.
poſſum

Panlo⸗ pon
erplica egt
tius haec innt
uuemnd ne
tanle- Tun
jum e⸗
nim in- l

tellii Mih
non po-

0. p.
Cel. v Clſ
10. Tun
pec
dee
pig
katte
dito
Kin
Pro⸗
fet,
mer
tage
Per
ing
i ,
com
Ne
i

(ie, de
IinhIx.
lin ,. ud
gi

1 dl.
. Id
nem
o-
ren⸗

denn

. N,u
ttl⸗ Kuglelnl
It a⸗

itereta:
Vitaiuke.
,

Ae-eoxo⸗
umpet. bo.
lirian.
Unn noc o⸗

c⸗l. .
1 (, 1
ihl gele⸗

nos: apu

11. c. 10.

DE FALILACUIS

panlo poſſum reddere? Si falſum quomodo
explica- legi ac conditioni ſatisfeciſti? Mulier
tius haec inuertit: Siue verum dixi, ſiue falſum,
Stanles Puer mihi a te reddetur. Si enim ve-
jum e. rum dixi, ſane ex pacto mihi debes.
nim in- Falſum autem eſſe non poteſt, niſi a te
telligi mihl reddatur.
ann Reciprocum argumentum Protago-
r:ct. Tae fuit aduerſus Euathlum, iuuenem
ο. Opulentum, diſcipulum ſuum, quiin
Gell. v, diſciplinam Protagorae ſe dedit, datu-

Io. rumque promiſit mercedem grandem

pecuniam: dimidiumque eius iam tune
dedit ſtatim, priusquam diſceret: pe-
pigitque vt reliquum dimidium daret,
quo primum die cauſam apud iudices o-
raſſet & viciſſet. Poſtea cum diutule au-
ditor aſſectatorque Protagorae fuiſſet,
& in ſtudio quidem facundiae abunde

promouiſſet, cauſas tamen non recipe-

ret, & facere id videretur, ne reliquum
mercedis daret, capit conſilium Pro-
tagoras, Vt tum exiſtimabat aſtutum.
Petere inſtituit ex pacto mercedem,
&, quum ad iudices veniſſent, Diſee,
inquit, ſtultiſzme adoleſeens, viroque
id modo fore vt reddas quod peto, ſiué
contra te pronunciatum erit, Lue pro té.
Nam ſi Contra te lis data erit, merces

ETr MEIIIODO. 5889
vicero: ſin vero ſocundum te iudicatun
erit, merces mihi ex pacto debebitur,
quia ti vicerig. Ad ea reſpondit Eua-
thlus: Pozui huic tuae tam ancipiti ca-

ptioni iſe obuiam, ſi verba non ipſè fa-

cerem, atque alio patrono vterer. Sed
maius mihiin iſta victoria prolubium eſt,
quum tenon in cauſa tantum, ſed & in
argumento iſto vinco. Diſee igitur tit
quoque, magiſter ſapientiſſme, viroque
modo fieri, vt non reddam quod pelis,
hiue contra me pronunciatum erit, Zue
pro me. Nam ſi iudices pro cauſa mea
ſenſerint, nihit tibi ex ſententia debebi-
tur, quia ego vicero: ſen conra mepro-
nunciauerint, nihil tibi ex pacto debebo,
quia non vicero. Tum iudices, hoc in-
explicabile eſſe rati, rem iniudicatam
reliquerunt.
Viir, argumenti genus eſt quo vſus Oayſ.
Vlyſſes fuit, qui ſeipſum gr h. e. ne-IX. P.
minem appellabat quando Polyphemo S
aegre fecit, vnde id nomen fallaciae 13 Eut.
hoc genus obtinuit.
Deſiciens ² Laertio memoratur in Mar
Zenone. Meſſor b Luciano, caluus* .
aertio in Eubulide, Occultus apud r ,
eundem eſt. Inficiantis * Laertius in Luc Vi-
Chryſippo atque Epictetus meminere. tar. Auét.

mihi ex ſontentia debebitur, quia ego Verum ſatis de iſtis. O „α%.
. 7 6 700 La-
7 ert. II,
CAP. XXXIII. . ,
DE METHODO. . 9 roavv, ib
vtitur enim definitione, diuiſione, & οuι⁰

d. n Dpurationis genus eſt duplex alia
c. 16, eſt illa cum veritas ipſa limatur in
diſputatione ſubtiliter. Alia quando,
vt vulgus, ita & nos loquimur. Po-
pularibus eim verbis eſt agendum, &
vſitatis, cum loquimur de opinione

populari, idque eodem modo fecit &

Panaetius. .
. Primum genus peculiare Stoicis fu-
Fin. III, I. de Pee — .
Cie. de it, breue, ubtile, ſpinoſum: arque il-
Fin. I,7. Iud Logicae nomine honorabant, di-
gniſſimumque philoſophia aiebant eſſe:

Cic. de

. .. .; Gwοο. La-
luce omni quae ab iis affertur, ſimili- t vV,

bus item & diſſimilibus, eorumque 197.
diſtinctionibus accurratioribus.
Vulgaris diſputandi ratio geminæ eſt
rurſum, vel enim continua abſolui-
tur oratione, vel interrogando &£ re- 1 go⸗
ſpondendo. Prior Analytica dicitur, b Cic. de
altera Rhetorica b, Topica c, vel pin.I1, 6
dialectica. à Earum prior licet iucun-Sen lc.
da ſit magis, magis tamen conueniens Cic. le.
& expedita poſterior eſt, qua rebus
Le ee 3 pParticulatim

Cic. de
Nat. D.

II, 7.

Laert.
VII, 84.

οι
Stob.
Eclog.
Eth. p.

175.

590 PAns VII, DOCTRINAF STOITICOEVM P. II c. I II. I..

particulatim inhaeremus, & quid
concedat quisque, quid neget, intelligi-
mus, quid ex conceſſis concludendum

ſit, atque quis finis faciendus. Quan-
do enim torrentis more ruit oratio,

quamuis multa ſecum rapiat, teneri
tamen atque apprehendi nihil poteſt,
ſiſti enim rapidae orationis curius non
poteft. Qum altero modo autem, vt
Zeno ſolebat, breuius anguſtiusque
conchuditur, tum apertiora ſunt ad re-

PARS. SECVND A.è
CAP.

prehendendum omnia. Nam, vt pro-
fluens amnis, aut vix, aut nullo modo,
concluſa autem aqua, facile corrum-
pitur, ſic orationis flumine reprehen-
ſoris vitia diluuntur, anguſtia autem
coneluſae orationis non facile ſeipſam
tutatur.
Eſt tamen ſuus vtrique methodo
iſti vſus: prior artibus atque ſcientiis
explicandis, alcer Diſputationibus con-
venientior eſt. .

N

I.

DE MORVM DOCTRINA EIVSQVE PARTIBVS.

Oralem philoſophiae partem in
ſequentes diuidunt locos: De
aphetitu, de bono & malo, de
paſſtonibis animi, de virtute, de Eine,
de prima aeſtimatione, de actionibus,
de officiis, exbortationes & deborta-

tionés.

Ita Chryſippus, Archidemus, Zeno
Tarſenſis, Apollodorus & Diogenes
Babyloni, Antipater & Poſidonius di-
vidunt. Zeno enim Cittieus atque
Cleanthes, antiquiores quippe, minus
erant in modo tracçtandt res iſtas ac-
curati.

CAP. II.

PDE
Octrinae moralis conſideratio ab
appetita ducit initium: Id vero
quod appetitum mouet eſt lbantaſia,
cum appetitus impetus quidam animi
ſit ad aliquid. .
Differt autem appetitus in brutis a-
nimantibus & praeditis ratione. Oeis
non eſt appetitus rationalis, verum ſpe-
cies eius. Appetitus rationalis deſcribi-

tur, quod ſit impulſio intellectus ad ali-

quid agendum. Opsoααρ eſt practici ap-
petitus ſpecies, atque in intellectus ad
rem futuram impulſione conſiſtit. Hinc
quadrifariam accipi appetitum liquet,
pro inclinatione rationali & irrationa-
H, pro rationali item atque irrationali

APPETIT'V.

auerſione. His addi habitus appeten-
di poteſt, qui itidem appetitus appel-
atur, omnium appetitionum auctor.
Pradici appetitus variae dantur ſpe-
cies, quales ſunt:
r9ο Propoſitum.
&ιοπν appetitus praeuius.
rapaαει υ Praeuia actio.
*5vunvIvs nois appetitus rei praeſentis.
aligeos vVoluntas cum ratione con-
luncta.
xzcoiι *ονας VIuntas praeuia.
OsXnνααρι appetitus cum ratione con-

iunctus.

ρα Voluntas libera.

CAP

—

Lientt. P)
VII,55. T.

V.
(0
enn
Cc. le
fn. ,F. ip
59. 40
tus
ter
17
Gen
lor
fie
te
P0
ſun
N
Pr
laert.
VII, F 5.
F.
ln. Il5 „
jel
Nui
1

du⸗

t Pro⸗
mocho,
rrum-
rehen-
Atem
püm

Ethodo⸗
entiis
1scO-

Len
Uinsdi⸗
tque

a.
118 A⸗

Pelel⸗
uetol.

ſentis
econ⸗

lecoN⸗

VII, 85.

De APPEIIIV.
CAP.

591

III.

DE APPETITV PRIMO NATVRALI.

Laert. PRimus animantis appetitus eſt ſei-
pfum tuendi atque ſeruandi, qui
ab initio natura ei conuenit, vt Chry-
ſippus in primo de finibus docet, qui
noſtrummet ipſorum curam eiusque
ſenſum primam omnium animantium
proprietatem appellat. Nempe natu-
ra, animata producene, vel inimica ea
ſibi voluit eſſe, vel ipſorummet curae
ipſa voluit efſſe commendata. At pa-
rum veroſimile prius eſt, ſequitur ergo
vt natüra cuiuis rei ſui commendet
conſeruationem, qua quicquid noxi-
vm eſt propellat, quicquid conueni-
ens eſt proſequatur.
Cc. de Simul atque natum eſt animal ſibi
Kn. IV,5. ipſi conciliatur, & commendatur ad ſe
adde conſeruandum, & ad ſuum ſtatum, &

vV, 9. ad ea Auae conſeruantia ſunt eius ſta-

tus, deligenda: alienatur autem ab in-
teritu, iisque rebus quae interitum vi-
dentur aflerre. Id ita eſſe ſic probatur:
quod antequam aut voluptas aut do-
lor attigerit ſalutaria appetant parui,
aſpernenturque contraria: quod non
fieret niſi ſtatum ſuum diligerent, in-
teritum timerent. Fieri autem non
poſſiet, vt appeterent aliquid, niſi ſen-
ſum haberent ſui, eoque & ſe & ſua
diligerent, Ex quo intelligi debet
principium ductum eſſe a ſe dili-
gendi.
Laert. Quod autem dicunt quidam primam
VII, 85. dppetitionem animantium ad volapta-
Cic. de zem, ferri, falſum eſt. Putantque Sto-

111ſ . . . . . .. . .1. .
Kn. II,5. jci in principiis naturalibus diligendi

Jai voluptatem non eſſe ponendam, ne,
6Bvoluptatem natura poſuifle in iis re-
bus videatur, quae primae appetun-

tur, multa turpia ſequantur. Nem- niyirn
pe accedit tantum voluptas duando E& ss.
natura, id quod ſuum eſt quaerens
vnice, ea inuenit, quae ſuae conueni-
vnt conſtitutioni, eo enim mod auni-
mantia iucunde afficiuntur, plantae
vero propullulant. Natura enim mul- Laert.l.c.
tum hactenus inter plantas atque ani-
mantia conſtituit diſcrimen, quando-
quidem ſine appetin & ſenſit iſtae et-
iam rerum ſuarum ſatagunt, & in no-
bis quoque naturae plantarum fſimilia
deprehenduntur quaedam. In ani-
mantibus vero praeterea appetitus eſt
ingenitus, quo ad ea impelluntur, quae
ipfis conueniunt maxime: hisque a-
deo ſecundum naturam eſt, ſecundum
appetitum rerum ſuarum ſatagere.
Satis autem eſſe argumenti videtur, Cic. l. .
quamobrem illa, quae natura prima
ſunt aſcita, natura diligamus; quod
eſt nemo, quin, cum vtrumuis liceat,
aptas malit, & integras omnes corpo-
ris partes, quam eodem vſu imminu-
tas aut detortas habere.

Rerum autem cognitiones ipſas propter zrαν
ſe aſciſcendas arbitramur, quod habe- as.
ant quiddam in ſe quaſi complexum, &
continens veritatem. Id autem in
paruis intelligi poteſt, quos delectari
videamus, etiamſi eorum nihil inter-
ſit, ſi quid ratione per ſeipſi inuene-
runt. Artes etiam ipſas propter ſe
affumendas putamus, cum quia ſit in
his aliquid dignum aſſumtione, tum
quod conſtent ex cognitionibus, &
contineant quiddam in ſe ratione con-
ſtitutum & via.

CAb.

.

Cic. de
Kn. III. 6.

PAlS VII. DOCTIRINAE &TOICORVM P. II. c. IV. V.

CAP. IV.

DE APPETITIONIBVS PRIMVM APPETITVM
CONSEQVENTIBVS.

Nitiis ita conſtitutis, vt ea, quae
ſecundum naturam ſunt, ipſa pro-
pter ſe ſunt ſumenda, contrariaque

l .

7
Eyvτν.

π;-
α.

item reiicienda, primum eſt ofcium,
vt ſe conſeruet in naturae ſtatu, dein-
ceps vt ea teneat, quae ſecundum na-
turam ſint, pellatque contraria.
In hoc primum ineſſe incipit & in-
telligi quid ſit, quod vere bonum pos-
ſit dici, prima eſt enim conciliatio ho-
minis ad ea, quae ſunt ſecundum na-
turam. Simul autem cepit intellgen-
tiam vel notionem potius, viditque re-

rum agendarum ordinem, & concor-

diam, multo eam pluris aeſtimauit,
quam, omnia illa, quae primum dile-
xerat, atque ita cognitione, & ratione
collegit, vt ſtatueret, in eo colloca-
tum ſummum illud hominis per ſe lau-
dandum & expetendum bonum, quod
poſitum ſit in eo, quod conuenientid
appellatnr. Cum igitur in eo ſit id bo-
num, quo referenda funt omnia ho-
neſte facta, ipſumque honeſtum, quod
in bonis ducitur, quanquam poſt ori-
tur, tamen id ſolum, vi fua & digni-
tate expetendum eſt: eorum autem,
quae ſunt prima naturae, propter ſe ni-
hil expetendum. Cum vero illa, quæ
officia dicuntur, proficiſcantur ab ini-
tiis naturae; ea ad haecreferri neceſſe
eſt: vt recte dici poſſit, omnia officia
eo referri, vt adipiſcamur principia
naturae: nec tamen vt hoc ſit bono-
rum vltimum, propterea quod non
ineſt in primis naturae conciliationi-
bus honeſta actio, Conſequens enim
eſt, & poſt oritur. Eſt tamen ea ſe-
cundum naturam, multoque nos ad
ſe expetendam magis hortatur, quam
ſuperiora omnia. Cum autem omnia

officia a principiis naturae proficiſcan-
tur, ab iisdem neceſſe eſt proficiſci i-
pſam ſapientiam.
dum ſaepe fit, vt is, qui commenda-
tus ſit alicui, pluris eum faciat, qui
commendatus ſit, quam illum, a quo;
ſic minime mirum eſt, primo nos ſa-

Sed quemadmo-

pientiae commendari ab initiis natu-

Tae, poſt autem ipſam ſapientiam no-
bis cariorem fieri, quam illa fiat, a
quibus ad hanc venerimus.
vt membra nobis ita data ſunt, vt ad
quandam rationem viuendi data eſſe
appareant: ſic appetitio animi non ad
quoduis genus vitae, ſed ad quandam

formam viuendi videtur data: item-

que & ratio, & perfecta ratio. Vt
enim hiſtrioni actio, ſaltatori motus,

Atque

αα

non quiuis, ſed certus eſt datus: ſic vi-

ta agenda eſt certo genere quodam non
quolibet: quod genus conueniens, con-
ſentaneumque dicimus. Nec enim
gubernationi, aut medicinae ſimilem
ſapientiam efle arbitramur, ſed actioni
illi potius, de qua modo dictum, & ſal-
tationi, vt in ipſa arte inſit, non fo-
ris petatur extremum, id eſt, artis
effectio.
his ipſis artibus ſapientiae diſſimilitu-
do; propterea quod in illis, quae re-
cte facta ſunt, non continentur tamen

omnes pares, e quibus conſtant. Quae 2oο⁰ο
autem nos aut redta, aut redte facta ganαα

dicamus, omnes numeros virtutis con-
tinent. Sola enim ſapientia in ſe tota
conuerſa eſt: quod idem in ceteris ar-
tibus non fit. Inſcite autem medici-
nae & gubernationis vltimum cum
vltimo ſapientiae comparatur. Sapi-
entia enim & animi magnitudinem
complectitur, & iuſtitiam, & vt omnia,
quae

Et tamen eſt etiam alia cum

1666.

lUmp.

ice
non
tute

eb.

,IV. ..
1, gie

Laert. 110,
VII,I02. Por.
i
(ic. de
10.
tam
Lext.

5
iue

1Se,

Pjchll eſt,
20. fert
., irt
eele ſt,
nn
dey Al
11. (ill

Cel

Unb. le.
21. Pel

12) Ci keli
e, dur

laen, eſ
VIl8. 1

(oelc bei

0iNy. a
a. (1i0

ſn

ſein.
ſei i.
dmno-
enda-
ui
qo
05 ſt⸗
Ntu-
nno-⸗
in,1
Ntqe
It al
1eſe
On e
Udam
item
Vt
Otus,
leri.
1no
Con-
enim
niem
Koni
Ala.
n lo.
It
Cu
nllitu⸗
gere⸗
umel
Ilae Mr0.,.
6 Hua
Sco.
e t0
Lisar⸗
CU
⸗
inem
Vnia,
qune

14
guf,

DE APPEIITIV. IV. BONO EäFT MAL,O.

quae homini accidant, infra ſe eſſe iu-
dicet: quod idem in ceteris artibus
non contingit. Tenere autem vir-
tutes eas ipſas nemo poterit, niſi ſta-

593
tuerit, nihil eſſe, quod interſit, aut quo
differat aliud ab alio, praeter honefta
& turpia.

5

CAP. V.
. DE BONOET MALO.

zeob. PVcusque de appetitionibus, iam
7 . T ad ea circa quaeé verſantur deue-
166. niendum eſt. Ea igitur ſe dicit Ze-

Laert. no, quae naturam & eſſentiam habent.

VIIOz2. Eorum quae ſunt vero, aliabona ſunt,

alia mala, alia indiflerentid.
Cic. de Boni definitiones a Stoicis prolatae
An. Ik. parum oppido inter ſe differunt, &

10, tamen eodem ſpeétant. .
gext. Bonum eſt, quod vtile eſt, vel non
Emp. diuerſum ab vtili. Viilis vero virtus

Pyrch. ll. eſt, & actio bona. Neque ab vtili dif-
20. fert vir bonus, atque amicus. Nam
virrtus cum quodammodo principium
rσισſit, bona actio vero operatio ſit ſecun-
esPo“ dum virtutem, & ipſa ſuo loco eſt vtilis
ges, At bonus vir & amicus ab vtilitate non
5α. diſſidet, nam boni viri pars eſt vtilitas,
cum principium ſit que ille dirigitur.
Totum autem neque idemeſſe dicitur
cum parte, neque enim homoeſtma-
nus, neque ab ea diuerſum eſt, neque
enim ſine partibus ſubſiſtit, quamo-
brem totum a partibus diuerfum haut
ſtatuimus. Vnde & virum bonum,
qui ſe habet tanquam totum ad illud,
quod eſt principium eius dirigens, id
quod vtilitatem dixi eſſe, ab vtilitate
diuerſum non ef.

Sext. Nonnulli abonum eſſe dicunt id quod

Brymp. I. c. per ſe ſit appetendum: alii id, quod ad

c. 21.
b ap. Cic.
1. c.

felicitatem conducit, vel complemen-
tum ei addit: Diogenes id, quod

caert. eſſet natura abſolutum: vel idquod

VII, 88.
4 Cic. l c.

α½α

æ.

erfectum eſt iuxta naturam creaturae
rationalis. Id autem ſequens, illud
etiam, quod prodeſſet, motum aut ſta-
ſtum eſle dixit e natura abſoluta.

Hoc autem ipſum bonum, non aces-Cic. de
ſione, neque creſcendo, aut cum ce-Kn. Ill,
teris comparando, ſed propria vi ſua 34.
& ſentimus, & appellamus bonum. Vt
enim mel, etſi dulciſſimum eſt, ſuo
tamen proprio genere ſaporis, non
comparatione cum aliis, dulce eſſe ſen-
titur; ſic bonum hoc, de quo agimus,
eſt illud quidem plurimi aeſtimandum,
ſed es aeſtimatio genere valet, non
magnitudine. Nam cum agſtimatio &*av,
neque in bonis numerata ſit, neque
rurſus in malis: quantumcunque eo
addideris, in ſuo genere manebit. Alia
eſt igitur propria aeſtimatio virtutis:
quae genere, non creſcendo valet.
Ad bonum pertinet omnis virtus, Laert.
Prudentia, iuſtitia, temperantia, for- VII, 92.
titudo, & quicquid ex hiſce partici- Stoh.l,c.
pat: vt actus virtuti conuenientes, aert.
homin esque virtuti dediti. Vin, 94.
Accesfiones autem ſunt gaudium at-* ο.
que laetitia & his ſimilia. Kar.
Mala contraria iſtis vitia ſunt, im- Vc
prudentia, iniuſtitia, intemperantia, rub. de,
puſillanimitas, & quicquid participeit
ex vitio, vt actus & perſonae vitiis con-
taminatae.
Acceconzs horum ſunt animi ae-
gritudo, afflictio & ſimilia.
Bonorum, vt diximus, alia virtutes
ſunt, alia virtutes non ſunt, qualia gau-
dium, ſpes & ſimilia. Pariter malorum
alia ſunt vitia, vt memorata hucus-
que, alia vitia non ſunt, vt aegritudo
animi, metus. M
Rurſum bonorum alia ſunt praeſentia aert.
ſemper, omnibus virtuti deditis & 1195.
II ff omni

594 PARS VII DO6TRINA &STOIOORVM. P. I. c. V.

omni tempore, vt virtus, ſenſus in-
tegritas, appetitio ſapiens. Alia inter-
mittunt, vt gaudium, ſpes, conſilium
prudens, quae in omni fapiente non
ſunt, neque omni ſunt tempore.
Viciſſim & malorum alia continuo
actu, & ſemper, praeſentia ſunt ſtolido,
vt vitii genus omne, ſenfus corru-
ptus, ſtolida appetitio: alia intermit-
tunt, vt animi aegritudo, metus, re-
ſponſum imprudens, quae neque ino-
mni ſtuko, neque omni tempore, in-
ſurgunt.
orro bonorum tria genera ſunt, pri-

Laæert.
VII, 96. mum illud a quo peti vtilitas poteſt,

Stob. l. c. .
Sext. tanquam caufa ſua, tale eſt virtus. &-

Emp. cundum per quod vtilitas venit, vt vir-
Pyrrh. tus & actio virtuti conueniens. Ter-
III, 21. tzium id quod vtilitati inſeruire poffit,
vt virtus & actio virtuti conueniens,
& homo virtuti deditus, & amicus, &
Deus, & boni Daemones. Sic primus
ſignificatus ſecundo: primus & ſecun-
dus vero tertio comprehenduntur.
Hid. Pariter & malorum tria ſunt genera:
primo id quod noxae praebet originem,
vt vitium. Secundo id per quod noxa
venit, vt vitium & actio vitioſa. De-
nique, qui latiſſimus eſt ſignificatus,
quicquid ad noxam facere poteſt.

vrre. Porro bonorum alia in animo ſunt,
Scx⸗ ² Vt virtus & actio virtuti conueniens.
Emp, Alia ſunt exira animum, amici inge-

Pyrrh. nui, patria bona &c. Alia negque in
III, 23, animo ſunt neque extra eum, vt vir
bomis.
Sidc & malorum alia ſunt inanimo, vt
vitia & actiones vitioſae. Alia extra
animum, vt amici imprudentes & ini-
mici &c. Alia neque in animo ſunt
negque extru eum, vt viri improbi, &
quotquot vitio ſunt obnoxii.

Laert. . 4 . .
Bonorum in animo alia habitus ſunt,

VII, 98.

Steb. l.c. alia affectiones, alia néque habitus ne-
gue affoctiones.

Virtutes affeckiones fünt, babitus rτα
autem ftudium earum, neutrum actio- &
nes.
Sic & malorum alia affectiones ſunt,
vt vitia, alia habitus, vt infirmitas
mentis &c. alia neutrum vt actiones vi-
tiofae. “
Sunt porro bonorum eſficientia alia, Vert.
alia ad finem conducentia, alia virum- stab 10.
que ſimul. Amicus, & quae ab eo ſunt, Cicde
bona efficientia ſunt. Fortitudo, ma-än. III.
gnanimitas, libertas, delectatio, gaudi-
vm, tranquillitas, omnesque quae a
virtute procedunt actiones, ad ſnem
conducentia ſunt bona. Vtrumque ſi-
mul omnes virtutes ſunt, qua felici-
tatem enim perficiunt chciemia bona
ſunt, quae vero eam tanquam partes
abſoluunt, ſunt bona ſmi conducentia.
Bena praeterea alia propter ſe ex-
petenda, quae propter aliud non de-
ſiderantur, alia viam ad aliud quod-

Stob. I, c.
b. 170.

Piam parant, atque efficientia dicuntur. α

Quae propter ſe expetuntur duorum
iuxta Diogenem generum ſfunt, vlii-
mo expetenda, vt beatitüdo, & quae
in ſo habent cauſam cur expetantur, vt
vnum quoduis habet bonorum.
Viciſſim bonorum alia neceſaria Stob. he.
ſunt ad beatitudinem, vt virtus, omnes-
que operationes eius: alia non neceſſa-
ria ſunt, vt gaudium, delectatio, ſtu-
dium. Simili ratione & malorum alia
neceſſaria ſunt ad infelicitatem, vt o-
mnia vitia, & actiones iis contamina-
tae: alia ad eam neceſſaria non ſunt, vt
omnes animi paſſiones & infirmita-
tes &c.
Porro bonorum alia in motu conſi-
ſtunt, vt gaudium, delectatio &c. alia
in affectione, vt quies, immunitas a
perturbatione. Eorum quae in affe-
Cione conſiſtunt, alia habitu abſoluun-
tur, vt virtutes, alia affecdtione, vt an-
tea memorata.
Noeque

— ⏑ —.— —

dtoh. !e,
Laert.

VII,98.

dtob. le
lunle,

iiltimmy.
i- u⸗
1e,
nt,
itns
-

lin, beet,

A- än. II,
di.
6 4
en
ſl⸗

lei

es⸗

e-
tu⸗
In

VII, 97.

7

Dg BONO EFT MALO.

Neque virtutes ſolum habitus ſunt,
ſed & alia quae a viro ſapiente in vir-
tutem quaſi vertuntur. In bonisillis
quae habitu conſiſtunt, ea ſunt, quae
udia appellamus, ſcientiae amor &c.
Artes enim coniunctione ſua cum vir-
tute directe ad vltimum finem con-
ducunt.
Stob. I. c. Sunt etiam bonorum alia abſoluta, vt
ſcientia, alia relatiua, vt honos, bene-
volentia, amicitia &c.
Gientia eſt certa & infallibilis per
rationem comprehenfio. Et accipi-
tur trifariam; primo pro ſcientiarum
in viro bono complexu: Secundo pro
complexu ſcientiarum artificialium, in
quibus ſit aliqua certitudo. Poſtremo
pro certo atque infallibili habitu viſo-
rum per rationem.
Amicitia eſt vitae comm unio, & ſtu-
diorum conſenſus, eius ſex ſunt ſpe-
Cies:
õ amicitia notorum.

Id.

Id.

gονdαρι : amicitia familiarium.
graupi :amicitia coaetaneorum.
Eela amicitia peregrinorum.
αÜ6 2 amltla cognatorum.
gααιι⁰α : amicitia amantium.

Stob. I. c. Porro honorum alia ſanplicia ſunt, vt
n 9 8. ſcientia, alia mixta vt Sνια, Vectus
9⁸. Hberorum iuxta naturam vſus: νρba
rectus ſeneckutis iuxta naturam vfus.
uαοπαο εας iι iuxta naturam vſus.
à‿nla immunitas a moerore, & τ—ντſ
ordinis conſeruatio, eagedem ſunt cum
temperantia, quemadmodum mens &
ſenfus idem cum prudentia ſunt, &
communio cum benignitate: nempe
ex relationibus dominantur iſta, quod
& in aliis virtutibus obſeruatur. Hinc
eaedem diſtinctiones malo etiam pos-
ſunt applicari.

Stob. I. c. Omne bonum & conducens eſt, &

Laert, 1l, C. .
ert,c: oppertunum, atque lucroſum & vtile, &

595
commendabile, & pulchrum, proficu-
vmgue, & eligendum ac iuſtunt.
Conducens, vt quod conducat eis, nα
ex quibus bene eſt nobis. gr.
Opportunum, vt quod comprehen-o..
dat ea, quibus opus habemus.
Lucroſum, quod rependat quae in-Aowοau7τα.
ſumta ſunt, ſicuti reditus e negotio 2α.
ſumtus ſuperant.
Vrile, vt cuins ad emolumenta no-vofer⸗
ſtra ſit vſus. cc*.
Commendabile, ob vſum ſuum. νvsn=-
Pulehrum, vt cui proportio inter- Sor.
cedat cum eorum qui accipiunt neces- uα⁰ααα
ſitatibus. ,
Proficuum, vt quod promoueat res „ DeN.
noſtras. er.
Eligendum, vt quod iuxta rationem αερο7
praeferri mereatur. HZ
Iuſtum, vt cui cum lege conueniat ats.
Contra malum omne nocens eſt, Stob. l.c.
importunum, damnoſum, noxium,
reprehendendum, foedum, aduerſum,
euitandum, iniuſtum.
Perfeftum bonum pulchrum vocaſit, Laert.
quoniam omnibus numeris a natura VII, 100.
perfeétum eſt, & perfectam habet pro-)o7.
rtionem.
Pulchri autem quatuor ſunt ſpe-
cies, Iuſtitia, fortitudo, temperantia,
prudentia, quibus omnis honeſta actio
abſoluitur. U—
Similiter trpitudinis quatuor ſuntæ Xααà
ſpecies, iniuſtitia, metus, intemperan-
tia, imprudentia. V
Pulchrum dicitur id quod honeſtum xaα
eſt, primo quoniam commendabi-
les reddit eos, in quibus eſt. Secun-
do, quoniam proprio ſuo operi maxi-
me eſt conueniens. Tertio quoniam
ornamentum eſt. Totumque ſapien-
tem bonum eſſe dicimus & pulchrum.
Sola bona pulchra ſunt vel honeſta, art
ue Hecatonis eſt in tertio de beno,

eaq
& Chryſippi in libro de pulchro,
FI ff 2 doctrina.

Id. ib.

5P6 PARS VII DOCTRINAE STOICORVII P. II c V.

doctrina. Tale virtus eſt, & quicquid
cum ea coniungitur: quod idem eſt
ac ſi dicas, quicquid bonum eſt id ho-
neſtum etiam eſſe, & viciſſim, quic-
quid honeſtum eſt, illud etiam eſſe
bonum. .

Cic L.III,. Sola bona eſſe honeſta hoc modo pro-
de fin. batur;
*8 le eſt, quod autem laudabile eſt omne

uod eſt bonum omne laudabi-

honeſtum eſt, bonum igitur quod eſt
hontſtum eft. Rurſum, bonum non
eſt quod non ſit expetendum, aut ex-
petendum quod non placens, aut, ſi
id, non etiam diligendum, ergo &
probandum, ita etiam laudabilé, id
autem honeſtum. Porro, nemio de mi-
ſera vita poteſt gloriari aut non beata:
de fola igitur beata: gloriatio autem
non poffit quidem niſi honeſtaz vitae
iure contingere, ita fit, vt honeſta vi-
ta beata vita fit. Et quoniam is cui

contingit, vt iure laudetur, habet in-

ſigne quiddam ad decus & ad gloriam,
Vt, ob ea quae tanta ſint, beatus iure
dici poſſit: idem de vita talis viri re-
Ctiſſime dicitur. la, ſi beata vita ho-
neſtate cernitur: quod honeſtum eſt
i4 bonum ſolum habendum efſt. Quod
vero negari nullo modo poſſit, quem
vnquam ftabili, & firmo, & magno a-
nimo, quem fortem virum dicimus,
effici poſſe, niſi conſtitutum ſit, non
effe malum dolorem. Vt enim qui
mortem in malis ponit, non poteſte-
am non timere: ſic nemo vlla in re po-
teſt id, quod malum effe decernit,
non curare, idque contemnere: quo
poſito, & omnium afſenſu approbato,
illud aflumitur, eum, qui magno ſit
animo, atque forti, omnia, quae ca-
dere in hominem poſſint, defpicere,
&ppro nihilo putare. Quae cum ita
fſint, effectum eſt, nihil eſſe malum,
quod turpe non ſit. Atque iſte vir
altus, & excellens, magno animo, vere

fortis, infra ſe omnia humana ducens,
is inquam, quem efficere volumus,
quem quaerimus certe, & confidere
ſibi debet, & ſuae vitae, & actae, & con-

ſequenti: & bene de ſe iudicare, ſta-

tuens nihil mali poſſe incidere ſapien-
ti. Ex quo intelligitur idem ilud,
ſolum bonum eſſe, quod honeſtum ſit;
idque eſſe beate viuere, honeſte, id
eſt, cum virtute viuere.

Contra nihil etiam bonum eſt niſi cic L III.
Quis eſt enim, de fn.

honeſtum quod ſit.
aut quis unquam fuit aut auaritia tam
ardenti, aut tam effrenatis cupiditati-
bus, vt eandem illam rem, qua m
dipifci ſcelere quouis velit, non multis
partibus malit ad ſeſe, etiam omni im-
punitate propoſita, ſine facinore, quam
illo modo peruenire? Quam vero vti-

litatem, aut quem fructum petentes,

ſcire cupimus, illa, quae occulta no-
bis ſunt, quo moueantur, quibusque
de cauſis ea verſentur in coelo? Quis
autem tam agreſtibus inſtitutis viumt,
aut quis contra ſtudlia naturae tam ve-

Cc. II.

hementer obdurauit, vt a rebus co-

gnhitu dignis abhorreat, easque ſine
voluptate, aut vtilitate aliqua non re-
quirat, & pro nihilo putet? Aut quis
eſt, qui virorum fortium, atque o-
mni virtute praeſtantium, facta, dicta,
conſilia eognoſcens, nullo animo affi-
ciatur voluptate? Quis autem honeſta
in familia inſtitutus, & educatus inge-
nue, non ipfa turpitudine, etiam ſi
eum laefura non fit, offenditur? Quis
animo aequo videt eum, quem impu-
re, ac flagitioſe putet viuere? Quis
autem dici poterit, ſi turpitudinem
non ipfam per ſe fugiendam efſe ſta-
tuemus, quo minus homines tene-
bras, & ſolitudinem nacti, nullo dede-
core ſe abſtineant, niſi eos per ſe foe-
ditate fua turpitudo deterreat? In-
numerabilia dici poſtunt in hanc

ſententiam:

ſen
hil
1
,

ſug

laer.

VIINor.
nol

du
C. de
En. Ull qu
12 ter
mi
We

II
Cic. lec,

TU

en
Tal
Pr⸗
Ia

Pn

cens,
mns,
idere
co.
ſta-
Pien-
Hud,
mſit
e, id

t niſicel

, de in.

tim II.
itnti-
mn
nultis
liim⸗
Iunm
OVti⸗
es,
1 no-
Bgue
kutt,
Ave⸗
8 00.
ſne
onre-
tquis
ge o⸗
Giche,
o f.
eſtt
inge.
n ſ
Qus
r⸗
us
nec
tene⸗
gede-
ſoe⸗
I⸗
hanc
Hanm:

ſententiam: ſed non neceſſe eſt. Ni-
hileſt enim, de quo minus dubitari
poſſit, quam & honeſta expetenda per
ſe, & eodem modo turpia per ſe eſſe
fugienda. H
Conſtituto autem illo, quod hone-
ſtum ſit, id eſſe ſolum bonum, intelligi
neceſſe eſt, pluris id, quod hone-
ſtum ſit, aeſtimandum eſſe, quam illa
media, quae exeo comparentur. Stul-
titiamrautem & temeritatem, & iniuſti-
tiam. & intemperantiam, cum dicimus
eſſe fugienda propter eas res, quae ex
ipſis eueniant; non ita dicimus, vt cum
illo, quod poſitum eſt, ſolum id eſſe ma-
lum, quod turpe ſit, haec pugnare videa-
tur oratio: propterea, quod ea non ad
corporis incommodum referuntur, ſed
. . ad turpes ackiones, quæ oriuntur Eevitiis.
aert.

VII, I0“I. S
o1 nne bonum ſummopere appeten-

dum, eſt item neque incrementis ne-
Cic. de Que decrementis capiendis aptum. At-
En. III. que hic magna inter Stoicos & Peripa-

12. teticos controuerſia incidit, quam no-
minum licet Carneades cenſeat eſſe,
maiorem tamen multo quam verbo-
rum diſcrepantium Cicero eſſe iudicat.
Cic. I. c. Nempe Peripatetici omnia, quae

ipſi bona appellant, pertinere dicuntad
beate viuendum. Stoici vero, quod ae-
⸗ ſtimatione omnino aliqua dignum ſit,
complecti beatam vitam putant. HIIi,
qui dolorem in malis ponunt, non poſ-
ſe ſapientem beatum eſſe cum equuleo
torquetur, ſtatuant oportet. Eto-
rum vero, qui dolorem in malis non ha-
bent, ratie certe cogit, vt in omnibus
tormentis conſeruetur beata vita ſapi-
enti. Etenim, ſi dolores eosdem tole-
rabilius patiantur, qui excipiunt eos
pro patria, quam qui leuiore de cauſa,
opinio facit, non natura, vim doloris aut
maionem aut minorem. Porro Peri-
patetici, tria genera bonorum ſtatuen-

Dy 80NO EI MALO.

Omnia bona azqualia fſunt, eſtque

597
tes, eo beatum magis quem eſſe dicunt,
quo ſit corporis aut externis bonis ple-
nior, vel, vt Stoici rem exprimunt, bea-
tiorem eſſe, qui plura habeat, quae in
corpore magni aeſtimantur, illis enim
compleri vitam beatam putant. Con-
tra Stoici, ne eorum quidem bonorum,
quae bona naturae appellant, frequen-
tia beatiorem vitam fleri, aut magis ex-
petendam, aut pluris aeſtimandam pu-
tant. Etenim iuxta eos, ſi & ſapere ex-
petendum ſit & valere; & coniunctum
vtrumquemagis expetendum fit, quam
ſapere ſolum, neque tamen, ſi vtrum-
que ſit aeſtimatione dignum, pluris ſit
coniunctum, quam ſapere ipſum ſepa-
ratum. Stoictenim, qui valetudinem
aeſtimatione aliqua dignam iudicant,
neque tamen eam in bonis ponunt, ii-
dem cenſent nullam eſſe tantam aeſti-
mationem, vt virtuti anteponatur.
Quod idem Peripatetici non tenent,
quibus dicendum eſt, quae & honeſta
actio ſit & ſine dolore, eam magis eſſe
expetendam, quam ſi eſſet eadem actio
cum dolore. Stoicis aliter videtur: Vt Cic. de
enim obſcuratur, & offunditur luce ſolis fin. III,
lumen lucernae; & vt interit magnitu- 14.
dine maris Aegaei, ſtilla muriae; & vt in
diuitiis Croeſi, teruncii acceſſio: & gra-

dus vnus in ea via, quae eſt hinc in In-

diam: Sic, cum ſit is bonorum finis,
quem Stoici dicunt, omnis iſta rerum
in corpore ſitarum aeſtimatio, ſplen-
dore virtutis, & magnitudine obſcure-
tur, & obruatur, atque intereat, neceſſe
eſt. Et quemadmodum opportunitas ivraigio
non fit maior productione temporis,
(habent enim ſuum modum quaecun-
que opportuna dicumtur,) ſic recta effe-
Aio. Recta igitur effectio, item con-
venientia, denique ipſum bonum,
quod in eo poſitum eſt, vt naturae con-
ſentiat, creſcendi acceſſionem nullam

xτ
dοσ☛.

habet. Vt enim opportunitas illa, ſi

haec,

F ff 3

598
haec, de quibus dixi, non fiunt tempo-
ris productione maiora; ob eamque
cauſam Stoicis non paucis non videtur
optabilior, nec magis expetenda beata
Vita, ſi ſit longa, quam ſi breuis; vtun-
turque ſimili: Vt ſi cothurni laus illa
eſſet, ad pedem apte conuenire, neque
mullti cothurni paucis anteponeren-
tur, nec maiores minoribus: ſic quorum
omne bonum conuenientia atque op-
portunitate finitur, nec plura paucio-
ribus, nec longinquiora breuioribus

CA F.
7. τ.
H Giennu obiecta ſpecies cuiuspiam eſt,
IV, 6. Oquod bonum videatur, ad id adipi-
ſcendum impellit ipſa natura. Id cum
Bexzomn. Cconſtanter prudenterque fit, volunta-
tem appellamus. Si minus fiat con-
ſtanter, atque imprudenter, libido eſt.
Itemque cum ita mouemur, vt in
bono ſimus aliquo, dupliciter id con-
tingit, nam cum ratione animus moue-
tur placide atque conſtanter, tum illud
gaudium dicitur. Qum autem inani-
ter & effuſe animus exultat, tum illa lae-
titia geſtiens, vel nimia, dici poteſt.
Cic. b. Quoniamque vt bona natura appe-
timus, ſic a malis natura declinamus:
quae declinatio ſi cum ratione fiat,
cautio appellatur, eaque intelligatur in

Cic. ib.

ſolo eſſe ſapiente: quae autem ſine ra-

tione, & cum exanimatione humili at-
que fracta, nomineturmetus. Eſt au-
tem ſola cautio ſapientis, metuere nun-
quam ſolet.

PARS VII. DOCTRINAE &TOIOORVM P. I. c. VI. VII.

anteponentur. Negç vero ſatis acute
dicunt; Si bona valetudo pluris aeſti=
manda ſit longa, quam breuis, fapien-
tiae quoque vſus longiſſimus quisque
fit plurimi. Non intelligunt, valetu-
dinis aeſtimationem ſpatio iudicari:
virtutis, opportunitate: vt videantur,
qui illud dicant, iidem hoc eſſe dicturi,
bonam mortem, & bonum partum, me-
liorem longum eile, quam breuem.
Non vident, alia breuitate pluris aeſti⸗
mari, alia diururnitate.

VI.

DE AFFECTIBVS BONIS.

tres eſſe: Gaudium, cautionem, volun-
tatem.
Gaudium voluptati opponitur, eſt Laettlc.
enim rationabilis mentis elatio.
Cautio metui contraria eſt, rationa-
bilis enim eſt delineatio.
Voluntas libidini eſt aduerſa, eſt e-
nim appetitio rationabilis. .
Iſti primarii ſunt inter affectus bo-
nos, & ſicuti primarii affectus alios
comprehendunt haut paucos, ita ſecun-
darii qui ſint quoque affecdtus bonos ha-
bebimus, atque ſubordinati.
Gaudium enim complectitur iucaun-
ditatem, laetitiam, aequanimitatem.
Cautio, verecundiam& puritatem.
Voluntas, beneuolentidqm, amorem,
charitatem.
Quamuis autem affectus loni ſint ad-
verſi perturbationibus, tres tamen tan-
tumaffectus dantur boni, cum quatuor
ſint perturbationes, cuius rei cauſa eſt, Cicer.
quod affectus bonus aegritudini con- Tuſc. IV,
trarius non detur. 7.

DE PERTVRBATIONIBVS.
Definit autem perturbationem Zeno, Laert.I. c.

praeternaturalem animi motionem: Cicer.

laert. Hinc patet bonorum mentis affectu-
1,15. vm, qui conſtantiaz nomine veniunt,
Oelæsg.
Cic. l. c. CAP. VII.
7. Tα 4
e err. X falſis mentis procedit peruerſio,
E . . . .
VIIIO. — inde autem variae pasſtones & per-

turbationum cauſae naicuntur,

Vel, vt Cicero refert, auerſam a recta Tuſ. IV,
ratione, “

at
tio
vel
tio
Ixrtlo,dil
t
V
„1e.
obi
du
B
i
10
ne
pr
tun
int
in
li⸗
e
V.
² Kob. Iat
4. P hi⸗
irar rt. l4
lnicr. 40
ε⁵ Ita

fupplen⸗

ob,

dum
moner
Stanl, d
(icer. t
Tule. IV,
„

le 6 P.
lzert.

le

Roh. le.

4te
neſtl⸗
Pien⸗
Egue
letu.
lcar:
atux,
Cluri,

euem.

Leſti⸗

tuo/.

eſt. Cicer.
4 ,
7

Gone,

keer ita Memus.

DE AFFECOTIBVS BONIS DE PERVIRBAT IoNIVS

ratione, contra naturam, animi commo-
tionem. Quidam breuius appetitum
vehementiorem dicunt. Vehemen-
tiorem autem volunt eſſe, qui longius
Laert.. c, diſceſſerit a naturae conſtantia, & na-
turae contrarius eſt, quamobrem o-
mnis perturbatio deſiderium eſt nimi-
vm atque irrationale.
Cic. Lc. Partes autem perturbationum ex du-
obus opinatis bonis naſcuntur, & ex
duobus opinatis malis, ita ſunt quatuor.
Ex bonis libido & laetitia; vt ſit laeti-
tia praeſentium bonorum, libido futu-
rorum. Ex malis metus & aegritudo
naſcunzur, metus futuris, aegritudo
praeſentibus, quae enim venientia me-
tuuntur, eadem afficiunt aegritudine
inſtantia. Laetitia autem & libido
in bonorum opinione verſantur, cum
libidoad id, quod videtur bonum, inue-
cta & inflammata rapiatur. Laetitia,
vt adepta iam aliquid concupitum, effe-
a Stob. fatur & geſtiat. Sic igitur libido & me-
Ecl. Eth. tus praecedunt, quorum illa ad bonum
5 P-hicad malum apparens refertur. Se-
*ν„quuntur Laetitia ſ. voluptas & dolor.-
&ra e-r Laetitia, quando potimur deſideratis,
emréoοa dolor, quando incidimus in ea, quae ti-
Ommnes perturbationes iudicio fiunt
& opinione: itaque preſſus definiun-
Stanl. tur, vt intelligatur non modo quam vi-
*Cicer. tioſae, ſed etiam quam in noſtra ſunt

ſupplen-

Tuc. IV, poteſtate, hocmdo:

4 Stob. Aezgritudo eſt opinio recens mali

I.c p. 76 Praeſentis, in quo demitti contrahique

Laert. animo rectum eſſe videatur. Vels ani-

VIL III. mi contractio rationi non obtempe-

rans.
Cic.I. . Laetitia vel volupias opinio recens
* Laert, boni praeſentis, in quo efferri rectum
Rev1. eſſe videatur. Vel irrationabilis men-
“: cis elelatio ob rem, quae videtur eſſe o-
ptanda. D .
Cic. I. c. Metus opinio eſt impendentis mali,
Stoh. J. c.

alius eo potiatur, quod ipſe cupierit.

599
quod intolerabile videatur: vel con-
tractio animi rationi haut obtempe-
rans, cuius cauſa ſit opinio de malo ali-
quo imminente. L
Libido eſt opinio venturi boni, quod Cic. l. c,
ſit ex vſu iam praeſens eſſe, atque adeſſe. Stob. le.
Vel appetitus rationi non obtempe-
rans, cuius cauſa ſit opinio boni culus-
dam expectandgxi.
Iſtae quatuor iuxta Hecatonem pri-
mariae ſunt perturbationes „ quibus
ſingulis partes eiusdem generis plures
ſubliiciuntur.
Aegritudini ſequentes ſpecies ſubii- O0
ciuntur; inuidentia, quae eſt aegritu-Ssbeeus
do ſuſcepta propter alterius res ſecun- Laert.
das, quae nihil noceant inuidemti. Suntll. c.
enim, qui cupiunt alios deprimi, vt ipſi Plut. de
excellant. Nam ſi quis doleat eius re- Stoic.
bus ſecundis, a quo ipfe laedatur, non ke 3; B
recte dicitur inuidere: vt ſi Hecétori A- e. 1c.
gamemnon. Qui autem, cui alterius c. g8.
commoda nihil noceant, tamen eum

doleat his frui, is inuidet profecto.

Aemulatio non imitationem virtutis ⁵
h. l. ſignificat, ea enim laudabilis eſt. Sed Cic. l. c.
aegritudinem, ſi eo quod concupierit, Laert.

alius potiatur, ipſe careat. Veh, vt La- VII, Ir.

ertius habet: aegritudo ex eo, quod ο7-
ο.

1 Laert.
Obtrectatio, aegritudo exeo, quod VII. rIr.

adſit alteri, quod ipſe quoque habeat. Cic. lc.
Miſericordiab, aegritudo, tanquam ? &a
ſuper eo, qui indigne ſit miſer: nemo id. ib.

enim parricidae aut proditoris ſuppli- xdas
cio commouetur, Cic &
Angor eſt aegritudo premens.“ Laert.

Luctusd, aegritudo ex eius, qui cha-I. cc.
rus fuerit, interitu acerbo. do⸗
Moerore, aegritudo flebilis cum la- gtob. X
chrymis. . Il. cc.
Aerumna, aegritudo laborioſa? Cic.l.e.
Dolors, aegritudo crucians, forte idem?
cum ea, quae Ao dicitur Stobaeo, ae- ie l. c.
gritudo cum ſpiritus oppreſſione. vVII, r12.
Lamentatio, g Cic. l. e.

600
a &ρ Lam 2 4 2 . .
Ci. le, amentatio, aegritudo cum eiulatu:
t Taert-PrOcedensb àa cogitationibus, eisque pa-
riter ac ſermonibus aucta.

1. e.
4C⸗ lee. Moleſtia aegritudo permanens“.
Se⸗.. Af. Atatiod aegritudo cum vexatione

f erCOrporis,
Xνρναι
Laer. c expectatione meliorum,
ESrob. .c. Conturbatio *, aegritudo vrgens &
⅞Cum difficultate coniuncta.

X vα 1. 5 .
Laert. l.c. Aα&erumna vocem intercludens.
2ν. Confuſtokb, aegritudo irrationabilis,

αανο mWordens, & praeſentibus frui prohi-
vaꝶ—α bens. ⸗ .
er , Laetitiae velvoluptatis ſpecies ſunt:
9 Laerr. Maleuolentiai, voluptas ex malo alte-
VII, 14. rius ſine emolumento ſuo. [Quae re-
ex qui-vera nuſpiam ſubſiſtit, nemo enim, vir
din up-bonus, qui ſit, noxa gaudet alterius.“
bobaess Deledatiok, voluptas ſuauitate audi-
ap. quem tus animum deleniens. Et qualis eſt
„deupe haec aurium, tales ſunt oculorum, &
voce tactionum, & odorationum, & ſapo-
„. Tüm: quae funt omnes vnius generis,
mnia adad perfundendum animum, tanquam
genui- illiquefactae voluptates.
nam ſpe- lactatioleſt voluptas geſtiens & ſe ef-
nn e.ferens inſolentius.
unevt. Obledatio animi inclinatio eſt ad
K zXy remiſſionem. .
ci Cic. Difſuſion virtutis eſt diſſolutio.

3. Laert. Exitltatioo, voluptas a rebus non ex-
.CC. „rz
Eiri g. pectatis.

ρα T'aſcinatio', voluptas oculorum fſine
ILaert. l. deceptione.

n 3,Xαα² Metus ſpecies habemus
ciê id. b. Terroremi, qui eſt metus trepidatio-
AWι

μ⁴ nem faciens.

Deſperatioe, aegritudo ſine vlla rerum

PAids VII. DOoTYRINAE &OICOORVM. P. I. c.- VII.

Tumultum, metum cum haeſitatione“ Zoe⸗
VoOCIS. Ee.
Conſternationemb, metum in incerto nass
negotio: ſiue metum offenſae & lapſus. Seige-
Superſtitionem“, metum Deorum & àα⁰ο vα
Daemonum. 4 tr⸗
Timorem,, metum rei moleſtae. 4 D
Terrorem,“ metum concutientem, Tuſe. IV,
ex quo fit, vt pallor, & tremor, & denti- 8. Cur

vm crepitus conſequatur. verd
Timorem, metum mali appropin-non
. . cCconiun-
quantis. J . Xir crn

Pauorem, metum mentem loco mo- paulo
ventem. D „ ante de
Exanimationem metum ſubſequen-illis atfe-
tem, & quaſi comitem pauoris. Ar er
Conturbationem, metum excutien-& ste-
tem cogitata. baeo al-
Formidinem, metum permanentem. legatis
Perturbationes libidini ſubordinatae tanleius
in genere duae ſunt, ira & amort. g Paert
Iras eſt libido puniendi eius, qui lae- vIi, 113.
ſiſſe videantur iniuria. Nh Stob.
Species irae ſunt: h L. c.
Excandeſcentiai, quae eſtira naſcens. dutede

Bilis F, ira intumeſcens. ger. Ci
COdium, ira inueterata. Tuſc. IV,

Inimititiam, ira vlciſcendi tempus ob- 9.
ſeruans. K Xσα

Amaritudon, ira confeſtim prorum- Sb. l.-.
Anyig
ens. Sicer.

Malenolentiao, cupiditas eſt, qua ma- Stob.
le alicui optamus, cum profectu aliquo llcc.
&incremento. m xöτο
Diſcordiar, ira acerbior, intimo odio va. unn
& corde concepta. 5r e
Contentio, cupiditas circa opinionem confun-
tuendam. dit La-

. . . . . .
c. Pigritiam', quae eſt metus futuri la- Imor eſt beneuolentiae impetus, ar- VIh
p. 176. boris. . 2 ulchritudinis apparentis cauſa: quon 3, ta
5 gen. Pudorem!, ignominiae metum. ipſo differt a ſapientum amore, qui eſt Stob. lc.
zeoß HM Perculſionems, metum ex inſuetae rei voluntarie ſuſceptus labor, propter“ ize
tob. ib., . . . . . IL.ae
„b. jmagine profectum. ulchritudinem veram. ert.
4 deia ag Pr Du . — VII, 113.
vifre *„ Verba iſta omitti malim, non enim hic de viri boni indole, ſed affectibus prauis agitur. Pp Cic l.c,
VII, 112. Oσιονια
Stob. l. c. iid. νοορ. ασο¾*α t wτιu ι Tumultum, ar

Laerr. I. c. * Scob. l. c. ¶Laert. l. e.

f Stob.

au
arlr

t, ll cc.
el

1%
Cic. l. c. qun
dtob. lc. g

ſase
de⸗

Po
Cap
ipt⸗
e
Stod. lec. c
d.
id,
-
era
d.
100 6.
Rla id. „
5 Kob. 3 .
lc.
ſy
laeft. C
VII II.
(icer. X
Tulely, .
7. VII
luen he
lc.
Kob.
le.

Ene
IV,940.
22 23.
e

— ☛

y.

,.
erto za⸗
plise kn.
U Alaiugia
Kod.

1.

Crer,
nteth, Tu ly,
lenti.5, Cur
vero
„tn haec hon
P coniun-
Xit cum
IIO- zaulo
inte de

7 . X.
Iuen- A alte⸗
Gibus er
Laettio
tien- geo.
bꝛed al⸗

tem. egatis
rao Ttalleiut
eeg
. *5 Laett.
1e-vll, nz,
1 stob.
ie⸗
1 guude
v. Mua
Gig. Cic.
Tule. IVj
80b. 9
N
Kob. lc.
] ils
Cicer,
1A-dob.
iquollce.
¹ n 10r,
„lid, uf.
ocio, cunn
ra
Nemncontun-
dit La-
elt. Vl
Is, 4
On rg
eRöoble⸗
0 i6
Pter li.
VIz.
Cic le,
Gihott.
M eie
lc,IIaetl⸗

ells

C III. quod honefta ſit: ſic & ebrietas
Cicer.

PDpE PERTVRBATIONIB. MORB. ET AFGROTATIONIB. 601

C ge a Indigentia, libido inexplebilis rei,
ert, Il cc. Iua caremus, a qua ſeiuncti fruſtra ad

eam tendimus. .
doe Deſiderium, libido eius, quod non-
Cic. I. c. dum adſit videndi. Indigentiam autem
Stob. .c. & aſiderium ita diſtinguunt, vt ſit de-
Eideriun earum rerum, quae dicuntur
de quodam aut quibusdam, quae cate-
goremata appellant, vt habere diuitias,
capere honores.
ipfſarum eſt, vt honorum & pecuniae.

Trkos . Cupido, deſiderium conſuetudinis
Ccum abſente.
dee. Voluptas, deſiderium rerum iucun-
o-, darum. B
rXri Auaritia, deſiderium diuitiarum.
id. Ambitio, deſiderium gloriae?
0ρασ⁵⁵⁵ In omnibus iſtis affectibus regnat o-
tad. pinio, Eſt vero opinio aſſenſus infir-

Lc. mior.? Hinc perturbationes“, vt Chry-

8. 177. ſippus in libro de iis habet, iudicia ſunt.

Laert. Quippe auaritia opinio eſt de pecunia,

libido,

Indigentia rerum

praeternaturalis, quatenus rationi noh

obſequitur. Omnisnempe perturba-

tio violenta eſt, quamobrem lſaepe, vi-
dentes licet abſurdos eſſe, qui pertur-
bationibus abripiuntur, ipſi tamen ni-
hilominus, qui damnamus eas, iisdem
transuerſi ferimur, tanquam equo con-
tumaci, ideoque vulgatum iſtud valet:

= = Video meliora proboque er.
Deteriora ſequor. ra*
57„ Ouvαι

Videre nempe & probare, vera eius 87e6
quod fieri oportebat, cognitio eſt. r2r.
Nempe perturbationibus homo prae-
ter naturam abripitur, vt rationem &

legem naturae transgrediatur.

Stob. l. Cc.

Quotquot autem affectibus ducun- r76.

tur, auerſantur rationem, quanquam“
alio errantes modo. Etenim qui er-
rore atomos v. g. pro principiis habent,
aliter edocti mutant ſententiam: qui
affectibus laborant autem, etiamſi do-
ceantur nec dolendum eſſe nec timen-

uρ & reliqua. Eſt autem opinio ſubitane- dum, nec prorſus vllo animi affectu la-
vvm quiddam, ortum ex motu contra- borandum affectuum tamen iugum
* Laert. hente elationis mentis irrationalis, & non excutiunt.
l1. c.
4 Stob. CAP. VIII.
1 c. DE MORBIS ET AEGROTATIONIBVS.

.

IV, 9. 10. Wintemperantia: quae eſt a tota
22 - 23. mente, & a recta ratione, defectio, ſic
med. auerſa a praeſcriptione rationis, vt
nullo modo appetitiones animi nec
regi, nec contineri queant. Quem-
admodum igitur temperantia ſedat ap-
petitiones, & efficit, vt hae rationi
pareant; eonſeruatque conſiderataiu-
dicia mentis: ſic huic inimica intem-
perantia, omnem animi ſtatum in-
flammat, conturbat, incitat. Itaque
& aegritudines & metus, & reliquae
perturbationes omnes gignuntur ex
ea. Quemadmodum cum ſanguis cor-
ruptus eſt, aut pituita redundat, aut

Cic. Tuſc. OMNnim perturbationum fons eſt

voluptas.

bilis; in corpore morbi, aegrotationes-
que naſcuntur: ſic prauarum opinio-

num conturbatio, & Pütum inter ſe

repugnantia, ſanitate
morbiſque perturbat.
Perturbationibus mens morbum Cic. e.
contrahit quaſi. Morbus animi eſt o- e
pinio & deſiderium eius, quod vehe-gs Le.
menter eſſe expetendum videtur, non p. ry.
eſt expetendum tamen, qualis eſt, quae résα.
exfeminis, vino, pecunia percipitur
Morbhi vero iſti ab altera
parte oppoſita ſibi habent extrema ſua,
vV. g. odium muliebre, vini auerſa-

tionem, & abſtinentiam ab opi-

bus.
Hic

poliat animum,

Gg gg

602

1. iid Hlic mentis morbus cum imbecillita-
., ec. tate coniunctus aegritudo dicitur: vt

in corpore enim variae funt aegritudi-
nes, vt catarrhi, conuulſiones & c. ſic &
animus ſuis laborat aegritudinibus, glo-
riae & voluptatis ſtudio, atque aliis.
Vt porro in corporibus eſt ad certos
quosdam aegritudines inclinatio, ſic in
mente etiam huiusmodi obferuatur
zro1ν Dropenſia ad perturbationes quasdam,
iuz talis eſt propenſio ad muidiam, propenfio

2 3

dere⸗⸗ admiſoricoxydiam. &c.
Soveοâρπισ . . . .
yexer. Hoc loco nimium operae confumi-

uo. tur a Stoicis, maxime a Chryſippo, dum

Lecr cum morbis corporum comparatur
6. Morborum animi fimilitudo.
ibid,

Perturbatio, iactantibus ſe opinioni-
bus inconſtanter & turbide, in motu eſt
ſemper.
citatioque animi inueterauerit, & tan-
quam in venis, medullisque inſederit,
tum exiſtit & morbus, & aegrotatio, &
oflenſiones eae, quae ſunt eis morbis,
aegrotationibusque, contrariae. Haec
ib. e. 1I. cogitationeinter ſe differunt, re qui-
dem copulata ſunt, eaque oriuntur ex
BHbidine & laetitia. Nam cum eſt con-
cupita pecunia, nec adhibita continuo
ratio, quaſi quaedam Socratica me-
dicina, quae fanaret eam cupiditatem:
permanat in venas, & inhaeret in vi-
ſceribus illud malum, exiſtitque mor-
bus & aegrotatio: quae auelli inuete-
rata non poſſunt: eique morbo nomen
eſt auaritia. Similiterque ceteri mor-
bi: vt gloriae cupiditas, vt muliergtas,
9iMνρü Vt ita appellem eam, ceterique ſimili-
viz,. ter morbi, aegrotationesque naſcun-
tur. Quae autem funt his contraria,
ea naſci putantur a metu, vt odium mu-
ioονo. Tierum, vt in hominum vniuerſum ge-
" nus, quod accepimus de Timone, qui
icd, gραεQ epPellatur: vt inhoſpitali-
tas eſt. Quae omnes aegrotationes

pAS vII DocrEWA STOTCORVI P . VIII.

Cum autem hic feruor, con-

animi ex quodam metu naſcuntur ea-
rum rerum, quas fugiunt, & oderunt.
Definiunt autem animi aegrotatio-
nem, opinationem vehementem de re
non expetenda, tanquam valde expe-
tenda, inhaerentem, & penitus inſitam.
Quod autem naſcitur ex offenſione, ĩta
definiunt, opinionem vehementem de
re non fugienda, inhaerentem, & peni-
tus infitam, tanquam fugienda Haec au-
tem opinatio eſt iudicare ſeſcire, quod
neſciat.
Aeprotationi autem talia quaedam
ſubiecta ſunt, auaritia, ambitio, mulie-
roſitas, peruicacia, ligurritio, vinolen-
tia, cupedia, & ſi qua ſimilia. Eſt autem
auaritia opinatio vehemens de pecu-
nia, quaſi petenda ſit, inhaerens, & pe-
nitus infita. Similisque eſt eiusdem
generis definitio reliquarum.
Offenſionum autem definitiones ſunt
eiustaodi, vt inhofpitalitas, eaque in-
haerens, & penitus inſita. Similiter-
que definitur & mulierum odium, vt
Hippolyti, & vt Timonis generis hu-
mani. .
Vt vero ſunt alii ad alios morbos i. K. 12
procliuiores: (itaque dicimus grauedi-
noſos quosdam, quosdam torminoſos,
non quia iam ſint, ſed quia ſaepe ſint)
alii ad metum, alia adaliam perturbatio:
nem. Ex quo in alüs anxietas, vnde
anxii; in aliis iracundia dicitur, quae
ab ira differt, eſtque aliud iracundum
eſſe, aliud iratum: vt Giffert anxietas
abangore. Neque enim omnes an-
xii, qui anguntur aliquando, nec qui
anxii, ſemper anguntur: vt inter ebri-
etatem & ebrioſitatem intereſt: aliud-
que eſt amatorem eſſe, aliud amantem.
Atque haec aliorum ad alios morbos
procliuitas late patet. Nam pertinet
ad omnes perturbationes. In mulktis
etiam vitiis apparet: ſed nomen res
nonhabet. Ergo & inuidi, & maleuoli,
=è & liuidi,

Klui
ptocl
in
roc
ſanul
tur,
dun
tebr
res
cliun
neu
(c dbe,no
. eſte
Mo
up
cil
jnte
derc
ile
tin
ne
tiu
ex
tun
u

Ur er.
unt.
1⸗ tio-
de re
expe
ne, ita
ein de
peni.
ec a⸗
quocd

jedam
mulie-
nolen-
utern
pech⸗
Cpe.
Wodemm

funt
ne in-
lieer-

n, t
hu-

norbos de n

riuedi⸗
noſos,
e ſint)
tbatio⸗
VNde
, quae
undum
Mietas
Eo ul⸗
ul
ebel⸗
Aud-
atem.
norbos
ertinet
ults
nen 165
Zeuol,
Clnid,

A r Ren 2

& Huidi, & timidi, & miſericordes, Auia
procliues ad eas perturbattiones, non
quia ſemper feruntur. Haec igitur
procliuitas ad ſuum quodque genus, a

ſimilitudine corporis, aegrotatio dici-

tür, dum ea intelligatur ad aegrotan-
dum procliuitas. Sed haec in bonis
rebus, quodalii ad alia bona ſunt aptio-
res, facilitas nominetur, in malis pro-
cliuitas, vel ſignificet lapſionem: in
neutris habeat ſuperiusnomen. Quo
Cic. ib.c. Mmodo autem in corpore eſt morbus,
13. eſtaegrotatio & witium; ſic in animo.
Morbum appellant torius corporis cor-
ruptionem,
Aegr tationem morbum Ccum imbe-
Cillitate: vitium, cum partes corporis
inter ſe diſſident, ex quo prauitas mem-
brorum, diſtortio, deformitas. Itaque
illa duo, morbas, & aegrotatio, ex to-
tius valetudinis corporis conquaſſatio-
ne, & perturbatione gigauntur: vi-
tium autem, integra valetudine, ipſum
ex ſe cernitur. Sed in animo tan-

tummodo cogitatione poſfumus mor-

Hum ab aegrotatione ſeiungere.

Vitioſitas autem eſt habitus, aut affe-
Qio in tota vita inconſtans, & a ſeipſa
diſſentiens. Ita fit, vt in altera, cor-
morbus efficia-
tur, & aegrotatie: in altera incon-
ſtantia & repugnantia. Non enim o-
mne vitium partes habet diſſentien-
tes, vt eorum, qui non longe a ſapi-
entia abſunt, affectatie eſt illa quidem
diſcrepans ſibi ipſa, dum eſt inſipiens,

ruptione opinionum

ſed non diſtorta nec praua.

Morbi autem, & aegrotationes

partes funt vitioſitatis: ſed perturba

tiones, ſintne eiusdem partes, quae-
ſtio eſt. Vitia enim affectiones ſunt
manentes: perturbationes autem, mo-
ventes, vt non poſſint affectionum ma-

nentium partes eſie.

Atque vt in malis attingit animi na-

DE MOREIS ET ACROTATIONIBVS.

603
turam corporis ſimilitudo, ſicin bonis.
Sunt enim in corpore praecipua, pul-
chritudo, vires, valetudo, firmitas,
velocitas. Sunt item in animo Nt enim
corporis temperatio, cum ea congru-
vnt inter ſe, e quibus conſtamus; Sa-
nitas ſic animi dicitur, cum eius iudi-
Gia, opinionesque concordant; eaque
animi eſt virtus: quam alii ipſam tem-
perantiam dicunt eſſe , alii obtempe-
rantem temperantiae praeceptis, &
eam ſubſequentem, nec habentem vl-
lam ſpeciem ſuam: ſed ſfiue hoc, ſiue
illud fit, in ſolo eſſe ſapiente. Eſt autem
quaedam animi ſanitas, quae in inſipi-
entem etiam cadat, cum curatione me-
dicorum conturbatio mentis aufertur.
Et, vt corporis eſt quaedam apta fi-
gura membrorum, cum coloris qua-
dam ſuauitate, eaque dicitur pulchri-
tudo: Sic in animo, opinionum, iudi-
ciorumque aequabilitas & conſtantia.
cum firmitate quadam, & ſtabilitate
virtutem ſubſequens, aut virtutis vim
ipſam continens, pulchrirudo vocatur.
Itemque viribus corporis, & neruis,
& efſicacitati ſimiles ſimilibus verbis,
animi vires nominantur. Velocitas
autem corporis celeritas appellatur:
quae eadem ingenii etiam laus habe-
tur propter animi multarum rerum
breui tempore percurſionem.
Ilud animorum, corporumque diſſi-id. c. 14.
mile, quod animi valentes, morbo ten-
tari non poſſunt, corpora poſſunt. Sed
corporum offenſiones ſine culpa ac-
cidere poſlunt, animorum non
item. Quorum omnes morbi, & per-
turbationes, ex aſpernatione rationis
eueniunt. Itaque in hominibus ſo-
lum exiſtunt. Nam beſtiae ſimile
quiddam faciunt, ſed in perturbatio-
nes non incidunt.
Inter acutos autem,

& inter hebe-

tes intereſt, quod ingenioſi, vt aes
6g gg 2

. Corinthium

Laert.
VII, 89.
Laert.
VII, 90.

604
Corinthium in aeruginem, ſic illi in
morbum & incidunt tardius, & recre-
antur ocyus; hebetes non item. Nec
vero in omnem morbum, acpertur-

bationem animus ingenioſi cadit. Non

enim multa efferata, & immania: quae-
dam autem humanitatis quoque ha-
bent primam ſpeciem, vt miſericor-
dia, aegritudo, metus.

CA P.

PARS VII. DOCIRINAE &1 OICORVAI P. II. c. LX.

Aegrotationes autem, morbique a-

nimorum, difficilius euelli poſſe pu-

tantur, quam fſumma illa vitia, quae
virtutibus ſunt contraria: Morbis e-
nim manentibus, vitia fublata eſſe
non poſſunt, quia non tam celeriter
ſanantur, quam illa tolluntur.

IX.

DE VIRTVTE ET VITIO.

VLrms eſt conueniens animi per o-
mnem vitam diſpoſitio. 5.
Suntque tria virtutis genera. Pri-
mo enim generatim dicitur virtus, pro

quacunque rei cuiusuis perfectione.
Sic ſtatuae virtus tribuitur. Alia vir-

tus eſt contemplatiua, quo ſpectant
ſcientie omnes, quae iuxta Hecato-
nem ſpeculatione ab ſoluuntur, vt pru-
dentia & juſtitia. Tertium genus eſt vir-

tutis a ſpeculatione ſeiunétae, ad quod

quae ſpectant, tanquam ea quae conſe-
ꝗquuntur virtutes contemplatiuas conſi-

derantur: huc pertinent ſanitas, robur,

persgaudium. & ss. Sanitas enim ſequitur

Laert.
VII, 89.

Laert.
VII, 93.

temperantiam, quae virtus eſt contem-
Pplatiua, ſicut fornicis fabricam aedi-
ficii ſequitur firmitas. Tales dicun-
tur ſeiunctae a contemplatione, quo-
niam aſſenſu animi opus non habent,
verum poſtea accedunt, atque in iſpos
quoque improbos cadunt, vt ſanitas
& robur.
Virtuti contrarium eſt vitium, nam
rationale animal, rebus exterioribus
inductum, quandoque peruertitur,
quandoque crebris ſermonibus eorum
quibuscum verſatur, contra naturam,
quae nobis inclinationes indit minime
peruerſas.
Vitiorum itaque etiam duo ſunt ge-
nera, primum ignorantia eſt rerum

earum, quarum cognitio virtutem

abſoluit, v. g. imprudentia, intempe-
rantia, iniuſtitia: alterum genus vitia
conſtituunt, quae non ſunt ignoran-
tiae, v. g. puſillanimitas imbeciltitas.
Panaetius virtutes in Theoreticas & Laer.
bpracticas diſtinguit. Alii in rationa- VII, 92.
les, naturales, & morales. Poſi

donius quatuor, plura etiam Clean-

thes, Chryſippus & Antipater virtu-
tum genera conſtituunt, Apollodo.
rus vnicam, nempe prudentiam.
Virtutum aliae primae ſunt, aliae Laert.lc.
primisſubordinantur. Primarige qua-
tuor numerantur: Prudentia, tempe-
rantia, fortitudo, iuſtitia. Quarum
prima circa officia, ſecunda circa ap- Laert 1.
petitus, tertia circa tolerantiam, quar- c. Stob. p.

ta circa diſtributionem verſatur. 167.
Knc de i ſcientia bonorum ma- 09
lorumque eE-

mediorum: vel facien- .
— — . ο.
dorum non faciendorumque & neu- Laert
trorum.“ . VII, 92.
Virtutes quae prudentiae Jubordi Stob. p.
nantur ſequentes ſunt: 16”8.
Conſultandi dexteritas, quae eſt ſci- Stob. le.
entia res gerendi, quousque vtiliter oν
expediri queant. .

Recta computatio“, ſcientia comple- AXτ
ctens res efficiendas.
Sblertia animi , ſcientia officii inue-
niendi.
Mentis aduertentia“ ſcientia attin-
gens ſcopum in re qualibet.

votc.
Laert. &
Stob. II.
cc.
„
SvE-

VYeia.
Callida Stob. l c.

auf.
ed I6
Stob. l,,
era- P0
u. H

ng. l r
A-

ceuriI.

I,
8ob.l 5.
ihuc, le
Npa-
Teid. d
idp..
aßfi
lu.
id ib, .
dape
Nys.
lib.
1
4 -
ee-
u. j
Laert.

1
dtob. lc,

nhoſt
a. 6
Kob.le,
1 e
riila.
id ib⸗
Stodel,c.
P. 167.
e-
eua.
id.169.
Ro
7 .
d id. 1
r
a.
id.
-

lue 4.
epu.
uge
bis e
eſſe
Eriter

mn
Vti
Dran-
1.
8 Laent.
Ma- VI.,92.
Poſ-
ean⸗
rtu⸗
do.

luelaenle.
Nun⸗
npe⸗
uE
4- Laert 1.

Nar-dob⸗ l.
107.

. gg.
lel-
nell-Laet.
VII, 99.
5. dobeh.
105.
ci- cgtob. .
Noyr.
et ,
a.
Ne.
ld.

laent.

ce.
inn ewi-
uu.
e aob. ⸗

Laert.

Geic.

DE VIRTVIE ET VIIIO. . 605

iou Calida pronsdentia ": ſcientia exitus
Xaria rerum inueniendi.

Steb. I. e. Ordinandi facultas b: ſcientia tem-

Nνσα. poris rerum gerendarum, earumque

7
Eia. Id. ordinis. .
X ο Deceri obſeruantia: ſcientia motu-
4T α% I., vm honeſtorum turpiumque.
Audh- Verecandia d-ſcientia vitandi probri.

o&σ bρ. Fortitudo eſt ſcientia grauium & non

eStob. I. Brauium & neutrorum, In eo gene-
c. p. 167. re ſunt:

νρXρhα Continentia f. ſcientia rectae rationis
re. tehax.
id.p. 168. Conſtantia s. ſcientia in recto iudicio
Sxapre- perſiſtens.
ia. Confdentia be ſcientia qua nihil ad-
ib, verſi nobis euenturum confidimus.
Sagoa Magnanimitas', ſcientia vincendi ea,

Aeοσσ quae bonis malisque eueniunt.
id. ib. Tranquilütas animi F. ſcientia animi,
ε inuictum eum reddens.
Wνω. Laboris tolerantia: ſcientia qua ad
X*. illud enitimur quod ſemel nobis eſt
vI,93. Propoſiummmmm
Stob. 1 c. Ilſſtitia n eſt ſcientia tribuendi cuiuis

gανρ=-ſuum pro meritis. Ad hoc genus ſpe-
ia. ctant:
Stob. c. Pietas, ſcientia Deos colendi.
11 PNe Benignitaso, Scientia bene faciendi.
ai. Socialitasb, ſcientia tuendi in ſocieta-
id 1b.

te aequalitatem.

b.l. c. , „9,q Go;
. 6 Ad foedera ſancienda diſpefitio, Sci-
mH&. entia honeſte cum aliis contrahendi.

Similiter & vitiorum alia prima eſſe
id p. 168. conſentaneum eſt, alia primis ſubor-
, ens- dinata.

Tg. Prima ſunt imprudentia, intempe-
. ib.

rantia, puſillanimitas, iniuititia.
* suοr Imprudentia rerum bonarum mala-
vornæ a. rumque & neutrarum eſt ignorantia,
id. vel rerum faciendarum, non facien-
ve*oνσν ù darumque & neutrarum. .
2MXα. Intemperantia eſt ignorantia rerum
Eia. id. expetendarum, atque non expeten-

Laert. 5
VI. 93. darum & neutrarum.

Stob I. c.

Puſellanimitus eſt ignorantia graui-
vm & non grauiumatque neutrorum.
Iniuſtitia eſt ignorantia cuiuis pro
meritis ſuis diſtribuendorum.
Quae iĩſtis ſubordinantur vitia, vir-
tutibus opponuntur ſecundariis: V. g. aäuca-
incontinentia, mentis tarditas, conſul- gia, gæ
tandi imperitia, quarum definitiones ν0nας,;
ex oppoſito reſpondent definitioni- aα-
bus contrariarum eis virtutum. æMæ.
Atque iſtae quidem perfedlae ſunt Stob. l. c.

virtutes, ac praeceptis conſtant. His b. 168.,

autem aliae iunguntur non artes, ſed
faculiates exercitio conſtantes, vt ani-
mi ſanitas, integritas, robur & pul-
chritudo. Quemadmodum enim cor-
poris ſanitas proba temperatio eſt ca-
lidorum, frigidorum, ſiccorum & hu-
midorum, fic animi ſanitas proba eſt
decretorum eius temperies. Et quem-
admodum corporis robur fufficiente
neruorum abſoluitur contentione: ſic
animi robur contentione conſtat, ad
iudicandum & agendum fufficiente.
Quomodo corporis porro pulchritu-
do membrorum perficitur inter ſe &
cum toto conuenientia, ſic animi pul-æα—

chritudo conſiſtit in conuenientia ra- ergia.

tionis & partium eius, ſiue cum toto,
ſiue inter ſe inuicem.
Omnes porro virtutes, quae ſcien-Stob. Le.
tiae ſunt & artes, praecepta habent
communia, & finem eundem, quam-
obrem etiam, vt Zenoni placuit, ſe- ap. Plut.
parari nequeunt, inuicem coniunctae, e ank.
vt Chryſippo, Apollodoro, atque He- Stoic .
catoni eſt obſeruatum. Qui vaam 1024.
habet, omnes poſſidet, vt Chryſippo Lerr.
dictum, & qui iuxta vnam viuit iuxta h, 125.
omnes viuit. Virtutem qui habet non
contemplatione tantum, verum actio-
ne etiam valet, atque iis rebus exer-
cendis, quae officium praeſcribit. Quae
vero agenda ſunt tam in iis conſiſtere
quae eligenda, quam quae toleranda

06

ſunt, & diſtribuenda, & zuenda con-
ſtanter: ita, vt quicunque vnam rem
prudenter gerit, ille in alia apte quo-
que ſit verſaturus, & onftanter in alia,
in alia temperanter: atque adeo & pru-
dens ſit, & magnanimus, & iuſtus, &
temperans.
Stob.d. . Nihilominus tamen capitibus inter
p. 468. ſe iſtae differunt virtutes. Nam pru-
dentiae quidem capita ſunt, vt prime
res gerendas contemplari & agere, ita
ſecundo quae ad offenſiones in rebus
gerendis vitandas pertineant, contem-
Plari. Temperantiae autem efſſe capi-
a, primum quidem appetitiones recte
conſtitutas habere, atque eas in ante-
cefflum conſiderare. Secundum vero,
vt contempletur eas quae ſubordinatis
virtutibus obiiciuntur appetitiones, vt
quae diſtrahere nos poſſint, atque im-
pedire. Capita fortitudinis funt, pri-
mo, quiequid ferendum ſit contem-
plari, ſecundo virtutes alias. Iuſtitide
denique capita ſunt, vt primo digni-
tatem cuiusque conſideret, ſecundo
etiam reliqua. Siquidem virtutes o-
mnes reliquas, cum iis quae fubiüciun-
tur eisdem, conſiderant. Idem enim
Panaetius in virtutibus dicebat eue-
niſſe, ac ſi multis iaculantibus vnus
proponatur ſcopus, qui variorum con-
tineat lineamenta: deinde ſinguli qui-
dem ſcopum attingere ſtudeant, alius
tamen albam ſibi lineam, nigram ah-
VS, aliam alius fibi proponat. Quem-
admodum enim-hifſce finis ſit fupre-
mus ſcopum attingere, alius tamen
modum ſibi ſtatuat eum attingendi a-
lium; ſic virtutes etiam finem omnes
habere beatitudinem, quae ſit in vita
naturae conueniente poſita, hunc au-
tem alios aliter aflequi.
Stob. Ic. Vt vero ſeparari virtutes neque-
p. 169. Vnt; ita eadem eſt earum cum princi-
oD«ä“ pe animae parte natura & eliſentia,
Xoy,

PARS VII. DOCTRINAEF STOICORVM P. I. cX. X

quamobrem conpus virtus omnis di-
citur, corpus enim intelleétus & mens
eſt. Eſt nempe anima calidus ſpiritus
nobis innatus. Eſtque adeo animus
noſter animans, vita & ſenſu praedi-
tus, maxime ſi partem eius ſpecétes ſu-
periorem, quae dicitur intellectus.
Omnis igitur virtus animans eſt, quo-
niam natura eadem eſt cum intellectu,
Hinc dicunt Oocν Ooos*, hocenim
genus loquendi exhucusque dictis con-
ſequitur. .
Medinum autem inter virtutem & vi-Steb. lé.
tium nihil eſt, qua in re diſſentiunt Laert.
Peripatetici, qui medium inter virtu- VII 27.
tem vitiumque gradum dari ſtatuunt.
Nempe omnes natura ad virtutem fe-
runtur. Et baculus vel rectus eſt, vel
curuus: ita homo quoque velprobus
ſit oportet, vel improbus, neque magis
eſſe poteſt iuſtus vel minus.
Poceri pœge virtutemm Chryſippi eſt Laert.
ſententia, in primo de finibus, cum VII, 91.
quo Cleanthes ſentit & Poſſidonius,
in exercitationibus, atque Hecaton,
id quod exeo probant, quod boni ex
malis fiant. R
Eandem amitti poſe, ibidem placuit aert.
Chryſippo, qua tamen parte contra- VII, 127.
dicentem Cleanthem habet. Amitti
poßſe, defendente illo, eberitate & furo-
re, hoc, amitti non poſſe, tuente, ob
firmiſſimam animae comprehenſio-
Virtus ipſa propter ſeipfam eſ non Laert.
ob metum aliquem & ſ
tenda eſt propter ſe, quamobrem pu-
dore afficimur, aliquid contra eam pa-
trantes, id ſolum eſſe bonumfſcientes,

quod honeſtum eſt.

In virtute felicitas fiue beatitudo con- Laert.
Icſtit, finis enim virtutis eſt conueni-VII, 88.
entem naturae vitam agere. Eflicit-
que virtus vnaquaeuis, vt naturae
conuenienter viuamus. Sunt enim
in

& ſpem, & expe-VII 89.

Nhlete⸗

bꝛelt.
TInd⸗

Lob.1. 4

1

Kob,. Be
Eth.c. I

enn

dtob. Ee
Dthc.l)

, 172

ch.
nes
Uritus
Bünds
nnedi⸗
esſa.
ectug
quo⸗
lece
ennim
col.

Kr. dob. le.

andt aert.
ltlunt.
. III., 127.
Itu⸗ ln

Mnt.

mnfe⸗
t,vel

1obus

AiS
mags

etlaen,
Cum VII1.

non,
Mnier
ncuitlden.
atra- VIl1 27.
irti
ſuto⸗
e/0

dins, “

enlo⸗

DOüe .

up-

DE VIRTVTE. VIIIO. FINE.

in homine ab ipſa natura inclinationes
quaedam, quibus ad inueſtiganda offi-
cia, ad componendas appetitiones, ad
tolerantiam, & recte diſtribuendas res

een. impellatur. Sibi itaque ad bene bea- ſima probatur.
teque viuendum ſufficit virtus, vt ait Sectandum“, quod omni ſtudio di- o½
[Zeno & ] Chryſippus in primo de vir- gna ſit. ator.
tutibus, & Hecaton- Si enim, inquit, Laudabile, quoniam commenda- dgmaruyk-
magnitudo animi ſola ſufficit, qua o- tionem meretur. roy.
mnes faſtigio mentis tr anſcendamus, Pulchrume, quoniam inuitat eos & απορ.
iPfaque Pars vIrtutis eſt, profeéto & pellicit, qui ſKtudio eius tenentur. .
virtus ſola ſufficit ad vitam beatam, ea Conducens, quoniam conducit ad *⅞u
quoque contemnens, Quae moleſta vi- vitam inſtituendam. OPeer.
dentur. Panaetius tamen & Poſido- Viilos, quoniam eius eſt vſus v
nius virtutem minime ſufficere dicunt, Expetendum nqueoniam appeti me- 7eer.
verum opus bona etlam valetudine retur dipéler
eſſe, & affluentia rerum, & robore, & Fe, enz odeſt prac-iz
reliquorum neceflariorum. Placet & N. 6 kezan ner e eſt prac- ναR
eis virtute ſemper vtendum eſſe, vt ens, a ens non pil . a
Cleanthes ait, amitti enim non poteft, M rſ quoniam vſus qui ex ca Xνn..
ſemperque animo, qui perfeétus eſt, er lal⸗ oren Hipeta 1ARo.
vtitur ſapiens. Suffciens!, quoniam ſola ei qui habet aurag-
Liet. Natura quoque ius dari, uon inſti ſufficit. V .
VII, 118. zutione ſola: ſicuti & legem & rationem. Nuliure laborons“" quia omnem fup- cd,en
Ita Chryſippus philoſophatur in libro plet indigentiam. N HH
§ de honeſto. . Omnibns par quoniam communis *τ%ο°
p. 9. aria funt virtutis attr uta, dici- eſt vſus eius, omnem vitam per- μυ
. tur enim. tinet.
CAP, X.

rob⸗ Eel. TY Mis F, euius cauſa fiunt omnia, i-
E Wanr pſo caufam ob quam ſit habente nul-
P. 72. am: vel, ad quem omnia referuntur
in Vita, cum ipfe ad nihil referatur.
Stob. Ecl. Finis trifariam dicitur: primo bo-
Eth..lV num, quod finis eſt vlkimus, ita in e-
p. 172. ruditis comuerſationibus dicitur, de-
cundo pro ſeopo, qui eſt vita ad illum

607
Bonum, quoniam ad vitam reéte *να

inſtituendam conducit. Jor.

Probatum, quoniam citra contro-daοοο
verſiamb, tanquam rerum excellentis-

conducens. Tum tertio expetendo-
rum extremum, ad quod reliqua o-
mnia referuntur.
Differunt igitur fnis & ſcopus ĩta, vt Srob. l. e.
ſcopus quidem ſit res propoſita, quã bea- ? 73.
titudinis candidati aſſequi cupiant: c=⸗
pique adeo loco propoſita eſt beatitudo. id. paulo

Finis Vero eſt Peatitudinis conſecutio. poſt. lin.
— — 320.

*Verba Stobaei ſunt: 70 7SRςαραα
— 1 —J., 2 * 2
7 ναπ 76 Tε Y reNoHιανιHο õ
réορDονα GννÜl quae male Stanl.
vertit: finis trifariatn dicitur, primo pro bono
quoz fnis Et ſawmmns, quod sonſiſtit in eonuer⸗

ſatione rationali. Certe nunquam ita Stoĩei
cenſuere. Et confutant hanc verſtonem ſequen-
tia quoque: 0 T12 ααραονν Xννραρα T6ρ.
h. e. quomodo conuenicnrer naturae viuere ſinem
dicuns.

603 PARS VII DOGjoRNAE SToOICORVM P. II 1X

Si haſtam igitur vel telum in aliquid
quis coniiciat, eum omnia, vt ſoopum
recte proponat, facere oportet, ita, vt
nihil intermittat eorum, quae ad e-
vm feriendum pertinent. Pari itaque
modo quando vltimum hominis finem
hunc eſſe dicimus, vt principia aſſle-
quatur naturae, id nobis volumus,
omnia ei comparanda eſſe, quae ad fi-
nem recte proponendum pertineant,
ſcopumgue adeo feriendum. Hoc ve-
ro vltimum eſt & ſummum in hac vita
bonum, quod eligitur, non affectu
quodam appetitur.
Laert. Ceterum cum rationalibus perfectiore
VII, 86. quadam praerogatiua data ſit ratio, vt
viuant ex illius praeſcripto, rationi
conuenienter viuere in illis eſt viuere
iuxta naturum, ea quippe artifex eſt,
Laert. & moderatrix appetitionis in eis. Quo
VII/87. circa Leno, in libro de natura homi-
Stob. ?. nis, finem ait conſentan e“ viuere, h.
4 ano. e. viuere ita, vt ſit conueniens rationi
enst*νορ Ciusis: quemadmodum contra bru-
α v*οαο ta animantia quorum, vita conſentanea
Eæα non eſt, viuant miſere.
San na Sectatores tamen Zenonis, non lu-
SS„ Culentam ſatis arbitrati eius explica-
kovs tionem, eam explanatam magis redde-
vo. re voluerunt. Nempe Cleanthes, e-
*Laert. jus in ſchola ſucceſſor, addebat voca-
, Rod. bulum naturae, vt integta eſſet ora-
tio: ſnis eſt, naturae viuere conſenta-
nee, quod eſt vitem virtuti agere con-
uenientem. Ita Cleanthes in libro de
nd. voluptate, & Poſidonius, atque Hecaton
in libro de finibus.
Chryſippus, vt magis adhuc daret ex-

plicatam Zenonis ſententiam, ita eam

expoſuit, viuere iuxta experientiam eo-
rum, quae? ſocundum naturam eueniunt.
Noſtrae enim naturae vniuerſi ſunt
partes, ſinis itaque eſt naturae viuere
conſentanee, hoc ſenſu, prout Chry-
ſippus in primo de ſmibus exponit, vt
tum propria noſtra, id eſt humana,

natura intelligatur, tum natura etiam
vniuerſi communis. Cleanthes ta-
men ſolam communem naturam ſe-
quendam ait eſſe, non vero propriam
atque particularem. Viuere autem

conſentanee huic cognitioni, perinde

eſt ac virtuti viuere conſentanee, ne-
que facere quicquam communi lege
prohibitum: cum recta nimirum ratio,

Vniuerſos animans, idem reuera ſit

quod eſt in Deo, rerum omnium gu-
bernatore. Quorum omnium ſum-
ma, felicitasque adeo viri beati, huc
redit, ſi omnia ordinentur ita, vt ge-
nio hominis cum voluntate eius, qui
rebus omnibus praeeſt, conueniat.
Diogenes ſinem eſſe dicit, rationi
vitae obtemperare, in iis eligendis &
reſpuendis, quae ſecundum naturam
ſunt eligenda atque reſpuenda. Cum
eo conſentit Antipater. lid.
Archedemus ſinem ait eſſe, viuere
ita, vt officii impleas numeros, quae
cum natura conueniunt ſectantem, re-
fugientem quae pugnant cum eadem,
eiusque legem ſine transgreſſione ſe- .
qui. CeA.
Paanetius: viuere iuxta appetitio- . ..
nes a natura nobis inditas.

Iid. ll.cc.

Poſidonius: viuere contemplando 8
i inem vniuerſi. Cic. de
veritatem atque ord Ka.iV,6.

Ita ſecundum naturam viuere quan-
do dicunt, his verbis tria ſignificari
Stoici atunt: vnum eiusmodi, viuere
adhibentem ſcientiam earum rerum,
quae natura euenirent. Hunc ipſum
Zenonis aiunt finem eſſe, declaran-
tem illud, quod dictum eſt, conue-
nienter naturae viuere. Alterum ſi-
gnificare idem, vt ſi diceretur, officia
omnia media aut pleraque ſeruantem
viuere. Hoc fic expoſitum diſſimile zτασ
eſt ſuperiori. IUlud enim recdum eſt auαα.
quod ſapienti ſoli contingit, hoc au-
tem inchoati cuiusdam offici eſt,
non perfecti, quod cadere in nonnullos
inſipientes

Cic. de

lht.
inlbten

Nat
eſ⸗
Dil.7. tec
aulrlat vj
Vir
gue
1. E
in.
MuN. At
1. 161
Stob. Ecl.

th.c. V it
1,172.

V
26
01
dia.
8
i
40
laert. 4
VIl.
n 1
. V
1.
.

etiamn
Es ta.
n ſe⸗
priam
Utenn
rinde
ne.
lege
tato,
4 ſt
1 A-⸗
lhuc
ge.
qui
t. Iid lecc.
ion
8 &
ram
Cu
it.
lere
ae
re⸗
,

Dear Al.
. Str. Ihp.
tio⸗ 416,5.
id,
ndo
Cie. de

inlo.
uuni

CA
Ae

Laert.

inſipientes poteſt. Tertium autem, o-
mnibus aut maximis rebus iis, quae
ſecundum naturam ſint, fruentem vi-
vere. Hoc non eſt poſitum in noſtra
actione, completur enim & exeo ge-
nere vitae, quod virtute fruitur, &
ex iis rebus, quae ſecundum naturam
ſunt, neque ſunt in noſtra poteſtate.
Summum igitur bonum eſt viuere
cum intelligentia earum rerum, quae
natura euenirent, etigente ea, quae
efſent ſecundum naturam, reiicien-
Phil. . teque contraria. Hocque eſt naturae
WπιαααςVHε ειe–— conuenienter, quando anima,
virtutis ingreſſa ſemitam, veſtigiis at-
que ducétu rationis rectae incedit,
Deumque ſequitur. Id quod in aliis

Cic. de
Kin. II, 11.

*rte*

uar artibus debetur arti, id hac in re ſpon-

xd. te conſequitur.
Stob. El. Atque hic finis beatitudinem abſol-

Eth.c. V Vit, quam Zeno definiuit ſecundum vi-
P. I72.

PDE REBVS INDIFFERENTIBVS

609 †
tae curſum. Quam & Cleanthes, &
Chryſippus, definitionem adoptarunt,
eorumque aſſeclae omnes, qui beatitu-
dinem nihil aliud quam vitam felicem
affirmant. .
Pulchrum autem, & bonum, atque vir-
tus, & quod participat ex virtute, ter-
mini ſunt aequipollentes, vnde con-
ſequitur, vt idem ſit beatitudo quod
viuere ſecundum virtutem. Cum-Cic. de.

. . fin. V, 28.
que nec virtus nec honeſtum creſcat, adde

Stob. l. c.

hinis quoque & meta vltima boni atque Lipf. Ia-

virtutis creſcere & decreſcere nequit. trod. ad
Vt in aquis enim nihilo magis reſpi- k Nil
rant qui iam ad ſummam eam appro- r.
pinquant, quam qui funt in profun- 3. .20.
do: & catuli, qui iam deſpecturi ſunt, 21.
caeci aeque, vt ii qui modo nati; ita Cic. Fin.

nihil adiuuat procedere & progredi in V:23.

virtute quo minus miſerrimus quis ſit,
antequam ad eam peruenerit.

CAP. XI.
DE REBVS INDIFFERENTIBVS.

Cic. fin.

Erum, vt diximus, bonae aliae ſunt,
II, 15.

aliae malae, demum indifferentes
aliae, quarum ſi non vllam diceremus
eſſe differentiam, confunderetur o-
mnis vita, vt ab Ariſtone factum: nec
vllum ſapientiage munus aut opus in-
veniretur, cum inter res eas, quae
ad vitam degendam pertiherent, nihil
omnino intereſſet, neque vllum dele-
ctum adhiberi oporteret.
Itaque cum ſit ſatis conſtitutum, id
ſolum eſſe bonum quod eſt honeſtum,
& id malum ſolum quod turpe: tum
inter haec & ila, quae nihil valerent
ad beate miſereue viuendum, exiſtunt,
quae indiferentia appellantur.
Prodeſſe, motio eſt, aut ſtatus a virtu-

Ibid.

VII, 104. te procedens, contra nocere eſt motus

Id. VII, vel ſtatus procedens a vitio. Indiffe-

rentia autem nec proſunt nec nocent.
Talia ſunt vita, ſanitas, voluptas, pul-

Sl

chritudo, vires, opes, gloria, nobilitas: &
quae iis oppoſita ſuntmors, aegritudo,
dolor, turpitudo, infirmitas, inopia,
obſcuritas, atque ignobilitas. Ita Heca-
ton in ſeptimo de finibus, & Appollodo-
rus in moralibus, atque Chryſippus.
Non ergo iſta bona ſunt, verum indif-
ferentia. Sicut enim caloris proprium
eſi calefacere, non refrigerare, ita & bo-
ni proprium prodeſſe eſt, & non noce-
re. Non autem magis proſunt quam
nocent opes atque ſanitas. Bona ergo
opes & ſanitas haut ſunt. Poſidonius ta-
men bonis iſta accenſet. Hecaton ve-
ro in libro XIX debono, & Chryſip-
pus libro de voluptate, in bonorum cen-
ſum voluptatem admittere nolunt.
Nempe honeſtam non eſſe aiunt volu-
ptatem, bonum autem eſſie nihil, quod
non idem & honeſtum exiſtat.
Diuitias autem Diogenes cenſet non Cic. d

Hh hh eam fin. III,
15.

610 PARS VII. DOCIRINAE

eam modo vim habere, vt quaſi duces
ſint ad voluptatem, & ad valetudinem
bonam, fed etiam vt ea contineant: non
idem facere eas in virtute, neque in

ceteris artibus, ad quas efle dux pecu-

nia poteſt, continere autem non po-
teſt. Naque ſi voluptas, aut ſi bona va-
letudo fit in bonis, diuitias quoque in
bonis eſte ponendas: at, ſi ſapientia
bonum ſit, non ſequi, vtetiam diui-
tias bonum eſſe dicamus: nec ab vlla
re, quae non ſit in bonis, id, quod ſit
in bonis, contineri poteſt, ob eamque
cauſam, quia cognitiones, compre-
henſionesque rerum, e quibus effici-
vntur artes, appetitionem mouent;
cum diuitiae non fint in bonis, nulla
ars diuitiis contineri poteſt.

Sext.
Emp. Indifferens trifariam dicitur: vno
rrh. .— 7 .
n II. Tuidem modo, ad quod neque oaaα

22.p. Neque a ο⁰0 ααfit, i. e. neque appetitus,
146. animi, neque animi inappetentia: quale
ex quo eſt, parem numerum eſtſe ſtellarum, aut
ſaf plendi capitis pilorum. Alio modo, ad quod
ert e⸗ uy quidem aut ̈οραπfit, ſed non ma-
Bel.phyſ. g's ad hoc, quam illud: vrin duobus te-
e. V. p. tradrachmis nummis nullo modo diuer-
172. fis, cum eorum alterum eligere opor-

57OICORVAM P. II. c. XII.

tet. Nam ooρ quidem eſt ad alterum eo-
rum eligendum, ſed non magis ad hoc,
quam illud. Tertio modo indifferens a-
iunt eſſe, quod neque ad felicitatem ne-
que ad infelicitatem adiuuat, vt ſanita-
tem, diuitias. Nam quo poſſumus ali-
quando bene, aliquando male, vti, hoc
indifferens eſſe aiunt. De quo maxime
in ethicis. Stob.c
Indifferentium alia ſecundum natu- p. 173
ram ſunt, alia præter naturam, alia neu-
tra. In primo genere ſunt ſanitas, robur,
ſenfuum indiflerentia, &c. Praeterna-
turalia funt, auerſionem quae mouent,
vt morbus, infirmitas &c. Neutra,
quae neque appetitum mouent, neque
auerſionem, v. g. ea corporis animi-
que diſpoſitio, qua illud vulneribus,
hic viſis recipiendis idoneus eſt.
mäißferentinm, quae ſocundum natu-
ram ſtint, maioris alia & primariae
ſunt dignitatis, alia quidem ex talibus
Participant. Ila ſunt motus, vel affe-
ctio, eum ratione conueniens, vt ſani-
tas & ſenfus: hazc autem cum quibus
motus vel affectus communicatur, vt
ſanum corpus, & fenſus integri. Prae-
ternaturalia indiferentia iſtis contra-
ria exiſtunt.

CA P. XII.
DE AESTIMATIONE. .

Laert. Kiſtimationem vocant, quae con-
VILIOS. — ferat aliquid ad conſentaneam vi-
& lv.
sdde tam, quae circa omne bonum eſt. Eſt
Lipſ. autem exiſtimatio duplex, alia media

manud. quaedam vis eſt, aut vfus ad eam vi-
L.l. e. 23, tam, quae ſit ſecundum naturam: ta-
lis eſt ſanitas vel opes. Altera eſt pre-
tii ab eo, qui aeſtimat, conſtitutio, fa-
cla a rerum quae aeſtimantur perito.
Viciſſim trifariam accipitur acfti-
sd matio, vel pro conceſſione abſoluta,
“. vel pro ea quae fit reddito approban-
tis iudicio, vel pro ea quam eligentem
vocat Antipater, qua duobus propo-

Stob. p.

ſitis alterum malumus, vt ſanitatem
quam morbum, vitam quam mortem,
diuitias quam pauperiem. Similiter adα.
depretiutio quoque tripliciter ſumitur a Laert.
mutatis in contrarium nominibus. Ac Stob. Il
conceſzonem quidem vocat Diogenes iu- . zert.
dicium quod res ſecundum naturam ſe Hyp. III,
habeat. Approbationem vero non in 24.
re ponit ſed in homine. Electionem bo- Cic. de
nis duntaxat non vero indifferentibus än. I,
etiam tribuit. 15. ,
Hinc alia ſequitur indifferentium di- b rcon.
ſtinctio“, quorum alia prazpeſitab ſunt, a- Putta.
lia reiecda?, alia neutra. Praepoſita ſunt, &α.
quae, Miα

156

TA ẽãẽ,

de,
4.
lle⸗
ta.
hoc
Ume
Rtob. l.
Atll. . z
ren⸗
bor,
-
end
re,
gue

s,

rol-
e⸗

ten

te,, „
iter asa

itur Leert.

Stob. I.
4 (c. Fext.
I⸗ Pynh.

nſe Ayo.I, .

nin 24

P- C d
bo in I
as yli,
25.

nör se

3,.
ner⸗ uelu

———

Dpp AESTIMATIONE. 6

quae, indifferentia ſint licet, ratio ta-
men eſt ſufficiens, ob quam aeſtimen-
tur praeferanturque, vt ſanitas, ſen-
ſuum integritas, immunitas a dolore,
gloria, &c.
merentur aeſtimationem, vt pauper-
tas, morbus, & ſimilia. Neutra, quae
neque praeferuntur, neque reiiciun-
tur. v. g. digiti extenſio & contractio.
Primus autem Zeno rgonynustorprae-
latum atque dτοναιä r'eε*τ ο;²⅛
minauit, his fundamentis nixus: Vt
nemo dicit in Regia Regem ipſum
quaſi produétum eſſe ad dignitatem,
ſed eos, qui in aliquo honore fint, quo-
rum ordo proxime accedit, vt ſecun-
dus ſit ad regium principatum: ſic in
vita non ea, quae primario locoſunt,
ſed ea, quae ſecundum locum obti-
nent, ncνρu, id eſt, producta no-
minentur. Quôniam autem omne,
quod eſt bonum, primum locum te-
nere dicimus, necefle eſt, nec bonum
eſſe, nec malum hoc, quod proepoſi-
um, vel praecipuum nominamus. Ita-
que id definimus, quod ſit indſeren,
cum aeſtimatione mediocri. Quod e-
nim illi ααριοοο dicunt, id mihi ita
occurrit, vt indifferens dicerem. Ne-
que enim illud fieri poterat vllo modo,
Vt nihil renqueretur in medis, quod
aut ſecundum naturam eflet, aut con-

tra: nec, cum id relinqueretur, nihilin

his pomi, quod ſatis aeſtimabile eſſet,
nec hoc poſito, non aliquaeſſent prae-
poſita. Recte igitur haec facta diſtin-

Gtio eſt, atque etiam abiis, quo faci-

lius res perſpici poſſi, hoc ſimile po-
nitur. Vt enim, inquiunt, ſi hoc fin-
gamus eſſe quaſi finem & vltimum, ita
lacere talum, vVt recétus aſſiſtat: qui ita
talus erit iactus, Vt cadat rechus, prae-
poſitum quiddam habebit ad finem: qui
aliter, contra: neque tamen illa prae-
poſitio tali, ad eum, quem dixi, finem

Reiecta ſunt, quae nullam

pertinebit: ſic ea, quae ſunt praepolita,
referuntur illa quidem ad finem: ſed ad
eius vim, naturamque nihil pertinent.
Praelatorum autem in animo alia, a-
lia in corpore ſunt: in illis ſunt inge-
nuitas, ars, progreſſio &c. In his: Vita,
ſanitas, robur, agilitas, ſenſuum inte-
gritas, pulchritudo. Alia denique ſunt
extrema, vt diuitiæ, honor, nobilitas &c.
Similiter & reielctorunm in animo alia
ſunt, vt habitudo, inertia &c. alia in cor-
pore, vt mors, moi businfirmitas, mem-
brorum luxatio, deformitas: alia deni-
que externa funt, pauperies, ignomina,
ignobilitas.
Sic& neutrorum: in animo ſunt quae-
dum, vt imaginatio, aſſenſus. In corpore
alia, albedo nigrido. Alia externa ſunt,
quae, aeſtimatione & vſu deſtituta, nul-
lius ſunt pretii.

Laert.
Stob. Il.

CC.

Praelata animi magis conducunt ad Laenc. lc.

vitam ſecundum naturam, maiusque
eorum quam praelatoruin corperis pre-
tium eſt, velexternorum. Sic mentis
recta vti diſpoſitione praeſtat bonae di-
ſpoſitionis corporis vſui.

Rurſum haec, quae praepoſca dicimus, Paert. lc.
partim ſunt perſeipſa praepoſita, vt in- §. 107.

genuitas, profectus, & ſimilia, partim
quod aliquid efic5iunt, vt diuitiae, Robi-
litas; partim vouusu.αορ *τſanitas, ro-
bur, ſenſuum integritas, agilitas: quæ
& per ſe ſunt praepoſßta, quoniam natu-
turae ſunt conſentanea, & quod ehfci-
vnt aliquid, vt quae emolumento ſint
hautexiguo.

ic. Pin.
III, 17.

De bona autem fama Chryſippus qui- Cic. de
dem, & Diogenes, detracta vtilitate, ne Fin. IIl,

digitum quidem, eius cauſa ,Porrigen-
dum eſſe dicebant. Quibus ego vehe-
menter aflentior. Qui autem poſt eos
fuerunt, cum Carneadem ſuſtinere non
poſlent, hanc, quam di xi, bonam famam,

17.

ipſam propter ſe praepoſitam, & ſumen-

dam eſſe dixerunt, eſſeque hominis
Hh hh⸗2z ingenui,

6Cun PAps VII DocEINAF STOTCORVM P II -XIII.

ingenui, & liberaliter educati, velle be-

ne audire a parentibus, & propinquis, a
bonis etiam viris, idque propter rem
ipſam, non propter vſum.

Similiter & Reiezltorum alia per ſe- Laert. l.c.
ipſa talia ſunt, alia quod efficiant ali-
quid, alia vtrumque, vt ex contrario-
rum patet ratione.

CAP. XIII.
DE ACTIONIBVS ET OFFICIIS.

Laert. Ctionum, quae ab appetitu proce-
VII, 0S. ²qunt, quaedam ofrcia ſunt, quaedam
praeter offcium, quaedam neutrae.
Laert. l.. Officium praelatum eſt, cuius vt pro-

is Ein. babiliter acti reddi ratio poſſit, vt quod
Stob. I.c, Vitae ſit conueniens. Vel, vt alii defi-
niunt: Ohicium eſt, quicquid ratio fie-
ri iubet, v. g. colere fratres, parentes, pa-
triam, ſuccurrere amicis. Nomen aα ⁰
uos ei primus Zeno dedit, στ—Ms αττπτι⅓.
vas incy h. e. ex eo, quod ad quosdam ve-
niat. Eſtque illud actio naturae dictatis
conſentanea, pertinetque ad ipſas quo-
que plantas, & bruta animantia, nam in
his quoque oficia obſeruantur.
Praeter oficium eſt actio, quam omit-
ti ratio exigit, v. g. contemnere paren-
tes, fratres, cum amicis certare, neglige-
re patriam &c.
Neutrae adtiones ſunt, quas neque
praecipit, neque prohibet ratio, v. g. tol-
Stob. Lc. ere paleam. Ofciorum alia perfecta
“ ſunt, quae a οορdbnντNIr rede facta ap-
pellantur, ſuntque actiones iuxta vir-
tutem patratae, v g. agere ſapienter, iu-
ſte: velmedia, quae perfecta non ſunt,
v. g. ducere vxorem, ſuſtinere legatio-
nem, diſputare &c.

Recte factorum alia requiruntur o-

mnino, alia non requiruntur. In
priore genere ſunt eſſe ſapientem, tem-
perantem &c. In ſecundo ea, quibus
ad id, vt tales ſimus, nihil eſt opus. Ea-
dem ratio eorum eſt, quae ſunt praeter
ofncium. .
Laert. Præterea officiorum alia ſemper face-
VII, I09. re conuenit, v, g. viuere ex virtute, alia
per interualla, v. g. interrogare, reſpon-

dere, ambulare &c. Similiterq; ſeſe cum
iis, quae praeter officium ſunt, res habet.
Uhicium medium quoddam eſt, quod Cic. Fin.
neque in bonis ponatur, neque in con- III, 17.
trariis. Quoniamq; in iis rebus, quae
neque in virtutibus ſunt, neque in vi-
tiis, eſt tamen quiddam, quod vſui poſ-
ſit eſſe: tollendum id non eſt. Eſt autem
eius generis actio quoq; quædam, & qui-
dem talis, vt ratio poſtulet agere aliquid
& facere eorum. Quod autem ratio-
ne actum ſit, id officDium appellamus. Eſt
igitur officium eius generis, quod nec
in bonis ponatur, nec in contrariis. At-
qui perſpicuum etiam illud eſt, in iſtis
rebus mediis aliquid agere ſapientem.
Iudicatigitur, cum agit, officium illud
eſſe. Quod, quoniam nunquam fallitur
in iudicando, erit in mediis rebus offci-
vm quod efficitur etiam hac concluſio-
nerationis. Quoniam enim videmus
eſſe quiddam, quod recte factum appel-
lemus, id autem eſt perfectum ofeium:
erit autem etiam inchoatum: vt, ſi iu-
ſte depoſitum reddere, in recte factis ſit;
in oehnciis ponatur, depoſitum reddere:
illo enim audito, iuſte, facit recte fa-
ctum: per ſe autem hoc ipſum reddere,
in officio ponitur.
Quoniamque non dubium eſt, quin
in iis, quae media dicimus, ſit aliud ſu-
mendum, aliud reiiciendum: quicquid
ita fit, aut dicitur, communi officio con-
tinetur. Ex quo intelligitur, quoniam ſe
ipſos omnes natura diligunt, tam inſipi-
entem, quam ſapientem ſumturum,
quae ſecundum naturam ſunt, reiectu-
rumque contraria. Ita eſt quoddam
commune

. Elenle,
Al
IIO⸗

Cum
bet.
WodC Fin.
O. IIl 17,
nne
1y.
pol⸗
tem
gui⸗
nid
tio⸗
EK
nee
At⸗
iſtis
emn.
ud
Tar
lo⸗
nus

DEF ACTIONIBVS ET OFFICIIS 63

commune offcium ſapientis & inſipien-
tis. Ex quo efficitur, verſari in iis, quae
media dicamus.
Sed cum ab his omnia proficiſcantur
oßzcia, non ſine cauſa dicitur, ad ea re-
ferri omnes noſtras cogitationes: in his
& exceſſum e vita, & in vita manſionem.
In quo enim plura ſunt, quae ſecundum
naturam ſunt, huius officium eſt in vita
manere: in quo autem aut funt plura
contraria, aut forte videntur, huius of-

Fficium eſt, e vita excedere. E quo ap-

paret, & ſapientis eſſe aliquando of-
cium, excedere e vita, cum beatus

fit: & ſtulti manere in vita, cum ſit mi-
ſer. Nam bonum ilud, & malum, quod

ſaepe iam dictum eſt, poſtea conſe-
quitur. Prima autem illa naturae, ſiue

ſecunda, ſiue contraria, ſub iudicium
ſapientis, & delectum cadunt: eſtque
illa ſubiecta quaſi materia ſapientiae,
Itaque & manendi in vita, & migrandi
ratio, omnibus iis rebus, quas ſupra di-
xXi, metienda. Nam neque iis, qui
Virtute retinentur in vita, neque iis,
qui ſine virtute ſunt, mors eſt oppeten-
da. Vt ſaepe officium eſt ſapientis, de-

ſciſcere a vita, cum ſit beatiſſimus, ſi

id opportune facere poſſit: quod eſt
conuenienter naturae viuere. Sic e-
nim cenſent opportunitatis eſſe beate
viuere. Itaquea ſapientia praecipitur,
ſe ipſum, ſi vſus ſit, Dpiens vt relinquat.
Quamobrem, cum vitiorum iſta vis non
ſit, vt cauſam afferant mortis volunta-
riae: perſpicuumeſt, etiam ſtulcorum,
qui iidem miſeri ſint, officium eſſe, ma-
nere in vita, ſi ſint in maiore parte ea-
rum rerum, quas ſecundum naturam
eſſe dicimus. Et quoniam excedens e
vita, & manens, aeque miſer eſt, nec
diuturnitas magis ei vitam fugiendam
facit; non ſine cauſa dicitur, iis, qui
pluribus naturalibus frui poſſint, eſſe
in vita manendum.

Pertinere autem ad rem arbitramur,
intelligi natura fieri, vt liberi a parenti-
bus amentur: a quo initio profeétam
communem humani generis ſocieta-
tem perſequimur. Quod primum in-
telligi debet, figura, membrisque cor-
porum; quae pſa declarant procrean-
di a natura habitam eſſe rationem.
Neque vero haec inter ſe congruere
poſſint; vt natura & procreari vellet,
& diligi procreatos non curaret. Atx-
que etiam in beſtiis vis naturae inſpici
poteſt: quarum in foetu, & in educa-
tione laborem cum cernimus, naturae
ipſius vocem videmur audire. Quare,
vt perſpicuum eſt, natura nos a dolore
abhorrere; ſic apparet, a natura ipſa, vt
eos, quos genuerimus, amemus, impelli.
Ex hoc naſcitur, vt etiam communis
hominum inter homines naturalis ſit
commendatio, vt oporteat hominem
ab homine obid ipſum, quod homo fit,
non alienum videri. Vtenim in mem-
bris alia ſunt tanquam ſibi nata, vt ocu-
li, vt aures; aliqua etiam ceterorum
membrorum vſum adiiuuant, vt crura,
vt manus; ſic immanes quaedam beſtiae
ſibi ſolum natae ſunt; atilla, quae in
concha patula pinna dicitur, isque, qui
enat e concha, qui, quod eam cuſto-
diat, pinnoteres vocatur, in eamque
cum ſe recipit, includitur; vt videatur
monuiſſe, vt caueret: itemq; formicae,
apes, ciconiae, aliorum etiam cauſa
quaedam faciunt. Multo magis haec
coniuncétio eſt hominis. Itaque natura
ſumus apti ad coetus, concilia, ciuitates.
Quae in terris gignuntur ad vſum
hominum omnia creata ſunt, homines Cic. Of-
autem hominum cauſa ſunt generati, vt f. l, 7.
ipſi inter ſe aliis alii prodeſſe poſſent. In
hoc naturam debemus ducem ſequi,
communes vtilitates in medium affer-
re, mutatione ofciorum, dando, acci-
piundo, tum artibus, tum opera, tum

Hh hh 3 facultatibus

quatur: quod vulgari quodam verſu
Graeco pronunciari ſolet. Certe ve-
rum eſt, etiam iis, qui aliquando futuri
ſint, eſſe propter ipſos conſulendum.

ExX hac animorum afleckione teſtamen-

ta, commendationesque morientium
natae ſunt. Quodque nemo in ſohtu-
dine vitam agere velit, ne cum infinita
voluptatum abundantia: facile intelli-
gitur nos ad coniunctionem, congrega-
tonemquehominum, & ad naturalem
communitatem eſſe natos. Impellimur
autem natura, vt prodeſſe velimus
quamplurimis, in primisque docendo,
rationibusque prudentiae tradendis.
Itaque non facile eſt inuenire, qui, quod
ſciat ipſe, non tradat alteri. Ita non
ſolum ad diſcendum propenſi ſumus,
verüm etiam ad docendum. Atque
VCtauris natura datum eſt, vt pro vitu-

Praeclare enim Chryſippus, cetera na-
ta eſſe hominum cauſa, & Deorum: eos
autem communitatis, & ſocietatis ſuae;
vt beſtiis homines vti ad vtilitatem ſu-
am poſſint, ſine iniuria. Quoniamque
ea natura eſſet hominis, vt ei cum ge-
nere humanoquaſi ciuileius intercede-
ret: qui id conſeruaret, eum iuſtum,
qui migraret, iniuſtum fore. Sed
quemadmodum, theatrum cum com-
mune ſit, recte tamen dici poteſt, eius
eſſe eum locum, quem quisque occu-
parit: ſic in vrbe mundoue communi
non aduerſatur ius, quo minus ſuum
quidque cuiusque ſit. Cumautem ad
tuendos, conſeruandosque homines,
hominem natumeſſe videamus; con-
ſentaneum eſt huic naturae, vt ſapiens
velit gerere & adminiſtrare rempubli-
cam; atque, vtenatura viuat, vxorem
adiungere,

614 PARS VII. DOCTRINAE NTOICORVM. P. II. . XIII.
facultatibus deuincire hominum inter lis contra leones ſumma vi, impetuque, din
homines ſocietatem. contendant; ſic ii, qui valent opibus, mor
Ge. Kn. Mundus autem regitur numine atque id facere poſſunt, vt de Hercu- nos
I, 19. Deorum, iisque eſt quaſi communis le, & de Lihero aceepimus, ad ſeruan- tenn
vrbs, & ciuitas hominum & Deorum: dum genus hominum natura incitan- ins
& vnusquisque noſtrum eius mundi tur. Atque etiam Iouem, oum opti- ſo
eſtpars, ex quo id natura ſila conſe- mum & maximnm dicimus, eumque
quitur, vt communem vtilitatem no- eundem ſalutarem, hoſpitalem, ſtato- n
ſtrae anteponamus. Vt enim leges rem; hoc intelligi volumus, ſalutem ho-
omnium ſalutem ſingulorum ſaluti minum in eius eſſe tutela. Minime au- e
anteponunt; ſic vir bonus, & ſapiens, tem conuenit, cum ipfi inter nos ab-
& legibus parens, & ciuilis officii non iceti, neglectique ſimus, poſtulare, vt ha
ignarus, vtilitati omnium plus, quam Dijs immortalibus cari ſimus, & ab his .
vnius alicuius, aut ſuae confulit. diligamur, Quemadmodum igitur
Nec magis vituperandus eſt proditor membris vtimur prius, quam didici- .
patriae, quam communis vtilitatis, aut mus, cuius ea vtilitatis cauſa habea- 6
ſalutis, deſertor propter ſuam vtilita- mus ſic inter nos naturaad ciuilem 1
tem aut ſalutem. Ex quo fit, vt lau- communitatem coniuncti, & conſocia- .
dandus ſit is, qui mortem oppetat pro ti ſumus. Quod ni ita ſe haberet, nec 1
republica, quod doceat cariorem eſſe iuſtitiae vllus eſſet, nec bonitati locus.
Patriam nobis, quam nosmetipſos. Quamuis vero hominum inter ho- C'c. 1. C. .
Quoniamque illa vox inhumana, & mines iuris ſint vincula, homini tamen cap.20.
ſcelerata ducitur, eorum, qui negant nihil iuris cum beſtiis eſt: cauſa eſt, Var
ſe recuſare. quo minus, ipſis mortuis, quae vtrinque intereedit diſſimilitudo, Cie .
terrarum omnium deflagratio conſe- vt Chryſippo & Poſidonio affirmatum. IIl. 20.

lque,
idus,
IC⸗
n⸗
itun-
Pli⸗
Dque
tuo⸗
nho⸗
ean.
8b⸗
3 t
hs
itar
bei⸗
lem
e⸗
nec
us.
hoO-CC. I. .
Ven e20.
1 Uaert.
VII,129.
10,01. lin,
n.TIt. 20.

les,
01⸗
ens
1
I⸗

16,

.

DE ACTIO NIBVS ET OFFICIIS. 615
adiungere, & velle ex ea liberos. Ne a- riam cui facere, verum etiam nocere.
mores quidem ſanctos, a ſapiente alie- Nec vero rectum eſt cum amicis, aut
nos eſſe arbitramur. Cynicorum au- bene meritis conſociare, aut coniun-
tem rationem, atque vitam, alii cadere gere imiuriam: grauiſſimeque, & veriſ-
in ſapientem dicunt, ſi quis eiusmodi fime defenditur, nunquam aequitatem
forte caſus inciderit, vt id faciendum fit: ab vtilitate poſſe ſeiungi: &, quicquid

ali nullomodo. Vt vero conſeruetur aequum, juſtumque eſſet, idetiam ho-

omnis homini erga hominem ſocietas, neſtum: viciſſimque, quicquid eſſet
coniunctio, caritas; & emolumenta, & honeſtum, id iuſtum etiam atque ae-
detrimenta, quae ριτος & SNν quum fore.
uaræ appellant, communia eſſe volue- Trip

runt: quorumahtera proſunt, nocent conſilii
altera. Nec ſolum ea communia, Nam honeſtumne faétum ſit, an turpe

verum etiam paria eſſe dixerunt. In- pPrimo dubitant, id, quod in delibera-
commoda autem & commoda (ita νο- tione cadit. Tum autem an qui-
vons ua ræ &ννααιατ appello'com runt, conducat id nec ne de quo deli-
munia eſſe voluerunt, paria noluerunt. berant? Tertium dubitandi genuseſt,
Hla enim, quae proſunt, aut quae no- cumpugnare videtur cum honeſto id,
cent, aut bona funt, aut mala: quae ſint quod videtur eſſe vtile. Laert.
Paria, neceſle eſt. Commoda autem,
aut incommoda in eo Fenere ſunt, quae tres eſſe & ſorores. De ſepultura au-
praepoſita, & reiecta leimus. Ea poſ- tem parentum Chryſippus ait, ſimpli-petß

funt paria non eſſe: ſed emolumenta ciſſimam eam eſie debere. Quippe Hyp.

communia eſſe dicuntur. Recte au- cum corpus, (quemadmodum vngues, 25..101.

tem facta, & peccata, non habentur aut dentes, aut capilli,) nihil ad nos per-
communia, Amicitiam autem adhi- tineat, nullaque in id eurioſa opus ha-
bendam eſſe cenſent, quia ſit ex eo ge- beamus obfſeruantia. Carnes, ſi vtiles
nere, quae proſunt. Qluanquam au- eſſe queant, in alimentum conuerten-
tem in amicitia alii dicant, aeque ca- das, quemadmodum & abſciſſorum
ram eſſe ſapienti rationem amici, ac membrorum quoduis, conuenientiſſi-
fuam; alii autem ſibi cuique cariorem me in vſus noſtros vertatur. Si nulli
ſuam; tamen hi quoque poſteriores fa- vero ſint vſui, defodiendas eſſe, aut a
tentur, alienum efſte a iuſtitia, ad conſpectunoſtro remouendas, ratione
quam nati eſſe videamur, detrahere earum maiore non habita, quam vn-

quid de aliquo, quod ſibi aſffumart. Mi- guium, capillorumue abſciſiorum. Cic. of-
Girca ementium vendentiumque 7†⅜◻ſac. IIl,12

nime vero probatur huic diſciplinae,
de qua loquor, aut amicitiam, aut tuſti- fcia aliud Diogeni Babylonio videri
tiam, propter vtilitates adiciſci, aut pro- ſolet, aliud Antipatro. Antipatro o-
bari. Eaedem enim vtilitates poterunt mnia patefacienda, vt ne quid omnino
eas labefactare, aut peruertere.“ Ete- quod venditor norit, emtor ignoret:
nim neciuſtitiae, nec amicitiae eſſe o- Diogeni venditorem, quatenus iure ci-
nino poterunt, niſi ipfae per ſe expe- vili conſtitutum fſit, dicere vitia oporte-
tantur. Ius autem, quod ita dici, ap- re: cetera ſine inſidiis agere: &quoniam
pellarique poffit, id eſſe naturam: alie- vendat, velle quam optime vendere.
numque eſſe a ſapiente, non modo iniu- Plenus eſt fextus liber de ohßiciis
. Hecatonis,

plev vero, vt Panaetio videtur, Cic. de
de ofyciis capiundi deliberatio. ofic. ,3.

Proximos poſt Deum colendos fra- VII, 120.

61¹6⁶

Hecatonis, talium quaeſtionum, ſitne
boni viri, in maxima caritate anno-
nae, familiam non alere? In vtram-
que partem diſputat: Sed tamen ad
extremum vtilitate putat officium diri-
gi magis, quam humanitate.
Quaerit, ſiin mari iactura facienda
ſit, equine pretioſi potius iacturam fa-
Ciat, an ſeruuli vilis? Hic alio res fa-
miliaris, alio ducit humanitas.
Si tabulam de naufragio ſtultus arri-
puerit, extorquebitne eam ſapiens, ſi
potuerit? negat, quia ſit iniurium.
Quid? Dominus nauis, eripietne ſu-
vm? minime: non plus, quam ſi naui-
gantem in alto eiicere de naui velit,
quia ſua ſit. Quoad enim peruentum
ſit eo, quo ſumta nauis eſt, non Domini
eſt nauis, ſed nauigantium.
Quid, ſi vna tabula ſit, duo naufragi,
hique ſapientes, ſibine vterque rapiat;
an alter cedat alteriꝰ? cedat vero: ſed
ei, cui magis interſit vel ſua, vel reipu-
blicae cauſa viuere. Quid, ſi haec pa-
ria in vtroque? Nullum erit certamen,

PARS VII DoOCTRINAE STOTOCORV P. II c X.

ſed quaſi forte aut micando, victus, alte-
ri cedat alter.
Quid, ſi pater fana expilet, cunicu-
los agat ad aerarium: indicetne id ma-
giſtratibus filius? Nefas id quidem eſt.
Quin etiam defendat patrem, ſi argua-
tur. Non igitur praeſtat omnibus of-
ficiis? Imo vero: ſed ipſi patriae con-
ducit, pios ciues habere in parentes.
Quid, ſi tyrannidem occupare, ſi pa-
triam prodere conabitur pater? ſilebit-
ne filius? Imo vero obſecrabit patrem,
ne id faciat. Si nihil proficiet, accuſa-
bit: minabitur etiam: ad extremum,
ſi ad perniciem patriae res ſpeétabit, pa-
triae ſalutem anteponet ſaluti patris.
Quaerit etiam, ſi ſapiens adulterinos
nummos acceperit imprudens pro bo-
nis, cum id reſcierit, ſoluturusne ſit
eos, ſi debeat, pro bonis ?² Diogenes
ait: Antipater negat. Qui vinum fu-
giens vendat ſciens, debeatne dicere?
Non neceſſe putat Diogenes: Antipa-
ter viri boni exiſtimat. Haec ſunt
quaſi controuerſa iura Stoicorum.

CAP. XIV.
DE HIS, WAE PRAETER OFFICIVM FIVNT:.

Stob. Ecl. V rectitudo in ratione praeditis eſt
Eth. c. ofnciam perfectum, &omnibus nu-
IV. .. 75 meris Pertectun, ita peccatum eſt quic-
quid praeter offcium fit. Peccatum
eſt, quod contra rationem rectam com-
mittitur: vel, vbi officii pars a rationali
creatura praeteritur.
Plut. de Offcium, legis eſt praeceptum; pec-
rep. Stoic: gtum, legis interdickum. Hinc ma-
?. 1037:. i1s & ſtultis plurima quidem prohibent
leges, nihil praeſcribunt tamen, quo-
niam nihil recte agere poſſint.

Laert. Omne bpéccatum eſſe impietatem.

VII, 119.

Stob. l.-e. Nempe Virtutem eiusque opera Dii
p. 181. amant, vitium, & quae ab eo ſunt, odio
habent. Omne igitur eis peceatum diſ-

plicet, atque adeo impietate conti-
netur. ðèèGMW:D
Omnia peccata aezqualia ſunt, vtLaert.
Chry ſippo in quaeſtionibus moralibus, VII, 120.
Perſaeo, atque Zenoni, eſt affirma- Plut. l. c.

tum, diſcrimen tamen propterea in eis b. 103.

Stob. p.
non eſt nullum. Nempe ab vno fon- en

te, vitio nempe, procedunt omnia, ea- add Lipl.
demque in omnibus iudicii eſt ratio, re L. III.
tamnen externa, circa quam verſatur iu- Manud.
dicium, differunt Aequalia ea eſſe ĩſto.XX.
euincitur argumento: Si verum vero
verius non eſt, neque falſum magis fal-
ſum quam aliud; error quoq; errore, &
peccatum peccato maius non poterit
eſſe. Qui centum iugeribus & qui
vnico

Mic⸗
ſuot
mim

“ gtob. ,. 4

u,
don
fon
eod
Ca⸗

eob. el,
Lthic. (.
WW. p.
17

n

ene, tu

72.

”M Mlarꝛ lo.
e habet/1

li.
Mannd, 4
l. III. 1
U 1o.
Cc Ac.1
C W. e
ipl. e
l.c. dil.,
Flll.
in.
illaſti.
IlI.
liert.
VIIIZ.
Lin Mx.

emnnd. W,

Liert. c

Laent
Kob.

183.1.

Ut

1i⸗

Ttleer.
Us, VIzo.
.Mr,lc.

Ethic. c.

Laert. l. c.

4 A

vnico diſtat Canopo, ambo pariter non
ſfunt in Canopo. Sic qui magis peccat,
minusue, Pariter a recta via aberrant.
Aegualia autem quamuis fint pecca-
ta, digimilia tamen quibusdam red-
duntur: Cumenim ab vno vitii quaſi
fonte profluant, iudicio in omnibus
eodem exiſtente, per externam eorum
cauſam, de quibus iudicium fiat, diſſi-

Stob. l. c.

Stob. Ecl.

IV. p. Dyo homimum genera ſtatuit Zeno,
178. 1 „onos vel ſapientes, & maloz. Sapi-
entes virtutem omni vita ſolam ſequun-
*½ Senec. tur, vitium mati.

Ep 72. ne, ——⸗ .
plura lo- Apien- dupliciter dicitur, vel con-

ca haber ſüummatae ſapientiae, vel procedentis

Liol. qui ſit. Ad ſapientem ſenſu priore ſe-
Manud. quentia pertinent paradoxa, quamuis

106. talem vſpiam in rerum natura extitiſſe,

b Gic. Ac. Duſpiam diſerte Stoici affirment ?. Zeno
Qu. IV. enim Cleanthes & Chryſippuse, magni

vId. Lipc quidem ac venerabiles, non tamen id,
i dif. quod natura hominis ſumtnum habet,
c Oun- COnſecati: ſed forte eſſe poſſe talem iſti
til. iattit. Philoſophi affirmabant.
XII, I. Eſt autem illis a perturbutionibus im-
4d Laert. zunis ſapienz: d Labi enim non poteſt.
LineNa- Eſſe item & aliud genushominum, qui
nud. IIl, Perturbationibus careant, malos nem-
7. pe induratos, & qui nequeant flecti.
Faſtu vacatſapiens: ei enim perinde
eſt honorari atque contemni. Sed &
aliud genus eſt eorum, qui faſtu va-
cant, malorum nempe, nihil honorem
vel dedecus curantium.
Laert. l.6. Souerus eſt ſapiens: Neque ipſe enim
Stob. p. placendi quidquam ſtudio profert, ne-
183. ſq. que quidquam eo animo prolatum ad-
mittit. Sed tamen & alii dantur, ſeue-

ri qui ſint, vini acidi non abſimiles au-

ſteritati, quod medicinae inſeruiat ſoli,
non potui.

PARADOXA DE SAPIENTE.

657

milia redduntur. Sic, quamuis omne
mendacium ſit aequale, non tamen o-
mnes, qui mentiuntur, ſimili mentiun-
tur modo. Sic & peccatum peccato eſt
aequale, nam quoduis peccatum
mendacio continetur. Ita Chryſippus,
Perſaeus, & Zeno. Heraclides arſenſis
wero, Antipatri familiaris, &Athenodo-
rus, inaequalia eſſe docent peccara.

PARADOXA DESAPIENTE.

Sincerus ſapiens ecſt, Cauer enim ne, Laert.lc.
quam fſit, melior videatur, ſpecie fal- 18.
lens, quicquid tamen ei eſt boni ſine
verborum exponit ambitu.
Suapiens negotiis abſtinet ¹s declinat e-
nim quicquid praeter officium efle vi-
dleatur.
Sapiens non inebriaturb, vinum bibat
licet; nam ebrietatem peceato non ca- pum al-
re, non peccare autem ſapientem. legans.
Sapiens ſanitate mentis nonexcedit.p. 1043.
Fieri tamen poſſe aiunt, vt, atrae bilis & Suid. x.

delirii culpa, viſa ei obueniant male g edr

a Laert.
1c.
Plut. de
rep. 8toi-
cor.
Chryſip-

. Laert.
compoſita, non iuxta modum appeten- Ic
dorum, ſed praeter naturam. Stob. Ecl.

Suapiens non dolet. à Dolor enim, iux- Eth. clV.
ta Apollodorum, irrationalis animi eſt ?-82.
contractio. e aert.
Sapiens diuinus eſte, quod in ſeipſo a Iq. ib.
quaſi habeat Deum: Stultus contra A- e Ia. ib. (
theus eſt. Duplici autem ſenſu A- 119.
theus dicitur, vel is, qui Deo contrarius
ſit, vel is, qui pro nihilo habeat Deum,
quod non omnes taten faciunt mali.
Impius autem eſtmalus, omnia enim
ſecundum prauum vitii habitum ope-
ratur, vt ſecundum virtutem probus:
& qui vni vitio obnoxius eſt, is omni-
bus laborat.
Inimicusis eſt Deorum: inimicitia
enim vitae eſt diſſenſio, vt conſenſio
amicitia eſt. Improbus vero vita E&

Ii ii ſtudiis

Stoh. I. c.
p. 18 I.

68 PARS VII. DOCTRINAE &Tͦ] '0ICORVM. P. II. c. X. W
ſtudiis a Diis diſſentit, eorum proinde praebat aſſenfſum. Eſt enim ignoran- e⸗
inimicus, in inimicis enim ab iis haben- tia aſſenſus infirmus, nihil autem ille stob. Pp. He
tur, quotquot aduerſum habuerint. miſi firmiter exiſtimat. Cumque duae 183. Aunrnle g
Mali autem bonis aduerſi ſunt. Bo- fint opinionis ſpecies, altera non com- H
nusque eſt Deus, ideo aduerſi ei ſunt prehenſorum aſſenſus, altera debilis gub
mali. exiſtimatio, vtraque a ſapiente eſt alie- Pob⸗
Vert. Religioſus eſt ſapiens: juris enim ſa- na, qui absque comprehenſione nun- it. l
119. crorum eſt confultiſſimus. Religio quamaſſentiatur: nihil enim eum la- rer
cultus diuini eſt ſcientia. Sapiens vero tet, alias falſae opinioni poſſet obno- A.
rem Diis ſacram facit, parumque ſe tue. Xius eſſe. Ideoque nunquam etiam dif- ſei
tur, deteſtatus peccata, ſanctus & iu- fidit. Fides ſapienti conuenit, eſt e- d ei⸗
ſtus in iis, quae Deos reſpiciunt. nim firma aſſenſio. Scientia vero ha- A.
id. ib. Solus ſapiens oſt ſacerdos, ſacrificio- bitus eſt firmus: quamobrem improbi eke
rum peritiſſimus, dedicationum item neque ſcientia eſt neque fides. .⸗ . um
& expiationum, ceterorumque quae COynicos ſapiens imitatur, proxima Laert. lc. elin⸗
Diis conueniunt. . enim ad virtutem via Cyniſmus eſt, vt Cieer de eat
Rra Nc Vates AI ſaupiene, ſignorum imbutus in moralibus placuit Apollodoro. 21.
33: Cognitione, humanam ſpectantium vi- Ali dicunt ſapientem ab ea ſecta, Stob. lc.
tam, quae a Dis Daemonibusue edun- ſi in ea ſemel fuerit, non diſceſſu-e. 184.
tur. Is itaque omni genere valet vati- Tum, ſi non fuerit, eam non ample-
cinationum, ſiue per ſomnia, ſiue per Xuruttr. Laert.
auſpicia, ſiue alio modo quocunque Sapiens vel humanis carnibur, aaert ec.
peragantur. ita occaſßo Foerat, Puetur. Secdea
Eer e. Sapiene loco Deo proximo parentes de re jam lupra actum, capite de of-
colit, & fratres: ingenito quoque ad- , e ſupiens ihoz. WMali ſunt Id. ib.
verſus liberos fertur amore, quo non . Dolus ſubien’s libey, Wali autem lunt p
fertur improbus. erui. Eſt enim libertas ſuo iudicio g vV.
P 3 liquid agendi facultas. Seruitas au-—
I). I. a I. Ngpi 4 Remoullicam, juxta teimn pri ge Ultari judici
cie. Rn. — DLntem ad Revibabzeda, n tem priuatio eſt facultatis ſuo iudicio
I, 20. Chryſippum, niſi aliquid impediat, o- agendi, Sed & aliud ſeruitutis genus

Stob. p. portet accedere. Virtutem enim
177. promouere, opprimere vitia, ſtudet.
Maxime autem Rempublicam, quae
perfecte nondum ſit conſtituta, legi-
bus eum conditurum, ciues eruditu-
rum, regulas praeſcripturum. Quibus
omnibus aduerfum eſt populare ſtudi-
vm, fraudes apte concinnatae, rerum
noxiarum conſtitutio, a quibus omni-
bus quam alieniſſimus eſt ſapiens.

Tvier Sapiens vxorem ducet: vt Zeno in
cia Republica ait, & liberos ex ea procrea-

de ſn L. Fe volet.
ll. c.20. Sapiens non opinatur b, ſed credit &
Laert, & nouit, rei falſae enim nunquam

„

in libro ſuo de vocibus ſenſu proprio a

eſt, quod in ſubiectione conſiſtat; ter-
tium item, quod emtione & poſſeſſio-
ne comparetur, & cui opponitur vVſur-
atio.
Solus ſapiens Re.
eſt genũs principatus, nulli, quiobno-
xius ſit alii. Qualis in ſolo deprehen-
ditur ſapiente, vt Chryſippo placuit

Regnum enim Laert. l.c.
ſ. 122.

Zenone acceptis. Imo & bonum a ma-
lo diſcernere poſſe Regem decet, quod
facere nequit improbus. Imperium
& eius ſpecies regnum, praeturam, au-
ſpicia in exercitu, claſſis praefectura ſo-
lum decent ſapientem: hinc & ſolus
Japiens

Stob. l. e.
p. 179.

Gnoran.
lem lllestob. b.
eduge W.
Dnco-
debilis
eſt alie.
le un-
euin l-
obno⸗
lamck-
ero ha-
mprobi

roima Leertle.
Cicer. de
eſt 1
un, IIl,
lodoro. 21.
1 ſeche,b.le.
ſceſli-o
mple.

4, ſleenhe .“
Sec er
GEof.
1ſunt —.
cnc10 fa 4. V.

A

udicto
gells
; te-

Laert..

enum
ſ. 122.

Dbuo-
hen-
Hcuit
ril 4
aa-
quod

n
i gollca⸗
⸗
l
ſolus
ielts

PHur-

ſupiens imperat, ſi non reapſe, facultate
ſaltem, & iure.

Laert. l.. Solus gerendo magiſtrutui idoneus ſa-

piens eft, vt judex item ſit, & orator,
quibus omnibus minus aptus eſt im-
probus.
id. b. Peccare ſapiens nequit, nam in er-
rorem nequit prolabi.
id. ib. Sapiens innocuus eſt, neque iniuriam
facit, nec ſibi enim, neque aliis iniurius
Stob. p. eſſe, nec facere iniuriam, nec pati, po-

179. & teſt. Iniuria nempe iniuſtitie laedens

¹S². eſt, quae in ſapientem, quamuis eum in-
iuria quis aggrediatur, non cadit. Cum
enim omne bonum, omnemque poſſi-
deat animo ſuo virtutem; vitium vel
noxam admittere nequit.
Paert- Supiene nonmiſeretur: neque veniam
Stob, 3. alicui habet, neque remittit legibus ſan-
1y8. citas poenas, quod juſto duriores non

cenſeat, & ſuo quemuis vitio peccare
arbitretur.
Benignus igitur ſapiens haut eſt: qui
benignus enim eſt, iuſtitiae is mitigat
rigorem, & poenas lege inflictas malo-
res eſie exiſtimat, quam par erat. Sa-
piens autem bonam eſſe legem nouit,
ipſamque rationem rectam, quae, quid

faciendum ſit, praecipiat, quidue ſit

omittendum.
Laert.l.. Sapiens, quae praeter opinionem eue-
niunt haut miratur, vt Charonia, flu-
Xusque maris atque reffuxus, thermas-
que, & ignis eruptiones.
Laert.l.. Sapiens in deſerto viuere nolit, natura
enim ſocietatem amat, atque negotia,
corpusque exercitiis firmare amat.

Laert. Supiens precihus vacabit: bona a Diis

VII, 124. petens, vt Poſidonius in primo de of-
ſiciis affirmat, & Hecaton in Parado-
orlim XIII.
aert. lc. Sapiens ſolus amicus eſt: in ſolis e-

Stob. p. nim ſapientibus cernitur concordia, in

182. jis, quae ad vitam atque communio-
nem pertinent omnibus, ita vt iis li-

corum bonum eſt.

PARADOXADE SAPIENTH.

bere inuicem amici valeant vti.

66
Vna-
nimitas communis boni eſt cognitio.
Amicus per ſe expetitur. Copia ami-

Inter improbos

vero nulla intercedit amicitia. Cum
enim ſincera ſit amicitia, neque fucum
admittat, ſine fide & conſtantia vt con-
ſiſtat fieri nequit. In improbis vero
nunquam tuta eſt fides, nunquam con-
ſtantia, ſed hoſtilisanimus ſemper, ne-
que amicitiae adeo coniunctio, ſed
externa tantum quaedam compoſitio,
quae vel ex neceſſitate, vel ex opinione,
inter eos exiſtit.

Sapiens omnia recte facit.
Ismeniam dicimus omnes tibiarum

Sicut & Laert. l c.

125.

Stobaeus

cantus bene ceciniſſe. Omnia ſapien-p. 180.
ter, moderate, prudenter, modeſte,
ceterarumque virtutum praeſcripto
facit, ſumma per omnem vitam aequa-
Improbus vero in omnibus
tota vita aberrat, natura inconſtans ipſe
haut raro ex actionibus fuis ſtolidis do-
lore, triſtitia, perturbatione, male affe-
us; quanto enim re admiſſa pertur-
batur magis, tanto iniquius fert ſei-

litate.

pſum eius exiſtere autorem.

Amores quoque ſanctos a ſapiente Laert.

non alienos eſſe, eorum, qui prae ſe fe-
rant indolem ingenuam, propenſum-gn. III.

VII, 129.
Cicer. de

ue ad virtutem animum: ita Zenoni 20.

viſum, & Chryſippo, atque Apoll
Amor enim eſt conatus amicitiae faci-
endae ex pulchritudinis ſpecie, qui non

odoro. Cicer.

Tuſc.IV,

.

coĩtus eſt, ſed amicitiage amor. Eam ob
cauſam Zeno, Thraſonidem quamuis
amaret puellam, cuius copia ipſi, quan-
tum vellet, eſſet; affectum tamen op-
preſſit, quod auerſo ab eo animo illa eſ-
ſet: Hunc amicitiae amorem Chry-
ſippus vocabat, neutiquam reprehen-
dendum: virtutis enim flos quaſi eſt

quidam formae praeſtantia.

Sapiens ſeipfum : ita occaßzo ferat, 7i-Laert.

ta educit: ſi p

.

Ii 11 z

atriae ſcilicet & amicoru

n VIII, 130.
1d

620

id exigant emolumenta: vel, ſi nimio
dolori obnoxius fiat, vel ſenſuum vſu
deſtituatur, aut morbo laberet deſpe-
rato.

Stob. p. Sapiens magnus eſt, quoniam aſſe-

17 8.

quitur ea, quae propoſuit: opulentus,
c⅜ρα.

er. ſemper enim ipſi omnia ſub manu
νRαε creicunt. Sublimig, verum enim fa-
iοσ Pientiae conſcendit faſtigium. Fortis,
vinci enim aut ſuperarinequit. Con-
traria vero omnia funt in improbis.
Id.p. 79. Sapientes ſe mutuo adiunant, quam-
vis amicitiage cognationisque nullis
vinculis obligentur. Eſt enim inter
eos concordia, & bonorum commu-
nio, & qui alii benefacit, ſibi ipſi, id
faciens, prodeſt. Improbus beneficia
neque dat, neque accipit. Ulud enim
eſt ſuo motu ad virtutem accedere,
hocalterius motu ad eandem impelli.
Sapiens optimus eſt oeconomus, rei
177. familiari augendae aptiſfimus. Oeco-
nomia enim habitus eſt contemplandi
& perficiendi ea, quaead familiam per-
tinent. Oeconomia eſt expenſarum, o-
perum, poſſeſſionum diſpenſatio. Ac-
quirendi ſcientia, ratio eſt opes conſe-
quendi, quas in indifferentibus alii,
aliiin bonis cenſent. Nemo autem
malus bonus oeconomus efſe poteſt.
Sapiens enim ſolus noſſe poteſt, ex qui-
bus rebus, & quouſque, captandum ſit
lucrum.
Sapiens ſolus perfectus eſt, nulla enim
deſtituitur virtute, quamobrem ſemper
felices ſapientes, miſeri vero improbi
ſunt. Quae quidem, iuxta Chryſippum,
nihil ab ea, qua Deus fruitur, differt,
. neque minus quam illa expetenda eſt
d.p. 779. felicitas. Mali nullo bono fruuntur:
Virtus enim id eſt, (& quae ex ea parti-
cipant,) quod bonum ſit: resque, quae
conuenientes ſint & conſentaneae ad
fapientem pertinent ſolum: ad impro-
bum vero eorum contraria.

Stob. p-

Stob. p.
1798.

b, —–

PARS VII DoTRINAF ST OORVM P. II. c W.

DDiues ſolus ſapiens eſt, verae enim Stoeb. p.
diuitiae bonum funt, & vera pauperies 179.
eſt malum. Improbus pauper eſt, vt
qui ad opes parandas ſubſidiis deſti-
tuatur,

Solus ſapiens parere nouit impro- Stob. p.

180.
bus neque imperare poteſt „ neque 5

parere. S
Solus honorem meretur ſapiene: ho-id ib.
nor enim virtutis eſt praemium, qua
cum eareant improbi, merito omnibus
ſunt contemtui.
Solus nobilis eſt ſapiens atque inge-Stob. p.
nuns, vt quidam Stoici defendunt, aliis 181.
tamen contradicentibus, iſta non a na-
tura, verum ab inſtitutione, pendere
ſtatuentibus, de iisque valere, quod in
prouerbioeſt; conſuetudo et altera na-
Imra⸗Ingenuitatem igitur habitum eſſe,
a natura velinſtitutione profectum,
quoad virtutem diſponamur. Nobi-
litatem vero, habitum generis vel inſti-
tutionis, quo ad virtutem magis apti
reddamur.
Sapiens gratus eft, ad perſuadendum Stob. p.
aptus, prudens, ſincerus omnium enim 182.
rerum valet experientia, in conuerſati-
one facilis, publicis commodis opportu-
nus. Contraria omnia in improbo in-
veniuntur.
Medicus quoque optimus eſt ſapiens, Stob. p.
corporis enim ſui nota ipſi eſt tempe- 182.
ries, Nota & illa funt, quae ſanitati eius
conducunt.
Sdapiens vitamrecte poteſt abrumpere, ib.
nequit improbus, quoniam omni vita
nunquam virtutem aſſequitur, vitium-
que deuitat. Vita autem & mors officiis,
eorundemque comtrariis circumſcri-
buntur.
Sapiens imperium non detrectat, & id. ib.
Cuun principibis verſatur- quod tamen,
niſi periculo carere perſenſerit, & cum
emolumento coniunctum eſſe, non fa-
ciet vnquam.

ib.

Sapiens

tur
cce
vari
in b
neri
Kob.p. G
aud

deob, 1 (.

ofl
Val

1e enim Stob. 1.
uperies 179.
eſt, t
is ckti

neque llo.

I, Qua
mndus

inge Nb g.
Nt, Aiis 151,
onanu-
denlere
nod in
keranu-
umeſe,
fechum,
Nobi⸗
infti-
iapti

Lendumsrcb. P.
enum .
uerſat⸗
portu-
Oboin-

ſninn zud. J.

ati enns
nher h ib⸗
ni W
vitiun⸗

mmleri.
mell.
Acumᷓ
0 ſe⸗

Ghien

ffeis,

„

PARADOXYA DE APIENTE

Sapiens non mentitur: non menti-
tur enim qui falſum dicit, niſi fallendi
acceſſerit animus. Mendacio tamen
variis modis vtitur absque aſſenſu, vt
in bello contra hoſtes, vel aliis eius ge-
neris neceſſitatibus.
Stob. p. Sapiens nec fallet nec fallitur. Non
183. peccat enim, neque male vel vifu vel
auditu, vel alio quouis ſenfu, vtitur.
Neque ſuſpicioni neque poenitentiae
obnoxius eſt, vtrumque enim eorum
eſt, qui aſſenſum praebeant fallacem.
Neque mutatur, neque errat, vel o-
pinatur.

IA. ib.

ld. ib. Solus ſapiens;Hon omnis tamen, li-
beris, ſenecdtute, morte, feliciter vtitur.
Stob. p. Nihilpraeter appetitum facitſabiens,

184. in talibus enim priuatio eſt. Neque
quidquam ei aduerfi praeter opinio-
Stobp. nem obtingit. Primis quoque tem-
1 83. poribus ſapiens aliquis extitit, qui ni-
hil appeteret nec vellet, cum nondum
ſibi ea, quae requireret, ſuppetere
utaret.
Stob. p. Manſuetus eſt ſapieng. Manſuetudo
184 autem habitus eſt, quo leniter & pla-
. cide res peraguntur, ita vt in iram nun-
Ua Pprorumpamus.
Sapiens tranquillus éſt & modeſtus.
Modeſtia vero eſt motus decori ſcien-
tia. Tranquillitas motuum naturali-
um eſt temperamentum. Horumque
omnium contraria in improbis depre-
henduntur.
Sapiene a calamnia immunis eſt, qua
nec ledit nec laeditur: eſt enim ca-

Stob. ib.

Stob. ib.

lIumnia amicorum, qui tales in fpeci-

em ſint, mendax imputatio. Talis au-
tem ſapiens, Cuius ſincera eſt amici-
tia, nequit eſſe: poteſt improbus,
cuius ficta ſunt omnia.
Stob. L c. Sapiens non differt: dilatio enim eſt
offich ex negligentia omiſſio, de qua
valet Heſiodeum iſtud:

4

62⁷

Nec differre die guicquam, velmen-
ſe, vel anno.
Semper qui differt cum noxis prae-
lia miſcet.
blus ſapiens ad virtutem incitare Stob. P.
poteſt & incitari: nequit improbus: 180.
praecepta enim non curat, neque vl-
tra verba procedit, nunquam ad actio-
nem progrediens. Improbus neque
audire, neque diſcere, cupit, vt qui
ob ſtoliditatem fuam recte dicta per-
cipere nequeat: vnde eum neque in
Citare ad virtutem, neque incitari pos-
ſe, conſequitur. Qui incitare enim
incitariue poſſit, eum philoſophia prae-
paratum animum habere oportet, id
quod in improbum non cadit. Ne-
que enim illius philoſophia animus
imbuitur, qui eorum praecepta au-
diat, ſed qui vita ea, moribusque,
referat. Id vero nemo Improbus po-
teſt praeſtare, vt qui vitio ſit obnoxi-
vS. Incitatum igitur vitium retra-
het: vitio vero obnoxius qui ſit, ad vir-
tutem excitare magis non poteſt, quam
aegrotus ad ſanitatem. S
Sapiene quisquis non et, exul éſz, Stob. l. e.
Legibus patriaque deſtitutus: horum
enim bonum vtrumque eſt. Patriam
v. I. ciuitatem bonam eſſe, hoc modo
probatum Cleanthi. Si fit aliqua ſe⸗
des, qua qui auxilii cauſa eo confugi-
ant, muenire iuſtitiam queant, id bo-
num haut dubie eſt: bonum igitur eſt,
eſſe ciuitatem, vt quae talis ſit ſedes.
Trifariam autem ciuitas accipitur, pro
ſede quam habites, pro hominum coe-
tu, & pro vtroque. Bonum autem
dicitur duobus vltimis ſignificatibus.
Sapiens quicquis non eſt, riſticus Stob. l e,

cſ, & infecetus. Ruſticitas enim legum

morumque decentium eſt ignorantia.
Qui ſapiens non eſt ex lege viuere recuſat,
nec minus, quam belua, noxius eſt.
Ii ii 2 Lu:

Ibid.

1 b

Ib

I.aert.
VII, 132.

a Senec.
ep; 89.

62² PARS VII. DOCTRINAEV &1OICORVM P. II. c. I. II. III.

Qui ſapiens non eſt, ſuperbus ſt,
crudelis, violentus, miuſtus, vbicun-
que oblata occaſio fuerit.
Qui ſapiens non eſt ingratuseſt, nec
referet gratiam, neque inibit, nihil
quippe amore faciens.
Qui ſapiens non eſt, idem &
eſt inconſtans- eſt enim conſtantia,
propoſitum obtinendi nihil labore
deterrita ſcientia.

Qui ſapiens non eſt, donare nil po-

teſt. Eſt enim donatio bona veri pre-

tii diſpenſatio, nihil vero quod bo-

num eſt in ſapientiae competit exper-
tem.

Qui ſaupiens non eſt, ſua delectatur im-
probitate quod moribus eius quam
verbis magis probatur. Iis enim
pergere in improbitate conuincitur.

PARS TERTIA.

CAP.

I.

PHILOSOPHIA NATVRALDIS EIVSQWE PARTES.

Aturalem Philoſophiam diuidunt
in locum de corporibus, de prin-
cipiis, de elementis, de Diis, de
loco, de vacuo. Et ea quidem ſpecia-
lior diuiſio eſt: generalius partiuntur
in locum de Mundo, de elementis, de
cauſis.
De mimdo locum in duas diſtin-
gunt partes, quarum vnacontempla-
tione abſoluitur, Mathematicis etiam
communi, de ſtellis fixis & erranti-
bus: v. g an ſol eius ſit, quae apparet,
magnitudinis, vti & luna? qui item
ſint motus ipſorum, ambitus? &c. Al-
tera contemplationem continet natu-
rali philoſophiae propriam, qua in-
quiritur in harum rerum naturam, an

ex materia & forma fol atque ſidera
componantur? an genita ingenitaue
ſint an animata an inanimata? an cor-
ruptioni obnoxia ſint, an minus? an
prouidentia gubernentur? &c.
Locus de cauſis rurſus in duas par-
tes abit, quarum vna contemplatio-
nem continet, quam medicae quoque
ſibi vindicant diſquiſitiones, qua de
principe animae parte quaeritur, iisque
quae in animo & ſemine exiſtunt, ac
reliquis eius generis. Altera Mathe-
matici itidem vtuntur, v. g. quomodo
videamus? quae cauſa ſit imaginatio-

nis, qua viſa repraeſentantur? Quo-

modo nubes, tonitrua, irides, halo-
nes cometae &c. formentur?

CA P. II.
DE CORPORIBVS.

NaAturiiis pars philoſophiae in duo
ſcinditur corporaliæa & incorpo-
ralid.

Corpus eſt quod vel facit aliquid, vel

patitur. Vnde omnia quae ſunt cor-

pora ſunt, nam quicquid eſt, vel agit,
vel patitur. Hinc naturam quamuis,
& eſſentiam, ipſum etiam ſenſum vir-
tutemque & vitium] corpus vocant.*
Principia corpora ſunt formae ex-
pertia. †

* Laert. VII, 55. Pplut. cont. Stoic. adde Lipſ.

Phyſiol. Stoic. II, 4. & Menag. ad Laert. VII, 55.

ex quibus verba Stanleii hic reformauimus non
nihil, quae obſcuriſwſimum, imo nullum ſenſum
h. 1. fundebant:

† Laert. VII, 135. Videtur tamen male corpora
principia appellare, nam ex principiis & elemen-
tis demum corpora coaleſcunt vid. Laere.

Elementa

Ki.h. Q

Hut. Ele
lie.h haben
. (
cblut.
ſunt

Tont.

—

1ot iplae
dpint. .
Nm. iten
dn. nin
Stolc.. wmnn
1o. Ef⸗
Tet. Vi
tul. de hunt.
. aAde he

liol.l. c. Mae

e den. ep. 4
Plot, N

contr.

Stdic. p. .
10 84.. id go

leert. cor

VII. 5.
Mut,
L. IV. de
lac.c21.

s
ProbuN

quod in de
guibusd. n

laertii

lezitur

AAa.

hora non ,
ant. er
dhaert,

i e.

4 den B.

65 pe

i) ho⸗
I1 pre-
Pper⸗

urim.
eniien
itur.

ſera
Uitaue
ncor-
83 a

8par⸗
Uatio⸗
oge
de
ue
,ac
the-
nodo
mto⸗
vo.
kalo=

lagt
nis
nt
er

—

pots
lenen

entt

. mag's

DIVIS& PHIFSICAE. DE CORP. E PRINCOIL.

b plut.
Plac. I,
II.
cPlur.
Cont.
Stoic. p.
1054.
d plut.
adu.
Stoic. p.

El'imenta ſunt corpora, quae iam
habent aliquam formam.
Cauſae b corpora ſunt, quoniam
ſunt ſpiritus.
QOualitates“ corpora ſunt, nam &
ipſae ſunt ſpiritus, & vigores atque
intentiones quaedam aereae, quaeo-
mnium rerum partes afficiunmt forma,
1084. & figurant.
& Ter. PDirtutes d, vitia, artes, memoria,
znl. de phantqſia, affectiones, aphetitiones,

anim. c. † r. . .
6. adde Aenſus Corpora ſunt, in ſuperiore ani-

Lipl. I. c. Mae parte exiſtentia.

Sen. ép. Animum quoque conſtat corpus es-
Sanll ſe, quoniam vt animalia ſimus efficit.
conrr. WoX quoque & dies corpora ſunt. f
Stoic. p. Vox etiam corpus eſts, efficit enim

1084. D. id quod auditur. Verbo, quicquid eſt,

S Laert. Corpus eſt (nihil enim praeter corpora

VII. 55.
& Plut.
L. V. de CAF.
Plac. c. 21.
Senec. (Orporum locus in hos primum
Ep. 89. — diuiditur gradus: in ea quae faciunt,

& quae ex his gignuntur, gignunt
principia, gignuntur autem lementa.
Laert.
VII,I134.
a mihi ta, nam illa ingenita ſunt, neque cor-
rumpi poſſunt, élementa autem in com-
probatur muni exuſtione corrumpuntur. Prae-
qued in terea Principia corpora ſunt, & for-
quibusd. ma deſtituta, at habent formam lle-
Lacrti monta.
lesirie Duo b porro
lecs po rerum omnium
S principia funt, agens & patiens. Pati-
pora non ens eſt natura qualitatibus deſtituta,
Ene. quae materia dicitur, agens eſt ratio
. . uae materiam permeat, h. e. Deus.
CSen. Ep. Materia iacet iners“, res ad omnia
65. Parata, ceſſatura ſi nemo moueat. Cau-
ſa autem, i. e. ratio, materiam format,

& quocunque vult verſat: ex illa va-

ria opera producit. Eſle ergo aliquid
debet vnde fiat, deinde a quo fiat, hoc

tunt. t

Difflerunt autem principia & elemen- Jſe

623
dari opinantur, ſenſibus omnia com-

prehendi exiſtimantes ¹) ſolas differen- hOrigen.
tias in corporum cenſum non admit- Ee or c.

* Haec.

Apol- vltima

Corpus ſolidum autem iuxta

lodorum trifariam diuiditur, in Ao⁰ vnde de-

gitudinem latitudinem & profundita- ſumta
tem. an ne-
Superfcies eſt corporis extremum, Ta8. La-
ſiue id quod longitudinem tantum ha- ert. VII,
bet & latitudinem, non vero profun- 135.
ditatem, vt Poſidonius docet. K Ibid,
Lineq ſuperficiei extremum eſt, vel
longitudo ſine latitudine, ſ. ſolam ha-
bens longitudinem.
Pundktum lineae extremum eſt, no⸗
taque minima.
rgus in infinitum diuidi poteſt, ex oherel
infinitis tamen non conſtat corporibus. xvII
Pp. 322.

III.

DE PRINCIPIIS. H

cauſa eſt, illud materia. Cauſa agens
eſt Deus.
Natura in duas res
tera ſit effciens, altera autem huic quaſi
à praebens, ex qua efficeretur aliquid.

diuiditur, vt al- Cic. Ac.
Qu. 16.

In eo quod effcit vis eſt, in eo autem
quod efcitur quaedam materia: in
Vtroque tamen vtrumque. Neque
enim materia ipſa cohaerere potuit,
ſi nulla vi contineretur, neque vis ſine
aliqua materia. Nihil eſtenim, quod
non alicubi eſſe cogatur. Ladan:
Vno igitur naturae nomine com- iad WVIt.
prehenditur Deus & mundus, artifex 3.
& opus, tanquam natura ſit Deus
mundo permiſtus.
Naturam aliquando dicunt qua
contineat mundum, aliquando quae
germinare humum facit, naſcique ſu-
per terram omnia.
Effciens, vt dictum eſt, cauſa dici- dob Ecl.
tur. Eſt vero cauſa, iuxta Zenonem, FEiyl.,
per

e Laert.
VII, 148.

624.
per quam producitur res, quae non

ſit cauſa. Vel, vt Chryſippus docet,
cauſa eſt ratio effectus. Vel, vt Poſi-
donius: primus rei autor. Cauſa eſt
corpus, quod cauſa non eſt catego-
rema eſt. Fieri autem nequit vt cauſa

CAP.

PARS VII DoOOTRTNAE STOVCORVM P. II c W. .

poſita effectus non ſequatur, quod ita
explicandum: Anima vitae noſtrae eſt
cauſa, ſapientia cauſa eſt perquam ſa-
Pimus., Fieri autem nequit vt, qui ani-
mam habet, non viuat, vel non ſapi-
ens ſit, qui ſapientiam habet.

IV.

DE MATERIA.

Vrrz. Erum, quae ſunt, omnium, qua-
Stob. litatibus indutarum, eſſentia fiue

Phyſ. c. natura prima materia eſt, vt Zenoni
14. placet, & Chryſippo, in primo phyſi-
corum.
Taert. c. Eſtque materia ex quo vnum quod-
„ vis eAirar , duobusque nominibus
— gaudet eſſentiae, & materiage. EWen-
. Tia dicitur, quatenus in omnibus re-
bus conceptu ſpectatur ge nerali: Ma-
teria, quatenus ſpectatur in ſingula-
Tibuls. 6

Laert. l.

aen Vniuerſorum materia iuxta Zeno-
10b. l. C

nem tota aeterna:] vt Chryſippo vi-
detur, neque creſcit, neque demi-
nuitur. .

Laert. le. In ſingularibus vero materin incre-

Stob. I. c.
torum: neque enim ſemper manet ea-
dem, verum ſeparatur, & miſcetur, ita
vt, iuxta Chryſippum, partes eius, ſe-
Paratione diffluant, miſtione vero con-
iunétae augeantur. Qui ignem vero,

CA P

aKéααοας ◻ iſta materia mundus extitit, va-
Laert, Iriis nominibus appellatus, mundi,
VII, 337. niuerſi, tot' us Mundus vero triplici-
Taat de ter diciturb, primum vt ſit ipſe Deus,
plac. qui omni eſſentiae proprias qualitates
Phil. II, contineat, corruptionis & generatio-
1. nis expers, vniuerſi huius certi tem-

2 . . .
76 poris interuallo autor, qui omnem

id ib.
b Laert.
I c.

mentorum eſt capax, & decremen-

DE MVNDO.

aerem, atque aquam, & terram materi-
am dicunt, non formaæz expertem, ſed
corporeae naturae rem ponunt.
Materia corpus eſt [& finitum.]
Poſidonius eſſentiam materiumgue v-
niuerſi omnis qualitatis & formae ex-
pertem ſtatuit, dum nullam in ſeipſa
quidem figuram habeat, & qualitatem:
ſemper tamen figura aliqua & qualita-
te veſtita ſenſibus appareat. Natura ve-
ro vniuerſi eſſentialis a eateria ſolo
mentis conceptu diſtinguitur.
Materia patiendi habet facultatem,
ſi enim immutabilis eſſet, gigni ex ea
Poſſet nihil. Hinc diuidi in infinitum
poſſe conſequitur. Ipſa tamen, vt
docet Chryſippus, infinita non eſt.
Nihil enim, quod diuiſionem admit-
tat, infinitum poteſt eſſe, materia ve-
ro continua eſt.

Stob. l. c.
cap. I4

Laaet.
VII, 150.

Per hanc materiam, mundi ratio- Stob. Ecl.

Phyſ. c.

nem, quam fatum quidam appellant, 4

tanquam ſemen diſcurrere viſum Ze-
noni. UD

. V.

.

naturam in ſe poſtremo reſoluit, & ex
ſe gignendo producit omnem. Scun-
do pro coelo ſiderum vocabulum mun-
di accipitur, & denique pro eo, quod
ex vtroque illorum componitur.

Vniuerſum, iuxta Apollodorum, dici- Laert.

11,143
tur, cum mundus, tum quod ex mundo 143.

X

Laert.l. c.

Deor. II,

Stob. Ecl. n
Phyl c. 4
V., bec.
4,. ta
t
Laert,
UIl 38,,

6
Rtob. Ecl. e
Phyl.c. ,
24 q
3
0
Lad. de
ira heicl
e Nat.

6.

or.l, 53.
Lactant,
de iga
Dei .
ei c.17,1
1.

Laer.

VII 11.

loch itn
rae eſt
umſ.
ulani-

nſpr⸗

Nteri.
n,ſed

itun. gtob, li.

cah. 14

Ole V- Laertlc.

ne er-
kipſi
ten
oelitr.
Ve-
ſoo

Laaet,

Mtenn l,o,;
ex ed

Utum
, N
on elt.
chmit⸗
eve-

latio-o
. Mhll c.
delia .
Ze-

t,Ker
eun-
nmu.

quod
I.
„„ Laert.
NCd. VIl4
undo

Laert.

de Nat.

/

& vacuo conſtat exteriore. Mundus
finitus eſt, vacuum infinitum.
Plut. de Sed & vniuerſum ac totum inuicem
Plac. Phi. qiſtinguuntur. Vniuerſum enim vacu-
1, I. vm infinitum includit, quo mundus
continetur. Totum mundum ſignifieat
absque illo vacuo, qui neque augetur
Stob. Ecl. neque imminuitur, verum partes eius
Phyc. aliquando extenduntur, aliquando
XXV. p, contrahuntur. Initium ille ducita terra
tanquam centro ſuo, Circuli enim ini-
tium eſt centrum.
Eſt autem mundus proprie qualitas
vhniuerſae naturae, vel, vt Chryſippus
definit, & Poſidonius, qui conſtat ex
Stob. Ecl. coelo & terra, naturisque iisdem com-
Phyſ. c. prehenſis, vel Dei hominumque, rerum-
24 que in gratiam eorum conditarum
omnium, compages.
Lac, de A Deo conditus eſt mundus. Nam ſi
ira Vei c. quid eſt, ait Chryſippus, quod efficiat
1I0. Cic. ea, quae homo, licet ratione praeditus,
efficere non poſſit; id profecto eſt maius
'& fortius, & ſapientius homine. Homo
autem non poteſt facere coeleſtia, ergo
illud, quod haec effecerit, ſuperat ho-
minem arte, conſilio, prudentia, pote-
ſtate. Quid igitur eſſe poteſt niſi Deus?
Cic. de Mundus conditus eſt eorum animan-
Nat. De-tjum cauſa, quae ratione vtuntur. Hi
Tet⸗ 33. ſunt Dii & homines: quibus profecto ni-
de ira hil eſt melius. Omnia enim quibus con-
Dei c.13. ſtat, quaeque generat ex ſe mundus, ad v-
tilitatem hominis accommodata ſunt.
Laert. Mundum autem Deus ſequenti ra-
VII, 142. tione creauit. Abinitio nimirum ſo-
Ius exiſtens Deus, omnem eſſentiam,
quae igneae, iuxta Zenonem, fuit natu-
rae, in aerem primo, inde in aquam con-
vertit. Vtque planta ſemen continetur,
ita Deus, qui mundi eſt ratio prolifica,
huiusmodi ſemen in humore depoſuit,
quod facilem rerum producendarum
Laert, lc. Praeberet materiam.
Stob. 'h. Addit Zeno, partem eius naturae fub-
c. 20. 28

VII, 13 8.

Deor. II
6.

DE MVNDO.

625

ſidentem in terram coaluiſſe, partem
aqueam retinuifſe naturam, partem ex-
halantem in aerem abüſſe, ex cuius par-
te ignis emicauerir.
Gleanthes rem omnem ita geſtam Stob. l.c.
narrabat: Vniuerſa natura igne accen-
ſa, pars eius media primum ſubſedit, tum
proximae illis partes ſenſim ſenſimque
extinctae fuerunt. Madefacto autem v-
niuerſo, ignem extremum, ren itente
medio, rurſum in contrarium verti, ita-
que rurſum ferri, & vniuerſi conſtitu-
tionem ordiri: atque hunc vniuerſi
conſtitutionis circulum nunquam deſi-
nere. Quemadmodum enim totius alli-
cuius partes de ſeminibus ſuis ſtatis
temporibus procreantur, ſic partes vni-
verſi quoque, in quibus & plantae ſunt,
& animalia, ſtatis temporibus ſuis pro-
ducuntur. Et ſicuti quaedam partium
rationes in ſemine miſcentur, quae
compoſita rurſus diſſoluuntur, ſic ex vno
fiunt omnia, & viciſſim ex vno omnia
componuntur, reuolutione aequali,
& perpetua.
Vnum eſſe mundum, eiusdem natu-Laert.
rae corporeae, figurae rotundae, vt VILM40.
quae omnium figurarum maxime ſit ad
motum comparata, Zeno docet, item-
que Chryſippus, & Poſidonius, cumre-
liquis. ðòBU
Circumſuſumei vacuum eſt immen-b. Plut.
ſum, in quod conffagratione mundus Hlac-Pha
reſoluetur, finitus mundus, vacuium in-
finitum. Quamuis Poſidonius maius va-Plut. l.c.
cuo ſpatium non tribuat, quam quod
ſufficere mundo poſſit, in illud reſoluen-
do. Illo autem infinitatis argumento
Atomorum motum, quo deorſum ferri Lunr⸗ e
[ab Epicureis] dicuntur, confutant Sto- proct.
ici: in infinito nempe localis differen-p. 1orz.
tia eius quod ſurſum ſit atque deorſum, Id. de

.

dari non poteſt. oic.
Grauis mundus non eſt, quoniam eb- b-
4 7 9 10 5. 4. ſg.

tota eius fabrica grauibus elementis gtob Ecl.
kk— leuibusque Phyſ. c.

626
leuibusque abſoluitur, imo & eo, quod
in medio poſitus fit, quo tendere eius-
modi corpora ſolent, fitum fuum
tuetur. .
Intra mundum non datur vacunm, ſed
inter ſe mirabili omnia vnitate deuin-
ciuntur, idque cauſa eſt neceffariae in-
ter coeleſtia atque terreſtria conſpira-
tionis & harmoniae.

Laert. I. c.

Plut. le Mundus ſibi ſufficit folus, omnia
Rep. enim in ſe continet, quare nullius rei
. eſt indigus. A feipſo & nutritur &
augetur, partibus eius in ſe mutuo
conuerſis atque mutatis.
put. de Perfectumque corpus eſt mundus,
Rep. pPartes eius perfectae haut ſunt, quo-

Stoic.p. Miam referuntur ad totum, non ad ſe-
101 ..ſq. ipſas. Eſtque vniuerfum natura ſua
ad motum in omnibus partibus ſuis ci-
endum idoneum, ad ſeipſum item
continendum atque clerünndum,
non vero in diſſolutionem fuam & con-
tritionem tendit: Nempe ad idem
punctum vniuerſum tendit atque mo-
vetur, iuxta cum partibus ſuis, eun-
dem motum ab ipfſa natura corporea
nactis. Eſtque veroſimile, primum
iſtum motum omnibus corporibus es-
ſe naturalem, vt ſcilicet verſus medi-
vm mundi propendeat, quandoquidem
ipſe etiam ita mundus ſui caufa, & omnes
partes eius cauſa totius mouentur.
Laert. Animal eſt mundus, ſenſus, mentis,
VII,T42. rationis compos, vt Chryſippus, Apol-
Sit D lodorus & Poſidonius habent, atqce
elſſentiam animatam, ſenſu praeditam
habet. Nempe animal eo quod animal
non eſt, praeſtat, nihilautem wundo eſt
excellentius, mundus animal ergo eſt.
Animatum porro eſle ex eo liquet,
quod pars eius anima noſtra ſit, inde
Laerr. auulſa. Boethius tamen animal mun-
VIEi38. Jum eſfſe negat. Mens autem & pro-
videntia per omnes partes eius pertin-
git, ſicut & noſtra anima omnes cor-
poris permeat partes, alias tamen ma-

PARS VITI DOCTRINA ST— 0Tριοι Xν Hn/ρ1ä P. I. c. V. VI. VII.

gis, alias minus. Per quasdam enim
tanquam habitus vadit, vt per ofſa ac-
neruos: per alias veluti mens, vt per %2
principalem partem. Sic igitur & mun-
dus totus, qui animal eſt & animatus,
ac rationalis, habet principalem partem,
aethera. Similiterque mundus vniuer-
fus creatura eſt rationalis, animata.
Pars eius princeps aether eſt, vt in octa-
vo de mundo habet Tyrius Amtipater.
Affirmatum tamen Chryſippo in primo
de prouidentia, & Poſidonio in libro de
Din, coelum eſſe partem mundi principa-
lem, Cleanthi, ſolem. In eodem tamen adde
libro Chryſppus, a ſeipſo diſtentiens, Stob. Ecl.
puriſſimam aetheris partem ſubſtituit, Phyſ. c.
quam primum aſſerunt eſſe Deum ſen-5.
ſibiliter, & veluti infuſum per ea quae
funt in aere, ac per cunctas plantas atque
animantia, per terram autem ipſam, ha-
bitus more commeantem.
Placet etiam parti Stoĩicorum maiori Laert.

corruptibilem mundum eſſe, eodem e- VII. r41

nim modo, quo ſenſibilia omnia, gigni-
tur. Viciſſim ſi partes corrumpi poſſunt,
tale & totum erit. Sed corrumpi poſlunt
mundi partes, quotidie enim vnam mu- aPhilo de
tari in aliam videas. Ergo & totus cor- al man.
rumpi poteſt. Viciſſim quicquid in de- qj.
terius poteſt mutari, id & corrumpi po- b Laert.
teſt: ſed poteſt in deterius mutari mun- VIh, 137.
dus, qui & ſiccitati & inundationi ob- Numen.
. „ ap Eufeb
noxius eſt. E. &c. . racp.
Igne mundo eſt pereundum , accenſo xV, 19.
potentia illa ignis in omnibus rebus la- adde
titante, quae longis temporum inter-Libl. de
vallis humorem conſumens omnem, O-g icge. II
mnia in ſuam conuertet naturam. 22

Luna, ſtellae, ac fol, iuxta Cleanthemb Thomaf.

peribunt, Deus enim omnia ſibi afſimi- de Stoica
labitur, atque in ſuam vertet naturam. mundi
Iſtaque de vniuerſi mundi conflagratio- plur.
ne ſententia a primis & antiquifſimis Contr.

Stoicorum Zenone, Cleanthe, Chry- Stoic. p.

ſippo defenſa eſt.“ 1075.
lgnis iſte ſemen eſt mundi à, poſt Noree.
conflagrationem 2 %43,

7 7Sνα.

Laert,
VII136.
e

1, ib n
1. ib.
Verbo- D
rum Le-
ertüi ſenn de
ſus elt e

uatudr j

exiſtere
elemen
t cum
iis natu. P
ram for-
mae er⸗
pettem,
ſe. matd
riam.

dtob Ecl,
Phyl. c.
2,42,

¹ Kod,
decitat
dtanlei,
(ic. Ac.
C.
ſed ve.
leor, y
ibi e
Vox oc.
cuttat,3
Ppud
Quintin
Anum:
ligvotie
Obiäan

enim
.
1 Per
un-
hatus,
rten,
liner.
Imatn.
loco-
peter.,
rimg
0 de
ife:
Amell aüde
tiens diob bl.
tnit, M.
Aſen. T0-,.
qlae
tque
ha-

iori Laett,

m e-M.4I.
ut,
Unt
. Tlode
mo.
(O. 1 mun.
Ide- di.
po. Plaert.
up. Il37.
(Numen.
0 a9 Buleb
raep.
enloY,h.
rer⸗lil s:
Phyl.
1,0. gt7ie l.
22.
eieb Tront.
i. be kie
- ded,
undi
n .
tO-d plut.
Is Contr.
Stic⸗P⸗
. 107 .

eln,4,4)

Stanlei.

PDE MVNDO. ELEMENTIS. IGNE

conflagrationem vero in ipſorum va-
cuum etiam diffunditur mundo circum-
fuſum. Poſt vero, eiusdem, quæ mundum
condidit, rationis directione, retroire &
contrahere ſeſe, vt nouus inde oriatur
mundus, debet: non penitus exſtin-
guendus eſt tamen, ſed perdurare

CA P.

6229
quaedam eius portio deber, quando-
quidem cauſa motus eſt ignis.
Boethius tamen & Poſidonius, imo ap. Phi-
& Panaetius mundi conflagrationem lon hc.
impugnant, aeternum mundum efſſea. Cie-

. Nat. De-
defendentes, cum quibus & Diogenes or.ll, 46.

ſentit Babylonius. & Stob.
C. 24. p.
VI. 44.

DE ELEMENTIS.

Laert. Eus vbi omnia, prout diximus, in
VII, 136. Mhumorem vertiſſet, rerumque con-
dendarum aptaſſet generationi, proxi-
4. ih. 0 loco quatuor produxit elemen-
Id. ib. cα, ignem, aquam, aerem atque ter-
Verbo- . i: .
rum La- Tam. De his Zeno in libro de Vni-

ertii ſen. verſo diſputat, & Chryſippus in Phye-
ſus eſt oorum primo eſt itemque Archedemus
quatuor in libro de elementis.
erilere Eſt autem elememum, ex quo Pri-
ta,& um Mum prodeunt, quae fiunt, & in quod
üs natu- Poſtremo reſoluuntur: funt autem

ram for- quatuor elementa, quae eſſentia con-

mae ex- 4
pertem, CAP
Iſc. mate- .
riam. D E I

Stob Ecl. Paimumelemcnrunn eſtégnis, quod
Phyſ. c. A perinde ac reliqua corpora omnia
23. p. 42. Verſus medium tendit, quantum qui-
dem naturalis ei leuitas patitur, ad cen-
p. 57. trum inclinata terrae, circa quod circu-
b citat lari quodam motu agitur.
Sunt autem iuxta Zenonem duse
Cic. Ac. ignis ſpecies, alia inartifcialis eſt
Q. ignis, vitae vſibus reperti, atque ali-

Stob

ſed ve- . .
reor, vt Mentum in ſuam naturam vertentis: ea
ibi ea enim voce Graecorum αινααa Cicero?

vox oc-reddidit: artificialis alia, augentis res
currat, a atque ſeruantis, qualis in ſtirpibus eſt
Ddah &animalibus.] Nempe omnia, quae
znum a- Aluntur & creſcunt, continent in ſe
liquoties vim Caloris, ſine qua neque ali poſſent,
obuiam neque creſcere. Omnes igitur partes
ασα Mundi Calore fultae ſuſtinentur. Quod
Ac. 11,9. Primum in terrena natura,perſpici pe-
10.

ſtant qualitatibus veſtita. Ignis calo-
re, aqua humore, aer frigore, ſiccitate
terra: quin etiam in aere eandem efſſe
partem. Summo in loco ignem eſſe,
quem aetherem appellant, in quo gene-
ratur prima ſtellarum errantium ſphae-
ra. Proximo loco aer, tum aqua ſub-
ſiſtit. Baſis omnium terra eſt, in me-
dio eorum conſtituna. OðYUWMUN
Elemementorum duo ſunt leuia, aer Stob. Eci.
& ignis, grauia duo, terra & aqua, quae Phyl. c.
ad centrum proprie loquendo tendunt, 17.
ipſum tamen centrum grauehaut eſt.

. VII.
G NE.
teſt. Quaeterra enim concipit ſemi-
na, quaeque ipſa ex ſe generata ſtirpi-
bus infixa continet, ea temperatione
caloris & oriuntur & augeſcunt. At-
que aquae etiam admiſtum eſſe calo-
rem inde patet, quod frigoribus adie-
ctis dureſcat humor. Vnde & in aere
eſſe conſequitur, ipſe enim oritur ex
reſpiratione aquarum, earum enim
quaſi vapor quidem aer habendus, is
autem exiſtit motu eius caloris, qui a-
quis continetur. Maxime tamen igne
continetur, qui & ipſe totus natu-
ra feruidus eſt, & ceteris naturis omni-
bus ſalutarem impertit & vitalem calo-
rem.
martifecialis, Zenone docente, Stob. I. c,
ignis natura & anima eſt. Conſtant
vero ex egne ſol, kuna & ſtellae.
Kk kk 2 CAbP.

& conſumtor omnium, idemq; quocun-
que inuaſit, cuncta diſturbat, ac diſſidat.
CGontra ille corporeus vitalis & ſaluta-
ris, omnia conſeruat, alit, auget, ſuſti-
net, ſenſuque afficit. Negat vero eſſe
dubium, horum ignium ſol vtri ſimilis
ſit, cum is quoque efficiat, vt omnia flo-
reant, & in ſuo quaeque genere pube-
ſcant. Quare cum ſolis ignis ſimilis eo-
rum ignium ſit, qui ſunt in corporibus
animantium: ſolem quoque animan-
tem eſſe oportet, & quidem reliqua a-
ſtra, quae oriantur in ardore coeleſti,
qui aether, vel coelum nominatur.

6⁸ PARS VII. DOCTRINAE STOICORPM. P. III. c. VIII. conri
CAP. VIII. word
DE STELLIS. nic
Cic. Ac. Noobiliſm puriſſimaque aetheris Cum igitur aliorum animantium or- tuke
11, 15. N parte ſidera giguntur, neque vlla tus in terra ſit, aliorum in aqua, in aere ſti
praeterea ſunt admiſta natura, totaque aliorum: abſurdum eſſe Ariſtoteli vide- lunta
funt calida atque perlucida, vt ea quo- tur, in ea parte, quae ſit ad gignenda a- Cie dr 4
que rectiſſime & animantia eſſe, & ſen- nimalia amplifſima, animal gigni nullum Mt. D. —.
tire, atque intelligere dicantur. putare. Sidera autem aechereum locum 1 1546. genlt
sStob. Lc. Poſidonioſtella corpus diuinum eſt, obtinent: qui quoniam tenuiſſimus eſt, d lant Pri
P.54.ſd. ex igne aethereo compoſitum, ſplendi- & ſemper agitatur, & viget: neceſſe eſt, d de
dum atque ignitum, in quiete poſitum quod animal in eo gignatur, id & ſenſu Haldojt Alt
nunquam, verum ſemper in orbem mo- acerrimo, & mobilitate celerrima eſſe. . Xxr. ront
tum, uare cum in aethere aſtra gignantur, 5. 48. nitm.
Cic. Nat. Tota ſidera eſſe ignea, duorum ſen- conſentaneum eſt, in iis ſenſum ineſſe, lyer
Deor. II, ſuum teſtimonio confirmari Cleanthes Gintelligentiam. Ex quo efficitur, in eſtn
13. putat, tactus, & oculorum. Nam ſolis Deorum numeroaſtra eſſe ducenda Et- rem
candor illuſtrior, quam vllus ignis, quip- enim licet videre acutiora ingenia, & ad gi⸗
pe qui immenſo mundo tam longe late- intelligentiam aptiora eorum, qui terras con
que colluceat; & is eius tactus eſt, non incolanteas, in quibus aer ſit purus ac ““ ter
vt tepefaciat ſolum, ſed etiam ſaepe tenuis, quam illorum, qui vtantur craſ- rs
comburat. Quorum neutrum face- ſo coelo, atque concreto. Quin etiam ci- Cei
ret, niſi eſſet igneus. bo, quo vtare, intereſſe aliquid ad men- Pto
Ergo, inquit, cum ſol igneus ſit, Oce- tis aciem putant. Probabile eſt igitrr — un
anique alatur humoribus, quia nullus praeſtantem intelligentiam in ſideribus e
ignis ſine paſtu aliquo poſſit permane- eſſe, quae & aetheream mundi partem gu
re: neceffe eſt, aut ei ſimilis ſit igni, incolant, & marinis, terrenisq; humori- ſen
quemadhibemus ad vſum, atque ad vi- bus longo in interuallo extenuatis, a- tel
ctum; aut ei, qui corporibus animanti- Jantur. Na.
vm continetur. Atque hic noſter ignis, Senſum autem aſtrorum, atq; intelli- D. l . 6
quem vſus viĩtae requirit, confector eſt, gentiam maxime declaratordo eorum, 4

atque conſtantia. Nihil eſt enim quod
ratione & numero moueri poſſit ſine
conſilio: in quo nihil eſt temerarium,
nihil varium, nihil fortuitum. Ordo m
autem ſiderum, & in omni aeternitate

conſtantia, neque naturam ſignificat, eſt 4
enim plena rationis: neque fortunam, e
quae amica varietati conſtantiam re- ude.
ſpuit. . n
Porro quaecunque mouentur, aut Die. Rer. .
mouentur natura, aut vi, aut volunta- 6. » n
1e. Quae natura mouentur, haec aut u.
pondere deorſum, aut leuitate in ſubli- ern
me ferri: quorum neutrum aſtris ..

contingeret,

—

kiumor-
in dere
elirige⸗
lenda a.
nullumm
Nlocum
ulgeſt,
elleeſt,
Klentu
ma elle,
nantur,
lineſe,
tur, in
ndaEt-
iaXad
terras
Urus ac
Ircr-
mci-
men-⸗
igitur
eridas
purtemm
mori-
6, 4-

telli⸗
OrU3,
gnoch
ſine
Arium,
Ordo
nitate
e
Unalt,
m 1e⸗
e. Nat.
Dr Il
- 160.
aut
ubb⸗-
Wris
ereh

contingeret, propterea, quod eorum
motus in orbem circumque ferretur,
Nec vero dici poteſt vi quadam maiore
fieri, vt contra naturam aſtra mouean-
tur: Quae enim poteſt maior eſſe? Re-
ſtat igitur, vt motus aſtrorum ſit vo-
2 Cir. de luntarius.
Nat. D. Cum autem nullus non paſtu indi-
I1,15.46. geatignis, a ſtellae quidem terrae va-
b Laert. poribus paſcuntur.

716145. GSellarum iuxta Chryfſippum duo

Ecl Phyl. ſunt genera“, inerrantium nempeer-

c. XXV. rantiuinque, wtraeque diuinae ſunt & a-

p. 48. nimatae, ac prouidentiae participes.

Inerrantium porro ſtellarum infinitus
eſt numerus, erruntes autem inferio-
rem obtinent locum. Et merrantes
quidem eadem regione & fuperficie
contineri, quod & oculis pateat, erran-
tes vero non item, harum tamen ſphae-
ras omnes, ſphaera contineri Ularum.
Ceterum poſt inerrantium ſphaeram
proximam ſequi ſphaeram daaurni,
tum louis, deinde Martis, Mercurii,
Veneris, Solis ac poſtremo Lunae, eam-
que, quod aeri proxima ſit, aeream vi-
deri, maximamque in res terrenas po-
teſtatem exercere.
Cic. Nat. Saturni autem ſtella, quae aaα
D. II, 20. Grgecis dicitur, XXX fere annis cur-
ſum ſuum abſoluit. Iouis ſtella, quae
Dasa appellatur, annis KII. Mars,
zuvαιρ IIII & XX menſtbus, ſex diebus

1

minus. Mencurius,Si X8wr, ahno fere
vertente. Venus, Owo SρR, quin-

que errantium terrae proxima, curſum
anno conficit.

Stob. I. c. Proprie ſol ac luna ſtellae dicun-
p. 5. tur: ab his autem differunt ſedera,
S quod haec etiam ſtellae vocari poſſint,
non item illaeſeidera.
Id. ib. Ortum Chryſippus ait eſſe ſtellae ſu-
Mær= pra terram extantiam, & occaſim

2t. eiusdem occultationem fub terra.

3

DE &TELLEIS.

629
Easdemque cum aliis atque aliis colla-

tas oriri ſimul & occidere dici. Appa- örnινοnαα
ritionem porro ſtellac eſſe ortum cum

ſole, & occaſum eiusdem, diſceſſum

cum eodem. Bifarium nempe dici
occaſum, vt partim ortui, partim appa-
ritioni opponatur. Itaque canis appä-
ritionem eſſe eiusdem, cum ſole ortum,
occaſum eiusdem vna cum ſole occulta-
tionem ſub terra dici, idemque in Ple-
iadibus etiam obſeruari.
Veneri proximus eſtſola, Tinfimus in a Cicero
inerrantihus ſtellis], qui principatum in Nat. D.
aethereis illis ignibus tenet. ²“ Dicunt 1l, 20.
autem ſolem, Cleanthes & Chryſippus Grob.
ignem intellectualem ex maris vapori- . d
bus accenſum. Poſidonius 4 ſolem eund. p.
puriſſimum ignem definit, terra maio- 77.
rem, figurae ſphaericae, quam eandem vinnt.
Cleanthes etiam ei tribuit , mundi fi-e abac.
gurae reſpondentis. Stob. p.
lenem elle patet ex eo?, quod omnia 57.
ignis munia obeat, cumque ignis ſit, ſi- * Haert,
ne paſtu permanere haut poſſit, Oceani cc Nat
igitur humoribus alitur. D. Il, 15.
Conuerſiones eius ad tropicos Clean- adde
thes pro alimenti ſubiecti interuallo fie- Stob. p.
ri dicit., Motum porro eius ſpirali 56.
linea procedere ab aequatore verſus ſe- 5 Stab.
ptentriones ac meridiem, qui ſint ſpbi-·
rae termini. Zeno geminum ei mo-
tum tribuit h, alterum communem
cum mundo, ab oriente verſus occiden-
tem, contrarium alterum per Zodiaci
ſigna.
Terrae molem ſua magnitudine vin- Laert.
cere ſolem ex eo patet, quod non ter- VII, 145.
ram tantum omnem, ſed coelum etiam
illuminet. Viciſſim vmbra terrae, co-
nica quae ſit, ſolem terra eſſe maiorem
euincit. Vt & id, quod videri poſſit
omni ex parte, propter magnitudinem.
Deficere ſolem cum ante illum ex ea Laert. l.e,
parte, quae terras reſpicit, ſe oppoſuerit
luna, vt in libro de vniuerſo ſcribit Leno:
Kk kk 3 occurrens

.d

h Id. p,
57.

630

PARS VII. DOCTIRINAE &TOICORVM P. WI. c. X. Xl.

occurrens enim ſoli luna, atque ſub eo illudque paulo poſtreſtituere, vt in pel-
Poſita, lumen eius obſcurare videtur, vi, aqua impleta, eſt obſeruare.

CAP. X.
D E LVN A.

Stoh Ecl. I Nfimam aetheris partem occupat lu-
Phyl. P. Ina, quae iuxta Zenonem ſtella eſt in-
59. telligens, ſapiens, igneae naturae, igne
conſiſtens artificiali. Cleanthes na-
turae igneae, & luteae figurae eſſe ait,
Phyl. Sto- ſed tamen pro voce ροααοοσ Lipfſius
ic, II, 13. 0οααρ◻ ſubſtituit, vt eiusdem cum pe-
leo figurae eſſe intelligatur. Forte ta-
men mutatione nihil hic opus eſt.
Nempe tenebant Stoici, Iunam, ter-
* rae quippe quam ſol ſit propiorem,
terrenae etiam magis eſſe naturae.
Hutarch. Poſidonius cum longe maxima Stoi-
2. corum parte ex igne & aere miſtam
Plut. l. c. dicunt, quae naturarum diuerſitas ef-
ficiat, vt corruptioni ſit obnoxia mi-
Seob. p. nus. Eique aeris admiſtioni macu-
60. las quoque in accepris ferunt, in facie
eius comparentes. Terram mole ab
plutarch. ea ſuperari aiunt, perinde atque a ſole,
a⸗ ibcum quo communem etiam ſphae-
26. . ricam figuram habere ſtatuunt. Va-
riis tamen apparere figuris, plenilu-
nio, primo quadrante, nouilunio & vl-
timo quadrante.
St. p. Chryſippus ignemeſſe ait, qui poſt
59. ſolem collectus ſit, ex aquae purae ex-
halationibus, quibus eam ob cauſam
ap. Laert. etiam nutriatur, quod Poſidonius etiam
VII, 145. affirmabat.
Laen Lc. Motu autem ſpirali procedit. Gemi-

Laert.
VII, 14

CAL.
Stob. D E A
2 . . .
9. * DoOſt lunam aeris orbem ſequi do-
b Laert. . cet Chryſippus“, inter mare me-

VII, 155, dium atque coelum, figura rotun-
Cic. Nar. qa b Iunonis nomine conſecratum,

D. II, 26, . .
quae eſt ſoror & coniux Iouis, quod

VII, 147.

num eum Zeno ĩpſi tribuit, communem
cum mundo alterum, ab oriente verſus
occidentem, alterum contrarium per
ſigna Zodiaci. Motus ipfſius ambitus
menſis vocatur, Graecis um, quo no-
mine tamen etiam pars lunae oculis no-
ſtris obuerſa appellatur, dimidia enim
eius pars a nobis auerſa eſt ſemper.
Deficit luna, vbi in terrae inciderit Laert.
vmbram, quo circa tum ſolum, cum VII, 146.
plena fuerit, deficere poteſt. Quamuis
enim ſingulis menſibus eregione ſit ſo-
li, eo tamen, quod obliquo motu con-
tra ſolem moueatur, tum demum deli-
quium patitur, quando eſt cummaxime
plena, nam ob motus illam obliquita-
tem latitudine variat, vel ad auſtralem,
vel ad ſeptentrionalem vergens plagam.
Quando ad Eclipticam igitur propius
accedit, ſolique opponitur, tum deſicit.
Quod iuxta Poſidonium in libra eueni-
re ſolet, & ſcorpio, ariete item, & tauro.
Ita Laertius. At videtur Poſidonius
vel ignoraſſe, vel non ſatis conſideraſſe
lunue nodorum motus, qui caudae &
capitis draconis nomine vulgo veniunt,
quibus reſtitutio periodi eclipticae
XIX annisperficitur (zuτιπ1ο °απ
5εoy) quod fundamentum praebuit
Metonis periodo, & lunae cyclo, in ca-
lendario Iuliano.

Stob. *e*
59.

KXI.
E R E.

eſt ſimilitudo aetheris & cum eo ſumma
coniunétio.
Diuiditur autem in tres regiones aer. Sen. Qu.
Summam, mediam & imam. Summa Nat. II,
Ppars calidiſſima eſt, & ſicciſſima, & ob “.

hoc

4

hoce
terna
Ia te
terre
Pans
coiN
ate
Plio. H. art
SS
rag
eſſe
gwi⸗
Fen
tun
Mut. de .

prime p:
fig. bui

Laett,
VIUI1. He
ſun
tie

u

Ve⸗
exX
inMhe,
Ing t
lnt, ib. —
III, 7.
adde Le.
ert. VII, &
152, 0

0
14
e.
Laert!e,
t

I
laert.

VII152,

Rb⸗,
4 1

Unem
verſus
n per
lbitus
no. tob, N
680. .
enunn
r.
lderit laen.

Cuun VUIiids R

muis
ſo⸗
con⸗
Geli⸗
Time
uitr⸗
Gein,
gun.
bi⸗
cit.
eni⸗
wro.
es
raſſe
e &
un
tiene
cbuit
cr.

.Zen, Q⸗

D Nat. l

in 1,
ob

Plin. H.

DE LVNA FT AERE

hoc etiam tenuiſſima, ob viciniam ae-
ternorum ignium. Pars ima, & vici-
na terris, denſa & caliginoſa eſt, quae
terrenas ex halationes receptat. Media
pars temperatior, ſi ſummis imisque
conferas, quantum ad ſiccitatem tenui-
uauauatemque pertinet, ceterum vtraque
parte frigidior. Hanc, in qua rubila
ac venti nubesque proueniunt, qua-
draginta ſtadiorum a terra, altitudine
eſſe Poſidonius ait. Inde purum li-
quidumque & imperturbatae lucis ge-
gem: ſed aturbido ad lunam vicies cen-
tum mille ſtadiorum.

N. I1,23

Plut. de Aeyi porro primum frigidum attri-
prime L:
Sis. DUittar.
Laert. Porro ex his quae manant ex aere,

VII, 151. HMyenis eſt, aere nempe ſuper terram
congelato ob folis longiorem diſces-
ſum Ver item quod eſt aeris tempe-
ries, ſole ad nos reuertente. Aeſtas
quam abſoluit aer terrae incumbens,
calefackus folis ad ſeptentriones con-
verſione. Autumnam denique, qui
exiſtat ſole a nobis ſenſim recedente.
plut. Plac. Hyems fit, cum aer ſua denſitate ob-
II, 8. tinet, ſurfum vi eluctatur: acſtas, igne
„deorſum vi tendente.
-⸗ Ventus aeris eſt fluxio, variaque a lo-
adde La-Corum diuerſitate nomina fſortſtur. Sic
ert. VII, elimis, qui ex partibus illis, quas noétis
152. occupant tenebrae, & qua fſol occidit,
ſpirat, Zephyrus appellatur: Apeliotst,
qui a ſolis ortu ingruit: Boreas, qui
ex ſeptentrionibus proruit, & qui ab
Laert. I.e. auſtro, Leyhbs dicitur. Occaſionem au-
tem ventis fol praebet vapores exte-
nuans.

63¹
ſolis radii abſoluunt, vel, vt Poſidoni-
vs vult, apparitio ſciſſurae ſolis ſeu lu-
nae, in nube roris plena, concaua, at-
Re continua, vifui obiecta veluti in
Peculo repraeſentata, circuli figura.
Cometae ignes ſunt, crafſiore aere 4 ib.
fubſiſtentes, ad aetherea loca ſubuecti.
Iubar conferti ignis incendium eſt, fi. ib.
quod cito per zerem fertur, ac lon- T53.
m quendam tractum ſimulat.
Pluunia nubis eſt in aquam conuer- Hd. ib.
fio, vbi ex terra mariue vi ſolis fur-
ſum elatus humor penitus non potuit
diſſipari.
Pruina congelata eſt pluuia.
Grande concreta eſt nubes a vento
comminuta.
Nixv, juxta Poſidonium, humor eſt
ex conereta rube.
Fulgur nubium eſt accenſio, vento
agente in ſe mutuo irruentium atque
inuicem attritarum, vt Zenoni pla-
cebat.
Tonitru ſtrepitus eſt nubibus Colli- Laert,. L.e.
ſis exiſtens. 154.
rFulmen incenſio valida vehementi Rrc rlac
cum impetu in terras irruens, cum in- Stob. p.
ter ſe vi ventorum colliduntur nubes 65.
atque perrumpuntur. Alii dicunt eſſe Laert. lc,
conuerſionem ignei aeris in flamman-

Id. ib.

tem, magna vi delapfum.

Tiypho fulmen eſt violentum, magna

vi ſpiritus demiſſum, ſiue ſpiritus fu-

mans, rupta mube dilapſus.
Preſter nubes eſt igni circumfuſa,
cum flatu, in terra concaua. Sunt
alia genera meteororum, quae ex aere
deriuantur varia, terrae motus, Cha-

re;⸗ Hridem reflexi ab humidis nubibus ſmaia ſ biatus &.
7 * 2 S
CAP. XII.
DE AQVA ET TERRAA
Stob. p. Ps mundi, quae, vt Chryſippus terya vocatur, Circa hanc ex aequo
4⁸ ait, denſiſſimum totius naturae eft diffuſa eſt aqua. Habet vero terra
fulcrum, vt ofſa ſunt in animalibus, partes quasdam prominentes, quae
extant

632 PARS VII. DOCTRINAE &TOICORVM. P. I. c. XI. AllI.

extant ex aquis, inſulas appellamus,

temperata ab altera parte. Quinta au-

vel, ſi longior ſit earum continuatio, ſtraſis itidem frigore inhabitabilis. Sed ap. Cleo-
coyntinentes, quae ignorantiam autorem Poſidonius tamen clima, quod fub ae- med-in
habet appellatio, hominibus ignoran- quinoctialem lineam cadit, tempera- cvHαα
tibus has quoque, ad magnum ſi re- tum exiſtimat eſſe. Sub Tropicis e- 7zr.
ferantur oceanum, nihil aliud, quam nim inquit, vbi maximam moram ſol
inſulas eſſe. facit, cum ſit habitabilis terra, cur ſub
Laert. In medio autem terra conſiſtit, eſt- aequatore ſtatuemus incultam? Vi-
Eun . que, vt centri poſtulat natura, & vna, ciſſim „cum aequinoctium ibi ſit fere,
Phil. III, & finita eſt: figurae rotundae: eſtque affatim temporis aeri, quo refrigeſcat,
9.10. eiusdem figurae etiam aqua, vt quae ſuppetit, accedentibus maxime ven-
commune idem cum terra habeat cen- tis atque pluuiis. ,B
trum. . Generatio mundi a terra tanquam Stob Ecl.
Laert. uinque autem terra habet Zonas: centro initium duxit, globi enim ini- dh. e 5.
vin, 156. prima eſt ſeptentrionalis, vltra arcti- tium eſt centrum. . iut Plac
cum circulum, rigore frigoris inhabi- Plantae animis omnino deſtituuntur, v, 56.
tabilis. Secunda temperata. Tertia ſed ſponte ſua & fortuito motu pro-
nimia vi aeſtus inhabitabilis. Quarta veniunt.
CAP. XIII.
DE MISTIONE ET TEMPERAMENTO. . .

S: ob. Ecl. CTryüppiu ſpiritum ponebat ſei-
Pbhyſ. c. pſum ad ſe & a ſe mouentem, ſiue
20.P.37. prorſum ac retrorſum. Spiritum au-
tem ſumebat, quod is aer motus es-
ſet, & aetheri proportione reſponde-
ret, ſic vt eodem vtrumque pertine-
ret. Atque hic motus iis mouetur ſo-
lis, qui naturam putant omnem muta-

tionem, ſolutionem, compoſitionem,

ac ſimilia recipere.

Cenſent enim inter ſe differre Stoici
compoſitionem, mixtionem, temperatio-
nem & confuſionem. Nam compoſitio-
nem quidem dicunt corporum ad fu-
erficies contactum, quemadmodum
in aceruis frumenti, hordei, lentis, ac
ſimilium, inque calculis littoralibus eſt
videre. Mixtionem autem ponunt duo-
rum vel plurium corporum, quorum
qualitates per integra diffundantur, vt
in igne & ferro candenti licet videre,
inque animis noſtris. Vtrobique e-
nim per integra corpora diffuſionem

fieri, prout ipſis corpus placet per cor-
pus tranſire. Temperationem vero
duorum vel plurium corporum humi-
dorum ponunt, quorum qualitates per

integra diffundantur. Ac mixtionem

quidem etiam ſiccis corporibus tribu-
Vnt, vt igni ac ferro, animo & corpo-
ri: temperationem vero ſolis humidis
concedunt. Simul enim ex tempera-
tione ſingulorum humidorum, vt vini,
mellis, aquae, aceti, ac ſimilium qua-
litates elucere, Atque in talibus tem-
perationibus permanere temperatorum
qualitates, ex eo conſtare, quod haec
ſaepe numero arte quadam a ſe inuicem
ſeparentur. Enim vero ſi quis oleo
tinctam ſpongiam in vinum aqua tem-
peratum demittat, aquam a vino ſe-
paraturum eſſe, in ſpongiam procur-
rentem. Confuſionem denique ſtatu-
vnt duarum vel plurium qualitatum in
alterius diuerſae ortus transmutatio-
nem, vt in vnguentorum & pharma-
corum compoſitione conſpicitur.
P

.

Kd bel, 0

PhYl. c. L f
gns
3. Kon
Kn
nui
Lane
ſper
ter⸗
conm
gue
tla
uu
oe

Stob, e
XNN,

41.ſ.

T f frrrrre-

.
8. Sed 49,Oeo.
ubae. medin
npere. metegris
lcls e⸗
n ſl
Ur ſub
5 Vi.
fere,
gelca,
Vel⸗

ben blh.
. h. e.25.

nINI⸗
1 4.

Plut Plac
INtuI, V, 56.
Mo⸗

cor.
Vero
c. .
esper
en
bu.
hpo⸗
midis
Here.⸗
trin,,
ngur⸗
ten-
Oru
dhuec
nicem
0eo
Utem⸗
oke⸗
Ocur-
Natu-
N in
atlo-
ra-

8Stob. Ecl.

Phyſ. c.
XXI. p.

3 „

CAP.

pE GENENATIONE CORRVPTIONE M01TV.

633

XIV. D

DE GENERATIONE ET CORRVPTIONE.

Oſidonius interitus & ortus quatuor
facit ſpecies, de iis, quae ſint, in ea,
quae ſint, vſurpatas. Nam interitus
ortus ſpeciem de iis, quae non ſint,
& in ea, quae non ſint, vt ante mo-
nuiinus, tanquam quae in rerum natu-
ra non eſſet, reiecit. Priorum autem
ſpecierum vnam ponit in diuiſßione, al-
teram in transmutatione, tertiam in
confuſione, quartam in reſolutione. At-
que harum vnam quidem in ſubſtan-
tia cerni, reliquas autem tres in iis,
quae proprie qualia dicantur: eorum-
que rationem ortus & interitus exiſte-
re. Nam ſubſtantiam quidem nec au-
geri nec minui, ſiue quid addatur, ſiue
detrahatur, verum duntaxat immuta-
ri, vt in numeris ac menſuris contin-
gat: in iſtis qualibus autem, vt Dione
ac Theone, incrementa & decrementa
cerni, ideoque in animalibus, ſtirpi-
bus, ac ſimilibus interitus capacibus,
permanere ſingulorum ab ortu ad in-
teritum vsque qualitates. Ceterum
in proprie qualibus duas eſſe capaces

partes, alteram fubſtantiae, alteram
qualitatis realitatem. Hanc enim, vt
ſaepedictum ſit, augeri ac minui. Ne-
que idem eſſe proprie quale, & na-
turam qua conſtat, neque tamen ali-
vd, ſed ſolum non idem: quod & pars
naturae ſit, & eundem occupet locum:
quae autem alia dicantur, & loco ſe-
parari, nec in parte poni. Non
eſſe porro idem illorum vtrumque,
manifeſtum facit Mneſarchus. Neces-
ſarium enim eſt iisdem eadem eueni-
re. Quare ſi quis, cum equum finxe-
rit, verbi gratia, poſt, eo confracto,
canem faciat, recte dixerimus id nunc
eſſe, ante non fuiſſe. Quocirca non
idem eſt vtrumque. Neque recte di-
xerimus nos eadem omnes efſe natura.
Saepe enim contingit naturam qui-
dem, velut Socratis, ante ortum exi-
ſtere, ipſum autem etiam deſiderari:
ac rurſum poſt eius interitum natu-
ram quidem permanere, ipſum autem
non amplius exiſtere. .

CAP. XV.
DE MOTV.
Stob. e Hryſippus motum dicit loci muta- ſiſtentium partes ad medium totius
XXIII p. tionem, vel in totum, vel ex parte. ferri, atque etiam ipſius mundi: quo-
41. g. Curſum autem, vehementem e ſublimi circa recte dici, omnes mundi partes

motum. Quietem autem partim pri-
vationem motus in corpore, partim
eundem corporis ante & poſt habitum.
Multis porro modis quietem ac motum
dici, indeque definitiones multas ori-
ri. Primos quidem motus eſſe duos,
rectum & obliquum. His autem varie
miſtis varios motus exiſtere.
Zeno dicebat omnium per ſe con-

ad ipſius medium ferri, ac praecipue
graues, eandemque cauſam eſſe & mun-
di quietis in vacuo infinito, & terrae
in mundo, circa cuius panctum eſt
conſtituta. Neque corpus omne gra-
vitatem habere, vt aerem & ignem, ta-
men haec quoque ad mundi medium
ſerr „Circaque eius ambitum conſi-
ere.

LI II CAbP.

CA P.

64 PARS VII. DoCTRINAE sT⁊0CORVM. P. II c. XI. XVX.

XVI.

DE ANIMALIBVS.

Laert.

Nimatorum duo funt genera: (plan-
VII, 86. 3 HM

tae enim, vt diximus, anima non
Laert. gaudent;) quaedam appetunt tantum,
VII, 157. alia ratione de ſuper vtuntur. Eſt ve-
Plur. Plac. 'O nima, iuxta ZLenonem, & Poſido-

IV, 3. nium, ſpiritus calidus: per quem ſpi-
ramus atque mouemur. Oleanthes
eam vitae noſtrae dicit eſſe, quae ſit
huius ſpiritus, durationem. .
Laert. . . . .1: .
VII166. Eſt porro anima ſenſibilis, nobis-
que ingenitus ſpiritus. Ideo & corpus
Stanl. eſt, & durat poſt mortem, corruptioni

von du tamen obnozxia eſt: quamuis animae
H vniuerſi pars ſit, quae eſt incorruptibi-
Plut, Plac. is. Sunt qui putent animas imbecillio-
IV, 7. res, quales ſint indoctorum, corpore
ſoluto, & ipſas concidere, firmiores au-
tem, quales eorum ſint, qui Virtute
& ſapientia eas confirmauerint, vsque
ad vltimam mundi exuſtionem durare.
Laert. Odto animae ſunt partes, harum quin-
die 1 que abſoluunt ii quos vulgo vocamus,
Plac. 1V, Si Nextam facultas generandi, facul-
tas loquendi ſeptimam, ocaua eſt pars
αονι r incebs‿.
eNv. Princeps animae pars ea eſt, quae vi-
ytzr. ſa format, aſſenſum item, ſenſum, ap-
** petitum. Vocaturque ea ratiocinatio,
ſedem in corde habet, vel, vt alii malunt,
in capite, tanquam in ſphaera ſua. Ab
hac principe parte ſeptem reliquae na-
ſcuntur animae partes, atque diriguntur
in propriis organis ſuis, velutia Poly-
pode pedes ſui.
Senſus eſt apprehenſio, quae fit a
ſentiendi inſtrumento. Varie autem
vox ſonſus accipitur, pro facultate, ha-
bitu, actu, viſo, quo id quod ſenſui
obiicitur apprehendimus; ipſa item
pars princeps, a quaſenſus pendent, ſen-
ſus vocatur. Inſtrumenta autem ſen-

Id.ib. c. g.

tiendi funt ſpiritus intelligentes, a prin-

cipe parte per organa diffuſu Sunt-plut. lc.

que ſenſus, viſus, auditus, guſtus, Odo-c. I0.2.

ratus & tactus.
Viſus eſt ſpiritus, aparte animae prin- I.& ar.
cipe ad oculum vsque diffuſus, peragi-
turque contractione lucis, quae inter
oculum & rem ei obiectam intercedit,
in conum, iuxta Chryſippum. Apol-Laert.
lodorus docet partem aeris conicam, VII, 157.
proximam viſui, eſſe baſin rei viden-
dae, ita, vt res viſa apprehendatur aere,
ita extenſo, indicis quaſi vices obeunte.
Color eſt primus materiae habitus.
Tenebraez videri poſſunt, a viſu enim Phyſ. c.
ſplendor procedit, qui tenebras quaſi 19.P.35.
circumeat. Neque heic quidquam r ac
viſus mentitur, reuera enim obſcurum .
elſe videt. Chryſippus ſecundum in-
tentionem aeris intermedii nos ait vi-
dere, iſto a ſpiritu, viſui deſtinato, qui
a parte principe animae vsque ad pu-
pillam propellitur, & poſt appulſum il-
lum proxime ad vicinum aerem inten-
ditur, coni figura. Porro & ab oculis
ignei emittuntur radii, non nigri at-
quae tenebricoſi, quae cauſa eſt, vt
tenebras videamus.

Auditus eſt ſpiritus, a parte animae Plut. ib.

principe ad aures vsque diffuſus. Pera- c: ar.

giturque auditus, quando interiectusib. c. 19.
dicentem inter atque audientem aer
circulis porrectis fluctuat, atque agi-
tatione ſua ad aurem poſtremo alla-
bitur, ſicut fit inpiſcinam lapide con-
jecto. .
Odoratus eſt ſpiritus, a purte animae plut: ib.
principe ad nares diffuſus. c, 21.
Guſtus, eſt ſpiritus, diffuſus inde a
parte animae principe ad linguam.
Tactus eſt ſpiritus, a parte animae
principe ad ſuperficiem corporis diffu-
ſus, vt facile ſentiat occurrentia.
et/.

Stob. Ecl.

i
I.15.

1

4

7

lx. IV, aute

4

E

neran
Fitus,
raltar
porte
chus

VI.

.

bl.,V. de .
lac. ca. de

59 quan

116 7,

21.
leb. ſed⸗
Ute

ere
Per

0,19,

—, — —

Ount rle,
1, 00,. .l10,21

efrin- Hcar.
derag,
inter
wecklt,
Apol. laett.

a L. VII.

Nicnm, Tl.

Viden-
raere,
eunte,

ls, giob he,
Henimriylo⸗

uli 5,

Mut. Pac

iguum niz

Urum
min-
Uryi⸗
0, gi
p-
mil-
nen⸗
NCis
gri
t, Vt

numae Plut, ib,
Petr⸗ ,21,
jeckidibc
n Ee
e a⸗
9 Ar.
CC.

mne lut l,
c,21⸗

le

nae
iflu⸗

deN,

KM
4

–

.“

Sberta afimae pars eſt, quae ge-
nerandi habet facultatem, ea eſt ſpi-
ritus, a principe animae parte ad pa-
raſtatas diffuſus, de ea vero animae
158. Parte videndi Laertius?, & Plutar-
159. Chus.
b L. V. de
Plac. cap. Septima e, eaq; vltima animae pars eſt,
1. X2. 2 duamn vocalem eno, vulgo vocem appel-
15.16. 7. lamus. Eſtque ſpiritus a parze animae
23. Principe ad guttur, linguam, aliaque lo-
plut. de quele competentia organa diffuſus. oXα
Plac. IV, autem aer eſt, non ex fruſtis compoſitus
21. ſed totus atque continuus, vacuum non

DE ANIMALIB. DEO0. 8

635
Ctis rectis circulis, donec impleatur aer
vicinus, ſicut fit in piſcinam lapide con-
iecto, niſi quod aer ſphaerice, circulari-
ter talis aqua moueatur. Corpus au-
tem eſt vox, agit enim, & efficiendi ha-
bet vim, formamque impreſſam in au-
re relinquit, perinde ac in cera ſigillum.
Porro quicquid mouet, & moleſtiam
exhibet, corpus eſt: harmonia mouet
cum voluptate, diſſonantia moleſta
eſt. Praeterea quicquid mouetur cor-
pus eſt, vo autem mouetur, & refle-
ctitur, in laeuia loca impingens, vt pila
a pariete. SicinAegypti pyramidibus

àId. ib. . . b;
c, 19. intercipiens aliquod. Hic aer vento eadem vox quater quinquiesue repe-
perculſus fluctuat, in infinitum porre- titur.
CA P. XVII.
DE, D EO.-

TVcusque de principio materiali, &

rebus quae ab eo deriuantur, egi-
mus, iam ad agens priucipium deueni-
endum, quod eſt Deus.
Cic. de Diuidunt autem Stoici totam iſtam
Nat. D. de Diis quaeſtionem in partes quatuor.
II, I. Primum docent eſſe Deos: deinde qua-
les ſint: tum mundum ab his admimni-
ſtrari: peſtremo conſulere eos rebus
ib 2.5. humanis. .
Gleanthes quidem quatuor de caufis
dixit in animis hominum informatas
deorum eſle notiones. Primam po-
ſuit eam, de qua modo dixi, quae or-
ta eſſet ex praeſenſione rerum futura-
rum. Alteram, quam ceperimus ex
magnitudine commodorum, quae per-
cipiuntur coeli temperatione, foecun-
ditate terrarum, allarumque commo-
ditatum complurium copila. Tertiam,

quae terreret animos fulminibus, tem-
Peſtatibus, nimbis, niuibus, grandi-
nibus, vaſtitate, peſtilentia, terrae
motibus, & ſaepe fremitibus, lapide-
isque imbribus, & guttis imbrium

quaſi cruentis: tum lapidibus, aut re-
pentinis terrarum hiatibus: tum prae-
ter naturam, hominum, pecudumque
portentis: tum facibus Viſis coeleſti-
bus: tum Ktellis iis, quas Graeci come-
tas, noſtri cincinnatas vocant: quibus
exterriti homines vim quandam eſſe
coeleſtem, & diuinam ſuſpicati ſunt.
Quartam cauſam eſſe eamque vel ma-
Xmam, aequalitatem motus, conuer-
ſionem coeli: ſolis, lunae, ſiderum-
que omnium diſtinctionem, Vtilita-
lem, pulchritudinem, ordinem: qua-
rum rerum adſpectus ipſe ſatis indi-
caret, non eſſe ea fortuiĩta.

Deos AR⸗ iſta ratione probatum ĩb. c 6.
Chryſippo: Si eſt aliquid in rerum na-

tura quod hominis mens, quod ra-
tio, quod vis, quod poteſtas humana
efficere non poſſit: eſt certe id, quod
illud efficit, homine melius. Atqui
res coeleſtes, omnesque eae, quarum
eſt ordo ſempiternus, ab homine con-
fici non nodilu. Eſt igitur id, quo
LI IIz i

6- 17.
init.

illa

Cie. Nat.

D. II

636
illa conficiuntur, homine melius. Id
autem quid potius dixeris, quam
Deum? Etenim ſi Dii non funt, quid
eſſe poteſt in rerum natura homine
melius? In eo enim ſolo ratio eſt, qua ni-
hil poteſt eſſe praeftantius. Eſſe au-
tem hominem, qui nihil in omni
mundo melius eſſe, quam ſe, putet,
deſipientis arrogantiae eſt. Ergo eſt
aliquid melius. Eſt igitur profecto
Deus.
Et magis conciſe Zeno hoc modo:
8. Qued ratione vtitur, id melius eſt,
quam id, quod ratione non vtitur.
Nihil autem in mundo melius. Ra-
tione igitur mundus vtitur. Simili-
ter effici poteſt, ſapientem eſſe mun-
dum: ſimiliter, beatum: ſimiliter, ae-
ternum. Omnia enim haec meliora
ſunt, quam ea, quae ſunt his caren-
tia: nec mundo quidquam melius:
ex quo efficitur, eſle mundum
Deum.

Idemque hoc modo: Nullius ſen-
fu carentis pars aliqua potéſt efſſe ſen-
tiens. Mundi autem partes ſentien-
tes ſunt. Non igitur caret ſenſu
mundus.
Pergit idem & vrget anguſtius: Ni-
hil, inquit, quod animi, quodque ra-
tionis eſt expers, id generare ex ſe
poteſt animantem, compotemque ra-
tionis. Mundus autem generat ani-
mantes, compotesque rationis. Ani-
mans eſt igitur mundus, composque
rationis. Idemque ſimilitudine, vt
ſaepe ſolet, rationem concluſit hoc
modo: Si ex oliua modulate canen-
tes tibiae naſcerentur: num dubitares,
quin ineſſet in oliua tibicinis quae-
dam ſcientia? Quid, ſi platani fidi-
culas ferrent, numeroſe ſonantes?
Idem ſcilicet cenferes, in platanis
ineſſe muſicam. Cur igitur mundus

pAxs vn pocrXAE STOTCORVM P. UI. c. v.

non animans, ſapiensque iudicetur,
cum ex ſe procreet animantes, atque
ſapientes?
Neque eſt quidquam praeter mun-
dum, cui nihil abſit: quodque vndi-
que aptum, atque perfectum, exple-
tumque ſit omnibus ſuis numeris, &
partibus. Scite enim Chryſippus, vt
clypei cauſa inuolucrum; vaginamau-
tem, gladii; ſic, praeter mundum, ce-
tera omnia aliorum cauſa eſſe genera-
ta, vt eas fruges, atque fructus, quos
terra gignit, animantium cauſa; ani-
mantes autem, hominum; vt equum,
vehendi cauſa; arandi, bouem; ve-
nandi & cuſtodiendi canem. Ipſe au-
tem homo ortus eſt ad mundum con-
templandum, & imitandum, nullo mo-
do perfectus, ſed quaedam particula
perfecti. Sed mundus, quoniamo-
mnia complexus eſt, nec eſt quicquam,
quod non in ſit in eo, perfectus vn-
dique eſt. Quid igitur poteſt ei de-
eſſe, quod eſt optimum? Nihilautem
eſt mente & ratione melius. Ergo
haec mundo de eſſe non poſſunt.
Bene igitur idem Chryſippus, qui
ſimilitudines adiungens, omnia in per-
fectis, & maturis docet eſſe meliora,
vt in equo, quam in equulo, in ca-
ne, quam in catulo; in viro, quam in
puero: item, quod in omni mundo
optimum ſit, id in perfecto aliquo, at-
que abſoluto eſſe debere. Eſt autem
nihil mundo perfectius: nihil virtute
melius. Igitur mundi efſt propria
virtus. Nec vero hominis natura
perfecta eſt: & efficitur tamen in ho-
mine virtus. Quanto igitur in mun-
do facilius? Eſt ergo in eo virtus. Sa-
piens eſt igitur; & propterea Deus.
Atque adeo Dei notionem ſuggeſſit Dlurarch.
primum conſpecta eorum, quæ in mun- .. 5 .
doinfunt, pulchritudo. Nihil enim, “
. pulchrum

id. ib. c.

7

puen
nalct.
Mund
Vnt.
Vnf.
mnub
quen
rotut

Laert. C
Vlig, parte
tion
beat
ens,
inm
nean
mne,
mni
Dlpt,

c ph .⸗
llac. Ph. tia⸗

6.
76 tem

tenn
tenm
I. de

dtoie⸗ ſun
contrad. X

5.1051.
J. 10

Vo
VA
er
60
W
Plut. de
ontrad.
Roic. b.
. 105
nreit
Ro hel ſu

npl. e.
m. 6,el

Eur,
Aque

Wmun- il ib. (.
VNd. 6r
erple.
tls, &
US, Vt
mau⸗
n ce⸗
enera⸗
quo
ann-
guum,
n ve⸗
lenn
ncon-
lomo⸗
rticula
iamo=-
guam,
vn-
j de⸗
tern
Digo

5, 0 li
nper-
ota,
in r.
Inm
mundo
luo,.
Aute
Virtute
gtorin
Daturd
n o-
nuNH-
1. da-
els.

mu- !5
eN,.
chru

contrad.

Pluterch.
glli la. h.

DE DEO. 637

pulchrum quod ſit, temere & fortuito
naſcitur, ſed ab arte aliqua efficitur.
Mundum pulchrum eſſe figura, color,
magnitudo, & aſtrorum varietas, argu-
vnt. Globi forma eſt mundo, omni-
vm facile praeſtantifſima, quod ſola o-
mnibus fuis partibus eſt ſimilis, cum-
que rotundus fit, partes quoque habet
rotundas. .
Laert. Quantum ad ſecundam quaeſtionis
VII, 47. partem Deus eſt nimal immortale, ra-
tionale, perfectum, ſiue intelligens in
beatitudine, nullumque malum recipi-
ens, prouidentia ſua mundum, & quae
in mundo ſunt omnia, adminiſtrans, li-
neamentorum expers formae huma-
nae, creator & parens veluti rerum o-
mnium.

plut. Dicunt item eſſe ſpiritum intelligen-
zue⸗ Ph. tia praeditum, igneum, formae exper-
„6. tem, & in quam velit ſpeciem ſeſe ver-
tentem, & rebus quibusuis aſſimilan-
tem.
Deum intelligimus, verba Antipatri
ſunt, animal beatum, interitus expers,

Id. de

Stoic.

d.
contra & erga homines beneficum. Deos ve-

p. 105 1. .. . . 2
F. ro interitu vacare omnes arbitrantur.
Eorum item, qui beneficentia eos pri-
vant, imperfecta valde de illis cognitio
eſt: v & eorum, qui generationem in
eos atque corruptionem cadere exiſti-
mant.

Plut. de Sunt tamen, iuxta Chryſippum, Dii,
Stoic. p. ui & naſcantur, & intereant iterum.
p. 1051. Sunt & qui generationis expertes ſint.
F. Deigie & mundus, & ſtellae, & terra
tob Ecl. ſfunt, ſupremus autem omnium mens
Phyſ. c. eſt aetherea, Iupiter]. Sol luna & reli-
m . qui Dii, quorum ſimilis eſt ratio, nati
b. 1052. ſunt: Iupiter aeternus eſt. Reliqui
Diialimento vtuntur, quo pari ratione
ſuſtententur: cum Ioue autem &
mundo aliter quam cum genitis Diis ſe-

ſe res habet, igne conſumendis. Iupi-
ter vero tamdiu alitur, donec omnia in
ſeipſum conſumat. Nam cum mors
ſit animae a corpore ſeparatio, mundi
autem anima ab eo non ſegregetur, &
continenter quidem augeſcat, donec
materiam in ſeipſam confumat; non di-
cendum eſt mori mundum.
Dei ſubſtantiam, Leno ait, mundum Laert.
totum atque coelum: Chryſippus quo- VIbA48.
que in AI. de Diis & Poſidonius in pri-
mo de Diis, & Antipater in ſopitimo de
mundo, aeream ei ſubſtantiam tribuunt.
Boethus autem in libro de natura, Dei
ſubſtantiam fixorum ſiderum globum
dixit. Naturam eum aliquando di-
cunt eſſe, quae mundum contineat, ali-
quando quae germinare faciat humum,
naſcique ſuper terram omnia.
Tertiam quaeſtionis partem quod at- ?lut. h.
tinet, Deum ienem eſſe putant, praedi-
tum arte, certa ratione mundi produ-
Gionem ordinantem, atque efficien-
tem, omnes in ſe continentem ſemina-
tas formas, quibus res quaeuis iuxta fa-
ti leges producitur. Spiritus eſt Deus,
pertotum penetrans mundum, variis-
que nominibus pro partium, per quas
diffunditur, varletate, appellatus, nec
non pro varietate effectuum potentiae
ſuae, quam in iisdem declarat. Aia nem- Vlegr.
pe vocant, quaſi dicas 3v, per quem
ſunt omnia. Ziva tanquam autorema f. le-
1S &‿τCvvitae. Amay, quod per aethe- gend.
rem praecipua mentis eius virtus diffu- ααν
ſaſit. Iunonem, quatenus aerem per- Aechy.
meat. Vulcanum, quatenus per artiſi- Ius Vul-
Cialem it ignem: Neptunum quatenus cano &.
aquam, Cererem denique, in quantum 7 ½ο
terram peruadit. Simili modo re-Tvoρ trI-
liqua eius etiam nomina ab aliqua ducla ranl.
ſunt proprietate. Atq; hiclocus bg Z.e- b Cicer.
none tractatus, poſt a Cleanthe & Chry- de Nat.

ſippo pluribus verbis explicatus eſt. D. II, 24.
LI 11 3 Prouidentia

.

38 PARS VII DOCTETNAEF SrOTCORVAM P. III & XIL XIX

Prouidentia illa mundus, & omnes
mundi partes, initio conſtitutae ſunt,
omnique tempore adminiſtrantur Eam
diſputationem tres in partes fere diui-
duut. Quorum pars prima, quae du-
citur ab ea ratione, quae docet eſſe De-
os, quo conceſſo confitendum eſt eo-
rum conſilio mundum adminiſtrari.
Secunda eſt autem, quae docet omnes
res ſubiectas eſſe naturae ſentienti, ab
eaque omnia pulcherrime geri. Quo
conſtituto ſequitur, ab animantibus
principiis eam eſſe generatam. Tertius
locus eſt, qui ducitur ex admiratione
rerum coeleſtium atque terreſtrium.
De his prolixus eſt Cicero, diſputatio-
ne ex mente Stoicorum inſtituta:
Quantum ad quartam partem quae-
ſtionis de Diis, peculiarem nempe ho-
minum eos curam habere, de eo inde
conſtat, quod omnia, quae in mundo
2 Haec ſunt, hominum vſibus inſeruire videa-
ſumma mus.² Sivero vniuerſo generi homi-
eſn ⸗ numb, ſingulis certe etiam, a Diis im-
I1. 31. vf. mortalibus conſulitur, quod intelligi-
que ad tur etiam oſtentis, multisque rebus
Kn. dit-aliis, quas diuturnus vſus ita notauit,
putato- vt artem diuinationis efficeret. Ne-
un. mo enim vir magnus ſine aliquo afflatu
6. diuino vnquam fuit. Nec vero itare-
e c, 66. fellendum eſt, vt ſi ſegetibus, aut vine-
tis cuiuspiam tempeſtas nocuerit, aut
ſi quid e vitae commodis caſus abſtule-
rit, eum, cui quid horum acciderit, aut
inuiſum Deo, autneglectum a Deo lu-
dicemus. Magna Dii curant, parua
negligunt, magnis autem viris proſpere
ſemper omnes res.
Chryſippus in libro de prudentia
uarto: Nihil eſt prorſus iſtis, inquit,
imperitius, nihil inſubidius, qui opi-
nantur bona eſſe potuiſſe, ſi non eſſent
ibidem mala. Nam, cum bona malis

Gell. VI,
I.

Contraria ſint; vrraque neceſſarium

eſt, oppoſita inter ſeſe, & quaſi mutuo

S

ℳ

aduerſo quaeque fulta niſu conſiſtere.
Nullum adeo contrarium ſine contra-
rio altero. Quo enim pacto iuſtitiae

ſenſus eſſe poſſet; niſi eſſent iniuriae?

Aut quid aliud iuſtitia eſt, quam iniu-
ſtitiae priuatio? Quid item fortitudo
intelligi poſſet, niſi ex ignauiae oppo-
ſitione? Quid continentia, niſi ex in-
temperantiage? Quo item modo pru-
dentia eſſet, niſi foret contra impru-
dentia? Proinde, inquit, homines ſtul-
ti cur non hoc etiam deſiderant, vt ve-

ritas ſit, &non ſit mendaciumꝰ namque

itidem ſunt bona & mala, felicitas & in-
fortunitas, dolor & voluptas. Alterum
enim ex altero, ſicuti Platoait, vertici-
bus inter ſe contrariis deligatum eſt,
ſuſtuleris vnum, abſtuleris vtrumque.
Idem Chryſippus in eodem libro
tractat, conſideratque, dignumque eſſe
id quaeri putat, i & vαααιοσυdv α⁹ο1
απταν Péαν νουυνο; Id eſt, naturane
ipſa rerum vel prouidentia, quae com-
pagem hancmundi & genus hominum

fecit, morbos quoque, & debilitates, &

aegritudines corporum, quas patiuntur
homines, fecerit. Exiſtimat autem
non fuiſſe hoc principale naturae con-
ſilium, vt faceret homines morbis ob-
noxios. Nunquam enim hoc conue-
niſſe naturae, autori parentique rerum
omnium bonarum. Sed cum multa,
inquit, atque magna gigneret pareret-
Aucabriſſinn & vtiliſſima: alia quoque
imul agnata ſunt incommoda iis ipſis,
quae faciebat, cohaerentia: eaque non
per naturam, ſed per ſequelas quasdam
neceſſarias facta dicit, quod ipſe appel-
lat aατοαααο ν. Sicut, inquit,
cum corpora hominum naturafinge-
ret, ratio ſubtilior, & vtilitas ipſa operis,
poſtulauit, vt tenuiſſimis minutisque
oſſiculis caput compingeret. Sed hanc
vtilitatem rei maioris alia quaedam in-
commoditas extrinſecus conſecuta eſt:
VTt

Vt ſua
iid
Prol
part

Plut. 15
Hac. h ſt.

Laert.
VII148, CUd
fac
u
ſe
En

ladant,

t. 5

Mh. h.

2J. ſa
dtob. 8
Echbhyf.
, IX. l.
d laert.
UIlrgg.
* Plut, 4
1c. (
Mib,
dob. be,

1.

di,
dtod,

ere.
tra-
titiae
lrige?
inin⸗
itudo⸗
ppo⸗
exin-
pru-
pru.
8ſtul
1 Ve.
inque
Kin-
erum
rtici.
neſ
gue.
libro
eſſe
Nsnt
Grane
.
umn
S
ntur
Nemn
cO-
ob⸗
nne⸗
erum
nulta,
eret-
logue
non
dumn
Mpe⸗
qut
inge⸗
pen 1
igle⸗
i⸗
elt:

Nt

. DE NATVRA.

vt fieret caput tenuitur munitum, &
ictibus offenſionibusque paruis fragile,
proinde morbi quoque & aegritudines
Partae funt, dum ſalus paritur. Sic

639
Hercle, inquit, dum virtus hominibus
per conſilium naturae gignitur, vitia
ibidem per aflinitatem contrarlam nata
ſunt.

CAP. XVIII.

DE NA

plut. TOui proximam Poſidonius naturam
ln L, Iſtatuit. Naturam vero aliquando
Laes., dicunt, quae continet mundum, ali-
VII. 148., quando vero, quae germinare humum
“' ſacit, naſcique ſuper terram omnia,
quorum vtrumque, vt antea indicaui-
mus, ad Deum pertinet. Natura enim,
quae continet & conſeruat mundum,
ſenſum habet atque rationem perfe-
ctam, eaque ipſa potentia anima mundi
eſt, mens & ſapientia diuina. Atque
ita vno naturae nomine duas res diuer-
ſiſſimas comprehendunt, Deum &mun-
dum, artificem & opus, dicuntque alte-
rum ſine altero nihil poſſe, tanquam
natura ſit Deus mundo permiſtus.
Nam interdum ſic confundunt, vt ſit

CA P.
L E F

a plut. Ertium a Ioue, iuxta Poſidonium,
Plac. , 1 fatum eſt, primus enim Iupiter,
S& ſecunda natura ‚tertium fatum.
Ecl.?hyl. VoOcant autem fatumb, Ccauſarum
c. IX. p. Concatenatam ſeriem, h. e. ordinem &
12. nexum, quem tranfſilire nemini liceat.
b Laert. PFatum cauſa eſt a lege dependense, at-
VII. 149. que iuxta legem dirigens, vel ratio, per
Ic, quam mundus ordinatur.
blut b. Zeno fatum eſſe dixit vim naturae,
Stob. lc, ſecundum eadem motricem, non mul-
tum a prouidentia, nuturoque diſtan-
V tem, .
bid. Panaetius eundem cum fato Deum
Stob?“ facit. JJMãʒ
Plut. Il. cc 7 1r;
Gell. Chryſippus vim ſpiritualem ait eſſe,
NoXHτι hoc vniuerſum ordine gubernantem.
Att. VI, 2

Ladtant.
VII, 3.

TVRA.

Deus ipſe mens mundi, & mundus ſit Plat. 4
ut.

corpus Dei. Hanc communem natur'att ontrad.

Chryſippus vocat, vt a particulari na- Stoic. p.

tura diſtinguat. 1050.B.
Natura, iuxta Lenonem?, eſt ignis, a Laert.
rationis particeps atque ordinis, ad gi- Eis 5.
gnendum progrediens via, qui ignels eat D.
eſt ſpiritus, formarum artifex. Aliib II,32.

dicunt habitum eſſe, ex ſeipſo motum Eadem

accipientem, iuxta ſeminales rationes, prorſus
efficientemque & continentem, quae haer de.
ex ipſo conſtant, ſtatutis definitisque cum de-
temporibus, taliaque facientem, qua- ſnitione
lia ſint ea, a quibus ſecreta fuerit, ratio- Dei ſu-

nem tum vtilitatis habentem tum vo- Pis ex

Plutar-
luptatis. cho alla-
ta.
XIX. b apud
La ert.
A TO. VII. 48.

Vel ſempiternam atque indeclinabilem
ſeriem rerum, & catenam, voluentem
ſemetipſam ſeſe, & implicantem, per
aeternos conſequentiae ordines, ex
uibus apta connexaque eſt. Vel, vt
alibi Chryſippus, in libro nempe de de- 15. Stob.
Fnitionibus Relationem mundi,legem- I. e.
que omnium rerum mundanarum, pro-
videntia gubernatarum: vel rationem
cur praeterita facta ſint, praeſentia fi-
ant, & futura deinceps ſint extitura.
Rationis autem, veritatis, cauſae, na-
turae, neceſptatis, aliisque eiusmodi
vocibus promiſcue vtitur, vt quae ei-
dem rei diuerſo reſpectu tribui poſſint.
A variis porro muniis fatum, Clotho ap-
pellatur, & Lacheſis, atque Atropos.
Lacheſis

640

Lacheſis, quoniam ſuam cuique veluti
ſortem diſpenſat. Atropos, quoniam
immutari aeternum eius diſpenſatio ne-
quit. Clotho, quoniam eius muniis ali-
qua ſimilitudo cum ſlis ducendis in-
tercedere videtur.
pPlut. Neceſytas cauſa eſt inuincibilis, vio-
plac. Ph. lenta maxime, & cui nihil reſiſtere va-
1, 27. leat. Fortuna incognita cauſa eſt, at-
. !h 29. que occulta menti humanae. Nempe
necesſitate alia eueniunt, alia fato, deli-
berato conſilio alia, alia fortuna, denique
caſu nonnulla.

Plut. I. c. Qum autem fatum cauſarum ſit ſe-

I, 27. rjes, ordine coniunctarum, ea quoque,

quae noſtra ſunt, complectitur.
Fato omnia fieri affirmatum Zenoni
in libro de fato, & Poſidonio in ſecundo
defato, Boetho item in XI de fato. Id
vero Chryſippus hoc modo probat: Si

Laert. l. e.

Cicer. de
falſ.c. 10.

eſt motus ſine cauſa; non omnis enun-

ciatio, quod à£t4⁰oav dialectici appellant,
aut vera aut falſa erit. Cauſas enim ef-
ficientes quod non habebit, id nec ve-
rum nec falſum erit, Omnis autem e-
nunciatio aut vera aut falſa eſt. Mo-
tus ergo ſine cauſa nullus eſt. Quod ſi
ita eſt, omnia, quae fiunt, cauſis fiunt
antegreſſis, id ſi ita eſt, omnia fato frunt.
Efficitur igitur fato fieri, quaecunque
fiunt. Omnes autem neruos, Cicero-
ne teſte, intendit, vt perſuadeat omne
àan, aut verum eſſe aut falſum, at-
que hac ratione poſſibilia tollit, & deter-
minata, aliasque Peripateticorum di-
ſtinctiones, de quibus Alcinous eſt vi-
dendus.
Ad ignauum argumentandi genus:
Si fatum tibi eſt ex hoc morbo conuale-
ſcere; ſiue medicum adhibueris iue non
conualeſtes. Item: ſi fatum tibi fue-
rit ex hoc morbo non conualeſeere; Rue
ap. Cic. 1l mé dium adhibueris, ſiue non, non con-
de fate valeſces, ita reſpondebat Chryſippus:
12. quaedam ſunt in rebus ſimplicia, quae-

cap. 26.
dρ⁰
ε⁰.

X

PARS VII. DOCTRINAh STOICORVM P. III. c. IX.

dam copulata. Simplexeſt, morietur
eo die Socrates. Huic, ſiue quid fece-
rit, ſiue non fecerit, finitus eſt morien-
di dies. At ſi ita fatum ſit, naſcetur Oe-

dipus Laio: non poterit dici, ſiue fue-

rit Laius cum muliere, ſiue non fuerit,

copulata enim res eſt, & confatalis. Sic
enim appellat: quia ita fatum ſit, &
concubiturum cum vxore Laium, &
ex ea Oedipum procreaturum, vt ſi
eſſet dictum, luctabitur Olympiis Milo:
& referret aliquis: Erge ſiue habuerit
aduerſarium, ſiue non habuerit, lucta-
bitur: erraret. Eſt enim copulatum,
luctabitur, quia ſine aduerſario nulla lu-
ctatio eſt. Omnesigitur iſtius generis
captiones eodem modo refelluntur.
Siue tu adhibueris medicum, ſiue non
adhibueris, conualeſces: captioſum.
Tam enim eſt fatale, medicum adhi-
bere, quan conualeſcere. Haec, vt di-
Xi, confatalia ille appellat. .
Cumque duae adeo ſint ſententiae
veterum philoſophorum, vna eorum,
qui cenſerent omnia ita fato fieri, vt id
fatum vim neceſſitatis adferret, in qua
ſententia Democritus, Heraclitus, Em-
pedocles, Ariſtoteles fuit, altera eo-
rum, quibus viderentur ſine vllo fato
eſſe animorum motus voluntarii:
Chryſippus, tanquam arbiter honora-
rius, medium ferire voluiſſe: ſed ap-
plicat ſe ad eos potius, qui neceſſitate
motus animos liberatos volunt. Dum
autem verbis vtitur ſuis, dilabitur in eas
difficultates, vt neceſſitatem fati confir-
met inuitus. Atque hoc ſi placet, qua-
le ſit, videamus in aſſenſionibus, quas
prima oratione tractaui. Eas enim
veteres illi, quibus omnino fato fieri
videbantur, vi effici, & necefſſitate di-
cebant. Quiautem ab his diſſentie-
bant, fato aſienſiones liberabant, nega-
bantque fato aſſenſionibus adhibito ne-
ceſſitatem ab his poſſe remoueri:
iique

Cicer. de
fato c. I7.

orletut
ifece⸗
horlen-
turOe⸗
le fue⸗
Afoeri,
lir. Kic
nſt, &
um,
,V ſ
is Mlo:
nabuerit
it kch⸗
ulatam,
nullu-
generis
untur.
lue non
puoſun.
im adhi-
etdi⸗

tentie Cen dle
oruin, 0α17.

1, Nid
1
dos, Dh-
Urera eo⸗
Nlo fua
Uotarii:
honori-
ſec ap⸗
elliute
t. Dom
turines
ti conn-
Acehut.
s, Is
Hyain
nferi
ſune, di⸗
Ileotie-
t, nega-
bito ne⸗
noueri
iique

—

. .

—

DE FATO. 641

jique ita diſſerebant: Si omnia fato
fiunt, omnia fiunt cauſa antecedente:

& ſi appetitus; illaetiam, quae appeti-

tum ſequuntur. Ergo etiam aſſenſio-

nes. Alt, ſi cauſa appetitus non eſt ſita

in nobis, ne ipſe quidem appetitus eſt
in noſtra poteſtate. Quod ſi ita eſt,
ne illa quidem, quae appetitu efficiun-
tur; ſunt ſita in nobis. Non ſunt igi-
tur neque aſſenſiones, neque actiones
in noſtra poteſtate. Ex quo efficitur,
vt nec laudationes iuſtae ſint, nec vi-
tuperationes, nec honores, nec ſuppli-
cia. Quod cum vitioſum ſit, probabi-
liter concludi putant, non omnia fato
fieri, quaecunque fiant.
Chryſippus autem cum & neceſſita-
tem improbaret, & nihil vellet ſine
praepoſitis cauſis euenire, cauſarum
genera diſtinguit, vt & neceſſitatem ef-
fugiat, & retineat fatum. Cauſarum
enim, inquit, aliae ſunt perfectae, &
principales: aliae adiuuantes & proxi-
mae. Quamobrem cum dicimus, O-
mnia fato fieri, cauſis antecedentibus,

non hoc intelligi volumus, cauſis per-

fectis & principalibus, ſed cauſis adiu-
vantibus, antecedentibus, & proximis.
Itaque illi rationi, quam paulo ante
concluſi, ſic occurrit, ſi omnia Jfato
fiant, ſequi illud quidem, vt omnia
cauſis fiant antepoſitis; verum non
principalibus, & perfectis, ſedadiuuan-
tibus, & proximis. Quae ſi ipſae non
ſint in noſtra poteſtate, non ſequitur,
vt ne appetitus quidem ſit in noſtra po-

teſtate. At hoc ſequeretur, ſi omnia

perfectis, & principalibus cauſis fieri
diceremus, vt cum hae cauſae non eſ-
ſent in noſtra poteſtate, ne ille quidem
eſſet in noſtra poteſtate.
Quamobrem, qui ita fatum intro-

ducunt, vt neceſſitatem adiungant, in

eos illa valebit concluſio. Qui autem
cauſas antecedentes non dicent perfe-

„

Ctas, neque principales, in eos nihil va-
lebit. Quid aſſenſio vero ſit, & quo-
modo ſit in poteſtate noſtra, in Logicis
anobis fuit demonſtratum.
Hinc ſequitur, quamuis neceſſario
coacta atque fato coniuncta ſint omnia,
ingenia tamen ipſa mentium noſtra-
rum proinde fato eſſe obnoxia, vt Pro- Gell. VI,
prietas eorum eſt ipſa & qualitas. Nam 2 0. 386.
ſi funt per naturam primitus ſalubriter
vtiliterque ficta; omnem illam vim,
quae de fato extrinſecus ingruit, inof-
fenſius traétabiliusque transmittunt.
Sin vero ſunt aſpera & inſcita & rudia,
nullisque artium bonarum adminiculis
fulta: etiam ſi paruo, ſiue nullo, fatalis
incommodi conflictu vrgeantur; ſua
tamen ſcaeuitate & voluntario impetu
in aſſidua delicta & errores ruunt. Id-
que ipſum, vt ea ratione fiat, naturalis
illa & neceſſaria rerum conſequentia
efficit, quae fatum vocatur. Eſt enim
genere ipſo quaſi fatale & conſequens,
vt mala ingenia peccatis & erroribus
non vacent. Huius deinde rei exem-
plo, non hercle nimis aliene neque ille-
pide vtitur. Sicut, inquit, lapidem
cylindrum, ſi per ſpatia terrae prona
atque deruta iacias, cauſam quidem ei
& initium praecipitantiae feceris; mox
tamen ille praeceps voluitur, non quia
tu id iam facis, ſed quoniam ita ſeſe mo-
dus eius & formae volubilitas habet: ſic
ordo, & ratio, & neceſſitas fati genera
ipſa & principia cauſarum mouet; im-
petus vero conſiliorum mentiumque
noſtrarum actionesque ipſas, voluptas

cuiusque propria & animorum ingenia

moderantur. Infert deinde verba
haec, his, quae dixit, congruentia. Pro-
pterea a Pythagoreis ĩta eſt dictum:
Cernas eſſe homini quaeſitos ſponte do-
lores.
quia ſcilicet noxia cuique de ſemet ad-
veniant, peccentque homines fui
Mm mm appetitus

1
1

PARS VII DOCTz i«TNAE &TOICORVM P. II c XXXI.

642 . jufini
appetitus motione, laedanturque ſua- culpa & in maleficio reuicti funt, per- neca⸗
pte ſententia & propoſito. fugiunt ad fati neceſſitatem, tanquam Nullu
Propterea negat oportere ferri gudi- in aliquod fani afylum, &, quae peſſi- Carm
riq; homines aut nequam, aut ignauos, me fecerunt, ea non fuae temeritati, nua,
& nocentes, & audaces: qui, cum in fed fato, eſſe attribuenda dicunt. . goe⸗
CAP. XX. d
DE IIS5, WAE CORPORA NON SVNT, ET PRMO WDEM. u
. L DE EO, WOD DICITVR. . —
aert. ◻Aec de corperibus, jam ad ſecun- zuor ſunt ſpecies: id, quod dicitur, &
VII 1410. — Tdum locum naturalis ſcientiae de- mane, & locus, & tenepus. .
veniendum de his, quae corpora non Id, guod dicitar, eſt, quod inter no-
gSext. Em-ſunt, fiue incorporeis. Incorporeum au- tionem & rem iuxta phantaſiam ratio-
pir. adu. tem id eſt; quod efle poteſt, ſed in cor- nalem eſt medium, de quo ſatis fupra in aett.
Mathem poribus non continetur. Horum qua- Logicis. nſ
P- 417⸗ Ktrab. .
L DEVACVO ET LOCO a Po i
Stob. Ecl. Ecundum incorporeum eſt vacuum: locus iuxta Chryfippum, quod ab ali-⸗ t
vhyſ. Quod corporis eſt priuatio. Nul- quo aliquibusue ſiue occupatur, ſiue

CxXXII. um autem in mundo vacuum eſt, ne-
14 La- Que in toto, neque in parte eius vlla. Ex-
ert. VII. Tra mundum vacuum eſt infinitum, in
140. quod ipſe ſoluendus eſt mundus.
Stob. I., Proximum Locus eſt. Eſt autem

P 40.

DE TE
INeer res incorporzas poſtremum lo-
cum tempus occupat. Eſt autem zem-
pus iuxta Stoĩicorum haut paucos, mo-
tus fui ipſius, non coeli, atque nee initi-
Stob. c. um, nec generationem admittit. Chry-
cap XI. ſippo tempus menſura tarcdlitatis eſt, &
P. 20. Celeritatis. Zeno definit, quod fit in-
teruallum motus, & menſura celerita-
tis ac tarditatis, ſecundum quam & fi-
ant & ſint omnia. .
Poſidonius alia prorſus infinita dixit
eſſe, vt omne tempuz: alia parte tan-
tum quadam, vt praeteritum & futu-
rum, ea enim praeſenti coniungi. Aie-
bat autem tempus motus eſte interual-
lum, vel tarditatis ac celeritatis menfu-
ram, cuius pars praeſens ſit, pars ſit fu⸗

1

ibid.

CA P. XXII.

poteſt ocupari. Sic a vacuo ĩgitur differt,
quod corporis eſt expers. Itemque a
ſpatio, quod ex parte tantum occupa-

tur, vt vini amphora, parte dimicdia tan- ln
tum plena. U.
tura, praeſens futuro coniungente pum- . Haet.
Qco quaſi quodam. Vocatur id r0 v, e
atque exiguae maxime temporxris parti, z,

quae ſub ſenſum cadat quidem, tribur-
tur, ſecundum futuri ac praeteriti ratio-
nem ſubſiſtenti.
Chryſippus tempus dixit motus in-
teruallum, menfuramque tarditatis &
celeritatis, interuallum quidem motum
mundi conſequens: fecundum quod
moueantur ac ſint omnia. Niſi potius
geminum ponatur tempus, vt ſimili ra-
tione terrae, morizquez, & vacui nomen
tum integris iſtis, tum partibus, eorum
tribuatur. Quemadmodum autem
inane omne eſtin omnem partem infi-
nitum, ſic etiam tempus omne vtrinque
infinſtum

ibid.

1.

lnt, per.
Aniquam
e peſt
meritit;

r.
ll.

DEN

ur, &
ter no⸗
rati⸗.
fuprain

ab al⸗
, ſlle
ne
upe⸗
ztan⸗

epir
16 WV,
ttibur
iratio⸗

ts in⸗ ibi,
is
Notl
o
oS
lite-
Nen
THH
Utein
infi
un

.
4

2,

infinitumeſſe. Nam & praeteritum fi-
ne carere, & futurum. Affirmat item
nullum integrum eſſe praeſens tempus.
Cumenim in infinitum ſecentur conti-
nua, ita etiam tempus poſſe ſecari. Ita-
que nullum proprie tempus praeſens
dici, verum ita craſſiore modo vocari.
Ac ſolum ait praeſens exiſtere, reliquis

VIZA CLEANTIIIY

643
duobus inſtantibus quidem, non au-
tem exiſtentibus, niſi forte eo, quo ca-
tegoremata, mnodo exiſtere dicantur,
quemadmodum ambulatio ambulanti
tribuitur, non vero ſedenti, aut lacen-
ti. Atque iſta de PHILOSOPHIA
STOICORVM dicta ſufficiant.

—

CAP.
VITA I
Ten EANTHES Aſſo ortus, Lyciae
Strab. L. Ciuitate, naturae & artis opera, vt
XIII. p. Strabo eſt autor, munitiffuna,
610. Phaniae filius extitit. Hic, iuxta An-

e Mer tiſthenem, pugil primo fuit, Athenas-
nen ℳo⁰ Que delatus, Grachmas quatuor in bo-
iae, vt Ilis habens, ad Cratetem ſe contulit.
zp. Stanl. Inde Zenonem ſecutus eſt, cui con-
eſt, ſed ſtanter adhaeſit, eiusque philoſophiam
n atque opiniones mordicus tenuit.
ic in- Eum induſtria laborumque inprimis
telligi. cCommendabat tolerantia, quae tanta
adde fuit, vt paupertate cogente noctu in
Stenh: * hortis hauriendae aquae operam loca-

Laert. Verit, quo poſſet interdiu philoſophiae
1. c. vacare ſtudiis, vnde & Oocder)s&, h. e.
puteos exhaurientis cognomen tulit.
ibid. In iudicium pertractus, vt, qua re

vitam ſuſtineret, ederet rationem, qui
ita perfecta corporis atque animi frue-
retur ſanitate, hortulanum teſtem ad-
duxit, Ccui operas ad aquam haurien-
dam locare ſolebat; feminam item cu-
jus pinſebat farinas. Quare admiratio-
ne perculſi Areopagitae decem illi mi-
nas de publico praebendas ſtatuerunt,
quas eum accipere vetabat Zeno. An-
tigonus 3000 minas fertur eidem dedifſ-
ſe. Cumque ad ſpectaculum aliquan-
do iuuenes quosdam deduceret, ven-
tus, pallium euoluens, tunicam eum

CLEANTHES.

1.
PSIVS.
non habere prodidit, qua re magnum
Athenienſium plauſum excirauit, qui
publice eum veſte donarunt, vt Deme-
trio Magneſio eſt relatum.

Ajunt Antigonum, cum eius auditor ap Laert.
eſſet, eum interrogaſſe, aquas quamob- VII, e.
rem hauriret? Reſpondifle autem eum: ek, cuck
Num qquasm vero haurio ſolum? nonne cdiros
& fodio, & rigo, & omnia facio ſtudio efſet, ad-
philoſonhiae? Nempe ad eam rem ipſum de Plut.
Zeno adigebat, atque obolum, labore de vitan-
comparatum, ſibi afferri iubebat. Is & as arr⸗
quicquid lucratus eſſet Cleanthes, co- 3 3
ram omnibus diſcipulis ſuis, profere-
bat aliquando, Cleanthem, ſi velit, ali-
vm alere Cleanthem poſie dicens. Qui
vero vnde ſubſiſtant, habeant affatim,
ab aliis quaerere, quae ſint vitae necefla-
ria, nihil diligentius tamen philoſo- .
phantes. Hinc nout Herculis nomen
datum Cleanthi. Fuitque adeo ſtu-
dium in eo ſummum, ingenium pauloe
magis obtuſum. H
Zenonis, magiſtri ſui, dictata teſtis , aert.
boumque oſſibus excepit, quod pecu-vIILIz4.
nia ad chartas emendas non ſuppereret,
eundemque annis XIX audiuit. bb. . 176.

Hasque ob cauſas obtinuit, vt ipfe ibid, ſ.
prae ceteris condiſcipulis, quorumnu- 74
merus erat haut exiguus, Zenoni in
ſchola ſucceſſor daretur.
Mm min z

—

CaApP.

644

Laert.
VII, 171.

Icteriis eum inceſſentibus condi-
ſcipulis, aequo animo id kulit; aſi-
num etiam vocantibus, ſe ſolum forre
Zenonis ſar cinam poſſe, reſpondit.
Timiditatem exprobrantibus fibi,
hazc vero, inquit, vt minus peccenn, eficiet.
Suam item inopiam diuitum praefe-
rens affluentiae, dum illi, ait, pila lu-
dunt, oego duram aro atque male reéſpon-
dentem huinitm.
Saepe dum foderet ſeipſum increpa-
bat: quod audiens Ariſto, quem, in-

canum quidem, ſed mentis expertem.
Cum diceret nonnemo, Arceſilaum
vitae officia negligere, bono animo eſto,
dixit, neque vituperes. Ille enim etſi
verbis officia tollit, tamen facto commen-
dat. Arceſilao vero ad haec dicente,
non poſſum ferre adulationes, reſpon-
dit Cleanthes: Num vero adulatus ſum
tibi, dictis tuis facta reſponderenegans?
Interroganti, quid filum cum maxi-
me debeat edocere? Electrae verbis re-
ſpondit:
1. Eu- Tace, tace, tenue veftigium.
nu. Lacone quodam dicente bonum eſſe
Chori I. laborem, geſtiens reſpondit:
Sunguine miſili es generoſo.
Adoleſcentem quendam, an ſentiret?
interrogauit, eoque omnino ſentire
ſeſe affirmante, cur ergo, inquit, ego te
Jontire non ſentio?
Laert. Soſitheo poeta, in theatro, praeſente
VII, 37. Cleanthe dicente,
Quotquot Cleanthis vexat inſanus
uror.
Eundem vultum geſtumque ſerua-

ib. ſ. 172.

Oreſtes

excitato Soſitheum eiecerunt. Qui
paulo poſt ad Cleanthem venit, ſibi-
que dolere dixit, quod maledicto eum

PARS VII. COLEANIHIES. CAP. II. III.

CA P. II.
APOPHTHEGMATA EIVS.

quit, obiurgas? Cui ille, ſenem, inquit,

. vit, qua re moti auditores plauſu

inceſſiſſet, cui Cleanthes. Indecens
fore, ait, Liberum patrem atque IIlercu-
lem, a Poetis traductos ſpeltare, animo
nihil propterea commotum, ob leue du-
tem maledilctum in ſe conieltum vehe-
menter indignari.
Peripateticis idem quod Oyris acci-
dere aiebat, quae bene ſonantes ſeipfſas
tamen non audiant.
Cum, Zenonem ſecutus, animi in-
dolem ex facie coniici poſſe defende-
ret, faceti quidam adoleſcentes homi-
nem ad eum adduxere libidini deditis-
ſimum, ſed ruſtica veſte indutum, cu-
jus vt explicaret ingenium, rogarunt.
Eum igitur ille abire iuſſit, quod dum
faceret ille, ſternutauit, Cleanthes vero,
teneo virum, dixit, mollis eſt.

Cuidam, qui diu ſolus cum eo loque- ib. ſ74.

retur, dicebat, cum bomine loquerisnon
malo. Seneétutem exprobranti, Abire
velim, dixit, verum ſanum me eſſe vi-
dens, ſeribendo & ſtudiis excolendis ido-
neuum malim expectare. .
Iubebat, eos, qui ipſum audiebant, Cicer. de
ſe cum ipſos cogitare pictam in tabula fin. Il, 21.
voluptatem, pulcherrimo veſtitu & or-
natu regali in ſolio ſedentem: praeſto
eſſe virtutes, vt ancillulas, quae nihil
aliud agerent, nullum ſuum officium
ducerent, niſi vt voluptati miniſtrarent,
& eam tantum ad aurem admonerent, ſi
modo id pictura intelligi poſſit, vt caue-
ret, ne quid perficeret imprudens, quod
offenderet animos hominum aut quid-
quarn, e quo oriretur aliquis dolor.
Inrantem eoο ipſo, quo iurat tempone, gtob. S.
aut vere iurare, dixit, aut peieraree ſiita 28. p.
iuret enim, vt qui praeæſtiturus, quod iu- 196.
rat, ſit, vere eum ſanceqgue, quantum
ad ipfim, iuramentum iurare: ſi propo-
ſitum a iuramento diſentiat, peieraré.

elt cu

iuCun
gorte
Aoron e II
Mn 8. gut
134. B.
20.

ndocent
lrcu-
Animo
ee gu-
vehe-

Aeli-

liſu

imniin.
fencde⸗
homi.
Adiris⸗
, u-
unt.
dum
Vero,

ue ib. (/.
n
lbire
Nich.

Ut, Cicer. de
bula an.ler.
K0r⸗
geſto
nihil
ium
tent
nn1
Ale⸗
nod
Uil⸗

,gob. 5.
23, b
. 195,
n

N⸗
7
4

“

Ad tacentem eum cum diceret non-
nemo, tu quidem taces, at iucundum
eſt cum amicis confabulari: Iucundum
quidem, reſpondit Cleanthes, ſed quo
mcundius eſt, esz magis amicis in hoc o-
portet Concedere.
Anton. Indoctos a brutis animantibus ſola
Max. S8. Egura dicebat diferre.

Id 8. 33.
P 21.

134.‧ Pp.
305. CA P. III.
SCRIPTA EIVS.
Laert. REiquir, vt apud Laertium eſt, pul- De honore.
VII, 171 cherrimos libros, ſequentes: De gloria.
176. De tempore. Politicus.
De phyſiologia Zenonis, II. De conſilio.
Heracliti expoſitionum, IV. . De legibus.
De ſenſu. De iudicando.
De arte. De inſtituendi ratione.
Aduerſus Democritum. Pe Er II.
Aduerſus Ariſtarchum. PDM e. ſti 2=
Aduerſus Herillum. De honeſtis. ² Laert.
De appetione, II. Denegotiis. VII, 134.
S aPpPetle; De ſcientia. b I,
De Antiquitatibus. P blaer.
De diis. e regno. . II, II4.
. J De amicitia. .kτ.
Degigantibus. De ſympoſio. Es.
De Hymenaeis, Quod eadem ſit virtus viri & feminae. X, 4.
De Poëta. Quod ſapientis ſit philoſophari. 4Athen.
De officio, III. De vtilibus vitae dictis. XII, 4.
De bono conſilio. Disquiſitionum . II. cas ta-
Degratia. De voluptate. Bea e.
cibs. e ambiguis. Laertĩo
De bona indole. De dialectica. memora-
Ars amatoria. De modis. diuer.
De honore. De praedicamentis. ed ur.
De gloria. Praeter hos memorantur Liber (picatur
De ingenio. De Atomis. Menag-
De Gorgippo. De aere.? * Cic. de
1, — e Fin. IV, 3.
De inuidentia. De aſſlumtionibus.“ Feg e, d.
De amore. De traditionibus fabuloſis. e. Won.
De libertate. Artem Rhetoricam.“ vver. de
Ars amatoria. De legibus. Bolym. c.
⸗ . l ſine
telte.

APOPITE SCRIPTA

Interrogatus, cur antiquiore aeuo grob. 5
in illa philoſophorum paucitate plures .
tamen, quam ea aetate, ſumma vir-
tute enituiſſent, quoniam, reſpondit,
olim res maxime, bodie verba curant.
Quomodo diuiti euadere homini li- Id. 8.92.

ceat, interrogatus ſi deſideriis, inquit, b. 513.
pauper euadat.

„

VlII, 79.

640

Laert.

VII, 176. Ctoginta, iuxta Laertium, vixit

annos, iuxta Lucianum IC. Mor-
Longaeu. . ” —.
tis occaſio iſta extitit. Cum gingiua
ei intumeſcens putredine inficeretur,
vel [vt Lucianus habet, enato ei in ha-
Diis,] vt Stobaeus, fub lingua excre-
Stob. §. ſcente vlcere, abſtinere a cibo biduo
7. * 90,4 medicis iuſſus eſt, quod cum feciſſet,
rectiusque iam valeret, ab iis cibo vt
rurſum vteretur, admonitus eſt. Qui-
pus tamen parere noluit, ſe magnam

PARS VII. CIRFSTPPVS. CALP. I.
CA P.
. MORS EIVS.

IV.
partem itineris confeciſſe iam dicens.
An mihi, inquit, ſuaderetis, maximu
iae parte iam ſuperata, vt reuerterer,
atque de nouo iter iſtud ingrediar? Cum-
que adeo duobus inſuper diebus a cibo
ſe continuiſſet, extinctus eſt.
Simplicius egregiam Cleanthis ſta- Simplic.
tuam Aſſi ſeſe ait vidiſſe, magnificen- in Epict.
tiae ſenatus Romani argumentum, cap. VIt.
memoriae Cleanthis dedicatam.

CHVYRSIPPVS.

CA P. 91.
VITA EIVS.

HRVYSIPPVS Solis eſt ortus, Ci-
liciae vrbe, quae Pompeiopolis
poſtea eſt dicta. Patrem Tarſenſem
habuit Apollonium „Vel, vt Suidae audit,
Apollonidem, qui Solos ſedem trans-
tulit. Quod cauſam dubitandi La-
ertio dedit, eumque ſecuto Sui-
dae, ipſum Chryſippum Tarſen-
ſem fuiſſe. Lanceae primum exer-
citiis deditus fuit. Inde, cum patri-
Lact:ib. monium Regis impendiflet miniſteriis,
ſ. 182. ad philoſophiam ſe contulit.
Laert. ib. Athenas delatus ZHe]/ nonem, juxta
ſ. 179. nonhullos, audiuit, vel potius, vt Dio-
cli aliisque relatum, Cleanthem, a quo
etiam viuo diſſenſit. In philoſophia
maxime excelluit, ingenio & acumine in
rebus omnibus valens, ita vt in plerisque
a Zenone pariter, ac Cleanthe, faceret
diſceſſionem, quibus dicereidentidem
ſolebat: doctrinas mihi exponite: gu-
mentorum inuentionem meae relinquite
induſtriae. Quoties vero aduerſus Cle-

Laert.

anthem diſputaſſet, tanta ducebatur
poenitentia, vt dixerit ſaepe:
In ceteris felix ſatis videor mihie
Aſt cum Cleanthe non ſuccedit res
Adeo autem in Dialecticis clarus fu- Laert.
it, vt plerique exiſtimarent, ſi apud Vl.8.
Deos vſus Dialecticae eſſet, non fu-
turam eam aliam, quam Chryſippeam.
Sed rerum licet extiterit feecundiſſi-
mus, non aeque tamen dictio eius
commendata fuit.
Studium eius & induſtria ſumma
fuit, quod ſatis loquuntur plurimi ab
eo ſcripti libri. Vetula enim ei mini-
ſtrans quingentos verſus quotidie ſcri-
bere ſolitum eſt teſtata.
Si priuatim cum eo aliquis diſputa-
ret, placide reſpondebat atque libere,
ſimulac vero populus adeſſet, acriter
& contentioſe inſurgebat, inquiens:
Aſpectus hei mi frater irhatur tuus,
At tu furorem pone, rélte vt ſentias.

Laert. ib. ſ. 183. qui ta men hec ſibi velle
potius videtur, Chryſippum cum nonnemine dis
putantem, qui, ſine arbitris quamdiu res gerere-
tur, placidum ſe oſtendebat, teſtibus vero acce-

— —
dentibus, moroſum & contentioſum ſe praebebat
diſputatorem, id ei verfibus iſtis exprobrafle, qui
ſane in eam quam Stanleius hic exhibet ſententi-
am, minus apte quadrant.

In

li id

geſtu,
ncil
ehriat
111183. AG
re,
fliun
ret,
pium
Phuo
de d

leert,
FII,182. 0
N⸗
Am

u

ki
len
0
Kob, §.
3,42. gi

Ioà. berm,

17,.105
ld. Serm.

Cum.
cibo

is ſta-g

Ntum, dah. I.

ebatoe

Gt rer

ISfü- Laett.
AONd e
on fü⸗
ppenln.
i-
0 eibs

ſummt
rimit
e minl⸗

41
uebebat
kalle, g .

ſententl⸗

N

VrTA. APOPHTHIFGOMATA

Laert. le. In compotationibus tranquillo erat
geſtu, ſed crura tamen agitabat, ita vt
ancilla diceret, Cbrpkppi ſola cgrura in-
ebridri. . HZ
Id, ſ.183. Adeo autem de ſe ſentiebat praecla-
re, vt interrogatus a nonnemine, cui
flium potiſfimum commendare debe-
ret, mihi, reſponderit. Nam ſi quem-
piam me noſſem praeſtantiorem, ipſe
philoſophiam apud eum audirem, vn-
de dictum de ipſo: .
Hic ſolus ſapit, aſt alii velut vm-
bra foruntur.
Vt &
Sine te, Chryſppe, nil fuiſſet por-
. ticus.
Arceſilao & Lacyda, vt Sotioni re-
latum, in Academiam venientibus, eis

Laert.

Viritz. Vm vitio ei verteret nonnemo, A-

riſtonem quod non ipſe quoque,
Vt alii multi, audiret, equidem, inquit,
ſe multitudinem ſequi voluiſem, nihil
opus mihi ph'loſophia fuihet.
Ad Dialecticum ,Cleanthem fallaci-
is impetentem, deſine, inquit, gran-
dem natu a vrauioribusrebus abdacere:
nobis autem iunioribus ſta proponé.
Stob. 8. Meditationem orawonis fontem eſe
3. P. 42. diehat.
Id, verm. Ekrietatem inſaniam eſſ'e dicebatgra-
7 P.1k65 u inferiori.
i azn. Sapientem dolere aiebat, non pertur-
7.b. 80 „qri tamen, mentem enim eius dolori
non cedere.
Dicenti, amicum

a. ib.

Anton. ei abſenti obtre-

& Max.S. Ctare: nolt, inquit, inerepare, ne me

53· P. 79. praeſonte id etiam faciat.
Improbo ei conuitianti, relbte, in-

Wbid.
quit, feciſti, nihil praetermitens eo-
rrium, gua tibi conueniunt.
13. b. Male de ſe loqui nonnullos audiens:

„

647
in philoſophiae ſtudiis ſeſe adiunxit,
hinc contra confuetudinem diſputauit,
eandemque defendit, de magnitudkine
item & multitudine, petitis ex Acade-
mia argumentis, diſſeruit.

Honorum maximus erat aſpernator, Laen.

atque ex omnibus ſcriptis ſuis nullum VII, 185.

vnquam Regi dedicauit. Paucisque d 8
contentus fuit, vnius aniculae mini- e1
ſterio vſus. Cumque litteris Clean- i5

them oraſſet Ptolemeus, ad ſe vt vel

ipſe veniret, vel ex diſcipulis mitteret
aliquem. Sphaerus miſſus eſt, Chry-
ſippo munus id detrectante. H
Accerfitis Ariſtocreonte & Philo-
crate, ex ſorore nepotibus, primus in
Lyceo fub dio ſcholas habere coëpit,
vta Demetrio accepimus.

Ibid.

.

CAF. II.
APOPHTHEGMATA EIVS.

non curare ſæ dixit, ſia tamen ſe geſtu-
rum, vt né Edem inuentant.
Differre dicebat verim iurare, &- ſz- Stob. S.
deliter iurare, item beierare, & fal- 28. P. !96

Jum iurare.

Id quod iuratur enim, quo tempore
juratur, aut res vera, aut falſa ſit neces-
ſum eſt. Siquidem ipfa iurandi forma
cum propoſitionem conſtituat, vera
ſit oportet aut falſa. Ipſum vero iu-
rantem, quo tempore furat, non ſta-
tim aut periurum efſe, aut fidelem ne-
ceſſum eſt, quando nondum adeſt tem-
pus, ad quod ceu terminum, jusiuran-
dum refertur. Nam ſicut aliquis di-
citur bene vel male paciſci, non cum
pactum committitur, ſed cum prae-
ſcriptum praeſtandi pacta tempus ac-
cedit. Sic & fideliter aut perperam
quis iurare dicetur, cum adfuerit tem-
pus, quo iuramento ſe ſatisfacturum
pollicitus eſt.
Rogatus cur ad Rempublicam non Stob.
accederet? 43.

ℳ

648

accederet? reſpondit, quia qui male

eam adminiſtrauerit, Diis, qui bene, ci-
vihbus diſplicebit.

Stob. S.

101. p. RKcit,

552.

Laert.
VII. 189.

Qui iam, inquit, ad ſummum pro-

CA P.

omnia, plane prazſtat, quae factu

p ARS VII CHRVSIPPVS CAP. UI W.

decora ſunt, & nihil omittit. Mius au-
tem vitam nondum felicem eſe ait, ſod
felicitatem poſtmodum ei accedere, cum
altiones iſtae mediae conſtantiam & ha-
bitum, & peculiarem quandam confir-
mationem nactae fuerint.

III.

SCRIPTA EIVS.

Voniam, vt Laertius ait, ſcripta
eius celeberrima fuere, placet ea
ſecundum ordinem materiarum dige-
ſta recenſere. Sunt autem ſequentia.
LOGICI LOCI THESES.
Logica. .
Philoſophicae conſiderationes.
Definitionum Dialecticarum ad Me-
trodorum VI.
Nominum Dialecticorum ad Zeno-
nem I.
Artis Dialecticae ad Ariſtagoram I.
Connexorum Probabilium ad Dioſco-
ridem IV.

LOGICI LOCI GWVI CUHRCA RES
VERSATVR ORDO I.
De proloquiis I.
De non ſimplicibus proloquiis, I.
De copulato, ad Athenadem, II.
De his, quae negantur, ad Ariſtago-
ram, III.
De praedicabilibus, ad Athenodorum,I.
De his, quae dicuntur per priuatio-
nem, II.

Ad Thearum, I. .
De optimis proloquiis, ad Dionem, III.

De differentia indefinitorum, IV.

Dehis, quae ſecundum tempora di-
cuntur, II.
De perfectis proloquiis, II.
ORDO II.
De vero disiuncto, ad GorgippidemI.
De vero coniunfcto ad Gorgippi-
dem, IV.

Diuiſio ad Gorgippidem, I.
Ad id, quod de conſequentibus eft, I.
De eo, quod eſt per tria, rurſus ad
Gorgippidem, I.
De poſſibilibus, ad Clitum, IV.

Ad Philonis de ſignificationibus li-

. brum, I.
Quaenam ſint falſa, I.

Compoſitio, tertia.
De praeceptis, II.
De interrogationibus, II.
De percontatione, IV.
Epitome de interrogatione & percon-
tatione, I.
Epitome de reſponſionibus, I.
Quaeſtionis, II.
De reſponſione, IV.
Quarta compoſitio.

De praedicamentis ad Metrodorum, X.

De rectis & obliquis ad Philachum, I.
De coniunctionibus ad Apollonidem, I.
Ad Paſylum de praedicamentis, IV.
Quinta conſtructio.
De quinque caſibus, I.

De enunciatis ſecundum ſubiectum

definitis, I.
De appellatiuis, II.
De ſubinſinuatione, ad Steſagoram, II.

LOGICI LOCI WI CIRCA Dl-
CTIONES EIL ORATIONES
VERSANTLVR.
COMPOSITIO I.
De ſingularibus & pluralibus enuncia-
tionibus, VI.
De

Pe di
1
Deina

1
De ſo
Deſo
Deſo

Otat
Dicti

r gn-
t, 4
,cumn

nßr.

dechl.

lus d

s l.

con⸗

nX.
l.
dem.
V.

eckum

m,II.

-

ncia⸗

.

SChIPTA EIVS 649

De dictionibus ad Soſigenem, & Ale-
xandrum, V. ,
De inaequalitate dictionum, ad Dio-
nem, IVvyv. .
De ſoritis quaeſtiunculis ad voces, III.
De ſoloeciſmis, I.
De ſoloeciſantibus orationibus, ad LDio-
nyſium, I.
Orationes praeter conſuetudines, I.
Dictiones ad Dionyſium, I. .

CONSTRVCTIO II.
De elementis orationis, & his, quae
dicuntur, V.
De conſtructione, eorum, quae di-
cuntur, IV.
De conſtructione, & elementis eorum,
quae dicuntur, ad Philippum, III.
De elementis orationis ad Niciam, I.

De eo quod ad alia dicitur, I.

COMPOSITIO III.

Ad eos, qui non diuidunt, II.
De ambiguis, ad Apollam, IV.

De tropicis ambiguis, I.

De connexa tropica amphibolia, II.
Ad id, quod ſcripſit Panthoedus de am-
biguis, II.
De introducttione ad ambigua, V.
Epitome ambiguorum, ad Epicratem, I.
Coniuncta ad introductionem ambi-
guorum, II.

LOGICI LOCI AD ORATIONES
AC TROPOS.

COMPOSITIO I.
Ars orationum & modorum, ad Dio-
ſcoridem, V.

De ſermonibus, III.
De modorum conſiſtentia ‚ad Steſago-

Ad Agathonem, ſiue de ordine ſequen-
tibus problematibus, I.
De eo quod quaedam concludant cum
alio, & cum aliis.
De concluſionibus ad Ariſtagoram, I.
Quod eadem oratio in pluribus modis
ordinetur, I.
Ad ea, quibus contradicitur, quod ea-
dem oratio & collecto & non col-
lecto conſtruatur modo, II.
Adea, quae obiiciuntur fſyllogiſmo-
rum ſolutionibus, III. .
Aduerſus id, quod ſcripſit Philo de tro-
Pis ad Timoſtratum, I.
Logica coniuncta ad Timocratem &
Philomathem, II.
De orationibus & tropis, I.
COMPOSITIO II.

De concludentibus orationibus ad Ze-
nonem, I.
De primis & demonſtratione carenti-
bus ſyllogiſinis, ad Zenonem, I.
De ſolutione ſyllogiſmorum, I.
De abundantibus orationibus ad Paſy-
lum, II.
De ſpeculationibus, quae ad ſyllogis-
mos pertinent, I. ,
De introduéctoriis ſyllogiſmis ad Zeno-
nem, L.
Modorum ad introductionem, ad Ze-
nonem, III.
De ſyllogiſmis ſecundum falſas figu-
ras, V.
Orationes ſyllogiſticae per reſolutio-
nem in his, quae demonſtratio-
ne carent, I.
Tropicae quaeſtiones, ad Zenonem &
Philomathem, I. Hic falſo vide-
tur inſcriptus.

ram, II, COMPOSITIO III.
Comparatio tropicorum proloquio- De recidentibus orationibus, ad Athe-
rum, I. nadem, I. falſo in ſcriptus.
De reciprocis orationibus, atque con- Orationes recidentes ad medium, III.
falſo inſcriptae.

iunctis, I.

Aduerſus

2
dIn nn

6 ⁵0 PARS VII CIIR VSTPPVS CAP. W. .

Aduerſus disiunctiones Amenii, I.
COMPOSITIO IV.

De ſuppoſitionibus ad Meleagrum, III.
Orationes Hypotheticae in leges, ad
Meleagrum, I.
Orationes hypotheticae ad introdu-
ctionem, II.
Orationes hypotheticae ſpeculatio-
num, II.
Solutio hypotheticarum Hedylli, II.
Solutio hypotheticarum Alexandri, III.
fallo inſcripta.
De expoſitionibus, ad Laodamantem, f.
COMPOSITIO V.

De introductione ad falſum, ad Ariſto-

creontem, I.

Falſae orationes ad introductionem, I.

De fallaci, ad Ariſtocreontem, VI.
COMPOSITIO VI.

Aduerſus eos, qui putant & falſa & ve-
ra eſle, I. L
Aduerſus eos, qui per ſectionem ſol-
vunt fallacem orationem, ad Ari-
ſtocreontem, II.
Demonſtratio, quod infinita ſcindi
non oporteat, I.
Ad ea quae obiiciuntur his, quae con-
tra ſectionem infinitorum fſcri-
pſit, ad Paſylum, III.
Solutio Secundum antiquos, ad Dio-
ſcoridem, I.
De falſae orationis ſolutione ad Ari-
ſtocreontem, III.
Solutio Hedylli hypotheticorum, ad
Ariſtocreontem & Apollan; I.

COMPOSITIO VII.

Ad eos, qui dicunt lemmata falſa ha-
bere fallacem orationem, I.
De negatione, ad Ariſtocreontem, II.
rationes negantes ad exercitatio-
nem, I.
De paruula oratione ad Steſagoram, II.
De orationibus aduerſus opinationes,

& de quieſcentibus, ad Oneto-
rem, II.
De operto, ad Ariſtobulum, II.
De latente, ad Athenadem, I.
COMPOSIIIO VIII.

De vtide, ad Menecratem, VIII.
De orationibus, quae ex infinito & de-
finito conſtant, ad Pafylum, II.
De vtide oratione ad Epicratem, I.

CONSTRVCTIO KX.
De ſophiſinatibus ad Heraclidem &
Pollidem, II.
De ambiguis dialecticis orationibus,
ad Dioſcoridem, V.
Aduerſus Arceſilai artem, ad Sphae-
rum, I.

CONSTRVCVIO X.

Contra conſuetudinem ad Metrodo-
rum, VI.
De conſuetudine ad Gorgippidem, VII.

LOGICI LOCI QVI QAESTIO-

NES LOGICAS SPARSIM
CONTINENT.
De numerztis quaeſtionibus XXXIX.

Sunt omnia iimul logici loci vo-
lIumina, CCCXI.

ETHICI LOCI, QCVI CIRCA
EMENDATIONEM MORALI-
VM NOTIONVM VER-
SANTVR.

ORDO I.
Deſcriptio orationis ad Theoſporum, I.
Morales quaeſtiones, I.
Probabiles ſumtiones ad dogmata, ad
Philomathem, III.
Definitionum vrbani, ad Metrodeo-
rum, II.
Definitionum ruſtici, ad Metrodo-
rum, II.
Definitionum mediarum, ad Metro-
dorum, II.
Definitionum

Defink
Dein

deſ
Ded

De!
Prot

Neto⸗

roco-
n,VI.
SIIO.

WM⸗

W.
1 V⸗

INCA
AL.

Drun.
ta, 4
troc⸗
odo⸗
ſetto⸗

jonuum

SCRIPYA EIVS. C51

Definitionum ad Metrodorum per
genera, VII.
Definitionum ſecundum alias artes, ad
Metrodorum, II.
ORDO II.
De ſimilibus ad Ariſtoclem, III.
De definitionibus ad Metrodorum, VII.
ORDO III.
De his, quae non recte definitionibus
obiiciuntur, ad Laodamantem, VII.

Probabilia ad definiriones, ad Dioſco-

ridem, II. .
De ſpeciebus & generibus: ad Gorgip-
Ppidem, II.

De diuiſionibus, I.

De contrariis, ad Dionyſium, II.
Probebilia ad diuiſiones, & genera, &
ſpecies.

De contrariis, I.

ORDO IV.

De Etymologicis, ad Dioclem, VII.

Etymologicon ad Dioclem, IV.
ORDO V.
De Prouerbiis, ad Zenodotum, II.

Depoëmatis, ad Philomathem, I.

Quo modo oporteat audire poëmata, II.
Aduerſus Criticos, ad Diodorum, I.

MORALIS LOCI
De communibus ſermonibus, in arti-
bus, & virtutibus, quae ex hoc
loco eonſtant.

ORDO I.
Aduerſus picturarum renouationes,
ad Timonaétem, I.
Quomodo ſingula dicimus, & cogita-
. mus, I.
De notionibus, ad Laodamentem, II.
De opinatione, ad Pythonactem, II.
Demonſtrationes de eo quod dicitur,
non opinaturum eſſe ſapientem, I.

4

De oratione, II. DMM
De ſermonis vſu, ad Leptinam:
ORDO I .,.
Quod recte antiqui dialecticam rece-
perint, cum probationibus, ad
Zenonem, II.
De Dialectica, ad Ariſtocreontem, IV.
De his, quae dialecticis obiiciuntur, III.
De rhetorica ad Dioſcoridem, IV.

j ORDO III.
De habitu, ad Cleonem, III.
De arte & inertia, ad Ariſtocreon-
tem, IV.
De differentia virtutum, ad Diodo-
rum, IV.
uod virtutes certae qualitates ſint, I.
De virtutibus ad Polidem, II.

MORALIS LOCI
De bonis & malis.
. ORDO I.
De honeſto, & voluptate, ad Ariſto-
creontem, X.
Demonſtratio, quod voluptas non ſit
finis, IV.
Demonſtratio, quod voluptas bonum
non ſit, IV.

De ĩiis, quae dicuntur.

Hic finis eſt libri ſeptimi Hiſtoriae
philoſophorum Diogenis Laertii. Quis

veronon videt mancum eſſe horum

titulorum vltimum? quodque adeo
reliqui ordines, ad locum huncde bo-
no & malo pertinentes, quorum pri-
mum tantum habemus, deſiderentur.
Haut dubie vltima ſui parte hic liber
deficit, &, ſinon vitae Stoicorum quo-
rundam, qui Chryſippo ſucceſſere, ex
Qquibus Zenonis, & aliorum, alibi apud
eum extat mentio, pars ſaltem haut
exigua ſcriptorum a Chryſippo cata-

De comprehenſione „ & ſcientia, & logi intercidiſſe videtur: ea nempe

ignorantia, IV.

quae reliqua eius ſcripta moralia, &
Nn nn 2 phyſica

65⁵2
phyſica omnia complectitur, quorum
haut pauca alibi ab ipſo Laertio alle-
gata occurrunt. Neque enim Laertii ne-
gligentiae adſcribi vellem praeteritam
librorum eius de legibus mentionem.
Inuenimus autem fſcripta, praeter ea
quae h.- l. commemorantur, ſequentia.
De legibus. ²) .
Introduétio ad conſiderationem rerum
bonarum & malarum. b)
De Honeſto. ²⁶)
De conſenſu. ⁴)
De rebus per ſe expetendis.*)
De rebus per ſe non expetendis.)
De republica. ⁸)
De finibus, h)
De paſſionibus. )
Quaeſtiones Ethicae.*)
Vitae, quarum librum IV citat Plu-
tarchus.)
Zenonem nominibus proprie eſſe v-
ſum. m)
De iuſtitia. ¹)
De vita & tranſactione.)
De officiis. P)

PARS VII. CHRESIWPVS. CAP. W.

Demonſtratio iuſtitiae )
Protreptica.“*)
De fine. ³⁸)
De officio Iudicis..)
Debono. *) Librum tertium allegat
Plutarch.
De habitibus.*)
[De affectibus curandis.)

Karog dauaατα, ) h. l. de perfectis of-

ficiĩs.
De amore. *)

De virtutibus primum. bb)

De concordia. )
De amicitia. 44)
De puerorum inſtitutione.*)
Contra conſuetudinem **) libri VI.

ad PHVSICAM ſequentes ſpectant.
Phyſica, quorum XII cĩtatur Laertio. )
De natura, h) eorum quintus citatur
Plutarcho. .
[Phyſicae quaeſtiones.] ¹)
Phyſicae Theſes. *)
Phyſicae Technae.)
De Diis, m) librum tertium citat Plut.

²) Aelian. XIV, 4. 7 vνανι Martianus L. 2.
D. de legib. & Plut. de rep. Stoic. p 1037. Néαααt
Ep'phan. Comp. fidei b) Athen. Dipnoſ. IV, 5.
II, 2. adde Origen. L. IV. c Cell. Cc) Athen.
IV, 15. Plut. de Rep. Stoic. p. 1039. C. d) Athen.
VI, 19. *) Athen. VII, 8. Plut. de Rep. Stoic. p-
1043.B. f) Athen. IV, 15. & Laert. VII, 188.
g£) Laert. VII, I3 I. 138. Sext. Emp. Hyp. III, 25.
adu. Mathemat. p. 470.676. Plut. de contrad Stoic.
p. 1033. D. 1044. B. h) Laert. VII, 60. ¹) La-
ert. VII, IIO. Galen. de Hippocr. & Plat. decr. VIII,
1. k) Plut. de Rep. Stoic. p. 1046. D. F. & pas-
ſim. Laert. VII, 120. 1) Plut. I. c. p. 1033. C.
1035. A. & paſſim maxime 1043. A. Laert. VII,
121. 129. m) Laert. VII 122. N) Plut. Rep.
Stoic. 1040. B. alii ap. Menag. ad Laert. VII, 202.
ab eo tamen mihi differre videntur non tantum
liber Tρ αταναονο⅓. HεNοοουα a,. Plut. de
Rep. Stoic. p. 1040. Sed & απdρι. αα—
gνσ ap. eund. p. 1041. poſterius ipfe paulo poſt
tanquam diftinctum Stanleius adducit. *) .
Si d, rogαιαιι d ſubſtanti, 6& copia vertunt La-
ertii interpretes VII, 188. P) Plut. de Rep. Stoic.
p. 1045. E. 1047. E.

4) Vide paulo ante ad lit. n) )plut. Rep. Stoĩc.
p 1041I. E. 1044. E. 6) Plut. Not. comm. pe
I062. C. Laert. VII, 84 87. 91. conf. Menag.
ad Laert. VII, 202. t¹) Plut. de Rep. Stoic. p.
1045. D. 1049. E. u¹) Plut. de commun. not. p.
1070. de Rep. Stoic. p. 1046. B. X) Id. p. 1053.
7) Galen. de Hippocr. & Plat. decr c. 4. 2) Plut.
de Rep. Stoic. p. 1038. A. à) Laert. VII, 133.
bb) Laert. VII, 125. 127. c) Athen. VI, 19.
dd')) plut. Stoic. Rep. p. 1039. B. ce) Quintilian.
inſtit. I. 10. 19. †) Plut. Stoic. Rep. p. 1036.
C. E. 88) Laert. VII, 29. 134. & paſſim. hh) Plut.
Rep. Stoic. p. I044. C. 104 ⁵⁰. A. & de commun. no-
tit. 1064. D. ii) Plut. comm. Not. p. 1078: E.
1084. C. kk) Plut. de Rep. Stoic. p. 1035. C.
1047. B. II) ex Plut. de Rep. Stoic. Menag. ad

Laert. VII, 202. & citatus ei Tenull. ad Iamblich.

qui eo libro de vnitate actum dicat. At id Te-
nullius p. 92. factum a Chryſippo dicit in lib. æ.
gÜασ. Nec apud Plutarchum εαααιααας Xανααο in-
venio. mm ) plut. de commnn. not. p. I1061. adde
de Rep. Stoĩc. p. 1049. C. 1051. B. adde Menag.
ad Laert. VII, 202.

[De

1

De loue
Delunot

Il 1 De Non

De anin
tur
De fno.
De diui
De vete
Contra
De ellen
De mot
De mcvu
(De par
Deinſon
De eoc
Epiſton
(Pra⸗
meis,
Dimed-
ſeruan
De Di⸗
De ano
De Dog
Logica
Contre
Deprin
H
Rhetor
De rſ
de por
VII, U. Wen
UN
Tam
idem
dem

un)!
Menag.
149, 4
din. 1.
VI, 1
5. 10 1
commu
denot,
Menag,

um Aegn

elfells ⸗

ee)
LbriNI]

ſerhant.

Laertio)
us Citatur

r Hut.
t. Rep Roic.
. (OlNMN, P⸗
onk. Menag.
ep⸗ dtoic. p.
mun. not, P.
I. i
. 23 Iut
. VI,12.
hen. UI, 19.
l ,. b.
in. Piyklut,
mdun. 1n0⸗
emn. 1.
1 5 0
Nemg. 1d
nblich.
1 i6 Te⸗
iin ib, 7.
Aa in-⸗
raide
le Memß⸗

Ie

VII, 202

7.

SCRIPTYA EIVS 65

[De Ioue F .
De Iunone. vide Menagium. J
De prouidentia. I. n)
De anima, cuius operis liber XII cita-
tur Laertio. ⁰6)
De fato. PP) 42
De diuinatione. 44)
De veterum phyſiologis.*) —
Contra ſenſus. *)
De eſſentia. 1)
De motu. uu)
De vacuo. *)
[De partibus.] *)
De inſomniis.“)
De eo quod augetur. àa)
Epiſtolae. bb)
['Praeterea vir doctiſſ. Aegidius Me-
nagius, ſequentes Chryſippi Libros ad
Dialecticam maxime pertinentes ob-
ſeruauit. M
De Dialectica. cce)
De anomologia. dd)
De Dogmatibus. cc)
Logicae quaeſtiones. ff)
Contra Arceſilaum. 888)
De prima illatione. uhh)
Hiſce poſtremo ſequentes etiam
addi poſſunt:
Rhetorica eius. ii)
De vſu rationis. Kkk)

De poſfibilibus. )

VII, 181. Fuere fſcripta eius in vniuerſum,

iuxta Diogenem Laertium, DCC. V.
Tam multa autem cum fſcriberet in
idem argumentum ſcribendi identi-

dem non incidere non potuit: atque

ita quiquid in mentem ipſi veniret lit-
teris committens, ſaepe in aliis priora
emendauit, aliorumque teſtimoniis de-
clarauit. Vnde cum libro cuidam ſuo
totam fere Euripidis inſeruiſſet
Medeam, manuque librum tenens
nonnemo interrogatus eſſet, quid-
nam eſſet? Chryſippi, ille reſpondit,
Medea eſt. Apollodorus vero Athe-
nienſis, in doctrinarum colleltione, de-

fendens, Epicurum, viribus fretum

ſuis, multa ſcripſiſſe, nullisque licet
allegatis autorum teſtimoniis, multo
tamen plura quam Chryſippum opera
edidiſſe, ita dicit: & quis tollat de
Chryſeppi libris quae aliena ſunt, vacua
ipl charta relinquetur.

.

Senecae iſtud de eo judicium habe- gen de
mus: Subtile penes Chryſippum eſt Benef.
illud acumen, & in imam penetrans ve- b 3.

ritatem, qui rei agendae cauſa loqui-
tur, & verbis non vltra, quam ad in-
tellectum ſatis eſt, vtitur. Sed addit
tamen: acumen eius nimis tenue re-
tundi, & in ſe ſaepe replicari, etiam
cum agere aliquid videtur, pungere
non perforare.

Non deſunt qui ſeuere ipſi foedam Laert.
exprobrent obſcoenitatem. In com- VII, 187.

mentario enim, quem de antiquis ſcri-
pſit phyiologis, turpia de Iunone eum
fingere ac Ioue, ſexcentis verſibus pro-
ſecutus ea, quae nemo, qui puritatem
oris tueri cupiat, dicere velit. Certe
enim rem eam inficete & impure euma-
iunt expoſuiſſe, quam licet vt naturalem

nn) Plut, de Rep. Stoic. p. 1052, 1053. adde
Menag. IJ. c. 0°° VII, 50. PP) Laert. VII,
149. adde plures ap. Menag. I. c. 44) Cic. de
diu. I. 6. Laert. & Menag. Il. cc. rr) Laert.

VII, 187. ſf) Plut. de Rep. Steic. tt) Id.
p. 1051. C. vV) Id. p. 1053 E. 2) Id. de not.
commun. p. 108I. E. & Laert. VII, 40. Vy) Id.

de not. commun. p. I08I. F. 72) Ex Cic. & aliis
Menag. I. c. aaa) ex Philonis lib. de aetern. mun-

di Menag. I. c. bbb) Laert. X, 3. ccc) Plut. de
Rep. Stoic. . 1045. ddd) Id. de Virt. mor. p.
450. eee) Stob. Ecl. Eth. p. 184. fft Galen.
In Epit. libri qued animi mores &c. 888) blut. de
Stoic, Rep. paſſim. hhh) Quod colligitur ex eo
quod in Plutarchi ſcriptorum catalogo Lampriae
inueniatur liber, . 78 T6οαα *νQ²uv 7οοXνν
Wιτπ οoν iii) apud Plut. de Rep. Stoic. p. 1034.
I047. kkk) Id. p. 1035. 1037. 11) Id. p. 1054
Iun nn3 commendet,

654
commendet, proſtibulis tamen magis
quam Diis digna eſſe videtur.
In libro de repuhlica nuptias cum
matre pariter ac filia permittit. Idem-
que repetit ſub initium libri derebus,
guae per ſeipſaſunt expetendae.

In tertio libro de iuſtitia, quod opus
1r. 8.% Mille & amplius verſus oomplectebatur
rogοανο mortuorum etiam carnibus veſci prae-
Stanlei. Ceplt.

, In ſecundo vero de vita & 6facultati-
& trans- bits libro ſapientem ſibi ipſi de victu
actione, .
vt ſupra.

Laert.
VII, 183. NIRNS iuxta Apollodorum eſt
CXLIII Olympiade, prout fup-
plendus eſt apud Laertium numerus,
apud quem centenarius deeſt, ex Suida,

P1RS VII. CHRESIPPVS CAP. V. ZENO.

proſpicere debere ſuadet. Cui vero
fini victum proſpiciat? Vt vitam ſu-
ſtentet? At in indifferentibus eſt vita.
An forte voluptatis cauſa? Sed & ea in-
differens eſt. Virtutis ſtudio? at ea
ſola ſibi ad beatitudinem ſufficit. Aſt
perridiculi ſunt quaeſtus huiusmodi
ridiculi. Sia Rege enim ſuppediten-
tur, cedendum illi erit neceſſario: ſi
ab amico, venalis erit amicitia. ſi a ſapi-
entia, mercenaria ea erit. Atque ob
iſta, vt ait Laertius, multorum repre=
henſionem Chryſippus incurrit,

CAP. V.
MORS EIVSDEM.

tum loco, deliteſcat, quamobrem Koo-⸗
Winey, quaſi dicas abequo occultatum,
Carneades ſolebat appellare. Sedentis
autem forma, manumque extendentis, Cicer. de

Laert. vitae anno LXXIII. eum ſtatua referebat, vt Cicero refert. fin. I, 11.
VII 18 ¼ Genus mortis varie relatum eſt va- Pauſanias in Gymnaſio, quod a Ptolo- ulen.
riis, Hermippus in odeo apud diſcipulos maeis nomen habuit, poſitam dicit, ibi 17.
diſſerentem, atque ab iisdem ad ſacrifi- a fundatore non longe a foro colloca-
cium vocatum, hauſio mero dulci, in tam.
oculorum incidifſe ait vertiginem, at- Eius nomine quatuor referuntur a Laert.
que die quinto obiiſſe. Sunt, qui riſu Laertio, Medicus primur, cui ob varia 83.
effuſum, dum ficus comedere aſinum beneficia obſtrictum ſe Eraſiſtratus a-
cerneret, ſuaeque aniculae vinum ei- gnoſcebat.
. . . . — 5
VII, 182 Corpuſculo tenui fuit, vt Laertio calummniis, dr ispubliee rf ſt.
eſt relatum, idque ſtatuam eius, in Ce- . . ”
ramico poſitam, firmare idem dicit, Tertius Eraſiſtrati diſcipulus.
quae fere poſt equum, proximo poſi- Quarius Georgicorum ſcriptor.
Suid, 2 E N O. Laert.

yyENO Tarſenſis fuit, vel, vt alii vo-
lunt, Sidonius: Patre Dioſcoride

natus, Chryſippi diſcipulus, eius-

que in ſchola ſucceſſor: Paucorum au-VII, 35.

tor librorum, ſed plurimorum diſcipu-
lorum magiſter.

DIOGENES.

VI,SI. D

Laett,

Eule. C extiti
mer

Laent.
VII, 28.
1 Cieer. L.
Ofhe., J
12.
9 (icer.
lc,
h den. t
1.. 92. t4
int. fu
deatt. ,

Il. p. S

1

u.

erabo

l. IV. b;
655.
b Rn
diir,3.
Acid IV,
6, n, hr
2.
* Mut.
Apopht.
p. 200.

. &
Cie. A,
Il,2.
ld.
Acad,

Ofke.l,
14.
8 A. d
Enwe

i vero
n ſü⸗
Ktritn.
egin⸗
3te
A
Smocdi
diren⸗
: ſ
aſipi.
ne ob
epre⸗

1i⸗
Ntum,
entis
entis, Ciet dt

uſ⸗
lo⸗ Paulan.

bi „
a-
r 4 aet,
aria
65 4-

miei
eſlus
.

laaert.

⸗

.Attic, .

VII Sy.

Laert.
VI, 81.

. extitit.
12². Cicero appellat. Ei de ira cum maxi-

DIOGCENES. AN TIPATER. PANAEIIVS.

655

DIOGENES.

QIOGENES, Seleuciae natus, Ba-
bylomii tulit cognomen, ob loci
viciniam. Chryſippi diſcipulus
Magnum & grauem Stoicum

me diſſerenti, adoleſcentem proter-
vum inſpuiſſe Seneca narrat, hocque

. .D a Cicer.
re tamen, annon iraſci oporteat? Erat Acad. .

ille ex iis, qui Athenis Romam miſſi le-IV, 20.
gati fuerunt, qua de re in vita eſt di- b jd. de
um Carneadis, qui Diogenis in Diale-neeh.
Gicis diſcipulus extitit.² Cicero ad c Cicer.
longam ſenectutem vixiſſe ait.? Li- de diu. ,

brum inter alia ſcripſit de diuinatione.“ 3.
Itemque alium, qui inſcribitur Mi- et.
d e Nat.
nerua. V rz.

Senec. de F. . .
“ ii, ilum leniter ac ſapienter tuliſſe. Non
38. quidem ſe iraſci dicentem, ſed dubita-
e Laert.
VII, 28. . .
Cieer. C Idonius fuit ANTIPATER, Dio-

Ofc.III, Igenis Babylonii diſcipulus?, homo,
vt Cicero ait, acutiſſimus s, inter ma-

ANTIPATER.

hil probarent.* Inter alia duos de di-k Cicer.
vinatione ſcrip ſit libros. Item de dif- Gad. .
cordia Cleanthis & Chrſppi. Extant 1'Cicer.

12.
S gnos, vt apud Senecam eſt, Stoicae ſe- item plura eius eigrammata, ² & Diu. 1,3:
b Sen. chae autores . Is cum Carneade diſpu- phismatis cuiusdam ab eo ſuppeditata m FPlu.
Ep. 92. tare recuſauit, libros tamen ſuos con- ſolutio apud Senecam. Cicero de of- de Rep.
plut. futationibus eius impleuit, vnde aX ciis, libro ſecundo extremo, * Athe- Moze 1
ear- Goa‿̈ι eſt appellatus, h. e. clamoſusſtylo. nis nuper mortuum dicit. A.
Fsr 4. Multa aduerſus eos diſputauit, qui ni- tholog.
. aſſim.
. . 5 Sen.
Ep. 87.
PANAETIVS. ia
8 Sf de ANAETIVS Rhodius fuit, maio- ſapientiſſimum, quem ſanctiſfimum,
u. 1,2. res bellicis rebus claros habuit. An- quem Hemerum Philoſophorum ap-
Acad'IV, — tipatri autem fuit diſcipulus?, ſum- pellat , eius tamen de immortalitate h Cicer,
6. An. , me familiaris Scipioni Africano“, cui Philoſophorum ſententiam non pro- ſ
c Er. Comitem ſe in itinere Alexandrino ad- 32,
Apopht. iunxita. Princeps prope Stoicorum

„. 200. Ciceroni appellatus, [& Stoicorum
4 Id. & grauiſſimus.] Homo item imprimis
Cic. Ac. Ingenuus, & grauis, dignus illa familia-

H . ritate Scipionis & Laelii.
Acad. Magnus Platonis admirator fuit,

1V, 43. quem omnibus locis diuinum, quem

bat, ita fere argumentatus; Quicquid
natum eſt, interit, naſcuntur autem a-
nimi, quod declarat ſimilitudo eorum,
qui procreantur, quae etiam in ingeniis
non ſolum in corporibus, apparet. Sed
& altero eam ſententiam impugnabat
argumento: Nihil eſt, quod dolet, quin
idaegrum quoque eſſe poſſit. Quod

Fiu. I, 2.
f Cicer.
Offic. II,

* Cic. Off. II, 24. Antipatrum Tyrium tamen
ibi Cicero dicit, quem a Sidonio diſtinguit Lipfſius
Manud. L I. Diſſ. XI. qui Stoicus item, Catonis V.

g id. de ticenſis Praeceptor fuiſſe dicitur Plutarcho, in vita

Fin. IV, 9

Catonis. Similiter Antipatrum hunc noſtrum
cum Tarſenſi confundit Ionſius Script. Hiſt. Phil.
II, 1I.

autem

656
autem in morbum cadit, id etiam in-
. teriturum eſt. Dolent autem animi.
Die. I, Ergo & intereunt.
42. Aſtrologorum praedictas is vnus e
K Gic. de Stoicis reiecit. De vi item diuinan-
Diu 1, 3. di dubitauit, non tamen auſus eſt nega-
2 re eam eſſe, ſed dubitare ſe dixit.

PARS VII POsDONIVS

menter a Cicerone! commendatos. m Cic. L.
LScripſit item de prouidentia m,
nitque epiſtolae eius Cicero qua Ap- An er.
pii Caeci ei carmen laudauit. n. Cicer.
Diu vixiſſe ex eo colligit Lipſius, Tuſcul.
quod Cicero ex Poſidonio ° tradat, IV, 2.
XXXhZannis editioni librorum ſuorum“ Cicer.
de officiis ſuperſtitem eum fuiſſe. Off.lll, 2.

POSIDONIVsS.

Onng: Tres de officiis libros ſcripſit vehe-
Strabo Pameae in Syria natus POsSIDO-
1b. NIVSfuit. Vixit autem Rhodi,
IV. . bique & Reipublicae praefuit, &

Ad eum audiendum ex Syria
Cieer. decedens* Pompeius Rhodum ſe con-
Tuſc. II, tulit, cumque ad limina eius acceſſiſſet,
Plin.. I. percuti de more fores a hctore vetuit,
VII. Ep. & faſces ianuae ſubmiſit is, cui ſe oriens
30. & occidens ſubmiſerat. Cumque au-
Cic. l.c. qiuiſſet grauiter eum eſſe aegrum, quod
vehementer eius artus laborarent, vo-
luit tamen nobiliſſimum philoſophum
viſere, quem vt vidiſſet & ſalutauiſſet,
honorificisque verbis proſecutus eſ-
ſet, moleſteque ſe dixiſſet ferre, quod
eum non poſſet audire, tum ille: Tu
vero, inquit potes: nec committam, vt
dolor corporis efficiat, vt fruſtra tan-
tus vir ad me venerit: itaque grauiter
& copioſe de hoc ipſo, nihileſſe bonum,
niſi quod honeſtum eſſet, diſputauit.
Cumque quaſi faces ei doloris admoue-
rentur, ſaepe dixit: Nihil agis dolor,
a vide quamuis ſis moleſtus, nunquam te fa-
alia eius tebor malum. ² [Diſcedenti Pompeio
o atque ecquid mandaret? interroganti
collecta Feſpondit: .
Lipſ. ma- Rem gere praeclare atque aliis prae-
nud. L. ſtare memento.] b 8
Ldiſt. X. Sphaeram effecit“, cuius ſingulae

b S . .
Rrabo conuerſiones idem efficiebant in ſole, &

Cliti.

in luna, & in quinque ſtellis erranti-
bus, quod efficitur in coelo ſingulis die-
bus & noctibus.
Quantum ad ſcripta eius, quinque de
diutinatione libri Ciceroni d inueniun-

Atz- al diu. I, 3.
tur laudati, quinque item libri de na-e de3

e Cicer.

tura Deorum . [Locum item de ofi- Nat. D.

ciis eſt perſecutus *; eaque collegit, I, 44.
quae ne rei quidem publicaæz cauſa feri? Cic. L.
debent. Denique & Pompeii res geſtas XVI. ad
deſcripſiſſe Straboni dicitur h. 11.
ſeipſum quoque Cicero audiuiſſe di-g Cicer.
Romam, ducente M. Marcello, Off.l,45.
veniſſe Suidas aĩt?, ſed tamen Scipioni? L. XI.
Carthaginis domitori adhaeſiſſe & P 422.

memi-XIII. ad

Cicer.

2 Attic ep.
Eum b.

i Cicer.

conuixiſſe traditum Athenaeol!, quod Nat. D.

ex eis forte natum, quae de Panaetii fa- 1,3.
miliaritate cum Scipione Africano an- Suid.
tea commemorata fuere. Tart:).
Atque hucusque continua Stoico- Atbea.
rum pertingit ſucceſſio, quae, iuxta or- p. 6
dinem a Diogene Laertio conſtitutum,
in ſcholis a Thalete deriuatio poſtrema

eſt. .
FRANCISCVS BACO de Verula-
J mio
De augmentis ſcientiarum Lib. III.
cap. IV. p. 228. ſJ.
*Quodad Placita antiquorum philo-

Jophorum, qualia fuerunt Pyibagorae,

Philolai, Xenophanis, Anaxagorge,

*Cic de xStrabo L. XI. p. 492. Id factum dicit, cum aduerſus Piratas expeditionem pareret.

Nat. D.
II, 34.

Parmenidis,

L. XIV.

☛ n

Purneni
nm:
cutrere
lo mod
PEtſieni
rum, r6
Iet,
Gallet:
magiſt
nem a
nund
Ciuerſa
turas,6
eri.
vetitas
bus T
Qer
menz,
cipis
Redor
uan
Prd
poteß
gatio⸗
fuerit
lyfan
mulie
Propr
tepe
ſopbi
rom
A)
ven
run
eme
tur,
rum
cor
ſha
Ubr.
s,

rel

iud
enn

Nctos ne,
Mecl- XIII. a1
lulur
. . (icer.
lihſibnil
tradt IV,2.
ſuorum“ Cicer.

d. (Flllz.

—

erranti⸗
licie⸗

ngted

de Ai-Nu. D.

Colegit l 44.

.4
Silul uten

II.

ArCl0,OlA.
n .
ile E tet.
uod xe⸗ b.

letli ſi⸗ h3.

o “ Suid.
neetd.

. Athen.

Stoi. NI.

Titutum,
ofkremi

Verr.
,L.
Nihr.
G. NTAt,

ordt,
—

enildit⸗

pOS&Tονσι+ 65

Parmenidis, Leucippi, Democriti, alio-
rum: (quae homines contemptimper-
currere ſolent:) non absre fuerit pau-

10 modeſtius in ea oculos coniicere.

Etſienim Ariſtoteles, more Ottomano-
rum, regnare ſe haud tuto poſſe puta-

ret, niſi fratres ſuos omnes contruci-

daſſet: tamen iis, qui non regnum aut

magiſterium, ſed veritatis inquiſitio-

nem atque illuſtrationem ſibi propo-
nunt, non poteſt non videri res vtilis,
diuerſas diuerſorum, circa rerum na-
turas, opiniones, ſub vno aſpectu intu-
eri. Neque tamen ſubeſt ſpes, quod

veritas aliqua purior, exillis aut fimili-

bus Theoris, ſperanda vllo modo ſit.

Quemadmodum enim eadem Phaeno-

mena, iidem calculi, & Ptolomaei prin-
Cipiis Aſtronomicis, & Copernici com-
petunt: ita experientia iſta vulgaris,
qua vtimur, atque obuia rerum facies,
pluribus diuerſis theoriis ſe applicare
poteſt: vbi ad rectam veritatis inda-
gationem longe alia ſeueritate opus
Ffuerit. Eleganter enim Ariſtoteles:
Infantes primo balbutientes, quasuis
mulieres appellare matres, poſt autem
propriam matrem diſcernere. Sic cer-
te puerilis experientia, omnem Philo-
fophiam appellabit matrem: adulta ve-
ro matrem veram internoſcet. Inter-
ea juuabit philoſophias diſcrepantes,

veluti diuerſas Naturae gloſſas, (qua-

rum vna fortaſſe vno loco, alia allio eſt
emendatior,) perlegere. Optarimigi-
tur, ex vitis antiquorum Philoſopho-
rum, ex faſciculo Plutarchi de Placitis
eorum, ex citationibus Ariſtotelis, ex
ſparſa mentione, quae habetur in aliis
libris, tam Eccleſiaſticis, quam Ethni-
cis, (Lactantio, Philone, Philoſtrato, &
reliquis) opus confici, cum diligentia &
judicio, de antiquis philoſophiis. Tale

enim opus nondum extare video. At-

Oo oo

tamen hic moneo, vt hoc fiat diſtincte;
ita vt ſingulae Philoſophiae ſeoſirm
componantur, & continuentur: nen
per titulos & faſciculos (quod Plutar-
chus fecit) excipiantur. aeuis e-
nim Philoſophia integra ſe ipſam ſuſten-
tat: atque dogmata eius ſibi mutuo &
lumen & robur adüciunt: quod ſi dis-
trahantur, peregrinum quiddam & du-
rum ſonant. Gerte quando apud Ta-
citum lego facta Neronis aut Claudii,
circumſtantiis temporum, perſonarum
& occaſionum veſtita; nil video, quod
a probabilitate prorſus abhorreat: cum
vero eadem lego in Suetonio Tran-
quillo, per capita, & communes locos,
minimeque in ſerie temporis reprae-
ſentata, portenta quaedam videntur,
&plane incredibilia. Neque abſimilis
eſt ratio philoſophiae, quando proponi-
tur integra, & quando in fruſta con-
ciſa eſt & diſſecta.

MONTANVS in tentaminibus
Cap. I1I2.
cc Dici non poteſt quam cupiam, vt
me viuo vel alius vir doctus, vel Iuſtus
Lipſius, doctiſſimus aetatis noſtrae
mortalium, meoque Turnebo con-
junctiſſimus, & voluntate, & corporis
valetudine, & otio eſſent eo, vt vete-
rum philoſophorum ſententias, in
claſſes ordine ſuo diſtributas, de na-
tura, & moribus noſtris: iuxta cum
omnibus, quae ortae ſunt de philoſo-
phia controuerſus, ſectarum item
philoſophorum autoritatem & ſuc-
ceſſionem, earundemque auforum
diſcipulorumque vitam, vtque eam
in memorabilibus euentibus ad prae-
cepta ſua accommodauerint, ſincere
& diligenter, quantum eius fieri poſſit
exponere valerent. Quantum id
opus, quam vtile eſſet futurum.,

HISTORIAE

65⁵8

PARS VIII. PVIHAGORAS. CAP. I.

HISTORIAE PHILOSOPHICAE

PARS VIII.

SEC TAM

ITALICAM

COMPREHENDENS.-

PVYTHAGORAS.

CA P.

I. .

PATRIA, PARENTES ET AETAS PYTIHAGORAE.

“ Sld Iluer ſa ab lonica eſt alica ſe-
vit. l D Eka, ratione autoris, loci, di-
80. ſciplinae & doctrinae, no-
b plut. men ab ea ducens Italiae

Sympol. parte, cui Coloniarum Graecarum fre-

. . .
„. quentia magnae Graeciae nomen im-
CQ. 7. pofuit. Autor tamen eius, PN' THA-
Diog.

vII1, GORAS, Italus haut fuit. Quamuis
Haec enim Patrem eius Metapontinum fuiſſe
Porphy- ſint, qui ſtatuant,* alii vero? Thyrrhe-
ſanr num, Hetruria in Iialia ortum, Dioge-
x quo Nes tamen atque alii LTyrrhenum affir-
Sranleio Mant extitifſe, ex eorum progenie, qui
allegan- Lemnum inhabitauerant ¹, Imbrum-
ur aer que, & Scyrüm: eumque, mercaturae
ap. La-Cauſa Samum ventitantem, ſedem ibi
ert. I. c. fixiſſe, ciuemque eſſe factum. Hiſce
F Strom. calculum addit Ariſtoxenus “, (cui Cle-
I. p300. mens Alexandrinus? Ariſtarchum et-
H iam iungit, & Theopompum. Idem
c, Ariſtoxenus, in vita Pythagoraes, te-
Laert, ſtatur h, ortumillum eſſe ex vna inſula-
Ic. rum, quas Tyrrhenis eiectis Athenien-
. ſes poſſederunt. Hinc eſt, quod ba-
IS- mium Pythagoram Suidas natalibus
. Tyrrhenum facit, iuuenemque dicit a
patre ex T'yrrhenia in samum tradu-
Qum. Et ſane patria eius imperueſti-

gabilis Lyco * videtur, Ioho! vero k apud
aeque difficile Pythagorae quam Ho- Porph.
meri patriam indicare. “ Paris-
Neque fas mirari parentis ipſius pa- Apion p.
triam in dubium vocari, eum ne de ipſo 1061.
nomine quidem & vitae genere conſtet. Hiſt.
Iuſtinus Demaratum vocat, Maratum XXͤ 4
vero ex eodem Ioannes Sarisberienſis, e
Marmacum alii 2, Maxima tamen Ve- a9. quem
terum pars Mneſurchum vocatum eſſe tamen
conſentiunt. Erat autem ille, iuxta eſt Mae.
Hermippum , annulorum caelator, α
mercator iuxta alios. SSS
Sunt, qui Phliaſium fuiſſe affirment.4 car legit
Euphronis filium fuiſſe Pauſanias ait, Caſaub.

nepotem Hippaſi, eumque captaa Do- uren

rienſibus Phlio Samum ſe contuliſſe. A- Taert

lii Hippaſi dicunt filium fuiſſe, eum ve- & Suid.
ro Eutyphronis, Eutyphrona Cleony- Il. cc.
mo eſſe genitum, Phliunte exulem. Ma- Abulei.
mercum vero, vel potius Mneſurchum, Plorid- .
Samum habitaſſe, vnde damii nomen ert. I n.
tulerit Pythagoras. Syrium facit Cle- q apud
anthest, ro Syriae, vel Phoeniciae po- Porphyr.
tius, oppido ortum, vnde mercaturae P. 182.
cauſa èumum profectus, quo tempore L. Ilc.
fame maxime Samii laborabant, anno- ſapud

na ipſos leuauit, & praemii loco Laert. lc.
— t apud-

* Metapontinum non patrem Pythagorae qui⸗
dem, bene tamen ipſum Pythagoram dixiſſe non-
nullos apud Porphyrium teſtatur Lycus p. 181. Ne-
que Laertius affirmat Tyrrhenum eum fuiſſe, ſed
eam Ariſtoxeni ſententiam ait eſſe, quam iuxta cum
aliis recenſet.

* Non id quidem praeciſe dicit, quod ex Hol- porphyr.
ſtenio ad Porphyr. p. 69. expreffiſſe potius, quam p. I180.
ipſo loſepho videtur Stanleius. Sed hoc tantum,
de Homeri patria nihil quemquam certi affirmare
poſſe, neque de patria Pyrhagorae.

cinitatis

nAet.
it. a. gennitium

Stanleio, 5.

pro quo

13. P. 140

uitzis i

Cen thugolanm
Il,. Erſineß

ſarchucn
centem,
niamn ded
Pythagor
nucia uee
men parn
ludl. i lr

üit yth.

. 1. Autoitit

lumbl bula exo
iiepjth. Ancae
...2. miſitel

aae ll, (

e legi ſiue ani

enn in

cgol Cleprin
mendum Taculon

“ lenia, A

e, (e, denl
hubit
aſoliten
APpellt
tumpr.
inare

lin

N
COAN
ſa⸗
Atei
iamat
nes S
Chus
Pythe
1). Dor. Lenhuu
rr . thuid
1Rr. Qu

eſter

vero 49d

Ho-Lorph.
le li

lellce. †

P-
110 oo,

ſiet, Hit.

ltum nn 4
lg
ls Laemlc.

eſle tanen
Uxti el Mls
tor at,
o ⸗
Mamer.
tdenr legit
,Chd,
Do⸗ quein
4. Vide.
0 laet.
Ve- & guis,
IV- ll, cc.
ſe- Apolei,
w klotid,l,
15le.

eee ce.

le-d aod
O-Porphy-.
ze P. 192.
e L,le.
e nuo
0-1 cud
oluenlc⸗
—t ahud
1. Porphyr.
1 b. 18⁰.
.

5

e⸗ gen Stanleio

PATERIA, PARENTS ET AFIAS EIVS&

ciuitatis iure donatus eſt. daaium Py-
p. Clem. thagoram Hippobotus quoque ſtatuit.
Al. I. c, Et ſane plerisque placet oamium Mne-
fſarchum fuiſſe, ab Ancaeo genus du-
centem, qui primus in damum colo-

niam deduxit, Eius vero progeniem,

Pythagoram noſtrum, tdone in Phoe-
nicia lucem adſpexiſſe, educatione ta-

mer iter igin e Samium.
Iambl. Darlter, ac1πρπ1Üαπ. eſſe Samium.

vit. Pyth. . . .
c. I. autoritate“, qui vitam eius ſequenti fa-

b Iambl. bula exorditurb.
vit. 'ycth. Ancaeum Samib, quae in Cephalle-
c. 2. nia ſita eſt, incolam, Ioue natum eſſe fe-
male runt, (alii ex Neptuno & Aſtypal⸗
in Arcer. 2 Ptuno VPalaca
edit. Sa- genitum malunt), quam ſiue virtute,
ens legi ſiue animi magnitudine, opinionem
obſerua promeruit. Prudentia is nominisque
tum. eloria inter ceteros Cephallenaeos fa-
quod cile princeps fuit. A Pythia autem o-
mendum Taculo iuſſus eſt, vt contractis e Cephal-
auper lenia, Arcadia, & Theſſalia, colonis, ac-
lie citisque ex Attica, Epidauro, & Chalci-
us, de, demigrationis ſociis, coloniam ad
inhabitandam inſulam deduceret, quae
a ſoli terraeque bonitate Melamphylos
appellabatur. Vrbemque a ſe condi-
tam pro same Cephalleniae Samum no-

minaret. Oraculum ipſum ita habebat:

Linque Samen, Ancaee, Samum ſed
conde: profundo
Inſula eincta mari, antiqus nomine
Phyllas.
Quod autem colonia ex dictis locis
Coaluerit, non tantum Deorum cultus
& ſacra, ex locis, quibus homines illi
antea conſederant deriuata, verum et-
iam affinitates, & ſolennes conuentio-
nes Samiorum, produnt. Mneſar-
chus autem, & Pythais, ex quibus natus
Pythagoras, ab eiusdem Ancaei familia
ap. Por- genus ducere feruntur: (idque de Py-
phyr. p. thaide Apollonius quoque confirmat)
18r. Quae generis nobilitas cum multae
eflet inter populares exiſtimationis,

Atque haec omnia Iamblichi firmantur

659
Touis filium Samius quidam eum fecit
Poeta, ita canens: Efſt & a-
Pythagoram Thoebo, Iupiter gquogau-pad Por-

det amico, phyr. p.
Pythais, e damiis pulchra puella, 181.
dedit.

Ei vero fabulae ita occaſio nata fuit.
Mneſarcho, Samio, ad mercaturam Del-
phos cum vxore, nondum manifeſte
grauida, profecto, praedixit Pythia,
cum reſponſum de nauigatione in Sy-
riam peteret, hanc quidem ad votum
& cum lucro ipſi ſucceſſuram, vxorem
vero, praegnantem, filium parituram,
qui omnium, quotquot vnquam vixe-
re, forma & ſapientia praeſtantiſſimus,
humano generi ad omnem vitae ratio-
nem quam maximum emolumentum
eſſet allaturus. Mneſarchus igitur, ſe-
cum expendens, Oraculum de filio da-
turum reſponſum hautquaquam fuiſſe,

vt de quo ne verbo quidem interrogaſ-
ſet, niſi plane ſingulare quid eſſet, quod

ab eo ſit expectandum, mutato vxoris
nomine, ex Parthenide Pykhaidem, fecit,
a Delphica vate nouo nomine petito.
Statimque partu defunctam, quod Si-
done factum in Phoenicia fuit, infan-
tem Pythagoram appellauit. Neq; enim
Epimenides audiendus, cum Eudoxo &- abpud
Xenocrate, (Apollonio'memorati)qui- Porphyr.
bus affirmatum, Apollinem eo tempore lc.
cum Pythaide ſe oblectaſſe, grauidam- * vosem
queb ex non grauida factam per Pythi- SS
am pronunciaſle: id enim nullatenus pud lam-
admittendum videtur. Ceterum nemi- blichum
ni, qui quidem ex ipſa viri natiuitate, & monue-
multiplici animi ſapientia coniecturam a He-
fecerit, dubium erit, quin anima Pytha- ad el.
gorae Apollinis obnoxia auſpiciis, ſiue quoque
perpetim eiusdem Dei aſſeclam ſe ge- monet
rens, ſiue alio proximiori commercio Stanl.
eidem coniuncta, ad homines delapſa ſit.

Atque haec quidem Iamblicho de eius

natiuitate fuere commemorata.

Oo OO2 Fuit

660
Fuit autem Pythagoras in tribus
Laert. Mneſarchi filiis natu minimus. Natu
VIII,2. maximum Cleanthes Eunoſtum, Laer-
ap. Por-c. us & Suidas Eunomum, proximum ei

g. rdle Thyrrhenum, vocant, auunculus ei Zoi-
185. Uus fuit, Laertio memoratus. 3

Fundamenta quibus nituntur tem-
porum rationes ad vitam Pythagorac
pertinentes paulo poſt exponentur, i-
tineris eius in Italiam occaſione. Con-

PARS VIII. PFIHAGORAS. CAP. II.

cedi interea mihi peto; tertio anno
Olymp. LIIl natum eum eſſe, XVIII
aetatis anno Thaletem audiuiſſe, atque
alios: tum in Phoeniciam, inde in Ae-
gyptum eſſe profectum, vbi XXII an-
norum moram fecit. Porro Babylone
XII vixit annis, inde Samum rediit LVI
ano aetatis, atque inde porro in Htaliam
perrexit: quae omnia ſigillatim ſuo loco
plenius dilucidabuntur.

CAP. II.

Pyth. c. 2.
Laert. .
VIII, 2. . .
b heic in Neſarchus, vt Iamblicho tradi-
Arceria- tum, ex Syria redux Samum, am-

na editi-Pliſſimis auctus opibus, merciumque
one quæ- Praeſtantiſſimarum copia locuples,
da templum Apollini Pythio dedicauit,
Kukterus ſümtibus ſuis exſtructum. Filii vero
nuper animum praeſtantiſſimis artibus imbu-
ſupple. it, modo Creophyli, modo Pherecydis
vit, nos Syri, diſciplinae traditum, vt & reli-

eun quoram ſacris pracfectorum plero-

Stanlei.
legit, ex- Ma, ita indole praeſtante diuina, quali
hiben- nemo vnquam mortalium eſſet gauiſus.
um bu⸗ Sunt, qui affirment, Dsnem fuiſle
raert. Primum, „ Pherecyde vero apud
vIIDA7. Graecos de immortalitate animorum
4 Auga- diſputare inſtituente, Samium Pytha-
Ktin Tll. goram, motum doctrinae nouitate, fa-
HH ctum ex pugile philoſophum eſſe. Ve-
2 dde Tum fabulas iſtas, Philoſophi Pythago-
Ionſ. rae cum eiusdem nominis pugile, eius
ſcript. aequali, de quo infra dicemaus, confuſio
Hiſt-phil. peperit.
4; Relatum Cleanthi eſt?, vt & Suidaes,
7 porph. Primum Pherecydem a Pythagora au-
vit. Pych. ditum eſſe, tum peſea Hermodaman-
p. 181. tem Creophylium, Samium, tum valde
*½ vit.Py ſenem. Hermodantis nempe ei nomen
iS fuit, Creophyli vero tulit cognomen ?.
Lc. cap. 2 Vnde colligas pro xοοοαιο (in loco

rumqueb, vt qui filio gauderet, ita for-

2 vita PRIMAE AETATIS INSTITVTIO ET PRAECEPTORES
EIVS.

Gleanthis apud Porph.) legendum eſſe, e.

ptù , niſi dicas Creophyliuni Pa- gitur in
riter ac Creophylum cognomillatum ed. Rit-

eſſe, eam ob cauſam * quod a Creo-— tershul. .

phylo originem duceret, Samiob, vel geo
qui praeteritis temporibus Homeri ex- oα
titerat hoſpes: eius, vt quibusdam per- Iambl.
hibitum, praeceptor, & in poeticis ſtu- gabo
diis aemulus. m Apuleius“ vero Her- L. XIV.
modamantem, vel Leodamantem, vt p. 638.D.
ipſi audit, diſcipulum Creophyli huius m id ve-
eſte affirmans, non minus contra tem- ro nee

. Strabo
g
Porum ratlones Imnpin git, ꝗquam cum et Be.

Platonis diſcipulum Pychagoram facit, que lam.

niſi totum Apuleii textum corruptum blichus
ſtatuere praeſtet. Evo

WPythagorae patre mortuo, pruden- tantum

tiae & temperantiae incrementa cepit, Oigon E&
vt adoleſcentem honorifice reueren- 0ιαα
terque colerent omnes, ipſique etiam &αN
natu grandiores. Imo vifus modo au- Homeri
ditusque in ſe cunctos conuertebat, & tantes.
quoscunque adſpexerat fui ſtatim ad- n Apul.
miratione implebat, vt multi eum Dei Florid.
filium eſſe afſeuerarent. Ita exiſtimatio-L.Il. fin.

ne aliorum, ſuaq; ateneris inſtitutione, b. 18.

lambl.

ingeniiq; excellentia, corfifmatus, ma- c. p.6
gis magisque his bonis dignum ſeſe
oſtendit, ornamenta ſibi ex religione &

doctrina comparans, ex conuerſationis
praeſtantia,

23ul Prieſtn

uns i⸗ (OI

aleines ex ſuan
wd re itnte
Gius vet.. .
tas cllan tlollt,
6l. Kuſte- per tun

i ſeck. nu
ilorr er Sarmio

Sas d. aquen
tjonkt.

epheb
tuma.
tem,
circur.
ti in
ded
verd
TV
C
fuit
Mun
thage
tum
tojd

erat
lien., Iet
VIII 2. e
Uimbllc trin
que
moe
du
y

col
lo,
le. W
u
tun
di⸗
N
ei⸗
rlei P
Hord. ten

a0

n *diae. praeſtantia, * ex conſtantia mentis,
ſe rais ?6. Corporeque ad grauitatem compoſito,
iie atgiree, ex ſuaui item & inimitabili animi ſere-
indein aͤe⸗ quod re nitate. Non irae, non riſui, non aemula-
„VN. Ctius ver-
MII. tas cum tioni, aut contentionis ſtudio, aut alii
oBebylone .I. Kuſte- perturbationi indulſit, ſed tanquam bo-
redlitll ro peen- num quendam genium ſe gerebat, qui in
inkualium Vai. Samiorum vrbem, vt verſaretur in ea,
in ſuoloeo W*" aduentaſſet. Quapropter eius, adhuc
ephebi licet, in ignis fama, Mile-
tum ad Thaletem, & Prienem ad Bian-
tem, ſapientum duos, vrbesque etiam
TORES circumiectas, peragrauit. Iamque mul-
. ti in partibus iſtis, laudantes iluenem,
celebrem ipſum reddebant, dum pro-
ndum ele . verbio quodam S A MIVM COMA-
Nm. n in TVM eum appellarent.,
älatumn 1, NRi. Circa haec tempora nata Polycratis
da Creb- undll fuit tyrannis, quibus “duodeuigefi-
Sammio d, rele mum forte aetatis annum egreſſus Py-
oneri e. 0 thagoras, cum quo tenderet res, quan-
chmnper- und tum item impedimentum ſuo propoſi-
erlcis ſ- n, to, diſcendique ſtudio, cui vnice deditus
1o Her. NI. erat, ea allatura eſſet, antea proſpice-

Laert. Fet animo; „ Iuuenis qui eſſet animo-
VIII, 2. que ad ſapientiae ſtudia accenſus, pa-
lIambll c tria relicta iter ingreſſus eſt. Noctu-
que adeo, clam omnibus, cum Her-

tein, Vt 968D.
Münsn e
gec
riten on
IumCe e.
un ficih ne ln.
truptotn bictns
um
ruden-mu

il, genus, vt antea dictum, a Creophylo
ducenti, hoſpite Homeri) ad Phere-
cydem profectus eſt, in Lesbo tum

RMRü cpi ⸗ commorantem, cui a patruo ſuo, Zoi-
reetel⸗. lo, commendatum fuiſſe refert Laer-
e etun 4 /, c. tius, ad Anaximandrum item Phyſi-
ied omeri cum, & ad Thaletem, apud Mileſios

non ve
rtehat ntes.
Fatin A⸗ 1 Apul.

tum agentem. Cum ſingulis horum
alio atque alio tempore ita verſatus eſt,

vt omnes eum amarent, & ingenium

Ummno- l in eius ſuſpicerent, ſuaeque participem
one 1,1 1 . Apulei. philoſophiae redderent. Eertur au-
M . iord. tem penes Anqximandrum Mileſeumna-
r L. II. p. 7 turabilia eſſe ommentatus. Thales li-
n H mbllcbenter eum in familiaritatem recepit,
* admiratusque, quod tanto interuallo
⸗

INSTIIVIIO EI PRAECEPTOREOS/

modamante (cui cognomen Creophy-

loniorum conſpiratio prorumperet,

661

alios poſt ſe iuuenes relinqueret, fa-
mamque de ſe proditam ſuperaret,
communicatis, quantum potuit, diſci-
plinis, & ſenectute ac corporis infir-
mitate accuſata, vt in Aegyptum naui-
Frer⸗ & ſacerdotibus Memphiticis &
ioſpolitanis ſe addiceret, monuit. Eos
enim eſle, a quibus ea ipſe acceperit,

duae opinionem ſapientiae ſibi peperis-

ent, quamuis iis a natura & inſtitutio-
ne dotibus praeditus non fuerit, qui-
bus Pythagoram cernat inſtructum.
Vnde laetum praeſagium denunciabat,
forte, vt in mortalium ſapientiſſimum
maximeque diuinum ille euadat, ſi
cum his quidem ſacerdotibus fuerit
verſatus.
Pherecides, cuius mentionem fect-
mus, in morbum incidit, in Delo in-
fula. Eumque LVII Olympiadi ſu-
perſtitem haut fuiſſe, probari exlitte-
ris poteſt, quas vna, antequam vita
exiret, die ad Thaletem dedit, qui pri-
mo Olympiadis proxime ſubſecutae
anno viuere deſüt. Quamuis vero
autorum plerisque ſit proditum, eo
tempore, quo apud Crotoniatas Cy-
lonii contra Pythagoraeos conſpiraue-
runt, quod nonita diu ante Pythago-
rae factum eſt mortem, ex Italia Delum
abiiſſe Pythagoram, Pherecydem vt vi-
deret, terraeque mandaret; Dicae-
archus tamen, aliique, magis accurati
ſcriptores, vt Porphyrio obſeruatum,
affirmant, praeſentem Pythatogoram
[Crotonae fuiſſe, cum memorata Cy-

Laert. L.
II. ſ. 122.

Vit. Py-
thag. p.
206.

Pherecydem vero, antequeam Samo
Pythagoras diſcederet, ad plures abiis-
ſe., Prius tamen a nobis allata narra-
tio doctiſſimo Salmaſio impoſuit etiam, Exereit.

qui, vt eam cum aliis, quae de Phere- Plin. p.

Cyde feruntur, conciliaret, allum ab 391:
illo Pherecydem admittere cogitur.
Factum igitur, ante quam Samum
Oo O3 Pythagoras

662² PARS VIII. PVIAGORAS. CAP. MI. IV.

Porph. 1. Pythagoras relinqueret, fuit, Vt ad
c-p. 186. Pherecydem Phthiriaſi immedicabili

Iambl. j. . 4
Vita 5.-laborantem accederet Pythagoras, O

thag. c.
30. p.
154.

nec mors eidem obreperet, tum vero

ret.,Diſerte enim addunt Laertius atq;
Viere⸗ Porphyrius. „Poſt mortem Phere-
Porph. cydis „& iuſta ei peracta . Samum eum
1. c. rediiſle Hermodamantis ſtudio.

Laert.

Relatum Phauorino in ſeptimo Va-
riarum Hiſtoriarum, * & poſt eum Por-

CAP.
TTER PYTHAGORAE IN PHOENICIAM.

Iambl. c.
3. init. . .
Thalete inter alia edoctus, tem-

poris prudenter rationem eſſe
habendam, eamque ob cauſam a vini
pariter ac carnium vſu abſtinens, o-
mni etiam iam antea ingurgitatione
abdicata, atque intra tenues, faciles-
que digeſtu, cibos ſe continens, vn-
de & vt ſomni modicus eſſet, obti-
nuit, & mente ſerenus, & conſtanti
atque aequali corporis valetudine
vteretur; iter ad Sidonios ſuſcepit,
tum ex affectu quodam in eam vrbem,
quem a natalibus traxiſſet, patriam
eam ſibi exiſtimans, tum quod expe-
dita magis inde in Aegyptum naui-
gatio eſſet futura.
ib.
Hic cum Prophetis verſatus eſt,
Mochi, naturae interpretis ſucceſſori-
bus, cum aliis item, & cum ſacrorum

pem ſuam in morbo ipſi praeſtaret, do-

funus eius, tanquam magiſtri ſui cura

phyrio Pythagoram, poſtquam cum Fii,4,.

Hermodamante aliquamdiu vixiſſet, porph.
athletas primum inſtituiſſe, atque inter vit. Pyt.
eos Eurymenem, vt carnis diaeta vte- p. 186.
rentur, cum caſec & ficubus alii athle-
tae veſcerentur. Qua effectum diaeta
fuit, vt victor in Olympia Eurymenes eic
coronaretur. Obſeruatum tamen Laer- Iambl. c.
tio & Iamblicho eſt, male ad SamiumPy- 5„
thagoram iſta referri, qui abſtinentiam
a carnibus animantium ſuadebat, Fuiſſe
vero illud inuentum Pythagorae, Era-
toclis filii, de quo paulo poſt dicemus.

III.
in Phoenicia antiſtitibus. Cuncétis-

que initiis Bybli & Tyri fuit initiatus,
maxime vero in praecipuis * ſacris ri-

tibus, in diuerſis aliis Syriae partibus

celebratis. Non quod ex ſuperſtitio-
ne ea ſubeunda witer, god ſibi forte
perſuadeat quiſpiam, ſed diſcendi ſtu-
dio, quodque metueret, ne quidquam
eorum quae cognoſci merentur, qua-
lia illae gentes Deorum arcanis ſacris
myſteriisque comprehendebant, ſoler-
tiam ſuam effugeret. Non ignarus
cetera, iſtarum partium ritus ex Ae-
gyptiis ſacris eſſe deriuatos: quod
ſpem ipſi faciebat facilioris ad fubli-
miora Aegyptiorum myſteria admiſſio-
nis, quae ſumma proſequebatur ad-
miratione, memor eorum, quae a
Thalete, praeceptore ſuo, de illis acce-
Piſſet.

* Apud Laertium nihil aliud ex Phauorino alle-
gatur (& quidem ex VIII. Var. Hiſt. non VII. vt
hic habetur) quem pugilem fuiſſe Pythagoram.
Reliqua Porphyrii ſunt, quem iſta a Phauorino
habere ex Laertii I. c. ſuſpicatus Stanleius fuit.
**† In Graecis eſt o Xτιαι οοπς ree Togi

„ » . . .
so * oευνιοσ οσαρανον, quae etiam re-
tinuit cl. Kuſterus, & vertit, quae in multis Sy-
riae partihus ſingulari modo coelebrantur. Stan-

leius tamen ?αιτι⅓ιαρς legere maluit, quod il-

lam ei peperit verſionem, non multum ab illa di-
verſam,

CAP.

e, I
Gelimr
in cu
losv.
re.
jtine⸗
&u t
licet
hiebe
tant
inſp
ruuß
ſcer
id
la⸗
ſ

qu

uin i
ee⸗ u/
ddey ſee
laue
e
Kanleius
legit
ini. nd
eell

ua ta-
aed d.
Dus elt
emmenda-
kione,
.
.

Am cum b Laert.
— CAP.
einter ſi e.
ennte. i6, lambl. Qu Aegyptii quidam nautae ad
linke. L c. littus appulerant, in quodradices
mckiet deſinunt Carmelis, Phoenicii montis,
Vmene in cuius templo ſaepe Pythagoras ſo-
ler. url⸗ lus verſabatur, qui jubenter Pythago-
iumby. ; e rae locum in naui ſua fecerunt. In
entiam itinere autem obſeruantes eius in vi-
t, Fuide tu temperantiam, quo conſueto ſci-
e, Era. licet vteretur, magis etiam eum inci-
lemus, Piebant mirari. In conuerſationis er-
go grauitate aliquid homine maius no-
tantes, memoria repetebant, quam ex
inſperato, modo appellentibus, appa-
. ruiſſet, ex vertice montis Carmel de-
undti⸗ ſcendens, (quem ſacrum prae aliis mon-
itintis, tibus, vulgoque inacceſſum nouerant)
cröri⸗ facili rectoque incedens gradu, nullo
rtibus ſaxo vel praecipitio eum morante:
ſtitio- G quomodo item ad ſcapham accedens,
iforte inr interrogauerit num * in. Aegyptum eſſet
Gikan. 58e curſus? ipſis annuentibus nauem con-
Ium n. ſcenderit, quieteque in loco quodam
in⸗ vbi miniſteriis nautarum nihil impe-
ſteris 1* eius dimenti eſſet allaturus, ſi forte illa
er. jegi tempeſtas exigerer, conſidens, duas
arus eri- noctes diesque tres in eodem habitu
ke. gevka- permanſerit, non cibum, non potum,
grol eves re on ſomnum capiens: niſi forte cun-
ſubli u& zis ctis non aduertentibus, vbi erat in ſede
iſio. A ² ſua, conſtanter compofitus atque im-
r ad. r= otus, paulisper dormitauit: quomo-
qua ta- do item praeter expectationem rectus
ne 4 men non ipſis curſus fuerit, quaſi Deus aliquis
icce adeo o. praeſens interueniſſet. Haec omnia
enzs el inter ſe comparantes concluſerunt,
. done. Gchium quendam vere diuimum ſecum
R in Aegyptum ex Syria tranfire. Quod

Sur.

IER PFIMAGORAEF IN PHOENIC AEOFPTVI

68R

663

IV.

FTER PYTHAGORAE IN AEGVYPTVM.

igitur erat reſiduum itineris, feliciter

thagoras, id curae habens, vt Aegy-

confecerunt, verbis pariter ac factis,
quibus veladuerſus ſe inuicem, vel ad-

verſus ipſum vtebantur, maiorem, quam

antea reuerentiam in eum prae, ſe fe-

rentes, donec feliciter, per ſummam
maris tranquillitatem Aegypti littori-

bus nauem applicarent.
Exſcendentem honorifice naui ex-
tulerunt, & poſtquam illum in puris-
ſima arena collocaſſent, tumultuaria
opera aram coram eo congeſſerunt, ei-
que ex omni genere mercis, quam ve-
hebant, primitias quaſi impoſuerunt,
atque tum demum nauem in eum lo-
cum, quem ſibi propoſuerant, ſubdu-
xerunt.“ Pythagoras longo licet ie-
iunio confeétus, nauſea tamen neque
inter traiiciendum, neque, dum a nau-
tis manibus deportaretur, correptus
fuit. Neque tamen poſt eorum diſces-
ſum diuitus afructibus ſeſe abſtinuit,
quos ipſi appoſuerant, ſed ſumſit ex
illis, atque eis valetudinem conſerua-
vit, donec ad vicina habitacula per-
veniret. Hinc vero ad obeunda dili-

genter omnia templa ſe conferebat. .
, c. 4. init.

Antiphon in libro de Viris virtute éx- Vir byth.

cellentibus, conſtantiam in Aegypto de-p. 18

monſtratam laudat, ita enim ille:“ Py- citatus.
etiam

ptiorum diſciplinam pernoſceret, atque viert

omni ſtudio id agens, vt eius fieret
particeps, Polycratem tyrannum ro-
gauit, vt Amaſi, Aegyptiorum Regi,
amico atque hoſpiti ſuo, vt ex Hero- Herod.
doto quoque conſtat, ſcriberet, vt ad . Il.
doctrinam, quam diximus, admitte-

* Obſcurius Stanlcius, imo male: nauemque
in eum locum ſubduxere , önde primum ſol-
nerunt. Quae ſequi non potuimus, adeo
parum ſunt apta, In Graecis eſt, οαοναοιοααι
Z

70 ααd⁵0 ααενααDτwςαρτο rX*,;
quorum ſenſum recte etiam nuper cl. Kuſterus
reddidit,

retur. -

664
retur. Cumque ad Amaſin peruenis-
. ſeet, litteras eum ad ſacerdotes ipſi de-
diſſe: ab Heliopolitis autem, ad quos
primum peruenerat, ad Memphitas,
tanquam ſeniores, ablegatum fuiſſe,
qui merus erat Heliopolitarumſipfum
Clem. Al. differentium] praetextus.,, Nempe
Scr. V. p. promiſcue omnibus myſteria ſua Ae-
566. gyptii impertiri hautquaquam ſole-
bant, neque profanis ſacrarum rerum
. committebant ſcientiam, ſed ſolis re-
gni haeredibus, ſacerdotumque illis,
qui reliquos educatione, doctrina &
generis nobilitate ſuperare crederen-
Porph.l.c tur. *A Memphitis eodem praetex-
tus genere Thebas eſt ablegatus. The-
banos vero, metu regis deprecari
mandatum non audentes, exiſtimaſſe
Pythagoram, laboris & aerumnarum
magnitudine territuma propoſito dis-
ceſſurum eſſe, ideoque dura admodum
& a Graecorum religione plane aliena
ei praecepta iniunxerunt: quae prom-
tiſſime tamen ille executus, admiratio-
ni eis fuit, ita vt & ad ſacrorum & ſtu-
diorum communionem eum admitte-
rent, quod nulli vnquam extero ho-
Strom. I. Mini contigiſſe reperitur.,, Refert au-
b. 303. tem praeter haec peculiariter Clemens
Alexandrinus, Sonchidem, Aegypti-
vm, Archiprophetam praeceptorem
eum habuiſſe.
ap Porph. Diogenes obſeruat, eique Antiphon
p. 185 . quoque ſuffragatur, Pythagoram cum
Roerddotibus „dum vixit in Aegypto,
& ſapientiam & linguam Aegyptiorum
perdidiciſſe, atque triplex litterarum
genus, epiſtolicum ſcilicet, Hieroglyphi-
cum & ſymbolicum; quorum primum
propriam & communem loquendi
conſuetudinem imitatur, reliqua per
allegorias ſub quibusdam aenigmatum
ciem. Al. inuolucris, ſenſum exprimunt.Nem-
Sitrom. V. Pe qui ab Aegyptiis inſtituuntur, pri-

p. 55y. Mum Aegyptiarum litterarum viam

pAnS VTIr PVTAOGORAS CAP. i.

ac rationem diſcunt, quae epiſftologra-
phica dicitur; tum IHheraticam, qua
vtuntur, qui de rebus ſacris ſcribunt:
poſtremo perfectiſſimam illam, quæ hie-
roglyphica dicitur, cuius ſpecies ſunt
Cyriologica & Symbolica. Hembolicae
vna quidem loquitur per imitationem,
alia vero ſcribitur veluti tropice, alia

vero allegorias ſequitur per aenigma-

ta. Vt exemplis res pateat, in ſcri-
bendi ratione Cyriologica, ſolem vt ex-
primant, circulum; vt lunam reprae-
ſentent, dimidium circulum pingunt.
Tropice autem per conuenientiam tra-
ducunt & transferunt, aliaque immu-
tant, alia multis modis transfigurant,
Ita Regum perſequentes laudes, fabulis
Theologicis iuuolutas, anaglyphicis
deſcribunt. Tertii autem generis,
quod fit per aenigmata, hoc eſto ex-
emplum. Alia quidem aſtra, quod obli-
quam viam tenerent, aſſimilabant cor-
poribus ſerpentum: Solem vero ſcara-
baeo, quoniam cum rotundam ex bu-
bulo ſtercore finxit figuram, eam vul-
tu aduerſo (ab vno pedum ad alium)
eam deuohuit. Aiunt item hoc quo-
que animal ſex quidem menſibus ſub
terra, alteram vero partem anni vitam
degere ſuper terram, & ſemen in (ter-
rae) globum immittere, atque ita ge-
nerare, neque feminam in eo genere
naſci. Hucusque Clemens.
Ita litteris gentis eius aſſuefactus, Valer.
& praeteriti aeui ſacerdotum commen- l „
tarios ſcrutatus, innumerabilium ſecu- ?:
lorum obſeruationes cognouit, vt Va-
lerius Maximus ait. Prophetasque, & lambl.
ſacerdotes, quibus eſt vſus, in ſui amo- : 4.
rem admirationemque excitans, eorum
auxilio omnium rerum accuratam hau-
ſit cognitionem, neque praetermiſit,
ſiue virorum eius temporis, ſapientia
celebratorum, ſiue initiorum, quomo-
docunque cultorum, notitiam, nec
loca

. 4

ſocr inni
venturu.
YI, 3. rutn, el

rmAl Alexan

4 Str.lh⸗ e
3:. halles
†ſ Cus n0

D
amtl, Phuloſ-
le. ad omm
Weho

:etod

LIUICA
Phlinl, ſitisf

XYNVI. „
NAà. im

WV. Audit,
c Ver meſen
ub, gnun
ir ki
c4 bl).
(lem. POT
.örl. ue 6
e de inlet
Anib. V.
use

=

190, .
1 . tiſſin
Flondll, quan
1. 17. keiot
n Eul.
praep. X,
al.
Max. Sy
IIN. Wr
Ladt

Pohore.
. qua
ſeridunt:
qurhie⸗
cles ſunt
mlolicge
tionem,
hice, dlin
Lenügmma.
in ſeri-
em tex-
nteprae-
pingunt.
tiamtre-
le immu-
ligurant,
8,kübulis
phrir
genlelis,
eſto ex⸗
nodobi⸗
bant cor-
ro Caa-
1ex bu⸗
VI.
Aadn)
hoc quo⸗
bus ub⸗
ni ritam
nin ter⸗
le a ge⸗
genere
ſeſidts ee
CoMNlnenr ll,7.
mfe-
it, e-
sgle ll
nO.
NeOkuun
umhan-
enmiit,
ſpientin
quomo-
in, ee
loc

H. N. ſect.

c. 4 p. I5.

„

loca inuiſere neglexit, in quibus ſe in-
venturum aliquid ſingulare putaret.,
Laert. Adyta enim eſt ingreſſus Aegyptio-
VII, 3. rum, eiusque rei cauſa, vt Clementi

Giem. Al. Alexandrino traditum, circumcidi ſe

Str. I. p. .. .
goa. paſſus eſt, ſicque de Diis multa, in vul-

gus non proferenda, myſticamque

Iambl. Philoſophiam didicit.“Profectus item
lI. e. ad omnes eſt ſacerdotes, apud quem-

que horum cum fructu eruditus, in ea,

CAP.

ITER BABFILONIVM

66 5
quam quisque tradebat, diſciplina. Ita
XXII anni in Aegypto abſumti, dum in
adytis templorum Aſtronomiam, Geo- .
metriam, & mnium Deorum initia, non
per tranſennam & perfunctorie didicit.
Laertius narrat tres argenteos cali- VIII, 2.
ces eum feciſſe, eosque ſingulis Aegy-
ptiorum ſacerdotum ſocietatibus ]
dono dediſſe, Heliopolitanorum nem-
pe, Memphitarum, & Thebanorum.

V.

TTER PVTHAGORAE BABYLONA SVSCEPTVM.

,: Herod. Adkahs anno tertio Olymp. LXIII,

L.T 1Il c. 14 qui CCXXIII fuit Nabonaſſareus,
Nn. fatis functus, ſucceſſorem habuit filium
Pſamminitum, qui Amiſtaeus Cteſiae
XIV. audit, idemque eſſe videtur cum &=
vſer mneſerteo apud Plinium, (quemtamen
Anmal. alii Amaſidem eſſe credunt“) quo re-
4167, gnante Pythagoras in Aegypto fuit,
vt idem Plinius ait. Circa haec tem-
. pora Aegyptum inuaſit ſubiugauit-
Al. Str-I. que Cambyſes, a quo Pythagoras
"Cic. de inter captiuos Babylonem eſt abdu-
Kudb. V, Quse, „ibi cum Chaldaeorum praeſtan-
g Apol. tiſſimis verſatus, & Magis, Magis in-
Florid.Il, quam Perſarum, vt Ciceroni , Apu-
p. 17. leios, & Euſebio hnominantur, eo quod
Euſ. Perſarum imperio obnoxia tum Ba-
,. bylon eſſet, quae Valerii Maximii eſt
5V,E“"atque Lactantiis ſententia, qui ex Ae-
Max. gybto ad Perſas Pythagoram abiiſſe
Vull,. affirmant, non in Perſiam, vt viſum
Laâan: quibusdam!, quorum exac ſimae pru-

IV, 2. W.
IVE. de dentiae ſe formandum tradidit.
Se&. Phil A Magis lubenter admiſſus, atque

c.vI. in profundiſſimis, maximeque ſubli-
ſec. 4. mibus, doctrinis de cultu Deorum eſt
lemb. inſtitutus. Eorum inſtitutione nu-
c. merorum etiam, muſicaeque artis, &
aliarum diſciplinarum faſtigium aſſe-
cutus eſt., Ab his, vt Valerius Ma-
Ximus ait, *ſiderum motus, curſus-
que ſtellarum, & vnius cuiusque vim,

I1. e.

proprietatem, & efleétum, benignis-
ſime demonſtratum docili animo hau-
ſit., Numinum vagantium ſtatus, Vt Florid.I.
habet Apuleius, ambitus, vtrorumque b. 7.
varios effectus in genituris hominum,
nec non medendi remedia mortalibus,
latis pecuniis, terra coeloque & mari
conquiſita.
Ex Cheldaeis, cum quibus Babylone Porph.
vixit, Diogenes Zabratum praecipuum el.
nominat, cuius ope a prioris vitae ſor- d. 185.
dibus expurgatus fuit, &, quibus rebus àClem.
viro ſit abſtinendum ſapienti, didicit, Al. Str.
tum dererum natura & principiis v-P. 304.
niuerſi docentem audiuit. Buſpræp
Zabratum illum veroſimile eſt Zo- VIII, 6.
roaßrem eſſe, ex Magis Perſarum V-bv. ro-
num, quem praecipue Praeceptorem dav.
habuiſſe Pythagoram Apuleius ait, qui S.
omnis diuini arcanum antiſtitem eum Iulian.
vocat. Nec diuerſus ille a Nazarato p. 133.
Aſſyrio eſt, quem Alexander, in libro dblut. æ.
de Symbolis Pythagoricis ¹, Pythagorae e ei ti
magiſtrum fuiſſe affirmat, & qui Lares Se ,
Suidaeb, Zaranus Cyrillo“e, Plutarcho p.r0orZ.
Zaratas dicitur. Vnde creditum Zaratas
nonnullise, omnes eos autores Zoroa- tamen
ſerem magum reſpexiſſe ,qui Larades e- Byihas
tiam eſt appellatus, vt ex Theodorito e plan.
atque Agathia patet. Verum ipſum Zo- Selden.
roaſtrem audire haut potuitPythagoras, de diis
qu eo aliquot aetatibus fuit recentior. )? Synt.

211I.

666
Ex Apuleio tamen patet, multorum eam
fuiſſe opinionem quod doctrinam Zo-
rodſtris ſecutus Pythagoras fuerit. Eum
igitur fortaſſis, cuius doétrinam Pytha-
Str. I. p. goras amplectebatur, (Zoroaſtris enim
30 4 Magi doctrinam eum explicaſſe Cle-
mens quoque Alexandrinus ait) magi-
ſtrum ipfius fuiſſe, ſequioris aetatis
ſcriptores credidere. Nazaratum il-
lum, Aſſyrium, Ezechielem Prophetam
rgredidere nonnulli, quam tamen ſen-
l.c. tentiam impugnat Clemens. Docent
Mmihilominus, obſeruante Seldeno, ra-
tiones chronologicae accuratiores, eo-
dem Pythagoram atque Ezechielem,
prophetam, tempore floruiſſe, inter L
& LDII Olymp: vt ſaltem ex temporum
diuerſitate argumentum peti nequeat,
uo Nazaratus Ezechiel propheta non
fuiſſe demonſtretur.
ap. Porpp. Diogenes in libro de incredibilibus
Vir. Pyth. vlitra Ihulen addit, ad Hebraeos quo-
F. ¹34, que abiiſſe Pythagoram, quod factum
IV, 2, tamen eſſe diſerte negat Lactantitus.
*Praep. Euſebius ait, relatum efle de Pytha-
X, 4. P. gora, Perſarum quod audiuerit magos,
470. & Aegyptiorum prophetas, eo tempo-
re, quo Tudaeorum nonnullos Babylo-
na, alios in Aegyptum abiiſſe conſtet.
VHerAn- Cum Iudaeis Babyloniae eum eſſe
nal p.15t verſatum, Archiepiſcopus Armacha-
nus inde colligi poſſe ſtatuit, quod mul-
tas eorum doctrinas philoſophiae fuae
admiſcuerit, vt Hermippus teſtatus eſt,
in libro primo derebus Pythagorae, al-
Hoſepfe L jegatus loſepho, vt & in libro primo
ci Jolegirlawribue, Origeni allegato. Ic-
1046. que etiam confirmat Ariſtobulus, Iu-
Origen. daeus, Philoſophus peripateticus, in
D. I. c. primo ad Philometorem libro: cui eadem
Celſum ratio perſuaſit Libros Moſis in Grae-
1 Clem. Cum ſermonem ante Perſarum impe-
Al. Str. I. rium translatos fuiſſe: at multo eſt pro-
p. 304, babilius, eam eruditionis ſuae partem
ex colloquiis cum Hebraeis Pythago-
ram accepiſle.

rerum diuinarum ſcientige partem

PARS VIII PFTAGORAS CAaP. VI.

ap Clem

Addit praetera Alexander, Galatas e5 dier

eundem audiuiſie, & Brachmanas. Si-
militerque Apuleius Chaldaeos atque
inde Brachmanes eum, adiiſſe ait. *Hi Florid.
iuxta eundem ſapientes viri ſunt, In- L.x II. p. 179
diae gens eſt, eorum ergo Brachmanum
Gymnoſophiſtas adiuit. Brachmanae
autem pleraque eius philoſophiae con-
tulerunt, quae mentium documenta,
quae corporum exercitamenta, quot
partes animi, quot vices vitae, quae
diis manibus pro merito ſuo cuique vel
praemia vel poenae.

raeterea Diogenes in Arabiam eum ap. orph.

abiiſſe ait, cumque eius gentis Rege P?. 185.
verſatum effte. Non facile autem quis

nomen Regiae inueniat, Regis vaga-

bundae iſtius gentis.

Quantum ad eruditionem eius, O-a Clem.

mnes conſentiunt, multa ipſum, eaque Al. l. c.
adpraecipuas philoſophiae partes ſpe-? l
cCkantia praecepta a Barbaris accepiſle. Porbi
Diogenes potiſſimam ſapientiae par-cjd. Por-
tema Barbaris iſtis eum comparaſſe te- phyr p.
ſtatur. Mathematicas ſcientias ab Ae- 182.
gyptiis, Chaldaeis & Phoeniciis didicis-
ſe :erant enim ab antiquis inde tempo-
ribus Aegyptü Geometriae dediti, nu-
meris & proportionibus Phoenicii, A-
ſtronomiae autem motibusque coele-
ſtibus Chaldaei: Diuinos enim ritus, cul-
tumque Deorum, ceteraque vitae inſti-
tuta, ex Magorum diſciplina accepit. At-
que haec plurimis cognita, quandoqui-
dem litterarum monimentis perſcripta
ſunt, reliqua autem eius inſtituta minus
ſunt comperta.
Hermippus Lhracum quoque do-
Ckrinas Pythagoram amplexum eſſe aita
quod de Pittaco nonnulli« intelligen- philos.
dum eſſe putant, cuius pater, Hyrrhadi- Kect. cap.
VSs, eius gentis fuit. Verum probabilibus 6. ſect. 2.

ad Orpheum iſta referas, a quo magnam e vir.
th. c.

a ap. Ie-

28. P.

Pythagoram deriuaſſe, lamblichus“ a- 122.

gnoſci. CAb.

:Anl

.
Vo

e. DSa
blhanbl, datlyr
4 Maͤ. uammn
fen probih
itisſu
Libusa

Frinnti
entie,
ay don
Plices
re ſuſ
cblen
(rull
Viamn
It,e
li

iran

frege
Py
nems
ſoipl,
hilon
intet
Non
Je
cup
Pul
Per
ſioc
a
g
ten
bo⸗
tim
mi
Pen
—
*
lein
an

lect,

t, Galatas ben
—
e Aqe
can Hi klorid.
ifuntler Llo,
chidamun
kachmanae
Phiaecon-
beutnentl,
ti, guor
ne, ne
Cligaerel

biameumekorpt.
nis Rege 8
Utem qus
egis pagr

m eils, 0::en.

Uumm, eaq ue 4ll,
ursge u
eceille⸗ S
entine a-eil or.
vallle te⸗ Pyrh.
S4 Ae- 192.
8Cldicls⸗
etempo-
Hecdhiti,an⸗
erucii, A⸗

gle coele⸗
ntitigell-
ccepitA⸗
Uandoqul⸗
elerſpta
uusmins

4 ap. lo⸗
ogue 6 ſeph. l⸗
mellealt, byole⸗
Mneligen kiln,
=
Pabi ſeckt 47
ungnann Djth⸗
parteln 195
chus. 4. 1

a Apul:
1. C.
b Iambl.
c. IV. fin.

c Iambl.

Cc. V.

RFDTTVS IN PATRMANI.

CA P.
DE REDTTV PYTHAGORAE IN PATRIAM SAMVM.

Dodecim annis Babylone exactis
Samum reuerſus eſt, a Gillo quo-
dam, Principe Crotoniatarum redemtus
(quamuis fabulam cam tanquam minus
probabilem alleget Apuleius )anno ae-
tatis ſuae LVI. Ibia quibusdam ſenio-
ribus agnitus“, maiori quam antea ad-
mirationi fuit, videbatur enim a pere-

grinatione plus pulchritudinis & ſapi-

entiae, maioraque diuinitatis argumen-
ta, domum reportaſſe. Hinc patria pu-
blice eum inuitauit, vt, publico mune-
re ſuſcepto, ad communes vſus bona ſua

conferret, atque cum aliis ſapientiam

Tambl.

1. C.

communicaret. Nec renuebat ille, ſed
viam docendi per ſymbola ingredi coe-
Pit, eodem modo quo ipſe in Aegypto
edoctus erat. Sami tamen, hanc docen-

dirationem minus probantes, minus

frequentes eius lateri adhaeſerunt.
Pythagoras vero, vtut videret nemi-
nem ad ſe ventitare, neminem, vt in di-
ſciplinis proficeret, ſincere ſatagere; ni-
hilominus tamen nihil non faciebat vt
inter eos ſubſiſtere poſſet *, quippe qui
non contemneret Samum, patria ipfi
quae eſſet. Et quoniam vehementer
Cupiebat, vt ciues ſui, velinuiti, aliquem
pulcherrimarum artium guſtum acci-
Perent, iuuenem quendam in Gymna-
ſio obſeruauit, palaeſtra & pilae luſu
praeſtantem, cetera pauperem, at-
que egenum. Hunc ſibi dicto audien-
tem fore reputans, ſi ei nullo ipfſius la-
bore neceſſaria vitae ſuppeditaret, ſta-
tim a balneo ad ſe vocauit, eique pro-
miſit neceſſaria omnia, dummodo acci-
pere a ſe velit breuiter, labore facili, &

667
VI.

eatenus, vt ne obruatur, continuato,
quasdam diſciplinas, quas ipſe adhuc
iuuenis a Barbaris haufiſſet, iam vero
ſibi ſeni per obliuionem animo excidere
ſentiat. Iuuenis manus dedit, ſpe alle-
ctus ſuſtentationis promiſſae, quem a-
deo Arithmeticae & Geometriae ſacris
initiauit, demenſtrationibus ſingulis in
abaco propoſitis: itaque iuuenem inſti-
tuens, pro ſingulis figuris quas delinea-
verat, ei mercedem laboris tres obolos

dedit. Idque per tempus ſatis longum

continuauit, gloriae ſtudio*, ipſique“ Graeca
diligenter, methodo aceurata, ad con- hic baulo
templationem viam oſtendit Poſtquam lier hoe
vero Iuuenis, factis progreſſibus haut maxime
modicis, affici coepit excellentia tum vo-Rtadio
luptatis, tum conſequentium Mathema- (Hehore⸗
ticas artes emolumentorum, planeque r)
ea de re pariter, ac de eo, quod ſtudia iſta genter
iam dimiſſurus non ſit ille Iuuenis, quic-&c.
quid etiam ei eueniat, viro ſapienti con-
ſtaret; triobolos ſibi ſupereſſe nullos di-
xit, quos deinceps perſolueret. Quo au-
dito iuuenis, ego vero, inquit, etiam ſine
iſtis diſcere potero quod doces. Tum
Pythagoras, ſed neque fuppetunt mihi
quae meis neceſſitatibus ſufficiant. La-
borandum itaque de quotidie neces-

ſariis, neque tempeſtiuum videtur aba-

co incumbere, & ſterili ſtudio. Tum
iuuenis, aegre ferens ſe a continuan-
dis diſciplinis auelli: Ego, inquit, in
poſterum alimenta tibi ſuppeditabo,
nam in ſingula ſchemata tres obolos vi-
ciſſim dabo. Isque ab eo tempore tanto
Mathematicorum accenſus amore eſt,
vt ſolus inter Samios cum Pycthagora

* Ita locum mutilum, prout poterat vertit Stan-
leius, qui nuper a cl. Kuſtero reſtitutus hunc ſen
ſum fundit: quamuis videret, neminem incere in

diſcipliniæ proficere belle, gquibus inter Graecos do-
mirilium ſtatuere annitebatur.

Pp Pp2 fuerit

663
fuerit commendatus“, vir eiusdem
cum eo nominis, Eratoclis filius.

Eius fuere libri de re Athletica, or-
dinatio item vt Athletae eius tempo-
ris pro caricis carnibus veſcerentur,

PARS VII PVTAGORAE OAP. VII. VIII.

quae perperam a quibusdam Pythago-
rae, Mneſarchi filio, tribuuntur,“ (vt .
& ante monuimus) a Plinio vero ad- II
ſcribuntur eius nominis viro, qui cor- c. 7.
poris exercitiis vacauit, quod optime
cum Iamblicho narratis conſentit.

CQAP. VII.
TTER EIVS IN DELVM, DELPHOS, CRETAM, SPARTAM.

cap. 5. & NOn multo poſt, vt Iamblicho re-
7 latum, Delum abiit Pythagoras,
vbi admirationi omnibus fuit, quod ad
ſolius Apollinis Genitoris aram incru-
entam precibus vacaret, eiusque ſa-
Laett. cerdotibus ſe adiungeret, quae poſt
VIII, 13. Ceratinum (h. e. corneum altare) eſt,
& ibi Ca- atque incruenta dicebatur, quod ſola
ſaub. frumentum, & hordeum, &placentae,
nulla vero victima, in ea offerrentur,
cuius rei teſtis Ariſtoteles in Deliorum
p. Laert. Republica allegatur. .
e. Delo diſcedens, Iamblicho teſte,
ad omnia loca, in quibus oracula eſſent,
Porph. p. ſe contulit. Delphis elegiam ſepulchro
187. Apollinis inſcripſit, in qua Sileni fili-
vm Apollinem eſſe docebat, a Pythone
interfectum, & in loco, cui nomen
Triopis *, ſepultum: quiab eo nomen
locus obtinuit, quod ibi tres Triopi
filiae luxiſſent Apollinem. Delphis
. vero, teſte Ariſtoxeno, complura mora-
vaert. lium dogmata a Themiſtoclea accepit.
,7. In Cretum quoque nauigauit, Spar-
tamque profeétus eſt etiam, vt Minois
Iuſtin. L. atque Lycurgi leges, ea aetate celebra-
XX, 4. tiſſimas, cognoſceret, vt Iuſtino eſt
c.5. p. 19. Oobſeruatum, atque Iamblicho.
Neque minus celebris Creta ob my-
ſteria fuit, quippe in qua Iupiter na-

tus crederetur, educatusque a Coryban-
tibus, ſiue Dactylis, Cybeles ſacerdoti-
bus, in ſpecum Idae, montis, (cui id
nomen ab Ida Phrygiae, vnde orti Cre-
tenſes,) datum fuit. Sepultum quoque
ibi Iouem eſſe ferebatur, eiusque o-
ſtendebatur ſepulchrum. Heic Mor-Porph. p.
gi, ex Idaeis Dactylis vnius, ſacerdoti- 189.
bus ſeſe addixit Pythagoras, a quibus
Ceraunio lapide fuit purgatus, qui no-
men ab eo habuit, quod fulminis Iouis
fragmentum eſſe crederetur, propte-
reaque a ſacerdotibus iſtis in ſacris ad-
hibebatur. Ita purgatus] mane pronus
iuxta mare iacebat, noctu autem iuxta
flumen, agni nigri vellere redimitus.
Epimenidem quoque adät, Creten-Florid. II.
ſem, celebrem illum, vt Apuleio voca-P. 17. fin.

Porph. J1.

tur, fatiloquum. Cum eo in Idaeum & Ta-
antrum deſcendit, nigra lana amictus, ert. VIII
& dies ternouenos, exmore recepto, 3.
ibi exegit, Iouique parentauit, & pul-
vinar vidit, quod ei quotannis ſterni-
tur, quin & epigramma ſepulchro eius
inſcripſit, cuius principium: D
Zan iacet hoc tumulo, qui vulgo Iu-
piter audit.
Sicque adeo omnibus, ſiue Graeco-Laert.
corum, ſiue Barbarorum, myſteriis ini- VIII, 2.
tiatus fuit. fun.

* Haec verſio eſt ex vitio lectionis &νοv7e.
pro quo νvoονvvvöο ſubſtituit poſt Dodvvellum Ku-
ſterus, vt ſenſus ſit, ſolum eum cum Pythagora

Samo diſceſſilſe.

** r+ι.lor, pro roinod, quod in vulg. Porphy-
rii, legendum. Heſych. Tolνρ νv τι
Yogixcay év AeXοτσ 7 ριε. STANL.

CAbP.

Valet⸗ C
Max. I
VII, 7. Fyup
quen
Grae
buifl
tertc
ludy
ſec
laett. I
Prooem. inco
12 un
¹ ,d eel
luen, doſt
le. def
5 aud ol

lLaett.
VIIl, He

e Nulc, Ven.
Q. V3. mnO
ce Prii
ndl diſ
.jth.
elo⸗

4,12.
on.

— — — — —.,. — — —. —

Pythago.
ur 4 yt

Vero ad.,.
xen

ui cor. 4 “

doptine
ntit

.
oryban.
cerdoti-
(cui id
rtiCre-
guoque
e o⸗

cMMor-Puph D.

ercon. d.
gibus
guino.
Slouis
ropte⸗
ic.
ronus
illxta
.
Teten-Hlorll.
voca P. ſin.

Porpb. ..

Heumn glr.
ickas,en Fll,

epto, 3
Apu.
kernu⸗
eins

N.

geco- laert,
4 4. VII, 12.
in ln.
—

onnty⸗
.

A.

1
1

ITER DETVM, DELPIIOS &e. 669

CA P. VIII.
ITER OLVYMPIAMET PHLIVNTEM.
Valer. REtenſium & Lacedaemoniorum quomodo: item nos quaſi in mercatus
Max. mores poſtquam exploraſſet, ad O- celebritatem ex vrbe aliqua, ſic in hanc

VIH, 7. lympicum certamen deſcendit. Cum- vitam ex alia vita, & natura profectos;

que multiplicis ſcientiae maxima totius alios gloriae ſeruire, alios pecuniae, ra-
Graeciae admiratione ſpecimen exhi- ros eſſe quosdam, qui ceteris omnibus
buiſſet; quo cognomine cenſeretur in- pro nihilo habitis, rerum naturam ſtu-
terrogatus, non ſe oD 0 (lam enim il- dioſe intuerentur, hos ſe appellare ſa-
lud VII excellentes viri occupauerant,.) Pientiae ſtudioſos, id eſt enim philoſo-
ſed Xοοσιοd+0, eſſe reſpondit. Phos.
Taer. dicyone. tamen alii id factum aiunt, Sic igitur cum ſapientige nomine
4 12. in colloquiis cum Leone, eius loci ty- hucuſque doctrina veniſſet, profeſſo-
ranno, alii Phliunte, centum iugerum res vere eils π ᷑ appellati eſſent, vt
interuallo a Sicyone remota. Qum Thales & reliqui, de quibus libro primo

4 apud
poſterioribus ſentit Heraclides in libro actum fuit, Pythagoras, voce vtens Laert.

Laert.

b 4 . . . . .
apud Soſicrates in libro de ſuccesſionibus b. nam vocauit piloſophos vero, qui eam
. „

aert. Pferaclidae teſtimonium ſequentibus amplecterentur, ſupientiam non homi-

VIII, 8. EracClid . .
TG Verbis Cicero“sretulit. Phliuntem, vt nibus, ſed Deo tribuendum eſſe, eam-

u.v, 3. modo relatum, veniſſe, & cum Leonte que, quae proprie dicitur, ſapientiam
aaße Principe Phliaſiorum docte & copioſe longiſſime humanas excedere faculta-
lambl. diſſeruiſſe quaedam: cuius ingenium & tes, arbitratus. Quamuis pulchrum I

vit. Pyth. . . 7
th eloquentiam cum admiratus eſſet Le- enim ſit vniuerſum coelum, aſtrorum-

c. 12. .—— G . . .
on, quaeſiuiſſe ex eo, qua maxima arte que ineo decurrentium ordo, ſi eum

confideret; at illum, artem quidem ſe conſideremus; pulcritudinem tamen
ſcire nullam, ſed eſſe philoſophum. illam prouenire (aiebat) a participatio-
Admiratum Leontem nouitatem no- ne primae illius naturae, quae mente
minis quaeſiuĩſſe, quinam eſſent Philo- tantum comprehenditur: illam vero
ſophi, & quid inter eos & reliquos in- eſſe naturam numerorum-, rationum-
tereſſet? Pythagoram autem reſpon- que, per omnia ſe inſinuantem, ſecun-
diſſe, ſimilem ſibi videri vitam homi- dum quam haec vniuerſa eleganter or-
num, & mercatum eum, qui haberetur dinata, &, prout decebat, ornata ſint.
maxima ludorum apparatu totius Sapientia igitur (ei) eſt ſcientia quae-
Graeciae celebritate. Nam vt illic alii dam, quae verſatur circa pulchra, ea-
corporibus exercitatis gloriam, & no- que prima, diuina, & incorruptibilia,
bilitatem coronae peterent; aliemen- quae eodem ſemper modo ſe habent,
di aut vendendi quaeſtu, & lucro, du- & ob quorum communionem etiam
cerentur; eſſet autem quoddam genus ceterapulchra quis dixerit. Philoſo-
eorum, idque vel maxime ingenuum, phia vero huius contemplationis aſſe-
qui nec plauſum, nec lucrum quaere- Ctatio eſt, vnde & ipſius excellentiſſima

rent, ſed wiſendi cauſa venirent, ſtudio- ſcientia, & hominibus corrigendis op-
ſeque perſpicerent, quid ageretur, & portunitas.

Pp pp 3 LCQtQ,QA-b.

le. de femina ſeptem diebus] exanimi, & magis modeſta, pbhiloſophiam doctri- krddenn

G.

ambl.

670 PARS VIII PPIHAGORAS. CAP. IX. X.
CAP. IX. ⸗

VITA PVTHAGORAE SAMI TRANSACTA,

Vcuſque commemoratis viris dili-
genter auditis, domum reuerſus
eſt, atque ad praetermiſſa antea inue-
ſtiganda ſe contulit. Quamprimum
autem in Ioniam reuerſus eſſet, vt An-
Porph. p. tiphonti traditum eſt apud Porphyri-
184. Vm, a quo relata repetit atque deducit
lambl. c Iamblichus, in patria ſua, in ipſa vrbe
V. F. 20. ſcholam exſtruxit; Pythagorae HE-
MICYCLIVM poſtea quoque dicéctam,
vbi Samii de publica re conſilia collatu-
ri conueniebant. In eo loco de eo, quod
honeſtum eſt, iuſtumque & vtile deli-
berare volentes, qui exſtructus ab eo
erat, cui iſta omnia curae, quam maxi-
me fuiſſent.
trum parabat, ſtudiis eius Philoſophi-
cis accommodatum, in quo partem
emporis maximam die noctuque tran-
ſigebat, (cum amicis diſſerendo) & in
Mathematicorum ſtudiorum partes

Iambl. c.
V. p. 20.

Extra vrbem vero an-

raecipuas inquirendo, atque Minoem,
Pous filium, imitando. Atque ita o-
mnes diſcipulos ſuos ſuperauit qui-
dem, vt ipſi quidem profectis ab eo mi-
nime momenti contemplationibus fa-
mam fuerint conſecuti.

Eo iam tempore corporum coeleſti- ambl.
vm ſcientiam, orbemque huius ſcientiæ læ.
demonſtrationibus Geometricis & A-
rithmeticis abſoluit. Nec iſta ſolum
perfecit, ſed maiorem etiam admiratio-
nem conſecutus eſt iis, quae deinceps
peregit. Cum enim iam tum ingens

Philoſophiae acceſſio facta eſſet, tota

Graecia in admirationem eius conſen-

ſit, vt eorum, qui philoſophiae operam

nauarent, plurimi atque optimi qui-
vis, ipſius ſtudio Samum ſe contulerint,
ad eius diſciplinam admitti deſideran-
tes.

CAP. X.
ITER IN ITALIAM.

Iambl. c. C vero ciues eum ad omnes lega-
VI. fin. tiones traherent, ſecumque mune-
ribus publicis cogerent fungi, ipſe qui-
dem deprehendens difficile fore, philo-
ſophiae vt operam nauet, ſi legibus
patriae ſit obſequendum, in eadem
commoranti, quam & ob cauſam o-
mnes, qui ante eum philoſophiam ex-
coluerant, vitam inter peregrinos exe-
giſſent: iſtis omnibus probe apud ani-
mum perpenſis, vt ciuitatis declinaret
adminiſtrationem, vel, vt alii volunt,
Samiorum id temporis in ſtudiis litte-
rarum aſpernatus ſocordiam, in Italiam
profectus eſt, eam patriae terram prae-
ferens, quae plurimorum hominum fe-
rax eſſet, bonis litteris intentorum.

At vero, antequam de geſtis ab eo in
Italia dicamus, opus erit, vt & aduentus
eius in illam regionem tempus recte
conſtituamus, & rerum in Italia faciem,

quae tum fuit, delineemus. Receptiſ-

ſima igitur inter antiquos, ſed rerum
eiusmodi ſcientiae non ſatis inſtructos,
Romanos, extitit, Numae temporibus
Pythagoram fuiſſe. Occaſionem ei
fabularum libri fortaſſis praebuere, in
Numae ſepulcro reperti, DCCCV poſt Liuius
exceſſum eius annis, vt proditum eſt Xl., c.
Antio Valerio apud Liumum, & Caſſio 29.
Heminae apud Plinium: eos enim libros Pliniu-
Pythagoreae philoſophiae praecepta gc. sy
complecti, eſt creditum. Sed diu D
eſt, quod doctiores Romanorum
Graecorum

1lambl. ſe git
cIy. p. bylon

Cteece
Fius,1
auen
QU
gorae
Verſis
Chus!

19.
Hitid, Janmn
cppid, Moin

lid c, del

Hmp

F et,
Oyr
10 °
ann
Tha
run
der
Gden
miſ
den
eur
Dor
inch
Excerpt, tali
Vils, en

124 gnc

C.. M. We
Str. I. l. Dl
5,302,5, 0
8332 4, ſe
.M.

Strl.. d

ari
ndeva,,
da : 1
(8 .
1la 1
conk,
Dodxyelt
Bxercit, I
de zet.
Pthag. .
Nelor. .
.
.

Minoen,
gue imo.
Auit gui⸗
abeomi-
Mübus fi⸗

cocleſti. unt,
Sſcientie le,
cis & A.
ta ſolum
lmirztio⸗
leinceps
mingens
t, tott
conſen⸗
Operamm
al gai⸗
tulerint,
Scenn-

Hedin
luentus
5 lecle
ſacien,
eceptl.
rerunm
tructos
voribis
Nenm 1
ere 1
lt linius
in eſt le.
C Rin
brs . Y
epla gect. 7.
orum
orum

Graecorumue fcriptorum, Cicero, Li-
vius, Dionyſius Halicarnaſſaeus & reli-
qui, eam fabulam exploſerint.
Qui penitus temporum vitae Pytha-

gorae rationes ſunt rimati, duabus di-

verſis incedere viis videntur. Iambli-
chus in Aegypto XXII annis eum vixiſ-
Iambl. ſe ait, inde a Cambyſe deductum, Ba-
.. bylone moratum eſſe annos XIIb. Hinc
bibid. Samum rediiſle LVIanno aetatis: Sa-
eibid. mo in Italiam eſſe profectum Olympia-
did. c. de LXII, Eryxida, Chalcidenſi, in O-
b. Iympicis victore A. Vnde colligas li-
35 cet, in Aegyptum eum abiſſe, circa
Olympiadis LIIl annum III, natum ve-
ro eſſe anno II Olympiadis XLIIX,
annum autem aetatis eius XVIII, quo
Thaletem, Pherecydem, & Anaximan-
drum audiuit, incidere in Olympia-
dem LII. Haſce ſequi rationes vi-
dentur Laertius, Porphyrius, The-
miſtius, Suidas, Laertii veſtigiis ince-
dens, & reliqui, qui Samo in Italiam
eum dicunt profectum, quo tempore
Polycrates tyrannus Samum tenebat,
indignum exiſtimantes Philoſopho in

Excerpr. tali Republica vitam agere. Diodorus

Vales. enim Pythagoram LXI Olympiade a-

p. 241. gnoſcit, ſub Archonte Thericle, Cle-

Cl. Ab. mens Alexandrinus vero circa Olym-
Str. L. I. Piad. LXII ſub Polycrate, qui Poly-
P. 302.B. Crates Olympiadis LXIV anno II per-
&332. A. FEdia Oroetae periit. Videtur easdem
elal. rationes ſecutus Antilochus eſle, qui
&. ab aetate Pythagerae ad mortem Epi-
zn& riCuri annos putat CCCXII. Mortuus
zuαν ëa eſt Epicurus CXXVII Olym-
62* 7) Piadis anno II, inde igitur ſi retronu-
conf. meres CCCXII annos, vlimus erit
Dodvvell annus I Olympiad. XLIX. Neque
Exercit, Multum ab illo calculo diſcedit Liuius,
de aet.
Pythag. ram, Seruio Tullio regnante, qui vno vel
r. 61. duobus antea annis ex viuis exceſſit.
1J. PEas vero rationes occaſionem praebuiſ-

qui in Italiam ait aduentaffe Pythago-

VrTA AP. &AMIOS. ITER IN ITALIAM. 671

ſe ſuſpicor eis, qui X C annos eum vi-
xiſſe aiunt, quod factum ab haut pau-
cis Laertius ait: vel CIVannos, vtfe-
cit Anonymus vitae eius autor, apud

Photium, quandoquidem mors eius

incidit in annum IV Olympiadis LKX,
prout Euſebio eſt obſeruatum.
Verum cauſae ſunt minime conte-inChron.
mnendae, in dubium vocandi hos cal-ad illum
culos. Si concedamus enim, quod ann.
Jamblicho aliisque grauibus autoribus lambl. c.
eſt affirmatum, in Aegypto Pythago- IV. p. 19.
ram eo tempore fuiſſe, quo Cambyſis
armis ea deuicta fuit, ipſumque Pytha-
goram captiuum a Cambyſis milite Ba-
bylona ductum eſſe; tum eius in Itali-
am iter neceflario ſerius contigiſſe eſt
concludendum. Aegyptum enim
Cambyſes inuaſit Vtoregni fui anno,
qui incidit in Olympiadis LXIII. ann.
III, & annum Nabonaſſareum CCXXIII,
nemine Chronologorum id negante,
eo quod conſtet, VII annum Cambyſis
aſſe annum CCXXIV. Nabonaſlareum, L. V. c.4.
quandoquidem Ptolemæo in Almageſto DZ
Aſtronomica relata eſt obſeruatio, Lu-
naris in Babylone eclipſeos, quae con-
tigit d VII Menſis Phamenoth ſecun-
dum Aegyptios, quae nobis eſt XVI Iu-
lii, vna ante mediam noctem hora. Vnde
lam conſequitur, Pythagoram, ſi vixiſſe
eum XXII annos in Aegypto dicamus;
anno III Olympiad. LVIII eo eſſe de-
latum; eundemque, ſi XI! annis Baby-
lone fuit commoratus; in Italiam cir-
ca fin. Olymp. LXVI abüſſe: porro,
eum, ſi tum quidem annos fuerit na-
tus LVI; natum non eſſe ante primum

Olymp. LIII annum. Quas ſi ſequa-

mur ratienes, illi qui LXKXVel LXXX
annos eum ſtatuunt vixiſſe, non mul-
tum diſcedunt in definiendo mortis
eius tempore abiis, qui priorem ſe-
quentes calculum, aliquanto longius
ſpatium vitae eius extendunt. Nam

qui

multis anticipant.

241. non poſſet, fratrem Polycratis, qui,

Strabo. Priuatam poſt fratris ſui fata agens

B. C. praemium ferens liberalitatis, qua ve-
ſtem Dario, antequam ad regnum per-
ib. B. Veniſſet, obtulerat. Atque ita forte
intelligendus eſt Strabo, ferri dicens,
Pythagoram, aetate Polycratis, cumgli-
ſcentem videret rannidem, patria vr-
be exccſe, atque in Aegyptum, & Ba-
bylona abiiſſe, diſcendi ſtudio; domum-
que reuerſum, cum tyrannidem adbuc
durare videret, in Italiam abiuiſſe, vi-
tamque ibi finiiſſe. Continuata ſcili-
cet tyrannis, regnum Syloſontis no-
b. C. tare Straboni videtur, qui ita impera-
vit acerbe, vt multi ciuium patriam
relinquerent, prouerbiumque exi-
ſteret: . .
Gloſontis opera vaſtitas regionem
habet.
Cic· Cum vtraque computationum iſta-
Tafe. I, rum conciliari poſſunt, quae Cicero-
16. ni & Agellio de eius aduentu in Itali-
Agell. am ſunt dicta, quem in regnum Tar-
XVIHLquinii ſuperbi coniiciunt. At cum
neutra earum conſiſtere poſſunt Pli-
nio relata, qui dicit Pythagoram

numeri illi incidunt, pro Tarquinio ſu-

672 PARS VIII. PVIIAGORAS. CAbP. X.
qui longiſſimam ei tribuunt aeratem, Veneris, Planetae, indolem exploras-
mortis ipſius non longius proferunt ſe, Olympiade circiter XLII, h. e. anno
terminum, ſed natales annis aliquam- vrbis Romaecirciter CXIII. Vel er-
rorem igitur ab amanuenſibus admis-
Diodor. Has rationes ſequi illi videntur, qui ſum oportet in numerorum iſtorum
Excerpt. Samo relicta in Italiam eum dicunt vtroque, vel ipſum, quod magis cre-
Valel. p. contendiſſe, quod ferre Syloſontem dam, Plinium erraſſe dicendum eſt,

Tarquinium Priſcum, in cuius aetatem

Si in Italiam itaque venit Tarqui-
nio Superbo regnante, Ciceronis reci-

pienda ſententia erit, in Italia eum

fuiſſe, cum patriam liberaret Lucius
Brutus, primique expulſo Tarquinio
Conſules conſtituerentur, ipſo cum
Bruto Lucius Collatinus: quo quidem
tempore Inperium Romanum non
vltra ſextum ab vrbe lapidem proces-
ſit: meridionales vero Italiae partes

I. XIV, vitam, Dario Hyſtaſpide poſtea patro- perbo, ſub quo Pythagoras floruit, arri- Tſ.
p.638. cinante Sami tyrannus eſt factus, id pientem.*

„ I.

Graeci plerumque tenebant, a quibus

diuerſis temporibus variae in eas colo-
niae deductae fuerant. Exiis illas tan-
tum commemorabimus, quae propius
ad Pythagorae res ſpectare videntur.
Earum antiquiſſima eſt Metapontum,
in ſinu Tarentino poſita, inter Hera-
cleæam & Tarentum media, Condito-
rem habet Neſtorem, qui Pylios, Pe-
loponeſi gentem, eo eduxit. Diu
poſt eam conditae fuere
Catana, vrbs, in partibus orientali-
bus Siciliae, inter Meſſanam & Syra-
cuſas, a Chalcidenſium colonia exſtru-
cta, Olympiade XI.

—

x Diligentius nuper aetas Pythagorae examina-

de Cyclis III. §. 12. Vbi natum Pythagoram
defendit Olympiad. LII. ann. 4. quam tamen
3 ſententiam paulo poſt in diſt. de aet. Pythagorae
Londini 1704. 8 edita mutauit, Sno anno ſerio-
res eius natales ſtatuens: adeoque calculum am-
plectens a Stanleio noſtro poſteriore loco propo-
ſitum. At haut paulo antiquorem faciunt Py-

ta fuit a viro doctiff. Henrico Dodvvello in diſſ.

thagoram Reuerendiſt. hodie Epiſcopus Vigorni-
enſis Gul. Lloydius, & vir doctiſſ. R. Bentleius,
ille in Anglice edito libro « Chronological sc-
count ofthe Life of Pytbagoras Lond. 1699.

Solin. c.
II.

Euſeb.
Chr.

Euſeb. ib.

Oct. hic in Apologia diſſertationis de epiftolis

Phalaaridis itidem anglicae edita; qui natum
putant Pythagoram Olympiad. XLIII ann. ¾, é6e
quorum calculum ad examen in laudata diſſerta-
tione cl. Dodvvellus reuocauit.

Tarentum,

Ulb.

auebib. Ture

gtrab. l. Oyp
9. qul eta
278. Ils,
Tibus,
ſo non
rentes
blicam
yero d
partes

Crot
4 conlſn
1 Ach
eub. exkltit
IN. pellurn
192.5. Culn

209,0. Meh
LNAL Med
d 1

rit,e,. Catis
adnent. numm
d. 0.
inin l. us
ra le lo
inbol.
1, er
1o Eu-
kathins
lheii.
ger.

369.
ib. VI. 0

5,267 ,
IIia, E4
I1,2. gin

—
5*½

licit
be⸗
Mo⸗e
& S
dem
Veri
tent
691

erplorg.
Ue. AnnO
Vler.
s admis.
ſtorum
ugss cre⸗
dum elt,
Aaetatem
uininſr.
rnit, arri- uſ. Q.
V, k.
Turgli-
onnis teci-
alia eum
t Lucius
Harq inio
ilo cum
logidem
um non
1proces-
e paltes
4libus
esclo-
asan⸗
e onin
idemu. Solinc.
e, I,.
er Eera-
Conclito-
lios, de⸗
N n

olienti- Chr.

1 rgepd
el.

—
onlten
N. neins,
zeeidl .
,t 1090,
4 ikolit
gii natum
3
4un, 42 8*
4ta diſerta.

lorentunn

Euſeb.

26 9. C.

add. O-

CRxOTONAM VT DEILATVS STT, FT QVA OCCASONE &. 633

uuſeb.ib. Tarentum, Italiae vrbs, condita

Strab. L. Olympiade XIIX, Parthenuis autoribus,
VI. p. qui erant Lacedaemoniis geniti femi-
278. nis, maritis Meſſaniaco bello abſen-
tibus, Parthenii propterea ignominio-
ſo nomine appelti Quam non fe-
rentes ignominiam, contra Rempu-
blicam conſpirarunt; conſpiratione
vero deteéta exilio mulctati, in iſtas
partes delati fuerunt.

Crotona, vrbs, in ſinu Tarentino
conſpicua, Olympiade XIX fundata“,
ab Achaeorum colonis, quorum dux
Strab. Extitit Miſcelus. * Abeo Crotona ap-
VI. p. Pellata fult Herculis iufſu, in Crotonis,
262. B. cum quo hoſpitium ei interceſſerat,
memoriam, illo loco conditi, poſtquam
ab Hercule imprudente interemtus
p. 387.C. c. .
† Iambl. füiſſet-† Vrbs eo, quod Herculis man-
vit. c. IX. datis condita eſſet, eius imaginem in
aduent. nummis repraeſentare ſolebatr:

Chr.

& L VI1.

vid. Me- Sybaris, oppidum, Crotona diſtans
tam XV, CGſtadiis, vt relatum Straboni eſt,

aradi. quas tamen alii vrbes ſpatio altera par-
men te longiore ab inuicem ſeiungunt.
Strabo lI.
c. & ex
co Eu- CROTONAMVT DE
ſtathius
ad perie-
get. v.
i V Rotona prima vrbs fuit, in quam de-
1 26 3. latus eſt, eius vero reipublicae iſta
Huſtin. aetate facies extitit: principio ori-
XX, 2. ginum Metapontini, cum Sybaritanis,

Condita vrbs fuit eodem tempore, quo g
Crotona, a Troezemiorum colonia, cn⸗ ⸗
— . Il. Strabo
Duce Iſeliceo, in medio duorum flu-tamen ab
viorum, Crathidis & ybaridis. Achaeis
Locri in Italia XXIV Olympiade condi-
conditi, a Locrenſibus, Achaiae po- ara ait.
7 Euſeb.

pulo. . . Chron.
Agrigentum, Ionum colonia, a Ge- a Strab.

lois Condita?, CVIII poſt gentis illius VI, p.
natales annos. Gela X V anno poſt 272. A.
Syracuſas orta eſt. Gracucſarumori- Thuc.
gines in XI Olympiadem incidunt 4. D.
Agrigentum igitur Olympiade X LIX cThuc.
conditum colligemus. ib. 413.
His adde vrbes, quarum origines c.
certae indicari nequeunt, Rhegium in Gele
Calabria, a Chalcidenſibus conditum.
Himeram & Tauremenium in Sicilia,
Zanclaeorum colonige. Erat vero
Pythagoraea doctrina adeo in iſtis par-
tibus vbique recepta, vt affirmare ni-
hil dubitet Iamblichus, omnem Italiam
philoſophorum feracem fuiſſe, cumque
nulla antea eſét earum partium fama,
propter Pythagoram Magnae Graeciae
nomine eas veniſſe.

c. 29.

CAP. XI.
LATVS SIT, ET QVA OCCA-
SIONE AVTORITATEM IN EA VRBE NACTVS
SIT PRIMVM.

& Crotonienſibus pellere ceteros Grae-
Cos Italia ſtatuerunt., Primum vr-
bem Srim ceperunt, indignati ſunt in
oppugnatione &τα., auxilium contra“

* Anno III. Olympiad. XVIIae hoc factum
dicit Dionyſ. Halic. Antiq. L. II. §. 59.
VMiW „üοο ſcribit m. Stephanus voce Xogν
X 8α. Strabo & Dionyſius Il, cc. Monριοο 7
Môτπιοα.. Quod poſterius Marcianus Heracleota

& Scholiaſtes Dionyſii etiam ſequuntur. Apud

Ouidium Mieylus lectum in quibusdam libris, quod
genuinum conditoris Crotones nomen putabat Clu-
verius Italiae antiq. L. IV. p. 1311I. Iuuare ſenten-
tentiam ſuam putabat, quod Luciano quoque in
Cahlo Micpllus dicatur, qui cum Pythagorae ani-

ma, in Gallum quae immigrauerat, colloquitur.
Verum Ouidium quod attinet, variant eius codi-
dices, Miſſilas, Mirſilus, Micilos,; Miſcilus
praeferentes. Vnde elegantiarum pater Heinſius
in ſua editione Myſcelos reſtituit. Luciani vero
Micyllo nikil eum Crotonae conditore commune,
qui inter homines verſatus incommode fingere-
tur, poſt animam Pythagorae in Gallum trans-
latam, cum diu antequam Pythagoras eſſet, Cro-
tonae conditor floruerit.

αq ſe

74
ſe a Locrenſibus latum, bellum intu-
lerunt, quod iſtis verbis deſcribit
Iuſtinus: “Metu (illius belli) territi

Locrenſes ad Spartanos decurrunt;

auxilium fupplices deprecantur. HIi
longinqua militia grauati auxilium a
Qaſtore & Polluce petere eos iubent.
Neque legati reſponſum ſociae vrbis
ſpreuerunt; profectique in proximum
templum, facto ſacrificio, auxilium
Deorum implorant. Litatis hoſtiis,
obtentoque, vt rebantur, quod pe-
tebant, haut ſecus laeti, quam ſi Deos
ipſos ſecum auecturi eflent; puluinaria
iis in naui componunt, fauſtisque pro-
fecti ominibus, ſolatia ſuis pro auxi-
liis deportant. His cognitis, Croto-
nienſes & ipſi legatos ad oraculum Del-
phos mittunt, victoriae facultatem,
bellique proſperos euentus deprecan-
tes. Reſponſum, prius votis hoſftes,
quam armis vincendos. Cum vouis-
ſent Apollini decimas praedae, Lo-
crenſes & voto hoſtium & reſponſo
Dei cognſto nonas vouerunt, tacitam-
que eam rem habuere, ne votis vince-
rentur. Itaque cum im aciem proces-
ſiſſent, & Crotonienſium centum vi-
ginti millia armatorum conſtitiſſent,
Locrenſes paucitatem ſuam circum-
ſpicientes (nam ſola quindecim millia
milirum habebant) omiſſa ſpe victoriae,
in deſtinatam mortem conſpirant: tan-
tusque ardor ex deſperatione ſingulos
cepit, vt victores ſe putarent, ſi non
inulti morerentur. Sed dum mori
honeſte quaerunt, feliciter vicerunt.
Pugnantibus Locris, aquila ab acie
nunquam receſſit, eosque tamdiu cir-
cumuolauit, quoad vincerent. In
cornibus quoque duo iuuenes diuerſo
a ceteris armorum habitu, eximia ma-
Znitudine & albis equis & coceineis
paludamentis, pugnare viſi ſunt, nec
VItra apparuerunt, quam pugnatum

PAnps Vnr PErAGONAS &Aap. Xr. PDr.

eſt. Hanc admiratiônem auxit incre-
dibilis famae velocitas. Nam eadem
die, qua in Italia pugnatum eſt, &
Corintho & Athenis & Lacedaemone
nunciata eſt victoria. Poſt haec

. . 1 . . .
Crotonienſibus nulla virtutis exerci-

tatio, nulla armorum cura fuit. O-
derant enim, quae infeliciter ſumſe-

rant; mutaſſentque vitam lhuxuria, ni

Pythagoras Philoſophus fuiſſet., Ha-

ctenus Iuſtinus.

*Quamprimum in Italiam delatus, porph.
Ciy'otonam aduenit, vt Dicaearcho re- Vit. Py-
latum, quaſi aduentante viro, pluri- thag. P.

marum regionum peragratione claro,
& eximio, atque peculiari naturae
beneficio, fortunam proſperrimam
ducem nacto, (nam & ſacie erat libe-
rali, & ſtatura procera, gratiaeque plu-
rimum & decoris cum in moribus tum

187.

ceteris corporis geſtibus inerat) ita -

Crotoniatarum ciuitas affecta fuit, vt
poſtquam ſeniorum, ex quibus vrbis
Ullius magiſtratus conſtabat, animos
cepiſſet, longam item & praeclaram
apud adoleſcentes orationem habuis-

ſet; iterata vice magiſtratus Iuſſu iu-

niores oratione compellauerit, & pau-
P P

lo poſt pueros, qui gregatim & ludis

litterariis ad audiendum eum conflue-
bant; poſtremo etiam feminas affatus

4

fuerit, eius rei cauſa congregatas. „gympos
Eius rei vero & occaſionem & mo- VIII, 8.

dum tum Plutarcho“, tum Porphy- b porph.

riOt

Iamblicho relatum habemus:

memoratum, verbis ſequentibus aà Vit. Py-
th.p. 191.

*„Cum Sybaride Crotonem 'iret, circa lambl. e.
littus in pifcatores incidit. Hli adhuc VIII.

in profundo maris trahebant ſagenam
Ppiſcibus onuſtam, Pythagoras vero
eis, quanta piſcium multitudeo capta
eſſet, numero etiam definito, prae-
dixit. IIIis igitur pollicentibus, ſe
quicquid imperaturus eſſet, facturos,
Keuentus dictis reſpondiſſet, mandauit,
Vt

Vtom
terent.
ſent.
dum,
extrd
elt: i
te, &
tio C
quod

lambl.e X
t, initi. V

mm eins iuen
ODrat. -*

ferti

d La-

einm ENt⸗

gtogne e

El. basi

Wn. ni

Ttincre.
mn eadem
nelt, &
lemone
t huec
exexci.
nit. 0.
fummſe-
Wria, ni
„ H-

delatng ponh.
tcho re- Vir ).
, Puri tlng
e clno, .
naturze
rrimmum
t libe-
nephu⸗
ustum
) ⸗
it,
bis
nin
Arem
buis⸗
i⸗
Pe⸗
hh
nlue-
ing
lldngemhos,
E MO- pll,5.
rpy- bborph.
ebes N.
th.p. 191.
e lambl. c.
gan
AOhuc
enmn
ſeno
ta
rie⸗
ſe
08,
zuit,
Vt

/

5

vt omnes ad vnum piſces viuos dimit-
terent, poſtquam ſingulos dinumeras-
ſent. Quodque inprimis admiran-

dum, piſcium ne vnus quidem, dum

extra aquam detinerentur, extingçtus

TIambl. c.
c. initi-
vm eius
Orat. a-
pud La-
ertium
quoque
eſt L.
VIII.
23.

eſt: ipſo dum haec agerentur praeſen-
te, & ſoluto piſcatoribus piſcium pre-
tio Crotonam contendente. li igitur
quod acciderat, ſtatim diuulgarunt, at-

ORATIO FVS AD TVENES

675
que nomen eius ex pueris vbi didicis-
ſent, notum omnibus reddiderunt.
Quo facto omnes quotquot audirent,

cupido inceſſit videndi hoſpitis. Id
vero opportunum valde illi. Ea enim
facie erat, vt quicunque videret, non
admirari non poſſet, eumque talem
ſuſpicari, qualis reuera erat.

CA P. XII.
ORATIO PYTHAGORAE AD IVVENES.

Paucis interieétis diebus Gymnaſi-
vm intrauit, & circumfuſae ſtatim
iuuenum coronae orationem habuiſſe
fertur, qua ad cultum ſeniorum eos
excitabat, diéctitans: "In mundo ae-
que ac rebus humanis, vt & in vrbi-
bus ipſaque natura, honore praefer-
ri id quod tempore praecedit, ei quod
ſequitur: ortum occaſui, auroram
veſperae, principium fini, generatio-
nem corruptioni, aborigines aduenis:
Eodem modo in colonis qui deducun-

tur Duces, vrbiumque conditores,

Deos Daemonibus, Daemones Semi-
deis, Semideos hominibus, & ex
his viros antecellere, qui aliis vitae
cauſa extiterint, iunioribus. Haec
autem dicebat, vt induéctione quadam
perſuaderet iuuenibus, plurimi faci-
endos parentes eſſe, quibus aiebat tan-
tam deberi gratiam, quantam mortu-
VS debeat illi, qui ipſum ab orco in lu-
cem reducat. Deinde iuſtum eſſe, vt

eos qui primi maximis nos affecerunt

beneficiis, ante omnes alios diligamus,
nec vnquam illis aegre faciamus. So-
los autem parentes generationis bene-
ficio primos exiſtere. Et maiores o-
mnium eorum cauſam efle, quae bene
eueniunt poſteris ſuis.“* Oſtenden-
tes non minus ſe beneficos in nos eſle,
quam Deos, in quos, ita faciendo, vt
offendamus, fieri non poteſt. Et Dii
ipſi non poſſunt non iure condo-
nare iis, qui aequali cum iis honore
parentes proſequuntur, cum ipſum
diuini numinis cultum a parentibus
accipiamus. Inde Homerum eodem
nomine Regem Deorum appellaſſe,
Deorum hominumque patrem eum
ſalutando. Inſuper alios Mytholo-
gos tradidiſſe, Deorum principes a-
morem, quem liberi inter parentes
partiuntur, totum coniungere voluis-
ſe, noua quadam patris & matris con-

iunctione facta; ideoque nouo quodam ſenſum

hic red-

* Omnes quotquot audirent, cupido inceſſit bi-
dendi boſpitis. Id gero opportunum balde illi. Ea
enim facie erat, Haec male cohaerentia, ita ver-
terem potius ex Iamblicho: quotquot adierunt,
noſſe eupiebant boſpitem. Id quod dißicile non
fuit. Es enim facie erat &c, qua ſcilicet non
difficile eſſet eum agnoſcere.
X Omnino haec paulo aliter vertenda ex men-
te Tamblichi, & emendat. cl. Kuſteri: ita ſcilioet:
Selos aut em parentes ipſos guoque natales ante-
gertere benefictis, OGomnis quae relcte s poſteris

Ppatrantun, ad eorum Pareutes, kangaan cauſam, dit Stan-
referenda eſſe. Quae vero immediate ſequuntur, leius
Stanleius quidem ex ingenio potius, quam Iam-non ta-
blicho, nobis reddit: cuius haec ſunt verbamen ex-
y Sig 3déααäz ανσ οοσο. αd
Jemvbvrcρ, 6sα 3& .., Sa*††τν 6αaH αει ν.. .R .
Quae ita vettit cl. Kuſterus, nihilo ſecius in iis
beneficentiae ſaae decumeutuw exhibentes, in
quos delinquere non poſſunt. quibus meliora hic
vix ſuccurrunt.

modo

676 PARS VIII. PVIMAGORAS. C7AP. 1XII.

modo patrem matremque ſimul agen-
tes: Iupiter Mineruam, Iuno Vul-

. .
canum enixaeſt, diuerfi ſexus vter-

que progeniem, vt amoris longius
diſcrepantis participes fierent.
Cumque omnes qui aderant, annu-
iſſent, Deorum iudicium plurimum
ponderis habere, Crotoniatis id ſe de-
monſtraturum ex eo in primis dixit,
quod affinitatis nexu Hercules ipſis
eſſet coniunctus. Debere igitur eos
voluntate ſumma parentibus obſequi,
non ignaros, hunc Deum, alteri ſeniori
obſecutum labores ſubiiſſe ſuos, ſuoque
patri, rerum aſe geſtarum quaſi epini-
cium, Olympicos ludos dedicaſſe.
Maee Docebat item, tales ſibi inuicem eos
quoque ſeſe praebere oportere, vt amicis nun-
ap. Laer- quam inimici, inimicis autem quam
rium ha-citiſſime amici euaderent; ſtudendum
bentnr. item eſſe, vt ex conuerſatione cum ſe-
nioribus in reuerentia aduerſus paren-
tes, in amore mutuo, & v in fraterna
communione proficerent.
De temperantia quoque diſſeruit,
juuenili aetate dicens experimenta na-
turae cuiuis capienda eſſe, qua vige-
ant maxime cupiditates. Tanquam
obſeruatione digniſſimum item eam
commendabat, hanc vnam virtutem
infantibus pariter, puellisque, ac ma-
tronis, ſenibusque, inprinis tamen
iuuenibus eſſe conuenientem dictitans.
Porro vnam hanc virtutem demon-
ſtrare, quod corporis pariter atque a-
nimi bonorum ſint intelligentes,
quippe quae ſanitatem conſeruet, re-
rumque optimarum ſtudium foueat.
Idque ex contrario manifeſte conſtare.
Cum enim Barbari & Graeci aduerſis
circa Troiam aciebus concurrerent,
vtramque partem ex vnius hominis
incontinentia in grauiſſimas incidiſſe
calamitates, aliam in ipſo bello, aliam
in reditu in patriam. Uli nempe in-

Iamb. l. e.

lIamb. I. c.

iuriae Deum ſtatuiſſe poenam integro
decennio, & per mille annos duratu-
ram, cum Troiam exciſum iri, & vir-
gines a Locrenſibus in Mineruae llia-
dis templum quotannis mitti oportere
oraculum moneret.
Neque minus iuuenes ad amanda
litterarum ſtudia excitabat: abſurdis-
ſimum eſſe monens, ſtudia omnes ali-
as res vtilitate antecedere arbitrari,
eaque ceteris omnibus praeferre, &
tamen eorum culturae nihil vel tem-
poris impendere, vel laboris. Maxime
cum videamus curam, quam corpori
impendimus, amicis fimilem eſſe male
fidis, a quibus mox ſimus deſerendi.
Cum contra inſtitutionis cura fidorum
amicorum habeat inſtar, qui ad mortem
vsque nobis aſſiſtant, immortalem glo-
riam quibusdam poſt fata procurans.
Alia id genus partim ex hiſtoria, par-
tim ex Sapientum praeceptis exſtrue-

bat, oſtendens eruditionem eſſe ge-

nus nobilitatis, commune eis, qui pri-
mas in quouis genere rerum tenuere.
Eorum enim inuenta reliquis inſtitu-
tionem praebuere. Adeo vero natu-
ra ſua iſta prodeſſe, vt cum aliae res
laudabiles communicari cum aliis ne-
queant, vt robur, pulchritudo, ſani-
tas, fortitudo; nonnullae, ſi aliis con-
cedantur, retineri a communicante
nequeant, vt diuitiae, regnum, & ſi-
milia; haec tamen ab alio accipi pos-
ſit, dante nihil inde detrimenti admit-
tente. Praeterea nonnullas earum ac-
quirendi homini arbitrium non eſſe,
inſtitutionem vero omnibus volenti-

bus eſſe paratam. Et qui ea inſtructus

ad res patriae adminiſtrandas accedat,
illum non id facere ex impudentia, ſed
ex eruditionis ſuae conſcientia. Nam
inſtitutione effici, vt homines beſtiis,
Barbari Graecis, liberi ſeruis, & Philo-
ſophi vulgo praeſtent. Tales vero zalus
adeo

4dee
Vvclocio
exvNa
ptem,
eren.
ſind ol

I. LI

delata
Catuu
ſllüs
tonie
ex
LVI, Ce
15 en.
Würi,
mnen
letn
ubl. .
10. Por
con
MuI
fusan Ver

— — — —

ninteg
i, Kri.
lie Ii.
oportere

Lamund
Abfurcdis.
mnesali-
Crbitrari,
kerre, &
vel tem.
Maxime.
corpori
eſlemale
elerend.
fidorum
mortenm
lemglo
ocurans
Nrinpar
eyſtrue-
elle ge.
guipri-
eouere.
I-
nuatu-
ize Ies
s ne⸗
0, Wi-
micante
n, El⸗
pi por.
ladmnt-
ruma--
elle,
Olenti-
truchis
Celih
i, ſel
N
lo⸗
rarze
adeo

„

II. Var.

velociores aliis in vno Olympio ludo
ex vna illorum patria reperti ſint ſe-
ptem, eorum vero, qui ſapientia excel-
lerent, ſeptem tantum in omni mundo
ſint olim inuenti: poſthaec vero, iis

ORATO EIVS AD STNATORES.
adeo excellentiae eſſe, vt curſu quidem

677
quibus ipſe viueret temporibus vnum
tantum eſſe, qui reliquis omnibus
philoſophia praeſtaret: id enim nomi-
nis ſibi dabat, Philoſophus pro oͤppho
appellari volens.

CAP. XIII.
ORATIO PVTHAGORAE AD SENATORES.

lambl. T TAec ad iuuenes in Gymnaſio dis-
c. IX. T'ſeruit, quae cum ab iis ad parentes
delata eſſent, mille viri in curiam euo-
catum laudarunt, propter monita, quae
filiis ſuggeſſerat, ſimulque, ſi quid Cro-
toniatis vtile haberet, vt magiſtratibus
eyxponeret, iuſſerunt.
L. VIII, Crotoniatae, vt ait Valerius Maximus,
enixo ſtudio ab eo petierunt, vt ſena-

15.
tum ipſorum, qui mille hominum nu-
mero conſtabat, conſiliis ſuis vti pate-
retur.
lambl. Tum primum autor illis fuit, vt tem-

1. c. Plum Muſis exſtruerent, quo praeſens
concordia ſalua inter illos & incolumis
maneret. Hlas enim Deas omnes vno

iuSras Venire nomine , inuicemque commu-

l nicare ††, & gaudere iis, qui commu-
nes omnibus ſint, honoribus, atque
omnino vnum Muſarum chorum ex-

nes.
Dion. & iſtere. Praeterea continere in ſeipſis

Caſſi - concentum, harmoniam, numerum,

dor. L. & omnia, quae ad concordiam faci-

vnt. Demonſtrabat vero“ earum
vim non tantum in pulcherrimis di-
ſciplinarum contemplationibus ver-
ſari, verum etiam ad rerum con-

Sanl.

tinentiam & harmoniam pertinere.
Porro aiebat, exiſtimandum ipſis ita
eſſe, quod a ciuium multitudine patri-
amtanquam commune depoſitum ac-
ceperint. Itaigitur illam gubernandam
eſſe, vt poſt haec depoſitum illudoptima
fide ipfis liberis ſuis reddant. Hoc vero
certiſſime eos conſecuturos, ſiomnibus
ciuibus ſuis aequi ſint, aliosque nulla
alia re aeque ac iuſtitia excellere ſtude-
ant, gnari nullum non locum juſtitia
indigere. Ex Mythologis ergo monſtra-
bat loui Themidem, Plutoni Ditem as-
ſidere, ſimiliterque ciuitatibus legem
praeſto eſſe debere, vt qui in iuſtitiam
peccet, in rebus ad munus ſuum ſpectan-
tibus, in totum pariter mundum iniuri-
vs videatur, tum ſuperiorem, tum in-
feriorem hunc & terrenum:
Inſuper decere iudicum collegia!, vt Gemina
in iureiurando nullius Dei nomine ab- e
. a bud
vtantur, ſed ita ſe gerant & loquantur, Lae t.
vt vel iniurati fidem mereantur.
Praeterea ita adminiſtrandam rem
domeſticam*", vt ad familiam ſuam eam
obtineant relationem, quam ad iudicum
collegium***: illis vero, qui ex ipfis lint

&που'D97"αρ ταοααςι εανα ποοτι
Ariſt. Anal: Poſt. L. 8. ſfin. quæſi cognatione 4Jua=
dam &c. Cicero. Stanl. 4
* Haec paulo aliter accepit Cl. Obrechtus, cuius
verſie in reſtituta nuper lamblichi vita Pythago-
rae legitur: verba enim iſta non ad Muſas, ſed Cro-
toniatas referens vertit: Reanpſe Bero iam oßten-
derent Bim ſauam non tantum. Ego Stanleium po-
aius ſequerer.
7 ** Obſchriſſima lamblichi verba: X&αν oiniay

7 „ — / 2 2 — .
„ &ρασ 6αο οα 66ε& 7* duva Pegc 5SEivat
2 1 —

— 7
Tis ρcιονιoις ei Xανα dvevepnéiv. Ita

Vertit ill. Obrechtus: rem autem domeſticam ſic
adminiftrent, bt prouentu eius animi ſui pro-
poſito tueri liceat. Sed diſplicuit ea verfio cl.
Kuſtero, qui poſtrema verba ita expreſſit: Et con-
ſlii ſui rationem eo referre liceat, id eſt, vt con-
ſilia in adminiſtranda republica ad normam quaſi
adminiſtrationis domeſticae referre liceat. Nam
vt recte lſocrates: Qui rebus propriis male pro-
ſpicit, nunquam bene conſulet alienis. Qui ſen⸗
ſus eſt, quem Stanleius quoque ſpectarit.
* Haec ill. Obrechtus non ad vxores refere-
bat, ſed ad maritos, quos Pythagoras hic affatur.

Qq q 3 geniti

melius
hic Stan-

leius,

678
geniti, ab ipſa natura amorem deberi,
quippe qui inter alia animalia ſoli intel-
ligant, quid hic ſibi velit affectus. Cum
vXOre, tanquam cum vitae ſocia, age-
rent. Vti enim pacta nonnulli cum
aliis ineuntes, tabulis columnisue ea in-
ſcribant; ita quod cum vxore initur
foedus, in liberis deſcribi.
dum vero eſſe, vt natorum in ſe deri-
vwent amorem, non ſola naturae vi, eu-
aus autores ipſi non ſint, ſed electione,
eam enim voluntariam eſſe beneuolen-
tiam.
Curae etiam habendum, vt ipſi non
alias, quam ſuas, vxores cognoſcant, tum
ne ex negligentia vitioque maritorum,
VxXores genus adulterent.
Ante oculos item ponendum eſſe,
quod inter libationes væxorem, a fo-
co acceptam tanquam ſupplicem, ipfſis
Dis inſpeétantibus domum duxerint:
Itaque cum ea verſandum. Vtque ea
vita bene compoſita & temperante e-
Xxemplum euadat priuatim domeſticis,
& publice totius ciuitatis feminis, cu-
randum ].
Prouiderent etiam, nequisquam vl-
la re peccet; & ne poenam legis nihil
metuant illi, quibus praeter ius latere
licet: ſed vt honeſtatis morumque bo-
norum reuerentia ad iuſtitiam inci-

quam ill. tentur.

Obrech-

tus.

Praecipiebat inſuper omnem arebus
gerendis ignauiam proſligare, vnice e-
nim praeſtabilem eſſe temporis in
quouis negotio opportunitatem.
Nullum aliud magis iniuſtum faci-
nus eſſe affirmabat, quam liberos & pa-
rentesa ſe inuicem diuellere.
Illum habendum eſſe optimum, qui
pro ſe quid conducat, praeuidere poſſit,

PARS VIII. PFIAGORAS. OAP. EIII. M.
ſecundum ab eo, qui ex aliis exemplum

Efficien-

caperet, ſibi quod ex vſu foret: peſſi-
mum vero eſſe, qui expecétet, donec ſuo
malo, quid ſit optimum, didicerit.
Dixit quoque, non aberraturos eſ-
ſe, qui honores ambiant, ſi imitandos
fibi proponant eos, qui in ſtadio coro-
nantur, eos enim non nocere aduerſa-
riis, ſed potiri victoria cupere. Simi-
liter decere eos, qui Rempublicam
tractant, ne contradicentibus ſuccen-
ſeant, ſed vt obedientibus proſint.
Monebat etiam, vt quisquis verae
gloriae cupidus eſſet, talis revera eſſet,
qualis aliis videri vellet. Laudem enim
magis ſacram rem, quam conſilium, eſ-
ſe: ſiquidem hoc inter homines tan-
tum habeat vſum, illa ad Deos etiam
pertineat.
His omnibus ſubiecit, ab Hercule
conditam vrbem eorum eſſe, cum bo-
ves per Italiam ageret, & a Lacinio in-
iuria affectus, Crotonem, auxilium ſibi
laturum, eo quod per denſum nocétem
eum diſcernere non poſſet, & in parti-
bus inimicorum crederet, interfeciſſet.
Tum enim eum ad ſepulcrum eius pol-
licitum eſſe, vrbem ſe conditurum no-
mine eius inſignem, quamprimum in
Deorum numerum fuerit receptus.
Eiitaqque, vt gratos ſe praebeant,
decere aiebat, vt publicam rem iuſte ad-
miniſtrarent. .

Quibus auditis, & Muſis templum ex-
ſtruxere Crotoniatae, & quas habere
conſueuerant, pellices dimiſerunt, at-
que vt ſeorſim in Pythii Apollinis aede
ad pueros, in Iunonis vero templo ad
feminas verba faceret, Pythagoram o-
rarunt.

kale r

Tis h
nemune
conuit
Peee
qvod
tatls, 6
alens
OrmI
Eiver
ſicle⸗
iscun
cilius
X
jdeo
Ai
tand
pfi
inen
E.
InNN

ine

Unmbl.c, .
X1.

VI
p
I
de⸗

le

Exemplum
ret: peſt.
conec ſu
cerit.
Aturoe et.
mitandos
dio cor-
e Adlerſi⸗
. Kimi⸗
Ppublcan
ſuccen⸗
int.

lis vere

rera eſſet,
Gem enim
llium el.
ines tan⸗
05 ktinmn
Hercule
cum bo.
in in.
lum i
Notemm
n parti⸗
fecifler.
iuspol-
um no-
uc in
tecepins.
gebennt,
iuſtead.

gimex⸗
bete
Unt, at⸗
ni dede
mpho 40
Da 0⸗

CA P. XIV.
ORATIO EIVS AD PVEROS.

lambl. c. T Lle voluntati eorum obſecutus, pue-

ris haec, vtaiunt, praecepit. Vt
neminem convitis laceſſerent, nec
conuitiatoribus reſponderent.
Paediae vero, hoe eſt inſtitutioni,
quod nomen iuuenilis quoque eſt ae-
tatis, dlligenter eos intendere iubebat,

addens iuueni bene inſtituto facile eſſe

omni reliqua vita honeſtatem tueri.
Ei vero, qui bene inſtitutus non ſit, dif-
fſicile eſſe praeſenti tempore honeſta-
tis curſum continuare: at multo diffi-
cilius eſſe, a malo initio ad finem felici-
ter peruenire.
Adiecit chariffimos Diis ipfos efſſe,
ideoque ſiccitate inualeſcente pueros
ad impetrandas a Diis pluuias mitti,
tanquam quos maxime Dii exaudiant.
Tpfisque ſolis* ſemper quippe ſanétis,
integrum efſe in templis habitare.
Eam ob cauſam Deos, hominibus
maxime benignos, Apollinem & Cupi-
dinem, a pictoribus puerili aetate re-

4

ORATIO EIVS

himbl. c. Pud mulieres de ſacrificiis diffle-

ruiſſe fertur. Primum, fſicut ali-
vm, qui pro ipſarum ſalute vota con-
ciperet, bonmum honeſtumque eiſe ve-
lint, quia tales accepti ſint Diis, ita ipſis
debere ante omnia ſeſe ipſas compone-
re, vt Deos habeant aures precibus ſuis
praebentes. “
Deinde ea Diis offerenda, quae
ITpſae manibus ſuis elaboraſſent, atque
ſine miniſterio ſeruorum altaribus ad-

praeſentari. Propter pueros etiam
ludos eſſe inſtitutos, in quibus victores
coronantur. Pythicos quidem pro-
pterea, quod Pythonem puer oceidit.

Nemeos itidem ob puerum, Iſſthmicos

vero ob mortem Archemori & Meli-
certae. V
Praeterea cum vrbs Crotoniatarum
conderetur, duci coloniae ſobolem
pollicitum Apollinem eſſe, ſi in Italiam
eam duceret. Vnde colligere debe-
ant ſingularem Apollini iſtius gene-
rationis, iuuenum vero in vniuerſum
omnibus Diis eſſe curam. Studen-

dumeſſe, vt digni euadant eorum a-

more., &auditioni vacandum eſſle, vt
idonei euadant adloquendum. Deni-
que ſi ad ſenectam vſque perducere ae-
tatem ipſis propoſitum ſit, parentibus
obediendum eſfe, non renitendum, ea
enim ratione id eos conſecuturos, vt
digni iudicentur, quibus & ipſis nulla
in rea iunioribus aegre fiat.

XV. .
AD MVLIERES.

mouenda eſſe, placentas ſeilicet, liba,

fauos & thura. Caede vero & ſangui-
ne diuinam naturam coli non debere.
Nec tamen multa vno tempore eſſe of-
ferenda, vt denuo nunquam acceſſurae
videantur.
Quod attinet earum cum maritis
commercium, conſiderare iuſſit, per-
mittere parentes, vt plus diligantur
ab ipſis mariti, quam ipfi. Aequum igi-
tur eſſe, vt vel nulla in re refragentur

* Verba lamblichi A)ς α TRοαι
eũ g& scias rαιαιν αα α
dargigeav, mutauiſſe Stanleium patet, & pro
öi ésvοα ſcripſiſſe, quod Deſiderio Heraldo

quoque placuit. Equidem nulla hic correctione
opus eſſe putat vir doctus, verum commodior il-
la videtur,„ cum nexus Orationis alias minus ſit
opportunus,

Maritis,

ORATIO AD PVEROS ET MVIERRSS 6%9

680
maritis, vel iis ſi cedant, tum ſe viciſſe
exiſtiment.

Pronuuciauit etiam celebre illud

de conſuetudine coniugali dictum:
Nempe quod vxor a marito ſuo fur-
gens, ſalua pietate ad ſacra eadem die
ſe conferre queat: ab alieno autem fur-
gens marito, nunquam,
Inſuper pracepit per totam vitam, vt
bene de aliis loquerentur, efficerent-
que, vt alii bene loquantur de ĩpſis, nec
bonam de ſe famam deſtruerent ipfſae.
Neque moribus ſuis Mythologos con-

futarent, qui muliebris ſexus aequita-

tem animaduertentes, veſtium vſum
inuicem, vbi opus eſſet ſine teſtibus
communicantes, nihil eam ob rem
quomodocunque, pactas, tres finxerint
mulieres vno oculo vtentes, vt earum
ad communicandam promtitudinem
indicarent: Quod ipfum ſi ad virilem
ſexum transferatur, vt, ſi quis commo-
dato accepit, id reddat ſtatim, vel pro-
ximo commodet, neutiquam locum in-
veniat, vtpotea ſexu illo alienum.
Porro eum, qui omnium fertur ſa-
pientiſſimus, quique humanam vocem
in ordinem redegit, & nomina primus

CA P.

PARS VIII. PFIHMMAGORAS. CAP. X.

Xam Metera (matrem,) & eam quae ex

invenit, ſiue Deus ille, ſiue Daemon, ſi-
ve diuinus homo fuerit, animaduer-
tentem femineum genus pietati addi-
ctiſſimum eſſe, quemlibet aetatis eius
gradum Deorum alicui cognominem
feciſſe, atque innuptam feminam Coren
dixiſſe, nuptam Nympham, liberos eni-

liberis vidit liberos Maeam, Dorica dia-
lecto. Et ad eandem feminarum pie-
tatem pertinere, quod Dodonaea ac

Delphica oracula a mulieribus edan-

tur.
His a pietate accerſitis laudibus, de
decoro in veſtibus dicere perrexit, ve- nimbl.
ſtibus nimis pretioſis abſtinendum, non ſe-
easque omnes Iunoni conſecrandas quitur
ſuadens, quo ipſo aliquot pretioſarum Stanl.
veſtium myriades oblatae fuerunt.
Fertur etiam dixiſſe, circa re-
gionem Crotoniatarum, celebrem val-
de olim extitiſſe fidem mariti erga vxo-
rem. Vlyſſem nempe immortalita-
tem a Calypſone oblatam, aſpernari
maluiſſe, quam deſerere Penelopen.
Reſtare igitur, vt vxores fidem maritis
praeſtent, adeoque pari laude viris
ſeſe exaequent. .

his preſſe

XVI.

SCHOLAE PRIVATIM ET PVBLICE FACTA
INSTITVTIO.

TIIS alloquiis Pythagorae non pa-

Iambl. c. . 1 1
XI. fin. rum honoris ſtudiique Crotone,
mediante vrbe illa, in tota Italia com-
aratum fuit.
c. V. in. Prima ſtatimoratione, publice ha-

bita in ea vrbe, plurimos ſibi concilia-
vit auditores. Sunt, qui tradant, ſex-
centos fuiſſe, quos non tantum ad ca-

peſſendam philoſophiam oratione ſua
permouerat, verum etiam dicto ſuo

audientes habens, bonorum vitaeque c. VI.

init.
Laert. ⸗
VIII, 10.

communione coniunxerat, quos Coe-
nobitas nominamus. Et hi quidem ge-
nuini philoſophiae ſtudioſ‚i. Nempe
diſcipuli ipſius facultates in vnum con-
ferebant, communesque faciebant.

* Ita ſupplendus lamblichi textus ex Laertio
VIII, II. Qui eodem ſpectantia quaedam ex Ti-
maeo allegauit, (reſtituit vocem Nuᷣια* etiam ex
MsSsS. nuper cl, Kuſterus), Eſt vero xbν Proſerpi-

pinae nomen, NoOn, quod deſponſatarum eſt no-
men, Nympha, reſpicit. Mirno Cybeles eſt matris
Deorum. Mæ—à matris Mercurii Maiae. Stanl.

Quinquennium

Aumbl, t.,

Qinquer
ſolum, J
que, don
Pywagol
demums
admitte
dſciprli
luet. fuebant

UII5. fortaſſi⸗

eo hubin
Abpecnl
ſcriplle
Apraec
laert. Cletäten
IIII 45. quoden

Caſſiod. A
uus
Agell. l, Ai

9. Maet
ett,
5. PorTnd
zipr. p. Colnuch
189. Munin
lnph. K ne ion

lambl.
I.cc. Wumn

Cen. quod
drr. L.l. fuiſle
1PaD. drimn
rique
conce
em in
ſa
ter
lambl. ban-
(0
Vv

hab-

lamblt. It
1. —

*

tium
nt⸗
Vrſa

temmon, ſl.
hnimaduer.
tati addi⸗
etatis eing
Hominemn
lum (oren
eros ehli-
nquaeer
oricidin⸗
ru Pie⸗
ONe 40
Es edan-

bus, de lis prell

lambli.

exit ve.
chum

endum,
Ectandhisgit
iofarum Sunl.
unt.
ci re⸗
em val-
14 o:
talita-
erbari
Bohen.
IMarits
e Iis

TA

ne ſun
no ſuo
heqnec Vl.

init.
8 -
30 Laert.

n ger vlll 10.

elnpe
col⸗
ant.
—
eſt no⸗
matris
tanl.

unn

viIIl, 15.

non ſ.

4 Iambl.

Clem.
Str. L. l. fuiſſe interpretatur Clemens Alexan-

lambl.

cnorAE PRIVATAE ET PVBI. INSTITVZO.

Quinquennium item totum ſilebant,
ſolum, quae dicebantur, audientes, at-
que, donec probati eſſent, nunquam
Pythagoram videntes. Tum enim
demum ad familiam eius, aſpectumque
admittebantur. Hi erant ſexcenti eius
diſcipuli, qui ad nocturnam eius con-
fluebantαοοaοαον. ₰ GQUodaccipiendum
fortaſſis de lectionibus, poſt velum ab
eo habitis: addit enim Laertius, ſi qui
aſpectu illius frui meruiſſent, eos ſuis
ſcripſiſſe, tanquam magnum quiddam
& praeclarum adepti eſſent. Eam ſo-
cietatem ſtema eius vocat Laertius,

Laert.

Laert.

VIII, 45. quod collegium Caſſiodorus, conſortium

Caſſiod. e;
atur.
Agell 1, Agellius interpret
d . Praeter hos maxima pars auditorum
lanl *erat, qui Acuſinatici dicebantur, quo-

uap. Por- Tum duo millia vna oratione, teſte Ni-

Shyr. p. Colnacho, ſibi conciliauit, quam pri-

189. mumin Italiam adueniens habuit. Hi,
Porpk. & ne domo amplius abeſſent, ampliſſi-
Irec. mum quoddam aedificarunt 6αaunlo,
quod idem iis, quae nobis Eccleſta eſt,
P.-302,. D. drinus, ad quod feminae quoque pue-
rique admittebantur. Ciuitates item
condebant, omnemque eam Italiae par-
tem incolebant, quae Magna Graecia
Aſ dicta. Leges item ab eo & ſtatuta,
vt diuina praecepta, accipiebant, prae-
ter quas quidquam facere nefas puta-
bant. Cum ſumma vero totius coetus
concordia vna manſitabant, laudati
vndiquaque a vicinis, & pro diuinis
habitr.

lambl. c. Ita Pythagoras igitur diſtinguebat

l. C⸗

locum conuenirent.

61

ad diſciplinam admittendos, pro meri-
torum ratione. Neque conueniens
enim putabat, vt omnes aequali iure
fruerentur, cum eadem non ſit omni-
vmindoles: vt item aliis omne genus
doctrinae, aliis nihil impertiretur, id
enim ab ingenio eius, omnibus com-
municare volentis, atque aequalitate,
alienum erat. Sermonum itaque par-
tem eam, quae cuiuis accommòdata eſ-

ſet, vnicuique impertiebatur, atque

ita doctrinas ſuas partiebatur, vt ſingu-
lis pro ingenii facultate prodeſſe vale-
rent. Atque ita obſeruans leges iuſti-
tiae, & ad eam diſputationum ſuarum
partem quemuis admittens, qui ipſi
conueniens eſſet, alios Lythagorazos eo Anon.
nomine vocabat, (eos nimirum, qui vit. Pyth.
ad Shfema referrentur) alios vere Py/- aut ap.
thagoriſtas. (ſcilicet eos, qui ad Homa- nor.
coion pertinerent) plane vti quosdam init. 59
Atticos, nonnullos Atticiſtas, voca-
mus. * Ita nominibus apte diſtinctis
quosdam gryoiszs genuinos eſſe ſtatuit,
ceteris vero, vt ſe horum imitatores
praeſtarent, praeſcripſit. Pythago-
raeis igitur bonorum omnium com-
munionem indixit, eosque per omnem
vitam vna degere voluit. Ceteris au-
tem praecepit, vt ſuas quisque opes
ſeorſim poſſiderent, ſed ſtudiorum
communium gratia in vnum tamen
Illeque philo-
ſophandi modus vterque a Pychagora
conſtitutus eſt. Diſciplinam vero ob-
ſeruatam agenuinis Pythagoraeis, iuxta
cum doctrina Pythagorae, ſub finem vi-
tae eius exponemus.

18.

x Anonymus ſcriptor vitae Pythag. apud Pho-
tijum tres ſpecies Pythagoram ſequentium memo-
rat: αοοοαναιι, qui cum ipſo Pythagora fuerant
verſati: vuσοοροHρον qui iſtorum diſeipuli erant:

& νσαορνουο qui licet non in ſchela eorum fu-

iſſent, magni tamen Pythagoram facerent. adde

Suid. v. Hvdαρ.

Kr rr.

692 PARS. VII. P. 1HMGORAS. CAP. XVI. .

. CAP. XVII.
DE EIVS IN REPVELICA AVTORITATE.

Porphyr. NVascunque vero ciuitates in itine-
p. 189. re ſuo per Italiam ac Siciliam, par-
tembl. tim olim, partim nuper, redacétas a ſe
I. inuicem in ſeruitutem deprehendit,
animo ad libertatem aſpirante com-
plens per diſcipulos ſuos, quos e ſin-
gulis ciuitatibus habebat, in liberta-
tem aſſeruit. Ita Crotonem libera-
vit, & Sybarin, Catanam, Rhegium,
Himeram, Agrigentum, Taurome-
nium, alasque nonnullas. Quibus
leges etiam iciuit, per Charondam
Catanaeum, & Zaleucum/ Locrum,
gquarum beneficiis & ipſae diu bene ha-
buere, & vicinis merito aemulatio-
nis cauſem praebuerunt. Suſtulit
autem funditus factiones, non tan-
tum inter ſuos diſcipulos eorumque
Poſteros, vſque ad multas aetates, ve-
rum etiam in omnibus Italiae Siciliae-
que vrbibus, domi forisque turbatis.
Saepe enim illi, & quouis in loco, ad
quosuis, ſiue multos, ſiue paucos, in
ore erat apophthegma, diuini oraculi
inſtar habens, & placitorum eius epi-
tome, ac ſumma quaedam; idque
ita ſe habebat: Profligandum eſle o-
² mnibus machinis, igneque & ferro,
ac omnibus modis reſecandum a cor-
pore morbum, ab animo inſcitiam,

a ventre ſumtus nimis magnos, ab

vrbe ſeditionem, a domo diſſidia, &
ſimul ab omnibus exceſſum: quibus
cuiuis indulgentiſſime optimarum do-
Arinarum ſuarum memoriam refrica-
bat.
Ipſum quoque occaſionem fuiſſe fe-
runt belli inter Sabaritas & Crotonia-
tas, quod in exitium Sybaritarum deſi-
vit. Ea res ita a Diodoro Siculo & Iam-
. blicho relata fuit.
Zaor. Cum Sybarin Graeci in Italia con-

,
294. C..

dedant exules, vel bellum a Sybari-

lis, qui in cauſa extitiſſent caedis quo-

didiſſent, ſoli effectum eſt foecundita- Iamhl. c.
te, quamuis tamen id fertile valde XXX.
fuiſſe neget Athenaeus, vt breui opi-Arhen.
bus vrbs afffueret. uia enim in- F⸗xlI.d
ter duo flumina, Crathin & Sybarin, 319. AMhe
a quo nomen accepit, ſita erat, &
ciues agrum longe lateque patentem,
& frugum feraciſſimum colebant, ma-
gnas ſubito diuitias collegerunt 1
multisque in ciuitatis communionem
receptis, eo prouecti ſunt, vt longe
ceteras Italiae incolas antecedere vi-
derentur. Adeo vero luxui dediti Athen.
erant, vt in prouerbium quoque il- deipnoſ-
le abiuerit: neque minus aliis vitiis L. XII..
addicti fuerunt, adeo, vt prae fu- z1 .
. . uid.
perbia XXX Crôtoniatarum legatos veag.
morti tradiderint, cadaueribus eo.
rum de môeniis vrbis deieéctis, vt be-
ſtiis in cibum cederent. Tanta ho- Diodor.
minum multitudo fuit, vt vna ciui- lc.
tas CCC hominum millia contineret.
Erat vero illa tempeſtate princeps po-
puli, nomine Telys. Is potentiſſi-
mum quemque ad populum crimi-
nando hoc tandem apud Sybaritas
obtinuit, vt opulentiſſimorum ci-
vium D vrbe eiicerent, fortunas-
que eorum publicarent. Exules hi
Grotonem petierunt, & ad aras in
foro erectas ſupplicum ritu confu-
gerunt. Mox Telys legatos Croto-
nem miſit, qui denuntiarent, vt vel

tis expectent. Fuerunt in legatis il- lagel 5
rundam Pythagorae amicorum, quos
veroſimile eſt in numero XXX lega-
torum Crotoniatarum fuiſſe, a Syba-
ritis interfectorum. Ac vnus qui-
dem eorum manu propria caedem
patrauerat, alius filius erat cuiusdam
qui

citk mtle⸗
Valde NXX.
n IMr Alk.
barin9 n.
&
ltem,
Mma⸗
unt,
ollem
longe
Gediti ſeen⸗
le I- deipnol⸗.
Vitiis Al.

5l8. ſg.
e ſr
uid.
as s.

eo⸗
ſt be⸗
a ho-Diodor
Cut. e.

1et.

po-
Tim-
AIItis

*

ui in partes illius parricidii venerat,
iam fatis functus qui eſſet, & ex ge-
nere eorum fuiſſet, qui penuria op-
preſſi ſeditiones excitant (vt nanci-

ſcantur aliorum fortunas inuadendi

opportunitatem. * Hi Sybaritae Py-

thagoram conueniebant, eumque va-
rie incuſabant, atque hic ipſe in iis,
qui amicum Pythegorae interfecerat.
Cumque cauſam exprobrationis inter-
rogaret, hanc ſibi eſſe dixerunt, quod
leges non ferret. * Vnde accuſatio
ipſis nata eſt, quaſi Apollinem ſefe ia-
Gaſſet: maxime, quod iam antea fil-
per quadam re interrogatus, quare ſe
res ita haberet? viciſſim interrogaſ-
ſet ſciſcitantem: num & ab Apolline

oraculi, ſi quod ipſe edidiſſet, cau- p

ſam flagitaturus eſſet 2 Alter diſpu-
tationes eius, vt putabat, Irriſurus,
quibus reditum animorum ab inferis
docebat, atque dicens ei, ſe litte-
ras ei ad patrem ſuum eſſe daturum,
quando in infernum deſcenſurus ſit,
petensque, vt, inde remeaturus, à pa-
tre ſuo reſponſorias acciperet, re-
ſponſum a Pythagora tulit, ſibi propo-
ſitum non eſſe ad impiorum ſedes
proficiſci, vbi ſciat homicidas pu-
niri, Cum autem Legati conui-

tiis eum ita eſſent inſecuti, ipſeque
£.

pE EI§ REPVETICA ATORITATE

683
ultis ſtipatus comitibus ad ma-
re procederet, atque lauaretur, qui-

dam eorum, qui a conſiliis erant
Grotoniatis, poſtquam copioſe con-
tra rellqua Legatorum facta diſleruiſ-
ſet, poſtremo id quoque peculiari o-
Pera facinus eorum incuſauit, quod
Pythagorae aduerſari, eumque con-

vitiis laceſlere ſuſtinuerint; cui nec

brutorum quidem animantium vllum

maledicere ſit auſurum, ſi, vt olim ac-
Cidiſſe fabulis traditur, denuo huma-
na voce ĩpfis loqui concederetur.
Diodorus ait, concione aduocata, &

dubitatum fuiſſe. Ac primum quidem

Lib. XII.

deliberatione propoſita, vtrum dedi a
Italiotas † Sybaritis, an vero bellum
ſuſcipere contra potentiores magis ex- talias

ediret, non paruma ſenatu & populo incolen-
tes, non
vero in-

Ita
CI I-

eoſententia populi inclinauit, vt pro-;
.d . . . igenae,
pter belli diſcrimen ſupplices redde- vocaban-
rentur. Aſt vbi Pythagoras, Philoſo- tur Idem
phus, exules, qui fidei ipſorum ſe dedi- diſeri-

diſſent, protegendos ſuaſit, reuocata

men in-
ter Sicu-

demum lſententia, ſalutem ſupplicum „, inter-

armis ſe tutari velle decreuerunt. SYV=— cedit &

baritis ergo CCC armatorum millia Siciliotas
ducentibus, Crotoniatae C millibus Stant.

occurrunt, duce Milone Athleta: qui
etiam primus cornu hoſtium ſibi in a-
cie oppoſitum, nam inuicto corporis

Graeca hic ita babent: ε 0⁰ 1T„ρτ²⁰
„ 7 — — 7
xα *νασορσäoασνoo T†⅞ XHαοροας²
Rnnο†τοaν. Quae vertit ill. Obrechtus:
alius eius filiur erat, qui ſeditionem excitauerat,
fatoguc naturali erat extindtus, quam ipſe quoque
praeferrem verſionem. Stanleiana tamen non
plane abſurda eſt; ſi diſtinctionem ponas poſt
1eenαον 6αρ non poſt àooůας, vt Ob-
rechtus fecit. V

xXX Hie parum commode vertit Stanleius, ma-
leque iuxta eius verſionem omnia cohaerent. Grae-

ca ita habent: 6oτεRοτ⁰ν dur T*
— 7. . „2 2
Zuagitcn Xα e DotteneoρY NRd7dννινοαου
/ 2 ND O„ 2 2
6ον aàwοαàορZ T y νρꝶ&αιααυειο = quod Apollinem ſeie iactauerit.

eralssαα αασ Quae multo melius expli-
cauit ill. Obrechtus: Cum deinceps Spbaritas il-
lum conueniſſent, querelasque ſaas ad enm det uliſ-
ſent, bomicidae obiecta ſibi excuſanté, non dare ſe
reſpanſum dixit, Niſi quod in poſtremis nonni-
hil immutatum cupiam, hoc modo: bomicidae ra-
tiones exponenti graauaminum, quae ſcilicet contra
Crotoniatas haberent Sybaritae oraculum ſe redde-
re negauit. 5αιιι nempe dicuntur oracula &
entsρανm„9 l fun dere, vt notum. Homici-
diz autem & aliorum ſcelerum reis eraculæ non
reſpondebant. Sic igitur Pythagoras exprobrat
homini illi facinus ſuum, quemadmodum alteri
paulo poſt facit. Hinc vero intelligas, quae ſe-
quuntur. Cur nempe calumniati Pythagoram ſint,

Rr rrz2 robore

Diodor.! ſe
vti ſup.

684

robore praeditus erat, in fugam ver-

tit. Hic vir, cum indolem animi viri-
bus corporis reſpondentem haberet,
ſexies ad Olympiam victor extiterat;
& tum, olympicis redimitus corollis,
Herculisque ritu leonina pelle ac cla-
va inſignis, pugnae certamen adibat;
&, quod victoriae popularibus cauſa
fuiſſet, magnae illis admirationi fuit.
Strategemate praeterea vſi Crotonia-
tae fuerunt, quo adiuuante ſuperiores
extitere. Adeo nempe delitiis per-
diti erant Sybaritae, vt inter epulan-
dum equos ad tibias ſaltare aſſuefa-
cerent. Crotoniatis compertum id e-
rat, itaque, vt narrat Ariſtoteles, in
medio pugnae & conflictus ardore,
ſaltatarios modos equis iufſere tibici-
nes canere, quos ea de cauſa ſimul
cum impedimentis militaribus ſecum
duxerant. Audito ſono equi non
tantum ſaltauerunt, ſed vna cum in-
ſſoribus ad hoſtem tranſierunt. Fu-
ſis itaque hoſtibus, cum nulli eorum,
quos ceperant, vitam Crotoniatae
donarent, ſed omnes in fuga depre-
henſos trucidarent, maior exercitus
pars conciſa interiit, & vrbs poſt foe-
dam direptionem ad ſolitudinem eſt
redacta.
Diodorum, contigere annis ante
LXXXIIIOlympiadem ſexaginta duo-
bus, atque adeo anno primo Olympia-
dis LXIIX. 7.

lambl. c,. Agrigentum Pythagoras a Phalaridis
32. tyrannide liberauit, quod hoc modo
Taetz contigit: CQum a Phalaride captiuus de-
Xil. vi. tineretur Pythagoras, (crudeliſſimo ty-
Hiſt. 3r. Tanno, cum quo ſex menſes ille verſatus
lambl. fuit) eique congreſſus eſſet Abaris, Hy-
1. c. .

perboreus, vir ſapiens, qui quaeſtiones
ei proponebat maxime ſacras, de ſimu-
lacris, de religione, de Deorum proui-

Atque haec quidem, iuxta

PARS VIII. PFPTIEAGORAS OAP. WII.

dentia, tam coeleſtium, quam terre-
ſtrium, eiusque generis aliis: Pythago-
ras, prout diuino afflatu gaudebat, ſolide

jipſi atque tanta cum perſuadendi vi re-

ſpondit, vt audientibus dicta plane ap-
probaret. Tum Phalaris populum e-
ius ſermonibus capi videns, Abaridi in-
dignatus eſt, quod Pythagoram lauda-
ret. Imo in ipſum Pythagoram graui-
us inſurgebat, atque eo demum proce-
debat, vt improba dicta in ipfos Deos
pleno ore eflunderet, eius ſcilicet inge-
nio digna: Abaris autem Pythagorae
gratias agebat, inſuper ab eo edoctus,
quoda coelo pendeant reganturque o-
mnia, id quod ei tum ex allis plurimis,

tum inprimis ex praeſentiſſima ſacro-

rum efficacia oſtendit. Tantum itaque
aberat, vt docentem talia Pythagoram
Pro praeſtigiatore Abaris haberet, vt
potius illum tanquam diuinum ſupra
modum admiraretur. Ad haec Phalaris
diuinationem, & quicquid in ſacris fieri
ſolet, aperte negauit. Abaris igitur ab
hiſce digreſſus ad alia eſt, quae in oculos
incurrunt. Atque exoperationibus di-
vinis, quae in extremis malis apparent,
nempe in bellis inexpugnabilibus, incu
rabilibus morbis, interitu fructuum, pe-
peſtilentiae contagio, ex his inquam
difficilibus & immedicabilibus calami-

tatibus, probare conabatur, dari proui-

dentiam diuinam, quae hominum vires
pariter ac ſpes longiſſime ſuperet. Sed
Phalaris fronte perfricta contra haec
audacius niſus eſt. Pythagoras igitur,
eam diem -Phalaridi fore fatalem gna-
rus, * liberius dicere exorſus eſt. Ad
Abarim enim conuerſus docuit, a

coelo ad partes aereas & terreſtres

deſcenſum quendam eſſe: deinde
ex genuinis principiis omnia a
coelo pendere monſtrabat, inuictis

* Textus Graeci in edit. Kuſteriana iſte potius

eſt ſenſus: Pythagoras ſuſpicatus qui dem ſibi s

Phalaride necem parari, gnarus tamen ſimul, quod
non eſet in fatie, t ab illo occideretur ts.
Item

jtem
wonſn
Progte
tionnis
Vero
bosg
juſtin
nulin
me er
ne de
jonwit
Tition
Kicor
Tibos
quo
erat,
docui
Pus
Proe
ren
fallo
acrite
oſten
gliitr
u
mu
cabe
cete
Dec

n terre⸗
Gthago.
lolde
liwire-
ne 40⸗
Mu e⸗
ridin⸗
laucde.
igraui⸗
Proce-
8Deos
tinge⸗
agorae
lochas,
gle o.
Nimis,
ſacto.
tuque
Ora
t, V
ſupra
Naris
ſieri
rab⸗
OS
dr⸗
rent,
ncl
pe⸗
un
aI⸗
oui⸗
ires
ded
haec
tur,

DE EIVS IN REPVBLICA AVTORIIATL. 685

item argumentis animi humani de-
monſtrabat libertatem, longiusque
progreſſus, perfectam mentis & ra-
tionis operationem probabat. Tum
Vero liberrime de tyrannide, omni-

busque fortunae praerogatiuis, deque

juſtitia, & auaritia, diflerebat, quam
nullius iſta omnia pretii ſint ſolidiffi-
me euincens. Poſthaec diuinam pla-
ne de vita optima admonitionem ſub-
iunxit, eiusque cum peſſima compa-
rationem fumma dicendi libertate in-
ſtitutit, planiſſimeque de animae vi-
ribus ac facultatibus diſſeruit: imo,
quod omnium dictorum praecipuum
erat, Deos cauſam malorum non eſſe

docuit, morbos vero & quae alia cor-

pus male afficiunt, ab intemperantia
proſeminari. Mythogrophos propte-
rea atque Poetas taxabat, ob ea quae
falſo ab iis eam in rem proferuntur,
acriterque Phalaridem reprehendebat,
oſtendens vires coeli, earumque ma-
gnitudinem, ex operationibus eius.
Quantum ad poenas legibus ſancitas,
multis allatis exemplis eam rem expli-
cabat, & diſcrimen inter hominem &
cetera animantia clariſſime deducebat.
Deoratione quoque interna & exter-
namulta iuxta leges ſcientiarum dis-
putabat, vt & de mente, & ſcientia ab
ea deriuata, varia ad doctrinam mo-
rum pertinentia quae iſtis doctrinis
niterentur ſubiungens. De illis etiam
loquebatur, quae communi vitae vtilia
eſſent, & ad proſequenda vtilia, omit-
tenda noxia hortabatur. Quod ma-
xime autem obſeruandum, quae fato,

quaeque arbitrio humano, fiant ex-

plicabat, quae item neceſſitate eueni-
rent, que decreto fatali. De Daemo-
nibus quoque, & animae immortali-
tate, multa ſapienter diſputabat, ſed ea

de re alio loco dicemus, oſtenſuri,

quantum ad fortitudinem conferant

iſta: obſeruantes ipſum Pythagoram
in medio cuiusuis generis periculorum,
mente obfirmata de philoſophia diſſe-
ruiſſe, & contra fortunam arma induiſſe.
Quemadmodum etiam, iſta meditatus,
contemnebat eum, qui capiti eius exi-
tium minabatur, infuper habito mor-
tis metu, omniumque vitae huma-
nae euentuum, quae neque illo tem-
pore vel minimum eum mouebant.
Certe, ita pergit lamblichus, 2
mortis metu plane intactum eum
conſtitiſſe manifeſtum eft, nobilius
animo conſilium verſatum, Siciliae
nempe a tyrannide liberationem. I-

pfſum vero tam praeclari facinoris au-

torem extitiſſe, oraculum Apollinis
prodit, quo praedictum eſt, tum de-
mum Phalaridis dominatum collapſu-
rum eſſe, vbi ciues meliores, & inter
ſe concordes facti fuerint: quales vti-
que praeſentia Pythagorae, eiusque
exhortatione, & inſtitutione, ſunt fa-
G. Certius tamen eiusdem rei argu-
mentum a tempore peti poteſt: eodem
enim die quo Phalaris Pythagorae &
Abaridi capitis periculum intenta-
vit, & ipſe ab inſidiatoribus interfe-
Ctus eſt.

Quae res ĩta Tzetzae relata fuit. Ac- Chil. VI.
cipitrem columbarum inſequi gregem Hiſt. 30.

contigit, quod Pythagoris animaduer-
tens, dixit praeſentibus: Videte, ami-

ci, quantum poſſit metus ignobilis,

modo vna enim ex omnibus ĩiſtis con-
tra accipitrem ſtare ſuſtinuiſſet, impe-
tum eius poterat retardare. Qua au-
dita oratione ſenex quidam, ex prae-
ſentibus, arrepto lapide eo Phalari-
dem petiüt, cuius exemplum reliqui
ſtatim ſecuti ſunt. Relatumquenon-
nullis ita lapidibus obrutum eum peri-
iſſe, aliis, in vincula coniectum, &
plumbeis veſtimentis indutum, miſere
ita vitam finiuiſſe.
Rrrr3 Ad

—

id. n. 130.

Pporph.

6386
Iambl. c. Ad Locrenſes praeter Zaleucum &

26. n. Cparondam, iam memoratos, Tima-

c2g. n. "em quoque miſit, leges qui iisdem
154. Conderet.
Ad Rheginos eadem de cauſa Theo-
clem miſit, Elicaonem, Ariſtocratem, &
Phytium.

CAP.
L MIRACVLA EIVS,

S fides habenda eſt, ita Porphyrius,
₰ & ex eo lamblichus, iis, qui de eo
ſcripſerunt, antiquis ſimul & egregiis
viris, etiam ad bruta animalia vis prae-
ceptorum eius extendebatur, Vrſam
enim Dauniam, quae incolas maximo
damno afficiebat, comprehenſam, &
diu contrectatam, panis quoque offulis
& pomis paſtam, adiuratamque, ne
vllam animantum attingeret am-
plius, dimiſit. Illa vero in montes ſyl-
vasque ſtatim ſe abdidit, neque poſtea
vlIlum brutum animans inuadere viſa

X

fuit.
Bouem autem, iuxta Tarentum pa-
ſcentem, videns in agro, variis rebus
conſito, & fabas virides attingentem,
bubulcum aoceſſit, ſuaſitque boui edi-
cere, vt a fabis abſtineret. At cum
bubulcus, eum irridens, reſponderet,
neſcire ſe bouinari; ipſe gccenit. & boui
in aurem inſuſurrauit, eo ſuccefſſu, vt
non illo tantum, verum etiam omni
poſt ſecuturo tempore a fabis abſtine-
ret, plurimis poſt annis circa Taren-

Vit. Pyth

p. 190.
Iambl. c.
13. init.

Rid.

tinum Iunonis templum verſatus, ad

ſeram vsque aetatem. Bouem ſacrum
vulgo appellabant, cibisque ille veſce-
batur, quos obuius quisque offerret.
Aquila, cum in ludis Olympicis ca-
put eius ſuperuolitaret, dum forte de
auguriis diſſereret, & ſymbolis, ſignis-
quEE Gluinis, quodque Dii hominibus
pietate praeditis quaedam ſignificent,

lid.

PARS VIII. PFTAGOORAS CAP. XIII

voce dixit: Salue Pythagora.

Sic ĩgitur, referente Porphyrio, Py- Vit. Fyth
thagorae eiusque familiarium tanta in ?. 190.
Italia longo iatis tempore autoritas
fuit, vt vrbium plurimae ipſis regen-
das ſeſe permitterent.
. a Plut.
Numa.

p. 65. A.
b Iambl.

XVIII.
QVAE FERVNTVR.

n. 142.

atque praenuncient;
certis quibusdam verbis prolatis, ſti-
tifle dicitur, eamque ex aere dedu- 192.
Xiſſe, manuque aliquantisper pertra- *Apoll.
Gatam dimiſiſſe. Ea forte candida fu- Hiſtor.
it aquila, quam Crotone illum palpa- Comm.

viſſe Iamblichus narrat?, ipſa ſe con- Ar. g

trectandam praebente lubenter. Apud vrTI. rI.
Pud vIII, II.

Crotoniatas enim Olympici ludi ad glambl.
imitationem Graecorum celebraban-XXIIX.

hAelian.
Fluuius, quem Caucafſum Porphy- Var. II,

rius àvocat, Apollonius Euuiumuxta 26. vbi

Samum, Laertius & Iamblichus sS Nes- vid. Pe-
rizon.

janus
ſum, Aelianus Cooſan & Coſan, Cy- jdem
rillus i Cauſum, cum eum tranſiret Py- IV, 17.
thagoras, multis familiarium ſtipatus, Cyrill.
eum affatus eſt, claraque & diſtincta Iulian. L.

Omnibus fere affirmatum eſt, die k Pergh.
eadem Metaponti in Italia, & Tauro-p 192.
menii in Sicilia, praeſentem eum fu-
iſſe amicis, quos vtroque loco cole- N RM
bat, & cum iis in publico congreſſi i Apoll.
confabulatum eſſe. Quae tamen loca Hiſtor.
multis terra marique ſtadiis diuellun- Comm.
tur, aliquod dierum itinere diſtantia.
ut. in

Apollonius haec refert, quaſi Cro- Numa p.

tone ſint geſta & Metaponti. 65. A.
n Laert.

In publica Olympiae ſolennitate au- VIIn, rr
reum femur demonſtrauit“, quod pri- porph.p
vatim Abaridi quoque oſtenderat“, vt 193.
ei confirmaret Hyperboreum ſe eſſe lamblc

Apollinem, Ninz.
. 13)9

orh, fun

cAelian.
volatum eius, Var. V,

IIIp. 8 6.

Iambl. c.

Ap

IDauri it

at legen
. IUE
dum elle,
ſur

coll

( Nukte. g

tusin Ia-
dic, ra
Daunia 6
1 Anonl. 140
Fitae Pr
thag. Il
Auta,.
Phot.C.
1le
er. Ulll/7
21. v.
tſeb.
drnen .
3. r Il
Auhrone
deybi

„
Dythag.

lknedi-

dones
college.
rat. idid
ex eoden
nanis
quoque
illius de
guo bie
leguitur
mmentio

eſt,
Vlambl.
1t.
n. 142.
Kordh,
l.

rioPy- Vit th
Anta in Ige
ltoritis
regen⸗

¹ut.
Numa,
965 4,
blenbl.
cXYII
. Aelian
n eins, Verl,
12, ſtl- 1.

Penkr ad

PAr. Cnn
lar
ApGNAYIN
ludt ad ghnble
raban-XXIIS.
P.134

4

6

Arbpollinem, cuius ſacerdotio Abaris
korplr. fungebatur.
c. Naue aliquando in portum delata

lambl. lc. . .
a.142. Cum opterent. eius familiares, vt ſibi

6
»

eolambl. quae in ea eflent merces adueheren-

c. tur: Habebitis igitur, Pythagoras di-
Denni xit, mortui cadauer. Repertumdque
elegen fuit, naue appropinquante, cadauer vita
ex n. 60. functi illam adferre. Sð
collii: Cum quidam audire eum cupeéret b,
cl. Kuſte- on antea dicturum reſpondit, quam
die S prodigium aliquod apparuiſſet. Paulo
Paugia DOſt aduolauit nonnemo, de albae vr-
PE "“ ſae Caulonige morte referens, quem
vitae Praeueniens, omnia prior de beſtiae
Pythag. illius interitu retulit.
te. Fertur quoque multa eum praedi-
259. . XIIle’, Quae poſtea euenerunt, vnde
a9 La. Ariſtippo Cyrenaeo in libro de Phyſo-
ert. VIII, logicis relatum eſt, Pythagoram eum
2r. vocatum eſſe, quod non minus certa

Euſeb. eſſent quae ediceret, quam Pythii Apol-

orphy⸗ Var.h
ene, di
17,. Nid. Pe.

kety- I,I. .

tipatus, ciſ
ſtincta lulian. b.
ftin lret
E.
eſt, Cie Porh.

Tauro-p e.

cle-nn
ngreſll vol
en o HiſtNe
elun⸗
Kuntin Plnt in
1 CtO-Ymaß.
65 4.
n aert.
tatenl-vllll.
opri-onnt

„r n. Vt 19,.
Ia jambl.
ſe ele .

Nnen,, 1

Praep. X, . .
3. Ex linis oracula. Terrae motum prae-
ndrone dixit, fontis cuiusdam deguſtatis aquis’.

in Tribo- Nauim item ſecundo vento latam, tem-

ee eſtate rapiendam mox eſſe dixit.
bRede. Sed & Sybari ſerpentem letiferum &

Riones hirſutum comprehendit, rurſusque
college- dimiſit. Similiterque in TVrrhenia
rat. ibid. alium paruum ſerpentem apprehen-

ex eodem qir, morſuque occidit.
nauis

quogque

Plurima alia eius generis, diuina vir-
illius de tute ab eo patrata, conſtanter atque
quo hic vno ore affirmantur. Vt, quod res
lequitur eſt dicendo, de nemine quoquam plu-
meni“ ra & praeclara magis credantur. Hlius
vIambl. Enim praedictiones terrae motuum
1L. c. certiſſimae commemorantur, & peſtis a-
n. 142. verruncationes praeſentiſſimae, vento-
wPorbh. rumque & grandinum comprefſfiones,
I.c. & tempeſtates tam in fluminibus, quam
maribus, ad facilem familiaribus prae-
Ktandum traiectum compofitis. Eam-
que ab eo artem diſcentes Empedocles,
Epimenidesque, & Abaris, talia paſfim

MIRAGVVAEIVS

minibus.

culo adhibito patrauit,

687
unt, teſtantibus id eorum car-
Quia & Empedocli Alexa-
nemi nomen inde adhaeſit, quod ven-
toram depulſorem notat; Epimenides
Cathartes h e. purgator hinc dictus eſt.
Abaris vero Aethrobates i. e. aerambulus
audiuit, quod ſagittae Apollinis Hy-=
perborei, quam dono acceperat, ine-
quitans, flüuios & maria, aliaque loca
inacceſſa, per æremn quaſi volitans, tranſ-
iret: quod & Pythagoram feciſſe non- Conf. &
nulli ſuſpicantur, cum Metaponti & ne.
Tauromenii amicos vna eademque die a. 135.
vtrobique conueniret. . 5
His addi poteſt artificium quod ſpe- In Nu-
vt eſt apud bes p.
1- 759.

Patrar

Schol. Ariſtophanis, qui rem ita deſcri-
bit. Plena luna ſanguine quicquid
vellet in ſpeculo deſeribebat, atque id
alteri praedicens, Poſt ipſum conſiſtens
lunae litteras obuertebat. Qua ratio-
ne eueniebat vt alter in medio ipfius
& Lunae poſitas, defixis eam intuens
oculis, omnes in ſpeculo deſcriptas lit-
teras in luna legeret, quaſi in Luna es-
ent deſcriptae.
Talia tamen omnia haut pauci, ve-
terum quoque ſcriptorum Magiae Goe-
zicaz attribuerunt, in quibus Timon ab⸗
eſt, posra h. e. magutm Pythagoram ap- VIII. 36 .
pellans. Alii meras impoſturas & prae- Plurt, in
ſtigias ea eſſe dicebant, quemadmodum Numa
ex ſequente Hermippi & Scholiaſtae adde
Sophoclise narratione patet: Nempe in ne
Italiam delatus, ſubterraneam fecit ſpe- c. 17. &
cum, matrique praecepit (vt mortuum XXX*.. u1
eum diceret, quae agerentur vero Vt ta- b ap.
bulis inſeriberet, tempusque adnotaret. Vaert-
Deinde eum deſcendiſſe, (& ſpecui ſe aln D
incluſiſſe) matrem vero praecepta ex- Sophocl.
ecutam eile, donec ex locis illis ſub- ad Electr.
tetraneis rediret. Aliquo elapſo tem-
oore ex ſpecu adſcendit, ſqualidus ac
macie confectus, ad vocataque concio-
ne dixit, ex inferis ſe adſcendere, atque
8 . . VC

Schol.
1. c.

698
Sopohcl. vt fidem faceret ſibi, recitaſſe, quic-

quid interea eueniſſet. Narrabat item
portentoſas de Palingeneſia & rebus
apud inferos geſtis fabulas, viuis, de
amicis, fatis qui functi fuerant, multa

referens, quibus apud inferos ſeſe oc-
ap. Laert, Curriſſe aiebat.

Hieronymus refert,

VII, 21. Heſiodi animam ibi eum vidiſſe, co-

id. VIII,
41.

lumnae ferreis vinculis adſtrictam, ſtri-
dentemque, Homeri autem animam
ex arbore pendentem, ſerpentibus gy-
ris ſuis eam inuohuentibus, ob fabulas
quas de Diis finxiſſent. Vidifle item

eorum cruciatus, qui ſuis vxoribus

congredi nollent. Horum vero gra-
tia in magna erat apud Crotoniatas
autoritate, qui eis quae dicebat affecti,
in lacrymas & eiulatus proruperunt.

PARS VUIII PrTIIAGORASD CAP. XIX

Pythagoramque diuini quippiam ha-
bere exiſtimantes, vxores ſuas in diſei-
plinam ei dederunt, vt eius doctrina
inſtituerentur, Lythagoricas inde ap-
pellatas. Haec Hermippus. Addidit
Apollonii Scholiaſtes, his ipſis opinio-
nem illum de ſe confirmaſſe, Aethalides
quod fuerit, ante Troianum bellum,
Mercurii filius, tum Euphorbus, Her-

motimus poſtea, inde Pyrrhus ² (Sic e- a Conf.
nim ſcribendum pro Pythius) Delius, Laert.

poſtremo Pythagoras. Eſtque Laer-
tio ? proditum in ſcriptis ſuis de ſeipſo

fra, vbi de doctrina eius P. II. cap. V.
ſect. 10. .

CAP. XIYXYI.

MORS PYTHAGOR AE.

in Chron. MOris eius tempus ſupra attigi-

L. XX.
c. 4.

Laert.

VIII, 307.

mus, incidit ſc. illa, iuxta Euſe-
bium, in Olymp. LXX, annum IV,
poſtquam Crotone vixiſſet annis XX,
luxta Iuſtinum. Occaſio mortis eius
varie refertur; ita de ea Laertius:

Mortuus eſt Pythagoras hoc modo:

Conſederat ad conſilia capienda cum ſo-
ciis in domo Milonis, eam vero domum
quispiam ex his quos ille admitti no-
luerat, per inuidiam accendit. Sunt

qqui Crotoniatas ipfos, tyrannidis ab

eo occupandae metu, id dicant fecis-
ſe. Pythagoras igitur, incendium
fugiens, ſolus relictus eſt. Cumque in
agrum quendam fabis plenum eſſet de-
latus, conſtitit, capi praeſtare inqui-
ens, quam calcare, caedique ſatius eſſe

quam loqui- atque ita àa perſequenti-
bus interemtus eſt. Eodem modo
complures ex diſcipulis eius periere,
numero cirtiter XL, paucis fuga ſibi
conſulentibus, in quibus Archytas Ta-
rentinus fuit, & Lyſis, de quo dictum
eſt paulo ante. Dicaearchus ad delu-
brum Muſarum, quod Metaponti eſt,
Pythagoram confugiſſe dicit, ibique
cum XL dies ſine cibo moratus eſſet,

VIII, 4.
Porph. p.
. S L .π J201. &G£
Pythagoram dicere, per ducenos & ſe- Schol.
ptem annos ex inferis apud homines Apollon.
ſe adfuiſſe. Verum ea de re plura, in- L. I. v.
645. ap.
Menag.
& Laert.

b Laert.
VtIII, 14.

Lc.

—
—

cibi defectu † ebiiſſe. Heraclides ve- oανι.
ro, in epitome vitarum öatyri, refert garræ

eum, poſtquam in Delo iuſta Phere- ſic &

cCydi perſoluerat, in Italiam reuerſum P'orbb.

efſe, vbi cum Cylonis partes fuperio-b, 300

&σνιπ

res inueniret, inde Metapontum eum ro
ait abüſſe“, ibique cum uiuere diu- α⁰⅞⅓

tius nollet, inedia vitam finiuiſſe.

* Quae hic ſecutus fuerit Stanleius prima fronte
obſcurum videri poſſit. Verba Laertii quibus iſta
reſpondere debent ſunt; xα πανανιdD7ιασαονvrrα
MéXαοι„υυ'̈οςcdd‚es quosdam habere monet
Menagius, qui tamen MiNννοσ praefert) T8ρ.
raaαειαοdαιτ⁹ e MereWτν*νοo sααορερν quae vex-

Xâρορτ
quod

tunt: cum in domo Milohis Crotoniatae cenuiuii male
celebritatem offendiſſent, in Italiam abiiſſe. At Vertunt
nec minus obſcurum ex iſtis Laertii cauſam ex- Mmito-
plicare, cur, Italia relicta, Metapontum abierit a.-
Pythagoras, Milonem enim in eius amiciſſimis fu- opia
idſe conſtat. Ideoque id ante omnia bene Stan- Stanl.

Hermippus

Bermi
grigen
Pytha
gentin
infag
pum,
concl
Tarer
in ci
ne a0

WXV P

curat
uit⸗
irent,
Abſen
Vverſun
feſlo⸗
fuit n
Phere
tumme
Cauſa
non:
dem.
niare
ta,g
tarur
Gurnn
N
N.
Pie
te
C
Ve
00
0
eſſ⸗
eor
nol
Ny
1
MA
loni

&
ſub

lam ha-
in diſei.
Lockrimn
nde 49.
Addidit
Opinio-
thaliger
bellum,
, Mhr.
(Sce. Conk,

Delius laen.

e Laer- Vlll,4.
eſeiplo
1 & le-Fho,
othines 4holln.
lurdin- 1
& Laert.
Lc.
blaert,
VIII, 14.

Aenti⸗
modo
ere,
ſbi
Ta-
Uickum
Gelu-
tieſt,
lbique
ellet,
des ve-tart⸗
rekert una,
Phetele
vetin ,
pello. nte
n eul
e Cin- 4a).
mas mile
At vert
ex⸗
ben
is tu⸗
“

ippis

Porph.p.
20t.

*

MORS PFPTIHAGORAL.

Hermippus autem ait, bello inter A-
grigentinos atque Syracuſanos orto,
Pythagoram exiiſſe cum ſociis, Agri-
gentinis opem laturum. Hiſque
in fugam verſis, Pythagoram ad cam-
pum, fabarum feracem, delatum ibi
concidiſſe. Reliquos, numero XXXV,
Tarenti crematos eſſe, cum primariis
in ciuitate in republicae adminiſtratio-
ne aduerſos ſe praebuiſſent.
c. XxxXV Plura ex Ariſtoxeno, atque aliis, ac-
curatius tradit Iamblichus: Fuere, in-
quit, qui hoſce viros oppugnatum
irent, & qui contra illos inſurgerent.
Abſente vero Pythagora inſidias ad-
verſus eos erupiſſe apud omnes in con-
feſſo eſt: de itinere autem quo abſens
fuit non aeque conſentiunt, aliis ad
Pherecydem Syrium, aliis Metapon-
tum eum profectum fuiſſe dicentibus.
Cauſae eius conſpirationis quoque
non ab omnibus referuntur modo eo-
dem. Vnam earum a factione Cylo-
nia repetunt. Cylo nempe, Crotonia-
ta, genere, honore, diuitlis, Crotonia-
tarum facile princeps, cetera homo
durus, violentus, ſeditioſus, & tyran-
nico ingenio, P ythagoricae inſtitutio-
nis particeps fieri omnibus modis cu-
piebat, ad Pythagoram vero accedens,
repulſam ob praedictas cauſas tulit.
Quo facto magna orta eſt animorum
diſſenſio, Cylone cum parte ſua ad-
verſus Pythagoram eiusque amicos
conſurgentibus. Fuitque tam atrox
Cylonis & eorum qui a partibus eius
eſſent odium, vt ne minimis quidem
eorum parcerent, quos Pythagorae
noſſent fouere. Ea itaque re motus
Pythagoras Metapontum ſe contulit,

689
vbi mortuum eum eſſe ferunt. Cylonii
interea odium aduerſus Pythagoraeos
continuabant. Nihilominus tamen
aliquamdiu virtus Pythagoraeorum, &
ciuitatis beneuolentia, quae tanta erat
vtrei publicae cura iis permitteretur,
praeualuit. Sed tandem eo Cyloniorum
inſidiae proruperunt, vt domum Mi-
lonis, in qua Pythagoraei, de militia de- reg r
liberaturi, conſiderent, igne ſubiecto Ncna=-
cum ipſis viris combuſſerint, duobus
tantum elapſis, Archippo & Lyſide, rga=
qui aetatis vigore viribusque pollen-α a-
tes, foribus ſe proripuerant. His geſtis, rcoy.
cum ciuitates conniuerent, Pythagoræi malim
omnem reipublicae gerendae curam legere
abiecere. Eius rei duas cauſas habue- 7ρα¼
runt, tum quod ciues tantae calamitatis 79)ατ⁰-
nullam rationem habuiſlent, tum quod *2%
ii interiiſſent, qui ad publicas res geren-6.
das maxime fuerant idonei. Duo tan- Yua.α
tum ex illis ſalui euaſerant, Tarentini 7.
ambo, ex quibus Archippus Tarentum 7e Nele
petiit, Lyſis vero, aegere ferens illam
ciuitatum incuriam, in Graeciam abiit,
vitamque Achaiae in Peloponeſo egit.
Inde peculiari conſlio Thebas profecétus cραι.
eſt, vbi auditum Epaminondas Patrem oα
appellauit. Ibi & vitam finiuit. Reliqui co=
Pythagoræi omnes, Archyta Tarentino uéne
excepto, Italia emigrarunt, atq; Rhegi- malim:
vm confluentes ibi vna vixerunt: Tem- Aiſpata-
porisque adeo progreſſu Reſpublica in "ione
deterius vergere coepit. Praecipui eo- 5, magi
rum fuere Phanto, Echecrates, Polymna- tuta.
ſtus & Diocles, Phliaſii, Nenophilus Chal-
cidenſis, Chalcide in Thracia ortus, qui
in priſtinis moribus ſtudiisque perſiſte-
bant, donec cum ipſa ſecta demum defi-
cerent. Hoc modo res ab Ariſtox. narrat.

1

leio animaduerſum putem veram lectionem eſſe
KuXοοοο; quicquid aliis viris doctis videatur. Cy-
lonis enim factie Pythagorae aduerſa, vt notum,
& mox patebit vlterius. Hic igitur COαι cum
ſub reditum Pythagorae αναd—igiay celebraret,

h. e, populo publice epulum praeberet, ex ea po-
pularitate intellexit Pythagoras, quantum partes
Cylonis praeualeant, (quem ſenſum Stanleius ſpe-
ctauit,) adeoque ſolum mutaſſe.

4

SS sS Nicomachus

ibid.

Vit. Py-
thag. p.
205.

690
Nicomachus in ceteris quidem con-
ſentit, hoc tamen diſcedit, quod dicat
infidias haſce ſtrucéctas eo tempore eſſe,
quo Delum profectus erat Pythagoras,
Pherecydem vt viſitaret, morbo pe-
dic ulari laborantem: tum enim lapidi-
bus & igne ab Italiotis eſſe impetitos,
& proiectos inſepultos. Hucusque
Iamblichus.
A quibus non multum abeunt relata
Neanthi, a Porphyrio hoc modo re-
praeſentata: Pythagoras, poſtquam v-
na cum amicis diu in Italia in admira-
tione fuiſſet, ita vt multae ciuitatum
eis ſeſe regendas permitterent; tandem
inuidia laborare coeperunt, & ſeditio

aduerfus ipſos hac ratione concitata

fuit. Cylo, Crotoniates, genere qui-
dem, & maiorum gloria, opibusque,
facile totius ciuitatis princeps, ceterum
violenti, duri, & tyrannici ingenii ho-
mo, & amicorum copia ad iniuſtitiam
improbitatemque abuſus, cum ceteris
praeclaris rebus omnibus dignum ſeſe
exiſtimabat, tum vero longe digniſſi-
mum, qui Pythagoricae philoſophiae
particeps eſſet. Acceſſit ergo Pytha-
goram, multis ſemetipſum depraedi-
cans, & conuerſationem eius expetens.
At ille, cum naturam moresque homi-
nis contimuo, ex conſuetis ſibi ſignis cor-
poris, perſpexiſſet, iuſſit ipſum abire,
& ſuas ſibi res habere. Id non medio-
crem dolorem Cylonis animo iniecit,
contemni ſeſe exiſtimantis, cum iam
alias ſatis aſper ille vir eſſet, & impotens
animi. Coactis ergo in vnum amicis
Pythagoram criminari coepit, & inſidi-
as ipſi & amicis eius parare. Quibus ita
actis, cum, vti nonnulli referunt, Py-
thagorae familiares in Milonis athletae
aedibus eſſent congregati, abſente tum
Pythagora, (nam ad Pherecydem Sy-
rium, quo Praeceptore olim fuerat v-
ſus, in Delum diſceſſerat, vt pediculari

PARS VIII. PVIIMGORAS. CAP. XIA.

morbo correpto adeſſet, curamque eius
gereret, omnes igne immiſſo combuſ-
ſerunt, & lapidibus obruerunt, duobus

tantum ex incendio elapſis, Archippo

& Lyſide, vt Neanthes prodidit, in
Graeciam abeunte, ad Epaminondam,
cuius olim praeceptor extiterat.

Sed Dicaearchus, & accuratiores Id. p.

autores, ipſum quoque Pythagoram 206 ſq.

adfuiſſe aiunt, cum iſta conſpiratio e-

rumperet, Pherecydes enim, ante quam

Samo ille diſcederet, fatis eſt functus.
Ex familiaribus autem quadraginta
quidem, ſimul in domo quadam inſidiis
circumuentos, & plerosque ſparſim
ad vrbem confugientes, in ea fuiſſe
interemtos. Pythagoram comprehen-
ſis amicis, primum Caulonium portum,
inde Locros petiiſſe. L.ocrenſes autem
aliquos ex ſenſioribus ad limites ſuae
regionis miſiſſe, atque illos haec verba
ad Pythagoram retuliſſe: Virum ſapi-
entem, & magnae dignitatis, te eſſe au-
diuimus: Sed in legibus noſtris nihil
quod reprehendi poſſit habemus, ideo-
que eas ſeruare conabimur. Tu vero ad

alios, quocunque placuerit, abito, acce-

ptis a nobis, quorum tibi vſus eſſe poſ-
ſit, neceſſariis omnibus. Linquens igi-
tur Locrorum ciuitatem Tarentum vela
fecit, vbi eodem modo, quo Crotone,
exceptus, Metapontum abiuit. Nempe
maximis vbique ſeditionibus contra
ipſum conſurgebatur, quarum memoria
hodienum apud indigenas viget, qui ſe-

ditiones contra Pythagoræos, vt ipſi qui-

demappellant, narrare ſueuerunt. Py-
thagoræi enim audiebant tota illa factio,
quae Pythagorae partes ſequebatur. Ce-
terum in Metapontina factione ipſum

periiſſe Pythagoram dicunt, cum ad Mu-

ſarum aedem confugiens, neceſſariis
omnibus deſtitutus, in ea permanſiſſet.
Alii autem referunt, cum domus illa,
in quam familiares conuenire ſolebant
igne

id. ep.
207.

ignec
gen
magi
ſe, c
Pythe
ſamil
mim

d. Vi

preſ
tum
reco⸗
quibe
exten
riare
Ps,
eo te
tur,
phine
1os
felke
Patr
Phi
min
ſenc
ſum

eeius
ommbl
duobus
chippo
it, in
ndam,
.
Atiores ..
oraln zo.
1tio e⸗
eqvam
unckus.
taginte
inſidis
urſien
fuiſle
kehen⸗
ortum,
Autenmn
s ſuge
verba
n yi⸗
ſeau-
Nihil
ideo⸗
r0 ad
cce-
e.
igt⸗
mvel
tone,
Eelape
Co
morid
gniſe⸗
ſiqur⸗
. ⸗
ſactio,
I. Ce-⸗
iphun
Niris
ſlet.
gilla, il ⸗
bant 207
igne

—

—

7 1

Lbid.

MORS&
igne conflragraret, ſemet ipſum in i-
gnem immittentes familiares eius, ita
magiſtro ſuo exeundi facultatem feciſ-
ſe, corporibus ponte per ignem ſtrato.
Pythagoram vero ex incendio elapſum,

familiaribus omnibus amiſſis, prae ani-

mi moerore vitam finiiſſe.
Viris autem iſtis, hac calamitate op-
preſſis, vna eis ſapientia quoque eo-
rum defecit, quam hucusque arcanam
reconditamque ſeruauerant: exceptis

quibusdam intelleétu difficilibus, quae

exterioris admiſſionis auditores memo-
ria repetebant. Lyſis tamen & Archip-
pus, qui euaſere, atque quotcunque
eo tempore in aliis partibus verſaban-
tur, exiguos quosdam illius philofo-
phiae igniculos conſeruarunt, obſcu-
ros eos admodum, & perueſtigatu dif-
ficiles. Hi ſoli iam relicti, & dolore ob

patratum ſcelus exanimati, verentes ne

philoſophiae nomen penitus inter ho-
mines interiret, atque ea re Dei ipſiof-
fenderentur, commentaria quaedam
ſummatim eompoſuerunt, & antiquo-
rum ſcriptis, & iis quorum ipſi memi-

nerant in vnum redactis, quae eo, quo

1d. p.
202.

quisque obierunt, loco, relinquebant,
filiis, filiabusque, aut vxoribus, praeci-
pientes, ne cuiquam extra familiameo-
rum copiam facerent. Atque hinc, ait
Nicomachus, coniicimus, ipſos ſtudio-
ſiſſime exterorum amicitias euitaſſe, &
ad multas etiam aetates amicitiam inter
ſe fidam atque conſtantem conſeruaſſe.
Moderatus ait, Pythagoricam phi-
loſophiam poſtremo defeciſſe, primo
quia aenigmatica erat. Deinde, quod
commentaria illorum philoſophorum
Dorice eſſent ſcripta, quae & ipſa dia-
lectus aliquid obſcuritatis habeat: quam
ob cauſam dogmata ea dialecto prolata
intelligi non potuerint, adulterata, &
male percepta, cum nec ii, quiin vul-
gus ea proferebant, Pythagorici eſſent.

EIVS. 691
Speuſippus, item Ariſtoxenus, & Xe-

nocrates, planiſſime id affirmantibus

Pythagoraeis, vtiliſſimas eius doctrinae
partes, pro ſuis vendit auerint, paucu-
lis quibusdam immutatis: vulgaribus
ac leuioribus, & quaecunque ad fub-
vertendam & irridendam illam ſcholam
ab inuidis & calumniatoribus excogi-
tata fuerunt, collectis, & quaſi reuera

illius icholae eſſent ei reliétis.

Aſt cum Apollonius circa iſta diſſen- Iambl. c.
tiat, multaque etiam aliis non dicta ad- XXXV.
dat, illius quoque narrationem de ſe-·25t:
ditionibus contra Pythagoraeos au-
diamus. Refert igitur, a primis initiis
Pythagorae ſectam inuiſam fuiſſe. Po-
pulo enim Pythagoram, quamdiu pro-
miſcue cum omnibus, accedentibus e-
vm, ſermocinatus eſt, acceptiſſimum Z
fuiſſe, ſtatim vero vbi diſcipulis fuis ſeſe
peculiari cura addixit, in contemtu eſ-
ſe coepiſſe. Et exteros quidem ad eius
diſciplinam admitti facile ferebant: a
popularibus vero quibusdam ſuis plus
ei tribui indignabantur, & in ſuam
fraudem congreſſus huiuſmodi inſtitui
arbitrabantur. Praeterea iuuenes illi,
efamiliis praecipuae dignitatis & opum
ampliſſimarum orti, ſucceſſu temporis
non in familiis tantum ſuis primas ob-
tinuere, verum totam ciuitatem admi-
niſtrauere; creſcente eorum numero melre.
quantum ſatis eſſet ad ſocietatem ali-in lam-
quam conſtituendam, cum pluſquam blichi ex
CCCG in illis partibus eſſent, quamuisprimunc,
exiguus eorum eſſet numerus, cum to- den
tius ciuitatis multitudine comparatus, ven-
quae moribus atque inſtitutis eorum ſonis au-
nondum erat compoſita. Veruntamen tor illu-
quamdiu ſe intra vrbis quam tenebant ſtris.
terminos continebant, coramque Py-
thagoras aderat, primam, quae ab vrbe
condita obtinuerat, Reipublicae conſti-
tutionem retinebant, quamuis iam mi-
nus placeret, & rerum nouandarum

Accedit, quod Platoò, Ariſtoteles, & occaſio quaereretur. Sybari vero capta⸗

SS SSs 2

va

692
&& Pythagora inde profecto, cum ager

bello partus in colonias pro arbitrio
diuideretur, occultatum kucucdue 0-
dium erupit, populusque diſceſſionem
ab iis fecit. Duces ſeditionis fuere, qui
Pythagoraeos ſanguinis neceſſitudine
proxime contingebant. Multis enim

xαι r ς quae facta erant offenſi fuerant, prout

Tνà⅛
°
melius
gquemad-
m odum
& ipſum
bulgus.

Odys I.

alia alius ſpectaret,“ praecipuum vero
erat quod ſolus ille dignus honore cre-
deretur, * id quod ad dedecus ſuum
pertinere credebant. Nunquam enim
Pythagoræi nominePythagoram appel-
labant, ſed quamdiu in viuis fuit diui-
num, poſtquam vero obiiſſet virum il-
lum nominabant: Homeri exemplo,
qui Eumaeum, cum Vlyſſis mentionem
facere vellet, ita loquentem introduxit:
Hunc Hoſpes vereor, licet abſit, nomine
Jueto
Appellare etenim me cara & amore
Jouebat.
Praeterea, quod ante Solis ortum
ſemper e lecto furgerent, nec annulum
geſtarent, cui Dei imago inſculpta eſſet:
quodque orientem ſolem adoraturi ob-
ſeruarent, & abſtinerent ab annulo, ne
forte ad exequias, aut alium locum non
purum, eum deferrent. Item quod nihil

agerent, niſi ante deliberatum, & cuius

PARS VII PVTAGORAS CAP. XI

rationes reddere non poſſentſed mane
agenda perpenderent, veſperi acta re-
tractarent, tum vt ipſas res expende-
rent, tum vt memoriam † exercerent.

Praeterea, ſi aliquis e ſecta illa iuſſiſſet, vt

ſibi hoc aut illo loco alter occurreret, al-
teri ibidem noctemque diemque, donec
ille adueniret, eodem veſtigio erat hae-

rendum. Incumbebat etiam illis dicto-

rum vt memoreseſſent, nihilque teme-
reloquerentur. Ante omnia autem † †
praeceptum ipſis tradiderat nunquam
violandum, & ad mortem vsque ſeruan-
dum, vt ne maledicerent, ſed bene o-
minatis verbis ſemper, ſicut in ſacrifciis

*vterentur. Talia communiter omni- M:.Stinl.
bus diſplicebant, prout iam oſtendimus quam
in quantum quidem admittebant ho-nunns in-
mines, in ſingulari viuendi ratione in- terpres

ſtituendos, e medio ciuitatis. * Inpri-
mis vero quod ſolis Pythagoraeis dexte-
ras iungerent, nemini vero conſan-
guineorum, parentibus exceptis:
quod item communia inter ſe bona
haberent, cognatis excluſis, id valde
cognatos eorum offendebat. Qui
cum eas ob cauſas ſeditionis initium
facerent, reliqui promte iis ſeſe iun-
xerunt. Cumque eo tempore Hip-
paſus , Diodorus, & Theages

** & Sο* kMαtαυNρνtι ταο ας
&y ε rots evulsotg X. Aurr éve clvc
uénic rn“ à†τιαοαv. Verba evàrets eας*a.i
loco non ſuo poſita cenſuit Stanleius, & ante 2
&σο reiecit: commodiore certe ſenſu. ιαα0σαα⁵
vero malim ad morum ſingularitatem referre. Id
enim ſuadent, quae in ſequentibus de moribus eo-
rum ſingularibus allegantur. Ceterum Anglicanis
Stanleii hic excidiſſe quaedam manifeſtum ecxit,
quae tamen difficile non fuit, & ſenſum, & Iam-
blichum ſecutis ſupplere.
fHic &‿uaoνατι optime mutatum ab. Il. Obrechto
& Cl. Kuſtero in gαιντατς, vnde ſequentium

etiam ipſis nata emendatio, & interpretatio in-

genioſa: quae, non intellecta, plane hic Stanleius
omittit. Totius hoο iuxta eorum reſt tutionem
iſte eſt ſenſus: Sed, bt facere ſolent qui mare A.
Ariaticum traielturi ſunt, bene ominates Bterentur.
* Memoriaz peculiaris cura Pythagoraeis vid A=-

pollon Tyan. L. I. c. 6.14. & ad eum nuper annotata.
** Verbum apud Ilambl. corruptum αοοα di-
verſum ſenſum peperit, prout diuerſe emendare-
tur. III. Obrectus ννννπν legebat: indeque vertit:
tantum omnibus doloris afferebant, qunntum hti-
litatis iis, qui ſeorſim ſub Bno doctore profecerant.
Intentioni autoris melius reſpondere putem quae
habet Stanleius: nam & antea dictum, id quidem
pati potuiſſe Crotoniatas, vt peregrinos inſtitueret
ita Pythagoras, ſues ab iplo talibus aſſuefieri ae-
gre tuliſſe. Non tamen aſſequor quomodo legerit
Stanleius vt ſenſum ſuum ex Iamblichi verbis eli-

ceret. Ego legerem. éρ 5go“ 6ααν (Pro
οοανιπdi⅞.αιαα ey dνοτε †⁰ c ατετa.
Jevtakvzg: eo qued eſicerent bt ſngularibus in-
ter ipſos moribus bterentur, illi qui eum eis phi-
loſophabantur. Quod proxime accedit ad mentem
Stanleii.
contenderent,

melius

illi.

conter
inmun
Partes
giſtrar
deren
thago
ne, &
queß
Ti pe
ope
N
reh 6
Nin
bandt,
erpee
tione
o, Ni
gorae
Pai⸗
etiam
imich
lbro,
M,

Mcs

Aul

que
com
os
D

me
enit

bendn
goch
Amig
dum
orati
„*
nem!
tum

ap⸗

edmne
ACh re⸗
pende.
rcerent.
lleryt
keret, al.
edonec
rathae-
8 Cido⸗
letete.
Atem †
Inquam
ſeruan-
bene 0⸗

riftit,

o gn
ndimnsunn
Ant ho-nunnsin
one . terpe
Inpri. illi.
Sdlute-
onſan-
eptis:
bona
We⸗
mitium
ſe iun⸗
H-
henges
zunotata.
ℳ.) di-
nendare⸗
ne vertit:
gtumfli⸗
ſeceranlt.
tein gnee
guiten
nſtineret
eheri 44.
60 lgertt
eſbbel⸗
/
zer.
ju in.
menten

erent⸗

M0RS

contenderent, aequum eſſe, vt omnes
in muneris magiſtratus & comitiorum
Partes venirent, vt item ſorte lecti ma-
giſtratus muneris, quod obierant, red-
derent rationem: Altera ex parte Py-
thagoraeis Alcimacho, Dimacho, Meto-
ne, & Democede contra nitentibus, ne-
que patriam reipublicae formam muta-
ri permittentibus; aduerſarii eorum
populari ſtudio ſuperiores euadebant.
Poſthaec vero, cum populus intellige-
ret, diuiſionem eſſe in comitiis,“ Cylo
& Ninon, oratores, publice eos accuſa-
bant, quorum ille ex nobilibus erat, hic
ex plebeiis. Qum itaque longa ora-
tione hanc cauſam perſecutus eſſet Cy-
1o, Ninon pererauit, arcanum Pytha-
goraeorum ſe inueniſſe dicens. Atque
is quidem ea commentus, atque ſcripto
etiam commentatus, quibus inprimis
inuidiam eis conflaret, notario tradito
libro, legere iuſſit. Titulus erat ſcri-
pti ſermo ſucer, ſumma haec fuit:
micos Deorum inſtar eſſe colendos, reli-
quos vi bruta habendos eſſe. Eandem-
que ſententiam Pythagorae, verſibus
comprehenſam ita recentare diſci-
pulos: l
Diuorum cultu ſolos madabat: ami-
Co;,
AM reliquos habuit nullo numeroue
locouteé.
Laudem vero cumprimis Homerum
mereri, paſtorem populi dicendo: hoc
enim ipſum ſubinnuiſſe reliquos homi-

EIVS. 693
nes beſtiarum numero eſſe habendos.
Oligarchiae Pythagoram ſtudere: atq;
in coelibatu viuentibus aduerſum ſe
praebere, vt qui magiſtratuum per ſor-
tes eligendorum praecipui extiterint
autores. Tyrannidem eum affectaſſe,
quippe qui dixerit, praeſtare vnum di-
em taurum eſſe, quam bouem per totam
vifam. Laudaſſe item aliarum genti-
vm leges & inſtituta, & praecepiſſe, vt
quicquid ab iis ſancitum inueniretur,
in vſum deducatur † Denique con-
cludebat Ninon, eſſe Pythagoraeorum
Philoſophiam nihilaliud quam conſpi-
rationem aduerſus populum, mone-
batque, vt ne vocem quidem conſulen-
tium audirent: ſed potius conſidera-
rent, quomodo omnino prohibendi ipſi
fuerint, ſi Pythagoraei mille virorum
conſeſſui ſententiam ſuam approbaſ-
ſent. ††
Conueniens ergo haut eſſe, vt illis
dicendi poteſtas concedatur, qui alios
pro virili ne audirentur, prohibuiſ-
ſent, quin potius dextram, quam ſibi
negarent illi, hoſtilem crederent, vbi
ſuffragia manu extenſa laturi illi acce-
dant: & turpe exiſtimarent, triginta
myriadum multitudinem, apud flumen
Tetrænta ſuperſtitem, ſeditionibus op-
primi, & milleſimae ciuitatis parti ſuc-

cumbere Iſtis calummniis ita audien- vbi ſe.

tes accenſi fuerunt, vt paucis poſt die-
bus, cum ſacris in Pythil Apollinis tem-
plo operarentur Pythagorei, ingenti

X Haec male omnino Stanl. ante omnia reſcri-
7. „2
bendum & να+τιαοο Pro ννιον ve1 σνααπτισν
quod poſt Dodvvellum cl. Kuſterus omnino ſpe
Gtauiſſe videtur, & ill. Obrechtus: tum verten-
dum plebe in com itiGis conueniente diuiſis inter ſe
orationibus Cylo & Nino, &c.

** Venia hic dandaystanleio, corruptam lectio-

nem ſequenti. Egregie apud lambl. nuper reſtitu-
7 7

tum pro αραααιοöα οαaμÜοιι Verba quoque 6-
ap Yiν% ad praecedentia relata, ad Ho-

merum nempe, quem ſententiam prolatam attu-
liſſe ſenſus eſt, oligarchiae ſtudioſum. Hinc iam
ſequentia vertenda: Cum fabis bellum gerendum
(docuiſſe Pythagoram) anquam quae praeſint ſor-
titionibus. vid. ad eum locum cl. Kuſterum.
† Hic quoque magis probo verſionem ill. Ob-
rechti: Laudanda aliorum inſtituta ; (dixiſſe,)
ſuis vero placitis magis inhaerendum.
† Stanleina hic ſenſu deſtituta ad textum
lamblichi reformare liberum nobis eſſe putaui-
mus.

Ss ss 3 concurſu

694
concurſu facto, vim eis inferre paraue-
rint. IIi vero ea de re moniti ad pu-
blicum hoſpitium confugerunt. De-
mocedes autem cum ephebis Plateas
ſerecepit. Uli vero leges abrogantes,
decreta fecerunt, quibus Democedem
arguerunt, quod iuuenes ad occupan-
dam tyrannidem incitaſſet: & tria ta-
lenta interfectori eius per praeconem
praemium polliciti ſüunt. Cumque
commiſſo praelio Theages eum in ĩpſo
pugnae diſcrimine viciſſet, tria talenta
melius ex publico aerario ipſi numerarunt.“
ie 0. Muſtis vero poſthaec malis, vrbi & re-
quam gioni incumbentibus, exules in iudi-
nuperus cium vocati ſunt, & tribus ciuitatibus,
Interp. Tarentinis nimirum, Metapontinis &
ill. Cauloniatis rei arbitrium permiſſum
eſt. A quibus miſſi qui fuerant ad cau-
Porrupti farn cognoſcendam, ſententiam tule-
bi runt, vtin Crotoniatarum publicis a-
tur apud Ctis annotatum eſt, exilio eos mulctan-

lambl. dos eſſe. Atque ita omnes vrbe expu-
lerunt eorum familias, dicentes, non
CAbP.
DE FORMA PVTHAGORAE,
lambl. Ormam eius, iuuenis, plane ſingula-
l.c. II. n. L'rem fuiſſe Iamblichus ait, nomenque

ib err. ei inditum bνι⅝ Comati narrat. An-
. II. i6 vero LVIimpletis pulcrior etiam, &
id. c. V. magis diuina facies eius apparuit. La-
Lt: ertius de eo dicit: venuſtisſimae formae
vII, r. Fuiſe traditur, adeo, vt eſſe eum Apol-
linem, qui ex Hyperboreis veniſſet diſci-
ib. (36. Pzli opinarentur. Idem obſeruat, me-
minifle quoque eius rei Timonem in
Sylis, quamuis eius reprehendendi a-
nimo id fecerit
Pythagoras magicæ longe celeberri-
mus arte,
Sermone & facie praeſtans, bomi-
Plut. de numquét veénator.
adulat. & Eaque ita percellebantur, qui cum eo

zmiei verſabantur, vt iuuenis acriter ab ipſo

P. 70. D.

PARS VIII. PPIMAGORAS. CAP. XX.

oportere liberos a parentibus diuelli,
bona vero eorum publicarunt. Mul-
tis vero annis interieétis, cum Dima-
chus in alio bello cum ſuis victus eſſet,
pariterque Lithagus, factionis huius
anteſignanus, miſericordia eorum ciues
ſubiit, vt reſiduos Pythagoraeos in pa-
triam reuocandos eſſe decernerent.
Ideoque, vt Legatos ex Achaia mitte-
rent, deſiderarunt, eorumque opera
cum exulibus inconcordiam redierunt,
& iuramenta in tabulis deſcripta Del-
phis ſuſpenderunt. Fuerunt autem,
qui redirent partis Pythagorae nume-
roLX, non computatis eis, qui aetate
decrepiti erant, inter quos reperieban-
tur, qui medicinam exercebant, aegro-
tosque certa victus ratione curabant,
atque ſic eius methodi primi autores
euadebant. Reſtituti magna ſtatim
apud populum gratia florere incipie-
bant: eo tempore nempe iis, qui leges
violabant, prouerbium occinebatur:
Non eſt hic, qui fuitſub Ninone ſlatus.

XX.
EIVSDEMQVE VIRTVIIBVS.

reprehenſus laqueo ſtatim vitam fini-
verit: quare & Pythagoras ab eo tem-
pore areprehenſionibus abſtinuit.
Lycon in vita Pythagorae dicit, par- Athen.
co eum victu vſumeſſe Athenaeus mo- L. X. ?.
dicum eum in potu fuiſſe, atque ita vi- addepor-
xiſſe moderate, vt ſaepe ſolo melle pran- phyr, p.
dium eius conſtaret. 195.
Iſta victus temperie corpus, quaſi in P'orph. p.
quodam aequilibrio, habitum eundem 96.
conſtanter ſeruabat, non vt modo ſa-
num, modo aegrum, modo pingue &
craſſum, modo tenue & macilentum eſ-
ſet. Animi etiam ſimiles ſemper mo-
res ex vultu relucebant. Neque enim
(quod Ciceroni etiam fuitobſeruatum)
voluptate largius effundebatur, nec
moerore contrahebatur, neq; vnquam
vel

Laert,
MHMll. 19: iten
Uumbl c Fſds

laert. Velgen

IIl, 19. gleal,

(oeun
to

21.
Aelian, COr

Var Nli, ſtabal
22 DS

korphyr. ratio

bieſi tuti
it
ten,
A1us
Heſe
imn
Klil
Alit

conc
nesn
conk
On
Gatn
ſuma
linbl c. D
n e
. cede
G
lol
Hut, Nu-
mp. 60 001
1., ce
I
Laert.

VIII 46 r0

diid.
ean ad.
de Dy.
In. 4) 3
Qem Al men
lr. l, de tur

309,0C,
the

divell,
„ Mul.
1 Dima.
tus ellet
8 huius
Umnciues
inpe⸗
tmerent.
witte⸗
e Opert
dierunt,
Nr Del.
Autemm,
nume⸗
etate
rieban-
aegro.
Iraband
autores
ſtatimn
ipie.
Uleges
earur:
N

.
afin⸗
9 telc-
t.
t, a
UInO. A19.
Ita VI adderor.

r. Athen.

P194 q, tutinas domi propriae eum habuiſſe di-

eprin hr .

.
uiin ing
undemm
odoſr
gue E
umer

en
um)
nec
guann
Vel

“ de

AQelian.

DE FORMA FEFT VIRTVIIBVS HVS.

Laert. Velgaudere vel moerere viſus eſt. Ne-
VI, 19. que aluum exonerantem eundem, vel
coeuntem, vel ebrium quisquam vidit.
Laert. Stola illi candida ſemper, ſtragula
mLe. item candida elana, lineorum quippe
vyſus nec dum ad illa loca penetrauerat.
Coronam item auream caligasque ge-
Var. Xli, ſtabat.
22. Diogenes, quotidianam eius viuendi
Porphyr. rationem exponens, exercitationes ma-

cit, animam ſuam ad yyram componen-
tem, & veteres quosdam Thaletis Paeé-
anas accinentem. Homeri quoque &
Heſiodi carmina accinebat, quibus a-
nimum tranquilliorem reddebat. Quin
& ſaltationes quasdam ſaltitabat, quas
agilitatem atque ſanitatem corpori
conciliare exiſtimabat. Deambulatio-
nes non cum multis, neque promiſcue
conficiebat, ſed vno tantum vel altero
comite, in templis aut lucis, loca conſe-
Gatus amoeniſſima, & aturba remotiſ-
ſima.
Poſtquam bonorum Alcaei adiſſet
haereditatem, qui poſt obitam ad La-
cedaemonios legationem fatis eſt fun-
Qus, oeconomia non minus quam phi-
loſophia admirabilem ſe praeſtitit.
Praeter iſtum vero Pythagoram, phi-

Iambl. c.
XXX. n.
170.

Plut. Nu-

map. 60 lophum, alii haut pauci eo nomine

A, celebres extitere, quorum antiquiſſi-
mus Lacon extitit, Numae coaeuus.
Laert. Laertius quatuor eius nominis vi-

VIII, 46. rOSs numerat, eiusdem aetatis, vVel ſal-
CAP.

PVYTIIAGORAE CONIVX ET LIBERI.

7Xorem duxit Theano, quam Cro-

4 Suid.
tone ortam nonnulli dicunt.² Por-

Ozοοw .ú ad-

vit, vt athletae pro caricis carnibus ve-

vulgus proferre fas ſit,

695
tem non multum aetate diuerſos.
Praeter philoſophum enim Crotoniates
extitit Pythagoras, homo tyrannidem
affectans. Alius item Phliaſus, oςωGοdH‧ꝰ ͤ
xyr aτρ, vrcitator, vt Plinius rlin.
reddit, aliptes: h. e. qui exercitia cor- Dic nar.
poris doceret, & quo victu vtendum, 23.
quomodo corpus adea componendum
eſſet, oſtenderet. Hic Pythagoras eſſe
videtur, filius Eratoelis, qui Alipticos

ſcripſit Commentarios, atque ordina- abJamb.

c. V. n. 25

ſcerentur, quorum vtrumque Pytha-
gorae philoſopho anonnullis tribuitur.

T'ertius ZHocynthiuseſt, ad quem refe-

runtur docrinae ſapientige, quas in
VI & pro, „
verbium illud Adτοσι ι, quorum V-, no⅛
trumque Pythagorae philoſophi fuit. e Gr⸗
Sunt, qui alium Pythagoram, Rhegi-Mcoioe
num, memorent, ſtatuarium, rhythmi
& ſymmetriae repertorem: alium item
Sumium, hunc quoque ſtatuarium,
forte eundem cum eo, quem LXVII
Olympiade vixiſſe Plinius dicit: alium il. dir
item oratorem, nullius famae: porro c ,
alium, Medicumt, qui de &τvla ſcripfit, L. XlX. c.
quod opus philoſopho tribuit Plinius, v.
itemque de Homero: alium item, qui nale
Dorica † ſcripſit, vt relatum Diony- interp
ſio. Hucusque Laertius. 2i Dori
Iſtis addendi ſunt¹, Pythagoras E-c ſeri-
pbeſius, qui ante Cyrum vixit. Alius Wu
item nominis eiusdem, Ptolemaei Re- S .
gis praefectus?: tertius item Pictor. *b Pin,
L. xxXVII
C. II.
jq. Plin.
X
phyrius tamen Cretenſem' dicit ?, fi-
liam Pythanadis, vel Lythonactis.“ Ea b Porp h
p. 182.

XXI.

Dy- —
dym. ap. * An ille cuius ſcriptor ſpuriorum Dioſcoridis

Clem. Al, meminit f. 354: 359. 353. 37 1. 373. 374. Vt obſerua-

Kr. 1. p. tum Menagio.

XXHIis adduntur a Menagio ad Laert. VIII, 47. Py-

309, C.
thagoras Rhodius, de quo Euſeb. praep. V. 8 at longe

plures Pythagoras Meurſius ad Ariſtoxenum obſer-ita Sui d
vauit p. I50. vbi XX numerat Plures addidit Ionſius
qui L. IV. de ſcriptorib. Hiſt. philoſ, p. 343. XXIX
Pythagoras memorat. Plures etiam fuifle conten-

dit Dodvvellus diſſ, de vita Pythag. p. II4.
poſt

,

696
poſtpythagorae mortem liberorum cu-
ram ſuſcepit, & ſcholae etiam praefuit?,
Therap. Ariſtaeo vero nupfit, qui ei in hac di-
II. gnitate ſucceſſitꝰ?. Scripta quaedam
b lambl. nomine eius extare Laertius autor eſt“,
rl. ex quibus Suidas allegat Commentarios
aerdt. . .
VIII, 43. Philoſophicos, Apophthegmata, Poema
dà Laert. becxametrum*. Apophthegmata eius
lI.c. ſequentia commemorantur. à Inter-
* adde rogata quando mulier a viro munda ſit-

2 Theo.
dorit.

en dixiſſe fertur, a ſuo quidem ſtatim, ab
IV. p. 522 alieno vero nunquam.“ Eam vero,

quae ad proprium virum ingredere-
tur, monebat, vti cum veſtimentis &
verecundiamponeret, exſingensque, de-
nuo cum illis cam reſumeret. Interro-
gata, (ambiguae fortaſſis vocis occaſio-
g N ne) eia, quaenam iſta? haec, inquit,
lut. obquae mulier vocor. Admiranti pul-
. Critudinem eius, atque dicenti, quam
Clem. A- Candidumbrachium! ſod non publicum,
lex. Str. illa reſpondit f. Laertius s, qui Bron-
IV.p. 5z2 tini Crotoniatae filiam eam ait fuiſſe,
Anna addit, iuxta nonnullos Brontini vxo-
Comnen. .
Aexiud. Tem, filiamque Pythagorae Theano fu-
XII. iſſe.* Videntur autem duae illge mu-
& Laert. lieres paſſim confundi; ſic enim pri-
VIII, 42. mum allegatorum apophthegmatum,
autr. Theanonis, VXoris Brontini eſte, affirmat
. 132. Iamblichus , quamuis alii, in quibus &
i Lacrt. Laertius eſt, I1 eanoni, vxori Pythago-
VIII, 43. rae illud tribuant.
XK Suid.
Oν.

i plut.
Numa p. cm & Mneſarchum memorant k. Mne-

65. D. ſarchus is eſſe videtur; quem Mamer-
m Laert. cum vocat Plutarchus!, (& Feſtus,) v-
VIII, I. trumque enim nominum iſtorum pa-

2de a renti Pythagorae tribuitur ", aquo filii

Pilios ex Theanone ſuſceptos, Teælau-

PARS VIII. PVTHAGORAS CAbP. XXI

Pythagorae nomen haut dubie eſt deri-
vatum. Damo quibusdam audire vi-
detur“, niſi error hic ſit ex nomine filiae a Suid.
Pythagorae, quae Damo eſt dicta , na- IIe ar.
tus. Duoilli, Telauges & Mneſarchus, VIea.
patre mortuo, matris inſtitutione cre- 242.
vere, ſcholamque poſtea rexere; quod
de Mneſarcho lamblichus p teſtatur, de ? Iambl.
Telauge LaertiusA; addens Empedo-c. XxxvI.

6 . . n. 265.
clis praeceptorem hunc extitiſſe, iuxta 4' Taort.

nonnullos, ipſumque Empedoclem vnI, 43.

Hippobotus citat, dicentem:

Theanus clara proles & Pythago-
1ae. 11: Laert.
Telaugis autem illius nullum ſcri- VIII, 33.
ptum extitit. Ita Laertius, qui alibi 74.
tamen eius ad Philolaum citat epiſtolam. Iambl c.
Iamblichus quoque ſermonem ſacrum de.
a nonnullis ipſi autori tribui refert, 140.,
qui Pythagorae nomine circumfere-
batur.

Duobus filiis iſtis, autoritate Du- porphyr.
ridis Samii, in ſecundo de Horis, ad- vit. Pyth.
dendus Arimneſtus, Democriti prae-? Isr.
ceptor, qui, ab exilio redux, aeneam in
templo Iunonis tabulam ſuſpendit, cu-
jus diameter duorum fere fuit cubi-
torum, verbis inſcriptam iſtius ſen-
ſus : .

Qui tulit in lucem multa & prae-
clara. reperta

Gnatus, Arimneſtus, Pythagsrae,
hoc pouuii.
Filiae ipſi fuere Sara, Myia, Arigno- Iambl. c.
te. cuius ſcripta Pythagorica ſuo tem- V.

pore adhuc extitiſſe dicir Porphyrius, Suid.
. Porphyr.

rel. ad

eum loc. * Scriptum eius xe* οσεας Stobaeokcl.
Phyſ. L. I. p. 27. allegatur. Poemata ſcripſiſſe
Clem. Al. Str. I. p. 309. teſtatur. De epiſtolis
cius vid. Fabricium Bibl. Gr, L. II. c. X. num. 24.

fragmentum quoddam eius etiam Clem. Al. Strom.
IV. p. 492. citat.
x* Quod & Anonym. vitae Pythagorae ſcriptor
apud Photium affirmat: & Hermaſianax Colopho-
nius apud Athenacum L. XIII. p. 579. A.

& Damo

P: 182.

lambl. .

Kkorph.

ie.

&Dam

rascon
INII. Ppiam4

A 145. WMltter

g 36
uum
laet, palli
Ul da ulen
lanbl en

M. iC

n 170.
milingo che

9
ulhni eid
an Min ocunn
t0i
conk.
PmrblcTum
I, dn. del
Jnd Mo

um i o
(ume vr. nees

ded cl. „.
Fabncio Thu

Pibl. 1, 60
lp 495 run
Profe
uen
lant.
loco
dit
en
I.
8
ſin
la
li⸗
r
tet

eſt deri.
ire vi.
ineflinen gu,
Ho, na-Ida,.
0
Harchug lartt
VII 42.
ane cre⸗
e;quoch
Atur, der lnbl.
Inpedo⸗tu.
e iumi 20.
doce 4 laert.
cen ,.

Mhapo⸗
. Laert,
m ſer. l
i dbi 74.
. lambl e⸗
olame lambh ,
1 Iu.
ſuern n, 146, .
rekert,

untere⸗

e Du- Porphyr.
, 40. ut Pythi

r

p. 184 ſ.

n.

nenmin

die.
t cubi⸗
as ſen⸗

—☛

ror-
geret,

Pino- lantle⸗
nc d,
hying, r.
— b. 182.
A, n,.

laiptor
0lopho⸗

Dane

& Damo. Huic ſcripta ſua Pythago-
Iambl. c. Tas concredidit, praecipiens ei, ne cui-

XXIIX. Piam, extra familiam qui eſſet, ea per-

n. 146. mitteret. Quamobrem iĩpſa, licet ma-
gno aere vendere libros potuiſſet, nun-
quam eos argento ſibi extorqueri eſt
Laert. Paſſa, pauperiem cum obſequio erga
VII, 42. parentem ampliſſimis opibus praefe-
rel. rens. Filiarum vnam Menoni eloca-
. 170. Vit Crotoniatae b, ita educatam, vt Vir-
b malim go Choris praeeſſet, mulier vero inter
Miloni, eas, quae ad aram accedebant, primum
cui Myia locum obtineret. ** Aedes elus Cro-
o toniatae Cereri conſecrarunt, angipor-
Tambl, c. tum vero Muſeum appellarunt.
vIt. ſn. Serui eius duo imprimis comme-
quod morantur, Aſtraeus nempe atque Za-
umn Pl molxic: de horum priore ita Dioge-
deo cl. Mes in libro de incredibilibus vltra
Fabricio 1 hulen: Mneſarchus, Lyrrhenius, ex
Bibl. L. orum genere, qui Lemnum, Im-
HI.p. 495. brum & Scyrum incoluere. Is inde
* Porph. profectus cum multas vrbes regiones-
que circuiret, inuenit aliquando in-
fantulum, ſub magna & procera popu-
lo collocatum. Propius accedens vi-
dit puerum ſupino in coelum vultu,
ſolem oculis non conniuentibusintue-
ri. Ori calamus inſertus erat exiguus
& tener inſtar fiſtulae. Cumque non
ſine admiratione rore ex populo deſtil-
lante infantem nutriri videret, ſuſtu-
lit puerum, diuino proſatum genere
credens. Hic, cum virilem aeta-
tem attigiſſet, in Samo ab Androcle

CONIVX ET UIBERI EIVS

697
indigena in familiam eſt adoptatus,
qui rei familiaris adminiſtrationem illi
commiſit. Mneſarchus vero cum o-
pes ei poſthaec affluerent, educauit
puerum, indito ei Aſtraei nomine, v-
na cum tribus, qui ipſi geniti eſſent fi-
liis, Eunoſto, Lyrrheno, & Pytha-
gora, quem, vt dictum, puerulum ad-
huc Androcles ſibi adoptauerat. II-
le puerum ad citharoedum, palaeſtri-
tam & pictorem miſit, poſtea Miletum
ad Anaximandrum ablegauit, Geome-
triam, vt diſceret, atque aſtronomiam.
Aſtraeum vero Mneſarchus Pythago-
rae dono dedit, qui recepti ingeni-
vm explorauit, & corporis eius mo-
tus atque quietem vbi obſeruaſſet,
in diſciplinam ſuam recepit. Primus
nempe explorandi hominum ingenis
artem Pythagoras inuenit, neque
quempiam ſiue ad diſciplinam ſiue ad
familiaritatem admiſit, niſi prius ex vul-
vultus habitu de ingenio conie-
ctalet.
Erat ipſi & alius puer, quem exlId. ib.
Thracia ſibi comparauerat, cui nomen
Zamolxis, quod recens nato pellis vr-
ſina fuiſſet iniecta, pellem enim Zal-
enum Thraces vocant. Hunc quia
in Chariſſimis habebat Pythagoras, in
ſublimiore contemplatione, ſacrisque

ritibus, & cultu Deorum, inſtruebat.

Sunt, qui Thaletis nomen ipſi dicant
fuiſſe. Barbaris Herculis ritu cultus
fuit. Seruum Pythagorae fuiſſe

* De his Pythagorae fliabus Suidam & Iam-
blichum citat Stanleius, & Myiae quidem men:-
tio extat apud vtrumque, Suidam ſc. in LIvò†².
lamblichum cap. vlIt. fin. Vt & ap. Porphyri-
um p. 181. Arignotes Suidas meminit. Damonem
Klium, non filiam Suidas facit, filiam Iamblich.
c. XXIIX, n. 146. Laert. VIII, 42. Sarge ſolus
meminit Anonymus vita Pythag. autor apud
Photium. Eamque cum Aeſara Lucana, e cu-
jus libro de natura hominis citantur quaedam ap-

Stobaeum Eclog. p. I05, eandem ſtatuunt viri
docti, apud Photium quoque id nominis reſcribi
cupientes. vid. Bentlei Apolog. pro Epiſt Pha-
lar. p 383. Dodvvell. de aet. Pythag. p 124. adde
Fabricium Bibl. Gr. L. II. p. 509.

*x Hucusque lambl. 1. c. ſequentia Porphyrii
ſunt p. 182. aliter relata lamblicho : qui Metapon-
tinos Cereri 'ythagorae aedes dicit conſecraſſe & an-
giportum Muſeum vocaſſe,

t tt Dionyſiphanes

698
D e. Dionyfiphanes ait, ſtigmatibusque no-
zuna A-tatum eſſe, vbi in latronum incidiſſet
lex. p. Manus, cum Pythagoras ſeditioſorum
329. agitatus factionibus ſolum verteret, ob
Ateng inuſtas itaque notas frontem eum
1046.1 Obuelare ſueuiſſe. Sunt, qui nomen
* de la-Zamolxidis virum peregrinum notare
pſu in ſa Gicunt, hucuſque Diogenes. Zamolxi-

P., d huic ſacra facere Getas Laertius † ex

4. Vita
Nytlen CAP.
p. 208.
e inns.- . . „ . .
Rica il Sunr. qui nihil omnino ſcriptum re-
Ktina II. . A; Dryek .
in Hie- — liquiſie dicunt Pythagoram, Plutar

ron. Chus, Ioſephusb, Lucianus“, Porphy-
F addasrius 4, Ruffimuse, & reliqui?f. Laer-
Ariſtid. tius tamen ait s, u’dere omnes, qui ni-
r I hil eum litteris tradidifſe affirment. Di-
tor.T. III erte enim de eo Heraclitum Phyſicum

p. 495. dixiſſe: Pythagoras, Mneſarcht ſilius,

Auguſtin hiſtoriarum prae altis omnibus peritus

1.1. ⸗ fuit, veterumque ſoripta euolueus inde
60h1.

oe Juam ſupientiam collegit, polymathiam,
nict. e. . vafrasque artes? Quem Heracliti lo-
Claudi! Com Clementem Alexandrinum quo-
an. Ma- quereſpicere non immerito ſuſpiceris,
matel: qui dicit Heraclitum, Pythagora juni-
u anim. OTem, in ſcriptis ſuis eius meminiſſe. Li-
c. II. Pri autem Pythagorae adſcribuntur ſe-
* Laert, quentes.
Ur, 6. Commentarii P tres, Paedeuticus,
1 em. Politicus, Phyſicus, ad quem Laertius
332. B. Paulo ante allegatum Heracliti teſti-
Heo, monium refert , ita locuti, quod ſub
paàαα initiumn phyſici commentarii Pytha-
nara goras ſequentia dixiſſet: Non per ae-
Laert. Tem, quem ſpiro, non per aquam, guam
VIII, 6. bibo, non feram hutus diſeurxſus vitu-
adde de perationem.

PARS VIII. PVIHIAGORAS. CAbP. EXII.

Herodoto refert, pro Saturno eum co-
lentes.
Verum Herodotus, poſtquam Grae- Herod,
cis relata allegaſſet, Pythagorae nempe u. IV.
eum ſeruiiſſe Sami, magnoque pretio
redemta libertate, in patriam redu-
cem, mores ciuium reformaſſe, ſuam
ſuperaddit ſententiam, Zamolxidem
nempe diu ante Pythagoram fſtoruiſſe.

XXII.

SCRIPTA PYTHAGORAE.

nis filio, commemorati, in epitome So-
tionis. Primus, de vniuerſo, metrice
ſcriptus. Secundus ſermo ſacer, cuius
iſtud initium:
Oiuuenes tacita colite haec pia ſacra
quiete.
eiusdem forte libri & iſta ſunt: Clem.A-
Idem eſt nempe fabam atque caput lex. Stt.
comedere Patris. I p. 435
& alterum iſtud ab Euſtathio allega- 4 Miad.
tum: . 6 II. p. 187.
Taritara quaue petant redeantue ad Ed. Rom.
luminis auras
Manes.
Tertium, de anima. Quartum, de
pietate, quintum Helothalem, quod no-
men fuit parentis Epicharmi. Sextum
Crotonam atque alios.
Tractatus duo, vnus de natura, al- Iambl. c.
ter de Diis, quibus comprehenſam do-XIX. n.
ctrinam exiguo tempore Abaridem 20.
Hyperboreum edocuit. Horum pri-
orem eundem veroſimile eſt eſſe, cum
Commentario phyſico, cuius ex Laer-
tio meminimus. Alter ſermonis ſacri
titulo iuxta Iamblichum inſignitur;
(non tamen idem eſt cum ſacro ſermo-

Ror ci Tradotus ſex, ab Heraclide, Serapio- ne, quem Heraclides ei tribuebat, is conf.
P — . Fabric.
. r. * αοαιπνν artes callidas & vafras. Ita poorrivc”* Triâ, JeReαοααατ— uριτοh αιo— Bid Gr.
. * „ . . „. e//7 . . . 5
lubis, X οτI+Mẽ *ννοο nonnunquam in meliorem partem 7£ννσασ gcαοαα —lNwhaig, α⅞&ι²zοονν,. 455

31. Suid. accipitur. Gregor. Mazianz. adu. Iulian. Or. II.
Tu e*“. Srαα αα &τr.1, M ”6HαιοαHαεαν Xρορντοαι τπ☛d ν
k Laert-
VII, 7.

Ita enim textus eſt reſtituendus.

enim

enunn
gupe
dockeit
thagon
tus, ve
laſche
Cofhi
Pjt
Telan

4 ad Aut. lumpe
Carm., p. Mons
a⸗ natum
b Synan.
eſe
Metaph. Wid
cadim. Ms.
Plat, L. Cles,

II I. Or.
le.

e laert Akler
lc, adde N
lebrice, 4
l.c. .
in Ni. 5
Welm Alege
I. V. . E
13,

lüdor,
OriglIl,
2.
6
Ru
Ori t,

eum co.

m Grae- Herod,
neinpel,
pretio
h redu-
, ſham
Dhidem
huiſſe.

me Jo⸗
metrice
, Clils

ſur

Clem A⸗

ahltler de
4

4

D.
epr a.
Il p.
4A ERom.

Im,
d no⸗
xtuE

, A. lnblc.
Go-NIX. ne.
Niden .
upr.
,Cu
La.
K
Nitut;
no⸗
, 5 n
Fabric.
— Hibl. 6.

c, 1, Il.
NMral. 455.

enimn

SCRIPTA EIVS

enim metrice ſcriptus erat, hic proſa)
quippe qui ex arcanis maxime Orphei
doétrinis ſit decerptus: vel ab ipſo Py-
thagora, vt viſum plerisque, concinna-

tus, vel, vt elari fideque digni viri ex il-

la ſchola affirmant, a Telauge, ex com-
commentariis, quas filiae ſuae Damoni
Pythagoras reliquerat, quae ſoror erat
Telaugis, a qua poſt fata eius ad Bita-
a ad Aur. lam perueniiſe illos libros ferunt, Da-
Carm. p. Monis filiam, & Telaugem Pythagorae

215. nNatum, qui Bitalam duxerat. Allegata
i irt. ex eo operéa lamblicho verba, poſtea,

detaph. Vi de doctrina Pythagorae, refere-
cadTim. Mus. Citauere id opus etiam Hiero-
Plat. L. Cles ², Syrianus atque alii.

dar. Oratio ad Abaridem Proclo“ cita-
ap. La-
ert Vlli, fur. „“
8. Orpheus, Poema, vt Ioni Chio eſt

e Laert. affirmatum in Triagmis. 4

I.c. adde. Nopiades, quarum initium us drai-
cl Fabric. v, n Zeye e .
g in Ti- mmi, ex quibus ſequentes verſus

maeum allegauit Proclus f,
L. V. p. Ex denſis monados latebris euoluitur
331, mmnis
Numerus, ad ſacram procedens inde
TLoarackpn
Qui genuit matrem immotam & ſem-
per agentem
Rerum, quam decadem caſtam dicunt.
, Arithmetica Iſidoro memorata, in-
quienti: Numeri diſciplinam apud
Graecos primum Pythagoram aiunt con-
ſeriphſſe, ac deinde a Nicomacho diffu-
Dſius éſe compoſitaii.
Chil. 1, Prognoſtica, de quibus ita Tzetzes:

58.

Iſidor.
Orig. III;,
2.

Samo,
Non ipſe ſolumnouerat, antequam ge-
rerentur
Tutura, ſed & aliis,
véllénl,
Prognoſticorum varios libros poſt ſe
reliquit.

ea gui noſſe

Mneſarchi vero felius, Pythagoras eso

699
De virtutibus Medicis herbarum, qui Lib.
Plinio citatur liber, qui dicit, quod li- XXIV,c.
cet a quibusdam Qleembporo Medico 17. &
tribuatur, Pythagorae tamen perti- in Bu
nacem famam, antiquitatemque eum um l. c.
tribuiſſe. Idipſum vero voluminibus p. 456.
his afferre auctoritatem, ſi quis alius cu-
rae ſuae opus, illo viro dignum iudica-
verit: quod feciſſe Cleemporum, cum
alia ſuo & nomine ederet, quis credat?
Videtur ad hoc opus ſpecçtare liber de
Noilla, Plinio itidem allegatus, ſed a La- M .
. .— . 5 „ §.
ertio alii Pythagorae, Medico, adſcri- Laert.
ptus. VIII, 47.
Aurea Pythagoraecarmina, vel, vt
alii malunt, Pythagoreorum. Eorum
ſane autor, vt Suidas fatetur, certo non
innotuit, quamuis Pythagorae ſint
qui adſcribant. In eis Proclus eſt, qui ad Tim.
aureorum carminum eum vocauit pa- alei.
rentem. Videnturque hoc ipfi illi ad Tim
confirmare verſus, cum inueniantur in p. 229.
iis, quos identidem diſcipulis ſuis occe- &c.
ciniſſe Pythagoram certumſit, ex La- ab. Fa-

ertii, Porphyrii & aliorum teſtimonis, k⸗
3 460.
quales iſti: Porph. p,
Neæc feſſa in dulcem declines lumina 198.
ſomnum,
Quin ter cuncta prius reputaueris a-
ANa diei.
Quae praetergreſſus? quid gesſt in
tempore quid non?

apud

. . . à
Alii, in quibus Chryſippus eſt, di- Gelliune
ſcipulis Pythagorae tribuunt: alii Lyſi- VI, 2.
dis eſle definiunt, Tarentini, alii Phi-b coaf.
lolai. b Hieronymus ſententias & Labbae
doctrinas Pythagorae eſſe, eas vero in Bibl.
. . 1 u.
verſus redegiſſe Archippum & Lyſi- MSS. g.
dem cenſet, diſcipulos eius in Graecia, 385.
ac Thebis inprimis ſcholas habentes, Hieroa,
qui memoriter tenentes praecepta . II. c.
doctoris, ingenio pro libris vtebantur. :⸗
Ab Epicharmo compilata non imme-
rito aliquis dixerit, de quo Iambli- lambi. c,
chus narrat, eum, Syracuſas 'It.
Tttt 2 regnante

1

700
regnante Hierone delatum, publice
quidem philoſophiam profeſſum haut
eſſe, ſed Pythagoreorum doctrinas ver-
fibus eſſe complexum, ludendo eos
hac ratione latius ſpargens.*
Laert: Epiſtolae, quarum duae tantum ae-
VIII, 49. tatem tulere, ad Anaximenem altera,
altera ad Hieronem.

PYTHAGORAS ANAXIMENI.
*Et tu, Virorum optime, ſi nihil
Pythagora vel genere praeſtares vel
dignitate, Miletum certe eras relickurus.
Iam vero honor, quo iſtheic frueris, te
remoratur, & mequoque remorare-
tur, Anaximenes ſi eſſem. Ceterum
ſi vos, qui eſtis maxime dignitate con-
ſpicui, ciuitatem deſeratis, gloria eo-
rum concidat neceſſeè eſt, ipſaeque Me-
dorum iniuriis magis patebunt. Neque
conueniens eſt ſiderum ſemper con-
templationi vacare, ſed patriae curam
gerere praeſtat. Ne ipſe enim
quidem omne tempus meum littera-
rum impendo ſtudiis, ſed bellis inter-
dum intentus ſum, quibus inter ſe in-
vicem Itali diſſident. „ .

PYVTHAGORAS HIERONI.
11 * Tranquillam ago vitam atque
editiones ⸗ . a Mal . di
huiuse. Juietam, cum qua male tuae viuendi
piſt. vid. Tationi non conuenire non poteſt. Vir
ap. Fa- temperans, ſuiſque leges ponens cupi-
bric. L.Il. ditatibus, Siculis menſis non habet o-

Bibl. c. —
Xp. 410. PUS. Quocunque delatus Pythagoras

Varias

PARS VIII. PVIIIACGCORAS. CAP. XXIII.

fuerit, quae in diem ſuſſiciant, inuenit.
Seruum vero Domino ſeſe praebere,
durum eſt, neque ferendum ei, qui ei
rei aſſuetus non eſt. Magna res eſt,
vereque ſecuritatem praeſtat ſua ſorte
contentus animus, nemo enim eſt, qui
ei inuideat, aut contra inſurgat, eo
itaque ad diuinam naturam proxime
accedere videmur. Bonus mentis ha-
bitus non Veneris conſectando delicias,
neque ventrem implendo, acquiritur,
ſed indigentiam ferendo, quae ad vir-
tutem conducit. Variae & nulla mo-
deratione quae captantur voluptates,
in fſeruitutem animas redigunt imbel-
les: illae maxime, quibus tu frueris „
quousque quidem illis te addicis. Vi-
tam enim agis quaſi ambiguam, nec
Vla ex parte ſecurus agere potes, quod
rationem rebus ad perniciem tuam
tendentibus non opponas. Noli igi-
tur Pythagoram, vt tecum aetatem
tranſigat, inuitare: Nolint enim Medici
aegrotare, vt ſocios ſe praebeant mor-
bo correptis.,
Supereſt praeterea elegans a Py- Porph. p.

thagora Apollinis ſepulcro inſcripto- 187.

rum initium apud Porphyrium.]
Haec ſunt genuina, quae memoran- Laert
tur Pythagorae ingenii monimenta, VIII, 7.
ſunt & alia, quae pro ſpuriis haben-
tur: &rmo myſticus, quem referente
Laertio, ſcriptum ab Hippaſo dicunt,
qui in Pythagorae iniuriam eum con-
cinnauit.

*His addenda eſt ſententia, quae nuper in men-
tem venir cl. Pabricio Bibl. II. p. 46 1. qui Empe-

doclem ſuſpicatur eorum autorem eſſe, Putat ſibi

fauere locum. OzoM*να— As*νρα doα .ρπt p.
20. vbi verſus & Mα 1 ν Are†αοα . XXWι. ex
Empcdoclis carminibus citantur. Verum verſus
illi in frequentiori vſu Pythagoraeis poſiti, & ſo-
lennis juramenti loco adhibiti, ab Empedocle ſuis
inſeri potuere, absque eo, quod Aureorum Car-
minum autor ille eſſet,. Mihi videntur verſus illi,

qui aurea carmina abſoluunt, varia occaſione a
variis ſigillatim concinnati fuiſſe, vt rectius com-
prehenſa illis monita Pythagorae memoria reti-
nerentur. Deinde ab aliquo in vnum corpus vt-
cunque collecti fuiſſe. Hanc ſententiam firmat,
quod nexus optima in iis non ſit ratio: quaedam
etiam aliquoties repetantur, quod autorem vnum
in tam breui doctrinae moralis epitome facturum
fuiſſe, veroſimile non eſt-

Plura

ę Il,459⸗

Laettc. Pure
puubyt
Com
lunb, n0 ſcri
.,V. Wi⸗
Volte apud
Hit, Gr. dubita

d. 6633. nonnn

la Hu⸗

Cont. Aas

Fabric.

3 1I. Uien

Dial
ſunt 0.
excelle
Pruern
ahumb
zn kar
,241l,
ele: p
ſica ce
Aee
matici
tur At
aNi
Mütl
Dorie
teſtan
aII,
temn
AWr
Pyr

TuZ
ney
bylo⸗
flluns
Ae
Nod
eſt
apud
tatnen
—
4
1) ei
kaque

Laert. I. .. Plura item ab Aſtone Crotoniata ſcri-

innenit,
Rnebere, pta Pythagorae adicripta fuere: vti &
l, gulel Commentarit Aliptici, ab alio omni-
Ies eſt, lambl. no ſcripti Pythagora, filio Eratoclis.
nhone c,. V. Liber de bell Cpri & Samiorum,
nekhqui Voſt de apud Cedrenum, quem tamen falli non
lt, ed Hiſt. Gr. dubitat Voſſius. Feruntur & hodie
propine P. 43 nonnulla Pythagorae incerta fide, qua-
entisha⸗ lia Sphaera Pythagorica diuinatoria, &
deliccin, Cont. abacus Pythagoricus, de quibus paſſim
uiritur, Bebr r. viri eruditi.]
ad vi- IIL ,. 458. Dialecto Pythagoras & diſcipuli vſi
ulamo- ſunt Dorica, quam nonnullitanquam
luptates, excellentiſſimam reliquis eos dicunt
t unbel praetuliſſe, in quibus eſt Metrodorus,
frueris, a lamblicho allegatus. Epicharmus,
cis. Vi⸗ XEEIV inquit, & Pythagoras ante eum, Dia-
n, nec 2.241. . ectorum optimam cenſuere Doricam
uodh eſſe; perinde ac modos Dorios in mu-
n tuum ſica ceteris praetulerunt, cum Ionici
ol igi⸗ & Aeolici plurimum trahant ex Chro-
Eten ę maticis, quibus magis etiam luxurien-
Nedccd tur Attici. Doricam vero Dialedum
mor⸗ maxime barmonicam eſſe, quia litteras

maxime vocales habet. Antiquitatem

1 PY-Parhh. Doricae dialecti plae quoque fabulae

SCRIPTA FEIVS.

701
dialectorum antiquiſſimam Doricam
eſſe, cui proxima aetate Aeolica eſt,
ab Aeolo ita diéta. Tertia Ionica eſt
ab lone, Xuthi filio nominata. Attica L
quarta, quae origines a Creuſa ducit,
Erechthei filia, quae Dialectus nomen
iſtud obtinuit tribus poſt reliquas ſe-
culis, circa Thracum tempora & Ori-
thyiae raptum, vti plures hiſtoriae tra-

dunt. Dorica autem dialecto vſus etiam

Orpheus fuit, Poetarum antiquiſſimus.
Vera autem fortaſſis cauſa eſt, quod
gentis, in qua verſabatur Pytha-
goras, illa dialcctus eſſet. Pythago-
raei enim omnes hortabantur, Vt Iambl.
lingua quiſque vernacula vteretur, ⸗
quicunque ex Graeciae partibus qui- ²41.
busuis ad eos acceſſiſſent, linguae e-
nim peregrinae vſum non approba-
bant. Erat vero Dorica dialectus Ma-
gnae Graeciae in vſu. Crotona & Sy-
baris Achaeorum coloniae erant, Co-
rinthiorum Syracuſae, vtraque vero
gensa primis originibus Dorienſes,

quippe Peloponneſiacae quae eſſent.

Thucydides hanc cauſam allegat, ob L. VI.
quam Athenienſes bellum indixerint
Siciliotis, ne ſcilicet, Dores qui eſſent,
Doribus aliquando praeſtarent auxili-
vm, cognatione generis moti, & ne ex
Peloponneſo orti Pcloponenſüs arma
forte iungerent. Hinc hoſpiti in Syra- Theocr.
cuſiam feminam conuitia ingerenti, a- Id. Xxv.
pud Theocritum in Adoniazuſßs: v. 87.
Deſhmite abſurdetandem garrire mi-
. llas , . . TTRαT
Vi turtur ſtridet, diductoque ore lIo- Hodoug
guenté. quod eſt
Reſpondet feminarum vna Dorum.
Tu vero vnde venis? Quid nos velét
eſſe loquaces?

io⸗ . teſtantur. Dorida enim, Oceani fili-
N am, Nereus duxit vxorem. Huicau-
nrwr tem natae funt filiae Linter quas eti-
Bent, i, am mater Achillis. Sunt, inquit, qui
. affirment, Deuealionem, Promethei &
heben Pyrrhae Epimetheo genitae filium, Do-
relte rum genuiſſe, a quo Hellen, ab Helle-
dcund ne vero Aeolus. In ſacris tamen Ba-
mn coN. byloniorum monimentis Hellen Iouis
filius eſſe dicitur, Dori vero, Xuthi,
ur & Aeoli pater, quibus dirigentibus in
un . Rhodum abierit.“ Equidem difficile
ru te. eſt de antiquis his rebus accurate
nis . apud noſtram aetatem diſlerere, hoc
nen tamen ex illis fabulis patet, Graecarum
ue aI .
n mumn * Aig Odνρνοοαοαι AcορM½ι ισ=ντια Au=
tmum 10 gig esa ita Graeca „quae retinuit poſtrema

eaque luculentiſſima editio in textu. III, Obrech-

Plura

. „ „ † „
tus tamen in verſione pro gοℳt legens codb-
T vertit: Bisque narrationibus ipſum etiam
Herodotum accedere.

Tt ct 3 Lcce

702 PARS VIII PFTHAGORAS CAP. XXII. XIV.

Eece Gracoſiis mandas. ded prae-
cipe ſeriis.
Rhocque otiam vt noſcas, dedit ortum
colſa Corinthus:
Bellerophonta vrbe illa tulit. Lin-
guam ſed & iſtam

Fert Peloponneſus: non dicant De-
rica Dores?
Nempe, vt ait vetus Grammaticus
ad illum locum, Syracuſi Corinthii fu-
erunt origine, Peloponneſum Dores
habitabant cum Heraclidis.

CA P. XXIII.
DISCIPVLI PYTHAGORAE.

a. Port. MVi ex variis locis ad Pythago-
phyr. p. ram ſe contulerunt, vt eius di-
190. ſcipuli eſſent, atque ea cum ipſo viue-
rent conditione. In his, referente

Ariſtoxeno, fuere Lucani, Meßapii,

vel, vt Laertius habet, Peucetii,* &
B Romani.
Porch. Symichus vero Centorupinorumty-
I. c,. rannus, qui Siciliae populus fuit, cuius
vrbs ipſa Centorupa, cum audiuiſ-
ſet eum, tyrannide ſeſe abdicauit, fa-
cultatum ſuarum parte ſorori ſuae,
arte ciuibus donata.
Iambl. c. Aharis quoque Scytha, ex Hyper-
XIX. n. poreis ad eum venit, qui cum linguae
90⁰. Graecae rudis, neque diſciplinis Grae-
corum initiatus, aetate etiam proue-
ctior eſſet, noluit eum per varias con-
templationes circumducere Pythago-
ras: verum omiſſo ſilentio, & diutur-
na auſcultatione, aliisque tentamini-
bus, ſtatim in familiaritatem & ad do-
gmata ſua audienda admiſit, commen-
tariumque de natura, & de diis, Com-
pendiaria via illum edocuit. Venerat
enim Abaris, iam feneſcens, ab Hy-
perboreis, Apollonis ſacerdos, ex re-
rum ſacrarum ſcientia praeſtantiffima
quaeuis ex Graecia in patriam refe-
rens, vt aurum, quod corrogauerat
Deo, in eius apud Hyperboreos tem-

plo conſecraret. Tranſiens autem Ita-
liam, Pythagoramque videns, atque
Deo, cuius ſacerdos erat, aſſimilans,
neque alium eſſe credens, non homi-
nem fui ſimilem, verum ipſum Apol-
linem, quod tum grauitas ipſi viri, tum
nota quaedam ſigna ei perſuadebant;
telum Pythagorae reddidit, quod iter
ingreſſurus e templo depromſerat, vt
eo ad fuperandas in tam longa peregri-
natione itineris difficultates vteretur.
Veétus enim illo per inuia quaeque,
qualia ſunt flumina, lacus, paludes, &
alia id genus, & ad locum quendam ad-
veniens, luſtrationes, prout fertur,
peragebat, peſtemque Gpellebat, at-
que arcebat ventos ab vrbibus, quae
opem eius implorauerant. Lacedae-
monem accepimus ab eo luſtratam,
nunquam deinceps peſte laboraſſe, cum
antea ſaepius id malum incubuiſſet, eo
quod libero aeris aditu prohiberetur,
Taygeti montibus, inter quos ſita eſt

vrbs, eum impediente: montes enim

illi Lacedaemoni, vt Cnoſſus Craete,
imminent:** ferunturque alia ſimilia
potentiae Pythagorae argumenta. Py-
thagoras autem accepto ab Abaride
telo, minime rei inſolentia motus, nec
cauſam, ob quam ſibi daretur, percon-
tatus eſt, ſed tanquam qui reuera

* Neſcio quid ſibi hic velit Stanleius, ipſe enim
Porphyrius Meſjapiis iungit παειτνι h. e. Picen-

tinos & Romanos. Malim igitur deleri illa verba,

vel, vt Laertius habet.

*X Locum obſeurum, qui ill. Obrechtum quoque
male habuit, facili emendatione cl. Kuſterus reſtituit,

ex qua ſenſus exiſtit: Lacedaemonem a Pythagora

peſte liberatam eſſe vt & Cnoſſum vrbem Cretae.
Deus

Peus il
tris aur
Agumme
m falſ,
ſingul⸗
rant,1
ſulpic⸗
4d cun
les ven
minis
attonit
Hortar
fet,
Tuti e
ſtaret
comnn
Vtre⸗
Corun
Te. A
ipſun
Thee
loco⸗
enta!
mero
Dosd
Idr
Inal
bus
drd.
N. We⸗
63, ⸗
cor

undl 8
caperlt., 1

1no
vor
nen
tan
eche
Ptn

Aemt De. DIlSOITPVEI & Cνιſâ. 703
Deus ille foret, Abaridi ſemotis arbi- minante, in eius ſubiit locum, atque
ammmaticns tris aureum ſuum femur oſtendit, vt ita condiſcipulos ſeruauit omnes, po-
Orinthiifu⸗ argumento eſſet, neutiquam illum ani- ſtremo ſeipſum quoque ſubduxit. Eſt-
ſum Dores mi falſum fuiſſe: quin & enumeratis que veroſimile, ei corporis robori illum
ſingulatim, quae in templo repoſita e- confiſum, eum, qui a quibusdam narra-
rant, fidem illi fecit, quod non male tur, vitae exitum eum inuenifle. Fe-
ſuſpicatus eſſet. Adiecit inſuper ſe runt enim, cum quodam tempore per
ad curandos, demerendosque morta- denſam ſyluam iter faceret, atque a
les veniſle, ac propterea formam ho- via longius diſceſſiſſet, offendiſſe ma-
Altemlta⸗ minis induiſſe, ne maieſtate eminente gnum lignum, cui inſerti eunei eſſent:
h, Ktque attoniti diſciplinam fſuam refugerent. Iimmiſſis igitur in fiſſuram manibus at-
imium, Hortatus porro eſt, vt illic loci mane- que pedibus, lignum omnino diſrum-
ahonn. ret, & emendandis qui ſe ipſis obla- pere eſſe conatum, idque modo con-
un Apol⸗ turi erant, ſociam ſibi operam prae- ſecutum efſe, vt delapſis cuneis lignum
Iviri, tum ſtaret; aurum vero, quod collegerat, in ſe coiret, ipſumque hoc modo ca-
kdebant communicaret cum familiaribus, ita ptum, feris factum eſſe eſcam. In eius
groliter vt reapſe confirmaret ſententiam: ami- aedibus deprehenſos atque crematos
lent, t corum omnia communia eſſe oporte- Pythagoraeos eſle, ſupra narratum fuit.
peregri. re. Abaris itaque, vt innuimus, apud Calliphon Crotonlata ab Hermippo loſeph. L.
teretur. ipſum ſubſtitit, eique Phyſiologiam & memoratur, inter Pythagorae familia- II. c.
Uneque, Theologiam in compendio tradidit, & riſſimos, qui dixit Calliphonte mor- Abion p.
cdes, loco extiſpicii, quod per ſacrificia cru- tuo, ſemper animam eius ſibi praeien- 104 E.
ndamad. enta fieri ſolet, diuinationem per nu- tem fuiſſe, quae praeceperit, ne via
kernn, meros edocuit; puriorem hanc, & ma- tranfiret, vbi aſinus ſuus cecidiſſet, vt
1t, l⸗ nis diuinam, & coeleſtibus Deorum aqua item abſtineret impura, & a con-
qune numeris magis accommodatam ratus. vitiis abſtineret.
cedee- In aliis quoque Abaridem inſtituit, qui-
taran, brrus maxime ei opus eſſe arbitraretur. Iſtorum ſolorum mentionem hic
ecean 8trab. b. Milo Crotoniata Athletarum, ea ae- facere viſum, vt quorum ſingulares
iſer eo VlI. p. tate celeberrimus, Pythagorae diſcipu- ſint in Pythagorae hiſtoria partes. Ple-
eretur, 263., Jus erat. Hic columna aliquando in niorem reliquorum recenſionem ſe-
ſia et contubernio philoſopherum ruinam quens Catalogus ſuppeditabit.
enim
Cnete, CAP. XXIV.
ſimilir SVYCCESSIO IN SCHOLA.
. . nambl. rrem Pythagorae Ariſtazum annis continuis docuiſſe XXXIX, &
barice (ap. vlt. fuiſſe omnes agnoſcunt, filium Da- centeſimum fere annum attigiſſe. Py-
lleec mophontis, Crotoniatam, qui Pytha- thagoram vero ſcholam ei Krackifkl,
n. gorae vixit aetate, ſeptem ante Plato- quod ceteros diſcipulos ſuos aetate an-
eueni nem generationibus. Neque in ſchola teiret.
— tantum ſucceſſit, verum & liberos eius Proximus ei Mneſarchus fuit, Pytha-
Nok⸗ educauit, & vxorem Theanonem inde- gorae filius.

Aituit,
hagola
tae⸗

Deus

ptus eſt, eo quod doctrinam Pytha-
gorae egregie teneret. Dicitur eam

Is ſcholam Bulagorae tradidit, cuius
aetate Crotona direpta eſt.

J ELEi

Ei Tydas ſucceſſit, Crotoniata, poſt-
quam ex itinere eſſet reuerſus, quod

ante bellum ingreſſus erat; ſed hic pro-

pter patriæ calamitatem moerore vitam
Rniuit: cum reliquis familiare eſſet, ad
ex tremam ſenectam prouectis, ex vin-
Culis huius corporis exire.
Stanl. Poſthaec Lucanorum quendam, per
haecita quoſdam hoſpites incolumem ſerua-
aca i tum, ſcholae praefecerunt, ad quem
P Diodorus Aſpendius venit, qui ob pau-
rint Py- citatem diſcipulorum in ſocietatem re-
chagorei: ceptus eſt.

quod de HERACLEAE, Clinias & Philolaus.
nue. MEGAPONTII Theorides, & Iu-

tur. Ideo-? MlllS.

que ge. TARENTI Archytas.
neralius Inter extraneos auditores Epichar-
haec ex- mus refertur, qui Hierone tyranno
Bieagd Syracuſas, venit, & publice quidem
. cholas non habuit, virorum vero ho-
rum (i. e. Pythagoraeorum) ſententias
in verſus redigebat, atque adeo luden-
do abſtruſas Pythagorae doctrinas di-
vulgabat. Pythagoreorum autem plu-
rimos ignotos atque obſcuros manſiſſe,
eſt veroſimile, illuſtriorum nomina ſunt
ſequentia:
CROTONIATAE, Hippoſtratus,
Dymas, Aegon, Aemon, Silius, Cleo-
ſthenes, Agelas, Epiſylus, Phyciadas,
Ecphantus, Timaeus, Buthius, Eratus,
* TT-Itamaeus“, Rhodippus, Bryas, Euan-
Aioclex drus, Mylias, Antimedon, Ageas,
i. Ku- Leophron, Agylus, Onatus, Hippoſthe-
gag- nes, Cleophron, Alcmaeon Damocles,
eli- „Milon, Menon,
eg, METPAPONTINI, Brontinus, Par-
rvig. miſqusb, Areſtadas“, Leon, Damarme-
Menag nus, Aeneas, Chilas, Meliſias, Ariſte-
ad. Leert. as, Laphion, Euandrus, Ageſidamus ,
IX, 20. Xenocades, Euryphemus, Ariſtome-
Ope- nes, Ageſarchus, Alceas, Nenophan-

Tae tes, Thraſeus, Arytus, Epiphron, Ei-
Laert. .
VIII, 20. T1

PARS VIII. PPIAGORAJ. CAP. AXlVv. —

ſcus, Megiſtias, Leocydes, Thraſy-

medes, Euphemus, Procles, Antime-
nes, Lacritus, Damotages, Pyrrho,
Rhexibius, Alopecus, Afſtylus, Daci- Khene
das, Aliochus, Lacrates, Glycinus. caon,
AGRIGENITINVS, Empedocles. dolo
ELEATES, Parmenides. F
TARENTINI Philolaus, Eurytus, I—
Archytas, Theodorus, Ariſtippus, 1,
Lycon, Heſtiaeus, Polemarchus, Aſte- 8
as, Clinias, Cleon, Eurymedon, Ar- plgs,6
ceas, Clinagoras, Archippus, Zopy-
rus, Euthymus, Dicaearchus, Phile- Con.)
nidas, Phrontidas, LyYſis, Lyſibius,
Dinocrates, Echecrates, Paction, Acu- Vn

ſiladas, Icmus, Piſicrates, Clearatus. S

LEONTINI, Phrynichus, Smichi- ſttan
as, Ariſtoclidas, Clinias, Abroteles, C
Piſyrrhidus, Bryas, Euandrus, Arche- Aliſt
machus, Mimnomachus, Achamoni- G
das, Sicas, Carophantidas. ſchen
SYBARITAE, Metopus, Hippa-
ſus, Proxenus, Euanor, Deanax, Me- 0
neſtor, Diocles, Empedus, Timaſius,
Polemaeus, Euaeus, Tyrſenus. 4
CARTHAGINIENSES, Miltiades, 1
Authen, Odius, Leocritus. D
PARII, Aeetius, Phaenecles, Dexi-
theus, Alcimachus, Dinarchus, Me-
ton, Timaeus, Limeſianax, Amoerus,

Eumaridias. hHouagi-
LOCRI, Gyttius, Nenon, Philo- α.
damus, Euetes, Adicus, Sthenonidas, Keineſ.
Soſiſtratus, Euthymus, Zaleucus, Ti- ar Lect
mares. b. 344.
POSIDONII, Athamas, Simus, Pro-
xenus, Cranous, Myes, Bathylaus,
Phaedon. al
LYCANI, Ocellus, & Ocylus fratres, 5uαο
Oreſandrus, Cerambus, Dardaneus, „vel
Malion. cxeA-
AEGEI, Hippomedon, Timoſthe-
nes, Euelthon, Thraſydamus, Crito, idl. Gr.
Polyctor. p. 489.
LACONES, Autocharidas, Clea-

nor, Eurycrates.
HVYPERBOREVS,

i0, Bibl. G.
P/49.
ea⸗

,

HVYPERBOREVS, Abaris.
RHEGINENSES, Ariſtides, Demo-
ſthenes, Ariſtocrates, Phytius, Heli-
caon, Mneſibulus, Hipparchides, A-
thoſion, Euthycles, Opſimus, Calais,
SELINVNIIVS.
SYRACVSANI, Leptines, Phynti-
as, Damon.
SAMlI, Meliſſus, Lacon, Archip-
pus, Glorippus, Heloris, Hippon.
CAVLONIENSES, Callibrotus, Di-
Con, Naſtas, Drymon, Xentas.
PHILIASII, Diocles, Echecrates, Po-
lymnaſtus, Phanton.
SICYONII, Poliades, Demon, So-
ſtratius, Soſthenes. MU
CYRENAEI, Prorus, Melanippus,
Ariſtangelus, Theodorus.
CXYZICENI, Pythodorus, Hippo-
ſthenes, Butherus, Kenophilus.
CATANAEI, Charondas, Lyſiades.
CORINTHIVS, Chryſippus.
TXYRRHENVS, Nauſitheus.
ATHENIENSIS, Neocritus.
PONTICVS, Lyramnus. Omnes
CCXIHX.

DISCIPILINA ET

DSoPyII EiS

705
Clariſſimae autem mulieres Pytha-
goraeae, fuerunt Timacha, Mylliae Cro-
toniatae vxor, Philtes, Leophronis Cro-
toniatae filia, Byndaeci ſoror, Oecello

. . . 4 N
& Eccelo Lucanae.“ Chilonis, filia He
. . . . . in pri-
Chilonis Lacedaemonii. Crateſiclea oribus

Lacedaemonia, vxor Cleanoris Lace- Iamblichi
daemonii.² Theano, vxor Brontini ditioni-
Metapontini. Mya, vxor Milonis Cro- bus, ita
toniatae. Laſthenia Arcas. Abroteliab, graale
Abrotelis Tarentini filia. Echecratia, ium quo-
Phliaſia. Tyrſenis, Sybaritis. Piſirrhon- que deſ-
de Tarentina. Niſteaduſa Lacedae-deraban-
monia. Bryo, Argiua.* Babelyma, bida
Argiua. Cleaechma, ſoror Autocha- quoque

ridae Lacedaemonii. Omnes XVII † vex ex
. editione
Laertius dicit, iftema eius, vel, vt enenda.
Caſſiodoro vocatur Collegium, XIN ge- guit re⸗
nerationibus ſubſtitiſſe. Pythagoraeo-K itta:
rum enim poſtremi, quos Ariſtoxenus
vidit, Nenophilus fuere, Chalcidenſis,
ex Thracia, Phanton Phliaſius, Eche-
crates, Diocles, & Polymneſtus, qui
etiam Phliaſu fuere. Audiuere illi Phi-

lolaum & Eurytum, Tarentinos. †t

DOCTRINA PYTHAGORAE.
PARS PRIMA.

C A-P. I.

AVTORITAS INTER DIS CIPVLOS.

OVthagoras ,vt idoneos philoſophi-
ae diſcipulos redderet, diſciplina
adeo ſeuera animos eorum prae-
parabat, vt homines ingenuos eam ſub-
ire voluiſſe incredibile videretur, niſi
eius rei fides maxima illa, qua inter eos
fruebatur autoritate, niteretur.

nlee⸗ Fidem ſuis opinionibus inde accerſi
u. 140.
doctorum emendationibus ita ſcribas. Oecelo
Philtiz, Cvel Philtatis Theophrii Crotoniatae lflia,
Eyndace (vel Byndaicis) ſoror Oceli & eyii
Lucanorum.
" Stanleins habebat ex corruptis lamblichi

cenſebant, quod, qui primus earum au-
tor extitit, non vulgaris homo fuerit,
ſed Deus; eratque hoc vnum ex illo-
rum traditis: Pythagoras quis eſſet: di-
cunt enim Hyperboreum fuiſle Apol-
linem. Huius rei argumenta allegant
miracula illa, quae in vita eius recen-

. . 1. n. I .
ſuimus, aliaque ſimilia, quae, cum ab 43

* Ita Stanleius habebat: ex nuperrimis virorum editionibus Salacera, Bio Argiua.

† Totidem numerat lamblichus: numerumque
praeſtant Codd. emendatiores. Stanl. V tantum
numerauerat omiſſa quippe Byndaice & Abrotelin.
1 1 Pythagoraeorum, & Pythagoraearum catalog.
longe locupletiorem dedit cl. Fabrit. Bibl. Gr. L. II.

V V VV omnibus

X

766
omnibus pro certiſſimis agnoſcantur,
neque fieri poſſit vt a mortali patren-
tur: hinc jam liquere autumant, quod
dicta de illo non tanquam dehomine,
ſed tanquam de praeſtantiore humana
natura accipienda ſint. Haec ita in
confeſſo apud eos ſunt, vt prouerbi-
vm quoque inter eos feratur:
Et bipedes homines, & dues, &
tertia res, ſünt.
Per tertiam enim rem Pythagoram

intelligunt. Eſtque Ariſtoteli etiam

relatum, in libris de Pythagorica phi-
rambl. e. Roöphia, quod huiufmodi diuiſio inter
VI. n. 31. Praecipua eorum arcana ſeruata ſit;
Animantium rationalium ſpeciem v-
nam Dii abfoluunt, ſecundam homi-
nes, tertiam medrum quid inter vtros-
que.
Pythagoram proximo Diis loco cen-
ſebant, tanquam bonum aliquem ge-
nium, humano generi indulgentem.
uibus. Aibuſdam Pytbium, aliis Hyperboreum
dGam pae-Apollinem eum eſſe affirmantibus: aliis
enem vt Ex geniis, lunae incolis, eum efſe ſta-
addit tuentibus: aliis ex coeleſtibus Diis, qui
lambl. appareat nunc quidem in humana for-
ma, mortalem vitam emendaturus, e-
iuſque commodis confulturus, vt mor-
talibus beatitudinis & philoſophiae ſa-
lutare lumen donaret, quo munere
nec venit nec veniet vllum maius, quod
Dii per hunc ipſum Pythagoram de-
derint. Quapropter hodieque pro-
verbium, Samiauz comatus de grauiſ-

Iambiᷓ.
ibid.
ill. n. 30

CA P.

PARS. VIII. DOIPINA PEVIIAG. P. I. C. I. II.

ſimo homine, magnaque in veneratio-
ne qui eſſet, vfurpatur-
Porphyrius ait, inter Déos eum cen-k. 189.
ſitum eſſe a fuis. Ideoque quotieſcun-
que ex ſcientiae ſuae decretis ſcitum
aliquid & elegans aliis eſſent tradituri,
& ex quo multae phyſicas concluſiones
deducerentur, tum per tetractyn iura-
bant, Pythagoramqaue, tanquam Deum
aliquem, teſtem inuocantes, dicebant:
Iuro tibi hunc a quo datus ille quater-
nio menti
Noſtraz, ex quo natara Ruit, 6es
fonmte perenni.
Quo iuramento vtebantur, vt qui Iambl. e.
prae reuerentiaa nomine eius abſtine-XXIIX.
rent, parciſſimi enim erant in adhiben-
dis Deorum nominibus.
Tanta porro erat reuerentia eius, vt Aelian.
nefas eſſet in dubium vocare, ipſe quod IV, 27.
dixiſſet, vel interrogando eum exercc-
re. Quin potius in omnibus ab eo tra-
ditis acquieſcebant, oraculum quaſi
redditum eſſet. Et quando ciuitates
obambulabat, non docendi ſed meden-
di cauſa profeétus dicebatur.

Hinc euenit, vt, ſi quid affirmarent Cic. Nat.

in diſputando, cum ex iis quaereretur, Gor. .

quare ita eſſet, vt reſponderent, ipſe di- Naz.Or.
xit: ipſe autem erat Pythagoras Iſtudque uI.
ipfum durò a, primna inter ipfos erat
& potiſſima doctrina, iudicio eius auto-
ritatem obtinente rationis, omni exa-
mine & cenſura fuperioris.

II.

DE DVOBVS GENERIBVS AVDILORVM EIVS. PRIMVM DE
EXNXOTERICIS ET QCVOMODO EOS EXPLORAVERIT.

Vditores Pythagorae, eos intelligo
qui in familia eius eſſent, duorum
fuere generum: Exoterici atque Lſo-
terici. Exotertéi dicebantur qui ex-
plorantis adhuc ſubeſſent tentamini-

bus, quae ſi, prout decet, ſuſtinuiſ-
ent, inter Eſotericos recipiebantur.
Neque enim omnes, qui ad eum
accedebant, admittere ſolebat, ſed
eos tantum qui ipfi placerent,
quorum

n. 150.

quorun
Men inn
uubl.e, Auen
VAV. tur, ql

a 45 peraln

nümas,
dant.
inuene
ſin con
homin
contr
occult
Aitus
Alec
S
quo
bom⸗
Aiebe
COU
lent
itat. ariis
hauc ſen- Mer
tentſam lion
Apnleins ghn
Adol.b. uo
L.odal. dutl⸗
lambl.t, §
XVII
„. tor
, I.
tun

atio.

cen. e

ſeun.
itum
tturt,
iurz.

At:

Nter-
le

Uihanble,
ine-IllIt.

hen⸗nlio⸗

1g,Vt Aelian.
uodIV, 2.
rce.
Ia-
ſ
Es
el⸗

nt Ci⸗ Mat.
r beor h.
Ul, Gne
- Nar.0t.
ue III.
Iat
to⸗
A⸗

Iambl. c.

Citat.

tentiam

AwroRFAS FT AVDTTORVMI DIVIS

quorum delectum
men inſt ituebat.
Auerſati eſſe Pythagoraei eos dicun-
XXXIV. tur, qui mercede ſuam in docendo o-
n. 245. Peram elocant, quique cuiuis obuioa-
nimas, vt diuerſorii fores, apertas oſten-
dant. Qui, ſi hac ratione emtores non
inuenerint, per vrbes diffuſi, gymna-
ſia conducant“, & pretium exigant ab
hominibus nullius pretii. Pythagora
contra pleraque eorum quae tradebat
occultante, ita vt ei quidem, qui pe-
nitus eſſent initiati, pleniſſime omnia
aſſequerentur, ceteri vero, vt Home-
Xus de Tantalo ait, male ſe haberent,
quod in mediis verſantes eruditionis
bonis, deguſtare tamen non poſſent.
Aiebant praeterea eos, qui mercede
conduéti quoſuis aduentantes doce-
rent, ſtatuariis eſſe deteriores & ſellu-
„ariis artificibus. Statuarium enim,
hanc en Mercurium ficturum, idoneum ei rei
Apuleius ignum deligere: tales vero magiſtros
Apol. L. quoduis ingenium ad exſculpenda vVir-
I.. 21. tutis opera arripere.
lambl. c. Si itaâque aliquis ad eum veniret no-
. torum, &, vt ad diſciplinam admittere-
* tur, deſideraret, antea voti compotem
non reddebat, quam eius exploratio-
nem, & diiudicationem inſtituiſſet.
Primum inquirebat, quo animo & af-
fectu cum parentibus atque familiari-
bus antea eſſent verſati? deinde nota-
bat riſus eorum intempeſtiuos, ſilenti-

primum, tum exa-

6. XX, n. vmque & ſermones minus opportunos.

49. Tum quo animi inclinatione maxime
ferrentur. An cupiditati dediti ſint, &
intemperantiae, an ad iram & libidinem
ſint magis procliues: contentioſi an
. ſint, an ambitioni dediti, & quales in
Wu. diſſenſionibus pariter ac amicitiis ſeſe
. 7t. ZBerant. Quos item habeant familiares,

707
& quo pacto cum illis viuant: denique
quibus ſociis maximam temporis par-
tem tranſigant, quibus item gaude-
ant doleantue.
Inſpiciebat & vultum, & inceſſum. & id. h e
totius corporis motus, atque ex natiuis
faciei lineamentis ita ipſos noſcitabat, vt
manifeſtis indiciis obicuras animorum
inclinationes deprehenderet. Primus
nempe artem explorandi hominum in-
genia excolens, naturam vnius cuiuſ-
que perſpiciebat. Nec quenquam ami-
cum aut familiarem ſibi adſeiſcebat, quin
prius, quo ingenio eſſet, de exteriori
vultus corporiſque habitu coniectaf-
ſet. Id nempe eſt ooονναοοοdπι⸗ Vt Gel-Gell. ,9.
lius, ea de re loquens, ait: Id verbum ſi-
gniſicat mores naturasque hominum,
coniecatione quadam, deoris & vultus
ingenio, deque totius corporis Elo atque
habitu ſeiſeitari.
Si iam ipſi omnia perſcrutanti ſatis lambl. e.
inſtructi a bonis moribus viderentur, &VII.
tum porro in docilitatem & memoriam 9–-
inquirebat. Initio quidem, an promte &
clare perciperent, quae dicta erant: de-
inde, an amore tradita complecterentur. c. XX.
Aduertebat etiam an a natura ita eſſent u. 95.
comparati, vt tractabiles fieri poſſent,
eamque tractabilitatem ατιιιιτ0 ⅓
cabat: ferociam enim ſuae inſtitutioni
contrariam arbitrabatur: ſequi namque
inde impatientiam, intemperantiam,
iram, ſtupiditatem, confuſionem, igno-
miniam: contraria vero omnia pla-
cidos mores comitari.
In primo quoque tentamine an é„ι Iambl.
uuρπσoſlent (idenim vocabuli eam in c. Xx.
rem adhibebat) experiebatur, id eſt an n. 24.
ea quae audiuerant, quaeque didice-
rant, apud ſe cuſtodire & filentio pre-
mere valerent. .

malim
rebus.

Propter

p. I85.

Vy vVZ CAP.

73 PARS VIII. DoIPLINA PVTIMAG. P. L. c. II. IV. V. VI.
. CAP. III.
INSTITVTIO EIVS AD PVRGANDAM MENTEM PER
AFFLICTIONES VARIAS.

Porph. p.
201I.⸗

Raecipuus ſcopus Pythhgorae pro-
poſitus erat liberare mentem ab iis
vinculis, quibus a primis incunabulis
conſtringitur: ſine qua libertate nun-
quam datur veri ſanique perceptio, ne-
que obſeruari poteſt, qua ratione id
quod noxium eſt in ſenſus operetur.
Mens enim, iuxta ipſum, videt omnia, o-
mmiaque audit, reliqua ſurda ſunt atque
viuta.
Id autem vario genere exercitiorum
efficere conabatur, quae purgandae
menti deſtinabat, probandisque lis qui
ad ipfum veniebant, quae toto quadri-

CAP.
SILENTIVM.

id c. XV. T Mperabat etiam ſuis quinquenne ſi-
n-72. 1lentium, vt ſciret quantum poſſent
⸗ in continentia omnium difficillima,
qualis eſt quae lingua exercetur, vti ſi-
gnificatum eſt ab iis qui myſteria in-
ſtituerunt.
Iſta cuwaννπ rναooπα (quinquenne ſi-
lentium) ραοοσ ιο dicebatur, & voce
rariore eesbnuoνν àντες sν
Heſych. T0σ T0 Aν: h. e. a continenda in ſeipſo
Lex. oratione.
simplic. Cauſa huius ſilentii fuit: vt animus a
2d. Epict. rebus externis ad ſeipſum conuertere-
*. 42². tur, a paſſionibus irrationalibus, quae
ſunt in ipfa, & ab ipſo corporead pro-
priam ſibi vitam, quam ſemper viuere
Strom. debeat abſtracta. Vel, vt Clemens Ale-
VI. p. Xandrinus rem exprimit, vt diſcipuli e-
5So. A- jus, a rebus ſenſibilibus alienati pura
mente Deum quaererent.
In vit. Hinc Lucianus, quaeſtioni, quomo-
rucrer. !. do Pythagoras efficere potuerit, vt me-
P. 36. miniſſent homines rerum antea perce-

ptarum (ſcientiam enim nihil aliud eſſe

quam reminiſcentiam tenebat) reſpon-
dentem Pythagoram inducit: Primum

ennio erant continuanda, antequam

eos admitteret.
Quem poſt examen iſtud probaſſet, Iambl.
eum triennio contemptim haberi iube- XVII.
bat, eius conſtantiam verumque diſcen- . 72.
di ſtudium explorans, & an aduerfſus
gloriam ſatis firmus, honorisque exiſte-
ret contemtor.
Generatim exiſtimabat, congruentes lambl.
Circa diſciplinas & ſtudia labores exan- os.
tlandos eſſe, eoque fine diuerſiſſima ex
perimenta & caſtigationes igne ferroq;
peragenda inſtituebat, quae homines
ignaui ſuſtinere aut pati non poſſent.
quiete & ſalentio diuturno, integro quin-
quennio nullo prolato verbo.
Agellius tamen affirmat, non omnes
idem tempus tacuiſſe, ſed aliud aliis fu-
iſſe pro aeſtimato captu ſolertiage. Et
Apuleius ait: grauioribus vir is breui ſpa-

I, 9.

Florid.
II. fin. p.
18.

tio ſatis viſam taciturnitatem modifica-

tam. Loquaciores vero ferme in quin-
quenniũ, velut exilio vocis eſſe punitos.
Is autem qui tacebat, quae dicebantur Gell. 1,9.
ab aliis audiebat, neque percontari ſi
parum intellexerat, neque commentari
quae audierat, fas erat. Sed non minus
quisquam tacuit quam biennium. Hi
prorſus appellabantur intra tempus ta-
cendi audiendique ροςααt. Aſt vbi res
didiciſſent rerum omnium difficillimas,
tacere andireque, atque eſſe iam coepis-
ſent ſilentio eruditi, cui erat nomen
eννι ιta, tum verba facere & quaerere,
quaeque audiſſent ſcribere, & quae ipſi
opinarentur expromere poteſtas erat.
Hi dicebantur in eo tempore uαα ρ—
Tiol, ab his ſcilicet artibus, quas iam di-
ſcere atque meditari inceperant. Ita
Agellius, cui tamen dicta merito in
dubium

—

Pl
dubium
hemati
ſinguel
Obnox
eſlent,
Apu

ordh.

dn ſcipul.

mannc

4

tenrſu
IVI. n Irume
68 monis
Traten
deme
ſpecu
1ppre
1bin
ſommn
hono
conte
Dinl
Pires
Prop
tran
did. n. V.
70. ſilis
mni⸗

non
WM
III

.

PyPGAT SIENTIVAM, ABSTINENTIA, BONOR. COMMFPN. 709

dubium voco. Acuſticorum enim & Ma-
tbematicorum nomine Pythagoraei di-
ſtinguebantur, non dum ventaminibus

iſſe ſapienti futuro, omnem linguam
coercere: verbaque, quae volantia

Poetae appellant, ea verba detractis pin-

nis, intra murum candentium denti-

eqln obnoxii erant, ſed poſtquam admit iam
eſſent, vt ex paulo poſt dicendis patebit. vm premere. Prorſus, inquit, hoc
ulet, unl. rlorid. Apuleius dicit, nihil prius eum di- erart primum ſapientiae rudimentum,
fiinbe-eN. L c. fſcipulos docuiſſe, quam tacere, pri- meditari condiſcere, loquitari dedi-
ſten. mamque apud eum meditationem fu- ſcere.
luerfis CAP. V. l
eile. ABSTINENTIA, TEMPERANTIA, ALIAWE PVRGANDI
ðð ANIMI MEDIA.
entez ni Iambl. c. T Vbebat praeterea ab omni animato- Ab omnibus iſtis animam, diuinis mo-
ern. 6, . n. Irum eſu abſtinere, vt & a cibis, qui ra- dis repurgatam, ſanabat, & coeleſtem
ma ex. 68. tionis humanae promptitudinem pu- eius partem refocillabat, eamque tue-
erroc; ritatemque impedirent. Propter ean- batur, & dirigebat in ea intellectua- pro c=
mines dem cauſam, (vt ſcilicet difficilioribus lem illum atque diuinum oculum, infi- 97vα
lent. ſpeculationibus vacare rectius, easque nitis oculis corporis, vt Plato ait, nobi- legend.
apprehendere, poſſent,) vini quoque liorem. Huius enim ſolius ope rerum α Oo-
abſtinentiam eis praeſcripſit, & cibi, ipſarum perſpicitur veritas. Hoc ita-vas za-
guin. ſomnique parcitatem: opum item, & que modo mentis purificationem pro-r Ts
honorum, atque his ſimilia quae ſunt, curabat, hacque forma inſtitutionis ea IIXATrαι
mnes 5. contemtum non affectatum: erga pro- parte vtebatur. v.
6fu- pinquos ſinceram reuerentiam: erga Diodorus ait, temperantiam hocmo-Excerpt
Erlnt. Pares non fictam aequabilitatem: & do eos exercuiſſe: Praeparatis atque alet. ?
iir propenſionem erga uniores, ad eos ci- appoſitis omnis generis deliciis, longo 4 ⁵˙.
6Rca- tra inuidiam prouehendos. ſatis tempore in eas intuebantur: vVvbi
lin-. ibid. Vt paucis abſoluam, autor diſcipulis vero ſatis excitatum earum adſpectu
itos. 70. fuis extitit, vt vigilantes aeque ac ſo- appetitum animaduerterent, rolli eas d c.
ntun Cel l, mniantes cum Diis verſarentur, quod dem jubebant, atque ſeruis diſtribui, XXXI. .
Vi non cadit in animam ira, vel voluptate, ipſi diſcedentes impranſi, quod appeti- 187.
Rtin. aut alia turpi cupiditate turbatam, vel tus puniendi cauſa, iuxta Iamblichum,
ns impuritate & ignorantia induinatam Rcichann.
n B0NORVM COMMVNIOD
ite⸗ En . Vcuſque progreſſi, quicquid facul- labantur, vt qui familiae regendae le-
n . ys. tatum poſſidebant in commune gibusque ferendis idonei eſſent.
“ ſolebant conferre. Quod quisque fa- Idque conſentaneum erat praecepto Laert.
den miliae pecuniaeque habebat, inquit A- eius, quod primus, autore Timaeo, n, o.
s gellius, in medium dabant, & coibatur condidit, Amicorum oemia commuis .
ſocietas inſeparabilis, tanquam illud oportere: kxond Tà i)οσο ναι, eC 2.
Gell. I, 9. fuerit antiquum conſortium, quod re non quod dixit, amicitiam dequalita-
euit lamb. lc. atque verbo appellabatur oανπg. Hae tem eſe, Siérn insr. Item: nihil Laert. l. e
. bona diſpenſanda committebantur di- mum repultato. Eviuendi itaque con- Viil.
r ſcipulorum iis, qui ei rei deſtinati e- fſuetudine omne priuatum remouit, & er.
lun rant, Politicique & Oeconomici appel- communionem eouſque auxit, vt ſe ad XXX. n.
VV VV 3 infimas 168.
.

Gell. l., 9,

id. I. G.

Porph. p.
196. ſq.

Iambl. c.
XIIX. n.

81.

710

infimas etiam facultates, tanquam ad
diſſidiorum & perturbationum origi-
nem extenderet. Omnia enim emni-
bus communia erant, nec quisquam
priuatim quidpiam poſſidebat.

Quod Agellius' vero ſocietatem in-
. CA P.

PARS VIII. PDCIPLINAPVT MAGOR. P. L VITVII.

Jeparabilem dicit, id cum conditione
accipiendum, niſi ſcilicet ipſos huius
ſocietatis poeniteret: id enim, ſi cui in
mentem veniſſet, is facultates fuas,

quas ad commune contuliſſet, etiam Iambl. c.
cum augmento recipiebat, atque ita &V

diſcedebat.
VII.

ADMISSIO ET REIECTIO.

Qi digni viſi eſſent, vt ad doctrinam
eius admitterentur, poſtquam vi-
tae & temperantiae iudicium ſuſtinuiſ-
ſent, & quinquennale obſeruaſſent ſi
lentium, ſotericis adicribebantur, &
intra velum audire Pythagoram per-
mittebantur, eumque coram intueban-
tur. Ante haec diſſerencem audiebant
extra velum ſubſidentes, neque viden-
tes eum, diuturnum morum ſuorum

dantes experimentum, tantum audien-
do. Sireiicerentur vero, opum, quas
contulerant, duplum recipiebant, iis-
que monimentum exſtruebatur a con-
diſcipulis, quaſi vita functis. Neque a-
liter de eo loquebantur, quotquot in
familia Pythagorae eſſent: qui, ſi illis
obuii facti eſſent, cum eis tanquam a-
lis agebant, ipſos vero mortuos dictita-
ant.

CA P. VIII.
DISCIPVILORVM DISTINCTIO.

Vaecunque apud auditores diſſere-
bat, aut perſpicua & coôpioſa
oratione, aut obſcure & per aenigma-
tum inuolucra praecipiebat. Duplex
enim illi docendi modus erat, atque ex
diſcipulis alii Mathematici, alii Acuſma-
tici vocabantur. Methematici quidem,
quotquot pleniorem, atque elabora-
tam, ſcientiae rationem percipiebant.
Acuſmatici vero, qui ſumma tantum
capita praeceptaque litterarum, ſine ac-
curatiore enarratione, audiebant.
Vt duo philoſophiae genera erant,
ita duo genera erant eorum, qui eiope-
rabantur. Fatebantur vero Acuſinati-
ci Pythagoraeos eſſe Mathematicoz. At
non verſa vice a Mathematicis pro Py-
thagoraeis Acusmalici habebantur, vt-
pote, qui non a Pythagora, ſed ab Hip-

paſo, quem Crotoniatam alii, alii Meta-

potinum dicunt, haberent. .
Verſatur autem Acuſmaticorum

philoſophia circa doctrinas nudas, ſi-
ne rationibus & demonſtrationibus:
ita faciendum, & ſimilia, quae obſer-
vanda erant tanquam diuinitus praece-
pta; interque hos doctiſſimi cenſeban-
tur, qui plurimis eiuſcemodi praece-
ptis eſſent inſtructi, quae acusmata vo-
cabant. Omnia vero acuſmata iſta in
tria genera diuidebantur. In ea ſcili-
cet, quae exponunt, quidres ſit: in ea
quibus, quidſit maxime: & in ea qui-
bus, quid faciendum quidue omitten-
dum ſit, explicatur. Quae exponunt,
quid nes ſit, huiusmodi ſunt: quid ſit
inſula beatorum, ſol, luna? quid Del-
phicum oraculum? quid Tetractys?
quid Sirenum muſica?
Eorum, quae exponunt, quidſit ma-
xime, ſequentia ſunt exempla; quid
iuſtum ſit maxime? ſacra facere. Quid
ſapientiſſimumo numerus, & poſt eum
is, qui nomina rebus impoſuit. Quid
ſapientiſſimum

ib.

II. n.

73

cilia.
nin. C
Optinnr
Wu:
1em H
Salami
05

Hie
t, I
ſtman
deme
tia: r
qui
bant:
murin
non
aclle
enttin
Ate
fuere
A
irt
Gdos,
d
A

Dnditione
los huins
nſcuiin
Ates funs,

t, etium lunbl .

Atque iti AVlI ,

73.

nacten⸗
m, quus
l, iis⸗
1r 1con-
Neqes⸗
tquot in
i, ſ ilis
Iam⸗
dictitr⸗

praece.
Ueban⸗
rtece-
t Vo⸗
iſtain
4 ſcili⸗
in en
1qui⸗
mitnn.
onunt,
id ſi
De
Achs⸗

l-

Jlid
Quid

.

optimum? beatitudo.

ADMISSIO IN OL. DVCIPVLOR. DISTIINOTIO.

ſapientiſſimum inter mortales? medi-
cina. Quid pulcherrimum? harmo-
nia. Quidpotentiſſimum? ratio. Quid
Quid veriſſi-
mum? homines eſle malos. Quam in
rem Hippodamanta laudaſſe dicitur,
Salaminium Poetam, inquientem:
ODi, quogenere &ſtis, quaue ab ori-
gine tales?
Vnde, bomines, vobis tam praui eſt
ſfſeminis ortus!
Haec & alia funt eius generis acauſma-
ta, vnumquoduis enim eorum, quid
ſit maxime tale, exponit. Et haec ea-
dem eſt cum illa VII ſapientum ſapien-
tia: neque enim illi quid bonum, ſed
quid maxime bonum eſſet, inquire-
bant: non quid difficile ſit, ſed quid ſit
maxime difficile, quod eſt noſſ ſeipſum:
non quid facile ſit, ſed quid ſit maxime
facile, ſcilicet /facexe, eut aluefadtus fue-
rig. Haec igitur acuſmwata illius ſapi-

entiae imitationem habere videntur,

ante Pythagoram enim illi ſapientes
fuere.
Acuſmata quid faciendam ſit, vel o-
mittendum, talia ſunt: Liberos eſſe ſu-
ſcipiendos. Tales enim eſſe relinquen-
dos, qui Deos colant poſt nos. Dex-
tro pedi calceum prius eſle induen-

dum. Neque via publica ingredien-

dum &c. talia acuſmata fuere.

Pluri-
mum vero explicata acuſmata ea fuere,

quae ſacrificia concernunt, quo tem-

pore ea, & quo modo ſint peragenda:
item ea, quae de emigratione noſtra ex
vita agunt, & de ſepulktura, mortui quo-
modo ſint componendi. Quibusdam
eorum ratio quoque adiicitur. v. g. Li-
beros ſuſcipiendos eſſe, vt poſt te alium
Deorum cultorem relinquas. Aliorum
vero nulla datur ratio: & in quibus-
dam ille, qui obſecuturus eſt, praecepto
ipſis verbis adſtringitur: alia vero lon-
gius petita ſunt: vt, quod panis non ſit

TII
ſrangendus, quoniam ad iudicium apud
inferos conducit.
Et ad rationes, quod attinet, quae
talibus applicantur, illae non Pythago-
rae debentur, ſed ab aliis quibusdam
ſunt adinuentae, Pythagoreæ ſapientiæ
ſtudioſis, qui operam dederunt, vt
probabili eas coniectura explicarent.
Sic, quod vltimo fuit allegatum, Panem
non eſſe frangendum, quidam ita expo-
nunt: quod non oporteat congrega-
tionis cauſa factum difloluere: Cum
antiquis moribus Barbarorum omnes
amici ad vnum panem conuenerint. A-
lii malum omen non eſſe praebendum,
quaſi, quod auſpicandum eſt negoti-
vm, ſtatim ſit abrumpendum. ,
Fuit autem quidam Hippomedon, ib. n. 8,.
Agrianeus, Pythagoricus, ex Acuſina- N12.*
maticis, qui dixit rationes & demon- 1t0
ſtrationes omnium rerum iſtarum de- forte le-
diſſe Pythagoram. Verum quoniam gendum
illae a pluribus traditione funt propo-à
gatae, lisque ſemper ſegnioribus, hinc g,nnt
factum ait, vt rationibus amiſſis, ſola quod &
problemata relinquerentur. Atq; haed ad mar-
omnia, Mathematici quiaudiunt inter gin.Cod.
Pythagoraeos, vera eile largiuntur, ſed Sran.
cauſam diſtinctionis hancce fuiſſe a- manus
iunt. Pythagoras Ionia & SamoPolycra- docta al-
tis aetate exceſſit, atque in Italiam abiit, leuerat,
cuius regionis ſumma eo tempore feli- e
citas erat, vbi in principum ciuitatum eo 1 t ite
familiaritatem peruenit. Ad eorum omiſſo
illos, qui aetate eſlent prouectiores, ooρ
quibusque otii ſüpereſſet minimum, ſcribie
publicis quippe diſtractis negotiis, ita “α² ⁰
Vt difficile illis eſſet mathematica & de- ter e-
monftrationes animo complecti, ſimpli- geos ap.
citer diſſerebat, non minus id quoque lambl. c.
eis profuturum exiſtimans, cauſae licet vlt. refer-
non exponerentur, ſi, quid faciendum iut hie
ſit, illis exponeretur: quemadmodum mecon,
aegroti etiam, licet non inquirant,
quae cauſa fit praeſcribendi ſibi talis
medicamenti,

712 PARS VIII. DCIPLIM
medicamenti, ſanitatem tamen recupe-
rant. Cum iunioribus vero, qui labo-
randi diſcendique facultate pollebant,
demonſtrationes & mathemata com-
municabat. Ab his originem ſuam
deriuabant Mathematici, a reliquis A-
cuſmatici, ab Hippaſo maxime, qui

DIEI OPERAM. VT
PRoximo loco de ſtudiis agere lubet,
quae toto die a familiaribus ſuis tra-
Gari voluit. Plane enim iuxta prae-
ſcriptum eius viuebant, qui eius manu-
ductioni ſe commiſerant. Et matuti-
nas quidem ambulationes iſti viri per-
agebant ſoli, & in huiusmodi locis, vbi
quies, & congruum ſilentium, vbi tem-
pla, luci, & aliis in locis animis remit-
tendis idoneis. Nonenim cum quo-
quam conuerſandum exiſtimabant, an-
. tequam ipſi animum ſuum recte com-
poſuiſſent, atque intellectum recte con-
Rtituiſſent, ei autem rei ſolitudinem
conducere. Nam ſtatim a lecto fur-
gentes in turbam prorumpere, tumul-
tuarium eſſe putabant. Eamque ob
cauſam omnes Pythagorici ſanchiſſima
loca ſibi deligebant.
Amatutina deambulatione congreſ-
ſus inter ſe inſtituebant, in templis ma-
xime, aliisque eiuscemodi locis: tem-
pus autem iſtud docendo, diſcendo,
moribusque excolendis conſumebant.
jà. cXXI Ab huiusmodi ſcholis ad matutina
n. 97. Corporis exercitia pergebant. Plerique

Iambl. c.
XX. n.

95.

ibid.

in hortis & nemoribus: quidam etiam
halterum iactu, vel manuum contrario
e †— niſu, experiendi roboris corporis cau-
épay ſa: delectu exercitiorum facto, quae

minus ſibi maxime quisque conuenire arbi-
commo- 1
de Stanl. traretur.

poſft In prandio panis erat, aut mel, aut

bm.

CA P.

vnctione & curſu vtebantur: pauci lucta

Vinum vero witerdiu non gu-

PPTIHAGORAE BP.I. c. IA.
fuit ex Pythagoraeis. Cum tamen ille
doctrinam eorum vulgaſſet, & ſphae-
ram deſcripſiſſet duodecim pentago-a in Grae-
non, tanquam impius in mari periit, cis eſſe
ſcopum quem intendebat minime aſſe- oa-
cutus. ² *αα
Gev
eοαρ
IX. gloriam
bero in⸗-

PARTTTI FVERINT. ere
ſtabant. A prandio ciuilia tractabant gitut,
negotia, tam peregrinos quam ciues .
concernentia, prout leges iuberent:
Omne enim id genus pomeridianis ho-

ris procurabant. Circa veſperam ite-
rum deambulabant, non tamen ſeorſim
ſinguli, ſicuti mane ſolebant, ſed bini,
terniue, vna incedebant, repetentes,
quae didiciſſent, & in praeclaris ſtudiis
ſeſe exercentes. Ambulatione defun-
i ad balnea ſe confefebant. Poſt bal-
neum ad coenam conueniebant, ad
quam non plures quam X coibant. His
congregatis libatio & ſacrificia ſuffi-
mentis & thure celebrabantur. Hinc
ad coenam ibant, ante ſolis occaſum fi-
niendam. Sumebant vero & vinum,
& mazam, & panem, & obſonia, & ole-
ra, cruda pariter ac cocta. Apponeba-
tur enim caro de animalibus, quae ſa-
Ccrificare fas eſſet. Raro autem veſce-
bantur obſoniis e piſcibus paratis, quo-
niam eorum nonnulla, propter certas
cauſas, maxime noxia crederent: raro
item carnibus animalium veſcebantur
innocuorum. Poſt coenam libatio, in-
de lectio, ſequebatur. Mos autem e-
rat, vt natu minimus legeret, natu ma-
ximus praeſideret, quidque, aut quo-
modo legendum eflet, praeciperet. A-
bituris pincerna libamen infundebat,
libatione vero durante ſenior iſta ede-
bat mandata: plantam ſatiuam vel fru-
Gtum non efle laedendam, (neque ani-
mal innocuum vllum:) de Diis
Daemonibus

Diꝛemo⸗
dum el
bene ir
Kbene
dum:
ddhis
bant.
Ve
dam,

tamen ile
Pue.
Pentago. ia0re.

l perilt s el .

Rhha⸗ R

4
elor

glonin
bery in.
bentori ;/
obtinvit,

rachabant
Im clues
uberent:
AInss ho-
ram ite⸗
ſeorſum
ed binm,
etentes,
ſtudiis
Gefun-
0Rbal⸗
I, a0
nt. Hs

quo⸗
certas
Ir
NANI
io,in.
ein e-
um⸗
quo⸗
t A.
lebat,
ee.
feu⸗
Ali⸗
Ms

S

Daemonibus & heroibus bene loquen-
dum eſſe, & ſentiendum reuerenter:
bene item ſentiendum de parentibus

& benefactoribus eſſe: legi ſuccurren-

hant.

Iambl. c.
XXIX. n.
165.
4

dum: ſeditionem debellandam eſſe: His
dictis domum quisque ſuam diſcede-

Veſtem geſtabant puram & candi-
dam, ſimiliaque ſtragula e lino facta“

DIEI OPERAM VT' PARTIITI FVERINII

.

713
ſubſternebant, ex pellibus vellana nul-
lis vtebantur, venationes enimminime
probabant.

Haecque ſunt, quae illi ſocietati vi-
rorum inculcabantur praecepta, par-
tim victum concernentia, de quo paulo
poſt plura dicemus, partim omnem vi-
vendirationem.

,

„ChAP. X. L
EXAMEN ACTORVM MATVTINVM ET VESPERTINVM.

Aec vero omnia, & quicquid a-
gendum die iucumberet, mane an-
tequam ſurgerent, expendebant, &
nocturno tempore, antequam ſomno
ſe permitterent, examinabant, gemina
iſta ratione memoriam exercentes. Pu-
tabant quaecunque didicerant audiue-

rantque, memoria eſle retinenda, le-

cCtionesque ac doctrinas ita eſſe in ani-
mo defigendas, vt repetere, quod didi-
ciſſent, valerent: hoc enim eſſe, quod
cognoſcendum ſit, animoque circum-
ferendum. Hanc ob cauſam pluri-
mum memoriae facultatem excoluere,
eam exercebant, multumque curae illi
impendebant: neque ante diſcendi fi-
nem faciebant, quam firmiter, quae edo-
cti eſſent, animo comprehendiſſent. Py-
thagoraeus nunquam e lecto ſurgebat,
quin prius in memoriam ſibi feuocaret,

quae pridie acta erant, quae ita mente

recolebat. Mente recenſere niteba-
tur, quid primum e lecto vbi furrexiſ-
ſet, vel audiuiſſet, vel ſeruis mandaſſet,
quid ſecundum, quid tertium & ſic

porro. Tum domo egreſfſus, cui ob-
vius fuerit primo, cui ſecundo loco.
Quos ſermones cum primo miſcuerit,
quos cum ſecundo item, quos eum ter-
tio, & ita cum reliquis: memoria enim
repetere conabatur, tota quicquid a-
tum eſſet die, eo quo actum fuerat or-
dine. Si vero expergefacto plus otii
ſupereſſet, tum etiam eorum, quae a
tribus inde diebus acta erant, meminiſſe
nitebatur. Hac ratione memoriam
excolebant imprimis, nihil*enim ma-
gis ſcientiae & prudentiae conducere
arbitrabantur, quam multarum rerum
memoriam.

Atque id faciebant ex ipſius Pytha- porph. p,
gorae inſtitutione, duorum enim tem- 198.

porum potiſſimam curam rationem-
que habendam eſſe monebat, eius ſcili-
cet quo cubitum itur, & quo cubitu
rurſum ſurgitur. Vtroque tempore
cum animo perpendendum, & iam ante
peracta quae ſunt, & peragenda. Atque
actorum quidem rationes vnicuique a
ſemetipſo eſſe exigendas, agendis

* Ibid. n. 100. pro uar†ινααα leg. udri
Xiv. Laertius ramen VIII expreſſe ait linum in
vſu in iſtis partibus tum nondum fuiſſe. Stanl. La-
ertio opponas Thucydidem, qui L. I. õ
vy&α antiquiſfimum veſtimenti genus dicit. Imo
Homero Il. B' v. 529. M⅓“Ndνιοιπ vocatur Aiax
Oileus, vt & Amphius ibid, v, 330.

*xX Ex lamblicho emendandus eſt Diodorus in
„ H — .
Excerpt. Vales. p. 245. legendo: 2 Yao Kei-
. 2 / 28 8 —
Cor 0 ° τιειαα Oosn, rτ. Tοα
. „ „ X
à*τD7ν Nνιaν 7τ+ω ναι ατπιςνα²
uovevar.

XX XX autem

Idyll.

XVI.

4 PARS VIII. DlsSCIPLINA PFTAG. P. F c. I.

autem caute, prouidendum. Ideoque
vnumquemque hos verſus ante ſo-
mnum ſibi occinere voluit:
Nec feſſa in dulcem declines lumina
Jomnum,

Quinter cundia prius repetiueris acdta

dici.
Quae praetergreſus? gquid gesſi in
tempore? quid non?
Hos vero antequam ſurgeret:
Eſomno primum ouigilans cum ſtrata
relinquis,
Diſponas animo luce expedienda fu-
tura-
Huc ſpectat Pythagorica, quam vo-
Cat, Aoραρνια Auſonii:
Vir bonus, & ſapiens, qualem vix rep-
berit unum

WMillilus e multis hominum, conſultus

Apollo,
Iudex ipſe ſui, totum ſe explorat ad vn-
guem.
Quidprocerer, vanique ferat quid
opinio vulgi,
Securus, mundi inſtar habens, teres
atque rotundus:
Externae ne quid labie per laeuiaſe-
dat.
WMWe, dies quam longus erit ſub ſidere
Cancri,
Quantagque nox tropico ſe porrigit in
Capricorno,
Cogitat: & iuſto trutinae ſe examine
benſat

Ne quid hiet, ne quid protuberet. An-
gulus abquis
Partibus vt coeat, nil vi deliret amuſ-

ſes.
St ſolidum quodcunque ſubeft nec
inania ſubtus
Indicet acmotus digitis pellentibus
iAas.
Non prius in dulcem declinat lumina
ſomnum, —
Omnia quam longi reputauerit acta
diei. .
Quae praetergreſus? quid geſtum in
tempore? quid non?
Cur iſti facto decus abfuit, aut ratio
illi?
Quid mihi praeteritum: cur haec ſen-
tentia ſodit,
Quam melius mutare fuit? miſeratus
egentem, 3.
Cur aliquem fracta perſenſimente de-
lorem?
Quid volui, quod nolle bonum foret?
viile honeſto
Cur malus antetuli? num dicto, aut
denique vultu
Perſtrictus quisquaim!? car me natu-
ra magis, quam
Diſeiplina trahit? Sic dicta, & facta

per omnia

Ingrediens, ortoque a veſpere cuncta

réuolluens,
Ofenſus prauis, dat palmam & prae-

mia relbtis.

CAP. XI.
DE OCCVLTANDIS DOCTRINIS SAPIENTIAE.

Pkaeter quinquennale filentium
(zeναοατςνςοοοναπHοο. uod exercen-
dum erat Pythagoraeis, dum inter Exo-
tericos efſent, aliud erat obſeruan-
dum, quod exezeu ia mayre) ipſis
dicebatur, hoc eſt, ſlentium per-
betuum „ proprium Eſotericis, non
aduerſus ſe inuicem exercendum
quidem, verum aduerſus omnes,

qui ex ſocietate eorum haut efſ-
ſent.

Praecipua dogmata, quibus diſci-Iambl. c.
plina eorurm continebatur, fibi ipfis XXXII.
ſeruabant, tanquam arcana, quae pro- n. 226. fq

ferre non liceat, accuratam aduerfus

extraneos ραανοσRοαο bſeruantes, ſine

ſcriptura, ſoli memoriae ſucceſſo-
rum mandata ea ſeruantes, quibus
tanquam

erer 4.
rer eng
N: ner
AMennihu⸗
1 lumine
zi ce
ſun in
Out ronis
uelſen⸗
ſeratus
Mech-
feret
go, ant
utr.
ſalle
cunc

frle-

ur e.

ilei-lanbl.e⸗
iis,
e . 0-
letſis
ſine
ceſlo⸗
uibis
H

1226.-4

DE OCorILITANDIS DOCTRHIS APIENIIA. 5
tanquam quaedam Deorum myſteria poſſit; endem modo diuinus ille vir
ea tradebant. Qua ratione effectum philoſophiae ſtudioſos praeparabat, ne
eſt, vt nihil eorum, quod alicuius eſſet imponi ſibi pateretur ab iis, quos bonos
momenti, in publicum emanarit. Quod honeſtosque fore ſperaret. Neque
longo tempore inculcatum eſſet, atque enim doctrinam adulterinam vendi-
a diſcentibus apprehenſum, intra pri- tabat, neque pedicis vtebatur, qui-
vatos tantum parietes ſubſiſtebat. Si- bus plerique ſophiſtarum iuuentutem
que extranei, &, vt ita loquar, profa- irretiunt, ſed rerum diuinarum hu-
ni eſſent praeſentes, viri (id enim manarumque peritiſſimus erat. Cum
nomen Pythagoraeorum) per ſym- Sophiſtae contra, eius diſciplinam
bola ſibi inuicem animi ſenſa explica- mentiti, ſub hoc praetextu multa mi-
bant. rabilia praeſtent, iuuenes indignis mo-
dis, prout in eos inciderint, irretien-

Hac de cauſa Lyſis Hipparchum in- tes, quo ipſo auditores ſuos feroces

XVII. o. crepans, quod cum hominibus, qui ne- reddunt atque procaces. Scientiam
75. que initiati, neque diſciplinis & con- ſcilicet & doctrinam libere cxplica-

templatione imbuti eſſent, doctrinam tam, moribus incompoſitis & turbu-
communicaſſet, inquit: * Aiunt te lentis inſtillant. Perinde vt ſi quis in
vulgare philoſophiam promiſcue o- puteum profundum, & alto luto reple-
mnibus accedentibus te, quod nolit tum puram limpidamque aquam infu-
factum Pythagoras, idque tu, Hippar- derit, qua ratione & lutum magis tur-
che, magno labore didiciſti. Sed batur, & aqua ſimul corrumpitur, ita ſe
non obſferuaſti, o bone, guſtatis deli- res habet cum magiſtris & diſcipulis.
ciis Siculis, quas iterata vice deguſtare Pectus enim & cor eorum, qui initiati
minime decebat. Si mentem mutaue- non funt, perpetua quaedam & denſa
ris, laetabor, ſin minus, mortuus es mi- dumeta obſident, quae quicquid eſt mo-
hi. Dixit enim ille, meminiſſe nos deſtiae, manſuetudinis & rationis, ob-
debere, quod pium ſit, diuinis huma- fuſcant, vt ibi incrementa capere ne-
nisque monitis id exigentibus, bona ſa- queant impedientia. Hinc omne ge-
pientiae cum iis haut communicare, nus deriuatur malorum, creſcitque, &
uorum anima, ne per ſomnium qui- impedir rationem, neque prodire ſinit.
em purgata eſt, Neque fas eſt, ob- Matres illorum dumetorum nomina-
vio cuiuis porrigere, tanto labore par- bo, intemperantiam & auaritiam, foe-
ta quae ſint, Dearumque EFleuſiniarum cundiſſimam vtramque. Ex intem-
myſteria evulgare profanis: aeque e- perantia oriuntur nuptiae nefariae, li-

nim iniuſti atque impii ſunt, alteru- bido, ebrietas, Mtupra, voluptates prae- boαα

trum horum qui fecerint. Decebat ter naturam quas ſint, & appetitus qui- Stanlei.
6 orrußt 6-

ones,

ad animum reuocare, quantum tem- dam vehementiores, ad mortem & rui-
poris conſumſerimus in eluendis ani- nam ducentes. Sunt enim, quos ita
mi maculis, vt, quinquenni exacte abripuit voluptatum impetus, vt ne
ſpatio, ad doctrinam eius qui admit- matribus quidem natabusque abſtinue-
teremur, idonei redderemur. Sicut rint. Imo ciuitatum legibus perru-
tinctores enim veſtimenta tingenda la- ptis, tyrannica vi homines in car-
vant prius, & premunt, vt ita imbi- ceres coniiciunt, atque vincula cir-
bant tincturam, ne elui ea poſthac cumferentes, vi eos ad mortem
XXXX Z rapiunt.

Porphyr.,

p. 201.

—

7¹6

parricidia, ſacrilegia, veneficia & quic-
quid eſt eius generis, deriuantur. Pri-

mumigitur ſyluas illas, in quibus haec

vitia ſtabulantur, igni ferroque, & omni-
bus diſciplinarum machinis purgare
oportet, mentemque liberare ab iſtis
malis, tum vero vtile aliquid ei inſere-
rere. „ Ita Lyſis. Neque iſta loquen-
diratio: ſé mentem nonmutaueris, mor-

DE DOCIRINA
PA R

PpAns PII DsocwaIτ1ν.uν PPTEAGORAE P. ITeIII.
rapiunt*. Ab auaritia rapinae, furta,

tuus es mihi, ita ſimpliciter eſt accipi-
enda. Hic ipſe enim Hipparchus eo,
quod ſcriptis Pythagoricas doctrinas
euulgaſſet, ex ſchola eiectus eſt, eique

Clem. A-:
lex. ſtr. V

b. 574. DO
ſupra c.

monimentum ereétum, perinde ac ſi VII.

mortuus eſſet, iuxta conſuetudinem
ſcholae antea memoratam, tam ſancta
erat Pythagoraeis taciturnitatis obſer-
vatio.

PYTHAGORAE
§ I I.

CAP. I.

Enti perpurgatae diſciplinae, vti-
lia quaedam ſunt adhibenda. Ad-
hibebat autem ea certis quibusdam ma-
chinis rationibusque excogitatis: ſen-
ſim atque ſenſim, ad rerum aeternarum
& incorporearum, perpetuo eodem
modo ſe habentium, contemplationem
mentem adducens, ita quidem, vt a mi-

nutioribus ordine progrederetur, ne

ſubita mutatione illa auerteretur, atque
ita renueret, ob tantam tamque diutur-
nam nutrimenti prauitatem.
Eam in rem mathematicis ſcientiis, &
ſpeculationibus, quae inter corporea &
incorporea medium tenent (triplicem

SCIENTIAE AD PHILOSOPHIAM PRAEPARANTES.

mentorum deſiderium abducens. Quo-
rum ope contemplationem eorum,
quae vere exiſtunt, introducendo, ho-
mines beatos reddebat. Mathemati-

carum ergo artium vſus in hunc finem
adhibebatur.

Hinc erat, quod Iuſtinus Martyr, Iuſtin.

Pythagoraeo ſe addicens, multi in ſapi- Mart. Di-
entia ſupercilii viro, eiusque auditor al. cum
eſſe cupiens, interrogatus ab eo fuerit, H

an in Muſicis, Aſtronomia item, & Ge-
ometria ſit verſatus? An exiſtimas, in-
quiebat, te quidquam perſpicere eo-
rum poſſe, quae ad beatitudinem per-

enim dimenſionem corporum inſtar
habent, impaſſibilia tamen ſunt perinde
ac incorporea) veluti praeexercitatio-
nibus vtebatur ad contemplationem
eorum, quae vere exiſtunt: artificioſa
quadam ratione mentis oculos a rebus
corporeis, nunquam in eadem condi-
tione & ſtatu permanentibus, ad ali-

CAP.

tinent, niſi haec prius cognoueris, quae
animum a ſenſibilibus ad intelligibilia
Percipienda idoneum reddant. An ſi-
ne iſtis honeſtum & bonum contem-
platione aſſequi poſſis? Ita poſtquam
prolixe haec ſtudia commendaſſet, eum
repudiabat, faſlum quippe iſtarum re-
rum ignorantem ſe eſſe. 5
II.

MATHEMATICA, EORVM NOMEN, PARTES.

Procius

in Euclid. S

L. I. p. 13

Cientiae illae uædud—r nomine a runt, ideo quod omnis uc noς fiue di-
Pythagora primum appellatae fue- ſeiplina ſit reminiſcentia, quae non

* Diſſimulari non poteſt iſta minus feliciter
Stanleium expreſſiſſe. Melius ill. Obrechtus:
Ime ciuitatum legibus perruptis, ſub cupidita-

tum tyrannide, manibns quaſi a tergo reuinctir,
Beluti mancipia in extremam perniciem biolenter

ſunt detruſt. extrinſecus

extrinl
modun
s ſer
forma
ſcient
ſoluit
rende
CCgli
u t. Torn
lo. bn. ambirt
Tteichi
dini,
Vam
diuide
Nel⸗
itu
meti⸗
ratin
nnali
ſente
Phatn
eII. S
ce que
conte
ud tume
at. (
dar ineg

„

e, n
ventha d
fſocins. id
d leg. Ieb
Sroun
1ud gi
areee
rge qu
ar u- li
Ea Ma- dil
Seh e Co
. ſpe
o
a, ſua

ſt Aecipi⸗
rchuseo,Cen 4
ockrinn erſr
ene e
e Ac ſi Fl.
udinem
n ſincti
obler⸗

urty utn,
li-Mn Di.
litoral. cum
en
Ge.
Hin⸗
e eo⸗
per⸗
quae
bilin
uſe⸗
tem-⸗
a
eumm
11e

tis,
te/

/
vo.

PROPAEFDEVT. PHILOSZS MATHEMATIOA.

extrinſecus animae adueniat, quemad-
modum adueniunt imagines ab obie-
„ (Ctis ſenſuum in facultate imaginatrice
formatae. Neque aduentitia eſt illa
ſcientia, qualis ea eſt, quae opinione ab-
ſoluitur, ſed ab iis, quae nobis appa-
rent, excitatur, atque intus perficitur a
cogitatione in ſeipſam conuerſa.

Ia. ib. p. Iotum Mathematicarumn ſcientiarnm

10. än. ambitum in quatuor partes Pythago-
raei diuidebant. Partem vnam multitu-
dini, alteram magnitudini attribuentes:
vnamquamuis vero in duas partes ſub-
diuidebant. Multitudo enim vel in ſei-
ſa ſpectatur, vel ſpectatur in alio. Ma-
gmnitudo vel quiſcit vel mouetur. Arith-
metica' igitur multitudinem conſide-
rat inſeipſa, Muſica eandem ſpectat, ſed
in alio. Geometria magnitudinem quie-
ſcentem, & mobilem Sphaerica contem-
platur.
Scientiae vero iſtae multitudinem at-
4 que magnitudinem non ſimpliciter
7 contemplantur, ſed quod determina-
B' &— tum eſt in vtraque. Scientiae enim haec
arer Conſiderant abſtracta ab infinitate, ne
fer dor incaſſum in eorum vtroque id, quod in-
Krend ſenitum eſt, attingant.? Quando igitur
sertBa- tà docent ſapientes, non accipiendum
id de ea eſt multitudine, quae eſt in ipfſis

rocius. 7
b leg. rebus ſenſibus obuiis, neque de ea,

ib. p. II.

init.

Jes rn quam in corporibus percipimus ma-

xXα 6& gnitudine, eorum enim contemplatio

D xτερoροo Phyſicae, non Matheſeos, eſt. Verum

aao- quoniam creator omnium ſumebat V-
aνuα= Hionem, & diuiſionem, identitatem &

gα M diuerſitatem, quietem & motum, ad

em ue- Complendam animam, eamque ex iſtis
ſpeciebus, docente Timaeo, formauit;
concipienda res ita eſt: quod intelle-
AQus ſubſiſtens iuxta iſtam diuerſitatem
sâa. ſuam, & iuxta diuiſionem proportio-

717
num multitudinis, atque ſeipſum co-
gnoſcens, quod & vnus ſit, & multi-
plex, numeros ſibi ipſi proponat, atque
eos pariter, ac Arithmeticam eorum
ſcientiam, gignat. Ex vnione vero
multitudinis, & communicatione cum
ſeipſo ac colligatione Muſicam acquirit.
Quamobrem Arithmetica Muſicaman-
tiquitate excellit, cum ipſaanima pri-
mum a creatore diuidatur, tum propor-
tionibus quibusdam coniungatur. Rur-
ſum vero operationem in ſeipſo ſtabi-
liens, iuxta conſiſtentiam ſuam, ex ſeipſo sαρ.
Geometriam elicit, & figuram vnam, &
principia omnium figurarum, ſed iux-
ta motionem ſphaericam. Nam & ipſe
ſphærice mouetur, ſemper vero eodem
modo ſubſiſtit iuxta cauſas & principia
circuli, rectum & circulare. Atque ideo
Geometria praecedit Sphaericam,
quemadmodum quies motum.

Quemadmodum vero anima iſtas ibid.
producit ſcientias, excitationem idea-
rum, quae eſt potentiae infinitae, non
reſpiciens, ſed ad limitationem finiti in leg.
variis generibus ſuis, hinc dicunt infi-voαια
nitum a multitudine & magnitudine ſe Yüve pre
remouere, & circa ſolum ſinitum, verſa-xta-
rI. Mens enim in ſeipia ſita habet o-Yez.
mnia multitudinis & magnitudinis
principia: quoniam tota ex aequalibus
in ſeipſa partibus, vnaque & indiuiſibi-
lis cum ſit, & diuiſibilis viciſſim, mun-
dumque exideis producit, eſſentialis

finitatis & infinitatis particeps fit; ex

rerum, quas intelligit, contemplatio-
ne. Intelligit vero ea ex parte finiti,
quod eſt in eis, non ex parte infinitatis
vitae. Haec opinio eſt Pythagoraeorum,
eorumque diuiſio quatuor ſcientiarum
Hucuſque Proclus.

XX XX 3 SECTIO

718
SECT.

PARS VIII DBCIPLINA PFTHACG. P. M. & TL. c. I. I. II.

ARITHMETICA.

Vatuor iſtarum diſciplinarum
quaenam illa eſt, quam primam ad-
diſcere necefſe ſit, i. e. quae natura ſua
ſit ante ceteras, & praecipua, princi-
piumque, radix, & mater reliquarum'-
Arithmetica* non tantum quoniam
ante reliquas eſt in mente omnia effi-
ane- Cientis Dei tanquam ratio ornans &
gαποαα. exemplaris, iuxta quam creator vni-
verſorum omnia ex materia ad fines
ſuos condidit, tanquam iuxta oναει⁰-
ryua quoddam & exemplar archety-
pum. Verum etiam quoniam ſecun-
dum naturam prius genita reliqua tra-
hit, non vero trahitur a reliquis. Ita
animalis natura prior eſt in rebus na-
turalibus, quam humana. Animali e-
nim natura fublata, humana etiam tol-
litur, non vero viciſſim ſublata huma-

CAP. I. “ .
NVMERI DVO GENERA, PRIMVM GENVS INTELLECTVALIS

na natura etiam tollitur animalis. At-
que de his plura apud ipſum Nicoma-
chum.
Timaeus quoque affirmat Arithme- Laert.

ticis praecipue ſeſe addixiſſe Pythago-VIII, 12.
ram. Stobaeus: omnibus aliis ſcien- Ecl Phyſ.

tiis eam dicit praetuliſſe, atque in luce c. II.
& claritate collocaſſe a mercatorum vſu inmut
abductam. Hinc Iſidorus atque alii zcn un
inuentorem arithmeticae dicunt, nu- b Iäidor,
merique diſciplinam apud Graecos Origin.
primum Pythagoram conſcripfiſſe a- L.lllc.
lunt, deinde a Nicomacho diffuſius 2 conf.
compoſitam. Et magno quidem ſtu- denar.
dio circa numeros verſabatur, tantum- Pythag.
que eam omnibus aliis praeferebat, Vt c. l.. 6.
ſummum hominis bonum in exactiſſi- Stob. c.
ma numerorum ſcientia poſitum exi- 60.

ſtimaret. Thera-

p. 152.

IN MENTE DIVINA.

a Ni . . . .
cken Vmeri genera duo ſunt, intelledua-
bLambl.“ is vel immaterialis, & ſcientifcus.

vita Numerus intellectualis eſt ſubſtantia
Pyth. c. aeterna numeri, quam Pythagoras in
28. n. ſermone de Diis bprincipium eſſe di-
e ITevn. xit prouidentiſſimum Vniuerſi, coeli
Smyrn. atque terrae, & intermediae naturae.
cap. 2. Praeterea radix eſtdiuinorum, & Deo-

ſn. rum, & Daemonum. Hoc eſt quod
WMeurl. Principium vocat, fontem, & radicem

Denar. omnium, atque definit, quod ſit id, quod
c.I. p. ante omnia exiſtit in mente diuina, a
F. ſd. quo & ex quo omnia ordine digerun-
Ainnen, tur, atque indiſſolubili ſerie numera-
c. v. ta manent. 4
Omnia enim quae in hoc mundo 2

natura ordinantur, vt iuxta artis regu-
lam moueantur in partibus & in toto,
diſtincta & adornata eſſe a prouiden-
tia & mente omnium conditore ſecun-
dum numerum, apparet. Exemplar ·
vero conſtituitur per applicationem,
(tanquam rationem principii, quae
praecedit impreſſiones rerum,) numeri
praeexiſtentis in intellectum Dei, mun-
di huius conditoris. Hic intellectua-
lis eſt tantum, & totus immaterialis,
fubſtantia vera, iuxta quam, quippe
perfectiſſima quae ſit ratio artificiaſis,
omnia perficiuntur, tempus, coelum,
motus, ſidera variique eorum cir-
cuitus. 4

* Nicomach. Agi αατπα ασαραρg (ita e⸗
nim ſupplendus eſt titulus ex p. 30. 35. 4 4. 62.
76.) cap. IV.

** Leg. rgoveniHas ᷣτραιαα νwvv*HN s &e.
vs. &ρστιν..
CAP.

N

Meurr.

peut. XTĩ ñ“64

ünali
ſionen
Mode- mMon
ltus e ſiollen
Prgkell Diente
ſinent

Py

Mnon 1
es 1.
iuthem. e

*4 Pen
enti
bilit
riun

H Anon.

Photi “D
autor

iiney-

ing. 4,. Ul.
b. l.

1Potat.
–
dde
Themiſt,

c. p.68.

ęR inplic.]
comm .
256.27. 1
AAP. I
II. derr
inlelog n
II.v.

It
Nicom!

iithm, 1

ll.

malig. At.
Neom-

Pytlugo- vil l,
lis ſcien Pilnit

lein luce ,.

torum vf init.
„ ſidor.

inChro,

Aque al

icunt, nu-d glon
I Gtruecos Oign.

l 1. L.lll. c. 6
Effuſi n
idemt Meurl.
ndenn tl-ee .
Ir tantumn- Pyttag,
fetebat, rcl6,

Thera-
heirt. Al.

.

NNyD6

rtis legu⸗
in toto,
rouiden⸗
te ſecun⸗
Exvemphr
cationem,
Ppi, Iune
n)uumer!
Dey,mun⸗
nelectun⸗
muteriglss,
gup e
räinclilis,
. Cvelumn,
un Cl-

—
lule N

.

Nicom.
Arichme. Laett

comm

erllil
, (it, fn.

NyMERI GENVS

NVMERI GENVS S

PRIMVM ET SECOVNDEVAM. &e.
CA P. II.
ECVNDVM, SCIENTTFICOVM,

719

EIVS PRINCIPIA.

Nv merus Scientificus ille eſt, quem
Pythagoras definit, rationum ſe-
minalium, quae in monade ſunt, exten-
ſionem, & productionem in actum, vel
: Mode- monadum congeriem ſiue progres-
stoh Ecl. 10lem multitudinis, a monade inci-
Phyfe. I. Pientem, regreſſionem in eandem de-
ſinentem.

Pythagorici terminorum expoſitio-

1. C,

Lheon nes l. appellationes omnes, quibus pa-
em. . . .
c, 4. Tes & impares numeri intelliguntur,
principia dicunt eſſe numerorum [ſci-
entificorum v. g. trium in infenſibili-
bilibus principium dicunt eſſe terna-
rium, quatuor inſenfibilium quater-
narium, atque ita de reliquis numeris.
Anon. Diſtinguunt autem vnitatem ordda,

Phomi & vnum zv. * Vnitas enim abiis exiſti-

quo a corporibus incorporea.

.

vel vt Moderatus rem exprimit: Vni- 5i rär
tas eſt innumeris, vnum vero in nume- dor-
rabililus*, idque corpus eſt, quod eſt α0
diuiſibile in infinitum, ſic vt numera- agad-
bilia a numeris hoc pacto differant, ατα*αα
Simi- adde
li modo duo eſt in numeris, indeter- ETheon.
minatus vero eſt binarius. Vnitas? cae.
quidem ſecundum aequalitatem mo-b Ano-
dumque ſumitur, dualitas autem ſe- nym.
cundum exceſſum & defectum. Ita- guorit
que medium modusque non poſſunt Pveh.
recipere magis & minus, ſed exceſſus
& defectus, cum in infinitum proce-
dant, id recipiunt. Ideoque ipſam
dualitatem vocant infinitam. Nume-
rum cinfinitum eſſe afferentes, non The-
illum quidem incorporeum, & ab o- miſt. in

mni ſeiunctum materia, ſed illum qui 1 25.

svy- Mabatur, quae in intellectualibus exi- àa fenſilibus rebus non eſt ſeparatus, :nit. p. 67
thag. ap. ſtit. Vnum vero id, quod in mumeris: autumant. d Ariſt.
Krob. 1. c. Phyl. III,
CA P. III. .

DVO GENERA

:Buſtrat. QCientificorum numerorum duo

Ethic. un
.. ) genera Pythagoras conſtituit, vnum

Themiſt, Enitunm inaequalem, alterum infenitum
l.c., p.68. a equalem. Numerus aequalis ? iuxta
Simplic. Pythagoricam definitionem, eſt, qui
26.27. 11 maxima & minima paruer diuiſio-
à phyf. Dem admittit, in maxima ratione ma-
II. Serv. ghitudinis, ( dimidia enim ſunt partes

in clog. maximae) in minima ratione multitu-

VII. v. qinis (binarius enim eſt numerorum

NVMERI SCIENTIFICI AEWALES
ET INAEQVALB8BsS.. .

Sed in hoc Pythagoraei a Platonicis e The-
disſident“, quod non vnumquemque mic. I. e,
numerum ſed parem tantum dicant eſſe
infinitum, eumque eſſe cauſam ſectio-
nis eius, quae in partes aequales in in-
finitum extrahitur, & propria natura arob. Sa-
ſua gignere infinitatem in rebus, in qui- turn. I,
bus exiſtit. Limitatur vero ab imnaequali, 13.
id enim ſi accedat ad aequale, impedit i3.

omn.

eius ſectionem in partes duas aequales. 5
ap. I, 6.

BNden minimus) iuxta naturalem duorum Imparis numer ſecretum a Pythago- f'Seru.
Arichm, iſtorumn generufh oppoſitionem. In- ra inuentum dicitur 4, & maſculae efſſe ad Ecl.
aegualis eſt qui hoc non admittit, ſed virtutis-Diisque cœleſtibus propriumt, Virgil.V.
in duas partes inaequales diuiditur. quibus nunquam non eo numero facra Ti 65.
. klut. de
X Archytas tamen & Philolans Vnum & vnitatem vnum Theon Smyrn. Mathem. Platon. Iſid. &
vynitatem indifcriminatim appellabant , atque c, 4. Oſir. p.

fiebant, 361. A.

1

720
e fiebant, qui & plenus ac perfectus dici-
.de Ho- ——. 1 .
meri ture. Aequalis indigens eſt, & imperfe-
poeſt. tus atq; femineus, & inferis proprius h,

Cenſorin. quibus aequalia offerebantur.
. Praeterea, quaecunque ab impare
numero generantur, ea maſcula ſunt,
adde quaecunque vero a pari, ea feminina.
Macrob. Nam numerus par, ſectioni atque pas-
Somn. ſioni obnoxius eſt, impar, vtriusque
Sei. 6. expers, & efficax. Ideoque ille qui-
ee: dem femina nominatur, hic mas. Nu-

Nyr nag. merus, qui ex potentia vel multiplica- admodum gnomones in Geometricis. n The.-
c. II. CAP. IV. miſt.
Ane DE NVMERIS SYMBOLICIS. n Ny
Pahlem. Pchagorej , vt Moderatus Gadita- misque fecere. Cum enim incorpo-p. 636.
Tetrabi L nus ait, qui doctrinas eorum eru- reasformas ac prima principia verbis

bl. L. I. dite libris complexus eſt XI, mathe-
p. 29. maticis ſcientiis, tanquam gradibus qui-
enp, busdam vſi praeparationis ad contem-
thag. p. plationem eorum, quae vere exiſtunt,
2 ,2., ſtudioſe addicti numeris fuere, hanc
quidem ob rationem: Cum nempe
primas formas primaque principia ora-
tione perſpicue explicare nequirent,
quod & intellectu & prolatu difficilli-
ma ſint, ad numeros, manifeſtioris do-
ctrinae cauſa, confugere: Geometras
atque litteratores imitati. Vt enim
hi litteras earumque poteſtatem tradi-
turi, ad notas illas coufugiunt; eas-
que veluti prima docendi elementa
eſſe dicunt. Nihilominus poſtea do-
cent, notas illas non eſſe elementa, ſed
illarum opera vera elementa cognoſci.
Et Geometrae cum fornmias incorpore-
as verbis proponere non valeant, ad fi-
gurarum deſcriptiones confugiunt:
dicentes hoc (Oι)triangulum eſſe; non
quod hoc ipfum, quod ſub adſpectum
cadit, triangulum eſſe velint; ſed iſtud,
quod eiusmodi figuram obtinet, quod-
que huius ope conceptum atque co-
gnitionem trianguli animo repraeſen-
tat. Idem ergo & Pythagorei in pri-
mis rationibus ſiue affectionibus for-

qui binarium matrem numeri dixit, v- Meacl.
nitatem Patrem. Hinc dicebant Cos den. Py-

PARS VIII. DSCIPLINA PFTIAG. P. II. §& Lc. W.

tione paris & imparis prodit, à8b7A“nαον.
Aug, h. e. hermaphroditus dicitur.*“ Theolo-

Eam opinionem a Zarata accepiſſe gum. A-

Pythagoras! videtur, praeceptore ſuo, rninet⸗

numeros qui vnitati magis ſimiles ſint, chag.c. II.
hoc eſt inaequales, optimos eſſe. I plur de
Numeros inaequales gnomonas vo- autm.

. . .. creat. T.
cabant, quoniam quadratis additi, ſem-1 ⅞.

per ſpeciem quadrati retineant, quem- Iorz. E.

tradere non poſſent, ad demonſtratio-
nem pernumeros confugerunt: atque
ita vnitatis quidem, & identitatis atque
aequalitatis rationem, cauſamque ami-
cae conſpirationis atque mutuae affe-
ctionis & conſeruationis vniuerſi, ſe-
cundum idem atque eodem modo ſe
habentis, vnum appellabant. Vnum
enim illud, quod in particularibus con-
ſpicitur, tale exiſtit; partibus vnitum
& conſpirans, ob primae cauſae parti-
cipationem. Diuerſitatis autem atque
inaequalitatis, omnisque diuidui & in
continua mutatione verſantis & modo
hoc, modo illo, modo ſeſe habentis
biformem rationem, binarium voca-
bant. Nam & binarii in rebus parti-
cularibus talis natura eſt. Neque ra-
tiones iſtae a Pythagoricis ſolum agno-
ſcuntur, ab allis vero non item: ſed
& ceteros philoſophos potentias quas-
dam vnitiuas, atque vniuerſa haec con-
tinentes, reliquiſſe videmus. Et ex-
tant apud eos rationes quaedam ae-
ualitatis, diſſimilitudinis atque diuer-
itatis. Haſce ergo rationes, vt do-
docendi modus magis perſpicuus fo-
ret, vnitatis atque binarii nomine ap-

pellarunt. Nihil autem apud eos
differt,

ego F.

Moden
ap. Srod.
Ecl. ppyl.
e. II,
4
„ 1 .1
47 79
hen
— t
4e rt

dan

NSe
adde .
Meutt.
Denar,
Pythag.
. ,

ze

6

tiir.

Cepiſlegnn 4.
Creſu, ithmet,
Girit, . Ale.
nt Es en .
les ſint, thigell

l.

.⅜. anim. R
liti ſem.
uem. 1or, b,
EtEICIS. n The.

1orO., ,

velbis
ſtratio-
atqlue
Satge
Geathi-
e afle-
li, le-
lo ſe
Tnum
ScO-
niru
palti⸗
atque
in
nodo
bentis
vVOC½
Parti⸗
lerr.
agno⸗
,ld
las⸗
CCM-
t ex
n de⸗
Auer⸗
t Co⸗
1s f0
neq
6

Mo

D nedr⸗ Aar,

Moderat

—

AA0ONAS SEY NITAA 428 J1

differt, ſiue biforme, ſiue inaequali-
forme, ſiue diuerſimodum dicatur.
Atque eadem ratio in ceteris quo-
quenumeris obtinet. Singuli enim
certarum quarundam potentiarum lo-
cum vicemque ſuſtinent. Etenim in
rerum natura aliquid principio, medio,
atque fine praeditum exiſtit: tali for-
mae atque naturae ternarium nume-
rum attribuebant. Ideoque quod-
cunque medium aliquid habet, trifor-
me dicebant eſſe. Ita etiam omne per-
fectum appellabant. Et, ſi quid perfe-
ctum ſit atque abſolutum, illud ab hoc
rincipio aliquid ad vſum ſuum tra-
kere ‚juxtaque id ipſum exornatum
dicunt: Quod, cum aliter appellarene-
quirent, ternarii nomine in exprimen-
do eo vtebantur: cumque ad illius co-
gnitionem nos perducere conarentur,
per ternarii formam eo ducebant. At-
que eadem de ceteris quoque nume-
ris ratio eſt.
Hae igitur rationes ſunt, ſecundum
quas praedicti numeri ordine ſuo col-
locabantur. Sed & ſequentes ſubvna

itas eſt quantitas, quae decreſcen-
te multitudine omni numero pri-
vata, quietem ac ſtatum accipit. Siqui-
dem vltra quantitatem vnitas regredi
das S nequit. Qocirca monas, vnitas, vel
e quod ſer, atque in eadem ſemper ra-
n r& tione maneat, vel a ſeparatione fua a
euo- multitudine dicitur.
Ja Tribuuntur autem monadi, vnitati,
ſequentia nomina.

ap. Stob.
Ecl. Phyſ.
e. II.

NSe Menr. (Nicomach. ap. Photium.

quadam forma atque poteſtate com-
prehenduntur; quam decadem, quaſi
dechadem ſiue comprehenſionem ap-
pellabant. Ideoque denarium nume-
rum perfectum eſſe aſſirmabant: quin-
imo numerorum omnium perfectis-
ſimum: omnem numerorum differen-
tiam, omnemque rationem, ſpecies,
atque proportiones, in ſe comprehen-
dentem. Nam, ſi vniuerſi natura iux-
ta numerorum rationes proportiones-
que definitur; atque id quo fit, quod-
que augetur, ac perficitur, iuxta nu-
merorum rationes procedit: & dena-
rius omnem numeri rationem, o-
mnemque proportionem cunctasque
ſpecies complectitur; cur non ipſa
natura denarii perfecti nomine appel-
letur? Hucusque Moderatus.

Ab hoc vero ſymbolico numerorum
vſu, multiplex nominum orta varie-
tas eſt, quibus a Pythagora eiusque ſe-
quacibus appellati fuerunt, de quibus
ſpecialius nobis agendum, ducto ab
vnitate initio.

CAP. v.
= MONAS SEV VNITAS.

Hermaphroditus (Nicomach ) nempe oρ
mas eſt & femina, aequalis & inaequa- 7)α
lis (Macrob. Somn. Scip. I, 6.) vtrius-
que naturae eſt particeps: addita aequa-
h, inaequale reddit, inaequali addita
reddit aequale. (Ariſtot. in Pytha-
gorico, citatus Theoni Smyrnaeo Ma-
themat. Platon c. V.)
Deus, quoniam eſt principium & fi- 96°
nis omnium, ipſe neque principium

habens neque finem (Macrob. l. c. Ano- drer 94,

adde Anon. Theologumena Arithmetices) nymus Photii vitae Pythag. autor.) vpud

Meurſ. quoniam mens ſtabilis eſt, & eadem ſem-
pychag. Per, atque reliquis praeſtat (Alexan- (Porphyr. vita Pythag.*)
Vtbag. der Aphrodis. in Metaphyſ. Maior.

Denar.

c.. III.

c. V.)

Bonum, talis enim natura eſt vnitatis quem ta-
men vix
Materia, & omnium receptriæx (Ni-reperias.
comach.) quoniam binarium producit, “ &

Xy yy Juaczee.

72²

quae propria eſt materia. (Anon.
Theologum. Arithm.)

,

Chaos, confuſio, contemperatio, ob-
Kuritas, hiatus, tartarus, ſiyx, hor-
ror, impermiſtio, barathrum ſubterra-
Zayès neum, Leihe, rigida virgo, Atlas, Axis,
z vν's Sol, Pyralios, Morpho (Nicom. &
Znc Theologum. Arithm.- .
Ouang Turris Iouis, cuſtodia Iouis, thronus
Zniesg Touisz , (Simplic. de coelo L. II.) ob ma-
Oeéves. gham potentiam quam centrum in
brco- Vniuerfum exercet, quippe qua poffit
udſirnemhotum circularem totius moderari,
Aνo quafi cuſtodia creatoris rerum omni-
ArXa. vIpoſita in eo eſſet. (Proclus in Ti-
X HMaeum Plat. L. 4.)
ρr Ratio ſeminalis (Nicomach.) quoni-
ryg. Miam Monas retractantibus vnum eſt,
Meurſ. & ſola ipfa eſt, & ab ea cetera procre-
mallet antur, omniumque numerorum ſola
zcou*ανα. eſt ſeminarium (Martian. Capella L.
ν VIL. p. 237.)
Apollo propheta (Nicomach.)
Sνâ.e. Prometheus, quippe quae vitae ſit
A*ιιο autor. (Theologum. Arithm.)
22². dir Genitura , quoniam fine ea nullus nu-
*“ ℳ merorum exiſtit. (Theologum. Arith.)
* & Suhſtantia Theolog. Arithm.) quo-
Taga- niam ſubſtantia primarium eſt (Ale-
3e *ν+ιe, xander Aphrodif in Metaphyf. L. I.)
rägs Caucſa veritatis ſimptexeemplar, con-
7 αW. itutio concentus. (Theolog. Arithm.)

viceg.

PARs VIII DCIPIINA PVTnAG P. II - vr vII.

CA P. VI.
DE DYADE SIVE BINARIO.

In maiori & minori aequale, in in-
tentione & remiſſione medium, in mul-
titudine medicore, in tempore nune *x,
h.e. praeſens (Theologum. Arith) quo-
niam in vno ſemper quod adeſt conſi-
ſtit aeuo (Macrob. Somn. Scip. I, 6.)
Nauis, currüs, amicus, vita, Jelici- .
tas. (Theologum. Arithm.) SS
Forma, vel ſpecies, quoniam cir- bs.
cumſcribit, comprehendit, & termi-
nat (Theologum. Arithm.) & quoniam
ab ea cetera procreantur (NMartian.
Capell. L. VII. p. 237.)
Iupiter (Theologum. Arithm. Procl.
in Platon, de Rep. Martian. Capell. l.c.)
quod ſit caput ac pater Deorum (Mar-

tian. Capell. lI. c.) Eo ſpectat verſus Py-
thagoricus.

O numere audito hoc, hominum
Rex atque Deorum. ,„
. . . . . . . Sf'og,
Cupido, concordia, pietas, amicitia, Sldtots
quod ita nectatur, vt non ſecetur in“
. 2 eαςι
partes Martian. Capell. l. c. 24, e
Proteus, quippe quae omnes for-
mas contineat, (Theologum. Arithm.)
WMWnemoſyne (ibid.)
Veſta, vel ignis (Plut. in Numa. p.
7) Natura enim monados Veſtae in-
ſtar in medio mundi reſidet, ſedem-
que tuetur, ad neutras partes inclinans.
Multinominis, (Heſych. in Lexic.) goονα

ve

3
„J

Audacia (Nicomach) FortitudoPheo-
logum. Arithm.) Contentio (PBlut. de Nααα,
Iſid. & Oſirid) quoniam primus ſe ſe- bete,
creuit a monade. (Thoolog. Arithm.) ²*.

Meurfſ.
Denar.
Pythag.
c. IV. Vadis nomina ſequentia habentur:
apud Genius, malum Plut. Plac. Philoſ. I, 3.
Bhikrale Tenebrae, bniſtrum, inaequale, inſta-
reperitur Vile, mobiie. Porphyr. vita Pythag. b)
quae- *Z. „7 4 „,
dam ſed 7 ο, 7 εσροσσι „⅜Xͤvαιασι, Mιαα.

non ex- Xric, Xοετν,. Td†ταρορ rug, Peiwa-
a . 5get zag ⁹ e705 ATrNas, Abar, /eg,
guntur 7 αιαο Moæεℳ. .

p. 203

7„ — . 7
*VI,, ASαο, srgion, y. Nicom. e aei-
5 —„ 5 -
Gn α☛Xααυςνοο T†αοαν. &* Sιτααοιαιαααιαι
. , . „ .
Gε T ισ . &νvr τ ο s†τρο. é“ Xν
, †⁰ eves τα. Theolog. Arithm
e Ney, Toy évesοτνιαπ. Theolog.? .

Materig

S
ue N.
yn. len
es,
Mer. M
TNen. I
uruc jl
ia⸗ un
vuA.
1ge
et I
Arupeg i
S
76 e. e
bon
ieur

urn

eian
T0
xidtg
riur:.
Nu
de.
opr.
A/
dice⸗
.
de⸗
Meurt.
Denar
Dyth c
ee;
Neygu
eide

lle, in in.
1, in muI⸗
e nuye sr
eſt conſi⸗
5l6)
44 . ð 1.

iam Cir- N.
E termi⸗
quoniamn
Mantin.

m Poc.
pel.c)
im Mar-
rſus y-

inum

„ J
, a,
4,
nc, Sudtuu,

t ge⸗

4,0r.

for.
. ch⸗
ichro.)

ama. p.
ſtaein-
ſedem⸗
clinans.
exic.) 714d

s

—

urſ. p. 26

dzeuee- tatis (Nicomach.)

er- zMinatus- (Nicom.) quoniam a triangulo

uér à- angulinullam fi

. .
DE DEVADE E TRMAD 72
Materia (Nicom.) quoniam inde- mene, Ceres Eleuſinia [Nicomach.]
finita & indeterminata ααa wonade Diana [Nicomah.] quod plures occa-
a9. Me- tanquam mareria exiſtit, ſique tumoris ſus luna ex omnibus fixis accipiat, tum
cauſa & diuiſionis (Simplic. ad Phyſ. I.) quod bifariam ſecta ſit, & dimidia luna
Cauſa diſzmilarium 4Nicomach.) dicatur [Theolog. Aritchm.]
Interſtitium mulritudinis atque vni- Amor, Dictynna, Aeria, Aſteria, Di-
ſamus, Status, Venus, Dione, Mychaea, 71
àte Aequalist, quoniam in compoſitio- Cythereia, ignorantia, lenobilnar, men-.
eerdi- ne & miſtione hic numerus ſolus facit dacium, permiſtio, diuerſitas, conten-
Xο“. aequalitatem ( Nicom.) duo & duo ae- tio, diſſidium, fatum, mors (Nicom.
X- qualia ſunt bis duobus. Impetus (Theologum. Arith.
9 α u, lInaequalis, defeczus, abundantias Opinio (Theolog. Arith.) quoniam ν
ecyæα⅝ (Nicomach.ſecundum materiae notio- in ea & verum eſt & falſum (Alexander M
Fr»y, nem Theologum. Arith. Aphrodiſ. Metaph. I. & Philopon. ap. Meurt
gasvr, Jölus informis, indefinitus, C& inter- Motus, generatio, mutatio, dAiuiſio p. 30.
(Theolog Arithm.) Meurſius pro dαα—
geoa“ legit aneio quod eſt diiudicatio.

Vue. vel triade polygona acto procreantur in
ee- infinitum. Omnia vero potentia ſuntin Longitudo (Theolog. Arith.) velpotius
va ε monade, verum duae rectae lineae, vel prima longitudo (Simplic. comment.
guram abſoluunt (The- Primo de anima) augmentatio, Compoſe- ap. Meurf
Vmnual- ologum. Arithm. tio, communio, (Theolog. Arith. P. 322.
ris, Sblus Paritatis principium', nec ta- Infortunium & tolerantia, quod prima .
iter par, neque im- ſeperationem ſuſtinuerit(οhαεa α+ .Abi &

dρoοöεdO½«, Men Par, neque pariter
dnctoο Pariter par, ed; pariter impar (Nicom.) Martian. Capell.lI. c. oxeto-
rato, (Nicom.) quoniam, cum mo- Diſcordia (Plut. de Iſid. & Oſirid. p. vn.
Te doe- nados, Ceu ſpeciei, acceſſum propter a- 381. E. 46
Impoſitio Heſych. =-

rivus morem attraxerit, reliquos effectus ge-

vrMHαιο Rerat. (Theolog. Arithmet. Coniugilim, Iuno, Iunone væore pari- &α.

ter ac ſorore Iouis exiſtente (Martian.

gor Harmonia Nicomach.
GG 8 Tolerantia“ Nicom.) quoniam primus Capell. l. c. Eulog. in Somn. Scip.
&α ey- ſeparationem admiſit Theolog. Arith. Anima, ob motum hinc inde (Philo-
oyveie3 Radix, ſed nondum in actu Nicom.] pon. Metaph. I. ap. Meurſ
F Pedes fontibus abundantis Ulaed Sientia ommnis enim demonſtratio ac? 33·
UrSde Nicomach.] . ſcientiae omnis finis tum & ratiocina-. Meurf
tio vniuerſa, controuerſum ex confeſſis 3 –..

xoun Vertex, Phanes "Nicom.
lusſtitian propter partes duas aequales colligit, alterumque facile demonſtrat,

νMοα+
ds. [Theolog. Arith. Martian. Capell. L. c. quorum comprehenſio eft ſcientiacPlu
Kogo- Iſie, natura, Rhea, louis mater, Fons tarch. Plac. I, 3.
O, Da- diſiributionis, LPhrygia, Lydia, Dindy- Maia (Nicom. ap. Photium.

dy . r CAP. VII.
Meurſ. ð TRIAS VEL TERNARIVS.
Denar Vmerus ternarius primus eorum & proportio. Is potentiam monadox ad

⸗ adtionem deducit, & extenſionem. Pri-

Fyrhec. V Neſt*, qui funt actu inaequales: ,
,re mus item mumerus perſectus, & medius, ma eſt & propria vnitatum coaceruatio.
„ν.. Xy yvy 2 Quam

Ape

4 PARS VI DSCTPLINA

Quam ob cauſam Pythagoras aiebat ex
tripode oracula reddidiſſe Apollinem,
lambl. atque ter offerendas eſſe libationes
Vit. c.28, monebat.
Nomina ternarii ſunt ſequentia:
Prima latitudo, non latitudo ſim
pliciter. (Simplic. de anim. I.
ap. Meurl Saturnia, Latona, Cornucopiae, O-
P. 44. phion, Thetis, Harmonia, Hecate, Era-
na, Charitia, Polymnia, Pluto, Ar-
0g, Helice non deſcendens in Ocea-
A um. Damatrame, Dioſeuria, Metis,
* aXa- Tridyme, Triton, maris praeſes , Tri-
voves. Togenia, Achelous, Naetis, Agyopeza,
(f. legendum a ρννροονι, vτ & pro Nae-
tis leg. Thetis) Curetis, Crateis, dim-
benia, coniugium, Gorgonia, Phorcia,
Triſamus, ITidius (Nicomach.
Coniugium, amicitia, pax, concordia
(Nicom.) quoniam colligit, & vnit, non
ſimilaria, ſed contraria. Theolog.Arith.
Iuſtitia (Nicomach.
Prudentia, ſupientig, quoniam homi-

CAP.

TETRAS IE.

² Protos
har.
Exeg.
Phyſ. in
Heſiod,

raeos fuit honore , numerorum-
que perfectiſſimus habita eſt?, primus
item, ac primi genius, & radix omniume.
dies pPp. Tetrades, quae ſunt omnes intelle-
165. n ctuales, fontanum habentes ordinem,
pro Lepf ideoque empyream praefecturam, fi-
int. ſalut. MWul cum mundis circumeunt, vt qui
T.x I. opp. etiam empyrius omnia peruadat.

. 21. . 5 .
Imo ipſum Deum quaternario re-

* Iren. L.
I. c. I. praeſentabat Pythagoras.
simplic. . .
2d phyf.. Quo pacto enim Deus ſit quaterna-

IV. adde Tius ex ſacro libro qui Pythagorae tri-
Meurſ. buitur didiceris, in quo numerorum
P. 47, numerus Deus ipſe celebratur. Si e-
A iere nim omnia, quae funt, ſempiternis i-
Aur. Pfſius conſiliis ſubſiſtant; certum eſt
Carm. v. tiam & numerum, in quaque eorum
47. b, ſpecie, quae exiſtunt, ab illorum cauſa

22²5. dependere, primumque ibi numerum

PVIIMG. P. II. c. VIII.
nes praeſentia diſponunt, proſpici-
vnt futura, & experientiam ex prae-
teritis comparant. Theolog. Arith.
Pietas (Theolog. Arith.) Temperan-
tia (Anatolius) omnes virtutes ab hoc

numero pendent, & ab eodem proce- ap. Meur

dunt. (Nicomach.
Mens eſt, cauſa eſt ſaupientiue & in-
telligentiae, ſcientia eſt quae numero
maxime conuenit. (Nicomach.
Muſicae quoque vniuerſa poteſtas,
& vero Geometriae vel maxime, ab
eo pendet. Quin etiam rerum ad A-
ſtronomiam, coeleſtiumque naturam,
ac ſcientiam pertinentium vim omnem
habet, eamque ad fubſtantiae produ-
ctionem impellit (Nicomach.
Huius numeri cubum Pythagoras
vim habere Lunaris circuli dixit, quod
& Lunaorbem ſuum luſtret ſeptem &
viginti diebus, qui numerus ternio, qui
Graece dicitur 1cαρ tantundem efficiat
in cubo.
VIII.
VA TERNARIVS.

b· 44·

Agell.
1, 2.9.

I Etras in maximo apud Pythago- reperiri. Inde enim etiam apud nos.

Eſt porro numeri interuallum finitum
denarius. Qui enim vIterius nume-
rare ſtatuat, ad vnum iterum, duoque,
& tria regreditur, ſecundamque deca-
dem ad viginti vsque complet; & ter-
tiam rurſum, vt ad triginta perueniat;
idemque facit deinceps, donec expleta
decade decima, progrediatur ad cen-
tum. A quo rurſum numero ad ſuperio-
rem pariter adſcendit. Atque ita ad in-
finitum vsque, decadis interuallo repe-
tito, licet procedere. Eſt vero denarii
vis WATERNARIVS. Antequame-
nim ad denarii perfectionem peruenia-
tur, vnita quaedam perfectio deprehen-
ditur in GATERNARIO. Exompo-
ſitione ſiquidem quae fit ab vnitate ad
quaternarium, denarius totum eſt, quod
conſurgit. Implent enim decadem, v-
num, & duo, & tria, & quatu or Rn

Mpr
itits
perut en
peratun
ſepten
nurio ſt
rque .
rimdeat
tanquan
ium,
8
trecare
tatem
1 b WMo
CöNKIN
bus, 8
quatu
ceme
imn eo
nariun
ternar
Dariut
inter
Ptena
ruN3
ſoluse
mul
idemme
riuse
Narin
Rnn
qu

qu
Nar

Ten
ſt

n ex prie.
Arith.
Temheran.
tes d hoc
ten proce. Menl
144

tie & in.
e numero
ch.
poteſtis,
xime, ab
Um ad 4A-
enaturam,
momnem
e produ-

thagoras
it, guod
eptenn 8
rnio, qui
neffciat

Dudnos.
finitum
Nume-
luoque,
e deca-
ter⸗
rtuenuat;
eypletu
dcen⸗
nperio⸗
adin⸗
vorepe.
denuni
uame.
en-
tehen⸗
Mpo⸗
te 4
quod
n, V⸗

EK

J

Eſt praeterea arithmetica medietas
vnitatis & ſeptenarii quaternarius. Su-
perat enim aequali numero, atque fu-
eratur; cum ternario quidem diſtet a
eptenario „Vnitatem vero etiam ter-
nario ſuperet. Sunt namque vnitatis

atque ſeptenarii proprietates pulcher-

rimae atque optimae. Vnitas enim,
tanquam numeri cuiuscunque princi-
pium, vires omnium in ſe complecti-
tur. Septenarius vero, tanquam ma-
tre carens, atque virgo, vnitatis digni-
tatem habet ſecundario. Non enim
ab vllo numero gignitur, qui denario
contineatur: vti quatuor ex bis duo-
bus, & ſex ex bis tribus, & octo ex bis
quatuor, & nouem ex ter tribus, & de-
cem ex bis quinque. Nec gignit et-
iam eorumaliquem, qui ſunt intra de-
narium, vt binarius quaternarium, vt
ternarius nouenarium, vt quinus de-
narium. Cum ſit autem quaternarius
inter vnitatem ingenitam, atque ſe-
ptenarium matre carentem medius; eo-
rum vires, qui gignunt & gignuntur,
ſolus ex iis, qui decade continentur, ſi-
mul accipit, productus ipſe ab aliquo,
idemque producens aliquem. Bina-
rius enim, ſi duplicetur, parit quater-
narium, & octonarium quaternarius, ſi
geminetur.

Accedit, quod prima ſolida figura in

quaternario reperitur. Punctusnam-
que reſpondet vnitati; linea vero bi-
nario, quae ab aliquo feratur ad aliquid.
Ternarius vero ſuperficiei conuenit.
Eſt enim figurarum, quae reétis lineis
conſtant, ſimpliciſſimus triangulus. Eſt
& quaternario propria ſoliditas. Pri-
ma namque pyramis in quaternario
conſpicitur: cuius baſin triquetram
ternarius efficit numerus, verticem ve-
ro vnitas ipſa.
Sunt praeterea inis, quae ſunt, fa-
cultates iudicandi quatuor: mens, ſci-

TETRAS S QVATERNARIVS. 2;

. . . Pl r.
entia, opinio atque ſenſus. [quamob- kinrarth.

rem Pythagoras animam tetradem eſſe 1o 1,3.
aiebat] Fit enim omnium, quae ſunt,
judicium, vel mente, vel ſcientia, vel
opinione, vel ſenſu.
Denique, vt ſemel dicam, quicquid
eſt, idomne colligauit quaternarius, in
elementis, in numeris, in tempeſtati-
bus anni, in aetatum contuberniis. Nec
quicquam poteſt adferri, quod a qua-
ternario, tanquam radice atque princi-
pio, non dependeat. Eſt enim ipſe
(quemadmodum diximus) omniumo-
pifex atque cauſa; Deus mente perce-
ptibilis; coeleſtis, ſenſumque mo-
ventis Dei autor. Eſt autem iſtorum
tradita Pythagoraeis per Pythagoram
ipſum cognitio. Hucuſque Hiero-
cles
Haec cauſa fuit vocis Tetractys, a Py-
thagora vſurpandae eiusque diſcipulis,
iuramenti loco: qui etiam, reuerentia
in praeceptorem ducti, nomine eius ab-
ſtinentes per eum iurabant, qui tetra-

ctyn ipſis tradidiſſet. gJrh.
Iuro te, qui nos docuiſti tetrada, Carm. v.
fontem 45.

Naturae aeternum.
Plutarchus autem, Tetradyn, quem & a Plut.
xéραννuναau.aRqdictum ait, interpre-de Ifid.
tatur XXNXVI, qui numerus conſiſtit ex &
primis quatuor paribus & primis qua- 83 de ae.
tuor imparibus numeris?, hoc modo: nim.

3 Proer. 6⁶
5 , Z 5 1 36 q. 1026.

15
Nomina tetrados ſequentia haben-
Alia diua, multiplex Dea, omnis Dea, X
Fons naturalium effectuum (Nicom. ap. Oc
Photium) Naturae clauiger (Nicom.) goxo-
quod absque eo non ſit vniuerſalis con- 9e
ſtitutio (Theologum Arithmet.) Sed 1aε e-
& ſuam his diſciplinis conſtitutionem .

Yy yy 3 aCc

726

ac permanſionem affert, atque conci-
liat, imo natura ipſa eſt atque varietas.
(Nicom.)

So, Natura Aeoli (Nicom.) a varia pro-
AioaXι Prietate ſua. (Theologum. Arithmet,)
ro eo . . . r. 1, .
uod . Hlerculesimpetus, robuſtisimus, ma

pud Pho ſeulinus, ineffeminatus, Mercurius,
tium eſt ulcanus, Bacchus, Soritas, Maiades,
uis Eriunius, Socus, Dioſoorus, Baſſareus.
αKio- Bimater, femineam formam habens, vi-

re-pilitatem prae ſe ferens, bacchationem

ſcribit. excitans, (Nicom.)
Meurf. . . .
Denat. Harmonia (Nicom.) quia habeat ſes-
xythag. quitertium (Theologum. Arithm.
P. 58. .
LCab.
PENT'AS, h. e.
Meurſ. It numerus primus complexus eſt
Denar. c. L Tomnis numeri ſpeciem, parem &

v, rr. imparem, binarium nempe & ternari-
Theon. vm. Nomina eius ſunt iſta:
EH Reconciliatio, (Nicom. ap. Phot.)
ton.c-44 quoniam aether, qui eſt quintum ele-
du a. Mentum, a reliquorum quatuor per-
turbationibus eſt immunis. (Theolog.
Arithmet.) .
Alteratio, lumen, quia id, quod trifa-
riam diremtum eſſet, in ſphaerae iden-
ditatem mutauerit, circulariter mo-
vens ac lumen ingenerans. (Theolog.
Arithm.) .
Iuſtitia, quoniam ex aequo denari-
Vm ſecat. (oann. Protoſpathar. Exegeſ.
Phyſ. in Heſiod. Pp. 185. a.) .—
Minima extremitas facultatis viuen-
di (Nicom.) . .
Nemeſis. (Nicomach.) quod diſtri-
buat conuenienter cum coeleſtia, tum
diuina & naturalia elementa. (Theolo-
gum Arithbm.) .
Buhaſtia (Nicom.) quia in Aegypti
vrbe Bubaſto coleretur. (Theologum.
Arith.) D
Venus, Gamelia, Androgynia, Cythe-

quale (Alex. Aphrod. Metaph. V.)

PARS VUIII. DCTPLINA PVIIMG. P.II. c. IX. X.

Corpus: quemadmodum r eſt pun-
Ctum, 2linea, 3 ſuperficies. .
Anima, quoniam conſiſtit ex mente,
ſcientia, opinione, ſenſu (Plut. Plac. Phi-
loſ. L, 3.) S
Prima profunditas, quatenus eſt Meurp.
corpus (Simpiic. L.I. de anim.) 60.
Huſtitia, proprium enim iuſtitiae
compenſatio eſt & aequabilitas. Hic
numerus primus eſt pariter par. Et
quicquid eſt primum in aliquo genere,
id maxime tale eſt. Id vero tetradem
eſſe dicunt, quoniam quadratum cum
ſit in aequalia & diuiditur, & ipſum ae-
Meurſ. p.
6˙4½ —
IX.

QVINARIVS.

rea, Zonaea, (Nicom.) nuptiae (LTheolo-
gum. Arith.) quod eo inter ſe implicen-
tur numerus maſculinus & femininus
(Theologum. Arith. Plutarch. de s, ap.
Delph. p. 388. b. Qu. Rom. p. 264. a.) Con-
ſiſtens ex binario, qui primus eſt nume-
rus par, & ternario, qui eſt primus im-
bar. (Alexander Aphrod, in Metaph.
Maior. Ioann. Protoſpathar. I. c.)
Praeſes circulorum (Nicom.)
bemidea (Nicom.) non tantum, quia
denarii eſt dimidius, qui diuinus eſt,
ſed & quoniam in medio ſubſiſtit.The-
ologum. Arith.)
Turris Iouis (Nicom.) 6
Didymaea vel gemina (Nicom) quo-
niam denarium in duas partes diuidit,
(Theologum. Arith.)
Avis ſtabilis. (Nicom.)
Immortalis Pallas, ad iudicandam
quintam eſſentiam. (Theologum. A-
rith.)
Cordialis (Nicom.) iuxta ſimilitudi-zag
nem cordis (Theologum. Arith.) Tis
Prouidentia quoniam inaequalia adde
reddit aequalia (Theologum Arith.)
Sonus, tonorum enim interuallum, ,
geée
quod

adde
Meurſ. p.
66.
xUXα⅓

g

wocl ſon
(heolo
Naotur
ſereden
locoſen
doeom
ducens,
totius
els; itd
tiplicat
nant, 10

Meurſ. p.

Anima
Dhot)
lhab⸗
ard
müme
rithum
0)en. bei
A N ag
Maus. appe
Mde con
Drius 4. ſuis
Theolo. Ol.
Hum. A-
iih po. 45 5
eins ſym
Nicom, .
IIO
Dho
c
tian
a
aur. Mu
a. MI
iue (

1 eſt Pun.

tex mente,
1tPhebphi.

Utenuls eſt Meut.
im) 60,
n iuſtitie
lias. Hi
Ppar. Et
do genere,
tetradem
Atum cumm
iplam ze-

V)

Meurle,,

(Theoh.
implicen⸗
eninins
Go .
.2) con-

Pnume-

us i.
Meraph. Maul .
) gux-
n, gria Ne.
unns ek,
lit/The.

n)gi
diuidit

icandem
gun .

rlndi-al
. i.
gtuli tui
ith.) 6o%
Gallun ,h⅓⁹
uod

Aciα
prius A- ſuis partibus aequalis, ſiue quoniam

4

quod ſonare poſſit, primum eſt quintum
(Theolog. Arith.)
Natura, quod ſui multiplicatione in
ſeredeat. Sicut enim natura, triticum
loco ſeminis recipiens, multas alteran-
do eo mutandoque formas interim in-

ducens, tandem triticum reddit, in fine m
fons eſt, aut coeleſtia ſunt vſque ad nos,

totius mutationis principium reſtitu-
ens; ita cum reliqui numeri, in ſeſe mul-
tiplicati, incremento facto, in alios deſi-
nant, ſoli quinarius & ſenarius in ſe du-

prp QINARIO FT ”ENARIO.

7
Gti, ſeipſos referunt & conſeruant. (Plut.
de a apud Delph p. 388. C.)
Hic numerus ſimul omnia & ſupera
& ſubiecta deſignat, aut enim Deus
ſummus eſt, aut mens ex eo nata, in
qua ſpecies rerum continentur, aut
mundi anima, quae animarum omnium

aut terrena natura eſt, & ſic quinarius
rerum omnium numerus impletur.
(Macrob. Somn. Scipion. I, ö.)
2.

CAP. X.

N Vmerum ſenariumPythagoræi per-
H fectum eſſe ſtatuebant, ereationem
mundi ex ſententia Prophetae venera-
ti (prout Clementi Alexandrino ſtrom.
VI. p. 683. C. creditum eſt). Nomina
numeri ſenarii ſequentia habemus:
. Forma formae, vniuerſi articulatio,
animaeæ effedtor, harmonia (Nicom. ap.
Phot.) quoniam vim habet ingeneran-
di habitum vitalem, vnde é* vocatur
dτ 1sνàοαρ & harmonia, quod omnis
anima ſit harmonica. (Theologum. A-
ririthm.)
oοι. ’Perſectiopartium (Nicom.) ita By-
ia vel thagoraei, Orpheum imitati, ſenarium
Seusé- appellabant, ſiue quia ſolus eorum, dui
it

conſiſtunt intra denarium, qui totus

nonymi totum vniuerſum eo in partes diuidi-

4 in tur. (Theologum. Arith.)
um. A- Venus (Nicom) quoniam harmoni-

rith. po- as gignit, quippe ſex ad duodecim

ſterius ſymphonia diapaſon: ſed ad nouém he-
Nicom. miolus: ſexadocto epitritos, id eſt fym-
phonia diateſſaron. Vnde Venus vo-
catur, quae mater eſt harmoniae (Mar-
Ntian. Capella L. VII. p. 240.
rpa lIuga (Nicom.) Nuptialis (Nicom.)
vanz- nuptiae (Olem. Strom. V p. 593. C.]) ob
la. miſcelam primi numeri paris & imparis
uaν. (Plutarch. de anim. Procr. ſec. Lim. p.

eſt

DE NVMERO SENARIO.

1018. C.) vt matrimonium enim gignit
ex mare & femina, ſic iſte numerus ge-
neratur ex ternario, qui eſt impar &
mas vocatur, & binario, qui par eſt, at-
que appellatur femina. Binarius e-
nim ductus in ternarium, ſenarium
producit (Clem. Al. Strom. VI. p. 683. C)
Liberos producit more parentum
(Theon. Smyrn. Mathem. Platon. c. 45.
Iugalis & ilecebra (Nicom.) vel con- Zuptris
ciliatio, quoniam marem & feminam σOr-
conciliat (Theologum. Arithm.) or,i
Sanitas Nicom. Theologum Arith.) αα—
Triangulus triplex, qui alternatim in- α
ter ſe iunctus quinquelinearem figu- Ticia.
ram conſtituit & quo ſymbolo apud
eiusdem ſententiae ſectatores vteban-
tur, & buuaανſanitatem vocabant(Luci-
an. pro Lapf. inr. falut. T. I. opp. p.
521.
Incus (Nicom.) qui ſit quaſi indefeſ- Aααι
ſus, quod potiſſimi elementorum mun-
di trianguli conuenienter partem eius
habeant, ſingulaque, ſi diſtribuantur
tribus perpendiculis, ſex extent. (heo-

logum. Arith.)

Fecate proieldtus, ab eo, quod terna- aär;
rius, quem Hecaten dici audiuimus, Rι
proiiciendo & quaſi fuperimpoutus, Goxi-
hunc numerum producat. (Theolo- αασαι

gum. Arith.)

Trioditis

728
Trioditis àa natura huius Deae. Vel
quoniam enarius primus admittittres
intervallorum motus, diuiſus in duas
partes, quarum quaeuis latus occupat
ſuum (Theol. Ar.)
Bitemporea propter diſtributionem
temporis omnis, rerum ſupra terram,
& infra eam poſitarum, quam praeſtat
Zodiaci Hexas. Vel quoniam tempus
ex ternarii natura participat, tribus
partibus conſtans, ſenarius vero ex du-
obus ternariis componitur. (Theolog.
Arith.)
Perſea, triformis. Nicom,)
Amphitrite (Nicom.) quoniam ter-
narium habet a parte vtraque (Theol.

praeſente
praasteri-
te futu-
ro.

PARS VIII. PDISCIPIINA PPTIAG. L.II. cXI. FiI.

quinario proximus eſt, qui iuſtitia ap-
pellatur. (Theologum. Arich.
Thalia muſa (Nicom.) propter ce-
terorum concentum (Theologum. A-
rithm.)

Panataea (Nicom.) propter ea, quae

de valetudine antea in eum dicta, ve
tanquam Panarcea, quod omni ſuffi-
cientiam notat, quaſi partibus ſuffici-
entibus ad conſtituendum totum ſit in-
ſtructus.Theologum. Arith.)
Medirectus, vt qui in medio inter bi- vc=
narium & denarium poſitus ſit, ex ac- 99.
quo diſtans ab vtroque (Clem. Al. c)
Mundus, quia mundus, vt etiam ſe-
narius, ex contrariis ſaepe viſus eſt
conſtitiſſe, ſecundum harmoniam
(Theol. Arith.)

DE SEPTENARIO.

Arith.)
. Iiſtitiae vicina (Nicom.) quoniam
CAP.
⸗Nicom. VEptas dicitur quaſi æς αιſMοæL
ap. Phot.*¹g*ριορ, numerus qui dignus ſit vene-

1eelo zatione. Pythagoras enim hunc nume-
euin. A rum rebus ſacris maxime conuenire
rith. b. Id . . h
Macrob. Putabat b. Idem properfecto eum ha-
ſomn. bebat.“ Hincque erat, quod, vt Py-
Scip. 1,6. thagoraei credebant, ſeptimo menſe

apud nata viuant. 4

Ouid. . .
Metam. . Nomina Heptados habemus ſequen-
II. v. t12: .
c Alex. Fortuna, occafio (Næcom. ap. Phot.)

Abphrod. quoniam caſu atque oppurtune occur-
Probl. II. t omnibus rebus. Theologum. Arith.)
a⸗ uaecunque enim inter ſenſibilia opti-
paulus Ma ſunt, per quae anni tempora eo-
Recept. rumque circuitus ordinate perficiun-
ſent. L. tur, ſeptenarii vicem habent. (Philo
IV.tit. ib. de die ſept.) Luna ſeptem dies ha-
bens, quadrat totum tempus (Io. Philo-
pon. ad Metaphyſ. maior. c. VII.)
Sine matre, virgo. (Nicom. Hierocl.

A- . .
W . in aur. Carm. ad v. 47.) Minerua, virgo

quippe quae eſſet, expers coniugi, ne-
que nata ex matre numero impari, ne-
que ex patre, ſiue pari, ſed ex vertice
patris omnium vnitatis (Chalcid. in Ti-
maeum p. II. Theon. Smyrn. C. 45.)
Mars (Nicom. Theologum. Arith.)
οασü⁵ςρ (Nicom.)
Agelia (Nicom.) quod eſt Miueruae
epitheton. (Heſych.)
Atrytone (Nicom.) .
Cuſtos (Nicom.) quoniam ſtellae Ooα
vniuerſum cuſtodientes ſeptem ſunt inα½.
numero. (Theo logum. Arith) —
Vaælido patre nata, Tritogenia, Caecfi-Bei-
ocula, Alalcomenia, Panteuchia, Erga- uerd-
na, Multis precibus expetita, perfectio reæ.
omnium partium, Amaltheaeſtirpys, Ae- o„α
gis, Chris, ſomnium, vox, ſönus, Clio onrn.
muſa, iudicium & Adraſtia (Nicom.) Oα=—
Adfinem perducene (Theologum. A-Aα.
rith.) quoniam eo omnes ad finem per- rexs-
ducuntur (Philo de mundi opif.

CAP.

Doges.

Pl
ſec

Penl

0

Ouela-
N4

¹ Athe.
nag. leg.

roChri.

— —

ſtian, I

6,C. 0

1 pp OCTONARIO. NO

i inſkiti
I CAAP.
Ppropterce.
eglgin 4. ) Gdoadem primum cubum eſſe dixe-
runt, & ſolum, in decem, numerum
Ner e Iue pariten parem. (Theologum. Arith.)
n cick, v Nomina eius ſunt ſequentia:
lomni luf. Panarmonia (Nicom.) propter excel-
ibusſifdi. . ,pνα lentem conuenientiam. (Theologum.
torumſtir. vD. Arith.) Cadmen, Mater, Rhea, Mulie-
th b,„ν. Tifica, Cybele, Dindyme, vrbis cuſtos?,

Ciointer bi

3 Xos
ſi, 1e-9,. ChjP. XIII.
em. All) * DE NOVENARIO.
Ntetim ſe⸗ Nueas eſtprimus ab impari quadra- triangulus impar (Theolognm. A-
de niſis eſt tus (Theologum. Arith.) Nomina rith.)
Darmepniaan eius ſumt, quae ſequuntur: Vulcanus, quod vſque ad eum tan-
Oceanus, Horizon, quoniam vItra quam conflaturam & relationem ſit re-
eum numerus non procedit, ſed in ſei- ditus (Theol, Arith.
pſum reuoluitur. (T heologum. Aritch.) Iuno, quod ſecundum ipſum poſita
“ . Prrometheus, quoniam non fert nu- ſit aeris ſphaera, quae inter octo nona
fiugi, ſe. merum, quii vlterius procedat, idque exiſtat (Theol. Arith.) ZW
npart ne- H“ jure, cum ſit perfectus ternarius. (The- Soror & vxor Iouis a coniunctione
X veruce H olog. Arithm.) Ccum vnitate (Theol. Arith.)
lednIr. CGoncordia (Nicom. Theologum. A- Hecaergum, quia prohibet ne lon-
1045) rithm.) Peruſia (Lheologum. Arithm.) gius procedat numerus. (Theologum.
m Anith) Halius (Nicom. Theologum. Arithm.) Arith.)
quia non permittit diſſipari ſupra i- Paean, Myeis, Agyeus, Enyaliut,
Miuerune pſum numeri inter ſe conſenſum, Agelia, Tritogenia, Suada, Curetis, Vro-
ſed potius in vnum cogit congregat- Verpina, Hperione, Terphichore Muſa
que (Theol. Arithm.) . [Nicom. Theol. Arith.]
m ftelaegvla- Aviula Quies a rixis, ob reuolutionem ad Ad fnem perducens, perfectus, quod rexXes-
pen ſunt une. „ vnitatem T heol. Arith.) Perficiat foetus nouimeſtres (Theol. =oco
9) 4 de⸗ Similitudo, quoniam eſt primus Arith.) Té6Xet/ *a⁸n
ie, CNr e. . R
'ir urH CAP. XIV.
Aru . DE DENARIO.
p, Nrsdea Athe. NVmerus maximus denarius eſt, ri, atque hinc rurſus pedem ad vnita-
ur, h n̊. nas leg: qui & quaternarius eſt, & ratio- tatem referunt, b . b pPlut.
cn) .. Mian. p. es tum numerales, tum harmonicas Nomina denarii. Plac- hi⸗
A-eH 6, C. omnes continet.“ Pythagoras dice- Mundurs, quod ſecundum eum ordi- 1 "3.
en Per- re. bat, naturam numeri eſſe denarium, nata ſunt omnia vniuerſim, & per par-
i 7 nam ad decem vſque progrediuntur tes (Theologum Arith.) vt denarius

numerando omnes, & Graeci & Barba-

DE OCTONARIO.

VENARIO. DENARIO.
XII.

Amor, amicitia, conſilium', prudentia,“ uiriz
Oreia, Themis, Lex, AMerénmnva, Euterpbe
Muſa, ſecuritas, frmamentum 4 (Ni- bαα
com. & Theologum, Arith.) Neptanus Ra.
(Plut. de Iſid. & Oſir. p. 354. F.)
Iuſtitia, quoniam primus omnium
ſoluitur in numeros pariter pares (Ma-
crob. Somn. Scip. I, 5.)

—

ſuſceptiuus eſt omnium numerorum,
ita

Z,2 22

7307
ita mundus omnes formas ſuſcipit
(Philopon. in Metaphyſ. lib. .) Eandem

dd . . ..
MMeurp. Ob rationem ſphaera etiam dicitur
709. (Theologum. Arith.)

Coelum (Nicom. ap. Phot.) quod is
numeri terminus perfectiſſimus eſſet,
quemadmodum & coelum rerum e-
nium eſt receptaculum (Theologum-
Arith.) Quoniam denarius numerus
perfectus eſt, quum Pycthagoraei cupe-
rent ea, quae in coelo continentur, de-
nario attribuere, & nouem in coelo in-
venirent, (ſeptem enim planetarum or-
bes ſunt, & coelum, in quo ſidera fixa
habentur, & terra) adiecerunt anti-
chphone, h.e terram huic noſtrae oppo-
ſitam, ac decem fecerunt, eoque modo
decem iſta denario accommodauerunt:
(Pachymerius Metaphyſ. cap. III.
Vatum (Nicom.) quoniam nulla eſt
neque in numeris neque in rebus pro-
Prietas, iuxta numeri compoſitionem,
quae non per modum ſeminis in deca-
de contineatur (Theologum. Arith.)
Agon. (Nicom.)

2grs Viy (Nicom-) ab imperio, quod in o-

CAP.

PARS VIII DIPLINA PPTIMG, P II &c.

mnes alios numeros tenet. (Theolog.
Arithm.)
Fides, necegitas, (Theologum. A-
rithm.)
Atlas, eum enim, vt fabulae referunt,

coelum ſuſtinere humeris: ita Denarius

omnes ſphaeras ſuſtinet, quippe earum
omnium diametet (Theologum. A-
rithm.)
Indefeſſus, Deus, Phanes, ſol, Vra-
nia, memoria, Mnemoſzne (Theolo-
gum. Arithm.) .
Prima quadratura, propterea quod
ex primis quatuor numeris fit (Chalcid.
ad Tim. p. 109.
Clauiger, tanquam theſaurus & re-
ceptaculum omnium proportionum
(Theologum. Arithm.) vel ramifer,
quoniam alii numeri ramorum ad in-
ſtar ex eo procedunt, (Cedren.)
Ommis perfectio, quoniam omnem
numerum perficit, atque in ſe omnem
naturam paris & imparis numeri, moti
& immoti, boni & mali, compleétitur.
(Theologum. Arith.)

XV.

DE DIVINATIONE PER NVMEROS.

E X arctiſſima affinitate quam, Orphe-
um ſecutus, Pythagoras inter Deos
& numeros intercedere colligebat, A
rithmomantiae genus elicuit, quod
non ipſe tantum exercerèt, verum et-
iam cum diſcipulis communicaret ſuis,

vit. Py- quemadmodum conſtat ex lamblicho,

thag.

XXIIX.
n. 146.

c. qui ſacri ſenmonis, libri Pythagorae

adſcripti, allegat fragmentum: De Diis
Pythagorae, filii Mneſarchi: haec di-
dici cum ſacris arcanis initiarer Libe-
thris in Ibracia, Aglaophamo initia
beragente; Orpheus, Calliopes felius, a
matre inſtitutus, in monte Pangaeo
dicebat, numerum ſubſtantiam eſſe ae-
ternam, princibium prouidentisfe-

mum vniuerſi, coeli, terrae, & inter-

mediae natirae. Praeterea radicem
diuinorum, & Deorum& Daemonum.
Vnde patet, concludente lambli-
cho, quod definitam numero efſen-
tiam Deorum ab Orphicis Pythagoras
acceperit. Per eosdem vero nume-
ros admirabilem praeſcientiam & cul-
tum Deorum, numeris arctiſſime con-
nexum, formabat. Id quod vel inde
colligere liceat: opus enim eſt, vt exem-
plo quodam dictis fidem faciamus. Cum
nimirum ſuo more Abaris ſacris opera-
retur, & diligenter diuinationi operam
impenderet, omnibus obſeruatis, quae
inter Barbaros obſeruari ſolerent,
victimas

zaντr
Aι

xXXaο.
Xos
„Xαουπͤ
os
Conf.
Meurſ.
Denar. p.

₰

R

Vdime
Gwippe
(tiom!
Pythug
faſßum
tiorell
lump
omne
rorun

nd

n. 93/

gorar
mus,
tiden
magt
nunn
tus.
thug
auſt
uet
teri

Theon,

nyrn.

Madhem.

MnCA
b. G. NE

☛

ếR,S]M—— ᷓͥᷓꝝᷓ 4— — — w⏑,, — —

(Theclog
logum A.

Hereferuln,
it Denarins
ippe earum
logum. A.

, ſl, Vra.

1e (Theolo-

Pteterquodl
fr Chaleid,.

urus e te eg.
oportionum ze⸗
el roniifer, cjude⸗
rumn ad in. e
ren.) Conk
m oinbhem Meurl.
aſe Galgein n
meri, moti, ,

Zayite
mlcktu a

uuur.
ralien
Memonun,.
nte Iunbl-
nero elen
Pythagoras
ero uume-
imn & al.
lſmecoo-
,t exel-
AmCu
S Opela-
Operatn
ts, goaé
ſolerent,
Vicbimas

c.

4

. i: 93

XIX.

Vidtimas mactando, Gallos imprimis,
quippe quorum exta accuratiori inſpe-
ctioni maxime inſeruire crederentur;
Pythagoras, ſtudium veritatis in ipſo
ſufflaminare nolens, ſed aliam viam tu-
tiorem ſuppeditaturus, citra effuſio-
nem ſanguinis, mactationemque, Gal-
lum praetererea ſoli ſacrum exiſtimans,
omnem veritatem per ſcientiam nume-
rorum eum inueſtigare docuit. Ita
Iamblichus: qui & alibi dicit: Pytha-
goram, loco artis diuinandi per vichi-

mas, diuinationem per numeros Aba-

ridem edocuiſſe, puriorem hanc, &
magis diuinam, & coeleſtibus Deorum
numeris magis accommodatam, ra-
tus.
Haec veſtigia quidam ſecuti, ſub Py-
thagoræ nomine obtrudere hominibus
auſi ſunt Onomaſticen quandam Arith-
meticam, certos quosdam numeros lit-

teris alphabeti, Planetis, diebus, hebdo-

Dena.

Theon.
Smyrn.

P. 15.

Mathem.
Plat. c. I.

dque compagem.

madibus, & ſignis Zodiaci aſſignantes:

pD DIyATIONE PER NVMEROS

731
atque ea ratione ſoluentes quaeſtiones,
natales, victorias, vitam, mortem, itine-
ra, proſpera & aduerſa, concernentes: Micro-
quemadmodum a Roberto a Fluctibus rolin ebi
eſt obſeruatum, qui addit: Apollonius tamen in
aliam diuinandi rationem tradidit, iux-ed. Op-
ta Pythagoricam doctrinam, futura denhei⸗
praedici rotae cuiusdam ope affirmans, 1619.
a Pythagora adinuentae, qua de vita & haec res
morte agitur, de fugitiuis, de contro- perire
verſiis, de victoriis, de ſexu embryo- non ba-
num, &infinita eius generis alia. Quan-qu. nik
tum vero ad explicationem vitae, & ge- P. 40.
nuinum numerorum poſitum, attinet, obiter
ea de re veteres parum ſibi conſtant, ita dg ο.-
vt veram eius ſtructuram aliter quam
. . . ℳ
coniectura aſſequi haut liceat.) Quos tae Py-
vVero intelligat veteres autores, ego thag. me-
non capio. Apollonii quoque allega-minerit.
tionem fidem non magis quam ipſam
rotam mereri putem, quam ſequiorum
temporum eſle inuentum Trithemius

atque alii agnoſcunt.

Antipalo
Malefi-
corum

L. l. c. 2.

SECL. II.

MVS
Vthagorici Muficam definiunt: con-
trariorum aptam compoſitionem,
multorumque adunationem, & diſſen-
tientium conſenſum. Non ſolos enim
Rhythmos modulationemque coordi-
nat, ſed omne prorſus ſy ſtema, omnem-
Finis eius eſt adu-
nare & apte coniungere. Et Deus diſ-
cordantium rerum conciliator, & con-
cinnator, eſt, hocque maximum illius
opus ex Muſicae, medicaeque artis, le-
gibus, inimica inter ſe conciliare. Ma-
ſica inquiunt, conſenſus rerum & vni-
verſi Ariſtocratia continentur. Quod
enim in mundo harmonia eſt, id in ci-

vitate eſt bona legum conſtitutio, in

familia temperantia.
Inter varias ſectas, inquit Ptolemae-
vs, qui in barmonia explicanda ope-

I CA.
ram poſuere, duae maxime eminue-a pors
runt, Pythagoraea & Ariſtoxenia ". phyr. in
Pythagoras ratione, Ariſtoxenus ſen-Harm.
ſu eam diiudicabat. Pythagoraei, btolem.
non obſequentes auditus monito, inqe Mnk.
omnibus iſtis, in quibus oportuit, ſo-p. 1144.
nituum differentiis, proportiones ac- E.
commodarunt, quae ſaepe minus ſen- Porphyr.
ſaum perceptioni conueniunt, eoquee Prolc-
opprobrium fecerunt proportionum maeus
criterio, apud eos, qui contrariam ſe- Harmo-
quuntur ſententiam.“ nic. c. 2.
Hinc Pythagoraei, quod harmoni-
cum nunc vocamus, Canonicam ap-
pellabant, non a Canone inſtrumen-
t0, vt viſum nonnullis, ſed a recti-
tudine queniam ratio rectum inue-
nit, harmonicis canonibus ſine regu-
lis vſa. Vocabantque exercitium
Z2Z 22 2 omnis

Ptolom.
ap. Por-
phyr. l. c.

732 PARS VIII. DlOITPLEINA

omnis generis inſtrumentorum, iuxta
regulas harmonicas procedens, tibiis,

rubis, & ſimilibus, canonicum: quod

Nicom.

Manual.

Harm.
L: I. c. I

Pp.2. ſqq.

licet canonicum haut ſit, ita appella-
tur tamen, quoniam fit iuxta rationes
& theoremata Canonices. Inſtrumen-
tum igitur potius a canonica ſua perfe-
ctione nomen videtur eſſe indeptum.
Canonicus itaque generatim loquendo

PEIIMAG. P. I. N II.. I. I.

eſt Harmonicus, qui ratiocinatione oc-

cupatur circa id, quod ex harmonia
conſiſtit. Muſici & Harmonici diffe-

runt. Muſici enim pertinent ad ilud
Harmonicorum genus, qui a ſenſu ini-
tium ducunt: Canonici vero ſunt Py-
thagoraei, qui etiam vocantur Harmo-
nici, vtrumque genus vero nomine ge-
nerali Muſicorum deſignari ſolet.

. CAP. I.
VOX, EIVSQCQE SPECIES.

IVwanae vocis, qui ex Pythagorae

tanquam vnius generis, eſſe ſpecies,
quarum hanc peculiari vocabulo appel-
labant continuam; illam, interuallis
procedentem, abiis, quae vtrique ac-
cidunt, nomina imponentes. Inter-
vallis enim diſtinctam eam exiſtima-
runt, quae in cantu vſurpetur, & in o-
mni ſono ſiſtatur, ac manifeſtam reddat,
quae in omnibus partibus eſt, muta-
tionem. Quae inconfuſa exiſtat, &
magnitudinibus, quae in ſingulis ſo-
nis funt, diuiſa ac disiuncta; tan-
quam in aceruo, non vero vt in com-
miſtione, vocis partibus ſibi inuicem
appoſitis, quae & facile ſeparari, &
& dignoſci queant, & nullo modo
vna corrumpantur. Talis enim eſt
vocis ſpecies, in cantu locum habens,
quae omnes fſcientibus deſignet ſo-
nos, quantae magnitudinis ſinguli
participent. Niſi enim ita quis ea
vtatur, non eam canere, ſed loqui di-
citur.
Alterum vero autumarunt conti-
nuam, per quam inter nos colloqui-
mur, ac legimus; neceſſe non haben-
tes, manifeſtas atque inter ſe diſtin-
étas reddere ſonorum tenſiones. Quin
ſermonem connectimus, vſque dum
id, quod dicere propoſuimus, finem
habet. Si quis enim aut diſſerens;

ſchola prodierunt, duas dixere,

aut alicui ſe purgans; aut etiam le-
gens; manifeſtas interea in ſingulis
ſonis faciat magnitudines, dirimens
vocem, ac traliciens ab vno ſono in al-
terum, non amplius dicere huiusmodi,
ſed canere dicitur.

Cum itaque vox humana duas ha-

beat partes, duos, vt par eſt, locos,

quos vtraque tranſeundo teneat, eſſe
rebantur. Et quidem continuae vo-
cis locum, qui naturaliter infinitus
eſt magnitudine, a quocunque lo-
quens inceperit, donec quiefſcat, ter-
minum proprium accipit. Hoc eſt,
eum locum, qui a prima loquela ad-
ſilentium vltimum perducitur: vt
ipſius copia in noſtra ſit poteſtate.
At vocis interuallis diſcretae locum
non amplius in noſtra eſſe poteſtate,
ſed naturalem; ipfo quoque a di-
verſis effectibus terminato. Prin-
cipium quippe ipfſius eſſe illud, quod
Primum audiri poſſit; finem vero,
quod vltimo a voce proferri. In-

de enim incipimus percipere ac con-

ſpicere ſonorum magnitudines, at-
que inter ſe commutationes, vnde
primum nobis auditus operari vide-
tur. Cum poffibile ſit, obſcuriores
voces, quae a nobis ſentiri nequeant,
in natura perfici, quaeque auditum
omnem fugiant. Quemadmodum,
verbi

verbi
guei
Numne
jeaen
moch
tione
nis

mian N
Marmon,

l. lc.3, qle
, pr
tu

Veoml.
6. Mir

II.

mtione oe⸗
Churmoni
Vmici difſe.
ent ad ilkud
Aſenſu ini-
ſunn by.
tur Harmo-
nomine ge.
ſoler.

t etiam le⸗
in ſingulis
, Girimens
ſono in 4l-
huiusmocki,

a duas Iu-
eſt, locos,
enet, elle
inuze ro-
infinitus
ode ⸗
nelen, er⸗
Hoc eſt,
loquchad
citur: Vt
poleſtate.
tae locum
Poreltite,
ne d
Pruln⸗
ud, nod
gem ſelo,
i. Ir.
e 100.
Eines, 1.
es, le
eruri e⸗
Plennores
Negbeint,
Aulditurn.
Inodum,
velbi

à Nicom.

Harmon.

L. I. c. 3.
2». 6. probabile.“ Ex ipſo enim circumdu-

“H

Nicom. I.

wOXν PrYTMA TN PIANFTIS MVSICA.

verbi gratia, in iis, quae ponderantur,
quaedam exiſtunt corpora, quae m-
nime grauitatem habere videantur: pa-
leae mimirum, aut furfures, aut iſtius-
modi alia: verum vbi iam per appoſi-
tionem talium corpuſculorum penfio-
nis quoddam apparuerit initium, tunc

CA P.

733
librandi ſcientiae fines primum incur-
riſte illa dicimus; Sic quoque prope-
modum, cum, quae in voce eſt, obſcu-
ritas magis atque magis adſcrefcit, il-
lud quod primo omnium ab auditu
percipi poteſt, principium facimus loci,
quem vox cantui apta requirit.

II.

PRIMA IN PLANETIS MVSICA.

Omina fonorum ab illis in coelo
verſantibus ſeptem ſtellis, terram-
que circumeuntibus, eſſe appellata, eſt

tu orbium ſonum naſci neceſſe eſt:
quia percuſſus aer, ipſo interuentu
ictus, vim de ſe fragoris emittit, ipſa
cogente natura vt in ſonum deſinat
duorum corporum violenta colliſio.
lIam vero, vt aiunt Pythagoraei, o-

tcp. 6. mnia quae cum ſtridore circumagun-

—

Macrob.

Somn-
Scip. II.

p. 82

tur corpora, cedente aliquo, & facil-
lIme fluctuante, neceflario facere
ſtrepitus, magnitudine & celeritate
vocis, & loco inter ſe diuerſos; qui
aut propter ſuos ſonos, aut proprias
celeritates, aut propter repreſſionum
orbes, in quibus ſingulorum impetus
perficitur, magis ſint fluctuantes; aut
contra, magis reluctantes. Hae vero
tres differentiaz manifeſte videntur
circa planetas, tum magnitudine, tum
celeritate, & loco, inter ſe diſtantes:
qui per aethera circumfuſum perpe-
tuo & inconſtanter cum ſtridore cir-
cum aguntur. Vnde & nomen aααm,
ſtella, quilibet eſt conſecutus, quaſi
ſtatione priuatus, ſemperque currens.
A quo & Deus & aether nomina acce-
pere. L ”ÿUDm
Sed is ſonus, qui ex qualicunque
aeris ictu naſcitur, aut dulce quiddam
in aures & muſicum defert, aut in-

eptum & aſperum ſonat. Nam ſi ĩctum

obſeruatio numerorum certa modere-

tur, compoſitum ſibique conſentiens
modulamen editur. At cum increpat
tumultuaria, & nullis modis gubernata,
colliſio, fragor turbidus & inconditus
oflendit auditum. In coelo autem
conſtat nihil fortuitum, nihil tumul-
tuarium, prouenire, ſed vniuerſa illic
diuinis legibus & ſtata ratione proce-
dere. Ex his inexpugnabili ratlocina-
tione collectum eſt, muficos ſonos de
ſphaerarum coeleſtium conuerſione
procedere: quia & ſonum exmotu fie-
ri neceſſe eſt, & ratio, quae diuinis
ineſt, fit ſono cauſa modulaminis. Hoc
Pythagoras primus omnium Graciae
gentis hominum mente concepit: &
Tntellexit quidem compofſitum quid-
dam de ſphaeris ſonare propter neces-
ſitatem rationis, quaea coeleſtibus non
recedit.
Porro a Saturni motu, qui longiſſi-
me a nobis abeſt, grauiſſimus in dia gn-
paſon conſonantia ſonus, Hypate eſt ap-
pellatus. HMypaton enim idem eſt, quod
ſummum: at a Lunari motu, qui o-
mnium infimus eſt, & terrae proxi-
mus, acutiſſimus dictus eſt neate. Ete-
nim neaton idem eſt, quod infimum.
Ab iis vero, qui ab vtraque parte ex-
iſtunt, nimirum a Ilouis motu, qui
ſub Saturno eſt, parypate; & qui fupra
Lunam eſt, nimirum Veneris, para-
neate. Deinde a medio, hoc eſt, ipſo
ſolari motu, qui quartus ſitus eſt ab
vtraque, meſe: dia teſſaron conſonantia
LZ 22 3 ab

Manual
Muſc. V. cum vtrisque extremis idem compa-

734
àab vtroque extremo in ſeptem chor-
darum harmonia ſecundum antiquos
diſtans. Quemadmodum & ſol inter

ſeptem planetas vtrinque eſt quartus,

cum ſit plane medius. Rurſus ab illis,
qui ab vtraque parte Solis ſunt, a Marte
quidem, inter Iouem & Solem ſphae-
ram conſecuto, hbypermeſe, quae & li-
chanus; a Mercurio vero, interſtitium
veneris & ſolis obtinente, dicta eſtpa-
rameſe.

Plin.L. I. Sed Pythagoras interdum exmuſica

ratione appellat tonum, quantum ab-

Hiſt. Nat. ſit a terra L una. Ab ea ad Mercuri-

vm, ſpatii eius dimidium: & ab eo ad
Venerem fere tantundem. A qua ad ſo-
lem ſesquiplum: a ſole ad Martem to-

PARS VIII. DISCIPLINA PFTHACG. P. II. e. II. IV.

num, id eſt, quantum ad Lunamater-

ra. Ab eo vsque ad Iouem, dimidium: &
ab eo ad Saturnum dimidium, & inde
ſesquiplum ad ſigniferum. Ita ſeptem
tonos effici, quam dia paſon harmoni-
am vocant, hoc eſt, vniuerſitatem con-
centus. In ea Saturnum Dorio mo-
veri phthongo, Iouem Phrygio, & in
reliquis ſimilia.
Soni illi quos VII planetae edunt &
Sphaera ſtellarum fixarum, cum illo cor-
pore quod ſupra nos eſt & quod Amich-
thona vocant, Pythagoras IX Maſas
vocabat; compoſitio vero & Sympho-
nia, & connexio quaſi ommnium, cuius
aeternae atque ingenitae vnum quod-
vis iſtorum pars eſt, atque portio,
Mnemoſyne ipſi audiebat.

CAP. III.

DE OCTO
Orro omnium primus Pythagoras,
vene in coniunétione medius ſonus

ratus, differentem tantum exhibeat
dia teſſaron conſonantiam, tam ad hy-
paten, quam ad neten, ſed vt variam
magis contemplationem inſpiciendam
habeamus; extremis quoque ipſis inter
ſe ſuauisſimam ſimul efficientibus con-
ſonantiam, hoc eſt, ipſam dia paſon,
quae rationem habet duplam: quod
ex duobus illis tetrachordis continge-
re nequibat; interpoſuit octauum
uendam ſonum; quem, cum inter
meſen & parameſen coaptaſſet, disiun-
xit a meſe, tono integro; a parameſe,
hemitonio. Vtprior, quae in ſeptem
chordarum Lyra erat parameſe, trite h.
e. tertia iam anete, & appelletur, & ſita
quoque reperiatur: interpoſita autem,
quarta quidem ſit àa nete, ad illam vero
conſonet dia teſſaron conſonantiam,

CHORDO.

quam & ab initio meſe ad hypaten ha-
bebat. Porro tonus qui inter ambas
eſt, & meſen & interpoſitam; quae prio-
ris loco parameſe eſt appellata; vtri-
cunque tetrachordo adponatur: ſiue
illi, quod eſt ad hypaten, vltimarum

Porphyr.
ad Ptol.
Harmo-
nic. p. 21.

naturam magis referens; ſiue iſti, quod

ad neten, ſupremarum: dia pente con-
ſonantiam demonſtrabit, ſyſtema v-
trinque exiſtentem ipfius tetrachordi,
& adiuncti toni. Quemadmodum &
ipſius dia pente ratio ſesquialtera, ſy-
ſtema inuenitur ſupertertiae ſimul &

ſuperoctauae. Vnde tonuseſt ſupero-

ctauus. Hoc modo interuallum quatuor

chordarum, tum chordarum quinque,

tum quod exiſtit ex vtriusque coniun-
ctione, diapaſon appellatum, & adiectus
inter duo tetrachorda tonus, iſto mo-
do a Pythagora animaduerſa“, eam
proportionem in numeris obtinere ab
eo ſunt dicta.

* Meibomius videtur aſſequi minus ſenſum ver-
borum αταιvv àοειν, ideoque s αα

—

ponit poſt Aει Sant. Mihi tamen videtur
omnia reéte aſiecutus eſſe Meibomins. 5αh⁵

CAP.

cde Nu⸗
(.10. I.

Keipion,
Iol.

kit.
iumbl.

eMlinml
Myrm. I.
lc,VI0 ex
ue ire.

Theon. 60
Smyrn. O

Mathem. gore
Plat, de E
Mu ſie⸗c.
12 988, llos

Kin

mos
bde die Lin
Nit. c. cichi
. C

,r

le.l.l.
it
omn.

u

el

e

Unamatet.
midum 8.
m, Kinde
lu ſeptenn
harmon’.
dtemcon⸗
orio mno-
go, Ein

e edunt & Pomiyt.
millocor. 2d Ptol.
Aitr er
A Mr
Sympho⸗
Um, cuins
umnquod.
e portio,

etm hi-
r anbes
neprlo⸗
1 Ntti⸗
r: Wwe⸗
timarum
ſi, quoc
ne Col-
eina V.
rachordi,
odumn &
tera,
ſonul
kſpero-
guunuor
gingue,
ColuHI
adiechus
iſtomo⸗
17 an
natetb

—
, nidetur

CA.

—

Mathem.

4

petit.
lIambl. .
Vit. Py- tundentes, ſonitusque, permiſte, quam
thag. c. Maxime conſonos inter ſe reddentes,

ooroαnω.ονπι . ARIIMETIIC. HARM. PROPORL

7

735

CAP. IV.
AEITHMETICAE HARMONIAE PROPORTIONES.

Onorum proportiones & conſo-
nantias primus adinueniſſe Pytha-
goras dicitur, hos quidem in ratione
lesquitertia, qui diateſſaron efficiunt:
illos vero in ſesquialtera, qui diapente,
& in dupla qui diapaſon. Occaſio &
modus inuentionis refertur a Cenſo-
bde die rinob, Boethio“, Macrobio, accurra-
Nat. c, tiſſime vero omnium a Nicomacho“
c de iu- Curis aliquando, & disquiſitioni eorum,
Gc L. I. quae compoſuiſſet, intentus, numau-
crO.i. ditui aliquod excogitare poſſer admi-
iSomn. niculum, firmum, ac erroris expers:
Geibion⸗ quale viſus habet per normam, & per
M adel Legulam, aut etiam per dioptram: ta-
Qus vero per libram, aut menſurarum

Harm. L.
I. c. VI. 10 exCOgitationemn . prope 3erIS officinam

quae re- deambulans, diuino quodam caſu ex-
audiit malleos ferreos ſuper incude

Theon.
Smyrn.

Plat. de
Mu ſic. c.

12. P:⸗88.

XXVIN. vna tantum combinatione excepta. In
1II5. ſdq. Wlis vero cognouit & dia paſon, & dia
pente, & gia teſaron concentum; at ſo-
num qui inter dia teſaron erat & dia
pente, diſſonum quidem per ſe exiſte-
re videbat, ſed completiuum alias il-
lius, qui inter ipſos eſſet maximus.
Ingreſſus itaque, tanquam a Deo pa-
tefacta ſibi intentione, in fabricam, bi-
que multis experimentis inuenta ſoni-
tus differentia, ex illis, quae in mal-
leis erant grauitatibus; non vero à fe-
rientium viribus, nec a malleorum fi-
guris, nec aferri, quod tundebatur,

tranſpoſitione; cum pondera accurate
excepiflet, & libramenta malleorum
quam maxime aequalia; recza domutn
Je contulit †, atque ab vno aliquo palo, re&
qui ab vno angulo ad alterum muris eſ-aααντα½
ſet impactus; ne & hinc differentia ali- 2an
qua fuboriri videretur, aut certe ſuſpi- Xc*.
cionem adferret palorum, propriam eibom.
naturam habentium, commutatio; ad- zira ſe
pendens quatuor chordas eiusdem ma- ſ con:
teriae exiſtentes, tum aeque longas, erlus.
& aeque craſſas, atque odem modo
complicatas **, ſingulis ſingula pondera
appendit, alligata ex inferiori parte.
GCumque ita chordarum longitudines
omnino aequales efleciſſet, pulſans de-
inde binas atque binas ſimul chordas
alternatim, conſonantias inueniebat
ante dictas. aliam in alia combinatio-
ne. Namque a maximo pondere ten-
ſam, ad eam, quae a minimo, dia paſon
ſonantem deprehendit. Erat autein
illa duodecim librarum; haecçvero, ſex.
Atque ita in dupla ratione conſtitue-
bat dia paſon conionantiam, quam &
ipſae grauitates oſtendebant. Rurſus
maximam ad iuxta minimam, quaeo-
cto librarum exiſtebat, dia pente con-
ſonantem inuenſt. Vnde hancin ra-
tione ſesquialtera conſtituit, in qua
Giipſae inter ſe erant librae Ad eam rur-
ſus, quae hanc ſequitur, quodad gra-
vitatem, iſta minorem, ſed reliquis
maiorem, quae nouem pondo etfſet;
ipſam dia teſſaron, proportionaliter

vero operarum vitio irrepſiſſe puto.
eius melior eſt quam Stanleiana, ſic nempe ille:
Hane autem ſecundum numerun quantitatem, tum
quae per 7aal uor chordaz diſtantia dicitur, rrr-
(habere) modo quodam tali a Pythagora depre-
benſam aſſtrmant. Sola vox babere quae forte
nulla Meibomii culpa excidit ſupplenda: cetera o-

Certe verſio

ptime: Nam in ſequentibus narratur, vt ex ob-
ſeruatis malleorum ictibus haec deprehenderit Py-
thagoras. M

P ορα5ρSαρρ quod Meibomius contra omnmium
MSS. ſidem mutatum ſine neceſſitate cuperet in
igogdbν & vertit geque graues Stant,
ipſis

736 PARS VIII. DISOIPLINAF PVIHIAGORAE P. II. c. V.

ipfis grauitatibus. Atque hanc ſaper-
quartam contra deprehendebat, cum
Natura eadem ſesquialterae eſſet mini-
mae. Quippe nouemad ſex ita habent,

quemadmodum quae iuxta minimam

eſt, octo libras habens, ad eam quidem,
Qquae ſex habet, in ratione erat ſuper-
gadta; ſed ad eam quae duodecim,
Iesqaialtera. Quod itaque eſt inter
dia pene, & dia teſaron, hoc eſt, quo
dia pente conſontia ſuperat dia teſſaron,
confirmatum eſt in ſuperodtaua eſſe ra-
tione, in qua nouem octo. Porro dia
paſon conſonantia vtrorumque ſyſte-
ma dicitur: ſeu ipſius dia pente, & dia
teſſaron in coniunctione; vt dupla ra-
tio ſyſtema eſt ſesquialterae & ſuper-
tertiae, in his numeris: duodecim, octo,
ſex, aut contra, ipſius dia teſaron, &
dia pente; vt dupium, ſuper tertii &
ſesqui alteri, vt puta in tali ordine:
duodecim, nouem, ſex.
Cum itaque & manum, & auditum
conuertiſſet ad adpenſa pondera, atque
ex his confirmaſſet habitudinum ratio-
nem; machinatione facili transpoſuit,
communem quidem chordarum ad
penſionem, quae ex palo erat ab an-
gulo adangulum in fixo, in inſtrumen-
ti metam, quam chorotonon, h. e. chor-
Jus tendentem ling-am, nominabat: il-
lam vero aliquantam diſtenſionem,
proportionaliter ipſis grauitatibus, in
clauulorum, qui ſupra erant, tempe-
rata conuerſione. Atque hac ince-
ptione vtens, & queſi infallibili norma,
in varia deinde inſtrumenta experi-
mentum extendit; tum acetabulorum

CAP. V. J
DIVISIO DIAPASON EX GENERE DIATONICO.

Nicom. Dlatonicum hocce genus gradus &
Harmo- progreſſus quosdam tales natura-
nic. Ma- Jiter habere apparet. Hemitonium, de-

aal ec: inde tonus; atque hoc eſt dia teſaron

pulſationem, tum tibias, tum fiſtulas,
& monchorda, & triangula, & aſſimi-
lHia. In quibus omnibus conſonam in-
venit, & infallibilem, illam per nu-
meros comprehenſionem. Cumque

nominaſſet Moren numeri ſenarii

participantem ſonum: meſen, octona-
rii, qui illius exiſtit ſupertertius: pa-
rameſen, nouenarii participem, qui

tono acutior eſt, quam medius, tum

quoque illius ſuper octauus; neten
denique, duodenarii: cumque inter-
iecta ſpatia ſecundum genus diatoni-
cum compleuiſſet ſonis proportiona-
libus, ſic octo chordarum compagina-
tionem conſonis numeris ſubiecit; du-

plo, ſesquialtero, ſupertertio, atque

horum differentiae, ſuperoctauo.

Dialelaron — iatellaton
Di⸗ Diapaſon iapent

Ita progreſſum neceſſitate qua dam
naturali a grauiſſimo ad acutiſſimum
in hoc genere diatonico inueniebat.
Nam chromaticum genus & enarmoni-
vm rurſus aliquo modo ex hoc decla-
rauit.

ſyſtema: duorum tonorum, & eius,

quod dicitur bemitoniun. Deinde
adſumto alio tono, hoc eſt eo, qui

eſt interpoſitus, dia pente fit ſyſtema,
trium

.

———

triu

ton
pen
ſep
agl
.
mit
pri
ner
tha

zu P
lll. 1
Ale e, le⸗
Ilde aie
exe
tele
ſent
(Ec
fa. I
thngd⸗
ar.

lambl.
lita by.
thig⸗ (.
1. V
in Geo. D
metkieis 1

1

ufſtale⸗
Kafimi.
Wnm in-
n per nu.

Cunmche
eni ſenri

1,0dom.

tins 2

ls: neten
lue inter-
8 Ciatoni.
portiona-
Dmpagim-
diecitd.
10, Nque
auo.

9 UE

Mron

quacdam
ltiſfumum
ueniebat.
narmeni-
oc ecla⸗

Geins,
Deinde
0, qun
trium

Vit. Py-

trium tonorum & hemitonii exiſtens.
Deinde huic deinceps hemtonium, &
tonus: aliud dia teſſaron, hoc eſt ſu-
pertertium. Vt in veteri quidem lyra
ſeptem chordarum, omnes ſoni, inde
agrauiſſimo, aſe inuicem quarti, dia
teſſaron inter ſe vbique conſonent, he-

mitonio ſecundum progreſſionem, &

primam, & mediam, & tertiam regio-
nem accipiente in tetrachordo: In Py-
thagorica vero, octo chordarum; quae

CANON MONOCHORD INSTITVIV PER MVSTC.

737

aut ſecundum coniunétionem ſyſtema
quoddam exiſtit tetrachordi & pen-
tachordi: aut ſecundum disiunctio-
nem, duorum tetrachordorum, tono a
ſe inuicem ſeparatorum; a grauiſſimo
progreffus ille erit, vt quinti a ſe in-
vicem omnes ſoni inter ſe dia pente
conſonent, hemitonio pededentim in
quatuor regiones transeunte; in pri-
mam, ſecundam, tertiam, quartam.

9

CA P. VI.
CANON MONOCHORDI.

a. Laert. Płuugaras, keſeromre Timaeo, ca-

I, II. T nonem vnius chordae inuenit, h.
de Muſic. e. regulam monochordi. Refert & Ari-
L. d. ſtides, paulo antequam diem obiret,
1IG. gmicos hortatum eſſe vt Monochor dum
exercerent, Muſicae ſublimitatem in-
tellectu potius per numeros, quam
ſenſu per aures aſſequendam efle in-
dicans.
Duris, a Porphyrio allegatus, aeneae
thag. P. tabulae meminit, in templo Iunonis

*"in Geo- Cchras * primum videret homo, audi-
metricis retque concentus muſicos excellen-
tiores, a muſica docendi initium fecit,

cantibusque, & rhythmis, quibus mo-

res atque affectus emendarentur, qui-
busque animorum facultatum harmo-

niae ad ordinem primigenium reuoca-

ex mala interpretatione Eratoſthenis,

Diuiſio Canonis, iuxta Theonem, Mathem.
fit per illum, qui in decade eſt, quater-?lat, c.
nionem, qui conſtat vnitate, binario, 5. mit.
ternario, quaternario. I. 2. 3. 4. Com-
plectitur enim ſesquitertiam, ſesqui-
alteram, duplam, triplam, & quadru-
plam. Sectionem Pythagorici cano-
nis ex mente ipſius Pythagorae, non
vel Thrafſylli (cuius operationem re- c.
praeſentauit Theon) ſed prouta Ti-

15. ab Arimneſto, Pythagorae filio, dedi- maeo Locro, quem etiam ſequitur Pla- Mannal
catae, cui praeter alias artes Muſicus to, exponitur, ad 27¶ memorat Nico-Maſc. I.
quoque canon inſcriptus fuit, ſubla- machus, cui ipſam illam repraeſentare I. e. IX.
tus poſtea a Simo Mulico, qui, ſibi ca- propoſitum erat in prolixiore tracta-p. 24.
nonem vindicans, tanquam muen- tione de Muſica, confer & Euclidem, ualid.
. 4 . — . ect. Can
tum ſuum publicabat. Ariſtidem Quintilianum, & reliquos. Ariſtid.
M.
CoAP. VII. erſe-l-.
INSTITVTIO PER MVSICAM. 116,
Lnbt. Vum vero exiſtimaret primo ſen- rentur: corporisque & animi morbis
thag. . ſus homines inſtituendos eſſe, ita medelam excogitauit. Commemora-
X. vt figuras illas ſpeciesque rerum pul- tione autem ante alia dignum eſt, quod

diſcipulis ſuis eaproe & eτααααι
quas vocabat, muſicas pondere pariter
ac ſono conficiebat, atque harmonice
componebat, mirabili modo permi-
ſcens modulationes diatonicas, chro-
maticas, & harmonicas, quibus omnes
animi mutabat affectus, nuper contra
Aaa aa rationem

738 PARs VIII DiSO“Wſ INA PPTAG. & II . VII.

rationem excitatos, atque triſtitiam,
iram, miſericordiam, amores obſcoe-
nos, timorem, omne genus appeti-
tuum, afflictionumque & deſiderio-
rum, animique remiſſionem, & igna-
viam, impetumque excitantes: quos
ad rectam virtutis normam reuocabat,
harmonias conuenientes, tanquam
certiſſimam medicinam adhibens. No-
tu vero cubitum diſcedentibus di-

ſcipulis, ab omnibus diei perturba-

tionibus eos liberabat, & mentis tu-

multus expurgabat, ſomnum vero ipſis

conciliabat quietum, ſomniaque bo-
na, atque futurorum indicia habentia.
Ex lecto autem iterum ſurgentibus ex-
cutiebat nocturnum languorem, re-
miſſionem item & torporem, per cer-
tos cantus, vel ſolo lyrae pulſu, vel
voce clariore peragendos. Sibi ipſi
quidem nunquam vel inſtrumento vel
alio quocunque modo canebat: nam
in ſeipſo tale quid fouebat, & ineffa-
bili quadam diuinitate, aures men-
temque mundi aduertebat harmoniae,
quam ſolus intelligebat. Percipiens-
que vniuerſalem illam harmoniam, at-
que concentum, quem ſphaerae &
mota in iis ſidera efficiunt, quae mu-
ſicam plenam magis, magisque excel-
lentem abſoluunt, quam apud mor-
tales habetur, motibus ſuis, ob diuer-
ſitatem celeritatis, & molis, in ſe in-
vicem irruentia.
portione inuicem ordinata ſunt atque
compoſita; variis perfectionibus orna-
ta. Quibus irrigatus quaſi, vt qui pa-
riter ordine compoſitam mentis ratio-
nem exerceret, quasdam horum re-
praeſentiones effingebat, vt in quan-
tum liceret iſta exprimerer, muſicam
iſtam partim inſtrumentis, partim vo-
ce, imitatus. Exiſtimabat enim ſibi
ſoli in terra datum eſſe, vt intellige-

Quae omnia pro-

ret atque perciperet vniuerſales ſonos,
idque ab ipſo naturae fonte & radice.
Adeoque dignum ſe eſſe cenſebat, qui
doceretur & diſceret, quique coele-

ſtibus nitendo, imitandoque aſſimi-

laretur, vt qui organa corporis ad e-
am rem accepiſſet a Daemone, a quo
genitus erat. Ceteris vero homini-
bus ſufficere putabat, vt ipſi ſemper
eum, atque res ab eo acceptas reſpici-
entes, ex imaginibus atque exemplis
emolumenta caperent, vt qui primos
rerum archetypos apprehendere non
valerent. Quemadmodum & illis qui
in ſolem ob ſplendorem eius intueri
nequeunt, defectus ſolis in ſtagno ali-
quo, per materiam aliquam acu per-
foratam, vel nigricantis coloris vi-

trum monſtramus, infirmitatem ocu-

lorum metuentes, aliamque viam per-
ceptionis intuitioni ſubſtituentes apud
illos qui talia amant, licet altera infe-
riorem. De hac ipfa ſingulari eius &
diuina, quam nactus eſt praealiis ho-
minibus, diſpoſitione, Empedocles a-
gere videtur, ita canens:
Vir erat inter eos quidam praeſtan-
tia doctus
Plurima, mentis opes amplas ſub' pe-
Aore condens: .
Cundtaque veſtigans ſapientum dolta

reperta. W
Nam quoties animi vires intenderat
omnes,
Perſpevxit facile is cunctarum ſingu-
la rerum
Vsque decem vel viginti admortalia
ſecla. =

Verbis praeſtantia, & entium omnium
perſpexit ſingula, & ſapientiae opes, at-
que ſimilibus, admirabilem Pythago-
rae prae aliis habitudinem intelligens,
qua corpus pariter ac mentem, in vi-
dendo, audiendo, & intelligendo.

CAP.

gls ſonos,
ladice
lherui
lne oele⸗
lle aſimi⸗
Orig ad e.
lle, 3 quo
ohomnn.
lſener
reſpict.
exemplis
ulprimos
1 erenon
6 inneri
tignoali.
nell per.
Moris Vi⸗
tem ocu
lumper⸗
tes aud
era inle-
ri eins
cles 4⸗

eſtan-
ſubhe.
ndde
nderar
1 ,.
riale
Minn
eh⸗
imgo⸗

igens,
in vi-

CA..

lIambl.

c. XXV.

MEDICINA PER MVSICAM. 739

CAP.

VIII. .

AAAIEDICINA PER MVSICA M.

Rbitrabatur Pythagoras Muſicam
plurimumad ſanitatem afferre mo-
menti, ſi legitimo modo adhibita fu-
erit. Solebat enim non perfunctorie
hac vti purgatione: hancque medici-
nam per muſicam appellabat, tractabat-
que circa vernum tempus huiusmodi
modulationem. Lyra canentem col-
locabat in medio, reliqui vero, qui voce
accinere poſſent, eum circumſidebant,
ſicque illi canebant, paeanas quosdam
concinentes: quibus animum exhilara-
bant, decenterque eum componebant.
Alio vero etiam tempore Muſicam
Medicinae loco adhibebant, habebant-
que certos cantus compoſitos, qui plu-
rimum contra animi morbos atque af-

fectus valerent, & contra moerores &

tionibus.

morſus eius. Alios quoque conficie-
bat irae & malitiae opponendos, & o-
mnibus eiuſcemodi mentis perturba-
Inuenerat & aliud genus
Muſicae & cantus, aduerſus cupidita-

tes legibus aduerſas. Saltationem quo-

que addebat. Nec alio inſtrumento
quam Iyra vtebatur. Tibias enim, &
quicquid aëre inflatur inſtrumento-

rum, ignobilem ſonum reddere, & ſoli

vulgo accommodatum, nihil vero
generoſi habere, arbitrabatur.
In vſu quoque illi erant Homeriat-
que Heſiodi verſus, quibus animum
emendabat, relatumque eſt, Pytha-
goram Spondaico verſu ex operibus
(Heſiodi forte, cuius carmen ex titulo
ooοu*νoο ooom, inſignitur) quem tibicen
caneret, rabiem Tauromenitae adole-
ſcentis extinxiſſe: qui ebrius, cum to-
tam noctem cum ſcorto tranſegiſſet, in
eo erat vt riualis accenderet tectum, ipſe

Phrygio cantu accenſus. Pythagoras
igitur, in ſiderum obſeruatione tum oc-
cupatus, ſtatim eum pacauit, & ab in-
ſtituto reuocauit, poſtquam tibicini,
vt modo mutato ſpondaicum inflaret,
perſuaſiſſet. Qua ratione iuuenis ſu-
bito menti reſtitutus tranquille do-
mum abiuit, qui momento antea au-
dire monentem Pythagoram plane re-
cuſa verat, eique minas & conuitia in-
geſſerat. Simili ratione Empedocles
iuuene quodam in hospitem ſuum,
Anchitum, gladium ſtringente (quod
patrem eius in publico iudicio ad mor-
tem condemnaſſet) atque id iam agen-
te, vt ipfum interficeret, confeſtim
modo mutato Homerica illa cecinit
Nopenthes, ſene felle, malis me-
dicinaque Cunctis.

hacque ratione Anchitum, hoſpitem

ſuum, a periculo mortis, Iuuenem
veroa crimine homicidii liberauit: qui
ab eo tempore diſcipulus eius factus

eſt, atque inter ceteros poſthaec emi-

nuit,
Praeterea tota Pythagorae ſchola, il-

lam quam vocabant saoοo—sↄ & owaαιν conf. &

eνWh & sradPny idoneis quibusdam
carminibns efficiebat, & quae contra-
riis opponi poſſent affechbus, mentis
habitus atque diſpoſitiones vtiliter
mutans. Qubitum enim ituri, atque
ſomno ſe permiſſuri, mentes a diurnis
perturbationibus & negotiorum ſtre-
pitu repurgabant, per odas quasdam,
& peculiares cantus, quibus ſomnum
conciliabant quietum, inſomniisque
minus interpellatum, non aliis quam
bonis inſomniis ſtipatum. Manea
communi ſomni recreatione ſurgentes

* Legendo TαD e ,αν idque exempli perti nere ad Heſiodum videtur. Alterum Empedoclis

ad Homerum., Stanle.

Aaa aaz torporem

ibid.

X.

740⁰
torporem atque grauedinem alio can-
tu depellere ſolebant.
Aliquando absque carminum reci-
tatione affectus & morbos perſanabant,
aegrotosq ue incantamentis illis ad ſani-
dayres tatem reducebant. Atque inde ι
vocem in vſu eſſe coepiſſe veroſi-
mile eſt. Atque hoc modo Pythago-
ras Vtiliſſimam humanae vitae & mo-
rum correctionem per Muſicam inſti-
tuit. Hucusque lamblichus, cui dicta
affatim aliunde petitis teſtimoniis con-
firmari poſſunt. Carmina enim iis
fuiſſe contra mentis affectus triſtitiam,
iram, libidinem, Senecae etiam eſtrela-
Cie Puſc, tum, Pythagoram perturbationesanimi
IV. c. 2. Iyra compoſuiſſe dicenti. Similiter Ci-
cero, carminibus, ait, illos ſolitos eſſe
& praecepta quaedam occultius trade-
re, & mentes a cogitationum intentio-
ne cantu fidibusque ad tranquillitatem
traducere. Quo etiam ſpectant quae
Lr . de Clinia Pythagoraeo refert Aelianus,
*2*. quod, ſi forte ad iram procliuiorem ſe-
ſe ſentiret, fidibus cecinerit, antequam
totus eo aflectu corriperetur. Cumque,
quare id faceret? interrogaretur: quo-
niam, reſpondit, hac ratione menti

2„
—.

Senec.
de ira

„wies tranquillitas redditur. Saltatione eum
“ 9 . vſum eſſe Porphyrius teſtatur, cum di-
cit: ſaltationibus quibusdam vtebatur
quas corporis agilitati & ſanitati con-
ducere arbitraretur.
Tibias eum, & quicquid eſt inſtru-
mmaentorum quae vento inflantur, aſper-
e Nnkt natum eſſe, exAriſtide conſtat, qui dicit
b. 0. diſcipulos eum monuiſſe, vt cauerent
. ne tibiae flatu auditum inquinari pate-
rentur, ſed vt ad lyram cantatis ſolen-
nibus cantionibus irrationales animae
impetus expurgarent.
vir. V. Homeri eum & Heſiodi carmina ce-

55 bP. Ciniſſe, vt animi morbis mederetur, ſe-
* quentibus verbis a Porphyrio eſt rela-

PARS VIII. DISOIPLINA PVIMGORAHN P. II. c. . &. III. .1.

tum: Exercitationes matutinas domi
habebat, animum ſuum ad lyram com-. a Ir⸗
ponens, & veteres quosdam Thaletis ſed Crs-
Paeanas accinens. Homeri quoque & tenſis.
Heſiodi carmina accinebat, quibus ani- Vide quæ
mus emolliri atque tranquillior reddivre
videbatur. obſerua
vimus.
Quae de iuuene retulimus ea con-cap. 2.
firmat Ammonius, a Cicerone vero Ammon.

ita referuntur: Cum vinolenti ado- n apud
leſcentes, tibiarum etiam cantu, vt Boethi-

fit, inſtincti, mulieris pudicae fo- vm de
res frangerent, admonuiſſe tibici- Muſica
nam, vt ſpondeum caneret, Pytha- "l.. .
goras dicitur. Quod cum illa fe-
ciſſet, tarditate modorum & gra-
vitate canentis illorum furentem pe-
tulantiam ſedaſſe. Aliam huc pertinen-H omil.
tem fabulam refert Baſilius: dicitur & XXIV.
Pythagoras, in ebrios olim incidens, TI. opp.
iuſſiſſe tibi cinem, conuiuio luxurioſo ?-s S8r. à:
praeſidentem, mutare modum, ac Do-
rium ipſis canere. Atque hoc melodiae
genere illos ad ſobrietatem reduxifle,
qui deieétis capite coronis, omnes, eru-
beſcentes, domum reuerſi ſint.

ad mentes Inſtitut.
or. IX. 4.

556.

Mane & veſperi Muſica
componendas Pythagoraeos vſos fuiſſe,
a multis aliis eſt affirmatum. Ita Quinti-?.
lianus: Pythagoraeis certe moris fuit, &
cum euigilaſſent animos ad lyram exci-
tare &Quo eſſent ad agendum paratiores,
& lm ſomnum peterent, ad eandem
Präs lenire mentes. Plutarchus: Lyrae de Iſd.

cantu Pythagoraei vtebantur, ante- & Oſir,

quam cubitum irent, ea componentes fin p.
affectibus obnoxiam atque ratione de- WW
ſtitutam animae partem. Cenſorinus: Nat. c.
Pythagoras vt animum ſua ſemper di- XII.
vinitate imbueret, priusquam ſe ſomno
daret, & cum eflet expergitus, citha-
ra, vt ferunt, cantare conſueuerat.
Quantum

Thaletis

bus
cite

nile .
XXIXn.

159. di
ill

400
SEuelid A
lI.
e ..

19. D

Procl. in
Bucl. b.
Ullder.n.
9.27.n
3 enll
N 70
zabs-
ray be
Gh. is
gek. l.
26. fin.
b ic det
Il. p.22
An.
dic det
V. ,32
init,

vuncom nrdt
Tbehne pni

ocde
nbusani ide

Or redddiinrin
Thalett
oblene
Vimut,

ne Vero Anmmon .

Gti do. n w.

ntu, Wr, al

Boethi.
ae ſ. n R

tibici. Mile

Pythn-le,

ila fe.
gra.
tem Pe.
tinen Honl
Itur &XIV.
idens . Dl. opp.

Urioſo 8r 4.

AcDo-
ode
Vle,
eru-

lentes laſtitut.
fuiſe, del 4
inti. b. 556.
it&
exci.
ores,
Ilden —
PFIae delid
inte- 20n,

ſin.
Ites n b.
n ge gie
l: Nr,
di- AXII.
0
ha⸗
tt.
u

XxIX.n.

GroMETR. DE PVNCTO, LINEA, &e.

7.

Quantum admodos varios à veteri- habemus Damonis fragmentum, ab A-

bus obſeruatos in muſicis, vt varios ex-
citarent affectus, ea de re egregium

SECT.

Pchagoras, teſtante lamblicho, Ge-
ometriae plurimum operae impen-
158. dit, Aegyptii enimwa quibus edoctus eſt
illam ſcientiam, multa habent proble-
mata Geometrica, cum doéctiſſimi eo-
rum ſiue Dei, ſiue homines, a multis
inde aetatibus, totam patriam ſuam
metiri coacti ſint, propter Nili alluuio-
nes; vnde Geometria etiam nomen ob-
tinuit. Sunt, qui omnia theoremata,
ad lineas pertinentia, Aegytiis tribuant
& Chaldaeis. Haec vero ommia cum
accepiſſet Pythagoras, ſcientiam hanc
inkneid. auxit, ſuisque diſcipulis tradidit. Pro-

Iambl. c.

G EOMETRIA.

riſtide Quintiliano allegatum.

—–—

III.

clus affirmat, primum eum Geometriam

in formam icientiae redegiſſe, princi-

piis eius inde a primis initiis confidera-
tis, (accuratiori ſtudio, quam Thales,
Ameriſtus & Hippias, qui in eo ſtudio-
rum genere ante ipſum fuerant verſati)
atque theoremata abſtractione a mate-
ria facta, ſolo intellectu ſerutatum. Ti-
maeusprimum eam Geometriam per-
feciſſe teſtatur, cuius elementa, iuxta
Anticlidem, a Moeride erant reper-
ta. Ariſtoxenus quoque primum eum
meulits ait & pondera Graecis tradi-
iſſe.

pracf. p. CAP. I.
¹9. DE PVNCTO, LINEA, SVPERFICIE SOLIDO VEL
GORPORE. .—

Vthagoras puncum proportione

Procl. in
He . vnitati, lineam binario, ſaperſ-
P. 27. Kkn. ο Cernakio⸗ corpus quaternario
Kop- reſpondere aiebat. Punctum vero Py-
anos. thagoraei definiebant vnitatem, haben-
A 85 tem poſitionem.

, Llineamb, ſecunda quae ſit, atque pri-
vm. d. Mha ab indiuiſibili motione, conſtitu-
def. I. p. tam, binarium vocabant.
26 fnn. Superficiem“ cum numero tornario

b id. def. comparabant, quoniam omnes figurae

II. p. 22. fuperficiei primam triada agnoſcunt.
& d,def. Circulus enim, qui figurarurn rotunda-
V. p. 32. rum princeps eſt, triademn occulte com-
init, plectitur, centro, ſpatio, & circumfe-
rentia. Triangulus vero, qui eſt pri-
mus reétilinearum figurarum, manifeſte
ternario continetur, formamque ſuam
id. def ſecundum numerum iſtum recipit.

24..46. Hinc affirmatum Pythagoraeis trian-
med.

gulum ſimpliciter principium eſſe gene-
rationis, & formationis rerum genera-
bilium. Vnde Timaeus ait proportio-
nes omnes, naturales aeque, ac elemen-
torum conſtitutionis eſſe trigonas,
quoniam triplici diſtant interualo, &
colliguntur ex rebus omni parte diuiſi-
bilibus, & varie mutabilibus, repleta
vero ſunt infinitate materiali, natura-
les vero coniunctiones corporum ſolu-
torum repraeſentant. Quemadmo-
dum & trianguli continentur tribus li-
neis rectis, angulos vero habent, linea-
rum multitudinem colligentes, atque

angulum & coniunctionem aduenti-

tiam iis largientes. Merito igitur Phi-
lolaus angulum trigoni quatuor dedica-
uit Diis, Saturno, Plutoni, Marti, Ba-
cho, quadripartitum elementorumor-
natum omnem, ex coelo deſcendentem,
Aa aa a 3 Vel

ap. Laert,
VIII, II.

742 PARS VIII. DCIPLINA PFTMAG. P. II. c. II.

vel a quatuor Zodiaci ſectionibus, iis- lium. Atque haec de triangulis qui- ſun
dem complexus. Saturnus enim na- dem. L mnen
turam abſoluit humidam penitus, &G·¶ . guiis
frigidam. Mars igneam totam. Pluto De quadrangularibus figuris ſtatu- qum
complectitur omnem terreſtrem vi- vnt Pythagoraei, quadratum diuinam loer⸗
tam. Bachus in humida & calida gene- praecipue repraeſentare eſſentiam, eo xgo
ratione praedominatur: cuius reiſym- enim maxime purum ſignificant ordi- vero
bolum vinum eſt, humidum quippe nematque intemeratum. Rectitudo taan
iuxta & calidum. Omnia iſta diffe- enim inflexibilitatem imitatur, aequa- ungr
runt operationibus fuis in ſecundi ordi- litas vim ſtabilem & permanentem. hoc
nis corpora, ſibi inuicem vero vniun- Dii igitur, ſtabilitatis qui funt rebus o- theo
tur, quam ob cauſam vnitatem eorum mnibus autores, ordinisque intemerati, Poel l. 7
Philolaus ad vnicum angulum reducit. & virtutis inſuperabilis, non male qua- grop. 1094
Si vero triangulorum differentiae ge- drati figura repraeſentantur. Prae- z on thed
nerationi conducunt, merito agno- terea Philolaus, alia quadam conſidera- 119) buit
ſcendum eſttriangulum principium eſ- tione, quadrati angulum, angulum ild
ſe, atque autorem, conſtitutionis re- Rheae, Cereris & Veſtae vocat. Vi- uld, I
rum fublunarium Angulus enim rectus dens enim quadratum hanc terram ſu- um gvo
eſſentiam ipſis præbet, atquemenſuram ſtinere, atque proximum ei eſſe ele- 1.dum
eſſentiae definit: Eſtque rectanguli tri- mentum, vt docet TLimaeus, terram Vl. d
anguli proportio cauſa eſſentiae ele- vero ipſam ſemina genitalia & proli- Aoßñ
mentorum generabilium. Obtuſus por- fica ab omnibus hiſce Diis recipere; ſim. H
ro angulus in omnibus diſtantiam prae- non riale angulum quadrati cum o- Ketii mor
ſtat: & proportio trianguliobtuſi angu- mnibus iſtis comparat Deabus, vitam ei. nen
li auget materialium formarum magni- communicantibus. Nonnulli enim fab
tudinem, omniaque mutationis gene- terram ipſam Cererem Veſtamque ap- pei
ra. Angulus acutus diuiſibilem red- pellant: Rheaeque totius eam parti- mer
dit eorum naturam: & proportio Tri- cipare aiunt, omnesque in ea cauſas cep
anguli acutanguli praeparat ea ad reci- eſſe progenerantes. Vnde Philolaus
piendam diuiſionem in infinitum. Sim- ait, quadrangularem iſtum angulum
pliciterque proportio triangularis con- terreſtri modo vnam coniunctionem P
ſtituit eſſentiam corporum materiali- generum iſtorum diuinorum conti- 4
vm, diſtantium, ſemperque diuiſibi- nere. .
CAP. II. 1
PROPOSITIONES.
broel 14 N multitudine Theorematum Geo- tum, & EHexagonum aeqilaterum &
Ip.gr. Metricorum, a Pythagora eiusque aequiangulum. Triangulum aequila- .
diſcipulis inuentorum, iequentia po- terum ſexies eſt ſumendum, duae enim .
tiſſimum ab eo profecta eſſe con- tertiae ſexies ſumtae quatuor angulos .
ſtat. rectos abſoluunt. Hexagonum ter ſu-
Sola haec tria Pohygona totum ſpa- mendum eſt, quiuis enim hexagonialis .
tium circa aliquod punctum imptent, angulus, eſt vni angulo reéto aequalis,
triangulum aequilaterum, & quaara- eiusque parti tertiae. Qucdrarumn V
umitur

llgqu.

ſatn. leoel i

1t Ordt. 46.

ectirudo
. eqqua⸗
lentem,
rebus 0.
elherat,
lequu.
Prae.
nſidera.
inonlum
t. Vi.
Tam fu-
eee.
terram
prol.
cipere;
Um 0-
Vitam
eruim
Weap⸗
Pparti⸗
calſis
lolans
Gulutn
nonemm
conti⸗

&
gule⸗
enim
vglos
terſl⸗
ialis
ualis,
Atu
mitur

Pprocl. L.
IV. prop. nos aequales habet duobus rectis: Hoc

PROPOSTTIONEFS

ſumitur quater, quiuis enim quadrati
angulus reétus eſt.“ Sex igitur trian-
gulis aequilateris junctis, quemadmo-
dum anguli conficiunt quatuor angu-
los rectos, ita id etiam praeſtant tria he-
xagona, & quadrata quatuor. Alia
vero Polygona quaecunque, compoſi-
ta angulis ſuis, alia excedunt quatuor
angulos rectos, alia deficiunt. Atque
hoc celeberrimum Pythagoraeorum
theorema Proclus appellat.
Triangulum quoduis angulos inter-

3a. cοαttheorema Eudemus Peripateticus tri-
ta9² buit Pythagoraeis, modum vero, quo
illud demonſtrant vide apud Proclum.
Prpecg In triangulo rectangulo quadratum,
TLpfop. quod imponitur lateri angulum re-
frocl. L. Etum fubtendenti, aequale eſt quadra-
IV. mo. tis, quae imponuntur lateribus angu-
lum rectum continentibus.
Kurn⸗ Hoc Pythagoras theoremate gno-
IX, 1. Monis vel quadrati conficiendi ratio-
nem edocuit, &, quod magno labore
fabri, normam facientes, vix ad verum
perducere poſſunt, id rationibus &
methodis emendatum, ex eius prae-
ceptis explicatur. Namque ſi fu-
mantur regulae tres, e quibus vna ſit
pedes tres, altera pedes quatuor, tertia
pedes quinque, haeque regulae inter ſe
compoſitae tangant alia aliam ſuis ca-
cuminibus extremis, ſchema habentes
trigoni, deformabunt normam emen-
datam. Ad eas autem regularum ſin-
gularum longitudines, ſi ſingula qua-
drata paribus lateribus deſcribantur,
quod erit pedum trium latus areae, ha-
bebit pedes nouem: quod erit quatuor,
ſexdecim: quod quinque erit, viginti

Ita quantum areae pedum
numerum duo quadrata, ex tribus pe-
dibus longitudinis laterum, & quatuor

743
quinque.

efficiunt, aeque tantum numerumred-

dit vnum ex quinque deſcriptum:
Refert Apollodorus ſupputator, at-Laert.
que alii, theoremate illo inuento, heca- Vl .
tomben Pythagoram ſacrificaſſe Muſis, lc. 4
cuius rei confirmandae cauſa ſequens
epigramma allegatur:
Pythagoras quondam Diis fecit nobi-
le ſacrum
Iuuenta eſt illi linea quod celebris. à Non
Plutarchus bouem ſolum fuiſſe ait, poſſe ſus.
atque hoc quoque a Cicerone in du- lee. n.
bium eſt vocatum, tanquam diſcipli- “M 534.
nae eius minus conſentaneum, qua a- B.

ram ſanguine aſpergere non licebat. b L. III.
e Nat-

eor. C.

. .

Accuratius igitur, qui res eius tradide-
runt, referente Porphyrio, bouem
eum ſacrificaſſe dicunt ex farina confe-c porph.
um: vel, vt relatum Gregorio Nazi-vit. Py-
anzeno“, ex argilla. thag. P
Dubitatum autem Plutarcho deſt, an A156. A
ob modo allegatam cauſam, anpotius 1g3
ob problema de area parabolae iſtud ſa-e 1 c.
crificium obtulerit Pythagoras. Sa- f Procl.
ne f applicatio ſpatiorum vel figurarum ad Eu-
ad lineas Pythagoricae Muſae eſt in- e
ventum, vt affirmatum Eudemo eſt, at- XLIV.b.
que ſectatoribus eius, Parabola nempe, 109.
Hyperbole, ellipſis. Ab his ſcriptores
iuniores accepta haec nomina ad lineas
conicas tranſtulere, vnam parabelam,
aliam hyperbolen, ellipſin aliam appel-
lantes, cum antiqui iſti & diuini homi-
nes(Pythagoraeos intelligo) nominibus
iſtis, deſcriptiones arearum ſignifica-
verint applicatas ad lineam determina-
tam rectam. Si enim recta propoſita

. Graeca ita diſtinguuntur 6 2* ioνρα
r αιααρνν oas †τdααπιαα Paovias, T
riaνoα 5as 7 HνWaâιοντι⅓ Sd-
Payve K& 76αρασοα Tροσαροαπ quae malim ver-

tere: ſex igitur triangulis aequilateris ratione angu-
lorum compoſiti, quatuor angulos rectos con⸗
ficiunt, & tria Hexagona ea tetragona qua.
tuor,

linea

744 PAnRS VIII PDICIPIINA PFTEMACG. P. II. &TW. c. I.

linea, ſpatium datum omne lineae re-
cCtae eſt aequale, tum dicunt ſpatium ap-
plicotum eſle (zaga SaX.¶Dſi vero ſpa-
tilongitudinem vitra lineae extenfio-
nem producas, tum eederé (nzgGa

Xei) inquiunt. Si vero breuius ſit ſpa-

tium, ita vt eo deſcripto pars lineae illud
excedat, tum deficeret, (Sανι..) Hoc
ſenſu Euclides voce parabolae vtitur
Lib. I. prop. 44. & Lib. VI. paſſim.

CAP. III.
STATVRAM HERCVIIS GCOMODO SIT ASSECVT VS.

Gell. 1, 1. Prutäccluns in libro, quem de Her-

culis, quali inter homines fuerit, a-
nimi corporisque ingenio, & virtuti-
bus, conſcripfſit, ſcite ſubtiliterque ra-
tiocinatum Pythagoram philoſophum
dicit, in reperienda modulandaque ſta-
tus longitudinisque eius praeſtantia.
Nam quum fere conſtaret, curriculum
ſtadii, quod eſt Piſae ad Iouis Olympii,
Herculem pedibus ſuis metatum, idque

feciſſe longum pedes ſexcentos; cetera

quoque ſtadia in terra Graecia, ab aliis
poſtea inſtituta, pedum quidem eſſe
numero ſexcentum, ſed tamen aliquan-
tulum breuiora: facile intellexerit,

modum ſpatiumque plantae Herculis
ratione proportionis habita, tanto fuiſ-
ſe, quam aliorum procerius, quanto O-
lympicum ſtadium longius eſſet quam
cetera. Comprehenſa autem menſu-
ra Herculani pedis, quanti longinqui-
tas corporis ei menſurae conueniret,
ſecundum naturalem membrorum o-
mnium inter ſe competentiam, modi-
ficatus eſt: atque ita id colligit, quod
erat conſequens; tanto fuiſſe Hercu-
lem corpore excelſiorem, quam alios:

quanto Olympicum ſtadium ceteris

pari numero factis anteiret.—

SECT. IW.
ASTRONOMIA.
Ec in coeleſtium rerum contem- tiae peritus Pythagoras, vt ex paucis

plationem obiter Pythagoraei in-
uiſiuerunt, fuitque huius etiam ſcien-

eius reliquiis conſtat:

1

—

n. 158. J
G CAP. I.
SYSTEMA SPHAERARVM.
Anon. Ria ſunt, quae coeli nomine dicun- ri ſex planetae, Iupiter inquam, Mars,
vitac Py- tur. Primo quidem ipſa ſphaera Venus, Mercurius, Sol & Luna, poſt

thhag aut. inerrabilis, ſiue firmamentum: ſecundo hoſce eſt ſphaera ignis, hinc aeris,

a; diſtantia illa, quae eſt a firmamento, vſ- deinde aquae, quibus omnibus vIti-

ue ad lunam: tertio vniuerſus mun- mus ſubeſt orbis terrarum.

dus, coelum inquam & terra.
Anonymus vitae Pythagorae autor
apud Photium affirmat, in coelo duo-
decim orbes ordine diſtinctos eſſe eum
docuiſſe; quorum primus & extimus
ſit inerrabilis ſiue firmamentum. Pro-
ximum eſt ſidus Saturni, & deinde cete-

Qui preſſius vero Pythagorae, eius-
que diſcipulorum, placita ſequntur, af-
firmant, ſphaeras coeleſtes decem eum
eſſe ſtatuere, quarum nouem tantum
oculis noſtris pateant, (ſtellarum nem-
pe fixarum, ſeptem planetarum, & ter-
rae noſtrae) decima eſt Antichihbon,
terra

tertl
1 ,Mut. ſtrae.
e zuim. Duce
oct. e. coru

lim. P
. . le⸗

eeön. mer

lle. d puse
zitor, gine

coel,
Ei. e,1059

G. fol. min
4, (oel
Adebbi- nun.

laum
4 dob tesl
lel 21 coI
l e dapr
lc25. tulr,
. que
die,
(48,
nat
ban
nor
hen
tuen
4 Neſ. (

.
de edeie o

35.
e Plut,
in Numa
9,67. C.
f ad A-
riſtot. de
coelo
ca) II.
fol. 125.
b.

3 Clem,
AI. Ktr.
V5 556.
B.

ſeßhe.
lede ilud
6) Hoc
e vtitur
ln.

V8.

Hereuls
o flul⸗
Lanto.
t IUam
menlu.
ingui⸗
Uenret,
Drum O;
Moci-
, quod
Hercn-
1 dlios:
Cederis

Pancis

Mirs,
, poſt
gerls,
8Vlti⸗

eius.
ull⸗
heum
Atum
hem-
Xter⸗
hthon,
tern

lolaum

I. c. 25.

c Ariſt.

M SrysSTEAMA SPHAERARVM 745

terra ſuperior noſtra, vel oppoſita no-
¹ blut. ſtrae. Antichthona iſtam addidere?, vt
l numerum abſoluerent corporum mo-
rim. p. torum. Conſiderantes enim * Muſi-
1028. A. Cae aflectiones & proportiones in nu-
Sim- meris conſiſtere, omnibusque aliis re-

plic. ad pus cum numeris intercedere ſimilitu-

Ariſtot.

de cocl, dinem, primum item in natura nume-
L. II. c. ros eſſe, & numerorum elementa o-
IX. fol. mnium rerum elementa eſſe; totum
113. q. coelum harmoniam eſſe affirmabant &
Ndderhi- numerum, coelique affectiones & par-
ap. Stob tes numeris reſpondere. Hosque adeo

Ecl. Colligentes, compoſitioni totius eos a-

phyſ. L. daptabant, in quo ſi aliquid deſiderare-
tur, id quidem ſupplebant, vt totum ae-
qualiter compactum deprehenderetur.
Sic, quoniam perfecta eſſe videtur de-
cas, totamque numerorum complecti
naturam, propterea decem eſſe ſtatue-
bant ſphaeras coeleſtes. QCum vero
nouem tautum oculis noſtris depre-
hendantur, decimam Antichthona ſta-
tuerunt, noſtrae terrae oppoſitam.
de corle . OTdinem & ſyſtema eorum quodat-
L. H. c. tinet, ſtatuebant Pythagoraei“ medium
I3. in mundo locum ignem obtinere, vel, vt
à Ecl. Stobaeus rem explicat , in medio qua-

P:

Phyſ. c. tuor elementorum igneum vnitatis

. H globum eſſe, quem Veſtam & vnitatem
in Numa (monada) vocant.“ Addit Simplicius’
p. 67. C. eos, qui penitius haec intelligunt, af-
† ad A- firmare, ignem illum eſſe vim procre-
riſtot. de antem, nutrientem, & excitantem,

eoe X quae ſit in medio terrae. Verum ne
fol. 125. iPſe quidem Simplicius genuinam Py-

b. thagoraeorum ſententiam aſſecutus eſ-
ſe videtur, qui per ignem illum, vel i-
gneum vnitatis globum, nihil aliud
quam ſolem intelligebat, in medio po-
ſitum vniuerſi, immotum, circa quem
reliq uae partes vniuerſi moueantur. Et
* Clem. eam quidem opinionem ab Aegyptiis
Al. Str. accepiſſe videtur Pythagorass, quibus

V 56. ſol in hieroglyphicis ſuis ſcarabaeo re-

praeſentabatur, quoniam, vti Scara-
baeus, formatoô ex fimo globo, in dor-
ſum rechinis ab vno pede ad alterum
eundem deuoluit; perinde reliquae
mundi partes circa ſolem mouentur at-
que voluuntur.
Per ignem iſtum immotum, in me-
dio vniuerſi poſitum, non terram eos
intellexiſſe, quod Simplicius putat, exa loe cit.
eo manifeſtum eſt, quod porro ſtatue-b Plut.
rint terram immotam non eſſe, ne-Numa p.
que in medio globi poſitam, ſed ſuſpen- 7. .
ſam, quippe quae ſit ex ſideribus e, Cir- qe coel-c.
ca poſitum in medio ignem actis, hoc XIII.
ipſo motu diem ac noctem efficiens.
Ratio vero cur terrae medium locum
non attribuant ea eſt, quoniam corpo. —
ri excellentiſſimo excellentiſſimus lo-
cus debetur. Ignis vero terram, &
centrum reliqua loca extra centrum
excellit: hinc non terram ſed ignem in
medio poſitum eſſe arbitrabantur.
Praeterea, quoniam quod excellentiſſi-d Ariſt.
mum eſt in hoc vniuerſo, ante alia con- I. c.
ſeruari oportet, ei vero rei medium ma-Stob. Ecl.

xXime conducit, hinc ignem Ai OovMα— Phyſ. c.

. . 25.
và αιοοαäαd Dlouis appellarunt. Wic.

Eadem fere de Antichthone ſtatue- he.
bante, quod nempe perinde ac noſtra? Clem.
terra ſit ſuſpenſa, quippe quae ſit ex ſi- Alex Str.
deribus circa ignem actis, atque ſic no- V 614
Ctem & diem efficientibus. Per Anti-g ad A
Chthona illam coelum eos intellexiſſe riſtot. de
Clemens ait, lunam Simplicius s, quip- coelolc.
pe quae ſit terrae aethereae ſpecies, ol. 125.
tum quodlumen ſolis obfuſcat, id quod h plut
terrae proprium eſt, tum quod coele- de anim.
ſtium ſit limes, vt ſublunarium ter- bprocreat.
ra. Contrarium tamen colligas, tum ex Ti-
ex eo, quod antichthon numero de- ag 4.
nario complendo ſit excogitata & re- Simplic.
perta, tum quod noſtris oculis anti- ad Ariſt.
chthona non patere ſtatuerint?, quip- de coelo
pe quae, motus huius terrae ſecuta, L. II. c.
ſemper ei opponatur, vel infra eam 39 25.
Bbb bb conſtituatur,

746 PARS VIII DOCIRINA PFIHAGORAE F. II. c. I. II.

conſtituatur, ita vt terrae noſtrae
craſſities adſpectum eius impediat, Eſt-
ue Ariſtoteli affirmatum, cauſam anti-
chthona eſte, cur frequentiores lunae
quam ſolis ſint Eelipfes, cuius rei cauſa
etiam eſſe poſſint alia corpora, quae
noſtris oculis non pateant.
L.-VIII. Laertius, qui primum Philolaum
ſ. 85. dicit terram motu in orbem ferri ſta-
tuiſſe, hoc tantum ſibi voluiſſe vide-
tur, primum eum Pythagoraeam hane-
cCce doctrinam litteris conſignaſſe, atque
rraeb. publicam feciſſe. Diſerte enim Euſe-
Enang. Pius teſtatur, ſcriptis eum diſputatio-
nes Pythagorae complexum eſſe, Cer-
te ſententiae eius, prout a Plutarcho re-
lutarch. praeſentatur & Stobaeo, a Pythago-
Plac. Ph. raea Mihil differt. Ignem enim collo-
ael. cabatinm edio, quem genium vniuerf, &
Phyſ. c. louis ſtationem, matrem Deorum, alta-
25. re, Guſtodiam, oεςu*αο⅓ & naturae men-
ſuram appellabat. Decem vero cor-
pora coeleſtia circa eum moueri exi-
ſtimabat, coelum ſtellarum fixarum,
quinque planetas, ſolem, huinam, terram,
& Antichthona.
Ex eodem fonte hancce hypotheſin
Ariſtarchus Samius deriuaſle videtur,
Archi. quamuis eius inuentorem ipſum non-
med. in Hulli faciant. Hle nempe non ſolem &
Arenar. Planetas, ſed terram circa ſolem, in me-
'nit. p. dio poſitum, moueri ſtatuebat. Addit
Pa49: Plutarchus Platonem, iam ſenem, poeni-
Num. T. tuiſſe, quod in medio, neque adeo pro-
I. p. 67. Prio loco terram poſitam eſſe ſtatuiſſet.
8. Haec vero ſententia a Nicolao Co-

de coelo
L. Il. c. 13.

CAP.

pernico nuper renouata fuit. Es e-
nim cum expendiſſet quam difficile ſit
intelligere, atque defendere, motus
coeli, terraeque ſtabilitatem, admi-
randa libertate ingenue rem ex men-
te Pythagoraeorum explicauit. Quo-
rum, vt explicatum fuit a nobis, ſen-
tentia eſt, ſolem in medio mundi im-
motum ſubſiſtere: fixarum vero ſtel-

larum ſphaeram in extimis mundi par-

tibus poſitam eſſe, itidem immotam.
Inter haec medi Planetae diſcurrunt,
inque iis ipſa haec terra, quippe Pla-
neta quae ſit. Mouetur autem terra
tam circa ſolem, quam circa propri-
vm ſuum axvem. Diurnus eius mo-

tus vna abſolutus reuolutione noctis

caufa eſt atque diei. Motio vero an-
nua cirea ſolem reuolutione vna finita

annum abſoluit. Diurno igitur motu

dum verſus orientem voluitur, ſol
vna cum reliquis ſtellis verſus occi-
dentem moueri vldentur. Annuo vero
motu dum per Zodiacum voluitur ter-
ra, ipſa quidem eſt in figno, ſol vero in
oppoſito ſigno eſſe videtur. Inter folem
& terram Mercurium locant & Vene-

rem. Inter terram & ſtellas fixas, Mar-

tem, Iouem & Saturnum. Luna pro-
xima cum ſit terrae, ſemper in magno
voluitur orbe, inter Venerem Martem-
que media, terram pro centro habens.
Abſoluitur autem eius cir ca terram re-
volutio menſtruo ſpatio, eadem vero
vna cum terra anno abſoluto ſuum cir-
ca ſolem motum abſoluit.
II.

DE MOTIBVS PLANETARVM. .

Anon. Otum Planetarum quod attinet,

vitae Py= . .
1 a8 7 magnum annum Saturni ambitu

ſeript. definiunt. Nam cum ceteri Planetae
ap. Phot, breuiori tempore curriculum confici-
cod. 259. vnt, Saturnus curſum ſuum friginta an-
nis abſoluit. Iupiter enim annis XII,
Mars duobus, ſol (ſi id, quod oculis ap-

paret, ſequamur) vno; parique ſpatio
Mercurius & Venus, circulum ſuum
conficiunt, (vel, vt accuratius loqua-
mur Mercurius trimeſtri, Venus vero
octimeſtri ſpatio) Luna denique terrae
proxima, breuiſſimo, h. e., menſtruo

Tpatio.
Pro

Cenbor. .
le die

Nt c.

.

t. ke.
fieleſt
2, Wotis
n A0ni-
X men.
bis ten⸗
Undi im.
ero ſtel.
Indiper.
Dmotam,
Currunt,
Ppe Plr.
eH terra
IIs mo-.
e noclis
ero an.
1 inita
r moti
r, ſl
1 Occi-
10 Pero
urter-
ero in
ſOlend
Vene-
, Mar.
1npro⸗
magno
Attem-
labens.
amre-
n vero
m i⸗

ſpatio
fuum
gur
yero
rrae
truo⸗

Po

PDE MOTIBVS PLANET

Geminus Pro diuerſa inaequalitatis illius ra-

tione motus planetarum oculis noſtris

obiiciuntur, quoniam oculus noſter ex-

tra orbis centrum eſt poſitus. In toto
wero aſtronomiae curſu, Gemino do-
cente, motus ſolis, lunae, & quinqne
planetarum aequales & diuturni, con-
trariique diurnae mundi reuolutioni,
eſie ſupponuntur. Pythagoraelnempe,
ad iſtam inueſtigationem animum pri-=
mum adiicientes, circulares atque ae-

quales ſolis, lunae & planetarum motus

ſupponebant: neque enim in gerernis

atque diuinis corporibus eam admitte-
bant inconſtantiam, qua celeriore

quandoque, nonnunquam tardiore
motu incederent, nonnunquam peni-
tus conquieſcerent, vt fit in punctis ſta-
tionum Planetarum. Neque eam in-

ceſſus anomaliam in vllo hominum eſ-

ſemus laturi, bene compoſitis moribus
qui ſit. Et ſane homines quidam vitae
neceſſitates vt celerius tardiusque ince-
dant adigunt quandoque, verum in in-
corruptibili ſiderum natura cauſa cele-
ritatis aut remorae nulla allegari poteſt.
Hinc Pythagoræis agitata quaeſtio fuit,
quomodo circulari & aequali motu ad-
miſſo, omnia tamen phaenomena que-
ant explicari.
St ipſum Pythagoram quidem motus

TIANAON. PLANEZARA. 747
illos anomalicos obſeruaſſe, pariter ac
modum eosdem explicandi, ex lambli-
cho patet, qui docet, veram eum ſcien-
tiam omnis generis motuum ſphaera-
rum, in quibus ſidera voluuntur, tradi-
diſſe, 5rim &αdbον TS Xα ͦnodes Pgcoo,
&ρAvrαοαιιιιαπα,. bνοροτιο Te, sπαυ
Xο. Interpretor autem erixoéocde“*
bplauetge anticipationem, ſeue in reſpeäen
adalium planetam, ſiue ad ſtellasrxas *.
TMπtardatio eſt, cuinsais Pla-
netae, Eue in relatione ad alium plane-
tam, ſilte ad ſtellas fixas. , ApeopaXia in-
dcqualitas eſt, quando idem planeta ce-
lerius tardiusue incedit, in maiore mi-
noreue diſtantia aſole, iuxta hypothe-
ſin Pythagoraeam, vel a terra, iuxta ſy ſte-
ma Ptolemaei: tardius in aphelio apo-
gaeo] celerius inperibelio perigaeo].
Duae autem habentur phaenomena
iſta explicandi viae, vel per .centricos,
vel per epicnclos. Somiervcentricitat
enim cum Epicpelo, vt primum ab Eu-
doxo eſt demonſtratum, eccentricitati
aequipollet. Ecœcentricitas eſt, quan-

do centrum motus eorum azgualis a

centro motus eorum apparentis diſtat. †
FHorum vtrumque Pythagorae adſcri-
bit Iamblichus, a quo ad Eudoxum for-
te deriuata füuere, quem alii eorum
faciunt inuentorem.

CAP. III.
INTERVALLA ET HARMONIA SPHAERARVM.

Vthagoras, vt ait Cenſorinus,
prodidit hunc totum mundum

Nat.c. 3. factum Phyſica ratione, ſeptemque

ſtellas inter coelum & terram Vagas,

quae mortalium geneſes moderan-

tur, motum habere wo ν, Gin-

terualla muſicis diaſtematis congrua,

ſonitusque varios reddere, pro ſua
quamque altitudine, ita concordes,
vVt dulciſſimmm quidem concinant
melodiam, ſed nobis inaudibilem
propter vocis magnitudinem, quam
capere aurium noſtrarum anguſtiae
non poſſunt. Nam, vt Eratoſthenes,

* Eringedsραας potius eſt incrementum planetae,
reſpectu motus ipſius medii ſ. aequalis.
ev Malim π°οes ν dicere tarditatem motus cu-
jusuis planetae reſp. dicti motus 'medii.
Malim: Eccentricitas eſt diſtantia centrorum

motus aequalis ſ. medii. & apparentis ſ. veri.
†I Allegatur eam in rem Stanleio Laertius in vit.
Eudoxi. Apud quem tamen nil tale reperitur. In-
venias tamen iſta ap. Simplic. ad L. II. Ariſt. deeoe-
lo l. c. adde Voſſ. de artib. Mathemat. p. 153.
Bbbbbꝛz geometrica

748 PARS VIII. DOCTRINA PFIHAG. P. II. c. W.

geometrica ratione collegit, maximum

terrae circuitum eſſe ſtadiorum CCLII

millium: ita Pythagoras, quot ſtadia
inter terram & ſingulas ſtellas eſſent,
indicauit. Stadium autem in hacmun-
di menſura id potiſſimum intelligen-
dum eſt, quod Italicum vocant, pe-
dum DCXXV: nam ſunt praeterea &
alia, longitudine diſcrepantia, vt O-
Iympicum, quod eſt pedum DC. item
Pythicum, pedum cL. Igitur ab terra
ad Iunam Pythagoras putauit eſle ſta-
diorum circiter CXXVI. millia, idque
eſſe toni interuallum: a lunae autem
vsque ad Mercurii ſtellam, quae sι2²

Sav vocatur, dimidium eius, velut /-

erévovy: hinc ad Oaασ +bbο, quae eſt
Veneris ſtella, fere tandundem, hoc
eſt, aliud àαaτιονο, inde porro ad ſolem
ter tantum, quaſi tonum & dimidium.
Itaque ſolis aſtrum abeſſe a terra tonos

tres, & dimidium, quod vocatur ια

zsvr: à ſole vero ad ſtellam Martis, cui
nomen eſt oραρς tantundem inter-

valli eſſe, quantum a terra ad lunam,

idque facere rovo: hinc ad Iouis ſtel-

lam, quae αααονο à5ρellatur, dimidi-

vm eius, quod faciat /waaτ+ο tantun-

dem a Ioue ad Saturni ſtellam, cui Oai-
vey nomen eſt, id eſt, aliud iuurρνο in-
de ad ſummum coelum, vbi ſigna ſunt,
perinde aurτιαoο. Itaque a coelo ſum-
moad ſolem diaſtema eſſe ια απσρναα
id eſt, duorum tonorum & dimidii,
ad terrage autem fummitatem ab eo-
dem côelo tonos eſſe ſex, in quibus ſit
α ragο, ſymphonia. Praeterea
multa, quae muſici tractant, ad alias
retulit ſtellas, & hunc omnem mun-
dum &νααανονο eſſe oſtendit.

Plinius tamen hancce Pythagorae L. IX. c.
referens ſententiam, ſeptem tonos a ²1. 22.

terra ad coelum vsque ſupremum com-
putat. QCum enim ſemitoniz tantum
interuallum inter Saturnum & Zodia-

cum admittat, ſesquiplum Plinius ſta-

tuit.

aener Remi Ramn Komi

llc. d⸗

n. I. Nr

inge
altern
mini
venue
orien
ſol al
occin
Vpre
fede
thage
0

fwit

Hhnnan,
us ſtel⸗
dimidi.
tantun.
ci al.
r: n-
naſunt,
lo ſum.
S
ömili
4 eo.
nibusſt
geterei
6d Aas
n mun-

Ugorael. Me,
toGOS à²1. 22,
mcom-
antum
odin-
s ſta-

A.

Plin. L.
II, c. 8.

Iambl.

DE VENERE PLANETA.
CA P.
DE VENERE PLANETA.

Nfra ſolem, inquit Phinius, ambit
ingens ſidus, appellatum Veneris,
alterno meatu vagum, ipſisque cogno-
minibus aemulum fſolis ac lunae. Prae-
veniens quippe & ante matutinum ex-
oriens, Luciferi nomen accipit, vt
ſol alter, diem maturans; contra ab
occaſu refulgens nuncupatur, Vefſper,
vt prorogans lucem, vicemqne lunae
reddens. Quam naturam eius Py-
thagoras Samius primus deprehendit,
Olvmpiade circiter quadrageſima, qui
fuit vrbis Romae annus centeſimus
quadrageſimus ſecundus. Iam magni-
tudine extra cuncta alia ſidera eſt:
claritatis quidem tantae, vt vnius hu-
jus ſtellae radiis vbrae reddantur.
Itaque & in magno omnium ambitu
eſt. Alii enim Iunonis, alii Iſidis, alii
Matris Deum appellauere. Huius na-
tura cuncta generantur in terris Nam-
que in alterutro exortu genitali rore
conſpergens, non terrae modo con-
ceptus implet, verum animantium
quoque omnium ſtimulat; Signiferi

S

IV.

autem ambitum peragit trecentis &
duodequinquagenis diebus, ab ſole
nunquam ablſiſtens partibus fex atque
quadraginta longius, vt Timaeo pla-
cet. .

Ita Plinius: In tempore tamen ab-

erratum ab eo eſſe, obſeruatum iam
eſt viris eruditis Rem ipſam Laer-
tius confirmat, qui Pythagoram pri-
mum docuiſſe ait idem eſſe Heſperi &
Luciferi ſidus. Idem tamen Parmeni-
dis inuentum eſſe iuxta nonnullos in-
dicat.

VIII, 14.

At Pythagoraeorum eam fuiſſe do- Timaeus

Grinam ex iſtis Timaei patet: Iung-
nem ſtellam Venerem alii, alii Lucife-
rum vocant. Non autem omnes legum
ſacrae ſiderum ſcientiae ſunt periti, or-
tusque & occaſus ſiderum. Idem e-
nim ſidus Heſperus eſt ad tempus,
quando ſequitur ſolem, ita vt poſt oc-
caſum appareat. Quandoque Eous eſt,
quando praecedit ſolem, eiusque prae-
venit ortum.

DOCTRINAE PYTHAGORAE.
PARS III.
CAP. I.
PHILOSOPHIA, EIVSQVE NOMEN, DEFINITIO,
PARTES, TRACTANDI RATIO.

Agell. 1,9 Is ſcientiae ſtudiis adornati ad per-

ſpicienda mundi opera & princi-
pia naturae procedebant. Primus autem

i Py- nomen philoſephiae excogitauit, affeéti-
thag. c.

29.

onemque quandam & quaſi amicitiam
ſapientiæ eſſe dixit. Sapientia autem ſci-
entia veritatis eſt, quae eſt in entibus.
Entia autem quae ſunt, immaterialia
vocabat, & aeterna, & ſola agentia,

qualia ſunt incorporea. Reliqua ae-
quiuoce entia eſſe, per participatio-
nem illorum, corporea ſcilicet, ma-
terialia, & incorruptibilia, quae vere
entia non ſunt. lam igitur ſapientia
eſt rerum earum ſcientia quae proprie
ſunt, non aequiuoce. Nempe cor-
porea ſub ſcientiam non cadunt, cum
ſint infinita, neque ſcientia poſſint
Bbb bbz comprehendi

de mun-

O.

750
comprehendi, quippe quae ſint, quaſi
non eſſent, ſecundum differentiam vni-
ca†α verſaliuzn, neque illa definitione ex-

asoo acte deſcribi poſſunt. Horum vero,
AXy quorum talis eſt natura, vt ſciri non
rin a Poſſint, ſcientia, formari nequit.
X Quamobrem etiam veroſimile haut
eſt, ſcientiae quae non detur, da-
ri amorem; ſed potius ſcientiae eo-
rum, quae verſatur circa entia pro-
prie talia, & ſemper eadem, ſibique
ſimilia, atque vere cum nomine ſuo
Coexiſtentia. Horum intelligentiam
ſequitur cognitio entium aequiuoce
talium, etiamſi eo non intendatur ſtu-
dium, quemadmodum particularium
ſcientia ſequitur ſcientiam vniuerſa-
lium. Vt Archytas enim ait, qui v-
niuerſalium cognitione probe inſtru-
li ſunt, clariſſime quid ſint particula-
ria perſpiciunt. Id circo entia neque
vnius ſolum generis, neque ſimplicia
funt, ſed variorum ſunt generum, in-
telligibilia & incorporea, atque Srr
entia appellantur. Corporea, ſenſibus
ſubiecéta, ea ſunt, quae per communi-
cationem quandam de ente participant.
De his vero omnibus ſcientias tradidit
pil. Maxime oppoſitas, nihilque in iisdem
prooem. Hon excuſſum reliquit. Sed & ſcien-
Comp. tias illas communes de demonſtratio-
de v. vo- ne, de definitione, de diuiſione homi-
cib. & X. nes edocuit, vti ex commentariis Py-

Leevor. thagoricis videre licet.
au Rut. Phil Oephiam igitur definiebat cogni-

ſHn. L. tionem entium qua entia ſunt: item co-
III. T. IV. gnitionem rerum diuinarum & himana-

opp. Pp. rum.² Nec non mortismeditationem,
. ve;us Quotidie de corporis carcere nitens a-
uleius . . BP
de Philoſ. Himae educere libertatem.? Item ſ-
pſell-l.e. ſimilationem Dei quatenushomini poſſ-
4 borph. hile eſt.“ L
nit. yy. Nempe ſcopus philoſephiaz eſt
26 inſitam nobis mentem (diuinam a-

nimi partem) ex impedimentis vin-

PARS VIII DCTPFYINA PVTIAG. P. III . 1.

culisque ſuis eruere, atque in li-
bertatem vindicare, ſine qua nullus

omnino ſanum aliquid verumque, cu-

iusuis tandem ſenſus ope atque bene-
ficio dicere atque perſpicere poteſt.
Nam mens, ex ipſius ſententia, cuncta
cernit, cunctaque audit: furda, coeca
cetera.
Eo ſpeétat, quod, cum duo dentur
philoſophiae genera, practicaez nempe
& Theoreticag, Prallica praecedat
beoreticam iuxta Pythagoraeorum
methodum. Cuius rei rationem en Aur
tibi reddentem Hieroclem: Carm.
Phileſophia eſt vitae humanae pur- Prooem.
gatio atque perfectio: purgatio quidem p.2 ſq.
ab irrationali affectu, qui eſt a materia
& corpore mortali: perfectio vero ob
ſuae vitae recuperatam praeſtantiam,
ad diuinam ſimilitudinem eam redu-
cens. Quae duo virtute & veritate
effici maxime natura comparatum eſt:
earum enim quidem illa tollit pertur-
bationum intemperiem, iſta autem di-
vinam formam, ſi recte ſe habeat, in-
ducit. =
Abeius vero virtutis praeceptioni-
bus initium ducitur, quae eſt in agendo
poſita. Primum enim perturbatio &
ignauia, quae in nobis exiſtunt, regen-
dae ſunt, atque ita rerum diuinarum
cognitioni eſt incumbendum. Vt e-
nim lippitudine laborante oculo, nec
purgato, quae valde lucida funt videri
non poſſunt; ita nec animo virtute
carente cernitur vertitatis pulchritu-
do. Eſt enim impuro quod purum
eſt nefas attingere. Parit vero phi-
loſophia, quae in agendo verſatur, vir-
tutem ipſam; veritatem autem ea,
quae verſatur in contemplando. Quem-
admodum in verſibus iſtis aureis (Py-
thagorae) philoſophiam quae in agen-
do occupatur, virtutem humanam, e-
am vero quae ſpeculatione abſoluitur,
Veirtutein

b 4.

Virtutt
mus,
nem!
M

Ma

19,
le⸗ 4
VIIl 32. I
NAle. (é
Mndro
Kiat, ,

24,

Aniet.
Magn.
Moral,L.,

le2. el

e in l.
Unullus
le, eu.
bene.
boteſt.
cunct
,COeC

dentur
nempe
ecedat
eorun
en en
Carm.
e Pul⸗ Pfooem.
Cidem b .
naterig
r0 Ob
tiam,
redu-
Nitate
meltt.
rtur-
n-
in-

s

lom- N.

endo
to 8
Arum
te⸗
nec

ideri
ute R

ritu⸗ 4

rui
.
VII-
er,
n⸗
Py-
en-
,6-

n 4

tur,

PHILOSOPH EIVSOVE NOMEN 75v1

virtutem diuinam appellari obſerua-
mus, vbi de ciuili wirtute dicendi fi-
nem facit:
Haec facito, haec ſatage; WMorum
tibi cura geratur.
Haec te VIRTVIIS DIVAl' in ve-
Nigia ſcſtent. .
Primum igitur probum fieri oportet,
inde Deum. Probum hominem virtu-
ies ciuiles efficiunt; Deum autem di-
ſciplinae quae ad diuinam virtutem e-
vehunt. Verum iis qui adſcendere
cupiunt, minora praecedunt ordine
ea quae maiora ſunt. Quamobrem in
Pythagoricis praeceptis ea praemittun-
ctur, quae ad virtutes ſpectant, vt nos
ab vſu, qui ſummus in vita eſt, ad diui-
nam ſimilitudinem adſcendere doceat.
Tribus modis hominem ſeipſo me-
liorem fieri poſſe affirmabant. Primo,
colloquio Deorum. Neceſſe eſt enim
accedentem ad eos illo tempore ab o-
mni ſe maleficio abſtinere, Deo ſeſe
pro viribus aſſimilantem. Secundo,

p. 6.

Anon,
Photii
Cod, 259

benefaciendo; hoc enim Deo propri-

vm eſt, & in eo Deum imitatur. Ter-
tio, moriendo; Si enim animus, dum
haec vita viuitur, pauhmlum a corpore
ſeparatus ſeipſo melior euadit, & in ſo-
mniis per inſomnia, & ecſtaſibus mor-
borum diuinare incipit; multo ſfane
fit praeſtantior, vbi penitus a corpo-
re ſeiungitur.
Hinc eſt, quod maximum eorum

L. c, 2.

Quęmuis item mortalium a Deo ad CO.- audit.

moral-. eim Ariſtoteles, primum de virtute rei, vt addit Ariſtoteles, haec fortaſſis

bona anima aduenerit.“ Item in co- 3 Aas .
gnitione perſectionis virtutem animae in ill⸗
ſummam felicitatem poſitam eſſe. philoſ.
gnoſcendum deſtinatum eſſe atque H
contemplandum.“ Virtutem in har- Ciemenl.
monia eſſe poſitam, pariter ac 4liud bo- Str. II. .
num omne, ipfumque Deum. à Fi- 417. A
nem, vel ſummum bonum, eſſe vt ſimi- lambl.
les Deo reddamur“*: vndeaiebat: Deum 8 obre.
ſequere, non oculis quidem videndum, 4 lase.
ſed ratione intelligendum, exvniuer-vIII, 33.
ſi harmonia. Excellentiſſina dona a estob.
Deo hominibus data! haec eſſe, dicere Ecl. Eth.
veritatem, & aliis benefacere (i.e. Theo- euu.d.
reticam & practicam virtutem, eorum- f ex Por-
que vtrumuis Deorumopera, imitari. phyr.
Ad horum poſterius Strabo s alludit, haec ci-
eos commendans, qui dixere homines ranl
aliis benefaciendo Deos imitari. Prius dhemre-
Porphyrius confirmat, inprimis eum periri
inculcaſſe dicens veritatis ſtudium, ſO- no potu-
lum enim illud homines Deo ſimiles ere. Imo
efficere poſſe: nam & Deum ipfum ebhy⸗
vti ex Magis cognouerat, quem Ulli ſe ſua.
Oromasden appellant, corpore quidem det, quod
lumini, animo autem veritati ſimilem moxad-
eſſe. Atque haec eſt illa diuinitas uretam.
(Geisrne,) quam Iamblichus in Phi- parte
loſophiae Pythagoricae ſummaria re- porphyr.
petitione vltimo loco ponit, eſtque conſr-
ea ipfſa, cuius in fine aurei carminis maci-
mentio: . 5 * b.
Sic vbi depoßto vacuus te ceperit de- pythag.

aei- quaè in homine ſunt eſſe dixerit', ani- ther. p. 198.
VnI,32. Mam de bono & maloinſtituere Feli. Corpore, ſemper eris, Deus, & ſine ad,
ex Ale- cemque (dαιαανα) hominem efle, cui lne begtus. rob⸗
xandro D
dem L SECTIO. I.
t. J. 4 . . ibrotrep
e. PHIL OSOPHIA PRACTICA, EIVS PARTES, ET PRIMVM „Vre
S DE PAEDEVIICA. H
Ariſtet. Vthagorae inuentum practica phi- dicere inſtituiſſe. Quod vero Socra-
magn. I. Loſophia fuiſle videtur. Teſtatur tem vulgo illius autorem dicant, eius

eſt

Stob.
Serm.
LXXX.

P. 47 3·

Stob. §.
I. p. 3.
adde
Plut. de

602. B.

a Stob.
8. XIII.
p. 146.
b ibid.
fin.
cibid.
.rgr.
init.

4 ibid.

e Stob-
S. XIV.

P. 149.

exilio p.

75⁵2
eſt cauſa, quod aliquo poſt Pythago-
ram tempore ortus, melius pleniusue
id argumentum tractauerit.
Ad hanc partem philoſophiae reſpi-
cit Pythagorae dictum; Vama ſt illias
philgophi oratio, quae nullam in homi-
ne animi paſſonem curat. Quemadmo-
dum enim nullus medicinae eſt vſus,

niſi morbos a corporibus exterminet;

n nedque philoſophiae, niſi animae
vitia expellat. .
Cum vero duorum generum ſint vir-

PARS VIII DOCZR PVTII P. III & I PAEDEVTICACT

tutes, privataæ aliae, quae nos reſpiciunt
ipſos, & pulticae, quae ad alios referun-
tur, prius genus Paedeuticarum, ſecun- Laert

dum politicarum nomine Pythagoras vIII.6.

complexus eſſe videtur. Laertius tres
eum tractatus, Paedeuticum, Politicum
& Phyſicum ſcripſiſſe teſtatur. Pae-
deutici capita, quantum quidem ex
ſummaria Ilamblichi repetitione con-
ſtat, ſequentia fuiſſe videntur, Inſti-
tutio, ſilentium, abſtinentia a carnibus,
fortitudo, temperantia, ſagacitas.

c. 6.

CAP. I.
INSTITVTIO, SILENTIVM, ABSTINENTIA.

IWinutionem ſpectantes ſententias at-
que praecepta Pythagorae obſerua-
mus apud Stobaeum & alios:
Optima nobis vita eſt deligenda,
quam ſuauem mox ipſa conſuetudo eſt
effectura. Diuitiæ anchora ſunt infirma,
infirmior honor: corpus, magiſtratus,
honores, omnia haec imbecilla &viribus
deſtituta ſunt. Quae ergo ſunt an-
chorae firmae prudentia, magnanimi-
tas, fortitudo, eas nulla tempeſtas a-
gitat. Haec Dei eſt lex, virtutem ſo-

lam eſſe, quae potens ſolidaque ſit,

cetera omnia nugas atque ineptias.
Idem facit qui abſinthii amaritudi-
nem, & qui orationis libertatem tollit.
Vitia tua ne verbis celare conerisb,
ſed emendare reprehenſionibus.
Non tam difficile eſt ipſum non pec-
care“, quam peccantem alium non
redarguere.
Vt corporis morbus“, ſi abſconda-
tur, laudeturue, non ſanatur: ita ani-
mi vitium quod vel defendis, vel ab-
ſcondis, non emendatur.
Gaudendum magis redarguentibus“
quam aſſentantibus, quos etiam hoſti-

bus deteriores exiſtimare, & refugere,
oportet. .

Aut ſilere oportet?, aut afferre me- Sicb.S
liora ſilentio. . Wyrlv.
Optabilius tibi ſit lapidem temere p. 215.
proiiceres, quam ſermonem otioſum. bid.
Ne multis verbis pauca cemprehen- ageren
das, ſed paucis multa. b 216. .
Non ſolum pecuniarum ſed & ſer-iPorphyr
monum depoſitum, depoſitori bona Vit. Py-
fide ſeruandum. i thag p.

De Pin eEythagoraei dicebant : lambl.

Inſipientis efle cuiusuis opiniones am- Porte
Utis eue Et pyibag.
plexari, iis maxime quae numero opi- ce. VI.

nantium ſeſe tuentur: paucis enim da-
tum eſſe vt recte vel ſentiant, vel iudi-
cent, doctorum enim id eſſe tantum,
qui pauci ſint: Eamque adeo faculta-
tem vulgi haut eſſe. Neque tamen
minus ſtultum eſſe, qui omnia alio-
rum cogitata atque op niones * conte-
mnat. Qui enim eo animo ſit, illum
rudem & inemendahbilem eſſe: neces-
ſarium cum ſit, vt is qui ignarus eſt, ad
diſcenda ea quae ignorat ſeſe compo-
nat: diſcenti enim incumbere vt

*rαρ HXαX0οοαυ5 Tre α Jon ar
OPeoretv, quae melius vertit Stanleius, quam
auperus interpres iliuſtris, qui dum vertit ſea &

ilum inſipienter agere qui omnem de ſe opinio-
nem famasmque contemnit, ſine neceſſitate tene-
bras lamblicho offundit.

animum

Protrept.

amimun
Praecef
abſolus
quibus
qui
claruen
rint.
Pra
ta diſ
non c
nam
recte
Vt pue
peran-
tem p
feratu
ad hon
Permnt
Cipua
funde
dum
let.
inſtitu
nne
dus,
cont
tiam
Plena
in
Wen
VNN
bor
pet
ſun

Vita P
lumbl. c,

32n 24. bar

hal
cul
;

1e.

eſpicint
referun.
n, ſecun.

aert.
Thagoras VIIl6,

Ttlustres

Politicumn

Pue-

iclem WR

ne con.“
r, Mhi-
ernihun,

tor.

efugere,

ITe me-

gtob..
XXXIV.

temere b. 215.

tioſin E bit,
i gen

rehen- Eery,

=

p210.
V ſer- borobe

bona.

bant'.N lmnd.

Vit. Py-

thag. ⸗

197.

Potae

— —

INSTIIIVIIO, &IIEN TIVM, ABSIINENI.

animum ad opinionem ſententiamque
praeceptoris componat. Verbo vt
abſoluam, opus eſle aiebant, vt iuuenes,
quibus ſalus ſua cordi eſt, attendant
quid ſeniores, quique vita recta in-
claruerunt, ſenſerint, opinatique fue-
rint.
Praeterea in vniuerſa hominum vi-

ta diſtinctas eſſe aetates, promifcue

non conneétendas, ſubuerti enim v-
nam abaltera, niſi quis ab incunabulis
recte ſit inſtitutus. Opus igitur eſſe,
vt pueri inſtitutio ad probitatem, tem-
perantiam, & fortitudinem, quoad par-
tem potiorem in adoleſcentiam trans-
feratur: eodem modo ſi adoleſcens
ad honeſtatem, fortitudinem, & tem-
perantiam cum eura educatus ſit, prae-
cCipua huius educationis portio trans-
fundatur in aetatem virilem. Abſur-
dum vero eſſe quod vulgo hic fieri ſo-
let. Plerosque enim exiſtimare bene
inſtituendos pueros eſſe, in temperan-
tia, item inſtituendos eſſe, vt ab omni-
bus, quae odioſa ac turpia videntur, ſeſe
contineant. Cum vero ad adoleſcen-
tiam peruenerint, tunc plerique iis
plenam quod velint faciendi licenti-

753
feſtant. Cupiditates autem vehemen-
tiores, ambitio, & ſimilia, quae virilis
aetatis ſunt morbi, Iuuentutem quo-
que inficiunt; quae cauſa eſt, cur ma-
Xima omnium iſtius aetatis cura ſit ge-
renda. Denique nunquam homini
eſſe concedendum, vt quod lubet fa-
ciat, ſed ſemper adiungendum qui
praeſit reliquis, magiſtratum legitimum
cui ciuium nemo non obſequatur. A-
nimal enim ſibi relictum celeriter in vi-
tia & prauitatem prolabi.
Aiunt ſaepe eos interrogaſſe atque

diſputaſſe, quare pueros adſuefacia-

mus, vt in capiendo cibo temporis or-
dinem, modumque, teneant? Re-
ſponſum ſemper vero fuit, bonum eſſe
ordinem & modum. Contraria vero
eorum, confuſionem & exceſſum, in tur-
pibus haberi: quod manifeſtum ſit,
cum probro non careat guloſum eſſe,
vel ebrioſum. Si vero nihilhorum pro-
futurum nobis eſſet poſtquam in viros
euaſimus, fruſtra dum pueri ſumus tali
nos ordini adſuefieri. Eandem & ce-
terorum quibus aſſuefimus rationem
efle. Idemque manifeſtum eſſe in aliis

animalium generibus, quae ſtatim ab

eoe am indulgent, cum tamen in hancae- initio inſtituuntur, in iis rebus, quas
100 .. tatem vtriusque aetatis, & puerilis, & ab iis adultis fieri volumus, vt in catulis
ninc virilie, vitia confluant. Fuga enim la- videmus & rel. Ita Iamblichus. De/i-
el iudi boris atque ordinis, luſuum vero & lentio vero, abſtinentia, totoque inſti-
ntum, petulantiae conſectatio, quae infantiae tutionis eius proceſſu in praecedenti-
en ſunt vitia, adoleſcentiam quoque in- bus egimus. B
ni oli- CAP. II.
e FORTITVDO.
ute Vita PRaccibuum Pythagoraeorum argu- noſtra haut ſint, debeant expectari.
lad zembl . A mentum quo Ffortitudinem ſuade- Praecepta Pythagorae ad eam virtn-
npo. 332.n. 24. bant, hoc fuit, quod pro certiſſimo tem pertinentia, ſequentia habe-
e Vt R habendum eſſe putarent, quod eorum, mus.
— . quae homini accidere poſſunt, nihil Fac ea quae iudicaueris eſſe honeſta, Stob.
Ginir. 4 cuipiam inexpecétatum obuenire debe- etiamſi poſtquam feceris inglorius ſis Serm.
tene⸗ at, ſed, quod omnia quae in poteſtate futurus. Omnis enim honeſtae rei X☛..
Cocc cCc malus? 310.

754
malus iudex eſt vulgus: quorum igitur
laudes contemtui haberes, eorundem
vituperia quoque ſpernas.

PARS vn. Dlö0IPINA Pr TIAG. P. II & L c. II. III.

Iniuſſu Imperatioris, id eſt Dei, Cic. de
1 . . Senect.
de praeſidio & ſtatione vitae decedere c 20.
vetabat.

CA P. III.
TEMPERANTIAET CONTINENTIA.

Oeye apud auditores, frequentiores
Forphyr. paucioreſue, iſtam ſententiam repe-
tebat: fugandum omni conatu, & igni
atque ferro, & quibuscunque denique
machinis praeſcindendum, a corpore
quidem morbum, ab animo ignoran-
tiam, a ventre luxuriam, a ciuitate ſe-
dirionem, a familia diſcordiam, a cun-
ctis denique rebus exceſſum.
Satius eſt humi cubantem viuere, &
stob. bono animo eſſe, quam perturbatum
Ser 65. V:in aureo lecto.
P. 65. Robur animae eſt temperantia:
P. 66. haec enim animae, paſſionum expertis,
lumen eſt.
Seruire affectibus grauius eſt quam
2 d. Serm ſeruire tyrannis.
VI..8 t. Nequit liber eſſe, quisquis afſecti-
& bus ſeruit, & affectibus regitur.
XVII. Nil egregium comparatur, quod
165. Continentiae labor non praeceſſerit.
*Serm. Continentiam poſſidere, maximi
XVI. p. roboris & diuitiarum inſtar habet. 4

Vit. Py-
thag. p.
290.

756. Satius eſt mori quam per inconti-
id. .— . .
ep. r5S. Mentiam animum obnubilare.“
Serm. Ebrietatem paruam inſaniam dice-

XVII. bat, vel inſaniae exercitiumf, vel, vt a-
PI65, pud Laertium eſt, floris animi carci-
rſenius g
opht. 10OMa. 8
4 Laert. Carnis vox eſt, procul famem, pro-
VIII, 9. Cul ſitim, procul frigus
AStob. Omnes, vt ambitionem gloriaeque
Serm. cupidinem fugerent, monebat, quod
XC1X his omnium maxime inuidia conflare-
tur.“

p. 544.
Porph- . . .
Vit. py- Omnem exceſſum improbat, nemi-

thag. p.

nem dicens vel in labore* vel in cibo
modum transgredi debere. kK Laert.
Tria conſtituenda genera rerum o-VIII. 9.
mni ſtudio proſequendarum, atque
comparandarum. Primum quidem porph.
earum, quae glorioſae atque honeſtae Vit. Py-
ſunt: alterum, vitae vſui inſeruientium: thag. pe
tertium vero atque poſtremum rerum ¹97.
iucundarum, ſiue coniunctarum cum
voluptate: Voluptate autem non ple-
beia atque faſcinante, ſed ſolida atque
graui, & ab omni criminepura. Du-
plex enim voluptatum diſcrimen eſſe
ſtatuebat, quarum illam quae ventris
ac Veneris libidinibus cum opum pro-

fuſione indulget, Syrenum homicidis

cantionibus comparabat. Alteram
wero quae in rebus honeſtis atque iu-
ſtis, & ad vitam neceſiariis conſiſtit,
eam pariter & de praeſenti iucundam
efle, neque poſtea poenitentiam co-
mitem habere. Atque eo Qlemens Str. 1. p.
Alexandrinus forte reſpexit, qui Py- 294. C.
thagoram ſuaſiſſe ait, vt Muſae Sireni-
bus fuauiores haberentur: docentem,
non voluptatem diſcendo ſectandam
efle; quo ipſo tamen alteram illam

mentis voluptatem, quae fallax eſt,

intelligat.
Videns aliquem Pythagoras gymna- Baſl.
ſticis, atque cibo, ſe ſaginantem, non Hom.
deſinet, inquiebat, hic homo carce- r
rem ſuum arctiorem reddere. *⁹ s .
Societati ſuae adſcriptos hortaban- vit.
tur Pythagoraei, voluptatem vt vita-Pythag.

Trent, tanquam rem maxime vitandam; Enbl c.
⸗ .2n.

*rbvνονο legit Stanl. quod in πτσο mutabat
Caſaub. vt ſenſuas ſit neque in cibo neque in potu
eſſe excedendum.,

* F. gres (Oy) & ravo? õ ſq.
an*ααααναρàυHοναοöοισις ο ασ— ραον conf.
& ad Pſ. XXIX. p. 195. C.

Gecip
cere.
let,)
derer
iUlefi
1qu
deco⸗
conn
quae
opls
De⸗
docn
nen
vel
ſur
xin
omm
jeß
late
muün
fecht
obſe
dor
AEe
M

er- n
al quae
ri 0. ſ
mittens 11
dtanleins 1
faulo db. hn
Kurins
laec red.
lidit. In
II
1

—

ſt Dei Gr de.

dececere dened⸗
, 20

In cibo
1laett,
erum o. VIII9.
1 Atque
qidem Porph,
toneſtie it dy.
entiunmn thag.
rerum 97.
n cum
onple.
harque
14. Du-
en eſſe
ventris
upro.
mlcidlis
lteram
e in-
A,
ldam
(0-
ments dr lhh.
i. 940
treni-
gtem,
ndam
illam
eſt,

Inna- Eall.

Hom.
II
1o XXI

ban- Vir.
Vitr-xthag.

„Jambl. l.
un; XXXl.n

ee 204 6
onk.

nihil

FORIITVDO ET
nihill enim aeque ac illum affectum nos
decipere, atque ad peccandum indu-
cere. Generatim vero, prout appa-
ret, vt nihil quod ad voluptatem ten-
deret committerent, curabant: cum
ille finis parum honeſtus plerumque ſit,
arque noxius: ſed vt ad bona atque
decora collinearent potius, & quaeof-
ficium poſtularet. Proxime, vt quae
conueniant, atque vſui ſint, diſcernant:
quae quidem iudicio minime vulgari
Opus habent.
De cupiditatibus, vti vocantur, iſta
docuerunt. Ipſam quidem cupidita-
tem eſſe animae quandam concitatio-
nem, atque appetitum, qua vel repleri,
vel quibusdam non afßfici cupiamus ſen-
ſum, vel ſenſitiuam facultatem. Multifa-
rium autem iſtum eſſe affectum, & inter
omnes affectus humanos plurimas habe-
re formas. Eſſe autem plerasque cupidi-
tates humanas acquiſitas, & ab ipſis ho-
minibus formari; quamobrem iſte af-
fectus maxima cura opus habeat, atque
obſeruatione, imo & corporis exercita-
tione ſingulari. Nam naturale quidem
eſſe, vt corpore alimentis vacuo id de-
nuo impleri appetatur: naturale item eſ-
ſe, vt eo impleto eius appetatur euacua-
tio. At ſuperflui alimenti, veſtiumque
ſuperfluarum & ſplendidae habitatio-
† éri- nis appetentiam acquiſitam eſle.] nec

T7er e non ſupelleétilis variae, qua opus non
vαα quae . 1
Verba o⸗ ſit, vtenſiliumque, calicum, ſeruo

mittens Tum, pecorumque ad veſcendum ido-
Stanleius neoerum. Vniuerſe autem in omni-

paulo ob- bus humanis affectibus iſte inſtabilis

ſcurius
haec red-

didit.

maxime eſt, atque nullos fines ac ter-
minos admittit. Quamobrem ab ipſa
infantia cura gerenda eſt, vt neceſſaria
tantum appetamus, cupiditates vero

IEAAPERANTMAMAM4 7 5
vanas atque ſuperfluas fugiamus, im-
Perturbati, atque ab huiusmodi appe-
titibus immunes, & contemtores eo-
rum, qui contemtum merentur, cupi-
ditatibus ſuis impliciti.
Cumprimis vero obſeruari meren-
tur vanae, damnoſae, & exorbitan-
tes cupiditates eorum, qui ſua autori-
tate & opibus efferuntur. Nihil tam
abſonum eſt, ad quod animi iſtiusmo-
di hominum, ſiue infantes ſint, ſiue
viri, ſiue feminae, non rapiantur at-
que agantur. Maxima autem in cibo-
rum cupiditate varietas eſt: infinita
enim eſt fructuum multitudo, infinita
radicum, quibus humanum genus ve-
ſcatur. Praeterea dantur omnis ge-
neris carnes, cum in eo elaborent, vt
in terreſtribus inueniant, volatilibus-
que, & aquatilibus creaturis, quo pala-
to ſuo ſatisfaciant: varios item parandi
& condiendi modos, ſuccorumque
multiplices miſturas: vnde vere mor- guod
talium gens prophetica euadit, & mul-in nnper.
tiformis, quantum ad animi motus, rima e-
ſingulis quippe cibis peculiares affectio-dit. mu-
nes ſolent ingenerari. Qerte ipſi ob- enn eſt
ſeruant homines, notabiles iſta altera-ſuricſe 1
tiones afferre: ſic enim vinum, immo-
derate hauſtum, exhilarat ad certam
menſuram, dein mentem adimit, o-
mniaque perturbat. Verum rerum
quae non aeque vim ſuam atque effi-

*

†Kντ..

caciam produnt, ignari fere ſunt, cum

tamen quicquid capimus alimenti pe-
culiarium affectionum ſit cauſa. Magna
itaque ſapientiae pars eſt, noſſe atque
intelligere, qualibus alimentis ſit vten-
dum, quantumque ex iis ſumendum. Ea
ſcientia ab Apolline & Paeoneprimum
eſt tradita, deinde ab Aeſeulapi aſſeclis.

* Arcerii verſionem & textum ſeeutus eſt Stan-
lei. inquo eſt αραοονον, pro quo rαοροοοο
nuper eſt editum, quo admiſio vertas: vel quibus-
aam praeſentibut Trui. Niſi potius dicamus Szan-

leium ſequentis apud Iamblichum αRε ſenſum
cum praecedenti coniunxiſſe & in vnum contra-
xiſſe: certe enim illius αις aliud nullum in hae
verſione Stanleii veſtigi

O2

756 PARS VII. DSCIPLINA PFTAGORAE P. III. § I. c. WV.

De generatione ita eum docuiſſe
aiunt: primo cauendum eſſe id quod
xcocαρρ Ppraecox dicitur. Neque e-
nim plantas, neque animalia praecocia,
[bene ſe habere, tempus anteuerten-
tia quo perfecto robore gaudent. Ideo-
que pueros & virgines in labore, exerci-

tiis, & actionibus exercendos eſſe, quae

robori conſirmando conducant, victu
vlos couueniente, vitamque degen-
tes aborioſam, temperantem, & pati-
entem. Rerum humanarum multas
eſſe, quarum quo ſerior ſit hoc melior
exiſtat vſus, & in eo genere veneris
vſum eſſe. Iuuenem ita inſtitui o-
portere vt ante annum aetatis XX ei
rei operam non det. Eam quoque
aetatem conſecutus qui rarius erope-
ram det, optime facturum, ſi quidem
aliquod apud eum ſit bonae corporis
conſtitutionis pretium. Intemperan-
tia enim, & bonus corporis habitus, vt
in eodem homine reperiatur rariffi-
mum eſſe.
Ritus vero legesque Veterum, in
Graeciae ciuitatibus obſeruatas com-
mendabat, vt nemo cum matre con-
ſueſcat, vel filia, vel ſorore; neque in
templo, vel alio publico loco, malum
enim id eſſe: imo expedire vt quantum
fieri poteſt ea res impediatur.

Generationes quae praeternatu-
ram fiunt e medio tollendas cenſe-
bant, eas vero quae ſecundum natu-
ram, & temperantiae, legibusque, con-
formes ſunt retinendas eſſe.

Ab iis vero qui Eberis procreandis

operam dant prouidendum eſſe naſci-
turae ſoboli diligenter, ſtatuunt. Pri-
mam vero & praecipuam ita prouiden-

tium cautionem eſſe, vt ſeipſos ad e-
am rem vitae ſobrietate componant,
intempeſtiue cibis immodicis ſeſe non
ingurgitando, neque talibus vtendo
Cibis, quibus corporis habitus vitietur.
Operi autem ei omnium minime ebri-
vm vacare debere: exiſtimabant enim
prauo, diſſonoque, & turbido, tempera-
mento ſemina vitiari. Eum quoque
vecordem & inconſideratum eſſe pu-
tabant, qui liberorum appetens, eius-
que rei gratia vxorem ducens, omni
ſtudio non proſpiciat, quae maxime
progeniem ſuam ſint adiutura. Qui
canes amant maxime, curant ex quibus
concipiantur, & quo tempore conci-
Piantur, atque ex ea re indoles pendet
catulorum. Idemque faciunt qui amant
aues. Quamuis autem vulgo ſit no-
tum, omnes illos, qui animalium quo-
rumcunque promouent procreatio-
nem, id maxime operam dare, vrge-

neroſae indolis progeniem procurent;

homines tamen, poſteritatis nullam cu-
ram habentes, & in generatione per-
functorie, & in educatione negligen-
ter ſe gerunt. Arque ea praecipua &
manifeftiſſima eſt cauſa, quod plurimi
hominum mali ſint atque improbi,
cum maxima pars liberos ferarum
ritu procreet, citra vllam conſidera-
tionem.

Denique Pythagoras in rêbus

venereis vtilitatem ſpectans, con-?, der
. Valeſ.

ſulebat , vt aeſtate quidem a coi-
tu abſtinerent, hyeme vero parce
ac moderate ad coitum accederent.
Etenim concubitum in vniuerſum

rem noxiam eſſe exiſtimabat, conti-

nuum autem veneris vſum penitus

* Leg. dorde pro àντν° vt eſt ap. Stob. Serm.
99. Qui fragmentum hoc ex Ariſtoxeno citat,
ex cuius libro de vita Pythagorae forte deſum-

tum eſt. Stanl. putem tamen Auras retinen-
dum eſſe: Nam ævDανοςι nominauit ſub initium
huius diſcurſus n. 204. non ipſum Pythagoram.
. Vires

Diodor.
Excerpt.

P. 247.

c9. lebat.

Uambl.

VIres labet⸗

cuiſe eur.
te eſle ſac
xe hare

N
1dlol
ertinent
Ktobaeus Robut⸗
Enel ſapientu
1. e Recor
Mnes IIi
Piemmn ſi

D 50

lie⸗
leſſet
Hietat in
Inuen
rum dlle

Vit byth
t.VI. hn-,

id. da).

XXII.
. 130. Ke, ſell

idterra
1e. Kin
Priahe

Ha.

De
4
Rebenaſeclan
ſerm. J. ere
. 104,. de, ſede
endus.
Mn
Nisaen
NIX, nenon
168. —

Eipſosad e.
componant,
leis ſeſenon
lbus vtendo
vitietur.
inime ebri.
Mbantenim
lotemperr-
un quoque
n eſle pu-
etens, eius.
Cens, ommni
de mmawimne
uIa. Qui
tex quibus
ore coNci-
lespendet
tquiamant
go ſt no⸗
Niumquo-
rocreatio-
gre, ge⸗
rocurent;
ulHamc.
de er⸗
neghgen⸗
ecipla&
Aplurini
improbi,
ferarum
oblidera-

1 rebus Diotor.
, r u
n e,.
10 Parce
xderent.
iuerlum
conti⸗
penitus
—
etinen-
ub initium
golamm
es

Vires labefactare, ac perniciem afferre
VIII 9. aiebat. Laertius quoque teſtatur, do-
cuiſſe eum, Venerea hyeme non aeſta-
te eſſe facienda; in autumno ac ve-
re parce eſe exercenda.? Omni e-

AGAuACTTAS ET SAPIENTIA.

7⁵7
nim tempore noxia eſſe, & ſanitati ad-
verſa. Interrogatum etiam, quo tem-
pore vtendum ſit venere? tunc reſpon-
diſſe, cum teipſo infirmior fieri volu-
eris.

CAP. IV.
SAGACITAS ET SAPIENTIA.

Dſapientiam, quae vltimum caput

abſoluit Paedeuticorum, ſequentes
ertinent Pythagorae ſententiae.

terim ad poſſeſſionem eius annitantur.
Sacrificia ſtultorum ignis ſolum ali-
menta ſunt: eorundem ſacra dona vi- IV. p. 58.

SDagi αοαονααςσον Vertesem. Atque in autu-

Krodarne Robur, & murum, & arma, ſapienti ctum ſacrilegis praebent. .
b. 2. ſapientia praeſtat. Nec equum ſine fraeno, nec diuiti- XCII. .
12. Recordare, quod cum homines o- as ſine ſapientia gubernare licett. 13.
mnes maximum eſſe bonum in ſa- Nomina impoſuiſſe rebus ſummae * Taſe
pientia ſitum aſſerant, tam pauci in- credidit eſſe ſapientiae. 5 2.
SECT. II. W
DE POLTTICIS, QVAE PHILOSOPHIAE PRACTICAE PARTIE
PGSTERIOREM ABSOLVVNT.
Politices capita ſunt, communis con- terutram partem feratur. Duo ſunt
lambl. verſatio, amicitia, cultus Deorum, motus: corporis vnus, alter mentis, v-
vit. Pyth. Piétas in mortuos & legumlatio. nus irrationalis, alter cum electione.
c. VI. än. Inuentorem vero omnium politica- Respublicas vero cum triangulo com-
id. cap. M. diſciplinarum Pythagoram dicunt. Parabat rectangulo, cuius latus primum
XXVII. Dicere ſolebat, nihil in rebus purum eſ- epitriti „ſecundum diapente naturam
n. 130. ſe, ſed quamuis rem ex altera participa- habeat, tertium inter ambo anameſes
re, terram ex igne, ignem ex aqua & ae- locum teneat. In modo vero, quo li-
re. Similiter honeſtum ex inhoneſto neae illae in ſe mutuo incidunt, & in
participare, iuſtum ex iniuſto, & ſimi- ſpatiis eorum, optimam delineari reipu-
lia. Hinc vero eſſe, quod ratio in al- blicae, (& iuſtitiae) formam.
CAP. I.
CONVERSATIO COMMVNIS.
Dcommunem conuerſationem ſe- Magis cupere debes, vt tecum con- Xriv. P.
1Aquentes Pythagorae ſententiae verſantes reuerentia, quam metu illi te 326.
Stobacus ſpectant. . proſequantur. Reuerentiam enun
ſerm. IX. Peregrinus, vir juſtus, non modo ci- admiratio, timorem odium comitatur.
p. 104. Ve, ſed etiam cognato maioris eſt faci- Quoniam in confuetudine quoque Iambl.
endus. cum aliis iuſtitia quaedam conſiſtit, ta- rir. Jen.
Magnam partem bonae inſtitutio- lem eius modum Pythagoraei tradide- . nd.
nis aeſtimat, ferre alios poſſe, qui be- runt: quandam nimirum viuendi cum
iaxIX. 26 non ſint inſtituti. aliis rationem opportunam eſſe, aliam
168. ap. Laert. eſt Oevoτdοα de , co εαρννodb) mno & vere facilius quidem tolerari, omni tamen

anni tempe ſtate gravia eſſe. Stob. S. III. p. 37. p. 42.
Ccc cc 3 importunam;

PARS VIII. DIOIPLEINA PEFIHACG. P.III. §. II. c. I.

impertunam: & differre has inter
ſe, duerſitate aetatis,
neceſſitatis, meritorumque, &. ſi
quid aliud diſcriminis inter homi-
nes Occurrit. Efle enim conuictus
quoddam genus, quo, ſi iuuenis er-

ga aetati ſibi ſimilem vtatur, minime id

. importunum videatur; tale autem ſit,
ſi id iuuenis erga ſenem adhibeat: ſi-
quidem erga hanc aetatem iuuenibus
Omni irae, aut comminationis ſpecie,
omnique ferocia abſtinendum, & to-
tam huiusmodi importunitatem deui-
tandam eſſe; Nam cum viro, qui ad ve-
ram virtutis dignationem peruenit, ne-
que decorum, neque tempeſtiuum fo-
re, familiarius, liberiusue, aut alio ex
praedictis modo, agere. Hiſce ſimilia
de conuerſatione cum parentibus do-
cuit: itemque de ea, quae nobis cum
benefactoribus intercedit.
Eſſe autem varium quendam & mul-
tiformem opportuùni temporis vſum:
ſiquidem & qui iraſcuntur, atque ani-
mo commouentur, partim tempeſtiue,
partim intempeſtiue id facere; itidem-
que inter eos, qui appetitu, cupiditate-
que, & impetu, in rem quampiam ferun-
tur, aliis temporis opportunitatem fa-
vere, alios ab ea deſtitui: eandemque
ceterorum etiam affectuum, actionum,
diſpoſitionum, colloquiorum & inter-
Peharionumm rationem eſſe. Hanc au-
tem temporis opportunitatem doceri
aliquatenus, & certa quadam ratione,
ac via & arte comprehendi poſſe; vni-
verſe & ſimpliciter iſta ei minime con-
veniret. Adhaerere autem illi natura
veluti pediſſequas quasdam, id, quod

dignitatis,

elegans & concinnum dicitur, itemque
decorum, congruum, & ſi quid aliud
hiſce geminum eſt. .

Pronunciabant inſuper in vnaquauis
re primum aliquid eſſe. Atque in vni-
verſis quidem vnam rem eſſe, quae ſit
optima: Similique ratione in ſcientia,
in experientia, in generatione rem ſeſe“ apud
habere: itemque in famitia*, in ciuitate lambbeſt
in exercitu, & in omnibus ita compoſi- e
tis. Difficile vero efle naturam primi eſtaucg
illius in omnibus rebus iſtis diſcernere, ſenius
atque intelligere. Nam in ſcientiis in- 24% hu:
genii minime vulgaris haberi, clara in- iusmodi
telligentia diſcernere atque diiudicare brmael-
rei partes, ita, vt quod primum que
in illis ſit, conſtet. .
intereſſe, & propemodum vniuerſam nomi.
rerum cognitionem periclitari', ſi pri- ma
mum non recte aſſequaris. Ignorato hir
enim principio, nihil, ſimpliciter lo- commo-
quendo, ſani deinceps conſtitui poſſe. dam in-
Eodem modo etiam in reliquis rem terpreta-
cum eo, quod primum eſt, ſeſe habere. Onein

34: . —cadmitte-
Neque familiam enim recte conſtitui ree, omi.

poſle, vbi non ſit verus Dominus, & im- ft Stan.

perium, quod voluntate continetur. leius.
Neceſſe enim in imperio eſt, vt volun-
tate imperans pariter ac ſubditi vtan-
tur. Quemadmodum igitur tum de-
mum recte inſtitutio procedit, ſi ita in-
ter ſe magiſtro ab diſcipulis conueniat,
vt docere ille, iſti diſcere velint, quae
alterutra ex iſtis partibus refragante
ſuccedere non poſſit; ita ſimiliter ar-
bitrabatur (Pythagoras) ita inferiores
ſuperioribus, diſcipuli magiſtro obſe-
quantur conueniens eſſe.

CAP. II.
1A MICITIA.

Iambl. c. & IL ariſſime demonſtrauit Pythago-
XVI. n. .goras amicitiam omnium eſſe ad-
69. &

329.

verſus omnes: ſiue Deorum cum ho
minibus, per pietatem cultumque
cum

Plurimum autem poſt haec

cum viꝰ

cutmmſcien
tum inte
Cuin corf
irrarion⸗
ſpeculat
Vicem;
gumm ob
per rech
nam; M
ris autft
mumione
tim dicm
nimalium
juſtitiam
ſocietate
corpore,
facultatu
tionem,
gruumv
brimun
ſimilem.
amicitia
VNuIN
ſione in
Equetar
ſuos am
num de
ſociauit,
MeroP
Nope
lan W
qunen
banti⸗
tionis
genuit
miciti⸗
ea, llae
nerecu
Qoridb
decert
—
*M.
tem .
wun

utian
dieri,,

tur itemqne
lguid Aud

uruiguuns
tque inyni.
e, quge ſi
in ſcientin
ne remn ſele
, incinitate lam
n compoſ.¹
turim rini d e

diſcernere ſnin
ſcientiisin. hl
ti, Qira inr inndi
Clindicute “
d primum lae

hum autemn poſt kue
Viuerſam nont .

1 6 Gre. nin
riſ ſizn.

Ignorato cin Fir D
pliciter lo- conn.
Hitui pole dan in
guis remn teſpret⸗
COhlümui ret, O0nni. H

inus K im. t dunn
ontinetur eiu.
,Vt volun-
bcliti vtan-
Ir tum de-
it ſitain-
vonueniat,
int, quae
tekragante
Militer ar⸗
inkeriores
Kro oble⸗

Cum ho-
Ultumque
lnn

AMICIIA.

cum ſcientia coniunctum; ſiue dogma-
tum inter ſe, & in vniuerſum animae
cum corpore, partisque rationalis cum
irrationali, per philoſophiam eiusque

ſpeculationes; vel hominum ſecum in-

vicem; ciuium puta, per ſanarum le-

gum obſeruationem, peregrinorum

per rectam rerum naturalium doctri-
nam; mariti vero cum vxore, aut libe-
ris, aut fratribus, aut ſeruis, per com-
munionem indiſtortam: &, vt ſumma-
tim dicam, cum omnibus omnium; a-
nimalium etiam irrationabilium, per
iuſtitiam & naturalem neceſſitudinem
ſocietatemque: denique latentium in
corpore, per ſe mortali, & contrariarum
facultatum pacificationem & concilia-
tionem, per ſanitatem, huicque con-
gruum victum, & temperantiam, ſalu-

pri mundanorum elementorum ſtatui

ſimilem. Haec omnia ſigillatim ad idem
amicitiae nomen, velut compendio ad
vnum caput reuocata, omnium confeſ-
ſione inuenit, & ſanciuit Pythagoras.
Isque tam admirabilem inter familiares
ſuos amicitiam introduxit, vt etiam-
num de iis, quos arctior beneuolentia
ſociauit, dici vulgo ſoleat, quod e nu-

mero Pythagoraeorum ſint.

Proponenda igitur erit horum et-
lam inſtitutio, vna cum praeceptis,
quae ſuis diſcipulis praeſcripſit. Iube-
bant igitur hi viri certamen & conten-
tionis ſtudium remouere ab omni
genuina, imo ab omni in vniuerſum a-
micitia, ſi fieri poſſit; ſi non, ſaltem ab
ea, quae nobis cum conciuibus, & in ge-
nere cum ſenioribus, ant cum benefa-
Goribus intercedit. Nam cum hiſce
decertare atque contendere, ira vel alio

75⁵9
vehementiore affectu accedente, con-
tractam amicitiam perennare non ſi-
nit: in qua, iuxta illorum monitum,
quam minimum cicatricum & exulce-
rationum eſſe debet. Hoc autem aiunt
fieri poſſe, ſi inuicem cedere, iramque
comprimere ſciuerit vterque, inprimis
tamen iunior. Emendationes & ca-
ſtigationes, quas 'aedartaſes nomina-
bant, multa cum verborum clementia
cautioneque a ſenioribus erga iuniores
fieri debere exiſtimabant; plurimum-
que ſolicitudinis affectusque ex parte
corripientium prominere: ita enim
caſtigationem decoram vtilemque fore.
Nunquam ab amicitia fidem, neque
per iocum, neque ſerio remouendam
eſſe: non enim facile amicitiam ſaluam
manere, cum ſemel mendacium in mo-
res eorum, qui ſe amicos iactant, ſe in-
ſinuauerit: ðJMD
Amicitiam non eſſe reprobandam
propter infortunium, vel aliam quan-
dam infirmitatem, quae rebus humanis
interuenit; ſed vnicam, quae quidem
probabilis ſit, amici & amicitiae reiici-
endae cauſam eſſle eam, quae a maiori
quadam & inemendabili malitia profi-
ciſeitur. .
Inimicitiam vltro non eſſe ſuſcipi-
endam contra eos, qui non funt plane
improbi. Imo & antequam ſuſcipia-
tur, prudenter eſſe ſubſiſtendum, vt ex-
periamur an contendendo a vitio alter
auerti atque emendari queat.“ Cer-
tandum autem non verbis ſed factis:
hocque legitimum ſanctumque bellum
eſſe: Cumque potentiae eminentia † i=
doneum non ſit argumentum belli
contra aliquem ſuſcipiendi, hoc tamen

* Magis probem ill. Obrechti verſion. & au-
tem ſemel ſuſeepta fuerit eobfrmandum ant-
mum eſſe frenueque decertandum, niſi mores

zmeutuanerit aduerſarius, & ad bonam menten re-

dierit.

† Obſcurum locum non incommode interpre-
tatur. vnica vocula sis ante νvn—- αα apud lambl.
omiſſa.

idoneum

700⁰0
idoneum eſſe, imo tale, quo magis ido-
neum dari non poſſit.

In amicitia, quae vera ſit atque ſince-
ra, quam plurima eſſe debere definita,
ſuisque legibus circumſcripta, aiebant,
& vt decet diſtincta, neque confuſa.
Praeterea moribus alterius accommo-
dari debere, vt nullum colloquium obi-
ter & perfuncétorie inſtituatur, ſed cum
reuerentia & bono ordine: neque te-
mere, leuiter atque vitioſe affectus ex-
citetur, ſiue concupiſcentiae, ſiue irae,
ſiue alius cuiusuis generis.

l.c. n. 239 Communione diuinorum bonorum de-

lambl. Vae ad Dei cultum pertinent prin-
e. yel⸗ cipia a Pythagora inculcata, ſe-
v61 :. quentia habentur. Omnia quibus

quid agendum ſit, definiunt, ad diui-
num numen tendunt, eſtque hoc prin-
cipium, & eo omnis vita ordinatur, vt
. Deum ſequamur, atque haec fumma
philoſophiae eſt. Nam ridicule agunt
homines, qui, quod bonum eſt, aliun-
de, quam a Diis petunt: perindeac ſi
quis in prouincia, Regis poteſtati ſub-
iecta, quendam eciuium numero prae-
fectum colat, neglecto eo, qui omnibus
dominatur: tale enim quid Pythago-
raei exiſtimant ab hominibus illis fieri.
Cum enim Deus ſit, in confeſſo eſt,
quod bonuma Domino petendum fit:
omnes enim iis bona tribuunt, quos
amant, quosque ſibi acceptos habent;
quos vero contrario affectu proſe-
uuntur, iis contraria immittunt.
Sigillatim veroita definiebat: nem-
pe quod exiſtat Numen, quodque ita ſe
gerat erga humanum genus, vt illudin-
ſpiciat, minimeque negligat: quod ab
ipſo edocti Pythagoraei plurimum vti-

Iambl. c.
XXX. n.

174.

PARS VIII DoOIPLINA PFIMG. P. I. &II. . II.

Impenſius admirari par eſt, quae de-

CVLTVS DIVINVS.

1

finiebant, & de concordia mentis, & de
mente diuina: crebro enim ſe inuicem
hortabantur, ne Deum, ipſos inhabitan-
tem, diuellerent. Vnde omne eorum
ſtudium amicitiae verbis & adtionibus,
ad diuinam naturarum commiſtionem,
ad vnionem cum Deo, ad diuinae men-
tis animaeque communionem refere-
bant. Haec Iamblichus:
Amicitiae extremam metam eſſe pu- Cic. Of-
tabat, vt vnus fiat ex pluribus. Myſti- G. , 17.
ce diétum ab eo, oportere hominem fi- zer
eri vnum, Clemens teſtatur. Primum IV.p. 533,
item uoνοα πͤôρπ damicorum bona commu- C.
nia, & DiMiar oοτνντâa amicitiam azcqua- Laert.
litatem dixit. VIII, 10.

CAP. III. . .

litatis in ſe habere exiſtimabant. Huius-
modi enim regimine nobis opus eſſe,
cui alias nullatenus refragari valeamus:
tale autem eſſe regimen Dei: qui cum
tantus ſit, dignum quoque eſſe, qui v-
niuerſis imperet. Recteque ab iis di-
ctum eſt, animal iſtud natura procliue
eſſe ad proteruiam, itemque inclinatio-
ne, cupiditatibus, aliisque affectibus
varium: ideoque tali eminentia atque
ſuperinſpectione opus habuiſſe, a qua
moderatio & ordo proueniret. Si-
quidem exiſtimabant, vnumquemque
naturalis huius mutabilitatis ſuae con-
ſcium, nunquam pietatis cultusque di-
vini obliviſci debere; ſed aſſidue menti
ſuae proponere Numen, tanquam
quod hominum actiones obſeruet, iis-
que indeſinenter inuigilet.
Denique ab Orpheo conſtitutorum Iambl. c.
Imitatorem Pythagoram aiunt fuiſſe, XXIIX.
eodemque plane quo Orpheus modo“ 151.
Deos coluiſſe, dum eos in ſimulacris &
aere propoſuit, non humanis reprae-
ſentatos formis, ſed forma ipſorum De-
orum, qui omnia complectuntur &
omnibus

, Kce omnibus prouident, formamque ha-
nem ę bent, & naturam, totius vniuerſi. Ex-
Vbitan⸗ plicabat autem purgationes & ſacros ri-
eorum tus Orphicorum, quos reXerN vOοοα—
Onidus, bant, quarum exacta maxime ſcientia
ionem pollebat. D
e menr ib. Infuper dicunt, eum compoſitam
lelere⸗ quandam rerum diuinarum philoſo-
phiam Deorumque cultum inſtituiſſe,
ſle pu. Ce 0. cum quaedam didiciſſet ab Orphicis,
MSſi del iy, quaedam ab Aegyptiis ſacerdotibus,
lennf. den, quaedam a Chaldaeis & Magis, quaedam
timum . ex Eleuſiniis ritibus, in Imbro, Samo-
Anmu. (. thracia, & Delo, a Celtis idem & Iberis.
ezus-laon. 1b.n.152. Apud Latinos legitur dacer Pytha-
Vlll io. goraeſermo, non ab omnibus, ſed ab iis,
quae ad optimarum rerum doctrinam
admittuntur; neque cuipiam rei, quae
turpis ſit, animum addictum habent.
ni. Praeſcribitur eo, vt homines ter li-
Belle, — tent: Apollo vero ex tripode reſpon-
“ 8 ſar „ quia trias primarius numerus
abetur.
4 Veneri vero ſexta die ſacra fieri o-
portere, quia primus hic numerus ex
eius numero omnis naturae participat, &
io⸗ omnino diuiſus aequaliter, tam partis
ib ablatae, quam relictae, vim retinet.
dus Herculi octaua menſis die ſacra faci-
udle enda eſſe, quoniam ſeptimi menſis fine
1gaa ſit natus.
r ib. n. 153. Addit porro templum niſi cum veſte
naue pura intrandum non eſſe, & in qua ne-
con⸗ mo ſomnum ignauiae dormiuerit, ſiue
ec nigrum illud fuerit, ſiue fuſcum: purita-
õ tem in ratiocinationibus & aequalita-
Mum tem iuſtitiae oſtendens.

14“ Praecepit, ſi inuoluntarie ſanguis in

templo fundatur, vel aureo vaſe illum
unlng excipiendum eſſe, vel in mare infun-
ſ n dendum, id primum enim eſſe elemen-
oco tum, & inter res conditas maximi faci-
6 endum.
1ae-

CVLTIVS DIVINVS.

761
In templo, dixit, pariendum non eſ-
ſe, diuinam enim animam in templo
corpori alligari nefas.
Die feſto nec capillos nec vngues eſ-
ſe praecidendos, neque enim noſtra
commoda imperio Deorum eſſe prae-
ferenda.
Ne pulicem quidem occidendum in
templo eſſe, nihil enim, quodinuti-
le ſit, vel verminoſum, Diis offerendum,
ſed cedro, lauru, cypreſſo, & myrto, De-
os eſſe colendos.
Pietatem & religionem verſari in a-Cic. de
nimis aiebat, cum rebus diuinis ope-Legib. L.
ram damus. Il. c. 11.
Deos & Heroas non eodem honore Laert.
eſſe habendos. Sed Diis ſemper cum IIh 35.
laudibus, (vel cum ſilentio in ſacris obe-
vndis ritibus,) amictuque candido, &
caſto corpore honores exhibendos, Dioder.
Heroibus vero poſt meridiem. Suade-Excerpt.
batque, vt ſacris operaturi Diis ſeipſos Valel b.
ſiſterent, veſtibus amictos non pretio- ²47.
ſis, ſed puris & candidis, vtque non
corpus tantum afferant purum ab omni
labe, ſed mentem etiam intemeratam.]
Eam vero puritatem expiationibus, Iu-Laert. l.c.
ſtrationibus, atque aſperſionibus para-
ri, acaede abſtinendo, & adulteriis, o-
mnique pollutione, a carnibus item ab-
ſtinendo morticinis, mullisque ac me-
lanuris, ouiszque & ouiparis, vt & fabis, "disus
omnibusque iis, quibus interdicere ſo-dlein⸗
lent ii, qui myſteriis proſunt.

Neminem pro ſe orare patiebatur, Laert.
quod ignoret, quod ſibi expediat. III, 9.

Iuramentum iuſtum eſſe, indeque Laert.
Iouem iuratorium onioy dici. VIII, 32.

Diſcipulis vero praecipiebat, vt ad Diodor.
juramentum praeſtandum eſſent tardi, Exc. Va-
adpraeſtitum vero ſeruandum prom- lel. l. c.
tiſſimi.

Ddd dd CAP.

PIETAS IN

de ami- Pletaein manes non poſtremum erat
6. c. 4, T in Pythagoraeorum officis, vnde
Cicero, de animorum immortalitate
verba faciens, inquit: plus apud mean-
tiquorum autoritas valet, vel noſtro-
rum maiorum, qui mortuis tam reli-
gioſa iura tribuerunt; quod non feciſ-
ſent profecto, ſi nihil ad eos pertinere
arbitrarentur: vel eorum, qui in hac
terra fuerunt, magnamque Graeciam,
(quae nunc quidem deleta eſt, tum flo-
rebat,) inſtitutis & praeceptis ſuis eru-
dierunt.
Cadauera mortuorum vetabat igne
cremari, Magos in his ſecutus, nihil e-
nim, quod diuinum efſet, cum mortali
Plinius Copulari volebat Eratque, vt apud Pli-
XXXV, nium legimus, Pythagoraeis in more
13. poſitum, defunctos fictilibus ſoliis con-
in myrti & oleae atque populi nigrae
oliis.

Iambl. c.
XXIIX.
. 154.

lambl. Mortuos in albis deduci fas eſſe exi- turos.
c. ſtimabat, ſimplicem primigeniamque Sepulcrum cypreſſinum fieri veta-Laert.
naturam iuxta mumerum atque rerum bat, quod Iouis ſceptrum eſſet ex eo li- vIIt, 10.
Hambl. « omhniumprincipium ſubinnuens. gno, vt ait Hermippus in ſecundo de inf.
XxXVII Cum Crotoniatae ſumtuoſis elatio- Pythagora libro. d mod
n. 122. . dosendi
REVERENTIA PARENTVM, ET IN LEGES OB- cap. III.
SECQVIVM.
Iambl. c. POſt Deum & Daemones, maximam omnium malorum eſſe habendam, ne-
z . L'parentum & legum quemqueratio- minem enim, vbi imperium obtiner

nem habere oportet, üsque non ſimula-
tum, ſed verum praeſtare obſequium.
Porphyr. Vel, vt Porphyrius rem exponit: DeDe-

yehend. orum quidem, Daemonumque, atque
197. Heroum genere ſumma reuerentia lo-
quendum, & quam optime ſentiendum.
Parentibus atque benefactoribus bene-
volentiam exhibendam, legibus obtem-
perandum.
mb. l. e. Statuebant anarchiam pro maxima

702 PARS VIII. DOCTYRINA PV 11MG. D. W. & M. c. I. P. VI.
CAP.

MORTVOS.
nibus funerum delectarentur, dixit eis
Pythagoraeorum nonnemo, ita ſe Py-
thagoram de rebus diuinis diſſerentem
audiuiſſe: Coeleſtes Dii ſacrificanti-
vm affectum, non ſacrificiorum nume-
rum, ſpectant. Inferi contra, quaſi ſor-
te minores, conuiuiis, lamentationi-
bus, litationibus funereis, & ſumtuoſis
inferüs gaudent. Vnde Hades (infe-
ri) quod ſplendide excipi velit, Pluto
vocatur, qui tenuiter eum honoran-
tes diutiſſime ſuperſtites eſſe ſinat in
mundo ſuperiore. Ex iis vero, qui in
funera profuſos ſumtus faciunt, ſem-
per eum quendam deducere, vt hono-
ribus, in memoriam mortuorum fieri
ſolitis, fruatur. Hac oratione perſua-
ſit auditoribus ſuis, eos, qui in aduerſis
medium teneant, ſaluti conducere ſuae,
qui modum vero ſumtibus excedant
omnes, praematuro fato eſte interi-

X

nullum, ſaluum eſſe poſſe. Patriis
quoque legibus viuendum eſſe, licet
ceteris deteriores eſſent, cenſebant:
neque vtile enim neque tutum eſſe, le-
gibus rebusque nouandis ſtudere.
Vigens porro contumelias, ſuperbi-
am, legumque contemtum ſaepe homi-
nibus iniuſtitiae committendae cauſam
eſſe, quotidie hortabatur legibus opem Iambl.
ferendam, & iniquitatem debellenchmn eb.
eſſe.

1 luet eſle .
VII,23, ſtiustho
unbl. in domme
re eriu
tertvuun
eoelle
tinguu
leneti

luble⸗ Re
u
WMalnh,
nes, 1
juben
ſint,
tior e
iuici
id
tatl.

N

Aut, de à
audien-
dL py
t
4..
N
N.

i

1
t

.
4

ua.
VI.

Ladant.
Inc.b5.

5. 18.

Glrtt eis
aſe .
Erentem
fcinti-
n nume-
Uallſor-
tationi-
mtuoſs
7infe.
Pluto
norn. .
lnat in
qui in
, ſein⸗
hono-
n feeri
erſiun⸗
lners
ſine
Cant
teri-

Veta⸗ luert.
eolnn.
cont, no⸗
loce tata inl.
de modo
dysendi

Pythag.

la,lll.

ne⸗
inet
triis
cet
nt:
le:

bi⸗
ni⸗
in.

. ihth,

a Laert. eſſe 2

REVEEENTIA PAEENTVAM ET DE LEGIh.

VnI, 23. G Hinc diſtinctionem faciebat
lambi. iſtiusmodi.“ Primum malorum, quod
1. c. in domos atque ciuitates ſeſe inſinuet,
perbiam eſle, contumeliam ſecundum,
tertium deſructionem. Cuiuis igitur
eo eſle elaborandum, vt ſuperbiam ex-
tinguat, afſuefaciendo ſeipſum inde a
teneris vitae temperanti & maſculae,

763
vtque a maledicentia, contentionibus,
ſcurrilitatibusque, ex odio profectis, ſit
alienus.
Improbitas legis diuinae transgreſſio, “
erm. II.
adeoque peccatum eſt, 8.. J0.
Vir improbus plus mali patitur affli-XXV. p.
Ctus conſcientia, quam ille, qui corpore 192.
caſtigatus flagris caeditur.

Stobaeus

QA P. VI.

Raeterea, inquit Iamblichus, aliam
iuſtitiaeſſpeciem, eamque pulcherri-
mam, conſtituit, nimirum legumlatio-
nes, quae quidem, quid facere deceat,
jubent, & contra, quae facienda non
ſint, vetant. Haec autem iudiciali po-
tior eſt: medicinae quippe ſimilis eſt
iudicialis, quae ſanat morbis correptos:
legislatiua vero aegrotos eſſe ne patitur

Iamb. l. c.

quidem, ſed ante proſpicit animi ſani-

tati.

DE PHIL OSOPHIA THEORETICA, EIVSQVE PARTIBVS, ET PRI-

DE LEGIBVS CONDENDIS.

Varrone docente, regendae reipubli-Auguſt
e Ordt-

cae diſciplinam ſuis anditoribus vlti-ge , II
mam tradebat, iam doctis, iam perfe- T. I. opp.
ctis, iam ſapientibus, iam beatis. Tan- p. 262.
tos enim ibi fluctus videbat, vt eis Ed. Ant-
nollet committere niſi virum, qui in re-ct
gendo pene diuine ſcopulos euitaret, &
ſi omnia defeciſtent, ipſe illis fluctibus
quaſi ſcopulus fieret.
Qui de malis poenas non ſumunt,
bonos iniuriis volunt affici.

III.

Stobaeus
ſerm.
XLIV. p.
321.

MO QVIDEM DE SCIENTIA INTELLIGIBILIVM.

Plut. de Ab. partem T heoreticam philoſo-
audien- phiae procedimus, quo ſpectat iſtud
4o T. II. Pythagorae dictum: Id ſe lucri ex phi-
. 44. . loſophia retuliſſe, nihil vt miraretur.
Nam philoſophica ratio admirationem
atque ſtuporem, ab haeſitatione atque
ignoratione profectum, eximit, ſingula-
rum rerum cognitione atque enarra-
tione per cauſas ſuas exhibita.
vit. Py. Videntur autem in duas partes di-

viſiſſe Theoreticam philoſophiam Py-
thagoraei. Primo enim, teſte Iam-
blicho, ſcientiam intelligibilium at-
que Deorum tradebant, po eam v-
niuerſam de rebus naturalibus doctri-
nam. Ad intelligibilium ſcientiam
ſequentia pertinent capita, quae ιαau-
x Xaαααιαοι inſtituta idem comme-
morat: De Diis, de Heroibus, & de
Doemonibus.

CAP. I.

DE SVMMO DEO.

thag. c.
VI.
Lactant. PYthagoras ita definiuit, quid eſſet
Inſt. l,5. L. Deus; Animus, qui per vniuerſas
*. I18. mundi partes, omnemque naturam,

commeans atque diffuſus, ex quo o-
munia, quae naſcuntur, animalia vitam
capiunt.

Vnus eſt Deus, non ille autem, quem- uſtin.
admodum nonnulli ſunt ſuſpicati extra ſerm.
hunc mundi ornatum: ſed ipſe in ſe to-Protr.
tus, in circulo toto omnes inſpiciens 18.
generationes. Omnium ĩpſe eſt tem-

peratio, & virtutum operumque eius
Ddd dd 2 omnium

764 PARS VIII. DoCT RINA PFPFTHACG. P. I. & I. . IrIIIIV.

omnium opifex, principium omnium,
vnum, coeli lumen, & parens omnium,
mens & animatio vniuerſorum, circu-
lorum omnium motio. .
Porphyr. Deus, vt a Magis accepit Pythago-
it, P. 198 goras, qui Oromasdem eum appel-

lunt, corpore luci, animo veritati aſſi-
milatur.
Deum ſolum ſapientem dicebat. laert. 1,
Deum, ceu primum ens, neque ſen- pluterch.
ſui, neque paſſioni obnoxium, ſed inui- Num, p.
lbilem & intelligibilem ſtatuebat. 65. B.

CALP. II.
DE DIIS. DAEMONIBVS, HEROIBVS.

Laert.

Oſt ſummum Deum tres intelligibi-
VIII, 28.

lium ſpecies habentur, Dii, Daemo-
nes, Herves. Ita eos Pythagoram di-
ſtinxiſſe manifeſtum eſt ex praecepto
eius, quo Deos Daemonibus, Heroes ho-
minibus praeferendos cultu eſſe docuit.
Nambl. Apud Iamblichum tamen vel diuerſam
vit. c. VI. inire rationem, vel voces confundere
videtur, cum primo de Diis, tum de He-
roibus, poſtremo de Daemonibus agat:
qui idem eſſe videtur cum obſeruato in
aureo carmine ordo.
Primum immortales Diuos pro lege
colunto
Et iusiurandum: Heroas, clarum
genus, inde,

v. I. ſq.

CA P. III.

Daemones hinc, terreſtris miſti, ſua
iura ferunto.
Vbiſper terreſtres Dazmones non
Principes, vt viſum Hierocli, ſed ipſi
Daemones, quibus datum munia ad

hanc terram pertinentia obire, intelli-

gendi videntur.
Nempe totus aer eſt plenus anima- Laert.
rum, quae Daemones & Heroes exiſti- VIII. 32.
mantur. Atque ab his hominibus ſo-
mnia, & ſigna, morbi ac ſanitates immit-
tuntur: neque ſolum hominibus, ve-
rum & brutis animantibus. Ad hos
expiationes & auerruncapertinent, o-
mneque diuinationum genus, cledo- Pi
nesque & ſimilia. vid. inf.
cap. IV.

DE FATO ET FORTVNA.

Anon. Obines partes mundi ſupra lunam
ap. Phot. poſitae prouidentia reguntur, ordi-
0d.259. nisque conſtantis lege, & αοs „ de-
cretoque diuino, quod ſequuntur, ſed
uae infra lunam ſunt eaa quatuor cau-
5 regi docent: Deo, fato, noſtro conſilio,
& fortuna.
ſcendere vel non conſcendere in noſtra
eſt poteſtate. Tempore ſereno procellas
& tempeſtatem fubito oriri a fortuna
pendet. Nauem ſubmerſam praeter
ſpem conſeruari, prouidentiae eſt. Cete-
ra fati muhti & diuerſi funt modi. Dif-
CA P.

Verbi gratia, nauem con-

fert autem a fortuna, quoniam illud ſe-
riem ordinemque atque ſequelam ha-
bet, fortuna autem caſu temerario con-
tingit. V. g. e puero iuuenem euade-
re, & reliquas deinde aetates ordine
tranſire, id vno fati modo accidit.

Hominibus cum Diis cognationem eſ-
ſe, quod & homo caloris particeps ſit.
[Pproptereaque Deum noſtriprouiden-
tiam gerere.] Fatum quoque eſſie vni-
verſorum, idque eorum, quae ſunt per
partes, adminiſtrationis cauſam eſſe.

IV.

DE DIVINATIONE.

vid. ſup.
cap. I.

venit, addemus iſto loco, quae ea de

Vandoquidem omnis diuinatio a re Pythagorae ſententia fuerit, quae
Diis atque Daemonibus mortalibus exercitia obierit eo ſpectantia.

Iamblicho igitur obſeruatum, non yit. Pyth.
inter IIX.

n. 1.

habue⸗
haber⸗
Pr
PPlat, Aiina
kn Amimm
atc, V
ePorph. thus.
Vit.p. nati
F w.
Paett, V
VIII X. gurid
Laert. Derhi
lc. Pyth

ittaco

c. I. Lei-

kanh in
Vita y.
thag.p.
ldo. Phy
lamdl emn

⅞2MnwGtdGℳ

S inter infimas ſcientias diuinationem
t. lunh B eum honoraſſe. .
eſen., 1 aid, c.. Nempe quae diuina ſunt, cognoſci
imns uen XXIX. haut poſſe ſtatuebat“, niſi vel Deum
Nd e⸗ Nm. „. vel Deos audiat homo, vel arte diuina
66. ea aſſequatur. Hanc ob cauſam ſedu-
lam diuinationi operam Pythagoraei
impendebant, quippe qua vnice in-
ſi, ſun terpretatio beneuolentiae aduerſus nos
Deorum contineatur. Eſt quoque illa
er non occupatio Deum eſſe credentibus con-
ſd iſ venientiſſima. Quicunque vero iſto-
nia ad rum alterutrum pro ſtolido figmento
imell. habuerit, ei alterum quoque pro tali
haberi neceſſe eſt.
Mmimmer lartl . Probabat autem Pythagoras omne
exiſki. TII ͤ d plut. dilinationis genus, eo excepto, quod
. rar animantium cruore peragitur.
mmit- . Vytebatur primum aiuinatione per
5,Te. cporph. thus.“ Idque vnicum erat quo diui-
d hos Vit. p. nationem ſectabatur ſacrificium. d
in, 0. d ratrt. Vtebatur etiam diuinatione per au-
lel vIII, 20. guria & cledonas“, quod a Cicerone ha-
rig int⸗ eLaert. bemus confirmatum, qui dicit ipſum
1 N. dce Pythagorem augurem eſſe voluiſſe.
Piu. 1,2. ue ſolum Deorum voces Pythago-
ſe⸗ '3rgeoOs obſeruitauiſſe, ſed etiam homi-
n h- num, quae vocant omina. Cledones
con- vero vel omina captantur verborum,
lade⸗ forte fortuna prolatorum, obſerua-
rine tione, ex eo quod voce proferri conti-
2 Sup. in Zit alia quadam occaſione, collectione
pitaro Tacta de eo quod quaeritur: Ccuius
gel. cap. II. Tei exemplum ſuppeditat Callimachi
Eſt. verbh. in Pittacum epigramma. L
gen⸗ thag. . Somniorum interpretationem, Por-
Vli. 1580. phyrio hteſte, ab Hebraeis didicit,
tper “ lambl. eamque artem cum diſcipulis ſuis com-
vit. c. municauit. Iamblicho enim teſtante',
remediis quibusdam ad eam rem re-
* Haec Stanleius ad Hydromantiam adhuc re-
nae fert: male! nam Pythagoras ſanguinem abhorre-
D bat, Aliud ſeilicet illud a priore eſt diuiuationis
on GiYm. genus.

IIX,
n1.

DE DIIS, FATO, DIVINATIONE.

76
pertis, ſomnum quietum & ſomnia fa-
tidica ſuis procurabat. Eamque cau-
ſam eſſe ſuſpicio quibusdam fuit, cur
cibis flatulentis & craſſioribus interdi-
ceret, quoniarn mentis ſerenitatem,
ei rei neceſſariam, obfuſcarent. Hu-
iusmodi autem viſa non imaginatio-
nes meras ſed maxime reales eſſe cre-
debat, (non αο ſed bα) quemad-
modum exeo patet quod interrogan-
ti, quid ſibi vellet ſomnium, quo viſus
ſibi eſſet cum patre mortuocolloqui?
dedit, reſponſo: nihil id ſomnium por-
tendere, reapſe enim collocutum eum
cum parente fuiſſe:quemadmodum nec
id portendat aliquid, quod cum Pytha-
gora iam loquatur.
Aſtrologiue quoque iudiciariae, ſi kFlorid.
fides Apuleio, peritiſſimus fuit, eo e- H.p. 17.
nim affirmante, Chaldaei ſideralem ſci- elins 4
entiam; numerum vagantium, atus, SS
ambitus, vtrorumque varios effectus zaganti
in genituris hominum, oſtendere. sm ſtatus
Varro Hdromantiae quoque peri- ap. Au-
tum facit, quod genus diuinationis ille guſtin.
a Perſis dicit allatum, eoque ipſum 2s.
Numam, & poſtea Pythagoram, philo- inas
ſophum, vſum fuiſſe; vbi adhibito ſan- IH.
guine etiam perhibet inferos ſciſcita-
re.“ Eo forte alluſum ab Euſtathio,
qui dicit Pythagoraeos affirmare omne
aes ſonum edere diuino quodam ſpiri-
tu, quae cauſa ſit tripodis exeo metal-
lo Apollini dedicati. Vento ſcili-
cet ſilente, aere tranquillo, omnibus- ap. Porph.
que pacatis, lebetes tamen aenei tre- Vit. p.
mere videntur. Eo reſpicere videtur 72.
Pythagoras, quando dicit: ſonum qui
aeris percuſſu redditur, daemoniscu-
jusdam vocem eſſe, in ipſo aere incluſam
legendum enim putem οαaνοπαααι: *

c. XXVII

XX* Sc, Rittershuſ. ed. vſus Stanleius, in qua
corrupta haec vox erat, reſtituta in Holſtei-
niana.

Ddd dd3 ſic

In dogm. . . .
ARyr. ſic Pſellus enim Hydromantiae quod-

Expol. dam genus deſcribit Aſſyriis vſu rece-
edita a ptum: Aqua empletum adhibent
Fabricio crat erem, Daemonibus aptum vt eum
cum Her- ſubintrent. Crater ſonitum quen-

mwete . „
Triſmeg. dam edit, quaſi ferueſceret. Aqua cra-

teris nihil ab alia aqua differt natura
ſua, verum excellit virtute, per incan-
tamenta ei conciliata, eaque recipien-
do prophetico ſpiritui fit idonea. Sin-
gularis eſt ille Daemon terreſtris,

766 PAnRS yTIII DOOGTRNINA PFTIAG. §& IW. . 1.

quibusdam incan tamentis pellectus. Si-
mulac ille aquam ſubintrat, exilem
quendam ciet ſonitum inarticulatum,
quo praeſentia eius ſignificatur. Pau-
lo poſt exundante aqua, ſibili quidam
audiuntur, & futurorum praedictiones.
Genus hoc ſpiritus vagabundum eſt,
eſt enim ex ordine ſolari: loquitur-
que voce exili, ſingulari conſilio, vt
confuſa vocis obſcuritate mendacia ſua
facilius tegat. Hucusque Pſellus.

SECI. IV.

lambl.
Vit. Py- Eneralia doctrinae de rebus natu-
thag r. ralibus capita iſta ſunt: de mundo,

de rebus mindanis, de coelo, de terra
de rebus in medio poſitis. Defectum

CAP, I.

DE REBVS NATVRALIBVS.

autem fragmentorum ad hanc philo-
ſophiam pertinentium compenſabi-
mus, inſerendo Timaei Locri de eo
argumento tractatum:

5 DE PRINCIPIIS.

a . EOrum qui res naturales tractaue-
IX. p. runt doctiſſimi, vt Sextus Empiri-
422. cCus ait, adeo magnam vim tribuerunt
numeris, vt eos exiſtiment principia
& elementa vniuerſorum. lIi autem
ſunt ſectatores Pythagorae Samii. Di-
cunt enim eos, qui vere & ſincere phi-
loſophantur, eſſe ſimiles iis, qui labo-
rant in lingua excolenda. Quomodo
enim primum dictiones examinant: ex
dictionibus enim conſtat oratio: &
quoniam ex ſyllabis dictiones, primum
conſiderant ſyllabas: ex ſyllabis enim,
in elementa vocis literatae reſolutis,
de illis primum ſcrutantur; ita dicunt
Pythagoraei oportere Phyſicos, de vni-

verſitate ſcrutantes, in primis examina-

re, in quaenam reſoluatur vniuerſitas.
Atque quod apparet quidem, dice-
re eſſe principium vniuerſorum, eſt
quodammodo a naturaalienum. Quic-
quid enim apparet, conſtare debet ex
iis, quae non apparent. Quod autem ex
aliquibus conſtat, non eſt principium,

ſedid, quod conſtituit. Vnde etiam
ea, quae apparent, non ſunt dicenda
rerum vniuerſarum principia, ſed ea,
quae conſtituunt illa quae apparent,
quae quidem non apparebant.
Qui dixerunt atomos, vel ſimilares
partes ac magnitudines, aut commu-
niter corpora, quae cadunt ſub intel-
ligentiam, eſſe rerum omnium prin-
Cipia, aliqua parte recte docent, ali-
qua vero lapſi ſunt. Nam quatenus
quidem obſcura & non euidentia di-
xerunt efſe principia, recte in eo ver-
ſantur: quatenus autem ea ponunt
corporea, labuntur. Quomodo enim
corpora, quae percipiuntur intelligen-
tia, & non ſunt euidentia, praecedunt
corpora ſenſilia: ita etiam oportet in-
corporea praecedere corpora, quae
percipiuntur intelligentia. Et me-
rito. Quomodo enim elementa di-
ctionis non ſunt dictiones: ita etiam e-
lementa corporum non ſunt corpora.
Aut ergo oportet ea eſſe corpora, aut
incorpores.

incorporté
no incolf
cele, gu
nos: &n
VMiuerto⸗
enim quu
witudin
Gcuntel
relinguun
non mag
wenta.
reuera a
lonoe
Eenitum
Adeum!
Princhpi
tuerunt
V Pyt
Dhorum
Dus, en
terna &
ru. AM.
Conſtit

ora
rte
1
ceder
princ
tur, e
dae
Eünn
Red
Di,
lige
con
ſunt
ſin.
neo
⸗
n
V
ren
qu
n
At

lehes.
8 exilemn
cuhtum,
t. Dan.
quidam
ickiones
lum ek,
qbitur⸗
lio, Vt
cig ſa
ll.

Pphlo.
denſabi.
i de eo

etiam
enc
d er,
gent,

lilares
nmu-
intel⸗
Prin-
M.
tenus
1 di⸗
yer⸗
nunt
Mnün
gen
lunt
in⸗
ue
ne⸗
G⸗
e-
r1.
ut
ℳ

4

DEF PRINCTPMIISD. 767

incorporea. Quamobrem ſunt omni-
no incorporea. Sed neque licet di-
cere, quod aeternas accidit eſſe ato-
mos: & ideo poſſe, licet ſint corporeae,
vniuerſorum eſſe principia. Primum
enim qui & ſimilares partes, & qui ma-
gnitudines, & qui minima & indiuidua
dicunt eſſe elementa, eorum aeternam
relinquunt ſubſtantiam: quo fit, vt
non magis atomi, quam ea ſint ele-
menta. Deinde etiamſi datum fuerit,

reuera aeternas eſſe atomos: attamen

quomodo qui mundum relinquunt in-
genitum & aeternum, nihilo ſecius
adeum mente cogitandum quaerunt
principia, quae ipſum primum conſti-

tuerunt: ita nos quoque, inqui-

vnt Pythagorici, naturalium Philoſo-
phorum more cogitantes, conſidera-
mus, ex quibusnam conſtent haec ae-
terna & ratione contemplanda corpo-
ra. Aut ergo ſunt corpora quae ea
conſtituunt, aut incorporea.
pora quidem non dixerimus, quoniam
oportebit dicere etiam corpora quae
illa conſtituant: & ita in infinitum pro-
cedente cogitatione, eſſe vniuerſitatem
principii expertem. Reſtat ergo, vt dica-
tur, ex incorporeis conſtitui corpora,
quae percipiuntur intelligentia: quod
etiam confeſſus eſt Epicurus, dicens,

per congeriem figurae, & magnitudi-

nis, & reſiſtentiae, & grauitatis, intel-
ligentia perceptum eſſe corpus.
Non autem, ſi aliqua incorporea
conſiſtunt ante corpora, ea neceſſario
ſunt rerum elementa, & prima princi-
pia. Ecce enim ideae quoque cum ſint
incorporeae, vt vult Plato, conſiſtunt
ante corpora: & vnumquodque eorum
quae oriuntur acfiunt, oriuntur ac fi-
vnt ad ea relata. Sed eae non funt
rerum principia: quandoquidem vna-
quaeque idea, ſi ſeorſum ſumatur, v-

num efſfle dicitur: per alterius autem

aut aliarum comprehenſionem, duae,

Et cor-

aut tres, aut quatuor. Quo fit, vt
numerus ſit tranſcendens earum ſfub-
ſtantiam: cuius per participationem,
vnum, aut duo, aut tria, & his adhuc
plura de eis praedicantur: & ſolidae
figurae ante corpus mente concipiun-
tur, cum habeant naturam incorpore-
am. Sed tamen ea non ſunt omnium
principia. Nam ea quoque cogitatio-
ne praecedunt figurae planae, propte-
rea quod ex illis conſiſtant ſolidae Sed
nec figuras planas rerum poſueris ele-
menta: vna quaeque enim earum com-
Ponitu exlineis praecedentibus. Et
ineae habent numeros, qui mente
prius cogitantur: quandoquidem ex
tribus lineis appellatur triangulus, &
quadratum ex quatuor: & quia ſim-
plex linea non ſine numero mente eſt
concepta, ſed, a puncto ducta in pun-
ctum, haeret duobus: omnes autem
numeri ipſi quoque cadunt ſub vnum.
Nam binarius vnus eſt binarius: & ter-
narius vnum quid eſt, nempe terna-
narius: & denarius eſt vnum caput &
vna ſumma numeri.
His motus Pythagoras, dixit vnita-
tem eſſe rerum principium, pencuius
participationem vna quaequeé res vna
dicitur: vnaquaeque res, ſi ex ſui qui-
dem cogitetur, vt ita dicam, identi-
tate, intelligatur vnitas eſſe. Sin au-
tem vnitas vnitati addatur, ſecundum
alteritatem & diuerſitatem, efficere
interminatum & indefinitum, qui vo-
catur, binarium: propterea quod nu-
merabilium, eorumque ae ſunt ter-
minata ac finita, nullus ſit idem bina-
rius, ex eius autem participatione in-
telligantur binarii, vt etiam arguunt
in vnitate. Duo ergo ſunt rerum

principia, primum vnitas, & indeter-

minatus binarius.
Quod autem haec ſint reuera prin-
cipia vniuerſorum, varie docent Py-
thagoraei. Nam ex iis, quae funt,
inquiunt,

768 PARS VIII. DOCTRINA PVIHAG. & IV. c. I.

inquiunt, alia quidem eſſe colli-
guntur ex differentia: alia autem ex
repugnantia: alia autem relata ad ali-
quid. Atque ex differentia quidem
eſſe, quae per ſe ſunt, & ſunt ſubiecta
ex propria circumſpectione: vt homo,
equus, planta, aqua, aer, ignis. Vnum-
quodque enim eorum conſideratur
abſolut e, & non ex ea, qua ad aliud
refertur, habitudine. Ex repugnan-
tia autem eſſe, quae conſiderantur ex
repugnantia alterius ad akterum: vt
bonum, & malum; iuſtum, iniuſtum:
vtile, inutile: ſanctum profanum:
pium, impium: motum, quieſcens: &
alia his ſimilia. Ad aliquid autem re-
ferri, quae intelliguntur ex ea, quae
eſt tanquam ad alterum relatione: vt
dexterum, ſiniſtrum: furſum, deor-
ſum: duplum, dimidium. Nam &
dexterum intelligitur ex ea, quae eſt
tanquam ad ſiniſtrum habitudine ac
relatione: & ſiniſtrum ex ea, quae eſt
tanquam ad dexterum: ſurſum ex ea,
quae eſt tanquam ad deorſum: & fſi-
militer in aliis. Dicunt autem ea, quae
intelliguntur ex repugnantia, differre
ab iis, quae referuntur adaliquid. Nam
in contrariis quidem ac repugnantibus
interitus alterius, alterius eſt ortus: vt
in ſanitate & morbo, motu & quiete.
Morbi enim ortus eſt ablatio ſanitatis;
(& ſi conſiſtat quidem motus, perit
ſtatus) ſi oriatur autem ſtatus, tollitur
motus. Eadem eſt ratio in dolore
quoque & indolentia, bonoque & ma-
lo, & communiter in iis, quae habent
naturam contrariorum. Quae autem
referantur ad aliquid, ſimul ſunt
& ſimul pereunt. Nihil enim eſt
dexterum, niſi ſit etiam ſiniſtrum:
nihilque duplum, niſi prius ponatur
dimidium, cuius eſt duplum. Prae-
terea in contrariis quidem ac repu-
gnantibus nihil omnino cernitur me-

dium; vt iam in morbo & ſanitate,
vita & morte, motu & manſione. Nam
inter ſanum eſſe & aegrotare, nihil in-
tercedit: &inter viuere & mori: & inter
moueri & manere. In iis autem quae
quodammodo ſe habent, vt relata ad
aliquid, eſt medium. Nam inter ma-

ius, exempli cauſa, & minus, interce-

dit medium, nempe aequale: ſimili-
ter etiam inter plus & minus, eſt ſatis
vel ſufficiens: inter acutum autem &
graue eſt conſonans.
Ceterum cum ſint tria genera, nem-

pe & quae per ſe ſunt, & quae exrepu-

gnantia, & praeterea ea, quae referun-

tur ad aliquid- debet neceſſario etiam

ſabra haec ipſa poni aliquod genus &
eſſe primum: propterea quod omne

genus ſit ante ſpecies, quae ſunt ſub
ipſo collocatae. Nam ſi ipſum qui-

em tollatur, ſimul tolluntur omnes

ſpecies: ſublata autem ſpecie, non v-

tique amouetur genus. Nam ea de-
pendet ex illo, & non contra. Atque
eorum quidem quae perſe intelligun-
tur, veluti tranſcendens genus, poſue-

runt vnum Pythagoraei. Quomodo

enim hoc per ſe eſt, ita etiam vnum
quodque eorum, quae ſunt ex diffe-

rentia, & vnum eſt, & per ſe conſide-

ratur. Eorum autem, quae ſunt ex
repugnantia, dixerunt eſſe principi-
vm, generis locum tenens, agequale
& inaeqguale. In his enim conſidera-
tur natura omnimum, quae repu-
gnant, & funt contraria: vt quietis
quidem in azqualitate: non enim ſu-
ſcipit maius &minus. Motus autem
in inaequalitate: ſuſcipit enim maius

& minus, Similiter autem id quidem, .

quod eſt ſecundum naturam, in ge-
qualitate. Eſt enim inſtabilis extre-
mitas. Quod autem eſt praeter natu-
ram, eſt in inaequalitate. Suſcipit
enim maius & minus. Eadem ratio
eſt

ekinſei
Kobligun
ur ad ali
eratione
. widem 3
Atumque
iperanun
abiectum
dec qu
ueſun
rtfermnin
14, jnuenn
Tibus, t
uoltati .
conddere
Polſin
litor qui
nun q
le. hue
ſiheratin
ſunt,u⸗
Aterum
rati qu
in rauior
doquide
eſt in 4
ineſip
WI1
Wtat
ANn
poh
dem
Cin
nim
nond
quice
intern
Uitne
eris.
uen
Jwide
nato
num
titue

Eluin,

one. Nm

e, nihilin.
I: Kinter
Utem qune
relat d

Iinterm.

,Mterce.
Ne: ſmili⸗
8, eſt ſitis
1 Atem &

era, nem-
e exret.
referun.
Uridetum
gemns &
od omne
ſunt ſub.
fun qu.
1r omnes
„Nony-
1 ea de.
Atque
Aligun.
Nolne⸗
Conod
m Ynum
er dife.
conlice
ſunt er
hrincibi.
lguulj
nſider⸗
e eyl.
uiei
nim ſ⸗
auten
n mmis
i Ae-
etre-
rnatu-
uſcipr
n nin
4

—

DE PRINCIPIIS 769

eſt in ſanitate & morbo, & rectitudine
& obliquitate.
tur ad aliquid, conſtant genere, exu-
peratione & defeltu. Nam magnum
quidem & malus, multumque &plus,
altumque & altius intelliguntur per ex-
ſuperationem: paruum autem & minus,
abiectumque & abiectius, per defectum.
Sed quoniam quae per ſe ſunt, &
quae ſunt per repugnantiam, & quae
referuntur ad aliquid, cum ſint gene-
ra, inueniuntur eſſe ſubiecta aliis gene-
ribus, vtpote vni, aequalitati & inae-
qualitati, exſuperationique ac defectui,

conſideremus, an haec quoque genera

poſſint reduci ad alia. Atque aequa-
litas quidem reducitur ad vnum. Nam
vnum quidem primo eſt ſibi ipſi aegua-
le. Inaequalitas autem cernitur in ex-
ſuperatione & defectu. Inazqgualia enim
ſunt, quorum alterum quidem ſuperat,
alterum vero ſuperatur. Sed eæaρρ-
ratio quoque & defectus collocatur
in ratione interminati binarii, quan-
doquidem prima ewſuperatio & defectus
eſt in duobus, nempe in exſuperanti &
in exſuperato. Emerſerunt ergo omni-
vm in ſummo principia, nempe prima
vnitas & interminatus binarius.
Ex hiſce fieri dicunt, & vnum, quod
eſt in numeris, & rurſus eum, qui
poſt haec eſt, binarium. Aprima qui-
dem vnitate vnum: ab vnitate autem
& interminato binario, duo, (bis e-
nim vnum, duo,) & cum in numeris
nondum poſitus eſſet binarius, ne bis
quidem erat in iis: ſed ſumtus fuit ex
interminato binario: & ita ex eo & v-
nitate natus eſt binarius, qui eſt in nu-
meris. Similiter autem reliqui quo-
que numeri ex his fuerunt effecti, vno
quidem ſemper ambulante, intermi-

nato autem binario duo gignente, &

numeros in infinitam extendente mul-
titudinem.

Quae autem referun-

Dicunt itaque in his principiis vni-
tatem tenere rationem cauſae agentis,
binarium autem materiae patientis. Et
quomodo eos, qui ex iis conſtant,
effecerunt numeros: ita etiam mun-
dum conſtruxerunt, & quaecunque
ſunt in mundo. Iam enim pundum
vnitati reſpondere. Quomodo enim
vnitas eſt aliquid indiuiduum: ita &
punctum: & quemadmodum vnitas
eſt principium in numeris: ita etiam
punctum eſtaliquid principium in li-
neis. Linea reſpondet binario. Per
tranſitum enim intelligitur & binarius
& linea. Et alioqui quae intelligitur
inter duo puncta longitudo expers, la-
titudinis, eſt lineg. Superficies re-

ſpondet ternario: cuius non ſolum i-

pſa conſideratur longitudo, quatenus
erat binarius, ſed etiam tertiam acce-
pit diſtantiam, nempe latitudinem.
Et tribus punctis poſitis, duobus qui-
dem ex contrario interuallo, tertio
autem in medio lineae, quae perfecta
eſt ex duobus, efficitur ſuperficies. o-
lida autem ſgura & corpus, vt pyra-
midale, locatur ex quaternario. Tribus
enim punctis, vt prius dixi, ſitis, im-
poſito aliquo alio ſuperne puncto effi-
citur pyramidalis figura ſolidi corpo-
ris. lIam enim habet tres dimenſio-
nes, nempe longitudinem, latitudi-
nem, profunditatem. V
Nonnulli autem dicunt, ex vnopun-
cto conſtare corpus. Hoc enim pun-
dum fluens efficere lineam lineam au-
tem fluentem efficere ſaperficiem: eam
autem motam ad profunditatem, gi-
gnere corpus, quod triplex habet ſpati-
vm ac dimenſionem. Differt autem
haec ſecta Pythagoricoruma ſecta pri-
orum. Hli enim ex duobus principi-
is, nempe vnitate & interminato bina-
rio efficiebant numeros: deinde ex nu-
meris puncta & lineas, figurasque
Eee ee planas

*Sextus
adu. Ma-

them. L.

VII. p.
154.

„„oooo PARS VIII DSCIPLINA PPIMACG. & W. c. I. II.

planss & ſolidas: hi autem exvno pun-
o fabricantur omnia. Ex ipſo enim
fit linea: ex linea autem ſuperficies: ex
ea autem corpus.
Sic quidem ſolida efficiuntur cor-
pora, praeeuntibus numeris, ex qui-
bus de cetero quoque ſolida conſiſtunt
corpora, nempe terra, aqua, aer & i-
gnis, &, vt ſemel dicam, mundus, quem
dicunt adminiſtrari per concentum &
harmoniam, rurſus ſequentes nume-
rOs, in quibus funt rationes, quae per-
fectam conſtituunt harmoniam.* Har-
monia autem eſt ſyſtema, conſtans ex
tribus conſonantiis, diateſſaron & dia-
pente & diapaſon. Harum autem tri-
vm Conſonantiarum proportiones in-
veniuntur in prius dictis quatuor nu-
meris, nempe in vno & duobus, & in
tribus & quatuor. Nam conſonan-
tia quidem diateſſaron, ſita eſt in ra-
tione ſesquitertia: conſonantia autem
diupente, in ſesquialtero; conſonantia
autem diapaſon, in duplo. Vnde qua-
tuor quidem numerus, qui eſt trium
ſesquitertius, quoniam conſtat ex eo
& tertia eius parte, continet conſo-
nantiam diateſaron. Tria autem cum
ſit numerus duorum ſesquitertius,
quandoquidem continet ipſum & eius
dimidium, indicat conſonantiam dia-
pente. Quatuor autem, qui eſt du-
plus vnitatis duorum, comprehendit
conſonantiam diapaſon. Quoniamer-
go quaternio ſubminiſtrat proportio-
nem dictarum conſonantiarum: conſo-

nantiage autem complent perfectam

bharmoniam: perfecta autem harmonia
adminiſtrantur omnia: ea de cauſa eum
dixerunt eſſe fontem & radicem aeter-
nae naturae.
Et alioqui quicquid, inquiunt, ab
homine comprehenditur, aut eſt cor-
pus, aut incorporeum. Siue autem
ſit corpus, ſiue incorporeum, non com-

.

prehenditur absque numerorum no-
tione. Corpus quidem quoniam tri-
vm interuallorum habet dimenſiones,
ternarium enunciat numerum. Quo-
niam autem ex corporibus alia quidem
ſunt ex iis, quae coniunguntur ac com-
mittuntur, vt naues, & catenae, & tur-
riculae: alia autem ex diſtantibug ac
diſcretis, vt chori, & exercitus, & greges.
Sed ſiue conſtent ex is, quae commit-
tuntur, ſiue ex vnitis, ſiue ex diſcretis,
habent numeros, quoniam conſtant ex
pluribus. Praeterea ex corporibus alia
quidem in ſimplicibus ſita ſunt qualita-
tibus, alia autem in multis ſimul conge-
ſtis: vt pomum. Nam & varium habet
colorem ad viſum: & ſuccum adguſtum:
& odorem ad odoratum: & laeuitatem
ad tactum. Quae quidem ſunt naturae
numerorum. Eadem autem eſt ratio
etiam in incorporeis. Si quidem &
tempus incorporeum, numero compre-
henditur, vt eſt euidens ex annis &
menſibus, & diebus, & horis. Similiter
autem & punctum, & linea, & ſuperfi-
cies, & alia, de quibus paulo ante diſſeru-
imus.
Iis autem, quae dicta ſunt, dicunt
congruere ea etiam, quae fiunt e vita,
& praeterea ea etiam, quae fiunt exar-
tibus. Nam & vita iudicat vnumquod-
que criteriis quibusdam, quae quidem
ſunt menſurae numeri. Si ergo nume-

rum ſuſtulerimus, tolletur cubitus con-

ſtans ex duobus ſemicubitis, & ſex pal-
mis, & viginti quatuor digitis. Tolle-
tur etiam modius, & trutina & cetera,
quae iudicant. Haec enim omnia, vt
quae conſtent expluribus, ſunt ſtatim
ſpecies numeri. In ſumma, non pot-
eſt inueniri aliquid in vita, quod eius
ſit expers. Ars non conſtat absque
proportione. Proportio autem ſita

eſt in numero. Omnis ergo ars con-

ſiſtit per numerum. Omnis ars eſt id,
quod

Guod ce
Prehen
, ſtat, e
de erg
unt om
diomnti
Cuius
ruat.

Laett. Sum
llas c

gotics

ot.
lacII1. )
1

tob⸗ .. 5 j
DhICL. Gdine
Le.2. M

1 .
gnt. ſint
l6- dort
e c
er
AX
NMuld adr
d

W

Anon ap.
Hhot. cod

i

mm no.
Dnimtti.
enlſones,
aquidem
FaC CO.
ge, Ktur.
ntihnrac
Egreges
Comnut⸗
diſctetis,
nſtant ex
ribus ali
t qualita-
hllconge
Vm habet
dguſtum.
euitatemn
naturae
eſt ratio
nidem
onpre-
IIs &
imiliter
ſyetfr⸗

W
e⸗

,dicunt
ter vite,
nt erer-
Imqnod.
gicen
onume-
tuscon⸗
lert.
Tole-
ECetere,
mmni,vt
ntfatim.
lonpot-
odh eius
AbSque
en itr
rsC.
ekti

DE MVNDO ET EIVS PARTIBVSOS „,

quod conſtat & eſt collectum ex com-
prehenſionibus. Quod autem con-
ſtat, & eſt collectum, eſt numerus. Re-
te ergo habet illud, numero autem
Junt omnia ſimilia, Roceſt, rationi iu-
dicanti, & quae eſt eiusdem generis,
cuius numeri, qui omnia conſtitue-
runt. Hucusque Sextus.

Laert. Summa rei, prout ab Alevandro in

VYIII, 25. . AEXe
B 25 Jucce ſtonibus ex Commentariis Pytha-

goricis refertur, haec eſt: Principium

CAP.

omnium eſt vnitas. Ex vnitate infi-
nita extitit dualitas, velut materia cau-
ſae, quae eſt vnitas, ſubiecta. Ex v-
nitate & indeterminata dualitate nume-
ri exiſtunt. Ex numeris puncta ex
punctis lineae: ex lineis ſuperfcies:
ex ſuperficiebus ſolidaeæz Kgurae: ab
his ſolida corpora, quorum elementa
ſunt quatuor: ignis, aqua, aer, terra,
ex quibus omnibus transmutatis,
& penitus variatis, mundus ſub-
ſiſtit.

II.

DE MVNDO.

à Plut. a „½1R +— 121 . . —
Plac.li, , Mr. ndem ‚h. e. omnium rerum com

Stob. plexum, zé6oαοα Pvthagoras, ab or-
Phyf-v. dine & pulcritudine dixit.

tum ad eius naturam: ſenſibus enim
obnoxius eſt, & corporeus: nunquam-
tamen interiturus, Dei prouidentia

I. c. 2. Mundus a Deo conditus eſt.b Non ſeruatus.“ Ordinis vniuerſi omnium-fbPlut.
bPlut. tempore autem, ſed cogitatione, eſtor- que ineo ſingularium cauſa, fatum eſt. & II, 4.
aert.

belie tus.’“ Inchoaſſe autem eum ab igni
1. c. S quinto elemento aiunt. Cum enim
dpur. ſint quinque formae corporum ſoli-⸗
Plac. I,6. dorum, quae mathematica vocantur,
e cubo orta eſt terra, epyramide ignis,
aer ex octaedro, (phaera vniuerſi
ex dodecaedro. Atque in his Pytha-
ePlut.lc, goram Plato eſt imitatus.“
Interitui obnoxius eſt mundus, quan-

CAP.

Mundo vero neceſſitas eſt circumdata.
Mundus animatus eſt, intelligens, Aa7.
ſphaericus, mediam terram continens vplac. l,25
Affirmant item Pythagoraei extra Laert.
coelum infinitum eſſe.*“ Extra mun- lc.
dum enim inane eſſe, in quod, & ex v
quo mundus reſpiret. 1. .
Dextra mundi oriens eſt, vnde mo- pPlut.
tus exiſtit initium, ſiniſtra, occidens. n Na 19

III. 10.

DE MVNDI PARTIBVS SVPERIORIBVS S. AETHEREIS.

Anon. ap. Paimu Pythagoras aéooο hunc

Phot.cod L' mundum appellauit, vt qui perfectus
254 jnomnibus animalium ſpeciebus exi-
ſtat, omnique genere pulcritudinis ſit
exornatus.
In ſphaera ficarum prime reſidet
cauſa, cui quicquid eſt proximum, id
optimum Pythagoraei pronunciant,
idque conſtanti lege coniunétum &or-
dinatum dicunt, peſſimum ſtatuentes,
quod ab ea maxime eſt remotum. Con-
ſtantem vero ordinis rationem vigere

id. ib⸗

ad lunam vsque, infra quam poſita
promiſcuo motu ferantur.
Aer terrae circumfuſus, immotus ac Laert,
morbidus eſt, & mortalia omnia, quæ eo VIIh 26.
continentur: qui vero ſupra eum eſt
aer, ſemper in motu eſt, purus, ſanusq;,
& quotquot eo continentur, immorta-
les funt, adeoque diuini. Hunc vocant Hierocl.
Liberum aetherem, (ſtatim ſupra lu- ad Aur.
nam poſitum) aetherem, quippe qui Carm. .
materiae ſit expers, ipſeque corpus vlt. .313.
exiſtat aeternum: liberum, quippe qui
Eee eez materiae

PARS VIII. DOCTIRINA P

materiae perturbationibus non ſubii-
ciatur. Hinc porro conſequitur:
Solem, lunam, & reliqua ſidera, Deos
xta Pythagoraeos eſſe.
Flur. Plac. Dicebant Pythagoraei, quamuis ſtel-
I, 15. lam eſſe mundum in aethere infinito,
qui terram, aerem aetheremque con-
tineat. Haec Orphicorum quoque

ſententia fuit, ſingulas ſtellas mundos
eſſe ſingulos.

772

Laert.
VIII, 27. ju

8 . . . —
aren⸗ 1 Sphaezrica ſolis eſt ſigura, cuius de-
c. XXV. Jedtus luna ſubeunte contingit.
p. 5S. Corpus lunae igneae eſt naturae b, at-

bPlut. quea ſole illuſtratur.“ Eclipſis vero lu-
llac. naqe obſtructio eſt & reuerberatio, pro-

II. 25. .
. diod. fecta ab antichthone.
I c.p.60. Pythagoraei aiunt terreſtrem videri

4Plut. I.. lunam, quia, ſicut & noſtra terra, cir-
cap. 28.
*Plut.

CA
cap. 30.
LiVna inferiorum mundi partium pri-
mum locum anonymus Pythagorae-
vs eſſe ait ſphaerae ignis, tum aeris, pro-
ximum aquae, & poſtremum terrae.
Omnium elementorum corpora ro-
tunda ſunt, igne excepto, qui coni-
cus eſt.
Anon. Mfra lunam perturbato omnia mo-
Photii Iit feruntur, vnde neceſſario malum
cod.254. regionem terrae ambit: quae cum in-
fimum teneat locum, veluti baſis mundi,
infimae ſortis rerum receptaculum eſt.

eod. 254.

Plut. Plac.
1, 14.

EIIMAG. S.. I. r. W. r. VI.

cum habitatur, a maioribus tamen &
pulcrioribus animalibus, quinquies de-
cies noſtrorum quantitatem continen-
tibus, neque vllum excrementum de-
iicientibus: tantum item ibi diem, no-
ſtram longitudine ſuperare.
Sunt inter Pythagoraeos, qui comæ - Ariſtot.

tas eſſe planetas affirmant, qui tamen Meteor.

non niſi poſt longum interuallum in iadi
coelo appareant. Vel, vt Plutarchus III, 2.
rem exprimit: cometa eſt ſtella, quae
non ſemper apparet, ſed ſtato tempore
ſua reuolutione exoritur.
Sunt alii inter illos, qui reflexionem
noſtri viſus ad ſolem eſſe putant: quo-
modo in ſpeculis quaedam apparent.
Tidem ſolis dicebat eſſe reſplende- Aelian.
ſcentiam. Var. Iy,
27.
P. IV.

DEPARTIBVS MVNDI SVBLVNARIBVS.

nim alteratione, mutatione, & reſolu-
tione elementorum fiunt. Motus quae- ĩb. c. 23.
dam in materia differentia eſt, aut di-
ver ſitas.
Aequis partibus mundo lux ac tene- Laert.
brae inſunt, calidum item & frigidum, IIX, 26.
ſccum ac bumidum. Ex iis dum calor
exuberat, aeſtas, dum frigus, hyems
fit. Dum aequis vero partibus vigent,
optima ſunt anni tempora: quorum
id quod viret, eſt veris grata ſalubris-

. que temperies: id vero quod areſcit, au-
nen 5 Aer circa terram diffuſus immotus & tumni eſt inſalubris tempeſtas. Imo
* * morbiduseſt, omniaque quae eo con- & in ipſa die virere auroram, veſperam
tinentur, mortalia ſunt. areſcere atque adeo minus ſalubrem
he Datur generatio & corruptio: res e- eſſe.
2
CAP. Vv.
DE ANIMANTIBVS.
Laert.

mert⸗ Pfknetrat a ſole radius per aethera Hic radius profunda penetrat, adeo-
27. T frigidum, atque aridum. (Vocant que viuificat omnia Viuuntque omnia,

autem aerem frigidum aethera, mare in

quantum caloris participant (atque

autem & humidum, craſſum aethera.) ideo & plantas eſſe αaimantes) non

omnia

t. Plac

otoni tar,
zunlo .

Differiqe

III, 78. L Xante

erümmr
detnen
porept
tiun en
cſiugu
VUunen
wmore
quübus
conſiſt
eſtris
meig
Gitun
cſenl
primo
harmo
Doder
wosc⸗
beta
bus!
ratic
Poril
Ind
Cenſo. W
un. der J
die Nat.
c, XI.

tamen
lquies de.
vontinen-
ntum de.
Gem no.

ll cme. Aſo,
Al tanmmen Meteor,
Allumn in „,6
Plut blac
Ill,2.

udarchus
li, ude
tenpore

Wonem
it: quo⸗
rent.

plence. Aelian.
Var. Iy,
27.

Teloh.

uae. idc,13.

Ut di-

ctene-luen.

gidin, In

1cdlor
hyems
igent,
orum
ubris
itau⸗
Imo
eram
brem

leo⸗
mnin,
tque
nor
ni

6.

Laert.

VIII, 78.

H

rin.

die Nat.

c. Xl.

poribus omnia obueniunt.

DE ANTAANTIBVS ET GENERATIONE FEORVAM.

omnia tamen animam habent. Anima
auulſio aetheris eſt & calidi ac frigidi:
Differtque a vita animæ. Ipſa eſt immor-

773
talis, immortale eſt enim id, a quo deri-
vatur. Ita Alexander in ſucce ſtonibus
ex Pythagoraeorum Commentariis.

CAP. VI
DE CENERATIONE ANIMANTIVM.

Nimantia vero a ſe inuicem medi-
ante ſemine procreantur. (ex terra
enim nullam fieri poſſe generationem.)
Semen autem eſſe cerebri ſtillam lex va-
pore praeſtantiſſimarum ſanguinis par-
tium, exundantiam alimenti, perinde
ac ſanguinis atque medullae] quod dum
vuluae iniicitur, ex cerebro ſaniem, &
humorem, ſanguinemque profluere: ex

qãuibus caro, nerui, oſſà, pili, totumque

conſiſtat corpus. [Incorporea autem
eſt vis ſeminis, quae habet inſtar ani-
mae agitantis, materia vero, quae effun-
ditur, corporea eſt.] E vapore anima
ac ſenſus deriuatur. Formatur autem
primo, & concreſcit diebus XL, iuxta
harmoniae vero rationes, ſeptem aut
nouem aut decem vtplurimum menſi-
bus conſummatus infans gignitur, ha-
betque in ſe omnis vitae rationes, qui-
bus ſua ſerie connexis iuxta harmoniae
rationes, ſubſiſtit, eique ſtatutis tem-
Ita Ale-
xXander ex Commentariis Pythagoricis,

Cenſo- ipſas vero rationes harmoniae diligen-
de cius retulit Cenſorinus.
Pythagoras generaliter duos eſſe

partus dixit: alterum minorem, quem
vocant ſeptemmeſtrem, qui decimo &
ducenteſimo die poſt conceptionem
exeat ab vtero; alterum maiorem, de-

cemmeſtrem, qui edatur die cexXxXIV.

quorum prior ac minor ſenario maxi-
me continetur numero. Nam quod ex
ſemine conceptum eſt, ſex, vt ait, primis
diebus humor eſt lacteus: deinde proxi-
mis octo, ſanguineus, qui octo, cum ad
primos ſex acceſſerunt, faciunt primam

ſymphoniam ε rαοοιειο tertio gradu

nouem dies accedunt, iam carnem fa-
cientes: hi cum ſex illis primis collati,
ſeſcuplam faciunt rationem, & ſecun-
dum ſymphoniam hααι, tum dein-
ceps ſequentibus duodecim diebus, fit
corpus iam formatum. Horum quo-
que adeosdem ſex collatio, tertiam ια
za reddit ſymphoniam, duplici ra-
tione ſubiectam. Hi quatuor nume-
ri, VI, VIII, IX, XII, coniuncti, faciunt
dies XNXV. Nec immerito ſenarius
fundamentum gignendi eſt. Nam
eum ré‿νροοο Graeci, nos autem perfe-
cGtum vocamus: quod eius partes tres,
ſexta, & tertia, & dimidia, id eſt, vnus,
& duo, & tres, eundem ipſum perfici-
vnt. Sed, vt initia ſeminis, & lacteum
illud conceptionis fundamentum, pri-
mitus hoc numero abſoluitur: ſic hoc
initium formati hominis, & velut alte-
rum matureſcendi fundamentum,
quod eſt quinque & triginta dierum, ſe-
Xies ductum, cum ad diem CCX per-
venit, maturum procreatur.
Alter autem ille partus, qui maior
eſt, maiori numero continetur, ſepte-
nario ſcilicet, quo tota vita humana fi-
nitur. Itaque vt alterius partus origo
in ſex eſt diebus, poſt quos ſemen in
ſanguinem vertitur: ita huius in ſe-
ptem: &vt ibi quinque & triginta die-
bus infans membratur, ita hic pro por-
tione, diebus fere quadraginta. Quare
in Graecia dies habent quadrageſinos
inſignes. Namque praegnans ante
diem quadrageſimum non prodit in fa-
num, & poſt partum quadraginta die-
bus pleraeque foetae grauiores ſunt,
nec ſanguinem interdum continent, &
PEee ee 3 paruuli

774
paruuli ferme per hos dies morbidi, ſi⸗
ne riſu, nec ſine periculo ſunt. Ob
quam cauſam, cum is dies praeterit, di-
em feſtum ſolent agitare. Quod tem-
us appellant reooaααοα , Hi igitur
dies XLper ſeptem illos initiales mul-

PARS VIII DCTPrINA PVTIMAG. P. II SV. VIIVIII.

bdomades quadraginta. Sed quoniam
vltimae illius hebdomadis primo die e-
ditur partus, ſex dies decedunt: &
CCLXXIVobſeruatur.
Cenlſor.

Semper humanum genus fuiſſe, nec IV.

tiplicati, fiunt dies CCXXNXC, ideſt he- vnquam finem habiturum credidit. Re mnd.
II, I.
CA P. VII.
DE ANIMA, EIVSQVEPARTLBVS, PRIMVM
IRRATIONALI.
Wemeſ. οNVm maxima ſit numeri in rerum poteſt. Vincula animae venae ſunt,
. nat natura vis à, animam Pythagoras arteriae, & nerui : vbi vero inualue-
b*Ppic, definiuit numerum ſeipſum mouen- rit, intra ſeipſam compoſita, vincula

Plac. IV, tem. b
2. Animam Pythagoraeorum alii di-
de ang. cunt eſſæ atomos in aere volitantes, alii
1, 2. id quod mouet has atomos.“
& pliut. Anima generaliſſima diuiſione in
Plac. IV, duas partes diuiditur, rationalem &
4. irrqationalem, ſpecialiore vero in ires,
irrationalem enim in iraſeibilem par-
tiuntur, & concupiſcibilem.à Horum
nomina ſunt i&, omn, Sose Ne- &
* Laert. oε ⁰ aliorum quoque animantium,
VIII, 3r, Oooοααſolius hominis eſſe ſtatuunt.“
Plutarch. Oinnium animantium animae ratio-
vlac. IV, gles ſunt, eorum etiam, quae bruta
vocamus: haec tamen ſecundum ra-
tionem non agunt, ob prauam corpo-
ris temperiem, & fermonis defectum,
ita in ſimiis, canibusque rem habere,
vocem, non articulatam tamen emit-
tentibus,
Laert. Initium animae eſt a corde ad cere-
VIII, 30. prum, & quidem, quae eſt in corde ipſi-
vs pars, SGouss animus eſt. Mens vero
env, atque anima v& in cerebro ſunt.
Ab his ſenſus quaſi ſtillant: Eſt vero
pars rationalis immortalis, reliqua mor-
talia ſunt. Anima ſanguine nutritur,
*év*uà facultates? vero animae ſpiritus sſunt.
* àr:αοτατ anima vero, & facultates eius inuiſi-
biles funt, neque aether enim videri

eius rationes ſunt & altiones.

Senſus vnusquisque de ſuo deduci- Stobaeus

tur elemento, ſic vt ad viſum faciat ae- Ecl. Phyſ.
ther, ad auditum aer, ad olfactum ignis, ?. 150.
ad guſtum humor, ad tactum terra.
Senſus communiter omnis ac in ſpe-Laert.
cie viſus, vapor eſt quidam valde Cali- VIII, 20.
dus, atq ue ideo per aerem atque aquam
viſu penetrare dicimur, calor enim fri-
gus penetrat. Id nempe, quod in ocu-
lis exiſtit, ſi frigidus eſſet vapor, cum
aere pugnare oporteret, qui & ipſe eſt
talis. Oculos autem quibusdam in lo-
cis ſolis ianuas Pythagoras vocat. Simi-
lia de auditu, ac reliquis ſenſibus de-
creuit.
Viſus colorum eſt iudex. Colorem a Anon
ſuperficiem corporis dicunt. Species phot.
vero coloris ſunt album, nigrum, ru- cod.254,
brum, pallidum.?“ Vel, vt anonymus b plut.
vitae Pythagorae ſeriptor, eius ſenten-lac. I,
tiam exponit, coloris ſpecies ſunt de- Prc 3; 7
cem, album & uigrum, in quorum me- den leg.
dio reliqui poſiti ſunt, color ſcilicet /ta- dtναv.
vus, fuſèus, pallidus, ruber, coeruleus,
purpureus, rutilus, luteus.“ Diſcri-” Anon.
mina colorum a miſtione elemento- ba not.
rum ſunt, & in animalibus, a varietate cod.254.
locorum atque aeris. dylut. l.c,
Imago in ſpeculo“ eſt a reflexionee Plut.
Viſus IV, 14.

tur.
Audi
Thot, cutue
600,2 4, eſt, nec
Atqel
Vadit
Equun
llut. lV, feclitu,
20. ſolimn
Anon. Odo
Hhor c. nosel
terme

Gnid

Na⸗
2 Mut.
Aut, aor
.,

2. uün
d eod. l
Ed Ppyle.
zzpotun
46 Etam
enea, Te⸗

Nke,I,11
7. X
) Cett ll
Te. h
16.
¹ Mut,
Hac. l. 3
7.

1

quoniam
Imo die e
dum: 6

c.
„ Lernhor
it men⸗
ecldit. erode

Re nult

lh

IVM

emne ſunt,
inudlue-
Vincula

bdeci⸗ Stobꝛels
Hclat ae-Eel bby.

Um ignis 21,
erre.
in ſpe⸗ lerr.

de cali Vll,2.

gan
nimfri⸗
mden⸗
Dr, Cn
igleeſt
minlo⸗
t. Simi⸗
ſbus ce⸗

pra,
Colren: Aunn
Species hor
Im, ru-cod 25½

nnc b Plut.
NVs e.
n He, I,.

ſenten⸗

int A o d
n me-era eg

cet fu ena⸗
ileus, .
4. M/
nento⸗

⸗

rietate

tle,

exior⸗ Ulut.

’” DE ANIMA, EIVSQVE PARTIIBVS.
Ende jſus, qui cum intentus feratur ad acs*,

veteres 1 . .
denſo laeuique corpori occurrfens, re-

ſecul⸗
een. percutitur ac in ſe redit, perinde acſi
banr. manus extenſa ad humerum reduca-
tur.
Anon. Auditus vocis exercet iudicium, a-
rhot. cutae & grauis. Vox corporis expers

od,.254. eſt, neque enim eſtaer, ſed aeris figura
atque ſuperficies, ictu quodam vox e-
vadit, nulla vero ſuperficies corpus eſt:
& quamuis ſequatur motum corporis,
ipſa tamen non eſt corpus. Sicut cum
elut. IV, flectitur virga, nihil patitur fuperficies,
20. ſola materia flectitur.
Anon. Odoratus odores diiudicat, ſiue bo-
Phot, lc. nos, ſiue malos, eiusdemque ſpecies in-
termedias ſex, putridum, humidum, li-
quidum, vaporatum.

TNanimae definitione, quam Pytha-
goras dedit, quod ſit numerus ſei-

2. ſum mouens, numeras menten ſignifi-

b Stob. cat, Plutarcho interprete“. N& autem q

Ecj Phyl. h. e, mentem ab extrinſeco animae inſe-
b. 23. ri dicebat b, participatione diuina (9c *
Al. r V. olgee,) exvniuerſa mente diuina deliba-
.59o. D tum 4. Eſt nempe animuß pPer natu-
¹ Ric de ram rerum omnium intentus, & com-
Senect. c,. means, ex quo noſtri animi carpun-
2r. tur. Immortalis eſt, quoniam im-
Mat. De- Mortale eſt id, ex quo deriuatur f: non
or. I, 11. Deum tamen eſſe, ſed opificium aeter-
f Laert. ni Dei. 2 Atque ita opinionem prae-
Ziln a3. ceptoris ſui, Pherecydae, Pythagoras
Plac. IV, Maxime confirmauit, qui primum di-
Xit animos hominum efle ſempiter-

h Cicer. OS.

Tuſe. I,
5 16.
Plut.
Plac. I. 3
P. 877.

Animam noſtram aiunt quaternione
conſtare: eſſe enim haec quatuor, men-
tem, ſcientiam, opinionenn ſenſum- vn-
de omnes artes ac ſcientiae profectae
ſunt, ipſique ratione praediti propter-
ea ſumus. Mens enim eſt vnitas: quod
mens, quae percipit, vnitatis in mo-

„

Guſtus ſapores diſcernit, dulce & a-
marum, & interiectas ſpecies quinque,
funt enim ſapores vniuerſe loquendo
ſeptem, dulcis, amarus, aſper, acidus,
mollis, ſalſus, duſt ents.

Tuadktus plurima diiudicat, ſcilicet

grauia & laeuia, & quae media interce-

dunt: Calida & frigida, & quae inter-
jlacent: Dura & mollia, & horum me-
dia: Sicca & humida cum ſuis quoque
mediis. Et reliqui quidem quatuor
ſenſus in ſolo capite ſtationem habent,
& fuis ibi organis circumſcribuntur.
Tadltus vero per caput & per vniuer-
ſum corpus diffunditur, omnibusque
ſenſibus communis eſt: in manibus
autem vim diſcernendi manifeſtiſſime
exſerit.

CLAT. VIII.
DE PARTE ANIMAE RAT- IONAILI, WAE MNS EST.

Exempli cauſa, multi
ſunt homines: horum vnusquisque
pro ſe non percipitur ſenſu, numerus-
ue eodem definiri anobis nequit. V-
nicam vero mens notionem concipit,
quae nullum indiuiduum repraeſen-
tat. Idem de equo, & aliis intelligi-
mus, quorum indiuidua ſunt innume-
ra. Formae enim ſiue ſpecies, item-
que genera omnia, rationem habent v-
nitatis: itaque ſingula eorum definien-
tes, dicunt animal ratione praeditum,
animalhinniens. Haec cauſa eſt, cur
mens, quae formas rerum percipit, vni-
tatis adficiatur nomine. Binarius in-
finitus, ſcientiae accommodatur. -
mnis enim demonſtratio, omnis ratio-
cinatio, quae ſcientiae fidem parat, ad-
eoque omnis in vniuerſum ratiocina-
tio, ex quibusdam in confeſſo poſitis,
id, de quo diſceptabatur, concludit, a-
liudque ex praemiſſis colligit: quorum
comprehenſio, cum ſit ſcientiae, eam

rem percipit.

binario aequum eſt comparari. Opinio

autem ternarius eſt, quae mularum
ane

775

Id.

776
ſane eſt rerum. Nam multitudinem
ternarius notat, vt: [reliqua textus
deſiderantur.
Oter ſelices Danaos.
Cognitionis octo dicunt eſſe organa:
P. Pho- ſenſum, imaginationem, artem, opinio-
cod'254. em, prudentiam, ſcientiam, ſapienti-
am, mentem. Ex hiſce artem, pruden-
tiam, ſeientiim, mentem, communes
cum Diis habemus: ſenſum, & imagi-
nationem cum beſtiis, nobis autem ſo-
lummodo propria eſt opinio. Senſus

Anon.

CAP.

PARS VIII DOCTEINA PFPTIMG. P. III. 5. W. c. (AX.

eſt fallax cognitio per corpus; imagi-
natio, motus in anima. Ars, habitus
operans cum ratione. Additur autem,
cum ratione, quia & aranea operatur,
ſed nequaquam cum ratione. Pru-
dentia eſt habitus eligens id, quod re-
ctum eſt in rebus agendis. Scientia

eſt habitus eorum, quae ſemper ſecun-

dum idem atque eodem modo ſe ha-
bent. Sapientia, primarum cauſarum
cognitio. Mens, principium & fons
omnium bonorum.

IX.

DE ANIMAE TRANSMIGRATIONE.

. .̃—.—— . . . *
porphyr. NVid auditoribus tradiderit, nemo
vit. p. certo affirmare poteſt, magnum e-
188. nim & accuratum inter eos obſeruaba-

tur ſilentium. Maxime tamen per-
vulgata ſunt iſta: Primo immortalem
animum eſſe dicebat: tum diuerſa eum
animantium genera ſubire. (Vel, vt
Laert. Laertio res explicata eſt: Animam
VIII, 14. circulum neceſſitatis abſoluentem aliis
Porphyr. alias illigari animantibus.) Tum por-
ro poſt certos temporum circuitus,
id quod olim fuerat, rurſus fieri, & nihil
omnino nouum exiſtere. Et animata
omnia cognata nobis exiſtimanda eſſe.
Atquehaec primus Pythagoras in
Graeciam dogmata intuliſſe videtur.
Ea ab Aegyptiis eum accepiſſe Dio-
ap. Eu- dorus Siculus affirmat. Primi enim
ſeb. illi fuere, qui animae ſtatuerunt im-
Praep. X, mortalitatem, quam pereunte corpo-
Herod. Fein aliud ſemper atque aliud corpus
L. II. c. tranſire putarunt, ita, vt terreſtribus,
123. marinis, atque volatilibus omnibus per-
agratis, rurſus in humanum quoddam
corpus genitum ingrediatur: atque
eum circuitum ambitus trium millium
annorum abſolui. Hanc opinionem, vt
addit Herodotus, Graecorum nonnul-
li ſibi vindicarunt, tum antiquiores,

1. c.

tum recentiores, quorum nomina ſci-
ens volensque praetermitto.
Pythagoras, inquit Theodoritus, Theodo-
Plato, Plotinus & reliqui eius ſectae, rit.
animas immortales eſſe ſtatuentes, an-
te corpora eas exiſtere docebant. Eſſe
vero innumerabilem animarum mul-
titudinem: atque harum eas quidem,
quae peccatum aliquod commiſerint,
detrudi in corpora, vt ea purgati di-
ſciplina, ad loca ſua reuertantur. Eas
vero, quae corpore iſto incluſae vitam
degant improbam, in corpora bruto-
rum animantium immitti, vt poenas in
iis luant, & peccata expient. Sicira- Anon
cundos & malitioſos in ſerpentes, rapa- phot.
ces in lupos, audaces in leones, doloſos cod.254.
in vulpes atque ſimilia, immigrare. b Porph.
Atque ea iuxta nonnullos ratio 1.
fuit, ob quam acarnibus abſtineri iu- VIII, 13.
beret.“ Nempe omnia animata co- à lambl.
gnata nobis eſſe aiebat?: ideoque ae- vit. Pyth.
quali nobiſcum iure omnia frui debe-. XXIV.
rec, nobisque cognata quodammodo “
eſſe . Sic & faba Horatio * cognata L II. Sat-
Pythagorae dicitur, quoniam ex eadem VI. v. 63.
ratione cibo eam inſeruire nolebat. Ho- Forph.

mines nempe & fabas ex iisdem putre-vit. Pyth.

factis ortos alebat. p. 200,

Atque

———

Atq⸗
confirnt
luert 0o i
Il.g. memmon
ſolirun
Aetha
Tuetz. iis,
Cei 11 ſeryot
Hiſt 49, ktando
tando⸗
lunle pefine
he
anti
ternis
cicitu
guune
jet,
Ppn
Othnk
gere
eum
nor
e.
nide
tun
qu⸗
mo
ſe,

re
ter
e
korpnyr. d

1. 192. P.
lambl. c,

MIV. n,
63.
.
plaen.

t.
.

habitus
AWtem
Peratur,
Pru-
loc re⸗
Nientig
fſecun
Urum

&fons

na ſei⸗

oritls Ttevte.

ſeche, tit,
es an⸗
Me
mul
dem,
eriat,
r.
E5
vitam
Nruto⸗
isin

icita. ſnn,

Iapa- Phot,

Ololos od254,
re. b korph.

„„ Lc.
ltlhe laen.

eti iu- VII, 13.
CO-4 lambl,
ne e i Mii

aho. e. XVIV.
lehe n. 109.

modo Hon
hete LI. 4
Aeln 1i,
rhio h.

Ave

—

—

.

—

DE ANIMAE TRANSMIGRATIONE.

Atque eam quidem doctrinam variis
confirmabat narrationibus, quas de ſe-
ap. Laert. ipſo inprimis referebat. Heraclides
VIII. 4. memoriae prodidit, de ſe dicere eum
ſolitum fuiſſe, quod fuiſſet aliquando
Aethalides, pro Mercurii filio habi-
Tzetz. tus, (orator potentiſſimus, qui duos
Chil. II. ſcripſit tractatus, alterum ad contri-
Hiſt. 49. ſtandos animos, alterum ad exhila-
randos compoſitum, quippe quibus

Laert. c. perinde ac Heraclitus & Democritus,

& lacrymis & riſu vitae huius incon-
ſtantiam proſequeretur; ipſe vero al-
ternis diebus vixiſſe & mortuus eſſe
dicitur.) Eum igitur a Mercurio ali-
quando monitum eſſe, vt, quod vel-
let, immortalitate excepta, peteret.
Ipſum vero petüſſe, vt memoriam
omnium, quae a viuo ſe mortuoque
gererentur, retineret. Itaque in vita
eum meminiſſe omnium, eamque
, mortuum quoque memoriam retinu-
iſſe. Poſt ea in Euphorbum eum ve-
niſſe, atque a Menelao fuiſſe vulnera-

tum. Euphorbus autem dixit, ſe ali-

quando Euthalidem fuiſſe, atque me-
moratum donum a Mercurio accepiſ-
ſe, vt animae migrationes noſſet, ab
vno corpore in aliud commigrantis,
in quae item ſiue animalia, ſiue plan-
tas, tranſiret, quae item anima ſiue
ſua, ſiue saliorum poſt mortem tole-
raret. Euphorbo mortuo in Her-
motimum anima eius venit. Is ve-
ro, cum, quis eſſet, prodere cupe-

ret, ad Branchidas profectus eſt,

templumque ingreſſus Apollinis, cly-

peum oſtendit, a Menelao in eo

porphyr. templo ſuſpenſum. [Porphyrius ta-
p. 192. men, & lIamblichus, affirmant de-
Iambl. c. qicatum illum clypeum, iuxta cum

XIV. n. CACTII Ir . iu⸗
n. iis manubiis Troianorum, fuiſſe

63. Iunoni Argiuae, apud Mycenas.]
ap. Laert. Ipſe dicebat, Troia reducem illum
Ic. Apollini clypeum dedicaſſe, iam pu-

777
trefactum, ita, vt ſola ſupereſſet e-
burnea facies. Mortuus Hermoti-
mus in Pyrrhum abiit, Delium piſca-
torem, omnium rurſus memor, t
Aethalides primum, tum Euphor-
bus, poſtea Hermotimus, & poſtre-
mo Pyrrhus extiterit. Pyrrhus fatis
functus Pythagoras factus eſt, omni-
vm eorum, quae diximus, recorda-
tus. Relatum eſt aliis, dixiſſe eum,
Euphorbum primum ſeſe fuiſſe, poſt-
ea Aethalidem, tum Hermotimum,
inde Pyrrhum, poſtremo Pythago-
ram. Clearchus & Dicaearchus me-

moriae tradiderunt, Euphorbum abud KX.
primo ſe dictitaſſe fuiſſe, poſtea Py-S rII.

randrum, deinde Callicleam, dein-
de feminam pulchra facie meretri-
cem, cui nomen fuerat Alce. Haec Porph. p.
cauſa fuit, cur prae omnibus Home- T9r. ſq.
ri verſibus, maxime iſtos commen- arnbl. c.
daret. 6z ne
Quale per aeſtatem viridantis ger- Homer.
men oliuaé II. .
Sedulus agricola in campo producit
amoeno,
Quam rigat allapſu vicinae riuulus
vndae:
Et blandae mulcent animae clemen-
tibis auris, M
Laetaque canenti vaſtit ſeſe vndique
Rore.
At ſe forte ruat vehementi turbine
ventUS;
Gernit humi, affigitque ima de ſtir-
bde reuulſam.
Talem Panthoidem deiectum vulne-
re acerbo,
Atrides vita exutum ſpoliabat & ar-
mis.

Hinc ita loquentem inducit Oui- etam.

dius; XV, v.
Ogenus attonitum gelidae formidine 153-—175.
mortis, V
Fff ff Quid

778
QuidH*εo, guid tenebras, quid nomi-
na vana timetis,
Materiem vaium, falſique piacula
mundi?
Corpora ſiue rogus famma, ſeu tabe
vetiſtas
Ahſtulerit, mala poſe pati non vlla pu-
tetis,
Morte carent animae: ſemperque,
priore relicta
Sede, nouis domibus babitant, vinunt-
que receptae.
Tpſe ego Cnam memini) Troiani tempo-
re belli
Panthoides Euphorbus eram: cui pe-
Aone quondam
Sedit in aduerſo grauis haſta minoris

Atridae.
Cognoui clypeum, laeuae geſtamina
noſtrae,
Nuper Abanteis templo Iunonis in
Argis.

Omnia mutantur nihil interit: er-
rat, & illinc
Huc venit, hinc illuc, & quoslibet oc-
cupat artus
SWPiritus: eque feris humang in cor-
pora tranſit,
Inque feras noſter: nec tempore de-
berit vllo.

PARS VIII DOCTYRINA PFPI P. I0I S.c. X F. F. & J.

Vigue nouis fragilis ſignatur cera
Kaearis,,,,
Nec manet, vt fuerat, nec formas
Jeruat easdem;
b*da tamen ipfa eadem et- animam
KRc ſémper eandem
Ehe, ſod in varias doceo migrare te-
LBurA”s.
Ergo, ne pietas ſit vilda cupidine ven-
Iris,
Parcite (vaticinor) cognatas caede
nefanda

PExturbare animase nec ſanguine ſan-
guis alatur.

Neque eius rei a ſeipſo tantum e- rorrh. r.

xemplum petiit, ſed multis aliis quo-
que prioris vitae euentus in memo- XIV. n.
riam reuocauit, & quam vitam ege- 63.
rint, antequam altera vice corpori
anima eorum eſſet alligata. Id vero,
vt ait Porphyrius, iis tantum indica- FPorph.
bat, queis animus erat purgatus, qua-? 201.
lis Millias fuit, Crotoniata, cui in me- Iambl. c.
moriam reuocauit, Midam eum, fi- XXIIX.
lium Gordiae fuiſſe: quam ob cau-n. 143.
ſam incontinentem Aſiae Millias tra- Lelln⸗
jecit, facturus ibi, quae ad ſepul- V, 17,
chrum facienda ei Pythagoras praece-
perat.

CAP. X.
DE VITA ANIMAE SEPARATAE.

Stob. Eel.
109.

Dphicezn habet anima vitam, tum
qua ſola ſubſiſtit, tum in corpore,
ſuntque eius facultates aliae in anima,
aliae in animali.
Plutarch. Anima incorruptibilis eſt, corpo-
Plac. IV, re enim egreſſa, in animam vni-
7. verſi abit, quae eiusdem cum ipſa eſt
ſpeciei. 3
Eiecta in terram anima, in aere va-
31. gatur corpori ſimilis. Mercurius a-
nimarum eſt quaeſtor, atque ideo

Laert,
VIII

eααπραι., duktor, dicitur, & ννααιι -
nitor, & ovαιοο errenus, quoniame
corporibus, terraque & mari animas
educit: & puras quidem ac purgatas
in coelum ducit; impurae vero illis non
appropinquant, imo ne ſibi ipfis qui-
dem, ſed a furiis infractis nexibus vinci- .
vntur.
Mortuorum animas Pythagorici di- Plir. Qu.
cunt, neque vmbram proicere, ne- Gtsce-d.
que conniuere, ſolem enim eſſe, qui Ph 700.
vmbram

e⸗
lIambl. c.

Gnbrarm
zdimitin
ucto te⸗

M.
ſubiici
1. Apul. g2
Mrill ef
b Laett. Uus
VII, 12, dicit
* Var, dein 0
Hik. IX,
22.

umbl.

zit Pyth. N

XIX. ratur,

2 ; erant

naon
Cnn
bisn
Em

Il. eap.

. Ma inſti

d gge
R
ti
C0
hal

Vne

ℛBr,B

dea,
Der

ius
co⸗
cr

.

Atur lerg

er fiyng⸗

animan,

raref.
.
Ame ven⸗
s Caece

ine ſan.

memo-XIV n.
mn ege⸗ 6,
orpori
Averd,
„ gue.

korpb.
b20l,

a, fl-XIII.

b can-n l.
Aelian.

aecſ.

4 N.
amne
lims
non
.
nc-⸗ 4

Cul.
ne dz.

h.

R
. .

à Apuj.

nRigst. 1X,

ntum e- es
1 quo. lawdt. e.

DE MEDICOINA DIAFTETICA

vmbram efficiat, Lex autem ſolem
adimit intranti ea loca, atque hoc inuo-
lucro tectum proponunt.“

77/9
FTerrae motus exiſtere Pythagoras
credebat ab occurſu manium.

Aelian.
Var. hiſt.
IV, 26.

SECT. V.

DE MEDICINA.

Ractationi de rebus naturalibus,
Medica, quae eam conſequuntur,
ſubiiciemus. Affirmat autem Apule-
Florid II. ius ¹ medendi remedia a Chaldaeis
b. v7v. Pythagoram didiciſſe. Diogenes La-
b Laert. extius medicinam non neglexiſſe
VIIL 12. dicin. Aelianus c accuratam ait ei-
Var, dem operam impendiſſe: inter ſcien-
22.

tias haut poſtremo loco cenſuiſſe Iam-
blichus 4. Denique de Pythagora re- vir bych
latum Diogeni eſt, eum amicis, quo-= c. NIX.
ties aliquo morbo corriperentur, me-n. 163.
dicinam paraſſe. , ap. Por.
Sanitatem ſpeciei conſiſtentiam, Phyr. vit.
morbum contra huius eſſe violationem? 152

Laerr.

d lambl.

CAP. I.

DE DIAETETICIS.

Iambl.

MEdicinae eam maxime partem
vit. Pyth.

excolebant quae diaetam mode-

c. XXIX. ratur, inque ea tractanda accuratiſſimi

a. 163. erant: id operam primum dantes, vt
rationes laboris victusque & quietis ac-
curate inter ſe conferrent. Tum ci-
bis apparandis primi fuere, qui modum
& rationem praeſcriberent.
Iid. eap. Quoniam alimenta plurimum bonae
XXIV.n. inſtitutioni conducunt, ſi ſana ſint, at-
106. que ordine adhibeantur, age quas illis
leges dixerit, conſideremus. Omnes
itaque in genere cibos, flatulenti qui
eſſent, improbabat, quique tumul-
tum in corpore poſſent excitare. Eos
contra commendabant, qui corporis
habitum confirmant atq; adſtringunt:
vnde & milium nutritioni aptum iudi-
cauit. Omnino autem cibos reiicie-
bat, Duüs ingrati qui eſſent, quia nos a
Dei familiaritate abducerent. Abſti-
nere & ab iis iubebat, quae ſacra cenſe-
bantur, quia reuerentia digna eſſent,

neque communi hominum vſui con-
ducerent. Monebat etiam cauere ab iis, lambl.
quae faculratem diuinandi puritatem c.
animae, caſtitatem, ſobrietatem, aut vir-
tutis habitum impedirent: denique re
ſpuebat cuncta ſanctitati aduerſa, &
tum reliquam animae puritatem, tum
oblatas in ſomno ſpecies obfuſcantia.
Tales erant leges cibariae omnibus aà Pytha-
praeſcriptae: imprimis vero iis, qui in- Soriſtis.
ter phileſophos contemplationi addi-
ctiores forent b, quique maxime ſeuera b Pythæ-
lege agitaturi eſſenc, omnia ſuperſflua gorieis.
vetitaque ciborum genera ſimul ad ſe-
mel ſubmouebat; ac ne vnquam vel a-
nimata ederent, vel vinum biberent, vel
Diis hoſtias immolarent, vel vllo deni-
que modo animalia laederent, quin iis

potius debita iura ſtudioſiſſime ſerua-

rent, autor extitit. Sed & ipſe ita vixit,
vta carne animalium abſtineret, & ad
aras adoraret, ſanguine nunquam ad-
ſperſas: prouidebat inſuper, ne & alii

* Poſtrema haec verba rectius omiſiſſet Stanle-
ius, neque enim intelligi poſſunt, niſi Plutarchi
contextum inſpicientibus, neque ad Pythagori-
cam doctrinam pertinent: ſed ad popularis fa-

bulae explicationem, qua Lycaeum ingreſſi nul-
lam vmbram proiieere dicebantur. Vide ipſum
Plutarchum. WZ

Fff ff 2

animalia

78 0 PARS VIII. DOCTRINA

animalia cicuria, & placida, caederent;
ipſe feras corripiens potius, & re ac
verbis inſtituens, quam puniendo de-
ſtruens.
Praeterea quoque Politicorum iis,
qui legislatores erant, praecepit, vt ipſi
quoque ab animalibus abſtinerent:
cum enim exactiſſimum iuſtitiae cul-
tum profiteantur, oportere vtique eos
in nullum e cognatis animalibus iniuri-
os eſſe: quomodo enim ſuadere aliis
poſflent, vt iuſte agerent, ſi ipſi depre-
henderentur cognationem participa-
tionemque violare, nobis interceden-
tem cum ceteris animalibus: vtpote
quae per vitae, eorundemque elemen-
torum, communionem, & inde ortam
contemperationem, veluti per frater-
mitatem quandam, nobiscum coniun-
Cta funt. .
² Pytha- Ceteris tamen, qui vitam non adeo
goriſtis, ad vnguem expurgatam, ſacramque, &
pPhiloſophicamagebant, iis abſtinenti-
am imperauit, definito tempore cir-
cumſcriptam. Hiſce praecepit, cor
non rodere cerebrum non comedere:
nam ab iſtis omnes Pythagoricos pro-
hibuit: eo quod in iis principium, &
veluti ſcalae quaedam, ac ſedes ſapiendi
viuendique conſiſterent. Sunt vero
& alia, quae propter diuinae rationis
naturam ſancte habebat.
Hinc eſt, quod malua abſtineri voluit;
quoniam præcipua naturalis illius ſym-
athiae, quae inter coeleſtia & terrena
intercedit, nuntia eſt, & index.
Similem abſtinentiam a melanuro
praeſcripſit; quia Diis infernalibus ſa-
cereſt.
Item ab erythino; ob alias huius gene-
ris cauſas.
Fabarum quoque eſum prohibuit,

PPTIII. P. III. & V. c. II.

propter multas facras naturalesque ra-
tiones.
In prandio pane & melle vtebantur. famble c
Vinum non deguſtabant (inter pran-XXI. n.
dium & coenam). In coena vinum & 97.
mazam ſumebant, panemque, & obſo-
nium cumoleribus crudis, pariter ac co-
ctis. Apponebantur quoque carnes
de animalibus immolatis. Raro autem
veſcebantur obſoniis marinis, quod id
genus cibi propter certas cauſas noce-
re videretur. Similiter & carnibus a-
nimalium, quae nihil generi humano
nocerent, raro veſcebantur.
Ipſius quidem Pythagorae victus in Porphyr.
prandio fauus erat, vel mel: in coena, "t-P.195
panis ex milio, & (obſonii loco) olera ſi- Tacrt⸗ .
. „ *
ve cruda, ſiue cocta, rariſſime immola-
torum carnes, neque illae promiſcue &

Deorum penetralia ſubiturus, ibique Porph.
aliquandiu commoraturus, cCibis fa- bP. 195.
mem ſitimque arcentibus, vt pluri-
mum vtebatur. Et fami quidem ar-
cendae cibum componebat ex ſemine
papaueris & ſeſamo, ac cortice ſcillae
probe lotae, donec a ſucco exteriori re-
purgaretur; ex floribus afphodelorum,
& foliis maluae, ex polenta, hordeo at-
que cicere. Quae omnigaequali pon-
dere minutim conciſa Hymettio melle
in maſſam redigebat. Contra ſitim au-
tem praeparabat ex ſemine cucumeris,
& vua paſſa pinguiori, exemtis acinis,
& flore coriandri, item ex ſemine mal-
vae & portulaca, ac caſei ramentis, ex
polline farinae, & pinguedine lactis:
cuncta haec melle inſulano inter ſe
commiſcebat. Eam rationem Hercu-
lem a Cerere edoctum affirmabat, cum

in Libyam aridam mitteretur.

CAP.

ex quauis parte: rariſſime item piſces Laert ib.
marini.

Vit,

7 Pers

Mihag. .. 118,

bat. I

eisue
Vtehunt
iniche

XIIVI. s in

N.c17. „.
7. goras
ditl. horas,
XXV. 0. wuͤrt
Diis im
ne aſſe

Cr.a

1
I. Aesge 1e

E rebantur.

le, oblo.
Mriteracch⸗
Mque carnes
Rromntem
quod id
auſes noce-
Carmibus 1-
i humano

.

le vichus in oph.
in emn, nhih
0) Olera ſ⸗ en,
e inmohr.6.
omilcue

tem piſces ren i.

Ns,iqe dont,
Obös k- b.
Vt pluri.
idemn ar-
ſemine
eice ſcilne
teriorire-
delorum
ordeo at⸗
unlſpon⸗.
tio melle
ſitiman-
cumeris
acinis

c. XXXIV

L. XXIV.

Ine mal-

entis,

e li:

inter ſe

batcum

Hercu-
D

DE TIERAPEVIICIS. 787
. 1
CA P. II.

DE THERAPEVTICIS.

vi. SJ Herapeutica Pythagoras cataplaſina-
Pythag. . tis, carminibus, & Muſica exerce-
bat. Pythagoraei, referente Iambli-
cho, cataplaſmata frequentius, quam
qui eos praeceſſerunt, adhibebant: mi-
nus vero potiones medicas probabant:
eisque maxime in vulneribus ſanandis
vtebantur, inciſiones vero & vſtiones
minime omnium admittebant.
Plin. D. Herhbas magicas, autore Plinio, pri-
Ke. mus in noſtro orbe celebrauit Pytha-
. 1,. goras, conſectatus magos. Primus
XXV. c. Volumen de earum effeétu compofſuit,
II. Apollini, Aeſculapioque, & in totum
Diis immortalibus inuentione & origi-
ne aſſignata.
Coraceſia & Callicia Pythagoras a-
quam glaciari tradidit, quarum men-
tionem apud alios non reperire ſe, nec
apud eum alia de his Plinius teſtatur.
Idem Minyada appellat nomine alio
coryſidiam, Culus decocto in aqua fuc-
co, protinus ſanari ictus ſerpentum,
ſi foueantur, dicit. Eundem effuſum
in herba qui veſtigio contigerint, aut
forte reſperſi fuerint, inſanabili leto
perire, monſtrifica prorſus natura
veneni, praeterquam contra venena.
Ab eodem Pythagora aproxis appel-
latur herba, cuius radix e longinquo
concipiat ignes, vt naphtha, de qua
in terrae miraculis ſe egifle Plinius di-
cit. Tradit & Pythagoras: referen-
to eodem] Si qui morbi humano cor-
pori acciderint, florente aproxi, quam-
vis ſanatos admonitionem eorum ſen-
tire, quoties florere eam contigerit,
&frumentum, & cicutam, & violam,
fimilem conditionem habere. Nec
me fallit, addit Plinius, hoc volumen
eius a quibusdam Cleemporo Medico

n. 244.

Plinius

ib.

adſcribi, Pythagorae pertinax fama
antiquitasque vindicant.
Vnum de ſeiltis volumen Pythago-
ras Philoſophus etiam condidit, colli- xX c.v
gens medicas vires, quas ex eo redde- Sc, 30.
re ſe dicit Plinius libro XXK. Idem
rurſus ait ſcillam, in limine ianuae ſu-L. XX. c.
ſpenſam, malorum medicamentorum IX.8.39.
introitum pellere.
Braſzcam quoque, referente Plinio,
Pythagoras celebrauit. Idem refert
multas eſſe circa eryngion, quod cen-
tum capita vocant Romani, non Ma-
gorum ſolum, ſed etiam Pythagorico-

Plin. H.

l. c. ſeét.
33.

rum vanitates.

Praeter pharmaceuticam duo alia
medicinae genera Pythagoras exercuit,
ſanationes nempe per muſicam & per
incantamenta. Depriore genere iam
diximus. De altero ita lamblichus: Neſcio,
Eſt quoque praeterea mmodus cantu a- vnde es
vium expellendi morbos nonnullos, lambli-
incantamentis certe, vt aiunt: inde ulpſerit
nempe deriuata vox ead', [vel cna- dranl.
2οας] modus ille per carmina ſanandi, Verba e-
vt Etymologus Graecus refert, allega-ius, tum
tis eam in rem Homericis iſtis. n. 162.

. . t .
Nigrum ſtat carmine ſangaen. 24 ha
Nec non Pindari 'iſtis de Aeſculapio: ſunt:

Caurmen murmure adiuuit ſacrutn. Xoα⅜.
Carminibus vſum Pythagoram fuiſ- S
ſe Porphyrius quoque confirmat. A- Fen
nimi, inquit, corporisque affectus „ode re
rhythmis, carminibusque, & incanta- asεα
tionibus, ſedabat. Et apud eundem ααν.
Diogenes ait: Si quo corporis morbo odyfſſ.
laborarent amici, eos curabat, ſin animo Upte
aegrotarent, ſolabatur, vt diximus, NI 92.
dolorem, partim incantationibus, ma-« Vit.
gicisque carminibus, partim Muſica. Pythag.
Erant enim ei peculiaria quaedam b: 33.

PFff ff 3 carmina

782
carmina, quibus corporum morbis
medebatur, quae dum accineret, ae-
gros priſtinae ſanitati reſtituebat. Erant
etiam, quibus doloris obliuionem in-
ducebat, & iram mitigabat, & libidi-
nem importunam eximebat.

LXXHX Carminum horum exemplum apud
c. 4. init.

PAnRS VIII. MODVS DOCENDI PVTAG CAb. I.

Plinium inuenimus, qui tanquam Py-
thagorae inuentum commendat, quod
non temere fallat, impoſitiuorum im-
parem vocalium numerum dextris aſ-
ſignare partibus, parem laeuis, ad clau-
ditates oculiue orbitatem ſanandam.

MODVS DOCENDI PYTHAGORAE.

. CAP. I.
MODVS DOCENDI SYMBOLICVS.

Porph.
Vit. Py-
thig. p.
197.

Vplex Pythagorae docendi modus,
&, quicquid tradebat, vel plane
atque perſpicue, vel ſmbolice propone-
patur. De priore doctrinae genere huc-
vsque egimus, ad alterum, quae ſym-
bolica eſt, nunc pergendum.
Solebat breuiſſimis ſententiis, plu-
H rimos atque muſtiuarios ſenſus, velut
XXiIX. n. Oraculis quibusdam, ſymbolico quo-
161. (q. dam modo apud ſuos explicare: pror-
ſus vti Apollo, per breuia oraculorum
effata, difficiles ſententias, ipſaque na-
tura per parua quaedam ſemina maxi-
ma & difficillima opera producit. Ex
eo genere ſunt iſta:
Principium dimidium eſt totins.
Quae ipſius eſt Pythagorae ſenten-
. tia. Neque in eo tantum hemiſtichio,
ſed & in aliis ſimilibus diuiniſſimus ille
Pythagoras igniculos veritatis abſcon-
dit, illis, qui lumen inde accendere
poſſent: in breui oratione latiſſime
patentem contemplationis extenſio-
nem recondens, ſic in iſtis:

Iambl.

tem in iſto O τασ ιστ½ aZicitia
eſt aequalitas: nec non in voce néoαos
quae mundum, vel coelum notat, item amonſtra
in voce philoſophia, item in iſtis &α haec ver-
cale rœoy“, Vt & in celeberrima voce tæ- borum
tractye. Omnes iſtas, aliasque complu- werito
res in familiarium ſuorum emendatio- Kaſte-
nem Pythagoras adinuenit. ro, qui

. 4 S ſubſtituit
Sic & Porphyrius? quaedam ſecre- esc 2

ta ratione ſymbolice eum effatum eſſe zisz.
dicit, colleéta ab Ariſtotele partem b vit.
maximam, v. g. mare Saturni lacry- b. 199.
mas“ dixit, vtramque vrfam Rheae bro
. r'&-
manus, Pleiades Maſarum lyram, pla- Xurrzt.
netas Proſergpinae canes, oculos ſolis zeder ki-
portas. væ& das-

Al'o quoque genere ſymbolorum vte- lg. g.
bature, qualia erant ſtateram ne tran- AXer cα
Eilias, h. e. vita auaritiam. Haec Por- enon;
phyrius. Symbola vero illa varie a di- n enan
verſis recitantur, & explicantur. Pri- ed 1.
mo lIamblicho dicta hic repraeſentabi- 5yr.

mus, quippe cuius praecipua in eo Lanl.

Omnia conueniunt numero. argumento exiſtat autoritas. vlſterr⸗
. 29.
CA PD. II. . rordr.
. c.
a Serm, SYMBOLA PYTHAGORAE IVXTA IAMBLICHVM. *
keoi Ltimus modus, deterrendi a vi- vulgaris, & cum iisdem communis. Ter-

tiis, & ad virtutes excitandi, eſt per
ſymbola. Nempe eſt modus eius ſe-
Gtae proprius, qui nihil commune cum
aliis inſtitutionibus habuit: eſt alius

tius vero medii generis eſt, neque o-
mnino communis, neque ex toto Py-
thagoricus: neque penitus ab vtroque
illorum generum diuerſus.

Eius
generis

4
————

gener
na,
tatio
Hoc
ren
ſier
ſun
liri
us
ease
inte

4
A

WVnecin
incluſa
dtanlei
dmittn
ũ

umby.
in, uod
Mumim.
NtrIS al⸗
40 cla-
tudam.

citie
Aru,

kem monſtr

Ag haec ve.

Ncete.- borum
mnple. merito
latio⸗ Videntur
1. ge
r0, qui
W ſublkituit

„. fIisd ,

Dl. arrui.
ſili Naher r
a la.
Leg
te. leg tvi.
A. rtcn
r. Huag;
Gi- ehim
9.: Clem. 4Al,
1r Sr Np,
bi. Ft.
eo anl.
laett,
VlIII290.
ehorph.

le.

SPMBOILA EWS IVX TA IAMDEIoTPM.

generis ſunt ſymbola, quorum quot-
quot viſa nobis fuerint, memoratu di-
gna, formae admonitoriae quae ſint,
publici iuris iam faciemus, & interpre-
tatione conueniente illuſtrabimus.
Hoc ipſo cenſentes plenam, perfectio-
remque adhortationem ad ſtudium ſa-
pientiae allatum iri, iis, qui ea lecturi

ſunt, & quidem magis, quam ſi pro-

*Vncinis

incluſa a

Stanleio

omittun-

mr,

lixior adhortatio inſtituatur.- Quate-
nus vero extraneas aliquot ſolutiones,
easque communes omni philoſophiae,
inſeremus, eatenus iudicandum eſt,
diuerſa iſta eſſe a Pythagorae ſancitis.
Aſt quatenus maxime proprias horum
virorum de vnoquoque opiniones ad-
miſcemus: eatenus rurſum id propri-
vm quidem eſt Pythagoricorum, alie-
num vero ab reliquis philoſophis,
ideoque hic inprimis allegandum. Haec
vero ſenſim ab externis notionibus
nos abducet, adducet autem, maxime-
que familiares reddet prae dictis notio-
nibus, & concinnatis iuxta hanc hae-
reſin admonitionibus, veluti quidam
pons & gradus, quo ab inferieri ſur-
ſum, & ex infimo in altum fubueha-
mur, mente eo conducta eorum, qui
germane & ſincere animum aduertunt.
Nam ad hoc etiam excogitata eſt phi-
loſophia, nempe ad imitationem re-
rum, de quibus ante dictum. Anti-
quiſſimi enim, quique eius coaeui fu-
erunt, & Pythagora vſi ſunt praece-
ptore, communt & plebeia, aliisque
omnibus conſuetu, cum dictione, tum
etiam interpretatione non effecerunt,
vt intelligentia acmente comprehendi
ueant ab iis, qui ſimpliciter audiunt,

ex infultu forte in ea incidunt, quae

ne imitatione quidem exprimi poſſint,
conantes quaſi argumentum ſtatuere

ea, quae dicuntur ab ipfſis:] ſed ſecun-

dum legem fſilentii, ipſis a Pythagora
latam, ne enuncientur myſteria: ideo

7983
in gratiam eorum, qui rudiores, ſacris
initiati non ſunt, modos attigerunt
arcanos atque abditos, & ſymbolis
mutua inter ſe colloquia, vVel ſcriptio-
nes inuoluerunt. Et niſi quis ipſa
ſymbola ſelecta expoſuerit, & interpre-
tatus fuerit, atque legitima explica-
tione complexus fuerit, ipſis legenti-
bus ridicula & anilia videbuntur, quae
proferuntur, adeoque nugarum & fu-
tilitatis plena. Recte vero explicata,
& obſcuritate purgata, ac dilucidata
vulgo, ſenſum fundunt plane admiran-
dum, non minus, quam diuina Pythii
Oracula: diuinique aliquid adſpirant
ſtudioſis eorum intelligentibus. Vt
igitur illorum vſus appareant, & vtili-
tas manifeſta fiat adhortationis, red-
demus cuiusque ſymboli variam ſolu-
tionem zar sorε7.nο οα aα αυαυιραι
Th. e. ea pariter ratione, quae omnibus
obuia ſit, atque ea, quam eruditiores
tantum aſſequantur] ne iis quidem o-
miſſis, quae recondita apud ipſos ſunt,
ac ſilentio premuntur, neque cum iis
qui initati non eſſent, communican-
tur. Sunt autem, de quibus loque-
mur, haec ſymbola.
I. In templum prodiens adoratum,
nihil interea, quod ad vitam facit, nec
dicito, nec facito. .
II. Perfunctorie templum ne ingre-
ditor, [neque adorato omnino, ne-
que ſi ipſiſſimas fores praetergrediaris.
III. Diſcalceatus nudisque pedibus
ſacrificato, atque adorato.
IV. Publicas vias declinans, per ſemi-
tas ingreditor. =DM
V. Ab eo, quod nigram caudam ha-
bet, abſtineto. Terreſtrium enim
deorum eſt.
VI. Linguam ante omn
Deos ſequens.
VII. Ventorum ſpirantium ſonum

adora.
VIII.

ia contineto,

7

784 PARS VIII. MODVS DOCENDI PVIHAG. CAP. II.

VIII. Ignem gladio ne fodito.
IX. Aciem omnem abs te remoueto,
& auertito.
X. Cum viro, cui onus impoſitum
eſt, ſimul attollito: non autem depo-
nentem iuuato.
XI. Dum calceamenta pedibus ſub-
duntur, pedem dextrum ante adfer-
to. In pelluuium autem ſiniſtrum prio-
rem inferto.
XII. De Pythagoricis rebus ſine lu-
mine ne loquitor.
XIII. Iugum ne tranfilito.
XIV. Peregrinationem inſtituens,
domum ne reuertitor; quippe furiae
ſimul comitantur.
XV. Ad ſolum conuerſfſus ne meito.
XVYI. Facula ſedem ne extergito.
XVII. Gallum alito quidem, ne au-
tem ſacrificato. Lunae namque, &
ſoli ſacer eſt.
XVIII. Choenici ne inſideto.
XIX. Nihil eorum, quod curuos
vngues habet, alito.
XX. In via ligna ne ſeces. .
XXI. Hirundinem teéto ne accipito.
XXII. Annulum ne geſtato.
XXIII. Dei formam & imaginem an-
nulo ne inſculpito.
XXIV. Ad lucernam faciem in ſpe-
culo ne contemplator.
XXV. De diis nec de diuinis oraculis
nulli eorum, quae admirabilia, fidem
derogato. . .
XXVI. Riſu incontinenti ne con-
cutitor.
XXVII. Ad ſacrificia vngues ne
praecidito. .
XXVIII. Dextram ne cuiuis facile
iniicito.
XXIX. Eſtragulis ſurgens ea conuol-
uito, & figuram vel veſtigium con-
fundito.
XXX. Cor ne edito.
XXXI. Cerebrum ne comedito.

XXXII. Pilos praeſciſſos & vnguium
praeſegmina conſpuito.
XXXIII. Erythrinon ſeu rubicun-
dum ne ſuſcipito.
XXXIV. Ollae veſtigium, in cinere
aboleto.
XXXV. Cum ea, quae aurum ha-
bet, ne congreditor adliberos procre-
andos.
XXXVI. In primis honorato figu-
ram & greſſum, figuram, inquam, &
triobolum.
XXXVII. Ab fabis abſtineto.
XXXVIII. Maluam quidem in horto
tuo plantato, ſed ea ne veſcitor.
XXXIX. Ab iis, quibus vita eſt ani-
malis, abſtineto.
Symbolorum Pythagoricorum
Explicatio. .
Haec omnia communiter quidem

& adhortatoria ſunt ad omnem virtu-

tem: figillatim vero ſingula ad vnam-
quamque virtutem, & ad partes phi-
loſophiae & diſciplinae alia aliter con-
veniunt ac quadrant.
nuo prima ſunt adhortatoria ad pieta-
tem, diuinamque ſcientiam.
SYM. I.
Nam, quod ad primum attinet, in
templum progreſſo adoratum diuos, ni-
bil interea, quod ad vitam facit, nec
dicendum, nec faciendum eſſe, id diui-
nam naturam obſeruat, quatenus per
ſe pura & impermiſta eſt: purumque
puro coniungere aſſuefacit, atque cu-
rat, ab rebus humanis in diuinam reli-
gionem nihil vt adſciſcatur, attrahatur-
que. Sunt enim illa toto genere di-
verſa, & contraria. Idem vero etiam
ad ſcientiam multum conducit. Nihil
enim ad diuinam ſcientiam adferen-
dum eſt, humanae commentationis,
vel curae ad vitam iſtam exteriorem
pertinentis. Nihil igitur aliud hiſce
praecipitur ac monetur, quam
ſermones

Veluti conti-

— —

ſemmne
ges iltabr

nonelle o⸗

Nuice
de ſequit
iuorecii
Deum,

bus vhin
Ptaecint

.
raeſtar

Cognüti
nuc le
human
quae
eilss,
Prnect
Cogt

Krnguiun
rubienn.
nin einere

rosprocre.

at. fgn.
tuqumn 6

4o.
ninhorto
eitor.
in eſtanmi.

OruN

qvidem
n virtu-
Gam-
tes ghi
er con.
conti⸗
ien.

inet, in
oe, M-
, nec
Iddiui
nus per
tumque
que cl.
m rel-
Adhatur-
ere di-
Oetiam
NInI
lkeren-
tonis,
rem
hiſce

quam

ſermones ſacros diuinasque operatio-
nes inſtabilibus hominum moribus
non eſſe commiſcendas.

SVMB. II.
Huic conſonum eſtid, quod dein-
de ſequitur, Perfuncorie templum ne
ingreditor, Ineque omnino adorato
Deum,] neque, ſi ipſiſzemar fores prae-
tergreſus fueris. Etenim ſi ſimile ſi-
mili amicum, ſimul atque ita gratum
eſt, manifeſtum eſt, cum Dii in re-
bus vniuerſis principatum habeant,
praecipbuum quoque eis cultum
praeſtari oportere. Quod ſi quis alte-
rius rei occaſione eum praeſtet; ſecun-

dum facit id quod omnium eſt pri-

mum, ac euertit ordinem vniuer-
ſum cum totius cultus, tum etiam
cognitionis. Excellentiſſimum bo-
num loco collocare poſtremo, quaſi
humanis inferius eſſet, nefas, neque,
quae rebus noſtris conducunt, locum
eius, quod vltimus eſt finis, rerumque
praeſtantiorum, ſiue in verbis ſiue in
cogitationibus noſtris obtinere debent.

S V MB. III.

Verum adhortatio ad eandem rem,
etiam continetur eo, quod deinceps
ſequitur. Nam illud, Diſealceatus, nu-
disque pedibus ſacrifecato, dadoratoquét;
parte vna ſignificat: colendos eſſe Deos
modeſteque ac decenter, neque ordi-
nem, qui in terra eſt, transgrediendo,
Deorum excolendam ſcientiam eſſe.

Altera vero parte, oportere ſine vin-

culis, liberosque cultui ac notitiae
Deorum vacare. Haec vero ſymbo-
lum non in ſolo corpore praecipit per-
ficienda: verum etiam in animi opera-
tionibus, vt neque ab affectibus illae
occupentur, neque a corporis infir-
mitate, neque etiam ab ortu & nati-
vitate, quae nobis extrinſecus obtin-

SPMIDOLA EIVS IVXIA AMPLICHVI. 785⁵

git: ſedvt omnia ſint libera & promta,
ac parata ad Deorum communicatio-
nem.
SV MB. IV.
Aliud hiſce ſimile eſt, ad eandem
virtutem adhortans, ſymbolum. Negue
de Diis, neque de diuinis oraculis cui-
quam eorum, quae ſunt admirabilig,
Iidem derogato. Satis enim ſuperque
hoc placitum decretumque, auguſtum
& religioſum exiſtit, Deorum emi-
hentiamn & ſfublimitatem declarans,
nosque inſtruens, & in memoriam
nobis reducens, non oportere ex no-
ſtro iudicio aeſtimari diuinam virtu-
tem. Nobis enim quidem, corporeae
qui ſimus naturae, genitique & cor-
ruptibiles, adeoque momentanei, mor-
borumque diuerſitati ſubiecti, & do-
mus paruitati, & grauitationi verſus
centrum, & ſomnolentiae, indigen-
tiaeque, & abundantiae, ſtoliditati &
infirmitati, animique impedimento,
atque aliis, quaedam difficilia, atque
impoſſibilia videri poſſint. Multa ta-
men a natura eximia habemus: at ve-
ro multis modis, ſi ad Deos nos refe-
ramus, deficimus, neque eandem habe-
mus potentiam, neque virtutem cum
ipſis aequalem. Ad Deorum igitur
ſcientiam ſymbolum hoc cum maxime
pertinet, tanquam qui ipſi omnia poſ-
ſint. Ea igitur de cauſa praecipit &
hortatur Edei de Diis nihil eſe dero-
gandum. Additur vero, neque de di-
vinis dogmatibus, nimirum quae Py-
thagoricae philoſophiae placent, eſſe
diuma. FEa enim mathematicis &
metaphyſicis principiis ſtabilita certa
demonſtratione, neceſſitate firmata,
oſtendunt vera exiſtere entia citra o-
mnem fallaciam. Eadem autem haec
etiam poſſunt ad ſcientiam de Diis in-
ſtituere, atque perſuadere nobis, ta-
lem ſcientiam comparandam efle, per

6ss 88 quam

enes ο²=-
gν* pro

uer.

786

quamh nullo modo iis, quae de Diis
dicuntur, difidamus. Eadem ad di-
vina dogmata, vtque mathematice pro-

zgο-Cedamus, inſtituunt. Mathematica e-

nim ſola oculos reddunt, resque o-
mnes colluſtrant ei, qui diligenter iſta
conſideraturus & contemplaturus eſt.
Ex participatione enim Mathematico-
rum vnum ante omnia conſtituitur,
vt ne quis fidem deroget, neque do-
ctrinae de natura Deorum, neque de
fubſtantia, neque potentia, neque
etiam iis Pythagoraeorum doctrinis,
quae videntur monſtri aliquid habere,
is, qui mathematicis nondum funt
initiati. Itaque illud, ſidem ne dero-
gato, idem eſt, atque exerceto illa, at-
que comparoto, quorum praeſidio fi-
dem non ſis derogaturus, hoc eſt, Ma-
thematicas ac Metaphyſicas demon-
ſtrationes.

SYMB. V.

Arbitror autem & hoc ſymbolum,
quod continuo ſequitur, eodem per-
tinere, Publicas vias declinans, per ſe-
mitas ingreditor. Nam & hoc popu-
larem quidem & humanam vitam de-
ſerendam praecipit: ſingularem vero
ac diuinam perſequendam contendit.
Et opinationes quidem communes ait
opertere contemtui habere: Peculia-
res vero, & arcanas, plurimi eſſe facien-
das. Ac voluptatem quidem, quae
ad homines fertur, nullo honore affi-
ciendam ac deſpiciendam. Eam vero
felicitatem, quae cum diuina volun-
tate coniunctaeſt, plurimi faciendam.
Et humanas quidem conſuetudines
relinquendas eſſe, tanquam populares:
Deorum vero religiones, vt quae vi-
tam popularem mulhtis numeris vin-
cunt, comparandas.
SXYMB. VI.
Huic affine & cognatum eſt, quod

PARS VIII. MoDVS DOCENDI PVIHAG. CAb. II.

deinceps ſequitur, Ab eo, quod ni-
gram caudam habet, abſtineto. Ter-
reſtrium enim id deorum eſt. Reliqua
igitur de eo dicemus in explicatione
ſymbolorum, quae pertinent ad ad-
hortationem. Admonet coeleſte iter
amplectendum, & Diis intelligentibus
adhaereſcendum, ſecedendumque ab
natura materjali, ac dirigendum iter
ad vitam, materia carentem, puramque,
& Deorum cultu optimo vtendum, ma-
Xximeque primariis Diis conueniente.
Haec igitur fymbola ad Deorum no-
titiam ac religionem faciunt. Admo-
nitionem vero ad fapientiam quae
conferunt ſymbola, talia funt.

SYM B. VII.

Linguam ante ommia contineto, Deos
Jequens. Primum enim opus ſapien-

tiae eſt, ſermonem in ſeipfum conuer-

tere, & adfuefacere, ne foras progre-
diatur, & perfectus reddatur in nobis
ipfis, & in conuerſione ac conſideratio-
ne ad nos ipſos. Deindeque in eo
conſiſtit, vt Deos ſequaris. Nihil enim
aliud mentem tam perfectam reddit,
quam ſi quis in ſe conuerſus, Deos
ſequatur.

SYMB. VIII.

Illud vero, Ventis ſpirantibus ſonum
adora, ad diuinam quoque ſapientiam
incitamentum eſt. Quppe innuit,
quemadmodum oporteat amare, & di-
ligere diuinarum naturarum & poten-
tiarum ſimilitudinem. Cumque fe-
cerint conſonantem virtutibus ipſo-
rum rationem, cum magno ſtudio ho-
norandam & colendam eam eſſe.

SYMB. K.

Quod vero ſequitur ſymbolum,
lenem gladio ne ſecato, ad prudentiam
adhortatur. Excitat enim in nobis
notitiam

S

notitil
tere 0
oppo
tende
ratio
rem
Bran
1 .
nu
1
ud
Vt.
ſant
eiß⸗
tine
dit,
citi⸗
gle

P

1

60
0.

ri⸗
ho

Lod mi.
Ter.
Religu
Ctione
1d ad⸗
ſte iter
Utibus
e 10
im iter
Imque,
Im,ma.
Niente.
m no-
Amo-
quae

1, Deot
lapien
onuer-
rogre-
nobis
ratio⸗
in e0
Nenum
eddit,
Deos

num
Utiam
nnuit,
Kc
voter
e ſe⸗
iglo⸗
loho⸗

5

Nlum,
ntiam
nob
titim

notitiam conuenientem, non opor-
tere orationem viro igni iraque pleno,

SPMBOLA HIVS IVXTIA MMBLICHVM. 787

SVYMB. XI.
Ceterum illud, Viro onus ſimul im-

opponere exacutam, nec cum eo con- pone, non autem, vt deponat, iuua, ad

tendere. Saepe enim eueniet, vto-
ratione rudem indoctumque, aſperio-
rem reddas & turbes, perpetiarisque
grauia atque iniucunda. Dictis teſtis
ſit Heraclitus. Nam irae, inquit,
pugnare dißfcile. Quoucungue enim
vi hat, expedire crediderit, vel vitae
iactura redimat. Atque hoc vere di-
xit. Multi quippe irae gratificati, ſuae
ſunt impendio animae, mortemque
ei praetulerunt. Ex linguae autem con-
tinentia, & pacis ſtudio, hoc acci-
dit, vt ex contentione naſcatur ami-
citia, iracundo igni extinéto, at-
que ipſe non videberis eſſe mente
Captus.

SYMB. X.

Hoc vero ſymbolum confirmatur
eo, quod deinceps ſequitur, Aciem
omnem abs te remoueto & auertito:
Ad quemcunque enim conuerſa fue-
rit, reprehenſionem incurret. Et
hoc, prudentia vtendum eſſe, non au-
tem ira, iubet. IIlla enim animi aci-
es, quam iram vocamus, ratione, pru-
dentiaque deſtituitur. Bullit enim
ira, quemadmodum cacabus igni ca-
lefactus, nunquam mentem in retro
facta diuidens.“ Animus igitur in
tranquillitate conſtituendus eſt, ab
excandeſcentia auerſus, identidem
praeueniendo nos ipſos, quemadmo-
dum aes ſonorum redditur, identidem
illud tangendo.* Hoc igitur malum
ac vitium ratione comprimere neceſ-
ſe eſt.

fortitudinem adhortatur. Etenim
quicunque onus imponit, laborem &
actionem ſignificat. At qui aufert,
quietem & remiſſionem. Itaque &
huius ſymboli illa ſententia eſt. Ne
tibi ipſi, nec vlli alii, remiſſionis animi,
mollisque vitae cauſa eſto. Labore
enim, quicquid prodeſſe queat, ac-
quiritur. Herculeum autem Pythago-
ras hoc ſymbolum efſſe dictitabat, illi-
vs quippe obſignatum quaſi laboribus.
Quum enim in hominibus verſaretur,
frequenter igai atque difficillimis re-
bus quibusuis ſe committebat, iner-
tiam fugiens. Ex actionibus enim &

labore, officii procedit rectitudo, non

autem ex pigritia.

SYMB. XII.

Porro illud, Dum calceamenta pe-
dibus ſubdumur, pedem dextrum ante
induendum, in pelluuium vero niſtrum
inferendum eſſe priorem, ad pruden-
tiam actiuam hortatur. Bonas qui-
dem actiones, tanquam dextras, circum-
ponendas ſymbolum admonet. Pra-
vas vero, tanquam ſiniſtras, deponen-
das omnino, atque abiiciendas.

SVMB. XIII.

Inprimis vero illud, De Pythago-
raeis ſene lumine ne loquitor, ad co-
hortandum efficax eſt, vt mens ſibi
prudentiam comparet. Ea enim lu-
mini animi aſſimilatur, qui cum ſit
indefinitus, eum definit & circumducit,

* 39, 3, ei r οαMαρρoνραρo ραον αν

.
Pvν. . .D . „ ,
*n Gr. πααπινααρινν ααννονς RNαα

₰ 4.,— 4 „=2 . .
αρ οRισανα ιαο α: malim: nos ipſos
cohibendo, quemadmodum aes reſonans tacta
cohibemus.

sgs gg⸗

tanquam

788 PARS& VIII. MODVS DoENDI PFTIAG CAb. II.

Itanquam ex tenebris in lucem.] Con-
venit igitur vel mavime, vt mens, o-
mnium honeſtorum in hac vita, dux
praeſesque ſtatuatur. Inprimis qui-
dem in Pythagoricis dogmatibus hoc
fieri neceſſe erit. Nam fieri nulle
modo poteſt, vt haec ſine luce vllo
modo intelligantur.

SYMB. XIV.

Hoc autem, Iugum non eſe tranfi-
Siendum, iuſtitiam eſſe exercendam,
aequalitatem honore prae ceteris affi-
ciendam, mediocritatemque monet,
& iuſtitiam, perfectiſſimam virtutem,
eſſe cognoſcendam, quae reliquas vir-
tutes omnes complet, & ſine qua reli-
quarum nulla eſt vtilitas. Neque oſci-
tanter eam nouiſſe oportet, ſed per,
theoremata & demonſtrationem, quae
ſcientiam paret. Hoc autem ſcire,
nullius alius artis aut ſcientiae opus
eſt, quam ſolius philoſophiae Pythago-
ricae, quae prae reliquis omnibus
Mathemati ca in honore habet.

SYMB. XV.

Eodem tendit & illud, Peregrina-
zionem inftituens longam, ne reuertitor.
Furiaez qutpphe ſimut! comitantur. Hoc
enim ſymbolum ad ſapientiae ſtudium
adhortatur, & liberam circa mentem
actionem indicat, ſimul & ita quaſi
manifeſte praecipit: philoſophiae quis-
quis operam dare conſtituitur, ſepara
teipfum ab omnibus corporeis rebus,
iisque, quae ſenſibus percipiuntur, &
vere mortis meditationem inſtitue,
eorum cauſa, quae animo ac ratione
cognoſcuntur, ſemperque in eodem
ſtatu & conditione permanent, per
mathematicas diſciplinas, eo condu-
centes, incedens, nunquam reſpicien-
do. Etenim peregrinatio, mutatio

loci eſt, mors autem animi a corpore

ſeparatio eſt. Ita autem Philoſophiae
ſtudio operandum, vt pura mente ſin-

cere, ſine ſenſuum ac corporeorum ex-
ercitio, vt veritas, quae in ipſis rebus
eſt, comprehendatur, intelligaturque,
quae quidem agnita eſt ſapientia. Ce-

terum vbi ſemel aggreſſus ſis philoſo-

phari, ne conuertitor, neque deor-

ſum trahare ad priora, quibus es in-

nutritus. Poenitentia enim multa ex
hoc te inuadet, impeditum in ſacris
apprehendendis, ab ea, quae in cor-
poreis rebus exiſtit, caligine.. Poe-
nitentiam autem Erinnym nomina-
vit.

SVMB. XVI.

Illug vero, Ad ſolem conuerſus ne mkito,
hoc moenet, nihil belluinum eſſe faci-
endum: ſed vt philoſophiae operam
demus, coelum ac ſolem ſuſpicientes,
& lucem veritatis ducem habeamus,]
vtque memores ſimus, in philoſophiae
ſtudio animo abiecto nos haut eſſe de-

bere. Ad Deos autem, & ſapientiam

per coeleſtium rerum conſideratio-
nem, eſſe adſcendendum. Sapientiae-
que adeo ſtudium aggrediens, & luce,
quae in ipſo eſt, veritatis, te ipfum
repurgans, conuerſusque ad iſtius-
modi ſtudium atque inſtitutum, ad
commentationem rerum diuinarum,
ac diſputationem rerum naturalium,
& aſtrorum ſcientiam, & redditionem
cauſarum, quae eſt fupra haec omnia,
nihil amplius belluinum patrato.

SYMB. XVII.

ud, quod ſequitur ſymbolum, Fa-
cula ſedem ne exiergito, idem admonet.
Non enim ſolum, quandoquidem pur-
gatoria eſt facula, eo quod celerrimi
plurimique ignis particeps ſit, ſulphu-
ris

dumn
lat; n
eius 6
couſ⸗
tione⸗
eſſece⸗a
(em,
ſophi
ſit, .

I.

— — — —

—

4 COrpore
lolophine
menteſin-
eorümex.
ipſsrebus
igriurne,
lentna. (e.
S Philoſo-
ue deor-
bus es in⸗
n multaex
n in ſicris
e in cor-
e. Poe-
nomimu-

eſſe fiei-
e Operan,
bicientes,

.
beunis,
4

6, Kluce,
te ipfum
1d iſtis-
tum, ad
ninarum,
turalum,
Gitionem
Olnit,
to,

um, 6.
dwonet.
ſemn por.
.lertim
ſohphr.
16

SvpOTAEVS IVXTA MMPLICHII. 789

ris ad inſtar, non eſſe eum inquinan-

dum hortatur, cum natura huius mo-

di ſit, vt inquinamenta omnia diſpel-

lat; neque repugnandumeſſe naturali

eius diſpoſitioni, dum inquinamento
conſpurcamus, quod natura inquina-
tionem prohibet: Multo minus vero
eſſe coniungenda aut commiſcenda ea,

quae propria ſunt ſapientiae, cum iis,

quae ſunt propria beluarum naturaeè.

PEtenim facula propter claritatem & lu-

.

cem, qua praedita lucet, cum Philo-
ſophia: Sedes vero, eo quod humilis
ſit, cum natura beluina comparatur.

—

SYMB. XIIX.

Iam illud ſymbolum, Galum alito
quidem,ne autem occidito. Lunae gquiphé

E& ſoli ſucer eſt: conſulit, nobis nutrien-

da & fouenda eſſe, neque neg-
ita, vt perire permittantur ſigna illa &
argumenta vnionis & coniunctionis in
hocmundo, & fympathiae atque con-
ſpirationis. Hortatur itaque, vniuer-
ſt contemplationem ac philoſophiam,
obuiis vlnis ſuſcipiendam eſſe. Quia
enima naturatecta & recondita eſt de
vniuerſo veritas, & ſatis fuperquein-
veſtigatu difficilis; homini eſt quae-
enda atque inueſtiganda, idque maxi-
me per philoſophiam. Nam vt id fiat
per aliud aliquod ſtudium, reuera fieri
nullo modo poteſt. Haecautem par-
va quaedam luminaria, ceu faces &
Lintillas, ab natura accipiens, ea ceu
ignem excitat, & magna reddit, magis-
ue conſpicua per illius diſciplinas effi-
cit, ideoque philoſophiae opera eſt
danda.

17

SVYMB. XIX.
Hoc autem ſymbolum, Choenici ne
inſadeto, aliquis magis eſſe Pythagori-

cum, ex iis colligat, quæ ſupra ſunt dicta.
Nam quia corporis neceffitate & ani-
malitate, non autem-Choenice meti-
enda ſunt alimenta, heic ne quieſcito,
neque vitam traducito imperitus, &
non initiatus Philoſophiac. Sed ei
omnino deditus, eius curam gere, quod
in te diuinum eſt maxime, nimiruma-
nimi: primo autem omnium eius,
quae in animo eſt, mentis rationem ha-
be, quorum alimentum non Choeni-
ce, ſed contemplatione & diſciplina eſt
metiendum. .

SYMB. XX.

Ilud, Nibil eorum, quod curuos vn-
gues habet, nutrito, conſulit aliquid,
quod magis eſt Pythagoricum, eſto fa-
miliaris, & lubens cum aliis, inprimis-
que amicis communicato & elargitor,
Greliquos mortales, vt tales ſint, prae-
parato, & dando & accipiendo ſine pra-
vis motibus, teipſum aſſuefaciens, non
vero ſine ſatietate accipiendo, ita vt
aliquid des nunquam. Eſt enim indo-
les, curuos vngues habentium, vt celer-
rime & facile accipiant; dimittant au-
tem non aeque, & cum aliis communi-
cent, propter vnguium incuruorum
tenacitatem. Quemadmodum etiam
cranginum ea eſt indoles, vt attrahant
aliquid celerrime, difficulter autem di-
mittant, niſi quis inuerſas in dorſum
reclinet. Manibus igitur nobis a na-
tura conceſſis, aptisad porrigendum, di-
gitisque non incuruis, ſed rectis, in-
curuis vnguibus animantia, diſſimilia
nobis, imitari non debemus: ſed po-
tius inuicem communicemus & parti-
cipemus, inuitati ad hoc ipſum ab his,
qui rebus nomina primi impoſuerunt;
qui de*idr dextram manuum nomina-
runt honorabiliorem, non ſolum ab
eo, quod ea accipiamus, (ναο,) ſed
Sgs 8g8 3 etiam

790 PARS VIII. MODVS DOCENDI PVTIIAG. c. II.

etiam ab eo, quod ſit apta ad communi-
candum (ànô“ r8& Jer ατορvNν sν τ⅓
α bνι.) Iuſte igitur agendum eſt:
ideoque etiam philoſophandum. Si-
quidem retributio quaedam & remu-
neratio, eſt iuſtitia, quod mutans ac ſup-
iens ,vbi exceſlum obſeruat, vel defe-
um.

SYMB. XXI.

vnam quidem veritatem, mendacium
vero eſſe multiplex. Ex eo autem id
manifeſtum eſt, quod vnumquodque,
quid ſit, ſi plane ſit explicandum, vno
tantum modo poſſit explicari, quid ve-
ro non ſit, infinitis modis. Via vero
philoſophia eſſe videtur. Dicit igitur,
elige illam philoſophiam, eamque ad
Philoſophiam viam, in qua non ſit ſciſ-
ſio, neque in qua contradictoria do-
gmata ſtabilias, ſed conſtituta, & con-
firmata demonſtratione, qualis ſcientia
requirat, per mathematica & metaphy-
ſica principia, quod eſt, Pythagorico
modo philoſophari. Peoteſt & alio
ſenſu accipi: Nempe philoſophia, quae
corporeis nititur, ſenſibusque, (qua iu-
niores fere contenti ſunt, qui Deum &
qualitates rerum, animumque ac vir-
tutes, & verbo vt dicam, omnes, quae
in rerum natura ſunt, cauſas præcipuas,
corpora eſſe exiſtimant) procliuis ad
lapſum eſt, & facile confutatur: vt
patet ex diſſenſu eorum, qui aliquid ea
parte conantur. Verum illa philoſo-
phia, quae non eſt rerum incorporea-
rum, & intellectualium, immaterialium-
que & aeternarum, quae ſemper in ſe-
ipſis egedem ſunt, & ad alia eodem ſeſe
habent modo, neque vnquam, quan-
tum in ipſis ſitum eſt, corruptionem
vel mutationem recipiunt, ea, inquam,

philoſophia, firma, immunisque a lapſu

& ſtabilis eſt, atque demonſtrationis
certae cauſa exiſtit. Praeceptum igi-
tur hoc nobis conſulit, quando philo-
ſophamur, & apertam illam viam perfi-

cimus, vt inſidias rerum corporearum,

& diuiſionem admittentium, refugia-
mus. Contra vero penitus nos appli-
cemus rerum incorporearum ſubſtan-
tiae, quae nunquam ſibi ipſis diſſimiles

ſunt, propter eam, quae ipſis a natura
Ilud vero, In via ne ſeindito, ſignificat,

adeſt veritatem, & firmiſſumam ſtabi
litatem.

SYMB. XXII.

Illud ſymbolum, Hirundinem tecto ne
accipito, ſuadet, ingnauum & conſtan-
tis laboris impatientem, neque ſectae
conſtanter addictum ad diſciplinam
tuam, continente atque intentiſſima
atter e & laborum tolerantia, pro-
pter rerum varietatem & impeditifſi-
mam rationem, opushabentem, ne ad-
mittas. Vtitur autem hirundinis ima-
gine ad ſocordiam & temporum inter-
miſſionem, ſignificandam, quod auis ea
anni tempeſtate vna ad nos adueniat,
& exiguo temporis ſpatio apud nos
quaſi hoſpitetur, plurimo autem tem-
pore a nobis abſit, neque conſpicien-
dam ſe praebeat.

SVYMB. XXIII.
Iam illud, Annulum ne geſtato, itidem
adhortatorium eſt, iuxta Pythagori-
cam diſciplinam, hoc modo: Quando-
quidem vinculi more, annulus digitum
ambit geſtantis, hoc tamen peculiare
habet, vt non praefocet, neque vllo in-
commodo afficiat, ſed aeque ſit aptus, ac
ſi natura ei parti illum applicaſſet. Tale
autem vinculum etiam corpus animae
exiſtit. Annulum igitur ne geſtato,
idem eſt, quod philoſophare ingenue, &

ſepara animuma circumpoſito vinculo.

Pfhiloſophia

ſrrioni
Dtum igi.
60 philo⸗
unmperk.
Orearunn,
1 refagi
nos aopli
n ſübſten-
Cilimiles
8 4 atura
Ium kabi⸗

mtelone
Conſtan.
lue ſechze
Eiplinam
entiſfima
tin, pro-
Pecltiſk.
, head.
ns-
minter-
dawisen
duenuat,
Pud nos
en tem⸗
Mpicien⸗

bitidem
iugori-
undo.
Cgitum
eculiate
Vlooin-
uptlizac
et. Tale
Mimae
41t0,
nue, 8
incule
lon

.

Philoſophia quippe meditatio mortis
eſt, & ſeparatio animi a corpore. Ma-
gno igitur ſtudio ad Pythagoricam
philoſophiam accedito, quae animum
quoad mentem ab omnibus corpo-
reis ſegregat, & circa ea, quae mente
pPercipiuntur, & materiae expertia
ſunt, per diſciplinas contemplatiuas oc-
cupatur. Sed & tua peccataeretrahen-
tia te, & quae modo ad philoſophiæ ſtu-
dium impediunt deſtrue, carnis occu-
pationes, atque nimias ciborum ingur-
gitationes, repletionesque intempeſti-
vas, vinculi inſtar corpus conſtringen-
tes, & morborum agmina ac negotia ſi-
ne intermiſſione generantes.

SYMB. XXIV.
Hoc vero, Dei formam & imaginem
annulo ne inſeulpito, iuxta ſententiam
praedictam ita monet; philoſophare, &
ante omnia Deos, ducito incorporeos
eſſe. Hoc nempe ſymbolum praeci-
puum prae ceteris Pythagoricorum
dogmatum ſeminarium eſt: hoceſt, ex
quo omnia pene coaptata ſunt, &a quo
vſque ad finem firmantur. Neque
putes vero eos formis vti, corporeae
quae ſint, neque materiali contineri
ſubſtantia, corpori, vt reliqua animalia,
affixa. Sculpturae vero, quae ſunt in
annudlis, vinculum per ipſum annulum
indicant, & corpoream naturam ſpe-
ciemque ſenſu comprehenſibilem, &
figuram quaſi animalem, oculis obno-
xiam, a qua diſtinguendum eſt penitus
genus Deorum, tanquam quod ſit ae-
ternum, & ſola mente comprehenſibile,
idem ſemper eodemque modo ſemper
ad alia ſeſe habens. Quemadmodum
in oratione de Deo pleniſſime ea de re
diſſeritur.
SVYMB. XXV.
Iam hoc ſymbolum, Apud lucernam

SPAMBOLA ES IVXTA MMBLICHVM. 791

in ſpeculo faciem ne contemplaere, ma-
gis Pythagorice hoc ſuadet: philoſo-
phare, non ſenſus ſectatus imaginatio-
nes, quae lucem facultati apprehen-
dendi ſuppeditant, neque naturalem,
neque veram: ſed eas potius, quae ſci-
entiam efficiunt, quaeque in mente &
cogitatione verſantur, quibus ſplen-
didiſſima quaedam puritas, & quae a
lapſu remotiſſima eſt, in animi oculo
conſtituitur, ex vniuerſis, quae mentis
ſunt, & mente percipiuntur, itemque
exhorum contemplatione, non autem
ex corporeis. & ſenſui ſubiectis. In
continenti quippe ea fluxu ſunt, & mu-
tatione, vt frequenter indicatum eſt,
nullo modo ſtabilia & eadem, ſibique
ſimilia, vt firmam apprehenſionem &
cognitionem, quemadmodum illa fu-
ſtinere valenuanntt. “

SYMB. XNXVI.

lud vero, Riſu incontinenti ne con-
cutitor, oſtendit affectus eſſe vincen-
dos. Tibi vero ipſi rectam rationem
in mentemreuoca, neque ſecunda for-
tuna infleris, neque calamitatibus ani-
mo collabaris, frangarisque, neutra for-
tuna mutationis conſilium capeſſens.
Rifum vero prae omnibus affectibus
nominauit, quod ſolus maxime con-
ſpicuum ipſo vultu ſe prodat. For-
taſſis etiam, quia homini riſus proprius
eſt, maxime inter reliqua animalia: vn-
de definiunt quidam hominem, animal
eſſe, quod ridere poſſit. Oſtendit
autem praeceptum iſtud, humana
natura, quaſi in via nobis oblata, &
tanquam hoſpitio, eſſe vtendum De-
os vero, quoad fieri id poſſit, imitan-
dos eſſe; philoſophando humanae
ſenſim nos ſubducentes indoli. Ra-
tionale riſibili praeferimus, eoa reli-
quis animalibus diſcernendi.

SYMB.

792 PARS VIII MODVS DOCENDI PVIIAG. CAP. I.

SYMB. XXVII.
Ulud, In ſacrificiis vngues ne praeci-
dito, de amicitia praeceptum eſt. Do-
meſticorum enim, & ſanguine nos con-
tingentium, alii quidem genere proxi-
mi ſunt, vt fratres, & nati, & parentes,
partibus ſeu membris noſtris, ſimiles,
qui non ſine dolore & mutilatione, tol-
h queant, [perinde ac digiti, manus, au-
res, naſus, & his ſimilia.] Alii vero cx
multo interuallo nos attingunt, veluti
ſobrinorum, patruorumque filii, affi-
nium ſoboles, &alii eius generis, qui
aſſimilantur noſtrum cuiusque parti-
bus, quibus praeſeétis nullus dolor ad-
eſt, crinibus, vnguibus, & ſimilibus.
Volens igitur illos cognatos indicare,
quinonnunquam negliguntur, quod
propius nos haut attingant, vnguium
Vſus eſt, ſimilitudine, dicens: ne abüi-
cito omnino illos, ſed ad ſacra epula,
licet alio tempore neglectos, eos addu-
cito, & domeſticam familiaritatem cum
lis renouato.

SYMB. XXIIX.

Ulud ſymbolum, Dextramne cuiuis
facile iniicito, ne praebe facile, inquit,
dextram: hoceſt, ne trahas, neque ad-
ducere conare, dextram praebendo, in-
idoneos & ineptos, & ſacris non initia-
tos. Neque eis, qui longo tempore
per diſciplinas & doctrinas non fuerint
explorati, neque digni reperti ſunt, qui
participes fiant temperantiae & quin-
quenni ſilentii, & reliquorum experi-
mentorum, dextra eſt praebenda.

SYMB. XXIX.
IUlud autem, E ſragulis ſüurgens, éa
conuoluito, & fguram vel veſtigieum
confundito, hoc monet, quod philoſo-
phari aggreſſus in poſterum iis, quae
mente & cogitatione percipiuntur,
itemque incorporea ſunt, te ipſum fa-

miliarem reddere debeas. Itaque, vbi
exſomno inſcitiae, & tenebris, nocti ſi=-

milibus, exſurrexeris, nihil corporeum

tibi ipſi ſimulattrahe ad lucem ſapien-
tiae ſtudii, quae diei ſimilis eſt, ſedo-
mnia veſtigia illius ſomni expurga, at⸗
que ex memoria tua extere.

SXYMB. XXX.
Illud vero, Cor ne edito, ſignificat, non
oportere vnitatem totius & conſpira-
tionem conuellexre. Praeterea & hoc:
ne eſto inuidus, ſed humanus & famili-
aris. Ex eo vero adhortatur, philoſo-
phandumeſſe. Ex ſcientiis enim, at-
que artibus, ſola philoſophia alienis bo-
nis non inuidet, nec ob ea dolore tan-

gitur, neque gaudet in malis roximi:
P

imo potius natura cognatos omnes ac
familiares, & ſimiliter affeétos, com-
muniterque fortunae ſubiectos, pari-
terq; futurorum ignaros, declarat. Quo-
circa eos, commiſeratione & amore in-
vicem afſici iubet, admodum conuenit
animali, quodad ſocietatem eſt compa-
ratum, & ratione praeditum,

SVYMB. XXXI.
Huic vero ſumile eſt & illud, Cere-
rum ne comedito: hoc enim ipſum in-

ſtrumentum eſt fapiendi praecipuum,

[vnde ratio exiſtit, qua regimur.] In-
dicat igitur, non oportere res optima
intentione prolatas, & diſciplinas con-
vitüs dilacerare, neque arrodere. Ea
vero optima intentione prolata ſunt,
quae principe ratione animi adhibita,
probe fuerint conſiderata, eodem pla-
ne modo atque illa, quae ſcientia com-
prehenduntur: talia enim non per in-
ſtrumenta animae irrationalis, cor, in-
quam, & iecur: ſed per puram partem
animi rationalem conſiderantur. Qua-
propter inconſiderata ſtultitia eſt, illis
ſe opponere. Symbolum 3utem hoc

potius

horin .
run ſo
Proxunn
Gmns
ſation
matin
rein
quen

Genc

Ir
ta tua
1o,ho
gurel
ünne

egue phi
8 noct ſi⸗

Nporeum

n Ppien-
eſt, ledo⸗
tpurge, t⸗

licit non⸗
Conlire.
ei hoc:
Cmll⸗
Pphulolo⸗
enic,at⸗
lienisbo⸗
lore tin-
proxmi:
Dmnes .
5, (OIR-
98, li-
rat Quo⸗
orel.

nuenir
COlnpe-

d, Cye-
Plmin
cipuun,

.] I.

optimi
mus col⸗
ere. E
en funt,
Chubite,
len ⸗
ia coll⸗
lperin⸗
cor, .
Parten
1. Q⸗
ho⸗

SVMBOLA EIS IVXTA MAMBIICHVM 793

potius iubet colendum hunc animo-
rum fontem, atque inſtrumentum
proximum, quo mente aliquid colli-
gimus, & cuius beneficio ipſam ſpecu-
ationem, ſimul & ſcientiam, &, vt ſum-
matim dicam, ſapientiam comparamus,
& reipſa vereque philoſophamur: ne-
que veſtigia, quae in ea ſunt, confun-
denda eſſe, vel abolenda.

SYMB. XXXII.
Symbolum vero illud, Expurgumen-
ta tua & vnguium praeſegmina conſpui-

to, hoc dicit, illa acile contemnuntur,

quae quidem tecum naſcuntur, ſed ab
animo longiſſime diſtant: quemad-
modum contra maiori in pretio illa ha-
bentur, quae animo ſunt coniunctiora:
ſic itaque, poſteaquam animum adiece-
ris ad philoſophandum, ante omnia

quidem cole, quae per animum ac

mentem ſine ſenſuum inſtrumentis

demonſtrantur per ſcientiam ſpecula-

tiuam. Contemne vero, ac conſpue il-
la, quae ſine mentis lumine videntur,
organis ſenſuum tantum intercedenti-
bus, quae nobiſcum naſcuntur, inepta,
quae mentis aeternitatem aſſequantur.

SYMB. XXXIII.
Illud, Erythrinum ne ſieſcipito, vide-
tur ad nominisEtymologlam reſpicere,
vt ſenſus ſit: inuerecundum & impu-
dentem hominem ne ſuſcipito, neque
e contrario, ſtolidum & attonitum,
& vbique, ac quauis in re, ſupramodum

erubeſcentem, qui paratus ſit, men-

te & firma intellectione deficere. Ide-
oque fubintelligitur illud, Ipſe talis ne

eſto.
SXMB. XXXIV.
HIud autem, Ollae veſtigium ab cinere
zollito, ſignificat confuſionis & denſita-
tis, quae eſtrerum corporearum, &
quae ſenſibus percipiuntur, in demon-

ſtrationibus obliuiſcendum eſſeei, qui
animum adiicit ad philoſophandum, v-
tendum vero eſſe potius demonſtra-
tionibus, ex intellectualibus. Cinis ve-
ro puluerem vel arenam, quae eſtin a-
bacis, mathematicorum ſignificat, in
quibus demonſtrationes ſuas atque fi-
guras ſolent delineare.

Ilud vero, cum ea, quae aurum ha-
bet, ne congreditor ad liberos procrean-
dos, non ad feminam pertinet, ſed ſe-
ctam ac philoſophiam, quae multum in
corporeis verſatur, & deorſum feren-
tem grauitatem habentibus. Omnium
enim eorum, quae in terra ſunt, grauiſ-
ſimum eſt aurum, & ad centrum cum
maxime tendit, id quod corporum
ponderi proprium eſt. Mναιαοιαιαιετο,
vel commiſcere, non modo cum aliquo

rem habere, verum etiam admouere ſe

ei, & prope aſſiſtere ſignificat.

SYMB. XXXVI.

Illudautem, Inprimis honorato fga-
ram & gradum figuram,inquam, & tri-
obolum, hoc monet, philoſophare &
mathematica adito non oſcitanter, &
per ea, quaſi per gradus, ad propoſitum
aſcende. Ea vero, quae maiore in pre-
tio, plerisque habentur, contemne. Et
ante omnia in honore habe philoſophi-
am Iialicam, quae incorporeas res in ſe-
ipſis ſpectat, prae philoſophia Ionica,
quae corpora primo loco contempla-

tur.
SYM. XXXVII.

Deinde hoc, Afabis abſtineto, con-
ſulit cauendum eſſe, quicquid corru-
ptionem & exitium inducere poteſt
colloquio cum Diis ac praeſcientiae re-

rum.
SVYMB. XXXVIII.
Hoc vero ſymbolum, Maluam
Hhhhh quidem

794
quidem in hortotuo plantato, ſod ea ne
veſcitor, innuit, cum ſole talia conuerti.
Planta, hoc eſt, inſiſte eius naturae, &
contentioni verſus ſolem, & naturali
coniunctioni. Neque plane abſtineto,
neque huic ſoli inhaereto, ſed mentem,
cogitationemque transfer, & quaſi ad
eiusdem generis plantas & olera trans-
plantato: ad animalia item, quae non
ſunt eiusdem generis, itemque lapides
ac fluuios, omnesque ſimpliciter natu-
xas. Foecundum enim reperies, &
multiforme, copioſumque, & adfluens,
id, quod deſignat mundi vnitatem &
conſpirationem, quaſi a radice maluae
propullulet. Non ſolum igitur non

CA P.

PARS VIII MODVS DoCENDI PFTEAG. CAP. III.

comede, neque e medio tolle tales ob-
ſeruationes: verum etiam augeto, & co-
pioſiores, quaſi transplantando, efficito.

SYMB. XXXIX.
Porro illud, Ab iis, quibus vita et a-
nimalis, abſtineto, ad iuſtitiam adhorta-
tur, atque omnem honorem eius, qui
conſanguineus & cognatus eſt, & ad ſi-
milis vitae ſuſceptionem, & ad alia iſti-
vsmodi plura.
Ex hiſce iam patet ſymbolica horta-
tionum forma, multum cum veteribus
moribus habens commune, Pytha-
gorica tota. Hucuſque lambli-
chus. .

III.

EADEM SYMBOLA AB ALIIS ENXPLICATA.

M Aximam partem horum ſymbolo-
rum, aliis quoque autoribus com-
memoratam, inuenimus, explicatio-
nem diuerſam paſſim ſuppeditantibus.
ad Plat. Primum eorum Olympiodorus Philo-
Phædon. lao adſcribit, ita repraeſentatum: Tem-
plum ingreſſus recedere noli. Iisdem
verbis Iamblicho in Pythagorae vita id
c. XXIII. allegatur, hac addita explicatione: per-
n. 105. functorie rebus diuinis defungendum
haut eſſe.
Deſecundo, Deos ne adorato, fores
. praetergrediendo „ ita commentatur
Plutarchus: domo ea intentione exire
oportet. Eaque cauſa fuit, cur ſolenni-
bus diebus praecones ſacerdotes ante-
cederent, populoque edicerent, labore
vt abſtineret ð
Similiter tertium explicat lambli-
chus in vita Pythagorae: dacrifica, &
odora excalceatus.
c. XXIX Quarto, De diis rebusque diuinis, iis,
quae? mirabilia videntur, ſßädem ne dero-
gato, applicare poſſis ſequentia, a Iambli-
cho in vita Pythagorae relata: Multa in-
troduxit exercenda ex ſacris initiis, qui-

Numa p.
69. C

1. C.

bus fidem habebant, non pro vana o-
ſtentatione ea habentes, ſed a Deorum
aliquo deriuari credentes. Omnia e-
luscemodi Pythagoraei pro veris ha-
bent, qualia fabulae de Ariſtaeo Pro-
conneſio, & Abaride Hyperboreo refe-
runt, & ſimilia. Neque ipſi tantum ea
omnia credebant, ſed multa quoque
ipſi comminiſcebantur, quae fabuloſa
viderentur, nulli earum rerum dero-
gantes, quae ad Deos refertur. Atque
in omnibus eius generis, non quod ipſi
ſtolidi ſint, perſuaſum habebant, ſed illi,
qui fidem talibus derogarent. Neque
enim nonnulla quidem Deos poſſe, alia
non poſſe cum Sophiſtis arbitrantur;
verum poſſibilia eis omnia eſſe. Eſtque
id etiam initium carminis quod Lirio
tribuunt, & cuius Pythagoras forte eſt
autor:
Omnia ſunt ſperanda, nee inſperabile
gjidquam eſt,
Cuncta Deus peragit facile, & nihil
impedit ipſum.
Qüuintum, Publicas vias declinato, Laert.
4 multis celebratur. Solus aliter illud VIII, 17
Laertius

ertius
irelit
insar
on /ent
judicio
ſamſu
. tiun
De puer. En
educ b, roſriu
1. I inter

12-D. Ohl
Trjph. Eoii
Grm. Dllli

mat. 45.0 m
Gjnll in nig
1 4 Meln
dinen
a Vit,. M
199. Uls,

dlc.
g.
e Lan. i d.

VII,. Ins;,
4 De ten
pnol. L. homne
1 ins
Phiſt ad inn
Motes, ud
b. ſir.
UN
Ro. 1
%
5 T. ä
P,354 ,
¹ VII,
Iy.

Hea
un.4
le, Ph
Ui
lambl. 1
Vit Dythn
1, 94.
laert,
VI 17.
Imp. 4.
oder, Ar.
Platon,
rdn

tales 0b⸗
eto,& 00.
Oelfcito.

Nito a.
adhorta-
eils, gui
b Kal ſ⸗
dala iſt.

horta.
eteribus
Pytha-
lambü⸗

Vina 0.
Deorum
mnia e⸗
A Ha-
0 Pro-
orele⸗
wüchen
quoque
ſabuloſa
mn Cero⸗
Atque
odlioi
ſedil,
Neqe
blle, di
rantut;
Eſtque
&Liro
Orten

zit
Sihil

nuto, laen
. Dud VIII,17

extius

fſymb.

EADEM SPMBOLA AB ALIIS EPIICATIA 9795

Laertius repraeſentat, publica via ne
digreditor: in explicatione tamen e-
ius a reliquis non diſſidet: valgi quod
non ſint ſequendae opiniones, quae certo
iudicio carent, neque exira controuer-
fam ſunt poſitaz: verum pauciorum po-
tius, & doctiorum.
De puer. Sdeatum, A Melanuro abſtineto, ter-
educ.lib. rſtrium enim id Deorum eſt, hoc modo
T. II. p. interpretatur Plutarchus, quod eo

12.D. . ..
Tryph. Prohibeatur conuerſatio cum homini-
Gram- bus, malitia nigris: Trypho, quod a do-

mat. ap. 10 & mendaciis ſit abſtinendum, quae
OSVrald. in nigredinem deſinunt. Eſt enim
2 hoc Melanurus, Piſcis genus, acaudae nigre-
dine nomen habens.
a Vit. p. Nonum, Ilgnemgladio ne ſecato, eſt ex
199. illis, quae adicribuntur Andocidae Py-
. aet, thagoraeo. Explicant illud Porphy-
* P 11S ² b 1 c
VIII, 19. Fius, Plutarchusb, Laertius , & A-
4 Di thenaeus, quod exaſperandus non ſit
pnoſ. L. homo iracundus, cui cedendum po-
X.p. 452. tius. Ignis eſtira, contentio gladius.
e Baſfil. S. Baſiliuse de iis exponit, qui impoſſi-
Epiſt. ad bilia ſuſcipiunt. ei cognatum videtur,
nepotes. quod Plutarchus habet de Iſid. & O-

e E. ſir. Ignem in gedibus gladio ne agi-
m. .
Prou. p. tato.]

439. Decimum ita profert Laertius?: Gla-
5 †+ II. dius acutus auertendus. Senſus vulgo
p. 354. E. iſte eſſe perhibetur, omnia, quae peri-
⁸ VIII, culo non careant, ſunt euitanda. J
1. Vndecimum, Viroonus ſimul impo-
nendam, non autem aufferendum id,guod
Vi Pyth. depoſftum eſt, ita expoſitum eſt a Por-
I. , Phyrio, quod debeamus non ignaviam

aliorum, ſed virtutem atque laborem

Iambl. promouere. Iamblichus: non deberi
vit. Pyth. nos alteri cauſam ignauiae praebere.
n,84. Laertius & Olympiodorus iĩta allegant:
VII, 17. hus vna tollendum, non vna imponen-
Olympi- duim.: quod explicant: coniuncta ope-
odor. ad ra in hac vita laborandum, atque adiu-
Platon. vandos alios eſſe in rebus non ad oti-

Pnæden. vm ſpectantibus, ſed ad virtutem.

phane citatur, metro expoſitum hoc

2
Duodecimum, a Suida ex Ariſto- : a3,
modo:
Calceus in dewiro pede ſit, pelvisqus
IEniſtno.
Quod non tanquam ſymbolum allegat,
ſed tanquam prouerbium, de iis, qui
dextre res gerunt.
Decimum quartum, Nateram non Plut. &
tranfilias, vulgo a Plutarcho, Laertio, Laert. .
Clemente Alexandrino, Porphyrio, ciem. Al
atque aliis, eo refertur, quod magni gr. V. N
facere debeamus iuſtitiam, neque ab ea 560.C.
recedere. Athenaeus & Porphyrius Porphyr.
dehortationem ab auaritia, & adhorta- la
tionem ad aequalitatem, continere di- 1. X. b.
cunt. 452. D.
Decimum quintum ita repraeſentat Laert. l..
Laertius: Quando initinere es, limites I7. 18 ½
retroſpicere noli. Plutarchus ita: Ad Plare lc.
limites vbi acceſſeris, ne reuertitor.
Ambo ita explicant, quod moribundi
& ad vitae limitem delati, aequo a-
nimo, non triſti, id ferre debeamus,
neque continuari vitae huius volu-
ptates cupiamus. Ita etiam Porphy-
rius l. c.

Decimum ſextum ita refertur a Laer- L.e,
tio: Oleo ſedem non terge.

Decimum ſeptimum ĩta eſt apud La- Lect.
ertium & Suidam: Gallo gallinaceo al-VIIb 34.
bo ahſtinendum; Lunae enim ſacer eſt, dui.
horarum index. ex.
Decimi noni, Choenici non inſidendum, Il. ce.
Plutarchus & Porphyrius hunc ſenſum
eſſe dicunt: non otio indulgendum, ſed
in futurum neceſſaria proſpicienda eſ-
ſe. Choeniv enim, iuxta Laertium & sert
Suidam, idem eſt cum eo, quod VIII, 18.
Clearchus Hemerotrophon vocat, h. e. Suid.
cibi diurni menſura. Clemens Ale-Xeir.
xandrinus vero de eo interpretatur, dubito
uod non ſpectanda ſit dies praeſens, Reddcne
44 quid poſt veniens ſit aduectura, mirntem.,
Hhh hh a

vtque

796
vtque non de victu ſoliciti, ſed ad mor-
tem ſimus praeparati.
Apoſtol. Vigeſimum Vnguibus recuruis, quaé
en Z Ant, non eſſe nutrienda, Andocia de Py-
** thagoraea tribuitur.
Vigeſimum primum, ita repraeſenta-
2d Plat. tur ab Olympiodoro: ligna in via ne
Phaed, ſcindito- quo ipſo Pythagoraei, eo-
dem obſeruante, vitam nimiis curis,
vanisque ſolicitudinibus, non turban-
dam eſſe docebant.
Ssympoſl. Vigeſimum ſecundum, Sub telto hi-
αν1¹ùi pundines non ale, Plutarchus explicat:
3 2. amicum vel ſocium inconſtantem tibi
adiungere noli. Sola enim iſta inter
minores aues, carnibus paſci refertur.
II. c. Clemens Alexandrinus & Porphyrius,
eo caueri putant, ne ſocium adſciſca-
mus loquacem, & in ſermonibus in-
temperantem, qui ſibi concredita te-

nere non poſſit.
De puer. . . . .
educ. T. Vigeſimum tertium ita a Plutarcho

II. p. 12. Citatur: Anguſtum annulum non geſta,
D. h. e. vt addit ille, liberum ſequere vi-
Hiepon. vendi genus, neque te ipſum conſtrin-
ab. 67. Be. Idem Hieronymus interpreta-
rald. ad tur: non debere quenquam anxie vi-
hoc ſym- Vere, nec ſemet in ſeruitutem coniice-
boij. re: tum nec ſeſe in eiusmodi vitae in-
ſtituto implicare, vnde mox ſe ne-
queat, cum libuerit, explicare & exi-
mere.
Vigeſimum quartum, Dei imagi-
nem in annulo ne circumferas, Por-
1. c. Phyrius exponit, de Diis non inconſi-
vi: pyth. derate, neque apud vulgus, eſſe loquen-
4 dum. lIamblichus in vita: in annulo
Dei imaginem non eſſe circumferen-
dam, ne inquinetur: eſt enim Dei
1. c. p. imago. Clemens Alexandrinus hunc
561. C. ei ſenſum tribuit, quod non in ſenſibi-
libus haerere, ſed ad intelligibilia nos
conferre debeamus.

In vigeſimo octauo: Dextram ne cui-

PARS VII. MODVS DOCENDI PVIIAG. CAP. III. . .

vis facile iniicito, vocem badias facile
omittit Plutarchus: Suidas omittit blut. de
wayri euiuis. Vulgo ita explicari ſo- lib. educ.
let, ne ad amicitias conciliandas teme- Nc.
re proſilias.
Vigeſimum nonum, Elelto ſurgens
ſtragulas conuoluito, & fguram dele,
Plutarchus ad modeſtiam refert, & re-
verentiam lecto debitam. CQlemens s oem
Alexandrinus vero eo ſignificari ait, V.p. 559.
vt nec alicuius ſomni nec inſomnii A.
interdiu, ſed nec alicuius, quae fuit in
nocte, voluptatis, meminerimus. For-
te etiam notare ſubiungit, caliginoſam
phantaſiam oportere luce veritatis
confundere. ⸗
Trigeſimum & trigeſimum primum,
Cor & cerebrum non comedendum eſe,
ideo Iamblichus in vita Pythagorae, in-
culcatum dicit, quoniam duo illa, ſedes
ſunt vitae. Horum prioris, quam Por-
phyrius tradit explicationem, eam po-
ſterioris eſſe, Plutarchus dicit: triſtitia
teipfum non conſumas, neque curis
mentem affligas.
Trigeſimum ſecundum Laertius &
Iamblichus contraria prorfus ratione
referunt. Ita enim Laertius: Vn- VIII, 17.
guium capilorumque partibus ſuperſtu-
ir reſectis, non immingendum neque in-
Nendum.
Trigeſimum quartum, Ollae veſti-
gium a cinere, ne compareat, tollito-
Plutarchus & Clemens Alexandrinus I.ce.
hoc ſibi velle dicunt, quod facta cum
hoſte reconciliatione, penitus abolen-
da ſit, nullo relicto veſtigio, irae me-
moria.
Trigeſimum ſextum deſigura & o-
bolis tribus, videtur reſpicere ea, quae
feciſſe narratur in capite V vitae a
Iamblicho conſcriptae. n. 22.
Trigeſimi ſeptimi, Afabis abſt neto, Laert.
variae allegantur rationes: Ariſto- VIII,
teles dicit, propterea Pythagoram
jis

LTI-α%².

l. c.

n. 109.

II. cc.

Suidas v.

jis iner
relertel
odl V
Ccalt.*
runth
Obgar
inſußß
Vime
chus'
Abſtin
9. we, felehl
bis r
run!
cond
terra
mul
Puulu
a. 1
reurn
ex e⸗
ife.
man
lis
de⸗
diis
gur
cru
tere
Vm

4

laen.
VII, 33. 1

V.
Arfuir
2 Cmittit lue N
Plicari ſo- ibedte
Mdsteme. 1.
Snices ,
IDeH,
ngen

rom gele,
fert, Cre. e
Qemens
ficari i, n⸗
inlomnil nan
Wefutin
hus. For-
lginofam
Veritatis

primum,
umn eſe,
gorae, - l0h,.
ſedeez
am Por- c,
emn po-
triſtti
e cuis

Aüns G
ratone
5: Vr. Ill l,
iperſe .

4 1.

e vfi
olito:
ndrinus
a cum
bolen⸗
e me⸗

quae
itne4
n,41
Las
to e
riſto⸗
oram

lee⸗

—

p. Wo.,

ALM EIVS SPMBOLA.

iis interdixiſſe, quod partes pudendas
referrent, vel inferorum portas: vel
quod vermes gignant, quos Midas vo-
cant.* Vel quoniam naturam refe-
runt huius Vniuerſi, vel quoniam ad
Oligarchiam ſpectant, quippe quarum
in fuffragiis ferendis ſit vſus. Hanc
vltimam rationem ampleétitur Plutar-
chus** ita iſtud ſymbolum explicans:
Abſtine a ſuffragiis, quae fabis olim
ferebantur; Porphyrius dicit: Fa-
bis interdixit, quod primum re-
rum principium, atque origo inuicem
conturbata eſſent, multaque ſimul in
terra inter ſe confuſa coaluiſſent, ſi-
mulque computruiſſent, ex quibus
paulatim ſingula orta ſint, atque diſcre-
ta. Cumque ſimul & animalia naſce-
rentur, & plantae producerentur „tum
ex eadem putredine & homines exti-
tiſſe, & plantas effloruiſſe. Cuius rei
manifeſta adducebant argumenta. Si
quis enim fabam arrodat, dentibus-
que comminutam, feruentibus ſolis ra-
diis paulatim exponat, & poſt exi-
guum interuallum redeat, humani
cruoris odorem in ea percipiet. Prae-
terea, ſi quis eo tempore, quo fabae flo-

rem emittunt paululum, aliquid floris

jam nigricantis accipiat, & in vas ficti-
le immiſſum, atque operculo obtectum
humi defodiat, atque ita defeſſum
dies X conſeruet, tumque efſoſſum

CAP.

797

rurſus promat, atque operculum tol-
lat, loco fabae aut pueruli caput, aut
pudendum muliebre enatum viſurum
eſſe. Eandem rationem Zaratum red-
didiſſe dicit Origenes, a quo fortaſ-a in Phi-
ſis Pythagoras, diſcipulus eius, illam ac- loſoph.

cepit. Huc Plinii? ſpectaut iſta: faba unius
Pythagorica ſententia eſt damnata, i
quoniam mortuorum animae ſint ine id qui-
ea. Et Porphyrius“ alibi: quoniam dem a-
plurimum ex natura participant ani- Puid vor-
mantium. Sunt nonnulli, in quibus hon ge-
& Cicero“, qui ideo Pythagoricis di- perio: La-
cunt interdictum, ne faba veſcerentur, ert. vero
quod habet inflationem magnam is ci- VIII, 24.
bus, tranquillitati mentis, quaeren- hen
ti vera, contrariam. Hinc Porphy- ecr rer
rio inquiente, abſtinentia ab iis, ſ0 - 18 ot-
mnia nobis praeſtat ſerena & imper-&.

turbata. Agellius ait?, rei venereae pro- Dr
. . . „ vin. L. I.
luuium eum intelligere. Plutarchuss, 30

quoniam ei rei conducant, fabis inter-e Hic
dictum dicit. Contra, Clemens Ale- quoque
xandrinus non aliam earum prohi- Puto La-
bendarum cauſam eſſe docet, quam llegar,
. „. .. allegare
quod ſteriles reddant ſeminis, iisdem voluiſſe
veſcentes. Sta nle-
Trigeſimum nonum quod attinet, iumyVIII,
Alſtine a carnibus animantium, com- 24. i
muniſſima eius ratio redditur, quoni- i. .
am communi nobiſcum temperamen- g loc. cit.
to & natura gaudent, cognatique quo- hstrom.

dammodo nobis ſunt generis. III. P
435. D.

W.

ALIA SYMBOLA.

Laert.

Vcusque recenſiti .
VIII, 35. 4 cenſitis Symbolis, a

Iamblicho collectis, ſequentia ad-
das licet. DW
Quae de menſa ceciderint, non tol-
lenda: cuius ſenſus eſt, intemperantiae
in cibo capiendo non eſſe aſſueſcen-

dum. Niſi tamen ad ſacrum ritum
alludendo id dicatur, Ariſtophanes e-
nim Heroum ea eſſe dicit, quae ca-
dunt, in Heroibus dicens:
Guſtare noli, ſi quid excidit menſa.

Panem ne frangito: Re. non diuide Id. ib.

* Hoc non apud Laertium quidem, ter praece.
ptum de fabis hoc repetentem VIII, 19. 24. 34.
haec repcrio, ſed apud Gyraldum ad hoc fymb.

** De puer. educ. p. 12. apud quem tamen
eſt: abſtine a republica: nam in es ſußfragin Ja-
bis olim ferebantur.

Hhh hhe amicos.

798
amicos. Alii ad iudicium referunt,
quod apud inferos fit. Ali, quod in
bello formidinem faciat.

Id. ib. Sal eſe apponendum: quod ad iuſti-
tiae memoriam pertinet, omnia enim
ſale conſeruantur, idque e puriſſimis
rebus producitur.
Porph. Corona non vellicanda: h. e. leges

vit. Pyth. non ſunt laedendae, hae nempe ciui-
b 99. tatum coronae.
Id. p. 200 Libamina Diis facienda iuxta auri-
culam poculorum: h. e. Muſica Deos
eſſe honorandos, quae aures ingredi-
tur: & ab ea parte non eſt bibendum.
Non edenda ea, quae nefas eſt edere:
generatio ſcilicet, incrementum, prin-
cipium, finir- neque ea, ex quibus pri-
ma rerum omnium baſis atque funda-
mentum conſtat. Abſtinendum nem-
pe intelligebat a victimarum lumbis, te-
ſticulis, pudendis, medulla, pedibus,
atque capite. Nam lumbos baſin vo-
cabat, quod animalia eis, tanquam fun-
damento, innixa ſubſiſtant: ortum ve-
ro, ſiue generationem, teſticulos, atque
pudenda, absque his enim nullum a-
nimal generatur. Incrementum appel-
labat medullam: quae cunctis anima-
libus incrementi cauſam praeſtat. Prin-
cipium vocabat pedes, caput autem fi-
nem, quod iis potiſſimum corpus re-

Iambl.
Vit. n.
84.
Porph.
p. 200.

atur.
Laert. 3 18 —a * .
VIII, 34. Piſcibus abſtine *, hoc vero ad ſi

bBu. lentium refertur a nonnullis. Sunt alii
cath. ad qui dicant, propterea piſces vetari, quo-

Odyſſ. M niam in ſacrificiis non adhibeantur.“
p. 1720.

fendens ſeipſum ſubmittat.

VARS VIII. MoDVS DoCENDI PVIIMCG. CAbP. W.

Cibum inmatulam noniniice. h. e. a-² FPiut. de
nimo maligno ſapientem noli commit- rancer⸗
tere doctrinam. p. 12. E.
Meridie foömno ne indulge, eo enim bolymp.
tempore maxima ſolis vis eſt. Nempe adbplaton

claudendi lumini maxime euidenti, o- aedon⸗
culi non ſunt. ic Ca-
tone c. 29

Iniuſſu imperatoris de praezfidio, & à id. Cic.

ſtatione non decedendum.“ Retinendus de Rep.

enim eſt animus in cuſtodia oorpo-VLap.
ris, nec iniuſſu eius, a quo ille nobis
eſt datus, ex hominum vita migran-
dum eſt, ne munus adſignatuma Deo,

Somn.
Scip. I,

defugiſſe videamur.* eCic. de
Elixum ne aſſes, h. e. manſuetudi- Repul
nem in iram non verte.“ e

Non coaceruanda ligna cuprelzna, * hoc ſym-
ex eo enim ligno ſceptrum Iouis eſſe bol.
putabant. S f Iambl.
Coeleſtibus Diis aequalia, inferis XXVII

inaequaliæ ſacrificanda, qua de re vid. g7 154.

5 J 144 Laert.
ſupra in Arithmeticis.

Coelo tonante terram tangito; mor- h c. III.
talitatis memor. Vel: irato Rege, of- lambl.
Ex curru ne comedito. * Sunt qui in- end
terpretentur, cibum quiete capien-de Iſd.

dum eſſe; vel negotii vbi inſtat tempus, & Oſi. .

355. B.

otio non eſſe indulgendum. *
Ilambl. c.

Per dextra in templa ingrediendum XIIX
. * 1 .
egrediendum per ſiniſtra.! Dextrum n. 156,
& ſiniſtrum pertinere videntur adritus
numerorum, de quibus iam diximus.
Sanguine humano conſperſus locus la-
pidibus obruendus. † h. e. ipſam quoque
diſſenſionum memoriam dele.

ed. Rom. * Laertius addit, qui ſacri ſunt. Quinam vero
ap. Gy- piſces ſint ſacri, videndum eſt apud Athenaeum L.
rald. ad VII. c. 162. Plin. Hiſt. Nat. IX, 47. Ceterum ea quo-
hoc ſymb que fortaſſis abſtinentiae a piſcibus, ratio reddi poſ-
ſit, quod omnes delectentur carnibus humanis, vt
obſeruatum Athenaeo, & aliis.

XX Ita Laertii verba hoc loco Stanleius reprae-
ſentat ex Gyraldo. In Graecis eſt &αααοοτο
dè & οαρ νννoIvqασν s“. Quod rectius ſupma Sect.

II. cap. IV. ipſe Stanleins verterat: Sepulcre Cy-
preſſino abſtinendum.

*XX Poſterior interpretatio rectius procedet, ſi cum
Dacerio in ſymbolo Pythagor. ατ ναον ε²—
&IRNlα vertas: Ex ſella non somedere.
† Citat ex Iamblicho Stanl. ſed apud eum non
eſt. Citatio Stanleii orta eſt ex eo, quod Gyraldum
ſequeretur, qui non Symbolum, ſed ſententiam,
qua illud explicat, ex Iamblicho allegauit.

Mitis

Macrob.

VIII, I0.

e. XXIIX.

e tir,
4 ili
rll,23. nOnlul

nocens.
Clen. A. Care
Strom. Deus

1 ſe qua
ſtrae,
Iddron Gue
V.. veclige

6. B. ſalnt tn

lamblsit Vitt
rang ſulceck
lambll. 45
en Neg

uppe
Con
u,
el
Plut. de Pol
d&. H
lr.p.
354 5. Ant
aue ex. Cund
Vbut & faclt
Datm
.
inter an
Pythigo-O
rica p. W
226. s
fil
leſolert. dn
animal.
no

tid,

Aut. de
lK0ir,

DP

„

nnte. h. e. 4. Nlut 4
lid, TII

p.12,
e, en eninke 2

nd
D B Nenpe ANeli
euicenti⸗ Dhaedon,
(ie Ca.

„ntne
N gſchn gli

Retnendlse⸗ Rn
bdir COTpO. VIL:.
1o lle nobis bend.

1t migran. *

utumaeo, g.

Cie de
manlhuetudk- Benil
citat, 6j.
ahefie, at
n Dolis elſe dal
flanbl.

Ga, iſferir Mi

id
Uadere rid

. VI te.
Min: nor-ieII
Rege, Of- lanbl.
e,
.. . 130
N et .
ete Aien Ee d.
ſtattempus 8ir

lndle
Gredhenlimn AI

Dextrum a, 156
Cturadtitus
ndims
ycurle-
umquogde

ele.
—
11: gulmnlr-

ocedt 4 cun
QW, 4
1 M
ler,
12dd eum nor
ultaldiu⸗
ed ſententian,
llegauit.

i,

wid,

ALA HVS SPMBOLA.

Laert. Mitis ſtirps non laedenda, h. e. vt
VIII, 23. nonnulli interpretantur, innoxio ne
noceas.
Clara voce precandum, non quod
Deus ſubmiſſam vocem non audiat,
ſed quod iuſtae debeant eſſe preces no-
ſtrae, quae ab omnibus audiri poſſint.
Id Strom Super terram non nauigandam, h. e.

V.p. vectigalia, & ſimiles conductionee, quae

Clem. Al.
Strom.
IV. p.
543. A.

559. B. ſunt turbulentae & inſtabiles, ſunt re-

cuſandae.
lambl.vit Liberi ſuſcipiendi, vt poſt nos alios
Pythag. ſuccedaneos Deorum cultores relin-
* 83 80. quamus.
ddlel. Neque in aquiminali intingendum,
n. 83. nequé inbalneo lauandum.
Id.n. 84. Vaor non male tractanda, ſupplex
quippe.
Conſilium nullum
mum, dandum: res

vm eſt. .J

aliud, quam opti-
ſacra enim conſili-

Plut. de Palmam nonplantandam.
1Ga˖;& O. [His addere & alia quaedam poſſis
ſr. p. quae a Plutarcho vulgo conſeruata di-

354 cuntur, in cuius operibus tamen non

Tquae ex- . .
nibuit & facile ea reperias. †
explicx. dSepiam ne edito, h. e. res obſcuras &
Ve nuper qifficiles ne ſuſcipito, quas vbi tenere
lnter alis PUte, smanibus elabantur. Vel potius:
Pythago-Cumn hominibus doloſis & diſſimula-
riea p. toribus, nihil tibi negotii eſto, quia ſe-
226 q. pia Capta, emiſſo atro liquore, mare in-
fuſcat, atque oculis hominum ſe ſub-

Qde ſolert. qucit, prout eſt apud Plutarchum.
animal.

In limine non conſeſtendum: id eſt,
non in ambiguo haerendum, ſed cer-
tum capeſſendum conſilium eſt.
Progredienti gregi via cedendum:
h. e. multitudini non eſt contraeun-
dum.
Muſtelam deuita: h. e. delatores fu-

P978.A

Plut. de

&“fr. ge. Muſtela enim, autore Plutarcho,

ore parit, adeoque ſermonis ex ore
procedentis, eſt ſymbolum.

Arma a muliere ſubminiſtrata,reiice.

799
h. e. quae ira & vindiéta fuppeditant,
non iunt facienda: eis enim affectibus
maxime obnoxiae ſunt feminae. Forte
etiam hoc ſibi vult illud ſymbolum:
feminarum contentionibus neminem
ſe immiſcere debere.
Colubrum intra aedes cotlapfinm ne
perimito: h. e. inimico ſupplici ne ae-
gre facito, coluber enim hoſtis eſt
ſymbolum.
Lapidem in fontem iacere eſt ſcelus:
h. e ſcelus eſt, opprimere eos, qui vti-
liter reipublicae inſeruiant. Simile Heſfiod.
Heſiodi illud id n edàαο Sen: ü- e.
per ſontes ne meito. Et Salomonis il- pronerh.
lud: fons turbatus pede, & vena Cor- XXV,26
rupta, iuſtus cadens coram impio.
Siniſtra cibum ne ſumito, h. e. rapi-
nis & furtis ne viuito: ſiniſtrae enim
illa maxime tribuuntur, vt in iſto Ca. Carull. .
tulli. d.
Marucine Aſini MNV STNISTRA Voſ:.
Non bhelle vteris, in ioco atque vino
Tollis lintea negligentiorum.
Sudorem ferro alſtergere ſcelus: h. Eccleſ.
e. ſudore parta, vi alteri eripere, ſimi- X,
lia ſunt apud Eccleſiaſticum. 36.
Hominis veſtigia ferro ne configito,
h. e. memoriae mortuorumne iniquus
eſto.
In ſepulchro né dormito. H. e. bo-
na, a parentibus haereditate aceepta, ne
otioſum te reddant. Simile eſt Heſio-
di iſtud: und' a Aααοισ⁰αι a ει Hehod.
neque ſuper immobilibus ſodendum.
Imtegrum faſcicalum in ignem ne im-
mitiito: h. e. ne omnia tua bona ſimul
conſumaos.
De rheda, iundis pedibus, non ilito:
h. e. vitae conditionem non temere, &
vno impetu mutato.
In aſtrum ne digitum intendito: h. e.
contra ſuperiorem ne inſurgito.

Candelam ad parietem ne abpplicato:
h. e.

800
h. e. homines rudes, & lumini erudi-
tionis reſiſtentes, ne erudito.
In niue ne ſeribito: h. e. ingeniis
mollibus, & effeminatis laborem inſti-
tutionis ne impendito.
Sed & poſtremo ſymbolicam litte-

Lactant. ram V huc referas. Dicebant enim,

VI, 3.

Virgilio

humanae vitae curſum V litterae eſſe
fimilem, quod vnusquisque hominum,
cum primum adoleſcentiae limen atti-
gerit, & in eum locum venerit,
Parteis vhi ſe via ſindit in ambas,
haereat nutabundus, ac neſciat, in quam
ſe partem potius inclinet.
nactus fuerit, qui dirigat ad meliora,
titubantem; hoc eſt, ſi aut philoſophi-
am didicerit, aut eloquentiam, aut ali-
quid honeſtae artis, quo euadat ad
bonam frugem, quod fieri ſine labore
maximo non poteſt, honeſtam ac co-
pioſam vitam dictitant peracturum. Si
vero doctorem frugalitatis non inue-
nerit, in finiſtram viam, quae melio-
ris ſpeciem mentiatur, incedere; id eſt
deſidiae, inertiae, luxuriae ſe tradere,
quae ſuauia quidem videntur ad tem-
pus, vera bona ignoranti, poſt autem,
amiſſa omni dignitate ac re familiari,
in omnibus miſeriis, ignominiaque vi-
cturum. Ita Laertius, ad antiquos

vulgo ad- fortaſſis alludens verſus:

ſcriptos.

Littera Pythagorae, diſerimine facta
bicorni,
Humanae vitae ſpeciem praeferre
videtur.
Nam via virtutis dexirum petit ar-
dua callem,
Dißcilemque aditum primum ſpe-
KAantibus offert: .
Sed requiem praebet felſis in vertice
ſummo.
AMolle oftendit iter via lata, ſed vlti-
ma meta
Praecipitat captes, voluitque per
ardua ſaxa.

Si ducem

PARS VII. MoODVS DOCENDI PVTIMG. CAP. Ii.
Quisquis enim duros caſus, virtutis
amore,
Vicerit, ille ſebi laudemque, decus-

quéz, parahit.
At qui defidiam, luxumque ſequetut
inertem,
Dum fugit oppoſetos incauta mente
labores,
Turpis, inopique ſimul, miſerabile
tranſiget aeuum.

AVREVM PYTHAGORAE
CARMEN.

Summa Pythagoricae doctrinae in
carmine habetur, quod aurea carmina
Pythagorae, vel Pythagoraeorum, vulgo
vocant.

metallorum, ita optimum eſt, & ma-
xime diuinum carmen iſtud. En tibi
vero illud:
Primum immortales Diuos pro lege
colunto:
Et iusiurandum: Hendaus, clarum
genus, inde.
Daemones hinc terris mixti ſua iu-
ra ferunto.
Inde parentis honos ſogquitor: tum
ſanguinis ordo.
Peſt alii ſunto, virtus vt maxima,
amici.
Viilibus factis cedas, verbiſque mo-
deſtis.
Nec laeſus paruo contemnas crimine
amicum;
Quod potes: Eſ quoniam fato vici-
na poteſtas.
Iſla quidem teneas; ſod & haec com-
peſeere diſee:
Imprimis ventrem, ſomnum, vene-
remque; deinde
ram. Nec quidquam ſociis, aut te-
Ktibus, aut te
Solo, turpe geras. Summus pudor
ißſe tibi ſet.

Iura

Nempe, vt ait Hierocles, ad A. C.
vt aurum optimum eſt, & puriſſimum ? ·

WV.
Virmti

e, decur.
e ſeguenp
ita mente

wiſerakil⸗

RAE

kime in
curmina
n Nulo
lerocles,140
riſi imm 1
,& ma.
Entibi

r hyt
Aorun
ſua in⸗
: tun

rine,

ue m.
rinin
, Ui
eC.
ilj- .

S l-

udr
M.

Excidit.

.

Mortales quaecunque, Deis mitten-
tibus, angiunt,
Vi tua ſors tulerit, Perien ne , ferre

recuſes.
Neæc ſpernenda medela tamen. Sed
noris & iſtud,
Parcius iſta viris immittere numina
iuſtis.

Multus ſuepe hominum ſermo prauuß. ⸗

gue, bonuſqué
At terre te nihil: nec ver-
tier illo
Tete paermittas. Sin falſum dicat, id
aéagunρ .
Sperne animo. Serues ſod & hoc,quod
dixero, ſemper:
Ne tibi vel verbo quiſquam male
ſuaſerit, aut re,
facias, dicaſue, nocens quo tu tibi
as.

Conht, lium praecedat opus; ne abſur-

da ſequantur.
U. miſeri, quod quis ſtulte loquitur-
fJue, facitque.
Ece quin potius, nequedm quae fa-
da dolere.
ec tu, quod neſcis, gerito: ſod 4, iſee-
re cura,
Quae fas. periucunda tibi ſe c vita
futura eft.
Corporis haut Hpernenda juuat uee
commoda, cura. .
Sed potuſqque, cibique modus t, 17
evwercendi.

Wſe modum ſtatuo, qui te non lae-

ſerit ipſum.

AVREA VS ArN 801

Iura tolae non ore tenus; ſed rebus oit mundus vidtus: Et luxus ſod ta-
& ipis. men exſor?.
Nec prauis mentem ſueſcas rationi· Quaecunque inuidiam pariunt, vi-
bus viie tanda putato:
Sed mortem fato ſubituros noueris Et ſumptus vanos, recti gquos neſtius
omnes: audet;
Diuitios quandoque dari, quando- Et ſordes. Praeſtat quauis modus
que perire. optimus in re.

Fac, quue non laedant: conſulto ref-
que geratur.
Mollia nec prius admittant tibi lumina
ſomnum,
Exactae quam ter reputaris cunda
diei:

Quapraetergreſus? quae geſt? guae

male omiſi?

Gingula percurrens a Primo Jaclta,

uibus ta
Vel prauis doleas; capias vel gau-
dia iuſtis.
Haec facito: baec ſatage: ſtoruim
tibi cira geratur.
Haec te virtutis diuinae ad limina
ſcſtent.
Iuro te, qui nos docuiſti tetrada,
Fontem
Naturae acternum. Finem dein ante
precatus
Numina, opus facito. Quae tu ſigeſ-
ſeris, ildem
Noris, qua conſtent natura, homineſ-
que, deiquer
Singula quo pergant, Mftent quoſt ſen-
gula rurſum. .
Noaeri & mundi naturam, qua-
pote, andem:
Vt te nec ſpes vana angat, lateant
quoqueé nulla.
Noris mortales, ſponte in ſua damma

ruentes:
Infelix, Rtultumque genus; quod com-
moda praeſens
Non oculis, non aure capit, raroque
medetur.
Iii ii Sic

Principia

802 FAhS VIII. PFIIAG. TIMAEVS LOCRVS

Dic miſeris ſors mentem agitat, va-
riiſque &c)êlindris
Huc illuc rotat, immenſis verſatque
periclis.
Hoc comes improuiſa ciet contentio
damnum
Inſa: cui certare nefas, Jod cedere
bpulcrum.
Iupiter alme, malis iubeas vel Joluier
omnes: .
Ommibus vtantur vel quonam dae-
mone, monſt ra.

At confde: hominum diuina ſt ſtir-

Pis Origo,
dacra quibus natura fanens haec ſin-
gula panädit.

TIMAEVS

Quae ſi tu teneas, dictis potieris &
e;
Purgatumque animum damnis ſer-
vabis ab iſtis.
Sperne cibos cautus, velutipurgami-
na monſtrans, —
Atque animum ſoluens dixi⸗tum ſin-
gula penſans,
dAurigae menti cedas, quas tradet
habenae. .
Sc vhi depoſito vacuus te ceperit
aether .
Corpore, viuus ages ſemper, ſemper-
gue beatus.

LOCRVS.

DE ANIMA MVNDI ET NATVRA.

HMAEVS Locrus haec dixit. Duas
eſſe rerum omnium cauſas:mentem
quidem, earum quae ratione quadam
naſcuntur, & Neceſſitatem, earum quae
exiſtunt vi quadam, ſecundum corpo-
rum potentias & facultates. Harum
rerum, id eſt, naturae bonorum, o-
Pptimum eſſe quoddam rerum optima-
rum principium, & Deum vocari: ea
vero, quae conſequuntur, & tanquam
adiuuantes cauſae accedunt, ad ne-
ceſſitatem reduci. Omnia enim eſſe
ideam, materiam, ſenſile, veluti il-
larum foetum. Et hanc quidem eſſe
ingenitam & immobilem. Eſſe Prae-
terea in hac naturae vniuer ſitate quid-
dam, quod maneat, & intelligibile ſit,
rerum genitarum, quae quidem in per-
Petuo quodam mutationum fluxu ver-
ſantur, exemplar. Huiuſmodi nimi-
rum in his rerum ſingularum viciſſitu-
dinibus conſtans & perpetuum exem-
Plar, ideam dici, & mente comprehen-
di. Materiam autem eſſe expreſſum
rerum ſimulacrum, & matrem, & nu-
tricem, & ad generationem tertiae

eſſentiae aptam. Quum enim effigies
rerum in ſeſe ſuſceperit, & veluti im-
preſſerit, hos foetus producere. Hanc
vero materiam aiebat eſſe ſempiter-
nam, mec vero mobilem: & ab omni
forma & figura per ſe immunem & li-
beram, quaflibet tamen formas reci-
pientem; circa corpora vero diuidu-
am eſſe, & alterius naturae Participem.
Appellant autem materiam, locum
& fedem. Duo haecigitur ſunt con-
traria principia. Idea quidem ideſt,
Forma] rationem habet maris & patris:
Materia autem, feminae & matris:
Tertiam veêro eſſe eſſentiam, ea ‚quae
ex his, vt foetus, naſcuntur. Quum
haec tria ſint, tribus quoque modis
cognoſci: Formam quidem, mente &
ſcientia: Materiam, adulterina quadam
ratiocinatione (quod videlicet non
recta quadam & aequa rei animad-
verſione, ſed ex proportione qua-
dam & collatione, intelligatur) Foe-
tus vero, qui ex illis naſcuntur, ſen-
ſu & opinione. Antequam igitur coe-
lum extaret, ratione erant forma &
materia,

Pieria &
Hiotis opife
Antigunns,
id,nod
Deus guun
eret Mar⸗
Aerati e
Ortdinate:
eim iple
jndehnitd
finutamqu
Ciinction
leſyonden
tudines x

xnds. Hunc

terin cre⸗
run ter
gue de
lamſei⸗
mum ſit
m1 & ra
us eran
Aümmae
corpor⸗
figars
Deus
prodiu
tum,
Uncaun
Ge
ris,
den
mar
qua
rupt
Prir
Jn
it,
g
il
am
exe
Tin
iud

di niei,.

n unnir ſr.

nelingiygan.
r

uag mrher
ul te lazeri,

nder, enper.

enim eiſggees
& veluti im⸗
lucere Hane
npitr.
omni
Gnem & H.
Dricns dedr⸗
ero Ginidu-
Purtiepenn,
, loeum
Ir funtoon-
dem idet
lisEpens
& Mit:
n, er que
r. Quum
que mols
mene
nn
licet don
i uumad-
ſoe⸗ la-⸗
) loe-
I, ſen-
tur COe-
Orma 8
WMaterle,

D Mundus.

DE ANIMA MVNDI ET NATVRA

materia, & quidem Deus ille erat me-

Hooris opifex. Quandoquidem igitur

antiquius, iuniore praeſtantiuseſt, &

id, quod ordinatum eſt, inordinato,
Deus quum nimirum bonus ſit, & vi-
deret materlam recipere formam, &
alterari varie quidem, ſed tamen in-
ordinate: vidit quoque opus eſſe, vt
eam ipſe in ordinem reduceret, & ex
indefinitis mutationibus ad certam de-
finitamque conſtitueret: vt corporum
diſtinctiones mutua ratione inter ſe
reſponderent, neque temere viciſſi-

tudines vltro citroque reciperent.

Hunc igitur mundum ex omni ma-
teria creauit Deus, vniuerſique natu-
ram terminum ipſum circumſcripſit
atque definiit: quod videlicet omnia a-
lia in ſeipſo complectatur, quippe quod
vnum ſit vnigenitum, perfectum, ani-
ma & ratione praeditum (ſic enim me-
lius erat futurum, quam illud, quod
animae & rationis eſt expers) globoſo
corpore. (Haec enim figura omnibus

figuris perfectior eſt.) Quum igitur

Deus vellet pulcherrimum foetum
producere, hunc effecit Deum geni-
tum, nunquam corrumpendum aba-

lia cauſa, praeterquam a Deo, qui ipſum

compoſuit, ſi quando voluerit ipfum
diſſoluere. At non eſt boni genito-
ris, ad fui foetus, & pulcherrimi qui-
dem illius, perniciem impelli. Per-
manet igitur mundus conſtanter talis,
qualis eſt creatus a Deo, ab omni cor-
ruptione liber, & interitu, beatus, o-
ptimus rerum omnium genitarum:
quandoquidem ab optima cauſa exti-
tit, proponente ſibi non exemplaria
quaedam, manuum opificio edita, ſed
illam ideam, intelligibilemque eſſenti-
am: ad quam videlicet quum res ipſae

exquiſita quadam ratione effectae fue-

rint, pulcherrimae extiterunt, & hu-

iuſmodi, vt noua quadam opera, emen-

1

803
dari minime debeant. Perfectus vero
ſemper eſt mundus, rerum ſenſilium
comparatione: quoniam & exemplar
illud, quod & omnia animalia in ſeipſo
complectitur, nihil extra reliquit ali-
vd: hoc vero exemplar, intelligibili-
vm perfectus eſt terminus, quemad-
modum hic mundus, ſenſilium. Eſt
porro ſolidus, & huiuſmodi, vt & tan-
gi, & cerni poſſit: ac proinde terram
ſortitus eſt, & ignem, &, quae inter
terram & ignem media intercedunt,
aërem & aquam. E perfectis autem
conſtitutus eſt corporibus, quae tota

in ipſo exiſtunt, vt nulla quidem pars

extra ipſum relicta ſit: vt ſit Vniuerſi
corpus abſolutifſimum, vt in ipſo ni-
hil deſiderari poſſit, & interitui nullo
modo obnoxium, extra omnem leti
noxam. Non enim alia quaepiam ſunt
ſeorſim a terra & igne, & duobus aliis
intermediis elementis. Nam ipſa ex
optimae proportionis formula, aequali
quadam inter ſe poteſtate continen-
tur, vt neque contineant, neque con-
tineantur ex parte inter ſe mutuo, vt
alia incrementum, alia diminutionem
capiant: ſed profecto indiſſolubili qua-
dam compage, optimae cuiuſdam ra-
tionis vinculo conſtricta, permaneant.
Quum enim tres quidam exiſtant ter-
mini, & interualla quoque eadem illa
ratione inter ſe diſtent: tunc videli-
cet medium radii inſtar videmus ad
primum eſie, quod tertium eſt ad i-
pfum: & contraria vice, commutatis-
que congruenter interuallis, ſeruato
locorum ordine. Haec autem recen-
ſere, ita vt numeri, & quaſi articuli
harum proportionum, intelligantur,
nequaquam fieri poteſt, niſi res quae-
dam pari poteſtate praeditae, ſubie-
cta oculis deſcriptione, opponantur.
Quae quidem docendi ratio oppor-
tuna eſt, & ad figurae, & ad motus
Lii ii z rationem

Anima
mundi.

804 PARS VIII PFrIHAG. WIMAEVS LOCRVS

rationem repraeſentandam. Quate-
nus igitur mundus globoſa eſt figura,
ſibique adeo vndiquaque ſimilis, omnes
certe alias figuras, quae quidem vnius
ſint generis, capere poteſt. Iam & exillo
circulari motu perpetuum quendam te-
norem conſeruat. Sola enim globoſa illa,
ſiue circularis, figura poteſt, & dum
quieſcit, & dum mouetur, in eodem
loco apta quadam commenſuratione
componi: vt nunquam vel deficiat,
vel in alium quempiam commigret
locum: quoniam videlicet omnia pa-
ribus ab ipſo medio diſtent interual-
lis. Quum porro laeuiſſimus ſit, &
prorſus eg bilis, vt nihil ad ſum-
mam, perfectamque aequabilitatem de-
ſiderari in eo poſſit: minime indiget

mortalibus inſtrumentis, quae ad fa-

cilem, expeditumque vſum ceteris
animantibus aptata ſunt, & accommo-
data.
Animam autem mundi in ipſius me-
dio indidit Deus, & extra eduxit: i-
pſumque vniuerſum ipſa contexit,
certo quodam temperamento contem-
peratam; ex forma nimirum indiui-
dua, & ex diuidua eſſentia: vt vnum
quoddam temperamentum ex his duo-
bus exiſtat: cui duas potentias immi-
ſcuit, motuum principia, eiuſdem
videlicet & alterius. Quae quidem
anima, quum difficulter ſuſcipiat
mixtionem, neque facile etiam ad hu-
ius temperamenti formulam coaluit.
Hae autem omnes rationes ſunt con-
temperatae ad mimeros harmonicos:
quas & ipſe rationis Opifex congru-
enter diſtinxit, certis ſcientiae auſpi-
ciis: vt quidem minime incognitum
eſſe poſſit, ex quibus haec mundi ani-
ma ſit conſtituta. Hanc vero non vl
timam ordinauit Deus poſt corpore-
am ipſam efſentiam, quemadmodum
nos affirmamus. (Ilud enim quod

honoratius eſt, atque auguſtius, & po-
teſtate, & tempore prius eſt) ſed anti-
quiorem creauit. Et quidem hocor-
dine: Quum primae eſſent vnitates

quatuor, vnam ex illis aufert, adocto
denarios & tres centenarios. Huius
autem duplum & triplum facile eſt col-

ligere, primo numero conſtituto. O-
mnes autem numeros cum ſuis ſupple-
mentis & ſeſquioctauis, oportet eſſe
terminos ſex & triginta: omnem au-
tem numerum fieri, centena & qua-
tuordecim millia, ſexcenta nonaginta
quinque. Diuiſiones autem hae ſunt,
centena quatuordecim millia ſexcen-
ta nonaginta quinque. Vniuerſi igi-
tur animam hunc in modum fere di-
viſit.

DEVM porro ſola mens videt in partes
his omnibus ſane rebus, principem, mundi,

autoremque, & parentem horum o-
mnium. Id autem, quod genitum
eſt, oculis videmus, & hunc mun-
dum per ipſius partes. Quarum qui-
dem praecipuae ſunt coeleſtes: quae
& ipſae bifariam diuiduntur: vt qui-
dem nonnullae ſint eiuſdem naturae,
nonnullae, alterius. Harum aliae
quidem extrinſecus ducunt omnes
in ipſis internas, ab oriente ad occi-
dentem, vniuerſi quodam motu: eae
vero, quaead motum alterius perti-
nent intra, ab occidente ad orientem
reuertuntur, & peculiari quodam mo-
tu mouentur. Circumrotantur au-
tem per accidens eiuſdem motu, qui
inmundo praeſtantiorem habet pote-
ſtatem. At motus ille alterius, per
harmonicas rationes diſtributus, ſe-
ptem circulorum ordinibus diſtingui-
tur. Luna ſiquidem, omnium maxi-
me infima, & ad terram accedens pro-
pius, menſtruum peragit circulum:
Sol autem poſt hanc, annuo tempore
ſuum circulum abſoluit. Duo vero
pari

ari Cut
& Iunon
detent
nimn ul
Aropon
legibus
aut ocC
ldem en
Occickun
nus, t
amn
cAtur
ventan
prior 0
mero e
Cun S
Vllus i
Kunt n
Tantiu
dine
anlte
vero:
tum,
lures
C
cäumm
tion
lis te
Lde
Hi
V
ree
pen
rio
mO
eiut
Ver
u.

1,Kpo.
ſedanti.
m hocor.
t vnitates
tt, docto
Huius
leeſteol.
ituto. 0.
ortet eſſe
em au⸗
1Equr.
onaginta
ue lunt,
ſexcen⸗
erſigi⸗

fere (i⸗

idet in Partes
neipen, mundt,
rum o-
venitum
mun.
n qui⸗
une
Nt Ir
aturae,
mn Nine
Ommnes
occi⸗
tu:ene
perti⸗
entem
m mo-
1r u⸗
,qi
Pote
, Per
lE-
ml-⸗
Nro⸗
wum:
pore
ſert
i

pari cum ſole curſu eunt, Mercurii,
& Iunonis aſtrum: quod Veneris, ſiue
Lueiferum, ulgus vocat. Neque e-
nim quilibet hominum coetus, rerum
aſtronomicarum ex certae cognitionis
legibus, eruditus eſt, neque ortuum

aut occaſuum diſcrimina perite nouit.

Idem enim aliquando Veſperus eſt, i-e.
occiduus] dum Solem ſequitur, hacte-
nus, vt nobis conſpicuus ſit, Sole lucem
ſuam abſcondente: aliquando Eous vo-
catur i e. orientalis] quum Solem ad-
ventantem antecedit, & ſub diluculum
prior oritur. Lucifer igitur ſaepenu-
mero eſt Veneris ſtella, quod eodem
cum Sole curſu feratur. Non tamen
vnus ipſe eſt Lucifer. Nam id prae-
ſtant multae ſtellae, & fixarum, & iner-
rantium. Omne enim iuſta magnitu-
dine aſtrum, quod ſuper horizontem
ante Solem extat, diem denuntiat. Iam
vero alii tres Planetae, Martis nimi-
rum, Iouis & Saturni, habent pecu-
liares celeritates, & inaequales annos.
Curſus autem ſuos iuſtis ſpatiis confi-
ciunt, ita vt certa, explorataque cogni-
tione percipi poſſint: quippe qui cer-
tis temporibus & appareant, & lateant,
& deficiant, verosque ortus & occa-
ſus generent. Iam & manifeſtas appa-
ritiones orientales & occiduas perfici-
vnt ad Solem: qui diem ex eo curſu
reddit, dum ab oriente adoccidentem
pergit: noctem vero alio contra-
rio modo, ex occidentis ad orientem
motu: quatenus Sol videlicet ex illo
eiuſdem motu defertur: annum

vero, quatenus ſuo & peculiari mo-

tu. Ex duobus his motibus Sol dupli-
cem curſum peragrat, dum vniuerſo
quidem illo motu coeli circumfertur:
& ſpiram, gyrumque, obliquo quodam
motu inuoluit. Hoc quidem ſecun-

dum vnam partem, dierum tempora &

diſcrimina deſignat: ille vero, dum

PDE ANIMA MVNDI FT NATVRA 8035

fixarum ſtellarum, motu rapido cir-
cumuoluitur, ad vnumquemque cir-
cuitum, noctem & diem fucit. Sunt
vero hae temporis partes, quas cir-
cuitus vocant. Deus autem tempus
cum ipſo mundo ordinauit. Non
enim erant aſtra ante tempus; neque
proinde annus, neque anni tempeſta-
tes certis circuitibus diſtinctae, qui-
bus genitum hoctempus definitur. Eſt
autem tempus, ingeniti temporis imago
quod aeternitatem vocamus. Quemad-
modum enim haec vniuerſitas ad intel-
ligibilis mundi exemplar creata eſt, ita
& hoctempus ad aeternitatem, veluti ad
exemplar quoddam, cum mundo ab
Opifice fuit conſtitutum.
Terra porro in medio ſtabilita, deo-
rum ſedes, terminus eſt noctis, & diei:

occaſus & ortus generat, prout coeli

medium orbium illorum, qui bραιατα
Li.e. finientes] vocantur, quaſi abſciſſio-
nibus diuiditur. Sic enim ex vario
terrae aſpectu eos circumſcribimus at-
que definimus. Antiquiſſimum vero
eſt omnium quae in hac vniuerſitate
ſunt, corpus. Neque enim aqua nata
eſt ſine terra, neque vero aer ſinehu-
mido. Ignis autem humido, veluti
materia, qua inflammetur, deſtitutus,
hautquaquam poſſit conſiſtere. Quo-
circa omnium radix & firmamentùm
aliorum, terra eodem momento fir-
mata eſt. Rerum igitur creatarum, vt
ſubieétum, eſt materia, veluti autem
ratio, proportioque formae, eſt idea.
Harum autem foetus, corpora: nimi-
rum terra, aqua, aer, ignis: quo-

rum quidem huiuſmodi eſt generatio

atque productio. Omne corpus ex

planis conſtat: hoc vero ex triangu-
lis: quorum alter quidem eſt ex rectis
angulis aequalium laterum, ſemiqua-
drangulus: alter autem inaequalium
laterum, qui habet maiorem angulum
Iii ii 3

potentia

806 PARS VIII. PVTHIAG. TIMAFS LOCRPS

potentia triplum minoris. Minimus
vero in ipſo angulus, tertia reéti pars
eſt: huius autem duplum, mecdius eſt.

Hic enim duarum tertiarum partium

eſt: maximus autem rectus ad medi-
am ſeſquialteram proportionem habet:
triplus autem eſt ad minimum. Hic
igitur triangulus, ſemiquadrangulus eſt,
quatenus cum aequilatero triangulo
comparatur, perpendiculo bifariam
abſciſſo a vertice ad imum, in partes
aequales. Duo igitur vtrique ſunt re-
ctanguli: at in vno duo quidem latera,
quae quidem in reéto ſunt, aequalia
ſunt tantum, in altero autem omnia
tria inaequalia. Haec vero figura ob-
liqua vocetur. Ule autem ſemiqua-
drangulus, primordium fuit conſtitu-
endae terrae. Nam quadrangulus ex
his quatuor videlicet quadrangulis
componitur. Ex quadrangulo vero
cubus generatur, omnium corporum
firmiſſimum, & maxime ſtatarium, vt
nullam in partem moueri poſſit: vtpo-
te quod ſex latera, octo autem habeat
angulos. Hac nimirum conſtitutione
terra elementum eſt, & grauiſſimum, &
difficulter mobile: huiuſmodi quidem
certe, vt in aliud corpus tranſmutari
nullo modo poſſit, quod nullam habeat
cum vllo triangulorum genere com-
munitatem. Sola enim terra propri-
vm habet, & peculiare elementum, ſe-
miquadrangulum. Hoc porro elemen-
tum eſt aliorum corporum, ignis, aêris,
aquae. Sexies enim compoſito ſemi-
quadrangulo, triangulus ex ipſo aequa-
libus fit cruribus: ex quo pyramis, quae
quatuor baſes & aequales angulos ha-

bet, componitur, ſpecies ignis maxi-

me mobilis, & tenuiſſimarum partium.
Poſt hoc autem, id, quod octo/conſtat
ſedibus, quidem baſes, octo vero
angulos habens, eſt aeris elementum.
Tertium autem, quod viginti ſedes ha-

bet, baſes quidem viginti 6 angulos au⸗
tem duodecim, aquae elementum eſt,
plurimarum partium, atquegrauiſſimma-

rum. Haecigitur ab eodem elemento

compoſita, inter ſe commutantur. At
id, quod duodecim conſtat ſedibus, ima-

ginem vniuerſi ſtatuit, quippe quocd

ad ſphaericam figuram proxime acce-
dat. Ignis igitur ob partium tenuita-
tem per omnia penetrat: aer item per
alia elementa, excepto igne: aqua au-
tem, per terram. Omnia igitur plena
ſunt, nec vacui quicquam relinquunt.
Rapido autem illo vniuerſi motu cir-
cumaguntur, & firmata teruntur qui-
dem viciſſim, indeſinentem vero al-
terationem ad ortus &iinteritus perfi-
ciünt. Horum miniſterio & opera
vtens Deus, hunc mundum conſtruxit:
qui quidem mundus propter terram
tangi poteſt, videri autem propter
ignem: quae duo funt extrema. Per

aerem vero & aquam, firmiſſimi cuiuſ-

dam vinculi proportione, mundum
colligauit, qua & ipſa, & quae per ipſam
comprehenduntur, conſtringi, conti-
nerique poſſint. Si igitur id, quod col-
ligatur, planum fuerit, vna medietas
ſatis eſt: ſin vero ſolidum, duabus in-
diget. Duobus igitur mediis duo ex-
trema adaptauit, vt eſſent, veluti ignis
adaerem, aer ad aquam, aqua ad ter-
ram: & viciſſim, vt ignis ad aquam, aer
ad terram: et viciſſim, veluti terra
adaquam, aqua ad aerem, & aer ad
ignem: & viciſſim, velut terra ad ae-
rem, aqua adignem. Quandoquidem
autem omnia ſunt potentia aequalia,
ipforum rationes totae ſunt in aequa-
litate. Vnus igitur hic mundus, felicis
cuiuſdam, & plane diuini vinculi, pro-
portione conſiſtit. Horum porro qua-
tuor corporum vnumquodquemultas
ſpecies habet. Ignis quidem, flammam,
lucem, ſplendorem, propter triangu-
L lorum,

Gllosa⸗
Intum eſt,
kauiſiicht.
lenento
tür At
ibugime⸗
e quod
ne zcce.
tenuita⸗
temper
quaau-
Urpleme
üquunt.
otu cir-
turqui⸗
Vero A.
perſi-
X oper
ſtruvit:
tertam
dropter
1. Per
icuiut.
nd
iplamn
CO⸗
lodcol-
edietas
bus in
luo ex⸗
tlignis
1 ter⸗
, der
1terti
ger 4d
Adae-
uiden
guali,
equ
felich
lipro⸗
vogor.
Gultas
man,
angu⸗
orun,

—

4

lorum, qui in vnoquoque ipſorum
ſunt, inaequalitem. Eodem etiam mo-

do & aer, partim quidem purus & ſic-

Ani=
mMalia,

cus, partim humidus & nebuloſus. A-
qua etiam, quaedam fluida eſt, quae-
dam congelata, veluti nix, grando,
glacies. Humor autem, alius eſt hu-
midus, vt mel, oleum: alius, compa-
tus, vt pix, cera. Compacti vero ſpe-
cies, alia, fuſilis, vt aurum, argentum,
aes, ſtannum, plumbum, ferri defae-
cati genus, quod saνα ſine 5αÜοvm
vocant: alia, fragilis, vt ſulphur, bi-
tumen, nitrum, ſal, alumen, & lapides
eiuſdem generis. .N
Iam vèero poſt mundi confti-
tutionem, mortalium animantium ge-
nerationem molitus eſt Deus, vt ad ima-
ginem illam perfectus eiſet plane, atque
abſolutus. Humanam igitur animam,
ex iisdem rationibus atque potentiis

contemperatam atque diuiſam, diſtri-

buebat, naturae alteratrici hoctribu-
to miniſterio: quae acceptis harum
rerum mandatis, ipſius Opificis quaſi
Vicem obiuit in mortalibus, & diurnis
animalibus, efficiendis, quorum animas
quaſi per fluxum quendam inſtillabat:
ita alias quidem a Luna, alias a Sole, a-
lias a ceteris, quae in alterius parte
oberrant, aſtris, deducebat. Vnam a-
nimam excepit, quae eiusdem poten-
tia praedita eſt, quam in parte Mlla, ra-
tionis participe, admiſcuit, imaginem
ſapientiae his, qui bono fato vtuntur.
Nam humanae animae altera pars ra-
tionis eſt particeps, & intelligens: alte-
ra, rationis expers, atque inſipiens. E-
jus vero, quae rationis eſt particeps,
melior potiorque pars de eiuſdem na-
tura eſt: deterior vero, alterius. Vtra-
que autem circa caput ſedem habet,
vt reliquae, tum animae, tum corporis,
Ppartes huic inſeruiant, quemadmo-
dum ſub ipſo corporis tabernaculo v-

PDEz ANTMA MVNDI ET NATVRA

807
niuerſo. At partis eius, quae rationis
eſt expers: ea pars, quae ad iram prona
eſt, circa cor: ea, quae concupiſcit,
circa iecur, ſedem habet.
Iam vero cerebrum, eſt principi-
vm & radix medullae, in eoque etiam
eſt animae principatus. Ab hocautem
diffuſio quaedam manat per dorſi ver-
tebras, quaſi prono alueo, vt inde ad
ſemen, generationemque, materia ſuf-
ſficiatur. Oſia autem, medullarum
munimenta ſunt: caro, horum tegmen
& cooperimentum eft. Articulos au-
tem neruis connexuit per ligamenta
admodum. Exinternis autem inſtru-
mentis quaedam alimenti gratia, quae-
dam ſalutis fecit. Ex motibus autem,
qui ab externis proficiſcuntur, hi, qui
ad ſapientem illum locum tribuuntur,
ſenſibus ſunt expoſiti: qui vero ſub
perceptionem non cadunt, ſenſus ef-
fugiunt: ſiue, quod corpora, quae affi⸗
ciuntur, magis ſint terrea, ſiue, quod
motus ſint imbecilliores. Quicunque
igitur motus ſint, qui naturam exce-
dunt, dolorem pariunt: quicunque
autem ad ipſam reſtituuntur, volu-
ptates nominantur.
At vero ex ſenſibus viſum quidem
nobis accendit Deus, ad rerum coeleſti-
vm contemplationem, ſcientiamque
Comparandam. Auditum autem crea-
vit, accommodatum inſtrumentum
ad ſermones & concentus percipien-
dos: cuius ſenſus beneficio ſi homo
ab ipſo ortus primordio deſtitutus ſir,
ſermonis quoque emittendi facultate
deſtituetur. Itaque maxime cogna-
tum ſermoni hunc ſenſum eſſe aiunt.
Quaecunque vero affectiones corpo-
rum nominantur, taétus ratione appe
lationem ſortiuntur: ipſa vero inclina-
tione, ad locum. Tactus enim vitales
facultates diiudicat, caliditatem, frigi-
ditatem: ſiccitatem, humiditatem:
leuitaccm,

80⁰8 PARS VIII. PPIHIAG. WIMAEVS LoCRVS

lenitatem, aſperitatem: cedentia, re-
nitentia: mollia, dura. Tactus autem
graue & leue praeiudicat: ratio vero
definit atque determinat, ea inclinatio-
ne, quae & ad medium, & a medio, ten-
dit. Deorſum vero, & medium idem
omnino eſſe, aiunt. Nam centrum
ſphaerae, ipſum eſt illud deorſum:
quod vero ſupra hoc eſt vsque ad cir-
cumferentiam, ſurſum vocant. Cali-
dum igitur tenuiſſimarum eſt partium,
& vim habet, atque facultatem corpo-
rum diſparandorum. Frigidum vero,
craſſiorum eſt partium, & meatus con-
ſtringit. Guſtus autem tactui ſimilis
eſt. Nam concretione & diſcretione,
praeterea & ſubtili quodam ad meatus
ingreſſu, & figuris, aut acerba ſunt, aut
lenia ea, quae ad guſtum pertinent. Nam
ea, quae vim habent inducendi ſtupo-
rem in linguam, eiuſque abſtergendae,
acerba ſentiuntur: quae moderate
linguam abſtergunt, ſalſa: at quae lin-
guam inflammant, & in carnem peni-
tius immanant, acria. At contraria, &

laeuia, & dulcia, in ſuccum ciqueſcunr⸗ .

Odoris porro ſpecies diſtinctae non
ſunt. Per anguſtos enim meatus per-
colantur, qui ſolidiores quidem ſunt,
quam vt contrahi & diſpeſci poſſint pu-
trefactionibus, & concoctionibus terrae
rerumque terrearum. Sunt vero vel
iucundi vel iniucundi odoris. Vox au-
tem, ictus in aere, aere intermedio] ad
animum perueniens per aures: quarum
aurium meatus procedentes ad iecur
vsque contingunt. In his eſt ſpiritus,
cuius motus eſt auditus. Vocis vero
& auditus alia velox, alia acuta, alia tar-
da: grauis media, nullis tamen certae
menſurae terminis definita: & alia qui-
dem multa & diffuſa, magna eſt: alia
pauca & contracta, parua: alia vero ad
rationes muſicas ordinata, concinna
eſt: alia confuſa &a ratione aliena, ab-

ſurda eſt atque intemperata. Quartum
autem genus eorum, quae ſub ſenſus
cadunt, varias habet, atque multiplices
ſpecies. Ea porro dicuntur viſibilia:
quo genere & varii colores, & coloratae

res quamplurimae comprehenduntur.

Primi autem colores ſunt quatuor, al-
bus, niger, ſplendidus, puniceus. Re-
liqui enim ex his permixtis generantur.
Albus igitur color viſum diſpeſcit, ni-
ger componitatque coagmentat: quem-
admodum calidum diffundit tactum:
frigidum contra, poteſt contrahere: &
acerbum, quoque guſtum contrahere,
acre, vero diducere ſolet naturali qua-
dam facultate.

Porro animalium eorum, quae ae-

rem inſpirant, corpus & nutritur, &
conſeruatur, dum alimentum per ve-
nas in vniuerſam corporis molem di-
ſtribuitur, & defluxione quadam vel-
vti per canales deriuatur, & a ſpiritu
irrigatur, qui eum ad extremos vs-
que fines efficaci quodam motu diffun-
dit. Reſpiratio autem fit, quum nihil
vacui in natura ſit: aer autem per oſcu-
lh, quae videri non poſſunt, & attrahi-
tur, & influit in eius vicem qui efflu-
Xit. Ex illis etiam meatibus mador,
ſudorque perſpicue exiſtit in fu-
prema cutis parte. lIam quum & ali-
quid de ipſo a naturali calore abſuma-
tur, neceſſe eſt, viciſſim introduci ae-
qualem motum eius, qui conſumtus
eſt. Quod niſi fieret, vacuum aliquid
daretur in rerum natura: quod fieri
nullo modo poteſt. Non enim perpe-
tuo illo motu, quo ſolet anima quaſi
ffuere, vires ſuas reficere atque inſtau-
rare poſſet, vt vnum videlicet perdu-
ret, ſi corporis tabernaculum a vacuo
diuideretur. Similis autem inſtrumen-
torum ſolet eſſe molitio, & in ipfis
quidem inanimis, ex ea reſpirationis
reciproca proportione. Cucurbitula
. eenim

eninm
rationis.
turper .
Deinde
ſim ker
cundun
cucurbi
Attralut
gleto 4
Omne
demn c
corpus
irtigat
Cicitun
Vigor
ſchit,
eva
conſti
ſinon
Aimen
min
Kno⸗
Auten
bore
eſt .
q
Eesf
Eit
W.
N
c⸗

tal
tae

uurun
ſudlenſis
ultiolices
COloratae
lenduntur,
ltuor, al.
cens. Re-
enerantur.
deſcit, ni.
ltatquem
t tadlum:
fahere: &
ntrahere,
urali gur⸗

gune ze⸗
tritur, &
1perre⸗
Dlem di-
lum rel.
ſiri
008 .
Won⸗
m Nihi
er oſeu.
Attrahi.
i effla⸗
mador,
in fu.
ndl⸗
blumme⸗
uci ze⸗
ſumtus
Higuid
d ſeri
berpe
quul
inſtan⸗
erc.
rco
en-
ipſis
0NS
itu
enin

“

enim & ſuccinum, imagines ſunt reſpi-
rationis. Nam fluunt per corpus foras
ſpiritus, viciſſim autem introducun-
tur per reſpirationem, & ore, & naribus.
Deinde rurſus, velut Euripus, viciſ-
ſim feruntur in corpus. Illud vero ſe-
cundum influxiones diſtenditur. At
cucurbitula conſumto igne ab aere,
attrahit humorem: ſuccinum vero, ex-
creto ſpiritu, ſuſcipit ſimile corpus.
Omne vero alimentum a radice qui-
dem cordis, a fonte vero ventriculi in

corpus inducitur. Quod etiam, ſi plus

irrigatur, quam defluat, incrementum
dicitur: ſi vero minus, imminutio.
Vigor autem in horum confinio con-
ſiſtit, & in defluxionis ac influxionis
aequalitate intelligitur. Quum autem
conſtitutionis compages diſſoluuntur,
ſi non amplius tranſitus eſt ſpiritui, aut
alimentum minime diſtribuitur, ani-
mal interit. Multae vero ſunt peſtes
& noxae vitae, & mortis cauſae. Vnum
autem genus nominatur morbus. Mor-
borum vero princeps & primaria cauſa,
eſt primarum facultatum intemperies
atque perturbatio: ſi videlicet ſimpli-
ces facultates vel redundarint, vel defe-
cerint: caliditas nimirum, frigiditas,
humiditas, aut ſiccitas. Poſt has autem
ſunt ſanguinis mutationes & alteratio-
nes ex corruptione, & deprauationes
cCarnis tabidae: ſi viciſſitudinum alter-
nationibus ad acidum, vel ſalſum, aut
acre, ſanguinis alterationes, aut carnis
tabes exiſtant. Hinc enim bilis, & pitui-
tae origines, humores morboſi & hu-

morum putrefactiones, tenues quidem,

ſi in profundo ſint: curatu] difficiles,
quorum principia ex oſſibus generan-
tur: moleſtae vero ipſo ſenſu,] quae
ex medulla accenduntur. Poſtremi au-
tem ſunt morbi, ſpiritus, bilis, pitui-
ta: dum & augentur, & influunt in ſedes
alienas, vel locos corporis principales.

DE ANIMA MVNDI E NATVRA. 80⁰9

Tuncenim meliorem locum occupant,
cognatisque depulſis, ſedes figunt, &
affſictis corporibus, in haec ipſa diſſol-
vuntur.
Et corporis quidem hae ſunt affe-
ctiones, & ex his animi complures mor-
bi exiſtunt: ſed alii alias habent pote-
ſtates: ſentiendi quidem facultatem,
ſtupor: memoriae vim, obliuio: appe-
tendi, ſtomachi faſtidium, vel nimius
appetitionis ardor: patiendi, ferae af-
fectiones, & oeſtro percitae rabies: ra-
tionis participem animi facultatem, in-
docilitas, imperitia, & inſipientia. Vi-
tioſitatis autem principia ſunt, volu-
ptates & dolores, cupiditates & timo-
res, ex corpore quidem accenſae, ſed
in animam quaſi immixtae: ac proinde
ex variis effectis varias ſortiuntur ap-
pPellationes. Nam amores, deſideria,
diſſolutae cupidines, irae concitatae,
graues excandeſcentiae, cupiditates
variae, cupiditates denique infinitae
exhis motibus animo exiſtunt. In ſum-
ma vero, ita comparatum eſſe, vt im-
portuno quodam, & abſurdo cupidita-
tum imperio, animus ſubiiciatur, eſt
virtutis, & vitii terminus. Nam in his
vel multum eſſe vel ſuperiorem, nos
vel bene, vel male affectos reddit. Ad
hos animi impetus multum afferunt
adiumenti, corporis temperamenta,
quae vel vehementia fuerint, & feruida,
vel alio quopiam modo affecta atque
compoſita, prout varii ſunt, multipli-
ceſque motus: & ad atras biles & effu-
ſiſſimas libidines nos abripiunt. Fluxio-
nibus autem illis irritatae quaedam par-
tes, inducunt acres morſus, formaſ-
que tumeſcentium potius, quam ſano-
rum, corporum: per quas triſtitiae &
obliuiones, & deſipientiae & conſter-
nationes incidunt. Multum etiam poſ-
ſunt conſuetudines, quibus quis vel in
ea ciuitate, vel ea familia, in qua & natus,
Kkk kk

—

310 PARS VIMLI EMPEDOCILES CAP I

& educatus fuerit, ſeſe conformarit.
Accedit quotidiana viuendi ratio, ani-
mum vel frangensatque effeminans,
vel contra ad grauitatem, fortitudinem-
que corroborans. Nam & ſub dio vi-
tam agere, ſimplex tenuiſque alimen-
torum ratio, exercitationes, mores
denique eorum, cum quibus verfſaris,
magnum habent, ſiue ad virtutem, fiue
ad vitium, momentum. Vitioſitas ve-
rO e parentibus noſtris & elementis po-
tius oritur, quam ex incuria, & publico-
rum morum intemperie: quum vide-
licet ita ſimus comparati] vt ab illis a-
cCtionibus, quae nos ad primaeuas illas
parentum noſtrorum labes adducunt,
nunquam abſcedamus.
Cererum, vt bene ſe habeat animal,
eo corpore debet eſſe praeditum, quod
eas virtutes, quibus ſanitas, ſenſuum
ſubtilitas, robur, pulchritudo denique
conſtare ei poſſit, cumulate comple-
Etatur. Pulchritudinis principia funt,
partium congruentia atque concin-
nitas, quae & ſecum & cumanimoipſo,
apte conſpirent atque conueniant. Na-
tura enim hoc corporis tabernaculum,
veluti inſtrumentum, compofuit, vt &
obediens ſit, & ad omnes vitae rationes
concinno quodam, aptoque modo, par
eſſe poſſit. Animus quoque ad conue-
nientes virtutes conformandus eſt, at-
que inſtituendus: nimirum ad tempe-
rantiam, veluti corpus ad ſanitatem;
ad prudentiam vero, veluti ad ſenſu-
vm fubtilitatem: ad fortitudinem, vel-
vti ad robur & vires: adiuſtitiam, vel-
vti corpus ad pulchritudinem. Harum
virtutum primordia quidem funt ex
natura: media vero & fines, ex diligen-
tia: in corpore videlicet, gymnaſtices
adiumento, & medicinae: in animo au-
tem eruditionis, & philoſophiae bene-
ficio. Hae enim facultates nutriunt &
roborant tum animos, tum corpora, la-
boribus, exercitationibus, puraque

viétus ratione: adhibitis partim medi-

camentis ad ecorpus reficiendum atque
inſtaurandum, partim animi inſtitu-
tione, caſtigationibus & reprehen ſio-
nibus. Corroborant enimanimum, dum
cohortationum aculeis illius impetum
exſuſcitant, & ad ommodas, fructuo-
ſaſque actiones impellunt. Vnctoria igi-
tur ars, & quae huic cognataeſt, medi-
cina, corporibus curandis deſtinata eſt:
adque optimam harmeniam facultates
illas adducens, purum ſanguinem ſpi-⸗
ritumque, expedite fluentem reddit: vt
ſi quid etiam morboſum ſubſit, validis
illis ſanguinis ſpiritusque facultatibus
id valeant peruincere atque profligare:
Iam vero muſica, & huius dux Philoſo-
phia, ad animi emendationem a diis le-

gibusque conſtitutae, aſſuefaciunt, &
ſuadent, & cogunt partem animi, exper-

tem rationis, obtemperare rationi: ei

autem parti, quae ſit expers rationis,

manſuetam eſſe, cicuramque iram: cu-
piditatem, quieſcere: hactenus vide-
licet, vt ipſae nec absque ratione mo-
veantur, nec contra quieſcant, quum
ipſas mens, vel ad actiones, vel ad fru-
ctum voluptatis, prouocauerit. Ille e-
nim eſt temperantiae terminus, obedi-
emtia & tolerantia. Sed & intelligentia,
&antiqua illa, auguſtaque philoſophia
mentem, mendacibus inanibuſque opi-
nionibus expurgatam, & ex magna i-

gnorantia reuocatam, ſcientiae dedi-

carunt, eamque ad rerum diuinarum
contemplationem erexerunt. In qua-
rum rerum cognitione ſi quis ita verſe-
tur, vt animum gerat, fua ſorte conten-
tum, humanoſque caſus ſub ſe poſitos
habeat, & in hac animi aequitate, quaſi
ſecundoflumine, ad moderatam tem-
peratamque vitam aſpiret, is profecto
viam ingreſſus eſt certae felicitatis. Et
certe is, cui Deus has ſortes attribuerit,
per veriſſimam opinionem ad feliciſſi-
mam vitam deducitur. Si quis contra
ð durus,

urs,
(uſtumis
rele, e
legibus⸗
Cposg
nz er
nesimp
lin guue
Memor
Minos
Purnan
norhun
admod
Pusdam
ſaluber
nihos
Hacig
cod
zegin
igre⸗
Porx:
wule
Mini
corpe
Ebic
forn

—

.VI.p. n
4,3,. D. n
ci
co

IA. V an
1,413,0. .
1

— — — —

laen.
VII6 1

uim medt.
Wdn te
ni inſtirn.
Prehenho.
mum dum
Simpetum
6, fr Cto⸗
ndorigin
8
heſt, medl
eſtinaelt⸗
feultates
ninem Hi
Ireddit: D
ſt, validis
eultatibus
profligrre
Phioßo⸗
1 dis le⸗
Teinnt,&
mierper⸗
Kioni: ei
Iutis,
W.: ell⸗
18 vide⸗
e wo⸗
t, Gdum
elad fru⸗
t. Ue e-
8, becl.
Uigentin
lolophin
Gneopi.
mgoe .
ger dec⸗
Ginarum
In qur
taverle-
conten⸗
epoſtus
te, ul
mn ten-
ecto
. Et
huerit,
iciſi⸗
Cont⸗
6 uuls,

14

PATRIA EFT CENFRE EIVS

minum, in ſpecies volantium animan-

durus, & praefractus fuerit, nec ſan-
Ctiſſimis illis praeceptis voluerit pa-
rere, eum poena conſequetur, tum ex
legibus, tum exillorum ſermonum vo-

Cibus, quae & coeleſtes, & infernas poe-

nas denuntiant: Infelices videlicet ma-
nes implacabilia fupplicia manere: & a-
lia, quaelonicus poeta ſcripſit ex vetere
memoria repetita, ex quorum auditu
animos hominum voluit ad religionem
puritatemque informare. Quo ſane
nomine illius confilium probo. Quem-
admodum enim corpera remedjiis qui-
busdam morboſis ſanamus, niſi cedant
ſaluberrimis, ita & animos falſis ſermo-

nibus coercemus, niſi ducantur veris.

Hacigitur de cauſa hoc concedatur,
quod neceſſario commemorentur pe-

811

tium, quae in aere ſolent verſari: ſegni-
vm denique, otioſorum, imperitorum,
ſtolidorum, in aquatilium ſpeciem. O-
mnia autem haec in ſecundo circuitu
Nemeſis certo iudicio rata, fixaque eſſe
voluit, cum infernarum illarum furia-
rum numinibus: quibus humanarum
rerum inſpectionem ſummus ille Deus,
omnium imperator atque praeſes, at-
cribuit: quibus etiam gubernationem
mundi commiſit. Qui quidem mundus,
& diis, & hominibus, & ceteris animan-
tibus conſtat, abſoluta plane, omnibuſ-
que numeris cumulata ratione. Et
haec quidem omnia ad optimam illam
ingenitae, aeternae, intelligibilis for-
mae imaginem fuerunt creata.

regrina ſupplicia, quaſi animae com-
migrent vltro citroque in varia corpo-
pora: ignauorum quidem, in corpora
muliebria, corporibus tributis ad igne-
miniam: homicidarum, in ferarum
corpora, ad poenam & ſupplicium:
Bbidinoſorum, in ſuum, vel aprorum
formas: leuium & temerariorum ho-

Explicationem doctrinae Pythago-
ricae ex Reuchlini L. H. de arte Cabba-
liſtica, & Paulo èc-halichio de doctrina
Pythagorae addidit Stanleius. Sed cum
Schalichius haberinon potuerit, Reu-
Chlinus vero paſſim in manibus ſit, ab-
ſonum eſt viſum, ex Anglicis Latina no.
ſtra dare loco Schalichianorum.

EMPEDOCLES.

CAL. I.

DE PATRIA ET
T Pythagoraeorum catalogo Empe-
Thueyd. docles eſt, esrum minime poſtre-
L.vI. p. mus. Agrigentum patriam habuit,
4 3. D. nobiliſſimam poſt Syracuſas Siculærum
ciuitatum, quam Geloorum colonia
condidit, CVIII poſt fundatam Gelam
Ia. L. VI. mis. Condita autem Gela fuit XLV
p. 413. C. PoOſt Syracuſas annis, Syracuſarum o-
rigines ad Olympiadem XIreferuntur,
fuerit igitur Gela Olymp. KXIIex-
ſtructa neceſſe eft: Agrigentum vero
Olymp. XLIIX. Nomen ea vrbs a
ſuuio, qui eam alluebat, accepit, atque
exiguo tempore tanta incrementa ce-
pit, vt Empedoclis aeuo hominum

Laert.
VIII. 63.

GENERE EIVS. enig
octingenta millia“ ea contineret. Quam- nen D
vis autem multis rebus, nulla alia ta- numero
men magis, quam Empedoeclis clara na-ſit erra-
talibus extitit. Hinc Lucretius de ea: tum v.
Quorum Acragantinus cumprimis chart.
Empedocles eſt: 8. 1. V.
Inſula guem Triquetris terrarum c. 20.
gesſit in orise- a Lib. I. v.
Luam RKuitans circam magnis an- 717,734.
fractibus aeguor
lonium, glaucis adſpergit virus ab
vndis:
Anguſtoque fretu rapidum mare di=
vidis vndis, HW
Iialiae terrai oras a ſinilus eius:
Kkk kkzZ. lic

8¹²
Hec ſt vaſta Charybdis, & hic Aet-
naza minantur
Murmura flammarum rurſum ſe col-
ligere iras,
Taucibus eruptos iterum, vi vis euo-
mat ignes:
Ad coelumque ferat ſlammai fulgura
Quaez cum magna modis multis mi-
randa videtur.
Gentibus humanis regio, viſendaque
Fertur,
Rebus opima bonis, multa munita vi-
rum vie
Nil tamen hoc habuiſſe viro praecla-
rius in ſe,
Neæc ſanctum magis, & mirum, ca-
rumaque videtur.
Carmina quin etiam diuini pectoris
bius
Vociferantur, & exponunt praecla-
ra reperta;
Vt vix humana videatur ſtirpe crea-
Iils. .
De genere ipſius ſequentia refert
: num Laertius : Empedocli, vt ait Hippobo-
LXXvi. tus, Meto pater, auus Empedacles Agri-
ann. 4. gentinus fuit. Idem & Timaeus re-
demum fert in decimo quinto biſtoriarum li-
natus eſt bro, inſignem fuiſſe virum Empedo-
Empedo- clem, poetae auum. Hermippus ea-
PDodvvel- dem ferme habet. Heraclides itidem
lus igitur in libro de morbis, clara ex familia fuiſ-

a Laert.
VIII, 5I.-
54

b Laert.
VIII, 54.
init.-57.
excl.
cum Ti-
maeo
ſentiunt
Porphyr.
p. 19.
Iambl.
c. 23. at
repugnat
tempo-
rum ra-

de aet. ſe auum, equosque nutriuiſſe tradit.

Pythag. Dicit & Eratoſthenes in Olympionicis,
Pa20o: ſeptuageſima prima Olympiade viciſſe
rem. Py- Metonis patrem, Ariſtotelis vtens te-
thago- ſtimonio. Apollodorus autem gram-
ram Ali-
pten, pri-
oris di- .
ſcipu-
Ium, eſſe
putat,
ꝗquem
Empedo-
eles an-
diuit.

Vdiuiſſe autem Pythagoram Ti-
maeus autor eſtb, in nono biſto-
riarum, dicens, dreprehenſum quod

orationem furatus eſſet, ſicuti &

CAP.
PRAECEPTORES EIVS.

PARS VIII. EMPEDOCLES. CAP. II. III.

maticus in Chronicis, Metonis quidem
filium fuiſſe ait, ceterum ad Thurios nu-
per tum conditos veniſſe Glaucus ait:
deinde poſt pauca, Qui vero, inquit,
domum profugum veniſſe Syracuſas, &
cum illis aduerſus Athenienſes bel-
laſſe aiunt, prorſus tempora mihi
ignorare videntur. Aut enim iam de-
fecerat, aut omnino valde ſenex erat,
id, quod minime veroſimile eſt. Nam-
que & Ariſtoteles ipſum, & Heraclitum
ſexageſimo aetatis anno vita exceſſiſſe
ait, qui vero ſeptuageſima prima O-
lympiade vicerat eques, eodem cenſe-
batur nomine., Ita & tempus ab Apol-
lodoro ſignificatur. Satyrus autem in
vitis, Empedoclem ait fiium fuiſſe E-
xaeneti. Reliquiſſe autem & illum fi-
lium Exaenetum, eademque Olympia-
de ipſum quidem equeſtri certamine
Viciſſe, filium vero illius lucta, ſiue (vt
ait Heraclides in epitome) curſu. Ve-
rum enim vero in Phauorini commen-

tariis reperi, Empedoclem & bouem

immolaſie ſpectatoribus ex melle & fa-
rina, fratremque habuiſſe Callicrati-
dem. Telauges autem Pythagorae
filius, in epiſtola ad Philolaum, Empe-
doclem ait Archinomi füuiſſe filium.
Quod autem Agrigentinus ex Sicilia
fuerit, ipſe principio luſtrationum re-
ſert:
O ſocii ingentem, flauas Agragantis
ad vndas,
Vrbem qui colitis, poſitam ſub moeni-
bus altis. .
Atqueiſta ſunt, quae de genere eius
Diogenes Laertius retulit.

II.

Plato, atque ideo ad conſortium ſer-
monum admitti prohibitum: ipfum-
que meminiſſe Pythagorae, dicen-
tem:
QLuidam

s uiden
hurinsnt.
laucuszit:
t0, inquit,
Drcut
lenles bel.
npora minn
numiamde-
ſenex ern,
eſt. Nan-
Heraclittum
exceſſille
prim 0.
dem cenle-
usab Apol.
us autem in
mn fuiſſe E-
Cillumfi-
Ohmpi-
certamine
1, ſiue (t
ſſu. Ve-
mer.
Xbouem
De Kla⸗
CAlicrati⸗-
Ithagorde
n, Empe-
le flium.
ex Ficlia
onumke-

grgonii
moeni.

lere eins

n ſer⸗
ipfurm⸗
dicen⸗

—

R

ä

f vh

PRAFOETP TORE, VIIA,
Quidam & in his vir ſummus erat,
rerumque peritus,
Diuitiis qui animi cordatos vinceret
omnes. .

Sunt, qui iſta de Parmenide dixiſſe

putant. Refert Neanthes, Pythago-
ricos vſque ad Philolaum & Empedo-
clem promiſcue cum aliis doctrinam
communicauiſſe. Vbi vero ipſe poe-
mate illam vulgare coepit, latam eſſe le-
gem, vti verſiſicator omnis inde arce-
retur. Idem & Platonem pertuliſſe
aiunt, quippe & hunc fuiſſe prohibi-
tum.
Quem tamen illorum audiuerit Em-
pedocles, non dixit. Eam enim, quae
Telaugis fertur, epiſtolam, quod Hip-
paſumac Brontinum audiuerit, non
Vvſquequaque probare.
Enimuero Theophraſtus, Parmeni-
dis illum aemulum fuiſſe dicit, ipfius-
que & in poematibus imitatorem:
quippe & illum verſibus de natura li-
brum edidiſſe.
Hermippus autem non Parmenidis,
verum Nenophanis, fuiſſe imitatorem

CAP.

diuiſſe Parmenidem, poſtremo ab eo

813
tradidit, qui cum diu verſatus, eiusque
carmen imitatus ſit, poſtmodum Py-

ET AVORIIAS EIVS.

thagoricis congreſſum eſſe. Alcida-
mas vero in Phyſico refert, eodem tem-
pore Zenonem & Empedoclem vna au-

diſceſſiſſe, ac Zenonem quidem ſeor-
ſim philoſophatum eſſe, hunc vero, A-
naxagoram & Pythagoram audiuiſſe,
atque alterius grauitatem vitae atque
habitus, alterius de natura rationes,
fuiſſe imitatum.
Empedocles quoque, Philoſtrato re-Ph loſtr.
ferente, ex quo id repetit Suidas, Py- viti A-
thagoraeam philoſophiam, ſecutus eſſe ollan. .
perhibetur, idque confirmant varii 1.
Empedoclis verſus:
Saluete immertalis ego Deus, haut fe-
ro mortem.
item: .
Nam memini fueram quondampuer,
atque puella.
Praeterea bos, quem in Olympia, o-
pere piſtorio fingens, immolaſſe dici-
tur, Pythagorae eum probaſſe doctri-
nam confirmat.

III.

VT INTER AGRIGENTINOS VIXERIT, EIVSQVE

. AVTORIIAS.
Efert Neanthes, Metone vita fun-

Laert.
VIIL 72. Aco, tyrannidem pullulare coepiſſe.
Tum vero Empedoclem Agrigentinis
perſuaſiſſe, vt ſeditionibus omnibus o-
miſſis, aequalitatem ciuilem amplecte-
ib. ſ. 74. Tentur. Multas itidem ciuium, quae

ſine dote erant, filias, ex relictis ſibi opi-
bus dotatas, viris elocaſſe: atque ideo (

& purpura veſtitum, & ſtrophio aureo
caput redimitum, inceſſiſſe, Phauori-
nus eſt autor. Crepidas item aereas
& Delphicam ſumſiſſe coronam. Co-
ma itemilli prolixa fuit, & ſerui pediſ-
ſequi, & ipſe grauis ſemper, atque eo-
dem habitu, conſpectus fuit. Hic ĩgi-

tur corporis eius habitus fuit, ciuibus
eum venerantibus, quaſi regiae iſta au-
toritatis eſſent argumenta.
Nihilominus tamen fuit, vt Ariſto- ib. 1ſ. 63-
teles tradit, ab omni imperandi faſtu 66.
alieniſſimus. Siquidem & regnum
cum ſibi offerretur, conſtanter renuit,
ſicuti Nanthus in illius laudibus memi-
nit)frugalitatem, quamRegum delicias,
auidius amplectens. Eadem & Timae-
vs refert, cauſam ſimul adiiciens, cur
ita popujlaris fuerit. Inuitatus enim
fuerat a quodam exprincipibus, ac pro-
cedente conuiuio coena non infereba-
tur. Tacentibus aliis, indigne ille
Kkk kk 3 ferens,

8¹4
ferens, inferri iuſſit.
inuitarat, praeſtolari ſe curiae mini-

Qui vero illum

ſtrum dixit. Vbi vero ille aduenit,
conuiuii princeps conſtitutus eſt, id
nimirum agente eo, qui illum vocaue-
rat, tum ille tyrannidis initia haut ob-
ſcura prae ſe ferens, iubebat aut bibere,
aut in caput effundi merum. Tune
igitur Empedocles tacuit. Poſtridie
vero coacto iudicio damnauit vtrum-
que, ac peremit inuitatorem, & conui-
viiprincipem. Iſtud igitur reipubli-
cae tractandae initium fuit.
Acrone medico locum ſibi, ad conſtru-
endum paternum monimentum, a ſe-
natu poſtulante, quod inter medicos
arte praecipue excelleret, accedens
Empedocles fieri prohibuit, atque in-
ter cetera, quae de aequalitate diſſe-
ruit, ita illum rogare coepit: cuiusmo-
di monimento incidemus elogium?
Num hoc?
Acronem ſummum medicumex Agra-
gante profectum,

PAnRS VIII EMPEDOCIES CAb. W.

Rurſus

Oui ſummo in puiriae ciltmine ha-
bet tumutum.

Quidam autem ſecundum verſum

ita pronunciant:

Verticis excelſt celſa ſepulcra te-
nent.
Hoc quidam Simonidis eſſe tradide-
runt.

Poſtea vero Empedocles & mille ho-
minum coetus antiquauit, conſtituto
triennii magiſtratu, vt non ſolum eſſet
diuitum, verum & eorum, qui plebis
curam gererent.
Timaeus tamen in primo & ſecundo
libro (ipſius enim mentionem facit)
contrariam reipublicae tradit putatum,
eum habuiſſe ſententiam. Quando-
que iactantia & amore ſui ferebatur
immodice, quippe qui in carmine di-
xerit:

Saluete immortalis ego Deus, bant .
Jero morten.

CAPD. IV.
MIRACVLA DE EO RELATA.

Laere.

Anta eius non in naturali philoſo-
VIII, 60.

Suidesin — Phiatantum, ſed & in Medica arte
Eure- fuit facultas, vt admiranda plurima ar-
Sex. it. te ſua vtrinque praeſtiterit.
in A- Refert Timaeus, Eteſiis aliquando
l & vehementer ſpirantibus, ita vt fruges
corrumperent, excoriari aſinos iuſſiſſe,
factisque vtribus, eos collibus & mon-
tium verticibus admoueri, ad eos exci-
piendos, ceſſantibusque ventis, a rei
euentu nιαννναναυαιαα1lες vocatum, vel
AANeEααον, h. e. ventorum propulſato-

Plut. Lib. Similia ſunt, quae Plutarchus re-

de Quri- 8
of. b fert: Eum, cum obſeruaſſet, grauem &

init, p. Peſtiferum auſtrum per montis ſciſſu-
515. & ram in campos mitti, obſtructa ea, pe-

n Co. ſtem a loco auertere eſſe viſum.

126. B.

Non diſſimile eſt, quod apud Seli- Laert.
nuntios patrauit opus. Eos enim cum vnn/ 70.
ex fluunm circumiacentis foetore peſtis
inuaſiſſet, ita vt ipſi perirent, & vxores
partu periclitarentur, Empedocli in
mentem veniſſe, duos ex vicinis amni-
bus, proprio ſumtu in flumen illud im-
mittere, vt commiſtione facta, aquis in-
tegritas rediret.
Qum item adoleſcens quidam in ILambi.
Empedoclis hoſpitem, Anchitum, vit. Pyth.

qui patrem ipſius publico iudicio, ca- cab. 25.

pitis affecerat ſupplicio, prae ira atque?· I40.
animi impotentia irruiſſet, ſtrictoque
enſe parentis iudicem, tanquam ho-
micidam, iamiam eſſet percuſſurus, ſu-
bito is mutato tono, Homeri iſtud fidi-
bus cecinit:
Nepenthes

Mhentk

nduce⸗
Mqueit
Morter.
Qücrim
recilapl
Yiſſicnos
laert. Panth
I, 69, ſemninan
morbol
Mtum.
MaNE—
cina eſt,
HN. temcdie
VII 2 vel Nta
Calen. Galenn
l.VI. de n
Ppe a. nulloce.
Kd. Eiwerh
nsg. A
ber
Pind

Galen. 1.. .
t. Laert. Medi
wodem. I, n

à1n. ⁸& Addn
lWul. totan
dR Name
irit

WI

W

Laert. W
VIII. 62
An.

AMize he.
1 verſum
Mlera e.

tredide⸗

Onſtituro
lun eſtet
u plebis

lecunde
ein fieit)
Dutatum,

Qundo.

erebatur
tmine d.

6,

Selele

nimcum vin 0.

re peſti
Vores
docli in
8 annl-
Hudim-⸗
guizin⸗

dam inpnbl.

cio d⸗
Mirge.
que
mho-
1s, ſu⸗

Ai⸗

llle

Laert.
VII,

c. Laert.
procem.

MIRACVILA DE EO RELATA.

Nepenthes ſoluens iram, atque obliuia
menti
Inducens.
Atque ita Anchitum hoſpitem ſuum a
morte, adoleſcentem vero ab homici-
dii crimine, liberauit, qui abeo tempo-
re diſciplinam eius amplexus, inter cla-
riſſimos ipſius diſcipulos extitit.
. Pantheam quoque, Agrigentinam
9. geminam, ſanaſie eum, deſperato
morbo laborantem, Hermippo eſt re-
latum.
Maxime autem memorabilis, medi-
cina eſt, quam in femina exereuit, ſe-
H N. ptem diebus, Vt Plinius vocat, exanimi,
: 2 vwel, vt accuratius ex Heraclide loquitur
1 vVI- de Galenus, Opiritu deſtituta, venarum
I-E nullo conſpicuo pulſu, nihil a cadauere

fect. diuerſa, niſi quod caloris paululum cir-

Arrss, ca medias corporis partes ſentiretur.

Liber Heraclidae inſcriptus fuit: fe-
mina ſpiritu deſtituta, fuitque inter
Medicos, qui praeſto erant, controuer-
ſia, an proviua ſit habenda, an mortua?
8. 12. & Addit Heraclides, Empedoclem rem
L. VIII. totam ad Pauſaniam perſcripſiſſe, femi-
S. 61. namque examimem totis diebus XXX
ſpiritum continuiſſe, neque cibo vllo
vſam fuiſſe. Vnde Empedoelem, &
Medicum vocat, & vatem, idque ex ipfi-
vs verſibus colligit:

Galen. 1.

1

Laert.

VIII62· Vrhem qui ſtaui ad ripas Agragan-

n. tis, dmici,

Incolitis magnam, res & curatis ho-
neſtas,
. Saluete: immortalis ego conuerſor a-
bud V05,
Vt par eſt, deus, & tali me dignor
honore, M
TFTormoſis vinctus vittis, roſeiszque co-
rollis?

815
Queis quando egregias veniam comi-
tatus ad vrbes,
Mulieribusgue maribusque colar, co-
mitesquz ſequentur
Innumeri, ad luerum quos ardens ſe-
mita ducit,
Quique prophetiam exercent, qui di-
ſcere morbi
Omnigeni curam cupiunt, artesque ſa-
lubres.

„

Sunt, qui Goeticae magiae hoc tri- Laert,

buant: refertque in vita eius Satyrus,
faſſum eſſe Gorgiam Leontinum, di-
ſcipulum Empedoclis, praeſente ſe
Goeticam eum exercuiſſe, ipfumque
publice hanc artem profiteri iſtis ver-
ſibus:

Pharmaca, queis pellas morbos, leues-

que ſonectam,
Percipies, quaé cuncta tibi communi-
co ſoli.
Compeſcesque truces ventorum rite
uworollIas,
Exorti infſanis gui
ros.
Surſum, ſi Dee mox flamina pigra
ciebis.

vaſtant ſlatibus a-

Et media induces e tempeſtate ſere-

num,
Induces mediu pluuias aeftate ſalu-
bres,
Et flatus, Ecca qui perfent omnia
meſeo.
Extindtumque hominem nigro reuo-
cabis ab Orco.
Tantam autem huiuscemodi rebus,
vt paucis abſoluam, admirationem ſibi
comparauit, vt in eum, ad Olympia ve-
nientem, omnium oculi conuerteren-
tur, nec quenquamalium, quam Emæ
pedoclem, in orehabebant.

CAb.

Laer
VIII

VIII, 59.

t.

66.

„*

Laert.
VIII, 67.

pARS VIII EMPEDOCLIES CAP. VVI

V.

MORS EMPEDOCLIS.

Emorte eius, variae iuxta Laertium
ſententiae obtinent: Heraclides
enim, cum enarraſſet de exanimi femi-
na, vt Empedocles maximam ex eo
gloriam conſecutus eſſet, quod mulie-
rem exanimem, viuam remiſiſſet, ait,
illum ſacrificium apud Piſianactis a-
grum feciſſe, conuocatis plerisque ex
amicis, inter quos & Pauſanias erat.
Vbi vero conuiuio peracto alii quidem
digreſſi, ſub arboribus villae ſe ad qui-
eſcendum compoſuerunt, alii, quocun-
que viſum eſtin loco, quieuerunt, ipſe,
vbi accubuerat, permanſit. Mane autem
facto, a ſomno ſurgentibus ceteris, ſo-
lus ipſe reperfus non eſt. Facta autem
diligenti inquiſitione, & ſeruis inter-
rogatis, & neſcire dicentibus, vnus ad-
ſtitit, qui diceret, ſe noëte media in-
gentem audiuiſſe vocem, Empedoclem
vocantem. Tum vero vbi furrexiſſet,
coeleſtem vidiſſe lucem, & ſplendorem
taedarum, nihilaliud. Ulis vero ſuper
eo, quod contigerat, ſtupentibus, de-
ſcendit Pauſanias, vt mitteret, qui
uaererent. Poſtea vero prohibitus
eſt curioſius quaerere, dicens rem non
indignam accidiſſe precibus, illi veluti
Deo hoſtias offerri oportere. Her-
mippus autem illum, cum Pantheam
quandam, Agrigentinam, deſperatam a
medicis, curaſſet, hoſtias ob id maéctaſ-
ſe. Qui vero inuitati erant, ad octo-
ginta ferme fuiſſe. .
Hippobotus vero illum ait, vbi ex-
ſurrexerat, Aetnam petiuiſſe; quo cum
perueniſſet, in ignis crateras ſe inieciſ-
ſe, ibique, dum famam cupit adſtruere,
quod Deus effectus ſit, ignibus con ſum-
tum eſſe, poſtea, vt ſeſe res haberet, a-
gnitum eſſe, vna exillius crepidis vi
flammae ad exteriora reiecta, quippe

calceari ſolebat aere. Huic famae Pau-
ſanias reluctabatur.
Diodorus Epheſius, narrata, quam
fecerat apud Selinuntios, medicina,
cum peſte affligerentur, addit, Seli-
nuntios ad flumen, quod emendaue-
rat, epulantibus, ſuperueniſſe Empe-
doclem, quem ipſi confurgentes, tan-
quam Deum, ſint venerati. Ipſum
vero, eam opinionem confirmatam cu-
pientem, inignem ſeipfum conieciſſe.

maeus, aperte adſerens, illum, vbi in
Peloponneſum ſe recepit, nunquamo-
mnino rediifle, atque ideo illius incer-

tum eſſe obitum. Heraclidi vero nomi-

natim in quarto libro contradicit, Piſia-
nacta Syracuſanum, dicens, neq; villam
Agrigenti habuiſſe, verum a Paufania
factum amico monimentum. Is enim
huiusmodi vulgata fama, breuem ſta-
tuam illi, nam diues erat, ſiue ſacellum,
vt Deo, condidit. Quonam ergo pa-
cto, inquit, ſe in crateras iniecit, quo-
rum nullam vnquam fecit mentionem,
& quidem cum prope eſſent? Mortuus
igitur eſt in Peloponneſo. Quod fiil-
Iius ſepultura non cernitur, mil eſt,
cur admiremur. Namque & aliorum
multorum ſepulcra ignorantur. Hu-
jusmodi quaedam cum dixiſſet Timae-
vs, ſubiungit; Verum ſemper Hera-
clidi conſuetudo eſt, miracula eiusmo-
di confingere, qui & ex luna cecidiſſe
hominem dicit.
Porrò Hippobotus ait, ſtatuam Em-
pedoclis opertam Argrigenti primum
ſtetiſſe, poſtea vero ante Romanorum
curiam conſtitutam fuiſſe, Romanis
eam illuc transferentibus, apertam. E-
ius ſua adhuc aetate picturas quasdam
extare, Neanthes refert.
Neanthes

—

Laert.
Verum hiſce aperte refragatur Ti-vlin, „.

lagt.

Nemm
uIl , eumn cel

Damn Cu
que ſre
DatuHR.
tamhen
LXa.
tamen
ſe ic⸗

luert. AX
UIl57. 1.
rem
Jaht
er!
inch
bus,
ris.
at
XAn

B

D MORS, SoRIPLA EHV. 8¹7
Laert. Neanthes vero Cyzicenus narrat, Demetrius vero Troezenius de eo
VlIII, 73. eum celebritatis cuiusdam cauſa Meſſla- Homericis iſtis, ad eum accommodatis,
nam curru profectum, cecidiſſe, coxam- refert.
e D. que fregiſſe, eoque lapſu diem obiiſſe, Connexa ex alto laqueo ſua guttura
” natum annos LXXVII. Sepulchrum cornuan
te uaun ipſius Megaris inuenitur. De aetate Inſoruiſſe, anima vt tetrum penetra-
eciciin, tamen Ariſtoteles diſſentit, qui circa ret ad orcum.
1t, Eel. LX annum viuis ait exceſſiſſẽe. Sunt In Telaugis epiſtola quadam prae
lendaue. tamen, qui vltra CIX annos eum vixiſ- ſenio titubans, in mare prolapſus, ita-
enpe⸗ ſe dicant. Floruit autem Olympiad. que extinctus eſſe dicitur. Atque haec
te, kll. LXXXIV. de morte eius. MMD
Ipüm .
. ChaAbP. VI.
ttam cu⸗
iecil DWU SCRIPTA EMPEDOCLIS.
tur Trnn „ Laert. Riſtoteles, in Sophiſta, primum pus, eius tragoedias eſſe ait, quas & ſibi
biin VIIL,57. AEmpedoclem Oratoriae inuento- inſpectas eſſe dicit.
Iumt t . renm dicit fuiſſe, Zenonem, Dialecticaae. Be natura praeterea ſcripſit *, & ² Laert.
Incet. In libro autem de Poetis affirmat, Ho- luſtrationes, ** verſibus quinque M, eni⸗ d.
nonbr. meri imitatorem Empedoclem, atque Medicam item diſputationem, verſus eic H
tiin in dicendo acutum fuiſſe, translationi- complexam ſexcentos.“ . blem.
Bvilum bus, item ac ceteris, vſum Poeticis figu- Luſtrationes eius Cleomenes Rha- XXI, 22.
lini⸗ ris. Atque ideo cum inter alia Poe- pſodus, a ſe collectas, in Olympicis ceci- vid.
enin mata MXerxis etiam traiectum ſcripſiſſet, nit, vt Phauorinus refert in commen- Meuel .
nſta⸗ & in Apollinem proozmium, ea poſtea tariis ſuis. cid. .29.
Aun, igni tradidit ſoror eius poemata, vel, t [ Denique Empedocli tribuitur b Laert.
go N⸗ Hieronymus vult, filia, proomium qui- Sphaera, h. e. aſtronomicum ſcriptum, VIII. 63.
,quo: dGem, inuita: Perſica vero, prudens & Arateis in plerisque conſentiens, ver- Ne.
tonem, ſciens, quod imperfecta ea eſſent. Tra- ſibus iambicis, quos a Morello editos, 525*
Otts goedias* praeterea eum, itemque de iambis latinis expreſſit, & notulis illu- « Patiſ.
Ddſi⸗ Republica ſcripſiſſe refert, & Tragoedi- ſtrauit Florens Chriſtianus, qui Poe-1584.
nul ett, as quidem eius XIIII ſeſe vidiſſe Hie- mation illud Georgii Piſidae eſſe, Em-
orum rrronymus ait. Neanthes iuuenile o- pedocli perperam adſcriptum, putabat.
. H * Tragoedias Iuniori Empedocli, alii rectius tri- bymni, quorum Menander Rhetor meminit.
te⸗ bui putant, vt memoratum cl. Fabricio Bibl. Gr. L. Phyſicam Empedoclis ad examen reuocaſſe videtue
Hera- II. c. XX. p 466. vbi ea de re pluribus dicturum in Hermachus Epicureus in XXIV libris *sεd⁰οαα
1smo⸗- lencko veterum Tragicorum ſe ait. Sed promiſſi ε Eesbonεναρ,, quos memorat Laert. X, 25.
ille oblitus, ea de re in illo elencho habet nihil Haut vide Fabric. Bibl. Gr. L. II. c. 12.
dubie tamen Heraclidem, Serapionis filium, reſpi- XX Eorum partem Aurea carmina fuiſſe cenſes
cit, quem Laertius tragoedias, alii Empedocli tri- I. c. cl. Fabricius, eo inprimis nixus argumento.
nEn- buere ait, VIII, 58. quem noſtri Empedoclis pro- quod illa carmina diſerte Empedocli tribuantur ab
imum nepotem facit, & Tragicum fuiſte, ait Suidas. autore OeoXαονενdsoaνον αουnris p. 20. Sed
U * Eius operis pars fuiſſe videtur liber 2r. Gιαα illud opus νvñ*d—odiay eſſe variorum Pythagoraeo-
0 deéτ—½τι , Aeliano Hiſt. animal. XVI, 2. citatus. rum, mihi probare videntur eiusdem ſententiae
Wams Tum, quod bſellus laudat æε N & Tzetzes ad verſus, quales in breui adeo ſcripto poſuiſſe vnum
. 29 6 4 Pto p.
n. E. Lycophronem veαααςopus. Eorse & Phyßei autorem, veroſimile non eſt.
s .
LIlI 11 Demetrio
lles .

98⁸
De k. oet. Pemetrio Triclinio tribuebat Voſſi-
vs. Sed antiquius vtroque opus efſe,
„Fabric. Mon contemnendis argumentis euin-
Bibl. Gr. Ca. Empedoclis an ſit, in medio relin-
L. II. c.

XII. p-=
467.
Plut, Pl. 6Vaituorelementa admittebat, ignem,
Ph., 1,2. aerem, aquam, atque terram, duo-

que principia, amicitiam & contentio-
nem: quorum alterum coniungendis,
alterum ſeparandis rebus, & deſtruen-
dis aptum ſit natum: Sic autem de iis
ipſe:
Radices primum rerum tibi quaiuor
egdam
Iupiter aethereus, Iuno vitalis, ad hos
Dis
Et Neſtis lacrymis humanos quae ri-
. gat alueos.
Nempe lgnuis ei, vel agther, Iupiter eſt,
² Stob. Iuno ger, Pluto terra, Neſtis fons

Ee S *mortalis, (qui eſt ſemen & aqua] Eos-
25 par- dem vVerfus ita fere repreſentat Laer-
tim v tIIIS: à .
Plutar-
Murer Ipiter albus, & alma ſoror Iuno at-
dim vt „„due botens Dis
Laertius Er Neſftis, lacrymis hominum, giae
rehrat. lumina complet.
lentat: „ 171. 2
gemi- Qui addit? Iouem ignem, Iunonem

na ſunt lérram, Aidoneum aerem, Neſtin a-
ap. Stob. quam dicit, iſtaque aſſiduas ait verſare

1. c. vices, deſinere nusquam, eſtque aeter-
. n rus Xτα illum hic rerum ordo: vnde
Plar. te & iſta ſubücere eum refert:
1, 13. Nonunquam connetit AlOh, ſimul
Oον- omnia, rarſis
iz. „. Nonnunquam ſeiuncta iabet CON-
„αVα⁵6 7 —„
4 Stob. 1ENIIO ferri.
Ecl. 'hyÿl. Quatuor elementis priora funt, exi-

c. cap. gua quaſi fragmenta quaedam“, ele-
27 5 bs merfttorum veluti elementa partium
ſimilarium, & figurae rotundae. 4

I. c. sap. .
5. Mundus vnis eſt’, non tamen vni-

PARS VIII. EPEDoCLES. CAb. VII.

quendum: Fragmenta eius nonnulla in
oe philoſophica H. Stephanus col-
egit. .

CAP. VII.
DOCTRINA EMPEDOCLIS.

verſum abſoluit, ſed pars exigua eſt vni⸗
Verfi, reliquam partem materia abſol-
vit iners.
Natura nihilaliud, quam elemento-
rum miſtio eſt & ſeparatio, ita enim blut. le.
in primo Phyſicorum loquitur: cab. 39.
Tam quod naturam mortales nomine
dicunt,
Ioc nihil eſt: neque enim mortem na-
tura, vel ortuun
Humano praebeigeneri. Nam mix-
tio tantum,
Mixiorumque ſubeſt quazdam ſocre-
tio rebus;
Idque homines vuigo NATVRAMdi-
ceré Huerunt. Plut. Pl.
Mundus ſolis eircumſoeribitur ſphae-Ph.II, I.

ra, quae limitem eius conſtituit. 7eαυ5oο;=
Dexira mundi pars eſt, quae ad tro- phet .

picum cancri vergit, lacuasé,

quae ver- II, 10
git ad tropicum capricorni.

Statuit item Empedocles, iuxta cum Plut. I. c.

omnibus, qui mundum exminimis cor-b 24.
poribus putant coaluiſſe, concretioni-
bus & ſeparationibus omnia abſolui,
generationem vero, & rruptionem ne-
gault. Compoſita, non qualitate at-
que atque alteratione, ſed quantitate &
cOa ginentatione, exiſtere dicens.

Cozlum ſolidum ipſi eſt corpus, ex bPlut. I. .

aere factum, ignis vi conſtipato, vt fieri Il, 11.
ſolet chryſtallum: continet autem in
vtroque hemiſphaerio igneam, aeream-
ve nHaturam.
Sdera igneae ſunt naturae, ex eo lin, 13
compoſita igne, qui aethere compre-
henſus, in prima ſecretione emicuit.
tehlae

.

D

laert,

eluein
ine ſun
gantur.
El ingel⸗
, l ſopenn
timggenu
benilphae
lendori
lem, Ue.
eſt, Lee nm
Aterarot
rulnſolis
ſormmaece
Aus ſolis
elleras: S
Voradhion
Plt. I, kini
) ſonum,
15nd Otinet
„. Bploc
Laert. Langet
VIII . ome
z. Gne
D. II, Hen
d Lere cr
NRekae
Wtlur
Ph. II. Mir

Dt. I,

1.

Plukll,

—

Laen. .
VIIg. P.
N u

S2
S.-
E=

nsgonmnlii,
tephum col.

crigneſtmni
Uateria ablol⸗

Amn elemento.

tot, imn enin fkltle.

litur: cH,.

rtales Momin⸗

mortem nic-
1
M ut.

lellon ſeefe⸗

ZAls.
. Dlut. M,
Pütur ſhue-ull,t.
kitnit. neer.

ueadtro. .
1 lut, lt.

iuxtacln t,l,c,
Unimmis ol-! 44.
Oncretionn.
lia alolui;
inem ne-
Ualitate at
untitatedt
ens.
orpus, llit. l. c⸗
to,Ntfei
AWten

Ngeten

, ex eoI,
RPre-
icuit.
Relut

DOCTRINA EIS

lbid. Srzellae inerrantes in chryſtallo coeli
defixae ſunt, Planetae vero liberi va-
gantur.
Laert. Syl ingens eſt maſſa ignea, lunam mo-

VIII. le ſuperans.
Plut. I, Duo autem ſunt ſoles, quorum vnus
209. Primigenius eſtignis, in altero mundi
V hemiſphaerio, hemiſphaerium ſuo
ſplendori ſemper oppoſitum implens.
Quantum ad eum, quem videmus, ſo-
lem, ille alterius hemiſphaerii lumen
eſt, aere impleti, calore permiſto, quod
aterra rotunda facta reflexione radio-
rum ſolis prioris,] in ſole cryſtallinae
formae colligitur, atque motum ignei
illius ſolis ſequitur. Quae clarius ita
efferas: Sol nihil eſt aliud, quam refle-
xio radiorum lucis, ab igne, terram am-
biente, procedentium.
Plut. I, Sotſtitiorum cauſam, ſolisue conuer-
²3. ſionum, ad ſphaeram refert, qua ſol
Continetur, ipſosque zropicos, ne lon-
27. gius procedere poſſit, mpedientes.
Laert. Laumnaez diſci formam tribuit¹: eamque
W duplo maiore ſpatio a ſole quam a terra
lut. Lc. qiſtare ait.

a Plut. II

cap. 31. A. . .
Plut. III, HMyems exiſtit eæ praedominante in
8. aere craſſitie, ſurſumque extruditur.

Aeſtas vero, ſi ignis praeualeat, atque
deorſum agatur.

Plut. III. Mare eſt ſudor terrae, aduſtae a ſole,
16. .

819
eumque ſudorem nimia ſui compreſſio-
ne emittentis.
Anmma omnis generis animalium, Laert-.
plantarumue ſpecies induit. Vnde de IIly.
ſe ipſo aiebat:·
Nam memini fueram qeondam pué
Atqué puella,
Plantaque, & ignitus piſcis, pernix-
que volucris.
denſus duilher Pro ratione poro- Plut. IV,
rum, atque aditus, quo res admittit, 9.
afficitur, vbi nempe recte ſe habeat,
quodſenſui cuiuis conueniens eſt ſen-
Speculorum repraeſentationes, à qui- id. IV.
busdam emanationibus ſunt, in ſuper- 4⸗
ficie ſpeculi collectis, & ab igne, qui ex
ſpeculo exiſtit, conſummatis, qui aerem
obuerſantem, in quem emanationes fe-
runtur, vna circumagat.
Eundem imaginem viſibilem atque .
radios coniunxiſle, idque, quod inde
exiſtit, radios ĩmaginis compoſitae ap-
Pellaſſe, Plutarchus teſtatur.
Auditus vento interueniente pera-id. IV,
gitur, auris concauum impellente: 6.
quod cochleae inſtar in gyros contor-
tum, atque intra aurem ſtudioſe elabo-
ratum, in eadem ſuſpenditur, & tintin-
nabuli inſtar feritur.
Pars animae princeps in ſanguinea
maſſa reſidet,

IV,

1d. 1IV, 2.

EPICHARMVS.

Laert.

Xtchagoram EPICHARMVS ert-
VIII/S. —

jiam audiuit, Cous, Helothalis fi-
lius. Is trimeſtris infans Megaras
Siciliae eſt delatus, atque inde Syracu-
ſas, vt ipſe in commentariis ſuis teſta-
tur. Eius ſtatuae tale inſcriptum legi-
tur carmen:

Quantum ſubiimis ſol coeli Edera
. Vineoi!, .
Quanto vis pelago maior ineſt Rau-
Viis,
Tuntum egoprofftteor ſophia praeſtare
Epicharmum,
Cui Gracuſa comis patria ſerta
dedit.

Lu II 2 Commentaria

320 PARS VIII.
Commentaria edidit, in quibus phy-
ca tractauit, gnomas propoſuit, me-
dica explicauit, ſolebatque addere

ARCHFTIAS.
commentariis paruas quasdam notas,
quibus ipſius eſſe agnoſcerentur. Obiit
annos natus XKC.

ARCHVYVTAS.

Fninr RCHYTAS Tarentinus extitit,
Andr. .
Semg di Mneſagorae, ſiue, vt Ariſtoxenus
Diſlert. * ꝛit, Heſtiaei filius. Hic Plato-

de Ar- Nem, cum a Dionyſio necandus eſ-
chyta. ſet, per epiſtolam eripuit. Admira-
Vazer tioni apud plurimos habitus eſt, in
79, mni virtutis genere. Nam ſepties
eiuibus praefectus eſt, cum ceteri plus-
quam annum imperare, lege prohibe-
rentur. Ad hunc Plato ſcripſit epiſto-
las binas, quod is ad eum prior ſcripfiſ-
ſet in hunc modum:

Archytas Platoni valere.
*Facis tu quidem recte, quod nobis,
te conualuiſſe ex aegritudine, epiſtola
ſignificaris; & Damiſcus idem nuncia-
uerit. De commentariis autem cura-
vimus, venimusque ad Lucanos, ibi-
que conuenimus Ocelli nepotes. Quae
autem ipſius de legibus, & de regno, ac
pietate, omniumque generatione, ipſi
habemus, eorum quaedam miſimus.
Reliqua modo reperiri non poſſunt:
cum inuenta fuerint, ad te deferentur.
In hunc modum Archytas. Plato au-
tem ita reſcripſit:,

Plato Archytae recte agere.

Quae abs te nobis allata ſunt com-
mentaria, dici non poteſt, quam li-
benter acceperimus, eumque, qui illa
ſcripſit, in primis admirati ſumus. O-
ſtendit enim profecto vir ille, dignum
ſe maioribus illis ſuis, antiquiſſimis at-
que optimis viris. Feruntur autem
iſti viri Myraei fuiſſe. Hi autem ex

illis fuere Troianis, qui cum Laome-
donte migrarunt, viri boni, vt de illis
tradita ſignificant.
ſunt commentaria, de quibus ſcripfi-
ſtis, nondum fatis elucubrata funt, vt-
cunque tamen nunc ſe habent, ad te
miſi. De cuſtodia vero ambo conſen-
timus. Nihil itaque adhortatione o-
pus eſt. Vale.
Ariſtoxenus refert, eum exercitui
praefectum, nunquam victum eſſe. Se-
mel autem, inuidiae ceſſurum, imperio
ſe abdicaſſe, quo facto, ſiatim in hoſti-
vm poteſtatem exercitus conceſſerit.
Naufragio periiſſe ex Horatio colligi-
tur, qui nautam inducit, ea de re ita
cum eoexpoſtulantem:

Temaris & terrue, numeroque ca-
rénitis Areonat
Menſorem cohibent, Archyza,
Pulueris exigui prope littus parus
Matinum
Munera: nec quicquam tibi pro-
deſt. .
Aerias tentaſſe domos, animoque
rotundum
Percurriſſe polum, morituro.

Cui reſpondet Archytas:
Occidit & Pelopis genitor, conniua

deorum,
Tithonusque remotus in an-
ras:
Et louis arcanis Minos admiſus, ha-
bentque

Tuartara Panthoiden iterum Orco

Quae apud me

Laert.
VIII, 82.

Horat. H.
I. od. 28.

hemij

Ter
Nera

u
Nn

Daon.

I Mtar,

ur. Obüt

Laome.
1 e Ulis
pud me
ſoripſ⸗
funt, t-
t, Ad te
conſen.
tione o-

Vercitlilen.
ele Ze. 7ll ,.
imperio
inhoſti⸗
eſlerit.
coligi
re 1t
Morat. .

l,eà29,.
le ce.

,

R69
herus

Uipre
mnogle

.

omils
in ℳ.

,l.

0rc

ARCHFTAS

Demiſſum: quamuis clypeo Troiana
refexg
Temporateſtatus, nihil vltra
Noeruos atque cutem morti conceſe-
rat atrae:
Iudice te, non ſor didus auctor
Naturae, verique. Sed omnes vna ma-
net nox,
Et calcanda ſemel via leti.
Dant alios Furiae toruo ſpectacula
Marti:
Exitio eſt auidis mare nautis.
Miſta ſenum ac iuuenum denſantur
funera nullaum
Saeua caput Proſerpina fugit.
Me quoque deuexi rapidus comes O-
rioni⸗s .—
UWlyricis Notus obruit vndis.
Arstu, nauta, vagae ne purce malignus
arenae,
Oshbus & capiti inhumato
Particulam dare: ſic, quodcunque
minabitur Eurus
PFluctibus Heſperiis, Venufmae
Pledtantur ſyluae, te ſoſpite: multa-
que merces
Vnde poteſt, tibi deftuat aegus
Ab loue, Neptunoque ſacri cuſtode
Tarenti. S
Ndegligis immeritis nocituram
Poſtmodo te natis fraudem committe-
re forſan.
Debita iura, vicesque ſuperbae
Te maneant ipſum; precibus non lin-
quar inultis:
Tequepiacula nulla reéſoluent.
Quanquam feſtinas, (non eſt mora
longa) licebit
Iniecto ier puluere curras.
[Primus hic Mechanica, mechanicis
principiis vſus, forma artis concepta,
2 Laert, tradidit“, cochleasque fecit, & troch-
VUI, 23. leas. Simulacrum item columbae e li-
Phauo- gno fecitt, volans, quod tamen, vbi ſe-

rin. ap. . .
Geil. mel conquieuiſſet, ſeipſum rurſum

12. . .

confugere iniuria affectos.

LII 3

8²¹

eleuare non poſſet. De cubo ab eo
duplicato adtum in vita Platonis. [De
duabus mediis proportionalibus e di-
midii Cylindri ſectione inuenieradis,
datis duabus lineis, videndi Laertius, Laer
. III, 82.
& Plutarchus 4. Crepitaculum quoque 4 lut.
inter eius inuenta refertur. ] Villico Marceil.
iratus', male, dixit, tecum ageretur, p. 30 §.
niſi ego ira valde exarſiſſem. e Arid
Moribus erat modeſtiſſimuss, omnis- de. n

que in ſermone foeditatis abſtinentif- VIII, 6.

ſimus, ita, vt ſi quae eſſet obſcena pro- Diogeni-
ferendi neceſſitas impoſita, muro pO- au. Pro-
tius inſcriberet, quamore proferret. verb. IIl,
Dicere ſolebat p, ſi quis in coelum a-? Pjur.
ſcendiſſet, naturamque mundi & pul- de puer.
chritudinem ſiderum perſpexiſſet, in- inſtit. p.
ſuauem illam admirationem ei fore, 10. D.
quae iucundiſſima fuiſſet, ſi aliquem SS
cui narraret, habuiſſet. . 31. .
Hominem ſine dolo, rem aeque re- 171.
pertu difficilem aiebat, ac piſcem ſine & Ael-d
fpina. Iudicis arque aſyli eandem aie- K. XIV.
bat eſſe rationem, ad vtrumque enim G de
amic. C.
Omnem Rempublicam?, ex princi- 23.
pibus, ſubditis, & legibus dicebat con- Aelizn.
ſtare, atque ex his, qui praeſtent, eos
imperare, virtute inferiores parere de-X Stob.
bere. S .2. S. XLI.
[Naturam temporis primus defini- p. 263.
uit, quod ſit numerus quidam motus,! Sim-
vel etiam ſpatium naturee totius vni- SS
verſi. Obſeruauit etiam, vt eſt apud A- Ariſtot.
riſtotelem ", in motu naturali quocun- Iambl.
que eſſe aequalis proportionem, iuxta- commn.
que proportionem omnia moueri. in prae-
Okaρoaoν„ο eiUs de voluptate Cato re- m probl
fert apud Ciceronem , quae ita fere xVI, 10.
habet: Nullam capitaliorem peſtem, De Se
quam corporis voluptatem, homini- ned. c.
bus dicebat a natura datam: culus vo-
luptatis auidae libidines, temere, & ef-
frenate ad potiundum incitarentur.
Hinc patriae proditiones, hinc
rerumpublicarum

12.

822 PARS VITI AonPTASD

rerumpublicarum euerſiones, hinc

cum hoſtibus clandeſtina colloquia na-

ſci: nullum denique ſcelus, nullum ma-

lum facinus eſſe, ad quod ſuſcipiendum
non libido voluptatis impelleret: ſtu-
pra vero, & adulteria, & omne tale fla-
gitium, nullis aliis illecebris excitari,
niſi voluptatis. Cumque homini ſiue

natura, ſiue quis Deus, nihil mente prae-

Iambl.
vit. Pyth.
c. XXKI. p.
221.

in Categ.
Ariſt. p.
97. 103.
Simplic.
in Categ.
prooem.
Laert.
VIII, 80.

ſtabilius dediſlet; huic diuino muneri,
ac dono nihil eſſe tam inimicum, quam
voluptatem. Nec enim libidine do-
minante temperantiae locum eſſe; ne-
que omnino in voluptatis regno virtu-
tem poſſe conſiſtere. Quod quo ma-
gis intelligi poſſer; fingere animo iu-
bebat, tanta incitatum aliquem volu-
ptate corporis, quanta percipi poſſet
maxima. Nemini cenſebat fore du-
bium, quin tamdiu, tum ita gauderet,
nihil agitare mente, nihil ratione, nihil
cogitatione conſequi poſſet. Quocir-
ca nihil eſſe tam deteſtabile, tamque
peſtiferum, quam voluptatem: ſi qui-
dem ea, cum maior eſſet, atque longior,
omne animi lumen extingueret.
Quantumad ſeripta eius, refert lam-
blichus, eum, cum Syracuſas veniſſet,
Hieronis tyrannide palam a ſapien-
tiae ſtudiis omnino abſtinuiſſe, nume-
ris autem Pythagoraeorum aſtrinxiſſe
ſententias, ludendo, atque arcana qua-
dam ratione doctrinas Pythagorae pro-
ferendo.
De oppoſitis liber eius allegatur Sim-
plicio. . . 5
De vniuerſo, vel de vniuerſ natura,

in quo, vt Simplicius ait, primus diui-
ſionem rerum in decem genera, h. e.
praedicamenta propoſuit: extat ho-
dienum Graece a loach. Camerario:
Graece & Latine vero Venetiis edi-
tus. Claudian. Mamertus L. II. de ſtatu
animae Magniſicum opus Archytae de
rerum natura vocat. .
De ſapientio, Iamblicho commemo-
ratus, inſigni fragmento ex eo ci-
tato. ,
De Ente bliber Stobaeo allegatur.
De Principiis itidem eſt apud Sto-
baeum.
De Mente & ſenſuâ, eſt apud eun-
dem.
Deeuentibus innatura, Archytae li-
brum in monaſterio Germaniae reper-
tum, teſtatur autor Luminis animae“.
De mathematica ſcientia, quod ma-
xime genuinum eius opus eſſe dicit
Porphyrius †
De Decades eſt apud Theonem.
Harmonicum. h
Mechanica , quorum autor tamen,
ab Archyta, de quo hoc loco agimus, di=
verſus eſſe dicitur Laertio.
De tibiis.
De dodltrina morali. *
De lege EC&iuſtitia. *
De beno & beato viro.*
De puerorum inſtitutione. 1
Defnitiones. 4 7
Epiſtola.“
Archytae à ρaραoτudodcw citantur Athe-
naeo, eaque noſtri eſſe probabile fit

ex eo, quod Iamblichustradit,

a Proetrept. c. 3. p. I2. 15. I7. 18. emendatiora
ap. Gale opuſc. Myth. p. 732. b Stob. Ecl. Ethic.
p. 158. C Id. ib. p. 80. 82. d Id. ib. p. 92. &
Iamblich. de diſcipl. Pythag. III, 8. * Heidenr.
Pand. Brandenb. f in Ptolem. Harm. p. 236.
adde Stob. ſerm. 41. p. 268. Iamblich., de diſcipl.
Pyth. III, II. £ Theon. p. 166. h Nicom. A-
githm. IL. p. ö. i Vitruu. praef. L VII. k La-

1 Athen. L. IV. extr. m Stob.
S. I. p. 12. q. A Id. L. XLl. p. 268. Epiſt. Ar-
chyt. ap. Laert. VIII, 80. * Stob. Serm. I. p. 13⸗
III. p. 45. P Philoſtr. vit. Apoll. Tyan. VI. 31.
Ariſtot. Metaphyſ. VIII, 2. † ap. Laert. VIII,
80. 1 vit. Pyth. c. 29. & 34. ita colligit cl. Fa-
bricius Bibl. Gr, L. II. p. 482.

ert. VIII, 82·.

[Pythagoraeos

14 Leett; tae
VIII, 82
—

Liett.

VII. 8

tame.
ſe de
ſctip

N

Immemo.

eggtur.
pud Sto⸗

ud eun.
lytneli.
e reper⸗
Uae.
dod ma-
lle dicit

AM.

Athe⸗
bile t
trachit
n Kob,
iſt. 4⸗
lp.l).
VI. 1.
Vl,

8. Er

. ALCMAEFEON.
[Pythagoraeos primos fuiſſe, qui de ci-
bis rite praeparandis libros edide-

rint.]

Quatuor autem numerantur Archy-
a2 Laert, tae , primus, hic ipſe Philoſophus.
VIII, 82. ð

b He-

Socandus, Mitylenaeus Muſicus b. Tor-
tius, qui de agrorum cultura ſcripfſit, onρbhtr
[cui èasoντσuτoο nonnulli tribuunt, an- Arhen.
tea nobis memorata.] Quartus, Epi- XII 8.
grammaticus poeta. Qulbus guintum Varto

nonnulli, Architectum adiiciunt. zmell.pat.

ſim.

4 Laeft.

ALCMAEON. VZM

LCMAEON, Crotoniates, & Py-
thagorae auditor fuit, vt pluri-
mum in Medicina verſatus, ſimul
tamen de natura diſputauit, multas -
Je docens rerum hbumanarum cauſas.
Primum eum tractatum de naturalibus
ſcripſiſſe exiſtimatum eſt Phauorino.
Lunam hanc ſempiternam habere na-
turam ſtatuit. Fuitque Perithi filius,
ſicut & ipſe in principio operis ſui te-
ſtatur. Alecmazon, Croioniates, haec
ait, Perithi ſilius, Biontino, & L'eoni, &
Bathylo. De inuiſibilibus & immor-
talibus rebus manifeſtom quidem ſcien-
tiam habent Dii, quantum vero conii-
cere hominibus licet &c. Anlmam
immortalem dixit, mouerique eam
perpetuo, inſtar ſolis.

RS — .

Laert.

VIII, 84. . .

Statuit planetas fixis ex aduerſo, Plut. P
hoc eſt, ab occaſu ad ortum mo- Ph. II, 16.
veri.
p Autdire item nos inani, quod intra Id. IV,16.
aurem eſt, id enim perſonare appel-
lente aere, omnia quippe ſonare va-
Ccua.
Humiditate & tepore, qui in lingua Iq. IV,
eſt, diſcerni ſapores. . 18.
In cerebro eſle partem animae prin-Id. IV,
cipem, ea ſentiri odores, ſpirando ab ea 17.
attractos.
Mulos ſteriles eſſe, ob ſeminis tenui- IJ. V, 14.
tatem, ſiue frigiditatem: mulas, quia
matrices earum non hient.
VLoetum in vtero ali per totum cor- Id. V, 16.
pus, quod ſpongiae in morem recipiat,
quae alendo ſunt idonea.

*õ Ouid vero ea ſibi vult Alcmaeonis doctrina,
vel; quo ſpecétare hoc diéctum poteſt? Nempe
male Diogenis Laertii verba repraeſentabat Stan-
leius: apud eum enim; iuxta doctrinam Ale-
maeonis; 300 Toë rXπrα ε Tr—“ν gιαοννσ,
multa in rebus mortalium ſunt duo. In cuius
textu, ne vitii ſuſpicio ſit, eadem habemus a-
pud Ariſtot. Meraphyſ. V, I. Vbi de Alcmaeone;
Gnes! Jdo eSe to r σπι 1αναſροαρ
veæ/ν, eum autem T& **οντειτατυνας intelligere,
Ariſtoteles addit, & quidem rc Tνε+οοανôρ con-
traria, quae forte fortuna obueniant, qualia ſint
album, nigrum, dulce, amarue; bonum, malum, ma⸗
gnum, barunm; &. Sed minus ea Arifſtotelis ex⸗
plicatio ſatisſacit Merieo Caſaubono ad Laertii I. c.
Si nihil aliud enim, inquit, Polait Alcmaon, nihil
magnum,aut nonum dixerit. Cui enim, cui natu-
ra non ignota penitus, nen elſeruatum ? Ipſe igi-
1

tur ex Pythagoraeae ſcholae, cuius Alcmaeon fuit,
haec explicanda placitis ducit. Pythagorae au-
tem T idem ac 76 σασαο, Oαορ bonun,
mens, Deus. Ad autem „X materia eſt, &
principium mali. Hoc igitur ſibi eum voluiſſe
TA ρρροvοov vvvοιoπσ h. e. malorum in vita huma-
na maiorem copiam eſſe. Quod & ipſum quam-
vis nouum valde non eſſe agnoſcat Caſaubonus;
nouitatem tamen in modo exprimendi eſſe cen-
ſet, cum in voce 30oο ratio mali contineatur. Ve-
rum putem, Ariſtotelis ſententiam retineri poſſe
commode, vt ſcilicet intelligatur tota hominis
vita obnoxia eſſe contrariis, & quidam, quae ſint
T1 T5α, vel T Nbντο, vt ſenſus ſit: eſſe ſuas
plerisque rebus humanis bices: quod nouo & ele-
ganti modo exprimitur ita: duo r TπMXü
7ν*&ασNÜNw0ℳοöαν Cni geminum iſtud Platonis,
r5Xsαα * &ατντI% Tαι ανRMÜh6oτo.

Primum

524 PARS VIII. HIPPASsVS PHILOLAVS.

14. v, 17. Primum in vtero caput formari, par-
tem ſcilicet principem.
Id.v, 24. Sonmum exiſtere ſanguinis in con-
curſum venarum receptu: eiuſdem
autem diffuſione nos euigilare, ple-
num autem abſceſſum, mortis eſſe cau-

m.
Cauſam bonae valetudinis continen-
tem eſſe aequabilitatem facultatis hu-
midi, calidi, ſicci, amari, dulcis, ac reli-
quarum qualitatum. Contra ſi qua

4
Id. V, 30.

harum qualitatum ſola praeualeat, in

ceteris morbum gigni: vna enim ea-

rum ſi praeualeat, id reliquis exitio
omnibus eſſe, atque morborum eſſe
cauſam eſßycentem, ſi calor, vel frigus,
praedominetur: materialem, ſi humo-
res vel deficiant vel redundent, vt ſan-
guinis vel cerebri nonnulli defectu la-
borant, cum ſanitas contra ſit tempe-
ries qualitatum concinna, certa inui-
cem ſibi proportione reſpondentium.

HIPDPASVS.

Caert. L. IPPASVS Metapontinus fuit,
84. vel, vt aliis placuit, Sybarita*, ex

Pythagorae ipſe etiam ſchola. Eum
Vit. Py- Iamblichus, in mari perüſſe ait, feren-
thag c. tem debitam ſuae impietati poenam,
18. P 88. vt qui Pythagorae ſacra prodidiſſet.
Laert. c. Is rerum omnium principium ignem
elſſe ſtatuit, ex quo omnia ortum du-
cant, atque in eum vltimo reſoluantur.
Eius ignis extinctione gigni res omnes,
eiusque partes eraſſiores condenſatio-
ne in terram coaleſcere, quae igne vi-
ciſſim ſolutae, in aquam abeant, hanc
exhalantem, in aerem verti. Mundum

vero, & omnia corpora conflagratione
ſoluenda eſſe. Principium igitur eſſe
ignem, ex eo enim omnia extitiſſe, eſſe
etiam finem, vt in quem omnia reſol-
vantur.
Idem mutationi mundi certum ali-
quod tempus praefixum eſſe defendit,
eſſeque vniuerſum finitum, & ſemper
in motu conſtitutum. .
Scripto eum reliquiſſe nihil, autor
eſt Demetrius.
Fuit vero &alius eo nomine, Lace-
daemonius, cuius quinque extitere de
Republica Lacedaemoniorum libri.

pHILOLAVS.

Laert. HILOLAVS Crotona ortus, ipſe
VIII, 84. Lquoque in Pythagoraeis, ab hoc
Pythagoricos libros emendos vt cura-
ret, Dioni ſcribit Plato, mortem oppe-
tiit, tyrannidis occupandae ſuſpectus.
Id & Plut. Omnia necekſitate ac Harmonia conti-
Plac. Phil. neri defendit, primusque fuit, qui ter-
III, 13. ram in orbem moueri docuit, quam ta-
men Hicetae Syracuſii alii laudem eſſe
malunt. Scripſit librum, eumque, vt

Hermippo ex alio quodam ſcriptore
relatum, Plato Philoſophus, cum in
Siciliam ad Dionyſium profectus eſſet,
emit a Philolai conſanguineis argen-

ti minis Alexandrinus XL, atque in-

de Timaeum transſcripſit. Alii a Dio-

nyſio accepiſſe Platonem aiunt, cum

eum exoraſſet, vt adoleſcentem ex
Philolai diſcipulis in carcerem abdu-

ctum, dimitteret. Hunc primum

* Sybaritam qui Hippaſum dicat, neminem noui. Forte Crotoniata ſcripſerat Stanleius ex lam-

blicho Vit. Pythag. c. I8. p. 81.

Demetrius

Demetrin
rerummn n
tium en
mundust
ommia.
le oet. Rehn

en. h. thugora

583. ex Vbil
bus vere
conleſli
circum
Phuonae
Des, 1
eualere
aufugi⸗
ſeſe am
(Oibe
Verum
invira

—

lukt. VI
W. Lm
tra, M
Gwüde
un
Wn
80
pat
fug
tus,
med
qui⸗
d
AMhe
i⸗
Duo
red
iut

Ch

metrin

—
dendlen, in D F VDOXVS 8 5
n enimn er. Demetrius teſtatur Pythagorica de Duplicem eſſe ſtatuit mundi interi- ur lne.
lis eriti, rerum natura edidiſle, quorum ini- zum, vnum, igne coelitus defluente „ Ull. l, 5.
borun ell tium eſt: In enundo natura apte alterum, lunari aqua, per reuolutionem
brelfüinn coagmentata eſt ex infnitis ac finitiæ, aeris effuſa, atque horum exhalatio-
n ſhemno- mundusquetotus, &, quae ſunt in ipſo, nes eſſe alimentum mundi. .
ent, Vtſin. nm ntg. Sbplem diſcum vitreum eſſe docuit, Ylut. II,
cefech h. desoer⸗ aoarun lurarcho, Polchrun Py- qui reuerberantem ignis mundani o- 20.
ſttenre. 583. — S eacka 1iia Per rani⸗ mnis ſplendorem accipiat, lumenque
certi imui. . SX VTDiDus elccta. aäuerui, Müperiete g gos, quaſi per infundibulum, tranſ-
ndentium bus vero Metaponti quadam in domo mittat: vt ſol videatur ignis in coelo
. conſeſſum agentibus, Cylonii ignem ] vero quod ab eo procedit ſpeculi
r— F 4 . » »
— Srdaners iia uni inne⸗ habeat formam, tertio vero ſplendor
1la0 Net, & Lyludtc, qt e. Siſtat, qui a ſpeculo iſto quaſi refle-
nes, robore & agilirate freti, flammas 1442. ſpergi h
euaſere; Philolaus quidem in Lucanos us nobis diſpergitur, arque hoc eſt. 1
fugrrione fugi us lumis dei lii uod ſolem vocamus, quaſi imaginis
Vrureſe aufugit, eoque incolumis delatus, aliis i a8 imaginem.
Ctllzel ſeſe amicis adiunxit, qui iam rurſus M .
Nnikeſe. coibant, Cyloniis viribus ſuperiores. T erram dixit in orbem circumferri Ia IIl, 3.
Verum ea de re pluribus actum ante circum ignem, obliquo circulo, in
gtum a-- in vita Pythagorae. morem ſolis & lunae.
defendtr, .
S EVDOXVS.
I tor Loert. VDOXVS Gnidius fuit, Aeſchi- mendatitias ab Ageſilao litteras ad Ne-
1IX, 86. nis filius, Aſtronomus, Geome- ctanabin ferens, a quo & ſacerdotibus
ne, Lace- tra, Medicus, Legislator, Geometriam eſt commendatus. Ibi moratus an-
Ntiterede quidem ab Archyta didicit, medici- num I, & menſes IV, mento attonſo
nlibri nam a Philiſtione Siculo, vt Callimacho atque ſupercilio, octo annorum hiſto-
affirmatum. riam, iuxta quosdam, conſcripſit. Inde
— Platonis quoque auditorem fuiſſe Cyzicum, atque in Propontidem venit,
Sotion ſcribr. Nam cum annum philoſophiam profeſſus. Mauſolum
.B XXIII aetatis ageret, ſummoque inter itidem videre voluit: vnde Athenas
ſeriptore paupertatis anguſtias diſcendi ſtudio reuerſus eſt, habens ſecum diſcipulos
cun ein flagraret, Socraticorum gloria excita- plurimos, Platoni vt faceret aegre,
lus ellet tus, Athenas contendit, cum Theo- iuxta nonnullos, qui eum admittere
Angen. medonte Medico, a quo & alebatur, olim recuſauerat. Sunt, qui dicant,
tque in⸗ quippe cui in deliciis fuiſſe a nonnul- conuiuium Platoni celebranti, ipſum,
liabio . lis dicatur. In Piraeeum autem delatus, plures cum eſſent, hemicyclium accu-
nt, cum Athenas quotidie adſcendit, ibique au- bitum monſtraſſe.
tem ex ditis Sophiſtis, ad portum eſt regrefſus. Nicomachus, Ariſtotelis filius, illum Ia.
Nobdu- Duosque ibi menſes moratus domum ait voluptatem ſummum bonum di
Vimum rediit. Inde rurſus, amicorum ad- cere.
—E jutus liberalitate, in Aegyptum cum Magno honore exceptus in patria
er ſa eſt; cuius rei indicio eſt honorificum

Chhryſippo Medico eſt profectus, com-

Mmm mm de eo

Id.

I4,

Id.

8²⁵⁶
de eo decretum. Apud Graecos quo-
que clariſſimus fuit, legesque qui-
busdam ciuitatibus condidit, easdem

item, iuxta Hermippum, in Aſtrolo-

gia, Geometria, alisque praeclariſſi-
mis ſcientiis inſtituit.
Tres ei filiae fuere, Actis, Philtis,
& Delphis. Canum Dialogos eum
compoſuiſſe, relatum Eratoſtheni. Alii
tamen ſua eos lingua Aegyptios aiunt
compoſuiſſe, in Graecam linguam inde
traduxiſſe Eudoxum.
Ab ipſo quoque accepit, quaecun-
que de Diis, de mundo, & coeleſti-
bus, litteris mandauit Chryſippus.
Erinei filius, patria Gnidius.
Scripta reliquit plura, eaque prae-
ſtantiſſima.
Filium item, nomine Ariſtagoram,
Chryſippi parentem, Aethlii diſci-
pulum.*
Olympiade CIII floruit, mortem
obiuit annos natus LIII. In Aegy-
pto apud Ichonuphyr, Heliopolita-
num, degentis pallium lingere apis eſt
viſus, celebrem ergo eum fore, ſed
minus longaeuum, ex eo oſtento ſa-
cerdotes praedixere. Et haec quidem
Laertius. .
Si Olympiade igitur CIII floruit,

aetatis autem anno XXIII Platonem

PARS LX. HERACIITVS CAL. I. I.

audiuit, erraſſe oportet Euſebium,
qui Olympiad. XCVII initio eum
ſfioruiſſe ait, ſeptimo poſt Socratis ex-
ceſtlum anno, quo tempore multum
inclaruiſſe non potuit Eudoxus, Pla-
tonis diſcipulus, ſi tum extitit quidem,

extitiſſe autem Ciceroni etiam eſt Cic. de

affirmatum. Eundem cum Platone Diuin.
in Aegyptum profectum eſſe docet bzdes
Strabo“, coaetaneum eius ait Suidas.“ XIV.
Scriptorum eius Octaeteris Cenſorinodp⁵. 656.
commemoratur. * Suid.
Terrae deſeriptio (Yie zegedbe) ab
Athenaeo“, quod ipſum forte eſt opus,
quod T s rs 10* ebρo oias vocCat e Athen.
Strabof, cuius varii ſunt libri, quo-L. vI. p.
rum (ſextus) a Stephanos citatur, at- 288. C.
que a Porphyrio ' ſeptimus. igiah.
Phaenomena commemorantur ano-1, II. p.
nymo vitae Arati ſcriptori. 100. C.
Alterum eius opus idem memorat, 8 Steph.
quod karαν ντIvdʒ Hipparcho dicitur, in Asa-
vtrumque ad αwvosEiν eius refert cl. "* Aol-
Fabricius Bibliothecae Graec. Lib. III. u porph
Cap. S. cui & Eudoxi peaksrosnra, Vit. Pyth.
Canum dialogi, & leges, praeterea com- p. 183.
memorantur.
Fuere & alii homonymii, Rhodius Laert.
Hiſtoricus, & Seculus alius, Poeta UIII, 90.
Comicus: Gnidius item Medicus, &
ius Cyzicenus. Sed de Pythagoraeis
tis.

d de die

* Aliter accipiunt iſta eruditi Laertii inter-
pretes, qui ita: Huius flius Ariſtagoras fuit,
cuius Chryſippus, Aethblii flius, diſeipulus fuit,
cum quibus faeere malim. Quid enim illius in
Philoſophis Aethlii nomen, vt hic commemorari

mereatur? Praeterea Graecae linguae genio ea in-
terpretatio maxime eſt conformis; ita enim Grae-
ca: TSS⅝ ρο ς Aoαεο*αννσα * Xρερρι⁰.
7os As ααντ.

HISTORIAE

Eudok.

nat. c. I8.

d c.
ſttis
etian
P
at,
gil
tale
nan
tud
ne⸗

Ctero

5
Lan.
I, 1.
d Strom.
1p302.
B.
cad Am⸗
Phidam.
Il,,55.
64, Lu-
bin
Kob.

erm,

W.
75.

eLaert
3

Liett.
1.

lbinn
ltio eum
ocratizex.
e multum
ANs, Pl.
quiden,

—

etlum eſtect d,

Plrone Diin,
ſe cheer ben
t Kichis e der
S
egil
40g4) id Tilk.

tatur at. 2,0

1 Ktrab. e
ur eno-, I.
I00. C.
Hemorat,?teph.
Gcitun iu
lert Na, Ar
. M.
eeenel, Vit byth,
elCON. p. 183,

Dhodiurilaer
III,9o.
Poen0

icls, &

ded

goreis

io ea in⸗
nim Grze⸗

En.

.

R

NATALES, PRAECEPTORES, VIA EPHESI ACA.

PHILOSOHICAE

PARS IX.

HISTORIAE

7

827

HERACLITI SECTAM
W COMFPLEXA.
C&QA. I.
PATRIA, PARENTES, PRAECEPTORES [ET ITINERAI
HERACLITI.

T ſchola lonica, cui nomen illud
aloco inditum fuit, in quo pri-
mum eſt conſtituta, cum omni-
bus reliquis, ex ea deriuatis ſectis,
id commuyicauit, quamuis longe diſ-
ſitis locis florentibus: ita Pythagorae
etiam ſecta, quae aloco, in quo initio
plantata fuit, Iialicoe nomen indue-
rat, omnes ab ea ortas, quamuis lon-
giſſime remotis ab Italia prouinciis na-
tales debuiſſent, illo nomine denomi-
nauit. Sectarum vero iſtarum qua-
tuor numerantur, Heraclitea, Elea-
uca, Septica ſ. Pyrrhonia, & Epicasr ea.
Harum primae Autor Heraclitus
Tuſe. V, EXtitit ,‚Epheſius patria, cuius patrem
36. Blyſonem vocat Laertius, Clemens?
Laert. Bauſonem, Suidas Bloſonem vel Bleuto-

IX, I. nem; vel, quod aliis placere ait, Horaci-
b Strom. „

a Cicero

I. p. 302. . 8
D culum Heracleodorum habuit, cuius
cad Am-mentionem in epiſtolis ſuis fecit.“
phidam. Ait Ariſtonymus“, iuuenem Hera-

I P56. clitum virorum ſapientiſſimum fuiſſe,
„Lu-

ni qui Heracion eſt Laertio.] Auun-

rilem aetatem euaſiſſet,
bat ignorare.
Addit Laertius, neminem eum au-
diuiſſe, ſemet inueſtigandae veritati
dediſſe ipſum, omniaque ex ſemet-
ipſo didiciſſe profeſſum. Merito ta-gad La-
men r ααιι Caſaubono & dubitatum ert. lc.
fuit, an recte mentem verborum He-
racliti ſecutus fuerit Laertius, quae
referenda ſint potius ad accuratum ſtu-
dium, quo in ſeipſum inquireret, iux-
ta Delphici Apollinis effatum, NOSCE
TEIPSVM. Quo ſpectat, quod Plu-à adu.
tarchus " allegat, memorabile eius di- Colot. p.
Gum: meipſum exculz atque examina II8. C.
vi. Nec ipſi Laertio praeteritum, ².
quod Nenophanem audiuerit, Sotio- 'i3.
nis teſtimonium: cui a Suida * Hip-Hg ‧ꝝ
paſus quoque Pythagoraeus additur.
Alias quoque notum, ab Orpheo Clem.
pleraque eum accepiſſe Alenan.

Floruit autem circa Olympiadem Strom.
LXIX m Darii Hyſtaſpis temporibus“. 5.
[Per plurimas terras inacceſſas in m Laert.

nihil ſo dice-

Fl. c.

.

bin. quippe 7ui noſſet, quod nihil ſeiret.
à stob. Laertius a teneris admirationi eum montem Atlanticum iter eum ſuſ- Ix, 14
Serm. fuiſſe teſtatur, & cum eſſet iuuenis, cepiſſe, a Proclo eſt memoriae pro- Sut
Xyr, b. dixiſſe, ſe nihil ſcire, vbi vero ad vi- ditum.“ ead'r Nn.
IX, 3.
VITA EPHESI ACTA. .

Laert.
1X, 1.

Lto ſupra ceteros animo fuiſſe, rum, vt pateat ex libris eius, Politicis
Laertius ait, contemtorem alio-

fortaſſis, ex quorum quinto Clemens
Mm m mm2 Alexandrinus

828
2 Strom. Alexandrinus“ ipſam allegauit [quam
I. p. 315. Laertius eam in rem citat ſententiam:
D. varia eruditio mentem non inftruit: a-
dit. le lias enim Heſiodum quoque & Py-
ge Muu thagoram, Xenophanem item, & He-
B3 4“a v6oο Cataeum, inſtruxiſſet. Vna nempe
&εa- ſapientia, noſſe [animum,] quando
*. & quomodo gubernentur omnia in
Sed vide OMhhlibus. . .
plura de [Proclus eo ipſo, quod ſe omnia
illius loci nofle profiteretur, reliquos ignoran-
emenda- tiae eum dammnaſſe ait. )
pud Gat- Homerum, item & Archilochum dignos
laker. dicebat, qui ex ſcholis eiecti, colaphis
not. in Caederentur.“ [Neſcio an inde Kuaæn-
Antonin. Tic turbator ſit dictus Epicuro, apud
ka⸗ 43. Laertium, an potius abobſcuro ſcri-
bendi genere, a quo &αrει nomen

maeum .— —
107. accepit“, & quod neque a grammaticis

"ap. quidem intelligi potuit.]
Laert. Inter argumenta ingenii eius, altio-

. ra ſpirantis, hoc quoque Antiſtheni
evid. au- Telatum: quod fratri conceſſerit re-
sores a- gnum: Laertios, quod, ſumma ei in
pud Me- patria delata autoritate, eam repudia-
nag. ad verit, quod peſſima conſuetudine ci-
Laert. vitas iam eſſet imbuta. Quamobrem ad

1X, 6. . In
Sext. fanum Dianae ſecedens, aſtragalis ibi
adu. luſit cum pueris, ad Epheſios, qui for-

Math. te aderant, dicens: quid miraminio
b69. perditi? nonne iſtud facere praeftat,
quam vobiſoum rempublicam admini-
ſrare?
Plurimum autem eum offenderant
I. e. Epheſiih, quod familiarem eius, Her-
modorum, exilio mulétaſſent, quae cau-
ſa ei ſeuerae in illos animaduerſionis
extitit, ita de iis ſcribenti: Merentur
Epheſu omnes, vt, antequam pube-
res euadant, moriantur, ſuamque ci-
vitatem impuberibus relinquant *,
quoniam Hermodorum, benefacto-

PARS IX. HERACIITVS CAP. I. I.

rem ſuum, expulere, dicentes: Neme
noſtrum meritis exeelat, talis vero
qui fuerit, alibi ſibi, & cum aliis vi-
tam ſeiat eſſe degendam.

Scripſit vero Darius, Perſarum Epiſtolge

eracl.

Rex, ad Epheſios, vt ab exilio Hermo- P.48 e4.
dorum reuocarent, & patrimonium Lubisi.
reſtituerent. Ad Heraclitum quoque
litteras dedit, vt ad ſe veniret, & a-
pud ſe vitam exigeret, rogitans, in
hanc fere ſententiam: J
Rex Darius Heracletum, Epheſium,
virum ſapientem, compello.
*Edidiſti ſermones de natura con-
*ſcriptos, intellectu & interpretatu
* difficiles. Quantum vero ego in-
“terpretando aſſequor, videris mihi
*facultatem aliquam adferre conſide-
rationis vniuerſi mundi, & eorum,
*“quae hinc proueniunt, & conſtituta
*ſunt in diuina aliqua motione: quae
*plurimos in horum inquiſitione &
*Cognitione remorantur, tum qui
*„multum in Graecis litteris profece-
runt, tum qui plurimum in Meteo-
*rorum conſideratione, ſtudii & dili-
*„gentiae poſuerunt, vt dubitent de
*„ſenſu eorum, quae ſolidis rationi-
cbus a te conſcripta eſſe videntur. Rex
„igitur Darius, Hyſtaſpis filius, te au-
dire, & ſecundum rationem ate in-
*formari cupit. Velociter ergo in con-
*ſpectum meum & aulam regiam per-
*vVenias. Graeci enim plerumque nul-
*lis ſapientum virorum praeceptis ob-
*ſequentes, illa, quae pulcherrime
cab ipſis ad vitam recte inſtituendam
*„& degendam, tradita ſunt, conte-
mnunt. Apud me vero in omnibus
*„“Primas obtinebis, & honorum titu-
*los ſingulis diebus, & vitam, tuis prae-
ceptis minime diſconuenientem.

* Graeca Laertii potius eum ſenſum fundunt:
ribusque ciuitatem relinquere.

merentur Epheſii omnes adulti mori, impube-

Simili

Laert, Gimin

VI 1 ſt, teſt
eumn vel
genetde Ad
Ttang,
An
aüle de
ira bl.

“ T
lg. T nun
montib
dens.
incurre
Parum
triorel
Dnla- tunvi
entium (qſion
lntz ume

n. Lu tſeh
bin do.
à 57.
3 .
NX

DDrrtun

Puchy
flins,
Pient
Citte
conN
rim,
ſacie⸗
impie
n
ſenn
un
Ver
pri
conit
tene
dern
cce
ſunn
mmi

—
3

temt
imi

1 ahir gi.

Derſirum ite.

lo Hermo Henc, .

nquoqne
Het, & 4.
Itans, in

Spheſtum,

tura con⸗
erpretatul
ego in⸗
ers mihi
Cconſide-
Leorum,
Ohſtituta
ne: qune
tione &
um qui
rofece
Weteo⸗
⸗
ttent de
rationi-
tur. Rex
,te Aü⸗
1te in⸗
incon⸗
m per
lnenul-
tis oh.
gerrime
lencdun
conte⸗
mmbus
mn tiu⸗
Pne-
—
mpube⸗

Simi

VIII, 3.

Tranq.

SrESSVs EIVS

vaert. Simili ratione Athenienſes contem-
1I, 13. ſit, teſte Demetrio, qui valde tamen
eum venerabantur. B
Senec. de Afſidue autem improbam hominum

An, c. 4.
adde de
ira L. II.
c. 10. Andem, inquit Laertius“, homi-
num odio ſeceſſit, vitamque in
montibus egit, olera ac herbas come-
dens. Nempe offenſam eius, in quam
incurrerant, ipſum contemnendo, haut
parum augebant Epheſi, vnde, Deme-
trio referente, ab iis neglectus, priua-
b ap. La- tam vitam agere maluit.?* Eius rei oc-
ertium caſionem ipſe in duabus ad Hermodo-
VIII 15. rum epiſtolis exponit, quarum prior
gso. ita ſe habet:
Heraclitus Hermodoro.
ccNon amplius tuum proprium in-
fortunium moleſte feras, Hermodore.
Euthycles, Nicophontis illius ſacrilegi

63

filius, impietatis me accuſauit, virum ſa-

pientia praeſtantem. Linguae proca-
citate ſuperans: quaſi arae, ad quam

H conſtiteram, meum nomen adſcripſe-

rim, meipſum, homo cum ſim, Deum
faciens. Inde iudicabor ab impiis de
impietate. Quid cenſes? Videbor illis
impius, cum aliter, quam illi, de Diis
ſentiam. Si coecis de viſu ſit iudican-
dum, coecitatem viſum eſſe dicent.
Verum, o rudes homines, docete nos
prius, quid ſit ille Deus, qui in templis
concluditur? * Nempe piji eſtis, qui in
tenebris Deum collocatis. Et homo qui-
dem opprobrium duxerit, ſi lapideus
dicetur: De Deo autem tanquam veriſ-
ſimum, & commendationi eius aptiſſi-
mü, profitemini, e rupe natus quod ſit.

829
deplorabat vitam, & quoties in pu-
blicum proceſſerat, flebat, omniaque
ei, quae agimus, miſeriae videban-
tur.

. CAP. III.
SECESSVS EIVS.

O indocti ! non ſcitis, quod Deus manu
factus non ſit, neque a principio funda-
mentum habeat, neque circumferen-
tiam habeat, ſed vniuerſus mundus e-
ius templum eſt, animalibus, plantis, &
ſtellis variegatus? Inſcripſi aram Her-
culi Epheſio, vobisque hunc Deumre-

liquis adiunxi, non Heraclito .] Quod c Verba

ſi vos litteras non ignoratis, veſtra igno- vneinis
rantia mea impietas cenſeri non debet. melula
Diſcite ergo ſapientiam, & cognoſcite. nttie.
Sed non vultis, neque ego vos cogam. ln

ruditate veſtra conſeneicitis, propriis

malis delectati. Hercules autem Inon
vilis homo extitit, & hoſpitum ſuo-
rum interfector, vt Homerus ipſum
mentitus eſt. Quid ergo ipſum De-
um fecit: Propria honeſtas, & praecla-
riſſima illa opera, quae talia certamina
perfecerunt. Ego ergo, O homines,
nonne ipſe etiam bonus ſum? Sed pec-
caui, qui vos interrogem. Nam ſi nega-
retis, tamen bonus ſum, mihique plu-
rimi & difficillimi labores cum laude
ſuperati ſunt. Superaui voluptates,
ſuperaui diuitias, ſuperaui ambitio-

nem, proſtraui timiditatem, proſtraui

adulationem: non contradicit mihi
timor, non contradicit mihi ebrietas;
timet me dolor, timet ira, coronam,
vincendo iſtos, reportaui. Haecque
ego mihi ipſi, non Euryſtheo, obnoxius
feci. Non deſinitis tandem ſapien-
tiam contumelia afficere, & veſtra

x* Senſus Laertii hic potius eſt: eum vtut con-

temtum ab Epheſiis, Athenas tamen abire noluide,

inuitatum, patriam fe. praeferentem.

xX Quid ſit Deus, vt impios nos iudicantes, fi-
dem inueniatis? Vbi eſt Deus, in templis couclu-
ſus? ita Stanlei. ex aliis édd.

Mmm mm 3 peccata

830 PARS IX HERACIITVS CAP. III.

Lubinus peccata & ſcelera vobis ipfs infligere?
habet 7. Si poſſetis poſt quingentos annos e ge-
SS neratione poſtliminio reuiuiſcere, de-
prehenderitis Heraclitum adhuc viue-
re: veſtri autem nominis ne veſtigi-
vm quidem. Aequali tempore cum
vrbibus & regionibus, propter doctri-
nam, viuam, nec tacebor vnquam.
Quamuis Epheſiorum ciuitas diripia-
tur, & omnes arae deſtruantur, animae
hominum meae memoriae ſedes erunt,
Et ipſe Iluuentam vxorem ducam: non
illam Herculi adamatam, nam ille
ſemper apud ſuam erit. Alia vero no-
ſtra erit. Multas enim Virtus fluuen-
tas] producit, & Homero aliam dedit,
& Heſiodo aliam, & quotquot boni fue-
rint, vnam: illa vero eſt doctrinae
gloria. Annon ego pius Dun Buchy⸗
cles, qui ſolus Deum nodi? Tu vero
temerarius es, & impius, qui Deum
cenſes eſſe, qui non eſt. Nunquid, ſi
arae Deo non exſtruantur, Deus non
erit? Nunquid, ſi cui ara erigatur, qui
Deus non eſt, ille Deus erit? Nempe
lapides Deum teſtes. Opera Deum
teſtentur oportet, quale Solis; nox &
dies ipſum teſtantur.
teſtes, vniuerſa terra fructum produ-
cens, teſtis, lunae circulus, eius opus,
cGeleſte teſtimonium. ,·

Hermodors.
*Audio Epheſios contra me legem
laturos maxime illegitimamm. Nulla
enim de vno homine datur lex, ſed iu-
dicium: Neque norunt Epheſu, quod
aliud ſit iudex, aliud legislator. Eoque
meliorem legem eſſe, quod ignoretur,
quis in eam ſit oflenſurus. Iudex ve-
r6 accuſatum oculis intuetur, cui cri-
men imputatur. At vero norunt illi,
Hermodore, quod vna tecum leges
condiderim: hinc me patria eicere
volunt, ſed non prius, quam ſeipſos re-

Horae ipſi ſunt

prehenderint. Iniuſte autem decre-
verunt, hominem non ridentem, & per
omnia hominum oſorem, antequam
ſol occidat, ciuitate egrech debere:
Haecſcililet eſt lex illa, quam condide-
runt. Nemo autem eſt, qui non ride-
at, Hermodore, praeter Heracletum,
adeoque ego is ſum, quem expellunt.
Ohomines, nonne aliquando diſcere
vultis, cur nunquam rideam? Non
quod homines oderim, ſed vitia illo-
rum. Italegem conſcribite: & quis
malitiam oderit, ciuitate egrediatur:
Et ego primus exibo: lubensque non
a patria quidem, ſed a malitia ciuium
meorum, exulem agam. Corrigite er-
go edictum veſtrum. Sivero confite-
mini, quod Epheſiis malitia obtineat,
quodque vos ego oderim, què ego non
melior ſim legislator, ſi legem condam,
o gui per malitiam ſuam eſficiunt, vt
Heraclitus nunquam rideat, & vita mi-
grare debere à Imo potius mulctam
vobis dicere fas ſit, opum enim iactura
magis excruciabimini. [Hoc veſtrum cut,
eſt exilium, hoc mors vobis. Iniuria omigt
me afficitis, dum aufertis, quae Stant’.
Deus dedit, & iniuſte me vrbe eiicitis.
An vero hoc ipſo primum vos amabo,
quod omne mihi abſtuleritis gaudi-
vm, nec deſinatis legibus & exiliis con-
tendere? Nam in ciuitate ſi manſero,
nonne a vobis itidem exilio mulétor?? In ed.
Cum quo enim vna moechor? cum Lubini
quo caede manus cruento? cum 00 D z.
quo me inebrio? cum quo vna cor- ua, H-
rumpor? Nullum enim corrumpo, nec gaα;.
iniuria afficio. Solus ſum in ciuitate, 1σαν.
& hanc ſolitudinem malitia veſtra effe-“ es⸗
ciſtis. An forum Heraclitais melius fren
reddidit*? Minime. Sed Heraclitus zeſtram
vos, & ciuitatem, meliores reddere cu- Heracli-
peret, ſed non vultis: Ego quidem volo, um bo-
& aliis lex ſum, & vnus cum ſim, ciui- d
tatem punire non poſſum. Demiramini magis
VOs probem.

vncinis

en ecre.
tem Eper
ltequam
Gedere:
condide.
non ride-
acletum,
ewpellunt.
1o Eiſcere
n! Non
Vitia ilo.
religtur:
que non
inciuium
rigiteer.
confite.
btinent,
egonon
ndam,
liunt, t
viu mi-
ul
ctura
Rrum neini
clula
Müdrin nie
(llde genh.
eiicitis.
mubo,
Aud⸗
is Col⸗
anlero,

IIl
4 Col- H-
, hect
itate, ,
P. e, nur.
1ele. 6.
nelil ſen
ltus gehrun
ecu⸗ Herul.
dl, nun iſ-
CIII. /aol
Nl ng;
Mrobem.

Sö;CESSVS EIySs e

vos, quod ego nunquam rideam: ego

vero demiror illos, qui rident, quod

alios iniuria afficientes, gaudeant, cum
contriſtari oporteat illos, qui juſte a-
gunt. Date mihi, pacem colentes, oc-
caſionem ridendi, vt in iudiciis non
concertetis. In linguis arma habe-
tis, opes auferentes „ feminas cor-
rumpentes, amicos venenis necantes,
ſacrilegia perpetrantes, populo de-
bitam fidem violantes, tormentis ſpi-
ritum hominibus extorquentes: A-
lius alia malitia plenus. Anne ri-
debo, cum videam homines ta-
lia facere? Veſtes, & barbam, & caput,

cultu effeminato ornata? An mulie-

rem, veneno a filio circumuentams*
An iuuenes, ſuarum facultatum deco-
Gores? An ciuem, qui vxore ſua pri-
vatus eſt? An virginem vi in perno-
cCtationibus conſtupratam? Aut mere-
tricem, quae femina nondum eſt, &
feminarum tamen affectibus agita-
tur *** Aut per laſciuiam vnum pue-
rum vhniuerſae ciuitati amatum? An,
cum oleum vnguentis corrumpi-
tur ** Anillos, qui conuiuia, datis
annulis, aſſidue celebrant? An illos lu-
Xus in ferculis, & fluentes ventres †*
Aut, qui in theatris, quae ad iura perti-
tinent, tractat, populum? An faciem
meam exporrigi virtus permittet, ma-
litiae poſtpoſita? [An vero veſtra bella
ridebo, cum iniuriarum cauſas confin-
gentes, vos crudeles caedibus polluitis,

ex hominibus beſtiae facti, dum tibiis
& crepitaculis per Muſicam conſonan-
tiam, in diſſonantes affectus excitami-
ni ††*] Ferrum, aratro & agriculturae
debitum, inſtrumentum caedis & mor-
tis praeparatur. Dii vero veſtri con-
tumelia a vobis afficiuntur, Pallas, belli
praeſes, & Mars, bellicus appellatus.
Homines contra homines phalanges
inſtruitis, alter alterius trucidationes
exoptat; illos, qui minus caede manus
cruentant, tanquam ordinum deſerto-
res punientes, contra, tanquam bello o-
ptimos, ſanguinsrios laudantes. Leo-
nes vero contra leones non armantur,
nec equi gladios aſſumunt, nec aquilam
in aquilam alteram thorace indutam
videas; nullum aliud animal pugnae
inſtrumentum habet, ſed vnicuique ſua
membra etiam arma ſunt. Aliquibus
cornua arma funt, quibusdam roſtra,
quibusdam alae, quibusdam velocitas,
aliis magnitudo, allis paruitas, quibus-
dam celeritas, quibusdam natatio, mul-
tis etiam ſpiritus. Nullo gladio bruta
animalia vtuntur, quae in ſemetipſis na-
turae legem obſeruari vident, ſed non
in hominibus: Id, quod longe maius
peccatum fuerit, quod meliores iſta diſ-
tonuenientia deteriores exiſtant. Belli
aliquis finis vobis exoptandus. Ita
certe moerori meo dabitis finem?
Quid vero? annon eo magis hoc faci-
endum, quod omnes eiusdem generis
ſitis? Depopulata & ſpoliata eſt Ciuitas,

* αοαανιüIινυαιναρÜνν τIe Stanl. ver-
tit: a flio improbo deſertam, nee melius Lubin.
quae ßenenum filio praeparat.
* Eraleav Sn αιααο, . Jov.ααναια*α⅓.
Xεασα2* T&α praetuli verſionem Lubini. Stanleius
vertebat: concubinam, Gæoris loco quae habeatur.
*** Venena mortifera, Enguentis parata, St anl.
In Graecis eſt: T νε;-̈ραιααρρααρ ε αοοο
neſcio, quid legerit Stanleius.
In Graecis eſt 7 T96 2* &vdρπιαςαεο⅜ss
di& deττ—ÜHÿHοοτιſαοονν, T& i ͤααααπροzͤ

Mνττο Stanleius exponit: Ventrem in fe-
ſKis eneno magis, quam deliciis, implentes, male &
vertens, &diſtinguens. Verſionis, quam nos prae-
tulimus, rationes vid. ap. Caſaubon. ad Athenaeum
L. III. c. 31.
f Parenthef incluſa ita repraeſentat Stanleius:
Virtus, Bitio igidior, coecitate me puniat, ſi Be-
Fras rideam hbias. Muſica tibiis Edibusg ad ea o⸗
mnia, quae harmoniae aduerſa ſünt, excitemini.
Sed Lubini retinui verſionem, Graecis magis ac-

commodatam.
ſenectus

X

3³² PARS VIII. HERACITVS CAP. III.

ſenectus conuitiis petita, mulieres ab-
reptae, pueri ex vlnis parentum ab-
lati, chalami corrupti, virgines ſcorta
agentes, pueri effeminati, liberi ferro

vincti, templa Deorum expilata, & mo-

numenta heroum effoſſa, & Paeanes

in turpiſſimis operibus, & iniuſtitige & ex Perſarum more, ore obuoluto, eas
Ilas vero loco honoratiore

donaria Diis oblata. Haec vos ſine
riſu in pace verbis depugnatis, in bel-
lo Rempublicam ferro adminiſtratis,
& iuſtitiam ferro fugatis. Hermo-
dorus, quod leges ſcripſerit, exilio
mulctatur. Heraclitus, quaſi impius,
vrbe eiicitur: vrbes iuſtitia ſunt de-
ſertae, & deſerta ad iniuriam facien-
dam. Homines muros poſuere, ma-
litige hominum ſigna, quae violen-
tiam veſtram concludunt: vnicuique
dein domus circumdata, alii ſunt pec-
cati muri. Intus ſunt hoſtes, pro-
prii ciues veſtri, qui hoſtes extra
ſunt, peregrini. Omnes hoſtes, ne-
mo amicus. Poſſumne ridere, tot
hoſtes intuitus? Alienas diuitias pro-
prias exiſtimatis, alienas vXOres pro-
Prias ducitis, homines liberos man-
cipia redditis, & viuentes deuoratis,
leges transgrediemini, iniufſtas leges
conditis, omnia viagitis, quae etiam
contra naturam ſunt, & vobis tamen
ipſius iuſtitiae opera eſſe videntur. Le-
ges veſtrae iniuſtitiae vos conuincunt.
Si enim non eſſent fine pudore, libere
paſſim euagaremini. Iam vero paul-
lum adhuc poenae metu reuocamini,
ne furioſo impetuin omnem malitiam
efferamini. „ Tertia eius ad eundem
Hermodorum extat epiſtola, non mi-
nus indignationis in Epheſios plena:

Heraclitus Hermodoro:
*Significa mihi, Hermodore, quando
in Italiam diſcedere decreueris. Acci-

piant te illius regionis Dii & Daemones

lubentes. Per ſomnum vidi, ad tuas le-
ges vniuerſi orbis diademata accedere,

adorare.
conſidere. Epheſii te, poſt fata tua, ad-
orabunt, vbi tuae leges omnibus homi-
nibus imperabunt, & tunc illis coacti
vtentur: Deus enim principatum ab
illis abſtulit, &, qui ſeruirent, dignos iu-
dicauit. Hocipſum ex patribus meis
didici: vniuerſa Aſia regis poſſeſſio eua-
ſit, & omnes Epheſii, eius Polium⸗ Mi-
nus aſſueti ſunt verae libertati & impe-
rio, & nunc, vt veriſimile eſt, obtempe-
rabunt iuſſi, qui plorant, nondum ca-
lamitate preſſi, Deosque & homines ac-
cuſant, quod ſe bonis non ditent, *
proprios vero ſtultitiae mores non ac-
cuſant? Coecorum eſt, bona non acci-
pere, quae Deus offert. *** Sibylla, vt
plurima, hoc quoque vaticinata eſt:

Venturum lonia ſapientem exvrbe
Latinis.
* Vidit illa Sibylla te, Hermodore,
tanto temporeante, & tum temporis
fuiſti: Epheſii vero, ne nunc quidem

videre volunt, quem per mulierem,

numine afflatam veritas vidit. Sa-
piens Dei teſtimonio probaris. E-
pheſu vero Dei teſtimonio contradi-
cunt. Sed, huius ſuae contumeliae
poenas luent, & iam luunt, dum mala
de nobis opinione pleni ſunt . Non

Deus punit, vbi diuitias aufert, ſed

*X Lubini exhibeo verſionem. Neſcio enim,

quid ſecutus stanlei. vertat: Bin, infertis omni-
bue, quibus seſtra mon placet iuſtitia.

** Stanl. Si iabe antur plorare & sccuſare Deve,
diuitias non largientes.

*** Haec melius Graecis conſonant, quam Stan-
leiana iſta: eoecorum eſt, non boni Biri fortunae bo-
na magni facere.
1 Gr. rä une AwαντWνιτπνιεραιαιιnw,: ſed
& illa mendoſa eſſe videntur,

illas

X

.
.

laett.
II4.
gu
00
00
ex
4 lu. P
N

haee Nl.
ne ommil.
ſa Ranl

lancdo
1. Acci.
gemones
ltuasle⸗
Ccedere,
uto, eas
Oratiore
Atua ad⸗
shom.
Ci
tum ab
nOSiu-
1s meis
ſioeux⸗
n. M-
inpe⸗
tempe
Uumca-
nesac-
nt,*
on a-
Ai-
layrt
ſ

rhe

ore,
oris
idem
Arem,
K⸗
.
radi
leline
mal
Non
ſed
Fan.
ℳ76*

ſed

VYlII, 4.

ORBVS ET M0RS ETVS

illas malis potius indulget, vt haben-
tes, per quae peccent, etiam puni-
antur, & diuites ſuam nequitiam o-
mnibus notam faciant: Paupertas ve-
ro hanc tegit. Non deſtituit vos for-
tuna, precor, vt mali cum ſifis, con-
tumelia afficiamini. Et hi quidem
bene valeant *. Tu vero ſignifica
mihi profectionis tuae tempus, nam
omnino prius te conueniſſe volo, vt
tum de multis aliis, tum vero de ipſis
legibus ad te pauca dicam.
ſem tibi ill, niſi omnino cenſuiſſem,
vt in occulto maneant. Nihil autem
tanta fide ſiletur, quam ſi quid vnus

Scripſiſ-

ℳ

833
vni dicat, maxime vero, ſi Heraclitus
Hermodoro. Multi vero nihil diffe-
runt a pertuſis vaſibus, vt nihil con-
tinere poſſint, ſed ob garrulitatem
perfluant. Athenienſes e ſolo ſuae
patriae nati, norunt naturam homi-
num, quod e terra nati cum ſint,
etiam interdum pertuſam, & corru-
ptam mentem habeant. IIlos autem
inſtituerunt in arcanorum cuſtodia
per myſteria, vt quae metu taceant, ſi
minus iudicio, nec difficile amplius ſit
animae tacendi facultatem excogi-
tare.

—G ChA P. IV.
MORBVS ET MORS EIVS.

WVm nul alio cibo in montibus,
niſi herbis & oleribus, vteretur, a-

Laert.

quae intercutis morbo inde laborare
coepit, quo ipſo in vrbem reuerti eſt
Relationem de morbo eius
ex duabus ipſius ad Amphidamantem

Coactus.

ed. Lu. Epiſtolis accipe.

bin. p. 53. 2ðð . .
31. Heraclitus Amphidamanti.

aboramus, Amphidamas, mor-
bo hydrope: adeo, vt quicquid in
nobis eſt, eius praeualente virtute, in
Exceſſus caloris fe-
bris eſt, exceſſus frigoris paralyſis,
Meus
iam morbus ex humoris exceſſu eſt.
Sed diuinum quid anima, quae iſta
Sanitas primum eſt, cu-
randorum morborum principium, ea
. Antea autem
videre, naturae contrarium quod ſit,
non poſſumus, ſed poſtquam factum
[Sed homines illam aemulati,
ſcientias & ignorantias appellarunt.]
Ego mundi naturam perſpexi, perſpe-

morbum cedat.

exceſſus ſpiritus ſuffocario.

temperat.

vero ipſa eſt natura.

haer pla-id eſt.

ne omiſ-
ſa Stanl.

Xi etiam hominis; noui morbos, no-
vi ſanitatem, meipſum curabo. De-
vm imitabor, qui mundi inaequali-
tates adaequat, dum illas vni ſoli ſub-
jicit. Non Heraclitus morbo ſuc-
cumbet, ſed morbus Heracliti ſuc-
cumbet ſapientiac. In vniuerſo hoc
humida exſiccantur, calida frigida
redduntur. Nouit ſapientia mea na-
turae vias, nouit & morbi curatio-
nem. Vvbi vero iam declinans cor-
pus humore abundauerit, quo fatum
trahit, deſcendet. Anima vero
non deſcendet, nam illa immortalis

ſublimis in coelum deuolabit. Ibi

me coeleſtes ſuſcipient manſiones, &
Epheſios accuſabo: & rempublicam
geram, non inter homines, ſed De-
os, nec ego aliis aras erigam, ſed mi-
hi alii. Nec Euthycles mihi impieta-
tis accuſationem minabitur, ſed ego
illi iram. Mirantur, cur ſemper mo-
roſus ſit Heraclitus, non mirantur,
cur homines ſemper mali ſint. Paul-
lum tantum a malitia veſtra ceſſate,

* αααοστοονονvs legit Stanl. in Lubini ed. eſt ρααοαu“.

Innnn & ego

ℳ αα

PARS IX HERAITFTVSE CAP. WiV.

& ego ſtatim ridebo: quamuis iam
hoc morbo laetior agam, eo quod
non conuerſor cum hommibus, fed
ſolus aegrotem. Nam & ipſa anima
mihi vaticinatur, fore, vt breui ex
hoc carcere corporis iberer; quae
extra hoc vndique conquaſſatum
corpus oculos attollens, patrias ſe-
des recordatur. Vnde illa deſcen-
dens, fluxum hoc'& mortuum cor-
pus induit, quod aliis compoſitum
ex phlegmate videtur, & bile, & ta-
bo, & ſanguine, & neruis, & ofſibus,
& carne: Certeenim, niſi corporis af-
fectus dolorum cauſa extarent, mun-
ꝗquam corpus hoc deſerere vellemus.

Eidem.
Conuenerunt medici, O Amphi-
damas, & quidem ſic ſatis promte ob
morbum meum, neque artis, neque
naturae periti: & aliud quidem nole-
bant, aliud probabant: vtrumque vero
ignorabant. Nec aliud, niſi quod
corpus meum, inſtar vtris inflati, ta-
Adu mollirent, egerunt. Quidam et-
iam medicinam adhibere voluerunt,
ſed non permiſi: ſed primum ab ipfis
morbi rationem perquiſiui, quam
non dederunt. Neque ab illis
ego, ſed a me ipſi victi fuere: Quo-
modo vero, inquam, poteritis arti-
fices eſſe in tibiis canendis, ſi ab eo,
qui tibicen non eſt, fuperemini? Me-
ipfum curabo recétius, quam vos, ſi

me docueritis modo, quomodo ex

humiditate ſiccitas fiat. Hli vero cum
non intelligerent, quid quaererem,
tacebant, de propria fua ſcientia du-
bitantes. lbi vero coguoui, quod
alios etiam non ipſi, ſed fortuna, cu-
raſſet. Impii illi, Amphidamas, qui
artes, quas non habent, mentiun-

tur, & curant illos, quos non norunt,

ſunt aegroti mundi remedia.

& homines ſub nomine artis interi-
munt, & naturam, & artem iniuria
afficientes. Turpe profecto eſt igno-
rantiam profiteri, turpius autem ſci-
entiam, quam quis non habet. Quo
ergo nomine mendacio delectantur, ni-
ſi vt per fraudes diuitias acquirant?
Meliores profecto forent, ſi illas e-
mendicarent. Nam ita miſericor-
diam mouerent quibusdam, Iam ve-
ro odio habentur, vtpote pernicioſi
& mendaces. Feliciores aliae artes,
nam iſti citius reprehenſionem in-
currunt: quae meliora ſunt vero, mi-
nus reprehenſioni obnoxia ſunt. Hu-
iusmodi in ciuitate plures ad me ve-
niebant. Nemo illorum medicus, o-
mnes impoſtores, & deceptores, qui
ſophiſmata artis argento vendunt. IIli
Heracleodorum, diuinêm illum ami-
cum meum, occiderunt, & pretium in-
ſuper acceperunt, qui mei morbi rati-
onem reddere non poterant, nec, quo-
modo ex humiditate ſiceitas fieret: &
ignorant, quod Deus in mundo ma-
XIimacorpora ſanat, dum, quicquid in
illis inagequale eſt, adaequat, fracta
coniungit, & caſura praeueniens re-
primit, Wparſa colligit, mornata de-
corat, quae reliéta ſunt, propellit, &
fugientia comprehendit. Tenebras
lhuce illuſtrat, infinitum terminat,
rudibus formam indit, quae omni
ſenſu carebant, oculis implet: omnem
fubſtantiam penetrat, percutiens,
temperans, diffoluens, denſans, fun-
dens, aridum in humidum ſoluit, id-
que vt ſoluatur, diſponit, & guttas
quidem per vaporem extrahit, ſolu-
tum aerem condenſat. Et continuo
alta deprimit, & infima erigit. Haec
Hunc
ego in meipſo imitabor, & alios vale-
re iubeo.

Medices

A WI
.

n. Medie
Us; n pe e
Usnor
ſabule
humon
rum n
Anno
. Her
.5
iiſſe
inteſti
cumſe
lsobi⸗
ſer
gnos
poltn
mob
uue
eſle
elle.
I A
3 tum
Cü
AII,
1. Lee
olo

tig interi.
en ininriz
deſtigno.
Atem ſci.
Et. Qo
hantunnl⸗
equirant?
lng e.
miſericor.
lamye-
ernicioſi
lue anes,
Dlemn in⸗
Vero, mi⸗
Uut Hu-
d me re⸗
—R
Aes, gui
Unt. Ul
lum ami-
tiumin-
rbi rati⸗
koo-
leret:
do me-
hwidinn
, rad
jens re⸗
nata ge⸗
pelit
enebras
tminat,
e omni
ormnem
Utiens,
15 fun⸗
Uit i⸗
gottes
ſlu⸗
ntinno⸗
HMec
Hunc
. lle⸗

dices

5

Laert.

vI. Medicos ita per aenigma ſciſcitatus,

an poſſent ex imbre ſiccitatem facere?!
illis non intelligentibus, ſeipſum boum
Rtabulo incluſit, eo vapore hydropicos
humores exhauriri poſſe arbitratus. Ve-
rum nihil ea re proficiens, mortuuseft
anno aetatis LX.
Hermippus refert, Medicis ilum
dixiſſe: Num poſſit qaispiam, preſſis
inteſtinis, humorem exhaurire? quod
cum ſe poſſe negarent, ſeipſum eum ſo-
lisobiecie radiis, ac ſeruis praecepiſ-
ſe, vt boum fimo totum oblinerent,
quo ſtatu obierit poſtridie, in foro ſe-
Pultus. Neanthes Cyzicenus dicit, a fi-
mo bubulo eum purgari non potuiſſe,
atque ita a canibus, quod hominem
eſlſe non agnoſcerent , laceratum
eſſe.
Id. VIII, Ariſte tamen ab ee morbo libera-
tum, pofſiea alio morbo interiiſſe, ait,
cum quo facit Hippobotus.
Id. vIII, Quinque eo nomine memorantur
17. Laertio; quorum primus eſt ipſe phi-
loſophus.
ecundus, poeta Lyricus eſt, qui XII
Deorum ſcripſit encomium.
Tertius, Poeta Elegiacus, patria Ha-
licarnafſeus, in quem Callimachi extat

I4. VIII,
4.

Epigramma.

APOPHTFGMATA FIVS

83
Quartus, Lesbius, Macedonicorum
autor. 1.
Quintus, homo, qui iocis & riſibus
excitandis ſtuderet. Hiſce adde
Sextanm, Mitylenaeum, praeſtigiate-a Dei
rem apud Athenaeum. pnoſ.I. .
Seftimus, Tarentinus, qui in Ale-20. A. &
xandri nuptiis cantans citharam pulſa- C. All b.
vit.? [Praeterea ſequentes Aegidius S e .
Menagius obſeruauit: “ L. XII. p.
Oktauum, Tyrium, familiarem An- 5368. F.
tiochi, qui Clitomachum multes annos? Laert.
& Philonem audierat. 4 l⸗ 271
Nonum, Sicyonium, cuius ſecundum Lucuile
de lapidibus librum laudat Plutar-c. IV.

chus. e Pluc.
Decimum, Perineum, qui prouer- Ei. de
bio dedit occaſionem apudsuidam. de Sca-

Vndecimum, Allegoriarum Homeri- mandr.
carum autorem, quæ Heraclidi Pontico? Suid. v.
a nonnullis temere tribuuntur, item li- Sατ£v
bri æe& ànνHôι , qui & Euſtathio com-½ à I
memoratur. & Addere etiam poſſis mer. G.
praeterea dyſ. A.
Duodecimum, Cymaeum, Heracleae p. 1504.
præfectum, ĩmpoſitum ab Arſinoe, Ly- hab. ̃he-
ſimachi coniuge, vt Memnoni tradi-c
tum. Jh 173.
De Philoſopho Heraclito refertur, i Clem.
Melancomae tyranno eum perſuaſiſſe, Al. Str.l.
vt tyrannide ſe abdicaret. P. 302. B.

ð CAP. Y7.
APOPHTHEGMATA EIVS.

APophthegmaca eius, ſententiaeque
ad morum doctrinam pertinen-
tes, iſtae potiſſimum commemoran-
tur. Contumeliam extinguere oporte-
re magis, guamincendium, dicebat, po-
Ppulumque pro lege haut ſecus, ac pro
Laert. Muro pugndie opertere.“
IX, 2: J
Sacrificia deridens, per quae Deos
ſuos homines deliniri exiſtimabant,
Purgantur, inquiebat, dumcruore pol-

Iuuntur, non ſecus, ao ſi qitis in lutum in-b. Eliaſ.
greſus, luio ſe abluat. Cretenſ.
Idolis vero vota facientes, perinde in Naz.
agere dicebat, ac NR quis loquaiur oui eg6.
gedibus.“ Bacchi vero ſacra his verbis b. 20.
irriſit: Niſt pompam facerem Baccho, c Clem.
&cantica canerent impudentilſzma A- Protr. p.
Aum erat. P. B.
Corpus ſuum penitus ſe quidem face-A ibid.
renibhili, & ſtercore vilius exiſtimare,? 22.
aiebat, cuius tamen curam gerere velit,
Nnun nn 2 quamdiu

33⁰
quamdiu eo ſeſe vti inſtrumento Deus
* Suid. jubeat. *
HaτXÿddd̃ Quorumcungue ſermones audiui,
nullus eo veque peruenit, vt intelligat,
ſapientiam quiddam eſſe a rebus omni-
bus ſeparatum. Homo ſolitarius, aut
Stob. Deus eſt, aut bellua. .

1 . .
a Mali ſiunt & oculi, & ðaures ſtulto-
init. Tilm hominum, qui barbaros habent a-

g⁸ Stob. S. 1mO..
1V. 5s. Quorumuis hominum refert noſſe ſo-
n d. V. ipſos, & ſibi moderari prudenter.
?„74. Quum vehementer precibus con-
tenderent ciues, ſententiam de con-
cordia vt proferret, inſcendens emi-
nentiorem locum, aquae frigidae ſibi
afferri calicem juſſit, in quem vbi fari-
nae aliquantum inſperſiſſet, permiſce-
re amplius glachone coepit, moxque
hauriens inde ſe proripuit. Intelli-
gendum ipſis relinquens, ſi vilioribus
atque obuiis contenti eſſent, neque
Plut de ros, inter ſe, atque concordiam.
eul r. Ruditatem cum alias celaſſe non eſt
X Stob. S. fFacile, tum in vino multo maxime. E&
XVII. p. Vir inebriatus vacillat, & ab impit-
165 bere puero ducitur, animam babens
IId Se rm.Pumidam, ignarus, guorſum at. M. au-
V.p. . tem anima icca ſapientiima & optima.
Huic geminum iſtud Heracliti apud
m ap. Eu-Philonem: vhbi terra eſt ſicca, anima
ſeb. Praep. ſapientisſima éſt & optima. m
5S99 Heraclitus dixit, ingenium hbomini
GII. p. Daemonem eſſe.
Cum interrogaretur, cur taceret?

559. IC
°Laert. vt vos, inquit, loguamini.“

12. Regem, cuius Delphicum eſt oracu-
ut. de S
Pythag. lum, neque loqui, neque tegere, di-

Orae p. Cebat, ſed ſignificare.

affectarent immodica, pacem habitu-

PAlS LA. HERACLVIIVS CAP. VI.

Viuere & mori perinde eſt, vigilare
item & dormire, iuuenem eſſe & ſo-

. . IId. d
nem, horum enim quoduis per vices mu- t cht.
tatur in ſuum contrarium. ad Apoll.

Procreationi liberorum iniquior di- p. 106.
xit, procreatos & viuere, & velle, & Clem.
mori, vel potius requieſeere, & poſt ſe a Srr.
liberos relinquere itidem morituros Ei k.
fere gemina eſt, quae a Porphyrio porph.
& Philonet allegatur eiusdem Heracli-de antro
ti ſententia: Animabus videri oblecta- Nymph.
mentum, non mortem, cum humidae na-b:
ſcuntur; & quando alibi dicit, nos illa-L II. al-
rum mortem viuere, & nos illarum vi- legor.
tam mori.] . Legis. p.
Niſßi quis ſperet, quod eſt inſperatum, S.
non inueniet, inſerutabile quod eſt, nequé romn.
vllus ei adid patebit aditd. * Haec ver- II p. 336.
ba explicationem quandam habere dicit
Clemens, Propheticorum illorum: niſz * Eſ. VI.
credideritis, non intelligetis.* 2 Clem.

Incredulos quosdam increpans, nec p. 369.
audire dicebat poſſe, nec loqui? 2Clem.
Quomodo lumen, quod nunquam occi- Paedag.
. . . L. II. p.
dit, vel latere, vel obſeurari poteſt? de

—2 196.
Deo autem haec dicit. conf. de

Iuſtitia inuadet mendaciorum fa- boc loco

. 6 Gattak.
bros & teſtes. ad Anto-

Hiſce a Stanleio collectis addi ſe- nin p. 26.
quentes Heracliti ſententiae poſſint: Vörrorn.
Manent homines mortuos ea, quae , ch 549

3 b Clem.
negue ſperent, neque expectent. Strom.

Creatorem in condendo hoc mun-IV. p. 532
do luſiſſe aiebat, vt relatum Proclo. e& Theo-
Eodem ſpectant Ciementis 4 illa de Therap
Heraclito: talem vero luſum Iouem VvIII. .
ſuum ludere dicit Heraclitus. 118.

Homines etiam cum didicerint, non-Procl L.

. —N. S.. II. in Plat.
cognoſeunt, etſe ſibi videantur.“ Tim. p.

* Sententia haec, quae apud Clementem hoe
modo concipitur: 2“ αα „πττ A, ανπαεα
& &ρoοoισι,, νρρνντορ0ναοο ααοο vel
vt ed. Florent. habet æ*ρορννατâοao αοα ατοορ⁵α)
Ita refertur apud Theodorit. Therap. I. p. I5. 2*

7 — IOI.
A Sτππνανραιαεινwατd. quod pertinere Clem.

videtur ad doctrinas ſublimes demonſtratione nul- Paed
la, ſed fide afſequendas: Vt Plato quoq; multa eſſe di- 1 S
cit, quæ non ratiocinatione aſſequr liceat, ſed in qui- Sian.
bus fapientum teſtimoniis fidem oporteat habere. Strom. II.

Strorn. II.

Tberap. O

i non/
fCem irdit ſmnil

E.N. W Hing,g

nt hamn
, golgu
1 . galn lel
1em. aſſe idett

Tbeodot,

lunn etols.

1r guͤn
XVII. Aſeipen
Thenm here 0

ienk wet

dwinus,
Ad ce
Strom.F. .
.5l. Krandis
I1. . cognoſe

II. ℳS id incte

la. der,
vpbi
1laubl Mor, ſif
Prott.h. Oer.
140 d gdt P

legat &
Ariſt. in 4 in

Eih. al ehinz ſie
Micom. mnpe
konk etr in mel

ido. n
uuamn dal..

ie. Mer
vo,

1
tob.

I ,. 48.
.,6.

tore

1

Mut, P

Hlac.bil, *
l u.
II 8.
ele
e

leeß, niilire
en ſe &ſ.
per Micerme. de
1. Condol.
miniquior &. del
5 rele, Grlen
e, lſ 41. 8.
nurinyor billn

(borph
4 1
Gdem Herwl. deantro
ileriobleche. Wmgh.
umidae na .257.
.. . t i⸗
licit, meile. lend

e1, Loll. al⸗
annni-.

legis .

kinſeratum 6.
Cleß, neßne Cka
* Heryer- n
luberecldiit

Ulorum: ni i I.
. Cem. 1

KromIl.
Tepans, Mel , 369.
on em,
uenorci-ielis

l. II
mroſt7 de “-l..
eſt Ge 196.

conk de
7/, boc loco
orum ü-
4 Gattak,

no⸗
8 addl ſe- nin 6,
e poſſinn: en⸗
1 6o, gr;
nt.. Krom.
hoc mmn7
n Moche eo
„ d .l orit.
d iln Eerhen.
Im lovenvlIIl..

——
uo

8Str. V. p.

Strom. V.

8 18.
(rocll,
Cerit, jnplat,
r. in. .
–– I01.
s ettinele den,
itione nul⸗ Piect,
ult ele di ,
tſed in gnie n⸗
eat hibele. mnl ⸗
te.

—

DOOCTRINA FEFIVS.

Qui non intelligentes audiunt, ſunt
ſurdis ſimiles.
604. & Eins, quod ſcire oportet, ſemper ignari
Theodor ſunt homines, & antequam audiuerunt,
Therap. & poſtquam audiuerunt primum s⁸.
re 13. quam ſententiam ab Heracl'to mutu-
em aſſe videtur Apollonius Tyanenſis in
p. 602. epiſtolis. h .
hEp. Qui aurum rimantur, multa terra
Klll. effeſa, parum inueniunt: quod eo per-
1n15. r. tinere docet Theodoritus', quod nul-
lus ergo labor defugiendus ſit in rebus
diuinis, & ſublimibus inueſtigandis.
Clem. Ad celandas cognitionis profundita-
Strom. . és bona eſt incredulitas: quibus illu-
p. 59r. ſtrandis ſequentia addit Clemens-Non
I16.Str. cognoſci enim ſuum habet refugium

F Clem.

III. . 478 3d increduli
RIN. S.. d incredulitatem.

v p. 6r5. Iuftitige nomen non nouiſent, ti-
a lambl. mor, ſupplicium, & lex non Oſont.
protr. p. Obportet multarnm rerum eſſe gnaros
lega al. viros Philoſophos. 1
a . . . . .
AsR. in Tram impugnare diffcile, quicquid
Eth. ad énim fiert ſüuadet, animo gratum ſt. 1
Nicom. Imperitiam celare melius eſt, quam
conf. Petr in medium, proferre.“

837
iucunda

Morbum ſunitas excipit,

res, & bona, famem ſatietas,
qulies.
Maxima virtus eſt, ſibi ipfi tempera-
re. maxima ſapientia, veritatem & di-
Aie, & factis referre, ipfas rerum nan
turas aſecutum. r ibid.
e vt peſſnt, ommibus ad manum Pebt
ℳ..
Qui ſapienter loquuntur, éos nt o
portet conſenſu vniuerſorum - -- fouen-
tur enim omnes humanaez leges ab vna
diuina, quae quidem tantum Pote, e,
quantum velit; omnibusque Jußficit, &
ſuperat omnia. id
. . u Anton.
Opportuna gratia, quaß cibus, fami Serm.58.
conueniens, animi indigentiam ſanat. p. 96.
Pia ad gloriam maxime compendia- 8.
ria eſt, ſi quis bonus eſſe ſtudeat 133.
peſo occidentes, Dii pariter ac mor-y Clem.

tales colunt? oe
Maiora funera maiores fortes obti- &T'heo-
dorit.

nent.*
Hlomo noczu lucem accendit, ſehi iphi „vaer b.
moriens atque extindus. Viuus vero 1I16.
a mortuo non multum diſtat, dum dor-2 Clem.

Rn var. Hominibus omnia, quae volunt, con- .
Lec. tingere, non eſt bonum. mit, oculorum lumine xtincto. Alex. Str.
XXXVI, 64
CAP. VI. I.
rob . DOCTRINA EIVS. uclem.
11 . 4 ˙ † Aertius narrat“, Lanta libros eius rentur. Dodtrinas vero eius Potio- Str. IV. p.
21x, 6. in exiſtimatione fuiſſe, vt ſecta- res ſubiungemus. zen ſ.
tores habuerit, qui Heraclitii appella- tem o-
nino le-
SECT. I. PHIVSICA gendum.
IGNEM OMNIVM RERVM PRINCIPIVM ESSE: ET r⸗
QVOMODO OMNIA EXx EO GENERENTVR) Demmen⸗
Gnem efle omnium rerum princi- mnia. Horum vero nihil plane ex- tem, pro
bplut. I pium ſtatuit: Omnia enim ex igne plicat. Fieri omnia per contrarieta- 2 duod

hac-hil, nalci, & in ignem reſolui.? Vel, vt
eIX z. Laertius habet“, ignem elementum
. eſſe, ignisque vicifſitudinibus, modo

rarefacti, modo condenſati, fieri o-

tem dicit, & fluminis in morem omnia eg i
decurrere: Finitum eſſe hoc vniuerſum, iuοραοα
& vnum mundum, eumque ex ignena- cum
ſci, & rurſus per, quosdam temporum eioho
Nnn nn3 ambitus verte
noszu

33⁸
ambitus per vices mundum hunc o-
mnem in ignem redire: idque fato fie-
ri. Ex his vero, quae contraria ſunt,
id quidem, quod ad generationem ad-
ducat, bellum vocari, & contentionem:
quod ad conflagrationem vero, con-
cordiam & pacem. Mutationem quo-
que viam eſſe fupra infraque ducen-
tem, ſecundum quam fieri mundum
arbitratur. Denſatum nempe ignem
liqueſcere, conſiſtentem porro, aquam
fieri, concretam vero aquam in hu-
mum verti, eamque viam ad inferiora

eſſe. Humum ipſam denuo effundi,

atque ex ea fieri humorem, exeo au-
tem reliqua ferme, omnia enim refert
ad exhalationem maris, atque haec ad
ſuperiora ipſi eſt via. Porro exhala-
tiones e terra & mari fieri, alias qui-
dem perſpicuas & liquidas, alias vero
tenebricoſas, a liquidioribus ignem, a
reliquis humorem, incrementa capere.
Quod autem illa continet, cuiuſmodi
ſit, non explicat. 2

Lc. Plutarchus rem ita exponit: Ignis
extinctione vniuerſum hoc efſle crea-

tum. Primum enim craſſiſſimas eius

partes inſeſe coeundo, terram conſti-
tuiſſe.
Tam, aquam edidiſſe. Hanc exhalando
aeri ortum praebuiſſe. Porro mundum
& omnia corpora igni conſumtum iri
in conflagratione vniuerſi. Ita ignem
principium eſſe, ex quo exiſtant omnia,
& finem, in quem omnia recidant.

Strom. vV. Haec porro Clemens Alexandrinus
P. 599. explicauit ex ipſis Heracliti verbis. Eum
enim vniuerſum aeternum eſſe ſtatu-
²Autrρo iſſe, manifeſtum efſe ait; dicere enim:
eſt apud 5 7
Clem ſed Vniuerſum a nemine factum eſt, ſiue
apud Eu- Deorum, ſiue hominum, ſed erat, &
ſeb. Præp. eſt, & erit ignis ſemper viuus, accen-
XIV,5. ſus menſura, & extinctus menſura“
t7: ¹⁸. neque adeo tempore mundum con-

legitur

irg

Deinde vi ignis laxatam ter-

PARS IX HERACTITVS SECT I PHPNCA

ditum eſſe aiebat, ſed mentis conce-
ptu. ?] b Stob.
Hunc tamen mundum genitum eſſe phyſc.
& periturum, rurſus produnt verba e- 25. p. 49.
iuſdem.“ Conuerliones ignis ſunt Clem.
primum mare: dimidium maris terra, Ahll. c.
dimidium preſter. Nempe ſtatuit,
quod potentia ſua ignis per verbum
atque Deum, omnia diſponentem, ae-
rem in liquidam ſuhſtantiam redigat,
quae ſemen quaſi ſit conditorismun-
di, & quam mare appellabat. Ex hag
viciſſim ooelum, terraque gignitur, &
omnia, quae continentur iisdem.
Poſtremo quomodo ad priorem ſta-
tum redeat, atque in ignem euadat,
rurſum his verbis oſtendit d. Mare dif- à ciem.
funditur, atque menſuram eiuſdem ibia.
proportionis recipit cum ea, quam an-

tea habebat, antequam terra eſſet, i-

demque reliquis euenit elementis. Ita
Clemens. [Magnum autem annnum
( o n reuolutio rerum abſoluatur)
oéto millibus annis ſolaribus definie-
bat. ] e Stob.
Animam mundi praeterea exhala- Nr. zr.
tionem credebat ſubſtantiae eius hu-Plut. de
midae. [Atque haec anima eſt, quam blacit. II,
doxvin, principium, vocat ſecundum A- 32.
riſtotelems, atque aναν ονHνͤνrR , naä- ene
lationem, definit, ex qua reliqua ſint 3
omnia. Eadem apud Plutarchumhg de A-

Heraclito dicitur iα 7 ρ rαανντιορι,. a- nim. I, 2.

h pPlac.

tura pniuer t, & deſcribitur, quod ſit 26

aethereum corpus (vnde & Ariſtoteli
dooauνuovvwovw τ vv dicitur, & ſemper flu-
ens) quod ſemen ſit omnium rerum
generationis. Ex his autem nihil
aliud colligas, quam animusn mundi He-
raclito eſſe naturam Plaſticam, quam
vocant nonnulli, aethereae, humidae,
fluidae naturae.] Fati natura eſt ra-
tio, quae per vniuerſi nuturam (h. e.
animam mundi) tranſit, ipſum autem
eſt aethereum corpus, ſemen procrea-
. tionis

Plut. Plac,
I, 28.

—

beodor.
Ayperap. (olitrari
Vp. egnto pan

Kodis n
ſcribit,
Kob, Concutſuu

YEI,2 G ue
plaett,

etiam

8. 10
ni

heod, .5
e⸗ tlu

uen ſe
o ⸗
1de nun. Ariſtote
0 5. ceica
ſenens
ex otmn
exiſtent
lRodhu fellenn
in Tim.
l.n mun
24,54. P
ik. Gia n
Pthie, ad W
Nur. ſtatum
Sd otun
M c. Motun
123 40. MMtur⸗

witde goſtte
l, 2

lti
atq
Or.
gna
Im
hon
Gr
Plo

t orp
— Keili

us eonce.

iun el
it jerbae., 1 .
ignis ſun ele⸗
uriäterr, Ale
e ſtatuit,
1 Verbunm
entenn ⸗
n redign,
Orssmun-⸗
Ex hue
nidut, &
den.

oremnſte⸗ ſ

neuadet,
Maredf-e
eillſckem idil.
uam an.

Phyſ. I, 2. &. . . .
P aer. Sicque omnia Jato fierib, (fatum ve-

Fherap.

ellet, 1.
entis I
Annnum
t )

lefinie-
e gStob,

8
Pl e.
eins hu-An de P
l amn hei I 3
dun A., 32
. th- Ou.
,. liae, I,
Iua nt

Ethie. ad

Tchumg 4.
T: M- uin. h.
M-nin

ſ⸗ “
noc ſt „
ę

1c.
FIa.

kiſtotel
ver ⸗
eruln
1 nihnil
Ncile-
lumn
nihe, Plut, ie
Ir ,
(ke.
uten
ocrer-
tious

DE IGNEY RERVM OMNM PRTNCTIPIO.

tionis vniuerſi. “ (Idem fatum de-
,Stoh ſcribit, ꝗquod ſit ratio, per contrariorum
. Cconcurſum rerum opifex quæ exiſtat.³)

IX, 8.

ro etiam neceſſitatem vocabat.“)
Omnia vero ita fieri dicebat per
VIp. d0. contrarietatem, vt ex loco Stobaei al-
e Theod. legato patet, gemina legas, apud Laer-
1. c, tiumd, Aaroinris fieri per contrarie-
àIX, 8. atem ſecundum Heraclitum, dicit.
uO & ſpectare verba Heracliti apud
ede mun- Ariſtotelem videntur: „coniungas
4o e.5. criſpa & non eriſpa, conſentiens & diſ-
ſentiens, conſonum & diſſonum, & ſic
ex omnibus vnum, & ex vno omnia
exiſtent. Hinc Bellun omnium pa-
in Tem. Tentem dixit , & contrarium vtile,
Pht. p. xque rebus diſſimilibus pulcherri-
24.54. Mum concentum exiſtere, & ex diſcor-
sAriſt. dia aſci omnias
Quietem autem, & immotum rerum
Xin⸗ ſtatum, ex rerum vniuerſitate ſuſtulit,
2 Ssrob. Wotum omnibus tribuens. Atque
Phyſ. c. motum ex ee ipſo, quod omnia moue-

f proelus

23. 40. antur, dicebat agnoſci.. Imo materiae

ai. de noſtrae mobilitatem celeri decurſui

raclitum, diſcipulum eius, eam ab illo

1,2. DE PRINCIPIO RERVM NATVRALIVM

Syy9
fluuii comparabat. ? Quo ſpectat, quod ert⸗
omnia sed Kuere dicebat. ynotyp.
Inprimis vero igni duas affectiones p.II, 15.
tribuit, «oots rαπα. απtνιτινιαn1π1 Leert.
rarefactionis, & condenſationis ne qua X 8.
ignis mutatione per rarefactionem & Laer. ,
condenſationem, omnia fieri dicebat“. in Crary-
Ipſum ignem, qualem intelligat, ex eo lo & The-
colligas, quod Plutarchus addit, ante aeter. A-⸗
quatuor elementa Pryuaria, mMinima i n17.
& indiuiſibilia eum agnoſcere.“ (Sic 6 grob.
& Stohaeus ante vnum nyuaria, h. e. Phyſ. I,
corpuſcula, vel fragmenta, ſtatuere di- 14 &.
Citur. P) m Herm.
Ceterum opinio illa, quod ignie ſit ai b.
omnium rerum principium, Hippaſo n Laert.
quoque Pythagoraeo placuit, quem IX, 8.9.
Blutarchus, eandem explicans, Hera- adde A-

. . . . . . * ſt. e- riſt. Me-
clito iungit. Nec improbabile eſt, H e 1.1.

„. 0Conſol.
ascepiſſe. ad Apoll:
Quam quidem cum fuſius explica-cXIII. p.
vwerit duabus diſtertationibus, dum 883.
humaniores litteras profiteretur in bsteb
Lipfſienſi Academia D. Gottfridus h
Olearius, eas hic inſerere viſum fuit. 22.
9 Plac. I,

3.

DlISSERTATIO PRIO R.

§. r.

A'SArnſos Philoſophi, cui ſtudio
quaeſita obſcuritas, ouorears appel-
lationem iamdudum peperit, ſenſus
atque opiniones perueitigare aggredi-
or. Hllius vero ſcripta tantis aeni-
gmatum tenebris obuoluta fuerunt, vt

lam olim, cum integra adhuc doctorum

hominum manibus tererentur, non
Grammaticorum tantum fruſtra im-
ploratum fuerit ad explicanda ea auxi-

lium, fed Philoſophorum etiam, quo-
rum alias ingenio, atque mentis aciei,
nihil imperuium efle videbatur. Sane
illos quod attinet, quantumcunque
licet attollerent ſupercilium, modeſti-

vs tamen vt de ie ſentiant, quam pa-

rum in huius Philoſophi ſcriptis vale-
ant, memores, eos hortatur Sextus, 1.
zS Yaoντα ατονο, inquiens, ri* bοο “ .
acpeoy Fegααοαι Hedα„ον να Math,

Sext.

* poſtrema verba ipſum autem eſt aetherum
ctorpus &c, male ad fatum refert Stanleius, quae
ſeilicet pertinent ad goοανr 7ταανσα, quae ipta

. . * P⸗ 60. .
elt anima mundi, per quam fatum permeas,

quae M eſt, eamque Noαασοεπur,

I4d

Ariſtot.
Rbet.

Jſunt Heracliti.

840
Id quod ſuffragio ſuo confirmatum
dedit Ariſtoteles, qui vel in ipſo tex-
tu librorum Heracliti interpungendo,
ancipites haeſiſſe eos teſtatur. Ipſa
eius verba adducere eo magis operae
pretium erit, quod iis oppido expar-
te obſcuris, lucis nonnihil afferre
interpretatione noſtra forſan valea-
mus. ια εει inquit, evah—ανρνιρααι
α rS eννααναιο αα &αoas”. S
2 aναο το ò οσα„e σαυdo,ο Sα
ν⅜N₰ονν * * n baidor , dias ka,,
απαρ 1 Hgæ. Ta dρ Hpe7-
T 8 αN*νι ω, Raα 1τ αυ.ε„ aν. οτ
èð o, ) rο ροτρo.
diov é râ dàρνν «ντιπ 1 σνÿνυρN—αυ.
Orel vdo rg Mαπ αιοα ααdW1½0erο⅞
Aroaros giyoν àa*7αρτdοιατιαα
or5εαροααdααοτιαο. Haec nullovero ſen-
ſu ita vertit Riccobonus: Omnino au-
tem oportet facile legi, quod dicum ſt,
& proferri poſſe. M vero idem, quod
multae coniunctiones non habent. Nec
quae non facile eſt interpungere, vt quae
Nam quaez ſunt Hera-
cliti, inten pungere operoſum eſt, quia in-
certum 9, vtri adiaceat, poſteriorine,
an priori, vt in principio iphus libri.
Inquit enim, Rationis huius quae eſt
ſemper imperiti homines fiunt. In-
certum enim eſt, illud ſemper vtri inter-
pungas. Iſta certe Ani r, Jcd⸗
xoXοννοπMταπ videntur, duo tamen potis-
ſimum ſunt, quibus turbatus inter-
pres plus tenebrarum, quam lucis, Au-
tori ſuo intuliſſe videtur. Primum
eſt vox oνοuοος, quam coniunctio-
nem reddit, id enim vocem iſtam vul-
o ſignificare, omnes ſciunt. Attamen
ſoc loco orationis potius vitium eam
notare crederem, cuius periodi multis
ſententiis refertae & quaſi ſtipatae,
(zuxrérma enim & ιν, quandam
νσοσνſignificare inuenimus) in tan-

Nr"oa:in, tam excreſcunt longitudinem, Vt -

PARS TX. HERACTIIIVS CAP. VI S& I PHVSICA

ezgsoy amplius, vel οανιναναο „.
Yezxkbpsvo, haut ſit: hoc eſt, vt ſpiritus
ei pronunciando, recitandoque non

ſufficiat, adeoque facile legi atque
Alterum, quod

proferri non poſſit.
interpretem turbauit, eſt, quod peſſi-
mam lectionem in loco ex Heraclito
allegato fuerit ſecutus: pro r8
enim legendum erat r& ειαRα. Quam
poſteriorem lectionem iam annotatam
quidem video in margine editionis
operumAriſtotelis Caſaubonianae; at-
tamen nunc quidem eam Clementis
Alexandrini firmo autoritate, qui e-
mendatiorem non tantum, ſed magis
etiam integrum Heracliti locum, nobis
conſeruauit, quem in Stromatibus

ſuis ita aeſentat: 1S Mον r& ⁰ Clem. Al.
ſuis ita repraeſentat: 1S νς r en. 4.

p. 602.

N aid aEbveror iyrorra, A, οτ.â,
6ρορNρ αρναοα α ααασντιις 1²
wgοτο. Tam denique, obſeruatis iſtis,
haut erit difficile, verſionem verborum

Ariſtotelis, Riccoboniana haut paulo

magis luculentam concinnare. Omni-
no autem, ita interpretarer, oratio,
quam in chartam coniecimus, pronun-
ciatu & lectu facilis eſe debet. Hoci-
pſum vero eſt, quod ſtipatae ſententiis
periodi non habent, nec ea, quae inter-
pungere facile non eſt, vti Heracliti
ſèripta. Namque Heracliti ſeripta in-
terpungere, res difficilis eſt, ideo, quod
obſèurumſit, ad quam orationis par-
tem (voxaliqua) pertineat, vtrum ad
antecedentem, an vero ad conſequen-
tem. Quale eſt, quod ſub initium ope-
ris eius occurrit. Inquit enim: Ratio-
nem eius, quod oportet (ſiue decet)
ſemper minime homine intelligunt.
Incertum enim eſt, an vs orationis
pertem illud ſemper diſtinctione referas.
Quam parum itaque praeſidii Heracli-
tum lecturis iam olim in Grammaticis
poſitum fuerit, iſtis edocemur. Aſt
neque feliciores in eo interpretando,
quod

. bo.

vocſi
phos fr
eracl
mento
intell
merit
rendi
tatem
cis n
cillim
xere
id fo⸗
meot
tu.
cliri
non
ſtige
ki
ben
iñc
der⸗
Mrins ſar
UK. N ſue
Wnhem

N.
USn

L.l. adu,
Nathem.

Cie.L I.
de nid,
07.

59 1 .
t ſpiritus
Mue non
NI ge

Im, quod

N. Qum

nnotatam
editionis
unne;at.
lementis
qui e.
ed mgis
in nobis
matibus
Aen⸗ ½
ens . Goꝛ.
amte ri
tisitti
borum
paulo
Omni-
Gratio,
ronur.
Mei-
ntentuit
Gt inter.
Pracliß
u ir.
9, ns
1 iwr.
rum al
guer-
n ye-
Ratio⸗
Gecet/
lgunt.
um’
rat.
Aacli.
aticis
N
anch,
ol

p. 60.

DE IGNE, RFRVAM OMNIVM PRINCIPIO.

gquod ſub initium monuimus, Philoſo-
phos fuiſſe, Hieronymus * teſtis eſt.
Heraclitum, inquiens, quoque, cogno-
mento oreρορο, ſüdantes Phileſophi vix
intelligunt. Et certe otio meo abuti
merito dicerer, ſi de pluribus conqui-
rendis veterum ſcriptorum, obſcuri-
tatem Heracliti commemorantium, lo-
cis nunceſſem ſolicitus. Quae etſi fa-
cillimo negotio longiſſima ſerie atte-
xere potuiſſem, praeter rem tamen
id fore putaui, tum, quod iſtud argu-
mentum alibi vberius ſit tractandum;
tum, quod nemo facile veterum Hera-
cliti vel obiter ſàltem meminerit, a quo
non cognomine minimum, tanquam
ſtigmate quodam, obſcura eius indo-
les fuerit notata.
S. II. Quamuis autem hoc ipſo ſcri-
riſſe reprehenſionem ille videatur, in-
terque eos a Sillographo quoque, quem
plinius ſatis maledicentia atque uααασνοα
Hiſt. N. ſua, in totius quippe odium generis hu-
VII, 19 mani euectum, famoſum reddidit, Iu-

Laert. L. 1 . .
IX.Segm. dicrum alvarg reportauerit cogno-
6. men; facile tamen aliorum Philoſo-

phorum defendere eum poſſem exem-
plis, qui, ne indignis paterent ſecre-
tiores ſapientiae receſſus, velum iis
praetendere ſimili modo non dubita-
runt. Eorum enim cum alios haut
paucos nominare liceret, tum illos
L.I. adu. praecipue, quorum meminit Sextus
Mathem. contra Mathematicos diſputans. Ve-
rum nobis defenſoribus Heraclito o-
Ci. L. n pus non eſt, pro quo cauſam eloquen-
de änib, tiſſimus Romanorum dudum perora-
c. 7. vit. Ile enim ex duobus capitibus
obſcuritatis huiuſmodi inſtitui poſſe
defenſionem arbitratus, ex priori

bendi genere haut paucorum incur-

–

841¹
culpa eam in Heraclito vacare conten-
dit. Et tamen vide, inquit, ne, ſi ego
non intelligam, quid Epicurus loquatur,
cum Graece, vt videor, luculenter ſci-
am, ſit aligua culpa eius, qui ita lo-
quatur, vt non intelligatur. Quod
duobus modis ſine reprehenſzone ſit aus
ſe de induſtria facias, vt Heraclitus,
qui cognomento oτnα appellatur, quig
de Natura nimis obſeure memorauit,
aut, quod rerum ohſeuritas facit, non
verborum, vt non intellgatur oratio,
qualis eſt in Timaeo Platonis. Verum
poſterius quoque hoc eodem iure, quo
Platonis, Heracliti etiam cauſae inſer-
viet. Certe non multum Timaei ar-
gumentum, ab eo, quod ille in operi-
bus ſuis tractauit, diſſidere videtur. In
explicanda enim rerum natura ea po-
tiſſimum verſata fuiſſe, ex eo ipſo, quod
dubitaſſe olim nonnullos Sextus ait, Sext-
2i un bvo. OPoc 6sa &Mν α 6 α⁴ Em adn
õ abunde conſtare L. II. p.
exiſtimo. Aſt vero oας ρνττπι ᷣ h 139.
Oi&, vt ipſius vtar Heracliti verbis,
quae celebris Sophiſtae diligentia con-
leruata fuerunt.
S. III. Verum de iſtis omnibus, &
ceteris, quae huc pertinent, alibi plu-
ra Lectores expectent. Pauca enim
iſta eo a me fine ſaltem prolata fuerunt,
vt quam obſcuritas Heracliti apud ſa-
pientiſſimos viros veniam promeruit,
mihi quoque exorem, ſi principium,
a quo ipſe res omnes naturales dedu-
xit, indaganti, in obſcuriſſima illa nocte
impingere nonnunquam, atque labare
contingat. Certe pro Delio natato-
re, qualem requirere Heracliti ſcripta
Socrates dicebat, me vendere non au-
deo, bene mecum agi exiſtimaturus, Laere

Themiſt.
Orat. XII.

* Hieron. L. I, adu. Iouin. Vid. Diog. Laert. L.
II. Segm. 22. L. IX. Segm. 6. 8. 13. Clem. Alex.
Strom. V, pag. 371. Autor, Allegor. Homeric. De-

metrius Phaler. Lib. de Elocut. Cicero de Nat. Segm.
Deor. I, 26. III, 14. Id. de finib. II, 7. Lucretius 22.

L. I. v. 640. Seneca Epiſt. XII.
Oo0οο 0οιο vbi

342
vbi qualemcunque diligentiam meam,
rerum harum intelligentibus non im-
probari intellexero. Quod eo facili-
vs ab aequioribus me puto impetra-
turum, quod non obſcuritas tantum
Philoſophi mei multum me exerceat,
ſed magis etiam adhuc mihi obſit in-
fauſtum illud naufragium, quo omnia
eius ſcripta perierunt. Quam ve-
10 difficile ſit, ex paucis, quae aegre
illud euaſerunt, tabulis, ſiue fragmen-
tis, integram molem ita reſtituere, vt
nulla ex parte manca, mutilaque appa-
reat, illi norunt, qui ex inſignibus
magis ruderibus, ſimile quoddam ae-

dificium excitare vnquam aggrefſſi
fuerunt. 5

G. IV. Vt autem ad rem tandem ac-
cedam, omiſſis ſubtilioribus, & loco
huic minime conuenientibus, Philo-
ſophorum de principii & elementi dis-
crimine diſceptationibus, breuiter ſal-
tem, quid per principium intelligen-
dum ſit, indicabo, ne vaga huic voci
notione reliéta, noſtra de Principio
Plut. de rerum naturalium exmente Heracliti
Plac. Phi- . nz r;
lol. 1. 1. tractatio, aliquid obſcuritatis contrahat.
c. 2. Principia igitur, ſiue ρναο. vt verbis

Plutarchi vrar, gr οαι brτι+ ad e-

a, &r⁸ &οτ—+αονοτιι. οα gH.ε e,
aαιρααρν Agv‿α ε As„ρoHεν ατπο,
&& *ρ ονο„οτοo αρο⁵œwhach, &r &n
o ασωαττο, 4X sα e
Ariſtot. v o. Vel ſi magis cuiquam placet e
Metaph, conciſis mage Philoſophi verbis, prin-
Z "cl. cipii naturam diſcere, habeat ſibi illa:
raαν 48* &r, inquit, 2in; Far a 6*να
13 gao a7aα, er 1 ατν.ν, 9
aνασααςτÜ.

§. V. Id igitur, quod primum in re-
bus naturalibus eſt, & a quo reliqua
omnia ſunt atque fiunt, IGNEM ex
mente Heracliti eſſe, plerorumque te-
ſtimoniis conſtat. Sic enim ipſe A-

PARS TX ERACIVS CAP. VI & I PIVST &αA
riſtoteles, poſtquam aliorum quorun- Ariſtot.

Metaph.

dam de eοταa alriats, ſiue principiis, .. 5
.3.

. . 7 N : „TI.
attuliſſet ſententias, Izaναd½ inquit,
z Merancrα² ρααασ Hodn)Mhαια E-
Pé α d ρνν ri tagt Tra“ aοαν cα
7vo Simili modo Plutarchus: Hga- Plut. de
Xααπ α Izzaα ρν Meraxoyr“Placit.
doxvdv râνιον αο Ü τι eα unel.
pSρραα r& aàrr Pivecασ eis wh 3
dyra TeMαντπ Xιοονα. & paucis inter-
iectis: ρρ& rο ι Dasv,] r
Tgr& † rävra 1α r α iςσ r
aνσNM¼äαα 1α ιντι Stobaeus: HgcStob.

xReα α α Ir αοα dYd r“ drar-ebr.
.à. P. *„

T Aννο] r rρ.. Sic & Diogenes Diog.
Laertius, ad quem inter primos pro- Laert.
vocare debebam, vbi de Heraclito a-L. x.
git: dοα αüυ ροα¼ αdſOy†Ür⅜ ν Segm.7.
g&bααο g i T8&τν. dvααειοαραe. Etpau-
lo poſt inter νινwνπαετ 1.1g refert, quod ib. Segm.
docuerit νι AHναυ Kéoαιον, Yervä; 1e 8.
durev en wopeg, α α enn vo*νααα. Si-
milia de Heracliti opinione circa prin-
cipium rerum naturalium ſeſe acce-
Piſſe teſtantur Patres Chriſtiani. Iun-
quit enim Iuſtinus Martyr: Hec. Iuſtin.
1 αæ Meraxdbvr α [vel vt rectius le- Mart.
gendum eſſe iamdudum obſeruauit **
Sylburgius THea α π därιο αι sylb. in
rra . M†aταυντι Ao*νσe-r—πιτααο. p. I.
Tæo* Tτ οMεα.υ „αν Similiter Her- Hermias
mias facete, vt ſolet, in diuerſas par- rri.
tes abeuntes Philoſophorum ſenten- philoſ.
tias irridens, Ios àv“, inquit, zes emy p. 184.
T αο Aenτι⁵, Xα Ss)olun yοα
duvrο vε e n srαoνοαορ ο ε Hea-
αι α αοισιν ααdιαρισ αν Apvνν
ν . Aft cur moror tamdiu
ad Clementem Alexandrinum pro- Clem.Al.
vocare, cuius inſtar omnium mihi Str. V.
eſſe debebat autoritas, quod ipſis He-P· 599.
racliti verbis, ab eo citatis, illa fulcia-
tur? Sic enim inter alia, in Phyſico
procul dubio libro, quem eum ſcri-
pſiſſe nonnulli, & ipſe Clemens alibi,
aiunt,

Paraenet.

ziunt,
ſtatur:6
e .
en uin
7 ℳ0 rec
Obleruun
Paration
de re
elle inſ⸗
huc e6
Cquid
Theodor dicerie⸗
heih/ Mrar
ci 5
rere,
/.

NI
Ledor,
Mmonuis
Niendun
dii,
princip
bus mi
firmaſl
Vt infr
ſio rer
rib
iugde
AN
Men
NNS
quo
Ror
Llx. Luc

quorun- Aik
Drincipiig a
R,inclit 14)
en. 6½.
rMy guua-
hns: Bu. Mu
arh, lt.
Ani, een,. Piol
6 4 io⸗⸗ 1c.
uciginter-
) Erer
ells: eg⸗Rtob
y arar. Ucl Phy. M
Diogenezrben

Diog.

IIIOSPrO-Izert

Iaclito -..
raru o,- deen
„Etpul.
fert, guodb egn
Nada, r
Ae,
rcaprin-
ſe Ace-
W. In-
aue er ilin.
eus le- Mar,
. Larzenet.
bſeruauit 4
Se, G, n
Vrïv¹²“nοτρ%⅞l.
er H Emis
loir gen
ſenten prilol.
0οα
4 i
Nii
tumcit
n o. Clem 4l

j mhi Str. V.

5 He- P. 5
fulcia-
hyſico
a ſeri
3 Ahi,
ut,

DE IOGONE, RERVA OAMNIVMI PhINCIPIO.

aiunt*, locutum eſſe Heraclitum te-
ſtatur: ραασαſ “ Xα σοWο α rog

ð

cro, utrea, vbi tamen pro usrea As-
7o rectius legi, dudum Viri docti
bſeruarunt. Quae Euſebius in Prae-
parationum Euangelicarum libris hac
de re affert, ex Plutarcho deſumta
eſſe ipſe fatetur. Vnicus itaque ad-
huc e Graecis Theodoritus prodeat,
& quid ipſe de Heracliti principio di-

Theodor. dicerit, exponat. Inrzaα αC, inquit,

Tberap.
IV. p. 58.

L. I. v.
636.

* Meraxsvr , .α Hozweα ½ BAb-
α&* AHασ † ταιν (SBaαν) Aνſοι
c rersαιüο. aoxzr 7 n
xuα0%.
G. VI. Mirabitur forte aequus etiam
Lector, cur tot allatis autorum teſti-
moniis eum obtundam, verum mu-
niendum tot autoritatibus fuit, quod
dixi, IGNEM rerum naturalium
principium ab Heraclito ſtatui, ne re-
bus minus accurate expenſis, hoc af-
firmaſſe cuiquam videar. Sunt enim,
Vt infra patebit, qui aliam de Princi-
pio rerum naturalium ei ſententiam
adſcribere videri queant. Tantum
itaque abeſt, vt a me quicquam hac
ex parte ſecus admiſſum eſſe exiſti-
mem, vt neutiquam dubitem, hacte-
Nus allatis, aliquot adhuc eorum,
quorum egregia in Philoſophia apud
Romanos laus fuit, loca ſubiungere.
Luculenter igitur Lucretius:

Quapropter qui materiam rerusm
eſſe putarunt
lnem, atque éx igni ſümmam con-

843
Magnopere a vera lapfh, ratione vi-
AAonter.
Heraclius init quorum Duxr prae-
lia primus.

Vbi, vt obiter id moneam, ita ac-
cipiendus haut eſle vltimus videtur
verſus, quaſi primus huius opinionis
autor Heraclitus fuerit, ea enim de
re Hippaſum cum eo contendere poſ-
ſe, ſi quis exiſtimet, non omni eum
cariturum eſſe fundamento putarem:
ſed quod primas inter illos, qui iſtam
ſententiam tuentur, teneat, vtpote
qui ſapientiae fama ceteros, qui eam
amplexi ſunt, longiſſime antecellat.
Verum vt ſinem hiſce tandem faciam,
Cicero quoque, Enpedocles, inquit, Acad.
peruulgata & nota quatuor: Heracli-d L.
taus ignem eſſe dixit, e gao omnia gi-
gnerentur. Idemque alibi Balbum De Nat.
alloquens, Omnia veſtri, ait, Balbe, Deor. L.
Jolent ad igneam vim referre, HMerg.--III. C. 4.
clitum, vt opinor, ſeguentes.

G. VII. Iſta omnia quicunque ex-
penderit, exploratiſſimam ſibi eſſe He-
racliti de principiis rerum ſententiam,
haut immerito iudicauerit. Attamen
deprehendi nihilominus, non vsque ad-
eo eodem ore ſemper veteres loqui, vt
non mutent quandoque linguam, &
ancipites reddant curioſos veterum
opinionum indagatores. Vt ſimpli-
ciſſime rem proponam, eam, prout
animo meo ſeſe repraeſentauit, nunc
repetam. Incideram in locum Ari-
ſtotelis, antiquorum varias de anima
opiniones recenſentis, qui inter re-
liquos Heraclitum quoque producit,

Lib. L. de
anima: c.
2.

* Laert. L. IX. Segm. 5. Plutarchus adu. Colot.
T. II. Opp. p. I215. Clemens Alexandr. Strom.
V. p. 371. aliter tamen paulo de Heracliti de na-
tzura libro cenſuit Diodorus Grammaticus apud

2—

Laertium Lib. IX. Segm. 15. Vide etiam de eo
quaedam minime vulgaria apud Suidam in A-
iει .α„ααaαιτN VMB

OOOο Oοσιον9 atque

84 PARS HrRACLTITVS CAP. VI § I. PrIVSICA

atque eius de illa ſententiam his verbis
explicat: K Hodnα £ ₰ r3 d ρνπ
α Oeg r“ Lov, Anεαο rν α. νι1â.
agu sg is TàXα ονυονοαισ ασ ααο—
ααατιπτ οαα bο uαο. Verba iſta

primo obtutu haut parum obſcurita-

tis habere mihi videbantur, imprimis
autem ſatis capere non poteram, quid
iſta ſibi vellent, r9v d*α να no
T“ Woxzv. Implorabam auxilium in-
terpretis Argyropyli, verum illum
plus obſcuritatis, quam lucis, oculis meis
offundere ſentiebam. Theodoritum
itaque adiui, quem ita explicare He-
racliti de anima opinionem memine-
ram: IIapαιααRαος α I raα e, Hoc-
Mäαα ˙ νaοροαmνrρπ o*⅜ νααe.
Simili modo eam repraeientare poſtea
De ani-comperi Tertullianum, qui inter eos,
mnac. 5§. qui de manifeſtis corporalibus animam
eſfingunt, Hipparcum & Heraclitum re-
fert, qui e igni eam conſtare ſtatu-
ant. Iam ſecundum iſtos autoresme-
rito dici poſſe exiſtimabam 1 aρν
αo ri8“ Woxze, hoc eſt principium,
ſiue eiuſdem naturae cum principio,
a quo res omnes Heraclitus deducit,
animam ex eius ſententia eſſe. Pro
principio enim habet ignem, & igne-
am quoque animae naturam, ſi iſtos
ſequamur, tribuere videtur. Aſt ve-
ro Ariſtoteles non ignem, ſed ααονπa-
iagi animam iuxta Heraclitum eſſe
ait, quam vocem vaporem, ſiue exha-
lationem vulgo ſignificantem, ipſum
aerem hic, vbi de Heracliti placitis
ſermo eſt, interpretari non dubitaui,
vtpote qui ex eius mente, rectius ex-
Plicata, &αααaw uiaois quaedam eſt, pro-
Vt ex iſtis Plutarchi luculentum eua-
Plut. de dit: Hoanear α TInzar οα adον
arer. Tv* 5)Xcoον T 2 ra;, DPacg —- Tgr&
L. I. c. 3. õ 2:en otα⁵οo, ra nänr.
†οv A* aαο † τααιιρινατοο αντα

Therap.

.

» » 2 . — 7 2 „
cis το ανο⅜s αρεο 5 ire re. eS r..

aααρααι.υ,wte“ T,“ i*“ nτο 1†——☚ νοοα O-
&c ο àοτορα, εααααα%αατιον ₰
Aεαο Yeαοαααο.e Si igitur d,αορ+¼°ιüιι
ſiue aer, eſt anima, & ροναν tamen eti-
am eſt, hoc eſt, eiuſdem cum eo, quod
pro principio Heraclitus agnoſcit na-
turae, ſequetur inde, 4α ονινι ſiue
aerem, principium rerum naturalium
ex eius mente eſle. Illorum enim v-

trumque, ac proinde hoc etiam, quod

ex illis ſequitur, velle ſibi Ariſtotelis

verba videntur, quae ita ego expo-

nebam: Heraclitus quoque eiuſädem,
cum principio,‚, naturae animam eſſe
ait, ſiquidem aer illa ſitr ex quo reli-
qua conſtant, vtpote omnium maxime
Jimplici, & in continuo motu conſtitu-
7t9. Quamuis autem vltima huius bége-
o verba, quae ex aere reliqua conſta-
re, vtpote omnium maxime ſimplici,
& in continuo motu conſtituto, di-
cunt, aptiſſima eſſe videantur, quae
cuiquam perſuadeant, aerein hic prin-
cipium conſtitui; nunquam tamen a-
nimum inducere potut, vt firmiter
ei inniteretur. Nam animae quidem
aeream tribui naturam, & Heraclitum
illius ſententiae dici autorem, non mul-
tum me turbauit, vtpote cuius rei lu-

culentum teſtimonium apud Tertul- de anima

lianum quoque extare noſſem. Quem 9. conf.
c. 14.

igitur alium, inquientem, animas ae-
Rimabis colorem, quom aerium ac lu-
ecidum? non vt aer ſit ipſa ſitkſtantia
eius, etſe hoc Aeneſidemo viſum eſt, &

Anaximeni: puto ſecundum quosdtam

& Heraclito. Imo & apud Plutarchum,
cuius verba maxime perſpicua, &

ad loci Ariſtotelici illuſtrationem in-De Plae.

primis facientia, adſcribere non graua-
bor: Hozn) α, inquit, ry r 1S
Kcρν‿νà oνα aα, αaιρια.ιſυσεινα De
T & αντσι ν‿⅜NiUr, ree, er Teis Goi
ar0

Phil. IV,

3

₰½
Ar * ſo⸗
ſeus ueyen
0o Hetacl,
nmaamir
chl loco ,
Autenn iſ
errom
qummpkimt
Heraclteud,
Cencimodn
tur diquann
elgend
ſuſt:
un rinci⸗
eielle,
indicatum,
rue aninn
cunlumn u⸗
tullianus
male cohar
busyltima.
loco der n
deeoccij
Condem!
me ſime
cunquert
telis ocu
Euere,
Wdam
2du. Me. Dythan
themat. locnmte
NA a&Nτα+
16 de 4
Taua
1Nage
, 10
jae,
Z
luril
1 4e

a rare
Aidlet,
1. ulan,
tamen eti.
neo, quod
noſcit na⸗
Alarh, ſlle
aturalium
nenim v-
laln, quod.
Ariſtotelis
1o erpo⸗
eilſten,
imam Ne
gul reli-
1 mxime
Ckitu-
ils oe⸗
1
1a cohſta.
mpli,
tuto, di-
r, glde
lcprin-
men-
firmiter
quidem
Hachtum
nonmul.
1s reilu-

Tertul-deznima .
. uene⸗ ont⸗

Ec. 14.
mue l- 1

1A -
ontis
ne, *
otNu
rchum,

1, aͦ⸗ .
in- e Plae.
en N e
gm.

4ℳ

DE IGNE RERVM OMNIVM PRINCOIPIO.

„ „22 — SD⸗ 1902
A‿ô Tνρ eXατ Nαα T6ρ e Aots dααευ+ιυμαs—
eαρbαναα Attamen, vtpro Princi-
10 Heracliteo aerem, ſiue ααd%rlaασtν
illam, admitterem, aegre mihi perſuade-
re poteram: praecipue, cum in Plutar-
chi loco é? bo„uws illa fieri dicatur, α
autem iſta, hoc eſt, aqua, Enga, id eſt,
terram, haec vero denique ignem, tan-
quam primum principium, ſecundum
Heracliteum, res ex ſe inuicem dedu-
cendi modum, ſupponant. Putauiigi-
tur aliquando, apud Ariſtotelem pro
ares legendum /eο vel jzs, ita vt ſen-
ſus ſit: Heraclitus lquoque eiusdem
cum principio, quod ignem ex mente
eius eſſe, tanquam notum, G&alibi a ſe
indicatum, Philoſophus ſupponit] na-
turae animam eſſe ait: vel etiam ſe-
cundum quosdam, vt ſupra dicebat Ter-
tullianus] azærzw. Verum hac ratione
male cohaerebunt cum praecedenti-
bus vltima. Si principium enim in iſto
loco aer non conſtituitur, quomodo
Qeg eo dici poterit, quod reliqua ex illo
conſtent? item, quod omnium maxi-
me ſimplex exiſtat? Aſt enimuero, vt-
cunque tandem accipiatur ille Ariſto-
telis locus, meam ſaltem coniecturam
de aere, pro Heracliti principio, a qui-
busdam agnito, non vanam omnino
fuiſſe, clariſſime edocuit me Sextus
adu. Ma-Pyrrhonius, cuius integrum proinde
themat. locum repraeſentaſſe haut forſan pige-
IX. bag. bit: IIeol raααιαταQντ— inquit, ααιτν
367. nare 4 N. . „ ,
c *ατ+ÿo⅛ 5*αρπ, αουρονα ααανορο
i Sadασρα αααρ α 2a α. oà Ae* εαρ
αſ̃a se*a va Tr& Tre*“ oTeν oePSic,
0 α aσdNℳtαρ ſ1ρο* rνσασααι eres«o,,
pex t* g , Hez. ADWτπαο⁵
gv l 4*ρπιο Oαια MiMX

7°ι 6 deag Avaiαααο ε Aααα,
7or⁹⁴ rοaaαοααν ApaEiké ns ν νο⅞ I—

Ireg , α Aio *ν AνοM„υwαιαρσ
AeXαρ⁰α ⁰ ° A αααι Veax τ—
4 xa dves, α ι *s Hecαοπα⁰

845
» „ „ —
79ν àαο.R aIrͤa ₰% Meraxroyr,S
&τι ναι½D Hgaäςααπ ρ⁹.

§S.VI. Detur itaque hoc mihi, vel
Sexto potius, fuiſſe nonnullos, qui
ignem, fuiſſe alios, qui agrem ſummum
principium, vel primam rerum natura-
lium cauſam ab Heraclito credi exiſti-

mauerint. Aſt vnde, quaeſo, illud dis-

crimen ? an male ſibi ipſi conſtare Hera-
clitum dicemus, modo ſic modo aliter
ſentientem? verum hoc credere nos
haut ſinit ſummum ingenii acumen &
vewaiérss, quam paſſim non vulgus, at-
que inaneis, vt Lucretius calumniatur,
in eo mirati ſunt: Qui omnibus aliis,
vt Epicuri ſui laudibus inſeruiat
iniquus, ita de Heraclito noſtro ce-

cinit: Lucret.

L. I. v.
Clarus ob obſeouram linguam magis 640.
inter inaneis,
Quam de graueis inter Graios, qui
vera requirunt,
Ommnia enim ſtolidi magis admiran-
tur, amantque,
Inuerſer quaez ſub verbis latitantia
cernunt.
Veraque conftituunt, quae belle tan-
gere poſſaunt
Aureis, & lepido quae ſünt fucata
ſonore.
Sed grauiſſimi inter Graios, ipſeque flos
Graecorum ſapientum, imo ardoas
dτiνοτ Langärs αd+ dταατ z. BD,uid Laert. L.
igitur? obſcuritatine eius diſſenſum II. Segm.
hunc tribuemus? iſti quidem omni- 22. conf.
no, vti ego exiſtimo, rectius, quam cui- n
— egm. 6.
quam alteri cauſae. Aſt quomodo no- 15.
dum hunctandem expediemuse & qui- Clem.
nam anguli adeundi erunt atque receſ- Al. Str.
ſus, genuinam mentem eius perquiſitu- Il.362.
ris? Mihi quid de ea re venerit in
mentem, exponam ingenue, ſuo ſenſu
alios facile abundare paſlurus. Neo
Oo0O 0°οϑ. aerem

846 PAKS X. HERACIITVS.
aerem itaque nec ignem, quem nos vul-
go appellamus, pro principio Heracli-
tum habuiſſe ſtatuo, ſed minimas quas-
dam, atque indiuiſibiles particulas, ſiue
ramenta, in continuo motu poſitas, at-
que celerrime agitatas. Quarum na-
turam, cum ipſae ob tenuitatem ſenſi-
pus minime pateant, vt aliquatenus ex-
primeret, ignem eas appellauit, vel ae-
rem, quod ad igneam aereamque natu-
ram earum conditio proxime accede-
ret. Nam ignem quidem quod atti-
net, naturam eius potiſſimum conſti-
tuere 1αεoροαοοαρσαιâο νod wr Do-

in Tf. oρ rεαναπ½,Pᷓlato quoque agnouit. Et

maeo,

certe illud, 2 ιαν οιαανρ
aliud eſſe ab eo, quod proprie ignis eſt,

Meteo- ipſe nos docet Ariſtoteles. Vnde idem
rol. ,4. alibi egregie ad Heracliti mentem illu-

Meta
I, 7.

ph.

ſtrandam faciens, rgrod, inquit, æα
73 mpé**o Evj sos bροοα 7.XEA-
go* T⁵ α° ; bes õ
r dwv, S iyve,, ſc. rà& ααα α⁰¾
ige mgur*. reigroy 7 ingolegls ov,
α Rer sr1ov &ν α rοοαυρ⅜υρXτα. ℳο⁰
eg ο νσν do‿α αoροαο., sαιια H§
oν*⅜oνρdHſHbim à“* Trâ„αστ)ρσεα Quae
quidem a Sonero ita translata fuerunt:
Multum refert ad asſignandum princi-
pium, quod omnibus eſſe prius debet, at-
tendiſſe, quodnam corporum tenuigima-
rum & minimarum partium eſſet. Hoc
enim maxime elementi rationem ſubire
poteſt, exquo primo res minimarum par-
tium & tenuigimorum corporum con-
iungi poſſunt: Ideoque huic rationi ma-
xime conſentanea locuti ſunt, qui ignem
principium fecerunt, vtpote, qui ſit ſub-
tilisſimarum partium. Verum ſen-
ſum & verba Philoſophi ſatis accurate
reddidiſſe haut videtur, quae karum
luculenter etiam transtulit Beſſarion,
obiter itaque lucis nonnihil iis inferre
tentabimus. Plurimum peccare in-
quit eos, qui generatim materiam re-

CAP. VI. & I PVSICA

rum naturalium principium ſtatuunt,
interque alia etiam eo, quod nonat-
tendant, quomodo quatuor illorum,
ignis, deris, dquaét, & terraez, ex altero
alterum ordine procedat atque gigna-
tur. Iam inquit, hoc ipfum autem mul-

tumrefert, vt cogneſéamus inde princi-

pium, exquo omnia funt, & in quod
omnia reſoluuntur. Idipſum enim pri-
mi elementi rationen guam maxime
habet, e cuius, tanquam primi, concre-
tione reliqua naſountur. Tuale vero
eſt, quod omnitm corporum tenuisſe-
mum eiſtit, minimisque partibus con-
ſKat. Quapropter it, qui ignem prin-
cipium ſtatuunt, huic doctrinae maxi-
me conſentanea fuerunt locuti. Ante-
quam ab hoc loco diſcedam, monen-
dum id ſaltem eſſe duco, quod vocem
ij in verbis iſtis eg &Hανvv-za,, ſtudio

in yverſione praetermiſerim, cum nec

Beſſarion, nec Sonerus eam in transla-
tionibus ſuis agnoſcant, & certiſſimum
ſit, nullum eam hic fundere ſenſum, at-
que librarii adeo deberi errori, quem
prima ſyllaba vocis pipveca, peperiſſe
videtur. Exhis vero, vti puto, ſatis
patet, quam non immerito ignem ap-
pellauerit principium fuum Heracli-
tus, cum igneae naturae adeo vicinum
illud eſſe animaduerteret. Similiter
res ſeſe habet cum aere, namque illum
quoque & fubtiliſſimis, & maxime mo-
bilibus particulis conſtare, plerorum-

que ſententia fert. Vnde & in fupra al-

„

lato loco Ariſtoteles oτανοιιπϊiοο αα
fév aà aerem dicit, alibi etiam de igne
ſimili fere modo locutus, vbi 7 ταρ
dc bta eſſe affirmat. Aſt forſan me
corpuſculari Philoſophiae, quae hodie
apud omnes celebratur, fauere, corpu-
ſculaque adeo, particulas atque ramen-
ta offendere, aliquis opinabitur, vbi ni-
hil eorum occurrit, ſimili quodam cum
ictericis morbo laborantem. Sed aliter,

L. I. de

anima c.

De Iuu.

& ſenect.

c. 2.

puto,

Puno Ger
late ſenl

pollea

De Nlx. chi, qu

Philol h, cemn an
1;. qugec
uae
ſubüci
N
tem
de ohil. bilbus,

muundi. 0 . an

5. nidg
Ni
tarchit
uney
Pns Srobae
Phyl.) gin
H Piniom
1. Jer
aſa er
dumpe
Len leln
gm Aliis
Nheo⸗ tufn
Ngg umg
dierwa eMu
liag iWop
al⸗

c,25 P
52, Wrcc

Katuunt,
nonat-
lorum,
exltero
Megeonn⸗
emmul-
Ae trinti.
Gnguud
mimndri-
mexime
, coptre-
Lule hero
tenlice
ius con-
en prin-
Ge Mri
Anle.
monen⸗
d vocem
, Kudio
Ccunm nec
1transl⸗
tiimun
ſum at⸗
, quenn
peperiſſe
1o, ſitis
nein a⸗
Heradli
vicinum
imuliter
lueilum
me mo⸗
erorum-
ſprd .
d
de igne
1 17 ,he lun.
tſan me ſene,
ehocle
copl⸗
Lunnel-
h Pin⸗
lumcumm
Aldlier,
Puc

„l 4
anin c. D

mundi b. 10: àννιοτ inquiens,

De Plac,

9
5

puto de me ſentiet, vbi optima autori-

tate ſententiam meam confirmare me

poſſe acceperit. Eſt autem ea Plutar-
De Plac. chi, qui poſtquam narraſſet, Empedo-
Pniol. ,clem ante quatuor elementa ponere,
13 quaedam minutiſſima fragmenta, tan-
quam elementa elementis priora, mox
ſubiicit: Hoc Xαν Wepusdsrnaà ri«“
2A is α αρaνIιοιοααο Vocem au-
tem ivαα de minutiſſimis & indiuiſi-
de opif. bilibus, hoc eſt, atomis, vſurpat Phi-
aαοατιαυ%
toinchs Aραο iHaaα. Oανα Goece-
X†oαMς baο1ld⅓—U1ÜU .. Ne autem Plu-
tarchi teſtimonium, tanquam aτaαIι X
uacualiquis vilipendat, idem teſtatur
Eclog. Stobaeus, diligentiſſimus veterum o-

pinionum indagator, inquiens: Hpa-
4. . N —
32. „“ραασι 700 T 3 evα dontt Ti. ypdrid

uAaXa.. Vbi ſiue vniuerſum mun-
dum per r& &ν intelligas, quem « & 4
Laert. L. eum dixiſſe, ex Laertio, Theodorito, &
IX. ſegm allis conſtat: ita, vt ſenſus ſit, Heracli-
4. Theo-zum ante hunc mundum ramenta quue-
dorit. qam extitiſſe ftatuere, quae eadem ſint

Therap. —AY. I 4di .
WV. p34. Cum principio zius, quod ignen tiam, d-

Stebaens remue ſoleat appellare: Siue vnicum

Eclog. eius principium, nimirum ignem, per
athe. Tà&deſignari ſtatuas, vt adeo ſenſus ſit,
. P. Heraclitum ante vnicum illud principi-
vm ramenta adbuc quaedam conftituiſſe,
ilo priora, mihi quidem erit perinde.
Niſi quod, ſi hoc ſenſu Stobaei locum
exponas, paulo aliter videatur ſenten-
tia Heraclitiex Stobaei mente eſſe ex-
plicanda. Tum enim proprieloquen-
do primum rerum naturalium princi-
pium apatia erunt, quae, in ali-
quam craſſioris paulo naturae deinceps
coaleſcentia, IGNEM conſtituerint,

eo, quo Plutarchus capit, ſenſu princi-

Phil. I, 2. : . . .
dn. pii & elementi vocabulis. Res tamen

eodem redibit, & duplex ſaltem ignis

erit diſtinguendus, elementaris nimi-

D IoNE, EXENVM OMNIVM PRTNOTPIO.

tanquam primum elementum, acceptis

tat, ſicque diſſoluatur,

847
rum & craſſior, a ſubtiliori, hoc eſt, ipſis
illis Pevtuariois Varie & celerrime agi-
tatis. Ea enim ignis nomine ipſi veni-
re patet ex illis locis, quibus ea tribuit

igni, quae non niſiin id, quo nihil exi-

ſtit prius, cadere poſſunt. Quale eft, blut. de
quod &αavρροααναnυοειεαιυ T Plac. Ph.
gasa rexevav, hoc eſt, omnia omnino b-
ex igne fieri, & in id illud vltimo re- b
1 1 „ tobaeus
ſolui dicat. Item, quod 1αεποατιριι. clog.
xdν ρo eſſe ſtatuat: aααο vero nihil PhyCI.I.
prius dari poſſe videtur. Imo quod c.r. p.2.
clariſſime omnia anteriora excludat,
apud Clementem Alexandrinum, in- Clemens
quiens: 26ασοιτι αντια dαοπσ *αt⅞ρ ir.
Ozνα *νT a, ocτι.υα rolngev, 1 , Xασ &α, P.599.
29 aο τσ o àα ιυ... Ex mea itaque
ſententia Vnvkcdru illa, ſi igne priora
erunt conſtituenda, de igne craſſiore id
intelligendum eſt, ipfſa vero etiam in

continuo motu poſita, IGNIS Hera-

clitei, ex quo omnia naſcuntur, nomi-
ne venire crediderim.
S. VII. Videtur itaque Heraclitus
idomnino rerum naturalium conſti-
tuiſſe principium, quod ſolum veriſſi-
mum eſt. Materiam nimirum ſimpli-
cem, indiuiſibilem, & inſenſibilem illam,
quam ſiue oναοια uovddaς cum Leu-
cippo, ſiue vasa cum Democrito, ſiue
Üαισα cum Metrodoro Chio, ſiue
är—νονα cum Epicuro, ſiue denique WPry-
puaria cum Heraclito appelles, rem
ſemper denotabis eandem. Sane enim
Wrudria iſta, vt a Plutarcho ſupra ea
deſcribi audiuimus, Sαsαοαναααα⅜—ρι
ab Atomis quoad ſubſtantiam nihil dif-
ferent, ſiue ex mente Epicuri Atomum
Gaſſend.
cum Gaſſendo definiamus, quod ſit ple- phyf.
na quaedam, ſeu vacuiekpers, ſolida- Se&t. T.
que adeo natura, quae non habet, quad il. c. 5.
e parte, aut-quomodo ae admit-b. 254.
iue cum aliis ma-
teriam illum eſſe ſimplicem, indiuifibi-
lem, &inſenfibilem ſtatuamus.

848 PARS TX. HERACLVILVS.
§. VIII, Inaudita & ab omni veroſi-
militudine aliena, nemini ſpero haec
mea videbitur ſententia, quae, vt ego
quidem autumo, clariſſimis argumen-

tis innititur. Nec ei oberit, credo
ervulgata opinio, quae corpuſcularis
Phiofophuae profeſſionem Leucippo,
Strab. L. Democrito atque Epicuro inter anti-
XVI. p. quos ſolis fere vindicat. Sane multo
757. antiquiorem eam eſſe, peruulgata Stra-
Sext. Bm-bonis & Sexti Empirici loca abunde
pir. L. X. nos docent, qui Poſidonii Stoici au-
zu. M2 ctoritate affirmant, Moſehum idonium,
367. *: Virum Trojanis temporibus antiquio-
rem, doctrinam illam iam fuiſſe ample-
xum. Imo Himerius quoque Sophiſta
in declamatione, quam contra Epicu-
rum, prouidentiam negantem, conſcri-
ap. Pho-pfſit, doctrinam Epicuri de atomis ab an-
tium tiquiſſimorum hominum de Chao phi-
Cod. loſophia, nihil differre, innuere videtur.
Ccxi Quod eo magis hic annotandum fuit,
r. ko45 quoniam Orphei quoque philoſophia
Chaos non ignorauit, a quo Heracli-
tum pleraque accepiſſe ſua, Alexandri-
strom. nus Clemens teſtatur. Himerii autem
VI. pag. ocum integrum exſcribere, & cum ab
692. interprete ſecus, quam debebat, vt alia
pleraque, acceptus fuerit, verſione illu-
ſtrare non abs re fore duco. ANNα noer,
inquit, gosαα Aròôαα σ1*α 18
zoMονα 9σÜ — raασα 11 SEay eeoαα
Aſt vnde praeter doctrinam de Atomi &
Chao tantum celebrato, hancce opinio-
nem inueniſti? Nimirum loquitur de 0-
pinione Epicuri, quam circa prouiden-
tiam diuinam fouebat. Eam itaque vn-
de acceperit, eum compellans interro-
gat, nam de Atomis, ſiue Chao, quam il-
ſe tenebat, opinionem, ſatis iam apud
alios celebratam eſſe ait, vt adeo, e qui-
bus fontibus illam quidem deriuauerit,
ſatis ſibi conſtare teſtetur. Namque

mox ſubiungit 22“7 ατν 79 à α¾
Tav Mανα νςαειαατοοo. Imo quid

de mundo in ignem aliquan

CAP. VI. &. I. PHFSICA
muhtis? cum dudum doctiſſimus pari-
ter Philoſophus atque Theologus R.
Cudvvorthus oſtenderit, omnes fere
Philoſophos antiquos in hoc principio
inter ſe inuicem conſenſiſſe: Quod ta-
men de Heraclito ſpeciatim demon-
ſtraſſe eum non memini. Fruſtra enim
in vrbe noſtra cedro dignum eius opus,
quod mundi intellectualis ſyſtema in-
ſcripſit, a me fuit quaeſitum, quod obi-
ter ſaltem ante annos aliquot mihi licu-
it inſpicere. Quod ſi itaque nonnulla,
ad praeſens inſtitutum facientia, in eo
occurrant, facile tamen appariturum
confido, ſcrĩnia eius a me compilata non

eſſe.

§. IX. Verum, vt redeam ad Lnvuai-
ο° Heracliteorum deſcribendam natu-
ram, hactenus quidem ſatis clare expo-
ſuiſſe mihi videor, ſimplicia illa eſſe cor-
Pora, vtpote quae enullis aliis compo-
nantur, ipſis reliqua omnia conſtituen-
tibus, minima itidem, indiuiſibilia, &
continuo, eoque celerrimo motu agita-
ta, vnde ad ignis naturam proxime ac-
cedunt. Vnicum adhuc eorum attri-
butum clarius explicandum videtur,
quod eſt adſeripta eis ab Heraclito ae-
ternitas, de qua leuiter quidem non-
nulla iamiam attigi, in clariore tamen
luce ea ſunt collocanda. Aldhoοο itaque r
mepiedρντε +ιν Heraclitum ſtatuere, hoc
eſt, aeternum eſſe ignem, ſiue particulas
igneae naturae, equibus omnia fiunt,
& in quae certis temporum interiectis
periodis iterum reſoluuntur, teſtatur
Stobaeus. Magis autem luculentus
in eam rem extat locus apud Clemen- Eelos.
tem Alexandrinum, eo minus a nobis c1 2.
praetereundus, quod ipſius Heracliti Strom.

verbis eum intertextum inueniamus. V. p. 199.

Ille poſtquam Empedoclis opinionem,
oabituro,
expoſuiſſet, iſta ſubiungit: Z α
Hec αα Eeα S raäbm t Jone,
789

armN
Gaſe
ineriue
arva.
Geminu
tere Cici
faciepu
forte vi
vbidixrin
tuere.
ſtbiinvie
iemim!
vOCAbul
ſigufie
Mundun
ſiuecon
nam ell
uuse⸗
wmign
iue
mnfa
Wed
hoes
inte
fun
Oea
5
Alte
culae
Arct
uael
deh
lenen
gnt
ſesi
lene⸗
corp

lims dari⸗
logis R.
ownezfere
principio
Cocte.
Gemon-
Uſtrn enuim

teiso

Tſtema in-
quodobi⸗
tminulicu-
Nongulli,
Utia, in eo
pariturumm
Platanon

Wmt.
lam matu-
Ereexpo.
aeſlecor-
compo.
ſtituen-
bilia, &
tuagita⸗
Vme ac.
um at-
Videtur,
clito e⸗
lem non-
re tunen
itiquer
lere, hoc
rticulss
in fiunt,
neriectis
teſtatur

ð

EEEE

—

Cnlentls
1 nobilel,I
Heraclti Strom
eninms. V5h⸗
nionenn,
bituro,
Ny,

N

.

Tôe e, Tiva z6ο, d οο ιν bnsdoα
TS aρrννο υααιαοο — αιττοπ τνν απιαο
qαανιααοςρναεοο 8νοwsι οονο
eg. 4X †τ ειLdi rνρπ.[ ¾ρ
lwvS dihοαρnοοαdnαν.ονοο. ave e
AXt*ρνονιοοσ Kéoαο †τι ασtοαπο ατ
Tis Ociov re dy doa“ Sroinoer, ) y NG
t, 2„ S ι Acioν Azteeve, ué oen, 0
A ρααNενιοο εr)να Tt dhεα vεαρρα
O dass& av Hν, édevHhαττιαςυ /np Tα
Peoρι pss Toτα rτ— S-
Aaαοαα aWAMνυαπ ρ 7ταd.08* αοαοα&.
Geminum iſtis verbis mundum admit-
tere dicitur Heraclitus, id, quod prima
facie pugnare cum eius opinione, alicui
forte videatur, quam ſupra attigimus,
vbi diximus, eum zαadναοο τιι αρασααοο ſta-
tuere. Veruntamen neutiquam iſta
ſibi inuicem contradicunt, paulo laxio-

ri enim ſignificatu asoνaρ, ſiue mundi

vocabulum hoc loco venit, vt nimirum
ſignificet qualemcunque materiae,
mundum hunc conftituentis, faciem,

ſiue conditionem. Eam itaque gemi-

nam eſſe ait, alteram ov&αορ αα hαινοο
αααaνρ hoc eſt, ignis, ſiue particula-
rum ignis naturam referentium, quae
Agatcdσα οαο ννανυσιαιä ita digeſtae non-
dum fuerunt, vt eum, qui vulgo & pro-
Prie dicitur, mundum abſoluerent: &
hoc eſt, quod per mundum aeternum
intelligit, clariſſima enim verba eius
ſunt: néo wον r“ àα Aαια ττ rα
Geor, Ere dRdsd α α, r
S ασ1 Sα τ Kicte &c. inquientis.
Alteram vero eſſe dicit, cum illae parti-

culae per varias r 0ααροννvοαας & dρ.ι

&σαααςσ in aquam, aerem, terram, & reli-

qua elementa iam abierunt, mundum-
que hunc ſenſibilem conſtituunt: &

hanc per é6ασαοο ραR+Ü8 α das deſi-
gnat. Hic enim mundus ex eius men-
te gignitur, dum ignis, ſiue particulae
igneae naturae, wvuboαανοα in craſſiora
corpora concreſcunt, perit autem,

„

DE IGNE, RERVM OMNIVM PRINCIPIO. 840

dum haec in illas iterum diſſoluuntur.
Duobus iſtis locis, e quibus ſatis fir-
miter concludi poſſe videtur, pro ae-
terno principium ſuum Heraclitum

habuiſſe, tertium addere liceat ex Plu-De Plac.

tarcho, e quo idem confici poſſe, pla- deu⸗ L..l.
C.! .

ne perſuaſum habeo. Loquitur ille
de motu, atque Hoc αoοs, inquit, zjoe-
Alav, c sαασz αα Mαα Hσwſ1. s
Tro reov vengév, lroriv, A1or d, ſrote
aldici, Oααν Tots asſoς arαοa=
er=.] Per alda vero quid aliud, quae-
ſo, intelligat, quam Pavudria ſua, ſiue
particulas igneae naturae, quas aeter-
no motu gaudere, ipſa quippe aeterna
exiſtimauit? Nec mirum cuiquam
videbitur, in hac ſententia de mate-
riae aeternitate, Heraclitum fuiſſe, qui
meminerit, neminem fere extitiſſe an-
tiquiſſimorum Phyſicorum, qui ab
hoc delirio penitus fuerit immunis.
Videtur enim creatio ex nihilo myſte-
rium eſſe, humanae menti absque re-
velatione abſconditum: Sane tantas in
ſapientiſſimorum etiam hominum ani-
mis radices olim egit opinio illa:

Nullam rem e nibilo gigni diuinitus
vnquam .
vt ad eius cognitionem penetrare vel
pauci, vel nulli potuerint.

§. X. Hactenus de principio Hera-
Cliteo, eiusque natura, quantum qui-
dem ex fragmentis perquam exiguis,
quibus communeillud naufragium e-
vadere licuit, colligere eſt, prolixe ſa-
tis actum fuit. Iam age videamus, quam
grauem dicam ſcripſerit omnibus
fere iis, qui ante ſeſe rerum naturalium
deſcriptionem fuerant aggreſſi, quod/
principium tantum materiale conſti-

tuerint, Ariſtoteles, interque eos ipſi Metaph-
Tu“ o 1 c. 23.

quoque Heraclito noſtro.
reττον, iniquit, õ , 64
„— 5 /7 „ 7
7Nätsa rαρ 6ν αα ς Aövν , na

Ppp pP Aoxa

85⁵0
o*ναια οο ντHπι. es & Jäg és Ara-
Ta r*αι Sſa, s, && igrer w6τιOt .⅜
eie à Oeig‿α T„“αισααραν Tre , SWâaαε
ννανιοσπ, Tois ε eσαα l‿ραα
s, T8To Sοσνασροo αοα. Traν+ r dοαοα+
Daciv ctvcs Tös olſct. gHSο d TrSrο &α%
irteas &9 ion, Ore &‿ασπιοαο. α
Ti roiavrs,e Doνορναςν d&α gοανꝶραο. De-
inde, vbi Thaletis, Anaximenis, Hippaſi,
& ipſius Heracliti exemplis hoc confir-
maſſet, pergit: se e &y T8†ταο ν
Tig as†τa“ voiαοααιαν du rv é )hαεαο ε=
ok*. 2ce ioſſoorj * grος aανα7ο οσπ
u r,rρ² A oςs, αν oννjK;ννος
CGnlir. a Ydo 6†τ Xαις ͦοαο οοαοα
Yevαρας T,“, ς sves ei ασ rAMe=
r Sα Jα T TS&τ. oνaαςHν&α, α 1T*0
drr†%οa; & Yd,ρ Troν roe αοαονν darτα
oié6 Aαασαονεαουο αα reoo T T
er†ραεαι duταον., T Trτ⁵ Sbiv, Sà1
7r τεαοοαοαονIÜuſ 8, Ay gα
Painteer Se, aovν Tis zνασαιιο Tae-
det plura exſcribere. Summa horum
eoredit, male facere eiusmodi Philo-
ſophos in principiis omnium rerum
conſtituendis, quod materiam ſolam
principium conſtituant, quae per ſe
immobilis ſit, atque ſeipſam impellere,
mutareque nequeat, cauſam vero mo-
tus atque mutationis omittant. Atque
hac ex parte rectius ſe geſſiſſe Anaxa-
goramteſtatur, quem propterea cum
illis comparatum, ſobrii inſtar inter e-
brios eſſe dicit. Verbo, ſolam materi-
am eos pro principio habuiſſe, omiſſa,
vel abnegata cauſa efficiente, ſiue pri-
mo motore & cuseραοG, Criminatur.
Et ſane ita per totam Phyſiologiam, de
ſola materia omnes ante Anaxagoram
Ionici Philoſophi, & poſt eos Heracli-
tus, praetermiſſis aliis omnibus cau-
ſis, diſſeruere, vt non Ariſtoteles tan-
tum, quem propriae gloriae ſtudio-
ſum, allenae famae aſſiduum nimis ob-
trectatorem fuiſſe, nonnulli aiunt,

PARS L. HRACoLITIVS. CAP. Vs. S. I. PHESICA

ſed alii quoque Viri eruditi ſuſpicati
ſint, eos nullam omnino aliam agno-
viſſe: & cum ea ratione cauſam pri-
mam efficientem ſuſtulerint, Deum
quoque fuſtuliſſe.
S§. KI. Memini tamen, veteres Philo-

ſophos, Ionicos praeſertim, ex inſti-

tuto ab hac ſuſpicione liberare fuiſſe

anniſum, ſupra nobis laudatum Cud-pip. 1.
vvorthum, cum quo ſentire etiam vi- ſec& v. p.
deo, pietate, eloquentia atque doctri-
na, nuper illuſtrem Oxonienſium Epi-

ſcopum, Samuelem Parkerum, culus
verba ex aureo opere, de Deo & Proui-
dentia diuina non diuidiae erit hic ad-
duxiſſe. At vero, inquit, nimio ſeue-
re de iis iudicare videntur, (qui iſtam
ſententiam nominatis Philoſophis tri-
buunt;) etenim videre non poſſüm, éos
cauſam primam, (hoc eſt Deum,) tollere
Ratuiſſe, ſod ſolummodo per eitan-
tiam, aut potius ex ſcienttae inopia de
ea dicere omiſeſſz. Quippe, cum primi
animos ad Philoſophiam appul’ſſent,
magnum aliquid ſe aſſecutos fuiſſe opi-
nati ſunt, ſ, qualis tandem eſſet rerum
materia, quodammodo explicarent, &

proinde in ea quaezſtione excolenda ali-

quandiu haeſiſſe, neque ſtatun quic-

quam de cauſes, quaeë ſupereſſent, me-

ditatos, maxime veroſimile eſt. Mi-
rum igitur videri non debet, ſi de iis
penitus Pluerint, de quibus dicerenus-
qiam aut ſuſobrant, aut cogitauerant.
Id quod animaduertit Simplicius. ι
Xνα, inquit, vοα roνατosς τιπαο Tασ
Ougwe àονν απ Sοα zeρ Tανν εο⅜
rio, boc eſt, de cauſa prima, quam
Jupra naturam exiſtimabant, nihil di-
xiſſe, quod de ea prorſus ſilere poſſent,
quanquam nullo modo tollere ſtatuerint,
cum exira Philoſophiae naturalis inſti-
tutum arbitraremur, quicquam de
principiis ſupernaturalibus diſputare.

Et ſane eos ſolum xegl r1S& vnest*

ſiue

10.

ſur le re⸗
Uir liqu
Hionemn
tamen /
rint. (4
ſer inen
mmiku,
u iifea
Oul! l.
re n g
ſm horur
egerit, 1
inquiram
eflectricer
tuliſſe,
Mletaph. hibere v
llcz en: M⸗
14, 45
yren O
rnio er
ny em
MrH
Tur, u
20½ V 1
509, &
go⸗
80 dubin
ſe an e
Agnoo
Wo
mo
ſola n
vV p

ille vi
gorae
ſe, vt
Uitare
utura!
NCub
nen i
nonnr
ment
10,

igo,

i fuſpicnti
m Agn.
Aulimpri.
iut, Deum

eres Phulo-
1 ex inſti.
rare fulſſe

ltum Cud. Di

eetiam Vi⸗-
e dochri. 10,
uſumbpi.
Um, culus
0&Proui-
rit hic ad-
nimig ſete.
goi ſam
Cophus tri⸗
um, eos
m,) tolere
Giten.
ulis A
rini
uliſent,
niſe opi
Detrerum.
Grent,
nla Ali-
in quil
Zent mi.-
M.
S de i
eerenu⸗
touerant.
real10
u r/
, /N
nibil &
4 aſenn
tuerili,
lir in⸗
en
ucge.
te
ſue

Metaph.

L. I.c.

DEF 10NE, RERVM OMNIVMI PRINCIPIO.

ſiue de rerum materia diſſerere velle

ſatis liquet, quod, cum in magna opi-

nionum varietate conftituantur, in hac
tamen ſolummodo quaeſtione difenſe-
rint. Cum hic aquam, ille aerem, al-
ter ignem, quartus cum praedilkis o-
mnibus, terram primum elementum, ée
quo res ſiant, eſſe voluerit, at quo fine,
quaue cauſa quicquam ſieret, quaere-
re non cogitarunt. Quam bene cau-
ſam horum Philoſophorum Parkerus
egerit, nunc quidem prolixius non
inquiram. Sane ex inſtituto cauſam
effectricem, ſiue αaρειονι eοο on fus-
tuliſſe, ipſemet teſtimonium iis per-
hibere videtur Ariſtoteles, ita inqui-
ens: Mäé& ε râS†τρ α ràαρ οοααντς αα⁰

Y, S*à αναι 8αüοναν eνννονα τπ ααι

. — /
vrοαν og, ,ι0* n s Xαddai
/ /. XN » .
doσνρ ονοαα νουæQ 0οιο,, 1Xαα—
7—55——— — 5

wy &urna, dgvsr T& Yερο WααMXε

viI producta.

— 28 Vy
M 1 dιναν T ε Mrασραοα. rονν α
/ — „ „7 — 2
Tν, Wτα rςe Y τ à& ο r0οαα τοαιτιο ν
„ E . „ N 2 1 »
5 98 r eiος dαιον ινο,, & ecct“α e-

ασαK.
§. XII. Aſt enimuero, de Heracli-

to dubium forte cuiquam videri poſ-

ſet, an ex ignorantia, vel incogitantia,
vel quod de cauſis naturalibus, non
vero ſupernaturalibus, loqui aggreſſus
tantum fuerit, α,ναν, ſiue primi
motoris, praetermiſerit mentionem,
ſola materia igneae naturae in medi-
Sane iis temporibus
ille vixit quibus effloreſcens Anaxa-
gorae doctrina, eum poterat monuiſ-
ſe, vt hac de re quoque inciperet co-
gitare. Et alias quoque eius de rebus
naturalibus placita ita comparata ſunt,
vt dubiam quodammodo eius religio-
nem faciant. At tamen alia contra
nonnulla in litterarum nobis monu-
mentis ſe offerunt, quae Deum omni-
noô, cauſam primam, motorem & α⁰=
niev†ρd ererum vniuerſitate eum haut

851
eliminaſſe, nobis perſuadere poſie vi-
dentur. Proponam igitur praecipua,
quae vtramque de Heraclito firmare
poſſint opinionem, momenta, vt ap-
pareat, quid maxime probabiliter de
eo ſtatuere debemamus.
S. XIII. Et quod rationes quidem
attinet, quae ſuſpectam eius reddere
poſſint de Deo, tanquam principio a-
gente ſententiam, primo Prln ali-
quis loco ponat, quod ipſum princi-
pium fuum, ignem inquam, Deum eſ-
ſe exiſtimet. Luculenter enim de eo

id affirmauit Alexandrinus Clemens: Protrept.
„ 2 . „ 7
IIagενu*ιεln£ ο, inquiens, ⁶ EAMearne Geseb: 42

» 7 — „— 7
ioniαα Tr αν hr. Sareor 4de
Adsd sοaν,. Tοντν, &⁰ρ⁴ bτιαιιοατι I-
7 . — A29 X 2
7ααος τ 0 Meræanovr“, &6 EOPé&αος
HeaMGοα.. Itemque Stobaeus, qui
verbis non multum diſſimilibus ait:
Hedcατ Oec, Arα Onai 10 xeciοαα
7boρAdl.,.

no Deo mundi huius opificium eſſe
ſtatuentem, diſputans, ait: Vtergo ali-
quid de iſto buius mundi indigno lo-
quar, cui & apud Graecos ornamenti
& cultus, non ſordidum, nomen eſt, indi-
gnas videlicet ſubſtantias ipſi illi ſapi-
entiae profeſſores, de quorum ingeniit
omnis haereßis animatur, Deos pro-

nunciauerunt, vt Thales aquam, vt

Heraclitus ignem, vt Anaximenes ae-
rem, vt Anaximander vniuerſa coele-
ſtia, &c. Verum nihil, vel parum ad-
modum hoc argumentum, ſeorſim
ſpectatum, facere mihi videtur, ad
probandum, impiam menti Heracliti
de Deo ſediſſe ſententiam. Nam is
fere omnium veterum Phyſiologorum
mos fuit, vt prima elementa ſiue prin-
Cipia, atque be ex ui omnia fieri ſta-
tuebant, Sess appellarent, quod vel
ipſe locus Tertulliani ſatis euincere
videtur. Imo in mentem ſibi reuocet,

Ppp PP 2 cui

1 Eclog.
Phylſ. L. I.
c. I. p. 2.

Adde etiam Tertullianum, L. I. con-

qui contra Marcionem, indignum bo-tra Mar-
cion.

6.
12.

9⁵ß2
cui dubia iſta videntur, Heſiodeum o-
pPus, quod Theogoniam appellat: in eo
enim quid aliud fecit Poeta OMhαοανοαöℳτπ.
7Oα quam quod res Phyſicas, ſiue natu-
rales, Deorum nominibusindutas pro-
pPoneret, atque explicaret? Idem vero
Propemodum Heraclitum quoque fe-
ciſſe, clariſſime nos docet Autor Ho-
mericarum Allegoriarum, cuius en ti-
bi verba: απρνα Hoane ραA-
ααdo α Ji gανιοον inaα, Jed-
er OcοMhονι τ Duoc. PFacile ita-
que forſan Heraclitum rigidi etiam A-
reopagitae eſſent abſoluturi, niſi alia
eſſent, quae impeditam valde, atque
perplexam, cauſam eius reddere vide-
rentur. Quae vero iſta? Kooνναu rés-
de, inquit Heraclitus, gre ri sνα
avodταοeroinε, Prout eius verba no-
bis conſeruauit Plutarchus, in Libro
de animae procreatione e Timaeo.
Quae ne parum accurate allata eſſe
quis exiſtimet, ne apice quidem mu-
tato etiam occurrunt apud Clemen-
Strom. tem Alexandrinum, loco ſupra reprae-
Vp.599. ſentato. Aſt hoc quoque argumen-
tum elidere, difficile non eſie puto,
ipſe enim ille Clementis Alexandrini
5.9. med. Ocus, vt ſupra monui, nos docet, de
Principio ſaltem Heracliti iſta accipien-
da eſſe, quod aeternum omnino ſtatuit,
anemine Deorum velhominum condi-
tum id eſſe affirmans, vtpote quod &
iy &] &&ανααααaα π dαιοον,. Hoc au-
tem cum aliis Philoſophis, pene dixe-
rim omnibus, ille habet commune,
quorum nemo non mareriae aeterni-
tatem propugnauit, cum tamen pro-
pterea v& αdoρρονDπ omnes hautqua-
quam abnegauerint. Nec hoc itaque
argumento cicutam meruiſſe Hera-
clitus poteſt, alio igitur eum vrge-
bimus. Aeternum dicit ignem fu-
vm: non inertem, ignauam, motu
deſtitutam materiam eum eſſe putans,

T. II. opp.
P. I014.

PARS L. HRACLITVS CAP. VI &I PIVSICA

ſed ριοοο τι Eö ignem ab aeterno vi-
ta & motu gaudentem, alnoiy al er rots
atoasς, vti ſupra ex Plutarcho obſerua-
vimus, tribuens. Nullumitaque mo-
torem agnoſcere videtur, vtpote, quo
principio eius, ab aeterno motum a ſe
ipſo habenti, opus vix eſſe apparet.
Accedit deinde, quod nec in ong
mundi huius ſenſibilis, Dei meminiſſe
videatur, vtpote quam æuwvdo ſolum
& navooga, quae ſecundum eum, vti
Hermias loquitur, αιr νοοααoärril. Fhi-
ſunt, α α² tcνααρaαauν ſocundum fatum, loſ Gent.
effici exiſtimat. Sic enim Diogenes ?. 174.
Laertius ait, eum affirmare, alſæ M- d⸗ IX.
ve αοι αsι⅝ ααàαοαιu n S
chus: Heax) α aäa ka ' aαραιih.1, 27.
Imy (ſcilicet α ir οαοα⅓ů Sic & The-Therap.

odoritus: Hodx)e οα wAsn†τ αα VI. p. 27,

iαν ει ' Aοονι ρν⁵+εαιοναα.ισ. Iidem vero,
Plutarchus & Theodoritus, dsανϑ äε,
inquiunt, rc iuwapuktne, αανουαι.
Ex his itaque omnibũs num aliud
Philoſophiae Heracliteae ſyſtema ex-
ſtrui poteſt, quam iſtud: tenuiſſi-
mas particulas igneae naturae ab ae-
terno extare, motu item ab aeter-
no continuo agitari, inde fato ſiue
neceſſitate, hoc eſt, neceſſariis mo-
tus legibus rarefieri & condenſari, ſic-
que in alia corpora, vniuerſum hoc
conſtituentia, coaleſcere, nihilque
adeo Deo negotii in mundi Heracli-
tei conſtructione relinqui? Imo ve-
ro poteſt. Vt taceam enim aeter-
num quoque motum a Deo ex eius
ſententia, iſtis imprimi Wepuariois
potuiſſe, cui tamen coniecturae
nunc magnopere inſiſtere nolo, cum
antiquitatis teſtimonia, clare hoc i-
pſum affirmantia, producere non
Poſſim; in mundi tamen doiztoe,
& moderatione atque directione ae-
ternorum iſtorum motuum ad pro-
ducendam hanc mundi machinam,
(vtpote

Sic Plutar-Pe piac.

Muilol.
1, 28.

kem.

(vtpote go
fortuito e
ormari no⸗
heratn mit
ſe. Nimn
ex genumn
tei, epien
dein an
Gue ſOXt
Altem eſt,
ſiti neuti⸗
dum itad
lceat Cog.
no, eſt enl
raclitum/72
õ
el. b.2. eſt, ſt ege
eſe autume
ſe mente
untrorii
Dlutarchus
leblacit, Herzchti d
qiens,
Te Eriu 1.
eſt, krac
il, quen
um, ſil
antem.
um mente
teligam,
una deun
eiden
ſoo uene
Sroicl d
ſimincdh
. eſſe dicu
tiens app
te cum
34. ein nic L
Pollem of
ume, 4
Nermun
tlum me
hoe iplo⸗
dum ene.

4 Dr oNY. NTEVYM OANN1 PETNCVO.. e.
. culente, quam mu 1
eternd N. (vtpote quae coeco impetu & motu Uer lu Nndel d quodex parte iamm
i aglytt fortuito exſurgere, tantoque nitore lim Ciceronem obſeruaſſe memini. De Nat.
ten ornari non potuie) neccftarna, Dai Id interim vtpote ad praeſens ne-Deorum
gend⸗ Peram mihi viderur carillime uler Gotiumn omnium maxime faciens, ſilen-I. II. .
Ntpote quo ſe. Nimirum, rem omnem pendere 1 etace 14.
e. Nimirum, raeterire, illos quo
motuma ſe X genuina αQwιαι,ſiue fati Heracli- tio non poſſum lte e e c-
EX geliutnd s Maρ, IIud ue eadem, qua Heraclitus, ratione -
eſle pparet. tei, explicatione exiſtimo. Illud qui- quee ſiue fatum, Deum appellaſſe.
e nn Mauufei dem dravpnny vocare eum iam monui, Erciucam eiuz Tei fide digniſſimos
eninl n in Matilrah öne teſtes, quos nunquam ſenatus Areo-
ereilnn ſltem elt, hifuis harrraln Widen- pagiticus, cuius eſt in huiuſmodi cau-
nen, ul Aitis neutiquam exprimens. 4 ſis cognoſcere, reiicere audeat. Pri-
nkdlil i dum itaque, an aliunde GQlariora de ea Diogenes, cuius in vita Ze-Segm.
gum ſatuf, lolden, liceat cognoſcere. Imo licet omni- mus e lebganctr verba: 6 76 dres 13 5
n Diogenes? d no, eſt enim iuaοον ſecundum He- nonis iſta e & & eaptes
, Taſa .l N. racli 65“α τI——s sαa.tiodoραααςι . Seor, TZiva a⸗ ge 1dr . -
Nltr.6nj Ecl. Phil. uSαν α⁵ dyroy, teſte Stobaeo 1 0c αα⁷² Gar. Alter, T'ertullianus, qui
6 ucusnl, e.l. p.2. eſt, vt ego quidem interpretandum Bera i itd iner alia Gentiics e. 2.
Se& he. neg, eelſe autumo: M SRanig, ireetece in Ape ratus affatur: apud veſtros quo-
, „vWVI de motibits —— ,
ninu ud l a,, Bue mente praedité, guae ili modo gas Sapientes AOFON, id N, ſermo-
lidem vero, contrariis res WMicit. Sim 1 mode Rnn, alque rationem conſtat aytißcem
aue, Flutarchus etiam eitagtesm ex Imente videri Seeenſiotir. Hunc enim Zeno
Goda ebPlacit, Heracliti deſcribit: HMaz)err O;, ⸗ determinat factitatorem, qui cuncta
um Aind Philof. quiens, Soiar ireegtαs A6*α Toy de 2. diſpoſitione formauerit, eundem &
tema er- 1, 28. goi, r8& rarre inuerra rogi. hoc in Sooc, S& Deum, & animan
tenliſi eſt, Heraclitus Jatum nihil aliud eſſö Rate & necechcatem omnium rerum.
tne dd de. ait, quam ſubſtantiam mente praedi- Sane hic locus inprimis ad rem facit,
65 i⸗ tem: MMösen Neret ebgtmiti quod ex e0 & àwappun, & dvavu Stoi-
“ er hanc ſubſtanti- E eer ⸗
fno ſ antem. Aſt vero p 1 I. Facliti imitatores, Deum ap-
ne am mente praeditam, quem alium in- os, Fieracjiri inn ien ſnos doeet
ndr ſe. telligam, quam vo S e e 8 Tactatirius quem tertium teſtem Diu. Inſt.
run dir Derre S ämennn rodire nunc iubemus. Chrpippus, III, 5.
mihi Sane cadem fere ratione, de pri hqui lem vim, diuina ratione
nihilgre ſi de Deo, loquuntur inquit, naturatem vim, diutz
1 uo agente, ſiue de » loquunt lr imterdunm diuinam necesſt-
Herach- Stoick, qui 20*&α râ σM Oιεε pas- praeditam, interdum
tolci, qui 7ο* sν 7 να. o*ονOαο Pas- . Zenon
Ino re⸗ nnineuleane, atque pi incipium agens Si, Pagt Fademtue Ne eng,
in beter⸗ di iam principium pa- diuinam, naturalemq; o. Y
. eſſe dicunt, materiam p . . ntentia, quamuis ſit in-
dex es . lantes. Quorum quam ex- enim omnium ſe ½ . ,
Laert. tiens appella . 4 . .7 en ſpedctat, vt proui-
uute L. VII. acte cum Heraclitea Philoſophia, pla- certa, odem Gen Wncane. S ge-
niedkurte Segm. cita hic conueniant, facili negotio dentiam grs, e Aether, ſiue ratio, K-
o aln 4 pollm oflendere:, niſ Sütemhoris & vin, brs e:. Ena,. nechchita- , Eue
e hoci- chartae, quod huic qualicunque ue- veé in ree 7 dncg Sirorit,
1e non Nriuar impendere decreueram, ſpa- diuina Lex, Hhis Dicituz. LDeas.
1 . 5 . 14
Suußeij tium me vere impleuiſſe cernerem, D Gn, appellationum diuerſitas,
lone ⸗ hoc ipſo monitus, ad finem properan- Nec n
ione, oc ip ce nen albi vt con- cum ipſa ſegnifecatione ad vnum onmia
d go dum eſſe. Faciam tam 4 Ppp pp3 reuoluantur.
Chinam,
ſtpore

85⁵4
reuoluantur. Sic & autor libri de mun-
do c. 7. ιααH ₰ 9 Tr duααανυρα 4X
Xo Tεριασα,. νν1αο eoν, tοο dα
vmν 8ασuÜ 5ν. Eipaνααſä dNdNεdτ sioν
σ1 Yανοι οπιος &c. alia fati nomina
ibi ſummo Deo quoque accommodat.
Sic & ooαπτ XéνNÜοοα αεIcetο=
Y Phornutus, vbi de Pane agit. Et
Praep. L. apud Euſebium. Ab Aegyptiis 6Xé-
Rrr. Yos dicies dici affirmatur a Porphy-
Cic. Ac. rio. Interdum Deum necesſitatem ap-
Qu. L. I. pellant &v. Idem Cicero pariter
c, 7. ac Seneca teſtatur, fatum quoque
apud Latinos Deum vocari, loca vi-
de Pu Cudvvorthum. ² Proclus s;-
mundt vog 3* 5 Hτ+F Toie vda pogelois ré:⸗
intellecét. Aιαορς ταν τος R „ναανν„“uινον ν airias Yi-
4ö2. rec αι Sgg,“ dρ, Saglesiny Sis-
L. II. ad oρ Tονας ρροααειοv Seov. Vbi idem

Timae- E oνν & &οαε6ε ei eſt, ν enim rS
vmblat. Aαοραα771

.80. . 1 . . .
P.8 tamen, inquiet forte non nemo, liqui-

do ſatis ſibi exinde nondum conſtare,

inaoHε εα Deum dutuize,= ”“ Heraclito

ſignificare, quod Stoicis iſto ſenſu vox
illa vſurpetur; cum demonſtratione
ſolida euinci non poſſit, ab Heraclito
huncce loquendi morem mutuo eos
accepiſſe, licet aliae forſan ſententiae
eius & phraſes in porticum eorum
tranſmigrauerint. Inſiſto itaque ſu-
pra allatae αoο ιαdeſcriptioni Hera-
cliteae, quod ſcilicet ſit ſubſtantia, intel-
lectu ſiut mente praedita, duuiso*ρ, hoc
eſt, opifex rerum vniuerſarum. Vbi ſi
liberius Aνι vocem, per ſuhſtantiam
imtellectu, menteque praeditam, me in-
terpretatum eſſe quis dixerit, inter-
pretationem illam adiecta voce οaοαια.
ρ, acceptione item vocis AOTOZ

apud Platonicos, imo & Stoicos, lo-

cis paulo ante allegatis, & alibi, tue-
bor. Imo ſi ne ſic quidem acquieſce-
re voluerit, plane eadem ratione in-
tellexiſie ea, quae de fato tradidit He-

rio eſſe in ſequentibus euincit. Verun-

PARS TX. FRACTITVS COAP. VI. & I. PHIVSICA

raclitus, Clementem Alexandrinum Strom.

oſtendam, qui ita eius ſententiam ex- V.p. 599.

plicauit. dora uer, aρhαοο Heauααοασ
Eri ο πας rρ NRonεασν N6να υ⅜ Oes
Ta =αντνυυrnm Adα r0οαοτ⅜vτä, ic ο .
T doαστtεοννιτ ανw ασιιο XMει .
9AXαοαν, (Quae ſane manifeſta eſt il-
lorum Laertii: roro Piecda, na - I, IX.
Maguszr „αννυ8vAœBcv”“ Pαορταο nια Eu- Segm. 8.
eaiveoν σνααaεινον 7 Pure ο.ν ,
interpretatio. Quod clarius euadit,
ſi vna conferas Heracliteam Uags*αα
exStobaeo & Plutarcho deſcriptionem,
quod ſcilicet ſit α αrρ σaα.
1S ravt aαzwa, α Trσ trarriodpo-
Alas uts,νo TανSr†ταιαοů. Ita enim
haec mutuo ſeſe illuſtrant, vt mihi ſa-
ne meridiano ſole clariora eſſe vide-
antur.
§. XIV. Abſoluatur itaque, ſi eui-
dentiora argumenta in contrarium
non ſuppetunt, ab Atheiſmi ſuſpicio-
ne Heraclitus noſter, & quamcunque
potius ob cauſam inter principia De-
vm non nominaſſe dicatur. Praeci-
pue cum ex fragmentis Philoſophiae
eius moralis minime obſcura produci
poſſint indicia, quae peſtifera illa labe
corruptum eum neutiquam fuiſſe, ſatis
luculenter oſtendant. Verum illa fu-
ſius tum percenſebo, vbi otium mihi
dabitur, vniuerſam Philoſophiam He-
racliteam in ordinem redigendi. Sane
probabile non eſt, Socratem, diuinum
illum virum, quem ſolum e Gentibus,
ob vnius Dei profeſſionem, mortem
tolerare fuiſſe auſum nouimus, tam
honorifice de Heracliti Scriptis iudi-
caturum fuiſſe, ſi peſte illa afflata ea Laert.
eſſe perſenſiſſet. Quid quod patrum L. II.
Sanctifſimi inter eos illum reponere, Segen z.
in quibus / a râ c ο*ινRα α
uwo non fuerint veriti? quod ſane fa-
cturos eos hautquaquam fuiſſe puto,
ſi Deum, omnemque adeo Religionem
eum

eumabbe
de, guant
Nerll eyt de
,330 Hoſum
erA
ol ao
1 ur
uu 4
Qrini 8
ſas laude
Habem
quoadn
Pium

DE

Tiue
pie
inirn h
guibu
nie col
quidlu
derit t
Corrup
Perſpie
in ete
Alls
Wnnn

tel

gls
Tine
mos
pien
lem
eun
Ekpan.
Wokte
e-
Lentl
Dhoe
CuU
omn
inue

Andrinum Rn.
mimer. d
kaghame.
ed
, een,
; 1.

feſt eſtil.

rie 4
ey degmn
S
9 enadlt,
laguiſt
Pptionem,
Tſe ole
urahr
In enimn
jtmihiſe

P

ta'

le ide.

e,ſi eli.

ntrarium
ſulbico.
neunque
pur He-
Praeci-
Olophine D
prochui
iln bbe
iſeſils
milafu. D
um mihi
nam Be-
i. Sane
Guinum
entibus,
orten
S, tan
is judl⸗
Hata exleert,
bonel, 4 thenag
ETAN- Aolen
lanefr. 3)
e ino,
gonem
eum

DE IGNE, RERVM 0OMNIV M PRINCIPIO.

eum abnegaſſe intellexiſſent. Imo vi-
de, quam plane egregie Iuſtinus Mar-

Apol. C tyr de eo ſentiat, cuius verba non

P. 33.Poſſum non hoc loco adſcribere: α

uιι Xνς Hidατιις, inquit, oiαα—
voi cα, ναν cοα oνιüνπστι. S6ë“ er ⁰.
næt u&* Zeονεντπ α Heg))αα ααα
uoio du†ταιραe. Clementis enim Alexan-
drini & aliorum paſſim in eum profu-
ſas laudes nunc quidem praetermitto.
Habemus itaque Heraclitum, idem
quoad rem ipſam cum Epicuro princi-
pium admittentem; ſine Epicuri ta-

85⁵5
men impietate. lam ſtrata nobis via
eſt, qua incedentes facile poterimus
declarare, quam potiſſimum rationem
in deducendis ex igne, ſiue igneae na-
turae particulis, naturalibus rebus ille
iniuerit. Quas αρν Aaα—wQetv, hoc
eſt, ſuprema mente dirigente, zen-
xvαααιε ο MeναυυQNKμιοααι οαυρυ1oοροdNaGsmaν,
ſiue, vt alii aiunt, ο dα α kärοα,
in varia corpora abiiſſe, ſatis apte dedu-
ci poteſt. Verum iſtum laborem ad
aliud tempus differendum eſſe exiſti-
mamus.

DlSSERTATIO POSTERIOR
DE RERVM TLNEZEI EX MNTE HERACIIII.

T iucundum eſt, & vtile, Veterum
Sapientum excutere ſcrinia, & quae
initia habuerint artes atque ſcientiae,
quibus gradibus, quibus mentis huma-
nae conatibus incrementa ceperint,
quid lucem ipſis attulerit, quid affu-
derit tenebras, earumque puritatem
corruperit, ſplendorem extinxerit,
perſpicere. Certe iubet ipſa Sapien-
tia veteres circumſpicere vias, ſuaque
in illis indagare veſtigia, imo vnum-

quemuis ratio docet, purius plerum-

que fluere riuum, quo propiusa fon-
te ſuo abfuerit, ab eo enim quo lon-
gius fuerit digreſſus, tanto plus mate-
riae alienae ei acceſſiſſe deprehendi-
mus. Prima vero atque genuina ſa-
pientiae initia ab Ebraeis deriuanda eſ-
ſe nunquam dubitare mihi licuit, quod
luculente, ex Veteribus Clemens A-

lexandrinus, Ioſephus atque Euſebi-

vs oſtenderunt, nec ipſidiſſimulauere,
qui ex Ebraeorum diſciplina prodiere
gentilium Sapientes. Ab iſtis vero ad
Phoenices ſapientia peruenit, qui vna
cum aliis praeclaris mercibus, hanc

omnibus praeferendam, in Graeciam

inuexerunt. Otio meo abuterer, ſi,

quod tot magni Viri praeclare praeſti-
tere, prolixe id nunc oſtendere conarer
qui dudum non litteras tantum, ſed &
tradendas, litteris, & ad poſteros propa-
gandas ſcientias ex Phoenicia ad Grae-
cos perueniſſe oſtenderunt. Ex anti-
quiſſimis igitur Graecorum philoſo-
phis potiſſimum eſſe diſcendum vide-
tur, qualis in ſuis incunabulis integra
magis atque caſta philoſophia apud
Phoenices, eorumque Doctores Ebrae-
Os, extiterit, quae poſtea a variis noua-
turientibus ingenis, Ariſtotele inpri-
mis, corrupta, ita in deſuetudinem
abiit, vt ab hominibus, nouis iſtis con-
ceptibus aſſuetis, ne quidem intellige-
retur, ab antiquioribus ſuo modo, li-
cet non obſcure nimis, propoſita. Ve-
ra iſta res naturales explicandi ratio,
quae ex corpuſculis, ſiue minimis variae
figurae diuerſimode motis, coniuncétis,
agitatis, omnia deducit, quamdiu ob-
ſcura delituit, priuationum, forma-
rum, materiae primae, & ſi quae alia
ſunt magna in phyſicis nomina nihil
ſignificantia, obſcuris i deis oppreſſa.
Quis iſtam Philoſophiam in antiquo-
rum Sapientum, Thaletis, Pythagorae,
. Empedoclis

8⁵6
Empedoclis, & aliorum, qui eos ſecuti
Syſt ſunt, fragmentis inuenit? noſtro deni-

mundi que ſeculo a Radulpho Cudvvortho,

Intellect. pauciſque aliis, & nuperrime abEdmun-
Phyſ. Vet qo Dickinſono, lux illis illata, clariſſime
2.K 4. latentem in iis veriratem detexit, quam
a vetuſtiſſimis ac optimis, Diisque pro-
ximis Philoſophis ipſe diuinus Plato
deriuauit. Quinam vero illi, niſi cum
Ebraeis Phoôenices, ex quibus inpri-
mis Mochum Sidonium veterum non-
nulli poſt Poſidonium, Strabo ſcilicet,
Sextus, & forſan alii laudaruntꝰ
§. II. Mochus ille, ſiue Moſchus an
idem fuerit cum Moſe ſapientiſſimo
Ebraeorum Doctore, cum nemine diſ-
putabimus. Vero ſimile id viſum poſt
Theodoritum, Ioanni Arcerio, Sel-
l. c. p. II. deno, & nuper Edmundo Dickinſono:
qui temporum rationem optime con-
venire putat, Moſenque, dum exul
in Madiana ageret, ad Phoenices excur-
riſſe, & ibi apud Sidonios de princi-
piis Philoſophiae, hoc eſt, de atomis &
corpuſculis diſſeruiſſe exiſtimat, in cu-
ius proinde hiſtorica Creationis deſcri-
ptione curioſe corpuſcularis Philoſo-
phiae principia, nec, ſi quid ego video,
infeliciter rimatur. Suo hic quiuis

ſenſu per me abundet: Hoc data mihi

nunc occaſione diſſimulare non poſ-
ſum, rationes, quibus ingenio cum
maxime valens Archaeologiarum Phi-
loſophicarum autor, Thomas Burnet-

. 4. tus, & cum eo cl. Baelius in Lexico
z/. P· Critico euincere fuerunt conati, nihil

ſiue ſtatuiſſe, ſiue inaudiuiſſe vnquam,
nec veroſimile proinde eſſe, ſiue E-
picurum cum Democrito, ſiue alios
quosuis iſtam Philoſophiam ab illis di-
diciſſe, non adeo firmas videri, vt il-
lis moti doctiſſimorum Virorum auto-
ritatem deſeramus. Vrget primo,
quod vnius Poſidonii fide iſta narratio

PARS TX HERACIITVS OAbP. VI S& I PHVSTCA

vel Moſchum, vel Phoenices de atomis

nitatur: at quamuis, qui de Moſcho
affirment, alii teſtes deficiant, de Phoe-
nicibus, vt paulo poſt patebit, amplis-
ſimum teſtimonium Sanchoniathonis
fragmenta ſuppeditant. Ponamus ve-
ro etiam, rem ita eſſe, nec alio, quam
Poſidonii ſuffragio, iſta omnia niti:
quaenam ratio perſuadebit, vt fidem
grauiſſimo viro denegemus? Multo
blures, inquit, & probatioris ſidei te-
ſtes aſfirmant, atomorum hypotheſin De-
mocritum & Leucippum inuexiſſe, & in-
ter alios huius ipfius Poſedonit diſeipu-
lus Cicero- bhis ego libentius aſſentior:
maxime, cum idem Cicero buic Philoſo-
pho falſidici notam adiicere non verea-
tur: Quaedam etiam Poſidonius, pace
Magiſtri dixerim, comminiſci videtur.
Vbi primo id, quod malae fidei Po- 2.
ſidonium accuſat, rigidum Stoicae do.
ctrinae ſectatorem, multis Senecae, a-
liorumque veterum teſtimoniis, a do-
ctrina non magis, quam morum inte-
gritate commendatum, ipſi tuendum
relinquimus. Quod Ciceronis enim
autoritate hoc facit, id parum nos
mouet, cum non conuicerit eum men-
dacii Orator Romanus, ſed ita ſibivi-
deri tantum dicat, adductis ſcilicet il-
lis, quae de quorundam fatis Poſido-
nius retulerat, quae vtut τοo— viſa
fuerint Ciceroni, ab aliis tamen, etiam
fide dignis autoribus prodita fuere.
Nec obſtare puto debere Poſidonio
eorum teſtimonia, qui Leucippo &
Democrito atomiſticae Phyſicae pri-
mam inuentionem tribuunt, illi enim
primi fuere, qui nomine Arta Vſi
fuere, quo Phoenices Philoſophi, alia
locuti lingua, vti non potuere: primi
fuere, qui nouis quibusdam, quas illi
Philoſophiae attexuere, laciniis eam ſi-
ve auxerunt, ſiue corruperunt. Nam,
quod ſuo impulſu, ſuo pondere mo-
tas atomos inuicem concurriſſe, & in
iſtud

de fat. c.

zſtud mur
nowun
Praeisqu⸗
Phanribu
Graecαι
8 Leuaß
Ges oop.
re kolt,,
tenibus,
iege,
Plto, ag
tum pra
Praetere
dolem an-
modlus g
PMNN
4 iun
tur Phili
1t her
Durdſe
lenpyr
ratiocmi.
non ſiit
fit
Tarxra
netto,
wentem
Nridus,
Vncpi
ntei
MKy
rung
ea
facer
Videe
mine
cin di
critun
Anaxa

X Ty
e⸗
cha
e
da,

de Molcho⸗
n, Gebpoe.
dit, mols.
honütfoni⸗
oNamusve.
Ao, quum
Imnin nit:
t, vt fidem
8² Maher
rit ſcei n.
otiheſn De-
xiſe, G,in.
nui Aſihu-
OMentur,
ie Phihe-
non verea.
nilt, hale
li ilaur.
fdei Po- „,
toicae do-
Senecae,.
niis, 1d0⸗
um inte-
tuencdumm
Dris enitn
Arum NOs
eummen.
ita ſbini⸗
ſollcet il⸗
8 Poſido-
rura i
enn etiam
Uira fuere.
Poſdonio
cippo
ſcne pri⸗
ilienin
iun 1
opbi,lu
e omm
up ll
Senm ſi-
„Mm,
ere no-
Kir
iſtu

de kat

D/ ONE, REERVAI OMNIVA PRINCITPIO. 857

iſtud mundi ſyſtema coaluiſſe dicunt,
nouum certe fuit, & Phoenicibus, E-
braeisque Philoſophis, purius philoſo-
phantibus, ignotum. Cetera, ne inter
Graecos quidem primos Democritum
& Leucippum fuiſſe, qui, ſi rem ſpe-
ctes, corpuſcularem philoſophiam fue-
re ſecuti, doctifſimi quiuis, tam exve-

teribus, quam ex recentioribus Viri,

ipſeque, quem paulo ante allegauimus,
Plato, agnouere. At nec in eo mul-

tum praeſidii Burnetto, quod addit:

Praeterea, non videtur mihi ſupere in-
dolem aniiquigimorum temporum iſte
modus philoſophandi per hypotheſes &
principiorum ſpſtemata; quem modum
ab introductis atomis ſtatim ſequeban-
tur Philoſophi. Haec Graecanica ſunt,
vt par eſt credere, & ſequioris aeui.
Duraße mihi videtur, vltra Troiana
tempora Philoſophia traditiua, quaZe
ratiociniis & cauſarum explicatione
non nitebatur, ſod alterius gene-
ris & originis doctrina, primigenia &
zarpenapadsrαν. Sed ita videatur Bur-
netto, nobis aliter videtur. Sane
mentem & rationem non eripiet Ve-
teribus, ratione vero qui vtitur, ex
principiis concluſiones deducit, & ex
ſimplicioribus magis compoſita con-
iungit, vel in compoſita inquirens, eo-
rumque naturam rimaturus, ſimplicia,
ea componentia, inueſtigat, hoc vero
facere, eſt ſyſtemata conſtruere. Nec
video, quomodo, ſi facta quoque exa-
minemus, negari poſſit, in ipſa Grae-
cia diu ante Epicurum atque Demo-
critum, Thaletem cum ſeétatoribus &

Anaxagora inprimis, itemque Pytha-

2 Da αα νααXντιu⅛; 9 rroν Aρα£
7 . 2 — —
Dadke a So)eö Soeodee, Tawι
² coναoa Aτοαο αυ dα πιοπν Aν, αe-
Tey ρaας. ore ε nαοα 1 εναͤ T0αα
A&εςναασνr”ουταροοου⁴Goa α

goram modo philoſophandi per hypo-
theſes & ſyſtemata, quem Burnettus
vocat, vſos fuiſſe. Imo non capio, quae
ſit Philoſophia ſine principiis inter ſe
connexis, ita vt qualecunque ſaltem
ſyſtema conficiant. Pone vero etiam,
ſola traditione nixos fuiſſe vetuſtiſſi-
mos Philoſophos, nec quicquam ratio-
ni dediſſe, vnde quaeſo illi, qui tradi-
derunt, arépee agaddτρ,, ea, quae

tradebant, hauſere’ nonne illi in ho-

rum, quæ tradebant, cognitionem, prin-
cipia quaedam ſecuti, peruenere? Hos-
ne vero concluſiones ſine principiis,
hoc eſt, mutilam, imo nullam philoſo-
phiam ad poſteros propagaſſe, cum ma-
gis integram dare valerent, dicemus?
Minime gentium. At inquit Burnet-
tus: Nulla in Phoenicia Sanchoniathonis
Philoſophia occurrit mentio, aut memoria
atomorum, vel dogmatis atomici, licet de
rerum ortu & mundi primordiis diſerte
agatur, vbi maximus de huiisſznodi prin-
cipiis traclandi locus erat. Quae omnia,
ſi de voce ar—Kᷓa ſermo ſit, vtraque
manu concedimus, qua vti Sanchonia-
thon, ſcriptor Phoenicius, non potuit.
Graecus vero interpres Philo, pro ſua
interpretandi libertate abſtinuit, quod
genio Philoſophiae Orientalis non ſa-
tis conueniret, & affectationis cuiusdam
peregrina cum domeſticis conciliandi
ſuſpicionem facere poſſet. Si vero rem
ipſam ſpectemus, tam manifeſta ſunt
corpuſcularis philoſophiae in Sanchon-

iathonis, quae Philo interpretatus eſt, Euſeb.
verbis, vt vix alia re opus ſit, quam vt iſta Praep.

ob oculos ponantur: Philoſophia nimi--
rum Phoenicum, vt habent eius verba“,

— 7 » X „ „ .. ,&& „ „
NXTm; T*ν? ααο oridera, dεο eαοαανα αα οα aur * doν τσι

dπνwuivwa. dντο εSα 5vοαυουοιπις T ααν
7S Alio. ατwa àνσπονιτςνααπι 7νο
uar νovF7v M̈†, TS†τ+ Te;s Daν Moν
εbοατασÜ“ IKi*ραοαοσοιννDω ριäαρορρ—
vſona oι âoοεςαατοαουα 9)MXοaν.

QAq Principium

Difl. de
Princ.
Heracl.

5. 7.

85⁵8 PARS IX. HERACLITVS CAP. VI. & I. PHFSICA

Principium huius vniuerſitatis ponit ae-

rem tenebroſum ac ſpirabilem, ſiue tene-
broſi aeris ſlatum aut ſpiritum, chaosque
turbidum, & alta caligine circumfuſum.
Haec porro terminis carere, nec intra
terminos, niſi poſt longum temporisinter-
vallun, redigi. Poſtquam veroſpiritus ille
Ppropria ſua principia amore coepiſſet com-
plecti, ndeque mixtio eſſet conſecuta,ne-
vüs iſte cupido fuit appellatus, atque iſtud
Procreationis rerum omnium principium
Juit. Ipſum vero, quod condebatur, mi-
nime ſibi eorum, quae, dum condebatur,
gerebantur, conſetum erat. Exipfa vero
NRatus illius, ſaué ſpirabilis materiae con-
cretione, natum eſt udr, quod limum non-
nulli interpretantur, alli aquoſae mix-
tionisz corruptionem. Ex hac veroſemi-
na omnium rerum conditarumerta, ipfa-
gub geéneratio ſubſecuta fuit. Verba
iſta paucis forſan intellecta, breui ex-
plicatione illuſtrabimus. Materiam
hic itaque confuſe disiectam, quam te-
nebroſam (O Padh) propterea appellat,
nobis ob oculos ponit. Eandem ob
ſubtilitatem, adde & mobilitatem, aerem
(asoοoν) ſpirabilem (zyevukzrzsdh) fatum
(rvonv) ſpiritum (zydoua,) & vno verbo,
Potiora eius attributa complexus, cha-
os turbidum & cal ginoſum (aà S.α½=
E& αν “αας) appellat. Iam non re-
petam, quae de Chao iam olim cl. Prae-

ſes monuit, qui ex Himerio obſerua-

vit, idem eſſe nonnullis αια⁰ & Arτααιι.
Sane reliqua omnia, quibus rerum
principia hic deſcribuntur, apprime in
atomos, ſiue minima corpuſcula, com-
petunt. At eodem quoque ſequen-
tia collineant. Nullis enim terminis
cohibitos, & vagabundos, longiſſimo

tempore circumuolitaſſe, diſerte illa

oorpora dicit, amore vero poſtremum,
hoc eſt, motu, quo in ſe inuicem nite-
bantur, coaluiſſe. Materiam autem
ſubtilem, (ꝗquam æveνναο b ſubtilitatem

vocat, vt vel exinde patet, quod in
proprie ſic dictum Spiritum ο αονν
& miſtio non competat) ita coaleſcen-
tem udr produxiſſe ait, hoc eſt, maſ-
ſam illam, omnium rerum ſemina com-
plexam;, ex qua illa ſuo ordine poſt-
modum educta fuere, quam limum,
(iXν) & aquoſae mixtionis corruptio-
nem Philo interpretatur, quod mix-
turae terraqueae ea ſimillima videre-
tur, ſicut & Moſes eandem ob cauſam
modo terram, modo aquam molem i-

ſtam appellaſſe videtur, vt ſuo loco

magis luculente oſtendemus. Non pu-
to, vel a vero alienam iſtam verborum
Sanchoniathoniseſſe interpretationem
vel ea admiſſa, affirmari poſſe, Phoe-
niciam Philoſophiam corpuſculari fu-
iſſe diſſimilem, quod oſtendere iſta oc-
caſione contra doctiſſimum Virum pau-
cis volebamus, vt iſta ſcilicet, qua meri-
to venerabilis nobis Philoſophia cor-
puſcularis eſt, antiquitas atque cogna-
tio, qua diuinas propius attingit origi-
nes, ſarta ei, & integra conſeruaretur.
§. III. Hancce Philoſophiam ſecu-
tum quoque ex antiquiſſimis Graeciae
Sapientibus HERACLITVM fuiſſe,
peculiari Diſſertatione olim cl. Praeſes
meus oſtendere coepit, quae tamen vl-
tra Principia non proceſſit, quae Hera-
clito quoque fuiſſe minima, ſiue atomoæ,

modo Vupuarian, modo ignis, modo

aeris nomine appellata, oſtendit. Quid
pergere atque pertexere telam, quam

exor ſus fuit, hactenus prohibuerit, ne-

ſcio, ipſemet mihi interea gratulor,
nactum me eſſe ex modo allegata Diſ-
ſertatione argumentum, in quo veſti-
giis eius inſiſtens, vires meas experiri,
& profectuum in rerum naturalium
ſcientia, experimentum dare valerem.
Principiorum nimirum cognitionem
ipſa excipit vevρρορerumque exprin-
cipiis originis explicatio: quam ita
dediſſe

Geclle Herac
umn iniſls
14 corpuleit
ſele compole
Pro Virim In
I Non
ſine rigines
rocee
Igue ſun c⸗
innurnerisn
Vis Conſtitn
Obruſioris i
git. Hoon.
tur, quopt
Gant, ſbi
ſtiruant isi
luumespart
A Pone
De motu i
inde de en
verſs eius
potictmun
Herachtie
tur Duutar
Penitut er
orunqu
manmtennc
niraeter/
lum eum.
Wels
Wreundu
bro Een
terichd
ra, „.
xhy
ie
Lib. I
. 63
Mun ayn
Rod e
O
r
w

4
et, guod in
mn onurhe,
1n Cokleſcen.
oceſt, muf.
Atemine CON.
oraine poſt.
luam Iimum,
6 Corruptio.
„quod mix-
lima widere-
mobcauſem
im molem 1.
Vt fuo loco
us Nonpu⸗
n verborum
Dretationem
olle, Dhoe.
lenlarifu-
Cereiſtaoc-
Virumpan-
qua meri-
Cophin cor⸗
Ne .
ngit origi.
tuatetur.
ümn ſeed⸗
is Grnecige
VM fuiſte,
ncl Prueſes
etamenyl.
quue en-
ſuemmut,
nis, mmoc,
ndit. Qid
lm, quam
buerit, ne⸗
geatulon
egati Dr.
quo ſeli⸗
expelith
aturalium
Valetemn.
mitonem
terprin-
Gam Il
decil⸗

7 .. . .

dediſſe Heraclitum, vt hic non minus,
quam in ipfis principiis conſtituendis,
ad corpuſcularis Philoſ phiæ praecepta
ſeſe componeret, breui difſertatione,
pro virium mearum modulo exponam.
G. IV. Non poſſe alia ratione αααν
ſiue origines rerum omnium, ex mini-
mis procedere, quam coeuntibus illis,
atque ſua coniunétione variis, iisque
innumeris modis facta, compoſita quae-
vis conſtituentibus, quiuis, etiamſi
obtuſioris ingenii fuerit, facile intelli-
git. Hoc vero vt fiat, motus requiri-
tur, quo propius ad ſe inuicem acce-
dant, ſibique coniunctae vnum con-
ſtituant disiunctae antea & ſeorſim vo-
litantes particulae, quae ο propter-
ea a Platone, aliisque appellatae fuere.
De motu iſto generatim primum, de-
inde de eius origine, denique de di-
verſis eius ſpeciebus, in rerum Geneſi
potiſſimum obſeruandis ex ſententia
Heracliti, erit agendum. Diſerte igi-
tur Plutarchus * otium atque quietem
penitus ex vniuerſis eum ſiſtuliſſe ait,
eorum, quibus nulla ſit vita, iſta eſſe exiſti-
mantemecontra motum, & quidem aeter-

mis aeternum, mortalibus rebus finien-

dum, eum tribuiſſe. Gemina habet Sto-
baeus ** in Eclogis Phyſicis. Nec prae-
tereundus Ariſtotelis locus * in Li-
bro de anima. Vbi de principio ma-
teriali Heracliteo verba faciens, parum

DE IGNE, RERVM OMNIVM PRINCIPIO. 859

illud corporzae ſubſtantiae habere, & in
perpetuo motu eſſe ait, moxque addit:
quod vero moueti, eo, quod mouetur, o-
gnoſcitur. Quorum verborum, primo
obtutu haut parum obſcurorum, iſtum
eſſe puto ſenſum: quod ſi vero ar-
gumentum petas, quo motus corpo-
rum euincatur, ipſum ſenſum eum ab-
vnde euincere dixerim, adeoque ipſum
id, quod mouetur, motus ſui argumen-
tum eſt., Nimirum idem hoc cum eo
eſt argumentum, quo apud Sextum †
ex Cynicis non nemo, quem Diogenem
fuiſſe, ex Laertio Diogene † conſtat,
vſus fuit ad motum demonſtrandum,
ille enim, cum propoſita eſſet a Philo-
ſopho oratio motum negans, tacite
obambulare coepit, opere & actu mo-
tum exiſtere, adeoque, vt Ariſtoteles
loquitur, r Kusaονv rα Kireο oſten-

dens. Quod maxime alibi etiam Phi-

loſopho probatur argumentandi ge-
nus, probatione non indigere, quae
ſenſui patent, docenti. Sicigiturmo-
tum Heraclitus ſtatuebat, ſic contra
Xenophanem atque alios, qui motum
obſcuris ſophismatibus impugnabant,
vt apud Ariſtotelem in Nenophonte,
Stobaeum in Phyſicis, Plutarchum de
Philoſophorum placitis, atque alios vi-
dere eſt, clara ſenſuum euidentia de-
fendebat. Luculenta ſunt iſta ſenten-
tiae Heracliteae argumenta. Quid vero

Hedn να õ
Tν 5)ο“ν Aaναιοα 6 Yααρτο T—0σα veXα.
„ ₰ 69 L. “²‧ 4, 5
xirno v“ ε A&ρο εαιτσι d1απ νςÜ bαοτπä α
Toi Oαιατοις απιεοmοο Plut. de Plac. Philoſ.
Lib. I. C. 23.
e 7 » „ —
**Hoaxeαα oei, es, Osd E Jeny

G7V7 ⸗7 — „ .
0α dunpet, zi αα ο r ς raανα &απαυι.

Stob. Ecl. Phyſ. L. I. c. 22. p. 40.
*** Ra. àοnHααοα r dονσ ehα
Ouæl ry Poxviv, sireo Tov dvaboklagiy,
e αν ε, α dιαοαιονατ
ror ον bρ dαςα r d ναρν αHιroεα+à

Pisdoαεov. *νασιαι τι rαd νατο νdbkh-
Wero à o w)XhXi. Ariſt. de An. L. I. c.2.
† Taν†—o& Tos α ροονϑaεα Oαιρυα0οααιr
T0νατDτ⅝△a Tς aνονρουρ Rνο, ιααινεα;=
bierarme. Sext. Emp. Pyrrh. Hypot. Il. 22.
AiX[n ννανυτιιäd Ti éοτασöGςυ ees .α e Te
ivn*ος RMνο 8y Aρααρννατ Aα ₰
.Gaidiger. so‿ν„νu .⅝ dd ri, teveiα
raρσιαα τι bααιHnνιεισασ εινα
ti oνα+¹iHs α (° Aio†ρ) roο Trο*
éinbναντ νπυιας ι αtν Aαααα 7 epie-
r Aτ.1; . Diog. Laert. L. VI. Segrn. 39.

Q 9 2 Theodorito

5.13.

860
Theodorito faciemus, qui in The-
rapeuticis * Vnum eſſe dicit Vniuer-
Jum ex Heracliti ſententia, motu deſti-
tutum, & terminis ſuis circumſeriptum.

Venit igitur mihi aliquando in men-

tem, aunnroe apud eum librariorum
culpa ex acνοοο factum eſſe. Forte
tamen ad id ille reſpexit, quod a ſe mo-
tum non habeat materia, nec adeo ab ae-
terno moueatur: Cui interpretationi
fauet, quod Plutarchus ait, aeternum
motum rebus azternis,terminabilem vero
rebus mortalibus, Heraclitum tribuiſſe.
§S. V. At diligentius paulo, vnde mo-
tus ille materlae ex Heracliti ſententia
aduenerit, diſpiciendum. Palmaria iſta
quaeſtio eſt inter praecipuos Phyſicos,
maxime autem eos, qui corpuſcularem
amplexi fuerc Philoſophiam, magno
ingenio, magno conatu agitata: non-

nullis materiam ipſam a ſe motam eſſe

ab aeterno, ſiue vna eius pars alteram

ab aeterno impulerit, quae Alexandri

Aphrodiſienſis, aliorumque fuit ſenten-
tia, ſiue, quod Epicurea ſchola mallet,
impetu & pondere ſuo omnes mate-
riae partes deorſum latae, declinatio-
ne quadam facta, in ſe mutuo poſtremo
irruerint: aliis vero melius ſentienti-
bus, primum motorem mentem, omnia
impellentem & diſponentem, reéte ſta-
tuentibus. Poſteriori ſententiae He-
raclitum noſtrum adhaeſiſſe cl. Prae-

ſes in Diſſertatione ante allegata de-

fendit, iſthuc trahens, quae de iua-
uν“ n Heraclitea Philoſophia obſerua-
vit, iuxta quam omnia omnino fieri,
omnesque adeo motus, quibus & Ge-
neſis & diſſolutio peragitur, ab illa pro-
cedere Heraclitus ſtatuit. Otium ita-

PARS. LX. HR ACLITVS COAP. VI. F. I. PHVSICOA
que hie nobis feciſſe poterat, niſi du-

biis quibusdam hic ſatisfaciendum eſ-
ſet, quae ibi diſputatis a Viro quodam
docto oppoſita, & per litteras cum eo
communicata accepimus. Viſum illi
fuerat parum firmum, quod ex Hera-

Clitea vocis iναoνοdιäßf explicatione de-

ſumtum fuerat argumentum- nam cum
eam ARαo ille dicit, per Aéν non men-
tem neceſſario, verum modum & .-
&σν intelligi. At neſcio, an iſtam expli-

cationem patiatur locus Clementis A- Strom.

lexandrini, vbi expreſſe motus, per V. p.599.

quos ex igne aer, & ſic deinceps reliqua
elementa naſcuntur, à dirigente omnia
Xéννο. ſiue DO (bnꝑẽ r& donn 75νντα Aöé-
7& αν) procedere dicuntur, qui
ι° ι NαιαναονoαoI v0αν bντ† rerum Opi-
Ffex propterea a Stobaeo appellatur. At-
que hinc eſt, quod Amelius *, Plato-
nicus Philoſophus, Heracliti Aésνäa eun-
dem eſſe exiſtimet, qui fuit Platoni &
Ioanni Euangeliſtae, per quem omnia
condita fuere. Si X itaque eſt,
dytispyô ααο Heraclitea uaααααα
non video amplius, quid noſtrae ſen-
tentiae obeſſe debeat: quam Liuium
quoque Galantem, in comparatione

Theologiae Platonicae cum Chriſtiana, iII p. .

amplexum eſſe, dum Heraclitum inter
eos Philoſophos refert, qui Deum ſum-
mum, omnium parentem, ſenſerunt eſ-
ſe illud neceſſarium, &αααdgα illam, ſiue
inaputvn,] quod ante omnia fuerit.
Et certe non raro aliis quoque Phi-
loſophis nanα & auuαρaν nomi-
nibus, ipſe Sümmus Deus, qui neceſ-
ſario eſt, & a cuius lege omnia
pendent, appellatur. Stolcorum e-

am in rem fuſſragia cl. Praeſes loco

* Avat Toταdι Aρ⁵οα reregac at
voy. Theod. Ther. IV. p. 58.
* Kæ] gr & dpa n, Mν⅜ν kah ,
i wraα rα νανααιαιτ—ws , , .

jgau er & à*ααα, Wα v» d e Bao-
ag &α à* & rTâ râ aενü Tebe Teα
dgia o Bedy es. Xα Oecy ,οαρσ². &c.
Amel. ap. Euſeb. Praep. XI, 19.
allegato

Aegato
Platoner
thagora
lubere
4euenn
ſue en
dampan
Cundin
Fut, vun
ſdiuer
nSs)
Praeten
Deuma
zit t
yero, v
tineren
quotno
busfart
flcation
Nele
Acad O. Ccero
El c eiſte
olſt⸗
gulſf
t1onen
monio
docti
cliteas
Aam!
e
ine
yel
Tet.
Plat.

34
Niyen
&
tch
nme
Wa

4

.

4
rat, il d
Gendun el⸗
1 quochm
eras cum eo-
Viſim il
od ex Her
ientione ge-
n:namcum
nonmen-
odum & .
iſtinerpi⸗
DementisA- trom.

Motus, Per V p59g

Cepsreliqqun
ente ommig
en. M.
untur, qui
rerum Odi-
pelatur At.
S * Plato-
ie, eun.
t Phtoni &
em omnia
taque eſt,
dugnuf,
oRrae ſen⸗
n Lium
mpararione
Chriſtungnnp,.
Llituminter
Deumfum-
enlſerunte
Hillam, ſine
min fuerit⸗
loque Pli
. nomi⸗
Gi neceſ.
ge OmINI.
Moorum e⸗
geſes loco
—
oir.
18 ,
. ⸗ Ac.

Alegmm

DE IONE, RERVM OMNIVM PRINOIPIO. 861

allegato collegit. Addo ego ipſum
Platonem, qui, vt Proclus* docet, Py-
thagoram ſecutus, quicquid fit, cauſam
habere docuit, cauſamque iſtam, -
naeuduny dicit, &αGeo, hoc eſt, fatum,
ſiue Deum, (ſic enim hic interpretan-
dam particulam αeſſe, ſequentia euin-
cumt, in quibus cauſam rerum, quae fi-
vnt, vnicam ſtatuit, quae gemina eſſet,
ſi diuerſam a Deo cνuoοοαο äic facere-
mus.) Nec Autoris Tibri de mundo
praetereundus eſt locus *, qui diſerte
Deum dvdgum, h. e. necesftatem, vocari
ait, vt qui ſit res immobilis, uagumn
vero, vt qui coniungere omnia, & con-
tinere nullo impediente, valeat: taceo,
quomodo men gakeézne, & aliarum, qui-
bus fatum deſignari ſolet, vocum ſigni-
ficationes idem autor Deo applicet.
Nec Latinis hoc ignotum, teſtis adeſt

Acad Q. Cicero: Interdum, inquit, Deum ne-

L. I. c. 7. Cœsſetatem appellant, Zur nihil aliter

posßt, quam ab eo conſtitutum ſit, inter
qudſt fatalem & immutabilem continua-
tionem ordinis ſempiterni. Sed teſti-
moniorum eam inrem ſatis: Ad Viri
docti dubia redeamus: illi ergo Hera-
clitea éααορααι nihil aliud eſſe videtur,
quam Empedoclis αααν αα Per
quae omnia coaluere. At manifeſte

hic, ſi quicquam ego video, fallitur;

ipſum enim Ariſtotelem * autorem

habemus, ea, quae per σαν & vα ⁵
Empedocles explicauit, per Soin & eyvar-
Tiodhenias ſuam explicaſſe Heraclitum,
vt adeo cα ſua huic Empedocleae =
Ala & vdusloco fuerit, qua quidem de
re, inferius ſuo loco pluribus erit agen-
dum. At ex eo forte magis ſolide vir
doctus mentem aeternam, cuius nu-
tu materia moueatur, non agnouiſſe
Heraclitum, concludet †, quod omnia
perpetuo mutari, & fluminis inſtar la-
bi dicat, quo argumento naturam di-

vinam a Democrito tolli, colligit Cice- L. I. de

ro: Cumque, ait, idem omnino, quia N
nihil ſemper ſuo ſtatu maneat, neget,
ſſe quicquam ſempiternumn, nonne
Deum ita tollit omnino, vt nullam o-
pinionem eius reliquam faciat. Nec
repugnauero, fluxum illum, quem
omnibus tribuit Heraclitus, in Deum
minime competere. At in eo prae-
ſidium ſententiae meae ſupereſſe vi-
detur, quod per r& arra & 1 X
nihil aliud Heraclitus videatur intelle-
xiſſe, quam res materiales atque ſenſi-
biles, praeter quas alias quoque diuer-
ſae naturae dari, iſto zaαιον nomine
minime comprehenſas, vna cum aliis

* M ια ϑ% rMXXι rοιστναανοασι
saνανπτπνοσ vrpvscvo νσ diriag Yi-
reαοα ng, 6cs ipagusn zxris a
10lς vv̈ερ+ρα,αοJecv. Procl. L.2. ad Tim.
Plat. p. 80. W
*Oiua, α α rαdαρο α Ado T
XρραοRMοτπ —ͤ J (r heer) οοα an
To g&aννιυ. αααοααια ₰% .αυ!dr Aociy 2
aoι dαοτιο ren gakd ₰ 7
õ r, ey Toig Sαα
dracorwα.. Moigan, uev a τ eαι.
Nα11. A. Lib. de mundo c. 7.
"* Ka) Hoceâρνrs arrοαν ονονααιs
pev α rνααρατοσοαααοoνv

viaxv, oπdνστà àοN d piy ire e Sean-
TIasι ποας. ασ EpW,b9α.. Ariſt.
Nicom. VIII, 2. D

† P, rà Xαντααπωmmοαν. Laert. L. K.
Segm. 8. é, τ oαααο νυobHναυ r³⁰α orrα
ναυdαριι1äauοαο Zimplic. ad A-
riſt. L. I. de anim. Aéαπ οοdHνuαα α⁵ 5971

ræa &. Plato in Cratyl. Idem in Theaeteto
ait: zar†*ααανuL—οαwHHâz hαοαεασ
avr ciuvαιορααο Tα πντπ. 7 Ammonius init.
Comment. ad Categor. Ariſtotel. Heraclito

. . „ . 2— „
tribuit dogma, éaνασρι Kα on 1ο Hανα =

ve dταιν.τrοι. .
Q◻ 44 3 Philoſophis

at. De-
or.

362 PAxS IX. HERACTVS CAp. I & I PISCAa.

Philoſophis tamen admiſit. Teſtis lu-
culentus nobis hic Proclus“, qui mul-
tos Philoſophorum ea tantum, quae ex
materia condita ſunt, r8S gaz -nomine
comprehendere docet. Et ne de He-
raclito dubitare poſſimus, manifeſtum
eſt, ĩipſi æaa eſſe res materiales, & xé-
, Oomniaque, quaein eo funt. Sa-
ne enim, cum omnia per contrarieta-
tem fieri dicit, apud Diogenem Laer-
tium*, ſtatimque ſubiicit, omnia flu-
minis in morem decurrere, nonne ipfa
res, de qua loquitur, per omnia mun-
dum ſenſibilem, & res gevozutναas intelligi
prodit? Et quid multa, cum diferte
iſtam Heracliti mentem efſe, probet A-
riſtoteles * in Metaphyſicis, vbi éony,
ſiue fluxum Heracliteum ad αιααα
h. e. ſenſibilia, manifeſte reſtringit, il-
lamque Heracliti ſententiam Plato-
nem quoque olim amplexum eſſe dicit,
quod etiam facit Sextus ** in tertio
Hypotypoſium. Hinc recte Stobae-
vS † Heraclitum cum Pythagora at-
que Thalete quoad hanc doctrinam,
comparat, qui omnia decurrere &mu-
tari dicentes, mentem immutabilem
propterea non negabant. Atque ita
non tantum locutus ipſe Plato fuit,
quem in Phyſicis fuiſſe ſecutum Hera-

clitum, autores graues teſtantur, ve-
rum ſimilia quoque cum Heraclito
Empedoclem, Protagoram, aliosque ſa-
pientes docuiſſe, autor eſt †, quorum

nullus merito ſuſpectus eſſe poteſt hae-
reſeos, quae mentis aeternae exiſten-

tiam negat. Non minus itaque recte
Heraclitus omnia decurrere dixit, ad
ſenſibilia reſpiciens, quam Parmenides
omnia immobilia, ſi quod Rad. Cud-
vvortho videtur, mundum intelligibi-
lem hic, & Deum, rerumque in mente
eiusideas intellexit. Neceſt proinde,
cur meae me ſententiae poeniteat,
quando doctrinam Heracliti, qua mo-
tus, quibus mundus iſte coaluit, 0˙“
αααραοπο fieri dixit, ita accipio, ac ſi
motibus iſtis praeſidere diuinam men-
tem ipſe docuiſſet.

S§. VI. Motum autem, quo Praeſide

mente diuina pnreot procedit, dupli-
cem mihi Heraclitea Philoſophia ſup-
ponere videtur. Primum ααbiοτ—r-
† † voce deſignatum puto: qua
elementorum in ſe mutuo conuerfſio-
nem, quam trantelementationem Ari-
ſtotelei interpretes vocare ſolent, ſi
quis intelligi exiſtimauerit, nae ille
mentem eracliti parum feliciter
hariolabitur. Puto ego, Heracliteam

* T & T VXαν οοναπααιoον †σο rαπια
απε.. Proclus in Plat. Tim. L. II. p. 1008.
** Pic αοσ rdrrà &1 Sαuι⅝ετιαι αρα
brαι τοτ—t* dinr. Laert. 1. c.
* 'Ej vé* 1ε vρ ουνυρN⁵evαααου r ατον
a†ταπιαο ( „ατοä) α Taααςραμ-Xeα—
Tatοαςρdb*âαςαα A dhντ+—%ν †αον οιιWτι α
Ses ſav. Ariſt. Met. L. VI.
rr*TevàαHαα. ö*aναοτ—dhe&
& r ναρνι⁰ιαιντ ααα νατα
a . Sext. Emp. Hypotyp. L. III. c. 15.
Oiαά,ταd ρ MοτKhατπνIs ονs &, Nαα☚
rg& Sνανραταο Ercsin’s, ατιαα Eésrαα α
gaxhατα re er, αιοοτ*να Aéſa-

aν, αb*σεsXXα aσααιορυραρ -
Orvavto. Stob. L. I. Ecl. Ph. c. 14.

if Bu ε Dogd‿ i**νατ.νυd . xoar
cecοa ροα¾ι π ραοιαυποιHα Pa-
. „.

„ „ — 7
Mt d7a αNαοοοααι wτà. &α⁰
,,ANy/ „ „ 2ON 7 7
doρα¾ον ε,, να*ειονταο. 0αSe=
g rga7τ ας αο νσαι+⁵0ο πνταοαυ-
d, SoHα⅜ααοορα⅜ρ, eααααοR ⁹.ꝝ 9 iT6anα-
7 , . Pxt. „ς, Xασ Tν WoiGWτσd α

„ — * 7 5
æαοςτιπ ——w4αοσιο Wααιουα Kaonucwdiag tH

igap v. Toavuανορdblzας ναρ⅜ &c.
Plat. Theaet. p. 1I8.

III Aαι r svαπιaιπονο oué 1
Sia. Diog. Laert. X, 7.

Nraſiorgem ij

armum
tonorum,
bat, inter
jerſsque
rarias aG
WMea Con
nes haß⸗
7 Ar, 70
non eoru
mutuo ců.
potius
tunh, & in
Qant woce
uod 1er
Celgnle
ur: N 8
Eihucisa
Gltu ¹
frontibeu
is wriln
bs id e
4Prickm
ex (icea
guer⸗
doclem
proind
oclen
ſuaſiſle
ne l
da §

6
Ta;

ntur . ye⸗
Hericlt
losgdeſt
Pquorum
teſthae.
exiſten.
ue recdte
Girit, ad
rmenides
dad. Cud-
neligbi⸗
In mente
proinde,
Ceniteat,
qua mo⸗
it, 449 7
i0, ſ
m men⸗

Praeſide
„dupli-
Min ſup-
nz
qua
werſo.
n Nr.
ent, ſi
hue ile
liclter
cliteam

—

art-

Our.
651
Gn.
Aeug.
mni,
aczi,
. E.

NN 4

PE IGNE, RERVM OMNIVM PRINOIPIO.

vavwr¹εοντ+unα nihil aliud eſſe, quam a-

tomorum, quas ipſe runuaa appella-

bat, inter ſe mutuo arietantium, ad-
verſisque motibus ſeſe impellentium,
varias agitationes. In qua ſententia
mea confirmor eo, quod ipſe Dioge-
nes* svæſſiéæ appellat, quam zvarrio-
vcormy vocauerat. Evaiſſiöérs autem,
non eorum, quae contraria ſunt, in ſe
mutuo conuerſionem ſignificat, ſed
potius contrarium diuerſorum mo-
tum, & inclinationem. Eodem ſpe-
Gtant voces αο R ορ quibus id, per
quod rerum generationes eueniunt,
deſignaſſe Heraclitum, idem ** teſta-
tur: vt & inſignis Ariſtotelis locus in
Ethicis ad Nicomachum **, vbi Hera-
clitum allegat, contraria & aduerſis
frontibus quaſi concurrentia, inpri-
mis vtilia eſſe, & ex rebus diſſidenti-
bus, id eſt, aduerſis motibus agitatis,
aptiſſimam harmoniam exſurgere, &
ex diſcordia omnia naſci dicentem:
qua ex parte contra ſentientem Empe-
doclem eum habere ait: vt mirum
proinde ſit, Aldobrandinum ab Empe-
docle iſta hauſiſſe Heraclitum, ſibi per-

fuaſiſſe: a quo errore, vel ſola eorum,

quae Diogenes Laertius de Empedo-
clea & Heraclitea philoſophia habet,

863
comparatio, eum liberare potuiſſet.
Sed & Proclus * maxime luculente,
bellum ſecundum Heraclitum omni-
um rerum parentem eſſe, docet: bel-
lum inquam, hoc eſt, aduerſum princi-
piorum in ſe mutuo irruentium mo-
tum: eaque in re cum eo amice prorſus
conſpirare Platonem, memorem fſcili-
cet doctrinae, in ſchola Heraclitea, vt

autor eſt Ariſtoteles, Diogenes & Apu- Nctor.
etaph.

leius, olim hauſtae, oſtendit.
G. VII. Dumiſto motuagitata in ſe p

verſimode ſibi mutuo non innecti non
potuere, vt adeo in ingentem denique,
eamque craſſam & confuſam molem

coaluerint. Iſta zbônννοσναι Heracliti eſt,

ſiue conſtipatio †, quam vna cum op-
poſita uacvace, ſie ρsαοοσο, h. e. craſſae
& indigeſtae materiae digeſtione, re-
rum generationem abſoluere docuit.
Specialius vero huius zunydoeο IO-
dum fragmenta Heracliteae philoſo-
phiae nobis deſcribunt †. Do-
cent enim, ignem conſtipatum primo
quaſi liqueſcere, & conſiſtentem, in a-
quam degenerare, aquam vero magis
adhuc conſtipatam, in terram verti.
Vel, vt alii de Heraclito tradunt † t,
ignem extinctum, gignere aerem, aerem

* Pic a, dsa nar Sa,r†οao *vovwvI7 . Diog.
Laert. IX, 8. Heſych. æ. οα. p. 19.
* N 2 / t,. „ /.
* Too αε Svαα1οων ν 1τι $ &S P—νονννα—
ev xαιπ.ο ρdͤ. νανRαοοwͤ ισον. Diog. Laert.
IX. Heſ. æ. οE . p. I9.
*rr Kaj wαα ½rο arrik ow ννααυνd

cov, Cn r&σm⁹öℳI S οοσιuuUh“ααν Aoοα—

viv, ατα.rαπ sa“ vine . sgcvαα

Hε rντs αι ε α Aτο¹„. Ariſt.

ad Nicom. VIII, 2.
t*“ IIMXαM ααςσινιυνιι hαnvn, =-
X2. c— , H .
1N&τ³+ſ%οε οo. Proclus ad Tim. Plat. I. p.24.
† Hoocα°οπd ⁰ uαρAaαοαπτι—☛
xraiſæ 6cuαα vevνο 7 Pivαεια.
Diog. IX, 8. OοανρεινSααοναεν⁄ονα

uvaν (10wv*πι Aτ zovα sαααννυα..
a rt αιX seαναow‚ ι. Ariſt. Metaph. L. II.
Aαααμ N α zuwvοναατιπ οο τ—dπ
. Heraclitus conſtituit ap. Hermiam Ir-
riſ. p. 178.
† uxvgHεαανοο τσ ρρροο , ναι
2„ 7 / X/
cvov Hι iρεαςονροο, ναο ε rοαο
i v r&εͤαa. Diog. IX, 9. & conciſe
magis Stobaeus : Hesτειẽ .α rαοαι
ao*α ri dναονοτ☚+ doασνσ e ag
TτατονιοννRιαιuοο Aν eς Aανα%ναεσε„“ς
vor Yiναiοανnu νNρ. Ecl. Phyſ. L. I. p. 27.
†II gο Sdn.αν d ο Psεαοας, α
ερ° aαα α ροσα Plutarch. v.
Steph. Poeſ. Phil. I. p. 137.
vero

1,6.
1 Slat 1CDiog. L.
mutuo irruebant rerum principia, di- III, 5. 6.

864 PARS X. HERACITVS.

vero aquam, quae eodem omnino re-
deunt. Conſtipatum enim ignem &
ρ‧Hααιιε, qui ita deinceps in aquam
abit, in prima iſta mutatione aeris na-
turam referre, non abſonum. Huius
autem doctrinae, niſi fallor, iſta vero
non abſimilis erit explicatio: Ignem,
hoc eſt, corpuſcula minima, ob agilita-
tem igneam naturam non male refe-
rentia, mutuis concurſibus paſſim co-
haeſiſſe, cum antea ſeorſim volitarent.
Cum tamen ita ſubito concreſcere non
poſſent, vt materiam plane ſolidam re-
ferrent, ſed aliquantum quidem ex
motu, quo prius fuerant ſeorſim agita-
ta, amiſerint, ita tamen, vt multum ad-
huc eius retinuerint, adeoque non ita
quidem mobiles, fluidaeque extiterint,
vt ignea eſt natura, deinceps in aliam li-
quidam naturam, in qua minor ſit agi-
tatio, qualis aquea eſt inter eas, quas
ſenſu percipimus, degeneraſſe. VI-
terius vero coaleſcentia, magisque
ac magis conſtipata principia iſta,
ſuamque adeo magis magisque agili-
tatem amittentia, ſolidioris maſſae,
quam terram Heraclitus vocat, faciem
induiſle. Ad hanc oννοονι ſiue ato-
morum in maſſam informem coalitio-
nem, omnino referendum iſtud Hera-
cliteae Philoſophiae fragmentum, quo

dicit, animabus (Loxia) mortem eſſe

aquam, aquae vero terram“. Quibus
verbis manifeſte, quod Clemens Ale-

CAP. VI. §. I. PHFSICA
xandrinus obſeruauit, Orpheum,
quem & in aliis plerisque ſecutus eſt,
expreſſit Heraclitus. Equidem ad

moralem ſenſum a Porphyrio * illa tra-

hinon ignoro, at eſt ea Eclecticorum
conſuetudo, vt allegorice Phyſica
quandoque interpretentur. Sane
idem, quod hactenus expoſuimus, do-
gma iis proponi, quamplurima non
ſuadere, ſed probare, argumenta vi-

dentur. Primo ipſe Clemens, qui ea

nobis ſeruauit, ita illa accepiſſe vide-
tur, duo alia loca eiusdem argumenti
ſubiungens. Deinde manifeſte rerum
permutatio, qua ptαoος omnium per-
ficitur duwuαναασααrοο eο Ordine hic no-
bis ſiſtitur, quo apud Diogenem Laer-
tium & Stobaeum deſcribitur. Maxi-
me vero Plutarchus hoc nobis perſua-
det, qui, dum ignem mortem ſubire ait,
dum aer gignatur, aerem, dum ex eo
fiat aqua, idque ex Heracliti diſciplina
ſe promere ait, ſatis prodit, ſe idem He-

racliti dictum in mente habuiſſe, quod

ex Clemente prolatum modo conſide-
ramus. Povæ itaque, ſiue anima, apud
Clementem idem valet, quod τ½ o, h. e.
ignis, apud Plutarchum; rerum ſcili-
cet omnium principium, quod ob fub-
tilitatem & agilitatem ſuam, vt olim a
cl. Praeſide meo oſtenſum, modo i-
gnem appellabat Heraclitus, modo ae-
rem. Idem nimirum eandem ob

cauſam oxi“ quoque appellabat,

Odαα οαασια.αι
Ssa“ οο νvnI dαα α* τIι²
iν &οπι.
&n 3' 60 α,. 70 & vaαρ ra-
y 066%²
& rSm ονIοο αεοα HHYαουννο.
Heawοα r&τοn α*ααι½ 782
Aν*αν* νͤ Xℳ Wexοα. daa=
Tos αρεραιοαoä Tdaτι daar O “v
veré νo νρρνοokopw.plrsſas e. α½
ι ox, Clem. Alex. Strom. VI. p. 624.

** Ilog ι Oroν αι ααας νυ
& = e S 1 oce, „
zSuz οναα aurn Oogct &α τπα e“ e =-
oντ7 5re ε r .τ νννπιαοςε ντιαν⁰
vere**ꝝ dàαιαραααειον οοονρd E-
vevei xο Bam igra, rois T7 ααι eo-
, αaαMM*α αττι—m ννvnριv T ορ—
gun dara ο νο. αναοαα Ono Hol-
XXeαι π. ap. Procl. ad Tim. Plat. L. I.
Orrientalium

Oicothliun
gvibis
tlem ſubſt
jta ab iis
naturarn
tuc, Itn.
ſunt obtu
motwique
ficare non
Confioma
Viciſim 4
Pit. Dun
Mültusin
Plicichme
ſa vocis
Phiuſgnu
baAriſto
Rrmaey⸗
alaua⸗
ab agul
Itegoen
Herocliti
pertenun
rem (ae
Cliteisne
guan
ſe hnp
Ninut
Wul
Ny
La
Ter
dent
adeo
Si ne
teum
Di
quonmo
Tet, add
dem ar
Tumi
algue
gendu
ox⸗
Vircl,

ecltus elt,

iken 14.

9*

ilatra-
ecicorum
e Phyſtca
ne
mus, do.
tima non
menta vi.
1ö, qui e
öſle vide.
rgumenti
ſtererum
um per.
lehiono⸗
em Laer-
Myi-
8perſun.
Ubireait
m ex eo
eipine
em He-
quod
Olge⸗
1n, aPud
m Kil-
obſub.
t Olim4
lodo i⸗
0do ee.
em ob
ellabat,

DDp ICGNE, RERVM OAMNIVM PRINCIPIO. 8565

Orientalium forſan imitatus ſtylum,
quibus e & νρ tenuem atque ſub-
tilem ſubſtantiam proprie notat, atque
ita ab iis ad ſpiritualem animae noſtrae
naturam ſignificandam fuit transla-
tum, vt ventum, tamen & ſi quae alia
ſunt obtutui noſtro minus patentia,
motuique magis idonea, corpora ſigni-
ficare non deſierint. Rem luculente
confirmare puto Ariſtotelis locum, qui
viciſſim ab hactenus dictis lucem acci-
pit. Eum enim pace cl. Praeſidis, qui
multus in eo explicando olim fuit, ſim-

pliciſſimum ſenſum fundere, obſeruata

iſta vocis uvxz in Heraclitea philoſo-
Phia ſignificatione, exiſtimauerim. Ver-
ba Ariſtotelis haec ſunt: K&αHoαXαα
οτ a oν vρ Omo 1nvp Vovd, Areg r;
dνναρdνkαd r. Sg, c TAXMDà ανσ⅝ιτοα, e,
οAdνοιονυιaοο ο nαασ coy g. Quae
ita ego explicarem: Rerum Principium
Heraclitus oxir, i. e, (ſubſtantiam
pertenuem, valdeque agilem) ſue ae-
rem (aerem enim νονazaαι*ι Hera-
cliteis notare aliunde norum) Ratuit,
ex quta omnia conſtare ait. Hançenim
eſſe mplicisſimam, & in perpetuo motu
conſtitutam.
G. VIII. Haec vero eſt αιιατα hoc
eſt, via infra ducens, cuius apud Diog.
Laertium, Heſychium, Lucianum &
Tertullianum mentio fit; qua proce-
dentia rerum principia antea ſeiuncta,
adeoque ιποα in vnum coaleſcunt.
Si naſcitur iſtud &ο ſiue Pnum Heracli-
teum: hoc eſt, maſſa vnitatis ſpeciem

prae ſe ferens, poſtquam, quae diuerſis
motibus antea ciebantur particulae, ſe-
orſim volitantes, ſibi mutuo implexae
coiuere. Has enim particulas ante
vnum illud eſſe, atque illud compone-
re, Heraclitus putabat, vt diſerte nos
docet in Eclogis Phyſicis Stobaeus *.
Vnde lumenaccipit, quod de Heracli-
to, Autor Libri de Mundo habet *,
eum ex omnibus vnum, ex vno vero o-
mmnia factum eſſe, docuiſſe. Ex omni-
bus vnum, inquam, ε e Tr απſ.
dum omnes atomi diuerſae figurae,
quas ?X οσ * & vocat Heraclitus,
in vnam maſſam concreuere: ex vno
omnia, aνο., qua de re mox plura
dicentur. Sane iſtum verum verbo-
rum Heracliti apud Ariſtotelem ſen-
ſum eſſe, nemo, qui totum locum con-
ſiderauerit, diffitebitur, vt mirum
proinde ſit, doctifſimum virum, R.

Cudvvorthum, ſublimius quippiam in Syſtem.
iſtis quaeſiuiſſe, dum autorem Libri de ntellect
Mundo, commendat, quod non tan- b.442. &

tum illud Heracliteum eg &ναατ—+tτνα,
allegauerit, ſed & ipſe egregie de ſummo
Deo docuerit. Hinc vero etiam ea,
quae alibi cl. Praeſes de Vno Heracliteo

illo, nec mundum hunc digeſtum iam,
atque ornatum, vt qui ſit ex vno illo, &
poſt illud, maniſeſtum eſt. Licet
poſtea mundum quoque, id eſt, maſ-
ſam illam, dν Conditam, atque

* Diog. Laert. L. IX. Segm. 8. vbi ediſſeruiſſet,
quornodo ex igne, aqua, & inde terra, vxvαρ Kie-
ret, addit: Kl †αντν ραεd “ τε¾ αταινν. I-
dem paulo ante dicit Heraclito, e ατον%α*α
àοτHςdαωρα. Hoc eſt, mutationem, qua re-
rum ꝓéveονασperagatur, eſſe Siam ſurſum ducentem,
atque deorſum, ex quo loco manifeſtum eſt, corri-
gendum Heſychium eſſe, qui legit T8 αετα
Poy (prod &ν⅓ ατνοσ quod iam vidit
vir cl. Hadr, Iunius, Quid vero faciendum Ter-

tulliano, qui L. II. adu. Marcionem Heracliticuam
iſtud hac ratione effert: Eadem Bia ſurſum & deor-
ſum. Scilicet pro o ετοααν legiſſe vide-
tur: ατ1ſ ααειαιαâν. Iisdem gradibus quaſi
vtrumque motum, deorſum ſcil. ſubſidentibus ato-
mis tendentem, & eum, qui huic opponitur, proce-
dere indicans. Ceterum conf. & de iſto &mσν α
T Lucian. in vit. aut.
*HodXαιαι οατdà αν bonsναι ναπαυ
ri& αννπιπρτπιου. Stob. Ecl. Phyſ. c. XVII. p. 32.

Rrr rr ornatam,

. 3 .. Diſſ. de
obſeruauit, lumen accipient. Sane enim peincip.
apud Stobaeum & Ariſtotelem, per v- Heracl.

num nec ignem intelligi, qui eſt prior §. 6.

366 PARS IX. HERACLIIVS SECOT I PHVSICOA.

ornatam, 1S aοo Cnomine Heraclito
quandoque venire poſſe, non nimis
praefracte negare velim.
§. IX. Maflam iſtam indigeſtam, ex
atomorum concurſu natam, & vnitatis
ſpeciem prae ſe ferentem, ideoque
Vnum appellatam, [ℳ vocat Heracli-
tus. Nam ignem conſtipatum in a-
quam, hanc vlkerius concreſcentem
in terram abire, ντι viam infra
ducentem explicans, ait. Quod non
ita accipiendum, quaſi terreſtris prae-
ciſe naturae eſſe exiſtimauerit, molem
iſtam zuwνν.νι.ι Principiorum natam,
verum quemadmodum principia, an-
tequam coaleſcerent, ob ſubtilem agi-
lemque naturam, ignis aerisue nomine
appellauit, ita terram nunc vocat mo-
lem craſſiorem ex iis natam, quod in-

ter ea, quae ſenſibus patent, terra pro-

xime ad rudis illius materiae naturam
accederet. Imo, ſicut alia ex Phoeni-
cum, Hebraeorumue philoſophia, ita
hoc quoque mutuo accepiſſe videtur,
vt rudem illam, indigeſtamque mo-
lem, quam Graeci Chaos dixere, ,
ſiue terrae nomine deſignaret. Sane
Moſen eodem ſenſu vocem de, in re-
rum ge†εροο explicanda adhibuiſſe ne-
gari nequit, qui poſtquam Deum coe-
Ium & terram, hoc eſt, rà arra,
condidiſſe dixiſſet, chaos, ſiue molem
materiae indigeſtam, ex qua ιαααοα
diuina omnia eduéta poſtmodum
fuere, deſcripturus, terram id vo-
cat, quae fuerit ), vbi per ter-

ram nihil aliud, quam omnium re-
rum, quae mundum conſtituunt, ſe-
men, iam olim Auguſtinus intelligen-
dum eſſe vidit. Phoenicum inde
quoque eſſe Xor, ſiue limum merito
exiſtimaueris, vt, qui nihil aliud ſit,
quam moles terraquea, in qua terra ta-
men praeualere videatur, quod tanto
magis Moſaicae philoſophiae aptum eſt
vocabulum, quod alias deſumta et-
iam ab abyſſo aquarum ſimilitudine,
chaos, ſiue confuſam molem, rerum
ſemina complexam, deſcribat. Vnde
factum eſt, vt alii Graecorum Philo-
ſophorum aqueam magis ſpectantes
naturam, maſſam, rerum ſemina con-
tinentem, aquam appellauerint, quod
non Thaletem tantum & alios com-
plures, ſed ipſum quoque Heraclitum
aliquando feciſſe conſtat*: alii terram
nominauerint potius, quod & Hera-
clito noſtro frequentius fuiſſe vide-
tur. Non ſolum autem Heraclitum,
ſed alios quoque Graecorum fapien-
tes iſtam appellationem ab Ebraeis &
Phoenicibus accepiſſe puto. Pſum
Orpheum audiamus, qui in fragmen-
to a Timotheo Chronographo cita-
to *, rerum 6ραα explicans, quaſi

prae oculis Moſen habuiſſet, Terra,

inquit, prae tenebris eraut inconſpicua,
ſod lux aethera perrumpens atque di-
videns, totam illuminabat creationem.
Proximus etiam Orpheo Heſiodus † †
terram ante aethera, ante lucem at-

que Oceanum, imo ante omnia fuiſſe

uori woo bn r& don er . AX5⅜ ,
es& rà oαaαννα â οι αααουα ret⁸νοα. gie
oοσ. rà α on νοoνοαοατ danoq ungetos, 5
&ιπ ααμαοα Tr dνρ vin,ko,
αρροοοναoaHναdα1 r& ααεοαοιρασαρνι. Clem.
Alex. Str. VI. p. 599.
** H bτοστπ oατι nyabgar , 70
* eads sga Trer ds égα Päsrαοαρ⅜ αασαν

T8 ity. Orph. ap. Timoth. Chronogr.
†TAαναα£a τιτο αει⁰εοιισοbα.
Seaον Asegeer væ kiv ep ανατι„, -
AlXτT†—2h
& mox:

HJ α à†τν τιεͤsυν reâXααν

Juari 9or
Heor. &c. Heſ. Theol. p. 240.

mẽèmorat

menorat.
rus, un
Juurum
nu compe
natusaccel
catur tenn
nomel
Pholn, N
10cere ext
meo ſulkict
Heraclito
Quem
Idquodn
dererumd
tione, Dh
§X. 1.
hocelt f
fulooalre
renda ila
hanmren
Vbioble,
Hiceaip,
Philone
Colmpler
M, Gr.
NMod m
Ik
CENN
ſorid
gene
—
Seuse
34½
Oera
node
Fa
Nie8
.

mniamn re.
ltuunt, ſe.
Lintelligen.
Cu Inde
num merito
l dind ſt
lun terrata.
quoc tanto
e aptumeſt
elimtn et⸗
mmilitudline,
em, rerum
at. Vnde
rum Phüo-
ſpeckuntes
minn con-⸗
fint, quodl
Alios com-
Jeraclitum
Alüterram
l & Hera-
Iſe nide.
raclitum,
ſipien-
Draes &
Wmn
fiagmen.
Pho cinz.
1, (uu
,Lerra,
Apſpieuc,
Oigue -
utionen.
ſodus †
ucemat-
in fuiſle
Dhronogt.
ryiun,.
Ara aa-

, 8
iur,il

Emont

=

N

DE IGNE, RERVM OMNIVM PRINCIPIO. 867

memorat. Accedat iſtis Pherecydes chumf, quarum vocum poſterior pri-
Syrus, qui duplicem terram agnoſcit, orem luculente explicat, vtpote quae
quarum alteram diſtinctionis cauſa laxatis pauliſper vinculis diſceſſiſſe a ſe
hortn, appellat“, per quam manifeſte inuicem certas materiae partes, ſignifi-

mnihil aliud, quam molem, rerum ſemi- cet. Quomodo autem illud diffluxe-

na complexam, intelligit, cui cum or- rit, variaque, quibus mundus iſte or-
natus acceſſiſſet, & illa, quae vulgo vo- naretur, corpora reddiderit, diligen-
catur terra, prodiiſſet, huic denique tius Heraclitus perſecutus fuit. Scili-

nomen 7 adhaeſiſſe ſtatuit. Poſlem cet diffluxiſſeterram, ſiue chaos iſtud,

Philolai, Nenophanis, atque aliorum ignis virtutein eo praeualentis, atque
addere exempla, niſi iſta inſtituto agilitate ſua reliquas etiam partes ſiue
meo ſufficere viderentur. Eſtitaque impellentis, ſiue ſoluentis, exiſtimauit,

Heraclito terra: minime abſone: cum ignis nunc quo-
= —= rudis indigeſtaque moles, que in rerum alterationibus, generatio-
Quam dixere chaos - - - nibusque magnam vim eſſe, vt qui

Id quod magis iam confirmabunt, quae principii, quod actiuum in ſcholis ap-
de rerum omnium ex hac terra forma- pellant, plerumque partes obeat, o-

tione, Phyſica Heraclitea nos docet. mnes largiantur. Abhocigne, quod-

§. X. Terram itaque ſuam πραο eius naturae maxime conueniens eſt,
hoc eſt, fundi, dicit Heraclitus“*, quae aquam primo excoqui, aquam vero

fuſio altera motus ſpecies eſt, ad dige- in vapores ab eo reſolui dicebat, ad

renda illa pertinens, quae atomorum quos plerarumque rerum, vt luculenti
wavrioron confuſe congeſta fuerant. nobis autores, Plutarchus, Diogenes
Vbi obſerüari primo ſtatim velim, vti Laertius, & Stobaeus ſunt †, origines
hic ea iĩpſa voce Heraclitum, a qua, teſte deinde retulit, a quibus in eo abire vi-
Philone Iudaeo, à fuüuum, quod detur Clemens Alexandrinus † †,
complexum vniuerſae materiae nota- quod dicat, non exterraaquam, ſed ex
bat, Graeci deduxere: ab eo enim, aquaterram, & deinde reliqua naſci,
quod motu quodam diduceretur, at- iuxta Heraclitum. At ſicuti in prae-
que difflueret ad varias corporum ſpe- cedente §. obſeruatum iam fuit, da⸗
cies conſtituendas, chaos, nomen illud Aagoæ idem apud Clementem Alexan-
ſortitum eſſe exiſtimabant. Quam drinum, Heraclitica dogmata exponen-
Yα α ο autem dicit terram apud Dio- tem, ſignificat, quod apud ceteros
genem, νααααπραιννο ait apud Plutar- cumque adeo r ex mari educi ait'

Xöoria 3uroutα να⅜ r.ααα H αο nDαπρααο.t Acb̈Eaααοι
zααναρςSz. Pherecyd. acρ Yenεοa. Plut. de Plac. Philoſ. I, 3.
HZ IIMα Tès Hν. ραποοασ⅞¼ Laert. IX, 9. quae verbotenus transſcripſit Stobaeus Ecl.
3 AvXνXαααα THv * r& r& ruρα Phyſ. L. I. p. 27. .
Ouc oe Arere)ca,. Plut. de Plac. I3. †IIt† Tò æôοροτdοοει ½Mντια
t naααrαι dσ*ν νν⅜νναναρdρ οαο. » ρ Ges 4G. rgneraj eis ⁸ροοdν τod Hον τεα
7 duß Piuecdw n 188, 1 Roι Xοm ptAαι T7 ααρ,οααααεοος απ aMαονοα
rAvrαναuρουιν υ¹rkαουꝶτ,τα̈. ϑr*ατ ραςοſνανοωος , . Sνα⁰α

7 dadiz. Laert. IX, 9. T&απισραααιοα Clem. Alex. Str. L. V. p.
aaααν ααν r rS rveos 599.
Rrrrr2 non

. 4 5 7 0
866 PAnRsS IX. IHERACPITVS

non eam intelligit, quam oτα vo-
cat Pherecydes, quam reliqui a no-
bis citati intelligunt, quando vice
verſa aquam ex terra natam aiunt,
ſed alteram illam, quae nunc faciem
ſuam nobis oſtendit. Viciſſim, quan-
do Plutarchus cum Diogene & Sto-
baeo aquam e terra educi, iuxta Hera-
clitum, aiunt, non chaoticam, ſed
eam, quae eſt ex doντασσα, reſpiciunt
aquam. Vt adeo eodem denique re-
deant, primo intuitu inuicem pu-
gnantia: Nam ſi ab aquea natura cha-
os denomines, ex aqua terram ſepa-
ratione facta educi: ſi a terrea, ex
terra aquam, qua ſeparata terra, quam
nos dicimus, ſubſidat, dicas oportet.
Et ne, coniecturis vnice nos hoc loco
inniti quis putet, audiamus ipſam Cle-
mentis explicationem, qua Heracliticae
Phyſicae principia tradens, vocem
Oaxdoσνα luſtrauit, nimirum ſemen
illam dicit creationis, dimidiam vero
maris partem terram, dimidiam æen-
οα abſoluere, ait *. Quid clarius
itaque, quam οαονοοαοcnfuſam mo-
lem hic notare, ex terreſtribus, aereis-
que & igneis partibus conſtantem,
veramque adeo eſſe, quam inſtitui-
mus, Clementis Alexandrini, cum re-
liquis grauiſſimis autoribus concilia-
tionem. Cum autem reliquarum

6AbP. VI. & II. PHSICOA.
rerum gνραν ad dαaαιονα.ο, ſiue va⸗-
pores ex aqua & terra adſcendentes,
referat Heraclitus, quod ad aerem
in ſpecie, eiusque generationem per-
tinere, docet Plutarchus; porro ob-

ſeruandum, horum vaporum duas ſpe-

cies ab eo conſtitui *, alteram pu-
riorum atque lucidorum, alteram
craſſiorum & tenebroſorum, quo-
rum iſtos ex aqua, hos ex terra eue-
hi exiſtimat; ab iſtis lucidorum, ab
his humidorum corporum deriuat o-
rigenes, atque incrementa.

§. XI. Omnis itaque coeleſtium
corporum chorus cum Phoebo cho-
rago maris, avabuoutas Hatales, vel
ſaltem ſplendorem debet, qua ex
parte Hecataei ſuffragium meritus eſt
Heraclitus, vt Stobaeus docet *.
Imo mundi etiam animam eſſe hu-
iusmodi ravy ar durg Ava-
Oopiagi †, ſanciuit. Quantum ad
animalium animas, eass eiusdem
generis eſſe, atque etiam poſt
mortem, animaliumipſorum in mun-
di animam abire: attamen eas non
tantum ex illis, qui extra ipſa ſunt,
humoribus, ſed internis quoque, na-
ſci exiſtimat. Ad humanam vero ani-
mam minime iſta eum extendiſſe puto,
vt cuius naturam penitus ſibi ignotam

„ -
rIOaXαυοσπ ε r A oοανρανα, r

uiα 2ons no. Clem. Al. I. c.
** Liveoο ₰ aνναανιιααας aα †α Pis
R&a ρυυπ , Nauxozς αε
gas, ερνιοτα Aoga, οrο ααι de
πω0σr¹aνααανιον, T οε¾α„æoSz vτσασ Trο
eréoav. Diog. Laert. IX, 9.
* Heiner ον α ατυυ —. A,aX
a voegoy TS Ce BaMXαιαπ+ ναν re a*ν
Paæc. Stob. Ecl. Phyſ. p. 55. Heändaros
Pro 1† a†⁹ο οατο sνανa 1ο Mαoν τιαα

£ι. οαdoοναοd§ Paρ Srrag Toss Ti-
kagi T86 adsρας,, Jevoαριν ϑ r & àτα
Ts& ρuροoo a6oHdhοα auτ TPaorice-
A + 1†τα Dayragiav. Plut. de Plac.
Phil. II, 22 adde Stob. Ecl. Phyſ. p. 60.

†HocxXe r * rS& 6—αννα νουà.⅓½
v dαaααινιιν τια *ναρ‿²ρααυνοοαυà, T*
e Tos, Cäcis, aτ T Sαττ α rαρα
aνοας dααd αριοοοοιν. Plut. de Plac.

Phil. IV, 3.

fuiſte

fuſe, non
ten veto in
racttioner
Reliqua
crachore in
Ous ſt ,
Krunn Ge
KNIA
ſopraud
N. u, N
douus, N
8 Ariote
Tudhimole
hongd
Qantia, ec
Cura, non
ſuorum ot
curus, ſec

DE

lxent. Snn iu
,9. Ophne

ſie ſe in
ln. Whobrn.
. Alra
exhiladoe
Autem
flamma,
ora ſun
WeN
laert, Am
IV, 10. Plet.

T
75 Al
keechg
* 1
Aaua
,
TCe
ga
10
toehlal
Eht. P

z

DE SrEIIIS SOLE, LVNA, NOCTE, DIE 869

,, ſue
kene fuiſſe, non diſſimulauerit, perrennita- vocauit ipſe Heraclitus*, non, quod
A'ieten tem vero multis in locis, peculiarem minus ſerio rem egiſſe Deum, indica-
tionem Per. tractationem poſcentibus, adſtruxerit. re, eoque vel Greatorem, vel opus eius
porrooh. Reliqua corpora pleraque ex vapore reprehendere voluerit, quod Proclo**
manaſe. Craſſiore atque terreſtri, vt in quibus viſum, vtcunque tamen id excuſan-
Ateran A. plus ſit ρoνοανο, Philoſophum no- ti: * Sed quod in deliciis Deo eſſe
Aermn ſtrum deriuaſſe neceſſe eſt. opera ſua exiſtimauerit, quae proba-
um, go⸗ S. XII. Atque haec, vt ex illis patet, quae bilior eſt Clementis Alexandrini ſen-
dterki ele ſupra ad S. VI. & VII. notata fuere, eſt tentia, cuius quidem rei explicatio,
orun, dd dra, Vt Heraclito vocabatur, haec aliam Philoſophiae Heracliteae partem
Agatrνρ, Vt Laertius & Hermias, vel rectius occupabit. Me officio meo de-

deriuato-

vt Ariſtoteles vocat, avérne, qua ex

rudi mole & indigeſta, diuina cura cor-
pora, ad ornatum huius mundi ſpe-

functum, & pvαοονrerm ex Heracliteis
tenebris eruiſſe, puto. Specialiorem re-
rum conditarum conſiderationem,

weleſtum ctantia, educuntur. Diuina, inquam, Principia iſta ſecutus forte alius ſibi ſu-⸗
bebocho. cura, non moleſta, & quam Deorum met. Tu, Lector, meam operam boni
ules, il ſuorum otium turbare vereatur Epi- conſulito, vel ſaltem bonam volunta-
Wül curus, ſed iucunda, & quam aXαν tem venia dignam habeto.
docet *, . SECT. II.
ele hi. DE STELLIS, SOLE, LVNA, NOCTE, DIE, (TEMPORE.]
S da- D CVnt iuxta eum in hoc mundo ſca- cuius concaua pars nobis obuerſa eſt. bb blut.
tum dd phae, parte concaua ad nos conuer- In ſplendido vero, & nulli admiſtio- uer d
eiusdem Hſ ſae, in quibus congregatae liquidae e- ni obnoxio loco eſte«, hoc eſt, in aere - Lacrt.
m poſt vaporationes reddunt fiammas. Hae puriore“, & interuallo a nobis diſtat Il. c.
NmNd. . P. ſidera conſtituunt, quae nutriuntur decentis proportionis, quae cauſa eſt, APlut.
eis nan exhalationibus a terra ſubmiſſis. Eſt cur magis, quam luna, & calefaciat, & il- Plae. I,
ilſian autem lucidiſſima, calidiſſimaque ſolis lIuſtret. Eclipſin patitur ex eo, quode lartt.
qe,u⸗ flamma, namque aſtra reliqua remo- figura eius ſcapham referat, cuius par- I. c.
Veroall- tiora ſunt aterra, atque adeo minus te concaua furſum verſa, nobis vero Plut. 4
ſſe puto, lucent, minusque calefaciunt. oôbuerſa parte conuexa.. Plao. II,
ignotum Sol maior non eſt, quam oculis ap- Luna terra quaedam eſt, nebula in- Laen. .
— paret. Figura eius Scapham refert, volutas †, figura ſcapham referens. plut.
„, II, 25.

„ /
ℳ * . 7 „ 5 „ „ „
1 *Toido†αaαα οαααιι οαν ααναανα.. riοο α⅛R ιοναυυ ααα Ty eρ Trα hi 1,
„ ‚„ 7 7 4 „7 .
4 . T& Ai anα α α⁰ρ1. Clem. Alexand. Juuuvvνα&ατια 7voοαωα atdtaαν ςα T αα 27.

e ke. ** Eyios h r αια⁵ griggydn aτιαιοσα

Hα r nαυυ *âρ r α r†ο uισι
X 7 X „ — 2,
Tανσ οασ αααιπετιρι 1απ Trοαον rαιαααι Ay-
4 7 2/7 *
Tgov cαMειτον ασ ναπααο.. AXMXR Xο
2 — „
R T0*“ Anisραρρ er T6 aNαανπυ ααυ—
2 7 7 7 —
õ u Rarεο οια ⁰². ad Tim.
Plat. p. Ior.
* ο Aααρρρsς *αοα Adραα R Trâ i-

T ν* eveglaαα Id. Procl. I. c.

† Heracliti nomine illa allegantur apud Plu-
tarchum. Certum tamen, apud eum pro Hcnρατ
legendum eſſe HocαddÖs: Nam Theodorit. The-
rap. IV. p. 59. primum Heracliti profert ſen-
tentiam, quem cum Anaximene ſenſiſſe dicit, &
Parmenide, éx ρο αοννο Iunam dicentibus,
bh. e. ex igne, lunam conſiſtere. Quod & mox a
Stanleio allegatis rectius conſentit „ quod ſcaphae

RrrTr3. Terrae

870 PARS LX. HMERACIITVS. E 0T. WI. IV. .
aen. Errae noſtrae eſt proxima, & per lo- fiunt. Pura enim exhalatio, in ſolis Hocin
1X, 7. cum defertur non liquidum, aere ſci- circulo inflammata, diem facit, con- gere inchi
k Hut.: licet craſſiore. “ Eclipſin patitur parte traria vero vbi obtinuerit, efficit no- trtutn detib
Plac. II, concaua ſurſum verſa, phaſium vero, ctem. Calor purioris illius exhalatio- Ev Klll
28 quam ſingulis menſibus ſubit, varietas nis, incrementa capiens, aeſtatem effi- “ Scllicet tunn
ab eo eſt, quod concauae eius partes cit: humor ex obſcura & tenebricoſa crecduntur,
ſenſim ſenſimque verſus ſuperiora exhalatione, abundans, hyemis cauſa ineigiunt,
r. , vertantur. exiſtit. Eodemque modo de cauſis Eeluber
29. [Omnes dellae ex terrena exhala- ceteris Heraclitus diſputabat. De ter- (M
m Id. tione nutrimentum capiunt. m] ra tamen, & ſcaphis illis, cuiuſmodi
de Plac. Dies & nox, menſezque & annus, ſint, penitus tacuit. rt. E Der
II, 17. annique ſlata tempora, pluuiae & venti, Temporis corpoream eſſe naturam, Sext. nun el
& his ſimilia, pro exhalationum ratione Heraclitus credidit. Bmb ſun Aritor
adu. Ma- ,Nn
SECTIO III. mhem.e. 2 . Dwi
DE FLVXV ET REFLVXV MARIS: IITEM DE METEORIS] 9. ⸗
Platarch. , Luxus & wefluxus maris a ſole eſt his vero conquieſcentibus, ſubſidet diſtten
rne III, * deriuandus. Ab eo enim excitantur, Mmare, atque ita reftaxus exiſtit. grah tatss Dillen
7. mouentur, & circumducuntur venti Toninae excitari pPutat conuer ſo- teb. 18 X.
—. —„ nibus ventorum & nubium, ventis in ny-. 1.
plerique, quibus I Oceanum inciden- nubes incidentibus: fulgura vero ex p.64 De enm
tibus, Atlanticum mare intume- exhalationibus accenſis. Preſteres ex e.64. lene.
* ſcit, atque hac ratione fluxus efficitur: nubibus accenſis, & rurſum extinctis. Tenput
. . Herachtus
SECT. IV. ikogle
DE ANIMATIS. güceni,
E natura animaez dixit, adeo eam (Animarum intelligentium mors ex g procl ded
1aen. abſconditam eſſe, vt inueſtigari humidis iisdem obtingit. Tten
1IX, 7. 11185 1. in Tim. fertur
t Piut. nulla ratione poſſit?* Hoc ſolum de Animas item, ex hac vita diſcedentes, Plat. p. Piloto
Plac. lV, ea dicebat, eſſe, vt alia omnia, ex ex- in animam vniuerſi abire, quippe quae 36. MMI n
ca W halatione, eaque externa, (cum ex in- cognata ſit iis, eiusdemque naturae. Theod them Wncn
d.mn. terna ſit anima mundi, Jomnibus ani- Nodiuagis, magis, Bacchis, Lynis, p. 73. Mund.
1,2. mabus eiusdem naturae participanti- myſtiæ, poſt mortem Heraclitus mina- elank
ſed tamen bus.b Eſſe item eam minime (inter tur, &ignem vaticinatur. h Clem,
illa verba corporea) corpoream, & ſemper flue- Heraclitus viciſſitudines contrario- Alex. Tieran,n De.
eius ber re, quodque moueatur, manifeſtum ex rum neceſſarias ponit, Vltro citroque ror. 1 tan
aam eo eſt, quod mouetur.“ Animarum commeantibus animis: quibus in - 13· 12. Ah Vl
mundi, Vero & daemonum plena omnia eſſe 4, eodem permanere ſtatu, laborem, mu-: gtob en pr
dLaert. animamque ſiccam eſſe optimam. tationem ſubire, requiem afferat.) Phyt. p. kun
a Eit ſimilis, concaua parte igneis exhalationibus re- * Verba Laertii ſunt: αοsdà 8 ox⁵ rge 113. K. . daknl
Serm. 17. pletae, & quod inf. ex Laertio IX, II. dicitur, vsονα &αν*ονροα τραα rτρρνασιποα 6r. iabte. Nio
— ſcapharum harum naturam eum blane non de- Caſaub. emendauerat: N†ρ†τvu 3 oxz 7T&ρ1 h. Aala
ſcripſiſſe. Theodoritus vero paucis interieétis di- zinen, ρEα⁵ν *8&ρρos “ w quid ſi légamus Xεα˙- Curad
ſerte ſcribit, Heraclidem lunam dixiſie Yis“ Tα. 8âε α νααπι αιραιαττιπ οττσ αας &νρ itague
Eõ . g0 &c. CüNdu
Homines fnen
ę

tio, in ſols
Reit, Con-⸗
eſftit no.
6 exhalatio.
Ktatem effi.
tenebricolt
etnis cauſi
de nuls
t. Deter.

Giutnodd
1laert.

Wn.
Etunn he

Ump.

. l. M.

them..

0N 49

ſblcet
ſti.
Coluerſio⸗ db⸗
,Vemts in e
, jero er
. b⸗ 4 .“
èMMU
tinckö

n morserted

in Tin,
edentes, lit
ecut
Mtundes er
U
tus mina⸗

1Clen,
Ontririo-A
drogtenn
Cibus in
tem, Inl-i tb.
It.) M,n

— u4
.
ueslr.
iint
mnus e⸗

adu. Ma-

them. p.

139.

Therap.
XI. p.
152.

zvgâ-
c;.

—

DE MAEI, MFTEORIS EFT ANIMATIS

Homines perfectam aetatem attin-
gere incipiunt, circa ſecundum anno-
rum aetatis ſeptenarium, quo tempo-
re vis genitalis ſeſe exerere incipit.
Scilicet tum arbores quoque perfici
creduntur, quando ſemina proferre
incipiunt, quae immaturae &imper-
fectae habentur, dum fructu carent.

(APPENDIX DE QW IBVSDAM
HERACLIII.
E Deo parum dextre philoſopha-
tum eſſe Heraclitum, nonnullis Vi-
ſum, Ariſtoteli, Varroni, Auguſtino,

Philoni Iudaeo, eo quod Deos ex igne

eſſe ſtatuerit, & vniuerſum hoc condi-
tum eſſe negauerit. Verum ea de re vide
diſputata Oleario, in ſupra repraeſen-
tatis Diſſertationibus, & quidem prio-
ris S. X. ſq. poſterioris §. V.
De anima actum fuit capite praece-
dente.
Tempus, Ccorporeum exiſtimauit
Herachtus, vt Sect. II. monitum eſt,
ideoque ad Metaphyſica iuxta eum
quidem id nequit referri.
Sed & alias Heraclitus inter eos re-
fertur, qui ſolam naturalem partem
Philoſophiae conſtituerunt, a Sexto
Empirico: ideoque Metaphyſicorum
& Ethicorum eius ſyſtema expectari
non poſſet, ne quidem, ſi integra ſuper-
eſſent ſcripta eius.
De ſummo bono tamen eius ſenten-
tiam habemus apud Theodoritum,
qui, vbi de, Epicureis egiſſet, volupta-
tem pro ſummo bono habentibus, He-
raclitum ait nomen tantum inuertiſ-
ſe, ſenſum ſeruaſſe, nam pro voluptate
beneplacitun dixiſſe, neque tamen
qualitatem huius beneplaciti explicaſſe,
cum diuerſis diuerſa piaceant. Quod
itaque vnicuique libitum eſt, quod iu-
cundum atque amabile, id illum videri
finem hominis definiuiſſe, tacito qui-

971
Praeterea ea aetate homini notitia ad-
venit boni & mali, eorundemque di-
ſciplinae capax euadit. DðUDðBð 23
(Generatio, quam ye eâ Graeci dicunt, plut. de
eſt X XXannorum ſpatium: nam eo tem- Orac def.
pore ex ſe genitũ ſiſtere ſolet generans. p. 415. E.
Omne, quod in terra repit, ex terra ar lor⸗

alimentum habet.) e mun-

do c. 0.
METAPHYSICIS ET ETHICIS ün.

k Plut.
Plac. V,

TIEM DE SCRIPTIS EIVS.)

dem voluptatis nomine, proque eo v-
ſum beneplaciti nomenclatura.
SCRIPTA eius quod attinet, eius,
qui Diogenis Laertii aetate adhucle-Laere.
gebatur liber, generaliter quidem de Ix, 6,
natura agebat, ceterum in tres ſcinde-
batur partes. Namque & de vniuer-
ſo, & de republica, & de Theolegia diſ-
ſeruit. Ulum vero in templo Dianae
depoſuerat, (in quo, poſtquam ab E-
pheſis offenſus ſeceſſum quaeſiuit, vi-
Xit aliquamdiu,) de induſtria, vt vi-
ſum quibusdam obſcurius ſcriptum:
Ne, ſi a vulgo legi poſſet, in contem-
tum veniret, vnde, vt ſupra memo-cap. II.
ratum, æοτι+νο & forte uunzr„ eſt di-
Rus, a Timone quoque Auirze fuit
appellatus. Ex templo Dianae Euri-
pidem illud opus protraxiſie narrat
Tatianus, cuius illa ſunt ea de re ver-
ba: „Neque laudauerim, quod carmi- Tarian.
na ſua in fano Dianae occultauit, vt Gracr.
poſtea veluti per myſterium ederen- p. 149.
tur. Nam quibus iſta curae ſunt, Eu-
ripidem Poetam Tragicum, aedem
Dianae frequentaſſe, & paulatim tene-
bras iſtas Heracliti relegendo, accu-
rate tradidiſſe putant., Ab Euripide
Socrati quoque id opus fuit oblatum,
qui, interrogatus quid de eo ſibi vide-
retur? dixit: magnam indolem ſpirant, Laert.
quae intellexi: puto idem facere, quae It, 22,
non intellexi. Verum Delio natatore
opus habent. Tatianus æôναοσπν oPS
vocat. Vnde inter Poetas a Lilio
Gyraldo

li 6,

872

Synt. de Dem tantum magis Poeticam eum ſe-
ynt. de 3 .
poet. Cutum Vosſius cenſet. Ceterum Theo-

PARS X. XENOPHANES CAP. I.
Gyraldo refertur Heraclitus, dictio- phraſtus, eum atra bile laborantem, alia ab. Laert.

ſemiperfecta reliquiſſe, nonnulla etiam *-
aliter atque aliter concepta, teſtatur.

HISTORIAE PHILOSOHICAE

PARS X.

DE SECTA

ELEATICA

XENOPHANEBG8.

CAP. I.

VITA
Leatica ſecta ab Elea (ſiue Velia)

magnae Graeciae vrbe, nomen

obtinuit, quae condita Cyri

temporibus, Phocaeenſium colo-
nia fuit. His enim ab Harpago ob-
ſeeſſis pars noctu aufugit, quae in iſtas
Italiae partes fuit delata. Hic vrbem
condidere, eamque Eleam, vel Heleam,
Strabo. vel Hyelam nominabant, appellatio-
L. vI. ne vel ab Elea ducta, quod fluuii prae-
„u b. labentis eſt nomen, vel, vt quibusdam
252. C. viſum, a paludibus (quas α Graeci
„
dicunt) quibus cingitur.

Ex hac vrbe Parmenides, Zeno, &
Leucippus prodiere, qui, cum in ſe-
cta eminerent, ab eis Eleatica illa ap-
Pellata fuit.

Primus tamen eius ſecta autor Ne-
nophanes fuit. Eleatica enim ſecta,
Clem. vt habet Clemens Alexandrinus, a Xe-
Strom. nophane Colophonio origines duxit,
1 p. 301. qui, iuxta Timaeum Hieronis, Sici-
† de eius 12 . 5 1
aetate ac-llae Regis, aetate floruit, & Epichar-
curatius Mi Poetae. Apollodorus tamen quar-
Baelius ta Olympiade natum, vsque ad Darii,
agit Lex, Cyrique tempora viuendo eum per-
Crit. T. . L.
W. p. veniſſe, teſtatur † Xenophanis diſci-
3032.B. Pulus Parmenides fuit, hunc Zeno
q. vbi, audiuit, eum vero Leucippus, & hunc

e hoe Democritus eſt ſecutus. Democriti
entis diſcipuli Protagoras Abderita, Metro-

loco plu-
Z2.

EIVS.
dorus Chius, & Diogenes Smyrnaeus
fuere, quorum poſtremum Anaxar-
chus audiuit. Kenophanes, vt dictum
iam fuit, Colophonius fuit, Dexii, vel, aert.
vt Apollodorus habet, Orthomenis 18.
filius, Timoni laudatus, qui vocat

adde
Tungentemgue minus faſtu, & Sext.
mendacia Homeri Emp. L.
Ridentem. I. Hypo-

Pulſus patria, Zandae in Sicilia eſt b c 33.
aert. l. c.

Plutarch.

moratus: (cum pauperie conflictatus
eſt ita, vt duobus ſeruulis alendis par Apopht.
haut eſſet.) Sunt, qui nullum habuiſſep. 175.
dicuut praeceptorem, alii Bithonem
Athenienſem audiuiſſe dicunt, alii Ar-
chelaum, quod veroſimile eſt minus,
Anaximandro enim, referente Sotio-
ne, coaeuus fuit. Elegias, & Iambos
contra Homerum & Heſiodum ſcri-
pſit, quae de Diis ſcripſerant, reprehen- Laert.
dens. (Quod ioco Hieronis in eum oc- 0, 20:
caſionem dedit, qui Xenophani, de “
pauperie conquerenti, quae ne deos
quidem ſeruulos alere ei permitteret,
reſpondit: Homerus vero, quem tu
omni occaſione perſtringis, mortuus li-
cet, amplius, quam decem mille alere
poteſt.) Scripſit etiam de Colophonis
aedificatione, & de Italica in Eleam
colonia, verſus ad duo millia. Strabo
autem, quando Sillos ei adſcribit me-
trice concinnatos, ipſi tribuiſſe videtur
opus,

L. XIV. p.
643. 5.

00s, Tim
Prrore ex
log forma
heris liber
mon Neno
ercontatu,
tiͦ pates n
LI. legt
4. rietla
at. Eas

uleneg. orunn ell

1d Laent.

, ud. Nero e na

luux, Opere dele

I,9. Omhata,

“ Tiſotelem

Sextum,
Gaheum.
punt .
tribes
le idopr
tur decer
l AX ermnd Ale
ia Eeugt.
Pllle ait

ſübltire

ſuit.
Uu. loſe
d m NVe
Oyhe
W
MN

1apud

laert, 0
II 20 .

binderoPluta
matis. — —
Buſebd. d
nep. Had
9. Ptes
Ebtie
uitun

180

rnten,, alitnlan
unul. etiamn 1,6.
la,teſtatar

Smnyrmuels
n Anaxar-
Vt dictum
Deyii ve, beer.

„

rthomenis 18.
u, σ Ke..

1 Mr
eila e , eS
,A.— Laert-..
Alichannsiret,
ANcispur 4nttt
nhhiſes I
Bithon/en—
,AliAr.
ſt minn,
te Hotio⸗
XIumbos
um ſn.
epreher den⸗
leumoc-)
ni, de
ne deos
tteret,
Uem tu
rtuusli-
le Nere
phonis
Eem
trabo
t me⸗
jidetur
p

„* 4
t,le.

1,
60

Emp L.

„ –
Menag.

VI, 9.

—

VITVA ELV OPINIONES EIVS.

opus, Timonis quod fuit, Sceptici.
Errore ex eo fortaſſis orto, quod Dia-
logi forma ſecundus & tertius eius o-
peris liber ſcripti eſſent, in quibus Ti-
mon Xenophanem de omnibus rebus
percontatur, Xenophane reſponden-
tes partes tuente.*
L. II. p. [IIagadas ſiue, vt Menagius legit,
54 agadias Nenophanis Athenaeus alle-
gat. Eas idem vir doctus partem Sil-

ad aert. Orum eſſe ſuſpicatur. Xenophanem

IX, 1I8. vero de natura, citat Pollux, ex quo

Pollux. Opere deſumta eſſe Phyſica ipſius do-
gmata, quae paſſim feruntur, apud A-
riſtotelem, Ciceronem, Plutarchum,
Sextum, Clementem Alexandrinum,
Galaeum, Stobaeum, Cenſorinum,
1.c. Putat Cl. Fabricius, qui ex iisdem au-
tobribus verſibus heroicis ſcriptum fu-
iſſe id opus colligit, & ex eo ſuſpica-
tur decerptum eſſe verſum, ex ouοτι
2d II. A νοα allegatum Euſtathio, vbi deiri-
P,759. de agit. Pro Tragoediis, quas eum ſcri-
pſiſſe ait Euſeb. in Chronico, elegias
ſubſtituendas, laudatus Menagius cen-
ſuit.]
Laert. Ipſe vero ſua publice cantabat poe-
IX, 18. mata Nenophanes. Fertur & Thaleti,
& Pythagorae contraria docuiſſe, vt &
nonnulla Epimenidi oppoſita. Flo-
ruit Olympiade LX. Referunt de eo

873
Demetrius Phalereus, & Panaetius id. c. 20.
Stoicus, Anaxagoram imitatum filios
ſuos propriis ſepeliuiſſe manibus. Fuit
longaeuus maxime, de ſeipſo enim ita c. 19.
loquitur:
Luſtra decem atque tria haec & bi-
nos deſuper annos
Applauſit dictis Graecia tota meis.
Natus eram tunc ipſe annos quinque
atque viginti,
& posſim de iſtis prodere vera
modo.
Male igitur calculum ducit Lucia- in Ma-
nus, annos nonaginta & vnum eum Fobe
vixiſſe affirmans. Nam quos ipſe Ne- ?·40.
nophanes ſibi tribuit LXVII & XXV
anni, ſummam conficiunt annorum
XCII. Cenſorinus ſupra centum annos
eum dicit vixiſſe.
Cum ei Empedocles diceret, virum
ſapientem ſe reperire non poſſe: ve-
rum id eſſe poſſe reſpondit, nam ſapi-
entem eſſe oportere, qui norit inueſti-
gare ſapientem. (Cumque timiditatem
ipſi exprobraret nonnemo, cum quo dore
teſſeris ludere noluiſſet, faſſus eſt, ad⁵. .
res in inhoneſtas ſe timidiſſimum eſſe.] Laert.
A Parmeniſco & Pythagoricis redem-IX, 20.
tum eſſe ** Phauorinus refert.
Fuit & alius Kenophanes, Lesbius, Laert. c.
Poeta Iambicus.

de die
Natal.
c. XV.
Laert.
IX, 19.

Plut. de
vitioſo

CAP. II.

. 4 1 . . . 8
rtahud M incomprehenſibilia eſſe di-
IIX, 20. Xit, autore Sotione. † [Id quod

b in Stro-Plurarchus b confirmat de Nenophane
matis ap. -

OPINIONES EIVS.
dicens: ſenſus fallaces contendit eſſe,

vnaque cum illis ipſam quoque ratio-
nem in omnibus criminatur. Equidem

Euſeb. *Ad Sillos Kenophanis Euſtathius quoque ad
Praep. IIiad. B p. 154. cirat, eosque Heroico verſu ſcri-
1I, 8. ptos obſeruare licet ex Schol. Ariſtoph. ad equites

v. 403. Falli ergo hic Stanleium, obſeruatum Cl.
Fabricio Bibl. Graec. L. II. p. 758.

** Stanleius lectionem vulgatam ειαdτναe-
quitur, quam varie tamen viri docti ſolicitarunt,

1 Sotionem falli iudicium eſt Laertii. Sed non

ſatis liquet, an in eo falli dicat, quod incompre-
henſibilia omnia ſtatuere dicat XKenophanem, an
in eo, quod addit, primum eum ita ſtatuiſſe, quod
& Origeni affirmatam in philoſophum., cl. Baelius
in Lexico poſterius merito in dubium vocari poſſe

dicit. Nam Platone teſte in Sophiſta p. 170. alios

quoque ſtatuisſe, quod vna ſit rerum omnium
ſubſtantia, quae 'ipſi, vt ex mox dicendis patebit,
planiſſima eſt ad dogma ατντιαα via.

Sss sS Ariſtoteles

9874
ſblounn. Ariſtocles“ ſolos ſenſus eum incuſaſ-
1,8 & ſe ait, in iis qui ſenſus, viſaque omnia
XIV, 17. funditus repudianda, rationi vni fidem
dap. sext, habendam opinantur, eum cenſens.
Empir. Sed videntur rectius mentem eius So-
H tion & Plutarchus repraeſentaſſe, quod
146.157. X ipſis Nenophanis verſibus colligas,
280. Plut, Paſſim a veteribus allegatis: 4

de aud. Wullus aperte vir ſeit, ſed neque vir
Foet. p. ſeiet vnqukem,
17. B. De Diir & cunkkis a me quae dicta
uerunt.

Namque licet ſit perfæctum, qui di-
xerit illud,
Lpſé tamen neſcit, cunctis & opinio
in his eſt.
Hinc & Sextus Empiricus diſerte e-
*l. c. p. vm in iis cenſete, qui negant, dari crite-
11462 rium veritatis. Equ
156.157. Vpticis non ponit?, qui negabant, quid-
quam comprehendere nos poſſe, ſed
21. e. p. tribuit tamen ei, quod doceats, nun-
157. quam rerum eam cognitionem nos
aſſequi poſſe, quae ad ſcientiae euiden-
tiam & certitudinem adſcendat, ſed
ſemper intra probabilitatis terminos
nos conſiſtere. Vnde nuper obſerua-
„vit vir doctus h, cauſam non fuiſſe Ae-
T. Iv. p. gidio Menagioi, cur Sextum contra
2043. B. Sotionem ſuffragium ferre diceret. O-
ad La. rigenlis teſtimonium his accedere
ert. Xa0 poſſit, qui Nenophani tribuit, primum
in Phi- . . „ . *
eum omnium dnrα. ι ν inuexiſſe,
allegatis ipfis illis, quos paulo antea ex-
hibuimus, verſibus. Vir doctus, cu-
Baelius ius antea mentionem fecimus!, doctri-
L. c. p. narum Xenophanis nexum eum eſſe
3042. A. dicit, vt neceſſario in hanc doctrinam
incertitudinis deſinat. Nempe, vt ex
Ariſtotelis ſcheda de Nenophane, Ze-
none, & Gorgia, de qua poſtea plu-
ribus, patet, primo exnihilo nihil fie-
ri ſtatuebat, hoc eſt, rem, quae ſem-
pPer non fuit, nunquam exiſtere poſ-
ſe. Hinc concludebat, quicquid eſt, id

Equidem in Acata-

PARS X. XENOPHANESO CAP. II.

ſemper fuiſſe. Iam porro addebat,
id, quod ſemper fuit, id aeternum eſt.
Quod aeternum eſt, eſt infinitum.
Quod infinitum eft illud eſt, vnicum:
ſi plura enim entia contineret, vnum
finiret alterum, adeoque infinitum
non eſſet. Praeterea aiebat, id, quod
infinitum eſt, omni ex parte ſibi ipſi
eſt ſimile, ſi enim diſſimile aliqua parte
eſſet, non vnum foret ens, ſed plura
entia. Denique vnicum illud ens, ae-

ternum & infinitum, immobile & im-

mutabile ſit oportet. Si locum enim
mutare poſſet, aliquid eſſet vltra illud,
ipfumque adeo infinitum non eſſet. Si
vero ſine loci mutatione alterari poſ-
ſet, res, quae ſemper non extitiſſet,
exiſtere inciperet, contra, res, quae
ſemper extitiſſet, deſineret. Hoc au-
tem fieri nequit: nam omne, quod ab
aeterno non fuit, & exiſtere tamen in-
cipit, ex nihilo produci oporteret: &
uicquid initium non habet, id neceſ-
ariam habet exiſtentiam, ideoque non
poteſt deſinere eſſe. Hiſce Nenopha-
nis principiis atque concluſionibus,
ſenſuum teſtimonium refragatur ma-
nifeſte, nam generationes continuae in
rerum natura ſibi mutuo ſuccedentes
probant, vnum ens non eſſe hoc vni-
verſum, ſed continere res plures, eas-
que mutabiles, quandoquidem reapſe
mutari deprehendantur. Hanc igitur
vt amoliretur obieétionem, ſenſibus
fidem negabat, mutationes in vniuer-
ſo omnes in ſpeciem tantum fieri af-
firmans. Sed, cum ita reſpondenti
porro opponi potuerit, ea, quae ſen-
ſibus apparent, ita variare ſaltem non
poſſe, ſi enadem ſemper anima noſtra
permanente, res extra nos poſitae, in
eodem ſemper ſtatu permaneant: o-
portere igitur ſaltem, vt id ipfum in
nobis, quod perceptiones illas recipit,
quae a Xenophane pro ſenſuum
impoſturis

znpoſtoris
nonſit,
hocmund
nem; tul,
ſponcere
eſt, quam
ſalacem,
(c. bilin elle.

d, eoru

ebet, gl

. Nn ſ
Erm. 27.

Monß,

A
pricus
unitus in.
luert. qui Cog

d telabor

lee. Deut
In. V, 1e
bolame
eum c.
e, tot
Vre
W,
Clen. M.
Str. V.
1601.

len. I

R. Dii
(lnAI/
urI. das,
eu man
quo
iny
ſo,
tur
mo⸗

=Se

ro acebet
Keman en⸗
K ininitun.
neret Vnu

e infinitum

t, id nod
nte ſbi ip
Aliga Parte
,ed Dlure
ludens ze.
obile A im.
Nüm enim
tvltrailudh,
lon ellet di
terari pol.
extitillet,
1S, uge
Hocan-
e,quochab
tummenin-
rteret: &
Onecef.
Oue non
enoplu⸗
lonidas,
Atur ma-
tinnnein
edentes
hoc vni-
Nes, eis-
n teſe
igitur
ſenlibus
VMiuer-
ſeri af-
ndenti
Uaeſen⸗
emnon
noſtra
tie, in
nte o⸗
um mn
ceipit,
fuum
ſture⸗

2—

+—-

Qu. L.
IV. c.

OPINIONES FIVS.

impoſturis habentur, mutationis ca-
pax ſit, & alterationis, atque adeo verum
non ſit, quod ille ſtatuebat, nullam in
hocmundo locum habere mutatio-
nem; tum quidem nihil aliud, quod re-
ſponderet, ei ſuperfuiſſe manifeſtum
eſt, quam rationem aeque ac ſenſus
fallacem, omniaque ei incomprehenſi-
Cic. bilia eſſe. Haec ſecutus increpabat
Acad. eorum arrogantiam, qui cum ſciri ni-
23. bil poſſit, audeant ſe ſcire dicere. Ni-
3. hilominus multa ille dogmatice defen-
Qebat, qualia ſunt iſta:

Stob. Non ſemel humano generi Di cund
Serm. 27. doederunt:
Monſtrauit ſed longa dies meliora
repertig.
Atcque inde eſt, quod Timon Sce-
pticus bνvvã=ͤ-“”Oeν, h. e. a faſta non pe-
rnitus immunem, eum appellet, quippe
Laert. qui dogmaticorum perfuaſione expar-
IX,I8. te laboret.
Laert. Peum vnum eſſe dixit, incorpore-

IX, 19. Vm, aeternum: fubſtantiam eius glo-
boſam eſſe, nihilque cum hominibus
eum commune habere: totum cerne-
re, totumque audire, non tamen re-
ſpirare. Simulque eſſe omnia, men-
tem, prudentiam, aeternitatem.
Clem. Al. Maximus in genere eſt Diuum atque

Str. V. hominum Deus vnus,
P.·60. Qui nec corpore nec mente eſt mor-
talibus vllis
Asſimilis. .
Laert. Praeterea Homeri & Heſiodi de
IX, I8. Diis fabulas confutauit. Vt & deſcri-
Clem. Al ptiones Deorum a Graecis concinna-
rvil. tas, humanae formae quod ſint, hu-

manisque obnoxii affectibus, vno-
quouis Deos ſimillimos ſibi fingente,
ita vt Aethiopibus atri, & naſu depreſ-
ſo, Thracibus fului, & caeſu, videan-
tur. Simili ratione, quantum ad ani-
mos, Barbaris feroces creduntur, & cru-

P- 71 B.

975
deles, Graecis mitiores quidem, ſed
affectibus tamen obnoxii.

Credunt mortales, diuos generarier Clem. Al.
D 1 6 F, S= . Str. V.
Veſte ſibi ſimiles, & voce, & corpo-?: 6or.
re toto. bid.
(Idemque dixit:
Quod ſe forte boui detur manus at-
guét leoni,

Pingere queis poſſent, bominumque
operarier artes,
Depingenda ab eis eſet ſe forma Deo-
rum,
Tules hi formas facerent, & corpo-
ra eorͤod I—n
Talia, quale ſeibi corpus natura de-
diſſet.) è
Deum hunc vel vnum, eſſe omnia a: ace
vniuerſum vero hoc vno abſoluib. Oa1,
Quicquid eſt, ab aeterno eſt: fieri enim 37.
nequit, vt ex nihilo aliquid fiat. Mundus bAriſtot.
aeternus eſt ſine initio & fine. Quip- de Xeno:
pe qui ingenitus ſit«: nempe primus aent
Xenophanes definiuit, omne, quod 1IX, 19.
fiat, corruptioni obnoxium eſſe. (At- Baelis
que haec eſt illa doctrina Kenophanis, rer. Erit.
qua eo adductus non tantum fuit, vt art. e.
nihil comprehendi poſſe, ſtatueret, vt Badqeo
paulo antea fuit oſtenſum, verum eti- in Dil.
am Spinozae doctrinae, quod vna ſit de Spino-
totius huius vniuerſi ſubſtantia, praelu- ſiſmn. ante
ſiſſe videtur, vt nuper viris eruditis eino?.
fuit obſeruatum.) 1X, 19.
Mundos infinitos, eosque immutabi- Scob. Ecl.

les eſſe dicebat. rt e
Quatuor vero dari elementa. fF Laert.
Wellas ex nubibus incenſis eſſe or- Re⸗

tas, interdiu autem extinctas, noctu pjac. Phil.
velut carbones iterum accendi. 8 Or- II, 13.
tum enim ſtellarum, atque occaſum nil Stob. Ecl
aliud, quam accenſionem atque extin- Phyl.p.
ctionem earum eſſe. Quae vero in ppne-
nauibus appareant more ſiderum h, pjac. phil,
quos Dioſeuros vocant, nubeculas II, 18.
888 SS 2 eſſe, Stob. l.,

plut.
lib. cit.
Stob.
1.
II, 24.

1Plut. II,

25.
m Cic.
Acad.
Qu. IV,
37.

* La-
Al. c.

22.

* Laert
IX, 21.

7 ventes „
Stanleius

tamen
Lrretbi
habet.

876
eſſe, ex motu quodam interfulgen-
tes.
Solem ex igniculis exiſterei, colle-
ctis ex humida exhalatione: vel nubem
eſſe ignitam.
Eclipſin ſolis exiſtere eo extincto:
nouumque ſolem accendi, quoties ori-
tur. Affirmat idem, totum aliquando
menſem ſolem defeciſſe.
Lunam nubem eſſe conſtipatam!:
Imo, vt Cicero " teſtatur, habitari in

luna dixit, eamque eſſe terram mul-

tarum vrbium & montium.
(Dicentibus Mathematicis, orbem
lunae duodeuiginti partibus maiorem
eſſe, quam terram, ſtultiſſime credi-
dit.“ Et, quod huic leuitati fuit con-
ſentaneum, dixit, intra concauumlu-
nae ſinum eſſe aliam terram, & ibi ali-
vd genus hominum, ſimili modo vi-
vere, quo nos in hac terra viuimus.)
dolem ad generationes rerum mun-

PAnS X PAEMENIDES A45. I n.

autem eo lunam conferre.“

danarum & animantium requiri, nihil
° Stob.
Multos ſoles, multasque lunas eſſe, Phyſ.
pro variis terrae climatibus & Zonis: b lut.
cumque ſol nonnunquam in quandam hil.
terrae partem, nobis incognitam, inci- 5
dat, tum quaſi laborantem, defectum phyſ. pe
pati. Ac ſolem quidem reéto curſu 556.
in infinitum procedere, verum in or-
bem moueri ob interualli magnitudi-
nem videri.
Nubes conſiſtere cum a ſole nubes
ſurſum fertur. 4 x.
Terram primo loco radices egiſſe in: plur. de
altitudinem infinitam. Plac. Phil.

Animam ſpiritum eſſe, eſſe & pluri- II, I.

[Laert.
IX, 19.
t Cic. de
Diuin.
1,3.
u Plut.

ma anima inferiora.“
Vnum eum inter Philoſophos eſſe
Cicero aitt, qui Deos eſſe diceret, di-
vinationem funditus tolleret. Plutar-
chus tamen ea parte cum Epicuro eum

teEl
coniungit.* V, I,

PARMENIDES.

CAP. I.
VITLA EIVS.

ARMENIDES Eleates fuit,
Pyretis filius, Xenophanis audi-
tor, ſecundum Theophraſtum in
epitome Anaximandri. XNenophanem
autem audiuerit licet, placita tamen
eius non eſt amplexus. Cum Amei-
nia quoque & Diocheta Pythagoraeo
verſatus eſt, teſte Sotione, paupere illo
quidem, ſed honeſto viro ac bono,
quem etiam inprimis ſecutus eſt, &
vitae functo ſacellum, tanquam Heroi,
dicauit. Et genere vero, & opibus il-
Iuſtris Parmenides, non a Nenophane,

ſed ab Ameinia ad vitam priuatam fuit
adductus.

b Laert.

Floruit ille Olympiade LXIX. b
Non ſine cauſa igitur Platonem re-
prehendit Athenaeus“, Socrati coae-e Aihen.
vum quod faciat. Dipnoſ.
Leges ciuibus ſuis tuliſſe fertur, L. XI. p,
dpeuſippo teſte in ſuo de Philoſophis à osee
libro. — IX, 23. „
Philoſophiam & ipſe carmine ex-e Laert.
preſſit, quemadmodum Heſiodus & * 22.
Xenophanes, atque Empedocles.
Callimachus tamen nullum eum Laert.
poema ſcripſiſſe dicit. 1X, 23,
Fuit & alius Parmenides, Orator,
de arte illa qui fuit commentatus.

X

9 Laert.

“ Omnin
plac. Phil

IX, 23. E

len Vphce

Ateru,
Reram: in

diur,

l male

Nationis j
elle eno⸗
Ner tib
Quuic
Aut li

h nnn,
vero eſt
itque e0
ſe, quio
idetle n

lIlunun. CAid

eec
Gaen
huhe N
aee Tum
Ute, Nobi

2. 1Y4

II, 2. Welen

D
Ior
Porm
Cs

in ii
unueſe, he CA P.
l . 8
anen laen. Vplicem eſſe dicebat philoſophiam,
im it 1X, 22. alteram ex veritate, ex opinione
ekech Egob alteram: vnde quodam in loco ait:
echo crd n N Velim ſimul omnia noſéas,
nm ncr; Et verum ſimplex, & pectore ſem-
mgniul. per aperto. –
Et male conſtantis ſenſum & ſuffra-
6le mubes gias vat
Alaen Rationis eſſe iudicium, ſenſus minus
Segilkin 1 eſſe certos, vnde ait:
rNlt dH Nec tibi communis ſenſus perſuadeat
Abl. n Quicquam, vt fallaces oculi, aut vt
phos ele „,„ iudicet auris WW
eret d: (e Aut lingua: at ratio dirimat diſcri-
Müa- i mina rerum.
nn en M eeria Omnium rerum principium vnum
Mell yrl, eſſe, & id immobile quidem. Vnum
I .. omnia, & ens infinitum eſſe, quicquid
— vero eſt praeter ens, id non ens eſſe,
atque adeo nihil. Ens vero vnum eſ-
ſe, quicquid ergo eſt praeter vnum,
ideſſe nihll, omnia igitur vnum funt.
laen. (Calidum & frigidum principia eſſe
1 un , 22. vel elementa rerum, ea ignem & ter-
omem . 2 ram eſſe dicebat, quorum illi cauſae
efficientis, huic materiae partes aſſigna-
Al Cae- e Aiſen. bax.
Ek lu:. plac. Nullam rem vel generari, vel cor-
fertu, rhtel rumpi, ſed ſpeciem tantum eius rei
hiplitiluen phyf c. nobis imponere.
e. 231. Lunam eiusdem cum ſole ſplendo-
ine .
vodus A. CAP.
les DE I
m an nen Odrina, qua maxime inclaruit, ea
1 J eſt, quam de ideis propoſuit, a
Ortor, Platone explicata in dialogo, quem
tarus. Parmenidem inſcripfſit, ſiue de ideis,

cuius iſta eſt ſumma:

(N.

DE VITA, DOCTNINA, ET IDEIS

87
II.

DOGCTRINA EIVS.

ris eſſe, ab hoc tamen mutuam lucem Flut. Plae
accipere. II, 2
Viam ladteam, denſi & rari miſcelam Ylut. III,
eſſe. 1.
Primus terram rotundam, & in me- Laert.
dio poſitam, affirmauit. 1x, 23,
Primus item terrae loca habitata di- Plut.
ſcreuit duabus, ſolſtitialibus ſub cir-Plac. Il,
culis quae iacent, Zonis. I.
Terram vndique aegualiter diſtan-ib. c. 15.
tem ſtatuit, aequilibrioque ſuſpenſam,
vt cauſam non habeat, cur huc potius,
quam illuc vergat: &, licet concutia-
tur, loco tamen non dimoueri. Laent.
Homines ex limo primum genitos X, 22.
eſſe, & ex calido & frigido, ex quibus legit.
omnia componuntur, conſiſtere. Stanleĩus
In ſeptentrionalibus mundi partibus TiAX Pr
mares prodiiſſe primum, ab Empedocle ur plac
ea parte diſſentiens, ſtatuebat, quippe vV, 7. .
quae denſae maxime eſſent, in auſtra-
libus vero feminas, eas enim eſſe ma-
xime raras. Hodie vero mares vteri
parte dexira, feminas niſtra concipi.
Partem animae principalem in pe-
Ctore poſitam eſſe. 5
Ipſum primum obſeruaſſe veſperum Laert.
& luciferum ſtellam eſſe eandem, Pha- 1X, 23.
vorinus ait, quod tamen Pythagorae
alios tribuere videas. HWH
Idem Phauorinus, argumento eum Laest. l,
vſum ait, quod Achillem vocant, Ze-

Plut. Plac.
1V. 5.

noniab aliis adſcriptum.

III.

DEIS.
Omnia vnum ſunt, & mulia. Vnum
eſt idea originalis, multa vero ſingu-
laria.
Dantur ideae, he certae quaedam com-
munes naturae, quae omnia fingularia
SSS 883 includant,

O

378 PARS X. PARMENIDES CAP. II. .

includant, eorumque ſunt cauſae, a
quibus & naturam & nomen ſortian-
tur, atque iſtae funt ραſpecies, multa
exiſtentiam habent, prout ex vno par-
ticipauerint, in ſpeciebus iſtis.
Species ĩita complectuntur omnia ſin-
gularia, vt & coniungant ea, & diſtin-
guant. Gemina enim differentiae
ſpecificae vis eſt, & coniungendi, & diſ-
cernendi.
Viſibilia oſtendunt potentiam vnius
illius: Singularia omnia reducuntur
ad vnum aliquod, hoc eſt, ad communia
ſua. Sicque adeo ſngularia neque
ſubſiſtere, neque intelligi poſſunt, niſi
in iſta ſpecierum communitate. ρ
cies igitur vnum eſt, aliud, indiuidua in
eadem comprehenſa.
Ideae iſtae gemina ratione ſubſi-
ſtunt, in mente noſtra tanquam notio-
nes, & in rerum natura tanquam cau-
ſae. In mentenoſtra exiſtunt, prout
varie a nobis apprehenduntur, pro re-
lationum diuerſitate. In rerum vero
natura exiſtunt, prout ſunt formae
ideales, atque virtutem habent tam e-
xiſtentiam, quam nomen, largiendi.
Omnia entia ad hanc ideae vnita-
tem reducuntur. Sicque adeo res in-
ſenſibiles atque inuiſibiles illae ſunt.
Suntque earum ſpecies, ſimilitudo, diſ-
Iſimilitudo, vnitas, multitudo, quies, mo-
tus, &c. res viſibiles ſunt, vel denomi-
nantur, ſimiles, in quantum ſimilitu-
dinis participant, quae eſt idea rerum
ſimilium. Magna vel parua, prout
participant ex idea vel magnitudinis,
vel paruitatis &c. idem de ipſo homi-
netenendum, plura enim indiuidua
hominum talia ſunt, quod ex idea hu-
manitatis participent, quae durat, cum
indiuidua humana in perpetuò fluxu
poſita ſint, atque mutatione.
Eadem vis vnius in ideis, in rebus
etiam oratione comprehenſis, obſerua-

tur: Nam & ipſae formam habent per
ſeipſam, & a ſeipſa ſubſiſtentem: ita, vt
naturam intelligibilium cogniturus, ad
vnitatem ideae ea debeat reuocare.
Exempli gratia, ſi naturam rerum bo-
narum velimus intelligere, ita proce-
dendum nobis eſt, vt ad ideam boni
adſcendamus, quae ipſam formam bo-
ni abſoluit, a qua omnia, quae ex ea par-
ticipant, habent, vt exiſtant, & bona no-
minentur.
ctiſſima, forma rerum, quaea ſeipſa ſub-
ſiſtit, ipſaeque res ſiue ſenſibiles, ſiue
intelligibiles.
Idea duplex eſt, oτατανHααα 3 α
1 2νιααπ⁵0°6, pulchrum gquodidem eſt ho-
num, & omnes res, quas concipimus
tanquam ideas. Prius illud eſt Deus,
alterum ſunt ſpecies rerum, in ordine
naturae.
Quantum adſecundas illas ideas at-
tinet, vnum eſt aliquod, quod eſt fun-
damentum omnium ſingularium, ex
quo, tanquam ex filo quodam, tota
quaſi indiuiduorum textura ducitur.
Vna eademque ſpecies in pluribus
indiuiduis, diuiſim exiſtentibus, peni-
tus vna eſt, nequea ſeipſa diſtincta, ſe
in ſeipſa tota vna.
Multa, h. e. ſingularia, ita ex ideis
ſuis participant, vt indiuiſibiles mane-
ant ideae, propriamque ſuam in ſeipſis
eſſentiam retineant, ſupra ſingularia o-
mnia: h. e. eſſentiam ſuam in ſeipſis
habent, neque tantum merae ſunt re-
lationes.
Ideae mentis notiones ſunt, & in
mente noſtra ſubſiſtunt, ita tamen, vt
primario & a ſeipſis in rerum natura
exiſtant: vt adeo in mentibus noſtris,
non alia ratione notiones illae ſubſi-
ſtant, quam quatenus aeternas illas na-
turae formas referunt, h. e. non tan-
quam entia realia, ſed tanquam ſimili-
tudines & imagines entium. Ita an
Ce

Vt adeo duo ſint diſtin-

niſee ide
commun
mibus we
ipſae ide
noſtra
notione
doquice
percpin
Praete
turbatio
homiaun
maepro
ſe eſlet
mare, 5
Pithotl
Vici
omniun
elt, inl
wensel
ſumum
minim
Deo v.
negare
mana
tius
Genus
Une
it ſe
MnN
ng
tio,
nem
mni
eſtet
eaine
Phi
Certa
Cucn
tidex
ticul⸗
ita II
reun

E

lubent per
ell: iti t
Miturtsad
reuocire.
rerunmdbo⸗
len proce-
lenm bonl
rmam bo⸗
eNXe Par-
Abomno.
nt diſtin⸗
ſeipafbb.
ils, ſne

»

,α⁰
en c 4
ncipimus
eſt Deus,
nordine

ilea at⸗
eſt fun-
um, er
1, tota
citar.
Nurbbu
i, Peni
cla, ſed

ex ideis
Smane-
ſeils
larino⸗
ſipſ
nt re⸗

‚Cin
len, Nt
natura
oſtris,
ſubl⸗
ENu-
ntan⸗
mil⸗
It ab

hulee

DE IDEIS.

hiſce ideis, in ſeipſis ſubſiſtentibus,
communicatio deriuetur, cum notio-
nibus mentis noſtrae. Alias enim, ſi
ipſae ideae, vel ſpecies totae, in mente
noſtra exiſterent, notiones non eſſent
notiones, neque ens eſſet ens: quan-
doquidem etiam res ipſae diuerſimode
percipiuntur a diuerſis.
Praeterea magna in rebus ipſis per-
turbatio non exiſtere non poſſet, ſi ex
hominum arbitrio nouae aſſidue for-
mae producerentur: quod fieri neceſ-
ſe eſſet, ſimens humana eas poſſet for-

mare, & ſi, quicquid mente ſua conci-

pit homo, ſpecies ſtatim euaderet.

Viciſſim ea ratione excellentiſſima
omnium rerum ſcientia, quae Deo in-
eſt, ipſi neganda foret ineſſe, cuius
mens eſt omnium origo: vt abſurdiſ-
ſimum non eſſe non poſſit, tribuere ho-
mini mentem, ſpecierum creatricem,
Deo vero, qui omnia gubernat, eam
negare. Species igitur a mente hu-
mana non pendent: quin contra po-
tius ab humana natura ignorantur.
Genus vel eſſentia cuiusuis rei per ſei-
ſam eſt, neque in ſingularibus exi-
ſtit, ſed horum fulcrum eſt, & funda-
mentum.

Praeterea, niſi eſſent ſpecies rerum,
magna ſcientiarum exiſteret perturba-
tio, illae enim vniuerſalium ſunt, cum
nemo mortalium mente indiuidua o-
mnia complectatur. Infinitum certe

eſlet, & confuſioni obnoxium ſummae,

ea incedere via, ita, vt omnis philoſo-
phia & diſputatio omnis veritate, &
certa ſcientia rerum, ſit deſtituenda.
Cum ratione contraria, in omni ſcien-
tia expeditiſſima diſcendi via ſit, vt par-
ticularia ad ſpecies ſuas reducantur, vt
ita natura eorum & qualitates appa-
reauit:
Et primariae quidem ideae archety-

879
pae proprietates eſſentiales ſunt ſe-
quentes:
Primo, multiplex non eſt, he. rebus
creatis non eſt permiſta, quarum
eſt principium, partibus enim & figura
deſtituitur, quippe infinita quae ſit.
Socundo, motu deſtituitur omni &
mutatione, ſemper immota & eadem.
Tertio aetatis & temporis eſt ex-
pers, quippe aeterna, ſine iuuentutis
& ſenectutis viciſſitudine, neque vIla
ratione temporis particeps, nullis tem-
poris circumſtantiis obnoxia, omnia
ſemper ſibi praeſentia habens.
Quarto, non eſt particeps eius eſſen-
tiae, per quam ſingularia eſſe dicuntur,
ſed potentiam & facultatem exiſtendi
omnibus ſingularibus confert, ipſa
vero omnem excellit eſſentiam. Ef-
ſentia multitudini rerum diſtribuitur,

neque ea vllum ens, maximum, mini-

mum, deſtituitur.
Quinto, prima idea ita per omnes res,
quibus potentiam & facultatem exi-
ſtendi largitur, diffunditur, vt multi-
plicitatem & infinitatem, quae fere
competit ſingularibus, limitibus vnita-
tis circumſcribat, ita, vt vnum, quod in
ſe infinitum eſt, neque partes habet,
ſingularibus quaſi terminetur.
Idearum ſecundariarum, quae ſunt
cauſae naturales, & primae ideae effe-
cta, ſequentes obſeruantur proprie-
tates.
Primo, illis aeqque ac primae ideae
vnitas competit, omnia enim, quae ab
jis continentur ſingularia, determina-
te ad claſſes ſuas reducuntur. In hoc
veroa primaria idea differunt, quod
vnum inideis ſecundariis vere finitum
ſit, initium habens, mediumque, & fi-
nem.
Secundo, penitus in ſingularibus ſub⸗
ſiſtunt, non, quaſi ab iis eſſentiam ſuam
deriuent, in diuina enim mente
exiſtunt,

PARS X. MrLSSVS CAP. I.

exiſtunt, in ſingularibus tamen con-
ſpiciuntur: vt, ſi ſcire velis, quid ſit
humanitas, vel ſpecies hominis, indi-
vidua humana erunt inſpicienda, in
quibus ſpecies ſpectatur. Secunda-
riae ideae in rebus ſenſibilibus ſunt
nvατταοσναρυ Ffguratae.
Tertio, ſecundariae ideae ſunt eae-
dem, & diuerſae: eaedem in ſeipſis: di-
verſae in ſingularibus, ideoque & quie-
ſcunt, & mouentur, cum primariae
ideae omnis mutationis ſint expertes,
in mediis rerum transeuntium viciſſi-
tudinibus.

Inordine naturae Vnum in ſpecie

eſt per ſeipſum, neque eſſentiam ſuam
a ſingularibus deriuat, ſed eſt per ſe ſub-
ſiſtens, quippe quod ſpecies ſit, cuius
virtute multa h.e. ſingularia omnia ſub-
ſiſtunt.
Quarto, diuerſa, h. e. ſingularia ab
vno procedunt, vnum vero, quod in
diuerſis conſpicitur, eſſentiam ſuam ab
aliquo tertio aber: h. e. indiuidua exi-
ſtunt per haſce ideas ſecundarias, ita
tamen, vt ideae ſecundariae a primaria
eſſentiam ſuam habeant, pariter ac vir-

tutem, qua ſingularibus exiſtentiam
largiuntur.
Quinto, ideae ſecundariae principiis
contrariis agunt, ita tamen, vt contra-
ria haecce principia vno ſimilitudinis
vincule coniungantur, vnde tertium
quoddam reſultat. Ad productionem
rerum natutalium tria concurrunt,
duae «ντι, & tertium, quod eas con-
iungit: α⁰αρ ſunt entia ſeſe contingen-
tia inuicem, (h. e. res ipſae naturales).
Tertium eſt analogia, quae inter reli-

qua duo intercedit, proportionumque

earum ſimilitudo. Axas dari nullae
poſſunt, niſi inter duas ad minimum
res, neque aliquid producere ſine ter-
tio poſſunt, combination-. AWass diſ-
ſimilares eſſe oportet, vt vnitas, & ae-
qualitas introducatur.
dexto ideae ſecundariae temporis ex-
pertes haut ſunt, ſed quicquid agunt,
in tempore agunt: cum primariae
contra ideae, vt dictum eſt antea, o-
mnia ſint praeſentia. Res naturales
in tempore exiſtunt, & pereunt, ſpe-
cies vero earum, ſiue ideae, conſtan-
tes ſunt, & permanentes.

—

MELISSVsS.

CAP. I.

VITA

ELISSVS Samius fuit, Ithage-
ME filius, diſcipulus Parmenidis,
cum Heraclito etiam verſatus, eo
tempore, quo ita de eo Epheſu perpe-
ram ſentiebant, vt olim de Democrito
Abderitae.?* Fuit vir in republica ge-

EIVS.

renda egregius, & magnae inter ſuos au-
toritatis, a quibus claſſi praefectus, &
in pretio ob virtutem eſt habitus. Flo-

ruit iuxta Apollodorum circa Olymp.
LXXXIV.

—

*“ Hodie ap. Laert. legitur, éεαιο τdͤοεροντ TοαρσàαςSρροοροdoανd, gue tempore etiam eum
commenaauit Epheſtis, Winus recte de eo ſentientibus. .

im. DArm

13 bat. V
nitu
ſactume
nontie
hubet.
eſt, ſi
nonhal
ergoeß
mnimp
mobil
que

—

P
E

lun.
My.
4
n⸗ 1e
cngolel
NWo
W
Plato Ni

Parmen. 5
P.IIIO A

LIll.c.

euiſtentinn

principie
COÜNA.
Dilitudinis
e tertium
Guckionem
Mneurrunt,
6S Con⸗
Cntien.
naturtles)
interrel
lonumque
Gari nulee
minimum
e ſine ter⸗
AW di.
itis e .

nporisex
uudagunt,
imanine
Nter, 0
Aturales
at, e⸗
CONMMu⸗

ſuosan-
lus, &
5. Ho-
Olymp.

—
tian

Ariſtot.
Phyſ. I,

* 7 2

Ppyre-

—

VITA ET OPINIONES EIVS

CA P.

II.

OPINIONES EIVS.

PArmeniden ſecutus, principium re-
rum vnum eſſe, & immobile, ſtatue-
bat. Vnum hoc omnia eſle, Ens eſſe
infinitum, ita arguebat: Id, quod
factum eſt, principium habet: id, quod
non factum eſt ergo, ncd principium
habet. Vniuerſum vero, ſiue hoc, quod
eſt, factum non eſt, principium ergo
non habet, imo necfinem. Infinitum
ergo eſt: adeoque & vnum, infinita e-
nim plura dari repugnat: ergo & im-
mobile erit, omnlia enim occupat, ne-
que quippiam eſt, a quo moueatur.

1.2. 3.

Vniuerſum infinitum eſſe, & immuta- Laert.
bile, atque immobile, & vnum, ſibi ipſi ½, 2 –
ſimile, ac plenum, docuit.
Immobile eſſe, hoc modo probabat, Aniſot.
quoniam, ſimoueatur, vacuum admitti Pbyt. IV,
neceſſe ſit, Vacuum autem in natura *
nullum dari.
Motum non eſſe, verum videri eſſe. Laertelc.
Neque res generari, atque corrumpi, coclo IIt,
verum ita nobis tantum videri. .
De Diis nihil definiendum dicebat, Laert. l. c.
neque enim illorum certam dari cogni-
tionem.

N O.

CAP, I.

VITA
ENO Eleates fuit, Pyrete, iuxta A-
pollodorum, patre natus, at ex rei L
en . veritate ille Parmenidis pater fuit:“
Catsze„i., Zeno vero natura TLeleutagorae, ado-
ptione Parmenidis filius fuit, quem au-
diuit, ſuique amantiſſimum habuit.
Plato Plato procerae ſtaturae eum fuiſſe ait,
Parmen. & Eleaticum Palamedem appellat. Non
P-IIIO. A philoſophia autem tantum, ſed & repu-
blica gerenda excellebat: ſcatentque
praeclara eruditione ſcripta eius.
Valerio Maximo teſteé, patriam e-
greſſus, in qua frui ſecura libertate
poterat, Agrigentum, miſerabili ſerui-
tute obrutum, petiit, tanta fiducia in-
genii ac morum ſfuorum fretus, vt
ſperauerit, & tyranno, & Phalaridi, ve-
ſanae mentis feritatema ſe diripi poſ-
ſe. Poſtquam deinde apud illum plus
conſuetudinem dominationis, quam

Laert.
IX, 25.

L. III. c. 3.

EIVS.

conſilii ſalubritatem, valere animad-
vertit; nobiliſſimos eius ciuitatis ado-
leſcentes cupiditate liberandae patriae
inflammauit. Cuius rei cum indi-
cium ad tyrannum manaſſet, conuo-
cato in forum populo, torquere eum
vario cruciatus genere coepit: ſub-
inde quaerens, quosnam conſilii par-
ticipes haberet: At ille eorum nemi-
nem nominauit, ſed proximum
quemque, ac fidiſſimum tyranno
ſuſpectum reddidit: increpitansque
Agrigentinis ignauiam ac timiditatem,
eflecit, vt ſubito mentis impulſu con-
citati, Phalarim lapidibus proſterne-
rent. Senis ergo vnius equuleo im-
poſiti, non fupplex vox, nec miſera-
bilis eiulatus; Ed fortis cohortatio,
totius vrbis animum, fortunamque
mutauit.

* Textus requirere videtur, vt ita ſuppleamus Stanl.

Ttt tt Sed

882²
Sed aliter tamen quibusdam iſta re-
lata fuere. Satyrus enim, in fua de
Heraclide epitome, dicit, eum, poſt-
quam contra Nearchum, vel, vt alli vo-
lunt, Diomedontem ſtyrannum con-
ſpiraſſer, deprehenſum fuiſſe. Cum-
que adeo de coniuratis, armisque Li-
Param aduectis, quaeſtionem ſubiret,
omnes nominauit tyranno addictos,
quaſi conſcii eſſent eius rei, vt ea ratio-
ne praeſidio ĩpſum nudaret. Poſtea
vero, in aurem tyranno ſe dicturum
nonnulla ſimulans, mordicus eam ap-
prehendens, non ante dimiſit, donec
ipſe vulneribus confectus, concideret,
eadem paſſus, quae Ariſtogiton, qui
Hipparchi, tyranni Athenienſis, tyran-
nide ſolum vertere eſt coactus. De-
metrius refert, morſu eum tyranni na-
ſum abſtuliſſe. At Antiſthenes ait, o-
mnibus tyranni amicis nominatis, ab
eo interrogatum, eſſetne alius quis-
pPiam? reſpondiſſe, eſſe omnino, tu
enim ciuitatis es peſtis: & ad praeſen-
tes conuerſum ſubiunxiſſe: ignauium
veſtrammiror, qui tyranni ferre ſerui-

Laert.
IX,26 .

PARS. X. ZENO. CAP. III. III.

tutem, ſolo metu ecorum, quae egonunc
patior, adacti, valeatis. Quibus dictis
morſu exciſſam linguam in tyranni fa-
ciem exſpuiſſe ait, quo excitati ciues,
in tyrannum conſurgentes, lapidibus
eum obruerunt. Atque ita quidem
proditum illis fuit: Hermippus vero
ait, eum, in mortarium coniectum, con-
tuſum ita fuiſſe.
Inter alias virtutes, generoſo con- Laert.lc.
temtu fuit inſignis, eorum, qui opibus 128.
& dignitate eminerent, Heraclito ea re
ſimilis. Quae cauſa fuit, cur patriam ſu-
am Eleam, quae Hyele olim vocaba-
tur, Phocaeenſiumque erat colonia,
vrbem cetera exiguam, ſed quae mul-
tos bonos viros genuiſſlet, faſtui &
ſplendori Athenarum praeferret, quas
vt peteret, nunquam adduci potuit,
ſed plerumque in patria vixit.
Relatum eſt, eum, conuitiis impeti- Id. ſect.
tum, vehementius excanduiſſe: cum- 2²9.
que cauſam interrogaretur, reſpon-
diſſe, ſi maledicta aezguo animo admit-
tam, neque laudatus gaudio perfundar.
Floruit autem Olymp. LXXIX.

CALP. II.
DE DIALECTICA AB EO, ADINVENIA.

Laert.

IX, 25. . 7.
Sextus tium, & Sextum Empiricum, eſt

adu. Ma- Affirmatum, Zenonem Eleatam Diale-
them. L. Ctices fuiſſe inuentorem, Rhetorices
VII. pag. Parmenidem, quod & Galenus con-

G. firmat, inquiens: Zeno autor Eriſti-
Hid. Cae philoſophiae perhibetur. Verum

Phil. Pro- Domina Eriſticae atque Dialecticae
oem. poſterioris aeui eſſe videntur. Si
Laertium enim ſequamur, ſucceſſio-
nem illius gentis philoſophorum de-
Laert. Ih ſcribentem, Euclides Megarenſis, Par-
0. menideam amplexus philoſophiam,
diſcipulis Megaricorum nomen dedit,
qui Eriſtici poſtea, & poſtremo Dia-
lectici fuere vocati, nominis eius au-

Riſtoteli, apud Diogenem Laer- tore, Dionyſio Carthaginienſi, eo,

quod per quaeſtiones & reſponſiones
diſputationes abſoluerent. Per Par-
menideam autem philoſophiam nihil
aliud, quam Dialeéticam eum intel-
ligere, ex Sexto Empirico euincas,
qui Parmenidem in Dialecticis non

male verſatum füiſſe ait videri, eo,

quod, vt Ariſtoteli viſum, diſcipu-
lus eius, Zeno, ea primus inuenit. .
Hinc Ciceronem forte explices, Acad.
qui eam ob cauſam Eleaticos philoſo-Qu. IV,
phos, Megaricorum nomine vide- 42².
tur complecti, quorum, vt ait, fuit
nobilis diſciplina, cuius, vt ſcri-
ptum inuenio, princeps Xenophanes,
quem

cuemn node
Kcuti Pufi
4bhölen
tur. Pokt
las, Megmr
rici ich,

ZD Peudn
1 Ze Tidgenin
me. inteligebe
quioquid
l ex
neutrum
le enim
quam 1b
Goquiden
libus, om
relpectunr
lni
ehuim ex!
que ex
teriore n
gid,i
ſeſt. F
Deum a
Weto
Wun
do
Pe
eſlee
TuN

exce
Spo
lon
mnia,
exiſte⸗
M Atem
D Ai, Ai
pollen
übüüch
ue,
Ve
Etim

Aue egonune
Vbascicks
Utyrannif-
Neltuticines,
1tn quidem
Nlppus vero
eckum con-

neroſocon.

qun Opibis 129,

uclitoeare
Patrim ſu.
im vocäbe.
1t Colonin,
quaemu-
, fiſtui &
feret quss
ci potuit,
i. .

is impeti 1l ſ⸗

ile. cum-
,reßhpon-
mo altmit.
derſunder.

en, eo,
ſpoonſones
Der Par-
hiam nihil
euln intel-
0 euincas,
ics noñ
Geri, 600,
lo⸗
enut.
eyplces . Lend
6 Phioh E
ge Nider
ait, fuit
it ſcri⸗
ophune
uen

19.

na

Ariſtot.
de Ze-

none.

VITA, DITECTIOA.
quem modo nominaui: deinde eum
fecuti Parmenides, & Zeno. Itaque

ab his Eleatici philoſophi nominaban-

tur. Poſt Euclides, Socratis diſcipu-
lus, Megaricus: a quo iidem illi Mega-

FT DOGMATIA EIVS. 883
bant, quod eſſet vnum, & ſimile, & i-
dem ſemper. Hi quoque multa a Pla-
tone. A Menedemo vero, quod 18
Eretrias fuit, Hretriaci appellati. Huc-
vſque Cicero. Z

rici dicti, qui id bonum ſolum dice-

Chp. III.
DOGMATA EIVS.

TApofübüe ſtatuebat, vt, ſi aliquid ſit,
id genitum ſit, vel fiat, quod de Deo
intelligebat. Nempe neceſſe eſt, vt,
quicquid gignitur, vel ex ſimilibus,
vel ex diſſimilibus gignatur. Aſt
neutrum iſtorum fieri poteſt. Simi-
le enim non minus gignere ſimile,
quam ab eo gigni exiſtimes: quan-
doquidem in rebus ſimilibus & aequa-

lbus, omnia eundem ad ſe inuicem

reſpeéctum habent. Sed neque ex
diſſimili poteſt diſſimile gigni, neque
enim ex infirmiore fortius exiſtit, ne-
que ex minore maius, neque ex de-
teriore melius, vel ex non ente ali-
quid, id enim nulla ratione fieri po-
teſt. Hoc argumentum fuit, quo

Deum aeternum eſſe demonſtrauit.

Si vero Deus entium omnium excel-

lentiſſimum eſt, tum neceſſe eſſe aie-

bat, vnus vt ſit. Si duo enim eſſent,
pluresue, omnium excellentiſſimurm
eſſe nequiret, cum vnusquisque Deo-
rum iſtorum, quippe ſimilis ei, par ipſi
exeellentia ſit futurus. Iam vero Deus,
& potentia Dei talis eſt, vt gubernet,
non gubernetur. Gubernat vero o-
mnia, ita vt ſi aliquid eo praeſtantius
exiſteret, Deus eſſe ipſe non poſſit. Si
autem plures eſſent, quorum meliores
alii, alii deteriores eſſent, Dii eſſe non
poſſent, Deus enim inferior eſſe, vel
ſubiici, & gubernari haut poteſt. Ne-
que,

ſi aequales eſſent, entium ommi-

teſt, nec deterius eo, cui eft aequale.
Si Deus igitur eſt, isque ſi talis eſt,
Deus ille vnice debet eſſe vnus: alias
nec omnia, quae vellet, facere poſſet,
nam ſi plures eſſent, vnus abſoluta
non poſſet valere potentia. lam ve-
ro, cum vnus ſit Deus, porro affirmat,
eum omni parte ſibi ſimilem eſſe, vi-
dendo pariter ac audiendo, & reli-
quorum ſenſuum quouis: alias enim
partes Dei excellentiſſimae haut eſ-
ſent, ſed vna alteram excelleret, id
quod fieri repugnat. Cum omni ve-
ro parte ſimilis ſibi ſit, rotundum eſſe
oportet, neque enim parte vna hanc,
aliam parte altera figuram prae ſe fer-
re poteſt. Cumque adeo aeternus
ſit, & vnus, & rotundus, neque fini-
tus eſt, neque infinitus. Infinitus
non eſt, nam infinitum neque initi-
vm habet, nec medium, neque finem,
neque aliam partem quamcunque:
jam vero ens non poteſt eſſe tale,
quale eſt non ens. Si multa eſſent.
ſeſe inuicem eſſent limitatura. Ve-
rum vnum neque non enti, neque
pluribus ſimile eſt, nihil enim eſt, quo
vnum poſſit limitari. Porro cum tale
vnum ſit Deus; nequemoueri poteſt,
neque immobilis eſt, immobile enim
eſt non ens: quod neque per alte-
rum aliquod tranſire, neque trans-
iri ab altero poteſt. Viciſſim, quae
mouentur res, plures ſint oportet:

Im excellentiſſimum eſſet Deus: quod res enim vnam in alia moueri neceſ-

enim aequale eſt, nec melius eſſe po-
. Titt tt 2

ſe eſt. lIam ſinon ens non mouetur:

quemadmodum

984 PARS X. LEVOIPPVS DEMoCRIIVS CAbP. I.

quemadmo dum non ens nuspiam eſt;
ſi item motus non datur, niſi inter
plura; hinc conſequi dicit ea, quae
mouentur, duo ad minimum eſſe
debere, vei plura vno: quod item
non ens quieſcat, id enim immobi-
le eſt, vnum vero nunquam quie-
ſcit, neque mouetur, quandoqui-
dem neque non ens eſt, neque mul-
ta. Sic affirmabat aeternum eſſe
Dèum, & vnum, & fimilem, & ro-
tundum, nec infinitum, nec fini-
tum, necquieſcentem, nec mobilem.
Laert. Praeterea plures mundos eſſe affir-
IX, 29. mabat, vacuum dari nullum, natu-
ram omnem conſiſtere ex calido &
humido, ex frigido & arido, quae
inter ſe commutentur. Hominem
—ex terra factum, animam eius ex
quatuor iſtor um temperamento exti-
tiſſe, nullo eorum praedominante.
Ariſt. Contra locum ita arguebat; Si
Phyf. VI, quodlibet ens eſt in loco; locum
9² eius loci dari oportet, & ſic in infi-
nitum.
Mot ui quatuor opponebat argu-

menta. Primo, nihil moueri, nam
quicquid progreditur, id ad medium
neceſlario deuenire, antequam ad fi-
nem feratur. Socundum eſt, quod

Achillem vocabant, quod lento gra-

du praecedentem rem, celerius mo-

ta res alia nunquam aſſequi poſſit.

Rem enim, quae ſubſequitur, ad lo-
cum deferri, a praecedente relictum, ne-
ceſſe eſt: & quod praecedit, continuo
progreditur, aeq; ac id, quod ſequitur.
TLertium argumentum eſt: ſi vnaquae-
vis res quieſcit, dum eſt in loco conue-
niente; quouis momento autem in lo-
co conueniente eſt res quaelibet; ſequi-
tur ſagittam volantem; immobilem eſſe.
Quartume ſi res moueantur, vg. ſipon-
dera duo aequalia moueantur, vnum a
ſtadii initio, alterum a medio, eodem
celeritatis gradu, tum dimidium tem-
pus aequale toti eſſe, admitti neceſſe
eſſet. .
*Haecargumenta diligentius expli-
cauit in Lexico Critico P. Baelius, Ar-
tic. ZE NON, vbi & de reliquis Zeno-
nis rebus multo diligentius egit.

L E VCIPP VS.

Laert. T E VCIPPVS Eleates fuit, ſe-
1X, 30. ] cu ndum alios Abderita, imo ſunt,
qui Melium fuiſſe dicant, audi-
tor fuit Zenonis.
Doctr inam eius ita repraeſentauit
Laertius: infmita eſſe omnia, & in ſe
inuicem commutari, atque vniuer-
ſum iſtu d, inane eſſe, plenumque, (he.
atomis c onſtare, ſeu corpuſculis, mun-
dosque fieri corporibus, in hoc inane
inciden tibus, & ſibi inuicem impli-
catis: ex quo motu, coaleſcentibus
illis, natura ſiderum exiſtat. o.
lem in circulo maiori circa lunam fer-
ri; te rram vehi, ac circa medium

cundum quam offendant in ſe inuicem

verti, figuramque eius tympano eſſe ſi-
milem. Primus hic atomos princi-
Pium rerum eſſe ſtatuit. Haec ſum-
ma eſt eius doctrinae, quae iam ex-
plicanda per partes venit.

Vniuerſum quidem, vt diximus,

infinitum ait. Huius partem plenam
eſie, partem inanem, & iſta elementa
ait, ex quibus infiniti mundi exiſtant, &
in quae iterum ſoluantur. Sic autem fie-
ri mundos:ex infinito per abſciſſionem,
multa corpora, figurae omnigenae, in
magnum vacuum ferri, eaque in vnum
coacta vnam vertiginem efficere, ſe-

40

57
10 Creummud
ANqe a
lia, Joie
terucn Cunb-
ue Ob mu
ſerti polim⸗
Tins Wohun
tantin: cele
qle ia ſe
Tere, Aque
tiobenn eln
ten xeluti
tinentem
unedum
nem circ
gyrum me
tiginis tri
ſeinper eo
ri tertam,
4d mecdin
rurfus er
Me inſta
influente
gine ker
ea tetine

Laert,

IX, 34.
dCic. ad

Attie. IV,
16.
Abderit.
e).ad.
Hippoe, IIx:
laen. Celeb
1c. Gemn
. ibein fratre
V, 20. „
ilaen e
lolzz. CrItu
Nyul, relig
nin he Mlſn
mock. erdio
delzg

folleri . tum
d mecdium
Aam d .
eſt, D
lento grr.
lerilg mo-
qul poſſt.
ltur, ad lo.
elickumne.
tinuo
Ddfegnuitnr.
vnaque.
000 conue-
Utemin .
ibet, ſequi
Pbilemelſe,
1g11 pon-
, vmua
0, eodem
lium tem⸗
ti necelle

1s erpli-
ius, Ar-
8Zeno-

no elleſ⸗
princi-
gec ſum-
jam ex⸗

ximus,
Penarn
ementa.
ſunce&
temfie
lonem,
nne, in
RTNu3ZR
te, ſe.
micen
1

—

=

ep. ad.

a Laert.
IX, 34.
d Cic. ad

ac circumuoluantur modis omnibus,
atque ita diſcernantur, vt ſeorſum ſi-
milia, quae ſunt ſui ſimilia, petant. Ce-
terum cum pondere ſint aequalia, ne-
que ob multitudinem circulari motu
ferri poſſint, exilia quidem ad exte-
rius vacuum contendere, velut diſſul-
tantia: cetera conſiſtere, & innexa, at-
que in ſe implicata inuicem concur-
rere, atque primam quandam concre-
tionem efficere rotundam. Hanc au-
tem veluti membranam exiſtere, con-
tinentem in ſe omnigena corpora,
quae dum ſecundum medii reluctatio-
nem circumuoluuntur, tenuem per
gyrum membranulam fieri, iuxta ver-
tiginis tractum contiguis corporibus
ſemper confluentibus. Atque ita fie-
ri terram, dum iuncéta manent, quae
ad medium ferebantur. Ipſamque
rurſus exteriorem ambitum, membra-
nae inſtar augeri, iuxta externorum
influentiam corporum, & cum verti-
gine fertur, quaecunque attigerit,
ea retinere. Ex his quaedam com-

PATRIA, PARENTES, FRATRES ET AFIASs PVS.

885

plicata concretionem facere, primo
quidem humidam acluteam, exſiccata
vero motu ſuo, quo cum toto circum-
aguntur: deinde incenſa & ignita, ſi-
derum efficere naturam. Eſſequeſo-
lis circulum extimum; Lunae terrae
proximum, ceteris in medio horum
poſitis, ac ſidera quidem omnia ob
celeritatem motus igneſcere, ſolem
vero inflammari a ſideribus, lunam
paululum ex ſole ignis ſibi vſurpare.
Solem autem, & lunam deficere, quod
terra ad meridiem vergat; quae vero
ad ſeptentrionem ſunt, niuibus con-
ſpergantur, pruinis algeant, in glaci-
emque concreſcant. Solem quidem
raro deficere, lunam vero ſaepe, quod
ſint impares eorum circuli. Enim-
vero, perinde vt generationem, ita &
incrementa mundi, & diminutiones,
& corruptiones ex quadam neceſſitate
procedere. Hucusque Laertius. Re-
liquas eiusdoctrinas in Democrito re-
feremus, qui plurima ab eo accepit.

EMOCRIT'VM Mileſü qui-
dam faciunt, receptior tamen
ſententia eſt, Abdera ortum eſſe,
Hippoc. I hraciae oppido“, ſimplicitate ciuium
d Laert. Celebrib, quae in prouerbium abiit.
1. c. Genus ei fuit nobiliſſimum“, quod a
*Aelian. fratre Herculis deriuauit. Patrem
V, 20. eius à Hegeſiſtratum alii, alii Atheno

†Laert. . 522. e
1.c..35. Critum, alii Damaſippum vocant. De-

Attic. IV,
16.
*Abderit.

plin. H. mocritus trium fratrum minimus fuit,

N. xvIII, reliqui duo Herodotus fuere, & Da-

z. P maſus, vel, vt Suidae S audit, (& La-

moct. ertio“¹) Damaſtes.

Hl. c. I. 39.

DEMOCRITVS.
CAP. I.
PATRIA, PARENTES, FRATRES, AETAS. 4

Natus eſt Democritus iuxta Appol-
lodorum in Chronicis, Olympiad. 1 aert.
LXXXi, quod & ipſe confirmat, quan- Lc. (4r.
do in paruo diacoſino F de ſe ait, iuue-Kap. La-
nem ſe fuiſſe, iam ſene Anaxagora, ert. le,
cui XIL. annis integris aetate ceſſerit.
Natus vero eſt Anaxagoras primo an-
no Olympiad. LXX: quadrageſimus
igitur inde annus in annum primum
Olympiad. LXXX incidit. Repudi-
andus ergo Thraſyllus!, qui natum eſſe Laert,
affirmat anno tertio Olymp. LXXVII, l.
anno vno Socrate maiorem. .

Ttt tt 3 Plinio

8⁰
Plinio " Agellioque traditum, belli
XX,I. Peloponneſiaci tempore maxime eum
a Agellius floruiſſe: CCC poſt vrbem conditam,
XVII, 21. vt Plinius ait, annis, CCCXXIII an-
nis iuxta computum Agellii. Vnde
patet, quod Agellius addit, quibus-
dam temporibus iisdem cum Socrate
eum vixiſſe, & forte, quod ait Laer-
tius, cum Archelao, diſcipulo Socra-
tis, & cum Oenipode, eius enim me-
minit: quemadmodum & opinionis
de vno, quam Zeno & Parmenides am-
plexi ſunt, facit mnentionem, eosque

m Plin.
H. N.

Laert.
IX, 41.

PARNS X DEMochITVS CAP. I. I.

ſua aetate maxime celebres fuiſſe ait,
Protagorae item, qui omnium conſen-
ſu, vt addit Laertius, Socratis aequa-
lis fuit. Conſentit cum his rationi-
bus etiam iſtud, quod paruum dia-
eoſinum DCCXXXannis poſt Troiam
captam ſcripſiſſe dicitur. Secundum
Eratoſthenem enim, a Troia capta ad
Olympiadem I, anni numerantur
CCCCVII, quibus adde CCCXXIII
annos, ad conficiendam ſummam an-
norum DCCXXX, fic enim deueni-
es ad Olympiadem LXXXIVv.

ſoentis i⸗
PisFerlatiln
68DPhalerens
Critum Felund
ins mllio n
penn ce0 11
tuerit, qul
cocem acoll
Certins
uem eum
luett. mnt, Pyth⸗

CA P. II.
PRIMA EIVS INSTITVTIO ET' PRAECEPTORES.

Val hax. Emocritus, vt Valerius Maximus
Ian. . Mait, diuitiis cenſeri poterat, quae

tantae fuerunt, vt pater eius XNerxis
exercitui epulum dare ex facili potue-
Laert. rit. Addit Laertius, Herodoto teſte
IX, 34. allegato, Regem, gratitudinis ſtudio,
Magos quosdam & Chaldaeos apud e-
vm reliquiſſe, locum fortaſſis Herodo-
ti reſpiciens, vbi refert, Nerxem, in
Aſiam redeuntem, Abderam veniſſe,
Abderitas vero conuiuio eum exce-
piſſe, quibus ille aureum ſceptrum, &
tiaram auro intextam, donauerit. Quin
& vulgo ab Abderitis iactari, primum e-
vm locum fuiſſe, vbi ſoluerit Zonam, ex

Herod.
L. VIII.

quo Athenis profugerat, (quod minus

veroſimile Herodoto videtur,) tantum
eius fuiſſe pauorem. Eſt autem Abdera
Helleſponto propior, quam Strymo-
nius ſinus, nauem itaque hic ille con-
ſcendit. Ita Herodotus. Ab hiſce
Magis atque Chaldaeis prima littera-
Laert.l.e. rum rudimenta Democritus accepit,
a quibus, ipſis pueritiae annis, Theo-
Laert.l.e. logiam accepit, & aſtronomiam.
pPoſthaec Leucippum eſt ſectatus,
ſed & Anaxagoram eum audiuiſſe tra-
dunt. Phauorinus tamen in varia hi-
ſtoria refert, de Anaxagora Demoeri-

tum dixiſſe, non eius eſſe, quas tradi-
derit de ſole & luna, doctrinas, ſed lon-
ge antiquiores, ab eo autem furto ſur-
reptas. Pariter eius de mundi huius
creatione, & mente, ſententias explo-
debat. Quomodo igitur, Phauori-
nus inquit, quod viſum nonnullis,
diſcipulus eius extitit?
Nec mineribus dubiis obnoxium eſt
Athenas ſuſceptum ab eo iter, vbi, te-
ſte Valerio Maximo, compluribus an-L. viII.
nis moratus, omnia temporum mo- c. 7.
menta ad percipiendam, & exercendam
doctrinam conferens, ignotus illi vrbi
vixit, quod ipſe in quodam volumine x, 36.
teſtatur. Addit Laertius: ipſum ob 4 is
gloriae contemtum agnoſci noluiſſe, mus abi
Socratemque nouiſſe, ipſi tamen fuiſſe velit, iſta
ignotum: vnde de ſeipſo dixit: Athe- tanquam
nas veni, ſed nemo me nouit. Thra- b Ana-
ſyllus ait, ſi in genuinis Platonis Dia-eheme.
logis ſint Riuales, hunc eſſe collocu-crito ad
torum eum, cuius nomen latet, & qui Socratem
raeter duos illos, qui de Oenipode dicta al.
Anaxagora ſunt ſoliciti, de philoſo- Bereze
phia cum Socrate confabulatur: Cui vediuiue
dicit, quinque certaminum victori ſi-p. 28.)
milem philoſophum eſſe.“ Et certeego qui-
(ſic pergit Thraſyllus) talis erat, in dem ne

. ſceio.
Phyſicis eni.

2dmniravun
dam nom
3 eo vce⸗

Ciuille po⸗

Orto
ledi⸗
natu min-
Paratupe
une, i
Peregrin
Venienti
patte
Mn idi
Wne
Dwen
VIIc. Vle

laet.

luen.
y teſtibr
icke eiln

Renn
R

brum

Dhid

e ſuiſe Ii,
uumconlen.
creti Ueqn⸗
8 rMtioni-
Noruum di.
poſt Troiam
Secundum
0ln CiPti ad
Hlumerantur
CCCNI
ummam an-
im deyeni⸗

Inas tracl-
1s ſed lon.
nfürtofin-
lundihuius
Ntis erplo⸗
Phauori-
onnulis,

I, 35

Gument
er, de⸗
uribis an-l.
drum mo. .„.

ercelllam
I ili ni

olumine 1 3ꝛ

. Quid
iglim ob dere.

noluiſle, nsi

men fuifle relit ite

it: Athe. nnne
4.4 na⸗
hnis Dix- eDen:
colocu-crito „41
et ienn
enioled⸗
.

riil gut
Ir: Clli tedtie
cori ſ-,⅓
at, M g ,
Pylaigenl.

⸗

PRECEPTORES ET IIINERA EHVS.

Phyſicis enim, Ethicis, Mathematicis,
ſcientiis liberalibus, & omnibus arti-
bus verſatiſſimus fuit. Sed Demetri-
vs Phalereus in ſua pro Socrate apolo-
gia dicit, nunquam Athenas Demo-
critum veniſſe. Et hoc quidem Laer-
tius multo maius eſſe dicit, quod vr-
bem adeo illuſtrem contemnere po-
tuerit, qui dare lucem loco, quam ab
eodem accipere mallet.
Certius eſt, Pythagoraeorum ali-
quem eum audiuifſle. Thraſyllus affir-
mat, Pythagoraeos eum eſſe imitatum,
ipſiusque Pythagorae meminiſſe, &
admiratum virum eſlſe in ſcripto quo-
dam nomine eius inſignito. Omnia
ab eo accepiſſe videtur, eumque au-
diuiſſe poterat exiſtimari, modo ne

Laert.
1X, 38.

natu minimus, portionem eam, quae
parata pecunia conſtaret, praeoptauit,
quae, licet minima eſſet, longinquas
peregrinationes meditanti eſſet con-
venientiſſima. Quamuis autem mini-
ma parte contentus fuerit, dolum ta-
men id illi interpretabantur. Teſta-
tur autem Demetrius Ctalenta ipſius
partem exceſſiſſe, omnem vero hanc
ſummam conſumſit, non patriae, quod

L. VIII. c. Valerio Maximo eſt relatum, donauit.

VII. Ext. EO vero ſpectat, quod Cicero ait: pa-
4 trimonium eum neglexiſſe, agros deſe-
g rvuiſſe incultos, nihil quaerentem aliud,
29. niſi beatam vitam. .
Laert. Laertius, Demetrio & Antiſthene
I1X, 35. teſtibus allegatis ‚Tefert, in Aegyptum
adde Ae eum ad ſacerdotes eſſe profectum, geo-
lian. V. metriae diſcendae cauſa, in Perſiam
H. H, 20.:
item ad Chaldaeos, atque ad mareru-
brum. Sunt, qui cum Gymnoſo-

Phiſtis in India dicant verſatum, & in

887

temporum repugnaret ratio. Glaucus
tamen Rhegienſis, iſtorum temporum
ſcriptor, affirmat, Pythagoraeorum
non neminem praeceptorem illum ha-
buiſſe. Apollodorus Cyzicenus Phi-
lolao coaeuum eum exiſtimat. Duris H
. . . ayr.
ait Arimneſtum eum audiuiſſe, Pytha- vit. Py-
gorae filium. thag p.
Adeo autem a teneris ſtrenue bonis 181.
litteris operatus eſt, vt, teſte Deme- Laert.
trio, ad domum exiguam in horto ſe- IX, 36.
ceſſerit, ibique ſeipſum incluſerit, cum-
que aliquando bouem eo pater addu-
xiſſet, quo rem ſacram perageret, eum-
que alligaſſet, diu rei, quae gereretur,
ignarus fuit, donec illum pater admo-
neret, atque de boue ipfſi quid facien-
dum ſit, exponeret.

CAP. III. .
ITINERA EIVS.
Laert. Ortuo parente; tres fratres hae- Aethiopiam profectum eſſe, variam- Suid.
reditatem adiuere. Democritus, que harum gentium ſapientiam didi- Ask.

ciſſe. Cum Aegyptiis, vt ipſe affir- Slen
mat, annis vixit LXXX. L. 3 04.
Ob haec ipſa vero, vt Aelianus ait, Aelian.
Theophraſto fuit commendatus, Var. IV,
quippe qui itineribus ſuis meliora, 20.
quam vel Menelaus collegerit, velAchil-
les: illi enim perinde ac Phoenicii mer-
catores hinc inde oberrabant, atq; opes
conquirebant: ea enim itinerum, terra
marique fuſceptorum, cauſa iis extitit.
Neque proinde ipſe de ſe dixit De-Clem. Al.
mocritus: Inter onmes meae aetatis lc.
homines plurimas peragraui terras,
maximeque remota inueſtigaui, pluri-
masque ſiné geris, ſuue terrae obſeruaui
varieztates, docticſimos vero bomines
audiui, neque in componendis ad de-
monſtrandum lineis quisquam adhuc
me ſuperauit, ne inter ipſos qiidem Ae-
Cyptios ili, qui ARPEDONAPTAE

audiunt.
CAb.

Laert.
1X, 39.

888

„

*

PARS X DEMOCHITVS CAP. I. V.
CAT.

IV.

VITA ABDERAE TRANSACTA, POSTQVAM EK

ITINERE REDIISSET,

ET RES PVBLICA A

EO ADMINISTRATA.

X itinere reducis tenues facultates
fuiſſe, Laertius ait, quippe qui o-
mne patrimonium ſuum conſumſiſſet.
Damaſten itaque, fratrem, quod ne-
ceſſariis laborare videret, humaniter
ſuſceptum aluiſſe. Vbi vero praedi-
xiſſet nonnulla, quibus reſpondiſſet
euentus, ab eo tempore tanquam De-

vm quendam in honore eum plerique

XVIII.
g. 28.

Laert.
VIII, 38.

habuerunt. Praeterea, cum lexeſſet,
vt ſepultura in patria negarentur ei,
qui ſua omnia conſumſiſſet: Democri-
tus quidem, id intelligens, vt ne in-
vidorum quorundam, & ſycophanta-
rum pateret calumniis, Antiſthene te-
ſte, diacoſinum ſuum magnum populo
praelegit, (erat autem illud ſcripto-
rum eius excellentitſimum.) Ea re D
talentorum munus promeruit, ſta-

tuamque praeterea ex aere. Hucusque

Laertius.
Praedictionum harum duo exem-
pla ſuppeditat Plinius: Ferunt, inquit,
Democritum, qui primus intellexit,

oſtenditque cum terris coeli ſocieta-

tem, ſpernentibus hanc curam eius
opulentiſſimis ciuium, praeuiſa olei
caritate ex futuro Vergiliarum ortu,
- magna tum vilitate, propter ſpem
oliuae, coemiſſe intoto tractu omne

oleum, mirantibus, qui paupertatem &
quietem doctrinarum ei ſciebant inpri-
mis cordi eſſe. Atque, vt apparuit
cauſa, & ingens diuitiarum curſus, re-
ſtituiſſe mercedem anxiae & auidae
dominorum potentiae, contentum
ita probaſſe, opes ſibi in facili, cum
vellet, fore.
Sed en alterum quoque! Metente . xVIII
fratre eius, Damaſo, ardentiſſimo aeſtu, 35.
orauit, vt reliquae ſegeti parceret, ra-
peretque deſecta ſub tectum, paucis
Poſt horis ſaeuo imbre vaticinatione
probata. Addit Clemens Alexan- Strom.
dhinus: ex ſtellis eam factam eſſe con- . .
iecturam: atque fidem quidem ei ha-
bentes, fructus collegiſſe, in areis enim
nondum eos fuiſte“, quippe aeſtas
cum eſſet.
Hiſce & aliis eius generis praedictio- Laert.

—

nibus tantam apud plerosque autori- IX, 39.

tatem eſt conſecutus, vt ab eo tem-
pore diuinis eum proſecuti honoribus
fuerint. Dicitque Clemens, oαa, h. e.

õ . 1. c.
ſapientiam inde eum appellatum efle,

Aelianus Philoſophiam dictum ait, vt var. Hif.

olim Aρι Protagoras vocabatur. Imo IV, 20.
tantam ei ſapientia autoritatem con- Suid.

ciliauit, vt rerum fummam Abderi- àαα..

tae ei committerent.

CAP. V.
SECESSVS EIVsS.

Vm vero ingenio eſſet ad contem-
ORplationes maxime procliuis, neque
adeo dignitatis in ciuitate ſplendore

delectaretur, iisdem ſeſe ſubduxit,
atque, referente Antiſthene, variis
circa phantaſiam experimentis operam

XLeg. 6v Tααι εαHονς Sasr α0οαο Stanlei.

cis area eſt fub diu, in qua reponebantur fruges,

Nempe apud Laertium legitur 9 T&Tι &ααραν donec triturarent, & diuerſa eſt ab &oαα in
Iri s. Quod bene ſe habet: &Mν enim Grae- qua repenuntur, & afſeruantur.

nauauit,

1

N⸗
6ℳ,

IVI.

Raumuit ke.

ne ftclltit

zunt, noln i

einſolitudt
Gucens.
extra nelli
ſcriptioni b
Verononhuul
7tterterent.
ſtes indutis
tuorum Ci
ubitu circ
eil fe motur
Xle guiden
ne, denit/
1deo ei pen
eſe, poligt
celſillent.
Deligebu
ſolitudine
tioni cond
que Ageli⸗
Graecze (
elle, lumin
eum ſe pri
gitationes
ſui, in co
nibus veg⸗
ES vViden
Wiment
Wm
Cleert

Vm
ne⸗
Ramnel
Taducer
fürorem
re. Co
quod
ekkanden
Cipidus

AN X
4 48

Paupertatem &
Clebanrinpri⸗
, Vt appartut
umn curfusre.
ine & alilne
„ contentum
nficil, CuR

e! Metente A-xVI

ntiſüinozeſt .
1Parceret, 14.
ctum, Paucis
Vaticinatione
nens Alexin-Stoen,
IJzm eſſe VI..
Cam eſſe con-, .
. t. D.
idemn ei hr.
in aress enim
Uippe deſtas

O⸗Xe-

e,,

XVI, 7.

Staecici-leen.

Ode autori- 39,
t eo tem
Utihonoribus
ochaanl. le
elarum ele,
Qum ait, Nr var HA
abatur. Ino IV, 20
itatem con-

.

bene, Tarils
entöoperamm

-
ehentut frupe
. 7
b aned fh

Suid.

ITA, SECRSVνᷣÖ EIsQVE GCVM
nauauit, h. e. circa impreſſiones rerum,
quae facultati imaginatrici ſeſe offe-
runt, non ipſam illam facultatem, ſae-

pe in ſolitudine atque ſepulcris vitam

ducens. Addit Lucianus, ſepulcro
extra moenia incluſum, die nocteque
ſcriptioni ibi vacaſſe: adoleſcentibus
vero nonnullis ei illudentibus, eumque

vt terrerent, lemures ſimulantibus, ve-

ſtes indutis nigras, laruasque, mor-
tuorum capita referentes, arque eo
habitu circa eum deſultantibus, nihil

ea re motum fuiſſe, neque eos reſpe-

xiſſe quidem, ſed continuata ſcriptio-
ne, deſinite tandem ineptire, dixiſſe:
adeo ei perſuaſum fuiſſe, nihil animas
eſſe, poſtquam ex iſtis corporibus diſ-
ceſſiſſent.
Deligebat vero loca huiuſmodi, quae
ſolitudine & obſcuritate contempla-
tioni conducerent maxime: meminit-
que Agellius in monimentis hiſtoriae
Graecae (hodie non obuiis) ſcriptum
eſſe, luminibus oculorum ſua ſponte
eum ſe priuaſſe, quia exiſtimaret, co-

gitationes, commentationesque animi
fui, in contemplandis naturae ratio-

nibus vegetiores & exactiores fore, ſi
eas videndi illecebris & oculorum im-
pedimentis liberaſſet. Id factum eius,
modumque ipſum, quo coecitatem fa-
cile ſolertia ſubtiliſſima conſciuit La-

toto illo negotio ita loquitur, vt de eo

mIpPOCRATE CONVERSEIIO. 889
berius deſcripſit, ſed cauſam volunta-
riae Coecitatis finxit aliam, vertitque
in eam rem, quam tunc agebat:

Democritus Abderites, Phyficus, Phi-
loſophus.
Clypeum conſtituit contra exortum
Hyerionis,
Oculos effodere vt poſſet ſplendore
aereo.
Ita radiis ſolis aciem effodit luminis,
Malis bene eſſe ne videret ciuibus.
Prior autem ratio ab Agellio allega-
ta, factum nempe id eſſe, vt contem- plutarch
plandis naturae rationibus vacaret, a lib. .. .
Cicerone quoque, Plutarcho, atque οn-
aliis adducitur: Democritus, inquit 7
Cicero, luminibus amisſir, alba ſcilicet ⁵ο.
& atra diſcernere non poterat: at vero d c.
bona, mala, aegua, imniqua, honeſta, V, 39.
turpia, vtilia, inutilia, magna, parua,
poterat: & ſine varietate colorum lice-
bat viuere beate, ſine notione rerum
non licebat. Atque hic vir impediri
animi etiam aciem aaſpecltu oculorum
arhitrabatur. Aliam praeterea cau-
ſam allegat Tertullianus: quod mulie-Apolog.
res ſine concupiſcentia adſpicere non c. 46.

poſſet. Cicero tamen, alio loco, de Cic. de
Finib. V,

illum dubitare pateat, neque ſine cau- ²²:

ſa, vt ex ſequenti patebit narratione.

CAP. VI.
DEMOCRTTI CVM HIPPOCRATE CONVERSATIO.

Vm rerum omnium éxternarum
Ꝙ negligentiſſimus Democritus, in
ſpeluncis & ſolitudinibus, vitam ita
traduceret, Abderitae atra bile eum ad
furorem vsque, laborare exiſtimaue-
re. Confirmabat eorum opinionem,
quod quacunque occaſione in riſum
effunderetur. Quamobrem ex prin-
cipibus ciuitatis Ilae Ameleſagoram

miſerunt, Hippocratem qui conueni-
ret, Principem medicorum, apud
Coos degentem, cui iſtas litteras per-
ferendas tradidere. . HM
Senatus Populusque AbderitarumS.
Hippocratis.
„Nunc maxime vrbe noſtra in pe- Obep⸗
riculo verſatur vir noſter, o Hippo-Hippoer.
crates, qui & praeſenti tempore, & H .
VVV VV futuro

590 PARS X. DEMoCRITTVYS CAP. VI.

futuro, ſemper gloria vrbis fore ſpera-
batur. (Neque nunc, o vos dii omnes,
nobis inuideatur!) Hic prae multa,
quae detinet ipſum ſapientia, aegro-
tat, vt timor non vulgaris ſit, ſi De-

mocritus mente motus fuerit, reue-

ra vrbem noſtram Abderitarum pes-
ſum ituram eſſe. Etenim oblitus o-
mnium, & primum ſui ipſius, vigilans
& noctu, & interdiu, & ſingula parua
ac magna deridens, & totam vitam ni-
hil eſſe putans, vitam tranſigit. Ducit
aliquis vxorem, alius mercaturam ex-
ercet, alius concionatur, alius imperat,
alius legatum agit, eligitur, abroga-
tur, aegrotat, vulneratur, moritur:
at hic ridet omnia, dum alios moeſtos
ac triſtes, alios gaudentes videt. Quin
& de his, quae apud inferos ſunt, hic
vir perſcrutatur, & haec ſcribit, & ido-
lis aerem plenum eſſe dict, & volu-
crum voces intentis auribus explorat,
& ſaepe noctu exſurgens ſolus cantile-
nas ſenſim canenti ſimilis eſt, & ſe ali-
quando in rerum immenſitatem pro-
ficiſci dicit, & Democritos ſimiles eſſe
ſibi ipſi innumerabiles, & corpus vna
cum mente perdens viuit. Haec ti-
memus, o Hippocrates, ob haec per-
turbati fumus. Quapropter nos ſerua,
& patriae noſtrae conſulturus cito ad-
ſis: neque nos contemſeris. Nam ne-
que ita viles ſumus; & in nobis teſti-
monium ſitum eſt. Ob ipſum enim
conſeruatum, & gloriam, & pecunias,
& doctrinae famam conſequeris: quan-
quam doctrinae ratio multo potior a-
pud te eſt, quam fortunae. Attamen
& huius bona multa ac luculenta tibia
nobis obuenient. Etenim animae De-
mocriti gratia, etiam ſi vrbs aurum
eſſet, non noſtrae voluntati reſpon-
deret, aut quacunque tandem re illi
carendum eſſet. Leges noſtras puta-

mus aegrotare, o Hippocrates, leges
praeuaricari. Adſis, optime vir, cu-
raturus virum inſignem: non medi-
cus, ſed conditor, ſacratiorem tota
Ionia murum nobis circumdabis: ci-

vitatem, non virum curabis: & ſena-

tum aegrotantem, & ne claudatur, peri-
clitantem, aperies. Ipſe legislator,
ipie iudex, ipſe princeps, ipſe ſeruator,
& horum artifex aduenies. Ob haec
te expectamus, o Hippocrates, atque
haec etiam fient, vbi veneris. Vna
ciuitas non ignobilis, imo tota Grae-
cia rogat te, ſerua corpus ſapientiae.
Quin potius ipſam apud te legationem
agere puta doctrinam, ab hac praeua-
ricatione liberari ſupplicantem. Co-
gnata equidem res eſt omnibus, velut
apparet, ſapientia. Verum his, qui
Propius ipſam complexi ſunt, velut
nobis, etiam longe amplius. Et ſicut
probe noſti, gratificaberis etiam fu-
turo ſeculo, ſi non deſtitueris Demo-

critum propter veritatem, cuius pri-

mas ſe laturum eſſe ſperat. Tuenim
& genere, & arte coniunctus es Aeſcu-
lapio. Hic vero Herculis eſt ex fratre
epos. A quo eſt & Abderus, quem-
admodum omnino audiuiſti, cuius
cognomen vrbs noſtra refert. Qua-
re etiam illi grata fuerit Democriti ſa-
natio. Quum igitur videas, o Hip-
pocrates, & populum, & virum inſi-
gnem, ad ſtupiditatem diffluentem:
feſtina, rogamus, ad nos. Heu vt
etiam bona redundantia morbi exi-
ſtunt! Quantum enim Democritus
ad ſummam ſapientiam generoſe per-
venit, tantum nunc pariter pericli-
tatur, ne mentis ſtupore & ſtolidi-
tate affligatur. At reliquum vulgus
Abderitarum, quod manſit absque
eruditione, communem ſane ſenſum
habet. Imo nunc prudentiores Aunt
. a

P

1 Hpient
gli Prus el⸗
tur Cux As
Cutn Herculi
6S cum Ael⸗
Wilitarunt.
Allerens morb⸗
Tadicibus &
floribus, i
ſoecinucda eit
gum ſertüin
1n, neque mne
nune Pofer
1d Democrit
Qbos ita

Hypocrate
Ciis
in C0, &
llumtio &
cus (velut
pommpe ſun
es, gui 4
Tiffum de
Autem &e⸗
Ameleſago
ens, venr
Iohm
Nd ob
Wdom
eN. E
TMuni
muros
Pienti⸗
o arte
homine
legre fo
Pano, 1.
le, ad
uOd —
Colibat
MWuoc

ſünd n⸗
le: ſ

chuchtirper.
l kegiißtor
iplelernmon
1e8, Obhiee
Ockates, nqe
Aneris. VNe
notota Grie-
18 ſipientize.
teleggtionen
lhac Praena.
Antem. (o.
nnibis, velut
wum his, gui
ſunt, velut
us. Et ſcut
6s etiam fu⸗
heris Demo-
Cins ri-
Tuenim
es Aelſcn⸗
eRex ratte
erus, guemn.
iſti, cuins
enocriti .
eas, OHip-
Virum inſ⸗
iflluentem:
Heu vr
norbi exi⸗
emocritus
erolepel⸗
r Petlli⸗
& foldi
Im ngus
1 Nqle
eEuſum
res funt
4

ad ſapientis morbum iudicandum,
qui prias deſipuerunt. Adſis igi-
tur cum Aeſculapio patre. Adlſis
cum Herculis filia, Epione. Ad-
ſis cum Aeſculapii filis, qui ad Ilium
militarunt. Adſis nunc, Paeonias
afferens morbi medelas. Nunc terra
radicibus & herbis, & auxiliaribus
floribus, inſaniaeque medicamentis
foecunda eſt. Ferme igitur nun-
quam fertilius producent, neque ter-
ra, neque montium cacumina, quam
nune proferunt ea, quae pertinent
ad Democriti ſanitatem. Vale.,„
Quibus ita Hippocrates reſpondit:

Hippocratess P. Q. Abderitarum

*„CQiuis veſter Ameleſagoras venit
in Co, & erat tunc in illa die Virgae
aſſumtio & annua feſtiuitas, ac publi-
cus (velut noſtis) conuentus, &
pompa ſumtuoſa fiebat, qua mos eſt
eos, qui deo dicati ſunt, ad Cypa-
riſſum deducere. Quandoquidem

autem & ex verbis, & ex adſpectu,

Ameleſagoras feſtinare videbatur, cre-
dens, velut erat, rem ipſam vrgere: e-

piſtolam veſtram legi, &; admiratus ſum,

quod ob vnum hominem, velut ſi v-
nus homo eſſet ipſa ciuitas, turbati
eſtis. Et beati profecto ſunt popu-
li, qui ſciunt bonos viros ſua eſſe
munimenta, & non turres, neque
muros, ſed ſapientium virorum ſa-
Pientia conſilia. Ego vero, qui cre-
do artes quidem eſſe deorum dona,
homines autem naturae opera (& ne
aegre feratis, viri Abderitae) non vos
puto, ſed ipſam naturam me voca-
re, ad conſeruandum ipfius opus,
quod periclitatur, ne prae morbo
collabatur. Quare prae vobis ego
nunc, naturae ac diis obediens, fe-
ſtino aegrotantem Democritum ſana-
re: ſi quidem ſane & hoc morbus eſt,

pugnaſſem.

EIys &νvu PPOCNATE CONVRSAIIO. 891
& non potius error vobis tenebras

offundit: id quod opto. Atque vti-

nam ſit hoc vberius veſtrae beneuo-

lentiae ſigaum, quod etiam ad ſuſpi-
cionem turbamini. Argentum au-
tem mihi venienti, neque natura,
neque Deus promittere poterit. Qua-
re neque vos, Viri Abderitae, cogatis:
ſed liberae artis etiam opera libera eſ-
ſe ſinatis. Qui vero mercedem ca-
piunt, hi ſcientias ſeruire cogunt,
velut captiuas facientes ipſas ex prio-
re libertate: deinde, velut veriſimile
eſt, mentiri etiam poterint, velut
de magno morbo; & negarint, vel-
vt de paruo: & polliciti non vene-
rint, & rurſus venerint non vocati.
Miſera eſt, profecto humana vita: quo-
niam per totam ipſam intolerabilis a-
varitia, velut hybernus ventus, di-
ſtributa eſt, ac penetrauit. Ad quam
vtinam potius omnes medici conue-
niſſent, quo grauiorem inſania mor-
bum curarent: quoniam, quum mor-
bus ſit, & affligat, etiam laudatur.
Ego vero arbitror etiam animae mor-
bos omnes vehementes eſte inſanias,
quae opiniones quasdam ac imagina-
tiones rationi inducunt. A quibus
qui per virtutem depurgatus eſt, ſa-
nus euadit. Quod ſi ego omnino
diteſcere voluiſlem, viri Abderitae,
non vtique decem talentorum gratia
ad vos proficiſcerer: ſed ad Magnum
acceſſiſſem Perſarum Regem, vbi to-
tae ciuitates, humanis opibus refertae,
mihi obtigiflent: ſanasſem autem illic
ipſorum peſtem. Verum denegaui,
inimicam Graeciae regionem a ma-
lo morbo me velle liberare. Et ego.
quantum in me fuiſſet, Barbaros ex-
Habuiſſem autem igno-
miniam ipſas a Rege diuitias, & opu-
ro mihi adfuifſent, velut ei, IE

12

Epiſtola

.

892 PARS X. DEMOCRIIVS CAP. VI.

Graeciae deuaſtator eſlet. Non puto
diuitias eſſe lucrum vndiquaque quae-
ſitum. Magna enim ſunt ſacra vir-
tutis, quae a iuſtitia non occultan-
tur, ſed manifeſta exiſtunt. Aut non
aequale peccatum eſſe putatis, hoſtes
ſeruare, & amicos mercede ſanare.
At non hoc modo ſe res noſtrae ha-
bent, o Abderitae. Non capio fru-
ctum ex morbis, neque libenter au-
diui, Democritum mente motum eſſe.
Qui, ſiue ſanus eſt, amicus eſt: ſiuę
aegrotat, curatus magis amicus erit.
Audio autem ipſum grauibus ac ſolidis
moribus praeditum eſſe, & vrbis veſtrae
ornamentum. Valete,

Huic itineri ſe parans Hippocrates

Hippocr. ad amicum ſuum ſcripſit, Diongſeum,

p. 910.

ib. p. 911.

1.

eum, vt rei familiaris ipſo abſente cu-
ram gereret, rogans. Ad Damagetum
item, vt nauis comparandae curam

ib.p. 928. gereret: nec non ad Crateuam, vt ſim-

ib. p. 913.

plicia medicamenta ad ſe mitteret Die
vero, quae aduentum eius apud Ab-
deritanos praecedebat, Aeſcula-
pium in ſomnio vidit, ſuo quidem
auxilio non opus futurum, Hippoera-
ti dicentem, modo feminae, quam ipſe
adduxiſſet, ſequi auſpicia velit: eam
vero vt Hippocrati tradidit, diſparuit.
Femina ea pollicebatur ſuam in aedi-
bus Democriti praeſentiam ad proxi-
mam diem. Nomen vero ab Hippo-
crate interrogata, Veritatem ſe eſſe
profeſſa eſt: digitoque aliam feminam
monſtrans, quae eam ſequebatur,
Opinionem eſſe dixit, quae apud Ab-
deritas domicilium fixerit. Hoc ſo-
mnium Hippocratis fuit. Vt inſe-
quenti vero die Abderae acceptus fuit,
ipſe Damageto, amico ſuo, ſequenti-
bus litteris explicauit.

Hippocrates Damageto &
*Hoc erat illud, Damagete, quod

coniectabamus: non inſanit Democri-
tus, ſed ſuper omnia ſapit, & nos ſa-
pientiores effecit, & per nos omnes
homines. Remiſi autem tibi, amice,
reuera Aeſculapeam nauem: cui cum
ſolis ſigno etiam ſanitatis inſigne ap-
ponito. Nam reuera ſecundo numi-
ne vela fecit: & illa die in Abderam
nauigauit, qua ſcripſeram ipſis, me
peruenturum eſſe. Omnes igitur
ante portas congregatos
mus, nos, velut veriſimile eſt, ex-
pectantes, non viros ſolum, ſed
etiam mulieres: inſuperque ſenes &
pueros, (per Deos,) triſtes, itemque in-
fantes. Atque hi quidem ſic habe-

tem. Ille vero ſincere tunc in philoſo-
phando excellebat. Poſtquam autem
me vidiſſent, viſi ſunt mihi paululum
ad ſeipſos rediiſſe, & bonas ſpes oſten-
tabant. At Philopoemen me ad ho-
ſpitium ducere geſtiebat, & hoc ab illis
comprobabatur. Ego vero, o viri Ab-
deritae, inquam, nullum mihi maius o-
perae pretium eſt, quam Democritum
videre. Illi vero hoc audito, collauda-
runt, & gauiſi ſunt, & compendio du-
xerunt me per forum, partim ſequen-
tes, partim praecurrentes, alii ab vtraq;
parte: Serua, clamantes, auxiliare, medi-
care. Et ego adhortabar ipſos, vt con-
fiderent, quod fortaſſis nihil ſit mali:
aut, ſi quid eſſet, modicum id eſſet, &
correctu facile, confiſus horis anni E-
teſus. Et ſimul haec dicens ibam. Ne-
que enim proculerant aedes: imo ne-
que tota ciuitas. Aderamus igitur:
propinquae enim muro erant, & me
placide eo deducunt. At retro tur-
rim collis erat altus, longis ac denſis po-
pulis nigris vmbroſus, vnde Democriti
habitacula conſpiciebantur. Et ipſe
Democritus ſub ampla ac humillima
platano ſedebat, in veſte craſſa, citra
humeros

inueni-

bant, velut ob Democritum inſanien-

unecsde
ſuper ppide
cilenrd,
ipſurd ver0
dechuemce.
ſonabat .
umſihet!
widemcon
Ghtucn. 1
ſer genn
D guidan
bant: 4c
Mulra,Pet
doconci
wundog
Continel
indenon
ſurgens
um inſ⸗
Fellis,
taecitcil
Procila
ies, N
Democr.
e,u
cit? Et
oſtench
e p
Wotten
nce
VN
tabe
Ccumm
tim
plin
que
inq
Vero
Pior
Giere
kt,
banm
dec
ner

lnite
1 , 8 1OS ſ1.
er gos Omnnes

mocri.

em tbi, Amnce
Wen: aliann
3 inſgne ,.
Ecundonumn.
ein Abderam
mn ihſs, me
hnnes igitur
tos inueni.
mile elt, ex⸗
ſolum Eed
que ſenes &
itemqbein
em ſic lube.
um inſanien-
in phiioſo
Guam antem
i peultlum
ſpez oſten⸗
me 2d ho-
hoc ab ilis
0 Viri Ab-
Amais o-
Anoctitü
,colauch⸗
endio du-
nſequen-
iab vtraq;
Ue, med-
s Vtcon⸗
Uſtmali:
dellet 8
anni E-
amn. Ne-
imo ne⸗
Higitar:
,&ne
tro tur⸗
ls po.
ocriti
lr iſe
milimnan
citt⸗
mero

——

humeros deſinente, ſolus, diſcalceatus,
ſuper lapidea ſede, valde pallidus ac
macilentus, promiſſa barba. Iuxta
ipſum vero a dextra, tenuis aqua, per
decliuem collem decurrens, leniter re-

ſonabat. Erat autem delubrum quod-

dam ſuper illum collem, quantum e-
quidem coniectura aſſequor, Nymphis
dicatum, ſponte enatis vitibus circum-
datum. Ipſe vero cum multo ornatu
ſuper genibus librum habebat. Sed &
ali quidam ex vtraque parte adiace-
bant: accumulata erant etiam animalia
multa, per totum reſecta. Et ipſe aliquan-
do concitate incumbens ſcribebat, ali-
quando quieſcebat, diu multumque ſe
continens, & ſe cum ipſo meditans. De-
inde non longe poſt, his peractis, ex-
ſurgens deambulabat, & viſcera anima-
lium inſpiciebat, & depoſitis ipſis di-
greſſus, rurſus deſidebat. At Abderi-
tae circumſtantes me, triſtes, & non
procula lacrymantibus oculos haben-
tes, Vigdes, inquiunt, Hippocrates,
Democriti vitam, quam inſanit, & ne-
que, quod vult, nouit, neque, quod fa-
cit? Et quidam ex ipſis adhuc amplius
oſtendere volens ipſius inſaniam, alta
voce plorauit, inſtar mulieris, ob filii
mortem lamentantis. Deinde rurſus
cum gemitu eiulauit, perſonam agens
viatoris, qui aliquid ex his, quae por-
tabat, amiſit. Verum Democritus,
cum haec audiſſet, partim ridebat, par-
tim cachinnis explodebat, & nihil am-
plius ſeribebat. Caput autem fre-
quenter concutiebat. Ego vero: vOs,
inquam, o Abderitae, hic manete: ipſe
vero, vbi & verbis, corpori viri pro-
pior factus fuero, videroque, ac au-
diero, cognoſcam aflectionis veritatem.
Et, haec locutus, placide deſcende-
bam. Erat autem locus ille aſper ac
decliuis. Itaque vix me ſuffulciens pe-

netraui. Cum autem appropinquaſ-

dioſis fortunae ſellis.

Evs CA HIPPOCRATE CONVERSATIO. 893

ſem, incidi in ipſum, neſcio quid, quaſi
ex numinis afflatu, & cum concitatio-
ne, ſcribentem. Stabam igitur iſthic,
expectans tempus quietis ipſius. Ipſe
vero paulo poſt, intermiſſo ſcribendi
impetu, & ſtylo ſcriptorio depoſito,
reſpexit ad me accedentem. &: Salue,
inquit, hoſpes. Et ego: Plurimum &
tu, inquam, Demoerite, vir ſapientiſ-
ſime. At ille, verecundans arbitror,
quod non nomine me compellaſſet: Te
autem, inquit, quo nomine vocabimus⸗
Ignorantia enim tui nominis cauſa erat,
curte hoſpitem appellarem. Hippo-
crates, inquam, Medicus, eſt mihino-
men. Is vero Aſclepiadarum, inquit,
nobilitas, & magna ſapientiae tuaein
re medica gloria multum celebris, etiam
ad nos peruenit. Quid autem nego-
tii, oamice, te huc perduxit? Imo po-
tius, ante omnia, conſide. Vides au-
tem, quod haec ſedes, foliis inſtrata,
non eſt iniucunda, viridis adhuc, ac
mollis, & ad inſidendum lenior inui-
Cum autem
conſediſſem, rurſus inquit: Priuatum-
ne, aut publicum negotium agens huc
perueniſti? Dicaperte, nam nos, quan-
tum poterimus, adiuuabimus. Et ego:
quae vera cauſa eſt, inquam, tui gratia
huc venio, vt virum ſapientem conue-
niam. Habet autem cauſam patria,
cuius legatum ago. IIle vero: hoſpi-
tio itaque, primum vtere noſtro. Ego
vero per omnia virum pertentans, et-
jamſi iam mihi manifeſtum eſſet, ipſum
non inſanire, Philopoemenem, in-
quam, noſti, ciuem veſtrum Etiam, in-
quit, valde: Damonis filium dicis, qui
habitat apud Hermaidem fontem?
Hunc ipſum, inquam, cuius ego ſum
ex patribus peculiaris amicus. At tu,
Democrite, potiore me hoſpitio exci-
pe, & primum ſane, quid ſit hoc, quod
hic ſcribis? dicito. IIlle vero, vbi pau-
VvVV VV 3 lulum

394 PARS M. DEMoCIITVS& CAP. VI.

lulum ſe continuiſſet: de inſania, in-
quit. Etego, O rex Iupiter, inquam,
opportune profecto ſcribis, contra ci-
uitatem. At ille; qualem, inquit, ci-
vitatem, Hippocrates? Ego vero: ni-
hil, inquam, o Democrite, ſed haut
ſcio, quomodo hoc verbum mihi exci-
dit. Verum, quid de inſania ſcribis?
Quid enim, inquit, aliud, quam quid
ſit, & quomodo in hominibus genere-
tur, & quomodo alleuetur. Nam ani-
malia haec, quae vides, inquit, huius
gratia reſeco, non quod odio habeam
opera Dei, ſed bilis haturam ac ſedem
quaerens. Noſti enim, quod haec fu-
roris hominum cauſa eſt, vbi nimium
redundarit. In omnibus equidem a
natura ineſt: ſedin quibusdam minus,
in quibusdam amplius. At immode-
ratio ipſius morbi ſunt, ipſa velut ma-

teria, aliquando bona, aliquando mala

ſubiacente. Et ego, per Iouem, in-
quam, o Democrite, vere haec, & ſapi-
enter dicis. Quare beatum te iudi-
co, qui tanta quiete frueris. Nobis au-
tem, huius vt participes ſimus, non per-
miſſum eſt. Interrogante vero illo,
Cur, 0 Hippocrates, permiſſum non eſt⸗
Quoniam, inquam, aut agri, aut res do-
meſticae, aut liberi, aut vſurae, aut
morbi, aut mortes, aut famuli, aut nu-
ptiae, aut eiusmocdi quaedam, oppor-
tunitatem nobis commodam eripiunt.
Hic ſane vir ille ad ſolitam adfectionem
delatus eſt, & valde effuſe riſit, ac ca-
chinnatus eſt. De cetero vero quiete
agebat. Et ego: Quid vero, inquam,
Democrite, rides? vtrum bona, quae
dixi, aut mala? Ille vero adhuc magis
ridebat. Et Abderitae de colle id vi-
dentes, partim capita ſua caedebant,
partim frontem: alii vero capillos e-
vellebant. Nam, velut poſtea dixe-
runt, ampliorem, quam alias ſolitus eſ-
ſet, riſum effuderat. At vero, inquam,

ſapientum optime, Democrite, cupio
cauſam huius tuae affectionis cogno-
ſcere: quo riſu ego tibi dignus viſus
ſum, aut ea, quae dixi: vt hoc cogni-
to, a cauſa deſiſtam, aut tu reprehen-
ſus, intempeſtiuos riſus coerceas. II-
le vero: O Hercules, inquit, ſi me re-
Prehendere potes, curationem perfi-
Cies, qualem nullam vnquam, o Hippo-
crates. Et quomodo non reprehen-
daris, o optime? Aut non abſurdum
te eſſe putas, tum rides hominis mor-
tem, aut morbum, aut mentis
emotionem, aut inſaniam, aut atram
bilem, aut caedem, aut aliud quid pe-
ius ? aut vice verſa, nuptias, aut feſtiui-
tates, aut liberorum procreationem,
aut myſteria, aut magiſtratus, aut ho-
nores, aut aliud quid omnino boni?

Nam quorum miſereri oportet, ea tu

derides, adeo, vt neque bonum, neque
malum apud te ſit diſcretum. At ille,
haec quidem, inquit, recte dicis, o Hip-
pocrates: ſed non nouiſti riſus
noſtri cauſam. Vbi vero cognoueris,
ſatis ſcio, quod meum riſum, meliorem
legatione medelam, ac curationem tuae
patriae, & tibi ipſi ſis ablaturus, alios-
que prudentiores ſis redditurus. Et
pro hoc fortaſſis me viciſſim medici-
nam docebis, vbi cognoueris, quanto
ſtudio circa res, nullo ſtudio dignas,

verſantes, & ea, quae nullius pretii

ſunt, facere conantes, omnes homi-

nes vitam conſumunt, riſu digna tra-

ctantes. Ego vero, dic, inquam, per
deos, nunquid vniuerſus mundus ae-
grotare ſe non animaduertit?“ & non
habet, quo legationem demittat ad ſui
curationem? Quid enim extra ipſum
eſſe poterit? Ile vero excipiens: Mul-
tae, inquit, ſunt mundorum infinita-
tes, &nequaquam, o amice, diuitem
naturam maligne extenues. At haec
quidem, inquam, Democrite, ſuo tem-
. pore

crecocebis
1e dunininn
jplaS. O.
nionenti
le awtetton
guitfüüsne
Komk. er
lideo Eentenn
Autenn Clion
(onſlis pue
ten, Kl
unqvamib
pes tertae
modics
Agenrumm
nunquame
eſcentem:
ſcencda tun
tiornonft
ſelirappel
eo, qguoch
buseorun
Mirruen⸗
Gintichme
ſuppncio
Agendun
giaplue
Arenam
rne ven⸗
ſEenper
Ahoſt
Eſt
Müm
ghn
tam
meli
mun
nem
inſer
tes,
VNN
Vt.
Can
D eli

S

ocritangi
tonis cogn.
GCignus Viſi
1 ocegt.
tn reprehten.
deren I.
Un, ſ mhere.
lonem perf.
0 Hip 0-
reprehen-
Dfürdum
Mminis mor⸗
Aut menti
,Alt atramn
Allt feſtiui⸗
reztionen,
1, Aut ho-
nino boni⸗
ttet, en ti
um neque
At Ile,
550 p.
ſti riſis
noleris,
Deliotemn
nem tuae
5, Aos⸗
us. Et
mecici.
quanto
Cgat,
8 pretii
9 homi⸗
gliuttu.

l, per
ds te⸗ 4D

noa
a0 fui
ipfum
An

inite⸗ “

Uitemn

huec
ten-

pore

UT .

—

EIS CAI HIPPOCRATE CONVERSATIO. 895

pore docebis. Vereor enim, me for-
te, dum infinitatem recenſes, ridere in-
cipias. Scias autem nunc, de tuo riſu,
rationem vitae te reddere debere. II-
le autem torue meintuitus: duas, in-
quit, riſus mei cauſas eſſe putas, bona,
& mala. Ego autem vnum hominem
rideo, dementia quidem plenum, rectis
autem actionibus vacuum, in omnibus
conſiliis pueriliter ac ſtulte ſe geren-
tem, & nullius vtilitatis gratia labores
nunquam abſoluendos tolerantem, fi⸗

nes terrae & infinitos receſſus ex im-

modicis cupiditatibus penetrantem,
argentum & aurum quaerentem, &
nunquam ab his acquirendis interqui-
eſcentem: ſed ſemper circa plura adipi-
ſcenda tumultuantem, quo ipſe infe-
rior non fit, & neque pudefiat, ſi non
felix appelletur. Rideo item ipſum

eo, quochhiatum terrae effodit, mani-

bus eorum perquirens, qui partim a la-

xa irruente terra oppreſſi ſunt, partim

diutiſſime in hac neceſſitate detenti, in
ſupplicio, velut in patria, permanent,
argentum & aurum inquirentes, veſti-
gia pulueris, ac ramenta perſcrutantes,
arenam aliam aliunde eruentes, & ter-
rae venas exſcindentes, ad opulentiam
ſemper glebas conflantes, ex matre ter-
ra hoſtilem terram, quum tamen ea-
dem ſit, facientes, & hanc admirantes
pedibus calcant. Quanto vero riſu di-
gnumeſt, quod aerumnoſam & occul-
tam terram amant, manifeſtam contu-
melia afficientes? Alii vero canes e-
munt, alii equos: alii multam regio-
nem circumſcribentes, propriam ſibi
inſcribunt: & muhtis imperare volen-
tes, neque ſibi ipſis imperare poſſunt.
Vxores ducunt, quas paulo poſt eiici-
vnt. Amant, deinde odio habent.
Cum magna cupiditate liberos gene-
rant: deinde adultos eiiciunt. Quae
eſtilla vana acabſurda diligentia, nihil

—

ab inſania differens? Bellum inteſti-
num gerunt, quietem non amplecten-
tes. Reges alios deponunt, alios fur-
rogant; occidunt homines. Terram
fodientes, argentum quaerunt. Ar-
gento reperto, terram emere volunt.
Emta terra, fructus vendunt: fructi-
bus diuenditis, rurfus argentum acci-
piunt. In quot mutationibus verſan-
tur? in quanta malitia? Dum opes
non habent, opes expetunt; dum ha-
bent, occultant, diſſipant. Rideo,
dum improbe agentes video. Inten-
do riſum, dum infeliter agentes cer-
no. Veritatis enim leges transgre-
diuntur: contentionis ſtudio hoſtilem
inter ſe litem habent, & cum fratribus,
& parentibus, & ciuibus: atque ad
haec, pro eiusmodi opibus, quarum
nemo, vbi mortuus eſt, dominus eſt,
ſe mutuo occidunt: illicitam vitam de-
gentes, amicorum ac patriae penuriam
contemnunt. Res indignas & inani-
matas diuitiarum loco habent: pro V-
niuerſa opulentia ſtatuas emunt, quo-
niam effigies ita expreſſa eſt, vt loqui
videatur: eos vero, qui vere loquuntur,
odio habent. Resinſuper non faciles
expetunt. Nam continentem habi-
tantes, mare cupiunt. Et rurſus, cum
in inſulis ſunt, continentem deſiderant,
& omnia peruertunt ad propriam cu-
piditatem. Et in bello quidem fortitu-
dinem laudare videntur. Vincuntur
autem quotidie a petulantia, ab auari-
tia. Ex omnibus affectionibus aegro-
tant. Therſitae vero vitae omnes ſunt.
Cur vero meum riſum reprehendiſti, o
Hippocrates? Non enim quispiam ſu-
am ipfius dementiam, ſed alius alterius
deridet: hi quidem ebrips, cum ipſi ſi-
bi ſobrii eſſe videntur: alii vero aman-
tes, quum ipſi grauiore morbo labo-
rent: alii nauigantes, alii eos, qui circa
agriculkturam occupati ſunt. Non
enim

3896 PARS Y DEMochITSOAP. VI.

enim concordant neque artibus, neque
operibus. Ego vero, haec quidem, in-
quam, vera ſunt, Democrite; neque a-
lius aliquis conuenientior ſermo eſſe
poterit, ad mortalium miſeriam decla-
randam: verum ipfſae res ſanciunt ne-
ceſſitatem, & domeſticae diſpenſatio-
nis, & nauium fabricationis, reliquae
item vitae, in qua neceſſe eſt hominem
eſſe. Non enim ad otium natura ipſum
genuit. Ex his autem rurſus ambitio
effuſa multorum recte ſentientem ani-
mam decepit, qui omnia quidem recte
ac ſerio agere ſtudent, velut re certa ac
ſtabili futura: Non autem ita validi
ſunt, vt obſcuritatem praeuidere poſ-
ſint. Si enim quis, o Democrite, v-
Xorem ducens, ſeparationem aut mor-
tem timeret: quispiam liberos edu-
cans, ipſorum interitum: imo neque
in agricultura, & nauigatione, & re-
gno, & magiſtratu, & omnibus, quae
funt in vita, vllus vnquam de errore
praeſumſit, ſed vnusquisque horum
bona ſpe alitur, deteriorum vero ne
meminit quidem: nunquid igitur ri-
ſus tuus his minime conuenit? Ad De-
mocritus, valde, inquit, tardo ingenio
praeditus es, & longe a ſapienria mea
abes, o Hippocrates, qui tranquillita-
tis & perturbationis modum non con-
ſideras prae ignorantia. Si enim haec
ipſa prudenti mente diſponerent: &
ipſi facile liberarentur, & meum riſum
leuarent. Nunc autem, velut rebus
in vita firmis, dementes illi ſuperbiunt,
ob ratiocinationis expertem mentem
inordinatum impetum ſuumaegre di-
ſcentes. Sufficens enim admonitio
ipſis eſſet, omnium rerum viciſſitudo,
quae ſubitis mutationibus irruit, & de-
repente omnigenam circumrotatio-
nem inducit. At ipſi, velut haec fir-
ma ſit, ac ſtabilis, obliti affectionum, aſ-
ſidue incidentium, aliter alias ea, quae

triſtitiam inferunt, cupientes, & quae

non conferunt, quaerentes, multis ca-

lamitatibus inuoluuntur. Si vero quis
iuxta propriam facultatem omnia face-
re cogitaret, ſtabilem ſane vitam cu-
ſtodiret, ſe ipſum cognoſcens, & ſui-
ipſius comparationem clare conſide-
rans, & non cupiditatis ſtudium in in-
finitum extendens; ſed opulentam
naturam, & omnium nutricem, per
ſufficientiam intuens. Quemadmo-

dum autem in optimo corporis habitu

affectionum periculum manifeſtum
eſt: ĩta ſucceſſuum fortunae magnitu-
do periculoſa eſt. Inſignes autem pa-

lam in infelicitatibus conſpiciuntur.

Alii vero, velut proximorum facta non
videntes, a propriis malefactis pere-

vnt, tam manifeſta, quam obſcura

non praeuidentes, quum longam vi-
tam exemplum habeant eorum, quae
fiunt, & quae non fiunt, ex quibus
etiam futurum conſiderare oportebat.
Haec ſunt, quae mihi riſus materiam
praebent. O dementes homines, pra-
vitatis poenas pendentes, auaritiae,
inſatiabilitatis, inimicitiae, inſidiarum,
doli, inuidentiae, (difficile eſt enume-
rare multiplices malorum verfſutias:
ſunt enim infinitae) & in his doloſis

verſutiis viciſſim conuerſantes, & ma-

ligne ſentientes. At virtutis apud
ipſos modus eſt, id quod deterius eſt.
Mendacii enim ſtudium exercent, vo-
luptatem conſectantur, legibus non
obedientes. Quidam vero ex ipſis
praeuidentiam in hominibus eſſe ne-
gat, vt qui neque vifſus, neque audi-
tus participes ſunt. Solus autem ſen-
ſus hominis, reéta intelligentia lucidus,
& praeſens, & futurum praeuidet. In
omnibus diſplicentiam habent, & rur-
ſus ad eadem accedunt: abnegata na-
vigatione, nauigant: reiecta agricul-
tura, rurſus agrum colunt: eiecta vxore,
aliam

Duminducr
eliunt:
cturſused
Adipfſaman
innulloten
tem hubent
Vatumn Pli
regnum 4
mgkreun
Vt extta p
tikexauteln
tenten.
namn
Vident,
Perontar
lem &te
tes ipſin
vero excie
wisperſe
ſteriorese
tes. Ete
lieni cub
dent, per
Auaritiae
Aümmutue
bitioms!
Walitige
pernicie
cm de
ant: la
Abi a
Mim
Coe
Cuſe
ris lud
conſil
yero ſe
dumeſ,
bruts
Auame
lpſieß
umir
Wberi
Qum
cepit⸗

ies e
8 multis cl-
1Veroquis
Olanla fiee.
Vitim cl.
elns, & fui.
re conſide.
dium in in.
Opulenm
IICeʒH per
Vemadmo-
oris habitu
nanifeſtum
e Imagnitu-
alltempe.
piciuntur.
n factanon
nckis pere⸗
mn obſcura
longam ri.
rum, quae
exy gubus
porlebat.
nateriam
inespra-
WarRne,
alcdiarun.
ſt enume.
Verſitius:
Goloſss
s, KEmu-
utss apudh
tetiuseſt.
cent, vo⸗
bis non
) ils
8 ellene⸗
ne Audi⸗
temnſen⸗
Alueicns,
get. In.
arur-
in na⸗
gicul.
a Ve/
Nian

—
— 4

rrys Cyi IPPOCRATE CONVERSATIO. 8Sor

Aaliam inducunt: genitos ſibi liberos ſe-
peliunt: & his ſepultis, alios generant,
ac rurſus educant. Senectam optant:
ad ipſam autem peruenientes, gemunt,
in nullo rerum ſtatu, conſtantem men-
tem habentes. Principes ac Reges pri-
vatum praedicant: priuatus autem
regnum appetit. Qui reipublicae
magiſtratum gerit, artificem laudat, vel-
vt extra periculum conſtitutum: ar-
tifex autem illum, velut per omnia po-
tentem. Re7tam enim virtutis viam,
puram, & planam, ac inoffenſam, non
vident, quam nemo ingredi audet.
Feruntur autem in contrariam, diffi-
cilem, & tortuoſam, per aſpera inceden-
tes, lapſantes ac offendentes: plerique
vero excidentes, anhelantes, velut ſi
quis perſequatur, litigantes, modo po-
ſteriores exiſtentes, modo praeceden-
tes. Et quidam ipſorum petulanti a-

lieni cubilis corrumpendi amore ar-

dent, per impudentiam inducti: alios

auaritiae morbus infinitus conſumit,

alii mutuo inſidias ſtruunt, alii ab am-
bitionis ſtudio in aerem ſublati, per
malitiae grauitatem in profundum
perniciei praecipites deferuntur. Qui-
dam deſtruunt, deinde rurſus aedifi-
cant: largiuntur, deinde poenitentia
ducti, amicitiae iura tollunt, malefici
per inimicitiam cognationis, ita bello

competentes. Et horum omnium

cauſa eſt auaritia. Qua in re hi a pue-
ris ludentibus differunt? apud quos
conſilium quidem iudicio caret: quod
vero ſe forte fortuna obtulit, id iucun-
dum eſt. At vero in deſideriis quid
brutis animantibus reliqui faciunt,
quam quod intra ſufficientiam ferae
ipſae ſe continent? Quis enim leo au-
rum in terram occuluit? Quis taurus
vberioris alimenti gratia depugnauit?
Quam pardalim vnquam inſatiabilitas
cepit? Sitit quidem aper, ſed vſque ad

aquae appetentiam. Lupus au-
tem, deuorato neceſſario alimento
oblato, quieſcit. Si dies ac noctes
coniungat homo, non ſentit conui-
vandi ſatietatem. Et annuarum qui-
dem tempeſtatum ordo, terminus eſt
brutis ad coitum: at homo perpetuo
inſano libidinis oeſtro ſtimulatur.
Quaeſo te, Hippocrates, non ridere
debeo plorantem propter amorem, eo,
quod commodo ſuo excluſus eſt? Ma-
xime vero, ſi quis periculorum con-
temtor ſit, & per praecipitia, aut pelagi
profunditates feratur, riſum non ex-
tendam? Non ridebo autem eum, qui
nauem multis mercibus onuſtam de-
merſit, deinde mari indignatur, quod
ipſam plenam ſubmerſit? Ego quidem
nequaquam mihi ridere videor. Vel-
lem autem potius aliquid moleſti con-
tra ipſos excogitare. At neque me-
dicinam pro his eſſe oportebat, neque
aliquem Paeonia pharmaca praeparan-
tem: atque huius rei documentum
praebeat tibi tuus ille progenitor, Ae-
ſculapius, qui, dum ſeruaret homines,
fulminis ictus gratiam accepit. Non
vides, quod etiam ipſe mundus odio in
homines plenus eſt? Infinitas enim
contra ipſum afflictiones accumulauit.
Totus homo ex natiuitate morbus eſt.
Dum educatur, inutilis eſt; & alienum
auxilium implorat: dum crefcit, pro-
teruus, inſipiens, paedagogo opus ha-
bens. Dum in vigore eſt, audax eſt.
Dum decreſcit, miſerabilis, vbi labores
ſuos imprudenter recolit ac ĩactat. Ex
maternis enim vteri inquinamentis ta-
lis prodiit. Et propterea alii indigna-
tione ac immodicaira pleni, in calami-
tatibus ac pugnis verſantur: alii ſemper
in adulteriis, & corrumpendis puellis:
alii in ebrietatibus: alii in rerum aliena-
rum cupiditatibus: alii in ſuis prodi-
gendis. Vtinam facultas eſſet nobis,
XXX XX vniuerſorum

898 PARS X. DEMochITyS CAb. V.

vniuerſorum habitationes reuelare, &
nullum rerum in ipſis velamentum di-
mittere, atque ita ea, quae intus agun-
tur, videre: videremus vtique alios e-
dentes, alios vomentes, alios fuppliciis
torquentes, alios pharmaca miſcentes,
alios inſidias conſtruentes, alios ſuppu-
tantes, alios gaudentes, alios plorantes,
alios amicos accuſantes, alios propter
ambitionem amentes. Quanquam
ſint quaedam actiones profundiores,
quae in animo occultantur. Et ex
his quidam ſunt iuuenes, quidam
ſenes: petentes, negantes: pau-
Peres, opulenti: fame preſſi, luxu gra-
vati, ſordidi, vincti: alii deliciis difflu-
entes, famulitium magnum alentes:
alii trucidantes, alii ſepelientes: alii ea,
quae habent, contemnentes, & ſperatis
poſſeſſionibus inhiantes: alii impuden-
tes: alii parci, alii inexplebiles: alii oc-
cidentes, alii vapulantes: alii ſuperbien-
tes, alii vana gloria elati. Et ex his ali-
qui apud equos ſpectatores conſiſtunt:
aliqui apud viros, aut canes, aut lapides,
aut ligna, aut aes, aut picturas. Et ali-
qui legationibus, aliqui militiae, aliqui
ſacerdotiis praeſunt. .
geſtant, aliqui armati ſunt, aliqui occi-
duntur. Singuli vero ex his feruntur,
Partim ad pugnam naualem, partim ad
militiam, partim ad ruſticationem: alii
ad onerarias naues, alii ad forum, alii ad
concionem, alii ad theatrum, alii ad fu-
gam, alii alio. Et rurſus, quidam ad
voluptatem, deliciasque, ac intempe-
rantiam, quidam ad otium ac ſocordi-
am. Qum igitur tot indignas ac infe-
lices animas videamus, quomodo non
vitam ipſarum, eiusmodi intemperantia
praeditam, riſu exſibilarimus? Quin &
valde timeo, neque medicinam tuam
ipſis placere. Nam prae intemperan-
tia omnia ipſis diſplicent, & inſaniam
ſapientiam putant: profecto ſuſpicor,

Et alii coronas

pleraque in ſcientia tua palam contu-
melia affici, aut propter inuidiam, aut
Propter ingratitudinem. Aegrotan-
tes enim, ſimul vt ſeruantur, cauſam
Diis aut fortunae attribuunt. Pleri-
que vero ſuae naturae hoc adſeriben-
tes, benefactorem odio habent, & pa-
rum abeſt, vt indigne feram, ſi debito-
res eſſe putentur. Sed & plerique ar-
tis ignorantiam in feipſis habentes, &
imperiti exiſtentes, id, quod melius
eſt, purgant. Inter ſtupidos enim fi-
vnt fuffragia, & neque aegroti atteſtari
volunt, neque eiusdem artis artifices
teſtimonium praebere: inuidia enim
obſtat. Non autem inexpertus es tu
taliumnugarum: imo probe ſcio, ob
haec te ſaepe in memorabilibus afflicti-
onibus accerſitum fuiſſe, & neque cau-
ſam, aut inuidiam, libenter deriſiſſe.
Veritatis enim neque cognitio vlla eſt,
neque vllum teſtimonium. Haec au-
tem cum diceret, ſubridebat, & mihi,
9Damagete, diuina ſpecie apparebat,
& velut qui priorem ſuam formam
exuiſſet. Et ego: o magnifice Demo-
crite, inquam, magna xenia & hoſpita-

ram. Multa enim me ſapientiae ad-
miratione impleuiſti. Diſcedo enim
veritatis tuae praeco, qui humanam na-

turam inueſtigaſti ac conſideraſti.

Quum autem mentis meae medelam a
te acceperim, abeo nune, tempore hoc
expetente, itemque corporis curatio-
ne. Cras vero, & deinceps, hoc loco
rurſus conueniemus. Atque haec lo-
cutus, ſurrexi. Et ille paratus erat me
ſequi. Cum vero quidam accederet,
haut ſcio, vnde, tradebat ipſi libros. Et
ego concitatius feſtinaui, & ad Abderi-
tas, in ſpecula me expectantes, Viri, in-
quam, pro legatione veſtra ad me, ma-
gna ſit vobis gratia. Vidi enim Demo-

critum, virum ſapientiſſimum, qui ſolus

potentiſſimus

litatis tuae munera, in Co mecum aufe-

otentifim
cele. 1.
Pehenoet
tinatbbit⸗
Haec 1
ſett ipy⸗
(Vntainte
ſepolen
inparruln
4Cmmodum
gart. b
Crtenn, hi
Hemoer
Acce
Hppocr
perfualue
bor virtu
autemn de
le, ac al
Cum ven
ſes guoc
Creata, &
pienti
müumlar
Crudeles
mefün
decipin
prehen
bentie,
umpen
Wu
iti
CS
Prn
ſari
con
mih
dedi
Kart
une⸗
ennimn
fund
On
depr
C

iche
510ta⸗
utur, CAnſi
Uunt. Peeri.
hoc adlenhen
ubent, Epe.
an, ſi debito.
Pleriq ue ar⸗
abentes, &
quod mehns
idos eniin f⸗
Nroti atreſtari
Artis artifces
imnickig enim
Npertiks es tll
tobe ſcio, ob
hbugathici.
Enequecau-
Ner Geriſtlle.
nitio pla et,
1 Hec au-
t, & mili,
appereht,
m formam
ce Demd-
2 hofpi-
necumaukfe-
pientige al⸗
ſcedo enim
Amnanamna-
Conlideraſti.
medelam
enporeho⸗
ris curato⸗
s, hocloco
e lueclo⸗
tus eret ne
Accecetet⸗
ibros Ee
1d Abceri-
5 Vihir⸗
Gme, ma-
mhemo-
guiſolus
ntiſſumns

ES CVA HIPPOCRATE CONVERSATIIOO. 899

potentiſſimus eſt, homines prudentes
facere. Haec habui, Damagete, quae
de Democrito, valde magna animi le-
titia, tibi recenſere volui. Vale. „
Haec ſunt, quae de Democrito re-
fert Hippocrates. Neque iſtum con-
Ciliata inter eos amicitia finem habuit,
ſed poſtea quoque continuata fuit, vbi
in patriam rediſſet Hippocrates, quem-
admodum ex duabus eorum epiſtolis
patet. Prior Democriti eſt ad Hippo
cCratem, his verbis concepta:
Democritus Hippocrati felicitotem.
*Acceſſiſti ad nos, velut inſanos, 0
Hippocrates, veratrum nobis daturus,
perſuaſus a viris ſtolidis, apud quos la-
bor virtutis inſania iudicatur. Tunc

autem de mundi diſpoſitione, & de po-

lis, ac aſtris coeleſtibus ſcribebamus.
Cum vero horum naturam cognouiſ-
ſes, quod omnia valde commode eſſent
creata, & quod procul ab inſania ac deſi-
pientia abeſſent: meum quidem inge-

nium laudaſti: deſipientes autem, &

crudeles, ac furioſos, illos iudicaſti Nam
quae ſimulacris per aerem vagantia nos
decipiunt, quae ſane mundus eſſe com-
prehenduntur, & viciſſitudinem ha-
bentia, oreata ſunt: ea mens mea, natu-

ram perſcrutata, vere in lucem produ-

Xit. Cuius rei teſtes ſunt libri a me con-
ſcripti. Oportebat igitur te, o Hippo-
Crates, cum viris, eiusmodi moribus
praeditis, minime congredi, ac conuer-
ſari, quorum mens ſuperficiaria, & in-
conſtans eſt. Si enim ab illis perſuaſus,
mihi, velut inſane, veratrum bibendum
dediſſes, prudentia inſania facta fuiſſet:
& artem tuam reprehendiſſent, velut
quae inſaniae fuiſſet cauſa. Veratrum
enim ſanis datum, menti tenebras of-
fundit. Inſanis autem valde prodeſſe

& mecum colloquentem, & nunc qui-
dem indignantem, nunc vero riden-
tem, ob ea, quae mente reuoluam, & fa-

miliaribus me alloquentibus non at-

tendentem, ſed cogitationi inſtantem,
& mirum in modum ſpeculantem: pu-
taſſes ſane Democritum, iuxta oculo-
rum iudicium, ex his, quæ vidiſſes, inſa-
niæ imaginem præ ſe ferre. Oportet igi-
tur Medicum non ſolum affectiones iu-
dicare, ſed etiam res ipſas: & rhythmos
acconſonantias vt plurimum indagare:
& vtrum incipiat morbus, aut medium
teneat, aut deſinat, perſcrutari: & diffe-
rentia, ac anni tempore, & aetate obſer-
vata, affectionem curare: itemque toti-
vs corporis naturam conſiderare. Ex
his enim omnibus facile morbum in-
venies. Porro remiſi ad te de inſania
tractationem conſcriptam. Vale.,,

Hippocrates Democrito felicitatem.
Artis medicae recéta facta, o Demo-
crite, plerique e vulgo hominum non
omnino laudant. Verum Diis ſaepe at-
tribuunt. Si vero natura reluctata per-
diderit eum, qui curatur: medicos re-
prehendunt, numen praetereuntes. Et
ego ſane mihi videor, maiorem repre-
henſionem, quam honorem artis me aſ-
ſecutum eſſle. Ego enim ad finem Medi-
cinae non perueni, etiamſi iam ſenex
ſim. Neque ipſius inuentor Aeſculapius:
ſed & ipſe in multis a ſeipſo diſſenſit,
quemadmodum nobis ſcriptorum libri
tradiderunt. Proinde epiſtola a te ad
nos miſſa, veratri medicinam repre-
hendebat. Inductus equidem ſum, o De-
mocrite, velut inſanienti veratrum da-
turus, non perſcrutatus, qualis quis tan-
dem efſles. Vbi vero tecum congreſſus,
cognoui, non, per Iouem, deſipien-
tiae opus, ſed ferme omni laude ac com-

conſueuit. Arbitror equidem, ſi non mendatione dignum; valde laudaui in-
deprehendiſſes me ſcribentem, verum genium tuum, optimumque naturae ac
recumbentem, aut forte deambulantem mundi interpretem te iudicaui. Eos

XXX XX Z vero

900⁰
vero, qui me induxerunt ad te, velut in-
ſanientes reprehendi. Nam ipſi medi-
a Cic. de camento opus habebant. Quandoqui-
ſenect, dem igitur caſus nosin idem coniun-
b Tiert. Xit, recte feceris, ſi ad nos frequentius
IX, 39. litteras dederis, & libros a te conſcri-
c Phleg. Ptos impertiueris. Miſi autem etiam
de Lon- ipſe tibi de veratri vſu libellum. Vale.,
gaeu. 6.
DE MORTE
an. de D ſenectutem peruenit vltimam.
Longæu. . ALaertius centum annos ſuperaſſe
5640.4 dicit, diſtincte magis CIV annum eum
dc die attigiſſe, Phlegon dicit, & Lucianus 4,
nart. Cenſorinus ad CVIII, Hipparchus?
f, apud ad CIX perueniſie aiunt. Dicitque La-
Laert. ertiuss, ſenio deficientem eum obiiſſe:

CA P.

PARS X DEMoCRITVS CAP. VII. VIII

Hinc eſt, quod Democriti diſcipu-
lum Hippocratem quidam dicant, in
quibus eſt Cornelius Celſus. Sane mul-
tum in philoſophicis Hippocratem
profeciſſe, tum ex colloquiis eius, tum
Icriptis communicatis, epiſtolae illae
affatim teſtantur.

VII.
DEMOCRITI. .
ni vitae appropinquare videretur, ſoli-
citam maxime id ſororem eius habebat,
ne Cerealia ſacra mors eius interturba-
ret, metuentem: at eam bono animo eſſe
Democritus iuſſit, panes modo calidos
vt quotidie ſibi afferret, præcipiens: hos
vero naribus admouens, ita vitam pro-

1 4 . Phlegon ?, quod alimenta deeſſent: mo- longabat, donecfeſti dies tres praeteri-
a phleg. Aum, quo eſſe deſit, ita exponit Her- iſſent: quo facto ſine dolore animam
I. c. mippusi: Cum ſenio iam deficeret, & fi- exhalauit, publicis ſumtibus elatus*. k Laert.
ab. La- CA P. VIII. m, 39.
ext. . c. SCRIPTA EIVS.
Metr. Hraſyllus, qui ſcripta Platonica prr De probitate ſeu virtute.
45. tetralogias digeſſerat, Democritaea Cornu Amaltheaæ.
quoque eadem ratione digeſſit. De tranquillitate mentis.
z3, 46. Hltuc ARGVMENTI fuere Commentaria, ſiue de domibus, Oe-
ihagoras. * conomicus. †
De affectu ſapientis. * Iccen) ſiue felici Thrafyvlli
conf. A. De robus apudinferor. Evesοo, iiue felicitas, opus L hrafyli =
bene V. Triogenia, (velquod omnia huma- Actate non extans.
ai, na numero ternario contineantur. * (IInſtitutiones, (droiuas) †1] Euſeb.
7 6. „„ Ex ſcripto eo allegat quaedam Laert. IX, 38. de ρννειαονπιονανανατωα à &αανο Cl. vero Fabricius Tiole,.
,27.

Proclus Pythagora, ea ev αανουννοα extare
ap. Alex. dicens, vbi male interpres, in aequiuoco opere ver-
Mor. ad tit, vertere debebat : in opere, quod Pythagorae no-
Io. XI, 39. mine inſignitum eſt, adde Ionſium p. 216.
**X Hoc idem cum prae cedente facit cl. Fabricius
Bibl. L. II. c. 23. p. 763. neſcio, quo fundamento.
**X Apud Laertium eſt: Quod tria ex ea exi-
Kant, quae omnia humana continent, quod clarius
exponitur apud Euſtath. ad IlI. & p. 576. & Tzetz.
ad Lycophr. v. 519. Tritogeniam hunc librum ſeu de
prudentia ahellanres, quae haec tria progeneret
prorſus praec
recte eloquantur, & vt recte agant.
† Hoc opus cum duobus praecedentibus ita re-
praeſentat Laertius: AMαεοu ναHιοοααςNIι .
Kiæs, nννιιαäαιωο ουν ” Menagius in codice
Regis coniuncta vltima inuenerat hoc modo: 7e*

4

ara, vt recte conſulant homines, vt

Bibl. I. c. haec omnia coniungenda, & ſequentia
etiam apud Laertium cum iis copulanda cenſet, hoc
modo: Aααααις zτͤοουℳ 1 Tρα Sνα, bο;=
rnudsτ— Hiαν. „„αοεαα W glone-
Tαι 1 úꝗornu copiae, ſue Comment ariorum Ethicorum
de animae tranquillitate libri VIII, nam liber IX,
cui titulus àνι non amplius extat. In iis quoque
librum εαιιαας fuiſſe putat, quem allegat Clem.
Al. Strom. II. p. 417. obſeruat idem, laudare vel re-
ſpicere hoc opus de vosiοα Ciceronem L. V. de
fin. & Plutarchum ac Senecam in libris de animi
tranq. Praeclarum vero fragmentum ſeruaſſe Sto-
baeum Serm. CI.
t Putat praeterea Magnenus, librum ſcriptum a
Democrito eſſe Aρραριοοαnfutatus Mena-

io ad Laert. IX, 37.
Sides taenn. Mz7. PHYSICA

laetle⸗ Dioroſßn
henſus I
Theophri
nes, Dem
Odus ſuun
1 Epicuro
TOdotumm
Lucullo⸗ oplſs eſt, .
„,23. (liens: C
quemn cum
moco inge
Aimi? g
lgturen
non pkofi
teſt extra

urntl. Didehen

(Nri
wocritus
vocat, dei
laett.lc.

Knee. Delim
r Ner pemelle,

Wz.
laert. 9 eNn
De Nen

lülgent,

Mthol. †
ni Hppo⸗

De me
Coniunge
n pubäihſerun
Temul. Nldctit
de An.c, Mhm dr
1. da Deſt
Nlc P

—
Opue
Laertius,e
eqlisguan

. 168. nec

2

Arihc

DIn M
in epih

“
Harnd
leing irt⸗
.“ litet kegeb

nocrii lih.
n diant, n
elis. danemll.
Tppocratem
Muiss eins tum
epiſtolne ilge

Nideretur, ol.
nelus habeber
Musnterturba-
Onoanimoele
Smodocalidos
rkcipieng hos
itavitim pro.
Stres praeteri.
olore amimamn
uselatis. N Iien
I1,,

Ute.

..
Ords, De.

s Thrihfi

. Eiromnun,
vero
da, & ſeguentin Mpe
landa cenlet, hoe
hrue,
egtt
run ibiununs
bnamliberl
1t, In is quogie
mallegat Cen,
landge ſelte⸗
onem , oe
lbris de anini
m Enale dtl⸗ ]

numſciitum
kutatus Mene

PI

DE MORTE ET SORIPTIS EIVS

PHYSICA.
Laert e. Diacoſimus magnus, libris compre-
henſus XII. * Eum Leucippo tribuit
Theophraſtus. Aſtaffirmat Antiſthe-
nes, Democritum publice tanquam
opus ſuum recitaſſe . eiusque nomine
ab Epicuro quoque, in epiſtola ad He-
. rodotum, allegatur. Hocce fortaſſis
Lucullo opus eſt, ad quod Cicero alludit, in-
.23. quiens: Quid loquar de Democrito?
quem cum eo conferre poſſumus, non
modo ingenii magnitudine, ſed etiam
animi? qui ita ſit auſus ordiri: Haec
loquor de vniuerſis. Nihil excipit, de quo
non profiteatur. Quidenim eſſe po-
teſt extra vniuerſa⸗
Laert.l. Diacoſius paruus.
(Deſeriptio mundi,) vel, vt ipſe De-
mocritus in epiſtol ad Hippocratem
vocat, de mundi diſpoſitione.

Laert.l. c. .
Senec. De Planetis, quos plures, quam ſe-
Qu. Nat. ptem eſſe, eo tractatu probauit.
VII, 3.
aerd. De Natura I. J
Fulgent. De Natura hominis, ſiue de carne,
Mythol. II. Hippocrati dedicati.

Phyf. III,
7.

coniungentes nonnulli de anima in-
Ariſt. de

ſcripſerunt, (neque enim dubitauit

An, 1, 2. . .
,2. Democritus, idem eſſe animam ſenſi-

Tertull.
de An. C.
12 .

tiuam & mentem.)

De ſuporibus, (qui legitur inter ſori⸗

* X E†ναPta Hippocratis, quamuis genuinus

De mente & ſenſibus, quos duos

R
901
Democriti foetus is quidem eſſe, me-
rito dubitetur.)
De coloribus.
De differentibus fouris (atomorum,
vt Menagius docet, qui illud opus ab “
Ariſtotele in Metaphyſicis, reſpici ob- Ariſt.
ſeruat.) Met. I,
De mutationibus furarum. Hic & 4¾.
praecedens liber forte pertinuere ad
naturam & qualitates, quae iuxta ipſum
ex varia Atomorum diſpoſitione, pro
figurarum, quibus gaudent, diuerſitate,
pertinuit.
Koarvvripis ſiue de miſtione rerum
antea memoratarum. ** Luid.
De ſpectro, ſiue de prouidentia, dexe-
(quo libro formas rerum, quas vide- la.
mus, diuinitate praeditas eſſe, diſputa- Mathem.
vit, vt ex Cicerone, Plutarcho, Auguſti-p. 163.
no docet in Bibliotheca Graeca cl. Fa-L. II c. 23
bricius.) b. 766.
De Peſtibus (Gaſſendus legit zco
Aovixi Pro xe* Mo*αα, 1. . de Logicis)
Canon. I. 2. 3. †

.
7. e.

Laert.

De effluuiis. †
Extra CERTAM CLASSEM Acεptοa
POSIII. ro⸗
Cauſae coeleſtes.

Cauſae Aeriaez.

L . . . Magne-
Planae cauſae & ſuperficiales: fortee pla

de rebus, ex atomis planis conſiſtenti- „e caa-

bus, his enim opponuntur, quae mox aε vid.
ſequuntur. eius in-
terpreta-

* Opus illud XII libris comprehendi, neque
Laertius, ex quo haec allegat Stanleius, neque ali-
r’ vs quisquam ex veteribus dicit, non Athenaeus IV.
p. 168. nec Suidas, quibus id opus allegatur.

XX Ita Menagius quoque ad Laert, ſed nihil tale
in epiſtola illa reperitur.

**XKA“ρ. Laert. legitur οτι τανσοοαο 37*ρ*ε*ι=
xτιαωτοι vn osε7αεο. Iuterpretatus eſt Stan-
leius ?αιſυ.nααw quaſi efſet ab ανvwv3 Sca-
liger legebat ?οναντνπι. Menagius vero ex
Cod. Reg. reſtituit αασιπα, eααςαιι vero

iudieio confrmare notat; vt iſto libro confirmari tjonem
priores intelligantur. p. 16.
Verba Laertii ſunt e Nατoοαωαα 6ν..
Vix dubium eſſe videtur, ex Gellio reſtitui debere
7;ρ1Xoααſαà ανα N0αανäs Wα Rον Noct. Attic. IV,
13. vid. & Columell. XI, 3. vt non dubitem, reii-
ciendas eſſe aliorum emendationes, Menagio ad
h. l. memoratas-
I In Graecis eſt &τsννuαιτιαοο Interpretes
verterunt: Ambkiguorum liber, quaſi eſſet ρ.
c&ασνvv. Stanleius vertir, quaſi eſſet ab τοà‿ο,
ſed ita &αobνuνdτο, vel tale quid eſſet legen-

dum.
XXX XX 3 Cauſae

90⁰²

PARS X. DEMOCRIIVS. CAP. VIII. M.

Caiſae de igne, & his, quae ſunt in larum exhibens, aequinoéctiorum item,

igne, talia ex rotundis atomis conſi- ſolſtitiorum, & ſimilium.

ſtunt.
Cauſae de ſonis.
2 adde Cauſae de ſeminibus plantarum &
Plin H. fructibus.
N. XIV, Cauſae de animalibus, III. (ex qui-
KV. bus referre videtur Ariſtoteles „quae
2. bPetron. Habet de aranearum telis in animallum
p.22 Mar-Hiſtoriab Ex tribus his libris vnus de
tian. Ca-Chamaeleonte egiſſe videtur, Plinio-
Pell L. allegatus: quamuis indigna Democri-
p:2“ to iudicet Gellius 4, quae exeo Plinius
Dioſc. & allegauit.*
Cauſae mixtae.
De lapidet, (non Philoſophorum,
vt Borrichio viſum, ſed de lapidibus
in genere, quorum naturae inueſtigan-

Apulei.
de Herb.
h Aæiſt.
1X, 29.
* plin.
H. N.
XXIIX,
I 8.
d Gell.

mocritum, ex Petronio, Seneca, & Pli-
nio Fabricius obſeruat.s Ad hanc
x,'12. (Claſſem Scriptorum Democriti, cum
„pabric. eodem viro docto referas, Laertio
Bibl. Gr. praetermiſſum librum.
l. c. De Ideis. B

Borrich. De metallorum natura.
Medic,
os: MATHEMATICA.
2 1. c. negl ααροααραοα vρ1 de conta-

h Sext. L. étu circuli & ſphaerae.

nuelem, De Ceometria.
p. 163. Geometricum.*
i Plin. ap. Numeri.
Fabric. De lineis ſurdis ac ſolidis, II.
x his Exxerciα ρ⅜ähtr.
vnum fa- Annus magnus vel Aſtronomia.
ciunt Parapegna. Hoc Salmaſius! cum

Menag. priore coniungit, legens: annus ma-

dae plurimum operae impendiſſe De-

RKiuis.

Examen & comparatio Clepſydrae.

Vranograthhia. laudata.
Geographia. Salm. ad
Polographia. Apollon.
Acmographia. Epiſt.
MVSICA. Democr.
De Rhythmir & Harmonia. nachib.
De Poezſt. 6

De elegantia carminis.
De litteris conſonis & diſonis.
De Homero, ſiue verſuum & dictio-

num rectitudine. reſpicit.
Dio Pruſ.
De cantu. O. .

De vocibus vel onomaſticum.

MECHANICA ſiue de artibus.
Prognoſtica.

De Diaeta, ſiue Diaetetica, ſeu me-
cinae regula.

Cauſae de inempeſtiuis & tempe-

ℳ,

De Agricultura vel Geometricum
De pidurag.
Tudicum, & de armis.

His nonnulli ex Commentariis eius
ſequentia addunt:
De Sdacris in Babylone litteris, quem
Hibrum Clementem Alexandrinum re-Strom. I.
ſpicere eſt veroſimile. Democritus, b. 303.
inquit, Babylonios diſcurſus, doctrinam & enes
morum concernentes, litteris conſi- Pracp-
gnauit: dicitur enim ſeriptis ſuis ſen-x, 4.
tentias pyramidis Acicari** inſeruiſſe.
De hbie, quaz ſunt in Meroe, Sacris
litteris.

Enahric. gnus vel parapegma aſtronomiag. Eſt De Hiſtoria.
I v“ Vero parapegma, ortum & occaſum ſtel- Chaldaicus ſermo.
74¹. Ppro s ergiô* apud Laert. PeHï le- Bundem reſpicere librum Varro 1, 2. & Iſidor, O⸗

gendum eſſe Meurſius in Biblioth. Gr. & Menag.
ad Laert. monent: meminit enim απ Co-
mmella XI, 3. & Fulgent, L. II. Mythol, p. 145.

rig. XVII, I. videntur.
** Achaicarus vocatuy Straboni L. XVI. p.
762. Plura de eius columna Reineſ. Var. Lect, p.
9. & 381, Et Lemonius in Obſ. ad V. S. p. 346.

Sermo

Grmohr.
De fehre,
tuli agitant
(Lekole .

plmm.

XXV.
Ia. XXX,

7αοο,

Etzedat Derlt.

Liaert.lc,.

Chernis
iy teſunt Pini
Ij. (inroneton
Viru. n Demhoe
ll,5. e milto,
Reliqvia
ſeruntul,lt
timer Scri
tim dioruu
Cwibs gene
lilerde
Libey q
Dordanum

.N.

1 l

iem, Migices p

Ccride- (Ollgit.
n⸗, 1 onem inc
ulg.
unn erinclernnd
Nan. (Neun
¹6el. X,dicge con
12. .
uite Aentit
mile, D
(WrIIturCol
g ſcribencl
Coeldichn.

relian. 19
tarcd, Pal, lien
Dem

IV, 1.
d, acu. h
tar. Pafl. Chec
nif Pehg

er
ſun

—
balt
nn vota
Wnn

Gorum ten .
4

l.

ce

lulatz
diln. 3
1ig
Il.
Pyiſt,
Democ
doer.

.
Nnig.

ASſenir
umn Eiclio⸗
teſhicit,
Dio Pruſd

am. 6

de arttus.
icn, ſeume⸗
£ ehze-

mmetricum?

. H. N.

x. Apol-

corruptis

entatüizeils laenlo
t:
erie, em
drinumre-Suom.
Democritus) 30J2.
Gdocrium t
lend lie
tiſui ſ
inlenuile,
lre, Merir
R

—, —
2, Kllln 0⸗

ar. Lect, p.
lidh. 340.

dermm

DE SCRIPTS EIVS, REBVSOVE NATVRAVUIBVS

Sermo LPhrygius.
De febre, & de his, qui ex morbo
tuſſi agitantur.
(Legales cauſae.)

plin. Chernica ſiue Problemata: quae for-

xXxxiv, te ſunt Plinii Cbirocineta, vel Vitruuii

17.
Vitruu.

Cchirotoneton, ui addit: in eo annulo
1
III, 9.

vſum Democritum eſſe, ſignantem cera
ex milto, quae eſſet expertus.*
Reliqui, qui ſub nomine eius circum-
feruntur, libri, autore Thraſyllo, par-
tim ex Scriptis eius excerpti ſunt, par-
tim aliorum manifeſte ſunt autorum,
cuius generis fortaſſis ſunt:
Liler de Herbis, a Plinio memoratus.
Liber, quo Apollobechen Coptiten, &
Dardanum e Phoenice illuſtrauit, vnde

ar.Laert.

XXV.3.
Id. XXX,

lonicen,
Captige- colligit. Verum Gellii ille reprehen-

nem, ex ſionem incurrit, quod vana adeo, atque

vulg. . . RS .
uIsS. . intoleranda auribus, Democrito adſcri-

pſerit.

legebat .
(brenvrinuara plurima, quibus Me-

Stanl.

Gell.X, dicae continebantur curationes, ſub

12.

vL. VIIc. Tentito Democriti nomine compa-

ruiſſe, Doli Mendeſu cum ſint, que-
Suid. v. ritur Columella : ſedapud eum Boli re-
PeRXos. ſcribendum pro Dolt, vt patet ex
Coel. Au-Suida. “⁶

ean. g. Liber de Elephantiacis.
IV, 1. Demorbis conuulſiuis,
413, acu. Phyfica & myftica de arte ſucra, ſiue

1ar. Paſl. Chemica Democriti cum Syneſü ac
II, 14. Pelagii commentariis, latine edita ſunt

CAP.

Magices peritum fuiſſe Democritum,

9⁰³
Patauii 1572. 8v. Graece in variis Biblio-
thecis occurrunt, quod opus ſpuri-
vm eſſe viri docti agnoſcunt, allegati
Fabricio in Biblioth. In ſcholiorum. n. p.
ad hoc opus Graecorum Syneſii initio 770.
tribuuntur Democrito Libri alii qua-
tuor,
De auro,
De argento,
De lapidibus,
De pur bura. Fabric.
Aphoriſmos medicos ſcribere eum I. c.
voluiſſe, ſed non potuiſſe, legitur apud
Oribaſium, in praef. ad commentarium
in Aphoriſmos Hippocratis, quem la-
tine tantum Io. Guinterius Anderna-
cus edidit. ad Laert.
Democriti ophthalmicum agnoſcit IX, 48.
Menagius, ſed infelici nixus coniectu- Drie,
ra, qua apud Gerbertum epiſt. IX. pro ⸗
Demoſthene, qui medicus fuit Bit E.
nus, Democritum ſubſtituendum efle,
ſuſpicatur. V
Epiſtolae Democriti ad Hippocra-
tem paſſim editae, & Suidae comme- 4
moratae, ac pro genuinis venditatae, acab*†..
ſuſpectae ſunt Scaligero.]
Ariſtoxenus autor eſt, Platoni in ani- ert.⸗ .
mo fuiſſe, cremare omnia Democriti 40.
ſcripta, eoque conſilio plurima eius
ſcriptorum illi collecta fuiſſe: diſſua-
dentibus tamen facinus Amycla & Cli-
nia, Pythagoricis, conſilium mutaſſe.

IX.

DE REBVS NATVRALIBVS EN MENTE DEMOCRIII

Leaticam hic ſectam perfecit & con-
ſummauit, principia ſecutus eorum,

qui ipſum praeceſſerunt, Leucippi in-
primis. En tibi eius doctrinam.

* Salmalſ. ad Solin p. 1100. *ονοναπι ma-
nu notata legit, & interpretatur apud Laert. &
Vitrun. Borrich. de Hermets p. 70. Xαροεν

&αιπιαι. Zoſimus Chemicus Mſ. G. Xεοτννααπιοä

SECTL.

904

PAES X DEMOCETTVS CAP TY SrW n.

SECT. I.
DE PRINCIPIIS RERVM, ATOMIS, ETP VACVO.

QOinium rerum principium, Atomi
a Ariſt. ſunt: (plenumꝰ) & mane, quorum
Phyſ.
bcie. eſt, & ſolidum, non ens vacuum, & ra-
Lucullo rum, ens non magis eſſe, quam non ens,
tc. 37. neque corpus magis efſe, quam vacuum.
Ariſt. Hae vero ſunt cauſae, & materia re-
Metaph. rum

1,4. Corpora vel ex Atomis conſiſtere o-
portet, vel ex nihilo. Si enim diuidi
poteſt quoduis corpus, reipſa diuiſum
illud eſſe ſupponamus: ſic enim vel
atomi vel nihilum relinquatur oportet.
4 A iſt Ex nih'lo vero nihil fit, & in nihilum
Laert. Fedit nihilum.
1X, 44. Neutrum horum principiorum ex

eAriſt. altero fit, ſed ipſum commune corpus
Phyſ IIl, eſt principium omnium, magnitudine

illud eſt ens, hoc non ens. Ens plenum

ſoliditas ea eſt, vt indiuidua ſint , ne- " Cic. de

que pati, aut alterari queant. † Fin. 1,6.

Hiſce duabus Atomoruim, iuxta De-
mocritum, proprietatibus, tertiam ab
Epicuro additam dicit Plutarchus,
pondus nempe. Ariſtoteles tamen
obſeruat, Democritum Atomo Atomum
grauiorem credidiſſe, pro ratione mo-
lis, qua ſe inuicem ſuperent.“
Omnibus vero aliis qualitatibus a- & corr.
tomi deſtituuntur, neque albae natura L 8.
ſua, neque nigrae, neque dulces, ne-
que amarae, nec calidae, nec frigidae.
Cicero?, qui autorem huius de a-
tomis doctrinae facit Democritum vno
loco, alio Leucippo eum honorem tri-
buit, addens in hoc ſimilem eum q Acad.
Leucippo fuiſſe, in reliquis vberiorem. Qu. IV,

n le c.

C.

,17.

. Aut. ſolum partium differens, atque figu- Sed neque Leucippi illud inuentum 27.
degen.& a. — fuiſſe videtur: Moſeho Phoenicio enim
corr. I, I. Suntque infinita ambo, numeroa- id Poſidonius tribuit, quem ante bel-
& de coe-tomi, vacuum magnitudine. lum Troĩianum vixiſſe affirmat Strabo. LXVI.
10 II, 4. Atomorum proprietates duae ſunt, Sed a Pythagora forte Eleatici id acce- *J57 .
Rare figura & magnitudos; figura quidem pere, quae Ariſtotelis“ ſententia eſſe 1o IIl, 4.
gAriſt. infinitae ſunt?, angulares, non angu- videtur, Omnia, inquit, quae ſunt, nu-
de gen. lares, rectae, rotundaei, quaedam meros quodammodo eſſe docent, nam
& corr. laeues ſunt, aſperae aliae, quaedam expreſſe licet id minime dicant, haec
Ien hamulatae, aliae curuatae, & quaſi tamen eorum eſt ſententia. Atque
e aduncae. hinc eſſe credere par eſt, quod Pytha-
Aritt. Quantum ad magnitudinem, adeo gorica monadum appellatione atomos
Phyf. I, exiguae ſunt, vt oculis haut pateant!, Automedon deſignauerit. „Anthol.
§. SECT. II PAz.
k Cicero . . 1P 32.
Noat. DE MOTV ATOMORVYM INVYACVO, PER QVEM
Deor. I, OMNIA FIVNT.

2 . . .. .* .5
1 Ppifop. Tomi illae , ſiue prima corpora, aſ-
ad Ariſt.*“ ſidue in infinito inani“ mouentur,
PhylI. in quo nihil ſummum, nec infimum,
a Ariſt. . ,.

nec medium, nec vltimum, nec extre-

mum.

† Plutarch. Plac. I, I5. Laert. IX, 44. Magne-
nus iſta de vulgaribus interpretatur elementis,
igne,; aqua, terra p. 41. 42. tanquam Democrito ita
vilum addens: Atomis mutabiles eſſe figuras. Quod
nen minus paradoxe probat ex Ariſtotele p. 42,

de coelo
III, 4.
Cic. de
Fa. I, 6.

* Magnenus a Democr. per inane aerem intelligi
dicit, quod Ariſtotelis, Galeni, Virgilii teſtimonis
probare conatur. p. 37. & 42. qui tamen contrarium
affirmarunt, .

Motur

°de Gen.

„

Pp de fato

iiitt. lenen
etaph.

01 I
liru le
Domm fuir
Ptque n
lio
io, tud, ohu
Urlel⸗ Democr
23. mOtN ad
Kmotumt
Corpuoc
tio aglin
tuo impug
Iuntur, Ve
qao gebere

DE

Pn
1,4. pumn, G

FCI,. glteruth

enteſt,
non me
Corpuf
oſ
Caulae l
Milot. Etque
Metaph. Vatn e

1. Aectio⸗

Cipin he

italer
Acrma
Weſſe
Wormn
Enn
d
26
iig, de Il
Gen. & tera,
Cor. Cene
Renmn
tion
roß
did.
Ver

Dbyp PkINCIPIIS RER. MOTV ATOMOR. GENERAIIONE, & C. 905
0 Motus ille initium non habet, ſed res omnes formantur: atque ita quic- ic Acad
ab omni fuit aeternitate. quid aut eſt, aut fit, naturalibus fic, Qu. IV,
1ſite, ge n, 8stob. Eſtque motus ille vnius generis tan- aut factum eſt ponderibus & motibus. 38.
e f Bclog. tum, obliquus ſemper, qua parte a Sic omnia neæcesſitate quadam exi- Laert.l.c.
Uuti De- Phyſ. I, Democrito Epicurus abit, duplicem ſtunt, quandoquidem rapidiſſimus a-
lernimn 1 23. motum admittens, directum nempe, tomorum motus, quem neceſſitatem
uurchlbn, le, & motum declinationis. ille appellabat, cauſa eſt omnium re-
es tumen Corpuscula in hac regione vel ſpa- rum creationis, Haec neceſſitas fa- gtob
, Aunum, tio agitata concreſcunt, vel in ſe mu- tmm eſt, & iuſtitia, & prouidentia, quae Phyſ. c8.
tntionemo⸗ tuo impingunt, vel reſiliunt & ſepa- mundum condidit, quae nihil aliud
d een rantur, vel coniunguntur inuicem, eſt, quam reſiſtentia, latio, & percus-
M “ quo genere colliſionum & agitationum ſio materiae.
denatunn b⸗ ð
uloes, M ðð 8ECT. III.
füigiche DE GENERATIONE, CORRVPTIONE, AITERATIONE,
dics de .. l RlL FT QALITATIBVS COMPOSITORVM.
vunmm eid. P. Lementa, vt diximus, vel princi- paret, res vero ſenſibus apparentes, ſi-
oremn tll. Metaph. pia omnium rerum, ſunt duo, ple- bi aduerſas inuicem eſſe, & numero
lem elm e 1, 4. num, & inane. Vnum eorum ens eſt, infmnitas obſeruabant; ita infnitas eſſe
beriorem Phyl.-1,6. alterum non enz. Plenum & ſolidum credebant atomorum fganas, vt adeo
nuentun . ens eſt, Inane & rarum eſt non ens. Eng ex varia compoſiti transmutatione ea-
cioenim pnoon magis eſt, quam non ene, neque dem res ſibi contraria, adeoque alia
mntebel. corpus magis eſt, quam vacuum. Hae res videri poſſit, atque diuerſa plane
— cauſae ſunt, & materia entium. appareat, admiſtis quibusdam minutis
Ate en tiiltot. Et quemadmodum quiaffirmant, rem corpuſculis tranſmutata: qua ratione
enlti elle oli, Metaph. Vnam eſſe in fubſtantia, variam in ſuis tranſmutata res plane alia videri que-
nl. „ 4. affectionibus, rarum & denſum prin- at: Sic nempe comoediam & tragoe-
entnuam cipia harum affedionum conſtituunt, diam ex lisdem litteris componi.
nt, keec ita Leucippus quoque & Democritus Hinc eſt, quod Plutarchus, aliique du. Co-
Atqnu affirmant, differentias ceterorum cau- affirmant, qualitates Democritum re- lot. p.
dytha- ſas eſſe. Differentias haſce tres eſſe pudiaſſe: ſtatuentem, colorem véαο al- IIII. B.
mn dicunt: guram, ordinem, ſiütum. Ens bum iéαιν dulce wéHαανα calidum 7α°
ANddu eenim differre dicunt ſolo vou Po ur frigidum véν, & omnes qualitates vé-
LhIS. & ααριo τäne, atque reoni, Ztu. A e eſſe, id quod vulgo interpretan-
1932 d&SN differunt figura, N & A' ordine, tur, ſecundum tritiſſimum vocCis vſum,
6 Z & N Mu. H lee eſſe. Magnenus ita rem explicat: Democr.

Ariſt. de Ita guras ſupponunt, ex quibus al- certa naturae lege, atque proportione Rediu.
cexte⸗ Ben. & terqationem &génerationem deducunt: inter agens & patiens euenire, vt eadem : 436.
Corr.1,2. Cenerationem quidem & corruptio- res dulcis ſit vni, quae alteri amara vi-
nem per congregationem & ſegrega- deatur. Vir magnae doctrinae, Petrus „nimad.

— 2 tionem atomorum, alterationem ve- Gaſſendus, meta horam hic agnoſcit:
nineligi . . Phoratn iic agllolclt: p. 231,
kions ro per ordinem & ſitum. vt, quemadmodum iuſtitia, iniuſti-
Crtatium ibid. . Porro quemadmodum exiſtimabant, tia, decorum & turpe, laudabile & cul-

yerum id omne eſſe, quod ſenſibus ap- pabile, in actionibus humanis a legum
Xyy yy conſtitutione

M

90⁰6

conſtitutione pendent; ita & albedo
ac nigredo, dulcedo & amaritudo, ca-
lor & frigus rerum naturalium, a vario
pPoſitu & ordine atomorum eſſe intel-
ligantur. Vnde patere ait, quid Laer-
tii ſibi velint verba: do*ναe cνοα ιQ
a†+Üιαναοα sHιν rA „α ντ εα0
i ι, Atomos & vacuum omnium
rerum principium eſie, cetera omnia
lege ſanciri. Ita Gaſſendus.
Verum véuαοο, quod, vt Suidas ait,
oαααμαοαοσαια h. e. varii hloniſicatus
vocabulum eſt, r erey hic opponi vide-
tur: quo ſenſu Laertius id explicat per
verori ,ν, vnde deriuatum videtur. Nævo-
iod, vero exponit per aαισαα 11α
enim fortaſſis diſtinguendus textus
fuit, r4 ι ZXXνꝶ αα vevocis as, J-
buicαααa. etera omnia cenſeri, vel exi-

Nimarir ita, vt poſterius verbum gloſ-

ſa ſit, & explicatio prioris, neque ex
mente Democriti, (quem peculiarem
verborum vſum aflectaſſe, patet ex
vocibus box aα, , Teny, gασ)
nihil aliud ſit, quam 1 ℳ△. Hacratio-
ne, &r—ςα & v»s expoſuiſſe videtur, vt
ens reale emti rationis ſcholae oppo-
nunt: quaſi diceret, nihil eſt, quod
reuera exiſtat, niſi Atomi & inane, alia
omnia quoad nos tantum, hoc eſt, opi-
nione noſtra exiſtunt. Hoc vberi-
vs confirmat notabilis Galeni locus,

L. I. de qui fuſius eam rem explicat, ita fere
elem. c'I, docens:

*àρ7

Primum rerum elementum qualita-
tis eſt expers, neque albedine, neque
nigredine, nec dulcedine, nec ama-
ritudine, nec calore, nec frigore, nec
alia qualitate vlla a natura inſtructum.
Color véuwopinione exiſtit, exiſtit opi-
nione amaritudo, dulcedo opinione ex-
iſtit. Vere autem Atomi & inane ſunt,
ſecundum Democritum, qui omnes
qualitates ſenſiles ex atomorum putat
eſſe concurſu, quantum ad nos qui-

PARS. X. DEMOCRITVS CAp. I. .à.à TW. V.

dem, qui eas ſentimus, reuera enim,
& in ſua natura nihil album eſſe, vel
flauum, vel rubrum, amarumue aut
dulce. Noòus ſcilicet idem eſt ei, quod
voναανι; quod eſt: opinionetenus, E&in
reſpectu ad nos, non reapſe, & ex in-
trinſeca rei natura, id ab altera enim
Parte erey vocat, voce ab ereο deri-
vata, quod verum ſignificat. Summa
igitur eius ſententiae haec eſt: homi-
nes opinantur vel putant, (»euiςνvnrat,)
eſſe aliquid albedinem, rigredinem,
amaritudinem, dulcedinem: ſirei ve-
ro ſpectamus veritatem, (9) vnum, &
(ndery) nihil, atomi & inane ſola exi-
ſtunt. Omnes atomi exigua ſunt
corpuſcula, qualitatum expertia. In-
ane regio eſt, vel ſpatium, in quo
omnia iſta corpora ſurſum deorſum
perpetuo motu feruntur: vel ſibi im-
Pplicantur mutuo, vel incurrunt in
ſe inuicem, vel reſiliunt, vel ſeparan-
tur inuicem, vel concreſcunt, qua
ratione omnia conſtituunt compoſita,
& noſtra in primis corpora, eorum-
que & paſſiones, & ſenſus. Hucus-
que Galenus.

Solus Democritus, contra omni-Arift. de

vm Philoſophorum ſententiam, affir- Gen. &

—.ẽ B. Corr. I,7.
mauit, idem eſſe & ſimile agens atque“1t. l

patiens. Concipi enim non poſſe
putabat, quomodo res digſimilos & di-
verſae agere in ſe inuicem poſſent.
Imo, ſi quae in ſe inuicem agant diuer-
Ja, ideis non quatenus ſunt diuerſa,
verum quatenus aliquid ſimile habent,
euenire.

Lamina ferri aquae innatat, quo- Ariſ de
niam atomi ignem conſtituentes, quae coelo.
ex aqua adſcendunt, atomos magis 1V, 6.
planas rerum etiam grauiorum ſuſti-
nent: quae vero arctiori ſpatio con-
trahuntur, ſubmergi ſolent, quoniam
pauciores ſunt, quae eis reſiſtant,
atomi.

oni. A
multo Weg
ſolwitqoe
ſerti dicen⸗

corporun

i
Plut, nilt,

kueloheſtantis:

Gr, ſolon /,n
Acad. Q apſolute

I.
c Laert. VerO on

44. guntur.
. a blut.

Mand,
1,3. .

tod. .
b Julim

71.]
Flaert,
1,6

01
tur .
6is.
Anaxag
Ulutatheſſe gli
520. ]ti
noni
qunm
lmm. quior
I,N ſffur
Cic. e l
Fin. 6. Gn
Gr
Mut.plac. I.
Ih 25. nitie
üli 1;. 6
fxas
Luci
—
X
Aien

Laert.

44

eera enim,
n elle, Vvel
Ume, nt
eſte, nodl
Mu, Gyin
G ex iy.
beng enin
ereoy Gexi.
„ummma
ſt: homi.
uCu,)
Nedlingem,
ſireive.
dnum, &
ſol exl.
igun funt
ertia. In-
„ II quO
deorſum

Arcad. Q

Aſbim. T.

mrunt in
Hepuran.
N, glr
npolttz,
eorutn-
Mhc.

1 Ommi-Aniſtde
en.
n, At , Z
NSatqe
n dolde
A&. H
poſſent.

1t Auer. H’

luben,
2
t, glo Ariſt lde
6 Uae coelo,
gs
1 Ati⸗
col⸗
Oniam
iſtant,
Arom,

— e

DE MyNDO, ET COELIS.

atomi. At ipſe ſibi obiicit, hoc idem
multo magis in aere obtinere debere:
ſoluitque obiectionem, non in vnum
ferri dicens æπ, per =π vero motum
corporum adſcendentium intelligit.

SECT.

90⁰7
— . Ariſt. de
Tuquidae res euadunt, vel ratione Gen. &

contraria concreſcunt, conuerſione Corr. 1,2.
vel contactu.

1IV.

DE MVNDO.

ndi in infinito inani dantur inf-
a plut. niti, ſecundum omnes circum-
Plac. II,I. ſtantias : horum nonnulli inter ſe non
bCic. ſolum ſimiles, ſed vndique perfecte &
abſolute ita pares ſunt, vt inter eos
ne minimum quidem interſit.? Hi
& corrum-

L. IV c.
1I7.
c Laert. Vero omnes & generantur,
IX, 44. puntur.
à Plut. Mundus animae eſt expers, rotun-

Atomis rapidiſſimo, prout diximus, Laert. l..

motu per vniuerſum agitatis, omnia

oriuntur, ignis, aqua, aer * & terra.

Veni cum Leucippo, figuram rotun-
dam tribuebat, aerem vero, aquam,

& reliqua magnitudine ſola & parui-

tate diſtinguebat, quoniam natura

eorum eſt panſpermia, ſiue vniuerſa- Arig.

rel. duse, exterius veſte indutus, ſtellis lis elementorum aut atomorum dis-qe coelo
Phyſ. I, quaſi intertexta. 6 ſeminatio. III, 4.
71. .
f Laert. S E CT. V.
1. .
DE COELIS. L
Laert. COl & Luna ex laeuibus componun- Omnes Rellae ab oriente Verſus Plut. II,
IX, 44. —◻ tur corpuſculis, vertigine circuma- occidentem mouentur. Dixit &: 16.
Gtis. Plutarchus Democritum cum Quanto quaeque magis int, terram Lucret L.
HM Anaxagora ſenſiſſe ait, ſolem lapidem lidera propter V. v. 622.
Plutarch. zgni . 1 . .
u 20. eſſe planum, igni candentem. R Janto poſſe minus cum coeli turbine
„20. Laertius, de Anaxagora eum dixiſſe, ſorri.
non ipfſum eſſe inuentorem doctrinae, — — . eogue relinqui
quam de ſole & luna tradidit, ſed anti-⸗ pqn atim ſslem, cum peſleriorila
Laert. quiores, quibus eam doctrinam ſit gs⸗ R. 4
IX, 34. ſuffuratus. 5 5
Cic. de Sol Democrito magnus videtur, Inferior dic, 2o quod ſit, quam ferui-
a ſgna,

Fin. 1,6. quippe, vt Cicero ait, homini eru-
dito, in geometriaque perfecto.
Plut. plat. Luna igneum eſt firmamentum, pla-
II, 25. nities continens, montesque, & valles.
Id. II, 15. Sidera iſto locauit ordine: primo
ſixas ſtellas, tum planetas, poſt ſolem,
Luciferum inde, & lunam.

Lit magis hoc lunam.

Anaxagorae ſequebatur de cometis Arig.
ſententiam, quod ſint plures plane- Mrtes-
tae vna apparentes, qui propius ad
ſe inuicem accedentes, vnum corpus
conſtituere videantur.

* Neſcio, quid ſibi velit Magnenus p. 42. in- elemento proprie dicto. Quibus totum caput ſe-
quiens: acris ab eo non fit mentio, tanquam de cundum primae eius diſputationis nititur.

LYyy yy 2 SECT.

1

9⁰⁸
SEC

Sencca C. m in anguſto inani multa ſunt
Qu. Nat. corpuſcula, ſequitur ventus. At
V, 2. Contra quietus & placidus aeris ſtatus
eſt, cum in multo inani pauca ſunt
corpuſcula. Nam quemadmodum in
foro aut vico, quamdiu paucitas eſt,
ſine tumultu ambulatur: vbi turba in
anguſtum cucurrit, aliorum in alios
incidentium rixa fit: ſic in hoc, quo
circumdati ſumus, ſpatio, cum exi-
guum locum multa corpora impleue-
rint, neceſſe eſt, alia aliis incidant, &
impellantur, ac repellantur, implicen-
turque, & comprimantur, ex quibus
naſcitur ventus, cum illa, quae col-
luctabantur, incubuere, & diu fluétua-
ta, ac dubia, inclinauere ſe. At vbi
in magna laxitate corpora pauca ver-
ſantur, nec arietare poſſunt, nec im-
pelli.
Plut. de Terra initio quidem ſurſum deor-
Plac. IV, ſum ferebatur * ob paruitatem & leui-
3: tatem, fuccefſu autem temporis den-
ſata, atque degrauata, ſubſedit. Fir-
mitatis vero eius cauſa eſt latitudo
Ariſt. ipſius.“ Diſci enim inſtar habet, in
de coelo medio cauab: neque diuidit, ſed ope-
HH rit aerem infimum, quemadmodum
de Plac. Patet in corporibus latioribus, quae
IV, 10. Vento non facile mouentur, ſed fir-
miter haerent. Eo nempe modo &
terra propter latitudinem ſuam ageri
inhaeret, cumque locum, quo cedat,
non inueniat aer, qui eirecipiendo

SECT.

DE GENERATIONE VIVENTIVM. ,

Cenſor. Pj Omines ex aqua & limo primum

de die geniti: quae Epicuri quoque ſen-

Dat. e. 4. tentia fuit.

PARS X DEMOCRITVS CAP. IX SrOT VI VII VI.

J. VI.
DE AERE, LERRA, ACA.

idoneus ſit, infra ſubſidet, vt aqua in
vaſis, quae illam ambiunt. Aerem
vero magnum ſuſtinere pondus poſſe,
variis argumentis probatur.

Quoniam vero iſte aer verſus au- Plut. Plac.

ſtrum eſt imbecillior, inde euenit, 12.
quod terra, mole aucta, eo declinet.
Partes enim ſeptentrionales minus eſſe
temperatas, auſtrales temperatas ma-
gis, vnde plures & pulchriores fru-
ctus producunt.
Terrae motuum cauſam, aquae im-Ylut. Plac.
putat. Terra enim aquis plena, & ll, 12.
pluuias praeterea aquas recipiente, ma-
lori copia profuſas, terrae motus in-
de exiſtit. Pluribus enim aquis afflu-
entibus, cum recipere omnes non
valeat terra, cauernis eius vehemen-
tius incumbentes, motum terrae ciet,
imo & ad loca inania a plenis illis per-
tracta, in illo itinere, motus
exiſtit.

Mare decreſcit ſemper, tandemque Ariſt. Me
deficiat oportet. teor. II 3.

Nili exundatio niuibus liquefactis, Plut. Plac.

cauſa Ariſt. Me.
teor. II, 7.

in partibus ſeptentrionalibus, ſub tro- III, 1.

pico aeſtiuo, debetur. Ex vaporibus
niues condenſantur, quae verſus au-
ſtrum, & partes Aegypti, actae ab E-
teſiis ſpirantibus, in magnas & co-
pioſas pluuias ſoluuntur, quibus
lacus aeque ac Nili alueus implen-
tur. .

VII.

Sexuum diuerſitas, vt maſculi ſint Ariloe
alii, alii feminae, in vtero exiſtit, non nim IV/r

ex calore quidem, & frigore, ſed prout * uiree

Apud Plur. legitur aαπαℳο nullo ſenſu: Stanleius Xαςνιιποα legiſſe videtur.

enim
.forte le-
huius gendue

5 2
Puis wil
mares fethin
ſectain pra⸗
Velilliuspan
Cupauern.

Nimam

it. ge ele,e
in hinfinutne e⸗
2,

Tuet,otun
Gnimamalt
meandum
ſitam elle,
iplietiam.
Adacha. I
Po, mnimu
tum armum
quod vi
nndoe
eadem con
Moturm
li, quian
Auxlliume
ingrechie
unt: i
Mhos,
PoUnt,
qucdd
¹ Anid lehhir
lerehir, Van
Aue Derit.
n. Dua
Mur N,Deligte
4. terdin

Auis pus d

de mim. Allima

12.
Plun

—
0
rel, loei

II.

Nagun
Arejn
ndluspole

Verſus AI. lut pe

de elenit IIl,
ecliner
Inlnus eſſe
dts ma-
lores fen.

quae im. Plut lae

IIl,12.

lellte, ma.
notus in-.
guisafflu.
nnes non
chemen-
rraeciet,
8 Ciuſ di A.

teor ll 7

Mdemque Aſtl.

teorlg.

ſubtro. Ih!.
Poribus
rſus au⸗
eab E-
co⸗
quibus
imen.

H
lekactis, Plut lae,

„„ Aiiſtot

i,noll in
prout
— c
ene le
Fuius gulun

DE AERE, TERRA, AQ'A, GENERATIONE ET ANIMA.

huius vel illius partis ſemen, a parte,
mares feminasque diſtinguente, pro-
fectum praeualuerit: vel prout huius
vel illius partis ſemen locum prius oc-
cupauerit.

SECT.
DE ANIMA.

Nimam ignem quendam, & calorem
Ai. ge eſſe, Democritus ſtatuebat. QCum
ne infinitae enim ſint atomorum figu-
' rae †, rotundas ignem abſoluere, atque
animam ait, eam enim figuram ad per-
meandum vniuerſum, maxime compo-
ſitam eſſe, vt & ad reliqua mouenda,
ipſa etiam anima hac ratione in motum
adacta. Ita ipſe nempe cum Leucip-
po, animam hoceſſe ſtatuit, quod mo-
tum animalibus impertitur. Hinc eſt,
quod vita reſpiratione definiatur.
Quando enim id, quod corpora ambit,
eadem comprimit, easque figuras, quae
motum animantibus praebent, expel-
lit, quia nec ipſae quieſcunt, ſuccurſum
auxiliumque ab aliis eiusdem generis
ingredientibus, per reſpirationem acci-
piunt: id nempe eas, quae ſunt in ani-
malibus, impedit, quo minus expelli
poſſint, cum ipſae propellant illud,
quod comprimit. Omnia animalia
: Ariſt, Lreſpirant latque, quamdiu id faciunt,
de reſpir. vitam continuant.

E. Mortalis eſtanima, & cum corpore

r b
Plac. IV, Perit.

Nar. dt. animae partes ſunt, aliera in
. ut. . . 7
Pplac. IV. pectore poſita, quae rationalis eſt: al-.

1 Arik. Pus diffunditur“. Vnum vero cum
de mim. anima mens eſt, idemque .
I, 2.

Plures ſunt ſenſus, brutorum ani-

'tera irrationalis eſt, & per totum cor-

9⁰⁰
Infune in vtero ore nutrimenta ac-
cipit, quae cauſa eſt, quod ſtatim, vbi in

lucem editus fuerit, mammam arri-Plutarch.
jat Plac. V,
Plat. 16.

VIII.

mantium, Deorum, hominum rationa- Plut.
lium. Plac. I,
SS . „ 10.
Senſus & intelledus ſunt ab imagimi- Plue.
bus oblatis, quae a ſolidis corporibus, Plac. IV.

certisque figuris dimanant , qua ra- 8.
. . . e
tione & in ſpeculo imago formatur. 8“ 1.lV⸗

Omnes ſenſus, teſte Ariſtotele, tan-
gibiles eſſe, omnemque ſenſationem Ariſt. de
contactu, vel impulſu organi peragi ſta- ſenl 6.
tuebat. Porro albedinem laeuitatem ſenſit.c.4

eſſe dicebat, luce a ſuperficie laeuiore

verſus oculum reflexa, albumque colo-
rem exhibente. Nigredinem, aſperita-
tem eſſe, eadem luce, a fuperficie aſpera
reflexa, nigredinem repraeſentante.
Sic &
Supores ad figuram referebat. Ato- Theoph.
mos enim rotundas, molis quae ſint, e 9.
organi diſpoſitioni conuenientis, dul- orid.
cem efficere ſaporem, maiores acidum,
multangulas, neque rotundas omnino,
acerbum: acutas, conicas, & incuruas,
neque tenues, neque rotundas, acrem.

Rotundas vero, & tenues, anguloſasque

& incuruatas, acrimoniam ſaporis effi-
cere; anguloſas, diſtortas, aequilate-

ras, ſalſedinem: rotundas, laeues, diſ-

tortas, neque latas, amaritudinem,
tenues, rotundas, neque latas, pin-
guedinem.

MWens idem cum anima eſt, ex laeui-Laert.
bus atque exiguis corpuſculis conſtans. IX, 44.

† Forte legendum ⁰ο α
rel. locis ſupra ſect. I. citatis.

ro r¹αν„νπτ‿ds ürοατποαconf. Ariſtot. de gen-. & corr. &

Vyy yy 3 Pars

970

PARS X. DEMOCRITVS CAP IX. E0. M. X. b
24 Plut. Pars principalis caput occupat to- nat, incurſione Cogitamus b, & ſomnia- Pin. , 6,
plac. IV, tum. Imaginum, quae idola nomi- mus. Plut. i.
5. SECT. IX. d.
DE DIIS.

MIH quidem, inquit Cicero, Demo-
critus nutare videtur in natura
Deorum. Tum enim cenſet, imagines,
diuinitate praeditas, ineſſe vniuer ſitati
rerum: tum principia, mentesque,
uae ſunt in eodem vniuerſo, Deos eſ-
e dicit: tum animantes imagines, quae
vel prodeſſe nobis ſolent, vel nocere:
a Cic. de tum ingentes quasdam imagines, tan-
Nat. De-tansque, vt vniuerfum mundum com-
or.1,43. plectantur extrinſecus.“
Adu. Ma- Sextus Empiricus hoc fere modo
them. p. eius ſententiam explicauit. Dantur
311. C. certae quaedam imagines, quae homi-
nibus adueniunt, quarum aliae pro-
ſunt, aliae nocent. Hincetiam preca-
tur, vt ſibi obueniant ſimulacra, ratio-
ne praedita: ea autem eſſe magna &

CA P.

E T H
FEnem vel bonum vltimum o ονααανa eſ-
ſe ſtatuit: non voluptatem, vta qui-
busdam, mentem eius non recte perci-
pientibus, eſt traditum, ſed mentis ſta-
tum ſecurum, neque metu, ſuperſtitio-
ne, vel alio quocunque affectu diſtra-
tum atque turbatum. .
Sententiarum eius, ad doctrinam
morum ſpectantium, ſequentes Sto-
baeus, aliique, nobis ſeruarunt:
Addidta prauis mens ad inſidias
batet, .
Intenta nempe quaeſtibus ſemper
ſuis, .
Et temere credit, & ruit coeco im -
petu. .
b. p. 37. Facile eſt laudare, ac vituperare,
ſn. quae non decent; vtrumque vero mali
ingenüi eſt. .

Laert.

IX, 45.

Stobaeus
ſerm. II.
init.

Plac. V, 2.

ingentia, & difficulter quidem interire,
neque minus tamen interitui eſſe ob-
noxia: ſignificare autem hominibus
futura, ratione vtentia, & voces emit-
tentia. Vnde ea viſione apprehen-
dentes veteres, Deos eſſe exiſtimarunt:
cum praeter haec non ſit alius Deus,
qui habeat naturam, in quam non ca-
dat interitus.
Praeſenſionem rerum futurarum Ccer. de
comprobabat, cenſebatque, ſapien-Diu. 1,3.
ter inſtituiſſe veteres, vt hoſtiarum im-
molatarum inſpicerentur exta, quo-
rum ex habitu atque ex colore, tum ſa-
lubritatis, tum peſtilentiae ſigna per-
cipiantur: nonnunquam etiam, quae
ſit vel ſterilitas agrorum, vel fertilitas
futura.

X.
ICA.

Sapientia nihil admirata, nihil non ja. ſerm.

meretur, ſummo honore digna. III. p. 38.

Ftilium ac inutilium termini ſunt id. ib.

iucundum & iniucundum.
8

Prudentiae eſt, futuram iniuriam ib. p. 40.

praecauere, indolentiae vero, quod fa-
ctum eſt, non vlciſci.

Magna gaudia ex praeclarorum fa-ib. p. 4t.
cinorum ſpectaculo oriuntur.

E bonis mala naſcuntur homini- ſerm. V.
bus; ſi qui bona non recta ratione re- P. 5

gere, neque facile ferrenouerunt.
Legi, principi, & ſupientiori cedere, ſerm. V.
decorum eſt. p. 65.
LOptimum homini, vitam agere ani- ib.
mo vtplurimum laeto, rariſſime triſta:
to, quod fieri poterit, ſi voluptates non
in perituris rebus locentur. “
De

he mpi
cet.
e. Menſamp
Fuglem &
966, Patris
rumeſt inf
Temper
augen &l

ibis

bid.

2. Dini

Aut aniinae
Zut imperl
. (itutbt

Iꝗ. c. 57.

m Yl neelünho
89. (ortunt
adde Lrti
Erm. VIL modo, ſe
878. qlieuſti.
Gng duinher
157. Pürennt.

EmmVI. (MMkitia

E. elt, & anii

Autemfug
m. ., Bonum
As non facer
Gem.
SSoli
Oderum.
ſerm. 1. Diuitia
1. 10, ümninch

. b. 131. Iur

]
2,
Ppes
eſt.
Nimi⸗
Cenlui,
prium
Cu
Guram
nis.
term. AIl Pera
ue i

XAI.
1 46. Meii⸗

(Wa
bgg. Pie

1Hz

ib

be19,

.

X
d ſannir
Ein hi
ut. H
liS
* lnn
.B Dlar li
ideninenie
eritui eſle ob.
em hominibus
voces emnit-
one dpprehen
eeriſtimarunt:
ſt dlin Dens
Quam non ca-

Im futurarumcha’
Atque, ſpien⸗ Diuſs
thoſtirumim.
ur exta, quo-
Colore, tumſi.
ine ſgna per⸗
mn etinm, aae
1, rel fertlits
ldc

Iu, nihi nonin in
edignn. IN
termmini ſunt id ne
l
ſero quod .

gechtorun frrib
nrur.
gtur homini-Emmii
Ckarationere-
noverunt.
uruni celete, ſein
lh⸗
m Agete li. 8
Nihne triſtr⸗
Olpctes non

I.
N

Ä.p.133.

bid, De turpibuz factis vel loqui dede-

Cet. .

bid. Menſam pretioſam fortuna apponit,
frugalem & contentam temperantia.
ib. p.65. Patris temperantia optima libero-
rum eſt inſtitutio.
pbid. Temperantia, quae iucunda ſunt,
auget, & voluptatem maiorem facit.
ib. p. 82. Diurni ſomni corporis turbationem,
aut animae moerorem, aut pigritiam,
aut imperitiam produnt.
ib. Coitus breuis eſt apoplexia, ex homi-

ſerm. VIl. ne enim homo proſilit.

p. 88. ['ortitudo diſpendia minuit.]
ib. adde Vortis eſt, non qui hoſtes ſuperat

Erm. VI. modo, ſed & voluptatibus ſuperior
.78. qui exiſtit. Sunttamen, qui ciuitati-
XVII. p. bus imperent quidam, feminis tamen
157. Pareant. S
Grm.VII. Iuſtitiae laus & gloria mentis fiducia
b. 88. eſt, & animi bonus ſtatus: ininsſtitiae
autem fuga calamitatis eſt terminus.
ſerm. Ilk„. Bonum eſt, iniuriam non tantum
b. 104. non facere, ſed facere ne velle qui-

dem.

[Soli Deo chari ſunt, iniurias qui

oderunt.]
ſerm. E. Diuitiue, malis acquiſitae artibus,
P. 130. jnfamiam augent.
ib.P. 131. LImproba lucra ſunt jactura virtu-

b. 132 tIS.
Sypes mali lucri iacturae initium
i eſt.
de [Nimia pecuniarum pro liberis coa-

ceruatio, eſt auaritiae praetextus, Pro-
prium ingenium detegens.
Cupiditas plurium praeſentium ia-
turam facit, vt Aeſopicae illius ca-
nis.] .

ſerm. Kll Vera ſunt dicenda, vbi id prae-
p. 114. ſtat.
. o. Melius eſt domeſtica vitia culpare,

quam aliena.

ibp. 447. Libertas in dicendo ingemuitati pro-

DE DIIS ITEMOVE ETIHICOA.

91
pria eſt: ſed occaſionis diuerſitas peri-
culum habet.
Recte facta colaudare honeſtum eſt, ſerm.
mala vero laudibus euehere, adulterini XIV. p.
animi, ac impoſtoris eſt. 149.
[Qui parci praeter modum ſunt, in-
ſtar apicularum operantur, tanquam
perpetuo victuri.
Parcorumfilii, indocti qui ſint, per-
inde ac agyrtae, ſuper nudos gladios
ſaltu ſe coniicientes, ſi vno defecerint,
neque locum, quo pedibus niti debe-
bant, tetigerint, male diſpereunt.
Difficile vero eſt, vno non excidere, at
ſolum veſtigii pedis ſpatium eis relin-
quitur. Sic vero & iſti, ſi apaterno
exemplo parcitatis deſciuerint, perire
ſolent.
Parſimonia & éſuries bona ſunt, at
impenſa etiam quandoque eſt bona;
eſt ergo viri prudentis, probe diſcer-
nere.]
Bene compoſito eſt animo, qui dere-
bus abſentibus non iriſtatur, laetatur
autem praeſentibus.
Dulcium, quae rariſſima ſunt, maxi-ib. P. 159.
me delectant. U
Si quis modum exceſſerit, ei jucunda ib-
maxime moleſtiſſima euadent.
Proſanitate vota Diis faciunt mor- rm.

ſ. XvVI.
p. 155.

ib.

ib.

ſ. XVII.
P. 15 I.

tales, penes ſeipſos eam eſſe ignari; at 165.
ipſi, luxu ſuo illi aduerſantes, libidini-
bus ſuis male eam amittunt.
10.

Qui ventris voluptates ſequuntur,
edendo, potando, Veneris illecebris
tempus fallentes, breue omnino dele-
ctationis tempus habent, id nempe tan-
tum, quo edunt ac bibunt, curae vero
multae ſequuntur. Semper etenim ea-
rundem rerum deſiderio torquentur,
& cum, quae appetunt, ſunt conſecu-
ti, confeſtim tranſit voluptas, quippe
quae nihil in ſe boni, praeter momenta-
neam habeat delectationem, vt mox
rurſus isdem eos indigere neceſſe ſit.
Iracundiam

912
ſerm. XT 5˙' Iracundiam impugnare difficile eſt:
P. 174. Viri autem eſt, ratione praediti, vince-
reipſam.
C XXII. In infamiam deſinit, qui cum ſupe-
x. 188. riore contendit.
ſerm. Iuramenta, neceſſitate adacti quae
xXxXIIX. praeſtitere, non ſeruant homines im-
P. 196. Probi periculo ſuperato.
ib. XXIX. Voluntarii labores inuoluntario-
p. 201. rumpatientiam reddunt faciliorem.
ib. Labor continuus conſuetudine fit
ſeipſo leuior.]
Plures exercitatione, quam natura,
boni euadunt.
[Perpetua cunctatio imper fectas red-
dit actiones.]
Omnes labores otio exiſtunt iucun-
diores, quando illa conſequuntur,
quorum gratia laborant mortales, vel
conſecatos ſe ſciunt. Fruſtrationi ve-
ro, cum ſpei non reſpondet euentus,
vnum eſt remedium, ſi omnia reliqua
non minus aerumnoſa ſint, & laborioſa.
ſerm. Malum, etiamſi ſolus fueris, neque
XXXII. feceris, neque dixeris: Teque ipfum
p·212. magis, quam alios, diſce reuereri.
XxXVI. Auaritia quaedam eſt, ſolum loqui
p. 218. velle, neque alios audire.
XXXVI. Bonum aut eſſe, aut ſimulare opor-

ib.
ib.

p. 206.

p 220. tet.
ib. Quibus bene compoſiti ſunt mores,
illis tota etiam vita bene conſtituta eſt.
ſ. xxxvVIII Malos reprehendentes vir bonus
p. 224. non curat.
ib. nuidus ſeipſum tanquam hoſtem
offendit.]
ib. Leges non prohibuiſſent quemuis

pro ſuo arbitrio viuere; niſi vnus ad in-
luriam inferendam alteri, eſſet, procli-
vis. Etenim inuidia ſeditionis parit
initium.
ſerm. X. Peregrinatio vitae frugalitatem do-
P. 231. cet: offa quippe, & in gramine lectus,
Pnis ac laboris dulciſſuna ſunt reme-
ia.

PARS X. DEMOCRIIVS CAP. A.

Sapient; quaeuis terra patet: animae ib.
namque fortis vniuerſus mundus pa-
tria eſt. L

Lexhominum vitam iubet demereri ſerm.

beneficiis: id autem praeſtare poteſt, ſi XUIIt. p.

ipſi ea ſuſcipere voluerint: obedienti- 242

bus enim vim & virtutem ſuam decla-
rat. .
Seditio inteſtina vtrique parti nocet:

nam & victoribus, & victis eadem per- .

nicies incumbit. .
Concordia cum alias magna facinora, ib.
tum a ciuitatibus bella confici poſſunt:

ſecus, hautquaquam:
Imprudentibus regi magis, quam re- I. XL-IV.
gere prodeſt. P. 278.

Iuſtitiae eſt, ea facere, quae fieri o- ib.
portet: iniuſtitiae autem, facienda non
facere, & declinare.

Deanimalium caede ſic ſe res habet: ib.

Ea, quae nocent, vel nocere poſſint,

qui occiderit, pro innocente habendus
eſt, imo occidi ea praeſtat, quam non
occidi.
Interficienda ſunt omnia, quae prae- ib. p. 279.
ter ius & fas nocent: taliaque qui occi-
derit, eum toto mundo priuilegiis ſtu-
dii fui, iuſtitiaeque, & fortitudinis, ac
poſſeſſionis, frui decet.
Vt de ſeris & ſerpentibus nobis ini-
micis ſcriptum eſt, ſic etiam aduerſus
homines faciendum mihi videtur: nem-
pe, vt hoſtis vbiuis gentium ſecundum
patrias leges occidatur, ſi nulla lex obſit.
Aliquando enim lex prohibet, & ſua
quibusque ſacra, foedera & iuramenta
ſunt.
Furem qui occiderit vel ipſe, vel in- ib.
terficere iuſſerit, pro innocente ha-
bendus eſt. . . XxLV.
Graue eſt a deteriore regi. p. 304.
Iniuriam patientes, pro virili funt ſerm.
defendendi, & minime negligendi. Hoc XLVl.p.
enim iuſtum, & bonum eſt, confrarium 30.
vero iniuſtum, & malum.

ib.

Damnandi

1

10.

² Fermn. à

Domnni
igiddn
jepoena ce
leneretbie
Crtiilin
elle,ell

habet, guil
b. Nemug
Jram t,
ſinemo,
Teipfum
nimotuo!
ſurdumm .

“ p. Homu

magsͤſun
eſt. Kie,
mendari!
Dem im
redlt. I
non vtn
faciat.
b. ſieri
One, vt
mittant

Crel.]
8.XLVI. npe

5. 323. Maor
§.XLIIX. Der
5,326. neuole

EbI. Aud

finn ſ
. M. Kr.
. W ind
5LxII in
5.303. T,
IXI e
1 4377.
5 derm 1*
IXNI. Ale
4. Orn
ib. .
s
derm.
LXXVI. 4

Ntet: animaa H . . .
muugz⸗ „. Damnandi, non abſoluendi ſunt, qui
Pa⸗

aliquid dignum exilio, aut vinculis, alla-
vepoena committunt. Si quis vero
temere abſoluerit, lucri aut voluptatis
gratia, iniuſte facit, & iniuſtitiam ei cor-

det demeteri an.
Alepoteſt, ſt NUIl,

ſlaian⸗ di eſſe, eſt neceſſarium.
fum dch. wv. Iuſtitiae & virtutis maximam partem
habet, qui honorat honore dignos.
Dart pocet „, b. Ne magis alios homines reuereare,
Sedenòe. quam teipfum: neque magis delinquas,
.— ſi nemo, quam ſi omnes ſint reſcituri.
na fcinorn, 5I Feipfſum maxime reuerere, & hanc a-
icipoflunt. nimo tuo legem conſtitue, vt nihil ab-
furdum committat.
un N.A Ww.. Homines male, quam benefactorum,
magis ſunt memores: atque ita fieri fas
Gune fenio. eeſt. Sic, qui depoſitum reddit, com-
ciendhnon — mendari haut meretur, at reprehenſio-
2 nem imo poenam meretur, qui non
ſeres hibet: 5. reddit. Idem in Principe obtinet, qui,
ere pofſiuutt,; 1 non vt male faciat, eligitur, ſed vt bene
te ubendd . . faciat. .
uam un ib. Fieri nequit ea, qua ſumus conditi-
one, vt principes iniuſtitiam non com-
neprie bn) D mittant, licet optimi quoque fuerint:
encer &rel.] .
nlegis. 8. LVI. Imperare natura proprium eſt prae-
ludes, . E. 3 3. ſtantiori.

S. XLlIX. LMetus adulationem parit, non be-
nobis ini- de P. 326. neuolentiam. 1 ..
naderis e. Serm. 4. Audacia principium eſt actionis, at
b. 355. fini fortuna dominatur.

detur nem- .- . ”MU
mſecundum §. LXII. Seruis, vt partibus corporis, alio ad
robli p. 385. aliud vtere.
ulalexobli. e . .
de L I. Amatorium crimen ipſa, quae ama-
8p. 393. tur, diluit. –
iuramnenta i
1: Serm. Mulier multo, quam vir, promtior
ze elin⸗ i LXXIII. eſt ad aſtutias & malignitatem.
HH k. 31 Sermo parcus ornat mulierem- ne-
nocente ILIXXIV. due tamen ininus veſtitus quoque ei
R . 8
, Ee. 441. Ornamento eſſe parcitas.
. ar ib. Parere mulieri, extremum eſt dede-
iiiſne, cus viro. .
Sgendikoe der [Periculo plena liberorum eſt ,du-
cobrtrian r. catio: bene enim ſi res cedat, multum

. .

Demæ⁴.‧⁷. ⁊ „

rFTICA EIS. 913

ſolicitudinis affert, & curarum, ſi male,
alium dolorem ſummum trahit.]
Non probo liberorum propagatio-b. 452².
nem: multa enim & magna in eorum
poſſeſſione diſcrimina animaduerto, &
moleſtias plurimas, iucunda vero pau-
Ca, tenuia, exilia. H
Viro locupleti, mea quidem ſenten- ib.
tia, conſultum fuerit, amici alicuius fili-
um ſibi adoptare, talem quippe habitu-
ro, qualem deſiderauerit: licet quippe
eligere pro arbitrio, & talem, qui ido-
neus, maximeque ſimilis ſibi videatur.
Vides, quantum interſit. Adoptanti fi-
lium ex pluribus & optimis eligere da-
tur, & cuius ingenio maxime delecte-
tur. Gignenti autem multa pericula

imminent, cum talem, qualis natus e-

rit, habere neceſſe ſit.
Neceſſaria hominibus liberorum vi- 'bid-
detur procreatio, naturae inſtinctu, pa-
riter & antiquiſſima inſtitutione, vtin

brutis etiam animalibus eſt manife-

ſtum. Omnia enim, naturae ſecuta du-
Ctum, ſobolem ſibi parant, quamuis
nullam inde ſperare detur vtilitatem.

Nempe non ſine labore foetum educat,

&nutrit, prout poteſt vnumquoduis,
& in minimis quoque eius curam gerit,
& dolet, ſi quid patiatur. Et talis omni-
um animatorum eſt indoles hominum
vero omnium maxime, quippe quifru
. . LXXXVI.
ctum etiam ex prole percipere poſſint. 404.
Pecudum praeſtantia in bono corpo-b Serm.
ris habitu, hominum in morum probita-XClI. p.
te, eſt poſitaa 506.

. . c Serm.
Quemadmodum in vlceribus peſſi- cIV.

ma gangraena eſt, ita in morbhis animi p. 513
auaritia, quae ſatiari non poſſit.? * Stanl.

5 yr. „ „Vertebat:
Pecuniarum vſüus cum prudentia ad gai ſtulre

liberalitatem exercendam eſt Vtilis „& pecuniis
populum adiuuandum: publica vero vtiturzis,

à Serm.

ſtultitia publica eſt largitio . vt ommi⸗
4 5 . vm illae
Pecunias comparare malum non eſt, nt prae-

ZZZ 22 multo da eſſicit.

9¹4
ib. multo peſſimum autem eſt iniuſte id
facere. 3
ſerm.

oevI. - Paupertas & diuitiae indigentiae &
F. 521. ſaturitatis nomina ſunt: quamobrem
neque diues dicendus eſt, qui indiget,
neque, qui non indiget, pauper.

ib, Si multa deſideres, phurima etiam ti-
bi pauca videbuntur.
ib. Pauca appetere, facit, vt diuitiis pau-
peries aequipolleat.
.XCVIII.

Quaerentibus bona non obtingunt,
P. 5333. mala etiam non quaeſita.
ib. [Homines propter conſeientiam vi-
tae male transackae, perpetuis pertur-
bationibus, terroribusque exagitan-
tur, mendacia interea de terroribus
poſt mortem fingentes
. Vitam bumanam imbecillam, ac
ib.p 534. temporaneam eſſe, eſt agnoſcendum,
imo multis aduerſis, atque perplexis ne-
gotiis eſſe implicitam Ivt ei mediocrita-
tererum poſſidendarum conſulatur, &
a neceſſariis menſuram miſeria acci-

piat.
ſerm. Cll! Rortunatus eſt, qui, exigua poſſidens,

P. 352. hilaris viuit: infortunatus, qui inter
magnas opes triſtatur.
Tranquillusqui eſſe cupit, eum mul-
ta vel priuatim, vel publice agere non
oportet, neque ſuſcipere quidquam,
ſuas quod ſuperet vires; ita vero ſui
gerere curam, vt omnem, qui ſeſe ob-
tulerit, fortunae exceſſum declinet, ne-
que plura admittat, quam quibus feren-
dis par valeat eſſe. Praeſtat enim, vt
nobis conueniant ea, quibus fruimur,
quam abundantia eorum.
Grauior publica eſt quam priuata ca-
lamitas, nullam enim illa fubſidii ſpem
559. relinquit.
ſ. CxI. p. Opes ſapientum poteſt impleri, at im-
58R1. poſſibilis Rulti ſpes eſt.
ib. Inſipientium ſpes praeter rationem
ſunt.
.. cu. Quibus gaudio ſunt proximorum in-
p. 582.

ib. p. 553.

ſerm,
ECIV. p.

PARS X. PROTYAGORAS CAP. I. II.

Jortunia, illi fortunae caſus omnibus
communes eſſe, non intelligunt, quod-
que ipſis proprium dicatum non fit
gaudium.

Robur & forma corporis bona funt; a ſerm.

ſenectutis autem flos eſt temperantia CXVI. p.
atque prudentia. 2 566. L
Senex & ipſe iuuenis olim extitit: an « erm
iuuenis vero ſenex futurus ſit, incertum cxvI.

eſt. Bonum itaque, conſummatum p. 592.
ſerm.

quod eſt, futuro
rendum. b
denium omnimoda eſt imperfectio,
omnia habet, omnibus indiget.“ IX, 37.
Homines quidam, naturae mortalis? Ma-
ignorantes iſſolutionem, ſibi vero vitae enenus
infeliciter actae conſcii, omne quod vi- male plo
vunt tempus, miſere turbantur, & me- libri ac-
tuunt, multa ſibi falſo poſt mortem e-cepit, ve-

CXXI.
p. 603.

omnino eſt praefe-

ventura fingentes. rum quid
Democriti quoque ſententia fuite: res ſit,
. patet ex

Adionir imago eſt ſermot. Plutar-
Expublicis ofictis & principum gra- cho de e-
tia multa ſuccreſcere ornamenta ſtatu- ducatio-
ebat, quae gratiam & decus huic vitae ne liber.
concilient.
. . . p. 9. F.
Dicebat item naturam in profundo g piut.
veritatem penitus abſtruſiſſe. non poſ-
Sine ſurore quenquam Poetam ma- ſe ſuau.

gnum eſſe poſſe, negabat.i viui, p.
il 1 4s Ii .: 1100. B.
Moralibus eius addas licet, quod a Iuli- . Gie .

ano Imperatore de eo relatum eſt *, Da- cad. IV,
rium nempe, vxorem emendatiſſimae 10.
formae acerbiſſime lugentem, cum ver-i id. Di-
bis ſolari non poſſet, ad vitam eam ſe eſ- vir d.

. —. K Epiſt.
ſe reuocaturum pollicitus eſt, ſi ei rei XXKVI.

neceſſaria vellet ſuppeditare. Darius, p. 413.4.
ne vlli rei parceret, hortabatur, quae id
efficere, vt poſſet, inſeruiret. Exiguo
interiecto tempore, omnia ſibi, vno ex-
cepto, ad manum eſſe dixit, quae eo
ſpectarent, id vero ſe comparare qui-
dem non poſſe, at facile id Darium
comparaturum, omni Aſiae qui impe-
ret. Interrogans igitur Darius, adid
it,

.

e Laert.

len.
I 5.

VAIA
ſit, Juod Reg
luscolnpar⸗
clitotolit,
qaos nullus
ümi moerd
ſerbere val
Vtredeat.
Cutn netno
inhuacviun

—

DNNA

R0T.
monis
ruS
iumfuiſle
3 Eun buil
rstradich
ckiti fauon

. vNeltapu,

3 gritin in
Onerumm e
Proximof
dumcaud
breui er
forte De

S cilis ho⸗
ODophine

Cell
incd
dente
Tun,

Laett, .
1 Phn
Tu
duoge
Mg e

l omnibis
lgunt, quo⸗ .
kum non ſit

bom ſunt;: n
tenperantincxII

8.
nextitit:n di⸗
1

tbincertum rn RH
huntum ,502,
eſt riefe. ſn.
CXX

), 00.
imperfeckio, 13.

.IN,,
Pve mortälif N.

bierovitze sneu
: Muale ia

iget

nnequodyi.

Tum quid

entin fuite:te
atet er

titalo
nnnn Ame- di

k mortem er cepit ſee.

Hint.

un Nö-chode e

Ulta ſtatu- duceti.

Laert.
IX, 50,

NATATLES OOOAS STVDIOR. DOCTRINAF ET &CRIPL. EIVS. 95

ſit, quod Rege, excepto, nemo poſſit a-
lius comparare? reſponſum a Demo-
crito tulit, ſi triuum hominum nomina,
quos nullus vnquam perturbauerit a-
nimi moeror, ſepulchro defunctae in-
ſcribere valeat, tum fore, ad hanc vitam
vt redeat. Ea re perturbato Dario,
cum nemo inueniatur, cui moeroris
in hac vita nunquam ſit oblata occaſio,

Democritus cita enim ſolebat,) riſu dif-
fundebatur, inquiens: Potesne ergo,

mortalium imprudentiſſime, tanta plo-

rare fiducia, ſolus quaſi ſis ipſe, cui vn-
quam aliquid obtigit afflictionis: cum
inuenire tamen non poſſis, omnes ho-

minum perueſtigando aetates, morta-

lium vllum, cui ſua non ferenda calami-
tas fuerit?

PATRIA EIVS, PARENTES,

PROTAGORAS.
E OCCASIO. EX QVA PHIL OSO.

PHIAE STVDIA PRIMVM AMPLEXVS EST-.

ROTAGORAS Abderita', Arte-
monis filius fuit, vel, vt Apollodo-
rus & Dinon aiunt, Maeandrii: Te-
jum fuiſſe Eupolis memoriae prodidit.
Eum baiulum aliquando fuiſſe, Epicu-
rus tradidit, atque ea occaſione Demo-
criti fauorem meruiſſe. Adoleſcens,

Gell. v, vt eſt apud Gellium, victus quaerendi

que factam, conſiderat, petitque, vt pau-
lulum acquieſcat. Quod vbi Protago-
ras, vti erat petitum, fecit, atque ibi-
dem Democritus aceruum illum, &
quaſi orbem caudicum, breui vinculo
comprehenſum, ratione quadam quaſi
geometrica librari, continerique anim-
aduertit: interrogauit, quis id ligaum

ic inen ben 23. gratia in mercedem miſſus, vecturas ita compoſuiſſet: & quum ille a ſe com-
RNe onerum corpore ſuo factitauit. De poſitum dixiſſet, deſiderauit, vti ſolue-
rokmiok de proximo igitur rure in Abderam oppi- ret, ac denuo in modum eundem collo-
21 en dum caudices ligni plurimos, funiculo earet. At poſtquam ille ſoluit, ac ſimi-
etem ma-ſe ſn breui circumdatos „Portabat. Tum liter compoſuit: tum Democritus ani-
Fini, N. forte Democritus, ciuitatis eiusdem mi aciem, ſolertiamque hominis non
Codrhii-iloe ciuis, homo ante alios virtutis & philo- docti, demiratus, Mi adoleſcens, inquit,
neltt Drat I ſophiae gratia venerandus, cum egre- cum ingenium benefaciendi habeas,
niüme n deretur extra vVrbem, videt eum cum ſunt maiora, melioraque, quae mecum
ei il D. ille genere oneris tam impedito, ac tam facere poſſis: abduxitque eum ſta-
aned inlJ incohibili, facile atque expedite ince- tim, ſecumque habuit, & ſumtum mi-
hennkeel.i dentem: & prope accedit, & vinctu- niſtrauit, & philoſophiam docçuit, &
lar ui ram, poſituramque ligni, ſcite perite- eſſe eum fecit, quantus poſtea fuit.
ee CAP. II.
. ee⸗ DOCTRINAE ET SCRIPTA EIVS.
“*M 4 aert. 1, PRimus dixit, duas eſſe omnium re- Librorum ſuorum aliquem ita eſt id ib.
gii 51. rum rationes, inuicem comrarias, exorſus: Mavrra Yenkà †woο sroy, O- Ariſtot.
hrum quogenere argumentandi & ipſe pri- mnium rerum modus & menſura homo Mes ebh.
iinNe. mus eſt vſus. eſt, earum quidem, quae ſunt, vt ſunt,“
1,22 22 2 quae

ius, qun
ſ

916
quae vero non ſunt, tanquam non ſint.
Laert. Per menſuram vero (uéro) intelligit
deten vr adeo menseics ſit, homhinein moad

tum adu. icy rerum omnium eſſe, entium quidem,
Math. p. .
148. &

Hypo- tum non ſunt. Poſthaec vero peculia-

typ. Pyr- Tia eſſe cuiuis phaenomena, ſiue rerum

rhon. I, apparentias affirmat.
b 3 Materiam in ſtuxu eſſe dixit, ipſa
Empiric. autem aſſidue fluente, adiunctiones pro
Pyrrh. ablationibus fieri, & ſenſus transmuta-
Hyp. I, Tiac variari, & pro aetatibus, & pro aliis
32. corporum conſtitutionibus.
ibid. Dicit etiam, rationes omnium ap-
parentium ſubiectas eſſe in materia:
adeo, vt materia, quantum in ſeipſa,
omnia eſſe poſſit, quae omnibus appa-
rent: homines autem alio tempore a-
lia percipere, prout diuerſe ſe habent.
Eum enim, cuius ſana eſt, & integra
corporis conſtitutio, ex iis, quae in
materia ſunt, illa percipere, quae, inte-
gra & ſana conſtitutione qui ſunt,
percipere poſſunt. Eos autem, quo-
rum ſecus ſe habet conſtitutio, ea per-
cipere, quae apparere hominibus talis
conſtitutionis poſſint Eſtque in aetati-
bus, & in ſomno, aut vigilia, & in v-
naquaque ſpecie habituum eadem ra-
tio. Eſt ergo homo criterium re-
rum, quae ſünt; omnia enim, quae
apparent hominibus, ea funt, quae
vero nemini apparent, ea neque exi-
ſtunt.
Animam ipſiſſimos ſenſus eſſe dice-
bat, vt Platoni quoque relatum, in The-
aeteto, omniaque eſſe vera.
Alium quendam librum ſuum ita
exorſus eſt: De Diis quidem ſtatuere
nequeo, an ſint, necne. Sunt enim plu-
rima, quae id ſcire prohibeant, ſumma
nempe rerum incertitudo, & vitae hu-
manae breuitas. Ob hoc autem prin-
cipium operis, exilio mulétatus abAthe-

Laert.
IX, 51.

ibid.

in quantum ſunt, non entium, in quan-

ſe, vt Plato ait in Euthydemo.

PpARS X PROTAGORAS CAP. II. III.

nienſibus eſt, librique illius in foro cre-
mati ſunt, ſub voce praeconis, a ſingu-
lis, qui illos habebant, inueſtigati.
Primus pro mercedé minas centum ib. 52.
exegit. Ipſeque, aeque ac Prodicus
Ceus, orationes praelegendo quaeſtum
faciebat. ib. 50.
Primus temporis partes diſcrimina-ib. 52.
vit, viresque opportunitatis expofuit,
orationum item certamina inſtituit, &
ſophismata his, qui contentionis ſtu-
dio delectantur, propoſuit, omiſſis re-
bus, in vocibus ludens, & leue illud ac
ſuperficiale & contentioſum diſſeren-
di genus inducens: Vnde de eo di-
ctum Timoni eſt: .
Protagorasmixtus, ſimul & conten-
dere doctus.
Socraticum genus diſputandi primus ib. 53.
abrogauit, Antiſthenisque primus ſub
examen vocauit argumentum, quo de-
monſtrare nititur, contradici non poſ-
Pri-
mus item epichiremata theſibus oppo-
ſuit. .
Orationem primus in quatuor ſpe- ib. 54.
cies diuiſit: precationem, interroga-
tionem, reſponſionem, & praeceptum. A-
lii ſeptem eum ſtatuifle dicunt: Narra-
tionem, interrogationem, reſponko-
nem, praeceptum, enunciationem, pre-
cationem, appellationem, quas par-
tes fundamenta orationis vocauit.
Alcidamas tamen quatuor eum ſpe-
cies feciſſe dicit: affrmationem, ne-
gationem, interrogationem, appella-
tionem. 42
Primum ex libris ſuis librum de DPiis,
cuius initium paulo ante retulimus, re-
citauit Athenis, in Euripidis aedibus,
vel, vt aliis proditum, in aedibus Me-
gaclidae: alii in Lyceo id factum di-
cunt, Archagora, Theodoti filio, di-
ſcipulo eius, librum recitante. Accu-
ſatus a Pythodoro fuit, Polyzeli filio,
qui

. Lae
IX.

,„„,v A
i fuit en
ſes tumen
ſtatur. .
iptä en⸗
ventn Gic
Ara conte
De Ludi.
ſeint
De . 1

De ambin
Devirun

Plarum
,5. CIAEH

ę Rebatur,

Eunipidem
Uum in wi
enltein, no
giſſetannn
murium de
Annus 50)
Piade Vete
5r ſegben i

—

¹ Laen, N
IX, 5. D
tNon
ſe ſot
troco⸗
nullos
tum.
Vixit,
ngnu
ſtis, a
lexand
(Oena
uifie⸗
Viden
dero,

inſorocre.
is, Aſingu.
Ktignti

las centumib. 12

e Prodcus

O qAdeſum

ib, Jo.

dilctinin⸗ id 52.

8 expoſtit,
nſtituit &
Mionis ſtu⸗
Omiſſs re-
ue illud ac
ifleren⸗
de eo l.

G Conten.

rimus ſub⸗
, guo e.
1 n .
mo. N..
us Oppo-

umuur ſe.d .

mernha-
Ntum. A-
:Naorro-
reſone
nem hrt-
uns par-
Vocauit.
ull .
nen, M-
Gpele-

1eDin
mus, 1e-⸗
edibil⸗
bus M-
Qum-
Accu-
Ni flio,
ui

=—

EEEEE

.

772

DOCTRINAE, &CRIL

r4 Fr MoRS EIV§&

9¹7

viit, vel, vt alii perhibent, Me-
trodorum, Chium, qui ne hoc quidem
ſe ſcire dixit, quod nihil ſciret. Me-
trodorus Neſſum, Chium, iuxta non-
nullos audiuit, iuxta alios, Democri-
tum. Anaxarchus cum Alexandro
vixit, & circa Olympiad. CX floruit,
magnus Nicocreontis, Regis Cypri, ho-
ſtis, adeo vsque, vt in conuiuio ab A-
lexandro interrogatus, quid ſibi de
coena iſta videretur, reſponderit: ma-
gnificéa omnia, Regum maxime ‚mihi
videntur, Satrapae vnius caput deſi-
dero, Nicocreontem autem intellige-

qui fuit ex quadringentis. Ariſtote- De conſtitutione Reipublicae.* , :,
les tamen ab Euathlo accuſatüm te- De rebus apud inferos. α
ſtatur. De his, quae non relcté ab hominibis xrazaX
.55. Scripta eius Laertius ſua aetate ſe- geruntur. MW zxsag In-
Auentia dicit extitiſſe: De praæceptis. rerbrat
Ars contentionis. Cauſa de mercéde. H
De Lucta. Contradictionum libri duo. de Zata
D De diſciplinis. (Deente, ſue de naturd) reram in
De Republica. Haec ſcripta eius. Plato Dialo-princi-
De ambitione. gum, à ſe ſcriptum, eius nomine inſi-% e
De virtutibus. gniuit. . 25.Euſeb.
CAP. III. 23
MORS EIVS.
Laert. REarum Philochoro eſt, eo in Si· Te quoque, Protagoram, redeuntem
IX, 55. ciliam nauigante, nauem, qua ve- fertur Athenis
hebatur, peräüſſe, idque confirmare H . „,
Euripidem dicit, in Ixione. Quidam lam vetulum media mortem obiis-
illum in via defeciſſe aiunt, iter faci- Jſe vid.
entem, nonageſinum poſtquam atti- Cecropis vrbs linqui potuit, iu Pak
giſſet annum. Apollodorus ſeptuage- laadir arcor
narium deceſſiſſe ait, poſtquam XI .J
annis Sophiſticam exercuiſlet, Olym- Linqueré, ſed linqui bοo violen-
piade vero floruiſſe LXXIV. Laertii ta nequit. .
56. ſequens in ipſum eſt epigramma:
ANAXARCHVS. kaide⸗
Laert. à½ NANARCGCHVS, Abderita, bat. Rege mortuo, memor iniuriae l, 22. &
IX, 58. Diomenem, Smyrnaeum audi- Nicocreon, Anaxarchum, quem tem- Deo nn,

peſtas inuitum in Cypri littora eiece- 33.
rat, cepit, & in mortarium coniectum, cadde
ferreis piſtillis tundi curauit: eo inte-Tertull.
rea, dolore contemto, identidem ce- Abolog.
lebre illud dictum ingeminante: Tun-a olin II.
de Anaxarchi culeltim, nam Anauxar-— N. I1, 23
chum non tundig. — Linguam igitur Val-Mar.
eius praeſcindi iubente tyranno, mor- znen 3.
ſu eam ipſe praeſcidit, & in eius faciem s de
conſpuit. SD Zenone
Ob animi conſtantiam, & vitae tran- refertur.
quillitatem foriunatus eſt dictus. Ma- vid. vi-
Ximaque erat eius, in reuocandis ad en.
moderationis legem aliis, facultas: ſic quin 3
Z22 272 3 Alexandrum Phin.lc.

918
Alexandrum enim, Deum ſe eſſe exi-
ſtimantem, arguebat, digitum eius
monſtrans, dum ſanguis ex eo dima-
naret, atque, hoc quidem ſanguis eſt
inquiens, non vero
e Verſ.

Me cruor diuis qualis ſolet eſſe
Homeric. beqgtis.
f Ale- Plutarchs ftamen id ipſum Alexan-

xandr. p. drum ad amicos dixiſſe, refert.

PARS X. ANANARCHIyS PARS XI PrEEIO CAP. T I

ret Magorum praedictiones, tanquam
falſas & incertas, ex philoſophia de-.
promtis vſi rationibus quibusdam:
quorum ſequens conſilium, Babylo-
nem exercitum reduxit, vbi & extin-
Ctus eſt.
[Alexandrum conſolans, ob Cliti
caedem animo anxium, an ignoras,
aiebat, Ius & fas loui abzdere, vt,

6sSr. Alio tempore, Anaxarchus cum ipſi 9. vicznig, Rex gat, id Jas, iuſtumque 2 Plut. ad
*alter praebibiſlet, calicem oſtendits, dicens: Putetur ,., Princid
relatum . 3 7. 1 In vitae, quod ſecutus eſt, genus, ita rnab⸗
Alutorch. 1. eus Mortalis ecce mox cadot manu. juſit Timon Sillographus: gna.
1X, [Similiter aegroto Alexandro „ & Hic et Anaxarchi vis illa canina vi- Airian.
727. potione medica vtente: ilicet, in- detur, . Vit. A.
h Verſ. quit, noſtro Deo in cochlearis ſorbitio- Se quocunque dediſſet, eo pertendere vivi.
Dred e Ser .: ſubta. a
Aelian, Alexandro, Babylona appropin- Iæ tamen, vt perhibent, miſere pru- Virt.
V. H. IXx, quanti, diſſuadebant Chaldaei, vrbem dAdLoeonsgue, ſoiensqué mor. p.
37. ne ingrederetur, fatale id ipſi fore af- Vixit: namque voluptates amplexa, 449
firmantes: quibus obſecutus, praete- tupensque . VI ,
rita Babylone Burſiam ſe contulit, quee Natura ( haut poucis ea formidata 7o5.
Vrbs erat trans Euphratem ſita. Po- Zophiſtis) .
ſtea vero ei Anaxarchus, & alii Grae- Retrorſiun ad vitiumrecto de ramite
corum, perſuadebant, vt contemne- agebat. . .
PARS XI.
DE SECTA SCEPTICORVM.
PYRRH O.
CAP. I. =
EIVS PATRIA, PARENTES, AETAS, ET MAGISTRI.
Lii ſectae, non minus, quam tigonus obſeruat: Soror ipſi obſtetrix 66.
. praecedentes, celebratae, Elea fuit, Philiſta appellata. . inn &
lert. originem dedit, euius autor Suidas eum, regnante in Macedonia ed.
“ PYRRHO Eleeus extitit. Ei Philippo, circa Olympiad. CI, fuiſſe
pater, iuxta Dioclem, Pliſtarchus fuit, dicit, tempus, vt credere par eſt, nati
62, obſcurae ſortis homo, qualem ipſum Pyrrhonis, quam florentis, magis re-

quoque initio fuiſſe Pyrrhonem, An-

ſpiciens. Quippe Anaxarchus, quem
magiſtrum

NATA

wagſtrun
Pfuippifiio
tio te ke,
cauſa etlacm
zmle ſegen
et. e. Puit an

br. teſte, inii

4 Hul. mus, Vt 4
up. menn Antig
UIVIS. mann eins
len. Piles feran
6ꝛ. bolatos.

Poſthue

(aert.

61. Phinetnin

liet Vern
Rdr. V derit
Phune exe
uicguun
e quie
Nhil eni
velinhor
Parkerg
ſcllicer .
legem v.
tes, omm
nuap
W.
liee Wo
70. ſoni

“ (hoc

tur: 5
Aiie.
Hlec

Veſtiga
ſiken

laert,

II

I
lig, tunguam
loſoplin de.
. qulbuschumn .
um, Pabylo.

bi Kextin.

, O Clti
n ignirr,
. , der⸗
Were, ,
,ilumgue
lut.l
eſt enils, Päineg,
5 ti d
o Caning Ui-Ainin,
Vit. A
A, ertendre lIV.
dab.

nſere u. Vn.
1e mnor ,.

er npleve, 4, 4
Imal

NNA

Praep.
XIV, 18.

„ VI,.
frmilun „

mi

—

AE.

18TRI.
ſobltetri.
nut
icedonin
l fil
urett nati
mgi ke⸗
usquem
Ngiſkrum

Laert.

NATALES AELAS PTAEFCEPTORES, 5EFOTA VIIAE GENVS 9179

magiſtrum fuit ſectatus, Alexandro,
1X, 58. Philippi filio, coaeuus fuit, &, Laer-
35 tio teſte, Olympiad. CX floruit: quae
cauſa etiam, cur Suidas addiderit, &O&
inde ſequentibus temporibus, eum fuiſ-

Laert, ſe. Fuit autem Pyrrho, Apollodoro

1X, 61. teſte, initio pictor, isque non opti-
ap. Eul. mus, vt Ariſtocli relatum. Dicit ta-
men Antigonus in Elienfi gymnaſio
manu eius delineatos ſeruos, qui lam-
Laert. Pades ferant, inueniri, non male ela-
IX, 62. boratos.

aert. Poſthaec, Apollodoro teſte, Philoſo-

1X, 61. phiae animum adiecit Dicitque Ariſto-

CA P.

cles b, in Democriti primum ſcripta? ap. Euſ.

quaedam eum incidifle. Alexander,
in libro de ſuccſſzonibus“ Dryſonem, cap. La-
Stilponis fillum, eum audiuiſſe ait, ett. I. c.
quem Bryſonem Suidas vocat, & Clino-
machi facit diſcipulum:, Dialectici,
Stilponi coaeui. .
Poſt illud tempus Alexandrum au-
diuit, Metrodori Chii diſcipulum, qui
Abderitam, Metrodorum, habuit prae-
ceptorem.
Poſtremo Anaxarchum audiuit, Ab- Laert. l.c-⸗
deritam, vbique ei adhaerens, ita vt
Gymnoſophiſtas in India cum eo ad-
jerit, cumque Magis congreſſus ſit.

Suid,

II.

SECTA AB EO CONDITA.

Idetur ſecundum Aſcanium, Ab-
deritam, nobiliſſimam philoſo-
phiae excolendae viam iniuiſſe, nibil
quicquam comprehendi poſſe dicens, ne-
que quidquam omnino decernens.
Nihil enim vel honeſtum eſſe dicebat,
vel inhoneſtum, iuſtum vel iniuſtum,
pariterque in reliquis ſtatuebat. Nihil
ſcilicet horum reapſe tale efſe aiebat,
legem vero & conſfuetudinem ſequen-
tes, omnia iſta facere mortales: neque
in quapiam re hoc magis, quam aliud
eſſe.
Hanc Zeteticam appellarunt philo-
ſophiam, quod ſemper in inquirenda,
(hoc enim eſt &rem) veritate verſare-
tur: &ceptica dicta eſt (a cusατρα quod
diſpiceret ſemper, nunquam reperiret.
Ephedica, ab eo, quod ſequitur eam in-
veſtigationem, quod eſt eneve, udicii
Jſuſbenſio. Aporetica, quod de omni-

CAP.

IX, 61.

Laert.
IX, 70.

bus dubitaret, hoc enim eſt aοοοι
Pyrrhonia, a Pyrrhone. Theodoſius
tamen, in &bticis capitulis, dicit, ce-
pticam philoſophiam Pyrrhoniam mini-
me appellari oportere. Si enim in-
tellectus alterius motus ignoti alteri
ſint, certe ſcire non poſſumus, vt a-
nimo affectus fuerit Pyrrho, quod
neſcientes, Pyrrhonii non poſſumus
appellari. Praeterea, neque primus
Pyrrho Scepticiſnum inuenit, nullum-
que dogma amplectendum docuit.
Byrrhoniae igitur philoſophandi viae
ſimilis potius dicendus erat &cepticiſ-
mus. Sic Theodoſius.

Laert,

Altera ex parte Numenius, ille ta- , 69.

men neminem nactus ſuffragantem,
affirmauit, dogmata etiam Pyrrhonem
habuiſſe. Sed ea de re poſthaec plura
addemus.

III.

. VITAE GENVsS.

Laert.

Onſentaneum illi opinioni vitae

genus ſequebatur: nihil declina-

bat, nihil deuitabat, omnibus rebus
recta occurrebat: curribus, ſi oblati
. eſſent,

nen⸗ ipſis domeſticis viſus. Idque eo facie-
. bat, quod Indum audiuiſſet, Anaxar-
cho exprobrantem, neminem, niſi ſe-
ipſum, bonum eſſe quod diceret, prin-
cipum vero interea aulas frequen-
taret.
ibid. Semper eodem vultu & habitu per-
ſeuerabat, neque, ſi inter dicendum
eum audientes deſtituerent, ante de-
ſinebat, quam finem orationis attigiſ-
*nempe ſet, (quamuis adoleſcentiae annis ani-
male hæc Mo fuiſſet commotior.*) Itinera va-
ad ſe- ria ſuſcepit, nunquam quo pergeret
quentia indicans cuipiam, ſibique eos, cum qui-
ekeredar bus verſaretur, ipfe deligebat.
tanl. . . . . .
ibid. Cum in ſcrobem aliquando incidiſ-
ſet Anaxarchus, ille quidem ope non
lata praeteriit. Idque reprehenden-
tibus quibusdam, ipſe Anaxarchus
laudauit, quod nullam in partem im-
pelleretur, neque animo moueretur.
ib. 64. Cum ſecum loqui aliquando depre-
henſus, quid ageret? interrogaretur,
meditor, reſpondit, bonus vt euadam.
In quaeſtionibus a nemine conte-

ibid.

9²⁰
eſſlent, praecipitiis, canibus, & ſimi-

libus, nunquam via decedens, neque

ſenſibus obſequens, amicis interea,
qui eum ſequebantur, Antigono
teſte, ſaluti eius proſpicientibus.
Contra tamen Aeneſidemus teſtatut,
quod, licet de aſſenſu ſuſpendendomul-
ta diſſeruerit, actiones tamen minus
inconſideratas edere fuerit ſolitus.

Solitarius viuere ſolebat, rarius vel

mnebatur, quod modo quodam ſin-
gulari in illis explicandis vteretur, qua
re Nauſiphanem cepit, iuuenem: Di-
cebat autem, affectum quidem ſuum
Pyrrhonium efſle, verba autem fua.
Admiratus etiam Epicurus Pyrrhonis

in diſſerendo facultatem, ſemper eum

de ſeipſo interrogabat. Tanta vero eius
in patria exiſtimatio fuit, vt Pontifex
crearetur, datumque hoc eius honori

neribus permitteretur.

PARS XI. PFRRHO CAP. III. IV.

fuit, vt decretum fieret, quo omni-
bus Philoſophis vacatio a publicis mu-
j Multos hax
buit, qui eius animum, nunquam in

pPartes euntem, imitari cuperent, vnde

Timon de eoin Pythone & Sillis ait:
Miror, qui tandem potuiſti euadere,
LPyrrho, .
Turgentes fruſtra, ſRupidos, vanos-
gue Sophiſtas, 3
Atque impoſturaez fallacis ſoluere
vincla. =
Non fuerit curae ſerutari, Graecia
gquali
Aere cingatur, neque, vbi, aut vnde
omnia conſtent.
& iterum in imaginibus:
Abs te illud miſere optarim cognoſce-
re prrho,
Qui fuerit facilis laetaque vita
tibi.
Solus vt in viuis gereres te numinis
inſtar.
Athenienſes iure ciuitatis eum ho-
noraſſe, autor eſt Diocles, apud Laer-
tium, quod Cotyn Thracium intere-
miſſet. At errorem in eo eſſe, erudi-
tiſſimo Caſaubono eſt obſeruatum, cui
nominum cognatio dedit occaſionem.
Pytho enim, Platonis diſcipulus,
Cotyn extinxit, vt ex Plutarcho ille
docet. .
Pie eum cum ſorore vixiſſe, autor ibid.
eſt Eratoſthenes, ſaepeque in forum
gallinarum pullos, porcellosque, quos —–
venderet, deportaſſe, domique ita in-
differenter vixiſſe, vt ſcrofam quoque
lauaſle dicatur. .

66.

Philiſta autem, ſoror eius, cum ali- Ariſtocl.
quando ſacrificaret, quidam vero ex ap. Eul.

; E: Prae
micis, ea, quibus ad ſacrif 8 Traép.
amicis, ea, ſacrificium opus XIvei

erat, pollicitus, promiſſis non ſtetiſſet, Laert.
ipſe Pyrrho emere ea cogebatur. Quod IxX, 66
ipſum cum ſtomachum ei moueret, &
ab amico propterea reprehenderetur,
quod

a d Laert.

—–

eſſent, negn
quum prolnt
te qvidem e
ſpecimmen e
,iſod. Cuth Can
Eluen. ilet, N, Vt
lce, 1Gegilleti
cile, niebat
re. Cmen.
uilen be
Aduerſum f.
luer. Alunt e
N,67. Cachenta 0
ineiſiones
Eiusq ue a
Dium perh
Cum
ſemper
Philo Ath
ſtatur, tun

ib.

laert.
IX,62.
did.loe.

Ort
atti
Dilcip
uRriſhm
wüſequ
86
furoren
Verucul
oque
gueſtia
Wed
V.
Cus R
Ph

—

did,

4

luert.
II, 19,

A

1- 7„
G1o omni. Vi TAE GENVS ET M0ORS HMIS. 9²¹
publicismn. quod dicta eius factis conſentanea haut tum ſit admiratus, aſſidue in ore ha-
Multos hi eſſent, neque cum indolentia animni, bens iſtud: H
Wnquun n quam profiteretur, conſentirent: cer- Talr quidem genus eſt hominum, qua- Hamer.
Derent nde te quidem eius rei aduerſus mulierem le ſt ſoliorum. . 46.
Sllsit. . . ſpecimen edendum eſſe negauit. Probaſſe item, quod muſcis & aui-
i udee Ariſtoch. Cum canis, inuadens eum, terru- bus homines comparet, & ſaepe hoſce
Alaert, iſſet, &, vt poſt arborem ſe reciperet, verſus eius repetiiſſe:
iur, an. cc. adegiſſet; a praeſentibus deriſus, diſßſ- Sed moriaris, amice, & tu, ſiſpiria Id. 1l. 8:.
cile, aiebat, ſt, bominem penitus éxlte- fruſtra. . v. 106.
rir ſle, re. Contendendum tamen Aℳ, primum HMortuus & Patroclus, gui te ſupe-
quidem agendo, quantum keri poteſt, rabat abunde.
ni, Gom acduerſum res, tum poſtea ratiocinando. Et alia omnia, quibus inconſtantiam,
d Raert. Aiunt eum vlceri cuidam ſuo medi- vanitatem, & imprudentiam homi-
i Cut nd I., 67. camenta corrodentia ‚ & ſectiones, & num perſtringeret. W
1 Ne inciſiones, ac vſtiones, adhibuiſſe. Poſidonius de illo refert, naui ali- db.
D Eiusque animi robori Timonteſtimo- quando vectum, dum ingruens tem-
inaunhle nium Perhiber. R peſtas anxios omnes teneret, bono a-
666 ib. Cum magna honoris praefatione nimo fuiſſe, monſtratoque ſociis por-
naue mr. ſemper Democriti eum meminiſſe, cello, in naui comedente, dixiſſe: .
44 H Philo Athenienſis, diſcipulus eius, te-. Tali animi tranquillitate Japientem
S” ſtatur, tum etiam Homeri, quem mul- eſſe oportere.
,mics . CAP. IV.
eum o. 66 . . MORS EIVS. H
ud Laer. . ere. AOrtuus eſt, cum annos fere X cum ipſo colloquebatur*, vnde Ti- „LPerti
tere. Lib. 102. attigiſſet“, nullo ſcripto relicto? mon de illo: 3 rNer-
M Diſcipulorum eius nonnullorum il- Aut meditantem, atque a ſtrepitu,5 dieNé-
tuatuncli . luſtriſſima fama fuit. Praecipui ſunt, urbaque remotum, Yere
Ccatnem. . qui ſequuntur: . Litibus hautſtolide addicdtum, JFamae-uocne.
Biiplns, ib. 68. Eurylochus, de quo relatum eſt, ita que, Philonem. tem aif.
tarcho Ule furore aliquando exarſiſſe, vt ſumto Hecataeus, Abderita. putasat.
veru cum carnibus, coquum in forum Timon, Phliaſius, Sillorum ſcriptor.
le,intor e vsque perſequeretur. Elide item Naußiphanes, Teius, quem audi-
in orm quaeſtionibus eruditorum fatigatum, vit Epicurus ſecundum nonnullos.
glequos . abiecto pallio, Alpheum tranaſſe fluu- Hiomnes a magiſtro ſuo Pyrrhonii
icneinin. vium. Magnus is Sophiſtarum inimi- dicti ſunt: Aporetici, & Sepeici, &
ntogte “ cus fuit, vt Timon teſtatus eſt. Ephectici, & Zetetici, a philoſophandi
4 ibid. Philo, Athenienſis, qui ſaepe ſe- genere.
cinmobs , CA P. I.
nſeilleei VITA EIVS
Uod H . „—— .
ri Laert. Pollonides Nicaeus in primo com- berio Caeſari dedicauit, patrem TL
ndereun IX, 109. mentariorum in Sillos, quos Ti- MO NIS fuiſſe dicit Timarchum,
8 Aaa aaa Phliaſium,

N

b. 110.

112.

113.

9²²
Phliaſium, iuuenemque Timonem
ſaltationi operam dediſſe. Poſtea vero
animo mutatum, Megaram profectum
efle, Stilponem vt videret, cumque
eo aliquandiu verſatum, in patriam re-
diiſſe, vxoremque duxiſſe. Poſthaec
Elidem profectum eſſe, vt Pyrrhonem
adiret, itineris comite vxore, ex qua,
dum ibi agerent vna, filios ſuſcepit,
quorum maiorem natu Xanthum vo-
catum, in medicis inſtituit, ſucceſſo-
remque inſtituti ſui reliquit.

Illuſtrem eum fuiſſe, Sotion in vn-
decimo teſtatur. Cum neceſſariis ve-
ro deſtitueretur, Helleſpontum peti-
it, & Propontidem, philoſophiamque
Chalcedone profeſſus, maximo in ho-
nore fuit. Inde aucétus facultatibus,
Athenas ſe contulit, ibique ad obitum
vsSque perſeuerauit, niſi quod exigui
temporis iter ad Thebas aliquando ſuſ-
ceperit. Innotuit & Antigono, &

Ptolemaeo Philadelpho, Regibus, vt i-

pſe in Iambicis docet.

Erat autem, Antigono teſte, com-
potationum amator, multumque ſibi
vacationis aàa philoſophicis ſtudiis per-
mittebat, vt ex ipſius Scriptis apparet.
Hortorum ſtudioſus fuit, ac ſolitu-
dinis amans, vt Antigono eſtrelatum.
Vnde eſt, quod Hieronymus de eo di-
xit: ſicut apud Scythas, & qui fugiunt,
& qui perſequuntur, ſagittas mittunt;
ita & apud philoſophos, alii perſequen-
do diſcipulos capiant, alii fugiendo, vt
Timon.
Erat acri ingenio ad percipiendum
& deridendum, ſcribendi cupidiſſi-
mus, in poeticis fabulis & dramatibus
componendis exercitatiſſimus. In
Tragoediäs eius Homerus frequens

PARS XI. 71MON CAP. I. II. II.

erat, & Alexander. Abancillis, cani-
busque turbatus facile cedebat, nihil
vitae tranquillitati anteponens.
Ab Arato interrogatus, quo pacto
Homeri exemplum quam emendatiſſi-
mum ſibi compararet? reſpondit, an-
tiqua ſi conſectetur exemplaria, non
nuper correcta.
Ipſius poemata neglecta apud eum
iacebant, & perturbata, nonnunquam
& corroſa. Adeo vt, cum Zopyrus
rhetor quaedam eius recitaret, ipſe
ex memoria ſuppleuerit, quae deerant:
cum vero ad medium operis peruen-
tum eſſet, magna hiabat lacuna, quam
ex memoria reſtituere non valeret.
Adeo erat in rebus agendis indiffe-
rens, adeo valetudine firma, vt ſtatum
prandii tempus nunquam obſeruaret.
Arceſilaum, in medio aſſentatorum
incedentem, videns: quid hic agis?
dixit, vbi nos liberi ſumus?
In eos, qui ſenſus iuxta cum ratione,
iudicandi principia ſtatuebant, dicere
ſolebat: Conuenit Attagasque & Nu-
menils.
Conſueuerat & iſta ludere: ad eum,
qui cuncta mirabatur, dixit: quid au-
tem non miraris, quod tres cum ſimus,
quatuor habemus ocualos? Erat nempe
ipſe pariter ac diſcipulus eius Dioſco-

pſum vocare ſolebat: illi autem, cui
TJoquebatur, ambo oculi erant. Cum-
que aliquando ab Arceſilao interroga-
retur, cur Thebis Athenas permutaſ-
ſet, vt vos, inquit, qui volatu ſublimia
petitis, videgalhn. Quamuis autem in
Sillis inſultet Arceſilao, in eo tamen
libro, quem inſcripſit Arceſßilai de
coena, maximopere eum commen-
dauit. .

CAP.

ib⸗

ib.

114.

ib.

ib.

. Laert.
rides vnoculus, vnde Oyclopem ſei-xX,

112.

bllz. ſe
at

tum,
„ Auins
Tinore das &l
Laert. Pien
U, 110, & fray
uti N
I. & Cina
Oration
VIN mi
l
inquib
pertri

Laen. G
. IX, 109. elt

IIj. Dioſto
duid, ſs, 1
1n. , Mhuil
I15. k,
reſh
pobo
ride
uph
Genſi
Won
MN
W
ib. 116. z

ulb. Led
bten., pult
8 6) Arit
d
Tho
Ze
ti⸗
00

lsenn,. CAP.
t, uihil 22ðM?òèͤUxq B
ib. 112. Ortuus eſt, cum annos fere X G
o aco IIattgiſſet, vt Antigono affirma-
ndatiit. tum, & Sotioni Lib. XI. L
i, n⸗ Suid. rie Alius vero 7 imon fuit 4 iaàsι dbeτâαρ
ti, non Luc in humani generis inimicus, de quo Sui-
. Timone das & Lucianus.
deum i. Laert. Poemata noſter ſcripſit, verſusque,
Mnquum IX, 110., & tragoedias, datyrasque omica dra-
Copyris nr. Talg XXX, Tragica LX, Allos, item
t, ihle III. GE Cingedos. Feruntur eius & ſoluta
geerant. oratione ſcripti libri ad viginti verſu-
quum Sillrum eius libri reperiuntur tres,
eret. in quibus Scepticus ipſe, Dogmaticos
indifle. i. perſtringit omnes. Horum primo ſua
tſatum CA P.
Ttorum * a Laen. Qmdi⸗ diſcipuli Timonis Laertio
ie agis⸗ IX, 109. eſſe dicantur Xanthus, filius eius, &
115. Dioſtorides: Suidae ? vero Pyrrho Phlia-
tione, db, 1 auid ſius, Timarchi filius. Menodotus? ta-
Gicere 1b. La- men ſucceſſorem Timonem neminem
Mu- ert IX, habuiſſe, affirmat, deficiente illa ſcho-
IIS. la, donec Ptolemaeus Cyrenaeus eam
deum, d, reſtitueret, cuius auditores, iuxta Hip-
i1 o- pobotum & Sotionem, fuere Dioſco-
Fnu, rides, Cyprius, Nicolochus, Rhodius,
nempe PEuphranor, Seleucienſis, Praylus, T rou-
Dioc, denſis, qui obfirmato adeo animo fuit,
6 en, . vt, cum proditionis accuſaretur, poe-
a, di nam iniquam ſubire, quam coram ci-
* vibus cauſam agere maluerit.
Gtor m. rio Euphranorem Eubulus audiuit, Ale-
nct 15 10. xandrinus, eum Ptolemaeus, hunc bar-
“RV pedon, & Heraclides. Heraclidis diſci-
ime kuleb. , .
. Praep. 1. Pulus Aeneſidemus Gnoſſius fuit, (qui,
ten n L. p.763. Ariſtocle autore, Alexandriae floruit)
S ſcripſitque VIII Diſputationum Pyr-
i rhoniarum libros. .
mnen. Eum Zeuxippus audiuit Polites, hunc
Zeuxis, cognomine ganérse, hunc An-
tiochus Laodicenus ex Lyco: Hunc Ni-
. . comedienſis Menodotus, qui medici-
COA

VIIA. MORS, SCXſ A sCHοτ⅞uüLi ”*‿ E S*υnι+ lö. 923

II.

MORS ET SCRIPTA EIVS.

perſona loquitur, continua ſerie. e-
cundus & tertius forma Dialogi ſunt
exarati. Nenophani Colophonio quae-
ſtiones de rebus omnibus proponit,
qui omnibus reſpondet. In ſecundo
de antiquitatibus agit, in tertio, de re-
centioribus philoſophis, vnde Epilo-
gus ille a quibusdam vocatur. Primus
liber eadem omnia continet, quae po-
ſteriores duo, alia tantummodo pro-
ponendi eſt ratio, cum vnam perſo-
nam tantum, poema illud loquentem
inducat. Eius initium iſtud:
Nunc mihi adeſte, omnes, gens impor-
tuna, sophiſtae.
III.

DE SCHOLAE SVCCESSIONE.

nam empiricam ſectabatur, & Theodat,
Laodicenus. Menodoti diſcipulus He-
rodotus, Larſenſis, fuit, Ariei filius: He-
rodotum vus Empiricus audiuit, cu-
ius decem extant de Sceptica philoſo-
phia libri, vna cum aliis ſcriptis excel-
lentiſſimis.
Sextum hunc, Sextum illum Chaero-
nenſem eſſe, prohabile fit, Plutarchi Suid.
nepotem, quem ita honorauit M. Au- Zegr.
relius imperator, vt ipſum in iudiciis
ſuis aſſeſſorem fecerit. Sexti diſcipulus
Saturninus fuit Cythenas, qui & ipſe
Empiricus eſt dictus. Hucusque La-
ertius.
[Reliquos Cynicos ordine alphabetico recenſet
cl. Fabricius Bibl. Gr. L. III. c. 33.
Summam doctrinae Scepticorum ex Sexti Em-
pirici Pyrrhoniis hypotypoſibus, quas integras
in vernaculam linguam tranſtulit, Anglis ſuis
exhibuit Stanleius. Nos in ipſis potius Sexti ſcri-
ptis vel Graece, vel Latine illa legi, quam opus hocce
praeter neceſſitatem eis excreſcere voluimus. Pau-
cae enim Stanleii emendationes, cur poeniteat eius
conſilii, eo minus efficere poterunt, quod dubium
non ſit, in luculenta, quam propediem expectamus,
Sexti editione, a cl. viro I. A. Fabricio accurate eas
eſſe ſub examen reuocandas,]

Aaa aaa2 HISTORIAE

*

PAhRS XII. EFPICVRVS CAP. I. II.

92²4
HISTORIAE PHILOSOPHICAE

PARS XII.

DE
SECTA EPICVREORVM.

CAP. I.
PATRIA, PARENTES, FRATRES EPICVRI.

3 PICVRV.S, patria Samius cre-

E Gaf. ditus nonnullis videtur. Siqui-
2 Lib. X, dem Timon apud Laertium“,
3. vltimum dicit Phyſicorum,

qui e Samo prodierint; & Conſtanti-

b Lib. I.

de them. 20 Pythagoram ex Samo oriundum fa-

cit. Verum cauſafuit, quod pueritiam,
primamque adoleſcentiam exegerit Sa-
mi cum patre & fratribus; in eam ſcili-
cet pater eius agripeta venerat, vt Cice-
cde nat, TOnise verbis dicatur. Parem ob cauſam
. . .
Deor. I, apudstrabonem Lampſacenus habitus
26. eſt; quippe Lampſaci commoratus, &
Strabo familiaritate vſus Virorum ibi princi-
IV. pum. Epicurus igitur patria Atheni-
R8. enſis fuit, vt Laertius“, Suidas , & alii
X, I. innumeri, ſcribunt. Hinc Lucretiussipſi
fSuid. in vs laudes proſecuturus, ſic exorditur:
voce Epi. Primae frugiferory foetus mortalibus
curus. 7.
8Lucret. cr
L. vl. Dididerunt gquondam praeclaro no-
init. mine Athenae,
Et recreauerunt vitam, legesque ro-
garunn, .
Et primae dederunt ſolatia dulcia
vitde, .
Cum genuere virum, tali cum corde
repertum,
Omnia veridico qui quondam ex ore
profudit.
Cum populus vero Athenien ſſis tri-
bubus diſtinctus, effuſus eſſet per 122
Qdlyuve, ſeu affinia oppida, a Theſeo vs-
que facta municipia; Epicurus natus
eſt Gargetti, quod oppidum fuit, vt

n lexicis, Phauorinus, & Heſychius habent, ex

nus Porphyrogenneta b illum perinde,

tribu Aegeide; vbi nimirum Theſeus,
ex Plutarcho, Pallantidas, Aegeo ſi- in The-
bique inſidiantes, oppreſſerat; & vbi ſeo. p.64.
Euryſtheus, vt a Stephano“ narra- de vib
tur, fuerat conſepultus. Ea de cauſa . Tæg.
Jnnα Pagyuyrrieg a Laertiob dicitur, a rr.
Statio Gurgetticus autor, a Cicerone,Laert.
Aeliano, & aliis“, ſimplici adiuncto, . 1.
Gargettius. Syiu⸗l.
Ceterum ſcribit Laertius, ex Metro- Garm. II.
doro, in libro de Nobilitate, Epicurum v. 112. &
fuiſſe pass r8& rονSiXaααπâνν, ex genere Sylu. I.
Philaidarum. Conſtat vero Philai- n.
. . . .v. 94.
das denominatos a Philaeo, altero illo à Aelian.

Aiacis filio, qui habitauit in Melite, Var. Hift.

& cuius meminit Plutarchus , adiici-V, 13.
ens, Piſiſtratum quoque ex Philaidis Stob.
extitiſſe. Ex hoc itaque genere, E- zerm. X.
picuri pater, apud Laertium s, & alios, Ex.
fuit Neocles, mater vero Chaereſtra-fin Solo-
ta. Et frequenter quidem citatur, ne. p. 83.
Graecanico more, Epicurus Neoclis; D.
interdum tamen Neoclides ſimpliciter in an-
appellatur; vt cum a Menandro 'Ccon-thol. L.
fertur cum Themiſtocle, cuius etiam II. E. v.
patri fuit Neoclis nomen. Praetereo, Epigr3.
Epicuri patrem fuiſſe, ex Strabone AW.
vnum ex duobus ciuium millibus, quos b. 589.
Athenienſes Xρονν+ in Samum mi-
ſerunt, cum iam ante Pericle, & So-
phocle miſſis, rebellantes Samios ob-
ſidione graui afflixiſſent. Omitto, fuiſ-
ſe & ludi magiſtrum, quod praeter
Strabonem notat Cicero, dum ſuggil- L I de
lare quaſi pergens: d cum agellus, nat. De-
inquit, eum non ſutis aleret, vt opinor, or.. 26.
ludi magiſter fuit.
Fratres

541
zn voc. Erntes
l
e t aertins
Laert. e aen⸗
he
Lauvii re glhob
ſe. pi. Oenliu ,

nodl erentim

Lib. de. . 4
eca⸗
amor. Litls, 1.

ftat, p⸗ ſtupore chs
467, D. ſeſ Amim
Hosomnes
iſle, vel ex
lcet; Ccum
VtVuenti

JAruse
te Lae
nicin Olyn⸗
meniis Gan
l. mrr. N blimio,
,2. Heckomb.
huinsanni
fiodi Iuli
Pümuonn
COANN
Hecatom
in prind
LXXIII,
übpoch
QWniun
Drmeyin
hendm
rizomte
Motuu

4

lib de

dlelll,
no, ſu
ſom) 3
lundarii
tun de
Cehtn
eſle Pra
quiden
fuit c0.

die Nat,
I.

CAE

A
Rlleku
Aeged ſrrn e⸗
erit; K vbi *

n narta- Eend
Eadeculn, ue⸗

dieirut, õ
4Cicerone, laen.
iadiuncho, d⸗
Itatius
erlend ul
Epicurumw nz
,exgenere Iln l
ero Philr n.
, Aero ilo⸗ laic.
in Melte, ar Hi,
81, Müci- Vn.

r Lier.
CMuereſtra-in del.
citatur, e . 6
Meoclit; gle.
ſumplicterz n z.

cuinsetinn ll,n

2

Prettleh
Strabone, 19.
libns, qucs
amum II.
ice, 8 do
mmnios 0.
gine fil
d prrtr
Mmigglr li⸗
, elut, nat he⸗
,/ ohinor, n

Pattes

ean.
Gdro “CON. hol.

n voc.

Epicur.
l. c.

Laert.l. c.

Plut mon
poſie
ſuau. viui

ſec. Epic.

p. 1089. F.

Lib. de
amor.
frat. p.
487. D.

X, 4.

7

L. xxxV.
Cc. 2.

Lib. de

die Nat.
C. I.

PATRIA, PARENTFS FRATRES ET TEMPVS NATALE.

Fratres Epicuri duos ſolum Suidas
memorat, Neoclem, & Chaeredemum:
at Laertius tertium addit ex Philodemo
Epicureo, Ariſtobulum ſcilicet, quem
Pfutarchus videtur interdum nomina-
re Agathobulum. Qua cura, ac bene-
volentia Epicurus fuerit ipſorum re-
verentiam ſimul, & affectum prome-
ritus, declarat eximie Plutarchus, dum
ſtupore dignum iudicat, quomodo il-
je ſic animarit, iſti affecti ſic fuerint.

Hos omnes ante Epicurum diem obi-

ifſe, vel ex ipſius teſtamento intelligi
licet; cum neque illis, neque de illis,

25
celebrari ſolum praecipiat fratrum di-
em menſe Poſidaeone. Et quamuis de
Chaeredemo nihil certius conſtet, de
Ariſtobulo tamen liquet clarius, ex eo,
quod Plutarchus ſcribit, Epicurum to- Lib. non
tui fuiſſe in Metrodoro, Polyaeno, A- ode
riſtobulo, tum aegrotantibus, curan- ſec. Epic.
dis, tum deflendis mortuis. De Neocde
autem apertiſſime ex eodemblut archo, ibid. p.
dum memorat, Epicurum voluptate 1097. E.
quadam, lacrymis permiſta, diffuſum,
ex recordatione verborum extremo-
rum Neoclis. Vtilli grauibus morbisaf-
flicti interierint, a Plutarcho, & Suida ibi. p.

vt viuentibus, quicquam mandet; ſed cai ſuperque exaggeratur. oer.
TEMPVS NATALE.

NAus eſt autem Epicurus, referen-
te Laertio, ex Apollodoro in Chro-
nicis, Olymp. CIXanno III, ſeptima die
menſis Gamelionis; quo quidem natali,
ex Plinio, fuit Luna XX. Porro, cum
Hecatombaeon (primus nempe menſis)
huius anni, incidat in aeſtatem anni pe-
riodi Iulianae, qua iam Chronogra-
phi vtuntur, MMM M CCC LXXII,
conſtar Gamelionem eiusdem ab
Hecatombaeone ſeptimum, incidere
in principium anni MMMM CCC
LXXIII, qui iniuit ante vulgarem Chri-
ſti Epochen annis completis CCCXIAI.
Quoniam verolanuario menſe, in quem
principium Gamelionis cadere depre-
henditur, nouilunium contigitin Ho-
rizonte Attico, ex Tabulis coeleſtium
motuum, die IV mane, (ſeu, ſi mauis
die III, iuxta Atticos, qui, ex Cenſori-
no, ſupputabant dies ab occaſu in occa-
ſum) ideo, cum luna XX coincidat diei
Ianuarii XXIII, ſequetur, Epicurum na-

tum die lanuarii XXIII. nempe, ſi pone

Caeſaris tempus eandem anni formam

eſſe productam, finxerimus. Atque id
quidem vetere ſtylo, iuxta quem etiam

biſſextilis anni dominicalium B, A, vnde
& dies lanuarii vigeſimus tertius eſſe
debuit dies Solis, ſeu Dominicus. At, ſi ad
ſtylum Gregorianum, decem diebus
maturiorem, (quod is nobis iam vſui ſit)
componamus negotium, colligemus
Epicurum natum dieFebruarii ſecunda
exiſtente dominica, (itterae nempe do-
minicales fuiſſe debere intelliguntur LE
D.) anno ante Chriſtum, ſeu aeram
Chriſtianam CCCXI Lac proinde ante
huiusa Chriſto anni M DCXXXIV.** quo cal-
Februarium ineuntem, anno completo culum
MDCCCC LXXIV. Praetereunda
heic aliqua non ſunt, nd.
Primo, obſeruare Laertium, quo an- I. c.
no natus eſt Epicurus, Archontem fuiſ-
ſe Soſigenem, huncque ipſum annum
fuiſſe ſeptimum a morte Platonis. Ad-
de & fuiſſe decimum ſextum Alexandri
Macedonis; fuit enim, ex eodem Laer-
tio, proximus ab eo, quo Ariſtoteles
euocatus eſt ad ipſum, natum iam an-
nos quindecim.
Secundo, excuſari vix poſſe erroris
Euſebium, quod florentem Epicurum incChron,
faciat Olympiade CXII, quippe eo tem-

V, 10.

fuit eo anno cyclusSolis V ſeu litterarum pore Epicurus vix pueritiam exegerat,

Aaa aaa3 ſolumque

9²6
ſolumque florere in Lyceo Ariſtoteles
incipiebat, reuerſus puta ex Macedonia,
Olympiade praecedente, vti apud La-
ertium eſt.
Tertio, ferendum non eſſe mendum,
in. voc. quod irrepſit in Suidam, impoſuitque
Hie., interpreti eius, dum Epicurum natum
facit Olympiade LXXIX. Nihil attinet
memorare, quantum hoc repugnet
non ceteris modo hiſtoriis, verum iis
etiam, quae apud Suidam ſequuntur,
vt, dum Epicuri aetatem productam fa-
cit ad tempora vſque Antigoni Gona-
tae. Obſeruo ſolum, cum pro nume-
ro Olympiadum Suidas videatur haut
dubie poſuiſſe , quibus nobis deſi-
ita ex gharetur Olympias CIX. facile oblitte-
cod. Pa- ratam in exemplaribus caudam r& %, vt
riſ. etiam remaneret, quaſio, ſicque exoh, ſignifi-
erſtiin catur Olympias LXXIX.
ſterus. Quarto, nihil eſſe morandum, quod
Chronicon Alexandrinum, Georgius
Syncellus, & alii, platice nimis de tem-
pore, quo Epicurus floruit, loquantur,
ac nihil curandas virorum quorundam,
alioquin celebrium, hallucinationes,
dum Ariſtippum Epicuro poſteriorem
faciunt, & quaedam ſimilia. Notandum
de vit. ſolum, quod B. Hieronymus refert ex

I. c.

Ser . Cicerone pro Gallio: memoratur e-
X nim poeta, Epicurum & Socratem col-

opp. p. IOquentes faciens, quorum aetates, in-

262.

Am Laertius ex Heraclide, in Sotio-
Anis Epitome, refert, colonia ab Athe-
nienſibus in Samum deduéta, Epicu-
rum ibi nutritum ad annum vſque ae-
tatis XVIII, quo Athenas venit, Xe-
nocrate in Academia, Ariſtotele vero
in Chalcide commorantibus. Addit
Lib. XIV. Strabo, partim Sami, partim Tei edu-
p/638. C, catum, pubertatem egiſſe Athenis, cum
Menander Comicus vna adoleſceret.
I.c. Pergit Laertius, vortuo Alexandro,

PARS XII. EPTVRVO OAbP. I. Wr.
quit Cicero, non annis, ſed ſeculis, ſci-

mus eſſe diſtinctas.
Quinto, Epicuri natalem ex Laertio,
Plinioque deſumtum, argumento eſſe
videri, quod alia menſium ciuilium, alia
lunarium principia apud Atticos olim
fuerint. Mirum profecto eſſe videa-
tur, niſi quis putet colligi poſſe, cœpiſſe
menſem, Gamelionem ab ipſo dunta-
xat antecedente plenilunio: cum, ſi
diem Lunae XIV primam diem men-
ſis numeraueris, efſiciatur, vt XX Lu-
na ſeptimae menſis coincidat. Vt ta-
ceam, quod Epicurus viſus ſit tefta-
mento ſuo conſtituere, celebrandum

natalem ſuum in decade prima dierum

menſis Gamelionis, quod ipſorum
nempe vno natus eſſet; ac deinceps et-
iam aliquid ſpecialius de XX Iuna ordi-
narit, quod & ipſa natalis fuiſſet, vt re-
feremus poſtea. Niſi forte audien-
dum putes Anonymum illum, qui E-
picurum natum ſcribit Gamelionis a-
ucι, ſeu die XX, ſed neſcio, an autori-
tate praeponderare Laertio debeat.
In illo certe plurimos errores, eosque
grauiſſimos, vel vnus Meurſius anim-
aduertit. Vt omittam, Gamelionis a-
xada Poſſe fortaſſis intelligi de Luna
XXintra Gamelionem menſem inci-
dente, ex Cicerone infra citando:
tametſi iſta obiter.

CA P. III.
VBI PVERITIAM, ADOLESCENTIAM, IVVENTVTEM, ENEGERIT.

Macedone, & afflictis ſub Perdicca A-
thenienſium rebus, Colophonem ad
patrem tranſüſſe, anno videlicet aeta-
tis circiter XXIII. Scribit aliquandiu
ibi commoratum, & ſubiungit poſtea,
ex Apollodoro, ab anno aetatis circiter
XXXII adannum vſque XXXVII vi-
xiſſe, partim Mitylenae, partim Lam-
pſaci, (quo aliquando cum pergeret,
non ſine diſcrimine nauigauit, vt apudl. c. pag
Plutarchum obſeruatum eſt). Definit 1090. F

22
35
2

l

Nat. De-rumi
or.c,26

lib.l.

Rrom.P. gaſrz
6 Kali
301.5.
loc, ceit.

uy Ilichi

Danlern
nee;
er tius
Anaxio
(ncce
neciob

Hyi 18. FPpiue

WIl

Te
Ar

. pudl.

13. Ppicun

in Hic. Platon-

ib.l. de vcat.

Auditu.
mirifi
1c pre

lib. I.
2du. Ma. Phunn
hem. ptlterl
1,0. micit
Viſſe
&à verl
n
R
1. 1 de n
nat, De- ſ,
or. ?.20, ert

Cel

nonpoſſe r
rerhalle tar

man.vii
ſe. Eyie, Tc
5, oo.
A. Den
X
C
fun

cel

hen. qu

car. 5

ollis ſei.

Alaerti,
hento eſſe
iumn, Ain
tlcosolim
lle vider.
oepile
odunt-
Cu, ſi
em men.
MII.
n.
ſt teſta.
brandum
1 dierurn
iphorum
ncepset⸗
Unzord-
er tre.
Aucdien-
„qui -
lionis .
autori-
Gebeat.
Ne
us animn-
Aionise⸗
je Luns
em incl-
itando:

ENIT.
dicci A-⸗
nem a0
cet deta
guundn,
tpoſten
citclet
WIIN.
m L-
emelet,
Definit
(S

in Epic.

pilt. 18.

1

10GA ADOLRG WVENTVIS, AC PRAFOEPTOR EIVS 927

Suidas, quantum temporis vtrobique
manſerit, annum puta vnum Mityle-
nae, quatuor Lampſaci.
ertius, rediiſſſe Athenas, Archonte
Anaxicrate. Quia vero Anaxicrates
(ſucceſſor ſcilicet Charini, ſub quo Se-
neca obſeruauit, datas ad Polyaenum ab
Epicuro litteras) praefuit Olympiadis
CXVIII annoII, ac proinde Epicuri

CAP.

Subdit La-

non niſi XNXXVI, neceſſe eſt metachro-
niſmum vniusanni heic fieri.
Hucuſque porro eſt locorum, tem-
porumque ſeries, quibus Epicurus
pueritiam, adoleſcentiam, ac iuuen-
tutem exegit, partim addiſcens, partim
docens, priusquam, pede Athenis fixo,
ſuam ſectam inſtitueret.

IV.

WOS PRAECEPTORES AVDIERIT.

T aliquid vero dicamus de Magi-
ſtris, quos habuit; legimus ecce a-

Lib. X, pud Laertium, traditum ab aliquibus,

13. Ppicurum auditorem fuiſſe Pamphili
in Epic. Platonici; quod Suidas quoque aſſe-

Lib. I. de verat. Cicero etiam memorat, Epicu-

ur 2s. rum ipſum referentem, illum aſe Sami
or. c. 26. uditum, quamuis doctrinam ipfius
mirifice contemneret. Idem iidem,
Lib. Il. ac praeterea Clemens Alexandrinus,
or & alii, tradunt de Nauſiphane Pythago-
de, eit. Edeo, Pyrrhonis auditore, quanquam
Lib. I. Sextus Empiricus ſcribit, inficiari i-
adu. Ma- Pfilm, quod Naufſiphanis diſcipulusex-
them. p. titerit. Quin Apollodorus in Chro-
1. C. nicis tradidit quidem, Epicurum audi-
viſſe Lyſiphanem, & Praxiphanem;
verum hoc, inquit Laertius, non aſſe-
rit ipſe in ſua ad Eurydicum ebiſtola.
Xenocratem quidem audire potuit, &
L. I. de Qint, inquit Cicero, quiputent audiuiſ-
nat. De-ſe, (Vt Demetrius Magneſius apud La-
or. e.26. ertium) ipſe Epicurus non vult. Di-
cerem de Democrate, cum quo Plu-
gonban⸗ tarchus Epicurum contendiſſe notat,
Ke. Ppic. re& νρMeHαDπν „ 9 ceaaér, de llabis,
P. II00. G apicibus; niſi ſuſpicarer, mendoſe
A. Democratem legi pro Democrito, vel
ex eo, quod ſubiicit Plutarchus, Epi-
curum decreta omnia fuiſſe ab illo fſuf-
furatum; quae eſt circa Democritum
celebris facta obiectio, vt infra memo-

loc. cit.

ns. Ar. rabitur. Dicerem & de Metrodoro,
phen. Qquem Achilles Tatius ddααιαν, magi-

Itrum, Stobaeus za IOe„ραασrC+⁶, interpres, Ecl. Ph.
Doctorem Epicuri vocat, ſuſpicarerque, cap-. 1I.
illum eſſe poſſe, quem Diogeni Cynico
Solinus facit contemporaneum; niſi
opinio illi attributa, de mundorum infi-
nitate, deque Atomis, argueret Metro-
dorum, Chium, Democriti diſcipulum,
quem Epicurus non voce doctorem, ſed
ſcripto duétorem habere potuerit.
Quomodo etiam accipiendum,
quod Lucianus jocatur, fuiſſe Epica-
rum Democriti diſcipulum, dum diſci-
pulum etiam facit Ariſtippi, ob opinio-
nem de voluptate, quam tamen fuiſſe
diuerſam vtrique probatam, ſuo loco
conſtabit. Vtcunque ſe res habeat, ex
lis, quae deducta funt, Cicero, Plutar- locis ei-
chus, Empiricus, alii, ſcribunt Epicu- tatis.
rum ſolltum gloriari, quod magiſtrum
habuerit nullum, ſed aντ—+ορaͤHεs eXi-
ſtens, ſuopte ingenio, ac induſtria
Philoſophus euaſerit. Etſi vero illi vi-
deantur non ſine probro id memorare:
facile tamen concedi debet, illum mar-
te fuo adinueniſſe plurima; cum &
haec ipſa illi fuerit extrema conſolatio,
& tot libros conſcripſerit, propriis ſo-
lum dictis refertos, vt referemus paulo ap. Laert.
poſt. Certe Athenaeus egregiam il-S. 12.
lius ſententiam epigrammate comple-
xus, ſic concludit: quaſi Epicurus, non
aliunde edoctus illam, quam à Muſis,
aut Apolline fuerit. Quo etiam Lucre-
tianae illae commendationes faciunt:
Pedtore

9²⁸

Lib. V. Pedctore purta ſuo, quaeſitaque prae-
v. 5. mia liquit.
Et,
. . . —„„ . . .
Lib. I. v. Virtutem irritdt animi, confringe-
71. re vt arcta
Naturae primus portarum clauſtra
cupiret,

& conſimiles aliae referendae. Hic
noto, ſi quis requiſierit, quemnam ſal-
tem ex antiquis Epicurus magni fece-

pAnRS XII EPICVRVS CAP. V. VI.

rit, reſpondere Laertium, illum, Dio-Laert. X,
cle autore, fuiſſe maxime amplexatum 12.
Anaxagoram, (etſi in aliquibus ipſi con-
tradixerit,) atque etiam Archelaum,
qui fuerat Socratis magiſter. Dicetur
poſtea de Democrito: adiicio ſolum,
Epicurum, cum admiraretur Pyrrhonis
conſuetudinem, quaeſiuiſſe de illo aſſi-
due ex ipſius auditore Nauſiphane, vt

Laertius habet in Pyrrhonis vita. Tih:
4

CAP. V. .

WANDO, ET WA OCCASIONE AD PHILOSOPHIAM SE CON-
TVLERIT, SECTAMCVE INSTITVERIT.

in Epic. Soriptun porro Suidas reliquit, coe-
piſſe illum philoſophiae dare ope-
ram anno aetatis XII. Idem etiam alii,
Laert. X, referente Laertio, ſcripſerunt, dum
14. vitam eius ſcriberent. Verum ipſfe-
Laert. X, met Epicurus, apud eundem Laertium

² teſtis eſt, non attigiſſe ſe philoſophiam,
niſianno XIV Babaehe, Te Oαααο-
Piac èrn eνοννα1αοαοαα ασ αν. Tra-
ibid. didit vero Hermippus, ex eodem Laer-

tio, illum, cum forte incidiſſet in libros
Democriti, ad Philoſophiam ſe appli-
cuiſſe. Sed & ſcribit Laertius, ex A-
pollodoro Epicureo, in primo de vite
Epicuri, ad philoſophiam illum acceſſiſ-
ſe, Sophiſtas damnantem, & Gramma-
tieos, poſtquam ipſi non poterant,
quid apud Heſiodum Chaos diceretur,
LAada interpretari. Verum, quia Sextus
Ppyl. p-Empiricus hanc occaſionem philoſo-
383. Phandi luculentius ediſſerit, non pige-
bit ipſius verba in hunc locum trans-
ſcribere: Itaque, poſtquam propoſuit
difficultatem circa illa Heſiodi car-
mina:
Evxortum primum Chaos eſt, dein pe-
Aore lata
Tellus, cuncdtorum ſodes,
ſubicit: Et hanc nonnulli cauſam fuiſ-
ſe Epicuro dicunt, ſubitanei ad philoſo-
phandum inſtindus. Prorſus enien a-

doleſeentulus cum eſſet, rogauit Gram-
maticum, illud ſibi praelegentem: Ex-
ortum primum Chaos éſt, & ris r
Xado ατvr A σιαιτιον α; Xα
quonam Chaos exortum eſſet, Zquidem
primum exortum erat? Dicente illo,
talia docere, non eſſe ſui muneris, ſed
illorum eſſe, qui vocarentur Philoſophi,
Toli vx, Onραν Exis, en ektrs te
Zadznαo, Anοo dαοτ—ο Tv 1 νD8 &ι
Qaa loαàονα. gitur, inquit Epicurus, ad
illos mihi accedendum eſt, quando ipfi
ſunt, qui rerum veritatem perſpectam
habent. Simile quidpiam narrat Agel-Lib. XX.
lius ſibi contigiſſe, dum rogatus Gram- c. 9.·
maticus, quid verba haec Enniana eſ-
ſent, EXNX IVRE MANV CONSER-
TVM: Aut erras, inquit, adoleſéens,
aut ludis. Rem enim doceo Gramma-
ticam, non Ius reſpondeo. Sed ad Epi-
curum. Omitto hoc primum, quod
nonnulli dicunt, fuiſſe illum ludi ma-
giſtrum, peauaατοzddιHοο⁹, & prius-
quam quidem ſe ad Philoſophiam con-

ferret, ex Hermippo apud Laertium loc. cit.

Praetereo etiam, quod infeſti erga il- S.4.
lum Stoici, apud eundem, ipſi expro-
brarunt, exigua quadam, & inuidioſa
mercede litteras cum patre docuiſſe,
cum matre vero xa dααοεν breculas lu-
ſtraleis legiſſe, circumeundo aedi G⸗
oc

Lib. IX.

Lucian.

Hocob
Attigit
Mnosn
morat;
Geinde
ſunten
ounm
coege
habet

vI5.

bid.

Verius

luet.
10. Ud,
Hliuxix, Gore
4 fum
r
Ne,
(u

i⸗

in 4Attic.
c. XII. MI

p. 44

1 44. a
erx
pll
bra

in lmag.

3. Ve

to
b.ll aufe
ttic.
S

ajt , Ve

Dio. laen. 1

RKum 12.
ſcon-
Aaum 4
cetur
lum,
thoms
loaſh-
ne,
4. lib. II.
8,64.

=ð

00N.

Cram

nilem
te ilo,
1, ſed
oͤbi,

Ger ,

,a. “
6,A1G1
o
hellam
Graln- „
ann eſ.
NDR-
Mtenn
ranml-
idr.
,quocl
Udi ma-
Lprius
0 .
gettiumn e
eigi.
epte
nuidi
locuik
ut
pe

; 6ℳ
“

ocοσπο arv PinI0s& SEoOT†*.1ορaνιuι A4& SonOIA

Hoc obſeruo: poſtquam philoſophiam
attigit, coepiſſe illum ſcholae praeeſſe
annos natum XXXII, vt Laertius me-
morat; idque primum Mitylenae, ac
deinde Lampſaci: vt vel ex iis, quae
ſunt ex Suida relata, intelligitur. Quan-
quam ex Colophone vſque diſcipulos
coegerat, vt idem quoque Laertius
habet. .
Verum poſtquam eſt Athenas re-
verſus anno ſeu XXXVI, ſeu XXXVII,

X, 15.

ibid.

CAP.

929⁰
primum quidem ad aliquod tempus in
congreſſi cum ceteris, inquit Laertius, X.2.
ſt philoſophatus: at priuatim deinde ſe-
Ctam a ſe vocatam conſt ituit. Videlicet
Democriti admiratus primum doctri-
nam, Democriteum ſe profeſſus eſt,
quemadmodum Plutarchus refert: L.I. adu.
quia vero plurima deinceps vel immu- Col. p.
tauit, vel de ſuo adiecit, ideirco is fuit, a 1108. E.
quo ſectatores Epicurei nominaren-
tur.

VI.

VBI SCHOLAM HABVERIT.

Eterum, cum alii principes ſecta-
rum quaedam Athenis loca dele-
giſſent, vt Academiam, Lyceum, &
alia; coemit ipſe hortum peramoe-
num, comparauitque pretio mina-
rum LXXX, (ſeu aureorum ſolato-
rum, quingentorum ſeptuaginta tri-
vm, quales nobis vſui ſunt, ibique cum

ſuis familiaribus, diſcipulisque, & vi-

xit, & philoſophatus eſt. Ita Laer-

Laert. X, . .

10. tius, prae ceteris, ex citato Apollo-
pliuxx, doro. Scribit autem Plinius Epicu-
4. rum primum hoc inſtituiſſe Athenis, a-
grorum, villarumque delicias, nomi-
ne hortorum in ipſa vrbhe polzdere;
cum vſque ad eum mos non fuiſſet, in
oppidis habitari rura. Ex quo fit
Lib l, ſen anſa ſuſpicandi, hunc locum fuiſſe 1
ia attic. Yaios, éam regiunculam, quam Pauſa-
c. XIX. nias adhuc temporibus ſuis appella-
p. 44. tam memorat bortos; adiiciens, in ea
extitiſſe ſtatuam Veneris, Alcamenis o-
pus, inter cetera, quae Athenis cele-
brarentur, ſpectatu dignum, quod vel
. ex Luciano colligere licet,) ipſique ad-
in Imag. . .
T. II. p.5. iacuiſſe templum Veneris, cum ſtatua
B. Veneris coeleſtis. Taceo exinde hor-
tum perſaepe multitudinis numero ef-
L. II. ad ferri: vt videri licet apud Cicero-
Attic. ep. nem, Iuuenalem, & alios. Interdum

24. . . . .
Sfr,t. 14. Vero etiam cum diminutione, vt, cum

Lucian.

a Cicerone appellantur hortuli. Quo- Cicer. de
modocunque autem vfſurpetur, accipi dler⸗ De
ſolet pro ipſa ſecta, ſeu doctrina, quae“· 43.
ab Epicuro, ſectatoribusque in illo tra-
dita eſt. Vnde & Epicurei dicuntur gext.ada.
eſſe, exempli gratia, ab Empirico, â Math. p.
än rür kir„ονο 6* Hortis Philoſophi: 320.
(ſicuti ei αααι rτπ᷑ sSοnℳρς intelliguntur
Stoĩici,) & nominatim Apollodorus, quod Laert. X,

princeps hortorum ſuo tempore habe- 25.
retur, umorνορoοοννιs dictus eſt, vt a La-
ertio perhibetur. Obſerua obiter, e-
mendari hic poſſe diſtichon illud Pe- petron.

troniani Epigrammatis vltimum, quod cap. 132.
ex antiqua editione in hunc modum
legitur: .
Ipſe pater veri dodtus Lpicurus in
M bpat 7

arté
Iasſit, & hoc vitam dixit habere
16“ £α⁰².

Id ſic eruditos exercet, vt alii legen-
dum cenſeant, doctus Epicurus in arce:
alii, doctus Epicurus amare, alii, doctos
Epicurus amare iufit, & hanc vitam di-
xit habere Deos. Enimuero, quod ſpe-
cCtat quidem ad carmen Pentametrum,
nihil immutandum videtur; cum cele-
bre ſit Epicuri dogma, vq; oνραονααι τ—-
& rà uaαWοâο6ſe voluptatem be-
atae vitae finem,; & dici aliunde non poſ-
ſit, quis vnquam, etiam obtrectatorum,
Bbbbbb Epicuro

93⁰
Epicuro tribuerit; vt exiſtimarit, eſſe
apud Deos illam ſeu vitam, ſeu volu-
ptatem, qua de illic agitur. Quod at-
tinet vero ad Hexametrum, planum vi-
detur ſic legere:
Lſe pater veri doctis Epicurus in hor-
tis,
quippe immutatio non magna, doctis
Ppro docdtus, hortis pro arte; & res aliun-
de non modo quadrat cum eo, quod in
hortis Epicurus docuit; ſed etiam pene
indicatur illo Propertii diſticho:

Eleg. 21. Iic aut ſtudiis animum emendare
ad Cynt. Platonis
Incipiam; aut hortis, docte Epicu-
re, tuis.

quippe doctis hortis pro docto Epicuro
metonymixs appellatis; eo modo, quo
idem Propertius Elegiam ſic inchoat:

CA P.

PARS XII EPIoVRVS OAap. yrr Vrr.

Magnum iter ad doltas profeciſci co-
gar Athenas. .
Praeter porro hortum, hortosue, qui
cum adiunctis aedibus ciuitati adiace-
bant, fuit Epicuro domus, ad quam ali-
quando cum diſcipulis, amicisque, di-
verteret, ſita in Melite, quod oppidum

fuit Cecropiae tribus, ex Suida; inhabi- in Lexic.

tatum aPhilaeo, maiorum Epicuri vno,
vt ſupra memorauimus, habensque ce-
leberrimum, ex Phauorino, Herculis in Lexic.
templum. (Stephanus certe vt inſulam, lib. de
ſic aliam ab hac intellexiſſe vrbem vide- rb.
tur, cum & tribus Oeneidis, & Cartha-
ginienſium coloniam defſcripſit.) In
hanc Epicurus interdum cum diſcipu-
lis ſecedebat; ipſamque deinde teſta-
mento ſuo reliquit ſectatoribus, vt re-
citabimus poſtea.

VII.

VT AMICIS, ET ILLIS QCVIDEM QVAM NVMEROSIS,
CONVIXERIT.

Ab Epicurum ipſum, vt redeam, is,
ex quo Athenas rediit, Archonte
Anaxicrate, ſolum bis, aut ter in Ioniam
ad inuiſendum amicos excurrit; ac reli-
quam porro aetatem, eamque coelibem
exegit Athenis, neque patriam vnquam
deſerere voluit, quantumuis ea tem-
Lib. X, poribus difficillimis vrgeretur, vtia La-
10. ertio notatum eſt. Difficillima au-
tem illa tempora videntur potiſſimum
fuiſſe, quibus Demetrius obſedit Athe-
nas, circa annum EpicuriX LIV, quan-
ta tum fames ciuitatem oppreſſerit, de-
in De- ſcribit Plutarchus. Memoria vero di-
metr. p. gnum eſt, quod, enarrata digladiatione
904. E. Circa præoccupandum murem, qui fue-
rat mortuus e tecto delapſus, inter pa-
trem quendam, & ipſius filium, ſubdit:
ib.p. 905 Ferunt etiam Epicurum Philoſophum
4. familiares ſuos ſuſtentaſſe, partitum
cum ipſis adnumerum fabas. Vixit
itaque Epicurus reliquo tempore A-
thenis in tot amicorum, diſcipulorum-

que conſuetudine, & inſtitutione, vt
ciuitates integrae iis capiendis impares
eſſent: quae ſunt verba Laertii. Sci- Laert. X,
licet non ex Graecia modo, ſed vndi- 9.
que, vt ille habet ex Apollodoro, ad il-
lum confluebant, ſimulque cum illo in
horto viuebant. Intellige vero prae-
ſertim ex Aſia, ac nominatim Lampſa-
co, atque etiam ex Aegypto, vt vel ex
vno Plutarchi loco facile eſt colligere, de occ.
De victus continentia, frugalitateque viu. p.
inferius dicendum. De conuictu cum 1128. F.
amicis notari id poteſt, quod ex Diocle
apud Laertium, aliisque, intelligitur; X, rI.
Epicurum nempe, non Pythagoram, a-
micorum omnia communia dicentem,
bona in commune conferri voluiſſe;
quippe id eſſe diffidentium, atque idcir-
co non amicorum; ſed ab vno quoque,
ſi quid opus foret, hilariter ſuppeditari.
Innoteſcet res ex infra dicendis. Re-
ticendus hic interim non eſtegregius

Ciceronis locus: Neque vero, inquit, Lib. I de

Epicurus fin. e. 20.

0
Hieur

lio
Npr.
Fige
guiht
vltim/
Amic
Ore⸗
,
.
lnſe
guul
Cce
leent. N, C0S
2,ÿ menm
tun

V
mic
dec
ini
der
eiu
IN. on
33. M

Lib der.

more

nonpol
ſ ſnan,3
Nini ſec,
1100,4,

i l⸗

le, ui
Adiace-
lamali-
e, di.
pidum

inlubi. in lert .

ino,
guece.

erculis in exi,

Ulem i d
nvide- b,
Atha-
) ln
ſſign⸗
teſta.
Ytre

8IS.

le yt
Dares .
Si- Laen. 5,
.
‚Adil.
Uoin
prae⸗
nph⸗
elexr
igere de dee
teq e in
Icumn 11el
jocle
itur; Hil.
n-
tem,
ilee;
er⸗
,
lari.
Re⸗
,
gub
N

CoNyIrvâ*& CVM AMICIS PRAECTPVIOVE EI AMICIG. 931

Epicurus amicitias oratione ſolum, ſod

de Hippoclide, altero Epicureo, mira-

multo magis vita, & factis, & moribus bile aliquid narrat, idcirco verba Vale-

comprobauit. Quod quam magnum ſit,
Eidae veterum fabulae dectarant; in
quibus tam multis, tamque variis ab
vltima antiquitate repetitis, tria vix
amicorum paria reperiuntur, vt ad
Oreſtem peruenias, profeltus a The-
Jſeo. At vero Epicurus vna in do-
mo, & ea quidem anguſta, quam ma-
gnos, quantaque amoris conſpiratione
conſentientes, tenuit amicoriun greges?
gqaod ſit etiamnum ab Epicureis. Haec
Cicero. Addo cum inter varios ami-

Laert. X, cos Polyſtratus etiam a Laertio com-

*

memoretur, atque is ille eſſe videa-
tur, de quo Valerius Maximus, ſimulque

CAP.

rii merito hic attextum iri; ac praeſer-
tim, cum exinde illuſtrari valeat, quod
referetur poſtea ex Epicuri teſtamen-

to, de communicatis ſectatorum bonis.

Ea ſunt: Hoc loco apte referantur Po-
lyſtratus, & Hippoclides, Philoſophi, éo-Lib. I.
dem die nati, eiusdem Praeceptoris, E- c. S.
picuri, ſoctam ſecuti, patrimonii etiam
posſidendi, alendazguae ſobolae com-
munione coniuncti, eodemgquez momen-
to temporis vltima ſeneltute extincti.
Tam aegualem fortunage pariter, at-
que amicicitiae ſocietatem, quis non ipſi-
vs Coeleſtis concordiae ſinu genitam, nu-
tritam, a tque ſinitamputet? Sic ille.

VIII.

QVI PRAECIPVI ILLI AMICI, SIVE FAMILIARES.
G DlilSCIPVLICQVE EXTITERINT. L

Erum vt elenchum hic interſera-
mus eorum, qui praecipui illius a-
mici, ſiue familiares, diſcipulique, ſunt
habiti, praetermittere inprimis non
decet tres illos Epicuri fratres, quorum
initio meminimus, Neoclem, Chaere-
demum, & Ariſtobulum. IIli nempe,
eius hortatu, philoſophati cum ipſo
Lib. K. ſunt, ex Philodemo apud Laertium.
c.3. Addit Plutarchus, arreptam ab ipfis,
b de a At numine percitis (gwvver sαα.αιv,)
ib *a fratris Philoſophiam, cum videlicet
j. p. à teneris annis perſuaſum haberent, ac
487. C. profiterentur, extitiſſe neminem Epi-
curo ſapientiorem. Celeberrimus
porro trium fuit Neocles, Is, cum a
puero praedicaret fratrem ſuum mor-
talium ſapientiſſimum, adiiciebat, qua-
ſi rem miram, matrem ſuam tot, tan-
tasque continuiſſe atomos, ex qua-
v*non pof rum congreſſu ſapiens gigneretur, vt
ſe ſuau, apud eundem Plutarchum eſt. Hino,
Lpie ſe. quia Neocles non ſuam, ſed fratris Phi-
IIOO. A.

loſophiam amplexatus eſt, neſcio, quor- vt Ge-
ſum aliqui dicant, ſectam fraternae nebr. lib.
ſimilem, fuiſſe a Neocle introduétam. , C M
Niſi forte nixi videntur loco illo Sui-ia Epic.
dae, quo dicitur Neocles ſcripfiſſe de
ſua ſecta: quis tamen non videat in-
telligi poſſe, ſcripſiſſe illum de ſecta,
quam profiteretur, etſi induétam ab

alio; & maxime, cum de hac Neocli-

darum ſecta altum vbique filen-
tium. .
Nota obiter dictum illud XXα dde r-
ας, deliteſee viuens, ſeu occultus ² Lib. de
viue, quod a Plutarcho impugnatur, eo.
. 4 .4; Eraſm.
eſtque relatum inter adagiab, iſtius chil. H
eſſe Neoctlis, vti Suidas citatus do-GCent. 10.
Cet. c in
Tribus fratribus ſubiiciendi ſunt Neocl,
tres ii familiares, quos ex Epicuri con-
tubernio magnos viros prodiiſſe, apud
Senecam legitur.
Metrodorus primus occurrit, ipſe
enim pene alter Epicurus fuit, vt
Bbb bbbz Cicero

epiſt. A

7

7

923²
² L.II. de Cicero loquitur. Lampfſacenus au-
n. 59. tem is fuit, Vt Strabo aperte decla-
. 789. rat. Etſi enim Laertius videatur
*⁶ laert. Athenienſem dicere, locus eſt tamen
8. 22. valde mendoſus, cum praeſertim

conſtet, Athenienſem non fuiſſe, ex

Cic. I. c. illa Ciceronis antitheſi: Qui beatior
. Epicurus, quod in patria, quam quod
Athenis Metrodorus à Quia ſcilicet
non erant Athenae Metrodori pa-
loc. cit. tria. Laertii locus ita habet: Mæ-
yras Hι Xας I Exris] ααα,
õäs Miyr oéaορο A-
nyatoy, Tikoncäarm , 29% av Aanu-
2i, 96 & T0* να αωn, S
αεαν àαν aα‿ς, &c. id-eſt: Diſeipu-
los multos ille quidem, admodum ve-
ro illuſtres, habuit Metrodorum Aby-
vatoy, & Timocratem, & Sunden,
Lampſacenum, qui ex quo agnouitvi-
rum, ab eo non diſeesſit, &. Cre-
diderim, quod me attinet, voces il-
las, Abnzotoο, α Tipongäatrͤn, α Talv-
dy, expungendas ab eo loco eſſe.
Quippe eas ſi detraxeris, reliqua o-
Pptime cohaerent; ſi admiſeris, pror-
ſus diſſonant. Metrodorus ſcilicet
fuit „ quem vere dicas AAα₰ιααα »
& cui illa omnia, quae ſequuntur,
conueniant, non vero Sdundes, cu-
ius falſum eſt (praeter cetera) Epicu-
rum in teſtamento, de quo poſtea,
in not. meminiſſe. Et quamuis Caſaubonus
Laert. putet, A drνο eſſe poſſe nomen vi-
ri proprium; mirum tamen, quo-
modo nusquam alias, tam de Athe-
naeo, quam de dunde, vt Epicureis,
aliquid audiatur, cum hic tamen La-
ertius recenſeat „αοιν α ταρ.
His certe detractis, tres idem, puta
Metrodorus, Polyaenus, Hermachus,
continua ſerie deſcribuntur, quos Se-
necam, vt „ν Coniunxiſſe iam
diximus. Quod ſpectat ad Timocra-

*L.

tem, ille obiter, cum de Metrodoro, vt

PARS. X. EPIoVRVS CAP. VIII.—

illius frater poſtea memoratur, ac vi-
detur proinde eo loci praeter rem in-
terpoſitus. Quomodo autem voces
illae in textum irrepſerint, cauſam ſu-
ſpicor, quod fortaſſis librarius quis-
piam adnotaſſet in margine ea, quae
in textu haberentur, haberi etiam
apud Athenaeum, (autorem dipnoſo-
pPhiſtarum) is enim habet aliqua, & a-
pud Timocratem, is enim etiam a
Laertio citatur; & apud Sunden ne-
ſcio, quem, (forte Suidam, aut a-
lium). Perſpectum vero eſt, quam
multa marginibus appoſita in textum
olim inſerta fuerint, ex librariorum
oſcitantia.
Metrodorus ergo, patria Lampſa-
cenus (aliusque, vt conſtat, ab illo
Anaxagorae familiar!, cuius Laer- Laert. II.
tius quoque meminit,) natus videtur, S. II.
Epicuro annum agente duodecimum.
Siquidem cum, ex Laertio, mortu- L. X. S.
us fuerit anno aetatis LIII. (cohae- 2²3˖
rentia enim verborum, & ſenſus ef-
ficit, vt legendum cenſeam Mqrgs
ogoy Aρν eoque ſeptimo ante o-
bitum Epicuri, qui attigit annum ſe-
ptuageſimum ſecundum, clarum eſt,
annum eius natalem debuiſſe in duo-
decimum Epicuri incidere, Ex quo
porro tempore Metrodorus Epicu- L. X. S.
rum nouit, (potuit hoc autem contin- 22.
gere, cum ageret annum ſecundum
& viceſimum, Epicuro ſcilicet Lam-
ſaci degente) nunquam ab eo, (quod
ex Laertio coeperamus dicere) diſ-
ceſſit, niſi ſex menſes, quibus cum
domi abfuiſſet, ad Epicurum reuer-
ſus eſt. Is & ſororem Batidem Ido- L. x. 8.
meneo collocauit, & Leontium con- 23.
cubinam habuit.
quos Epicurus in teſtamento, & in ea
epiſtola, quam ſcripſit moriens, com-
mendauit, ac nöminatim filium, E-
picurum nominatum. Vir omnino
. bonus,

19.

Liberos ſuſcepit, L. X. S.

Ir, ac.
remin.
n voces
mfi.
quis.
4, ae
1 etiamn
pnolo
Il, 8 1.
etiäm 4
len ne-
Aut 4.
am
textum
Niorunm

Anpr
ab ilo
8 Laer-Laertl,
idetur,
cimum.
ortu-L.5.
hae- 2.
rte-
me o.
um ſe-
m eſt,
1duo-
X quo
picn- lL5
ontin- 22
Indum
Lam-
(nicd
) d.
CUH
teuer⸗
Id.1.X.5
⸗ 1
ſcdi,
II e
co-⸗
n E-
mino
ns

S&I27. B inere ad ſapientiam.

PRAEOITIPVI AMICI El, AC DloCITPVLI.

bonus, & aduerſus moleſtias, mor-
temque ipſam intrepidus, vt ipſe
quoque Epicurus teſtatus eſt, apud
. ²⁸ Laertium. Intercutis morbo labo-
LiE : rauit: ſcribit enim Cornelius Cel-
c. 21. ſus, illum, cum hoc morbo tentare-
tur, neque aequo animo ferret ne-
ceſſariam ſitim, vbi diu abſtinuerat,
bibere ſolitum, ac deinde euomere,
an hoc morbo, an alio interierit, non
conſtat. Quos libros ipſius Laertius
recenſet, eiusmodi ſunt: Aduerſus
medicos, tres. De ſenſibus ad Timo-
cratem. De magnanimitate. De E-
cac picuri intrmitate. Aduerſus Diale-
n08. b. .100. Aduerſus Sophiſtas, IK. De
De mutatio-
bH Quod ne. De diuitiis. Aduerſus Democri-
non boſ- um. De Nobilitate. Citat praeterea
ſt fuau. Pf'utarchus libros de Philoſophia à:
viui ſec. e Poetis?: ad ſKus Ti h 6
Epic. b. de Poetis?b: aduerſus Timarchum.
1094.B. Citat & Clemens Alexandrinus 4 li-
Plut., brum, Quod quae cauſa éſt ex nobis
adu. Co- qd felicitatem, maior ſit ea, qudeé

Gr, a * rebus eſt. Sed de Metrodoro ſa-

d Clem. TI1S.

Al. Str. Ex aliis duobus alter fuit Polyae-
II. pag. nus, Athenodori filius, ipſe quoque
417. C Lampſacenus. Is fuit magnus Ma-
Lib. IV. thematicus, vt Ciceronis verbis v-
Acad. c. ,
33 modeſtus, & amabilis; quod apud
Laert. X, Laertium Philodemus habet. Al-
24 ter fuit Hermachus, Agemarchi fi-
. lius, Mitylenaeus. Paupere patre
id. X, 25. is natus eſt; ab initio Rhetoricae ſtu-
duit, ac deinceps in Philoſophia ſic
ſe idoneum praeſtitit, vt ipſum Epicu-
rus moriens ſcholae ſuae praefecerit.
id. x, 19. Apud Lyſiam mortuus eſt. Multail-

2021. lius mentio in Epicuri teſtamento.

Quos eius libros memorat, pulcher-
id,X, 25. rimosque dicit Laertius, hi ſunt: E-
Ppiſtolica de Empedocle, XXII. De Di-
ſeiplinis (bene enim Caſaubonus legit

tar: &, Vt paucis multa complectar,

933
non uadruor, ſed õl libri
duo. Aduerſus Platonem. Aduerſus
Ariſtotelem. ðWWUW
Attexendi iſtis ſunt Leonteus, Lam-
pſacenus, quem vnum ex ſummis E-
picuri diſcipulis Plutarchus appellat, Lib. I.
adiiciens, hunc ipſum eſſe, qui ad Ly- adu-Col.
cophronem ſcripſerit, honorem ha- b. nod.
beri Democrito ab Epicuro. Rur-
ſum Colotes & Idomeneus, ipſi quo-
que Lampfſaceni. Prioris facienda
ſaepius erit mentio, occaſione potiſ-
ſimum duorum illorum librorum,
quos aduerſus ipſum Plutarchus com-
poſuit. Scribit Laertius alicubi, diſci- Laert.
pulum illius fuiſſe Menedemum, Cyni- VI0.
cum, niſi forte alius Colotes, Lampſa-
cenus fuit). Eiusdemque eſt locus
ille, quo apud Macrobium docet, non Lib. I. in
oportuiſſe Eri fabulam a Platone con- Somn.
Ffingi, quoniam nullum figmenti genus e. 2.
veri profeſſoribus conueniret. Poſte-
riorem celebrem reddere Epicurus
voluit ſuis litteris, vti reipſa reddi-
dit, quemadmodum Seneca demon-
ſtrat, Exemplum enim, inquit, Epi-
curi referam: cum Idomeneo ſoribe-
ret, & illum a vita ſpecioſa ad fide-
lem, ſtabilemquegloriam reuocaret, ri-
gidae tunc potentiae miniſtrum, & ma-
gna tractantem; Kgloria, inquit,
tangeris, notiorem te epiſtolaz meae
facient, quam omnia a, quaz colis,
& propter quae coleris. Quis Ido-
menea noſſet, niſi Epicurus illum ſuis a Megi-
litteris incidiſſet? Ommes illos ² magi- ſtanas
IRratus, & Satrapas, & Regem ipfſum,
ex quo Idomeneititulus petebatur, obli-
vio alta ſuppresſßit. Haec ille. At-
que hi quidem, inquit Laertius, illu-
Ares diſeipult ſünt.
Adnumerari tamen iis poſſunt cum
alii, tum maxime duo ex Valerio loc. cit.
iam memorati, Polyſtratus & Hibppocli-
des; potiſſimum vero, cum Laertius Laert. X,
Bbbbbb3 connumeret II.

1

epiſt, 1I.

934
connumeret Polyfratum, qui Herma-
cho poſtea ſucceſſit: niſi tamen Poly-
ratus, qui Hippoclidi copulatur, cen-
ſeri debet alius a ſucceſſore Hermachi.
Laert. X, Subiungi poſſet Timocrates, Lain-
⁶. pſacenus, Metrodor: frater; ſed is vide-
tur defeciſſe, quod reprehenſiones
fraternas non ferret, vt referendum
Laert. X. eſt poſtea. Subiiciatur itaque potius
3:10. ſeruus Epicuri, Mus, quem inter philo-
ſophantes clariſſimum, ésρατττι
Agell. L. euaſiſſe Laertius teſtatur, neque Agel-
iae 2 lius, & Macrobius obliuioni, dant inter
L. I. Sa-eos, qui Philoſophi ex ſeruis non ince-
turn. c.ll. lebres evaſerunt.
Vt praeteream vero Appellem, quem
alicubi Plutarchus ſubſannat, tres hic
dicendae mulieres ſunt, ex iis, quae ſunt
Athen. cum Epicuro philoſophatae. Vna eſt
D. 15. P. Leontium, quam Philoſophiae ſub E-
57. picuro operam dediſſe, tum Athenaeus
Cict de Tecitat, tum ex eo intelligitur, quod
a, De Cicerone referente, librum ſcr ipſerit
or. 1, 33. 4duerſüs Theophraſtum, & ſermone
quidem ſcito, Atticoque, vt rurſus oc-
curret dicendum inferius. Altera
eſt Themiſta*, Zoili filia, Lampſacena,
& memorati Leontei vxor, de qua et-
iam, praeter ea, quae attingenda in-
Lib.IV. ferius ſunt, Clemens Alexandrinus
Strom. p. aperte teſtatur. Tertia Philaenis,
522. D. quam etiam aliqua ſcripſiſſe, Athenaeus

Uchen⸗ indicat, ſimul innuens, libros obſcoe-
. „

b. 335. C.

PARS XII. EFPICVRVS CAP. TX. XY.

nos, qui illi tribuerentur, ſuppoſitos
fuiſſe a Polycrate Sophiſta, vt feminam
calumniaretur.

Adiiciantur iam Herodotus, ille ſci-
licet, ad quem Epicurus epitomen par-
vam Phypices, quae eſt apud Laertium, Laert.
ſcripſit, & qui inter cetera, ex eodem 365
Laertio, librum edidit, de pubertate E- Laaert.
picuri. Pythocles, ad quem Epicurus *S 4.
ſeripſit, de rebus ſublimibus *, quae apud e e
Laertium ſuperſunt, & cuius, cum ef- 4.
ſet annos duodeuiginti natus, indo-
lem in Graecia non haberi parem, E-
picurus cenſuit, vt habet Plutarchus. adu. Co-
Menoeceus, ad quem Epicurus ſcripſit ot. b.
epiſtolam illam de rebus, ad mores per- 1126.C.
tientibus „quae eſt etiam apud Laer- Laert.
tium, & cuius initium refertur a Cle-X, 121.
mente Alexandrino. Timocrates, De-Olem.
metrii filius, Potamius, ſimulque Amy- rom.
nomachus, Philocratis filius, Bathides, 5or. C.
quos ambos Epicurus fecit teſtamenti
ſui curatores. Nicanor, cuius ſtudi- Laert.

vm Epicurus mandat praedictis cura-X, 16.77.

toribus. Eurydicus, vnus ex iis, ad ·S.20.

quos, ex Laertio, epiſtolas miſit. Do- Laert.
ltheus, eiusque filii Pyrſon, & Hege-X, 13.
ſianax, ad quos conſolatoriam ob pa-
rentem mortuum, Epicurus ſcripſit,*
vti apud Plutarchum eſt. Praetereo
Polymedem, Antidorum, & alios, po-
ſtea, cum de libris, dicendos.

CAP. IX.

QAM MVLTA CONSCRIPSERIT.

Nys vero Epicurus viua modo voce
diſcipulos erudiendo, tempus con-
triuit, ſed & plurimum, operae in va-

riis libris conſcribendis poſuit. Vt
facta autem comparatione ad ceteros
Philoſophos, quantum in ea re deſu-

* Id quidem Athenaeus non dicit: ſed tantum
fuiſſe Hermeſianactis amicam.

t Ita Laertio vocatur X, 5. Clementi Alex.
Themiſto.
ImO & amatoria, Laert. X, 5§. & dehortatoria

a ſtudiis, ibid. S. 6. & Plutarch, non ſuau, viui
ſec. Epic. p. 1094. E.
*r Plurarch. non poſſe ſuau. viui ſec. Epic. p.

XI101I. vbi tamen non de patre mortuo ſcripta

haec conſolatio dicitur, ſed ob Hegeſianacta mor-
tuum ad patrem Doſitheum & fratrem Pyrſonem.

darit,

W
rit,
1 16. Laertu
Gum
inqun
nes, 9
V 65, .
Lo
ne ſc
ere⸗
Cht
Ib. Vl ſe,
8192. rum,
ſena
ron⸗
ne
re,
nim:
Hhena
relin
vice⸗
Chr
curd
libr.
neg
bere

ppoſis
feminum

ney gor-
ertium Laett.
Leoden d35
ertate- Laen,
Picurus 4,
e 6 le
cumel.
indo.
en, E-
Achla air,
ſarinſir lt, p.
. ⸗ ſinle
tesper

14

dLaer-leen.

40e- ul

kudi-Laer,
curd-l6).
8, d 1.820.
1
1. Do-Laen,
Myr-
bpa-
ſt,*
tereo
,po⸗

Vt
teros
gen⸗

—
FIut

ic. P⸗
iipta
Inor⸗
onen.

ln,

MyITITTVDOLIBRORVM EIVS OQVIOVE EX IIS AlLECENTVR. 935

darit, intelligas, vnicum iuuat audire
Laertium. Is nimirum in praefatione,
dum philoſophos comparat: Multa,
inquit, Zeno ſoripft, plura Renopha-
nes, plura Democritus, plura Ariſtote-
les, plura Epicurus, plura Chrſeppus.
Quo loco vides Epicurum mukitudi-
ne ſcriptorum vni Chryſippo conce-
dere. Ne vero te lateat, vt etiam
Chryſippum cenſeri poſſit ſuperauiſ-

L. I, 16.

Lib. VII. ſe, citat alio loco Laertius Apollodo-

§.182. rum, Athenienſem, Qui volens, inquit,
oſtendere ea, quae eſſent ab Epicuro
proprio marte ſeripta, neque aliunde
appoſita, Chryſppi libros longe ſupera-
re, ita ad verbum loquiture ſi quis e-
nim tollat ex Chrzſeppi libris, quae a-
liena attexta ſunt, inanis ipſ charta
relinquetur. Hoc autem ne mirum
videatur, docet alias idem Laertius,
Chryſippum, cum aemularetur Epi-
curum in multis ſcribendis, paraſetum
librorum eius ideo appellatum a Car-
neade, quod ſe Epicurus quidpiam ſöri-
beret, (legendum enim cρινναν, non
ea Pas,) ſeribere tantundem ille affe-

ldaret. Quare illun, & ſaepe eadem,
& quicquid occurrebat, ſeripiſſe, idqué
proinde inemendatum prae feſtinatione
intruſiſe, ac tot induxiſſe teſtimonia, vt
iis ſolis libri complerentur, quemad-
modum etiam inuenire tum apud Zeno-
nem, tum apuad Ariſtotelem licet. Et
haec de Chryſippo Laertius; non idem
vero de Epicuro. Refert enim, eius
Cylindros (volumina, nempe aa 78
uX“νι½ιν ſen voluendo dicta) ad trecen-
tos extitiſſe, in quibus, inquit, nullum
alienum teſtimonium exſoriptum extat;
ſod ipſaemet voces Epicuri ſunt. Quae Laert. ib.
memoro, vt videas, cum Epicurus ſcri-
pſerit tam multa, RMνραN₰οαοσ
quod ille ait, αα ùαο d
Tag †—οροαινοοàadαο, 7 etiam Ori- 1.
genes, temeritatem Celſi coarguens, adn.Celf,
ac veluti rem quampiam factu impoſ-·
ſibilem iudicans, id obiecerit: Nemo
noſtrum dicit ſe noſſe, quae Epicuri ſunt
omnia; videas, inquam, diuitem ve-
nam, qua ille ſcaturierit, ſimulque,
quae res maxime illum habuerit oc-
cupatum.

ibid.

CAP. X.
QVI LIB RI ILLIVS SPECIATIM AB AVTORIBVS.
MEMORENTVRꝓ.

O pretium porro eſt, texere
hoe loco quaſi indicem librorum,
non profecto omnium, qui conſcripti
ab illo ſunt, ſed eorum, quorum vel
tituli apud Autores occurrerunt: ti-
tuli, inquam, nam libri ipſi temporum
iniuria ſic interciderunt, vt praeter
paucula compendia apud Laertiumaſ-
ſeruata, praeterque fragmenta hic, il-
lic apud varios varie reſperſa, nihil ex
ipſis ſuperſtes ſit, ſaltem quod hucus-
que nobis innotuerit.
Vt primum ergo recenſeamus, quos
optimos Laertius ait, en qua illi ſerie
habeantur.

Hleol Obozaρ Nα De Natura, XXXVI. Laert.
. . . — 2„ X, 27.
Ii citantur aliquando ſimpliciter, 4„*3 39.
reo éαραο, de natura; aliquando cum 40,73.
adiuncto libri ordine, vt, cum inferi- 74. 91.
vs ab eodem Laertio citantur libri I, 96. 119.
XI, XII, XIV, XV. . Facit Galenus & com-
tituli, & multitudinis librorum men- ment. in

.Lib.
Uonsm. Hipp. de
e& Aτνιàνν α εοοRπðf de Atomig, & nat-hum.
inani. Ita citari ſolet hic liber; ſed & Naert.
Cleomedes videtur illum indicare ſub ⁄ i
nomine, de Rerum omnium principiis, c, .

ey T Tαν½αον ασσπιe
Laert.

Hept éoores, de Amore. 27,
Erirok

936 PARS Y. EPICVRLVS CAP. Y

Laert. Eriropns r* 6α⁴ 18 Cogincss, Oom-
X, 27. pendium eorum, quaez ad Phycos. Du-

plex auxem fuit haec epitome, να
g ciαρ, magna, & parua. Siqui-
d. dem vtraque citatur deinceps a Laer-
X, 85. tio, & parua quidem dicitur, quae ad

135. Herodotum ſcripta eſt.

id. IIg r9 Meyapinss oagiat, aduer-
xX, 27. ſus Megaricos (ſeu appellatos Dialecti-
cos) addubitationes. Videntur autem
hae dubitationes attigiſſe maxime ar-
gumenta quaedam moralia, vt, circa
Iuſtitiam, circa connubia, &c. cum hic
praeſertim liber videatur, quem inter-
LIadu., dum citant & Laertius, & Plutarchus
Col. T†N axogias ,ſine adiuncto æοo "²ρ
Mρρνωι
Kbeα εαα, ratae ſententiae, vel,
a Lib. II. vt Cicero vertit *, maximaet ratae:
de fin. quia, inquit, grauidſimae ſint adbeute
** 7 wiuendum, breuiter enunciatae ſenten-
5 L.I. de tidé: appellat alibi ? ſelectas, breues-
Nat De-que ſententias: appellare Sextus“ vi-
or. c. 20 detur Xc*αραε 6nzα didtiones memora-
L. Lade. iles. Ipſas & Laertius dad calcem ap-
1n. oſuit, & Lucianus e alicubi perinde
Laert. commendauit, ac Cicero? Crantoris
X, 139. librum*, qui eſt quidem, non magnus,
ein leu- jnquit, verum aureolus, & , vt Tube-
dom, P. -oni Panaetius praecipit, ad verbum
f v. ediſtendus libellus. Secus nimirum
Acad. ſenſit, quam Suidas, qui has ſenten-
44. tias appellauit aνα ναυ₰ρiι‿ααι ſeele-
Na inſignia.
Lsert. Iegl Aοοοαον, de electionibus. Ita
27. vertendum potius duco, quam de de-
136. dis: quod in hoc libro Epicurus
proſecutus non videatur ſectarum hi-
ſtoriam, ſed moralem inſtitutionem,
quae circa delectum rerumoccupetur,
Vt Laertius quoque indicat, ſub fi-

Keummo bono. ]

nem epiſtolae ad Menoeceum. Ne
memorem, quod idem docet, genus
Ethicum totum eſſe α Sigséoαρ, G
Ouvzs, de proſocutione, ſeu electione,
& fuga. Ex quo efficitur, vt citatum
vulgo, & conſequenter, librum
Ieg Goraor, de plantis, cenſuerim Laere.
potius inſcribendum, æeρ Oeunrar, de X 27.

Iugiendis; tum, ob titulorum cohae-

rentiam; tum quia Epicurus pene to-
tus in moribus, argumenta ſpecialia ex
Phyſica vix attigit, niſi ea conduce-
rent ad hominum animos a vanis ter-
roribus eximendos, cuiusmodi illud
de plantis non fuit. Quin etiam, quia
in Manuſcripto hic titulus cum ſupe-
riore copulatur vocula a2, coniicere
licet, inſcriptionem fuiſſe zs dινοισ
ν, α Dopsv, vVel etiam ſub vno ſo-
lum titulo ρ Adiοoονρ ℳαDop07de
electione, & fuga, quatenus fieri po-
tuit inſcriptio etiam numero multitu-
dinis, ob id, quod poſtmodum habe-
tur, e voluptate, & dolore diindicari
TA Adαιρςιοuuαςοο Ooναaâ, Slectiones & fu-
gas, ſeu proſecutiones, & declinationes.
Niſi forte magis arrideat inſcriptio; Laert
ze Aiρ+νταυds&ο Sevnrié, de eligendis X, 6. 27
& fugiendis. 130.
TIeo Tε„νοα,. de ſene . Ita hic liber ci- b non
tatur paſſim, & nominatim a Plutar-Ban. zui
b. . . „. . uau. viui
chob: nec vero alium Cicero“ videtur ſec. Epic.
intelligere, etfi librum de ſinibus bono- p. 1091.
rum & malorum citat, itemque de Si de
n. I, 2.

2 . ——. 4 Tu⸗ ſe .
Hlegl ugirnoi, ) kavdr, de iudicio, ſeu rg
regula*: vel, vt Cicero ipſe vertit, e Laert.
deregula, & iudicio. Porro, ſi pro iu- X, 27.
dicio iudicatorium verteris, vim nomi- T303e
nis exprimes magis. L. 1. de
.74 R . „ Nat. De-
Xaipsσαοα, Teo Geuov, Chaeredemus, o

ſeu de diis. 8 Hiceſt vnus exiis libris, adde

Athen.
x* Neſcio, quo ſpectènt illa de Crantore allega- xugiæg d*εs eius, ſed librum de lacdtu com-L.III.p.
ta: nam eum Academicum Cicero dicit: neque mendat. . 102.
uOos
4 X, 27.

i ec. lütton

r. c. 16.

qs .
ſen amn
fumn
ignora
lt. Eetarcho
lugkegte,
ilun. eſt,
v2.
1Non gelbu
le Ppic.
lau in
lyic p .
lor ſcrip
lAchen, Uls,
Dinn, Aeg
Il.p. Ne

. .
4 . eſt,

D. nori
alzett, Plex
17. quor
gnze pen
gim
tant
mni
vita
el
WI
Ne
in Lycur⸗
do. E

laert.

(olot. 1. b
109.).
. V
.
UId.
. Col.
1

Ne
genus
, G
ione,
itatum
luerim Laerp
rer, e2,.
Cohae-
eneto-⸗

nücere
abift.
no ſo-
i po-
1

es.
np 1leen
gencir 1,6,1

ſan i

,hono..

D eC.
n.,.
Fertit, laen.
proiu b.
inom
Nat. De
, or c. 10
bris, lt:

1

/.
4 comm⸗) 7
.

Flluds
e,

1303.
l,l. A

–

ſ

Symp.

rIERI IEIS. OV SPECIATIM ALLEGANIVR

uos Epicurus inſcripſit, ſeu fratrum,
eu amicorum nominibus, vt ne illo-
rum quidem mortuorum nomina
ignorarentur: quod obſeruatuma Plu-
h Lib. de tarcho eſt.

di . Negl ττοà Hygadνααν. de ſundli-
9.: eate, ſeu Hegeſianax. Hic fortaſſis

. . eſt, qui apud Plutarchum * legitur He-

.

Non getoanax, is ſcilicet, de cuius morte ab

poſſe Epicuro ad parentes ſcriptum infra no-
ſaen tabimus. Niſi forte velis eſſe illum, qui
Epic. p. hiſtorias, & Troica apud Athenaeum
ttoi. ſcripſit; quippe qui fuerit Alexandri-
Achen. nus, cum Epicurus etiam amicos ex
nebn. Aegypto habuerit. W
80. B. „Iegi Gia, d. De vitis, IV.m perinde
IX p. eſt, ac ſi inſcriptio foret, de vita &ρ
393. D. moribus. Neque enim Epicurus com-
"n Laert. plexus his libris viderur inſignium
1 27,6 quorundam virorum hiſtoriam, vt a
9. 130. Putarcho, & Laertio factum intelli-
ginmus, dum ipſorum libri de vitis ci-
tantur (quod tamen viro erudito, &
amico placuit) ſed rationes, quibus
vitam degere tranquillam liceat; vt
vel ex deſignatione librorum morali-
vm, & locis etiam, ab ipſo Laertio ci-
tatie, aperte ſatis colligitur. Videlicet
hoc loco Gie ita accipiuntur, vt apud
in Lycur-Plutarchum, dum dicit, α☛vV§öocdy rν
8o. Riay Tνοπ⁰τσν quod interpres
aLaert. Ppraeclare vertit, diſerimen morum, pu-
X, 28. blicorumque inſtitutorum. Ex his li-
1,67 bris citantur poſtea a Laertio primus,
X, 28. & ſecundus.
119. Ieg dαο νοοααäας, de iuſta actione.
Lib. I. Neoxiρ, 7ρρ euisay, Neocles ad
Themiſtam- Videtur iſte Neocles non
Rt. 5. Parens, ſed frater fuiſſe Epicuri: ſic
c adu. ehim & aliorum fratrum inſcripſit li-
Colot. p. bris nomina.
1109. E. Euopuzoooν, conuiuium.? Memine-
Lib. V. rvunt huius libri Plutarchus4, Athe-

Qu. I. &

Ueipn P naeus“, & alii. Plutarchus porro me-

86 . minit quaeſtionum, in eo agitatarum
adu. Col.
1. c.

937
de calefactione vini, de tempore con-
cubitus, & Laertius, de difficultatibus
circa coniugium, &c.
Eue?ν 70α° Myrgsαοαo Eurplo-¹ Laert.
chus ad Metrodorum Crediderim ,28.
facile hunc Eurylochum eundem eſſe, ta been.
ad quem Epicurus ſcripſiſſe iam diétum νο &
eſt, ſub nomine Eurydici; res tamen ρα Mrν

incerta. Eidoker
2 †8 π , u videntur
IIe& 1& b*εα, de vifßione. wahr⸗

Mlegl ris e ri arοααο υυ⁸αι de an- Bibl Gr.
gulo, qui eſt in atomo. L. III. c.
IIeg Aα+, de tactu), ſeu atomorum, 33. p.
opinor, tangibilitate. Quippe & do6 ſa.
Inane appellat Epicurus rò AναhN₰ρ, d X, 23.
quod tangi nequitt. xXib.
. I20. Sipagus, de fato.* y ap. La-
IIeg r dav, JoE, m00 Tipouoavin, de ert. X, 28.
perturbationibus ſenientige ad Timo- a ib.
cratem — diſtin.
IIgoPvαοσιιο b; Praecognitorium „ ſic guit li⸗
enim liceat vertere: ſiquidem videtur brumæ.
hoc libro æec ris οοοννααιαα ord ue r asr,
ο diſputauiſſe. ibro
õ exhortatorius , intel- eE ..
lige, ſermo. Sic enim, & Iſocrati, & Fabric.
Clementi expreſſe eſt ρ0ατιανοο l. c.
Aéορ aert,
Tepl é αιονο de ſmulacris, imogi- c ib.
nibus, ſpeciebue, formis, ſpectris ; ſic e- i.
nim varii varie verterunt, & inter-
pretati ſunt, quas vulgo iam vocant
intentionales ſpecies.
Heg Davragiag, de imaginatione, ſeu
impreſſione eius, quod apparet in fa⸗
cultate cognoſcente. Neque enim e.
ſeu Epicurus, ſeu plerique alil ex anti- fib.
quis Philoſophis intellexerunt hoc no-& Non
mine, vt iam fere fit, ipſam facultatem. poſſe .Rr
AgisνUs, Ariſtobulus Et hic li- t. Epic
ber tertii Epicuri fratris nomen praep. 1095.
ſe fert. B.
leꝙl Msααπς de Muſicat, quatenus 9 Lib.
nempe ad mores facit, vt colligi poſſe at
videtur ex Plutarchos, & Empirico.? v

L. VI. p.
Ccc cCcC IIegl131. D.

ib.

938᷑
IIe&Dι hααοαοιυοπ, α riνAXπαο. ρ⁵ρ
X, 28. T,, de iuſtitia, ceterisque virtutibus
ib. IHIeg Oeor αa6ατι de donis, &
8 L. adu. gratia.? Huius meminit Empiricuse, a-
Gram. liquid ex eo circa Grammaticam citans.

1I. o)uναν, Polymedes. Et hic vide-
aert.

X, 28.

eLaert.

pulus.
Tikenparne , Timocrates, III. ſeu is
erit Metrodori frater, ſeu teſta-
menti curator, ſeu alius. Hinc cre-
didiſſem, a Laertio citari Timocratis,
(ſiue a Timocrate conſcriptum) librum
tertium; niſi aτ rS Tinengärns, le-
gendum ſuſpicatus fuiſſem Tinonparer,
indicato puta libro tertio, ab Epicu-
ro ita inſcripto. Inſpectio textus ar-
gumentum facit.
Laert. Myrρσαα b, Metrodorus, V. Hunc
X, 28. Metrodorum eſſe, de quo ſupra, non
videtur poſſe ambigi. Ex citato por-
ro apud Laertium Metrodoro primo,
— Ccolligi videtur, deſcriptam fuiſſe ab E-
picuro vitae Metrodori hiſtoriam.
1 Arridugos , Antidorue, IlI.² Huius
b e. Antidori meminit Plutarchus b, ac forte
adu. Col. etiam Laertius“in Heraclide, ſi nihi-
p. 1126,A lOminus Antidorum pro Autodoro le-
CLaert. geris.
135 er. Teol vör†*ον wοo οο Mig, de Au-
X, 28. Mris ſêntentiae ad Mithren. Fortas-
*Sic & ſis autem legendus potius hic titulus,
recentt. æcρο vεναοονο,,ô/l morbir tum ob pares
Laertü cauſas, quae dictae ſunt circa titulum
H c Oor, tum quia νa, illae non tam
z6Hαα⅓videntur fuiſſe varia placita de ſpeciali
9 ab vento, quam morales ſententiae, ad aſpe-
altero æ. ritatem morborum leniendam. Iam
"°o di vero videtur hic Mithres † Syrius ille
Ainguit fuiſſe, ad quem aliquando Moertrodorus

ih. & 23. 1

L aert.

cl. Fabr. . . .
L. c. opem laturus accurrit, vti Plutarchus
adu. non ſemel notauit, & quem Laerti-
Col. L. p. vs t, Lyſimacho fuiſſe domus procura-
He6. E. torem, dicit, non modo in Epicuro,
II, 202, ſed etiam in Theodoro, vbi narrat,
„ .
X, 4.

tur fuiſſe Epicuri familiaris, ac diſci-

PARS XII. FPICVRVS CAP. X.

Mithren Theodoro dixiſſe: Videris ert.
tu non modo Deos, ſed etiam Reges non h aert.
agnoſcere; Theodorum vero excepiſ-x, 28.

ſe: quomodo non agnoſcam Deos, quii Plut.

te Deorum boſtem exiſtimo eſſe? ſſe
KaæMXα altolae.& Et hice-esgril
tiam Epicuri fuiſſe familiaris praeſu-p1095.
mendus eſt. D.
e& Zagrρzοας, de regno. Memi-Laert.
nit libri iſtius Plutarchus. 23.
diabuns, Anuximener.“ Fortas-p 599.P.
ſis hic fuit Lampſacenus ille, cuius min Po-
Strabo! meminit, & quem indicare litic.
videntur tum Plutarchus n, tum Laer- braecept.
tius ipſe. Etſi enim is fuit vnus ex I. 5. vdi
Alexandrini praeceptoribus; & illi ta- vid.
men ſuperuixit, (vt cuius geſta deſcri- Menag.
pſerit,) &, ex Suida, diſcipulus fuit? Laert.
Diogenis Cynici, ac proinde illo iu-., 29.
nior; cum Diogenes tamen obierit, E-0:35 .
picuro jam agente annum aetatis de-phaen.
cimum octauum, initio nempe Olym- Arat.
Piadis CXIV. . 4 Laert.
Exiο„ο. Epiſtolag. Extant adhuc 34
apud Laertium epiſtolarum eiusmodiad by-
quatuor: vna eſt ad Herodotumo, quam rhoclem
eſſe iam diximus minorem epitomen, mentio
hoc nomine etiam citatam ab Achille Sext. 5.6:
Tatio P: de rebus natiralibus; altera ak⸗

ad Pythoclem de Meteoris, ſeu Jubli-poge

mihus (hoc eſt, tam coeleſtibus, quam ſuau. viui

ceteris ad vsque terram,) reæbus; tertia ſec. Epic.
ad Menoeceum demoribus, poſtrema „. 1094.
breuis illa eſt, quam Epicurus mori-x 122.
ens ſcripſit ad Idomeneumſ. Praeter 29.
has autem, innumeras alias conſcri-(Laert.
ptas fuiſſe, ex Plutarcho, Laertio, & &22.
aliis colligimus. Plutarchus enim, e- lut: ad.
. . olot p.
xempli cauſa, epiſtolam ad Anaxarchum 1rIz.
citat. Laertius epiſtolam ad Ariſto- I. c.
bulumeu itemque epiſtolam 5 1ρ Laert.
ev“ MirMννι DiXν,, ad amicos Mityle-VIl 9.

. . X
naet degentes. Et videtur quidem 7. 136.

haec eadem eſſe cum illa, quam Sextus 7ext.
Empiricus citat ε 7⁹ ν MT⅓⅛Nα aduerſ.
Mνιραιρ Marh,.

non poſſe

1. XIII.

1

id. X, —

gyuf
htione
9 09
poſtir
ehiſto

il, 53. rüin

eyIII. innut,
354. Clrant.
e Praep
er aa
11. l praedl
den tur ſc
t a. quice
ge Cic. 5
Fin, I III,
30. unn
fin epil, Ptas
1. In pr
zaen. chuel.
10. Par⸗ .
den .ollil
0 α
nibi &
Patur
Vipu
ri ex!
ſio
1Ladu. Phutu

Cirgadl

dn.
We!
Mns
Ten,
ger
nun
Na
eius
Ke
Geen
I

luert.

H.

ileyidlaen.
leyer nong a.
Dercehil D
45.
Nu 1 ii Ml.
7 non poke
§ prae Ke. bie,
Praefu ug

1 23.
Norb aun
. H..,
e, Clingnnd

indiczre lic,

P vid

l celcri. leng .
Nlus fuit'laen:
e illo iu. d 29

Wient.
veOlyn. An
Obaett,

l tuin

insmhodi tr.
no, Ouatcn oclem

pitomen, ueni

Ailebnz⸗
„& a,⸗
7; Arell d nn
lß Mng
Is, Gam ſuau. ii
; teltlalee Epie,
geemgb⸗ 100
doſtent, een
s morl⸗ .
Drttter 2,
cohlcri-Laen.
„. & *²2.
erc⸗ R 44
nl, .lot
rehußn 1III7
- 1.6
1 Laen,
3 le- V
lnidem,
NrvN
—Wραα 4.

.

—

LIBRI IIIVS QVI SPECIATIM ALLEGANTTVR.

OixœOρπ; verum plures hac inſcri-
ptione agnoſcit Laertius iis verbis:
e8 rois &συρ 1ſ Mer„αν eονσαρ., a-
deo, vt aliqua ex illis potuerit eſſe ſup-
poſititia. Potuit ex eodem cenſu eſſe
epiſtola illa, eo waααρονHνανανο. Hde va-
bIX, 53. Friis vitae inſtitutis, quam & Laertiusb
ViIII. innuit, & Athenaeus “, ac Euſebius“
b. 55 4, citant. Praetereo, eundem Athenae-
de pracp. Vvm e facere mentionem epiſtolarum
c. 2. ad Hermachum: & ne plures conſecter,
eL. XIII. praeclariſſimae omnium fuiſſe viden-
deipn-p tur ſcriptae ad Idomeneum; quantum
38. ad⸗ quidem ex Seneca? intelligere poſſu-
mus, qui praeclarum etiam quid ci-

Fin. II. 1 . 1
30. tat in epiſtolis, quas ad Polyaenum ſcri-

Ekin epiſt. ptas icit. In lis, quae ad Idomeneum

18. ila praeter ceteras fuit, ex qua Mi-

6. bar- chael Apoſtoliuss refert fragmentum,
oem. 95. Continens originem illius adagii, ra;-
r Gο ατν πα,, α AsXα, haet eadem
tihi & Pythia, & Delia: quod vſur-
patur aduerſus eos, qui morituri bre-
vi putantur; vtcunque adagium cita-
ri ex Menandro Eraſmus ſcribat. [E-
piſtolam quoque ad Colotem memorat

h L.adu. Plutarchus " ad Eurydicum, Laertius,

Colot. p. ad Leontium & Themiſtam idem. *
HI7. B. Porro circa epiſtolas annotari obi-
X, .6, ter poteſt, fuiſſe Epicurum ĩis praemit-
. tere ſolitum, ex vocibus ſalutatoriis,
nunc valoen, gaudere, nunc éou waατ—
rew, bene agere; nunc o αρρο.ρ,bene de-
gere, nunc æαoυρ aν bene viuere;

nunc αοναιανα, valere, ſiue ſanum eſſe.

Laert. Nam quod apud Laertium quidem in
X, 14. eius vita legitur, oατασιταιιωdMto, &ναſι

7S ααοονν,ο τιστιναα οτπdυdo ᷓ
doαε⁵, mendi aliquid ſubeſſe videtur:
deeſt quippe verbum, phraſi necefſa-
rium; & tum vox Aoαεοα non videtur
ad ſalutandi ritum ſpectare, tum vo-
ces illae, νταz, excludunt 1σ eοορα
ab Epicureo ſalutandi more: cum ta-
men ea vox & praemiſſa extet ſuper-

939
ſtitibus apud Laertium epiſtolis, &
Cicero eandem interpretatus fuiſſe Lib. Il.de

videatur, cum epiſtolam retulit, quam fin. c. 30.

moriens Epicurus ſcripſit. Hinc cum
ro duabus iis voculis repoſuiſſem o-
im, &τ 00 (vt minor nimirum eſſet im-
mutatio, quam ſi vocem æo*ρ dꝙue, aut ali-
am ſimilem ſubſtituiſſem) id probauit

quidem eximius Puteanus, ſed Agis os

vocem retinendam cenſuit: praeclarus
autem Menagius, cum verbum deſi-
deraretur, cenſuit quidem loco vocis
Agisov reponendam vocem Sαon, L.II. 6r.

(alias ſimili occaſione eidem Laertio

vſurpatam,) verum retinendas con-
tendit ipſas voculas as S, quod E-
picurus minime vſus ipſa voce Xatg
videatur, vt quam fuiſſe Cleonis pro-* Lucian,
priam memoretur, tam a Luciano?*, de lapſu
quam ab ipſo Laertio-† An vero loco in Bi
vocis oεον Teponi poſſet àααο—, oe .
aut etiam ad minimam omnium immu-III, 6r.
tationem, Aραοο. ad- ſignificandum,
placuiſſe inter ſalutandum eas voces,
60 z αιαιτιαν, α oνρſσα r ‚ an reti-
neri poſſent voces, dv rs, ad innu-
endum, non vocem auo repudia-
tam penitus fuiſſe, ſed eius vice illas
duas fuiſſe interdum vſurpatas; quaſi
nimirum voce zersè aliquando, aut de-
ſiderata, aut ſubintelleécta? Videtur
profecto Lucianus id non obſcure
ſuggerere, cum referendo, Epicurum
impenſe alioquin delectatum 1 ααοα
inſinuat, eum tamen interdum alia,
quam iſta, vſum voce; & in epiſtolis
quidem accuratioribus grauioribusque,
οαοοοιιαανοας (quas quidem fuiſſe pau-
cas ait) vel cum ad amiciſſimos, z6ρ6ρ
DiNxrars ſcriberet, fuiſſe praeſertim 4a-
i, ipſa νuovzοιαον vοο. vüm. Laertius
vero cum hicrelinquat Epicuro vocem
ιρνιρ, cenſeri debet pari iure vo-
cem αaoροροαrelinquere, quando attri-
buens ipſi alias vocem éo ανινν tam
Ccc cCC; facit

loc, cit.

Laert.
X, 1 3.

Conf.
Meurſ.
Bibl.
Attic.

Laert.
X, 44.

X, 74.

940⁰
facit Platonis proprium rε οπτι,
quam ipſius Cleonis rS αοο..R v B
Atque haétenus ſeries eſt librorum,
quam Laertius contexuit. Aduerte
vero, cum ſtatim poſt vocem illam
brisoHναο, ſequatur, uias ε νντι, &c.
quaſi Laertius ſit adſcripturus vnam
ex illis epiſtolis, cum tamen & adfe-
rat, tres, & ſe id ſtatim facturum re-
cipiat; ea de cauſa non prorſus male
cenſuiſſe Caſaubonum, reponendum
rοαa ä, loco vocis aaν,..Z Addo au-
tem, vocem aνrιο+ non ad ſolas epiſto-
las videri eſſe referendam, ſed ad libros
omnes recitatos, quorum epitomen
tres illae deinceps integrae afferendae
contineant.
Praeter hos porro omnes libros, ci-
tari alios videas, tam a Laertio, quam
ab aliis; quippe ipſe Laertius citarat
iam antea librum æα0ρ bnroguis, de Rhe-
torica, ſeu arte oratoria, cuius etiam
apud Scholiaſten Hermogenis habe-
tur mentio. Quod citatur vero de
perſpicuitate in oratione exigenda, id
ſpeétat ad Canonicen, in Dialectices lo-
cum fubſtituendam.
Citare etiam viſus eſt z£αονραονα,
ſeu Antecedentia, ſeu praecipua dicas,
vt accipiunt Stoici. Profecto libros
jam citatos intelligerem, ſi aliqui ci-
tati forent, in quibus id, quod me-
morat, fuiſſet ab Epicuro ſcriptum.
Vtcunque ſit, citantur quoque
poſtmodum rovetsr α, Inſti-
tutiones, ſeu elementalia XII.
Quin etiam citari videntur, zeo ra*
éαναααανπ, de mundis, XII. Siquidem

CAP.

TESTAMENTVYVM EPICVRI.

PARS XII. EPICVRVS. CAP. XI.

varios mundos deſcribens, egiſſe id
dicitur & r; ρα zeρrατν, ſeu, vt Ma-
nuſcripta habent, zsρ ar8ε, in XII,
de hoc ipſo, ſeu de hac materia: idque
praeſertim, cum non appareat, intelli-
gi vnum ex triginta ſeptem, qui αα
Ouο«, dé natura, conſtantiſſime citan-
tur. .
Adderem æορ.ια— ορααια nlaρ ô—.a9. aert.
ſtiones naturales, itemque Hiaα & Plur.
uara, placita moralia; niſi poſſent
lis vocibus ea omnia intelligi, quae
Epicurus circa naturam, & mores e-
nucleauit, aut ediſſeruit. . .
Adhaec vero a Cicerone citatur li-Lib. II.
ber de ſummo bono: niſi quis forte e- t.
vndem putet cum eo, quem de Fine "“
inſcriptum iam retulimus.
GCitatur etiam ab eodem liber de vo-L. II. de
luptate. Fortaſſis Laertius hunc ſi-diuin. c.
gnificauit, cum retulit, quosdam obie- 27.
ciſſe Ariſtippi librum, de voluptate, ab
Epicuro vſurpatum, tanquam pro-
prium. L
Praeterea citat Cicero librum de 4
pietate aduerſus Deos, & diſtinctum re 41.
quidem, vt videtur, ab eo, qui de ſan-
dAitate ex Laertio citatus eſt; ſic enim
habet Cicero: at etiam de ſunctitate,
de pietate aduerſus Deos libros ſeri-

Ult.

Rurſus Plutarchus indicat libros, adu. Co-

conſcriptos aduerſus Theophraſtum ot. p.no
ο Oεαοποodν Cum é ur glo, in ſocun-
do illorum contineri dicit diſputatio-
nem de coloribus. [Eſtque apud eun- ib. p.

dem libri aduerſus Bionem etiam 1126, 4.
mentio.] Verum de libris hactenus.

XI.

—

Eicurus: vit omni docendo atque obſecutus, teſtamentum ſcripſit, quod
ſcribendo conſumta, ſenioque con- cum integrum nobis Diogenes Laer-X, 16-22.

fectus, moribus illorum temporum tius ſeruauerit, non opus

eſt, vt eius
fragmenta

„

Lex.

ſeugmnenn
Nroridu
n0004
* N.
Craris
tribas
ſychio⸗
Demet
Fero l.

. Plwuor

Metroo
Adport
leges 1
thenae
Ubus,
ation
guiden
Herme
naeo,
Vmaph
ſopkuu
Wüchn
perum
noſtre
tur,
crate,
horto
ſtuin
ue
tum
vent
4no
ide⸗
Wit⸗
o
nud
qu⸗
diti
nob⸗
ii,
cho
in
fia
die
prie

l, vt M.
or idve
quirn
necltan⸗

pollent
gl, quae
moreze⸗

itatur I-b.I
forte e. .
. 9.
ie .

rde v0- l. Il de
hunc Kl-diuin e.
m obie. 7.
Mtuie ab
n pro⸗

l.l. de
Na. De.

ndkunm, 4,l.

de ſir.
cenim
Gitate,

ſiri

. aln Co-
iro 'ptAo

Cun,
ſrtur.
uuni
deun- ib.p.
etimn 1126,4,

enns.

eius
nen⸗

N4,Oule- plen
HCia do-Elot,

Lex.

Lex.

. HWj TESTAMENTVM EIVS.
fragmenta ex Cicerone, aliisque ſcri-

ptoribus, colligamus. Hoc autem
modo conceptum fuit:
* Mea omnia Amynomacho, Philo-
cratis filio, Batithae, (fuit autem Batis
tribus Aegienſis oppidum, vt ab He-
ſychio habemus:) do, & Timocrati,
Demetrii filio, Potamienſi, (Potamus
vero Leontii tribus eſt oppidum, teſte
Phauorino,) ſecundum eam, quae in
Metroo, (h. e. templo magnae Deae,
ad portum Athenienſem ſito, in quo
leges, iudicia, & alia monimenta, A-
thenaeo, Suida, & aliis veterum teſtan-

tibus, aſſeruabantur) facta eſt, do-
nationem: ea conditione, vt hortum

quidem, & quae ad illum pertinent,
Hermacho, Agemarchi filio, Mityle-
naeo, aſſignent, eisque, qui cum illo
vna philoſophantur, & quibus philo-

ſophiae ſucceſſoribus reliquerit Her-
machus, vt in eo philoſophiae dare o-

peram poſſint. Vtque ſemper hi, quia
noſtro nomine philoſophi appellan-
tur, vna cum Amynomacho & Timo-

crate, omnibus viribus eam, quae in
horto eſt, ſcholam conſeruent, depo-

ſiti iure eum illis commendo; ipſorum-
que heredibus, quo modo maxime ra-

tum ſit, vt & illi hortum illum conſer-

vent, quemadmodum & ipfi, quibus,

a noſtro nomine philoſophantibus, tra-
diderint. Porro domum, quae eſt in

Melite, dabunt Amynomachus & Ti-

mocrates Hermacho inhabitandam, v-
naque his, qui ſecum philoſophantur,
quamdiu Hermachus vixerit. Exre-
ditibus autem qui erunt, datique a
nobis ſunt Amynomacho & Timocra-

ti, quantum fieri poſſit, cum Herma-

cho diſpicientes, partem attribuant
in ſacrificia, quae patri, matrique, &
fratribus fiunt; nobisque in natalem

diem, qui quotannis agi conſueuit,

priori decima die menſis Gamelionis.

cho conſilio.

941
Praeterea partem attribuant in con-
ventum eorum, qui nobiscum philo-
ſophantur, qui cuiusque menſis vige-
ſima die in noſtram & Metrodori me-
moriam ordinatus eſt. Curent quo-
que diem fratrum, menſe Poſideone,

ſicut & nos ſolebamus; inſuper curent

diem Polyaeni, menſe Metagitnionte.
Curae autem ſit Amynomacho & Ti-
mocrati, Metrodori filium, Epicurum,
filiumque Polyaeni educare, dum phi-
loſophantur, & cum Hermacho de-
gunt. Similiter & Metrodorĩ filiae
curam habeant, & cum ad aetatem per-
venerit, tradant eam viro, quem ele-
gerit Hermachus, ex his, qui ſecum
philoſophantur, ſi modeſta fuerit, &
pareat Hermacho. Dent autem Amy-
nomachus & Timocrates ex reditibus
noſtris in cibum his quoq; anno, quan-
tum ipſis conuenire videatur, de eo
cum Hermacho deliberantes. Faciant
item ſecum redituum dominum Her-
machum, vt ex eius conſilio, qui nobis-
cum conſenuit in Philoſophia, prin-
cepsque relictus eſt eorum, qui no-
biscum philoſophantur, fiant ſingula.
Dotem vero puellae, cum ad annos
nubiles venerit, dari curabunt Amy-
nomachus & Timocrates, quantum

eis ſatis eſſe videtur, ex bonis auferen-

tes, communicato prius cum Herma-
Curam item habeant
Nicanoris, quemadmodum & nos ha-
buimus, vt quotquot nobiſcum phi-
loſophati ſunt, atque res ſuas in com-
munem vſum contulerunt, omnem-
que alaci itatem oſtendentes, nobiscum
in philoſophiae ſtudiis conſenuerunt,
pro modulo facultatum noſtrarum,
nulla re, quae ad vitam neceſlſaria eſt,
egeant. Libros autem omnes noſtros

Hermacho tradant. Quod ſi quid hu-

manum Hermacho contigerit prius,
quam Metrodori liberi ad aetatem
Ccc ccC 3 perueniant,

/

942
Beruenunt, curae ſit Amynomacho &
Timocrati, vt, ſi modeſte illi ſe ges-
ſerint, accipiant ex facultatibus no-
ſtris, quaecunque illis erunt neceſſa-
ria, quoad fieri id poſſit: curamque

PARS XII. EFPIoVRVS. CAP. XII. XIII.

ceterarum rerum, vta nobis inſtitu-
tum eſt, agant, vt ſingula conuenien-
ter fiant. Ex ſeruis autem liberos di-
mitto Murem, Niciam, & Lyconem.
Phaedrion item dimitto liberam.

CAP. XII.
QWAE FVERINT ILLIVS EXTREMA.

E morbo extremo, ac morte con-
ſecuta, vt iam diximus, ſciendum
eſt, Epicurum fuiſſe conſtitutionis
haut multum firmae. Id innuit vel

ap. Laert. titulus libri, a Metrodoro conſcripti,

X, 24

de Epicuri infirmitate, ſeu aduerſa va-
letudline. Innuit & inuidioſa illa ex-

in lex, aggeratio Suidae, quod neque inie-

X, 15.

K, 22.

Cic. de

Kn. II,
30.

tius,

Gtionem veſtium Epicurus ferret, ne-
que facile e lecto deſcenderet, & ne-
que ſolem, neque ignem contueri poſ-
ſet, & ſimilia. Nempe, vt iſta aliud
non ſuadeant, ſaltem inſinuare poſ-
ſunt, Epicurum fuiſſe habitus, ſeu com-
plexionis non robuſtae. Porro, vt
in vitae decurſu ſanitate vſus conſtante
non fuerat, ſic graui tandem morbo
interiit, calculo videlicet; quo etiam
probabile eſt eundem ſaepius vexatum
fuiſſe. Recitat ecce Laertius ex Her-
macho in epiſtolis, vt lapide, vrinam
cohibente, diem clauſerit, cum qua-
tuordecim diebus aegrotaſſet. Memo-
rabile vero eſt, quod iam morti proxi-
mus ſcripſit illam epiſtolam, quam ad
Idomeneum ſcriptam memorat Laer-
ad Hermachum Cicero. Forte
ſcripta eſt ad vtrumque, propter 73
bαι velad Idomeneum potius, quam
ad Hermachum, quod Metrodori li-
beri ſatis fuiſſent Hermacho, ex teſta-
mento, commendati. Adde Herma-
chum, ſucceſſorem proximum, non
videri fuiſſe abſentem, cum etiam E-
picuri mortem litteris miſſis deſcripſe-

rit; vt taceam, illum ée ueigaxiz ad
Rhetoricam potius, quam ad Philoſo-
phiam ſeſe comparaſſe, vt ex Laertio
perſpicuum eſt. Epiſtola integra

[Ciceronisverbis reddita] haec eſt: Lib. II. de
Cum ageremusvitae beatum & eundem fin. c. 30

Jupremum diem, ſoribebamus haec. Tan-
ti autem morbi aderant veſicaeg, & vi-
ſcerum, vt nihil ad eorum imagnitudi-
nem poſſet accedene. Compenſabatur
tamen cum his omnibus animi laetitia,
guam capiebam memoria rnationum, in-
ventorumque noſtrorum. edtu, vt di-
gnum eſt, tua erga me, & erga philo-
Jophiam voluntate, ab adoleſoentia ſuſ-
cepta, fac, vt Metrodori tueare libe-
ros. Addit Laertius ex Hermippo,
Epicurum ſeſe in balneum, calida aqua
plenum, demiſiſſe: cum popoſciſſet
merum, id hauſiſſe; & dum commen-
daret amicis, vt dogmatum ſuorum
forent memores, haec inter verba

defeciſſe: ſubiicit continuo Laertius

Graecum ex ſe ipſo tetraſtichon, cu-
ius ſenſum verbis Latinis ita reprae-
ſentes.

Extremum hoc moriens Epicurus di-
xit amicis:
Saluete, & placitis inuigilate
meis.
Quippe iniit peluim calidam, vinoque
ſubhauſto,
Plutonis gelidas protinus hauſit
aguas.

CAbP.

loc. cit.

Ueba pe
Fme
ns II,
lidemn po⸗
18. Vpolodoti
1; bene legnt
Uns,
Cümm vubo
1, Epcurun
wonpotil
eſt, in u
co obüͤſe

roſſit

lb. I. Vis exceluit.

Sromnd Srinis N
30h,C. zbzetnely
Ppicuri, m
Adiicienten
conntigille,
Netutemn nI
UX, qun
dicitur, l
mortemv
1cproindke
1XIII.
Erernen
Guedec
tSCN
Epicurd
pollodo

ib. Ee confirm

tot9. inquit,
cumduor
Pehante
NuhcH
Mum d
menſun
tremus
Cpiend
ſlummn

un
dieds

dobi inttin.
Aconuenien.
em lberos⸗ di.

Lycon
den.

Megtng
m adbpuloto-
1t ex Leertio
Kola intenr,
5
1] huec eit,lbllie
n Geundentn c30
hoee. Iur.
Re, &i.
1 Meguituli-
mpenſabatur
imi oetitia,
rationumn, in.
deltu, id.
vpe illr.

Gäntas ſc.

tuere Abe.

0c, clt.

Hercupbo,
VCAlida ane
popolillt
n commen-
Uun fuorum
inter verbe
no Laeltis
ſtichon, cl.
ita rehrie

Hian S.
nigr

n viugu!

iur auſi

CA..

EXTREMA ET TEMPVS OBIIVS ILLWS.
CAP.

943
XIII.

QyVO TEMPORE OBIERIT.

Luebat porro, quo tempore Epicu-
rus interiit, CNXXVII Olympiadis
annus II, Archonte Pytharato. Si-
quidem poſt ι— ια τ—z, quod ex A-

Lib. X, pollodori Chronicis retulit Laertius,

15. bene legit Caſaubonus, 1 % iαοααι π
uns, Saτρρ νHατιπαι quippe
cum vulgo deſit vox, eiuesc, quis capi-
at, Epicurum natum Olympiade CIX,
mor potuiſſe CVII? Et vero CXXVII
eſt, in quam annus
quo obiiſſe dicitur, cadit. Iam & men-
ſem, & diem anni, quo Epicurus e vi-
Lib. I. vis exceſſit, indicat Clemens Alexan-
Strom.p. drinus. Memorat enim Antilochum,
309. C. ab aetate Pythagorae ad mortem vſque
Epicuri, numerantem annos CCCXII
adiicientemque, huiusmodi mortem
contigiſſe, menſis Gamelionis die deci-
ma. Quo loco nota, ſi Pythagorae
aetatem numeraueris ab Olympiade
LX, qua illa floruiſſe apud Laertium
dicitur, non reperiri plures annos ad
mortem vſque Epicuri, quam CCIXX,
ac proinde calculo Antilochi deeſſe an-
nos X LII. Quocirca 5iaͤ illam,
ſeu aetatem accipiendam eſſe a nato vſ-
que Pythagora, qui anno deinde aeta-
tis circiter XL florere occeperit. Cum
Epicurus porro dicatur a praedicto A-
pollodoro vixiſſe annos LXXII,

fato c 9. inquit, verum fuit, morietur Epicurus,
cum duos & ſeptuaginta annos vixerit,
Archonte Pytharato; (& ex quo non-
nulli coniiciunt, Epicuri mortem in an-
num climactericum, qui nouennario
menſuretur,) non eſt tamen annus ex-
tremus, ſeu LXXII, vt completus ac-
cipiendus. Siquidem illum Epicurus
ſolummodo attigerat, vt puta tribus

adiectis diebus ad LXXI, cum fuerit

Epicuri LXXII,

quod
Lib. de Confirmat etiam Cicero, dum, ſemper,

natus VIIa, mortuus Xa menſis Game-
lionis, (interpoſitis ab ortu ad interi-
tum Olympiadibus, ſeu tetraeteridi- a phin.
bus completis XVIII, vno anno mi- Lib. VII.
nus). Quamobrem, perinde hoc eſt, ac c. 48.
dum Pliniuse, Lucianust, Cenſorinus“ Luci-
Siculum, ſeu Leontinum Gorgiam vi- nain An⸗
xiſſe dicunt, annos CVIII, cum illum I. ,.6 42.
tamen Cicero4, & Valerius Maximus E.
compleſſe tantum dicant CVII. No- Cenſ.
tanda vero heic comparatio, quam Plu- die nar.
tarchus inſtituit, Epicurum inter, & . Ser
Gorgiam. Poſtquam enim ſcribit A- in Cat.
lexidem Comicum, (ſcilicet Menandri maic 5.
filium, & Stephani Comici patrem, vt * Lib.
refertur a Suida e) vixiſſe duplum vitae VIII. c.
Metrodori, hoc eſt annos CVI. (cum ib. de
Metrodorus, ex Laertio , LIII vixerit;) orac. def.
ſubiicit Gorgiam Sophiſtam vixiſſe ?. 420.
amplius triente, ſeu proportione ſes-
quitertia, quam Epicurum. Idnem- h Lib.
pe, ſi accipiamus numerum XXXVI, is X, 23.
ipſe erit, quem duplicatum Epicurus
Vixerit, triplicatum Gorgias. Quod
Plutarchus vero dixit, amplius, reſpexit
forte ad opinionem, quam deinde ſe-
cuti ſunt Quintilianus, & Suidas, quod L.Itc,r.
videlicet Gorgias vixerit annos CIX. in Lex.
Non video porro, quorſum interpres

Olementis Alexandrini, pro Gamelione Herue-]

verterit Ocdobri. Etſi enim ſit aliqua tus:

circa ordinem menſium Graecorum
controuerſia; neminem tamen repe-
rias, qui Gamelionem non faciat ſex-
tum, ſeptimum, vel octauum ab Heca-
tombaeone, qui cum altius, quam
ab Iunio non poſſit incipere, pro-
fecto ſemper Gamelion longe abe-
rit ab Octobri. Cum itaque multis ar-
gumentis Gamelion fuiſſe conuinca-
tur ab Hecatombaeone ſeptimus, ille ad
Ianuarium potius videtur fuiſſe refe-
rendus.

Lib. X, 9.

Lib.
XXXV.
c. 2.

Lib. VII.
C. 12.

Riuier.

944
rendus. Quia vero annus ille ſecun-
dus Olympiadis CXXVII coepit ab ae-
ſtate anni periodi Iulianae MMMM
CCCCXIIII, debuit Gamelion eius-
dem anni incidere in Ianuarium anni
incipientis periodi Iulianae MMMM
CCCCXLW. In quem autem diem
Ianuarii, dies decima Gamelionis inci-
dere potuerit, determinatu facile non
eſt. Si liceat tamen Gamelionem in-
choare, (vt tempore natiuitatis factum
obſeruauimus) a decima quarta luna,
ſeu a plenilunio, quod ſeptimo loco
poſt ſolſtitium aeſtiuum contigerat;
cum nouilunium celebratum fuiſſet
die Decembris XXX, ac proinde luna
decima quarta numerata fuiſſet, die Ia-
nuarii XII. Idcirco, vbi iſtum pri-
mum Gamelionis fecerimus, decimus

CAP.

PARS XII. EPICVRVS. CAP. XIV.

eius incidet in Ianuarii XXIl, tali igitur
die debuit mors Epicuri contingere.
Ex quo notandum vlterius eſt, cum
Epicurus dicitur attigiſſe annum
LXXII, debere illud de Graecorum
anno, non de Iuliano accipi; ſic enim
duo deeſſent dies, cum die Ianuarii
XXIII. natum fuiſſe probatum ſit.
Nunc facile eſt, Epicuri mortem ad ea
referre tempora, quae iam nobis in vſu
ſunt. Siquidem vbi X dies detraxeri-
mus, & pro ſolari cyclo illius anni, (ſci-
licet XX) aclittera D in veteri ſtylo,
noſtrum Grepoſuerimus, perſpicuum
euadet, Epicurum mortuum die Ianua-
rii XXXI, exiſtente feria quarta, ſeu
die Mercurii, ante Chriſti Aeram
CCLXX.

xIVv.

QWAM CARA SECTATORIBVS EIVS MEMORIA
. F. VE RIT.

Sybereſt cognoſcamus paucis, vt E-
picuri mortui memoriam Sectato-
res coluerint. Nam miſſum quidem
inprimis facio, quod patria illum Ka-
tuis aereis honorauerit; Xa νρ ινοαι
riuzsaca, Vt Laertius loquitur. Ad-
noto vero, ſtatas dies ac teſtamento cau-
tas ceremonias fuiſſe, a ſectatoribus ſtu-
ſtudioſiſſime obſeruatas. Poſt enim
CCCL annos ſcribens hac de re Pli-
nius, Natalileius, inquit XX“ luna ſa-
erificant, feriasque omni menſe ciſto-
diunt, quas Icadas vocant. Ex hoc
intelligere licet, Epicureos a Graecis
autoribus (vt ab Athenaeo) aαααIsα,
dici, quod eiαuναοας obſeruitarent, vt
Rhodiginus quoque animaduertit.
Tamerſi non deſunt, qui putent Ica-
diſtas dictos, quod r Hιααο nomine
non modo viceſima, ſeu dies, ſeu luna
ſignificetur, verum etiam ffigies, ſeu
imago Epicuri, qua eorum nullus de-

ſtituebatur. Porro de hiſce imagini-
bus audiendus etiam Plinius eſt: Vul-loc. ei.
tus, inquit, Epicuri per cubicula ge-
ſtant, ac circumferunt ſecum. Cice-
ro autem ſub perſona Attici: Nec ta-
men, inquit, Epicuri licet obliuiſci, ſe
cupiam, cuius imaginem non modo in

Lib. V.

tabulis noſtri fam liares, ſed tinm 1 Alex. ab

poculis, & annulis habent. Sane Alexan-

addant, aliquibus magnae curae fuiſſe, dro Lib.
Epicuri imagines non annulis modo, II. c. 19.

ſed & poculis habere, arbitrantibus,
boc genti, & nomini ſuo fauſti eſſe omi-
nis. Ad haec, vt affectum erga ipſum
verbis expreſſum habeas, audi Patro-
num illum loquentem circa Melitenſi-
vm Parietinarum negotium: Honorem,
inquit Cicero, icium, teſtamentorum
ius, Epicuri autoritatem, Phaedri ob- piſt. 1.
teſtationem, ſedem, domicilium, veſti-
gia ſummorum virorum ſibi tuenda eſe
dicit. Maxime vero-ipſum Torquatum: L. I. de
Nonnc fin. c. 2 I.

Lib. XIIl.

fam. E-

M

Mmeei
hemus,
naturae
comprel
viampl
ic. tur un
goring
muximi
mor lue
pertin,
nc, 4
olluel
Ib de minuſſe
lall. Vethur
tentin⸗
mnia
O. Ae dorol
I, (s.
lib. Il. Lueren
uit. dig,
nut
tertiun
Et.

ir Nonne ei maximam gratiam habere de-
tinget. bemus, inquit, qui exaudita quaſßi voce
eſt, un naturae, ſic eam firme, grauiterque
Unndim comprehenderit, vt omnes benz ſanos in
mnecorun viam placatae, tranquillae, quiétae, bea-
ſe enin ibid. c. 5. tae vitae deduceret? Et rurſus: Quem
lanuari ego, inquit, arbitror vnum vidiſſe verum,
Atum ſi. maximirque erroribus hominum ani-
tem aden mos liberauiſſe, & omnia tradidiſſe, quae
bis in vſi pertinerent adbene, beateque viuendum.
etrageri. Hinc, quia Epicurus ſuos moriens ad-
Anni (ei monuerat, vt placitorum ſuorum me-
eri ſtylo, Lib. de Miniſſent, docet Cicero, cum omnes ad
lbicdin An.II,7. verhum ediſcerent ratas Epicuri ſen-
dielanua- tentias, fuiſſe etiam, qui dogmata o-⸗
larti, ſel muaia memoria tenerent, ac inprimis
fi Arin Oun. Ac. Scyronem illum, de quo in Academi-
1V, 33. Ccis. Verum ſufficiat heic pauca ex
Lib. III. Lucretio attexere, vt vberius intelli-
t. gas, quanto affectu & doctorem, & do-
gmata proſequerentur. Sic igitur ille
RIA tertium librum inchoat:
E tenebris tantis tam clarum extol-
imigini⸗ bre lumon.
l: Vul bet. Qui primus potuiſti, illuſtrans com-
ule e. moda vitae,
(de. Te ſequor, o Graiae gentis decus,
MrN.lb. mmgue tuis nunt
luſ, ſe n Fixa Pedum pono predſis veſtigia ſi-
,bh . EYs,
Hune Non ita certandi cupidus, quam pro-
, „Alex. ab . bpier Amnorn!,
unt, g ,lexan.
At fuſerte Lib.
i mlll c 1
ronikip
ml- ð Disnum vero quoque memoratueſt,
l iphun HMrtum ſcholae ipſius ſucceſſionem fu-
di o. iſſe conſtantem admodum; tum ſuc-

ſelienſ. ceſſores, ſectatoresque ita perpetuo
nc, A conſenſiſſe, vt videri res admirationis
uA n digniſſima poſſit. Et quod attinet
iob- quidem ad conſtantiam, notum eſt,

veſti. praeſides hortorum, ſeu praefectos
nda . 1e ſcholae, ab ipſa mor te Epicuri ad tem-
uarum c2
1 H.c.21.

MIEMOTIA HVS CARA, CONSTANS SOIOLAE SVCCESS0. 945

Quod te imitari aueo. Quid enim
contendat hirundo
Cpenis? aut quidnam tremulis face-
re artubus hocdi
Conſimite in curſu poſunt, ac fortis
egui vis?
Tu pater es rerum inuentor; tu pa-
tria nobis
Suppeditas praæcepta, tuisque ex, in-
clute, chartis,
Floriferis vt apes in ſaltibus omnia

libant,
Omnia nos itidem depaſcimur durea
dildta,
Aurea, perpetua ſemper dignicima
vita. H
Et ſtatim: .
His tibi me rebus quaedam diuins
voluptas
Percipit, atque horror, quod ſic na-
tura tua vi
Tam manifeſta patet, ex omni parte
retecta.
Ac poſtea:
Tſe Epicurus obit decurſo lumine
vitae,

Qui genus humanum ingenio ſupera-
vit, & omnes .
Praeſtrinxit, ſtellas exortus vti ae-
ther u. Jol .—

CAPD. XV.

WANTA CONSTANTIA, CONSENSIONEQVE, SCHOLAE
TIPSIVS SVCCESSIO VIGVERILI.

Pora vſque Iulii, & Auguſti, Caeſarum,
continua ſerie ſibi ſuccedentes memo-
rari a Suida, extitiſſe quatuordecim; in voc.
idque per annos CCXXXVII. IIIis Epic.

vero temporibus, quam multi eſſent

Epicurei, etiam viri ſummi, & in repu-
blica principes, velex vnius Ciceronis
monimentis poſtea dicetur. Dein-
de Lucianus ſcribit, temporibus ſuis in Bun.
Ddd ddd ſtipendia T. I. p.
975. B.

246
ſtipendia Epicureis, haut ſecus, quam
aliis Profeſſoribus, ab Imperatore fuiſ-
ſe conſtituta; adiiciens, illorum aliquo
demortuo, probatiſſimum quemque in
locum ipſius fuiſſe ſolitum ſubrogari.
At Laertius poſt Lucianum ſcribens,
declarat, quemadmodum, ceteris Phi-
loſophorum ſuceſſionibus prope defici-
entibus, Epicuri ſucceſſio continenter
perſeueraret, praefecturasque diſcipu-
lorum, alias aliis ſuccedentes innume-
ras efficeret. Addit Numenius apud
Fan . Euſebium, eiuscemodi ſucceſſionem
5. p.28. ad fua vſque tempora ſic perſeueraſſe,
ac etiamnum perſiſtere, vt in poſterum
Lib. II. Ttiam perduratura videretur. Hinc
c. 7. ſecutus Lactantius, Epicuri, inquit, di-
ſciplina multo celebrior ſemper fuit. Vno
verbo, quamdiu litterae in Graecia flo-
ruerunt, & Roma ipſa a barbarorum
deuaſtatione immunis fuit, Epicuri
ſchola, atque diſciplina non incelebris
conſtitit.
Circa conſenſionem, praetereo illud
ceronis, suſtinuero Epicureos tot me-
os familiares, tam bonos, tam inter ſe
amantes viros, ceteraque loca ſimilia.
Hlud potius adnoto; cum ceterae Se-
ctae ab ipſis vſque initiis diſcerptae
ſemper inteſtinis diſſidiis fuerint, Epi-
cùream longe abfuiſſe, vt tale quippi-
Orat, IV. am pateretur. Scribit enim Themi-
ſtius, Ea, quaz Epicuro placuerunt, vi
quasdam Solonis, aut Lycurgi leges, ab
LEpyicureis ommibus ſeruari. Et quaſi
omnes vnus, idemque animaret ſpiri-
epiſt. 33. tus, Apud iſtos, inquit Seneca, quicquid
dicit Hermachus, quicquid Metrodorus,
ad vnum refertur. Omnia, quue giis-
uam in illo contubernio locutus eſt, vni-
*piſt. 14. vs ducdu, & auſpiciis dida ſunt. Inde eſt
& illud eiusdem, cum propoſita hac
ſententia: Is maxime diuitiis frui-

Lib. X. S.

IV. Acad. .
.. 36. Ci

PARS. XII. EFPIoVRVS COCAP. W.rI.

tur, qui minime diuitiis indiget; & quaſi
juſſus a Lucilio autorem eius edere, Vt
ſcias, inquit, quam benigni ſimus, pro-
poſetum eſt altena laudare. Lpicuri
eſt, aut Motrodori, aut alicuinus ex illa
offcina. Verum res fiet adhuc illu-
ſtrior, ſi Numenii Pythagorici locum,
qui eſt apud Euſebium, iſthuc traduxe- o. .
rimus. Ile enim, poſtquam doluit, 5. ,,z7.
quod Platonis ſucceſſores conſenſio- D.
nem non defendiſſent, propter quam
Pythagorei in pretio forent, ſubiicit:
Hoc vero modo Epicurei (immerentes
licet) inituti, nulla omnino in re disſi-
dere ab Epicuro viſi ſunt; profecſique
eadem cum ſapiente ſuo placita habere,
non iniuria ſuum attigere ſcopum. Ex
e deinceps Epicureis longo iam tempo-
re euenit, vt neque ſibi inuicem, neque
Epicuro vlla in re contradixerint, quaet
digna quidem ſit memoratu. Luin a-
pud ipſos delictum eſt, vel impietas po-
tius, & daumnandum piaculum, ſe quip-
piam fuerit innouatum: Quare id ne-
mo audeat. Hinc propter conſtantem
ilrum inter ſe conſonantiam, dogmata
placidisime, pacaticſimeque ſe habent,
baecque Epicuri inſtitutio reipihlicae
cuipiam verae, germenaegue perſimilis
ſt, quam nempe a ſeditione remotisſi-
mam, vna mens communis, vnaque mo-
deratur ſententia. Ex quo nec defue-
runt, nec deſunt, neque, vt apparet, de-
Juturi ſünt, qui perlubenter illam ſo-
guantur. At toicos inter factiones,
&c. Poſſet quispiam exiſtimare, nihil
iſti loco deeſſe, niſi vt de Epicureis o-
mnibus illud diceretur, quod de duo-
bus dictum a Valerio ſupra vidimus, vt Lib. l. c. 8.
ſcilicet quis talem ſocietatem coeleſtis
concordiae ſinu genitam, nutritam, ac
finitam putet.

Lib. xIv.

CAP.

V

N
curon.
notum
cecfle
nucho
1,25. Lerti
n,
rint
d eun
ſti ſch
lele.
Nidi
l. V. Ueſcl
1658 J Citu
Protan
trium
lib. V Laext.
26. t1S H

lib. Il.p.:
Allag Mien

N265 B.Nde
2 W0.B. rum
tius
dros
W
2; Mn
tun
run
lex
Ali U
dict⸗
Wor.
inne
ner

8

I. A Vn
bjl
l

Euſ
dere .
nut. Pro⸗
Hyrcuri
lo ex ile
huc illu.
ilocun,

traduxe-It, n.
. Dre.

n Coluit,
lenſo. ,
er quum
ſubiicit:
nereutet
re dicſt-
eſte
babere,
m. Ex
ng.
negue
1, guce
QWna.
ietor -
Egup.
ni-
amen
lmata
oben,
tullcee
Eniti
notig-
luen⸗
Gſie
rey-
lun ſ⸗
Cionen,
e nini
Ueiso⸗
e duo⸗
nus, t libl,e9
eeſts
Ne

.

.

. QVI SVCCESS

CAP.

Nanc cum videatur catalogus il-
lorum eſſe ſubtexendus, qui Epi-
curo mortuo, in illius ſecta claruerunt;
notum eſt quidem ex ante dictis, ſuc-
ceſſiſſe Epicuro Hermachum, & Her-
macho Polyſtratum, conſtatque ex
X, 25. Laertio, ſucceſſiſſe Polpſtrato Diongſi-
vm, & Dionyſio Baſilidem; at qui fue-
rint illi decem ſucceſſores a Baſilide
ad eum vſque, qui temporibus Augu-
ſti ſcholam tenuit, non eſt nobis di-
cere promtum. Fortaſſis tamen Ba-
ſelidi ſucceſſit Protarchus, Bargyleites,

—
D

„ D

L. XIV. ille ſcilicet, qui Straboni iluſtris vir

p. 658. B. dicitur. Docet vero idem Strabo,
Protarchi diſcipulum extitiſſe Deme-
trium, cognomento Laconem, cuius

Lib. X, Laertius etiam meminit, & quem Sex-

16. tus Empiricus dicit inter ſectatores

du Log- Epicuri fuiſſe inſignem. Forte huic
adu. Log- . .
p 285. B. ſucceſſit Diogenes Tarſenſis, ſelecta-
2586. B. rum ſcholarum autor, quarum Laer-
tius in Epicuro ad viginti vique li-
bros citat: citat vero etiam dogma-
tum moralium eiusdem epitomen.
X, 25. Memorat praeterea Laertius, (incer-
D tum tamen, an ad ſeriem ſucceſſo-
rum pertineant,) duos Ptolemageos A-
lexandrinos, ex quibus ſeu color, ſeu
aliud diuerſitatem fecerit, vnus niger
dictus fuit, alter vero albus. Me-
morat etiam Orionem. Memorare et-
iam videtur Democritum quendam, qui
intellectae Epicuro voluptatis memi-
nerit in Timocrate.
Sequuntur praeter ordinem duo,
Lib.V. p. quos videre licet apud Athenaeum.
21I. A. Vnus eſt Diogenes ex Seleucia, Ba-
byloniae vicina, quem ille facundum
quidem inter diſſerendum deſcribit;

ORES, SECTATORES.
COMMEMORENTVRk.

7

SCHOLAF SVU9⸗ESSIO, 1PSIOVE IN EA s*⅔UiUss. 4,

WE EPICVRI
ſed cetera male moratum, vt referen-
dum inferius eſt.

Alius eſt Lyſas,

quem idem ſcribit apud Tarſum im- ib.p.r;.

peraſſe, & electum a patria Stepha-
nephorum, Herculis nempe ſacer-

dotem, principatum cum regiis or-

namentis retinuiſſe. Hic eſt, qui di-
vitum fortunas in pauperes diſtribu-
ens, multos etiam ex iis occidit, qui
dare abnuerent. Quo tempore is vi-
xerit, definire non poſſumus; Dioge-
nes ille cum fuerit Alexandri Syriae
Regis, & Antiochi illius ſucceſſoris
temporibus, referri poteſt ad Olym-
piadem circiter CLV. Videtur per
haec tempora floruiſſe Encratidas il-
le, de quo apud Ianum Gruterum in
inſcriptionibus haec leguntur: Brun-
dufii pro foribus aedium Diomedis A-
thenaei, Medici, in baſe, ErKFPATIAAZ
IIaοααιαας Pe. DeNαον⁵οα Exrus-
eG⸗ T *“ 1*οτασον1τα Bocvdοoo sXνα ei
Tv8 αα+ Prycdws=, Eucratidas,
Peiſidami F., Khodius, Philoſophus Epi-
curzus L. P. D. D. D.
At non longe poſt ea tempora flo-
ruiſſe videtur in ſchola Apolodorus

B.

ille, quem Laertius & illuftrem dicit, X. 25.

& zzverbonvyor, vt opinor, vocat,
quod ſic in hortis regnauerit, vt in
iudiciis regnaſſe Demoſthenes dictus
eſt. Hic ſupra libros trecentos ſcri-
pſit, ac nominatim Epicuri vitam a-
liquot libris complexus eſt: Laertius
enim eορ 7 Ermaz,“ς Bis Primum ci-
tat. Suſpicetur quispiam eundem,
cuius & Laertius, & alii, Chronica
citant. Apollodori auditor fuit Zeno
Sidonius, ex Laertio, qui addit, i-
pſum multa ſcripſiſſlſ̃. Memorat
Ddd dddz“ etiam

ibid.

949

ViI, 35. etiam alicubi, eundem fuiſſe ſententia

5˙.

& elocutione clarum, ex quo fit, vt

de Nat. hunc eſſe putem, quem Zenonem Ci-
Deor. l, cero ſcribit dixiſſe diſtinde, grauiter,

21.

ornate, adiiciens, dictum Coryphaeum,
& Principem Epicureorum. Niſi forte
ſit; tam ipſe, quam Apollodorus, ſupe-

CAP.

PARS XII ErIcvnys Ab. NeoII.

periorum temporum; ſin autem ſit,
tum pertinet ad tempora Imperato-
rum, quando Cicero & ipſfum audi-
vit, & de eodem ad Atticum ſcri-
bens: Zenonem, inquit, tam diligo,
quam tut.

XVII.

LAERTII APOLOGIA PRO EPICVRO.

Iotimus Stoicus, infeſto aduerfus
Epicurum animo, acerrime inſe-
ctatus eum eſt, quinquaginta circum-
ferens laſciuas, veluti ab Epicuro ſcri-
ptas, epiſtolas, easque, quae Chryſip-
pi feruntur, veluti ſub Epicuri nomine
componens. Poſidonius item Stoi-
cus, & Nicolaus, & Sotion in duode-
cimo eorum, quae inſcribuntur Dio-
clis argumenta, quo agit de XXIV e-
piſtola. Et Dionyſius Halicarnaſſeus.
Etenim cum matre circuiſſe, vt in pau-
perum domunculis luſtratoria carmina
legeret; litterasque cum patre docuiſ-
ſe, mercedis exiguae ſtipe, tradunt. V-
num quoque e fratribus proſtituiſſe,
ipſumque Leontio meretrici congredi
ſolirum. Democriti quoque de ato-
mis, Ariſtippique de voluptate libros,
vt ſuos aſſeruiſſe: neque fuiſſe legiti-
mum ciuem, vt Timocrates ait, & He-
rodotus in libro de pubertate Epicuri.
Mithraeque, Lyſimachi diſpenſatori,
per epiſtolas foede adulatum eſſe, Pae-
anem illum ac regem appellando. Ido-
meneum item, & Herodotum, atque
Timocratem, qui adhuc obſcura fua
dogmata illuſtrauerant, laudare, eisque
aſſentari. Sed & idem facere in epi-
ſtolis, ad Leontium quidem ſcribens:
O rex Apollo, meum Leontiolum,
quanto nos impleuiſti plauſu, cum bre-
vem epiſtolam tuam legeremus? Ad
Themiſtam, Leontis vxorem, paratus,

inquit, ego ſum, niſi vos ad me profici-

ſcamini, ipſe, quocunque vos ac The-
miſta me accerſatis, irrumpere. Ad
Pythoclem vero formoſum adoleſcen-
tem, Hic manebo, inquit, amabilem
tuum atque diuinum ingreſſum oppe-
riens. Rurſumque ad Themiſtam ſcri-
bens, monere ipſam arbitratur, vt The-
odotus, in quarto aduerſus Epicurum
libro, ait. Aliis item com pluribus me-
retricibus ſcribere, & Leontio in pri-
mis, quam & Metrodorus amauerit.
In libro quoque de fine ſic ſcribere:
Nam euiden nihit habeo, quod bonum
intellgam, ſi ſaporum voluptat's, &
quae e Venereis conſtant, & quae du-
ribus percipiuntur, quaegue ex for-
mae venuſtate blandiuntur oculis, au-
feram.
Pythoclem: Omnem autem diſeipli-
nam, o fortunati, fugite. Epictetus
quoque, vt laſciuius loquentem, ſugil-
lat, maximisque probris inceſſit. Ti-
mocrates item, Metrodori frater, ipſi-
vſque diſcipulus, eius relicta ſchola, in
his, quae inſcribuntur de laetitia, bis il-
lum diebus ſingulis vomere ſolitum,
e nimiis deliciis ſolutum, refert, ſe-
que ipſum narrat vixeffugere po-
tuiſſe nocturnas illas philoſophandi
conſuetudines, arcanamque illam
conuentiunculam. Epicurum quo-
que multa in oratione ignorauiſ-
ſe, atque in vita longe plura: corpo-
reque adeo miſerabiliter affectum
fuiſſe, vt multis annis conſurgere
e ſella

Scribere item in epiſtola ad

ibid.

e ſelr
quorici
in epiſk
in ets,
hos e
Merodt
Mlurwer
N
ibus,
tauin⸗
noci i
AUs
in prn
icens
velut!
Phiſti
Plures
üma
Nuuß⸗
lumin
e m
er
Pfum
Kſco⸗
eor
„nem
ſtote
ſuant
me
Mun
Cin
He
De
tu
ren
l
tho⸗

dd

Git
ſtan
U
II

ra

Autem ſt,
nperato⸗
lum audi. di,
lcum ſcri. Lb. V.
n Glz, Di 1.

acThe.
Ie. Ad
dolelcen⸗
amabilen
um oppe-
nlhr
nVt The-
piourum
Ulbusme-
io in pri.
umauerit.
ſeribere:
Abun,
ter, &
juae al-
er ſo⸗
Win, A-
ſtoln ad
Seinli.
pickens
m, ſugi.
ſt. II.
ten ihl⸗
ehoh in
ia, bösl
olitun,
Ae .
Pphui
e Um
n lo.
orauil-
Grpo⸗
etum
urgere

e

––

LILIAEhRTII PRO EO APOLOGM. 949

e ſella nequiuerit: minam interim
quotidie in cibhos conſumere, vt ipſe
in epiſtola ad Leontium ſcribit, atque
in eis, quas ad Mitylenenſes philoſo-
phos ſeripft. Conueniſſe ad ipſum &
Metrodorum cum alia ſcorta, tum
Marmarium & Hediam, & Erotium,
& Nicidium. In eis quoque volumi-
nibus, quae de natura ſcripſit, trigin-
ta quinque numero, complura huius-
modi inſerere; contrariaque in ipfſis,
aliis quidem multis, Nauſiphani vero

in primis ſcribere, ita fere ad verbum

dicens, Sed habuit ille, ſi quis alius,
velut parturiens ab ore, jactantiam ſo-
phiſticam, quemadmodum & alii com-
plures ex mancipiorum numero. I-
pfumque Epicurum in epiſtolis de
Nauſphane dicere; adduxere haec il-
lum in eiusmodi animi exceſſum, vt
me maledictis impeteret, magiſtrum-
que vocaret. Pulmonem quoque i-

pfum ac illiteratum, & deceptorem,

& ſcortum vocabat. Platonis item ſe-
Gatores, Dionyſii aſſentatores; Plato-
nem quoque ipſum, aureum; & Ari-
ſtotelem, prodigum, qui paterna ſub-
ſtantia conſumta, militaſſet, & medi-
camenta vendidiſfet. Appellabat ba-
iulum Protagoram; ac ſcribam Demo-
criti, & qui in vicis litteras docuiſſet.

Heraclitum quoque, turbatorem, &

Democritum, de nugis iudicare peri-
tum; & Antidorum, ſtultum adulato-
rem. Cyzicenos, inimicos Graeciae;
& Dialecticos, nimium inuidos. Pyr-

rhonem quoque indoctum, & male

educatum appellabat.
Sed hi profecto inſaniunt. Nam-
que viri huius aduerſus quosuis incre-
dibilem animi aequitatem permulti te-
ſtantur, patria item, quae ſtatuis aereis

illum honorauit: amici quoque tam p

multi, vt eos ne vrbes quidem inte-
grae capere poſſint. Praeterea omnes

diſcipuli, quos illius dogmaticae Syre-
nes occuparunt; praeter vnum Me-

trodorum Stratonicenſem, qui ab illo

ſe ad Carneadem contulit; cui forte
grauis erat viri incomparabilis bonitas:
illiusque ſcholae perpetua ſucceſſio,
quae, ceteris ferme omnibus deficien-
tibus, ſola perſiſtit, perpetuis vicibus
diſcipulis ſuccedentibus. Summa
praeterea in parentes pietas, atque
praecipua in fratres beneficentia, man-
fuetudoque in ſeruos, quemadmodum
& ex eius teſtamentis liquet, & quod
ſecum illi vna philoſophati funt; ex
quibus clariſſimus fuit is, quem prac-
diximus, Mus; eximiaque, vt in ſum-
ma complectar, eius in omnes huma-

nitas fuit. Nam quid de cultu in De-

os, & de amicitia aduerſus patriam di-
cam, quam conſtantiſſime vsque ad
finem tenuit? quippe qui, per fummam
modeſtiam, ad rempublicam accedere
noluit. Et cum difficillima tempora
tunc Graeciam premerent, ſemper
ibi perſeuerauit, bis aut ter ſolum
ad Ioniae loca profectus, ad amicos,
qui ad illum vndique conueniebant,
ac vna cum illo in horto viuebant,
vt ait etiam Apollodorus, quem
& octoginta minis comparauit. Por-
ro Diocles in tertio Incurfionis li-
bro, illos ait viliſſimis & ſimpliciſſimis
Cibis vixiſſe. Paruo enim, inquit, vi-
ni poculo contenti erant, omnisque
aqua illis ad potum cedebat. Nolebat
autem Epicurus ſectatores ſuos in
commune opes deponere, veluti Py-
thagoras, qui communia omnia ami-
corum dicebat. Nam id eorum efſe,
qui diffiderent; inter diffidentes au-
tem amicitiam non eſſe. Ipſe quo-
que in epiſtolis, aqua tantum, & cibario
ane ſe contemum eſle, teſtatur. Et
mitte, inquit, mihi caſei cythridii
paululum, vt, cum epulari pretiofius
Ddd dädz voluero,

9⁵0
voluero, poſſim. Huiusmodi illius
vita erat, qui voluptatem finem aſſe-
rebat: quem Athenaeus ita ſuo lau-
dauit epigrammate:
Luis furor, ociues, vt vos ob vile lu-
collum
Rixas, & bellum ſolicitetis atrox?
HNam natura opibus facile eſt conten-
ta pitſillis,
coamteni⸗ at nullis ambitio eſt opi-
us.

X

, 5
PARS II. DF PHILOSOPEHIA EFPICVRI

Hoc Epicurus ait, dulcesquem nem-
pe Camoenae,
Autnadae tripodes edocuere ſacri.
Sciemus id manifeſtius, progreſſi,
cum ex dogmatibus, tum ex verbis
eius. Hucusque Laertius, Epicuri
cauſam agens. Quod argumentum
plenius, maioreque eloquentiae appa-
ratu tractauit eruditiſſimus Gaſſendus,
in poſtremis libris ſex operis, de vita
& moribus Epicuri =

DE PHILOSOPHIA VNIVERSE.

Pinoſopliia ,ſeu ſtudium ſapientiae,
eſt Rationis exercitatio, qua me-
ditando, colloquendoque vitam
beatam parat, eaque fruitur.à“ Nem-
. pe Philoſophia id ſpeciale habet prae
466, F" ceteris artibus, vt operis finem pro
Sext. ſuo fine habeat, illumue ſic ſpectet, vt
adu. ipſo fruatur.
Matbem. Cum beata autem vita conſiſtat in
L I. b. animi tranquillitate, & indolentia cor-
131. poris, ſed inilla potiſſimum, ( quate-
Gaſend. Dus ſunt animi bona potiora bonis
ad Laert. cCorporis, vti & mala ſunt deteriora
X.P. 114. malis,) idcirco Philoſophia animi prae-
ſertim Medicina eſt, prout ipſum red-
dit, ac tuetur ſanum, ſcilicet eius ſa-
nitas ipſamet tranquillitas eſt.
Quare & hinc efficitur, vt neque
debeat iuuenis philoſophandi trahere
moram, neque ſenex vllatenus philo-
ſophando defatigari. Quippe ad ha-
bendum ſanam mentem nemo imma-
turus, aut victus eſt, & qui praetexit,
philoſophanditempus aut nondum ad-
eſſe, aut iam praeteriiſſe, non ſecus fa-
cit, acis, qui dicit, bene beateque vi-
vendi tempus aut nondum adeſſe, aut
eſſe elapſum.
ib. Philoſophandum itaque & iuueni, &
ſeni eſt: illi quidem, vt dum ſeneſcet,
perſeueret bonis effloreſcere, ob perſe-

2 Sext.
Emp.

c Laert.
X, 128.
Laert. X,
122.

verantem eorum, quae decore eate-
nus peregerit, gratiam, iſti vero vt
annis ſenex, animis tamen iuuenis ſit,
quatenus erit a futuris, impendenti-
busque ſecurus.
Nempe Philoſophia eſt ſola, quae ap. Senec.
ſui cultores fidentes, & ab omni vano Ep. 8.
timore facit liberos; ipſique adeo ſer-
viendum eſt, vt contingat vera li-
bertas. l
Felices ii tamen, qui eo corporis, a. Senec.
animique habitu ſunt, aut in eagente *. 52.
naſcuntur, vt poſſint ſiue ex ſeipſis,
ſiue impulſi ab aliis, Philoſophiae ope-
ram dare, & veritatem proſequi, cuius
aſſecutione homo vere liber, ſeu ſapi-
ens, ſibique imperioſus efficitur.
Siquidem, triplicis ſunt notae, qui ib.
animum huc applicant. Sunt enim
quidam, qui ad veritatem ſine vllius
adiutorio exeant. Sunt, qui opera
aliena indigeant, non ituri, ſi nemo
praeceſſerit, bene ſecuturi. Sunt, qui
cogi ad rectum, compellique poſſint,
quibus non duce tantum opus eſt, ſed
adiutore, &, vt ita dicam, coactore.
Ac ſunt primi quidem maxime lau- ib.
dandi, veruntamen egregium quo-
que ſecundae ſortis ingenum, ac ne

genus quidem tertium faſtidiendum.

Cum certe ex ſecundo fuerit Metro-
dorus,

dorus,
Ui magss
ſpicio⸗
finem
jor elthn
aterin
CuI
bent iptn
im re⸗
fuget,
Juonian
Profeſſo
Cic in da Jwid
Pruto c, perpet
6 pos Cr.
Gorgin
ommnium
Macob, o
Kp.lcl Pro An
caen celefi
intelligi,Aulmnr
cuius ila abſol
iſ heii eſt ſec
(niſc⸗
verin
rNut, H
deaui⸗ Poetat
endis Doemae

Poet. H RS
raclide Aum

le alle. Veſh
gor. Ho. Whdtn
wer. ſice
Torqua- (.
1o Epicu. 65 6
rodicii plici
29. Cic. dper-
tus .
n. ½
Ex rͤne
LI, de Aque
ſn. c,5.
Maert, Phan
bn. ritat

aett. :
Hur. mn i
ſciri

Tuem en.

ereſirn
Progrelſ,
eX verbis
, Epicuri
Amnentum
ge Ppa.
lendts
,e rirn

re ete.
yero t
enisſi
ncenti⸗

1, quae 1) enet,
nivano .9.
leo ſer.
era li-

poris, 9 ener
gente d
ſeipls,
leope⸗
cuins
uſpi⸗
.
e,gui i⸗
enun
Vlins
opent
nemo
rqi
int,
, led
re⸗
lu⸗ ib
lo-
ne
um.
cto⸗
ng

—

endis

I,I., de

VNIVERSE.

dorus, ex tertio vero Hermachus, v
illi magis gratulor, ita iſtum magis ſu-
ſpicio, quoniam, quamuis ad eundem
finem vterque peruenerit, tamen ma-
ior eſt laus idem effeciſſe in difficiliore
materia.
Cum nihil vero eſſe Philoſopho de-
beat ipſa veritate antiquius; ideo is ad
ipſam recta tendet via, & nihil neque
Anget, neque ab aliis fictum admittet;
quoniam nullum figmenti genus veri
Profeſſoribus conuenit, ac ne proban-
Cic. in da quidem videtur illa Socratis ironia
Bruto c., perpetua, qua effert in coelum laudi-
33. bus Crotagoram, Aippiam, Prodicam,
Gorgiam, ceteros: ſe autem rerum
omnium inſcium fingit, & rudem.
aMacrob. Quo minus profecto oportuit con-
Somn. fingi a Philoſopho illam fabulam de
deb. .l. Er Armenio. Cur enim, ſi rerum
tonem Coeleſtium notionem, ſi habitum nos
intelligir, 4nimorum docere voluit, non ſimplici,
cuius illa & abſoluta hoc inſinuatione curatum
et l eſt, ſed quaeſita perſona, caſusque ex-
Rep cogitata nouitas, & compoſita aduo-
cati ſcena figmenti, ipſam quaerendi
veri ianuam mendacio polluerunt.
bEx Plut. Hac ergo de cauſa vir ſapiens neque
de audi- Poetarum fabulas audiet, neque ipſe
ae Pocmata fabuloſa elucubrabit.“ Quin
raclide etiam Oratorum technas, fucosque a-
de alle- Verſabitur, ac vt nihil aliud ex Gram-
gor. Ho- Matica, quam Orationem congruam,
mer. ſic ex Rhetorica nihil aliud, quam per-
ontien. ſpicuam exigens, dictione vtetur ſim-
reo dictis Plici, atque familiari, &, ſiue ſcholam
ap. Cic. aperiat, ſiue libros ſcribat, ſiue roga-
L. I. de tus ſcriptorum quid coram multitu-
. rie. dine legat, cauebit, ne id panegyrice,
atque hyperbolice fiat.“
En. c. 5.
alaer. phantibus quidam ſunt, qui circa ve-
X, 12. ritatem nihil certi tradant, ſed de o-
*Laert. mnibus dubitent, quidam, qui omnia
v I21. ſciri putent, ac indiſcriminatim affir-

—

ſica, quae in Naturae contemplatione

Quandoquidem vero ex philoſo-

951
nent: videtur ſapiens, & qui Germa-
ne philoſophari inſtituit, ſic ſe habi-
turus, vt non aſſerat quidem omnia,
ſed quaepiam tamen placita rata, & de
quibus non ſit haerendum, defendat.
Nam quoties quidem aliqua ſunt,
quae poſſunt multis peragi modis, vti
Eclipfes ſyderum, vti eorundem or-
tus, occaſus, ſublimiaque cetera, tunc
vnum modum ita probare, vt impro-
bentur ceteri, ridiculum profecto
eſt: at quoties agitur de iis, quae niſi
vno modo eſſe non poſſunt, aut fieri,
cuiusmodi funt illa effata: Ex nihilo
nihil fit; Vniuerſum ex corpore, &
inani conſtat; Principia rerum ſunt
inſectilia, ceteraque huiusmodi, tunc
quoque perabſurdum eſt, iis non fir-
miter adhaerere.
Hinc fit, vt ſit Sapientis proprium,
ſicut in illis multiplicem, ſic in iſtis
modum vnicum tueri, ac non vacilla-
re, neque a quaeſita ſemel Sapientia
diſcedere. Videlicet, ſecus, ac illi, qui
quaſi ex legis praeſcripto agentes, non
vt ipſae res exigunt, de natura philoſo-
phantur, ac ideo a recto tramite exce-

dunt, & ad fabulas delabuntur: non

aduertentes, vt ad vitam nihil confe-
rat, aut placita propria iactare, aut
inani gloria geſtire, ſed animo imper-
turbato eſſe.
Ceterum, cum duae praecipue ſta-Seneca
tuantur Philoſophiae partes, vna Phy- Ep. 89.
ſita fit, altera Ethica, quae in dirigen- Laerr.
dis ab beatam vitam moribus verſetur:
patet profecto, aut Ethicam vniuerſam
eſſe Philoſophiam, aut Phyſicam qui-
dem in partem venire, verum quate-
nus ipſa quoque ad beatam vitam con-
ducit. . “r ,
Nam ſi nihil quidem nos conturba-Pucretius

„30.

rent, quae ſuſpicamur, veremurque ler⸗
a rebus illis fublimibus, ac etiam a“
morte,

9⁵2 PARS XII PHIIOSOPHIAEF FICVRI PARSI.

morte, quaſi aliquid pertineat ad nos.
Si item ſatis caperemus, qui ſint cupi-
ditatum fines, & quousque dolor, qui

eſt ex illis, ſedandus ſit; nihil Phyſio-

logia, hoc eſt, naturae explicatione indi-
geremus.
ib. Verum, quia fieri non poteſt, vt
tantum bonum, niſi perſpecta rerum
natura, aſſequamur, ſed vt pueri in te-
nebris trepidant, ac nihil non metuunt,
ita nos miſere verſantes in ignorantiae
caligine, ea timeamus, quae fabuloſa, ac
magis metuenda non ſunt, quam quae
pueri in tenebris pauitant, & futura
fingunt; ideo eſt neceſſe, vt terrorem
hunc, tenebrasque has animi, non ipſi
ſane radii ſolis, ſed naturae ſpecies,
ac ratio, ſeu, quod idem eſt, Phyſio-
logia diſcutiat. Eſt ergo etiam Phy-
ſica vt pars Philoſophiae habenda.
Quam aliqui autem praeterea, quaſi
Laert. , tertiam partem, Dialecticam addunt,
mp ade ea repudianda idcirco eſt, quod, qua-
Logic. p.

tenus quidem vulgo traditur, nihilali-
vd, quam ſpinas vellat, inanis loqua-
citas ſit, & cauillorum officina, imo &
quod ſit, etiam ſuperflua, ob finem,
quem praeſtituunt; vt videlicet Phy-
ſicorum ratiocinia percipere, & diiu-
dicare poſſimus, quoniam nulla alia
ad hoc re eſt opus, quam vt Phyſici &
conſuetis, & perſpicuis rerum vocibus
vtantur.

Quod ſi quidpiam praeterea eſſe vi- dᷣ.

detur vtile, id eſſe aliud nihil poteſt,
quam collectio canonum, regularum-
ve quarundam paucarum, quae vt de
ipſis vocabulis, ſic de criteriis, quibus
ſolemus res diiudicare, tradantur.

Quo pacto vice operoſae, prolixae- ib.

que Dialecticae, haberi haec breuis
Canonica poteſt, & aut reputari Phi-
loſophiae pars, (tametſi minus praeci-
pua,) aut haberi veluti quaedam acceſ-

ſio facta Phyſicae, quippe quaſi ad illam
breuis introductio. .

r. PARS PHILOSOPHIAE PRIMA
. QVAE EST
CANONIGA, SIVE DE CRITERIIS.

TT aque, vt inde exordiamur, cum
Laert. omnis, quae in Philoſophia excita-
x, 34. tur quaeſtio, aut de re, aut de voce ſit,
& ad illius ſolutionem varii tradi ca-
nones valeant, ideo pars Philoſophiae

prima, illos continens, vocari Canoni-

ca poteſt. .
Quia vero de voce non aliud, quam

vſus, ſignificatioue eius quaeritur, de
ipſa re vero eius veritas, quae eſt quid
abſtruſum, inueſtigatur, ideo comple-
xuri canonibus paucis, quae ad vſum
vocum attinent, pluſculos prius aſſe-
remus de ipſa veritate, eiusue criteri-
is, ſed vbi tamen pauca praefati de illa,
ac de his fuerimus.

CAPVT I.
DE VERITATE, ILLIVSQVE CRITERIIS.

vid. ex nitio ergo veritas intelligi poteſt. ac di-
Sexto Iſtingui duplex, vnaExtantiae, Exiſten-
Emp. tiaele, & Enunciationis, ſeu Iudiciialia.

acede Veritas Extantiae ea eſt, qua vna-

tem Gaſ-quaeque res in ipſa rerum natura ex-
ſend. ad tans, eſt id ipſum, quod eſt, nihil ve-
Laert. ro aliud. Vnde & nulla falſitas huic

L. X. p.

121.

veritati opponitur, (neque enim ori-
chalcum, v. c. falſum aurum eſt, ſed
vVerum oricahlcum,) nihilque adeo dif-
fert, aliquid ne extans, exiſtenſue di-
cas, an verum. G
Veritas autem Enunciationis, ſeu
Iudicii, nihil aliud eſt, quam
conformitas

cohkor⸗
aut lus

nund
Ven

Palüira

habet.
quoc⸗
hubet
O
tingen
qlice
dsiun
uae
as,
Hern
his t
Mem
que⸗
15,
iteru

11
nem
Prio
ſer⸗
dun
men

4 en⸗
aen.
13.

C
l

Lꝛett.
z2. g
Laert.
Vz1.
conk.
Gaſſend
2 teum
loe. p.

126

nihilal.
5 loqun.
fmnen,
et Phy.
Ldin.
lli Ali
nyſci
Vocibus

lelleri.
poteſt,
Ularum-
ent de
quibus
tur.
lirze.
breuis
riPhi.
praeci⸗
naccel.
Gilam

Ur, de
tquid
wple.
Vſum
aſſe⸗
rteri-

geile,

1ori
,ſel
o.
edi⸗

ſen
uam
mis

Laert.

CANO NICA.

conformitas enunciationis ore factae,
aut Iudicii mente peracti, cum ipſa e-
nunciata, ſeu iudicata re. .
Veritas vero iſta eſt, cui opponitur
Falſitas: nam, vt verum eſt, quod ita ſe
habet, vt ſe habere dicitur, ſic Falſum,
quod, vt ſe habere dicitur, non ita ſe
habet.
Obiter porro circa id, quod con-
tingens füturum vocant, verae ſunt
quidem, quae dicuntur ex contrariis,
disiunctiones, ſeu complexiones mauis,
quae fiunt per disiunctiuas particu-
las, veluti ſi dicatur, aut viuet cras
Hermachus, aut non viuet, at, quae in
his enunciantur, (ſeu oppoſitorum
membrorum) neutrum verum eſt, ne-
que enim vlla eſt in natura neceſſi-
tas, vt Hermachus cras viuat, neque
iterum, vt non viuatt.
Ad haec, quoniam res, cuius veri-
tas quaeritur, aut ad ſolam ſpeculatio-
nem, aut ad vitae actionem ſpectat, &
priore modo ſcientiae Naturalis, po-
ſteriore, Moralis eſt; idcirco haben-
dum criterium, ſiue iudicandi inſtru-
mentum eſt, quo vtrouis modo ex-
pendi, iudicari, cognoſci poſſit.
Ceterum, quia res naturales, aut
ſenſu, aut Mente, & res morales, ipſo
affectu, appetituue, percipiuntur,

CAP. II.

95⁵3
ideo ex parte iſtorum accipienda cri-
teria ſunt.

Et ex parte quidem ſenſus, non po- plut. Plac.
teſt aliud accipi, quam ipſa eius fun- IV, 8.
ctio, ſeu ſenſio, quae ipſa quoque
ſenſus nomine donatur.
P . ex Laert.
Ex parte autem mentis, quia prae-c. Gaſ
ter functionem, quam habet, dum ſend. ad
rem quaſi praeſentem, & apparentem, eum loc.
ſenſus inſtar contuetur (vnde & per-b. 122.
ceptio apparentiae, ſeu eius, quod res
tam menti, quam ſenſui eſſe apparet,
Phantaſia vocatur,) quia, inquam,
praeter hanc funétionem, mentis pro-
prium eſt, vt ratiocinetur: ideo exi-
gitur praenotio, ſeu notio quaedam

anticipata, ad quam reſpectando quip-

Piam inferatur.

Ex parte denique affectus, ſiue ap-
petitus, cuius proprium eſt proſequi;-
aut refugere aliquid; aliud accipi, quam
ipſa affectio, ſen paſſio non poteſt;
eaque aut alliciens, vt puta volu-
ptas, aut auertens, vt moleſtia, ſeu
dolor.
Itaque tria ſunt omnino criteria,
ſenſus nimirum, ſiue ſenſio, praeno-
tio, ſeu anticipatio, & affectio, ſeu
paſſio, de quibus ſingulis proinde ca-
nones aliquot ſunt tradendi.

CANONES DE SENSV CRITICORVM PRIMO.

Cvt primum quidem de Canoni-
bus, quae ad ſenſum ſpectant, di-
camus: ii ſtatui poſſe videntur qua-
tuor.
CANON. I.
X, 32. Jenſus nunquam fallitur, ac proinde

4 D ſt omnis ſenfio, omnisque phantaſßiae,
cont. Jeu apparentiae perceptio vera.

Gaſſend D vero probatur inprimis, quoni-

een am omnis ſenſus ratiocinationis eſt

726.

expers, recordationisque prorſus in-
capax, quippe cum neque a ſeipſo
moueatur, neque motus ab alio, ad-
dere quidpiam, detrahereue, ſiue enun-
ciando copulare, aut disiungere, con-
cludendoue inferre valeat, ve propter-
ea poſſit quidpiam opinari, aut opi-” Sext.
nando fali. Scilicet mens quidem id Eubi-
poteſt, at non ipſe ſenſfus, cuius pro- gie adde
prium eſt id ſolum, quod eſt praeſens, Gaſſend.
quodque ipſum mouet, apprebendere, vt ad Laert-
Eee eee viſus X. P.1 6:.

954
viſus obieltum colorem, non item vero

PARS XII. PHIILOSOPHIAEF EPIoVRI PARS I.

requiretur, quis, quomodo, quando

diſcernere iſlud quidem eſſe, quod hic;

aliud, quod illic ſubiicitur. Nude

Porro apprehendentis, nihilque omni-

nopronunciantis, neque mendacium,
neque falſitas eſt.
Deinde, quia nihil eſt, quod refel-
Pucret. lere, falſiue arguere ipſos ſenſus poſ-
482. ſ. ſit. Neque enim ſenſus genere ſimi-
lis ſimilem genere refellet, vt viſus
dextri oculi viſum ſiniſtri, aut vifus
Platonis viſum Socratis; idque pro-
Pter aequipollentiam, ſeu quod par ra-
tio vtriusque ſit; neque enim lippus
minus videt id, quod videt, quam
Lynceus id videt, quod videt: Neque
genere diffimilis genere diffimilem, vt
viſus auditum, guſtatus olfactum; quo-
niam diuerfa obiecta habent, feren-
doque iisdem de rebus iudicio mini-
me inſeruiunt. Neque item vna ſen-
ſio eiusdem ſenſus aliam, quoniam
nulla eſt, qua non afficiamur, cuique,
donec ipfa afficimur, non adhaerea-
mus, aftentiamurue; vt dum baculum
Dunc extra aquam rectum ſpeétamus,
nunc ex parte immerſum, recuruum
contuemur, neque enim, quantum-
vis nitamur; aut in priore ſtatu cur-
vum, aut in poſteriore rectum videre
faseſt: Neque denique ratio, ſeu ra-
tiocinatio; quoniam omnis ratiocina-
tio a praeuiis pendet ſenſibus, opor-
tetque ſenſus prius eſſe, quam ipſam
Tationem HSs innixam, veros.
Confirmatur autem, quia ſenſus eſt

Laert. I. c.

1

criteriorum primum, ad quod pro-

. vocare quidem a ceteris licet, ipfum

vero debet conſtare per ſe, ac mani-

Pui. . feſtae eſſe veritatis. Nam ſi falli qui-
Color. dem omnem ſenſum dixeris, deerit

adde Gaf- tibi criterium, quo vel id ipſum de
ſend. ad aliquo ſenſu particulari diiudices, ac
Laert. p. probes: ſin aliquem ſolummodo, per-
¹9. plexa te diſputatione intricabis, dum

fallatur, aut non fallatur ſenſus, adeo
vt, cum dirimi controuerſia non vale-
at, neceſſe ſit omne criterium tibi ex-
cidat. Vnde & inferre licet, ſi vllum
ſenſibus viſum falſum eſt, nihil perci-
pi poſſe, ſeu, (vt aliis verbis dicam)
niſi omnes phantaſiae, nudaeue rei
perceptiones ſint verae, actum efſe
de fide, conſtantia, atque iudicio veri-
tatis. Nam qui, phantaſiarum in- Sext-
ducunt diſcrimen, probare hoc ipſum Emp.
non poſſunt, eſſe videlicet ex iis alias adu. Lo-

quidem veras, alias autern falſas. co. t-
Neque enim probabunt VIIa re appa- ſend. ad

rente, quoniam quaeſtio eſt de rebus Laert.
apparentibus; neque vlla immanifeſta, b. 128.
quoniam, quod eſt immanifeſtum, per
quidpiam apparens demonſtrandum
eſt.
Confirmatur iterum, quia ſublata Laert. L.
ſenſuum certitudine, atque adeo ger-IV.v. 510
mana rerum cognitione & ſcientia,
tollitur omnis & vitae degendae, &
rerum gerendarum ratio. Nam, vt
in fabrica, ſi regula prima ſit praua,
ſi norma fallax, ſi libella claudicans,
fieri mendoſe omnia, atque euadere
obſtipa, abſonaque neceſſum eſt; ſic
omnia in vita praepoſtere fiant, ace-
vadant perturbationis, confuſionis-
que plena oportet, ſi ,quae eſt haben-
da, quaſi prima regula, norma ac li-
bella in dignoſcendis bonis, ac malis,
jisque, quae agenda ſunt, aut non a-
genda, diſcernendis, praua atque
peruerſa ſit; hoc eſt, certitudine,
quae illius quaſi rectitudo eſt, careat.
Ex quo proinde efficitur, vt licet ra-
tio, exempli gratia, explicare cau-
ſam non poſſit, cur ea, quae iuxtim
quadrata ſunt, rotunda procul appa-
reant, praeſtet nihilominus balbutire,
& mendoſe dicere cauſam, quam fi-

dem primam labefactare, & fundamenta

Cconuellere,

ex dext.

empir. 0

aln. Lo- I

h.

173. .
Gallend. 4
zA Laert.

behl. .

ando
4de
Vale.
iex.
Tlum
ercl⸗
dan)
rei
eſſe
Veri⸗
in⸗ dext.
ſum bop.

ſe Bicos. Ad.
lis. de Gal.
DA- end a
bus Laert.

ſta, b s.
er
n

lata lLaert. L.

9,

7

CANONICA.

conuellere, quibus vitae conſtantia,
incolumitasque ita nititur, vt niſi ſen-
ſui credere auſis, non ſit, quo caueas,
vt praecipitium, perniciemue aliam
deuites.
Laert. Tertio, quia veritas ſenſuum vel
X, 32. ex eo patet, quod eorum functiones
in ipſa rerum natura extent, ſeu reipſa
vereque ſint; quippe videre nos, &
audire, tam eſt aliquid, quod reuera
eſt, quam ipſum dolere, nihilque, vt
mox dictum, diſcriminis eſt, ſeu quid
extans dicas, ſeu verum.
ex Sext. Sane, Vt res paulo vberius dicatur,
Empir. quemadmodum primae paſſiones, vo-
adu. Lo- Iuptatis puta, & moleſtiae, pendent
gic. p. ab aliquibus cauſis ipſas efficientibus,
673. . ac ob huiusmodi cauſas in ipſa rerum
3 Laert. Hatura conſtant; videlicet voluptas
p. 31. pendet a rebus iucundis, moleſtia ve-
ro a moleſtis, & neque, contingit 11-
lud, quod efficiens eſt voluptatis,
non efle iucundum, neque quod mo-
leſtiam exhibet, non eiſe moleſtum;
ſed neceſſe eſt, quod voluptatem cre-
at, iucundum; quod moleſtiam, mo-
leſtum ſecundum naturam ſit. Eadem
ratione circa paſſiones phantaſiarum,
quae fiunt in nobis, quicquid cuius-
libet illarum efficiens eſt, prorſus, O-
mninoque eſt tale, vt ſit phantaſiae
efficiens; & tale cum ſit, effici non
poteſt, vt aliud euadat, quam cuius-
modi deprehenditur id, quod phan-
taſiae eſt effectiuum. Idem porro
ſpeciatim eſt de ſingulis exiſtimandum.
Quippe quod eſt viſibile, id non ap-
paret modo viſibile, ſed tale etiam
eſt, quale & videtur; et audibile non

modo apparet audibile, ſed reuera eſt

tale, atque ita de ceteris. (Ware
omnes phantaſiae verae, & congrue

quidem ad rationem fiunt.
Laert. .

X, 32.

Exinde autem patet, viſa quoque

955
. .„ .„. „
tam delirantium, quam ſomniantium

ea de cauſa vera cenſeri, quod reuera

ſint, ſeu re ipſa extent, ſiquidem facul-
tatem mouent, cum id, quod non eſt,
nullatenus moueat; adeo proinde vt
in natura neceſſitas ſit, qua ſpeciebus
rerum, quae in mente, aut imagina-
tione recipiuntur, tami modo motis,
commiſtis, turbatis, non poſſint talia
viſa non fieri, quicquid poſtea ſit de
opinione, qua res tales eſſe in ſe, qua-
les apparent, iudicantur, & de qua
dicendum iam ef.

2

CANON. II aen
. „ Laert.
Opinio &ſht conſequens ſenſum, ſenfioni-33. 34.
que ſuperadieta, in gquam veritas
aut falſetas cadit.

PRobatur id autem, quia, exempli Sext.
gratia, dum turris apparet oculo Empir.
rotunda, ſenſus quidem verus eſt, adu. o-
quia reuera ſpecie rotunditatis affici-P76
tur, eaque ſpecies & talis eſt, & Cau- Lucrer.
ſam habet neceſſariam, propter quam IV, 354.
in huiusmodi diſtantia ſit talis. Non
fallitur autem, quia talem eſſe turrim
non pronunciat, ſed paſſiue ſolum
ſe habet, ſpeciem accipiens, ac refe-
rens duntaxat, quid ſibi appareat. Ve-
rum opinio, ſeu mauis, mens, cuius
eſt opinari, ſeu iudicium ferre, qua-
tenus addit, quaſi de ſuo, turrim
eſſe id, quod ſenſui, apparet, ſeu eſſe
turrim in ſe, & reuera rotundam, o-
pinio, inquam, ipfa eſt, quae vera
eſſe, aut falſa poteſt.
Quocirca & inferre licet, omnes Segt.
quidem phantaſias, ſeu ſenſiones, qui- Empir.
Pus res apparentes percipiuntur, ve- adu. Lo-
ras eſſe; ſed opiniones quod attinet, Seeb.
admittere ipias aliquod diſcrimen;“?:.
quippe aliae verae, aliae falſae ſunt, qua-
tenus ſunt noſtra iudicia phantaſiis
ſuperaddita, & nos quaedam recte,
Eee eeez quaedam

CcS

956 PARS XII PILOSOPEIAE EPICVRI PAESI.

quaedam perperam iudicamus: ob id

ſcilicet, quod phantaſiis addatur, im-

puteturque aliquid, aut aliquid etiam
ipſis detrahatur, ac vniuerſe ſenſus,
qui ratiocinii expers eſt, mendaciter
inſimuletur.
sext. Nonnullos autem decipit ea phan-
Empir. taſiarum, quae ab eodem contingere
2:. Lo-ſenſibili, (vt adſpectabili. v. c) exiſti-
t76 . matur, diuerſitas, iuxta quam ſubie-
Gaſend. Ctum aut alterius coloris, aut alteri-
ad Laert. vs figurae, aut alio quodam modo im-
L.X. p. mutatum apparet. Reputant enim
45. diſcrepantium, pugnantiumue ſic
Phantaſiarum aliam quidem eſſe o-
Portere veram, aliam vero eſſe ex op-
poſito falſam, quod ſtolidum profe-
cto eſt, ac hominum, qui ipſam re-
rum naturam non conſiderant. Non
enim totum ſolidum, ſeu tota ipſa
corporis ſoliditas eſt, quae videtur,
(vt verba faciamus de viſibilibus)
ſed ipſius ſolidi color. Coloris vero
aliud quidem eſt, quod in ipſo eſt
ſolido, qualeque apparet in iis, quae
Prope, aut mediocri ex interuallo
conſpiciuntur; aliud, quod extra ſo-
lidum, (vtpote dimanans ab ipſo
ſpecies, ſeu ſimulacrum) recipitur-
que in locis ordine ſuccedentibus,
qualeque apparet in iis, quae ex in-
teruallo prolixo ſpectantur. Hoc
autem poſterius, in ſpatio intermedio
immutatum, propriamque aflumens
figuram, talem phantaſiam exhibet,
quale ipſum reuera eſt.

gext. . Quo ergo modo neque vox, quae
Empir. in aere pulſato eſt, neque ea, quae
I. c. D., in ore eſt vociferantis, exauditur,
ſed ea, quae in ſenſum noſtrum in-
cidit, (nempe idem eſſe in duobus
diſſitis ſubiectis non poteſt:) & quem-
admodum nemo dicit eum falſo audi-
re, qui ex interuallo, ſeu diſtantia

vocem exiguam percipit, quoniam

cum propius acceflerit, eam perci-

pit quaſi maiorem: ſic neque viſum
dixerim falli, quod eminus turrim
paruam videat, ac teretem, comi-

nus maiorem, & quadrangularem,

ſed ipſum potius ſe vere habere, quo-

niam, quando ipfſi ſenſibile paruum,
ac huiusmodi figurae apparet, par-

vum ibi reuera eſt, ac huiuſcemodi
figurae, confractis nempe ſimulacrorum
ipſo per aerem traiectu extremis, (ac
adeo angulo minore in oculum ſub-
euntibus) & rurfus, quando magnum
apparet, figuraeque alterius, illic
rurſus & magnum eſt, & alio modo
figuratum: videlicet idem vtrobi-
que non eſt, (vt puta hic iam inte-

grioribus, & maiore angulo in ecu-
lum ſubeuntibus ſimulacrorum ex-

tremis.) Ceterum enim illud iam
peruerſae opinionis eſt, exiſtimare
id, quod prope, proculque ſpecta-
tatum apparet, oculumue afficit, i-
dem eſſe.

Non eſt vero etiam, cur falli vi- Lucret.
ſum dicant, cum videmus vmbram IV, 365.

in ſole moueri, ſequi noſtra veſti-

gia, ac geſtus noſtros imitari. Si-

quidem aliud nihil eſt vmbra, quam

aer lumine priuatus; & quia proce-
dentibus nobis, terra ſuccedenter
nunc hic, nunc illic priuatur, ſolis

lumine, vti & qua erat ante priuata,

id ſuccedenter recuperat: fit qui-

dem, vt vmbra videatur & locum

mutare, & nos conſequi; at non ideo
tamen oculi falluntur, quatenus illo-

rum ſolummodo eſt, contueri lucem,
contueri vmbram, quocunque tandem

loco ſit; pronunciare autem, eam lu-
cem, vel vmbram, quae hic eſt, eandem
eſſe, aut aliam, quae mox fuitillic, hoc
nonillorum opus eſt, ſed mentis, ſiue
animi,

ſq.

———

R „

Lucret.

17388. 0

— —– — — — — — — --—

dextns
adu. M⸗
them.

1- Lucret.
mIIV, 36,,
i.

CANONICGA. HM

animi, cuius munus eſt diſcernere, ac

opinari; adeo proinde, vt quicquid hic

falſitatis interuenit, id ſit opinioni, non

ſenſui tribuendum.

Lucret.

1V,388.

Idem porro etiam proportione di-
cendum eſt, ad ſexcenta alia, quae obiici
ſolent, cuiusmodi illa ſunt, de naui viſa
immota, ac praetereunte littore; de ſi-
deribus quieſcere viſis,; de montibus
diſſitis, & procul tamen viſis coniun-
Stis; de circumcurſatione poſt gyra-
tionem pueris apparente; de ſole pro-
xime montes viſo, cum tanta ſpatia in-
teriaceant; de tanto ſpatio fub aqua
viſo, quantum inde ad coelum eſt; de
flumine, dum traiicitur, in caput fſuum

relabi viſo; de porticu viſa abire inan-

guſtum; de ſole viſo ex vndis emerge-

re, in vndas demergi; de remis inflexis,

Laert. X,

*

Sextus
adu. Ma-
them. p.

ſeu refractis viſis; de nocturnis, ſide-

ribus praeter nubila properare viſis; de
rehus ob diſtortam pupillam geminatis
viſis; & quae id genus alia ſunt.

CANON III.

Opinio ila vera eft, cui vel ſuſraga-
tur, vel non refragatur ſenſus eui-
dentia.
Enſus euidentiam hic voco illam ſen-
ſionis, phantaſiaeue ſpeciem, cui, re-
motis omnibus ad iudicandum obſta-

culis, vt diſtantia, vt motu, vt medio af-

fecto, & quae alia ſunt eiuscemodi,
contradici non poteſt. Vnde & quae-
ſtione facta, an res, qualis apparet, ta-
lis ſit, non eſt emere pronunciandum,
ſed obſeruandum illud eſt, quod dice-
re ſoleo zρασαοσρνααιν, expectabile,
quaſi ſcilicet expectandum ſit, quo-
vsque modis omnibus, quibus fi-
eri poteſt, res expenſa ſit, atque ex-
plorata.
Suffragatio autem a me dicitur com-

95⁵7
prehenſio per euidentiam facta, quod
opinabile tale ſit, quale fuerimus prius

opinati. Veluti, Platone procul acce-
dente, coniicio quidem, & opinor,
quantum per interuallum licet, eſſe

eum Platonem; at vero, cum appro-
pinquarit, & interuallum ſublatum eſt,
tunc fit atteſtatio, quod Plato ſit, ſuf-
fragatioque per ipſam rei euidentiam

habetur.

Non-refragatio vero dicitur conſe- ib. D.

cutio rei ineuidentis, quam ſupponi-
mus, & opinamur ad quippiam appa-
rens, ſiue euidens reſpicientes. Vti
dum dico eſſe inane, quod quidem eſt
ineuidens, id per rem euidentem, vt
puta per motum ſuadetur. Quippe
Inani non exiſtente, neque motus fu-
turus eſt; cum corpus mouendum lo-
co deſtituatur, in quem ſe recipiat,
quod omnia plena, preſſaque ſint. Quo
fit, vt rei ineuidenti id, quod eſt appa-
rens, ſeu euidens, non refragetur, vide-
licet motus cum ſit.

Itaque ſuffragatio, & non-refraga-

tio criterium eſt, quo verum eſſe quid.

piam probatur. Adhibendus autem
eſt ad hunc Canonem.

CANON. IWV.

Opinio illa falſa eſt, cui vel refragaltur, gext. b.
vel non ſuffragatur ſenſus euiden- I77. E.

tia.
QVo loco refragatio eſt quippiam

voppoſitum non-refragationi; ſi-

ibid.

quidem rei euidentis vna cum ineui-

denti ſuppoſita, coeuerſio eſt. Quem-
admodum, exempli gratia, dicunt ali-

qui non eſſe inane; cum hoc autem
ſuppoſito coëuerti debet, quod eui-

dens eſt, motus nimirum; quandoqui-
dem, ſi inane non ſit, neceſſe eſt mo-
tum quoque non eſſe, prout iam decla-
ratum eſt.

Eee eee 3 Pari

14.
Gaſſen-
dus ad

P. 154.

ex Ma-⸗-
crob. Sa- dum vno ſenſi haberi, vt circa propri-

turn. VIl, vm ſenſibile; interdum etiam pluribus

95⁵8⁸
ib. & p. Pari autem modo non- ſuffraga-
ſqa. tio ſuffragationi oppoſita eſt, videli-

cet ſubuerſio eſt, qua conſtat non
eſſe opinabile, cuiusmodi fuerat opi-
nione conceptum. Vt, quopiam
procul accedente, eum, pro interualli
ratione Platonem eſſe coniicimus;
ſublato autem interuallo, conſtat no-
bis per euidentiam, quod Plato non ſit.
Atque talis quidem eſt non-ſuffraga-
tio; nam opinioni praehabitae res eui-
dens non ſuffragarur. Itaque ſicut
ſuffragatio, & non-refragatio crite-
rium eſt, quo aliquid verum probatur;
ita refragatio & non-fuffragatio cri-

terium, quo quidpiam euincitur fal-

ſum; ipſaque interim evidentia, ba-
ſis ac fundamentum eſt, cui inniti-
tur omnis recta de vero, falſoque opi-
nio.

Praetereo autem euidentiam inter-

vt, cum ſenſibile eſt commune, ſicut
magnitudo, & figura; diſtantia & ſi-

Laert, X. tus; quies & motus; aliaque id ge-

nus, quae poſſunt viſu, tactuque per-
cipi; ac niſi ſenſu vno, ſaltem alio ma-

nifeſta euadere, quomodo quoque in-

terdum fit, vt propter varias qualitates
aduocari poſſint ſenſus varii, vt, quae
euidentia non habetur vno, obtinea-
tur alio, veluti cum viſu diſcerni non
poteſt, panisne oblatus ſit verus, an fi-
tus; aduocari poteſt guſtatus, quo, v-
trum ſit, fiat euidens.
Hoc vero inſinuo, vt admoneam,
poſtquam omnia rite expenderimus,
adhaerendum eſſe iis rebus, quas co-
ram poſitas habemus, ac vſi quidem
ſenſibus, ſiue communibus circa ſen-

PARS XII. PIIOSOPEIA EPICVREIT P. I.

ſibilia communia, ſiue propriis circa
propria; quippe cum ſtandum ſit vni-
verſe omni euidentiae, quae in prom-
tu eſt iuxta vnum quodque, ſed
iſtud praeſertim criterium; acomni-
no tenere iſtud, quaſi inconcuſſum
principium oporteat, ne aut Crite-
ria, quae ſtabiliuntur per euidentiam,

euertantur, aut error pari robore, quo
X

veritas conſtabilitus, omnia ſuſque,
deque perturbet.

Nihil neceſſe eſt autem, repetam, Laert X,

ſpeciatimue admoneam, quid ſitagen-
dum circa allatum de turri procul te-
rete, rotundaue viſa, exemplum: opor-
tere enim ex deduétis conſtat, prius-
quam aliquid pronuncietur, & expe-
ctare, & accedere cominus, qualis & e-
minus appareat.

Vnum generatim duntaxat incul-
co, videlicet, niſi ſeruata, quo dictum
eſt modo, veritate ſenſuum, id, quod
eſt opinabile, diſtinguas in id, quod
expectabile eſt, tempusue (quaſi non-

dum debite perſpectum) depoſcit, pri-

vſquam quale ſit pronuncietur, & in
id, quod praeſens, poſitumne coram,
exploratumque eſt; fore vt vana pe-
nitus opinione te ipſum conturbes.
Sin autem idomne, quod heic appel-
latur expecétabile, cum opinabilia men-
teagitabuntur, firmiter habueris, vt
tale, neque leuiter praeterieris, quaſi
conſtans, & admittendum id, quod,
nullius euidentiae ſuffragium habens,
falſum eſt; fore eo caſu, vt te geras pro
eo, qui ab omni ambiguo cauet, atten-

ditque ſollicite, quale omne iudicium

ſit, quod de re opinabili aut recte, aut
perperam fertur.

34.

Laert. X,

2

— — ——. — ͤ— ⏑.. — —

lx gext
Clem,
Mex. 8
icer,
Calkend.

irc
Vni⸗
Onn⸗

nni-
lum
lte⸗
m,
guo⸗
le,

in, Laert 1
34.

4

—

—

CANONICA
CAP.

95⁵9
III.

CANONES DE PRAENOTIONE, ANTICIPATIONEVE
CRITERIORVM ALTERO.

/T'iam de ipſa praenotione, ſeu an-
ticipatione dicamus, videntur poſ-
ſe quoque de ipſa quatuor inſtitui Ca-

nones.
CQANON I.
Ommnis, quae in mente eſt anticipatio,
ſou praenotio, dependet a ſenſebis;
idque vel incurſione, vel proportio-
ne, vel ſimilitudine, vel compoſetio-
n
Laett. , Ntelligo autem notionem, ſeu qua-
32. ſi ideam, ac formam, quae anticipata
dicatur praenotio, gigni in animo in-
curſione, ſeu mauis incidentia, dum res
directe, & per ſe incurrit, inciditue in
ſenſfum, veluti homo coram ſpectatus.
Proportione vero, dum notio, aut for-
ma ante habita amplificatur, aut exte-
nuatur, ſed partium tamen numero, ſi-
. tu, figuraque ſeruatis, cum congrua cu-
iusque magnitudine, vt dum, viſo iuſtae
magtitudinis homine, deformamus
animo ſpeciem, amplificando quidem
gigantis, extenuando vero pygmaei.
Similitudine, dum inſtar rei, quae fue-
rit prius ſenſu percepta, ſimilem aliam
imaginamur; vt, dum ciuitatem non vi-
ſam viſae inſtar concipimus. Com-
poſitione denique, dum, quas dua-
rum aut plurium rerum diſtinctas no-
tiones habemus, in vnam quaſi com-
pingimus, vt dum equi, & hominis no-
tiones ita adunamus, vt, quae Centauri
ſit, conſurgat; ſed nempe ratiocinio ad
Ex Sext. hoc nonnihil conferente.
Clem. CANON II.
Alex. & Anticipatio eſt ipfa rei notio, & quaſi de-
cicer. DEznitio, ſine qua quidquam quaerere,

Galenn. dubitare, opinari, imo & nominare
Epic. p. non licet.
139. Vippe nomine anticipationis, prae-

laert. K, σ notionisue, intelligo comprehen-
33

ſionem animi, opinionemue quan-
dam congruam, ſiue mauisintelligen-
tiam menti defixam, exiſtentemque
quaſimemoriam, monimentumue e-
ius rei, quae extrorſum ſaepius appa-
ruerit, (quamue mens in ſe aliquo ex-
poſitorum modorum deformauerit)
cuiusmodi eſt v. c. idea, ſeu forma, at-
que ſpecies illa, ad quam reſpicientes,
dicimus apud nosmet ipſos. TLale quid

eſt homo. Quippe ſimul atque audimus

pronunciari hanc vocem, homo, illico
hominis effigies intelligitur, iuxta de-
formatam in animo prgeuiis ſenſibus
anticipationem.
Quamobrem, quae res cuique voci
primo, praecipueque fubiecta, animo
apprehenditur, eſt quidpiam perſpi-
cuum, atque euidens; neque enim,
dum quid quaerimus, aut de eo haere-
mus, quidpiamue opinamur, id face-
remus, niſi illius praenotionem iam
haberemus. Veluti, quando quaeri-
mus, id, quod proculapparet, equusne,
an bos eſt? Quippe aliquando vidiſſe,
anticipationeque nouiſſe equi, & bo-
vis formam oportet. Sane enim alio-
quin, ne nominaremus quidem ali-
quid, niſi prius quandam illius effigiem
anticipatione notam teneremus.
Ex his autem fit, vt ſi requiratur,
quid quaepiam res ſit; illam definia-
mus, ſiue deſcribamus, quatenus ſe ha-
bet, quam in animo habemus illius an-
ticipationem. Neque id modo, cum
quid, qualisue res ſingularis ſit, roga-
mur, v. c. quid, aut qualis ſit Plato;
ſed etiam, cum quid, qualisue ſit vni-
verſalis, vt homo, non ĩiſte, aut ille, ſed
generatim conſideratus. Nimirum id
fit, prout mens, viſis pluribus ſingula-
ribus, variisque diſcriminibus, illorum
quaſi

ibid,

Laert. X,

1

960⁰
quaſi ſepoſitis, anticipationem eius,
quod commune habent, effingit, ac in
ſe defigit, quaſi vniuerſalem notionem,
ad quam reſpiciendo, dicimus, homi-

nem, v. g. eſſe aliquid animatum, ac tali

forma praeditum.
CANON III.
Eſt anticipatio inomni ratiocinatione
principium; quaſßi nempe id, ad quod

attendentes inferimus vnum zſſe,

idem, aut diuerſim, coniuncltum, gut
disiunltum ab alio. .
Tenim, dum quid ſiue enunciando,
ſiue ratiocinando opinamur, id a

quapiam re prius euidente dependet;

Vtpote ad quam attendentes, cogita-

tionemue noſtram referentes, inferi-

mus id, de quo agitur, tale eſſe, aut non
eſſe; hoc eſt, idem, aut aliud, cohaerens,
aut non cohaerens cum illo. Sic enim, ſi
probandum ſit, hoc, quod videmus, ho-
minem eſſe; ad praenotionem de homi-
ne habitam ſic reſpicimus, vt nihil hae-
rentes dicamus, homo eſt quidpiam a-
nimatum, ac tali forma praeditum;
hoc, quod video, & animatum, & tali
forma praeditum eſt. Quare hoc,

quod video, eſt homo, vel non eſt illud

animatum, taliue forma praeditum;
quare iſtud homo non eſt.
Non eſt vero neceſſe, omnia exquiſi-
tis, vt cuiusmodi a Dialeéticis iactan-
tur, confirmare rationibus, ſcrupuloſis-

ve ratiocinandi formis. Nam intereſt

quidem inter argumentum, conclu-

ſionemque rationis, & inter medio-
crem animaduerſionem, atque admo-
nitionem: quod altera occulta quae-
dam, & quaſi inuoluta aperiantur, al-
tera promta & aperta iudicentur.
Verum vbi anticipationes, quales o-
portet, extiterint, tum citra vllum ar-
tificium, dialecticamque machinatio-
nem, & perſpicue dignoſcitur, & ſpon-
te naturae infertur, quid ex iis vel ſe-

PAnS XII PFIIOSoPIIA EPICVEI
quatur, vel non ſequati; ſeu quid il-

lis congruum, incongruumue ſit; adeo
proinde, vt nihil aliud, quam curan-
dum ſit, vt clarae & diſtinétae de rebus
anticipationes habeantur.
CANON IV.

Quod ineuidens eſt, ex rei euidentis

Aunticipatione demonſtrari debet.

NeEmpe hoc eſt, quod mox dicebam, bn0. C

debere perſpicuas, euidentesue eſſe
anticipationes rerum, ex quibus quid-
Piam inferimus, & de quibus opinando
ſumtiones, ſeu propoſitiones quasdam
facimus, quae ſint eflata, ſiue principia,
quibus demonſtrari illud, quod infer-
tur, ſiue conchuditur, cenſeatur. Eſt e-
nim demonſtratio, oratio, quæ per ſum-
tiones conceſſas colligendo, aperit non
manifeſtam veritatem. Quomodo,
vt dari inane, quod immanifeſtum eſt,
demonſtretur, ſuppoſita inanis anti-
cipatione, itemque anticipatione rei
euidentis, cuiusmodi eſt motus, ſum-
tiones iſtae praemittuntur: Si motus
eſt, inane eſt; Atqui motus eſt, tum-
que infertur. Ergo eſt & inane.
Hoc loco autem motus accipitur
uaſi argumentum, ſeu medium, aut,
Analli. ſignum, quod proprie res eſſe
ſenſibilis debeat Senſus enim eſt,
iuxta quem necefſlarium eſt facere vlti-
moadid, quod occultum eſt, ratioci-
nando coniecturam. Tametſi tale ſi-
gnum, ſeu medium non ſemper neceſ-
ſariam cum eo, quod infertur, habet
connexionem; ſed eſt interdum con-
tingens ſolum, ſeu probabile, & quod
aliter ſe habere poſſit.
Huiusmodi autem ſunt multa, ex
quibus ratiocinamur, de rebus praeſer-
tim ſublimibus, vtpote, quae fieri non
vno, verum pluribus modis poſſint, vt
iam ante inſinuatum eſt.
Poteſt quin etiam huc ſpectare,
quam dicere Icovoiv, aequilibritatem,
. aequabilemue

extus
mpir. p

ic. de

Nat. De
r. I, I6

laert. X,
II8.,

Y
lut, 1)
229.

luert. ,
.

bicl.
Ade
Uran-
rebus

lenti 1 deytus
Bmyir ,
275,C.
dun ee
elle
luic.
Indo
Gam
pin,
lter-
te.

Cic. e
Nar e
hrhl

Sextus
Empiric. demonſtrationem vllam dari negant,

CANONICGCA

aequabilemue tributionem ſoleo; iux-
ta quam infertur, poſito vno contrari-
orum in rerum natura, poni debere &
alterum; vt cum ita ratiocinor: Si
mortalium tanta multitudo ſit, eſſe im-
mortalium non minorem; &, ſi quae
interimant, innumerabilia ſint, etiam ea,
quae conſeruent, infinita eſſe debere.
Quod fupereſt, aduerſus illos, qui

96¹
tis, quomodo id requiritis, quod ne a-
nimo quidem aſſequimini? .

Cum vero ipſi idem ſint, qui fidem Lueret.
ſenſuum abrogent, ac nihil ſciri profi-L. IV. v.
teantur; annon, cum ſe quoque fatean- 47 1. la.
tur nihil ſcire, idipſum, an ſciri quidoi-
am poſſit, neſciunt? Non igitur aduer-
ſus illos, quod capite retro inſiſtant Ve-
ſtigia, eſſe videtur contendendum; ſed

adu. Lo- HOC vti ratiocinio licet. Aut intelligi- ſi dicant tamen, & ego concedam id ab
gic. pag. . 1— . S . . . . . .
281.D. tis, quid ſit demonſtratio, aut non in- illis ſciri, percontabor iure; cum ante
telligitis. Et, ſi intelligitis quidem, ha- nihil verum in rebus ipſis viderint, vn-
betisque eius notionem, igitur de- denam quid rei ſit ſcire, quid viciſſim
monſtratio eſt. Sivero non intelligi- neſcire, ſciant?
LCQ,L , AP. IV. =
Laert. KR, CANONES DE AFFECTIONER, PASSIONEVE CRITERIORVM
POSTREMO.

. Enique & circa affectionem, paſſio-
nemue, quam eſſe dixi voluptatem,
atque moleſtiam, eſſe poſſunt Canones
quatuor. 5

CANON IL.

Laert. X, a voluptas, quaez nullam habet an-

nexam moleſtiam, ampledtenda

.

118.,

CANON II.
Ea moleſtia, quaez nullam babet volu-
ptatem unnexam, fugienda,
CANON III.

Laert. X, Eg voluptas, guae aut maiorem volupia-
229
amparit, fugienda.

Laert. X;
34.

tem impedit, aut grauiorem imolezſti-

CANON IV.
Ea moleſtia, quae aut maiorem auertit ib.
moleſtiam, aut vberiorem voluptatem
creat, amplectenda.
He diſſerenda in Ethicis fuſius. In-
terim autem totum hoc de volu-
ptate ſic praecipio, vt voluptatem ipſam
per ſe, quia voluptas ſit, Optandam, ex-
petendamque putem; eademque ra-
tione dolorem, ſeu moleſtiam, ob id
ipſum, quod dolor ſit, ſemper eſſe fu-
giendum. Vnde & cenſeo, eſſe ſapien-
tem hac compenſatione vſurum, vt vo-
luptatem fugiat, ſi ea maiorem dolo-
rem effectura ſit; & dolorem ſuſcipiat,
maiorem efficientem voluptatem. Ipſe
certe receſſurus a voluptate ſum, dolo-
rem etiam appetiturus, ſi aut volupta-
ti imminebit poenitentia, aut dolor
minor pro grauiore ſumetur. “”M

CA P. V. W
CANONES CRCA VSVM VOCVM.
JVnc, vt, quod poſteriore loco at- maxime, qui in diſſerendo attenditur,
tingendum ſuſceperam, ſfubiiciam videntur poſſe duo Canones circa il-
pauca de vocum vſu, & eo quidem lum ſufficere; alter pro illo, qui

PFff fff

loquitur;

962

Pquitur; alter pro illo, qui ipſum au-
dit. Ii autem ſunto huiusmodi.

CANON I.
Laert. X, Dum loqueris, dilige voces communes,
13.
velis, aut interpretando tempus ſru-
Nra terqs.

CANON II.
LTaervt, X, Dum qudis, idenitere, vi vim Jubioctam
37 wvocibus teneas; ne te vol prae obſou-
ritate lateant, vel prae amliguitate
deludant. =
GCilicet ante omnia res ſubiectas voci-
bus, ſeu quid voces ſignificent, tene-
re oportet, vt habeamus, quo reſpici-
entes, quaecunque ſiue opinamur, ſiue
quaerimus, ſiue ambigimus, diiudicare
tuto poſſimus; ne, ſi omnia nobis iniu-
dicata praetereant, tum illi, qui nobis
demonſtrare aliquid volunt, in im-
menſum procedant; tum nos nihil ali-

ib.

& perſpicuas; ne aut ignoretur, guid

PARJS XII PHIIOSOPIAE EPICVRI P. II.

vd, quam verba, inanes voces habeamus.
Neceſſe eſt enim reſpicere nos ad cu-
iusque vocis notionem, ſignificatio-
nemue primariam, ac nullaa eam rem
percipiendam demonſtratione indige-
re; ſi habituri quidem ſumus, quo il-
lud, de quo quaeſtio, dubitatio, aut o-
pinio eſt, referamus.
Pxinde autem eſt, cur omnis in
quaerendo, quae via quadam, & ratio-
ne habetur oratio, Ppraeſcribere pri-
mum debeat, vt quibusdam formulis ea
res agatur, vt inter quos diſſeritur,
conueniat, quid ſit id, de quo diſſeri-
tur. Adeo, vt, ſi cui non conueniat,
ſed lubeat magis cauillari, ambiguoque
ludere, diſſerendum cum eo non ſit,

aut cogendus identidem ſit, quid intel-

ligat, planum facere; nempe &ars eius
hoc modo pateſcet, & captiones eius
ſeipſas diſſoluent, & non tam quem-
piam illaqueabit, quam ſe ipſe Sophi-
ſtam ridiculum prodet.

PARS PHILOSOPHIAE II.

QvVAE
PHVYSICA,
A Ggredi iam Phyſicam decet .
◻ quam & Phyſiologiam ſoleo dice-
re, quod ſit ſermo quidam, & ra-
tiocinatio circa rerum naturam, in qua
contemplanda tota occupatur.

Dictum porro iam ante eſt, eſſe eum
nobis illius ſcopum, vt ex perſpeclis
rerum naturis, nihil in nobis perturba-
tionis ſeu a rebus ſublimibus, ſeu a
morte, ſeu ab ignoratis cupiditatum fi-
nibus, ſeu vndelibet ſuboriri poſſit.
Laert. X, Cum vero tam multa, ac tam varia ſint,
3°, quae haec contemplatio ambitu ſuo
complectitur, eſſe perutile videtur, ſi
quibus forte implicitis profundiore a-
liquo ſtudio liberalium diſciplinarum,
allt prae occupatione alia, non vacet

EST

SIVE DE NATVRA.
omnia ſigillatim, exquiſiteque cogno-

ſcere; ſaltem apparatum habere ido-
neum aliquod totius de natura ſcien-
tiae compendlum, vt quandocun-
que animum ad argumenta rerum
praecipua aduertere voluerint, poſ-
ſint ipſimet ſibi opem ferre; pro eo
certe modulo, quo ipſam naturae con-
templationem attigerint.

Sane vero iis etiam, qui in rerum
omnium, de quibus tractat Phyſiolo-
gia, ſpeculatione ſunt Prouectiores,
perutile eſt, compendioſa quadam tra-
ctationis totius idea, ipſarum rerum,
per capita ſumma digeſtarum, memo-
riam tueri; ſcilicet crebro euenit, vt
generali quadam rerum inſpectione
. ingdigeamus,

b. 30

Amis.
den.
catio.
rem
dige.
10 il
uto⸗

is in
1tio⸗
Pri⸗
Se
ltur,
eri-
niat,
e
I.
tel⸗
ius
ius
m-

di⸗

0.

ib. 36.

ib.

PIFSTCA.

indigeamus, diſquiſitione ſpeciali non
item. MUÿ
Quamobrem haec via tenenda, ac
deinceps id ſtudii in excolenda me-
moria adhibendum continuo eſt, vt
& ipſa ad res attentio conſtans, faci-
lisque euadat, & ex rerum formis,
ſeu notionibus, generaliter compre-
henſis, animoque defixis, ac aliunde
iuxta prima principia, iuxtaque vo-
ces, quibus explicantur, expenſis, ſi
quid fuerit ſpecialiter disquirendum,
inueniri poſſit. Quippe vbi talis con-

ſtantia, facilitasque parata eſt, & a-

nimus eſt generali, eaque exquiſita
informatione praeditus, efficitur, vt
celeriter perſpicere, ſi quid libeat, li-
ceat. Dico interim, etiam iuxta vo-
ces, quandoquidem fieri non poteſt,
vt cohaerens ſumma generalium ca-
pitum crebro memoria repetatur, ni-
ſi quiduis ita contineat, vt vocibus
paucis explicari poſſit; idque etiam,
vbi aliquid exploratum ſpeciatim fu-
erit.

Ex quo proinde efficitur, vt cum
iſthaec agendi ratio ſit maxime vtilis
iis, qui ſunt Phyfiologiae nati, de-
ditique, autor ſim illis eiusmodi in
Phyfiologia operae, (& maxime qui-
dem, ſi genere vitae tranquillo fru-
antur) vt ipſimet ſibi talem quampi-
am epitomen, & quaſi per capita
ſumma informationem conficiant.
Sin ipſi non poſſint, aliunde ſaltem
habeant, cuiusmodi nos aliquoties,
vt ſtudioſos adiutaremus, alacriter
confecimus, ſperantes, ſi, quae ediſ-
ſeruimus, mente accurate, quantum
licet, teneantur, tametſi quis non ex-
currat ad omnia, quae disquiri poſ-

963
ſunt, argumenta ſpecialia, fore tamen,
vt Phyſiologiae copiam, prae reliquis
hominibus incomparabilem conſequa-
tur.
iis, quae in opere vniuerſaliore ha-

Nam ex ſeipſo bene multa ex

bentur, comprehendet; & illa quoque

ipſa memoriae committens, fuuabit ſe
ipſe, & continuo proficiet.

.

qui non mediocriter particularia iam
diſcuſſerunt, & qui ſe perfecte huius-
iuscemodi cogitationibus dediderunt,
complures de tota natura diſſertatio-
nes inſtituere, ac perficere valeant.
Et quicunque ex ipſis fuerint in his
penitus conſummati, illi tacite ſecum
cogitantes poſſint dicto citius, & tran-
quille percurrere, quicquid rerum eſt
in Phyſiologia praecipuarum.
Sed ne in limine amplius haeream,
cum tam multa, vt dixi, ac tam varia
ſint, quae Phyſiologia continet, ope-
rae pretium videtur illa in ſectiones
quasdam praecipuas partiri, quas lice-

at deinceps ſigillatim proſequi, & quod

ſpeciatim ad vnamquamque attinuerit,
ad eam referre.

Videntur autem huiusmodi ſectio-
nes eſle poſſe quatuor: Prima, de v-
niuerſo, ſeu natura rerum, quae nem-
pe & hunc mundum, & cetera o-
mnia, quae ſunt extra ipſum, com-
plectitur. Secunda, de mundo, iſto
puta, in quo nos ſumus, & ex quo
capere coniecturam de aliis innume-
ris licet. Tertia, de rebus humilibus,
hoc eſt, de humo ſiue terra, cui ipfſi
haeremus, deque rebus, quae in ea
ſunt. Quarta, de rebus ſimilibus, ſeu
quae ſupraterram, ſurſumue ab ipſa vi-
ſuntur, ac fiunt.

Fff fff 2 SECT.

Quippe haec eiusmodi ſunt, vt & ib. 36.

7

964

PARS All. PnILOSOPHIAE EPICVRI P. II.
, SECITI. I.

DE VNIVERSO, SEV NATVRA RERVM.

Tuertt. IX aque, vt a tractatione de vniuerſo
V exordiamur, conſtat ſane id tale dici,
Laert. X, quod vniuerſa contineat, hoc eſt,
39. Praeter iſtum mundum etiam alia, vn-
de totum quoque, & omne vocatur,
cum ipſi quoque & ſummam rerum, &

naturam rerum dicere ſoleamus.

Videmur autem debere primum
generatim dicere, ex quibus vniuer-
ſum conſtet; deinde ex quibus tam
multa in vniuerſo fiant; tum a quibus
fiant, poſten quales fiant, denique tum
quomodo fiant, tum quomodo etiam
intereant.

CAP. I.
CONSTARE VNIVERSVM EXx CORPORE, ET INANI,
SEV LOCO.
Laert. X, PRincipio ergo vniuerſum ex cor- ſunt haec omnia, quae adſpecéctamus,
29. 40. pore, & inani conſtat; neque enim quae tangimus, quae verſamus, quae

Lucret. I, tertia natura concipi mente Praeterea
420. poteſt.

Sext. Intelligitur autem corpus ex conge-
Empir. rie veluti quadam magnitudinis, ſiue
n molis, itemque figurae, reſiſtentiae, (ſeu
Gaſend. ſoliditatis, ac impenetrabilitatis,) & gra-
ad Laert. Vitatis, tale praeterea, vt ipſum ſolum
X.p. 167., tangi poſſit, & tangere.
Lacrt. X, Inane vero, ſeu vacuum, quod op-
40. ponitur corpori, ac ſolum, ſeu pro-
Lucret. I, prie, & per ſe incorporeum eft, ex ho-
335,435. rum negatione intelligitur, maxime-
. 455.: que exeo, quod naturae intactilis ſit,
expersque omnis ſoliditatis, & nihil
neque pati poſſit, neque agere; ſed mo-
tum duntaxat quam liberrimum trans-
euntibus per ſe corporibus praebere.
Scilicet haec natura eſt, quae deſti-
tuta corpore, appellatur inane; occu-
pPata a corpore, locus; traiecta a corpo-
re, regio; ſpectata, vt diffuſa, interual-
ium, ſeu ſpatium,
aert. X, Et quod ſint quidem in vniuerſo
L9.1 Corpora, atteſtatur ſenſus; ex quo ali-
422. Vnde ducere coniecturam neceſſum
eſt, ad id, quod eſt immanifeſtum, vt
ſuperius iam attigi. Certe non aliud

Plut. pl.
1, 20.

ipſi ſumus, quam corpora.
& vero etiam inane, ex eo manife- Laert, X,
ſtum fit, quod niſi rerum natura eſſet, 40.
non haberent corpora, neque vbi eſ-Lucret. l,
ſent, neque qua motus ſuos obirent, 336.427.
cum moueri ea quidem res euidens ſit. .
Sane, ſi plena forent omnia, & mate-
ria rerum veluti ſtipata; non poſlent
non eſſe omnia immobilia; quia nec
moueri quicquam poſſet, niſi omnia
Protruderet, neque locus porro, in
quem quicquam protruderetur, eſſet.
Quod enim aliqui reſpondent, poſſe Lucret. l,
piſces ideo moueri, quod relinquant 371.ſqq.
locum poſt ſe, in quem pulſae pror-
ſum, & cedentes locum vndae re-
cipiantur; non aduertunt primam,
quae prorſum fit, impulſionem in-
choari non poſſe; quia nondum lo-
cus vllus eſt, neque retro, neque ad la-
tus, in quem recipi aqua poſſit. Adeo
proinde, vt ſit neceſſe, intercipi re-
bus, ac fluidis praeſertim, ſpatio-
la inania, in quae pulſae particu-
lae ita recipiantur, vt compreſſio-
ne faéta, locus fiat, verſus quem im-
Pellens corpus promoueatur, ac in-
terim pone locum deſerat, in quem
compreſſum

Laert,
1 41.
laentle.

imum
niuer⸗
tam
uibis
etum
etiamn

N,

ms,
Nlae

lfe-Laer, X,
let, 40,
eſ- Lucreth

. :

et.
le⸗ Lucreth
nt ni⸗
I⸗

Lucret.
1,490.

inuariatum maneat,

PH VISICA.

965

compreſſum fluidum ſeſe explicet, ac pPus accedat, ſeu abſcedat, ſeu haere-

veluti refluat. .

Praetereo autem alia argumenta, vt,
quod fulmen, aut vox per domorum

ſepta penetrare non valeat; neque i-

tem ignis penetrare in ferrum, aurum,
metalla cetera, niſi in illis ſint ſpatiola
inania intermiſta. Quod rurſus, cum
ſit grauitas propria corporum, non
poffit ipſum rerum pondus maius,
minuſue fieri, niſi, prout minus am-
pliusue inanis intermiſtum habent.

Cum vero inane incorporeum ſit,

ita penetratur a corporibus ſiue inexi-
ſtentibus, ſiue praeteruadentibus, vt
dimenſiones-
que, quibus ipſis coaequetur, easdem
tueatur. Vnde & affumta inanis
recta, recta quidem eſt; ſed non con-
torquetur nihilominus cum corpore,
a quo occupatur; quoniam inane ne-
que ex toto, neque ex parte mobile

eſt.

Laert.

X, 41.

Quo fit, vt cum notio ſit loci, ca-
pPere locatum, coextendi ipſi, cum

eo non moueri, neque ipſum deſere-

re, ne aut corpus moueatur, & non
mutet locum; aut locum mutet, nec
tamen moueatur; ideo ſoli inani com-
petat, vt locus ſit, ſiue loci naturam

habeat, quando ipſum ſolum & di-

menſionibus ſuis incorporeis, in lon-
gum, latum, ac profundum locato
coextenditur, exquiſiteque ipſi adae-
quatur; & ita eſt immotum, vt ſeu cor-

ESSE VNIVERSVM

at, idem ac inuariatum conſtet.

Quod dixi porro, non poſſe terti- Lucret,

am praeterea naturam mente concipi,
ideo eſt, quod, ſeu concipi dicas com-
prehenſiue, (quomodo ea, quae per
ſe, directeque in notitiam cadunt, per-
cipiuntur,) ſeu comparate ad ea, quae
comprehenſa fuerint, (quomodo ea
intelliguntur, quae per proportionem
ſolam innoteſcunt; vt citra anticipa-
tionem dictum eſt,) id quodcunque
concipitur, aut aliquam molem, ſoli-
ditatemque habeat, ſicque corpus ſit;
aut omni prorſus mole, ac ſoliditate
careat, ſicque ſit inane. Intellige
hoc tamen, ſi modo concipiatur, vt
quaedam per ſe exiſtens, ſubſiſtens,
cohaerens natura, non vero quaſi
quoddam illius coniunctum, euen-
tumue, ſeu accidens. S

etas, quae tolli a re, cuius eſt, ſine e-
ius pernicie non poteſt, vt tactilitas
a corpore, intactilitas ab inani; & con-
cretius, pondus a ſaxo, calor ab igne,
liquor ab aqua; euentum autem ſeu
accidens, cuius aduentu, abituquei
natura manet incolumis, vt libertas,
& ſeruitus, paupertas, & diuitiae,
bellum, & pax &c. ideirco haec omnia,
non tertiam quandam perſe naturam,
quae nimirum ſit a corporea, incor-
poreaque diuerſa, conſtituunt, ſed

ſolummodo tanquam aliquid ad alter-

Vtram attinens, ſe habent.

CA P. II.
INFINITVYVM, IMMOBILE,

LMMVYTABILE.

Tacrt lc. TAm Vniuerſum ex inani, & corpore

conſtans, infinitum eſt. Id enim,
quod finitum eſt, extremum habet:
Quod vero extremum habet, id exa-
lio quopiam cernitur, ſeu ex inter-

vallo, extra aſſumto cerni poteſt. At

vniuerſum ex alio quopiam extrinſe-

I.

„43 1. ſ,.

3 „ L. .
Nempe cum coniunctum ſit propri- cd*

450.

b. v. 456.

cus non cernitur: quippe cum nihil

ſit interualli, ſeu ſpati, quod intra
ſeipſum non contineat; alioquin enim
vniuerſum, niſi vniuerfum ſpatium
contineret, non foret: Quare neque
Pff fff3 habet

Lucret. I-

966 PARS XII PIIOSOPHIAE EPICVI PARS II.

habet extremum. Quod porro non cilicet, quod aeque vt extremis, ita me-

habet extremum, id neque finem ha-
bet: Quod vero finem non habet, id
non finitum ſane, ſed infinitum eſt.
Confirmatur autem, quia ſi extre-

v. 367,. -MU fingas, & ſupponas quempiam

Laert.
X, 42.

Adde

in eo conſtitui, qui valida vi telum
extrorſum vibret, aut telum procedet,
aut non, ſed cogetur conſiſtere. Et ſi
procedat quidem, eſt ergo extra locus,
quocirca & illic non fuit extremum;
ſin minus, ergo eſt aliquid exterius,
quod motum inhibeat: ſicque illic rur-
ſus extremum non fuuaiut.
Porro iſthaec infinitudo vniuerſo
competit, & multitudine corporum,
& magnitudine inanis; idque infinita-
tibus ſefe imuicem, alternisque, ſeu
ex ordine protendentibus. Nam, ſi inane
quidem infinitum, & corpora finita
forent, tum corpora, quae in perpetuo
ſunt motu, (vt dicendum non multo
oſt) nusquam conſiſterent, ſed per
infinitum inane diſperſa ferrentur,
tanquam nihil habentia, a quo ſiſte-
rentur, compeſcerenturque variis re-
tuſionibus. Sin vero inane finitum,
corpora infinita forent; tum non pa-
teret locus, in quo exiſtere infinita

corpora poſſent. . .—
FHinc proinde ipſi vniuerſo, infini-

Gaſend. toue ſpatio non ita attribuendum eſt
ad Laert. eſſe ſupra, ac infra, vt ſi quidpiam
X..212. eſſet in vniuerſo ſupremum, quidpi-

am infimum; illud quidem, concipi-
endo ſpatium, quod eſt ſupra caput,
non in infinitum protendi; hoc vero,

cogitando illud, quod ſub pedibus,

non in infinitum produci; perinde,
ad ſi tam illud, quod ſupra, quam il-
lud, quod infra, ad aliquid vnum,
idemque determinaretur; vti fit ad
nos, aut ad medium huiuſce mundi,
altera partium eius extremarum cogi-
tata ſuprema, altera infima: in infinito

„

dio caret, mente aſſequi id non licet.
Quamobrem praeſtabilius eſt, aſ-
ſumere vnam aliquam motionem, quae
furſum procedere in infinitum intelli-
gatur; & pari ratione aliam, quae de-
orſum, tametſi proinde illud mobile,
quod a nobis, verſus loca vertici no-
ſtro imminentia, feretur, millies oc-
currat ad eorum pedes, qui ſupra
ſint, quique id aduenire inferne opi-
nentur, (aliis ſcilicet oogitatis mundis,)
aut quod a nobis verſus regionem pe-
dibus ſubiectam, ad verticem eorum,
qui infra, quique idcirco aduentare

ſuperne credituri ſint: nihilo enim

minus tota vtraque oppoſita motio
intelligitur procedere in infinitum.

Hiſce eſt conſentaneum, vt vniuer- Uaert.
ſum tale ſemper fuerit, quale & iam 41

eſt; & quale iam eſt, tale ſemper fu-
turum ſit. Quippe & nihil eſt, in quod,
quaſi naturam vniuerſi habere deſinat,
mutetur; & praeter complectens omnia
vniuerſum, nihil eſt, quod in ipfum ir-
rumpens, ſit illi mutationis cauſa.
Iure ergo habetur vniuerſum, vt
immobile, prout extra illud nullus lo-
cus eſt, in quem emoueatur; ſic & im-
mutabile, quatenus neque decremen-
tum, neque incrementum accipit, &
ortu, interituque caret; ac proinde

aeternum eſt, fiue durationis princi-

pium, finemque non habet.
Ac mouentur quidem, mutantur-
que intra ipſum multa: verum, & qua-
lescunque motus, mutationesue ac-
cipiantur, nullius plane momenti funt,
ſi ad ipſam vniuerſi immenſitatem com-
parentur; & non ideo totum ipſum
vniuerſum aut mouetur alio, aut mu-
tatur in aliud, & non propterea non
ſemper idem, quale ſemper fuerit, eſſe
perſeuerat; quoniam pares ſemper
motiones, mutationesque in eo fue-
. runt;

runt
nunn

luent,
, 11982.1

tame.
licet.
ſt, al.
hquae
Nelli⸗
de de.
obile,
i no⸗
§ 0-
ſupra
0i
,
npe⸗
tum,
Nare
enim
otio
1
ler- Laert.
ian 41
f.
loc,
1
niii
il⸗

nihil in vniuerſo nouum fieri, prae-

Eterum, priusquam dicatur de re-
OMbus, quae in vniuerſo generantur,
& corrumpuntur, deque Principiis,
ex quibus fiunt; merito praemittenda
eſt, & quaſi habenda praeter ordinem,
quae eſt de natura diuina tractatio,
tum ob ſummam eius naturae prae-
ſtantiam; tum quod tametſi ex genere
corporeae naturae ſit, non tamen tam

corpus, quam quaſi corpus ſit; nihil-

que adeo commune habeat cum ee-
teris corporibus, hoc eſt, caducis
ſeu orientibus, atque intereuntibus
rebus.

natura diuina ſoleat, aliquane in v-
niuerſo ſit? Videtur tamen res non
5. Cic: debere prorſus verti in controuerſiam,
Deor. 1, quod Deorum notionem in animis im-
17. Preſſerit ipſa natura. Quae eſt enim
omnino gens, aut quodnam genus ho-
minum, quod non habeat ſine doctri-
na anticipationem aliquam Deorum⸗
Quamobrem, cum non inſtituto
aliquo, aut more, aut lege ſit opinio
conſtituta, maneatque ad vnum omni-
. vm firma conſenſio; intelligi neceſſe
eſt, eſſe Deos; quoniam inſitas eorum,
vel potius innatas cognitiones habe-
mus: de quo autem omnium natura
conſentit, id verum eſſe neceſſe eſt.
Eſſe igitur Deos confitendum eſt.
Lucret. Ac videri quidem poſſunt homi-
V,I182. nes, cum cernerent coeli rationes, &
varia annorum tempora verti, redire-
que certo ordine; neque poſſent, qui-
bus id cauſis efficeretur, cognoſcere;
2=ð id ſibi perfugium habuiſſe, vtDHiis omnia
tribuerent, facerentque, eorum nutu
omnia flecti, ac ſimul in coelo ipſos col-

ib.

PHFSICA

CAP.
DE DIVINA IN VNIVERSO NATVRA.

Cum vero illud primum requiri de

967
runt; adeo proinde, vt dicere liceat, ter id, quod in temporis infinitate eſt

iam factum.
III.

locarent, quod reuolui in coelo ſolem-
lunam, ac ſtellas conſpicerent: at
quomodo iſta Diis attribuiſſent, niſi
prius eſſe Deos cognouiſſent? HM
An ergo potius Deorum notitiam Lucret.
hauſeruntex ſomniorum viſis? Potue- 1168,
runt certe magnis quibusdam, & hu-
mana forma incurrentibus per ſomni-
vm imaginibus, exiſtimare, eſſe reuera
aliquos huiusmodi humana forma
praeditos Deos. Potuerunt, inquam,
dum non tam in ſomnis, quam cum
inter vigilandum meminiſſent, appa-
ruiſſe ſibi in ſomnis praeclaras illas ima-
gines, adeo grandes, adeo cohaeren-
tes, intelligere, nihil repugnare, imo
oportere, vt extarent alicubi conſi-
miles ipſis naturae, quae & ſenſus, ſeu
intelligentiae capaces forent, propter-
ea, quod membra mouere, vocesque
mittere cernebant; & immortales eſ-
ſent, propterea, quod illarum ſemper
ſuppeditaretur facies, quod forma ma-
neret, quod ea granditate foret, vt
non temere vlla vi conuinci poſſe vi-
derentur: & beatae praeterea, quod
neque mortem metuerent, neque vl-
lum ex iis, quae efficerent, caperent
laborem.
Potuere & ratiocinando, illa ovoreia Cic. de
ſeu aequabili tributione vti, qua, de Nat. De-
criteriis cum ageremus, effici, dixi-or. I, 19,
mus, ſi mortalium tanta multitudo ſit,
eſſe immortalium non minorem; &,
ſi quae interimant, innumerabilia ſint,
etiam ea, quae conſeruent, infinita
eſſe debere.
Vtcunque fuerit, illud certeexan-
ticipatione habemus, vt Deos beatos,
& immortales putemus. Quae enim

968
Cic. de nobis natura informationem deorum
Nat. De-ipſorum dedit, eadem inſculpfit in
or. I. . mentibus, vt eos beatos, & aeternos
haberemus. Quod ſiita eſt, vere ex-
poſita eſt noſtra illa ſententia, quod
aeternum beatumque ſit, id nec habe-
re negotii quicquam, nec exhibere
alteri. Itaque neque gratia, neque
ira teneri; quod, quae talia ſint, imbe-
cilla ſint omnia.
ib. Ac, ſi nihil quidem aliud quaerere-
mus, quam vt Deos pie coleremus, &
vt ſuperſtitione liberaremur, ſatis eſ-
ſet dictum: nam & praeſtans Deorum
natura hominum pietate coleretur,
cum & aeterna eſſet, & beatiſſima;
habet enim venerationem iuſtam quic-
quid excellit; & metus omnis a vi,
atque ira Deorum pulſus eſſet; intelli-
gitur enim a beata, immortalique na-
tura, & iram, & gratiam ſegregari, qui-
bus remotis, nullos, a Superis impen-
dere metus: Sed ad hanc confirman-
dam opinionem, inquirit animus, &
formam, & vitam, & actionem mentis,
atque agitationem in Deo.
Ac de forma quidem, partim natura
nos admonet, partim ratio docet. Nam
a natura, habemus omnes omnium
gentium, ſpeciem nullam aliam, niſi hu-
manam Deorum: quas enim alia for-
ma occurrit vnquam aut vigilanti
cuiquam, aut dormienti? Sed ne o-
mnia reuocentur ad primas notiones,
ratio hoc idem ipſa declarat. Nam,
cum praeſtantiſſimam naturam, vel
quia beata eſt, vel quia ſempiterna,
conuenire videatur eandem eſſe pul-
cherrimam; quae compoſitio mem-
brorum, quae confirmatio lineamen-
torum, quae figura, quae ſpecies hu-
mana poteſt eſſe pulchrior?
w. Quod ſi omnium animantium for-
mam vincit hominum figura, Deus
autem animans eſt; ea figura profe-

Cic. ib.
c. 18.

PARS XII. PHIIOSOPHIALl EPICVRI PARSII.

cto eſt, quae pulcherrima ſit omnium.
Quoniamque Deos beatiſſimos eſſe
conſtat; beatus autemeſſe ſine virtute

nemo poteſt; nec virtus ſine ratione

conſtare: nec ratio vsquam ineſſe, ni-
ſi in hominis figura: hominis eſſe ſpe-
cie Deos confitendum eſt.
An vero, cum Deos eſſe hominis, Velleius
animantisque ſpecie dico, tale ipſis Ebicure
propterea, quale vulgo eſt hominum, &el-
animantiumque corpus tribuo? Id ſa-cap. 12.
ne abſit. Etenim, non eſt quidem
Deus res, vt Plato voluit, mere in-
corporea, quoniam, id quale eſſe pos-
ſit, intelligi non poteſt: careat enim
ſenſu neceſſe eſt, careat prudentia,
careat voluptate; quae omnia vna cum
Deorum notione comprehendimus: at
non ideo tamen craſſum corpus eſt, imo
neque etiam quam poteſt ſubtiliſſimum
ex atomis coagmentari: ſed omnino
eſt corpus ſui generis, quod ſane non
ſenſu, ſed mente cernatur, nec ſolidi-
tate quadam, nec ad numerum, ſed
imaginibus, ſimilitudine, & tranſitio-
ne perceptis, quodque comparatum
ad ea, quae vulgo occurrunt, appel-
lanturque corpora, dici poſſit, eſſe non
corpus, ſed, quod iam dixi, quaſi cor-
pus, &, v. c. non ſanguinem, ſed quaſi
lſanguinem habere.
Obiter interim inſinuo, non eſſe Cic. Nat
hoc quale cunque corpus coagmen- Deor. I,
tatum ex atomis; quoniam ſempiter- 24
num alioquin non foret, & ex ipſo or- de ira
tu conſequeretur interitus, ex con-Dei c. 10,
cretione diſſipatio, ſicque non eſſet
ſempiternum. Adeo proinde, vt qua- ex bPlur.
tuor quaedam habenda, aeterna, incor-lac. Ph/,
ruptaque ſint; nempe vniuerſum, cuipeer
nullus locus, in quem dilabi valeat, Gaſſend,
ſubſit; inane, quod nec tangi valeat, ad Lacrt.
nec plagam vllam accipere; materies X. b.
rerum, quae niſi immutata ſubſiſte- 1286.
ret, ea, quae diſſoluuntur, in nihilum
abirent;

denec.

Benek.

X

wir
Ri
tin.
di⸗
fa
m
v

den

IV,19. Pl
40

gert.
135.

tüum.
8 elle
irtute
tione
leni⸗

inis, Velleins
iſis W
nuunn Cele
dem
in.
enim
ntin,
Cum
8:4t
Imo
UIE
in
100
l-
ed
1o⸗
dun
Pel
101
or-
ſi

elle Cie Nn
en-Deor. l.

ar. 24.
ele actan.
Dl-ge ir
u⸗Dei c.10.

ſet

la
es
266
129

n
n,

Senec. de

PFIPSTCA.

969⁰

abirent; ac tandem natura diuina, quae tales eſſe, vbicunque ſint, beatas Deo-

& inconcreta eſt, &ob tenuitatem at-
tingi, plagamque accipere non poteſt.
Quo fit, vt Phyſicorum quiſpiam
maximo in errore verſetur, cum eam
dicit Deorum naturam, quae imagines
fundat, mittatque ex ſe. Quippe hoc
modo deripi ex illa aliquid ſic poſſet,
yvt admitteretur exſolubilis; nonnulli
Benef., Vero perperam mentem noſtram inter-
1V, 19. Pretentur, dum ex eo, quod plures
admittimus mundos, ac dari proinde
intermundia, hoceſt, interualla inter
mundos dicimus, aiunt Deos a nobis
metu ruinarum collocari in intermun-
diis. Siquidem, vt ipſam inane, ſic
Deorum natura longe eſt tenuior, quam
vt aliquid metuat ruinaruma corpori-
bus; a quibus ſi metueret, in nullo
magis loco, quam in intermundiis,
tum, cum futurum eſſet, vt mundi diſ-
ſoluerentur, metuendum foret.
Ac deſignare quidem non licet, qui-
bus in locis Dii degant, cum ne noſter
quidem hic mundus digna illorum ſe-
des ſit: ſed dicere tamen vniuerſe licet,
qualem poetae olympum deſcribunt,

rum, quietasque ſedes:
Quas negue concutiunt venti, neque ncret.
nuhila nimbis UIi, 20.
Adſpergunt, neque nix acri concreta
pruina
Cana cadens violat, ſempenque in-
nubilus aether .
Integit, & large diffuſo lumine
ridet.
Hinc, cum praeterea requiritur, Cic. de
quaenam vita Deorum ſit, quaeque ab Nat. De-
iis degatur aetas; reſpondere licet, eam .l, 19.
ſane, qua nihil beatius, nihil omnino
bonis omnibus affluentius excogitari
poſſit. Nihil enim agit Deus, nullis
occupationibus eſt implicatus; nulla
opera molitur, ſua ſapientia, & virtute
gaudet; habet exploratum, fore ſe ſem-
per cum in maximis, tum in aeternis
voluptatibus. Hunc Deum rite beatum
dixerimus, qui beatam vitam in animi
ſecuritate, & in omnium vacatione mu-
nerum ponimus: non vero qualem alii
deſcribunt, qui laborioſiſſimum indu-
centes, implicant ipſum operoſis, mo-
leſtisque negotiüis.

ChqAP. IV.
DE PRIMA MATERIA, SIVE DE PRINCIPIIS CONCRETARVM
IN VNIVERSO RERVM.

Laert.

Eorr Nxvnc; vt ea, quae ſuſcepimus hic
4 2

ſubiicienda, refumamus; quia
inprimis ſenſu manifeſtum eſt, in re-

rum natura multa fieri, & multa quo-

que interire: ideo mente tenendum eſt,
opus ad hoc eſſe materia, ex qua resgi-
gnantur, in quam reſoluantur. Nempe,
ex nihilo nihil fit, & in nihilum nihil
abit. Nam ſi aliquid ex nihilo fieret,
poſſet quidlibet vndelibet naſci, tan-
quam ſeminibus non egens; & ſiillud,
quod interit, in nihilum occideret, pe-
rirent prorſus omnia, tanquam non ſu-
perſtitibus iis, in quae diſſoluerentur.

Deinde, quia, dum genitae, factaeue
alicuius rei noſſe naturam affectamus,
illud primum requiritur, ſitne ea vnum
quid, ſimplexque, an vero compoſitum
ex aliquibus, quae ipſa ſimplicia, prio-
raque ſint; conſtat nihil genitum, fa-
ctumue, vnum, ſimplexque eſſe poſſe:
quippe cum partes habeat, ex quibus
coaluerit, & in quas rurſus diſſolui
poſſit; quaeque & priores proinde, ſim-
plicioresque ſint; & ſi ipſae adhuc com-
poſitae fuerint, conſtare cenſeantur ex
lis, quae ſint demum primae, ſim-

pliciſlimaeque.

Sgg ggg Rurfus

Laert.
X, 40,

Laert.
X, 38.

9/792
Rurſus itaque notum eſt, corpo-
rum alia eſſe concretiones, ſeu ma-

vis, concreta, compoſitaue corpora, alia,

ex quibus concretiones, compoſitaue
corpora fiunt. Haec autem, ſiprima,
ſimpliciaque ſint, prima rerum mate-
ria ſunt, dicunturque Principia, & a
recentioribus etiam elementa.

Huiusmodi autem Principia, ſeu o-
mnium prima ſimplicia, incompoſita
corpora, (ſiue malis, corpuſcula) eſſe
debent, & inſectilia, nullaue vi reſo-
lubilia: & hac ratione immutabilia,
ſiue in ſeipſis mutationis omnis exper-
tia. Nimirum, ſi futurum eſt, vt in

concretionum diſſolutionibus omnia

in nihilum non intereant; ſed conſi-
ſtat, perſeueretque plena quaedam,

DARI IN NATVRA RERVM

CAP..
ATOMOS, QVAE

7

PARS XII. PHILOSOPEIAE EPICVEI PAES in--. = D

ſeu vacui expers, ſolidaque adeo na-
tura; quippe quae talis cum fuerit,
non habeat, qua parte, aut quomodo
fiſſuram admittat, ſicque diſſoluatur.
Quamobrem & neceſſe eſt, vt ea,
quae dicuntur Principia compoſitorum
corporum, ſint naturae vt plenae, ſoli-
dae, immutabilis, ita omnino inſecti-
lis, vnde & atomos dicere ſolemus.
Dicitur nempe atomus nobis, non
quod minima ſit, hoc eſt, quaſi punctum
(magnitudinem enim habet,) ſed quod
non poſſit diuidi, cum ſit patiendi in-
Capax, & inanis expers: adeo vt, qui
atomum dicit, dicat id, quod & pla-
gae ſecurum eſt, & pati nihil poteſt,
quodque inuiſibile quidem propter
exiguitatem ſit, ſed indiuiſibile tamen,
propter ſui ſoliditatem.

SINT CONCRE-

TORVM CORPORVM PRINCIPIA.

Eterum dari atomos allata ratio ſa-
tis conuincit; quoniam cum na-
tura nihil ex nihilo faciat, redigatue

in nihilum, oportet quidpiam ſuper-

eſſe in concretionum diſſolutione,
quod inexſolubile ſit. Sane enim, ſi
adhuc exfolubile, diuiſibileue dicas,
neceſſe erit, ſubdiuidendo, peruenia-

tur tandem ad aliquid, quod ſit ſoli-

Laert.

X, 56.

dum, diuiſionisque incapax; quippe
cum neque ipſa natura infinite exſol-
uat, ſed in aliquo vltimo conſiſtat, ne-
que dari Vlla corporis in infinitum di-
viſio poſſit.
In corpore certe finito non poſſunt

partes infinitae, neque magnitudinis,

neque multitudinis accipi; neque a-
deo poteſt intelligi, in ipſo peragi non
modo illa in infinitum diuiſio, quae in

minus fit, ſeu quae per partes ſemper

minores, ac eadem quidem diuiſionis
Proportione ſemper ſeruata procedit;

verum illa quoque in infinitum pro-

greſſio, quae fit non per ſemper mi-

nores, ſed quae per aequales, ſeu ali-
quotas vocatas partes procedendo. Si-
quidem, cum partes, vt poſſint diui-
ſioni, progreſſionique in infinitum
ſufficere, admitti infinitae debeant;
quomodo tandem eſſe infinitae in fi-
nito corpore poſſunt? .
Hli profecto, qui ſemel dixit, eſſe ĩb. .57.
in quapiam re partes numero infinitas,
intelligere amplius, declarareque non
licet, qua ſit ratione finita ea, de qua
loquitur, magnitudo; quoniam fiue
aliquantae (aequalesue inter ſe) ſiue
inaequales (ſemperue minores) ſint
partes, quae reipſa debent in ea re-
periri, vt poſſit diuiſio, progreſſioue
in illas infinite fieri; manifeſtum eſt,
magnitudinem, cuius partes ſunt,
quaeque ex iis conſtat, & componitur,.
debere re ipſa eſſe infincam.
Et

Lueret. l. *
568.

l

—
— — — -

kluc.⸗
Nkilh.

lLert.

44. 5.

Lucret

1,729

0 na⸗
Uerit,
mocho
tur.
Nt ei,
orum
e,ſol.
eck.
emus.
non
tum
guoc
dlin⸗
gui
pla.
teſt,
pter
nen,

.
i.
li.
I⸗
Ui⸗
I
It;

ſ.

ſeid. 5.
45,
0
lla
le
le
t
6-
le
t,
1,

v.729 ſq. transmutabilis, quam 1¹

18.. B PH FSICA. 9714
Et cum aliunde magnitudo finita quod deniquereſiſteret, ſubeſſet. Quo

manifeſte habeat extremum, extre-
mamue partem, captu, oſtenſuque
facilem, niſi haec quidem pars per ſe,
& vt extrema ſpectari valeat; non lice-
bit ſane, tametſi eam ſubdiuidamus,
intelligere vllam aliam, quae extrema
potius habenda ſit; cum illa nwrum
diuidua pari ratione ſit futura. Quare
& fiet, vt vlterius, conſequenterque
verſus extremam in infinitum proce-
dendo, perueniri nunquam, vel cogi-
tando poſſit ad partem, quae extrema
ſit; neque adeo vnquam, vt vel mini-
mum ſpatium percurri progrediendo

Lucret. I. valeat.

v. 548. Hliſce adde, quod niſi ſupereſſent

in exſolutionibus corpuſcula adeo ſo-

lida, vt nulla vi exſolui poſſent, non

poſſet ſatis capi diſcrimen, quod inter
corpus, inaneque eſt, vtpote quod
corporis, infinite tenuando, nihil,

CAP.

conſtantiam, vt in prouehendis ſem-

pacto aliunde omnia imbecilla, ſeu ma- Lacret L.-
vis mollia efficerentur; neque omnino L.v. 51.
fieri durum quicquam poſſet: quippe
cum ſoliditas ſola fundamentum ſit
duritiei. Neque eſt, quod idcirco

haereas, quaſi, cum atomi fiant ſoli- kueret

dae, fieri ex illis poſſe non videantur 566. G.
res molles. Siquidem molles poſſunt HW
fieri ſola intermiſtione inanis, in quod
partes preſſae ſeſè recipiant, tactuique
cedant.

Adde & tam multiplicem in natura % „

nciar 8 crl. 5og. fg.
per animalibus ad certas vsque virium,

incrementi, ac vitae metas; in impri-
mendis ſemper iisdem ſingulorum ge-
nerum diſcriminibus, & notis; quae
praeſtitura ſane non eſſet, niſi princi-
piis vteretur certis, & conſtantibus;
atque adeo diſſolutioni, mutationi-
que non obnoxiis.

DE ATOMORVM PROPRIETATIBVS, MAGNITV-

CVn omnes porro atomi videantur,
ob expoſitam ſoliditatem, vnius-
modi, eiusdemue naturae eſſe; ha-
bent tamen quaedam coniuncta, ſiue
proprietates, & qualitates quasdam,
quibus differre inter ſe poſſint. Hu-
Ylut. Plac. iusmodi autem ſolummodo ſunt, ma-
Dhn b/A gnitudo, figura, & pondus, & ſi quae
etÿ* „ praeterea cum ipfſa figura cognationem
14. 3. habent neceſſariam, vti aſperitas, & lae-
vor. Nam color quidem, calor, fri-
gus, & qualitates ceterae non atomis
congeneae ſunt, ſed concretorum pro-
priae, ortaeque ex ipſis atomorum par-
tim coniunétis, partim euentis, de
quibus poſtea dicendum eſt.
Attingo hic ſolum, ſi color v. g. i-
Lucret. H. Pſis ineſſet atomis, fore, vt tamn eſſet in-

DINEQVE INPRIMIS.

conſtantes ex atomis res, quae vno
eſſent colore, non poſſent illum com-
mutare, & apparere alio, ſecus ac ob-
ſeruamus fieri. Mare etenim ſpume-
ſcendo albeſcit, coloris alias caerulei,
qui profecto, ſi illi ineſſet propter cae-
ruleas atomos, conuerti in album co-
lorem non poſſet. Quod enim dicunt
aliqui, fieri contraria ex contrariis,
id adeo repugnat, vt candida potius
de nullo, quam de atro colore ſint ex-
oritura. Melius, qui cenſent, rerum
materiam, vt varietatem ſubire colo-
rum, qualitatumque aliarum poſſit, de-
bere eſſe earum expertem, tuentur, eo
modo, quo oleum deſtinatum odori-
Pus, eiusmodi eligitur, quod ſit maxi-
me inodorum.
Vt de ſingulis vero atomorum

* DPI L

Lucret.
L. I. V.
268. ſq.

Laert.

X. 55.

Lucret.

972

Proprietatibus quidpiam attingamus;

dum illis attribuo inprimis magnitu-
tudinem; non quantamlibet ſane eam
intelligo; neque enim atomus vel ma-
xima eſt tanta, quae cadere in viſum
Poſſit, verum, quae, licet ſit infra ſen-

ſum, aliquantula tamen ſit, (neque e-

nim, ſi atomi puncta eſſent, earerent-
ve omni magnitudine, poſſet ex ipſis
vllum corpus magnitudinis cuiusdam
compingi) vnde & fit, vt ſoleam dice-
re de atomo, quod ſit paruum quid;
videlicet, quaſi non omnem, ſed pro-
ceram ſolum magnitudinem ab ea ex-
cludendo. V
Neque vero obſtare debet, quod a-
tomorum magnitudo non percipiatur
ſenſibus: cum fateamur, neceſſe ſit,
res, quae viſum fugiant, innumeras eſ-
ſe, licetne enim videre ventum, ca-
lorem, frigus, odorem, vocem, aut
Corpuſcula, quibus appellentibus haec
ſentiuntur? Licetne corpuſcula hu-
moris, quibus veſtes in littore ſuſpen-
ſae vueſcunt, expanſae ſereſcunt? Li-
cetne ea, quae deteruntur ex annulo
diutius geſtato, ex vertente cardine,
ex ſulcante vomere, ex lapide, quem
gutta cauat, quem incedentium greſ-
ſus deminuit? Licetne ea, quibus plan-
ta aut animal increfcit pubeſcens, ta-
beſcit ſeneſcens; aliaque id genus?

Non eſt interim reputandum, eſſe
atomos omnes eiusdem magnitudinis:
nam alias quidem in iis matores, alias
minores exiſtere, rationi magis conſo-
num eſt, & hac re admiſſa, plurium, quae
contingunt circa paſſiones animi, circa-
que ipſos ſenſus, reddi cauſa poreſt.

7.

Poſſe autem etiam infra ſenſum, ma-

IV.v. 5. gnitudinum varietatem incomprehen-
ſibilem dari, vel ex eo poteſt intelligi,
quod animalcula quaedam ſint, quorum
tertia pars, ſi diuiſa intelligantur, viſum
fugiat: & nihilominus ipſis compingen-

PARS XEII. PHILOSOPHIIAE EPICVRI PARS II.

dis neceſſaria ſit partium incompre-
henſibilis multitudo. Quot enim, quae-
ſo, extent oportet ad conficiendum in-
teſtinum, ad conformandum oculos,
ad componendum artus, ad contexen-
dum animam, ad conſtituendum par-
tes vniuerſe omnes, ſine quibus intelli-
gi anunal, quod viuat, quod ſentiat,
quod moueatur, non poteſt?
An poſſit, quaſi rudiexemplo, varie-

Ariſtot.

tas illa comprehendi ex ramentis illis L. I. de
puluereis, quae ſolares radii feneſtris an. c. 5.

traiecti demonſtrant? Cum enim citra
tales radios, caeca omnia, peraeque ſint,
tralicientibus tamen radiis, innumera
corpuſculorum multitudo ita apparet,
vt maiorum ſimul, minorumque diuer-
ſitas maxima appareat.Ac non dico qui-
dem, vt aliqui putant, huiusmodi cor-
puſcula eſſe atomos, (quipe cum in mi-
nimo eorum multae contineantur ato-

Lucret.
II, 113.

morum myriades,) vtor duntaxat eo-

rum ſimilitudine, vt, cum tota atomo-
rum quaſi notio, viſui quantumlibet
acuto imperuia, & quaſi caeca ſit, in-
telligamus, illam radiis rationis ita illu-

ſtrari, vt & atomi mente peruideantur,

& comperere ipſis concipiamus magni-

tudinum varietate.

Ex hoc autem fit, vt quemadmodum Laert. X,

in magnitudine grandi, acmenſurabili,
accipimus quidpiam, quod, vt ſit com-
munis menſura, habeat rationem mini-
mi, cuiusmodi eſt pes, digitus, aut gra-
num: & in magnitudine ſenſibili accipi-
mus etiam aliquid, quod habeatur mi-
nimum ad ſenſum, vt animalculum di-
ctum acari; ita in magnitudine intel-

58. 59.

ligibili, qualis eſt atomi, accipere ali-

quid liceat, quod in illa habeatur quaſi
minimum, qualis eſſe in atomo poteſt
angululi apiculus.
Id tamen diſcriminis eſt inter mini-
mum menſurae, & minimum tam ſen-
ſus, quam mentis, quod illud ſui re-
petitione intelligatur poſſe toti magni-
tudini

. eſt

Laert. ,
42²,
Lactant,
lnſtitnt.
l 1,
Cie. de l
Na der
or la4,

hpre.
Iuae-
in⸗
los,
en
par⸗
tell⸗
ntiat,

alle. Ariſtot,
ilisl.l de
ſtrisenc..
Ctraucrt.
lint ni;
nera
et,
ler:
li-
or-
⸗
to⸗
eo⸗
10.
et

m Leet ,
,5 55.
⸗
i⸗
1.
.
.
.

⸗

ðð

PHVSTICA. 973

tudini coaequari; iſta vero intelligan- tes dicimus, copulatasue intelligimus,

tur ceu puncta quaedam indiuidua,
quae aut termini ſint magnitudi-
num, aut quaſi quaedam copulae
partibus ſic interiacentes, vt reſpectus
quosdam duntaxat ad partes hinc inde
copulatas habeant, tametſi eiusmodi
ſint, vt ab ipſis initium menſurationis
fieri poſſit; quippe etiam in atomo di-

prohibet.
Quanquam cum eſſe in atomo par-

CCA P.

menſiones quasdam mente fieri nihil

non eſt res ita accipienda, quaſi illae ſe-

ijunctae aliquando fuerint, & in vnio-
nem poſtea coierint; ſed facimus, vt
declaremus, eſſe in atomo veram, & ex
partibus conſtantem magnitudinem:
tametſi aliunde id habeant a concretis
rebus diſerimen, quod ipſae earum par-
tes poſſint deſignatione ſola, non item

ſeparatione diſtingui; quippe quse

cum naturali, indiuiduo, perpetuoque

nexu cohaereant.

VII.

DE ATOMORVM FIGVRA.

Lucret. D figuram, quae terminus magni-

I.„.,333. Atudinis eſt, quod ſpectat; neceſſe

q. eſt inprimis eam eſſe in atomis multi-
plicem, ſiue atomos eſſe inter ſe diuer-
ſimode figuratas. Nimirum id ex eo
arguitur, quod exiis contexta natura-
lia omnia, homines, ferae, volucres, pi-
ſces, plantae, &c. diuerſimode figuren-

tur; & non modo quidem ſpectatis

ipſorum generibus, ſed ſingulis etiam
eerundem ſpeciebus, ſiue indiuiduis;
neque enim duo vlla ſunt adeo ſimilia
inter ſe, in quibus, ſi attenderis, non
diſcrimina aliqua, quibus inter ſe diffe-
rant, agnoſcas.
Laert. F6, Deinde cum ſint figurarum in ato-

42. mis ſpecies numero incomprehenſibi-

ne les; ſunt enim rotundae, ouatae, lenticu-
III, 17. lares, planae, gibbae, oblongae, turbina-
Cic, de tae, hamatae, laeues, aſperae, hiſpidae, te-
Nat. De- trahedricae, pentahedricae, hexahedri-
or. I, 24. Cae &. tam regulares, quam irregulares,
absque vlla determinatione intelleétus
poſſibili, non ſunt illae tamen numero
ſimpliciter infinitae habendae. Nam,
non eſſent quidem rerum concreta-
rum tot haec, tantaque diſcrimina, ſi
in atomis, ex quibus texuntur, eiusmo-
di foret figurarum diuerſitas, quae ani-
mo comprehendi poſſet; at non poſ-

—

ſunt tamen infinitae ſimpliciter eſſe a-
tomorum diuerſitates, niſi quis forte
in atomis concipiat magnitudinem,
non quae infra ſenſum conſiſtat, ve-
rum quae re ipſa infinita ſit. Siquidem

in magnitudine, ſuperficieue magnitu-

dinis, quae finita ſit, intelligi diuerſi-

tates, quae ſint infinitae, non poſſunt.

Tertio autem, tametſi ſpecies fi-
gurarum infinitae non ſint; ſunt ta-
men in vnaquaque figuratione, figu-
raeue ſpecie, atomi numero infinitae
ſimpliciter, hoc eſt, infinitae ſunt or-
biculares, infinitae ouatae, infinitae
pyramidales, &c. quoniam alioquin v-
niuerſum multitudine atomorum in-
finitum minime foret, vt declaratum

jam ante eſt, niſi atomi, quae ſunt inter

Laert. X,
42.

ſe figuratione ſimiles, numero infinitae

ſimpliciter forent.

Adnotandum vero, licet anguloſae, Lucret.7.
hamataeque atomi ſint, non eſſe tamen, v. 486.

cur quispiam illas deteri poſſe, aut
frangi putet, quippe tam anguli, & ha-
mi, quam media ipſa corpuſcula vnius-
modi naturae ſunt, & pari vt ſoliditate,
ſic neceſſitate tenentur, adeo, vt nulla
plane ſit vis, quae ſtringere atomum,
aut ſecundum totam, aut ſecundum
partes, etiam ad vſque apices poſſit.
S

Sgg ggg 3 CArF.

g.
Pluté Pl.
Phil. I, 3.

974

PARS XII PHILOSOPFEIAF FPICVRI PARS II
CAP.

VIII.

DE GRAVITATE SEV PONDERE, AC MVLTIPLICI ]
MOI'V ATOMORVM.

Eſcer. di

10 C.

Loiqne ipſis atomis grauitatem,
fa Mpondusue attribuo, quod, cum in
Lao Motu, conniſuque ad mouendum per-
II.v 82. Petuo ſint, neceſſe ſit ipſas moueri in-

terno illo impetu, qui grauitas dici, ſeu
vt, dum contingit atomos incurrerein

pondusmereatrr.
Lucret. Diſtinguendus vero inprimis oc-
I..v 217. currit in ipſis atomis motus duplex,
Cicer. de ynus ipſiusmet grauitatis, ſiue ponde-
ane h 6. ris, quo atomus nempe ſuopte nutu
fertur: alius ex ictu, ſeu reflexione,
quo ſcilicet atomus vna in aliam impa-
ta repercutitur. Et qui motus qui-
dem grauitatis, ſeu ponderis eſt, pri-
mario concipitur is, quo atomus ad k-
neam, ſiue ad perpendiculum fertur;
tali motu videlicet mouentur omnia,
quae graujia ſunt. Verum, quia, ſi omnes
atomiad lineam, deorſumue, & quaſi a
regione ferrentur, fieret, vt nunquam
altera alteram poſſet attingere; ea de
cauſa neceſſe eſt declinare atomos per-
paullum, & quo nihil poſſit fieri minus,
ira enim effici poterunt complexiones,
& copulationes, & adhaeſiones atomo-
rum inter ſe; ex quo & effici poſſit
mundus, omnesque partes mundi,
quaeque in eo fint.
Lucret. I. Cum dico autem fore, vt alioquin
v,. 1069., atomi ſe mutuo non attingerent, ne-
que adeo coirent, idcirco eſt, quod nul-
lum ſit in vniuerſo, tanquam infinito
exiſtente, medium, in quod tendant,
vt coire proinde poſſint; ſed concipi
duntaxat poſſit, iuxta ante dicta, regio
quaedam ſurſum, ex qua, absque VIIO
initio, atomi omnes ſua grauitate, quaſi
imbris guttae, hoc eſt, motibus, quan-
tum eſt ex ſe, parallelis adueniant; alte-
ra deorſum, in quam omnes absque
VIIo termino iisdemmet motibus fe-

Tantur.

Motus autem ex reflexione intelligi

interwallis reſultat, quam, cum ſpatiis
breuibus pulſa, repulſaue, quaſi concu-
titur, palpitatue. Ex quo etiam fit,

complexionem, conuentumue pluri-
vm ſibi mutuo obſtantium, ſeſeue mu-
tuo irretientium, (quod maxime fit in
concretionibus, vbi videntur quieſce-
re,) tunc tamen adhuc ſint irrequietae,

gius, propiusue mutuo diſſitae, agita-

tionem, ſiue ſpeciem palpitationis ob-

tineant, deflexae nimirum, reprefſaeue
a ceteris, qua talem complexum, coe-
tumue conſtituunt.
Cauſa vero huiusce non modo lon-
gioris reſultantiae, ſed preſſioris quo-
que agitationis, ſeu quaſi palpitationis
inteſtinage, & continuae in ipfis con-
cretionibus, eſt partim quidem natura
inanis, quod etiam intra corpora com-
pactiſſima interceptum, atomos ſingu-
las aut ex toto, aut ex parte a ſe mutuo
dirimit, neque eas ſiſtendi, firmandi-
que vim habet; partim vero ſoliditas

Plut. Lib.
poteſt fieri, tam, cum atomus magnis de fac. in

un.

Laert. XxN,.

4 ¾.

& quantum poſſunt, ac prout ſunt lon-

Laert. X,
44.

ipſis atomis competens, quae ſcilicet

prae colliſione, repercuſſioneque pal-
pitationem efficit, quantum quidem
ipſa complexio inſtaurari motum ex
colliſione patitur.

Cum pondus vero, ſeu grauitas ſit in Laxrt. X,

atomis, quaſi ingenitus quidam vigor,
ſiue energia, &, vtiam dixi, impetus,
quo ſunt ad motum comparatae; id-

circo adſumendum eſt, moueri atomos

(& vtrouis quidem, hoc eſt, ſeu ponde-
ris, ſeu reflexionis motu) continenter,
ac per omne aeuum. Scjilicet princi-
pium, ex quo fieri iſta coeperint, nul-
lum eſt, vtpote exiſtentibus non
atomis

43.

ucret.

II. v. 94.

1

ib. 47.

—, -

Laert.

49. 65

I

tellii nneri,.
agnis fae, 1n
atiie IIIn./
nen laer 1.
nſt
rein
luri⸗
mu.
irin
ſce⸗
etie,
lon-
itr⸗
Ob-
ele
ce⸗

Ol-Laert. ,
10. 4 ¾
nis
n-
a
⸗
u⸗
tuo
lch⸗
tas
et
⸗
ex

in Lan. 1

.
, Löctt

rg
. -
os
e⸗
,
1

1

Laert. X,
46.

ib. 47.

N

atomis modo, ſed etiam inani ad
vtrumque motum inſeruiente, per-
petuis. .
Eſt autem etiam aſſumendum, ato-
morum motum, in quo nihil occurrit,
quod retundendo ipſum deflectat, eius
eſſe pernicitatis, vt quodlibet cogitabi-
le ſpatium conficiat momento, hoc eſt,
tempore inexcogitabiliter breui, (vide-
licet debent etiam radiis ſolis, qui pu-
rum per ſpatium non meant, mobilita-
te praecellere.) Dico autem, in quo
nihil retundens occurrit; nam alio-
quin frequens retuſio ſpeciem tardita-
tis; immunitas a retuſione, ſpeciem
celeritatis ſubit.
Neque vero propterea atomus, quae
retuſiones patitur varias, ad haec, illa-
que complura loca, iis peruenit tempo-
ribus, quae diſcernere mente liceat,
quippe illa diſcernere, in poteſtate
mentis non eſt. Quin etiam contin-
gere poteſt, vt ſenſibili tempore acce-

pto, eadem atomus, tametſi variis defle-

xXxa retuſionibus, ita feratur, vt vnde-
cunque ex ſpatiorum immenſitate ad-
veniat, non liceat nobis deſignare ali-
quem locum, ſeu terminum, quem
non tempore illo ſuperarit. Quippe

talis eſſe ea retuſio poteſt, (hoc eſt, tam

parum frequens, parumque deflectens)
vt ipſa quoque aemuletur quadamte-
nus celeritatem competentem motui,
qui eſt retuſione immunis.
Aſſümendum poſtremo & hoc eſt,

Laert. X, atomos eſſe aequiueloces, quamdiu
43. 61. per inane feruntur, neque quicquam

eſt, quod earum impetum retundat.
Neque enim graues velocius feruntur,
quam leues reputatae, cum nihil vtris-
vis, quodobſtet, occurrat: neque item
paruae, quam magnae, cum ſit traiectio
omnibus pro magnitudinis ratione ae-

. *

PHVSLCA.

975
que libera, donec nihil eſt, quod iis im-
pingatur. Neque vero etiam celeri-
tate differunt motiones, quae aut fur-
ſum, obliqueue propter colliſiones, aut
deorſum propter grauitatem ingeni-
tam fiunt; ſiquidem quamdiu atomus
neutram in partem cohibetur, tam

diu viam tenet, ad celeritate quidem

cogitationi aequiparanda, quousque
aut extrinſecus pulſa, aut grauitate pro-
pria adacta, in referientis impetum, re-
ſiſtentiamue incurrat.

Quin etiam, quod ad concretiones, Laert. X,

compolſitaue corpora ſpectat, cum ſint 62.

atomi ſuapte natura aequiueloces, non

idcirco vna dicetur eſſe celerior altera,

quaſi quae atomi in concretionibus
ſunt, & communi earum motu abri-
piuntur, ferantur aliquando in vnum
locum ſenſibili quodam, ipſoque conti-
nuo, ſucceſſiuoque tempore, vt dum
talis motus eſt ſegnis, aliquando (ſiue
in vnum, ſiue in plura, ac diuerſa loca)

temporibus ferantur adeo breuibus,

vt ſola ratione poſſint percipi, vt puta,
dum motus rapidiſſimus eſt. Verum
dicendum ſolum eſt, quomodocunque
atomi ferantur cum ipſis concretioni-
bus, exagitari interim illas inteſtinis,
creberrimis, ſiue potius innumeris,
ſenſumque adeo fugientibus repercuſ-
ſionibus, donec ipſa motus corporis
totius, in quo ſunt continuitas, ſuc-
cefſioue talis euadit, vt in ſenſum ca-

dat. .

Scilicet quod adopinamur de motu Laert. X,

2.

atomorum inconſpicuo, quaſi tempo-
raratione percepta poffint illius con-
tinuitatem, ſucceſſionemue partium
perniciſſimam aſſequi, nusquam verum
eſt, ſed id potius, quicquid mente con-
templamur, dum in ipiam rei naturam
attendimus, verum eſt habendum.

CAP

—

976

PARS WII. PHILOSOPHIAE EPICVEI P.II.

CAP. IX.

ATOMOS, NON IEM VVILGARIA ELEMENTA, AVTY HOMOE-
OMERA, ESSE PRIMA PRINCIPIA RERVM.

ece circa atomos praemiſſis, ediſ-

ſerendumiam videretur, quomo-

do ipſae ſint principia, primaue rerum
materies: ſed quia exequi id non li-
cet, quin ſimul de generatione, & cor-
ruptione diſſeratur, neque iſtud proſe-
qui fas eſt, quin prius de rerum quali-
tatibus, & prius adhuc de ipſis cauſis,
illas creantibus, fuerit actum; ideo ſatis
eſt hoc loco adnotare, atomos ideo eſſe
Principia, primamue rerum materiem,
quod ſint illud primum, ſimplicifſi-
mumque, ex quo contexuntur, quae
oriuntur omnia, illud vltimum, ac ſim-
pliciſſimum, in quod, quae intereunt,
omnia, reſoluuntur.

Plut. Pl.
Phil. I, 3.

Primum autem, ac vltimum dico:

adde Nam praeter alias moles grandiores, ex
Gaſſend. quibus poteſt proxime magis, id, quod
ad Laert. gignitur, coaleſcere, aut in quas reſol-
X.p. 195. vi, quod corrumpitur, ſunt molecu-
lae, ſiue mauis, concretiunculae quae-
dam perexiles, quae factae quibusdam
perfectioribus, indiſſolubilioribusque
coalitionibus, ſint quaſi rerum ſemina
diu perdurantia: Adeo proinde, vt di-
cantur res etiam gigni ex ſeminibus,
veruntamen non tanquam primis,
quod ipſa ſint adhuc ex prioribus, pu-
ta ex atomis: & dicantur pariter res
diſſolui in haec ſemina; at non tan-
quam in vltima, quoniam ipſa quoque
exſolui vlterius in atomos poſſint.

Addo autem quatuor vulgaria, quae

admittuntur elementa, ignem, aerem,
aquam, terram, dici quidem poſſe prin-
cCipia, ſed non tamen prima, materiam
quoque, ſed non primam, quippe cum
atomos priores, ex quibus & ipſa con-
texantur, habeant.

Lucret.1, Et qui vnicum quidem elementum

v. 636. ſq.

pro principio ponunt, volunt ex ipſo,
rarefactione, condenſationeque tria
cetera fieri, & ex iis poſtea cetera: ſed,
quo pacto, ſi vnum ſit, & niſi aliquid
miſceatur, gigni aliquid poterit. Nam
exigne quidem v. C. rarefacto, conden-
ſatoque, nihil aliud, quam ignis langui-
dior, validiorque creabitur.
Ac vt praeteream illos, qui id do- ibid. v.
cent, inane non admittere, ſine quo ta- 656 ſg
men neque rarefactio, neque conden-
ſatio poteſt fieri; ii animaduertere non
videntur, non poſſe dici ignem mutari
extinctione in aliquid aliud; quoniam
illud, quod ſimplex eſt, niſi in nihilum
abeundo, mutari non poteſt; aut cer-
te, ſi admittant aliquid commune ma-
nere, quod prius ignis, poſtea ſit aer,
cum illud quidem prima ſit, commu-
nisque materies, primam ipſam mate-
riem non eſſe ex ſe neque ignem, ne-
que aerem, ſed ipſas potius atomos,
quae certa ratione conſtitutae, ignem,
certa, aerem conficere poſſint.
Qui autem plura aut etiam omnia ae- Lucret. 1
que primo admittunt, id incommodi v. 713. ſq.
praeterea patiuntur, quod illa contra-
ria ſtatuentes, aut ſe muicem perem-
tura, aut nunquam coalitura indu-
cant.
Ac fuit quidem Phyſicus, qui gene-Lucret. I
rari omnia cenſuerit ex corpuſculis v. 830.
quibusdam tenuiſſimis, quae & appel-
lauit bνοο νει⁰οο, ſimilaria, ſeu quaſi partes
ſimiles, intellige, genitis rebus, adeo, vt
illa, v. c. ex quibus res calidae fiunt, ca-
lida ſint; ea ex quibus carneae, car-
nea; ex quibus ſanguineae, ſanguinea,
atque ita de ceteris: Verum, ſi prin-
cipia eiusdem naturae cum ipſis rebus
genitis ſint, poterunt ergo pari ratione,
ac

D

Lucret. .
9.1020.
Cicer. de
Nat. De⸗ .
or. l, 20,
1
6

ac illae, alterari, qualitatesue amittere;

D ſicque & mutari, &, q uod naturae ſim-
plicis ſint, in nihilum abire.
. ib. Vt taceam, (ſi eſſe calida oportet,
rina quo aliquid calidum fiat, quaſi niſi ex
e trl
: ſech
iquid DE PRIMA, ET RADICAILI
Nm H EST, DE AGENIE,
nden- Luctet. I. Sbauitur iam, de cauſis dicamus;
ngui p. 1020. Oquando ad aliquid faciendum ne-
Cicer. de ceſſaria eſt non modo materia, ex
1o. b, dr he- qua, fſed etiam cauſa, a qua fiat: Vn-
tr. b5b i de & fit, vt dicere cauſam, nihil ſit a-
den- liud, quam dicere id, quod in rei pro-
enn ductione agens, ſiue efficiens eſt.
utari Non eſt porro eorum, quae fiunt,
niam alia cauſa prima, & radicalis requiren-
glutn . da, quam ipſae eaedem atomi, quatenus
cer⸗ M ſunt eo praeditae vigore, ob quem
ma- “D mouentur, aut in connifu ad mouen-
der, dum continuo ſunt. Neque enim
ni- abſurdum eſt, facere materiam actuo-
le⸗ M ſam; abſurdum potius, facere iner-
. tem; quoniam qui talem faciunt, &
, ex ipſa tamen fieri omnia volunt, di-
n cere non poſſunt, vnde ea, quae fiunt,
ſuam efficiendi vim habeant, cum ha-
e. uttl bere aliunde, quam ex ipſa materia, non
ci valeant. .—
r. ltaque, vt primae moleculae ex
er. HW atomis coalitae habent in ſe energi-
r. am quandam, ſeu ſeſe mouendi, ac
agendi vim, conſtantem nempe ex
e⸗lual ſingularum atomorum vigoribus, ſed
ls r. ⸗ Varlie tamen modificatis „ prout ato-
WD “R morum ſeſe inuicem irretientium a-
bel. liae huc, aliae illuc feruntur; ita gran⸗
es dliores etiam moles contextae ex mi-
Vt noribus, habent aliquam, eamque pro
4. illarum varietate modificatam, ac v-
⸗ numquoduis denique ex corporibus
leh, naturalibus, ex ſuis conſtans molibus,
iin⸗ moleculis, & atomis, ſpecialem habet
bi⸗ energiam, ſeu ſeſe mouendi, ac agen-
1,

PHFSTCGA

977
ſimilibus non gignantur ſimilia, debe-
re ergo eſſe & ridentia, vt fieri ex ipſis
ridens animal valeat; flentia, vt flens:
aliaque id genus.

CADp. x.
CONCRETIONVM CAVSA, HOCG

SIVE EFFICIENTE.

di vim, certa ratione modificatam,
Ita ſcilicet motus, ſiue actio a princi-
piis vsque aſcendit, & exit.

Notandumnihilominus eſt, cum a-
tomi omnes aeque velociter mouean-
tur, intra ipſas tamen concretiones,
eas, quae anguloſiores, hamatiores-
que ſunt, intricari, ac praepediri,
ſicque veluti inertiores, ſegniores-
que fieri, quam laeuigatiores, atque ro-
tundiores: quare & energiam, ſeu a-
gendi vim, quae eſt in concretis cor-
poribus, ex iſtis potiſſimum eſſe. Et
quia tales ſunt, ex quibus vt ignis, at-
que anima, ita & generalius, qui ap-
Pellantur Spiritus, conſtant: inde fit,
vt, quae eſt praecipua in corporibus
energia, ſit ex ipſis Spiritibus, qui, vt

libertatem diſcurrendi, ſic dominium

intra illa habent.

Cum omnis vero effectio, aut actio,
qua aliquid fit, aut ab interno ſit, aut
ab extrinſeco principio; conſtat, res
quidem artificiales, quarum materia
iners eſt, & mere paſſiue ſe habet, de-
bere totam ſui effectionem ipfi effe-
ctori, agentiue externo: at res natu-
rales, tametſi mutuentur partem ali-

quam fui, ſiue principium quoddam

agendi ab autore extrinſeco; debere
tamen ſui effectionem principiis intra
ſe contentis, vt a quibus interius ſecun-
dum omnes fui partes digerantur, &
conformentur.

Praetereo autem ipſam quoque
Hhh hhh agentis

Sextus

978
agentis externi actionem a propriis eſ-
ſe, internisque principiis, quae ipſam
actionem eo ſemper vertant, atque di-
rigant, quo impetus plurium, aut vali-
dior tulerit. Quippe etiam in ipſis
animalibus, vbi acho quaepiam volun-
taria eſt, idcirco ipſa talis eſt, & illuc

DE
AC DE FORTVNA, FATO,

PARS XII. PHILOSOPIAE EPICVEI P. II.

potius, quam alio feratur, quia & oc-
currit animo ſpecies illuc potius, quam
alio vocans; & ipſe pro imperio, quo
regit contentos in corpore ſpiritus, il
los eo, non alio ducit, & cum ipſis ea,
quibus inſunt, membra.

Coab. Xl.
MOTV, WI IDEM CVM ACTIONE, EFFECTIONEVE EST,

FINE, ET SYMPATHETICIS,

ANTIPATHETICISQVE CAVSIS.

Nibil interim neceſſe eſt, excuſem,
quod cauſae actionem, ſiue effe-
ctionem cum motu confundam; ſi-
quidem notum eſt vtramue idem eſſe
cum ipſo motu, ac addere ſolum eam
connotationem, quod ad rem ſiue a-
ctam, ſiue effectam terminetur.
Motum autem non alium ſane, quam
qui ſit migratio de loco in locum, in-
telligo, quique plerumque dicitur &
latio, & motus tranſitus, & motus lo-
calis. Nempe his modis nominant ad
diſcrimen illius motus, quem & muta-
tionem, & alterationem aliqui ſolent
dicere; eum puta, quo res aliqua im-
mutata manens ſecundum internam
naturam, mutari, aut altera fieri ab iis
creditur, ob alicuius qualitatis, vt calo-
ris, aut frigoris acquiſitionem, vel a-
miſſionem.
Enimuero huiusmodi ſiue mutatio

Empiric, ſiue alteratio non ſpecies eſt motus, a
Phyſ. motu locali, tranſitusue dicto, diſtincta;
P 387. B. ſed cum motus localis, ſiue tranſitus

ipſum genus ſit, haec mutatio, ſeu al-

teratio aliud nihil eſt, quam quaedam

eius ſpecies, ea videlicet, qua mobilia
interuallis feruntur, partim breuiſſi-
mis, partim inconſpicuis. Siquidem,

quod corpus concretum ſecundum
qualitatem mutatur, omnino muta-
tur locali, & tranſitiuo motu atomo-

rum, corpuſculorùmue qualitatem cre-
antium; idque ſiue loco, ſituque in ipſo
Corpore transponantur, ſiue introrſum
ſubeant, ſiue extrorſum migrent.
Exempli cauſa, vt ex dulci fiat ali-
quid amarum, aut ex albo nigrum, o-
portet moleculas, ſeu corpuicula, quae
ipfum conſtituunt, transponi, & ali-
vm vice alterius, ordinem ſuſcipere:
hoc autem non contigerit, niſi ipſae
moleculae motione tranſitus mouean-
tur. Et rurſus, vt ex duro fiat quid
molle, & ex molli durum, oportet eas,
ex quibus conſtat, particulas ſecun-
dum locum moueri: quippe illarum
extenſione mollitur, & condenſatione
dureſcit. Quo fit, vt motus mutatio-
nis aliud genere a tranſitus motu non
ſit.
Sed, vt ad motum, qui ſit cauſae, ef-
ficientisue proprius, redeam, obſer-
vare licet, quibuscunque rebus nomen
cauſae tribuitur, idcirco tribui, quod

ibid.

.

exerant motum. Nam fortuna qui-Gaſſend.
dem, quae aliquibus cauſa eſt, non a-àd Laert.

lio modo admitti poteſt, quam quia
idem eſt cum per ſe mota, & agente
cauſa, connotatque ſolum effectus
connexi cum eo, qui ab ipſa intendi-
tur, ignorationem. Allias profecto
tantum abeſt, vt congruum ſit, illam
Deam facere, quod vulgus facit
hominum,

„ pag.
1607. ſq.

1

—

hon
Der
ne
reß
Ix Cc.
fato e. P
Galſend.
AA lLaert. der

J. pag, Pel
16017. a
o
cer⸗
tur
D
to.
eſ
re⸗

Crhend
Alaen.

LN220.

O⸗
quam
0, quo⸗
tus il
lser,

ET,

lcre⸗
lo
rſum

Ali- bis,
0-
ne
al⸗
ere:
lie
An⸗
id
s,
In⸗
Um
ne

.
. Gallend.
ad Laert,
X., pig
11607. l.

— — —

1617.

Ex Cic.,
Lib. de
fato &c. 1
Gaſſend. Pus per ſe cauſis, quatenus nexae in-

aad Laert. ter ſe ſunt, & poſteriores a prioribus
X. pag pendent. Quanquam haec connexio,

cere ſolent.

PHYYNTCA

hominum, (neque enim quicquam a
Deo inordinate peragitur,) quin etiam

ne ſit quidem aliqua; etiam inſtabilis,

reputanda cauſa.
Ipſum quoque fatum eſſe aliud non
poteſt ab ipſis mouentibus, & agenti-

atque dependentia neceſſitatis eius
non eſt, quam Phyſici quidam indu-
Quippe nulla eſt in na-
tura huiusmodi neceſſitas; cum eam
abrumpat motus ille declinationis a-
tomorum, de quo paulo ante dictum
eſt, quatenus nec tempore certo, nec
regione loci certa intercurrit.

Finis quin etiam dicitur cauſa, ſed
videlicet, quia efficit quidpiam, & non
efficit, niſi quia molet. Mouet, in-
quam, miſſa in animam ſpecie, quae
trahat, alliciatque, inuiſibilibus qui-
dem, ſed phyſicis tamen quibusdam
quaſi hamulis, & catenulis, quibus ple-

rumque cum animo pellicitùr & ipfum
Corpus. Intelligitur certe, nullam poſ-
ſe huiusmodi attractionem fieri, niſi

. CbcAP.

979
per quasdamreſilitiones, implexiones-

que atomorum fiat.

Adeo proinde, vt etiam quaecun-
que dicuntur vel per ſympathiam, vel
per antipathiam fieri, ea peragantur
Per phyſicas cauſas, hoceſt, per quae-
piam inuiſa quidem, ſed quaepiam ta-
men organula, quibus intercedentibus
res aliquae ad inuicem tam attrahantur,
aut repellantur, quam attrahuntur, re-
pellunturque illage, quae id ab organis

grandibus, ſenſibilibusque patiun-

tur.

Quippe, vt exemplo rem dicam, Lucret.
què putemus fieri, vt leo galli conſpe- IV. 714.

ctum ferre non valeat, ſed illo viſo ſta-
tim aufugiat? Niſi quia ſunt in corpo-
re galli corpuſcula quaedam, quae cum
ſint ſpeculorum inſtar, leonis oculis im-
miſſa, ita eius pupillas interfodiunt, ita
acrem dolorem praebent, vt contra
conſtare ac durare, quantumlibet fe-
rox, rapidusque, non poſſit. Nihil ve-
ro ſimile creant in oculis noſtris ea cor-
puſcula ob texturam diſſimilem, vt in-
telligetur ex iis, quae ſunt de ſenſibus
diſſerenda.

XII. .

DE RERVM CONCRETARVM QVALITATIBVS
GENERATIM. V HSD

Qdu iam ſpectat ad qualitates, qui-
bus res concretae inſigniuntur,
notum eſt, comprehendi hocce nomine

Gaſſend. Omnia, tam coniuncta, quam euenta re-

ad Laert. rvum; ſed coniuneta
X. p. 226

potiſſimum, ſiue
ea ſint proprie coniuncta, hoc eſt, in
corpore concreto, donec perſeuerat,
conſtantia, & ab eo, niſi cum ipſius

pernicie non ſeparabilia, ſiue impro-

prie & laxius ſumta, hoc eſt, quaſi me-
dia inter proprie dicta coniuncta, &
euenta; quod nempe inſint quidem
Ytilla, ſed horum tamen inſtar adue-

niant; & abeant: adſint, & abſint cor-
pori, citra illius corruptionem.

Solet autem ſtatim de ipſis requiri, Laert. ,

iuxta id, quod ante inſinuatum eſt,
qu fiat, vt ſint in rebus concretis,

cum non ſint tamen in atomis, ex

quibus res concretae conſtant? Et
quod illae quidem atomis non inſint,
declaratum iam ea ratione eſt, quod
qualitas omnis inexiſtens atomis, vt
magnitudo, figura, ac pondus, ſic ĩpſis
naturalis ſit, vt non magis poſſit, quam
ipſa atomorum ſubſtantia mutari;
Hhhhhhꝛz idque

54.

980 * PARS XII PLOSOPEIAEF EPICVEI P. II

idque, quia in ipfis concretionum
diſiolutionibus remanere neceſſe eſt,
quidpiam ſolidum, ac indiſſolutum,
quod praeſtet, vt omnes, quae con-
tingunt mutationes, neque in nihilum,
neque ex nihilo fiant.

Sextus Itaque reſpondendum eſt, creari
Eatinic. qualitates in rebus concretis, tum ob

Phyl. p. factam transpoſitionem atomorum,
387. B. nunc pauciorum, nunc plurium, quae
Lactant. in vno ſitu qualitatem vnam, in alio
III7. aliam exhibeant; tum ob factam de

adde Gaſ- ei. .
ſend, ad 00Uo aliquarum diſceſſionem, ex quo

Laert. X. terum qualitates varientur, ſeu aliae,

p. 226., quam prius appareant.

Etenim ſicut litterae variam ſui ex-
Ariſtot. hibent ſpeciem, non modo, quae
Chyl,4 varia figura, ſiue forma ſunt, vti A,
rrgtant. & N, ſed etiam, quae eadem, ſi in
c. 118 varietur aut ſitus, aut ordo; ſitus,
vt in N, & Z; ordo, vt in AN& NA:
Ita non modo atomi, quae diuerſae
figurae ſunt, (adde & molis, atque
motionis,) ad efficiendum diuerſos
ſenſus, exhibendumque in hoc colo-
rem, in illo odorem, in alio ſaporem,
in alio aliud, ſunt comparatae: ſed
etiam, quae eiusdem ſunt, ſi inter ſe
ſitum, ordinemue commutent, ita
ſenſus afficiunt, vt quae vnum colo-
rem, v. c. nunc exhibeant, mox ex-
Uucret. hibeant alium; veluti iam annuimus
II.v. z. cCirca aquam maris, quae in ſtatu pla-
cigdo caerulea, in commoto alba appa-
ret; resque trita eſt de columbae col-
lo, quod prout ad lucem varie col-
locatur, infignem colorum varietatem
fubit.
Arſt. &: Et ſicut non modo däiuerſitas fit,

Lactant, dum litterae eagedem, quae vnam di-
I. cc. B

étionem componunt, ita transpo-
nuntur, vt diuerſas formas exhibe-
ant, ſed maxime etiam, dum ipfis
aut aliquae adduntur, aut detrahun-
tur aliquae: pari modo neceſle eſt,
colores, odores, qualitates alias va-
riari, dum non modo atomi eaedem
ſitum, ordinemque commutant, ſed
etiam, dum illis quaedam accedunt,
quaedam decedunt, vt conſtare pot-
eſt vel ex ipſa rerum mollefactione,
induratione, crudifactione, matura-
tione, ceterisque huiusmodi.

Vt paucis dicam, quemadmodum Lucret.
magni circa litteras refert, cum qui-I-759.
bus, & quali inter ſe ſitu ac ordine
ſint, quando tam exiguo litterarum
numero ſignificamus coelum, terram,
ſolem, mare, flumina, fruges, arbuſta,
animantes, ceteraque innumera; ſic
permagni refert circa atomos, cum qui-
bus, & quo poſitu ſint, quibus inter-
vallis, & connexibus, quos inter ſe
motus aut dent, aut accipiant; quip-
pe cum hoc modo omnium ſicut re-
rum, ita qualitatum, quae in illis ſunt,
exhibere varietatem valeant.

Verum, vt res paulo ſpecialius di- Lucret.
catur, videntur Inprimis qualitates II, 1012.
quaedam ſuboriri ex atomis, quate-

nus ſpectantur ſecundum fubſtanti-

am, ac ſunt in eo inter ſe ſitu, vt
inane amplius, parciusue interce-
ptum, excluſumue habeant; Quae-
dam vero ex iisdem creari, quatenus
ſunt fuis illis tribus proprietatibus
praeditae; & nonnullae quidem iuxta
ſingulas, nonnullae iuxta congeriem
plurium. J .

Lucret. 3
Iv. .
l. 95, hi
y fe
ato
col
rie⸗
loe

iP

PHIFPSTOA 29281

CA P. XIII.
QVALITATES EN ATOMIS, SPECTATIS SECVN-
DVM SVBSTANTIAM, AC INANIS INTER-
CEPTIONEM.

edlem Lucret. Cprimo quidem modo oriuntur de cauſa videtur corpus fluidum eſſe, Lucret.
ſed 1 v. 575. A raritas, & denſitas. Scilicet ma- quam quia atomi, particulaeue, ex qui-II. v.
Cunt, u.v. 96. nifeſtum eſt, neque quippiam denſum bus conſtat, & ſpatiola inania interce- 444¼.
por⸗ A. fieri poſſe rarum, niſi quatenus eius pta habent, & diſſociatae mutuo ſic Gaend.
one, ⸗ atom (partesue, ex quibus contexitur, ſunt, vt ſint emobiles inter ſe, ob ſpa- ad Laert.
tura⸗ contextae ipſae ex atomis, jita a ſe in- tiolorum non reſiſtentiam. Neque X. b.
vicem diſtrahuntur, vt in vaſtiorem etiam videtur quid firmum alia eſſe de 33 1. .

inspo⸗
hibe.
lͤihſis
Ahun.
ſeelt,
1 Ve-

ſq.

dum Lucret,
gil /5)
Ginne
rum
m,
iſta,
ſic
gui.
er.

I⸗icnt.
esli 1012.

e⸗

locum diffuſae, plura, amplioraque in

ipſo inania ſpatiola intercipiant: neque

item quidpiam rarum fieri denſum,
niſi quatenus eius atomi, partesue ita
coarctantur, vt in locum redactae an-
guſtiorem, inania in ipſo ſpatiola pau-
ciora, contractioraue comprehendant.
Taceo vero eſſe quoque manifeſtum,
pro ratione intercepti copioſioris, pau-
ciorisue inanis, aerem, v. c. aut lumen
rarum eſſe intelligi; ſaxum autem, fer-
rum, & alia horum de genere, eſle denſa.

Oriri & cum iſtis videntur perſpi-

cuitas, & opacitas. Siquidem vna-
quaeque res tanto, ceteris paribus, eſt
magis perſpicua, quanto rarior eſt,
tanto opacior, quanto denſior: quo-
niam rarior eſt radiis lucidis, viſibili-
busque patentior; denſior vero ob-
ſtantior. Dico tamen ceteris paribus;

cauſa, quam oppoſita; atomis nem-
pe, ſeu partibus ita ſe preſſe tangenti-
bus, mutuoque cohaerentibus, vt pa-
ri ratione emoueri non valeant; cum
& tales haberi poſſint, ex quibus ma-
gis hamatis, & quaſi ramoſis, ipſum
corpus arcte compactum teneatur. Vt
ſpeciatim aqua, liquida cum ſit, firme-
tur in glaciem, dicetur inferius.
Ad haec, & quae ex iſtis depen-
dent, humiditas, & ſiccitas. Humidi-
tas nempe fluoris eſt ſpecies, hoc ſu-
peraddens ſolummodo, quod humidi
partes corpus aliquod contingentes,
aut in ipſum penetrantes, adhaereſcere
ipſi valeant, vnde & humeétum, ma-
didumue reddant. Siccitas vero fir-
mitatis eſt ſpecies, id ſolum addens,
quod ſiccum corpus humiditatis ex-
pers ſit.

Praeterea, quae cum his cohaerent, Lucret.
mollities, & durities, quae aliunde e- v.
tiam cum raritate, & denſitate con- agend
gruunt, prout ceteris paribus vnum- I. c. p.
quodque corpus tanto mollius eſt, 338. G.

quoniam alioquin corpus denſius,
quemadmodum vitrum, habere meatu-
los inanes ita in directum poſitos po-
teſt, vt radii facilius per ipſum, quam
per corpus rarius, vt bralicde folium,

cuius meatuli a corpuſculis varie per-
miſtis ſint interciſi, traiiciantur. Nem-
pe ipſi quoque radii perſcinduntur,
niſi recta foramina, cuiusmodi vitri
ſunt, tranent.
Rurlſus oriuntur fluiditas, liquidi-
tasue, & firmitas. Siquidem non alia

quanto rarius, tanto durius, quan-
to compaétius; quod quidem iam
ante inſinuatum eſt, cum de ſoliditate
atomorum. Ceteris, inquam, pari-
bus; quoniam lutum molle, pumex
durus eſt, ob cohaeſionem maiorem
partium cauitates intercipientium,

Hhhhhhe reſiſtentiumque

98²

tium cedere in caua alioquin poſtica.

CAP.

Gaſſend. Sbcundo autem modo, & quatenus
adLaerti quidem atomorum proprietates

cuiusque rei magnitudo, quantitas,
moles, non aliunde eſt, quam ex coa-
ceruata magnitudine earum atomo-
rum, ex quibus contexitur. Con-
. ſtatque adeo augmentationem, demi-
nutionemque corporum ideo fieri,
quod atomi quocunque adueniunt,
donent ipſas res augmine, vndecun-
que abeunt, imminuant.
ib. Praetereo autem, quatenus atomi
maiores, aut minores ſunt, fieri poſſe,
quas dicimus, hebetudinem, & ſubti-
Lucret.ll. Htatem; ac reddi cauſam exinde poſ-
v, 381.lg. ſe, cur ignis fulmineus penetrantior
ſit, quam noſter e taedis, quorſum lu-
men pertranſeat cornu, a quo imber
reſpuitur, & conſimilia plurima.
Ipfa aliunde figura rerum, niſi a fi-
gura atomorum pendeat, (cum pende-
re tamen videatur in omnibus rebus,
quae eadem figura conſtanter naſcun-
tur,) at generatim ſaltem verum eſt,
. vnumquodque corpus ideo figurari,
quia conſtat ex partibus terminatis, fi-

Gaſſend. Sic vero, tametſi ex laeuore, & aſpe-
l. c. b. ritate, quas dixi figurae atomorum
308, eſſe cognatas, non ſequatur neceſſa-
rio fieri, vt res laeues ex laeuibus, aſpe-
rae ex aſperis ſint; vniuerſe tamen ni-
hil poteſt eſſe laeue intelligi, niſi cuius
partes ad minimas vsque laeuigatae
ſint, aſperum, niſi cuius ſint aſperatae.
Hic nota, poſſe tam exfigura, quam
ex magnitudine cauſam reddi, cur vi-

Lucret. Il.
v. 391.

Sunt &, quae rurſus ex his depen-

T 307. ſingulatim attenduntur, ipſa inprimis

guratisque, figura enim terminus eſt.

PARS II. PHIILOSOPHIAE EPICVRI P. II
reſiſtentiumque ractui, neque valen- deant, vt flexilitas, tractilitas, ductili-

tas, aliaeque ex mollitie; oppoſitae-
que ex duritie, ſed indicaſſe abunde eſt.

XIV.

WALITAS EXx ATOMIS, SPECTATIS SECVNDVM PRO-
PRIETATES SINGVLATIM SVMTAS.

num per colum perfluat facile, oliuum
autem tardum cunctetur, nempe,
quod poſſit oleum conſtare non ex
maioribus modo, ſed etiam ex magis
hamatis, perque plicatis inter ſe atomis.
Pondus denique, ſeu motrix facul-Lucret. I.,
tas, quae vnicuique rei ineſt, non po- 360. f4.
teſt aliunde oriri, quam a pondere, ſeu
mobilitate atomorum. Cum id vero
dictum iam ſit, adnotandum hic ſolum
eſt, vt omnes atomi ſunt graues, nullae
leues, ita omne concretum corpus eſſe
graue, nullum leue, ſiue quod non ſit ex
ſe comparatum, vt deorſum tendat.

Ac obiicitur quidem ſtatim ignis; Lucret.
verum cum is non deſinat habere pro-Il. v.
penſionem deorſum, ideo tamen con- ⁸. .
tendit ſurſum, quod ab aere ambiente
eo compellatur; eo modo, quo videre
licet „quanta vi tigna, trabesque, res
alioquin graues, humor aquae reſpuat,
& quo merſimus magis altum, eo quaſi
cupidius reuomat, ac remittat.

Ex quo fit proinde, vt ea, quae le-
via dicimus, non abſolute leuia ſint,
quaſi ſponte contendant ſurſum, ſed
comparate ſolum modo, hoc eſt, qua-
tenus minus grauia ſunt, & a grauio-
ribus, quae prae ipſis ſe deorſum pre-
munt, extruduntur. Adeo, vt, cum Simplic
terra grauiſſima ſit, aqua grauis minus, in Ariſt.
aer adhuc minus, & ignis omnium mi- I. de coe-
nime; terra quidem ſurſum, & procul lo com.
a medio pellat aquam, aqua aerem, aer Lucrei
ignem; at ſi ſubductam ſupponas ter- II. .
ram, aqua ad medium acceſſura ſit, ſi 192. ſ39.
aquam, aer, ſi aerem, ignis.
CAP.

=

er Hut.
lib. adu.
Colot. 4
de. Gal
Laert.

Uckil.
litae⸗

ceeſt

.

iuunm
mpe,
l ex
nagis
mis.
Cl- Lucret, 1
po. 360, lg..
ſeu
610
um
lae
ſle
dex

5, Lucret.
Il. r.

n mpli⸗ “
9 in Ariſt.
Il. de coe⸗
locon.
j.
Lucret
Lr,

ſ ihr

PHIFSTCA

l CA P. XV.
QVALITATES ENxX ATOMIS, SPECTATIS SECVNDVM
PROPRIETATES CONIVNCTIM ACCEPTAS.

AU vero acceptis coniunctim pro-

prietatibus atomorum, & commi-
ſtis praeſertim, variatisque iis, de qui-
bus dictum hactenus, raritate videli-

cet, denſitate, & ceteris, oriuntur re-
rum facultates, quae actiuae, & moti-

vae cum ſint, id a pondere, ſeu mobi-
litate atomorum habent; & cum hae

hoc modo, illae illo agant, id habeant

oportet, tum a ſpeciali atomorum ma-
gnitudine, & figura, tum a vario inter
ipſas ordine, atque poſitu, tuma laxi-
tate, compreſſione, connexione, ſe-
iunctione, &c.
Huiuſcemodi autem ſunt, non modo
in ipſis animalibus facultates ſenſuum,
viſus, auditus, olfactus, guſtatus, ta-
(tus, quibus ſcilicet poſſunt res ſen-
ſibiles percipere, verum in ipſis quo-

que rebus ipſaemet vocatae qualitates

ſenſibiles; eae ſunt nimirum in rebus
facultates feriendi, & afficiendi certo
modo ſenſus, ad hoc, vt ab iis perci-
piantur; vt puta color & lux viſum,
ſonus auditum, odor olfactum, ſapor

guſtatum, calor & frigus prae ceteris,
» gus p.

tactum. Quo fit, vt dicturi de illis
oſterius, omittere hic iſtas non de-
Leamus „de quibus egiſſe vt operae
pretium, ita compendium futurum
ſit.
Atque vta colore exordiamur, agi
ſane de eo non poteſt, quin copulanda

ipfi lux ſit, quoniam ſine luce colores

ex Plut.
lib. adu.

Golot.

ſunt nulli, colorumque adeo varietas
ab ipſa nocte tollitur; vnde & apud in-
feros nigra eſſe omnia dicuntur. Cum

&c. Gaſ ſint vero in tenebris res omnes aeque

ſend. ad
Laert.
p. 26I.

excolores; funt nihilominus in ipfis,
ipſarumue ſuperficiebus diſpoſitiones

extremaum particularum variae, ob
quas lux affuſa ita varie modificetur,
vt cum hac modificatione reflexa in
oculum, varios in illis colores exhi-
beat; vt puta album, e. g. cum pu-

983

pilla quoddam genus plagae, ictusne

excipit in ſe; nigrum, cum aliud, &c.
Nempe, cum colores non ſint co-
haerentes corporibus, ſed iuxta quos-
dam, reſpectu viſus, ordines, poſi-
tusque gignantur, non gignuntur ta-
men, niſi ad ſuperficialem illorum di-
ſpoſitionem accedat lux, tanquam com-
plementum, ſeu pars coloris aliqua,
neque ſecluſa hac parte video, qui di-
cere liceat, corpora, quae in tenebris
inconſpicua ſunt, colorem habere.

Laert. l. c.

Et ſane, cum non modo ipſum Co- Lucret.
lumbae collum, cauda pauonis, & ſi-II. v. 800,

milia, colores varios pro vario ad lu-
cem poſitu exhibeant, verum etiam
ceterae res coloribus aliis, aliisque ap-
pareant, prout in aliis, aliisque ſtatu-
vntur lucis gradibus; quidni liceat in-
telligi ipſam eſſe vniuerſe lucem, cuius
aduentu res induant, abitu amittant
colores?

Lux interim ipſa, cum nihil aliud Lucrer.

ſit, quam ſubſtantialis quaedam efflu-
XiO àa lucido corpore, viſibilis per ſe
non eſt, ſed in ipſo ſolum colore, qua-
tenus illius eſt pars; neque enim per
purum, liquidumque medium con-
ſpicitur, neque cum ſeu in lucido, ſeu
in illuſtrato corpore conſpici putatur,
Vt quid diſtinétum conſpicitur ab ipſo,
ſiue lucidi, ſiue illuſtrati colore. Ne-
que denique ipſa vmbra illius priuatio,

I. 6,

alio modo eſt, quam quia ſimul priua-

tio eſt coloris in re vmbrefacta, quae
ea

984 PARS XII PIIILOSOPHIAE EPICVRI PARS II

ea ſemper proportione colorem ,qua
& ipſam lucem amittit. Qui fiat por-
ro, quamobrem vmbra, tametſi mera
riuatio ſit, moueri tamen appareat,
in Canonica dictum eſt.

Plut. Plac. Sonus nihil aliud eſt, quam effluxio

IV, 19. tcnuiſſimorum corpuſculorum, ab vs-

Lucret.

IV, 527.

Laert.

X, 52.

Lucret.
1V,530.

q.
546. ſq.

Lucret.

1V,599

Laert.
X, 53.

Lucret.

que loquente, reſonante, aut quo-
modocunque ſtrepitum edente, e-
miſſa, ac idonea, quae in aurem ſubi-
ens, auditum afficiat.
Et quod ſit quidem corporea efflu-
Xio, ex eo probatur, quod ſenſum
moueat, & ipſum quidem aut demul-
cendo, aut aſperando: vtique ob cor-
pusculorum laeuorem, aut aſperita-
tem, quod & per aerem moueatur,
& corporibus ſolidis impactus, reſiliat,
vnde & echo fit; vtique ob ipſam cor-
puſculorum ſoliditatem. Quod & im-
minuatur, & confuſus euadat; vtique
ob corpuſculorum diductionem, in
longo progreſſu, aut diuaricationem,
in tranſitu per ſeptum denſius; cete-
raeque huiusmodi.
Quod ſi requiras, quamobrem ſonus
eo, quo lux, ſpeciesue coloris non
poteſt, pertingat, vt cum loquimur
clauſis foribus. Cauſa eſt, quia lux, co-
lorisue imago non niſi in directum po-
teſt tendere; at ſonus poteſt etiam per
ductus obliquos ſeſe inſinuare. Scilicet,
quod dum excitatur, proſiliat in mo-
leculas, quae ſurſum deorſum, pror-
ſum retrorſum, dextrorſum, laeuor-
ſum, & quolibet verſum flectantur,
eo modo, quo ignis ſcintilla diſſultat
interdum in ſcintillulas, quae quoquo-
verſum dirigantur.
De odore idem dicendum: effluxio
enim quoque eſt, quae ab odora re exce-

IV, 679 dens, & quoquouerſum diffunditur, &
79 adiectusad nares, ipſum olfactus ſenſum
mouet; atque ipſum quidem, aut deli-
niendo, aut compungendo. Et pro-

inde & ipſe corporeus, & magis etiam,
quam ipſe ſonus, quippe cum & ſe-
guius per ſpatium incedat, & non tam
Procul perueniat, & non per ea ſepta

penęetret, per quae ipſe ſonus.

Circa ſaporem id diſcriminis eſt,
quod licet conſiſtat in corpuſculis re,
quae dicitur ſapida, contentis, ea ta-
men in diſſitam linguam, palatumque
non exeant, ſed tum ſolum, cum res
ſapida linguae admouetur, in illam ſic
ſubeant, vt texturae ipſius applicentur,
aut leniter, ſicque ſenſum ſuauem fa-
ciant, aut aſperiter, ſicque inſuauem
creent.
Ad calorem, & frigus quod ſpectat, H
is quidem ſenſus, quem exprimunt,
ad tactum referendus eſt, ſed cum ad
tactum proprie pertineant ex enume-
ratis qualitatibus plures, veluti duri-
ties, mollities, humiditas, ſiccitas, aliae,
quae rei tactilis ad manum, partemue

aliam corporis, applicatioriem exigunt;

hae tamen duae ſentiri poſſunt, non
modo, cum calida, frigidaue res ma-
nui, alteriue parti applicatur, verum
etiam, cum diſſita, & in ea quidem
diſtantia eſt, vt in ipſam transmittere
corpuſcula ex ſe quaedam poſſit.
Nempe ipſe quidem potiſſimum conf

calor effluxio eſt corpuſculorum, ſeu Gaflend.

atomorum mauis, quae ſint mole exi- ad Laert.
les, figura rotundae, motu celeres. Et-X. P. 313.
enim, qua exiles ſunt, nullum eſt
corpus adeo compactum, vt non in-
veniant porulos, per quos in illud ſub-
ingrediantur: qua orbiculares, tum fa-
cile mouentur, tum ſe quoquouer-
ſum inſinuant, qua celeres, tum rapi-
de impinguntur, & in corpus ſubeunt,
tum aliis, aliisque ſuccedentibus ſic
vrgentur, vt per totum penetrent, &,
ſi pergant agere, partes illius ſeçernant,
exturbent, ac totum denique diſſol-
vant. Tales quippe ſunt effectus

Caloris,

calot
que
inten
anin
ſus,
cont

Ppicurus .

Ep. ad effla
Pythocl. ſit ma

apebaett,
X5lur tt

de priino
kigido,
DE.

Laert. 5
conk. g
(Sillend, li

ſed

gu⸗
qu
l
tus
ticr
CUn
no

n-
n
dem
tere

Uum cont,

ſeunl Gallend.
Ai⸗ 20 Laert.

Pe⸗ J. .318.
eſt

in-
ub⸗

Ep. ad

er7e motus ſegnior. Scilicet, cum ſint
dagidn⸗ CAF.
DE IIS WALITATIBVS, WAE

Laert.
X, 70.
conf.

3 Gaſſend.
p. 602.

R

Epicurus

Pythocl. ſit moles

Caloris, & igneſcentis potiſſimum, (ne-
que enim ignis aliud eſt, quam calor
intenſus,) erga vniuerſa corpora, ac in
animali ſolum additur ipſe caloris ſen-
ſus, qui ex diuulſione, ſolutioneue
continui eſt.
Frigus autem, eſt quidem etiam
effluxio, verum atomorum, quarum
grandior, figura anguloſior,

PEVSTICA.

contrarii eſſectus, debent principia
eſſe contraria, ac eiusmodi quidemn, vt
cum calor disgreget, atque diſiper, fri-
gus compellat, conſtipetque; acin a-
nimali quidem cum ſpeciali ſenſu id
faciat, quatenus ſubiens in cutis po-
ros, tum faciebus corpuſculorum ca-
loris corpuſcula reprimit, introrſum-
que abigit; tum angululis vellicat, dis-
cerpitque, qua praeteruadit.

XVI.
HABENTVR RERVM EVENTA,

AC PRAESERTIM DE TEMPORE.

Vpereſt, pauca attingamus de illis
qualitatibus, quae non tam coniun-
cta, quam euenta accidentiaue ſunt;
ac idcirco rem non interne afficiunt,
ſed externe ſolum, ac intercedente
quodam reſpectu tales faciunt. Non
quod intra res quoque ipfſas euenta a-
haqua non ſint, cuiusmodi ſunt poſi-
tus, ordines, interualla partium, par-
ticularumue, & ſimilia: ſed quod talia
cum ſint, euenta ſint ipſarum partium,
non conſtantis ex iis totius.
Sunt vero euenta huiusmodi illa v-
niuerſe omnia, ex quibus conſurgit
aliqua relatio, propter quam vVna-
quaeque res dicitur eſſe ad aliquid, vt
ſimilis, diſſimilis, maior, minor, mul-
ta, pauca, ſuperior, inferior, dextra,
ſiniſtra, cauſa, effectus, dans, accipi-
ens, & quae id genus innumera ſunt.
Notum eſt autem, relationem eſſe
opus mentis, ſiue opinionis, vnum re-
ferentis, comparantisque ad aliud,
adeo proinde, vt ſecluſa opinione,
vnaquaeque res ſit illud ſolum, quod
eſt in ſe, non vero, quod reſpectu al-
terius. Quo pacto ad euenta retuli-

mus quoque ſuperius libertatem, &
ſanitatem, diuitias, & paupertatem, &c.
quoniam ſecluſa opinione, homo ni-

hil aliud eſt, quam homo, non vero
liber, aut ſeruus, diues, vel pauper,
&c

Porro ex omnibus euentis, vnum sSert.

eſt, quod euentum euentorum, ſiue Burpit.
erh.

Hyp. III,

accidens accidentium licet dicere, tem-
pus nimirum, a quo res omnes aut
praeteritae, aut praeſentes, aut futu-
rae denominantur, itemque aut diu-
turnae, aut parum durantes, aut mo-
mentaneae, interdumque etiam velo-
ces, aut tardae.
Nam inprimis quidem euentum eſ
ſe tempus, ex eo conſtat, quod non
ſit aliquid per ſe, ſed cogitatione dun-
taxat, ſeu mente attributum rebus,

prout concipiuntur in eo, quo ſunt

ſtatu, perſeuerare, aut deſinere, & lon-
giorem, aut breuiorem extantiam

tueri, ac ipſam habere, habuiſſe, aut

habiturae eſſe. Ex quo fit, vt tempus
non eo modo ſit disquirendum, quo
disquirimus cetera, quae in ſubiecto
aliquo, cogitatione ſecluſa, inſunt.
Neque proinde, vt quid ſit, percipia-
tur, referendum hoc ſit ad anticipa-
tiones rerum, nobis ob oculos verſan-
tium; ſed ſit de ipſo ratiocinandum
iuxta euidentiam, qua familiari ſer-
mone vtentes, neque nos ambagibus
intricantes,

Py

17.

986 PAnRS XII PIIOSOPEIAE EPICVRI PARS II

intricantes, longum, aut breue dicimus Pari ratione, paſſiones quoque, & ib. con
tempus. indolentiae, ſeu dolores, & volupta- gu
Deinde vero eſſe euentum euento- tes nobis contingunt, ac ideo non ſub- po
rum, ſiue accidens accidentium dici- ſtantiae quaepiam, ſed eorum, qui fis fue
mus, quia cum rerum aliae per ſe co- afficiuntur, (nimirum cum delectatio- ve
haereant, vt corpus, vt item inane, nis, aut moleſtiae ſenſu,) accidentia Vt
ſeu ſpatium; aliage autem cohaerenti- funt. Porro & iſta accidentia ſine ga
bus eueniant, ſiue accidant, vt dies, tempore non eueniunt. bu
noctes, horae, vt item paſſiones, & 0
vacuitates ab ipſis, vt motus, quies, &. Praeterea vero & motus, & quies, ib. n
Tempus iſta omnia euenta, ſeu acci- vt iam declarauimus, corporum acci- 40
dentia conſequitur, ipfisque, mente dentia ſunt, neque illa ſine tempore. V0
interueniente, quaſi ſuperuenit, ſu- Quocirca motus celeritatem, tardi-
peracciditque. . tatemque tempore metimur, itemque t
Sext, l. c. Siquidem & dies, & nox accidentia quietem multam, aut exiguam. Et in
funt aeris ambientis, (& dies quidem quia tempus nemo per ſe, ſemotumue
accidit ex illuminatione ſolis, nox a rerum motu, quieteque Percipit: 1
vero ex priuatione ſolaris illuminatio- ideo percipiendo res geſtas, vt bellum
Nis: hora autem, cum ſeu diei, ſeu no- Troianum, & alia, quae cum motu fi-
ctis pars ſit, aeris rurſus accidens eſt, vnt, & partim hominum gerentium, 1
perinde ac dies, & nox:) at tempus partim locorum, in quibus geruntur,
coextenditur omni & diei, & nocti, & accidentia ſunt, percipitur vna ipfum
horae: hancque ob cauſam aliqua & earum tempus, prout comparantur
dies, & nox longa, vel breuis dicitur, ad noſtram, & rerum inter ipſas, ac .
dum ferimur cogitatione ad ſuperue- nos interceptarum exiſtentiam.
niens ea ratione tempus.
CA P. XVII.
DE ORTV, EFI INTERITV, SEV GENERATIONE, ET, HW
CORRVPTIONE RERVM CONCRETARVM. i

nari tale incipit: corruptio vero eſt
mutatio, qua vltimum diſſoluitur,
ac eſſe in rerum natura, & denomi-
nari tale deſinit Sic enim ignis, plan-
ta, animal, & quicquid in certo cor-
Porum genereeſt, cum in lucem pri-

Simpli- S pereit, hiſce ſubiiciamus, quomo-
cius in l. — do oriantur, & intereant res, ſeu
de coelo quae ſit illarum generatio, atque cor-
com. 73. ruptio. Etaque eſt quidem tam illa,
Themif, quam haec quaepiam mutationis, ſiue

in Phvy . . 4 .
n t. alterationis ſpecles, at cum per alias

mutationes non nouum corpus fiat,
ac extet, ſed id duntaxat, quod iam
eſt, nouam qualitatem, nouamque
ex ipſa denominationem acquirat;
generatio mutatio eſt, qua vnum-
quodque corpus primo producitur,
efleue in rerum natura, ac denomi-

mum oritur, & denominari tale in-
cipit, generari dicitur; cum ex luce
abit, neque amplius tale denominari
poteſt, corrumpi.

Cum, dico autem corpus primo

produci, ſiue eſſe incipere, non

contendo

==

m

ib.

Laert.

Xx, 54.

PHFVSTCA. 987

contendo ſane non praefuiſſe, quic-
quid ſubſtantiae, ſeu corporis, cor-
poreumue in ipſo eſt; ſiquidem prae-
fuere omnes atomi, & moleculae, ſi-
ve ſemina, ex quibus contexitur,
vt cum domus dicitur fieri, intelli-

guntur lapides, ligna, & alia, ex qui-

bus conſtruitur, praeextitiſſe: Sed
contendo ſolum eius atomos, ſemi-

naque ſic commiſceri, eaque ratione

adunari, vt nouo ſint modo, ſiue no-
va forma, qua nullatenus ante fue-
rant: ac idcirco corpus exinde reſul-
tans ſit tunc primum eiusmodi, ac tale
incipiat denominari.
Hinc, quia non tam noua ſubſtan-
tia, quam in ſubſtantia coadunata
qualitas noua oritur, efficitur, vt ge-
neratio ſpecies aliqua mutationis, ſiue
alterationis ſit; & corruptio ſimiliter,
ſed oppoſito ſeſe habens modo. Quam-
obrem & fit, vt generatio, & corru-
tio ſola principiorum concretione,
& ſecretione fiat, non item vero
transmutatione, quod atomi ſint, vt
jam dictum eſt, omnis mutationis,
ac ideo transmutationis incapaces.

Et certe, cum omnis mutatio, ſi-
cut iam diximus, & repetetur etiam
mox, aut transpoſitione, aut adiectio-
ne, aut detractione fiat partium:
conſequitur, vt atomi, cum ita com-
pactae, ſolidaeque fint, vt nullae ea-
rum particulae transponi, addi, detrahi
poſſint, immutabiles ſint, atque in-
corruptae; ac tales ſint etiam earum
proprietates, cuiusmodi ſunt quan-
tillaecunque illae magnitudines, &
figurulae propriage. Nempe iſta quo-
que remanere cum atomorum ſub-
ſtantia in iplis concretorum diſſolu-
tionibus eſt neceſſe? Quid niꝰ? cum
etiam in rebus, quae apud nos ex ar-
itrio transformantur, vt cum homo

ex ſtante aut recto fit ſedensc, ontra-
Qusue membris, (adde &, ſi velis,
denigratur, aut calefit,) intelligatur
ſemper inexiſtens ipſis enadem magni-
tudo, eademque figura, ſiue ordo par-
tium inter ipſas competere, qualita-
tes vero non inexiſtentes, nec propriae,
veluti ſtatio, rectitudo, albor, fri-
gus, &c. non perinde, ac illae ſuperſti-
tes maneant in ſubiecto, quod trans-
mutatur, ſed ex ipſo corpore toto,
aut ex parte, cui inerant, pereant.
Cum principia ergo intransmuta-ex Ale.
bilia ſint, & in generatione nihil aliud, zandr.
quam miſceantur, concernanturque, Abphrod.
ſequitur, vt miſtio fieri nulla poſſit, Ub. ar
quae ſit perfecta quaedam per Coali- Gadend.
tionem confuſio, ſed quae ſit ſolum- ad Laert.
modo quaedam per appoſitionem X. P.392.
compoſitio; atque ea quidem, ſeu
moleculae exatomis conflatae dunta-
xat miſceantur, ſeu moleculis etiam
reſolutis in atomos miſceantur ipſae
atomi; idque proinde, non fine mo-
lecularum, gorporumque ex iis con-
ſtantium, vt vini, aquae, mellis, ſi-
miliumque interitu, & corporis miſti,
molecularumque ipſius exortu. Vi-
delicet, non quaſi aqua, & vinum, v.
g. ſed quaſi aquificae, vt ſic loquar,
& vinificae atomi miſceantur.
Et ad generationem quidem, quaelut. Plac.
in inani infinito fit, concipiendum I. Lucrer.
eſt atomos ab inuicem ſeiunctas, & 6ss.
figura, magnitudine, poſitione, acor-
dine differentes inter ſe, ferri per in-
ane, ac vbi concurrunt, mutuo com-
prehenſas, addenſari, & conditionem
rei variam, quatenus contigerit, fie-
ri: coeunt fſcilicet iuxta proportio-
nem magnitudinum, figurarum, po-=
ſitionum, ordinum, & hac ratione
accidit, vt ipſa generatio compoſito-
rum perficiatur.
Iii iii 2 At

7

Luceret.

Il. 678.

ib.

ib.

988 PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI PARSII.

At, vbi generatio vnius ex corru-
ptione alterius fit, contingere id ſo-
let juxta triplicem, quem circa alte-
rationem attigimus, modum. Nem-
pPe aut ſola partium, atomorumue
transpoſitione, vt cum rana ex limo,
vermis ex caſeo gignitur: aut acce-
dentium additione, vt cum ſemine
accedente ad grandiorem maſſam, tan-
quam coagulo in lac, aut fermento in
Paſtam, gignitur planta, vel animal:
quomodocunque fit augmentatio, qua
res genita adaugeſcit: aut abiectione
praeexiſtentium, vt cum ex ſecretio-
ne aquoſarum, cinerearum, aliarum-
que partium, quae erant in ligno, ge-
neratur ignis; ex ſecretione mellis,
quod in fauo, cera, atque ita de ce-
teris.

Lucret.-, Inſeruit porro hic illa quoque lit-

823. ſq.

adde

Gaſſend.
ad Laert.

terarum ſimilitudo, vt duo quaepiam
intelligamus; vnum, ſpeciales gene-
rationis, (ac pari ratione oppoſitae

X.p. 406. Corruptionis) modos, qui poſſunt

Lucret.
II, 6 38.
ſ.

ſub quolibet trium expoſitorum acci-
pi, euadere, niſi infinitos, ſaltem in-
numerabiles, ineffabiles, incompre-
henſibilesque; quippe cum vel ex ſo-
lis viginti quatuor, quae in alphabetho
ſunt, litteris, ea poſſit dictionum,
quae ſit propemodum incomprehen-
ſibilis, multitudo creari.
Alterum, vt non ex omni litterarum
commiſtione, accommodatae pronun-
Ciationi, lectionique dictiones ſiunt;
ita in naturalibus rebus non omnia
ex omnibus fieri, ſeu atomos omnes
non eſſe ideneas, vt ad quamlibet re-
rum concretarum conſtituendam
ſpeciem coaleſcant. Scilicet vna-
quaeque res eam exigit diſpoſitionem,

vt atomi ipſam conſtituentes, eas,
quae ſibi ſint congruae, addiſcant, ac
velut conſocient, aliquas praetereant,
ac veluti reſpuant: ex quo rurſum
fit, vt, cum res diſſoluitur, congruae
quaeque ſe mutuo trahant, & ab in-
congruis expediant. Quod ſane &
ex nutritione, quae aggeneratio eſt,
patefit, & vel ex eo conſtat, quod
vulgo alioquin gignerentur portenta,
vt ſemiferae ſpecies hominum, chi-
merae, & plantanimalia.

Quod ſupereſt, ille profecto ne
primis quidem, vt dicitur, labris gu-
ſtauit Phyſiologiam, qui quidquam,
quod ortum ſit, putet aeternum eſſe
poſſe. Quae eſt enim coagmentatio
non diſſolubilis aut quid eſt, cuius
principium aliquod ſit, nullum ſit ex-
tremum? Nempe, vt deſint cauſae
externae, quae compaginem deſtru-
ant, non deeſt tamen inteſtina motio,
indomitusque ille atomorum conni-
ſus intra compactiſſima etiam, & du-
rabiliſſima corpora, ob quem neceſſe
denique ſit, conſequi eorum exſolu-
tionem.

Quanquam non immediate ſemper Lucret.
in atomos ipſas exſolutio fit, ſed ple-II,990.
rumque in moleculas, partesue ex G .
ipſis compoſitas, quae ſint ſpecies a eert.
quaedam concretorum corporum, vt X. . 402.
cum fit ligni partim in ignem, partim
in fumum, partim in quempiam hu-
morem aqueum, partim in cineres
exſolutio. Quocunque autem mo-
do fiat, tenendum eſt ſemper, vt in
generatione nulla ſubſtantia de nouo
fit, ſed praeexiſtens concernitur, ita
in corruptione nullam eſſe deſinere,
ſed in ſuperſtitem ſecerni.

4

CAP.

ens,
t, ac
eant,
rfum
Ernge
in⸗

te &

t,

ele

PLucret.
I, 9go,
adde
Gallend,
ad baert,
19402.

/

PDIIVSICA. 989

CAP. XVIII.
DE IIS, OB QVAE GENITVM CORPVS IN CERTO

RERVM GENERE EST,

ET DISCERNITVR A

CETERIS REBVS.

Orro, cum vnumquodque corpus
gignatur ex ſola materie, ſiue prin-
cipiorum materialium, ſubſtantialium-
que certo ordine, poſituque coaleſcen-
tiumaggerie, ideo, quod concretum,
genitumue eſt, intelligitur nihil eſſe
aliud, quam ipſamet principia, quate-
nus certa hac ratione, ſiue poſitura coa-
lita ſunt, ac proinde certa hac forma,
ſeu qualitate exhibentur.
Eſt vero haec forma, ſiue qualitas,
qua res genita & ſtatuitur in certo re-
rum genere, vt metalli, aut lapidis,
plantae, aut animalis; & diſtinguitur ab
omnibus aliis eius, in quo eſt, generis
ſpeciebus, ſiue indiuiduis: Eſt, in-
quam, haec forma, non vna, & ſimplex,
ſed potius quaedam quaſi aggeries, &
collectio complurium, quae in nulla alia
reperiri, quam in ipſa, valeat.
Quare & hoc loco adnotandum eſt,
rerum figuras, colores, magnitudinem,
grauitatem, & qualitates vniuerſe alias,
quae enunciari ſolent de concreto
corpore, tanquam ipfius accidentia,
idque ſiue omnia viſu deprehendantur,
ſiue aliis etiam percipiantur ſenſibus,
illa ſic cogitanda eſſe, non quaſi ſint
quaedam per ſe exiſtentes naturae, ſeu
ſubſtantiae, (id ſiquidem mente aſſequi
non licet,) neque rurſus, quaſi plane
non exiſtant, ſeu prorſus nonentia, me-
rumque nihil ſint, neque iterum, quaſi
talia ſint, cuiusmodi alia, quae ipſi acci-
dunt incorporea; neque denique, quaſi
ſint quaepiam ipſius corporis partes:
Verum ita habenda eſſe, quaſi, cum ſint

varii modi ſeſe habendi corporis, ipſum

totum corpus ex illorum aggregatione

obtineat propriam, peculiaremque, ſeu
ſpeciei ſuae naturam.
Non ſane, quod corpus exinde tale
quideuadat, qualis euadit moles ma-
ior contexta ex minoribus, illisque aut
primis, minimisque, aut grandiuſculis,
& vniuerſe contextis ex aliis minutio-
ribus, ſed ſolum, quemadmodum dixi,
quod ex iis omnibus coniunctis, habi-
tisque pro differentia, propriam ſibi, &
ab omnialio diſtinctam naturam poſſi-
deat.
Ac illa quidem omnia ſpecialibus
notionibus, conceptibusque compre-
henduntur, ſed ita tamen, vt interim
corpus, quod ex ipſis, quaſi totum quid
reſultat, ac minime eſt diviſum in ſe,
ſed vt Vnum quid intelligitur, deno-
minationem obtineat talis corporis,
uod in certo rerum genere habeatur.
Et poteſt quidem intelligi pene idem
fieri, ex euentorum quorundam con-
gerie, quae in nullo alio reperiantur
eadem, hoc eſt, poteſt quidem res, qui-
bus illa congruunt, ex ipſorum notio-
nibus diſcerni, ac denominari, ſed tum
tamen ſolum, cum ea ſingula aduenire
deprehenduntur, vtpote cum non ſint
ex illo accidentium genere, quae vt in
exiſtentia ſunt, ſic ſunt neceſſario, ſem-
perque coniuncta, ac idcirco faciunt
perpetuam denominationem.
Quaeri hic poſſet, an, ſi facta per
mortem noſtri exſolutione, continge-
ret ipſo temporis progreſſu, vt caſu
quodam eadem omnia, ex quibus con-
ſtamus, principia, iterato, ac eodem
modo, quo iam ſunt, coadunaren-
tur, iidem, qui lam, exiſteremus, ac

Iii iii 3 denominari

Laert. X,
88.

Cicer. de
Nat. De-
Or. 1, 8.
10.
II, 17.

990 PARS YII PHILOSOPHIAF EPICVRI P. II.

denominari poſſemus? Reſponden-
dum vero, id quidem indubium, ſed
ita tamen, vt nihil ad nos, prius aliquan-
do fuiſle, attineret; quoniam in ipſa
exſolutione periiſſet omnis habitus,
omnisque memoria eorum, qui fuiſſe-

mus: ſicque proinde foret omnis re-
petentia, reminiſcentiaque noſtra in-
terrupta, vt ne poſſet quidem, quod
olim extitiſſemus, in mentem venire.
Atque haec quidem de vniuerſo.

SECT. II. ⸗
DE MVNDG.

SPnuna , de mundo dicamus, qui
eſt ipſius vniuerſi, ſeu infinitatis re-
rum quaedam portio, ac deſcribi poteſt
non incongrue, coeli complexio, ſide-
ra, terramque, & quicquid eſt rerum
conſpicabilium, continens.
Cum coeli complexionem dico, in-
nuo coelum eſſe partem mundi exti-
mam, quae & aether dici, & regio ignis

valeat, ob ſidera, quae continet, quae-

que ſunt totidem, quaſi accenſi ignes.
Terram autem cum memoro, par-
tem mundi imam, ſeu quaſi mediam
intelligo, cui & ineſt aqua, & incum-
bit aer, ignis regioni proximus; & cum

varia ſint, quae ex his, & in his creari vi-

demus, idcirco illa nomine rerum con-

ſpicabilium comprehenduntur.
Quoniam vero & poteſt, & ſo-
let requiri de mundo, qua forma in-
terius, qua figura exterius ſit? ae-
ternusne ſit, an initium habuerit?
alione autore, quam ipſa natura, for-
tunaue indiguerit? qualis exortus &
totius, & partium eius fuerit? aliquone
egeat rectore, an vices per ſe obeat? an,
quomodo, quando ſit interiturus? v-
nicusne ſit, an ſint praeter ipſum alii
innumerabiles? ideo paucis eſt de ſin-
gulis dicendum.

CArF. I.

DE FORMA ET
E. circa primum quidem caput, non
eſt ſane mundus interna ſua forma,
conſtitutioneue animatus, ac multo
minus Deus, vt aliqui exiſtimant, ſed
cum quidquid vnum forma aliqua,
ſeu conſtitutione cenſetur, tale ſit, vel
quod eius partes vno habitu contine-
antur, veluti planta, aut animial 5 vel
quod compingantur quidem inter ſe,
verum absque craſi aliarum in alias,
quemadmodum domus, aut nauigi-

vm, vel quod diſſitae quidem mutuo

Gint, ſed quandam tamen relationem
ad ſe inuicem habeant, vt exercitus,
& respublica; mundus eſt ſolum par-
tim ſecundo, partim tertio modo repu-
tandus vnus.

FIGVRA MVNDI.

Et ſecundo quidem modo haberi
vnus poteſt, quatenus inter ſolem, lu-
nam, ceterasque partes mundi ſolidio-
res, compactioresque intercipitur, ſiue
aer, ſiue aether diffuſilis, quo veluti co-
haeſio fiat. Poteſt vero etiam tertio,
quatenus rurſus ſol, luna, terra, aliaque

corpora compacéta, ſic diſſita inter ſe
ſunt, vt non ſine quodam tamen ordine-

ſuperiorum, inferiorum, antecedenti-
vm, conſequentium, illuſtrantium, illu-
ſtratorum, regiones, ſedesque obti-
neant.
Dicere autem eſſe mundum primo
praeterea modo vnum, qui intelligi va-
leat? cum, ſi res ita ſe haberet, ac mun-
dus, vt volunt, foret animans, nihil
exiſtimandum

Ccer.
Nat. De
or,l, lo. t
t.
h
U
V

idid,

8 re⸗
a in.
gnocd
nüre,

exiſtimandum inanime foret, non la-
Ppis, non etiam cadauer, non demum
quiduis aliud, ſcilicet vno habitu, qui
anima eſſet, per omnia diffuſo.
Nec vero, qui eſſe mundum animan-
tem, ſapientemque aſſerunt, ſatis at-
tendunt, intelliguntque, in quam ca-
“ dere naturam id poſſit. Siquidem
quemadmodum arbor non naſcitur in
aethere, non piſcis in aruo, non ſanguis
in ligno, non humor in pumice, ita non
poteſt animus, animaue naſci, aut eſſe
Indiſcriminatim in quolibet corpore,
ſed cum certum ſit, ac diſpoſitum, vbi
quiduis creſcat, & inſit, quaerenda o-
mnino eſt eius natura non longe a ner-
vis & ſanguine, ac proinde nullatenus
in putribus terrarum globis, in aqua, in
ſole, in aethere, &c.
Cicer. Quod autem aliqui contendunt, eſſe
Nar. De- non modo animo, & ſenſibus praedi-
or.I, o. tum mundum, verum eſſe quoque ro-
tundum, ardentem, volubilem Deum;
haec iam ſunt portenta, & miracula,
non ſane diſſerentium, ſed ſomnianti-
vm Philoſophorum. Ecquis enim
poſſit intelligere, qualis ſit iſte volubi-
lis, & rotundus Deus? Quae vero illi
tribuitur vita? Nempe, vt ea celeritate
contorqueatur, cui par nulla ne cogita-
ri quidem poſſit: In qua non video, v-

ſit inſiſtere.
bid. Eſto vero mundus Deus, vt ſol, luna,
que profecto terra, quoniam pars mun-
di eſt, pars eſt etiam Dei. Atqui ter-
rae maximas regiones inhabitabiles, at-
que incultas videmus, quod pars ea-
rum appulſu ſolis exarſerit, pars obri-
guerit niue, pruinaque, longo ſolis ab-
ſceſlu. Quae, ſi mundus eſt Deus,
quoniam partes mundi funt, Deimem-

ac cetera, partes Dei ſunt; ſic ipſa quo-

PHVVYICA.

binam mens conſtans, & vita beata poſ-

991
bra partim ardentia, partim refrige-
rata dicenda ſunt.
Ad externam formam, figuramue Laert. ,
quod ſpectat, certum inprimis eſſe vi- 88.
detur, eſſe quoddam mundi extre-
mum, quoniam mundus eſt aliquod,
quaſi reſegmentum vniuerſi infiniti;
at vero quale iſtud ſit, ecquis vValeat
coniicere, niſi illinc aduenerit?
Nam, cum illud quidem eſſe videa-
tur coelum, nihil eſſe rerum appa-
rentium, quod repugnet, quo minus

ſit rarum, nihil, quo minus denſum

ſit. Rarum, quod poſſint ſidera, quae
in ipſo funt, mouerique apparent, mo-
tus ſuos per ipſum obire. Denſum,
quod poſſit ipſummet ſidera ſibi infixa
ciere. .
Rurſus, nihil proinde repugnat, quo
minus aut quieſcens ſit, ſi ſidera qui-
dem per ipſum moueantur, aut cir-
cumactum, ſi ſidera ab ipſo rapta cir-
cumducantur.
Adhaec, nihil quoque repugnat, quo Laert. X,
minus rotundum, ouatum, autlenti- 74. 88.
culare ſit, ac praeſertim quidem, ſi
ipſum moueatur; nihil rurſus, quo mi-
nus ſit triangulare, pyramidaleue, qua-
dratum, hexahedricumue, aut figuraa-
lia facierum planarum, ac potiſſimum,
ſi immotum ſit.
Qui certe quibusdam ducti argu- Ciser.
mentis, vnamquampiam determinatam dr- .
figuram mundo ſic aſſerunt, quaſi ha-““ al.
bere aliam non poſſit, eſt quorſum
miremur eorum tarditatem. Nam
tuentur quidem plerique eſſe mun-
dum, vt immortalem ac beatum, ita &
rotundum, quodea formavllam eſſe ne-
get pulcriorem Plato; at mihi quidem
vel cylindri, vel quadrati, vel coni, Vel
pyramidis videtur eſſe, (propter Vvarie-
tatem ſcilicet,) formoſior.

CAP.

Lucret.

.

992 VAnS YII PILOSOPHAEF EPICVRI F.
CAP. II.
DE NOVITATE MVNDI.

Vod ad ſecundum attinet caput,
non eſt ſane aeternus mundus, ſed

eſſe aliquando coepit.
Nam primum quidem, cum eadem

V, 136. ſit natura totius, quae partium, & ob-

ſq

Lucret.
V, 327.

ſeruemus partes mundi eſſe vt interi-
tui, ita ortui obnoxias; idcirco oportet
totum quoque mundum eſſe interitui,
ortuique obnoxium. Partes porro
ipſius mundi exoriri, ac interire, ſeu
natiuas eſſe, ac mortales, tum ſenſu
ipſo demonſtratur, tum inferius quo-
que deducendum eſt.

Neque dicat quis, mutationes, quae
in partibus mundi fiunt, non pracci-
puarum efle partium, vt ſolis, lunae,
terrae, aliarum; ſed minorum ſolum-
modo, quae ſunt duntaxat particulae,
ex quibus illae praecipuae conſtant.
Quippe is coniicere debet, ſi praeci-
puae partes ex partibus conſtant mu-
tationi obnoxiis, eſſe & ipſas totas mu-
tationi obnoxias; ac niſi crebro occur-
rant cauſae adeo validae, vt illas immu-

tent, nihil obſtare nihilominus, quin

tales aliquando occurrant; vti & inter
ipſas minores quaedam diu perſtant
incolumes, quae temporis tamen pro-
greſſu mutationis cauſas inueniunt.

Deinde, cum rerum hiſtoriae omni-
vm antiquiſſimae, bello Thebano, Tro-
ianoque fuperiores hautquaquam ſint,
quorſum id quaeſo, niſi quia mundus
admodum vetuſtus non eſt, tantum ab-
eſt, vt ſit aeternus? Nam ſi aeternus
quidem, cur non Poetae quoque alii
alias, aliasque res cecinerunt? Quo-
nam tot virorum illuſtrium toties ce-

cidere tot geſta? cur nusquam flo-
rent inſita aeternae famae monu-
menta?
Pari ratione, cum omnes artes re-id. V,
cens adinuentas habeamus, quando 333:
inuentores omnium non neſciuntur,
(nam & quod in dies multae excolan-
tur, incrementumque accipiant, ni-
mis quam manifeſtum eſt,) quorſum id
quoque, niſi quia mundus non poteſt
valde pridem coepiſſe? Neque enim
potuifſet mundus tamdiu carere arti-
bus, quae tantae ad vitam ſunt vtili-
tatis.
Quod ſi forte credis paria moni-ib. V,
menta, paresque artes antehac fuiſ- 339.
ſe, quae magnis quibusdam incen-
diis, diluuiis, terrae motibus, vna
cum ipfis vrbibus, gentibusque euerſis
perierint: annon fatearis neceſſe eſt,
futurum quoque aliquando terrarum,
coelique exitium, vti & contigiſſet,
ſi illis caſibus grauior aliqua cauſa in-
cubuiſſet? Quippe & nos ipſi non alia
de cauſa mortales reputamus nos,
quam quia deprehendimus nos iis-
dem morbis aegreſcere, ac illos, quos
vidimus mori.
Habuit ergo mundus initium, ne-
que, vt conſtare ex his potefſt, vetuſta-
tis eſt valde magnae. Quandocun-
que autem coeperit, videtur omninoa
verna anni tempeſtate coepiſſe. Nem-
pe, cum tunc omnia primum germina--
rint, floruerint, foetus conceperint, &
ipſa mundi nouitas temperiem caloris;
frigorisque exegerit, (cilicet fouendis
nouis foetibus, priusquam deinceps in
alterum extremorum deflecteretur.

CAbP.

A
ne,
laert. X, uuni
76. 2l
ipſu
Cicer. de
Nat. De⸗ to p
or. !9, l
mun
rard
g
Q
1er.
qu⸗
ile
gu
ſu⸗
tal
ven
Cic ibid.
M, Pl, ne
ſa
eb

.

ds.

fo.

OIII.

8e-il. V,
ndo 339.
Nur,
n.
u.
mid
reſt
nim
tl-

.ſ.

tili.
ni⸗bb. V,
.
en⸗
n
ſis

1
,
8-
08

PH FSICA

CA P. III.
DE CAVSA MVNDI.

Ab ſuccedens caput quod ſpectat, ex-
imendum inprimis eſta ſollicitudi-
ne, ac labore mundi exſtruendi diui-
Laert. X, num Numen: Neque enim eſſe poteſt
76. a cauſa beata ſimul, ac immortali, quae
ipſum fabrefecerit.
Cicer. de Quibusnam certe oculis intueri Pla-
Nat. De- to Ppotuit fabricam illam operis tanti,
”r. b9. qua conſtrui a Deo, atque aedificari
mundum facit? quaemolitio? quae fer-
ramenta? qui vectes, quae machinae?
qui miniſtri tanti muneris fuerunt?

Quemadmodumautem obedire, & pa-

rere voluntati architecti aer, ignis, a-
qua, terra potuerunt? vnde vero ortae
illae quinque formae, ex quibus reli-
quae formantur, apte cadentes ad ani-
mum efficiendum, pariendosque ſen-
ſus? Longum eft iterare omnia, quae
talia ſunt, vt optata magis, quam in-
venta videantur.
Cic. ibid. Sed & is, quem perhibet, Deus, aut

Plut. Pl. non fuit priore illo aeuo, quo corpora

1,7. ſiue immota erant, ſiue nullo ordine ci-
ebantur, aut dum dormiuit, vel vigila-
vit, neutrumue iſtorum. Primum ad-
mitti non poteſt, ſiquidem Deus aeter-
nus eſt. Neque ſecundum, quippe,
ſi ab aeterno dormiuit, mortuus ergo
fuit; quoniam aeternus ſomnus mors
eſt. Sed ne capax quidem ſomni De-
vseſt; magno enim interuallo di-
viſa ſunt immortalitas Dei, & res vi-
cina morti. Quod ſi vigilauit, aut ali-
quid ipſi ad felicitatem defuit, aut per-
fecte beatus fuit. At prius non ſineret
eum eſſe felicem; non eſt enim felix, cui
aliquid ad felicitatem deeſt. Poſterius
vero abſurdum eſt, quoniam, cui nihil
deeſt, inanis illi rerum molitio.
ibid. Quid ergo erat, vt hoc inculcem,
quod concupiſceret Deus mundum ſi-

gnis, & luminibus, tanquam aedilis or-
nare? ſi vt Deus melius habitaret,
antea videlicet tempore infinito in te-
nebris, tanquam in gurguſtio habitaue-
rat? Poſt autem, varietatene eum dele-

ctari putamus, qua coelum, & terras

exornatas videmus? Quae iſta poteſt
eſſe oblectatio Deo, quae ſi eſſet, non ea
tamdiu carere potuiſſet?

An dicet quis hominum cauſa fuiſſe Cic. I. e.
haec a Deo conſtituta? Veruntamen ſa- Lactant.
pientumne? Propter paucos ergo tan-VIl, 5.

. Lucret.
ta eſt facta rerum molitio? An ſtulto- v., 166.

rum? Atprimum, cauſa non fuit, quod
de improbis bene mereretur. Deinde,
quid eſt aſſecutus, cum omnes ſtulti
ſint ſine dubio miſerrimi, maxime quod
ſtulti ſunt? Miſerius enim ſtultitia,
quid poſſumus dicere? Deinde, quod
tam multa ſunt incommoda in vita, vt
ea ſapientes commodorum compenſa-
tione leniant, ſtulti nec vitare venien-
tia poſſint, nec ferre praeſentia.

An & mundum fecit, & in mundo Ladtant.
homines, vt ab hominibus coleretur? Il. c.

At quid Deo cultus hominum confert,
beato, & nulla re indigenti? Vel, ſi tan-
tum honoris homini habuit, vt ipſius
cauſa mundum fabricaret, & inſtitue-
et eum ſapientia, vt dominum viuen-
tium faceret, eumque diligeret, tan-
quam filium, cur mortalem, fragilem-
que conſtituit? cur omnibus malis,
quem diligebat, obiecit? Cum oporte-
ret & beatum eſſe hominem, tanquam
coniunctum & proximum Deo, & per-
petuum, ſicut & ipſe, ad quem colen-
dum, & contemplandum figuratus eſt.
Hiſce ergo de cauſis dicendum eſt
potius, effectum eſſe mundum natura,
ſeu mauis, ac vt aliquis Phyiicorum
dixit, fortuna.
Kkk kkk. Natura,

rae deorſum ſubſidunt, aqueae ſurſum
quaſi eliduntur. Poſtquam vero im-
pellens, elidensque vis, quae ſurſum a-
gebat, elanguit, neque ictus amplius in
altum euexit, ipſaeque interim atomi

damque genuit naturam. Iſthaec, cum
eſſet fluida, in caua, & ad excipiendum,
continendumque idonea loca defluxit,
aut ipſa per ſeaqua conſiſtens, idonea
loca excauauit. Praecipuae ergo
mundi

994 PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI PARS II.
Natura, inquam, quatenus ea natura formam coire, qualem mundus hic ex- .H
eſt atomorum, per illam vniuerſi, ſeu hibet.
naturae rerum immenſitatem diſcur- Fortuna vero, quod atominon con-Lucret. l, .
rentium, vt ſibi inuicem magna quadam ſilio aliquo, ſed prout ſors obtigerit, !020.
copia occurrentes, apprehendere ſe, ir- concurrant, cohaereſcant, coaptentur,
retireque, & implectere mutuo poſſint; adeo, vt fortuna proinde, quemadmo-
ac ſeſe varie commiſcentes, primum dum dictum iam eſt, non ideo ſit cauſa M
quoddam veluti Chaos, & in vorticis per ſe aliqua, quae atomos temperet, & E
modum glomerari, ac deinde poſt mul- adtalem effectum diſponat, ſed quod ac
tas conuolutiones, euolutiones, factis- atomi ſint ipſa fortuna, quatenus nulla —
que molitionibus, & quaſi tentamentis praemeditatione ſibi inuicem occur- h
variis, (omnigenos videlicet motus, rentes, ſeſe complectuntur, & tale con- le
coetusque experiundo) in eam tandem cretum, prout obtingit, faciunt.
C0
CAP. IV. rer
DE EXORTV MVNDI. mi
VErùm vt rem paulo ſpecialius dedu- eliſae regredi deorſum, prohibitae ab Er
cam, & ad aliud caput interim acce- aliis ſunt, tum agiliores ad oras vſque ſip
dam, videtur mundus in hanc figu- circum extremas auolarunt, tum aliae, Ten
ram circumtornatus, conformatusque & ab ipſis reflexae, & ab aliis pone in-
huiusmodi quadam, fine follibus, &in- ſtantibus repreſlae, facta eſt mutua le
cudibus, ratione prodiäſſe. quaedam implexio, quae coelum gene- luert.
plur, Ppl. Iprimis, cum atomi motu incon- rauerit. nr le
1 4. ſulto, ac fortuito eſſent, & continuo ſi- Quae atomi autem & eiusdem natu- ĩb. v. 454 he
Lucret. Mul, celerrimeque cierentur, vbi in rae fuerunt, (cum, vt dictum eſt, variae
V, 420, hunc immenſitatis locum, in quo iam fuerint,) & aceruatim, dum in ſublime D
eſt mundus, occoeperunt concurrere, compellerentur, circumuolutae, ene m
ſeſeque apprehendere, coaceruatae ſi- perfecerunt, ſolis ac lunae, aſtrorum- b.
mul fuere in vnam rudem, indigeſtam- que aliorum naturam. Huiusmodi
que molem, in qua magnae paruis, ro- autem fuerunt potiſſimum ignificae; 1
tundae anguloſis, laeues hamatis, aliae nam quae ab ipfſis relictae ſunt, neque
aliis commiſtae fuerint. tam altum emergere potuerunt, illae
Lueret. Deinde, in confuſo hoc coetu, eae, aeris naturam crearunt.
V, 450. quae maiores, grauiſſimaeque omnium Tandem ex iis, quae ſubſederunt, ipſa ib. v. 474
erant, coepere ſenſim ſubſidere, & terra genita eſt. Et cum multum ad- ſ.
quaecunque fuerunt exiles, rotundae, huc in terra fupereſſet materiae, eaque
paruae, lubricae, illae ipſo earum con- verberibus ventorum, aurisque ex a-
curſu, coepere exprimi, & in fublime ſtris ſpirantibus condenſaretur; quae- .
ferri. Prorſus vt in turbida aqua, do- cunque eius figuratio ex particulis mi- Ouilin
nec quieſcit, inclareſcitque, partes ter- nutis conſtabat, expreſſa eſt, humi- Metam

l415. ſ

i er

Ucon- bucretl,
gerit, 1020,
entur,
dmno.
Cauſa
et, 8
quoch
null
ccur-
con-.

e ab
gue
le,
in⸗
ltun
ne⸗

ll-ib 454
e
e
ele
71 -
Gi
e;
de
lue

ſi ber 1

mundi partes genitae fuere in hunc
modum, .
De minus praecipuis, ac veluti par-
tium particulis quidpiam addam: Vi-
dentur in prima illa commiſtione effe-
cCta fuiſſe generabilium, corruptibili-
vmque rerum varia ſemina, ex quibus
res variae & conformatae tum fuerint,
& deinceps magna ex parte propagari
etiam potuerint.
Et ſaxa quidem, ac metalla, cetera-
que foſſilia, intra ipſummet terrae cor-
pus, tum, cum ipſa formata eſt, ideo
concreari potuerunt, quod maſſa fo-
ret heterogenea, ſeu ex atomis, ac ſe-
minibus diuerſae naturae conſtaret.
Et quod ipſae ſaxorum moles ad vsque
ſuperficiem diuerſimode extubera-
rent; ideo creati exinde montes, vti &
quae conualles, acplanities non potue-
re ipſis non intercipi.
Subinde vero circum montes, col-
V,781, lesque, & in vallibus, ac per arua,
herbae, virgulta, arbores, eo proxime
modo, quo circa volucrum, & qua-
drupedum corpora ac membra, plu-
mae, pili, ſetae, naſcuntur.
Verum, ad ipſa quidem animalia
quod attinet, par eſt ipſam terram,
nouum genitale ſemen retinentem,
quosdam ex ſe folliculos, in quorun-
dam quaſi vterorum ſimilitudinem
protuliſſe, eosque, cum maturuiſ-
ſent, natura cogente ruptos, anima-
lia tenera profudiſſe: deinde terram
ipſam humore quodam, qui eſſet lacti
ſimilis, exuberaſle, eoque alimento ani-
mantes eſſe nutritas.
Ouidius Nutritas, inquam, eas animantes,
Meram. quae ita fuerunt conformatae, vt
415. q. partes omnes nutritioni, vſibusque a-
liis neceſſarias habuerint. Nam, vt

Lucret.

ib. 799.

dum Nilus agros deſeruit, & terra
coepit ardore ſolis exareſcere, culto-
res varia animalia verſis glebis mnue-

PHFSICA 995

niunt, partim inchoata, partim im-
perfecta, & trunca, ac ita quidem,
vt in eodem altera pars viuat, altera

rudis terra ſit; ſic par eſt inter pri-

ma illa telluris, quaſi tentamenta,
praeter animalia perfecte formata, e-
nata fuiſſe aliqua, orba manuum, or-
ba pedum, orba oris, orba aliarum
partium, ſine quibus non licuit aut
alimentum ſumere, aut diu aetatem
producere, aut genus ſuum propa-
gare.
Quod de aliis autem animalibus Lucret.
dico, idem & de homine ipſo dictum S04.
volo intelligi. Videlicet folliculos, *
vterosue aliquos radicibus terrae co-
haerentes, & a ſole concalefactos pri-
mum increuiſſe, & infantibus ex ſe
editis ingenitum lactis humorem na-
tura miniſtrante praebuiſſe, quos ita
educatos, & adultos genus hominum
propagaſſe.
Duo quaedam addo: Vnum, haut- Lucret.
quaquam eſſe probandum, quod aliqui V; 876.
aiunt, fuiſſe tunc enatos, ac viguiſſe

Centauros, Scyllas, Chimaeras, allaque

monſtra, ex diuerſis generum partibus
conſtantia. Qua enim ratione potu-
er unt in Centauro, exempli gratia, ho-
minis & equi membra cohaerere, cum
tertio quidem aetatis anno, vix pue-
ro adhuc ablectato, equus iam floreat;
& dum equus iam prae ſenio languefcit,
homo floreſcente iuuentute ſit;
Alterum, vt tellure noua, & ſemini- ib. 923.
bus pluribus, vegetioribusque, plura
ac maiora, quam nunc, creata fuere a-
nimalia, & in ipſis homines quoque,
adeo, vt illud hominum genus fuerit in
aruis durius, tanquam ex ofſibus, ner-
visque & maioribus, & ſolidioribus
compactum, ſic deſtitiſſe demum ter-
ram, tanquam ſeminibus exhauſtis, &
quaſi mulierem ſpatio vetuſto defeſ-
ſam talia animalia ſponte parere; exinde
Kkk kkk z fieri,

2996
fieri, vt iam nusquam ſponte erum-

pant homines, ſed & ipſi, & perfectio-

PARS 1XII PHILOSOPEIAF EPICVRI P. II.

ra, maioraque alia animalia propaga-
tione ſola oriantur, V

CAP. V.
DE OBEVNIE SVAS VICES MVNDO.

OEduitur quaeſtio, an per ſe, an alicu-

ius Numinis prouidentia regatur
mundus:
Lucret. Itaque exiſtimare inprimis non o-
II, 1092, portet aut motum coeli, aut aeſtiuam,
Cicer de hybernamque ſolis conuerſionem, aut
Mar 6. ſolis, lunaeque defectum, aut ortum, oc-
. caſumue aſtrorum, aut alia huiuscemo-
di ideo fieri, quod ſit praefectus aliquis,
qui ſic diſponat, diſpoſueritue, ac ſimul
beatitudinem, immortalitatemque poſ-
ſideat. Non enim cum felicitate con-
gruunt negotia, ſollicitudines, irae, gra-
tiae, ſed haec prae imbecillitate, metu,
opisque externae indigentia contin-
gunt.
Neque oportet rurſus, cum id mu-
neris & moleſtum ſit, & a felici ſtatu ab-
Laert. X, horrens, exiſtimare eam naturam, quae
felicitatem eſt nacta, eiusmodi eſſe, vt
ſciens, ac volens haſce animi commo-
tiones, ſiue perturbationes, ſubeat, ſed
tueri potius reſpectu illius veneratio-
nem omnimodam, acorationis genere
vti, eas ſuggerente cogitationes, ex qui-
bus nullae venerationi contrariae opi-
niones naſcantur.
Quare opinandum eſt potius, tum,
5 cum mundus procreatus eſt, factos fuiſ-
Epieur. ſe eos circumplexus circumuoluenti-
ap. Luci- vm ſe atomorum, vt creatis exinde cor-
an.in lo- Poribus coeleſtibus, nata in ipſis fuerit
ve Trag. haec neceſſitas, qua tali modo moue-
rentur, & circuitus tales obirent, ac pa-
ri modo cetera omnia vices ſuas age-
rent, pro coepto ſemel rerum curfu.
Cic. L. c. Qur vero hoc potius non ſit opinan-
cap., 20, dum:? Nam, ſiue Deus ipſe eſt mundus,
vt aliqui exiſtimant, quid poteſt eſſe
minus quietum, quam nullo puncto

ib. 19.

Laert. X,
7.

libus imbecillitas: paria incommoda,

temporis intermiſſo, verſari circum a-
xem coeli admirabili celeritate?
Niſi quietum autem, nihil beatum
eſt. Siue in ipſo mundo Deus ineſt
aliquis, qui regat, qui gubernet, qui
curſus aſtrorum, mutationes tempo-
rum, rerum viciſſitudines, ordinesque
conſeruet, qui omnibus in locis, omni
tempore, praeſto ſit, & quantaquanta
ſingularum rerum varietas, ſeu innu-
merabilitas potius eſt, in totidem dis-
trahatur curas, dando ſcilicet operam,
vt hoc, non alio modo fiant; nae ille ne-
gotiis, vt ante obiiciebam, moleſtis, o-
peroſisque eſt implicatus.
Quid quod, tametſi vel ſupponatur

ibid.

ſolum, non curari a Deo res, continge-

re non ſecus omnia, ac ſi nulla eſſet pro-
videntia, deprehendetur? Quippe
nonnulla quidem bene, verum plera-
que etiam male, & ſecus, quam debe-
rent, eueniunt. Nam, vt omittam Lucret.
cetera, nonne, ſi ipſe Iupiter fulminat, VI, 416.
fulminaue regit, deberet ſaltem parce-
re templis, ſaltem non facere occaſio-

nem, qua dubitetur, annon id, caſu

potius, quam diuino conſilio eueniat?
Scilicet, quaſi omnibus rebus curſum
tenere pergentibus, vicesque ſuas obe-
vntibus, prout fuerit ab initio cœptum.
Certe hoc quoque maxime valet, genec. de
quatenus ſpecialem hominum reſpectu benef. L.
aſſerunt prouidentiam. Nam vt prae-IV. c. 4.
teream, quod iam dixi, non poſſe bea- Lucret.
tam, immortalemque naturam vlla 11, 645.

teneri ira, aut gratia; fac hominum Lactam

res a Deo non curari, qu ſe illae de ira
ſecus habiturae ſunt? Par in illis, aut Dei c. 4.

etiam maior, quam in ceteris anima-nerer
,223.

Par

ali⸗

1225. N.
i8,IW, In
1230, tllr

Ladant.
IIl, 17. k46

.

Calſinus
Epicure
s a.
Hut., in
Bruto.

Bpicur
3. Or.
L. l.
IV.
Cellum

ſaer. Dar
par malorum ſeges. Seruantur eorum
zg. V. aliqui, conceptis votis, ex naufragio,
1225. Juam multi, votis conceptis, pereunt 5
Multi liberos precati obtinent, quam
cime. id. IV, multi fruſtra, vt obtineant, precan-
1230. tur?5
Enn Fzdant. Sed, ne longum faciam, cur, ſi cu-
hinet bbie, „17. rae Deo res humanae ſunt, & bonis
gi male, & malis eſt bene? Mouet me ſane,
tad⸗ quod video bonis aduerſa ſemper con-
gne tingere, paupertatem, labores, exilia,
gu⸗ charorum amiſſiones: malos contra bea-
S tos eſſe, augeri potentia, honore af-
uante fici. Quod innocentiam minus tu-
uh tam, ſcelera impune committi; quod
ncs- ſine delectu morum, ſine ordine, ac
CMaln, diſcrimine annorum ſaeuire mortem,
eae. ſed alios ad ſenectutem peruenire, alios
8/0: infantes rapi alios iam robuſtos interire
ur alios in primo adoleſcentiae flore, im-
inge-
. OBITER DE GENIIS,
Prrinde eſt porro, ſeu Deus res cu-
he. ret ſe ipſo, vt aliqui volunt, ſeu,
Uihingen vt contendunt, per adminiſtros, quos
ad N u Genios, ac Daemonas paſſim appellant.
b Quippe & res non ſecus contingunt,
oe. Caſcus ac ſi adminiſtri huiusmodi eſſe nulli
lo⸗ Epicure- ſupponerentur, & vt concedantur eſ-
n vs ap. ſe aliqui, non poſſunt ii ſane, quales
iun unt. in fingunt, eſſe, humana videlicet forma,
ſun ruto.] & voce, ꝗquae ad nos pertingat. Vt ta-
be⸗ ceam, cum plerumque mali & vitioſi
uun. eſſe dicantur, non poſſe eos proinde
leh grer de felices, longaeuosque eſſle, quod pra-
llkenet.. vitati comes adſit & caecitas multa, &
le⸗l c.4, pronus ad ea, quae interimunt, Ja-
er iclet⸗ pfus. DM
I, 645. .
Mn t. Rpi Quam optandum foret, vt aliqui
M Ladent, Pic eſent, qui noſtri curam gererent, Vt
ap. Orig. . 2 „ 2
e de iti L. I. & quae deſunt prudentiae noſtrae, no-
t dae. IV. c. ſtrisque viribus, ſupplerent! Quam
Celum. ſpeciatim optandum iis, qui funt in
4;
1

PH FSICA

neque poteſt, aut & vult,

997
maturis funeribus extingui: in bellis
potius meliores & vinci, & perire.
Maxime autem commouet, homines
inprimis religioſos grauioribus malis
affici, iis autem, qui aut Deos omnino
negligunt, aut non pie colunt, vel mi-
nora incommoda euenire, vel nulla.
Quin etiam mihi videor, non male

. . Lactant.
hac ratione argumentari. Aut Deus de ira

vult tollere mala, & non poteſt, aut Deic, 13.

poteſt, & non vult; aut neque vult,
& poteſt. Si
vult, & non poteſt, imbecillis eſt, ideo-
que non Deus. Si poteſt, & non vult, in-
vidus, quod aeque alienum a Deo. Si
neque vult, neque poteſt, & inuidus,
&imbecillis eſt, ideoque neque Deus.
Sivult, & poteſt, quod ſolum Deo
conuenit, vnde ergo mala? aut cur
illa non tollit?

CAP. VI.

SEV DAEMONIBVS.

bello ſanctiſſimorum honeſtiſſimorum-
que facinorum duces, vt non ſolum

armis, equis, nauibus, ſed ipſorum

quoque Deorum auxilio poſſent fi-
dere.

Ac nonnulli quidem interdum ap- Caſhus
Plut.
l. c.

parere quibusdam dicuntur: ſed quid- ap.
ni ii, qui Genios fibi apparere com-
memorant, aut mentiuntur, & fin-
gunt, aut melancholici ſunt, talesque,
vt aerumnoſorum corpus ipſis tum
ſuſpendat, tum ad extraordinaria de-
flectat imaginationem? Notum eſt
certe, nihil eſſe imaginatione compa-

ratius ad mouendum, transforman-

dumque, (tametſi in re nihil ſubſit,)
in omnem ſpeciem. Quippe, quod
facta menti impreſſio ſimilis ſit illi,
quae in cera fit, quodque humanae
menti habenti in ſe, quod fingit, &
quod fingitur, ea inſit vis, vt ſumta
Kkk kkk3 ex

998
ex rebus viſis, auditisue occaſione
quapiam vel leuiſſima, ſpeciem ex ſe
ipſa facillime variet, atque transfigu-
ret, vt manifeſtum quidem faciunt,
quae per ſomnum fiunt, inſomniorum
commutationes, tanquam ex quibus
deprehendatur imaginatrix facultas,
varietatem omnigenam affectuum, vi-
ſorumque ſubire. Vt proinde mirum
non ſit, ſi, vbi facultas eſt laeſa, dae-
mones, aut alia, de quibus quidpiam,
quocunque modo praeconceperint,
videre videantur.
Cic. de Solent inſuper argumento ad ſtabi-
Rrinat: liendum, vt prouidentiam, ita extan-
3. tiam daemonum, obtendere diuinatio-
nem: ſed piget humanae imbecillita-
tis, quando & ex ſomniis diuinatio-
nem repetit, quaſi nempe Deus per
grabatos in cedens, ſtertentes admo-
neat viſis tortuoſis, quid ſit ventu-
rum: & exomni portentorum, oſten-
torumque genere; quaſi, niſi Deum
commiſcuerimus, non modo cum ſole,
cum luna, cum variis animalibus, ſed
cum omni etiam aere, ac lapide, non
habeamus ſatis idoneum euentuum

CA P.
DE FINE SEV INTERITV MVNDI.

Cic, de [Am eſſe mundum interiturum, fi-
as, De- A nemque habiturum, ex eo depen-
or, l, g. det, quod genitus ſit, exortumque
habuerit. Siquidem neceſſe eſt, o-
mnia, vt concernuntur, ita diſcerni,

inque ea diſſolui, ex quibus coalue-

rint: illa quidem id perpeſſa ab iſtius-
modi cauſis; ſed omnia alicunde, &
aliquando tamen. Quo magis profe-
Cto mirari par eſt, eſſe aliquos, qui non
modo natum introducentes mundum,
ſed etiam manu pene factum, edicant
ipſum ſempiternum. Quae eſſe enim
poteſt, yt ſupra arguebam, coagmen-

pARS XiI PriOSοDρAr EPICVRI PARS II.

4

huiusmodi opificem, fortunam &
caſumꝰ?
Verum, vt de ſolis oraculis dicam,

pofe

Uis

lucret. Vige

cum poſſit tot modis conuinci, eſſe Nr. d
illa meras vatum impoſturas, tum vel llof g erin⸗
ex eo ſane ſubodorari in promtu eſt, extt
quod verſibus vtantur malis, quique per
ſint plerumque principio trunci, me- rint
dio elumbes, fine claudicantes: quod mut
ſane non contingeret, ſi funderentur gkun
diuinitus, quando a Deo nihil, niſi noc
bene, decenterque fieri par eſt. ſenl
Et memini quidem, cum Sami ado- Aboſto- ſect
leſcerem, ſolitum iactari oraculum il- liusCent. c
lud, quo ferebant, Polycratem inſulae 4 2 dile
tyrannum, Pythia, & Delia celebran- Aiia. ex
tem, miſiſſe ſimul Delum, ſciſcitatum 6
Apollinem, num, quae ſpecçtarent ad lvert. q
ſacrificium, ad praefinitum tempus V.v. grel
offerret: ac reſpondiſſe Pythium, haecd Pſg de⸗
tibi Pythia, & Delia ſunt, addentes den
inde ſignificatum, ea illi extrema fu- mi
tura, ſiquidem ipſum non multo poſt lucret. Ul
tolli e medio contigit: verum, qui po- V2. (nl
tuit reſponſo illo ſignificari ea ſacrifi- luctet. (
cia fore extrema potius, quam me- 7l C0.
dia: niſi quod vulgo auidi nimis au- tr⸗
ricularum homines ſunt? luan el
VII. ,20n I
. 11 X. . 1b,274.
tatio non difſolubilis? aut quid eſt,
cuius principium aliquod ſit, nihil ſit 1
extremum? A282.
Vigdetur ſane eſſe mundus, animalis, plut plac.
aut plantae inſtar, quemadmodumge- II. 4.
nitus, ita corruptioni obnoxius; tum,
quia non ſecus ac illa, ex atomis con-

ſtat, quae propter motum inteſtinum,
quo indeſinenter cientur, moliri de-
nique exſolutionem poſſunt, tum, quia,
vt illis, ita & mundo accidere poteſt
extrinſecus cauſa, quae ipſi exitium affe-
rat: maximeque, cum notum ſit, vnam-
quamque rem vna via natam, denaſci
poſſe

n &*

lan,
, eſſe
n vel
l eſt,
ique
me-
quoch
entur
, niſi

lado. Apoſto.
D il. liuscent

15. in
ulge g,,

binn ,tu.
tu
t ad
Pus
Daec
tes
fü-
oſt
o⸗
ſi⸗
ne⸗
A⸗

eſt,
lſt

lis nrblr.
ge⸗ 1l4,
Ul,
⸗
n
Ge⸗
i,
t
4

1-
S
ſle

Lucret.
II. v.

Lucret.
V. v.

307. ſq.

Lucret.
V. 252.
Lucret.

VI. 600.

I. ucret.
V, 262.

ib. 274.

ib. 282.⸗

ib. 381.

pofle compluribus: tum, quia, vt in
illis tres aetates ſunt, adoleſcentia,
vigor, & ſenium: ita mundus primum
quodammodo increuerit, (quatenus
etiam poſt genitale tempus acceſſere
extrinſecus ex vniuerſo atomi, quae
per ipſa mundi quaſi ſpiracula ſubie-
rint, & ex quibus coelum „ſidera, aer,
mare, terra, alia adaucta fuerint, con-
gruis videlicet ad congrua ſeſe accom-
modantibus.) Deinde vero, quia cre-
ſcendi debuit aliquis eſſe finis; in per-
fecto quodam quaſi ſtatu conſtiterit:
ac iam demum occoeperit ita quaſi fa-
tiſcere, vt agnoſci omnino poſſit ad
extremam vergere aetatem.
Confirmatur autem inprimis ex eo,
quod, vt videre licet temporis pro-
greſſu turres ruere, ſaxa putreſcere,
delubra, & ſimulacra fatiſci, vnde &
denique exſoluuntur: ita videamus
mundi partes ſenſim deteri, ac demi-
nui. Terrae pars multa abit in auras,
(ne aliquid dicam de maioribus illis
concuſſionibus, quibus metus incu-
titur, ne quando tota corruat, & ſub-
tracta pedibus, quaſi in barathrum
feratur,) aqua partim quoque in au-
ras halatur, partim per terras ſic didi-
tur, vt non omnis ſit refluxura; aer
continuo immutatur, rebus quidem
multis in ipſum excedentibus, ſed &
multis quoque ex ipſo recreatis: ignis
demum, non modo noſter, ſed etiam
ſidereus, vt qui eſt in ſole, ſenſim de-
perit, abiectu & emiſſione lucis. Quo-
circa neque eſt, cur rearis, debere haec
mundi corpora manere aeterna.
Deinde, ex eo, quod videmus eſſe
inter ipſa mundi corpora continen-

tem pugnam, ob quam interdum qui-

dem incendia, interdum vero & dilu-
via, quaſi aequis viribus contingunt.
At quemadmodum in palaeſtra, ita
neceſſe eſt, vt in mundo contrario-

PHVSICA

999
rum alterum denique praeualeat, o-
mniaque peſſundet. Si quis autem
quaerat, vtrum duorum ratione ve-
riſimili ſit praeualiturum: reſponderi
poteſt, illud eſſe ignem, tanquam a-
ctuoſiorem, & a ſole praeſertim, coe-
litusque ſuppeditatum; adeo, vt ſupe-
rantior euaſurus denique ſit, ac ſitmun-
dus proinde conflagratione periturus.

Poſtremo ex eo, quod nihil indiſ-i5. 352.

ſolubile ſit, niſi quod ſit aut ſolidum,
uemadmodum atomus, aut inta-
tile, vt inane, aut nihil habens extra,
vnde aut diſſoluens cauſa adueniat,
aut quo ipſum poſſit excedere, vt v-
niuerſum; mundus autem neque ſo-
lidum quid ſit, propter inane inter-
miſtum, neque etiam intactile quid,
propter naturam corpoream, neque
denique nihil extra habens, ob ſui
extremum, quo fit, vt & clades con-
tingere extrinſecus, a corporibus,
nempe incurrentibus, & confringen-
tibus valeat, & ſiue ea extrinſecus, ſi-
ve intrinſecus accidat, habeat, quo
diſſolui, & effundi queat.
Quod addo quidem, quia poteſt
mundus non conflagratione duntaxat,
aut, ſi velis, etiam inundatione per-
ire; ſed modis quoque pluribus, quos
inter ille praecipuus eſt, vt, quemad-
modum animal, quicum iam illum
comparaui, ipſa animae compagine
ſoluta, in varias partes ſoluitur, quae &
ipſae tandem plane exſoluantur, & vel
diſſipentur, abeantque in auras, ac
minutiſſimos pulueres, vel inſeruiant

etiam ad procreandum alia animalia; Lucret.
ita ipſis mundi quaſi moenibus fati- II, 1144.

ſcentibus, dantibusque ruinam, fru-
ſta illius varia ſubinde ſoluantur, ac
abeant tandem in atomos, quae liber-
tatem inanis nactae, & coeffundantur,
& repetant motus primigeneos, & vel
longum, diuque procurrant, vel breui
aut

1000

atomis aliis concurrentes in gignen-
dos nouos mundos coaleſcant.
Tametſi certe, vt animal poteſt ab
animae exceſſu aut ocyus, aut tardi-
vSs omnimode exſolui, ita vtrumuis
Lucret. I.poſſit ipſi mundo contingere; attamen
v. 1102., probabilius eſt, fore, vt punéto tem-
poris nihil reliquiarum extet, praeter
atomos, ac ſpatium deſertum, quod
quacunque ex parte lethi quaſi ianua
aperta prius fuerit, illac omnis mate-
riae turba ſeſe foras darura ſit.

PARS XII. PHILOSOPHIAEF EPICVRI PARS'II.

aut in mundos alios incidant, aut cum

ex eo fidem ducit, quod effoeta tel-
lus, vt iam quoque attigeram, vix
parua creet animalia, quae edidit o-
lim ingentia, quodque vix plurimo
labore fruges, fructusque ſuppeditet,
quae ſponte initio vbertim effudit.
Vnde & frequentes ſunt querimo-
niae laudantium ſecula priora, accu-
ſantium praeſentia; cum non videant
hanc eſſe rerum ſortem, vt omnia
paullatim tabeſcant, & ſpatio aetatis
vetuſto defeſſa, veluti in ſcopulum ten-
dant. Vtinam modo ratio potius, quam
res ipſa perſuadeat, fore, vt paruo in
tempore conquaſſari omnia cernamus.

CAP. VIII.
DE INFINITIS MVNDIS.

ee. Quod dixi autem vergere ad ex-
IISO. tremam aetatem mundum, id vel
Laert. Orro, quod demum requiritur,
X, 45. ſintne praeter hunc alii, & non

Plut. Plac. modo plures, ſed etiam numero infi-
I, 5. niti mundisvidetur omnino dicendum,
Lucret. dari numero infinitos. Quippe ato-
l, 1047. mi, cum ſint infinitae, vt demonſtra-
tum iam ante eſt, per infinitatem ſpa-
tiorum feruntur, ac alibi aliae, procul-
que ab hoc varie inuicem concurren-
tes coaleſcere in fabrefactionem mun-
dorum infinitorum poſſunt. Atomi
ſiquidem ad hoc comparatae, Vt ex
ipſis mundus conſtare, efficique va-
leat, abſumi non poſſunt, cum ſint in-
finitae, neque in vnum, neque in ali-
quot qui definito numero ſint, & ne-
que in quotcunque vniusmodi, neque
in quotcunque inter ſe diuerſos. Qua-
re & nihil obſtat, quo minus ſit talis
mundorum infinitudo.
Sane vero tam eſt abſurdum, in vni-
dorns a. verſo infinito vnum mundum fieri,
Ecl. phyſ. quam in magno agro, granis plurimis
p. 52. Conſito, vnam ſpicam naſci. .
Nempe, vt in agro cauſae plurimae,
ipſa nimirum ſemina ſimul cum loco in
promtu ſunt, ſic in vniuerſo, praeter

Metro-

ipſum locum, non modo cauſiae plu-
rimae, verum infinitae etiam ſuppe-
tunt; ipſae ſcilicet atomi, perinde ac
illae, ex quibus hic mundus coaluit,
coeundi capaces.
Accedit, quod nullam videamus re-Lucret. II.
rum generabilium ita eſſe vnam, vt v. 1078.
non eodem ſub genere multa conſimi- Plut. de
lia obtineat: (ſic enim homines, ſic fe-âα def
rae, ſic volucres, ſic piſces ſingulatim
ſub ſuis quibusque generibus multi-
plicantur.) Quare & cum non modo
ſol, luna, terra, mare, & partes mun-
di ceterae fuerint genitae, ſed ipſe e-
tiam totus ex iis conſtans mundus,
fatendum eſt prorſus & illas, & hunc
non ſingulares eſſe, ſed plures, & nu-
mero quidem, ob iam dictas cauſas,
innumero, atque infinito.
Cum nihil vero ſit, quod repugnet, Laert.
mundos alios partim ſimiles, partim , 45,
diſſimiles iſti noſtro, eſſe: nam & poſ- 13.74.
ſunt eſſe aequales, poſſunt maiores,
poſſunt minores, poſſunt qui habeant
easdem, eodemue ordine ſitas partes,
poſſunt, qui habeant alias, alioue ſitas
ordine: poſſunt, qui ſint eadem praediti
figura,

Laert. X,
73. 89. m.

ta tel.
VIX
it 0⸗
Urimo⸗
ditet,
fuctt,
Arimo-
4ce⸗
igeant
omnia
getatis
ten-
quamn
uo in
Mms.

plu⸗

be⸗
de ac
Aluit,

5E-bucret.l.
,Vt . 1078,
ng. Aut, de⸗

Laert. X,

PHFSTICA.
figura, poſſunt, qui praediti diuerſa,

(quippe non poſſunt quidem eſſe fi-
gurarum omnigenarum; vt dictum an-
te eſt, atomos, cum definiti ſint am-
bitus, non poſſe infinitis modis figu-
rari: ſed poſſunt tamen innumera-
rum, vt globoſae, ouatae, pyramida-
lis, &c.) cum id inquam nihil repu-
gnet, hae tamen omnes diuerſfitates
ſunt duntaxat quaedam quaſi condi-
tiones, quae communem mundi qua-
litatem, ac rationem varient.
Videtur autem quilibet aliorum

73. 89. mundorum, veluti & iſte, & omnis

alia concretio, quae in immenſo inani
fit, & ſimile quidpiam cum iis, quae
paſſim obſeruamus, habet, per propri-
os quosdam atomorum quaſi vortices,
conuolutionesue ſeorſim procreari,
atque id quidem ſiue in intermundio,
(ita vocamns, iuxta ante dicta, inter-
vallum, inter duos aut plures mundos

non multum diſſitos comprehenſum,)

ſiue in loco multiuacuo, (ſeu in quo
verſantibus licet corporibus corpu-
ſculisue, plurimum tamen ſpatiorum
vacuorum intercipitur,) ſiue denique
in magno, immiſtoque, & puro inani;
tametſi non, vt aliqui huiusmodi in-
ane aſſumentes, deſcribunt.

89. Nimirum, ſecus ac fit abillis, intel-

ligendum eſt confluere, niſi ex infini-
to, at ſaltem ex vno, pluribusue, ſiue
mundis, ſiue intermundiis, idonea
quaedam ſemina, hoc eſt, congeriem

4

100 ¼
quandam congruam atomorum, cor-
puſculorumue, quae ſenſim hic illic

mutuo coaddantur, varieque formen-
tur, & locum etiam varie, prout con-

tigerit, commutent, ac inſuper ex-
trinſecus accrementa quaedam quaſi
irrigua accipiant, quousque conſtans
ex omnibus concrementis ſpecialibus
moles perficiatur, ſtabilimentumque
obtineat, quantum quidem ferre ipſi-
vS quaſi fundamenta ſubſtrata value-
rint.

Alioquin certe quo in inani generari ib. c. 90.

mundum contingit, non ſufficit acer-
vum fieri, conuoluique, & incremen-
tum, quamdiu in aliud incurrerit,
accipere, eo modo, quo aceruus niuis,
dum ſupra niuem voluitur, iuxta opi-
nionem, quod ſic fieri ex neceſſitate
oporteat, vt Phyſicorum appellatorum
ait aliquis: ſiquidem id pugnat cum iis,
quae apparent. Neque enim aceruus,
cuius intimus quaſi nucleus ſolidus ſit,
& extima etiam quaſi cruſta ſolida, aut
conuolui poteſt, aut incrementum ac-
cipere, ſi interſtitium, nucleum inter
cruſtamque interceptum, ſit fluxum,
quale in mundo eſſe contingit.

Quod ſupereſt, eſſe alios quoque Laert.
mundos, quia geniti ſint, corruptioni X, 74.

obnoxios, manifeſtius eſt, quam vt
dici debeat. Nam et quod alii ocyus,
alii ſegnius, alii ab his, alii ab illis dis-
ſolui cauſis valeant, res pertinet ad ſin-
gularem vniuscuiusque diuerſitatem.

SECTIO III.

DE REBVS HVMILIBVS, SEV TERRENIS.

Erum, vt miſſis ceteris, de hoc

noſtro mundo ſpecialius dicamus,

age, cum omnia, quae in eo ſunt,

aut terrae ambitu contineantur, ela-

ratioraue humo non ſint, aut ſint in
ſublime, hoc eſt, ſupra humi, terraeue

ſuperficiem elata, ac ideo poſſint gene-
ratim in res humiles, terrenasue, & ſub-
limes, ſiue coeleſtes, atque aereas diui-
di: age, inquam, ſermonem primum de
prioribus inſtituamus, & ex eo quidem
praeſertim, quod, vt nobis propiora
LllI III ſunt,

PARS XII PIILOSOPHIAF EFPICVRI PARS II

1

or . ⸗ . . . . . . lucket⸗
ſunt, magisque familiaria, ita poſſint terraeque ipſi varie, partim ad fuper- r d. fic
fieri quaſi argumenta, ex quibus con- ficiem, partim etiam intus commiſta, xi
jicere de poſterioribus, quae remo- & poſtea quae minora ſunt, ac paſſim in
tioraa nobis, minusque perſpecta ſunt, tota maſla viſuntur corpora, partim 3 n
liceat. inanima, vt ſunt mineralia, lapides, n
Vigdetur autem eſſe inprimis ipſum ac plantae, partim animata, quae
terrae corpus generatim ſpectandum; & dici animalia, ſeu animantes, mo- 0
ac ſubinde aqua, pars maſſae inſignis, ris eſt.
CAP. I. S
DE TERRA IN MEDIO MVNDI CONSISTENTE.
Furrer.⸗ Rimum itaque circa ipſam terram, parallelis motibus cadunt, non in an- Uurtet
R diximus iam ante, quemadmodum gulum vero connituntur, quod ſit ſi- 1rF
fuerit cum reliquis mundi partibus cut in vniuerſo, ita & in mundo regio . I
Laert. X, formata. Sane vero nihil fuit neces- vnica ſurſum, e qua grauia omnia ad-
„74.75. ſe, formari eam prius extra mundi am- veniant, vnica deorſum, in quam ea-

ib. vS bitum, ac ita formatam recipi in mun-
dum, cum ſatis fuerit, comprehendi
in mundana maſſa talia ſemina, ex qui-
bus vna cum reliquis mundi partibus
gigneretur: eo modo, quo nihil fuit
neceſſe, ipſa animalia exterius, ſeu ex
ipſa rerum infinitate prius ſecerni, ibi-
ue formari, vti in hunc mundum iam
perfecta deducerentur; neque item
e coelo, tanquam illic prius elaborari
debuerint, delabi in terram, cum o-
ſtendere nemo valeat, cur compre-
hendi illic potuerint eiuſcemodi ſe-
mina, ex quibus animalia, plantae, &
quae cetera videre licet, conſtitueren-
tur, non potuerint vero comprehen-
di hic; ac pari modo ſuppetere, vnde
illa & gigni, & nutriri poſſent.

Lucret.
L. II. V.
1152.

Diximus vero etiam, terram, cum
coelum, aliaque ſublimia ſurſum veluti
auolarent, ſubſidiſſe in mundi medi-
vm, ac ibi, vt in imo loco, remanſis-
ſe. Addendum iam, non quemad-
modum ipſa media eſt mundi pars in

Lucret.
L. I. Vv.
1051. ſq.

in ipſa medium, ſeu, vt vocant, cen-
trum, verſum quod omnia pondera
dirigantur. Scilicet omnia pondera

quam omnia pondera cadunt, ita dari

dem tendant.
Quo fit, vt probandi non ſint, qui
dari antipodas dicunt, homines nem- ,
pe in auerſa terrae regione ita ſitos, vt
veſtigia nobis oppoſita vrgeant, eo mo-
do, quo videre licet ſimulacra homi-
num, aliarumue rerum inuerfa aut
conſiſtere, aut procedere etiam ſub-
tus aquam. Quippe illi praeter natu-
ram, & conditionem rerum grauium,
tueri conantur, & homines, & alia cor-
pora terrena illic poſita, ſurſum ſeu ver-
ſus terram niti, & tam non poſſe e terra
inloca coeli inferiora recidere, quam
noſtra haec non poſſunt in coelum .
ſponte auolare. Vtcunque aliunde co-.
haerenter ſuae ſuppoſitioni dicant, eſſe
antipodibus diem, cum nobis eſt nox,
& noctem, cum nobis eſt dies.
Itaque, terra quidem in orbem, Ex iis
circulumue eſt conformata; ſed tamen quae de

quaſi diſcus, aut tympanum, non vero e b.
uaſi ſphaera, aut globus. Nempe hos& De-
dr 1 .5 50 8. empe mocrito

haec eius facies, quam nos incolimus, habent
quaeque habitari ſola poteſt, lata eſt, bPlutarch.
ſeu plana, non vero globoſa; ac talis, & Laert.
in quam omnia pondera reéta, ſeu ad en
normam ferantur, quemadmodum X.p.67.

Lucret. P

rh

.
t
bo Fel.

luctet,
l 35

dictum iam eſt.
At

iper.
Nlſte
ſſim
artim
ices,
quae
Io⸗

nan-
ltſi⸗
egio⸗
1ad.

lea⸗

gui bi
⸗
Nt
mo⸗
mi-
Aut

-
12
m
umn
co⸗
ſ
,

, lr iis
7 glue de
LLeucip-
De⸗
mocrito
babent
Plutarch.
& Laert.
) Gaſlend,
ad laert.

1 6²

L PDHVSICA.
Cucret. At vero, cum ic res ſe habeat, dif-

V.v. 538. ficultas tamen non exiguaeſt, qu fie-
ri poſſit, vt conſiſtat, neque deorſum,
in quam regionem diximus lapſuros
antipodas, cadat. Veruntamen terra
non cadit, quoniam inſidet aeri, tan-
quam ipſi congenea, neque adeo ipſi
oneri exiſtens, vt animalia inſident,
tanquam congenea, ipſi terrae.
Nimirum facile eſt captu, eſſe in aere
ſubiecto hanc terrae ſuſtentandae vim,
ucket. quod terra, & aer, ab ipſa mundi con-
V. v. 5y. formatione, res congeneae ſint, & co-
. gnatione quadam reuincétae, tanquam
eiusdem totius partes oneri ſibi mutuo
non ſint; ſed quafi omni grauitate,
compreſſioneque depoſita, mutua com-
lexione teneantur; maximeque, cum
Pnerct. a,ad ſuperiorem hanc ſui par-
V.v. 535. Poſſit terra, ad ſup P
tem magis compacta, grauisque eſſe,
& ſenſim inferius magis laxa, minus-
que grauis fieri, quousque tandem
parte ſui infima ad aeris ſuppoſiti na-
turam proxime accedat.
Propterea autem dixi, terram non
fuiſſe exterius formatam, extrinſecus-
que illatam in mundum, eo nempe
caſu pondere ſuo aerem illum preme-
ret, quemadmodum minimum pon-
dus noſtris ſentitur corporibus, ſi ex-
trinſecus imponatur, cum tamen nec

ib. v. 541.
ſg.

100
caput, nec cetera membra ſibi mutuo

ſint grauia, quod congenea ſint, com-
munique iure totius eiusdem corpo-

ris vinciantur.

Ac, ne incredibile ſit, rem adeo te-ib.v.557.
nuem, ac eſt aer, poſſe adeo craſſam
molem ſuſtentare, cogita duntaxat,
quam res ſit tenuis anima, animalisue
ſpiritus, & quam tamen craſſam, quam-
que ponderoſam molem corporis ſuſ-
tentet, ac regat, & vel eo quidem no-
mine ſolum, quod ipſi coniuncta, vni-
terque apta res ſit, quemadmodum eſt
aer ipſi terrae.
Non eſt vero propterea reputan- Lucret.
dum, terram eſſe animatam, ac multo L. II. v.
minus Deam quandam, id enim iam ante 6: -
refutatum eſt. Et terra quidem varias
frequenter animantes parturit, at non,
quod ipſa ſit animata, ſed quod conti-
nens varias atomos, variaue rerum ſemi-
na, multa modis multis efferat in lucem,
vnde animata formentur. Non de-
ſunt, qui aliunde terram magnae D⸗e-
vm matris, ac Berecynthiae nomine
colant. Verum quod terra quidem
donetur iis nominibus, (ſi abuti qui-
dem diuinis ad res naturales deſignan-
das, liceat,) poteſt res videri tolerabi-
lis, at non ſane, quod terrae quoque
ineſſe diuinitas credatur.

CAP. I.
DE TERRAE MOTV, AC OBITER DE AETNAEO

INCE

Nterim autem mirum videtur, qui
fiat, vt terra interdum commouea-
tur, concutiatur, tremat; verum haec
vna eſt earum rerum, quae poſſunt
omnino pluribus modis contingere,
& fupponendo quidem rem, de qua
ambigendum non videtur, eſſe vbi-
que terram fui ſimilem, ac fubtus,
perinde ac ſupra, habere ſpeluncas,

Lucret.

VI, 535.

NDIO.

laculas, fluminaque voluentia fluctus,
ſaxa ſubmerſa, &c.
Nam poteſt terram mouere aqua, Seneca
ſi partes aliquas eluit, & abraſit, qui- QOq. Nat.
bus excauatis deſiit poſſe ſuſtineri, b 20.
quod ferebatur integris, vel, ſi inte-
riores lacunas, ſeu quasdam paluſtres, ib. paulo
& iacentes aquas, impellat flatus ali- poſt.
quis, & inde aut ictus terram quatiat,
LlIl III z aut

1.

1004
aut agitatio ſpiritus, ipſo motu cre-
ſcens, & ſe incitans, ab imo in ſum-
LCueret. mum perferatur. Scilicet vt vas con-
VI, 554. ſtare non poteſt, niſi quae commo-

ta in ipſo eſt aqua, iactari intus de-

ſierit.
Senec. l. Poteſt & parte aliqua ſubito deci-
dente terra percuti, & inde motum ca-
pere: cum & aliquae eius partes, qui-
busdam veluti columnis, ac pilis ſu-
ſtineri poſſint, quibus vitiatis, rece-
dentibusque, tremat onus impoſitum.
Lucret, Quippe, cum videre etiam liceat to-
VI, 542 tas acdes, propter plauſtrorum, fer-
ratorumque curruumagitationem ſuc-
ceſſione tremiſcere.
Plut. Pla. Poteſt quoque terram mouere ipſe
III, 15. ſpiritus: nempe, ſi aut terra, cum in
Lucfet. Partibus ſui interioribus, inferiori-
v 590. busque crebritate foraminum, rima-
rumque ſit interſtincta, a ſpiritu varie
diſperſo, & in cauernoſas eius cauita-
tes incidente, concutiatur, ac tremat,
eo modo, quo membra frigore ſube-
vnte, tremere, ac moueri inuita co-
Plut. I. c. guntur, aut ſi ſuperne ingrediente,
compellenteque deorſum ſpiritu, ter-
ra ab aere ſubiecto vt craſſiuſculo, &
aquoſo, (quippe ſuſtentante,) ſurſum
repellatur, & quaſi ſubtercuſſa ſub-
ſultet; quod contingit quidem rebus
omnibus, quae non modo in aliquid
durum ſeu firmum, (aut ita intenſum,
vt preſſum redeat,) compelluntur;
ſed etiam in aliquid fluxum, ſi ad re-
pellendum comparatum ſit, vt cum
intra aquam deprimitur lignum.
Zenec. Poteſt demum vis ſpiritus, ſi con-
QA. Nat, cipiatur in ignem verſa, & fulmini ſi-
VB20. milis, cum magna ſtrage obſtantium
ferri. Scilicet, vt ignis fulmineus in-
tra nubem genitus, tum ipſam perrum-

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVEI P. II

pit, tum aerem totum miro impetu
concutit, ſic commouere, perrumpe-

reque, & concutere terram poteſt, qui

Poteſt intra eius cauernas ex ſpiritu co-
aceruato, exagitatoque generari ignis.
Qum nulla porro cauſa potior, quam
petita ex ſpiritu, & hoc quidem modo
poſtremo, videatur; tum aut ex eius
diſpertitione in erebra terrae foramina Laert.
tremor duntaxat gignitur, & (quaſi X, 105.
per laxiorem terram tranſpiratio ſit,)
non ſic terra perrumpitur, vt hiatus
fiat, & vel fubuerti aliquid, vel incli-
nari deprehendatur, aut ex illius acer-
vatione in cauernis maioribus, ea po-
teſt ſuccuſſio, impulſioque conſequi,
vt terram ſubuehat, diffindat, eosque
hiatus aperiat, quibus etiam integrae
vrbes, quemadmodum variis in locis
ſaepius contigit, abſorbeantur.
Quod dico interea de vi ſpiritus,
quae in jgnem verſa, terram perrum-
pPat, concutiatque, valere eo poteſt,
Vt intelligamus ex eadem eſſe cauſa
eructationes ignium, quae fieri cre-
bro iisdem in locis, vt ad Aetnae cra-
teras, ſolent.
Nam totius quidem huiusmodi Lucret.
montis ſubcaua natura ſilicum cauer- VI, 682.
nis ita ſuffulcitur, vt ſpiritus in iis

concluſis percaleſcat, & qua hiatus ſu-

pPerne patent, accenſus erumpat, late-
raexcedat, percoquatque, vnde & cum
flamma fumoque, fauillas & pumices
vomat.
Quoque magis facere id poſſit, adeſt ib. v.694.
mare ad radices montis, quod aquas
aduoluens, reſorbensque ad littus,
quousque ſpeluncae montis proten-
duntur, aerem intrudat, propellatque,
quo ceu follium flatu intendatur, foue-
aturque incendium.

CAp.

Lactet.
VI, 613. .
e
4
ti
b. 61 n
3

ib, 631,

5, G5

npetn

tuco.
Ums. Qad ad aquas ſpectat, quae in ter-
qIamn . ra ſunt, (nam de illis quidem, quae
noch in fublimi creantur, & ex ſublimi deci-
Neue dunt, erit poſterius dicendi locus) mi-
Nnindlaen. ra eſt inprimis illa earum congeries,
uaſiſ, quam mare vocamus, quippe praeter
ſi,) mare internum, quod oras noſtras al-
utis Iuit, eſt etiam externum, ſeu Oceanus,
ddi. qui vniuerſam terram habitatam cir-
Acer⸗ Ccumiens, ita creditur a plerisque for-
1po⸗ nici coeli ſuppoſitus, vt ſol & alia ſidera
ui, ex ipſo oriantur, ac in ipſum occidant;
ge vt occurret quoque dicendum infe-
rae D rius.
cis Luucret. Et certe, cum ſit vaſtitas, ſeu quaſi
vVi, 613. immenſitas maris tanta, poteſt haec ha-
,;, ſq. beri non poſtrema cauſa, quamobrem,
Uin- H ex tot fluminum ingreſſu non appareat
4 augeſcere, nimirum, omnia flumina ad
tantam molem comparata vix guttae
e. boe.. 616. inſtar ſunt. Adde, quod aliunde ſol,
n qui radiis ſuis veſtes madentes tam cito
exſiccat, tametſi ex vnoquoque loco
Dci luccet. 4 non multum humoris delibet, non
. Vh . poteſt nihilominus non ex tanto ſpatio
5 detrahere multum. Vt praeteream,
quantum poſſint quoque venti, dum
mare verrunt, abſumere, qui vna ſaepe
nocte & vias reſiccant, & lutum incru-
ſtant.
ib. 63. Quanquam praecipua videtur cauſa,
quod cum ipſa terra ſit raro, permeabi-
lique corpore, & mari vndique alluatur,
debeant aquae, vt in mare ex terra pro-
volui, ita ex mari in terram ſubterma-
nare, vtiterum emergant, ac iterum
fluant.

ib, 635. Neque vero debet facere negotium,

quod aqua maris ſalſa ſit, aqua vero fon-
tium, & fluminum, dulcis; quoniam
aqua ex mari terram peruadens ſic

PHFSICA 1005

mpe. . CAP.
tun DE MARI, FLVVIIS, FONTIBVS, ET DE INVN-
= D ATIONE NILI.

III.

percolatur, vt corpuſcula ſalis exuat,
lisque deinceps denudata redeat. Vi-
delicet, cum maris corpus ſit ex ſale &
aqua commiſtum, quia ſemina ſalis ha-
matiora ſunt, aquae vero laeuigatiora;
ideo iſta quidem praeterlabuntur faci-
le, illa autem non poſſunt non irretiri,
ac paſſim relinqui.

Interea patet exinde cauſa, quae eſſe Laert. x,

videtur praecipua perennitatis fonti-
vm. Quippe poteſt quidem, qua illi
ſcaturiunt, eſſe quaedam aquae vis in-
gens collecta, quae ad fluendum ſuppe-
tat, ſed & ea videtur debere ex eo ſuffi⸗
ci, quod aliunde quidpiam in ipſam

continuo ſubter confluat. Et quam-

vis ſubterfluentes illi quaſi riuuli con-
formari, ex reſperſis variis per terram
ſeminibus poſſint; debent tamen ſemi-
na haec ſuffici ex mari terras ſubin-
greſſo.
Adeo, vt hinc fiat, quod iam dictum
eſt, vt nimirum in fluenta primum mi-
nora abeuntes, dum per conualles coe-
vntes defluunt, in magnos tandem al-
veos coeant, cieentque magna flumina,
quae mare immenſum aſſidue reno-
vent, integrentque.

106

.

Qoniam vero nullus eſt fluuius, qui Lucret.

maiorem ſui admirationem pariat VI.

quam Nilus, quatenus quotannis per
aeſtatem exundat, Aegyptumque irri-
guam facit; ideo praetereundum non
eſt, contingere id poſſe, quia reflantes
verſus Aegyptum per id tempus Ete-
ſiae mare attollunt ad Nili oſtia, & are-
nas quoque ad illa prouoluunt, adeo,
vt non poſſit Nilus non reſiſtere, intu-
meſcereque, & elatior alueo, in ſubie-
ctam ipſi planitiem effundi.

714.
q.

Forte etiam contingit, vt flantes ab ib. 729.

LIll III 3 Aquilone

1006
AquiloneEteſiae nubes in meridiem vl-
tra Aegyptum conuehant, quae vbi ad
praealtos conuenerit montes, ibi con-

trudantur, exprimantque pluulam,

qua Nilus increſcat.
QAP.

PARS EXII PHILOSOPEIAEF EPICVRI P. II.

DE ACVARVM QVARVNDAM PROPRIETATIBVS, ET

LDE GLACIE.

XTT ſeligamusautem praeterea quas-
dam aquarum proprietates, viſas
vulgo mirabiles, praetermitto illam iam
dictis affinem, quod cum aqua ſal tam
facile exſoluat, inque ſe ipſam induat,
quidam ſint tamen duldes fontes, qui
emedio mari ſcaturiant. Scilicet per-
ſpicuum videtur id fieri, quod aqua in-
ferne, ſeu ex fundo maris proſiliens,
tanta emergat vehementia, vt marinam
aquam diſpellat, & neque ipſam, neque
eius ſal commiſceri ſecum patiatur.
Fons ille Epiri admirandus, ſupra

quer ſita ſtupa, taedaque igne proti-

nus concepto, flammeſcit. Sed nem-
pe ex ſuppoſita terra tam multa caloris
ſemina exſpirantur, vt licet aquam per-
vadentia, Calefacere eam non valeant;
egreſſa nihilominus in libertatem aeris,
& incurrentia in ſtupas, taedasue, ſemi-
nibus igneis, quibus ſcatent quoque
res huiusmodi, conſocientur, ipſaque
explicent in flammam; eo modo, quo,
vbi lychno recens extincto flammu-
lam admoues, accendiipſum vides, pri-
vsquam a flamma contingatur.

ib. 948. At, quid dicendum de illo fonte, qui

eſſe ad Ammonis fanum dicitur, frigi-
do interdiu, & calido noétu? Nimirum,
quod terra, quae, circa hunc fontem,
laxior licet ceteris terris, frigore tamen
nocturno compreſſa, veluti elidat, ſiue
exprimat, transmittatque in aquam,
quae continet multa ignis ſemina,
vnde & aqua incaleſcat; calore ve-
ro diurno laxata, eadem ſemina vel-

ficierum coadunantur, poſſe ſolida fie-
ri, quod ob inanis excluſionem partes
optime inter ſe cohaereant; cum, ſtor-
bicularia aut orbicularibus adiun-

gantur; aut planis intermiſceantur,

intercipiatur

Quid, quod contingere etiam pot- ib. 735. inte
eſt, vt praecelſi Aethiopum montes iis ipl⸗
onerentur niuibus, quae tabificis ſolis vdo
radiis in aquam liqueſcant, Nilique al- ſin⸗
veum compleant.
— lLaert. ,
IV. ſ pe
ris
vti reſorbeat, inde & aqua frigida re-
maneat. .
Quin fieri etiam poteſt, vt, quae a- ib. (
qua ex eisdem ſeminibus, propter ae-
rem, tempore nocturno frigidum, re- n
preſſis, efficirur calida, euadat deinceps a,
frigida tempore diurno, radiis ſolis ita
aquam peruadentibus, vt liberum iis an
ſeminibus exitum in aerem faciant; id- qu
que non ſecus, ac dum glacies iisdem ve
radiis penetrantibus, & rarefacienti- 1
bus ſoluitur: quod, tametſi effectus op- lueret,
poſiti ſint, ex eadem tamen cauſa eſie o.
poſſint, vt liquefactio cerae, & indura- 3 4
tio luti. . bi
Eadem certe cauſa videtur propor-ib. 8410%. te
tione eſſe cum ea, ob quam aqua in 8
puteis calida per hyemem, frigida per
aeſtatem eſt. Id quippe contingit,
quia terra aeſtate calore rareſcit, & quae ]
continet ſemina caloris, exhalat; vnde
S, quae in illa eſt abdita aqua, frigidior
fit: hyeme autem, frigore comprimi- .ę“R
tur, condenſaturque; vnde &, ſi quem
continet calorem, exprimit in puteos.
Haec interim me admonent, vt di- Aacret
cam de glacie, ob quam aqua natiuae aong
ſuae fluiditatis quaſi oblita, ſolideſcit,
indureſcitque. Quo loco ſupponen-
dum eſt, ſola corpora, quae ex parti-
bus, ſiue corpuſculis planarum ſuper-

7

4

nod

eg is intercipiatur circum inane, in quod,

ipſa euolui, & plaua inclinari poſſint:

e vnde & mollities, &, (niſi aliunde hami
ſint, qui retineant,) fluxibilitas conſe-
quatur.
Laert. X, Itaque glacies ipſa fit, aut dum ex-
„ELD 109. ploduntur exaqua orbicularia, & calo-
D ris efficientia corpuſcula, coarétantur
dare.
ge d. i. Vm iam dicendum ſit de rebus,
ie quae ex terra & aqua gignuntur,
”M notum eſt inprimis illa aut animata,
eegs ð aut inanima eſſe; Animata vero eſſe,
Ssin quae cum ſenſu ſunt, & vulgo animalia,
116 “ animantesque dicuntur; inanima,

ic IJ quae carent ſenſu, vnde & hoc nomine

len 4 veniunt cetera, quae neque animalia,
lt⸗ neque animantes dicere licet.
o. Lucret. Huiuscemodi autem funt, primum
lÜe VSO6. ſucci quidam conéreti, quemadmo-

ri- dum ſal, & quod ſulphur gigni, quod
bitumen tetro odore concreſcere in

r. d. 340. terra videmus. Continent haec vero
in non modo caloris ſubterranei, incen-
der diorumque, (quale Aetnaeum iam di-
it, diximus, praecipuam cauſam, ſed gra-
D ves etiam halitus, qui in ſublime elati,
de auerna creant, morbosque inducunt,
or vnde & erit hac de re, cum de ſublimi-
nr⸗ bus, agendum. De ſuccino, quo at-
ein trahuntur paleae „ attingendum erit
4 qͤuidpiam ſtatim poſt.
. “ ene: Sunt deinde ipſa metalla, quae tum
ne 124 reperta primum fuerunt, cum ſyluae
, ſeu fulmine accenſae, ſeu igne aliunde
. excitato, inducétoue, arſerunt „& facto
. Z radicitus incendio cohaerentia radici-
. bus metalla fuere liquefacta, ac tum ſui
. nitore perſtrinxere oculos, tum eadem
figura obſeruata fuere, qua ipſae lacu-
Hr nae, in quas fluentia fuerant excepta.
. Nempée coniecturam exinde duxerunt,
r. poſſe eadem vi ignis liquefacta in figu-

PHYSICA.

1297
vero, quae in eadem aqua reperiuntur
plana, ipſaque partim obtuſorum, par-
tim acutorum angulorum: aut dum
ea corpuſcula adiciſcuntur extrinſe-
cus, (& fere quidem ex aere, vbi ipſe ex
illis refriguerit,) quae & preſſa, & extru-
dentia quotquot occurrunt orbicula-
ria, firmitudinem in aquam inducant.

CAL. V.
DE TERRENIS REBVS INANIMIS.

ram quamlibet, etiam acutam, ac tenu-
em formari, & ob reſumtam ſolidita-
tem ad perforandum, ad caedendum, &
ad alios vſus accommoda fieri.
Praetereo autem, vt non modo ibid. v.
plumbum, ſed etiam aurum, & argen- 1272.
tum, quod ad iſtos vſus inutiliora re-
perirentur, neglectiora iacuerint, ſo-
lumque aes in pretio fuerit, ex quo te-
la, gladii, ſecures, vomeres, alia para-
bantur; donec repertum ferrum eſt, ex
quo potius iſta, ob duritiem maiorem,
confici coeperunt.
Sunt rurſus ſaxa, lapidesque, quo-
rum multi quidem indies gignuntur,
aut erupibus deripiuntur: ſed ipſata-
men rupium, ſaxorumque praecipua
moles ab initio vſque fuit conformata;
cum & haec cauſa, vt ante dictum, mon-
tibus anſam fecerit, & nunquam non Eucret.
videatur terra geſſiſſe in gremio, vt flu- 38.
mina, lacunas, ventos, ita & ſpeluncas,

& rupes, ſaxaque derupta.

Cum ſoleant vero lapides ipſa ſui du- Lucret.

ritie, ſoliditateque diſcerni, tum pri-Il, 447.

ma quaſi acie conſtant & ſaxa adaman-
tina, ſueta ictus contemnere, (nempe
incudibus ſic deprehenduntur, vt fer-
rum vtrinque diſſultet,) & validi ſilices,
ex quibus ferri ictu ignis idcirco euo-
lat, quod ſemina ignis abſtruſa in venis
contineat, neque vis ferri frigida ob-
ſtet, quin ad eius ictum excitata con-
currant.
Denique

—

Plut. Pl.
V, 26.

ib.

Lucret.
VI, 907.

ib. 921.

1

ib. 936.

ſq.

ib. 959.

1008
Denique ſunt ex genere inanimo-
rum & ipſae plantae, hoc eſt herbae &
arbores. Quippe anima ſine ſenſu non
eſt, ac videmus eorum, quae animata
ſunt, quaeque idcirco animalia, ani-
mantesque, vt dixi, vocantur, alia do-
nata eſſe mouente, appetenteque ani-
ma, alia etiam ratiocinante; at vero
plantae nec ſenſu pollent, nec vtrauis
anima praeditae ſunt, nec poſſunt pro-
inde animalia dici.
Ac habent quidem commune quid-
piam cum ipſis animalibus, puta nutri-
tionem, accretionem, generationem;

CAP.

DE MAGNETE

Aerendum potius nonnihil eſt cir-
ca rem inanimem quidem, ſed ad-
mirabiliſſimam tamen viſam. Lapi-
dem intelligo Herculeum, quem & ma-
gnetem dicimus, quod in Magneſia fue-
rit primum repertus. Is nempe admira-
tioni habetur, ob ſingularem illam vim,
ua ad ſe allicit, ac pertrahit ferrum.
Ad explicandam porro hanc vim,
tria, aut quatuor quaedam ſupponen-
da ſunt, quorum vnum eſt, effluere
continuo corpuſcula quaedam ex o-
mnibus rebus, vt quae ad colorem, &
lucem ſpectant, ex coloratis, & lucidis,
quae ad calorem, & frigus, ex cCalidis, &
frigidis, quae adodorem, exodoris, at-
que ita de ceteris.
Alterum, nullum eſſe corpus adeo ſo-
lidum, quod non inania ſpatiola inter-
cepta contineat: id nempe declarant o-
mnia corpora, per quae humor manat,
aut tranſſudatio fit; per quae praeterit
lux, aut ſonus, per quae intime pene-
trat, aut calor, aut frigus.
Tertium, emiſſa corpuſcula non eſſe
rebus omnibus eadem ratione con-
grua: Sol quippe emiſſis a ſe radiis lu-

tum indurat, liquefacit niuem: i. nis

PARS XII PIILOSOPIAF EPICVRI PARS II

verum iſta ſponte naturae, non ductu

animae peragunt, ac proinde nonniſi

imitatione quadam viuere, & mori, ſic-
vt animalia, dicuntur. Vnde & quae di-
ci de iſtis poſſent, intelligenda a pari, &
proportione quadam ſunt, ex iis, quae
ſunt de animalibus dicenda.
Adderem, vt prima ſationis, inſitio-

nisque origo tum facta fuerit homi- V, 1362.

nibus, cum baccae, glandesque ca-
ducae obſeruatae fuerunt pullulaſcere,

Lucret.

nouasque, & ſimiles iis, ex quibus

eſſent, plantas creare; ſed rem inſinu-
aſſe eſt ſatis.

SPECIALITER.

metallum ſoluit, corium contrahit, hu-

mor ferrum calefactum reddit durius,
corium vero mollius: oleaſter homini
amariſſimus, capellae guſtatum dele-

ctat: amaracinum hominis olfactum al-

liciens, fugat ſues, &.
Quartum, inania ſpatiola non eſſe in

rebus omnibus, vniusmodi circumſcri-

ptionis: quare neque eadem quibusli-
bet corpuſculis accommodari. Nempe
id ſenſuum texturae monſtrant; pro-
pterea enim, quae corpuſcula iſta affici-
vnt, illa non mouent, aut quae afficiunt
iſta vno, afficiunt illa alio; temque tex-
turæ ceterarum rerum, quae eaedem ſa-
nenon ſunt permeabiles iisdem rebus.
Iam exhis intelligitur, poſſe Hercu-
leum lapidem attrahere ferrum, (vti &

ib. 998I.

Galenus
lib. I. de

ſuccinum paleas) ratione quidem du-nat. fac,

plici. Nam primum quidem concipe-
re licet, atomos effluentes ex lapide, ita

congruere cum illis, quae ex ferro efflu-

Vnt, vt in amplexus facile veniant. Qua-

re & impactas vtrinque, (nempe in ipſa

tam lapidis, quam ferri corpora concre-
ta, ac reſilientes deinde in medium, cir-

cumplicari inuicem, & ferrum ſimul!

pertrahi.

Quoniam

D

ſer
Cien, qu
lc. dic
cul
10

que

exlaert,
75.1
IIXta M-
raphraf,
Calleng,

b A⸗

nduda
nonnid.
Dti,ſic.
uaedi.
pari,
uze

nſitio. lieee.
homi- 62,

le -
Cere,
uibus

Aſinu⸗

u-
rins,
Wirn
dele-
mal.

Ein bYbl.
ri⸗
D⸗
npe
r0.
nci:
unt
ex.
aſr⸗
1.
ell- Galenus
t & lib 1 e
gu⸗ nit, ue,
pe⸗
itn
e
1.
4

„.

S

— —

PHVSITICA—

Quoniam autem videmus fieri, vt
ferrum a lapide attractum poſſit ipſum
quoque aliud ferrum attrahere; An
dicemus, effluentium ex lapide parti-
cularum nonnullas quidem, vbi fer-
ro occurſauerint, reſilire, & has ipſas
eſſe, per quas ſuſpendi ferrum con-
tingat; nonnullas vero illud fubeun-
tes per inanes meatulos tranſire
quam ocyſſime, & conſequenter im-
pactas in ferrum aliud proximum,

(cum illud ſubingredi omnes neque-

ant, tametſi prius penetrarint,) hinc
reſilientes verſus prius, complexus
alios prioribus conſimiles efficere: ſi
gquas autem adhuc penetrare contige-
rit, poſſe illas aliud adhuc ferrum pelli-
cere, aliudque adhuc pari ratione?
Lucret. Deinde, ſi rem concipere licet, vt
VLMOOO effluant quidem tam ex magnete,
quam ex ferro corpuſcula, ſed plura
nihilominus, potentioraque ex ma-
gnete, ex quo fiat, vt aer ſemper lon-
ge magis diſcutiatur circa magnetem,
quam circa ferrum, atque idcirco plu-
ra Circa ipſum, quam circa ferrum

1009
inania ſpatiola cieantur. Et, quia cum
ferrum collocatur intra diſcuſſi aeris
ſphaeram, multum inanis inter ipſfum
& magnetem eſt interceptum; tunc
euenit, vt in eam partem corpuſcula
ferri liberius proſiliant, ac verſus ma-
gnetem proinde ferantur; non poſ-
ſint vero maiore quadam, inſolitaque
copia eo contendere, quin pelliceant

ſimul cohaerentia, atque idcirco totam

ferri maſſam, quae ex cohaerentibus
conſtat.
Dici etiam poſſet, motum ferri adiu- ib. roz.
vari ab aere, ob continuam quandam ſ.
ipſius motionem, agitationemque. Et
primum quidem ab exteriore, qui cum
ſemper vrgeat & vrgeat vehementius,
qua ex parte copioſior eſt, non pot-
eſt non impellere ferrum, in quam
partem eſt parcior, ſeu inanior, vt-
pote verſus ipſum magnetem: ac

deinde ab interiore, qui pari ratione

cum ſemper agitet, commoueat, com-
pellat, non poſſit non indere motum,
in quam partem ſpatium factum eſt
inanius. Sed de magnete nimis.

CA P. VII.
RR DE ANIMALIVM GENERATIO NE.

lcamus iam de animalibus, quae

tanta varietate ſunt, (cum alia gra-

diantur, alia etiam volent, alia natent,
alia repant, alia maiora, alia minora,
alia perfectiora, alia imperfectiora, &
nos ex illis etiam ſimus,) quaeque aliun-
de ſane ſunt eiusmodi, vt admiranda
naturae vis in ipſis praeſertim eluceat.
ey Laert. Quippe, cum ſupponendum ſit,
X, 75. fuiſſe naturam ab ipſis rebus, continua-
iuxta pa-taue rerum ſerie veluti edoctam, &
Gn . neceſſitate quadam, ſeu motuum con-
end. .
catenatione coactam, ad haec tam mul-
ta, tamque varia, quae appellitamus
opera naturae, patranda, tum ipſum
accipiendum, praeſertim de ipſis ani-

malibus eſt; quoniam in illis potiſſi-
mum ipſa motuum concatenatio, pro-
fecta licet ab aliqua rationis experte
ſubſtantia, effecta eſt artificialis.
Videlicet, cum atomi praeditae ex
ſe ratione non ſint, & ipſarum mo-
tus, quantum eſt ex ſe, absque ductu
rationis fiant; natura tamen cuius-
que animalis, talis initio mundi coa-
luit, vt pro temperatione motuum,
quos tunc ſubierunt atomi, alii, alii-
que ſint conſecuti, qui pari ratione e-
liciti, pares ſemper produxerint; atque Galen. l..
ita, qui initio caſuales fuerant, proce-de foetus
dente tempore artificiales, hoc eſt, certa format.
lege ſuccedentes euaſerint, naturaque“ ¹7.
Mmm mmm proinde

Adde

1010
proinde iis vtens, neceſſaria quaſi do-

ctrina imbuta ſenſim fuerit.
Verum, vt res paulo vberius dicatur,

Gaſſend. cum mundi initio varia animalium

ad Laert.

X, 679.

procreata fuiſſent genera, eueniſſe pri-
mum videtur, vt ſumtis alimentis
congruis, familiares atomi a iam inexi-
ſtentibus attraherentur, irretirentur-
que, (excretis diſſentaneis, jadeo, vt ſpe-
cialis cuiusque natura, (huiusmodi
nempe concretum ex huiusmodi ato-
mis,) adoleſceret, ac roboraretur,
Deinde, vt ex atomorum motione
perpetua, ac euolutione inteſtina ali-
quae ſemper ſedibus ſuis emotae, at-
que excurrentes in partes genitales di-
&ctas, vndequaque confluerent, factaque
ſexuum diſtinctione, poſt appetitio-
nem mutuam, complexumque initum,
in vtero reciperentur.
Tum, vt atomi aut ex ipſis mole-
culae ſemineae, quae ex ſingulis deflu-
xiſſent partibus, (ex quo debet proin-
de ſemen, quaſi aliquid incorporeum
intelligi, non ſane perſe, quiahuius-
modi eſt ſolum inane, ſed ob familia-
riſſimum vocis vſum, quo incorpore-
vm dicimus, quidquid facile per ſoli-
diſſima viſa corpora penetrat, ac ſubit,)
vt atomi, inquam, ſeu moleculae, quae
ſic defluxiſſent, ideo motione perſeue-
rante, ſeſe ex confuſione ſubducerent,
&, cum ſimiles traherentur, conflue-
rentque ad ſimiles, ideo, quae
forent ex capite, in vnam regio-
nem ſe reciperent, quae ex thorace in
conſequentem, & quae ex aliis parti-
bus ſingulis, in ſingulas ſuas, ſicque ani-
malculum tandem formaretur illi ſimi-
le, ex quo ſemina decidiſſent.
Inſuper, vt tale animalculum ſuctu
ſimilium, ſeu atomorum, ſeu molecu-

larum concurrentium, aleretur, & cre-

ſceret, quousque vterus laſſatus, ne-
que amplius nutriendo par, motioni-

pARS YII PIIOSOPRIAF EPICVRI P. II.

bus eius laxaret habenas, ſeu potius
fores aperiret, exitumque permitte-
ret. Ad haec, vt iſtud animal ſimili
ratione adultum, nec ceſſante corpu-
ſculorum agitatione, conſecutioneque,

ſimile aliud gigneret, ipſumque aliud

conſequenter.
Tandem, vt natura, paulatim ad-
ſueta propagationem animalium gene-
ribus ſimilium ita procurare, quaſi di-
ſceret, vt ex motione, ac ſerie illa ato-
morum perpetua, neceſſitatem contra-
xerit ita continuo operandi.
Atque haec quidem, quod attinet ad
generationem animalium, quae pro-
pagatione proueniunt, nam, quae
ſponte alioquin enaſci videmus, pos-
ſunt ea iam non ſecus gigni, ac fuere
initio omnia genita, ſeu remanſerint
ab vsque initio conformata quaepiam
eorum ſemina, ſeu conformentur e-

tiam in dies aut intra, aut extra ipſa

animalia: &, ſi intra quidem, diſper-
gantur deinceps foras, (vt in erucarum,
muſcarumque generibus,) ac ſuperſint
eorum, ſeu in terra, ſeu alibi, quaedam
quaſi reliquiae, ex quibus alia generum
eorundem animalia deinceps gignan-
tur.
Quod porro, inter cetera, de ſeminis
defluxu dixi, id non mari ſolum, verum
feminae etiam tribuo, quando ipſa quo-
que emittit, cum adſtites, teſtesue ha-
beat, poſitione obuerſa licet, ac pro-
pterea appetitione ad venereos vſus fe-
ratur.
Sane & hoc videtur eſſe aſſumen-
dum, vt reddi cauſa valeat, cur mas, cur
femina formetur. Quippe nihil magis
congruum dici poteſt, quam quod, cum
foetus ex paterno, maternoque ſemine
conſtet; ſi paternum praeualeat, mas,
ſi maternum femina fiat.

Quin etiam cauſa reddi hinc poteſt Lucret.
VI, 1202.

eius ſimilitudinis, quae eſt cum altero,
aut

ib,1e2

AWt
min
cor
ſoe
ner
gue

ſca⸗
ſun
ſen

Lueret.
I. IV.v.
932,
Ladant.
leopit,
6,0.

ucrel
1. c.
Lacta
Ul,1,

Calen
ale
X b

Ppotius
Imitte.
Aſimili
Corpu.
neque,
Alud

im ad-
ngene.
Uaſidi⸗
lato-
ontra-

netad
Ppro-
quie
pos.
Uere
int
Panmn
ur e-

iſſn

per⸗
lmm,
int
kumn

„

ib. v. 1212

PHFVSITICA.

aut vtroque parente. Nam ſi fe-
mina quidem vi ſubita commulxit,
corripuitque ſemen maſculeum, tum
foetus matri ſimilis fit, ſi mas femi-
neum, ſimilis matri, ſi ex aequo vter-
que, ſimilis vtrique, ſed mixtim.

Quod ſirequiras, cur interdum na-
ſcantur filii auorum, proauorumque
ſimiles: id fieri ex eo videtur, quod
ſemen ex pluribus contexatur molecu-
lis, quae non ſemper exſolutae omnes
ad atomos vsque, proximeue ipſas, in
generatione prima, proximaue aliqua,
ſeſe deinceps in aliqua ſuccedentium

CA P.

Lucret. .X hiſce autem ſequitur, vt partes
L. IV. v. L- animalium non fuerint ab vsque
LRan. initio, eo, quo ſunt, modo confor-
de opif. Matae, propter fines, vſusue illos, quos
c, 6. habere deprehenduntur; (ſiquidem
nulla fuit cauſa, quae hoc proſpiceret,
cum & nihil tale praeceſſiſſet, ad quod
illa attenderet, vt ex eo coniecturam
capiens quidpiam ſimile deſtinaret:) ve-
rum, quia contigit partes eo, quo ſunt,
modo fieri, aut exiſtere, ideo hoſce
vſus, potius, quam alios obtinuere, de-
dereque illius notitiam.
Lucrct. Hinc neque fuere oculi ad videndum

I. c. facti, neque aures ad audiendum, ne-
Lactant, que lingua ad loquendum, neque ma-
III, 17. nus ad operandum, neque pedes ad
ambulandum, quoniam membra haec
prius nata ſunt, quam eſſet videre,
audire, loqui, operari, ambulare, ſed
ipſorum officia extitere ex natis.
Gallend. Nempe, quia intra ipſum corpus
ad Laert. Conformata eſt ſimul anima, eaque
X. p. 683. ſenſus capax, contigit ſimul oculum
eiuſcemodi fieri contexturae, vt ap-
plicita illi anima, non potuerit ſen-

1oII
ſic explicent, vt quod potuiſſent in pro

xima, id praeſtent ſolum in remota.

At, vndenam ſterilitas? Nempe ex ib. v.
eo, quod ſemen ſit aut aequo tenuius, 1234 ſq.
aut non poſſit locus ad figere adhaeſum,
aut craſſius, vt aegre admiſceatur.
Quippe inter maſculeum, femineum-
que ſemina harmonia quadam opus eſt,
exindeque fit, vt perſaepe, qui vir,
mulierque inter ſe gignendi incapaces
ſunt, gignere ſeorſim cum aliis poſſint.
Praetereo autem cauſas aliunde petitas,
vt ex alimento, cum aliud eſſe conſtet,
ex quo concreſcunt membris ſemina,
aliud, ex quo extenuantur, ac tabent.

VIII.

DE VSV PARTIVM IN ANIMALIBVS.

ſum videndi non elicere, & aurem eius-
cemodi, vt illi adiuncta, non potuerit
non exſerere auditionem. Et quia con-
creatus intra corpus fuit animalis ſpi-
ritus, impetus & motionis capax, con-
tigit ſimul linguam ea eſſe ratione con-
textam, vt ad eam appellens, non po-
tuerit eam non mouere, & exſpiratum
ſimul aerem in vocem non elidere; &
manus quoque ac pedes, & ceteras
partes ea ratione eſſe dearticulatas, vt
in ipſas irruens, non potuerit non i-
ſtam, & illam indere motionem.
Certe, vt vel hoc de tendinibus, Galen. L.
quae manifeſta organa ſunt, quibus L. de Vſa
partes cientur, attingam, perſpicuum?artc.21.
videtur, non, quia ii ſunt craſſi, actio-
nes eſſe validas, nec quia tenues, im-
becillas, ſed actiones quidem ex vſibus
vitae, vt tales ſint, vel tales, cogi, i-
pſam vero tendinum molem ſequi mo-
tionis quantitatem. Qui videlicet ex-
ercentur, bene ſe habent, & incras-
ſeſcunt, vt par eſt, qui vero otioſi ſunt,
non nutriuntur, & extenuantur.
Quamobrem, non, quia melius fuerit, ib.
Mmm mmmz: vehementiorum

1012 PARS XII. PHILOSOPEIAE EPICVEI PARS II.

vehementiorum functionum tendines
fortes, craſſosque eſſe, aut imbecillio-
Tum tenues, debilesque, ita conformati
a natura ſunt, (vtique enim ſimiis quo-
qque tales formantur digiti,) verum „ Vt
dictum prius eſt, craſſities neceſſario ex-
ercitatos conſequitur, eo, quod prae-
clare nutriantur; pigreſcentes, graci-
litas, eo, quod nutriantur deterius.
Praetereo autem, argumentum hiſce
confirmandis poſſe ex eo deduci, quod
pleraeque partes ad eos interdum vſus
flectantur, ad quos nemo fuiſſe deſti-

Lucret.
IV, 841
ſq.

natas dicat, idque, vbi illos demon-
ſtrat aut neceſſitas, aut occaſio, aut
ſumta aliunde quaepiam coniectura.
Quo pacto, ne ſomniaſſent quidem ho-
mines concertare armis, niſi manibus
prius depugnaſſent, neque clypeos ob-
licere, niſi prius vitanda vulnera ſenſis-
ſent, neque apparare lectos molles, niſi
terrae prius indormiiſſent, neque po-
cula conficere, niſi prius manu haurire
aquam ſciſſent, neque domos exſtrue-
re, niſi antrorum vſus illis innotuis-
ſet, atque ita de ceteris.

. CAbP. IX.
DE ANIMA, QVAE ANIMALIVM INTERNA EST
FORMA, SEV NOTA.

Laert. Nync, vt de ipſamet anima, a qua
⸗ 63. animalia & ſunt, & dicuntur, a-
ucret.

III, 162. gamus, illa inprimis eſt habenda cor-
Porea, tenuiſſimum nempe aliquod, vt
Puta ex particulis tenuiſſimis contex-
tum, corpus. Profecto enim, qui
illam dicunt, (etiam citra abuſum vo-
cis,) eſſe incorpoream ‚ineptiunt, quo-
niam, ſi huiusmodi foret, neque age-
re quidquam, neque pati poſſet; ne-
que enim, vt ageret, poſſet quidpi-
am contingere, neque, vt pateretur,
a quopiam contingi, ſed haberet ſe, vt
merum inane, quod, vt ante dixi,
eiusmodi eſt, vt neque agere, neque
pPati quid valeat, ſed motum duntaxat
quam liberrimum pertranſeuntibus
corporibus praebeat.
Agere porro, & pati quidpiam ani-
am, declarant perſpicue ea, quae
circa ſenſus, affectusque eius contin-
gunt: motiones item, quibus mem-
Dra impellit, totumque animal intus

Lucret.
III, 169. m

Interim vero non abs re dico eſſe aerellc.
eam corpus tenuiſſimum, tanquam r. 207

contextum ex tenuiſſimis, ſubtiliſſi-
misue corpuſculis, quae aliunde ſint
maxima ex parte, vt laeuigatiſſima, ita

& rotundifſima: quippe alia ratione Lucret.
permeare non poſſet, cohaerereque in-III, 218.

tus cum corpore toto, omnibusque
eius partibus, vt venis, neruis, viſce-
ribus, aliis; cum & res manifeſta fiat
vel ex eo, quod, vbi anima exceſſit a
corpore, nihil delibatum extoto, ne-
que ad ſpeciem, neque ad pondus de-

Prehenditur, ſimileque eſt, vt dum ib.222,

ex vino ipſius flos, ſpiritusue euanuit,
aut ex vnguento eſt odor efflatus: per-
inde enim moles vini, vnguentique
ſe, ac ſi nihil ex ea deperierit, habet.
Adeo proinde, vt punctum ſit prope,
loculusue exiliſſimus, in quem recipi
Poſſit anima, ſi totam fingas conglo-
merari.

igne
ſlarn
Vnd
lucret. P.
l, 23) dos
tal⸗
ſorl
lor!
ex
o
ma
Gel
nis
Rtobaeus (
Ecl ppyſ. n

i
ti

en
ter
i

Lucret.

ib. v.

263.

regit, verſat, ſomnio corripit. Vnio
vniuerſe, & conſenſio, qua cum ipſo
craſſo, (quod ſolet fere in hoc nego-
tio corporis nomine intelligi,) con-
ſpirat.

Ceterum, tametſi ea ſit texturae
adeo tenuis, non obſtat hoc tamen, lu rkac.
quin miſta, & compoſita ſit ex qua-ade; C9.
tuor quibusdam naturis. Nempe ea lot.
concipienda eſt, quaſi quidpiam coali-
tum, temperatumque ex quodam
igneo,

denon.
10, aut
jedura,
em ho.
anibus
eo 0-
ſenſis⸗
es, niſt

elle uerle,

Nanm attr
lII, 206,
ih.
ſint
, I
ione ucret,

in⸗-IIh, 210.

e
ce⸗
fint
14
ne⸗
de-.
Unib222,
it,
er-
hue
et.
101
0.

1ee
1Twg
A-adl G.
ei
.
1

1

—pPDPIHYSICA

igneo, ex quodam aereo, ex quodam
flatuoſo, & ex quarto innominato,
vngde ſentiendi vis illi inſit.
Lucret. Ratio vero eſt, quia, cum moribun-
III, 233. qos tenuis quidam deſerat flatus,
talis flatus ſit calori commiſtus, & ca-
lor ſecum aera trahat, quod nullus ca-
lor ſine aere ſit. Habemus iam tria,
ex quibus anima contexatur; & quia
nullum eſthorum trium, a quo eſſe
motus ſenfiferi poſſint, ideo admitti
debet quartum, tametſi expers nomi-
nis, cui ſentiendi vis attribuatur.
Stobaeus Confirmari autem res ex eo poteſt,
Ecl.hyſ. quod flatus quidam, ſeu quaſi aura, at-
P.93. 1. que ventus, ſit ipſi corpori cauſa mo-
tus, aer quietis, calidum illius caloris,
qui in eodem cernitur; at eſſe prae-
terea quartum debeat, quod ſit cauſa
ipfius ſenſus.
Lucret. Quin etiam, cum neceſſitas iſtius
II, 290. quarti perſpicua ſit, ira aliunde, qua
cor ferueſcit, & micat ardor ex oculis,
ineſſe calorem conuincit, formido
horrorem ciens in membris, auram

frigidam, copioſamque prodit, & tran-
quillus pectoris ſtatus, vultusque ſere-

nus aerem demonſtrat.
ib. v. 29ö5. Ex quo fit proinde, vt, in quibus

Iqd. animalibus dominatur calor, ea ſint

iracunda, vt leones, in quibus aura
frigida, ea ſint timida, vt cerui, in qui-
bus portio aerea, ea ſint magis placida,
ac veluti media inter leones, ceruosque,
vt boues. Quod idem quoque ho-
mines inter obſeruare diſcrimen licet.
Denique autem, vtcunque res mi-
ſta, compoſitaque anima ſit, & quar-
tum illud innominatum, ſeu ſentiendi
vis principatum inter partes teneat
(nempe animae quaſi anima eſt, quod
anima ab ipſo habeat, vt anima ſir,
ipſaque animalia tanquam interna eo-
rum forma, eſſentialisque nota di-
ſcernat a ceteris rebus:) nihilominus

1013

huiusmodi partes adeo perfecte tem-
perantur, vt inde fiat vna quaedam,
eaque vt tenuisſima, ita & cohaeren-
tiſſima ſubſtantia. Neque enim, donec
anima in corpore conſtat, ſecerni illa
quatuor a ſe inuicem magis poſſunt,
quam a quolibet viſcere, aliaue re, odor,
calor, ſapor, qui inſint ab ipſa matura.
Cum vero huiusmodi ſubſtantia in
ipſo corpore contineatur, & quaſi cum
ipſo cohaerens, ab eo veluti ſuſtente-
tur: tum ipſa & cauſa eſt illi omnium
facultatum, paſſionum, ac motuum, &
viciſſim ipfum continet ac regit, eſt-
que ipſi proinde ſalutis, & incolumi-
tatis cauſa: neque enim magis ſecer-
ni a corpore ſine illius diſſolutione
poteſt, quam e thure odor euelli, quin
eius natura intereat.
Nihil eſt interim neceſſe, admone-
am, videri abs re quempiam Phyſico- 371. ſg.
rum exiſtimare, totidem eſſe partes a⸗-
nimae, quot ſunt corporis, quae al-
ternis mutuo applicentur: quoniam,
cum animae ſubſtantia res ſit adeo te-
nuis, moles corporis adeo craſſa, de-
bent ſane illius principia eſſe, vt tenuio-
ra, ita & pauciora, quam ipſius cor-
poris, adeo, vt non vtique ſingulae ſin-
gulis, ſed pluſcularum moleculis, ac

Lucret.
III. v.

324

veluti aggerulis duntaxat ſingulae co-

haereant. Quo fit, vt interdum neque
adhaeſum pulueris, greſſumue culicis
ſupra corpus ſentiamus, neque item
nehulam noctu, neque fila aranei ob-
via, neque incidentes in nos plumas,
pappos, id genus alia: vtque adeo ci-
endum ſit † nobis, corpuſcula animae cienda
complura ipfis corporis partibus im- Bnot
miſta, priusquam quidquam ſentiſce-
re contingens, concutiensque poſſint.
Notandum eſt porro, eſſe aliquam Lucrer.
internam in corpore partem eiusmodi I, 94.
temperaturae, vt qua anima illi haeret, 137. (4.
eximium quoddam complementum,
Mmm mmm 3 quo

Laert.
X, 64.

ib. 65.

Lucret.
III, 351.

1014
quo perficiatur, accipiat. Huiuſce-
modi vero complementum ipſe eſtani-
mus, intellectus, mens, ſeu quam vul-
go animae partem rationalem appel-
Titamus: idque, quod, cum cetera to-
to fuſa corpore animae pars, irratio-
nalis ſit, ipſa ſola ratiocinetur.
Cum ſit vero pars irrationalis du-

PARS. XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. II.

plex, ſenſus nempe, & affectus, ſeu Laert.
appetitus, & medio quodam modo *,63.

ſe animus habeat, quoniam & ſenſum
habet praeuium, vt de rebus iudici-
vm ferat, & appetitum conſequentem,
vt ſuo iudicio illi praeluceat; ideo, cum
dicendum de ſingulis ſit, ab ipſo exordi-
endum eſt ſenſu.

CAP. X.

DE SENSV, CQVI EST ANIMAE QVASI ANIMA, VNIVERSE.
Dicere profecto, quod aliqui faci- Lueret.
vnt, non oculos ipſos quidpiam cer- III, 360.

Iaque ,‚Vt de ſenſu primum vniuerſe
quidpiam dicamus, obſeruandum
eſt, animam ſic eum obtinere, vt tam
ad habendum, quam ad vtendum, cor-
pore indigeat, quippe a quo interim
contineatur, & quicum operari vale-
at. Cum vero corpus illi praeſtet, vt
ſentiendi cauſam poſſideat, ac vti illa
valeat, efficitur quidem & ipſum hu-
iuſce effectus, ab ea pendentis, particeps
(ſentit ſcilicet,) at non tamen omni-
vm, quae illius ſunt, vt tenuitatis,
& ſimilium.
Quo minus ſane mirum eſt, ſi diſce-
dente anima, corpus expers ſenſus re-
maneat: neque enim ipſum ex ſe ipſo
facultatem hanc poſſidebat, ſed appa-
rabat ſolum illam animae congenitae
ſibi, quae per facultatem in ipſo colla-
boratam, actum ſentiendi, pro ſpeciali
ſua motione exſerens, tum ſibi ipſi,
tum illi quoque ſenſum, ob viciniam,
cohaeſionemue mutuam, atque con-
ſenſionem tribuebat.
Hinc proinde fit, vt intelligamus,
non animam ſolam, aut corpus ſolum
er ſe ſentire, ſed vtrumque potius con-
iunctim. Quippe, & quamuis ipſum
ſentiendi principium ſit in anima: ſi

quis tamen renuit ipſum corpus vna

ſentire, & credit, animam toto permi-
ſtam corpore, poſſe per ſe hunc ſenti-
endi motum fuſcipere, is rei nimis
quam manifeſtae repugnat.

nere, ſed animam ſolam per ipſos, vt
per recluſas fores videre, non eſt ad-
vertere, ſi oculi quidem pro foribus
ſint, fore vt oculis exemtis, res debe-
ant longe melius, tanquam foribus ſub-
latis, ſpectari.

Enimuero, cum difficultas hoc loco Lucret.
praecipua videatur, qui fiat, vt res ſen- i. 883.

ſilis, ſiue ſenſus capax gignatur ex prin-
cipiis, quae plane inſenſilia, ſiue ſenſus
expertia ſint, idcirco adnotandum eſt,
deberi hoc certae, ac ſpeciali eorum
principiorum magnitudini, figurae,
motui, poſitioni, ordini, prorſus vt ante
eſt declaratum, cum de qualitatibus a-
geremus. Nempe facultas ſenſus vna
eſt qualitatum, quae, vt appareat, vbi
non fuerit, fieri exigit adiectionem,
detractionem, transpoſitionem, ac vno
verbo, nouam texturam, quae id, quod
raoccdens non potuerit, praeſtare va-
eat.

⸗

Id certe imponere non debet, quod Lucret,

lapides, ligna, glebae, aliae res commiſtae ib g85.

non ſentiant, quippe, vt qualitates aliae,
ita & iſta non ex qualibet, aut quorum-
libet miſtione creatur, ſed refert omni-
no, & quantula principia ſint, & qui-
bus praedita figuris, motibus, ordini-
bus, ceterisque adiunctis Ex quo effici-
tur, vt glebae etiam, & ligna, aliaque hu-
iuſcemodi, vbi & imbribus putrefacta, &
calore

J.

cdu
bu⸗
ve
Po
ris
citi
eue
apf
ma

bn gol

4 lllin calore ſolis tepefacta, commutatos ha-
Rben 468. buerint partium ſitus, ac ordines, in
enum . vermes, aliaque ſenſilia vertantur.
uici⸗ Poteſt res ſane intelligi, ex alimentis va-
etem riis, quae animalium corporibus appli-
Climn cita, varieque immutata, haut ſecus
Wrd. euadunt ex inſenſilibus ſenſilia, ac ligna
applicita igni, ex non inflammatis flam-
mantia redduntur.
ib. v, 90l. Ac vt appareat, quam abs re aliqui
K. contendant principia, ex quibus eſt
firi- uett: ſenſus, ac res ſenſilis, debere eſſe ſenſi-
lcer⸗ In60 lia; ecce, ſi illa eiusmodi ſint, erunt igi-
0, It tur ſane mollia, cum nulla res dura, ſoli-
ſtad. daue ſit capax ſenfus. Quare &, vt
ribus 8 ſuperius arguimus, erunt corruptibi-
kebe. 8 lia; quoniam, niſi ſolida ſint, detrahi
ſub. poſſunt, atque idcirco naturam ſuam
H” amittere; cum debeant tamen rerum
locolucta. principia, vt iam aliquoties inculca-
ſen. . t633 tum eſt, incorrupta perſeuerare.
rin. A . 606. .Confirmatur autem, quia, ſi princi-
os pia eſle admittantur incorrupta, haberi
elt ſenſilia non valeant, neque vt partes,
Um quia partes ſeparatae non ſentiunt, ne-
ne, que vt tota, quia hoc modo eſſent quae-
nte dam animalia, ac ideo mortalia, ſiue
4. rurſus corruptibilia, quod aduerſatur
n ſuppoſitioni. Quin etiam, licet ad-
bi mittantur, & quaſi animalia, & immor-
m, talia ſinul; tum nullum animalium,
d qualia iam viſuntur, gigni porerit,

N (quod nimirum ſit ſui generis, coali-

ki tumue in vnam ſpeciem,) ſed aceruus
ſolummodo variorum animalculorum.
odlur, ib. 972. Hisce adiice, quod ſi res, ſenſiles
eib g cum ſint, gigni ex ſenſilibus debeant,
“ hoc eſt, ſimiles ex ſimilibus, neceſſe
le, ſit ergo, iuxta ante dicta, hominem,
⸗ v. g. conſtare ex principiis, quae ipſa
1 ZMD rideant, plorent, ratiocinentur, quae
. de miſtura proinde rerum, deque ſe
I⸗ ipſis diſſerant, requirentia, ex quibus
conſtent, quippe ipſa ſimilia facta re-
bus corruptibilibus, conſtare quoque
8

PII FPSICA.

. 1013Z
ex aliis debent, quae ipſa rurſus ex aliis
ſint, aliisque in infinitum.
Quod ſupereſt, cum notum ſit: eſſe in
corporibus animalium quinque diuer-
ſa ſenſoria, ſiue organa, quibus anima,
(ſeu quae eſt in ea ſentiendi facultas,)
res ſibi obiectas, ſeu ſenſibiles, diuer-
ſimode, hoc eſt, videndo, audiendo,
olfaciendo, guſtando, tangendo, ap-
prehendit, ac ſentit, ideo nihil vetat
quinque ſenſus admittere, videlicet,
viſum, auditum, olfactum, guſtatum,
& tactum.
Vniuerſe autem diuerſitas haec ex
eo oritur, quod partim colorum, viſi-
biliumue rerum ſpecies, itemque ſoni,
odores, ſapores, & qualitates ceterae
texantur ex corpuſculis, quae ſint ma-
gnitudinibus, figuris, poſitionibus, or-
dinibus, motionibus ſpecialibus dona-Lucret.
ta, partim ipſa ſenſoria viſus, auditus, II, 442.
& aliorum ſenſuum contexturae ſint Plut adu.
intercipientes ea ſpatiola, ſeu eos po- ol. L.i.
rulos meatulosue, qui ſint quoque ĩpſi
ſuarum magnitudinum, figurarum, po-
ſitionum, ordinum, atque adeo, vt va-
ria ſunt, ita varias concinnitates, pro-
portionesque tueantur, quibus com-
menſurentur variis qualitatum cor-
puſculis, ſicque & iſti illa, & illi iſta ad-
mittere in ſeſe poſſinr. Vnde & fiat,
vt corpuſcula ſolum, ex quibus ſpecies
colorum conſtant, penetrare poſſint
in ſenſorium viſus, ipſumque adeo
commouere, & afficere, non item vero
corpuſcula, quae ſola, ac ſolummodo
ſubire poſſunt, ac mouere & afficere
ſenſorium auditus, neque rurſus alia,
quae ſola, ac ſolum ſenſorium olfactus,
atque ita de ceteris.
Exinde vero etiam fit, vt, cqum obfer-
vemus non modo diuerſa inter ſe ani-
malia, ſed homines etiam, non iisdem
ſenſibilibus rebus affici, intelligi li-
ceat, eſſe in ipſis non vniusmodi plut. 1. c.
contexturas,

1016 PARS II. PHILOSPIIAEP EPICVRI PARS' II.

contexturas, &, cum in confuſis, ſimul- incurrerint, coneinnatum habuerint pert
que permiſtis corpuſculis omnibus ſenſum. ped
comparatum ſit a natura, vt alia aliis olm
congruant; ideo neque eiusdem quali- Nihil hic ſubiiciendum eſt de com- ep
tatis impreſſionem, apprehenſionem- munibus ſenſibilibus, cuiusmodi ſunt gu
que, ſeuſenſionem in omnibus fieri; magnitudo, figura, motus, alia, quae rele
neque ſubiectum ſenſibile afficere pari pluribus ſenſibus poſſunt percipi, quod que
modo omnes quibuslibet partibus, ſed ſufficere ea, quae de ipſis in Canonica ſenn
ſingulos quoque iis ſolis, ad quos prout attigimus, poſſint. mn
CAP. XI. Ss
DE VISV, DECQVE SIMVLACRIS IN IPSVYVM IN- tun
CVRRENTIBVS. ſan
Cm deinceps pauca dicturi de ſen- dam in ipſis rebus, & maxime in atomis luert K, 0
ſibus ſingulis ſimus, ita exordien- diſpoſitiones ad ôperandum eiusmodi . o
duma viſu eſt, vt, cum illius organum ſpectra, quae ſint, quaſi quaedam me- Lucret, un
Laert. X, eſſe oculum manifeſtum ſit, reputare rae, inanesque cauitates, & ſuperficia- bor
49. oporteat, ideo externas rerum facies, les, profunditatisque incompletae, te- ſel
formasue a nobis videri, quod aliquid nuitates: Verum nos hoc loco de iis le
extrinſecus ex ipſis ad nos, ſeu in ocu- loquimur, quae quaſi membranulae, ſ
lum allabatur. Verum priusquam o- pellesue, aut exuulae quaedam e cor- l
ſtendamus, id eſſe longe probabilius, poribus deripiuntur. ⸗
quam quod ab aliis aſſumitur, decla- Non repugnare porro, aliqua eius-ib. 2r7. t
randum eſt, an, & quale ſit, quod ex re- cemodi ſimulacra deripi, atque auolare . .
bus adueniens allabi in oculum cenſe- ab extimis corporibus, ex eo inſinua- 1
mus. tur, quod, cum ſemper ab intimis cor- e
Lucret. Dicimus itaque inprimis, nihil re- poribus aliquid effluat, odor, calor, fri- t⸗
IV, 46. pugnare, quo minus fiant ex corpori- gus, &c. vt ante quoque attigimus, pro-
bus extimis effluxiones quaedam auo- cliuius ſit longe effluere, deripiue ab
lantium continenter atomorum, in extimis, quia cum atomi tam illic, quam
quibus idem poſitus, idemque ordo, hic, in perpetuo niſu ſeſe extricandi, &
qui fuerit in ſolidis, ſuperficiebusue abeundi ſint, illic tamen, quaſi obdu- laert. ,
ipſorum ſeruetur; vt tales proinde ef- ctis, obſtet aliquid, hic vero, tanquam deo.

fluxiones ſint quaſi formae, ſiue effigies,
& imagines corporum, a quibus dima-
nant, & delineacione iis conſimiles, ſu-
perent longe ſua tenuitate, quicquid
eſtrerum conſpicabilium. Tales cer-
te ſunt formae, ſiue effigies, & imagi-
nes, quas nobis eſt moris, vt idola, ſeu
ſimulacra appellitemus.
Lucret. Et non repugnat quidem etiam for-
IV, 35. mari in aere medio, circumfuſoque
ſpatio huiuscemodi quasdam contex-
turas; vtineque eſſe repugnat quas-

in prima fronte locatis, nihil ſit, quod
obſtet. Vt praeteream, fieri quoque
hinc poſſe, cur auolantes ex ſuperficie,
eundem ordinem, ſitumque inter ſe, le
quem in ipſamet ſuperficie obtinue- „. „
rint, ſeruent; non ſeruent, quae in- . .
terne prodeunt, quod non poſſint non
varie, ob ducétos varios, conturbari.
Deripi autem, ac dari reipſa effluxio-id. lV, 73.
nes huiusmodi, probari ex eo quidem
poſſet, quod dum vela rubra, alterius-
ve coloris, theatris intenta ſolari luce
perfunduntur,

theint perfunduntur, ea fiat ex ipfſis dere-
ptio, & emiſſio, qua concluſa intus
econr. omnia colorentur: verum abunde eſt
i ſu⸗ experientia ab ipſis ſumta ſpeculis,
quod vel ipſa ſola demonſtrent emitti
rne reuera, transferrique ſimulacra ab vſ-
hiquod que corporibus, quatenus, ipſis prae-
nonic ſentibus, appellunt in ſpecula; re quapi-
am interpoſita, a progreſſu in ſpecula
arcentur; ac ſi moueantur corpora, mo-
ventur & ipſa, ſi inuertantur, inuer-
N. tuntur, ſi diſcedant, abeunt, ſi abſint,
. ſunt nulla.
rotnis Laert. F6, Cum nullum ſit vero punctum tem-
Emodl 48. poris, quo non in medium ſimulacra
in me. Lucret. haec prodeant; debet ſane eorum
Ifcin⸗ IV, 160. procreatio temporis puncto fieri, eſ-
te⸗ ſeque ad ipſam ſuperficiem iugi fluo-
Gde iis 4 re indeſinens; propterea enim diſcerni
nulne, ſigillatim non poſſunt, quod vno ſimu-
e cor- lacro abeunte, aliud cohaerenter ſucce-
dat, inque eius locum veluti ſupplea-
eills. ib. 21. tur, ac ſeruet continuo eundem ato-
re 4 morum ordinem & poſitum, qui in
nua- ipſa ſolidi, ſiue corporis ſuperficie fu-
col⸗ erit, idque in multum tempus, mul-
,fti⸗ tamue diſtantiam, (tametſi tandem
pro. confunduntun,) ac fiat exinde, vt cor-
eab pus ſemper iisdem cum adiunctis, ea-
Nam demque forma appareat.
& Dico autem hoc loco formam, quae
Pdu⸗ Leaert. X, eſt ipſius corporis propria, ac eſſe in-
un 50. telligitur quaſi collectio partium cer-
noc D to ordine poſitarum; vel quaſi ſuper-
re ficies, quae relinquitur ab auolante ſi-
ſ P mulacro.
. Laert. X́, Mirum videri interim poteſt, quod,
D 47. quaſi nihil delibetur, corpus nihilo
nue D deminutum appareat: ſed facit nem-
. pe tenuitas, quam incomparabilem
iam dixi, quaeque intelligi, niſi ex a-
IN,. D tomorum perſpecta tenuitate, non po-
uce

.

PHVSICA.

Nnn nnn

teſt. De hac porro dictum ſuperius,
circa animalculum eius paruitatis, vt
pars eius tertia ſi eſſe ſupponatur re-
ſecta, inconſpicua ſit, & quod tamen,
vt eas, quas obit animales functiones,
eliciat, contexi ex iis partibus, parti-
culisque debeat, ad quas conforman-
das vix innumerae atomorum myria-
des ſufficiant. .
Quare & hic praetereo illam conie-Lucret.
cturam, quae ex eo deſumi poſſet, IV, 122.
quod multae odorae ſint res, e quibus geng
tametſi indeſinenter aliquid effluat, ad Laert.
nihil in longum tempus neque ad x, 24.
ſpeciem, neque ad pondus deminu-
tum appareat; idque cum factae ef-
fluxiones longe ſint vt craſſiores, ita
Copioſiores ipſis ſimulacris, quae ſimul
cum ipſis excedentia, tantula pars ex-
cedentium ſunt, vt nemo aſſequi, di-
cereque poſſit. .
Mira quoque videri poteſt auolanti- Laert. X.
vm celeritas; ſed intelligi nempe illa de- 47:
bet, ex declarata ſuperius celeritate ato-
morum. Quippe, cum ob eam tenui-
tatem, de qua dictum mox, ſimulacra
nihil aliud ſint, quam texturae quae-
dam atomorum ſimplicium, ea celeritas
ipſis competit, quae captum omnem
fugiat, habentibus traiectionem o-
mnem per circumfuſum, transparens-
que ſpatium, conſimilem illi, quae per
ſpatia illa infinita eſt, quandoquidem
non admodum differt, ſeu nulla, ſeu
pauca retrudentia ſint, quae ipſis per
ſpatium circumſtans occurant. Cer- Lucret.
te, cum lux ſolis, ſiderumque aliorum 1IV, 199.
obſeruetur tanta coelitus celeritate ad-
venire, debet non minor, niſi etiam
maior, ſimulacrorum celeritas, propter
atomos in fronte paratas, & ob nullam
cauſam remorantem, eſſe.

CQAb.

101I8

PARS II. PHILOSOPEHIAE EPICVRI PARS II.

CAP. XII.

PERAGI VISIONEM INTERCEDENTIBVS HVIVSCE-
MODI SIMVLACRIS.

Laer x, HIſce praemiſſis, cum aliqui ſen-
49. tiant res externas, ac diſſitas id-
adde „ . . . . .
Gaſend Circo a nobis videri, quod illae nobis
p. 249. nprimant, quaſi ſigillatione quadam,
fui, colorisue, atque formae ſpeci-
em, intercedente aere, qui inter ipſas,
& nos eſt, tanquam organo, quo ſi-
gillatio peragatur: Alii autem id exi-
ſtiment fieri interuenientibus radiis,
aut effluxibus aliis quibuscunque ex
nobis, oculisue noſtris ad ipſas pro-
manantibus: Attamen longe eſt pro-
babilius, peragi rem per ſimulacra, cu-
iusmodi deſcripta ſunt, quae nempe
aduenientia ex rebus, coloreue, &
forma ipſarum incurrant in nos, &
ſeruata congrua magnitudine, celeri-
terque admodum translata, in oculum
ſubeant, viſumque percellant.
Sane, illa quidem ſigillatio res &
nimisquam operoſa, & inexplicabi-
lis eſt; & ad effluxionem ex oculis
quod ſpectat, dici non poteſt, quid
ſpecula, vt in ipſis quoque ſimulacra
Pingantur, emittant, neque quid id
ſit, quod ex oculo in totum vsque
coelum momento mittatur.
Macrob. Vt praeteream, cum in audiendo,
Saturn. Odorando, guſtando, tangendo, nihil
VIIA. enobis emittamus, ſed accipiamus ex-
trinſecus, quod ſenſum ſui moueat,
(quippe & ad aures vox vltro venit,
& aurae in nares influunt, & palato
ingeritur, quod gignat ſaporem, &
corpori noſtro applicantur tactu ſen-
tienda,) promtum eſt intelligi, non
aliquid foras noſtris ex oculis profi-
ciſci, ſed aliquid ex ipſis rebus, ea-
rum puta imagines in oculos vItro
meare.
Non poteſt vero anima, quatenus

adeſt oculis, non videre, hoc eſt, Sic De-
non apprehendere colorem, formam- we dilt⸗
que extimam eius rei, quae ipſi obiici- Lent
tur, quod propter ipſam organi ter-& ſenſil
ſam, perſpicuamque texturam, excipiat c. 2.
rei imaginem, & ab ipſa ſecundum o-
mnes obiectas partes percellatur.
Certe & cum res pulcrae ſint, quae
viſum permulceant, ac foedae, quae
offendant, qui fieri id poſſe putemus,
niſi quia venientes ex illis imagines, ex
iis conſtant corpuſculis, quae laeuore
ſuo oculi texturae accommodentur
placide, venientes ex his, illis conſtent,
quae ſqualore ſuo texturam diſcerpant:
Et cum oculus ictero laborat, qui Lucret.
fieri poteſt, vt omnia conſpecta lurida IV, 333.
appareant, niſi quia imagines in ipſo ſui
in oculum appulſu tingantur; aut tin-
gantur etiam extra oculum, dum lu-
roris corpuſculis, ſimulacrisue, quae
ex oculis pari ratione prodeunt, incur-
runt?
At, quorſum non modo corporis co-Lucret.
lorem, formamque videmus, ſed vide- IV, 245.
mus etiam, internoſcimusue illius di-
ſtantiam? Nempe hoc pendet ex aere,
quem imago ante ſe protrudit. Quippe
licet celerrime, inperceptoque tem-
pore appellat, oculumque pertergeat,
antequam imago adueniat; appellit ni-
hilominus, pertergitque ex ordine, &
quanto id facit longius, tanto res appa-
ret diſtare remotius, quanto breuius,
tanto propinquius.
Valet vero hoc etiam, vt cauſa dica- ib. 270.
tur, cur imago videatur vltra ſpecu-
lum: quoniam, vt cernenti e loco in-
tra aedificium rem, quae foris ſit, appel-
lit aer tum exterius ad vsque limen, tum
interius ab vsque limine procuſus;
1Ita

—

ztai
5,9
S,

den

ext
ſun
bri⸗

lus
Ver
dun
5319..
ſpe
tun

li,

Pr
Vi—
9,293.

lLaen,
52.

4
1de ide
letſon.
Etlenli

VSCE.

hoc eſt de de.

Ormam-moctitus

Ohici. de
n e lenlu
Nan tel⸗g ſenſl.

ecipiit e2,
dumo.
uur.
1t, quae
, quae
Ntethus,
nes, ex
Heuore
Gentur
ſtent,
tpaann
5 Wburret,
urichl 3.
loſui
lt tin-
n lu-
quae
Nur⸗

Fco- Lucret,
ige- 24).
di.
gere,
uppe

b. 319..

temn⸗
1t ⸗
1e

Ppr.
ulus⸗
Harb. 270.
in⸗
In
1s;
ita

PH PSTCA

ita in ſpeculum inſpiciunti appellit tum
is, qui a ſpeculo in oculum eſt, tum
is, qui a re vsque ad ſpeculum ſucce-
denter.
Quin valet etiam, vt dicatur, cur
ex tenebris ea videantur, quae in luce
ſunt, non item ea, quae ſunt in tene-
bris, ex luce. Quippe lucido aere poſt
tenebroſum ſuccedente, poteſt ocu-
lus illo informatus, videre, non poteſt
vero tenebroſo ſuccedente poſt luci-
dum.
Quorſumnam vero ſimulacra intra
ſpeculum incedere nobiscum viden-
tur? Nempe ob variatas partes ſpecu-
li, ex quibus aliis, ac aliis neceſſarium
eſt reflexionem in oculum fieri „ac
proinde imaginem progredi nobiscum
videri. .
Quod ſi requiras, cur, quae a nobis
appellit ſpeculo imago, non poſticam
partem, ſed anticam, ac ita quidem, vt

ib. 338

b. 293.

CA P.

1019
dextram laeuorſum, & laeuam dextror-
ſum exhibeat? Obſeruandum eſt, idem
illi proportione contingere, vt ſi cre-
tea, fiétilisue perſona non indurata,
ſed mollis adhuc, ad globum, colu-
mnamue allidatur.
Notum eſt interim, ſi imago ex ib. 303.
ſpeculo in ſpeculum, & porro in ocu-
lum reflectatur, partium ſitum ita re-
ſtitui, vt dextra dextrorſum, laeua
laeuorſum appareat, (imo & poſſe hac
ratione fieri, & multiplicatis praeſer-
tim ſpeculis, vt quae ſunt retro abdi-
ta, in proſpectum quaſi educantur,)
quod etiam contingere poteſt, vel ex
vno ſpeculo, ſi latuſcula habeat, quo-
rum vnum imaginem ex alio acceptam
reflectat.
Verum iſta quidem de viſu, cum &
huc faciant aliqua, quae attigimus,
cum & de criteriis, & de qualitatibus
ageremus.

XIII.

DE AVDITV.

Irca auditum, id repetendum,
quod ſupra quoque attigimus,
cum aurem efſſe organum illius in con-
feſſo ſit, quemadmodum viſio fit ex
uapiam re adueniente in oculum:
Laert, ſic auditionem peragi in aure, afffuxu
X, 52. aliquo tranſlato ex eo vsque, quod
loquitur, aut reſonat, aut ſtrepitum
edit, aut quomodocunque ad ſenſum
auditus excitandum eſt comparatum.
Huiusmodi autem efffuxus, quatenus
eo ſenſus afficitur, appellatur ſonus.
b. vide Porro & hic effluxus aut in ore lo-
verſion. quentis, aut vniuerſe in re pulſata,
Gaſſendi. ſtrepitumque edente, in fruſtula in-
numera ſimilis figurae comminuitur,
(dico autem ſimilis figurae, orbicula-
ria orbicularibus, & quae ſunt late-
rum inaequalium, ac triangularium
iis, quae eiusdem ſunt generis,) id

videlicet inſtar guttularum, quas fieri
in effuſione vtrium, & in exſufflatione
fullonum in veſtes, obſeruare licet.
Scilicet iſthaec fruſtula, ſeu mole-
culae mauis, ita deinceps diſpergun-
tur, vt & ſeruent inter ſe mutuam ali-
quam conuenientiam, (ac varios pro-
inde auditus pari ratione feriant, fiat:

ibid.

que adeo, vt videantur ſonum audire

numero eundem, tametſi non ſit plus-
quam ſimilis,) & maneant in ſe vna-
quaeque ſpeciali cohaerentia, qua effi-
ciatur, vt agnoſcantur ad illud ſpecta-
re, a quo ſint emiſſae, & talem ſenſio-
nem vtplurimum creent, qualis ab il-
lo, quod ſonum emiſit, apparata eſt,
(vt dum ſonus prope, liberoque ſpa-
tio incurrit in aurem,) ſin minus, (vt
prae interualli magnitudine, aut inter-
ſepto aliquo,) confuſe ſolum aliquid
Nnn nnnz exterius

1020
exterius ſonare inſinuet. Quippe abs-
que tranſlata quadam, & a ſonante vs-
que re ſeruata conuenientia, cohae-
rentiaque, non fieret vnquam eius-
modi, quae eſſet diſtincta, auditio.
Neque vero eſt, cur exiſtimemus,
cum ſemel vox, exempli cauſa, emiſſa
in aerem eſt, ipfum deinceps aerem,
aut ab ea, aut ab aliis ex ea creatis con-
figurari, conformariue in ſimiles, quae,
vt aliquis ait, perinde vna auolent, vt
iuxta prouerbium, graculus cum gra-
culo volat, (quippe nimio foret moli-
nime opus, ſi aer quidem ad tale quid
ſubeundum deſtinatus foret,) ſed ſimul
ac in nobis fit ictus, quando vocem
emittimus, ipſam talem ex certis qui-
busdam ſpiritualis, ſubtiliſſimiue efflu-
Xus fruſtulis, ſeu moleculis ad hoc i-
doneis articulari, & appulſu ad aures
facto, auditionem in nobis creare.
Quod tales porro moleculae in aurem
IV, ℳ. ſubeuntes figuratae ſint, velex eo po-
teſt argumentum duci, quod ſonus
non poſſit auditum iucunde, moleſte-
ve afficere, niſi quia eſt aut eo laeuore
praeditus, qui organi texturae ſit ac-
commodatus, aut ea ſcabritie, quae or-
Lucret. ganum dilaceret. Res profecto vide-
11, 410. tur poſſe haut male intelligi, ſi quis
horrorem ſerrae ſtridentis conferat
cum dulcore chelyos, vel raucum cor-
nui bombum, cum ſuaui cantu cygni
moribundi.

ibid.

Lueret.

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI PARS II

noctu voces magis ſonorae ſint, & ſi-
mul cum magnitudine claritatem pu-
re conſeruent? Ad hoc autem id aflu-
mendum, quod conſtat ex ſuperius
dictis, motum fſcilicet fieri per inane,
& multum inane interſperſum eſſe cor-
puſculis, ſeu moleculis aeris, quae ſunt
exatomis contextae; addendumque,
dum interdiu eſt calor, & moleculae
hae rareſcunt, diffundunturque ato-
mi, intercepta illa inania ſpatiola angu-
ſtiora neceſſario fieri; dum vero noctu
viget frigus, & moleculae comprimun-
tur, conſtipanturque atomi, fieri pa-
tentiora. Res ſcilicet conſtat in omni-
bus rebus, quae, dum intra vaſa effer-
veſcunt, emolleſcunt, liqueſcunt, am-
pliorem locum occupant, quam dum
refrigeſcunt, in ſeſe redeunt, & con-
trahuntur.

Exinde ergo efficitur, vt progreſſa

interdiu vox per dilatatum aerem, &
incurrens in multa, creberrimaque
corpuſcula, aut obtundatur penitus,
aut diſcerpatur, & multum, varieque
elidatur, deteraturque; at noctu pro-
greſſa per liberum a corpuſculis inter-
vallum, pleno, expedito, & inoffenſo
cürſu ad auditum perueniat, & vna
cum celeritate, claritatem quoque &
diſtinctionem ſeruet.
Ex eodem certe capite eſt, cur pul-
ſata vaſa vacua reſonent, plena muta
ſint, quodque corporum ſolidiora, vt
aurum, ſonum exilem, & obſcurum
edant, laxiora, vt aes, inſignem &
clarum.

XIV.

DE OLFACTV.

Plutarch. Vt non repetam autem ea, quae fa-
ymb. cere huc viſa, dicta ante iam ſunt, dif-
37. ficultatem ſolum attingo, vnde fiat, vt
CA P.
Laert. . 94
X. “ Ab olfactum quod attinet, exiſti-
Lucret. Amandum eſt odorem, vt propor-

IV, 678. tione circa auditum, de voce, aut ſo-
no declaratum eſt, non facturum vllam
ſui impreſſionem, niſi ab odora re vs-

que deferrentur moleculae, ſeu cor-
puſcula quaedam eæ ratione commen-
ſurata ipſi olfactus ſenſorio, (quod ipſas
eſſe nares conſtat,) vt moueant, & af-
ficiant ipfum.
Effluere

ibid.

ibid.

—

luclet.

10,609, O0

Lucret.

Doucret.

1h.

Lucret,
IV, 621

t, ſi⸗

en du⸗ lrore⸗ Fffluere certe, recedereque a rebus
da. , 699. Odores, vel id vnum arguit, quod o-
ſeris mnia habita odora, oleant magis fra-
“ cta, contrita, igne exſoluta, quam in-
D tegra; nempe, quia ſeges corpuſculo-
tueimn rum idoneorum, quae olfactum mo-
ueant, quaſi intra corpus odorum ſti-
ladle, pata, reuinctaque tenetur; & corpore
lecuhee Ffracto, contrito, cremato, halitus, ſiue
Ue at⸗ fumi inſtar, proſilit, ac effunditur, &
hangl. olfactum afficere, ſi in eam inciderit,
nOetn poteſt.
mun. Lucret. Afficere porro ipſum ſolet, aut per-
lern pa⸗ 1V, 680. turbate, aut diſcrepanter, ex quo o-
nomn⸗ dores ingrati ſunt; aut placide & ac-
Keſer⸗ Ccommodate, ex quo ſunt odores iu-
hann. cundi. Nimirum intelligi oportet,
ndum quia nonnullae moleculae, ſiue cor-
ACol⸗ puſcula odoris, aequabili funt, & accom-
modata ſuperficie, nonnullae, aequo
ogrelli biie, pluribus, mmaioribusque angulis, hinc
emn, & fieri, vt alii odores organum, quaſi de-
gte mulcendo, voluptate afficiant, alii, quaſi
itls, dilacerando, dolore quodam exacer-
eque bent.
pro- Lucret. Alio certe modo ſe habeant opor-
inter⸗ , 414. tet, quae odoris corpuſcula penetrant
fenſo R
Vna cAr.
le 6 4
D Lucret. E guſtatu idem dicendum: ſcili-
ID. N. IVV, 621. cet, cum conſtet eius organum
Mmuta D eſſe linguam, ac palatum, ac nos tum
tunt guſtare, ſentireue in ore ſaporem, cum
grum cibum mandentes, ita ſuccum expri-
n mimus, vt dum ſpongiam aqua com-
D bibita comprimimus manu, ſuccusque
expreſſus interim per poros, ſeu plexa
foramina linguae, perque palatum di-
. ditur; tum aſſeri generatim poſſe, eſſe
illum ſaporem dulcem, cuius corpu-
. ſcula illi leniter, placideque accom-
l⸗ modantur, illum amarum, ſalſum,
ſis acrem, acidum, acerbum, auſterum,
al. &c. quae aſperiter arque diſcrepanter.

PHIVSICA.
in nares, cum torrentur cadauera,

J1027

&£
cum ſcena eſt Cilici croco recens perfu-
ſa, resque ea ratione poteſt concipi, vt
quemadmodum manus, dum admota ng
lanugine, ipſam premit; admota vrti- Gaſſend.
ca, eb ea reſilit, nempe illic laeuor, hic ad Laert.
aſperitas, (ſeges puta illa aculeorum) Xe.289.
oppoſitis afficiunt modis, ita oporteat
corpuſcula, quae ex croco prodeunt,
eſſe laeuia, quae ex cadauere, aculeata,
vt illa deliniant, alliciantque nares,
haec compungant, & retro pellant.

Quin etiam, cum ſint inter ſe tam Lucret.
varia animalium temperamenta, (imo IV, 682.
& hominum quoque inter ſe,) ac aliis
adeo alia ſit organi olfactus textura,
mirum videri hautquaquam debet, ſi
alii odores aliis placeant, ob figuras diſ-
ſimiles corpuſculorum, ex quibus con-
ſtant; atque idcirco, ſi apes delecten-
tur floribus, vultures cadaueribus, i-
temque, ſi canes percipiant, qua ferae
tranſierint, quod ipſi non percipimus,
quaſi quod illae in transcurſu exhala-
tum reliquerint, non perinde noſtrum
percellat olfactum.

XV.

DE GVSTATV.

Neque enim poſſunt mel, aut lac, iu-
cundo linguae ſenſu tractari, ingrato
abſinthium, aut centaurion, niſi quia
illa conſtant ex corpuſculis magis lae-
vibus, ac rotundis, iſta ex aſperis, &
hamatis magis, vt illa proinde ſuaui-
ter attingant, iſta compungant, & la-
cerent.
Quo fit, vt is rem non incongrue de- Lucret.
finiat, qui rotundas eſſe, congruaque lv, 662.
mole atomos, quae dulcem faciunt ſa-
porem, dicit: magna figura, quae acer-
bum; multangula, minimeque orbicu-
lari, quae aſperum: acuta, conica, in-
curua, non tenui, non rotunda, leni,
Nnn nnn3 diſtor ta

10²²

diſtorta, parua, quae amarum: tenui,
rotunda, parua, quae pinguem.

Tucret. Alt ſpeciatim, cum ſint varia, vt ani-
IV, 649, malium, ſic hominum temperamenta
inter ſe, & cum, vt differunt inter ſe
extremis lineamentis corporum, non
poſſint non fimiliter differre internis
texturis: ideo dici poteſt ſapores, qui
grati ſunt iſtis ſeu animalibus, ſeu ho-
minibus, eſſe ingratos illis, quod cor-
puſcula, ex quibus ſunt, texturae or-
gani illorum congrua, & accommoda
ſint; incongrua & incommoda, textu-
rae organi ſſtorum. Videlicet quate-
nus poſſunt, qui in iſto organo ſunt
matuli rotundi, atomos rotundos le-
niter excipere, triquetras ſcrepan⸗

PARS EII PIILOSOPHAE EPICVERI PARS II.

ter: qui in illo ſunt triquetri, leniter
triquetras, diſcrepanter rotundas.
Intelligitur quin etiam ex his, quiib. 667.
fiat, vt ea per febrim, quae prius pla-
cebant, diſpliceant. Nempe, quia textura
conturbata eſt, & commutata proinde
Pororum figuratio, non poſſunt figurae
corpuſculorum ſubeuntium, quae prius
congruebant, non eſſe incongruae.
Pari etiam ratione, qui fiat, vt cibus ib. 637.
vni animali ſalutaris, alii acre venenum
ſit, veluti cicuta, aut veratrum, quod
exitio eſt homini, & quo tamen caprae,
coturnicesque pingueſcunt. Id videli-
cet euenit, propter texturas intimas,
quae diuerſae inter ſe cum ſint, poteſt,
quod vni accommodum ſit, alteri in-
commodum eſſe. . .
XVI.

DE TACTV.

conf.
Gaſſend.
ad Laert.

X. p. 295.

Dnidue de tactu, non illo profecto,
qui communis eſt omnium cor-
porum, quatenus contingere ſe ſuis
ſuperficiebus inuicem dicuntur, (ſecus
ſcilicet, ac inane, quod nec tangi poteſt,
neque tangere,) ſed de illo animalium
proprio, qui non ſine animae perce-
ptione eſt, & non vnam corporis par-
tem, ſed omnes pro organo habet: de
huiusmodi, inquam, tactu ſubiicio
duntaxat, illud, quod ab ipſo percipi-
tur, percipi trifariam. .
Lucret. Nam inprimis quidem res tactu ſenti-
II, 434. tur, cum applicatur exterius, ſeſeue ex-
ſꝗ. terius inſinuat. Applicatur, inquam, vt
cum manus ſentit lapidem ſibi applici-
tum, humerus impoſitum onus. Inſinua-
tur, vt cum re calida emittente calorem,
aut frigida frigus, ſubeunt in poros
corpuſcula, quæ pro eo ſtatu, quo fuerit
corpus, ipſum recreent aut olkcndane⸗

Deinde, cum res, quae interius eſt, ibid.
egeritur foras, ac fit interdum cum vo-
luptate, maximeque cum oneri eſt, &
incommodat, vt dum ſemen excerni-
tur, interdum cum moleſtia, vt dum
propter corpuſculorum angulos, mea-
tum excoriat, quemadmodum per
ſtranguriam, vrinaeue difficultatem.

Poſtremo, cum res intra ipſum cor- ibid.
pus eos motus ſubit, vt arietando, di-
ducendo, diſtrahendo, conuellendo,
compungendo, radendo, excoriando,
inflando, tendendo, rumpendo, aliisque
modis innumeris conſtitutionem ge-
nuinam turbet, confundat, & concitet
ſenſum. Quomodo omnes & Capitis, &
aliarum partium dolores interne cre-
antur, animalque ſeipſum perinde affi-
cit, vt ſi quis manu propria partem
quamlibet ſui corporis feriat.
XVII.

DE ANIMO, SEV INTELLECTV, MENTE, RATIONE,
ILLIVSQVE SEDE. .
Tucret. E hactenus quidem de ſenſu. Dicen- mens, ratio, & rationalis, princepsque
A2

III, 94.
140.

dum iam de animo, qui & intellectus, pars appellitari paſſim ſolet.

dicitur

icit
imag
eltp⸗
Itar
d
delib
5 o. b
Sy. ſtare
ſumis
que.
tenm
Yle
jeg
Mof
exee
hif.
nec
190, 5
ſuck
cor
Vs,
geu
tun
quu
O
b 137, k
ſ. lue
jus
ſter

W
NS
to

leniter
lus
„ qulb. bb,.
1s Pla
eNturi
dinde
Gurae
prius
ge.
Cibugib 637.
enum
guocdh
vne,
deli
us,
reſt,
in.⸗

imaginatio, opinio, conſilium; ac illius
eſt proprium, feriante etiam ſenſu, co-
gitare, quidpiamue apprehendere, in-
telligere, verſare, meditari, diſcurrere,
deliberare.
ib. 180. Pars eſt vero animi texturam con-
187. ſtare ex corpuſculis omnium ſubtiliſ-
ſimis, laeuigatiſſimis, rotundiſſimis-
que. Scilicet, quod eſſe nihil poſſit, vt
tenuius, ita mobilius: neque enim res
Vlla eſt, quae ſe ocyus percieat, celerius-
ve quid faciat, quam mens, quae ſi quid
proponat, inchoetque, ipſa momento
exequatur, vnde & in confeſſo ſit, ni-
hil fieri ipſa eius actione; ſeu cogitatio-
ne celerius.
Et ſane, vt aqua eſt longe mobilior,
fluctuantiorque, quam mel, quod ex
corpuſculis magis laeuibus, magis par-
vis, magis rotundis contexta ſit, con-
gruum eſt nullam rem conſtare exro-
tundioribus, minoribus, laeuioribus,
quam mentem; quando res nulla eſt
mobilior, agitabilior, flexibilior poteſt.
ib. 137. Et in qua quidem corporis parte
ſq. haeretanimus, ita cohaeret animae, e-
jusue portioni eadem in parte coexi-
ſtenti, vt coniunctus ipſi indiuidue fit,
vnamque naturam cum ipſa conficiat:
verum ſuam ſemper naturam ita tue-
tur, ac retinet, vt eius proprium ſit co-
gitare, animae vero affectus ſubire, Vt-
cunque propter cohaeſionem & cogi-
tare anima, & affici animus cenſeatur.
Nempe animus quidem affectus, ſi⸗
ve paſſionis expers eſt; at quia, vt Paſ-
ſiones a ſenſu pendentes excitantur in
anima ad eas partes, in quibus eſt ſen-
ſus, ita eae, quae pendent a cogitatione,
in ea excitantur, ad quam partem cogi-
ð tatio eſt, & ad quam anima res vna cum
ipſo animo cogitante eſt; efficitur, vt

ib. 190.

eſt, bis,
0-

— lid,
-
,
1

ib.

PHVSIUA
dicitur etiam plerumque cogitatio,

1023

quaſi aggregatum, quod in illa eſt par-
te, ex animo, & anima, vnicus eſſet ani-
mus, animo quoque ipſi paſſiones tri-
buantur.

Hinc, ſeu diuiſim, ſeu coniunctim ac- ib. 148.
cipiatur animus, id ſaltem habet propri-
um fupra reliquam partem animae, vt,
ſicut dum caput, aut oculus dolet, non
idcirco toto concruciamur corpore;
ſic aliquando animus dolore afficiatur,
aut laetitia, cum cetera pars animae per
corpus diffuſa, tali affectu caret. Ali-
quando, inquam, quia fieri poteſt, ve
animus ea percellatur metus vehemen-
tia, qua reliqua anima vna concutia-
tur, ac inde excitetur ſudor, creetur
pallor, infringatur lingua, oculi cali-
gent, aures ſonent, ſuccidant artus,
homo denique concidat.

Quin etiam poteſt animus cenſeri ad Lucret.
vVitam dominantior, quam anima, reli-III, 397.
quaue animae pars, quatenus anima in
membris ne minimum quidem reſide-
re poteſt ſine animo: animus autem
caeſis circum membris, circumciſaque
adeo plurima parte animae, ita ſupereſt,
vt vitam tueatur; plane vt pupilla ad
viſionem conferentior eſt, quam reli-
quus oculus, quatenus laeſa pupilla, in-
columibus licet aliis partibus, viſio per-
it; ſalua pupilla, corruptis licet aliis
partib us, viſio conſtat.
Videtur porro animi, rationalisue ib. 441.
partis ſedes aſſignari alia non poſſe,
quam media regio pecétoris, atque id-
circo, quam praecordia, ſiue ipſum
cor, quod in media eſt pectoris regio-
ne. Quippe id manifeſte produnt,
quos in pectore perſentiſcimus, metus,
laetitiaeque affectus, & quoscunque a-
lios pendere a cogitatione, cogitanteue
animo experimur. SW

CAbP.

Plut. Pl.

IV, 8.

icer, de

Lucret.

102 4 PAlS YII. PIILOSOPHIAE EPICVRI P. II

CA P. .
NON COGITARE ANIMVM, NISI PER SIMVYVLACRA

XVIII.

INCVYVRRENTIA.

Ifficultas eſt ſolum, qui fiat, vt ex-
citari animus ad cogitandum rem
aliquam poſſit? Verum, cum manife-
ſtum ſit, cogitari animo res, eo modo,
quo oculo videntur: conſtat, debere vt
viſionem, ita cogitationem fieri per ſi-
mulacra incurrentia.
Scilicet praeter ſimulacra, quae in-

1V, 728, currentia in oculum, & propter ali-

quantulum maiorem craſſitudinem ac-
commodata illius texturae, ipſum ad
viſionem eliciendam mouent, vagari o-
portet per aerem innumera alia longe
tenuiora, eaque ſeu derepta e corpori-
bus, ſeu in ipſo aere formata, vt non

multo ante dictumeſt, quae per ipſum

ib. 756.

ib. 772.

ſq.

corpus penetrantia, & accommodata
animi texturae, vbi ad illum pertige-
rint, ipſum ad cogitandum moueant.
Quocirca & fit, vt quemadmodum
leonem, v. c. videmus, quia illius imago
allabitur oculis: ita leonem cogitemus,
quia eius imago allabitur menti. Quod
ſicogitemus Centauros, Scyllas, ac e-
iusmodi alia, quae neque ſunt, neque
vnquam fuerunt, contingere id poteſt,
non tam ob formata ſponte ſimulacra,
quam exeo, quod cum v. c. hominis,

& equi ſimulacra ſibi obuia fiunt, faci-

le, propter tenuitatem, & ſicut aranea,
bracteaque auri,) iunguntur, inque v-
num exinde formantur, quale Centau-
ro tribuitur. V .
Sciendum vero, dum aliquando in
eadem ſiue vigilando, ſiue dormiendo,
cogitatione perſeueramus, id fieri, non
quod aliqua vna eiusdem rei imagine,
ſed quod pluribus continente fluxu
ſuccedentibus vtamur, quae, ſi eodem
ſitu ocouxrant, cogitata res immota ap-

pareat, ſi variato, mota videatur: Vn-
de & fiat, cur in ſomnis praeſertim vi-
deantur nobis ſimulacra & moueri, &
brachia, ceteraque membra in nume-
rum iactare.

At, qui fieri poteſt, vt quod cuique ib. 780.

libuerit, id ipſum ſtatim mens cogitet?
Nempe, quia cum praeſto vbique ſimu-
lacra omnifaria ſint, maxima pars tamen
incogitata praeterit, ac ea ſolum men-
tem mouent, ad quae ipſa aduerterit,
attendereue voluerit, ſeu ad cogitan-
dum ſeſe compararit. Et, nonne vi-
demus etiam oculos, cum aliquid tenue
cernere coeperint, contendere ſe, & ad
id parare, ac donec quidpiam attente
cernunt, perinde eſſe cetera, ac ſi nus-
uam forent; tametſi eorum quoque
fimulacr excipiat?

Qum ſit porro aliqua attentio mentiib. gor.

neceſſaria, vt res diſtincte apprehendat,
tum eſt adhuc magis, vt opinetur ſim-
pliciter, ſeu iudicium quodpiam de
ĩpſis affirmando aut negando ferat; at
vero eſt demum maxime, vt de iisdem-
met ratiocinationem inſtituat; ac ſi cu-
rae ipſi potiſſimum ſit, ne hallucine-
tur.
Verum & rem deduximus, de cri-
teriis cum ageremus; & in gratiam ſpe-
culationis rerum naturalium adnotare
hic ſufficit, humanum ratiocinium ea,
quae natura in lucem effert, ſuſpicere
primum, & poſterius diſquirere, ac ad-
inuenire, cauſasue ipſorum deprehen-

dere: ſed in his citius, in illis tardius, &

aliquando quidem per prolixiora, ali-
quando per breuiora tempora id euin-
cere, ſeu ad cognitionem perfeétam ve-
nire.

CAP.

G
6
(tuo
pest
min
Ved
ſi
ſce⸗
buctet. (
Il, 12 e

e

Ver
de
Laert. . loo⸗
34 gu
AW

Ex Laert.
Gaſſend.
2d Laert.
Ig.
.

S DE AFFECTIBVS,
: Vn. GyVpereſt alia, praeter ſenſum, irra-
“ tionalis animae pars, quae dici affe-
⸗ Quoſa poteſt, propter affectus, paſſio-
nesue, quae excitari in illa ſolent. No-
ne. minant etiam appetitum, cupiditatem-
. 1 ve ab affectione quadam praecipua; cum
lqueit, ho., & ſint, qui concupiſcentem, atque ira-
gitet? ſcentem diſtinguant.
imn Lueret. Qum dictum porro iam ante fuerit,
tamett III, 142–: affectus, qui ſenſum ſequuntur, in iis
men- laec⸗ 'partibus, quae ſentiunt, creari, illos
tterit, vero, qui opinionem, creari in ipſo pe-
Almn. ctore; idcirco, cum aliunde ſint duo
lel. quidam affectus praecipui, voluptas ſci-
enue Laert. X, licet, ac moleſtia, ſeu dolor; & prior
Kad 34. quidem familiaris, accommodatusque
Certe animae, poſterior alienus, naturaeque
nns- incommodus; par eſt vtrumque exci-
logue tari non modo in ipſo pectore, (vbi fere
voluptas venit nomine gaudii, laetitiae,
entib, got. exultationis, hilaritatis, & dolor, aegri-
at tudinis, moeroris, angoris, &c.) ſed in
n⸗ partibus etiam aliis, in quibus, dum a
de ſtatu naturali dimouentur, excitatur
t dolor, cum in eundem ſtatum reſtitu-
em⸗ vntur, voluptas.
W Ac ſi poſſent quidem partes omnes
ne⸗ in naturali ſtatu manere, tunc aut nul-
la eſſet affectio, aut, ſi eſſet aliqua, ea
r. E esr. dicenda eſſet voluptas, propter placi-
le⸗ GE†aaes.. dum & tranquillum ſtatum: at quia, vel
ine 2, 1338. PrOpter continuam principiorum mo-
tionem in animalis corpore, quae-
.“ dam abſcedunt, quaedam accedunt,
4 quaedam diducuntur, quaedam acer-

vantur, &c. vel propter motionem,
quae eſt in rebus circumſtantibus,
quaedam admouentur, quae ſubeant,
immutent, inuertant, ſecernant, &c.
efficitur dolor, (& ob priorem qui-
dem cauſam, qualis v. c. ex fame, ſiti,
morbo, ſentitur; ob poſteriorem ve-

en⸗
G
N⸗
.
e.

W.

PMVSICA.

CA P. XIX.
SEV PASSIONIBVS ANIMAE.

1025

ro, qualis, ex vſtione, contuſione, con-
torſione, vulneratione,) idcirco vide-
tur primario creari affectus doloris:
ac ſimul, quod alienus ſit, auerſatio-
nis, ſeu fugae illius, ac rei ipſam in-
ducentis, cui idcirco mali attribuitur
nomen.
Subinde autem inſequitur cupiditas
exemtionis a dolore, ſeu eius ſtatus,
a quo ille abſit, atque adeo rei, a qua
abigatur, quaeque ideirco boni no-
men obtineat, at tum, cum dolor exi-
mitur, & ſit in meliorem, hoc eſt, in
naturalem ſtatum reductio, ipſa exci-

tatur, concomitaturque voluptas, ad-

eo, vt non eſſet futura voluptas, niſi
ſpecies quaedam doloris antecederet,
vt obſeruatu facile eſt, vel in ipſis, fame

ac ſiti, & voluptate, quae mandendo, bi-

bendoque percipitur.
Siquidem voluptas iſta non creatur, Lucret.
niſi quatenus, cum actione interni ca-IV. 856.
loris plurimae partes diſſipentur, vnde -
ipſum corpus rareſcit, omnis natura
ſubruitur, & ſtomachus praeſertim vel-
licatur, aut glomerata aliunde caloris
corpuſcula praebent ipſi incendium,
vnde & dolor ſuboritur; quatenus, in-
uam, aduenit cibus, qui defeétum
uppleat, artus ſuffulciat, patentem
per membra, ac venas cupiditatem e-
dendi obturet; aduenit & potus, quiib. 868.
ardorem reſtinguat, exarefactas partes
humectet, ipſasque in ſtatum priorem
reſtituat; ac aliunde vtrumque fit cum
placido, grato, iucundoque naturae
ſenſu, quem tunc abeſſe manifeſtum
eſt, cum quis non eſuriens comedit,
aut non ſitiens bibit.
Videntur ergo iſti eſſe quatuor
cales animae affectus, dolor & vo-
Vvt

1 1

1026 PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRIT P. II.

vt interiecti. Generales, inquam, quo-
niam ceteri iſtorum ſunt ſpecies, ac o-
pinione intercedente fiunt, & quae
poſſunt potiſſimum ad cupiditatem, fu-
gamquereferri.
Nam, vt praeteream cupiditatem
ſpeciatim voluntatem dici, cum mens
illud, quod cogitat, ac bonum opina-
tur, vult; & fugam dici auerſionem,
cum id, quod cogitat, ac eſſe opinatur
malum, auerſatur; ſubinde vero a-
morem, v. c. eſſe voluntatem, qua ad
fruendum aliqua referimur; odium
auerſionem, qua a conſuetudine alicu-
ius recedimus, videtur aliunde ira ni-
hileſſe aliud, quam cupiditas, qua in
vindictam efferimur; metus nihil a-
liud, quam fuga, qua ob malum fu-
turum contrahimur, & in nos quaſi ſe-
cedimus, atque ita de ceteris.

Laert. x, Ceterum, quia cupiditas, (ac pro-

127.

Portione etiam fuga,) partim ipſa ſpon-
te naturae, & ex indigentia quapiam
excitatur, eamque explere neceſſe
eſt, vt natura incolumis conſtet, par-
tim creatur ex opinione, quae inter-
dum quidem ipſi naturae inſtituto con-
formis eſt, & ad illius indigentiam tol-
lendam ſic tendit, vt tollenda tamenne-
Ceſlariomon ſit; interdum denique ni-
hil adnaturam, neque ad aliquam illius
ändigentiam tollendam conducit; hinc
Kt, vt ſint cupiditatum aliae quidem na-
turales & neceſſariae, aliae naturales, ſed
Mon neceflariae, aliae neque naturales,
meque neceſſariae, ſed inanes.
Et naturales quidem, ac neceſſariae
illae ſunt, quae vt indigentiam, ſic do-
lorem ortum ex indigentia tollunt, cu-
iusmodi eſt cibi, potus, indumenti, quo
arceatur frigus; naturales vero, ſed
non necefſariae funt illae, quae nihil a-
liud, quam voluptatem variant, non ve-
rOabſolute dolori detrahendo neceſſa-
iae ſunt, vt quae eduliorum ſunt deli-

lacte et, N

catiorum; imo etiam, quae venereo- u as repe
rum, quibus natura praebet principi- ne
vm, & a quibus tamen poteſt quis non 1. n
incommode abſtinere. Denique ne- me
que naturales, neque neceſſariae illae ris
ſunt, quae ad nullum dolorem ex natu- ſal
rae indigentia ſubortum, tollendum fe- hon
runtur, ſed ex inani ſolum opinione ſo,
creantur, quales ſunt, v. g. coronarum, ſeen
ſtatuarum, cultus elegantis, pretioſae eli
veſtis, auri, argenti, eboris, & ſimilium.
Adhaec vero notandum eſt cum vo- Galenus
luptas in boni fruitione ſit, dolor in per- v. de
.. . . ogm. 4.
peſſione mali, ideo illam quidem, cum Eie
quadam animae effuſione, ac relaxatio- Gagend.
ne fieri, iſtum non ſine contractione, ad Laert.
demiſſioneque eiusdem eſſe: atque X, 520.
idcirco nihil eſſe mirum, ſi anima ſeſe, ſ-
quantum poteſt, dilatet, vt bonum ad-
mittatin ſe; comprimat, ne admittat
malum.
Fit porro diffuſio, ſiue dilatatio, quia
ſtatim ac boni, ſeu rei gratae ſpecies ſen-
ſum perculit, autanimum quoque per-
mouit, corpuſcula, ex quibus conſtat,
ita in ſenſorium, corue ipſum ſubeunt,
vt texturae tam animae, quam corporis
accommodata, ipſam ſpeciatim animam
demulceant, iucunde afficiant, & ver-
ſus rem ipſam, a qua ſunt emiſſa, quaſi
Catenulae alliciant, actrahant; adeo pro-
inde, vt anima in rem conuerſa, inten-
taque, vVerſus ipſam, fruitionis ergo,
quanto poteſt niſu veluti exiliat.
Contractio vero, quia ſtatim ac ma-
li, ſiue rei moleſtae ſpecies ſenſum, ani-
mumue percelluit, corpuſcula, exqui-
bus conſtat, quaſi contuli, aut ſpiculula
ipſam cum ſenſorio animam ita fodi-
cant, vt texturam ipſius ſoluant; ipſa-
que illorum, quantum poteſt, deuitan-
dorum gratia, ſeſe ipſam coarctet, &
verſus ĩpſum ſui centrum, ſeu quaſi
radicem, qua nempeeſt cor, animusue,

refugiat. .
D Nihil

lucret. TA

Venereo-
rineipi⸗
uis non
iqnene.
rigeillae
exnatu-
dumfe.
Pinione
narum,
retioſte
mmilium.
UI VO-Galenus
rinper-IV. de
ati⸗ Gallend,
Nclione,dlaen.
Atque 1, 520.
16 4
nad-⸗
ütrer

0,in
es ſen
per-
1ſtat,,
dunt,
Poris
Imam
er-
ali
Pro-
Nteb⸗
Io,

M⸗
Mi⸗
a
Odi⸗
ſa⸗
l⸗
l

le;

hi

Lucret.
III, 289.
ſq.

Lu creft.

WW. 864.

PIVSIGA

Nihil porro neceſſe eſt ex antedictis
repetere, ex ipſa animae textura pende-
re, cur animalium aliud ad iram, aliud ad
metum procliuius ſit, aliud compara-
tius ad placidos motus; neque addere,
varietatem hanc reperiri quoque in
hominibus, prout ex igneo, ex flatuo-
ſo, ex aereo principio participantio-
rem habent animam: quippe cum vide-
reliceat, homines etiam doctrina per-

CAP.
DE MOTV VOLVNTARIO,

10 2
politos non ita poſſe radicitus ſemina
iſta euellere, quin ille procliuius ad
iram decurrat, iſte metu magis tente-
tur, alius ad clementiam aequo pro-
nior ſit, cumque aliunde varietas mo-
rum, quae tanta obſeruatur, vt in ani-
malibus, ita in ipſis hominibus, mani-
feſte ſatis deducatur ex varia horum
ſeminum inter ſe miſtura.

XX.
AC SPECIATIM DE LOCV-

TIONE, NOMINVMQVE IMPOSITIONE.

LAm cum anima ſuapte natura mobi-
Llis ſit, ac ipſum corpus, cui inexiſtit,

eiusque membra mouere valeat, no-

tum eſt, quoties corpus aut membra
hiſce aut illis motibus ciet, idcirco
fieri, quia illorum ciendorum volun-
tatem habet, hanc voluntatem abani-
mo imaginante excitari, & imagina-
tionem hanc fieri ob imaginem, ſiue ſi-
mulacrum, quod ipſum percellat.

Nempe nihil vnquam facere animus,

mensue aggreditur, quin illud proui-
derit, neque prouidet, quin illius ſi-
mulacrum, ſeu imago conſtet.

Itaque, cum, exempli cauſa, crura
mouemus, incedimusque, illud ideo
fit, quia primo ſimulacra inceſſus ani-
mo accidentia, eum pulſant: inde in-
ceſſus voluntas fit, tum autem, cum ſe
animus ita commouet, vt ire, incede-
reque velit, ferit extemplo animam,
qua parte ipſi iunctus tenetur: iſta ve-
ro animae pars reliquam compulſat
toto corpore diſſitam, & per crura, ac
pedes ſpeciatim diffuſam: vnde & tota
moles ſenſim protruditur, ac mouetur.
Vt praeteream aerem quoque eate-
nus aliquid conferre, quatenus cor-
pus totum rareſcit, aer vero in partes

ſubit: adeo vt corpus duplici de cauſa

perinde moueatur, ac nauis, dumre-
mis, ventisque impellitur.
Quod motus porro initium ab ipſo
vsque corde, in quo ineſt animus, ſit,
vel ex eo intelligi poteſt, quod videa-
mus interdum, v. c. equos patefactis
repente ſtabulis, quaſi carceribus, pro-
rumpere tam ſubito, quam mens ipſa
avet, non poſſe. Id nempe, quia
quaſi conquiri tota ſubſtantia animae,
totos per artus diffuſa, debet, vt con-
cita, mentis ipſius ſtudium conſequa-
tur, atque ita procedit res primum
ex voluntate animi, & porro exinde
per corpus, & artus.

Ac videri quidem mirabile poteſt, b. 896.

quod tanta corpuſcula ex quibus ſeu
mens, ſeu anima conſtat, tantum o-
nus, quanta eſt corporis maſſa, mo-
vere, torquere, conuertere valeant:
ſed, qui id ſit mirum, cum ventus, res
adeo ſubtilis, molimine tanto vim nauis
ingentem contrudat, & manus vna,
gubernaculum vnum, illam, quanto-
vis impetu euntem, contorqueat, ac
moderetur? Et nonne etiam ſunt ma-
chinae, quae per trochleas, & tympa-
va, pondera magna commoueant, ſus-
tollant, neque id magno niſuꝰ
Ceterum, cum ex motibus, qui-
bus partes corporis pro voluntate,
Oo0O οποοdðY2 arbitrioque

4

Lucret.
II, 261, ſq.

Lucret.
V. v.
1027.

ib. 1055.

lꝗ.

28
arbitrioque mouemus, is dignus prae-
fſertim conſideratione ſit, qui in lin-
gua attenditur, & locutio vocatur,
ideo videtur eſſe de illo ſpeciatim quid-
piam attingendum.
Itaque, cum lingua ita ſit in anima-
libus reſpirantibus comparata, vt ae-
rem contenſe exſpiratum, ſonumque
idcirco creantem, varie infringere,
ac veluti formare valeat, efficitur, vt
quia aliunde vnumquodque animal
vim ſuam, qua quod poteſt, ſentit,
eaque vtitur, (propterea enim taurus
cornu impetit, equus calce ferit, leo
dentibus, vnguibusque corripit, auis
pennis fidit,) efficitur, inquam, Vt
animalia, & homines praeſertim, ſuae
linguae vim, ad exprimendum animi
affectus, (etiam dum aliquid externum
ſignificare volunt,) ſentientes, tum ſo-
num emittant, qui dicitur vox; tum
illum interuentu linguae, aliarumque
partium eius variationi inſeruientium,
varie inflectant.
Et de animalibus quidem etiam lo-
quor, quoniam videmus illa quoque
varias voces emittere, quatenus lae-
tantur, aut dolent, & quidpiam me-
tuunt, aut proſequuntur. Etenim
canes, v. c. alium, aliumque ſonitum
edunt, cum rabie diſtricti minantur,
cum latrant, & omnia complent vo-
cibus, cum catulos blande aut lambunt,
aut morſu, pedibusque iactant, & gan-
nitu interim adulant, cum baubantur
in aedibus, cum plorantes plagas ſub-
miſſo fugiunt corpore. Equi etiam
hinnitus differt, cum concuſſis artu-
bus vulgo hinnit, cum adhinnit equae,
cum preſſus ab equite patulis fremit
naribus. Volucres quoque alias, ali-
asque & cum de praeda certant, & cum
tempeſtatum mutationes ſentiunt, &
cum otiantur, voces fundunt.

b. 1086. Cum vero homo prae ceteris, & lin-

PARS XII. PHILOSOPIAE EPICVRI P. II.

guae vim maxime ſentiat, & pluribus
modis illam inflectere ſic poſſit, vt plu-
res voces dearticulet, quae pluribus
rebus ſignificandis accommodentur,
ex inde eſt ipſa locutio, ſeu ſermo,
quo homines vulgo inter ſe loquun-
tur, dum & paſſiones animi, resque
alias ſignificant, & non ſecus, ac nutu,
digitoque demonſtrant.

Quo loco, quia requiri ſolet, quaib.1040.

ratione, ab initio homines rebus ſigni- Laert.

ficandis nomina impoſuerint, ideo ſci- 75.

endum eſt, nomina non fuiſſe ex me-
ro hominum inſtituto, ſeu lege qua-
dam impoſita, ſed ipſas hominum na-
turas, naturalesue diſpoſitiones, quae
in gentibus fuere ſingulis, tum, cum
res ipſis occurrerent, ſpecialibus animi
motibus affectas, & propriis viſis, ſeu
imaginibus compullſas, peculiari qua-
dam ratione aerem ore emiſiſſe, ipſum-
que eliſiſſe, dearticulaſſeque, prout
ſingulorum affectuum, viſorumque
impetus tulit; & interdum quoque lo-
corum varietas, ſeu varius coeli, ſoli-
que genius, in variis regionibus fuit:
& quae prolatae voces ſic fuerant, ac
praeſertim cum voluntate deſignandi
aliis res, euaſere nomina rerum.

Cum vellent etiam aliqui aliis res Laert.

extra illorum conſpectum conſtitutas,
proponere, ſonos aliquos, vocesue e-
diderunt, ac tum fuere coacéti easdem
voces identidem repetere, tum qui
audiebant, ratiocinio quodam, con-
iecturaque rem aſſequentes, ex multa
denique aſſuetudine illorum mentem
intellexerunt.
Et quia tamen varii varias ad ean-
dem rem aliis ſignificandam, dedere
voces, ac varia proinde fuere nomina,
ideo deinceps nomina ſignificandis re-
bus propria apud vnamquamque na-
tionem, & ſenſim, & quaſi communi
conſenſu delecta, aſſignataque ita
fuerunt,

X, 76.

fuet
jnun
ſem
Can

Pproclus
inrab im
lato. ſce
vel
ſcit

Vte

b,918

Pluribas
„Vtplu.
Plurtbus
Gentur,
ſermo,
oquun.
rezq ue
ehutu,

et, idbot0,.
Usſgni. art.
–
ee.
e qua-
Gmn na-
,uae
, cuu
anini
8, ſen
tiqon.
pfum.
prout
nque
uelo-
ſoli-
f:
t,
andi

§ les Laert.
tis, 75.
e e⸗
dem
ngni
Con⸗
Nuln
ntenn

el⸗ d.
Gere
na,

Proclus

PEFSICA.
fuerunt, vt & ſignificatus fierent ad-

inuicem minus ambigui, & res pos-
ſent eloquio compendioſiore expli-
cari. V

Concludo proinde, primos homines

Cratyl. impoſuiſſe nomina rebus, non ex certa
at:c. 7. ſcientia, aut vnius cuiusquam imperio,

Lucret.

vel dictamine, (vnde eniin illi aut haec
ſcientia fuiſſet, aut poteſtas, quae ad
vtendum vocibus dictatis plures coge-

QCQCA.
DE SOMNO, ET INSOMNIIS.

Opereſt, pauca ſubiiciamus de ſo-

mno, ac morte animalium, duabus
nempe rebus germanis, cum altera
quidem feriatio, altera extinctio ſit
ſenſus: & tritum valde ſit, vt mors
eſſe aeternus ſomnus dicatur.
Creatur autem ſomnus, cum ani-

IV, 914. mae partes, per totam corporis con-

cretionem diffuſae, aut cohibentur, aut
diſtrahuntur, aut nonnulla etiam cor-
pora ſiue ab aere, ſiue a cibo in diſper-
ſas incidunt, quae partim ipſas a cor-
pore abigant, partim intro contru-
dant, ac turbent: tunc enim corpus,
vt ſolito deſtitutum fulcimine, regi-
mineque, debile fit, ac membra ſimul
omnia langueſcunt, cadunt brachia, &
palpebrae, poplites procumbunt, de-
nique non amplius eſt ſenſus.
Scilicet, cum indubium ſit, ſenſum
eſſe ab anima, reputandum omnino eſt,
cum ſopor ſenſum impedit, pertur-
batam eſſe animam, forasque eiegtam,
non totam certe, nam alioquin non
tam ſomnus eſlet, quam mors, ſed par-
tem tamen, ac ita quidem, vt, quae
eſt reſidua, ſit intus oppreſſa, ac vel-

vti ignis, obducto cinere, ſepulta, cum

vt ſiignem commoueris, quaſi euigilat,
& flamma conſurgit, veluti ab extin-

1019
ret?) ſed impoſuiſſe potius, naturali

quodam impetu permotos, vt ſolent,

qui tuſſiunt, ſternutant, mugiunt, atrant
ingemiſcunt, atque idcirco dici poſſe,
eſſe nomina non inſtituto, ſed natura,
quatenus ſunt quidem effectus, ac veluti
opera naturae; neque enim videre,
& audire res, (qui effectus quidam, ope-
raque naturae ſunt,) alterius omnino
conditionis ſunt, quam res nomi-
nare.

XXKXI.

Go, ſic reconflari ſenſus per membra,
& quaſi ex mortuo ſuſcitari valeat.

Quod dico autem corpuſcula in-

cidere ab aere, quae hanc exturbatio-
nem faciant, aerem intelligo partim
externum, qui nunquam ceſſat corpus
pulſare, ac tundere, (inde enim fit, vt
extima cuiusque animalis pars ſolide-
ſcat, ac induretur,) partim internum,
ſeu qui ore tum inducitur, tum refla-
tur. Nimirum, cum vtriusque ictus
per tenues meatus ad prima principia
peruenit, eorum poſiturae ita contur-

bantur, vt pars excedat, pars intror-

ſum condatur, & quae pars ſupereſt
per membra, quod ob vias varie inter-
ceptas coniuncéta ſecum ipſa non ſit,
ſolito munere fungi nequit.

b. 930.

Quod a cibo etiam incidere dico ‚ib. 95.

ideo facio, quod dum cibus intus di-
ditur, per venas, idem, quod aer, fa-
ciat, imo vt copioſiore, ſic maiore vi:
quo fit, vt ſopor, quem cibus creat,
ob conturbationem maiorem, ſit ſolito
grauior, vti & qui creatur ex nimia
laſſitudine, propter diſtractionem ma-
iorem.

Ceterum, cum poſſit res videri mi- b. 761.

ra, qui fieri valeat, vt per ſomnum
nobis contingant inſomnia, idcirco
OoOO0O0Oο3 adnotari

1b. 766.

ib, 959.

Laert.
X, 6 5*

ibid.

1050

adnotari debet, quod non multo an-
te dictum eſt, vagari vbique continuo
innumerabilium rerum ſimulacra, quae
prae ſui ſubtilitate penetrare in cor-
pus, & ferire, afficereque animum in
pectore medio exiſtentem ſic valeant,
Vr ille ad cogitandum res, quarum ſunt
ſimulacra, excitetur. Nimirum, quia
illa non minus per ſomnum, quam
per vigiliam penetrant, ac animum
feriunt, fit, vt res dormiendo non ſe-
cus, ac vigilando, videre videamur.
Efficitur autem, vt ea, quae appa-
rent, idcirco pro veris habeamus, quod
conſopitis ſenſibus, nihil poſſit occur-
rere, quod nos erroris admoneat, ac
veris rebus falſum conuincat: & iacen-
te aliunde memoria, habeamus v. C.
pro viuis illos, qui mortui pridem
ſunt, quod cum praeſentia illorum
ſimulacra ſint, mortis illorum non re-
cordemur.
Si requiras vero, qui fiat, vt ea ſo-
mniemus maxime, quorum praeſer-
tim ſtudio teneamur, aut quibus per
vigiliam ſtudioſe incubuerimus, (nam
& oratores perorant, & milites pu-
gnant, & nautae colluctantur ventis, &
lIuſores ludos exercent, & ceteri cetera,

CAP

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. II.

ac neque id modo, quando aliorum
quoque animalium equi ſudant, ſpi-
rant, & quaſi de palma contendunt;
canes venatici iactant crura, voces re-
pente mittunt, reducunt auras nari-
bus crebras, atque ita de reliquis,) di-
cendum eſt ideo id fieri, quod ob fa-
ctam recens impreſſionem in animo,
patentes viae relictae ſint, quibus ea-
dem ſimulacra ſubeant, ac prae ceteris
animam rurſus moueant.

Certe ex hoc eſſe capite videtur, ib. rorg.

quod ſitiens fontem ſomniet, ac bibat,
micturiens matulam cogitet, ac min-
gat: ſcilicet, quod motus interni vias
quaſi aperiant, quibus ſubeuntia rerum
affinium ſimulacra animum permoue-
ant.

Quomodo fit quoque, vt ſimulacris 1b. roo5.

pluribus, affinibusque coeuntibus,
magni aliqui motus in animo fiant, ac
tum ſomnians videatur ſibi magna ſa-
pere, magna gerere, magna loqui, cla-
mores etiam tollat, vt ſi a quopiam
lugularetur, mandereturue a leone,
aut panthera, exterreatur quoque non
ſecus, ac ſi ex alto monte ſe praecipi-
tem daret, adeo vt etiam euigilatus
vix ſui compos denique fiat.

XXII.

DE MORT E.

D mortem vero quod attinet, ea
nihil eſtaliud, quam priuatio ſen-
ſus, propter exceſſum animae. Senſum
hic dico non tantum actionem, cuius
eſt etiam ſomnus priuatio, ſed faculta-
tem quoque ſentiendi, quae ſimul cum
anima perit, ac vna etiam animus,
adeo, vt anima excedente, excedere
etiam animus, vtipſi coniunctus, cen-
ſeatur.
Etenim, quamdiu anima quidem
exiſtit in corpore, tametſi deficiat alia
quaepiam pars, nullatenus tamen

eſt priuatio ſenſus; at ſenſus cum ipſa
vna deperit, ſimul ac diſſolui id con-
tingit, quo continetur, ſeu illud totum
corpus ſit, ſeu pars aliqua, in qua ſe-
dem habeat. Neque vero obſtat, quod
Corpus ſiue totum, ſiue ex parte ad ali-
quod tempus indiſſolutum, remaneat,
nam ſenſu nihilominus caret, vbi ex-
ceſſerit atomorum copia eiuscemodi,
quae ad naturam animae conſtituen-
dam eſt necefſaria.
Porro & corpore exſoluto, anima
ipſa diſſipatur, neque habet amplius
easdem

bid.

eas
gi
ſun
de
tib
no
ſibn
ſor
qu
Luctet, Ul
ll, 550,00
or
Po
Lucret,
Ul, 501. an

II
P
Lucret,
IIl 435l
ſg. I
(0

Lucret.
UIl, r.

iorum
dunt;
cezre.
mri⸗
)di
b fa⸗
nimo,
1s en.
eteris

letur, brolt,
bibat
min-
1 Vis
erum
ole.⸗

crisib 1oog,
dos,
n, a
1 ſi.
che
Hinmn
ne,
on
pi⸗
ats

iſi
⸗
tunn

eih

na it
us
enn

Lucret.

PHVSICA.

easdem facultates, neque mouetur am-
plius, neque obtinet adeo amplius ſen-
ſum. Non enim intelligi poteſt ean-
dem rem etiamnum ſentire, quae mo-
tibus iisdem non vtitur amplius; cum
non ineſt amplius in eodem compoſito;
ſiue dum amplius illa non ſunt, quibus
fouebatur, continebaturque, & in

quibus exiſtens obibat huiusmodi mo-

tus; resque ſe perinde in anima, ac in

III, 559. Oculo habet, qui auulſus radicitus, ſe-

Lucret.

Lucret.

orſumque ab ipſo, cui inhaeſerat, cor-
pore, videre nihil poteſt.
Qum diſſipari autem dico animam,

III, 561. animum quoque intelligo, quando ani-

mus ipſi indiuidue coniunctus eſt, ne-
que, ea pereunte, conſiſtere poteſt:
Quo fit, vt hoc loco dicere animum, a-
nimamque perinde ſit; quod par diſſi-
patio competat vtrique. Fit autem
diſſipatio haec, non profecto in nihi-

III, 435. Ium, vt fieri neceſſe eſt, dicant, qui ani-

(g.

Lucret.

mam eſſe volunt harmoniam, ſeu talem
contemperationem, qualis ipſa eſt ſa-
nitas,) ſed in principia, corpuſculaue,
ex quibus eius textura eſt; idque non
modo inſtar aquae, vaſe conquaſſato
diffluentis, ſed etiam abeuntis in auras
fumi, aut nebulae, ac fumi ſimulacris
valeat percelli.
Et certe animam diſſipari, interire-

III, 5So. que, velexeo conſtar, quod concerna-

tur, exoriaturque. Ac funt quidem,
qui aeternam faciant; initium nem-
pe ipſi negantes, vt auertant exitium,
ac eſſe ante corpus, in quod extrinſe-
cus veniat, ſumentes, vt ſupereſſea cor-
pore, e quo ſoſpes exeat, tueantur:
Verum illud quidem praetereo, quod
non videantur aduertere, aeternum
perdurans eſſe nihil poſſe, niſi tale ſit,
aut praeſui ſoliditate, vt atomus, aut
quod ſit plagae expers, vtinane, aut
quod careat loco, in quem excedat, vt
vniuerſum; neque item aduertere,

.*

1031
quantae poſſit verti dementiae, putare
res adeo diuerſas, ac ſunt immortale, &
mortale, coniungi.

Praetereo id, inquam, ac requiro ſo-ib. 69 87

lum, qui poſſit anima in corpus in-
ſinuari extrinſecus, ac permanare
per eius partes, & non diſpertiri ta-
men, exiſoluique, quemadmodum ci-
bus diditus per membra? Et nonne po-
tius deberet in corpore, vt auis in ca-
vea morari: non vero eo modo, vt
cum corpore creſcere, ſimulque ex-
tendi intelligatur? Et quorſum ergo
cum corpore peruenit ad aetatis flo-
rem? aut quid eſt, cur in ſenectute me-
tuat, non gaudeate corpore, tanquam
e carcere exire, & ſerpentis inſtar mor-
tale ſpolium relinquere? Er, ſi abſce-
dens a corpore, quasdam fſui reliquias
ſinit, nonne exſolubilis eſt? ſinon ſi-
nit, vndenam ergo in cadauere tot gi-
gnuntur vermes-

Nam dicere quidem totidem animas ib. 722.

eo confluere extrinſecus, & volitare
quaſi vmbras, deligereque propriam
materiam, fabricari ſibi propria corpo-
ra, aliaqque id genus, quam abſurdum

eſt? Vti & perridiculum eſt ad ipſosib. 777,

coitus, partusque animalium circum-
ſtare quoddam quaſi animarum exa-
men, & de inſinuatione in corpus inter
ſe mutuo contendere?

Et nonne, ſi animae toties commu-ib. 741.

taſſent animalium corpora, deberent
ſenſim immutatae illorum eſſe indoles,
ſicque iam leo eſle non ferox, ceruus
non timidus, vulpes non doloſa, fugi-
ens ceruum canis, columbam accipiter?
Cum &, ſi quis dicat, animas humanas
immigrare ſolum in humana corpora,
dicere non poſſit, cur anima fiat eſa-
Piente ſtulta, cur nullus puer prudens

ſit? cur nos, vt de ſe fabulati ſunt, qui

primi iſta prodiderunt, anteaclae

ſg.

ib. 460.

ib. 509.

ib.

ib. 525.

conf.

1032
vitaé, rerumque in ea geſtarum, nus-
quam recordemur?
Exortum ergo anima habet, a quo vs-
que vtadoleſcit, vigeſcitque cum cor-
pore; ſictendat oportet ad interitum,
cum eodem ſeneſcens, ac ſenſim defi-
ciens. .
Hoc vero de mente etiam dico,
quam perfici ſenſim, atque debilitari
conſtat; cum & aliunde non ſolum
compatiatur morbis, doloribusque
corporis, verum laboret etiam propri-
is, & medicinam quoque iis curandis
admittat, quod fieri profecto non pot-
eſt, quin accedat, absſcedat, transpona-
tur quidpiam in eius textura: nam &
admonere, quid illi per ebrietatem, epi-
lepſiam, delirium contingat, nihil neceſ-
ſe eſt.
Id dignum conſideratione, quod cer-
tae parti corporis, non ſecusac auris, o-
culusue affixa ſit; vt pari proinde ratio-
ne cum toto incipiat, atque deſinat, &
vel ex eo quidem, quod vnicuique rei,
vt arbori, vt piſci, & c. certa, ac definita
ſit regio, in qua, vt naſcatur, ſic degat,
ac tandem eſſe ſic deſinat, vt conſiſtere
extra ipſam non valeat. .
Sed &, cum homo membratim mo-
riatur, ſenſimque exſpiret, quaſi anima
partibili: quis experitur animum non
e pectore medio euaneſcere, ſed per
iugulum, & os incolumem exires Nam

PARS XII. PILOSOPEIAE EPICVRI P. II.

quod anima quidem ĩpſa quaſi cribrata,
atque diuiſa per ipſum corpus exeat, ar-
guitur, vel ex eo putrore, qui in cada-
vere ex illius diſceſſu non aliunde eſt,
quam quod ſingulae eius partes ſitum
commutarint, quem partes animae ſin-
gulae continebant. Vt taceam, quod
anima aliunde, biſecto raptim, aut con-
ciſo fruſtulatim corpore, non biſecari &
ipfa, concidique fruſtulatim non poſſit.
Itaque ſicut anima ante generatio-
nem non fuit, ita neque poſt mortem
erit: atque vt nihil aegri anteacto tem-
pore ſenſimus, ita nihil ſumus poſt fu-
turo ſenſuri: tum nempe, cum non am-
plius erit aut tactus, aut plane vllus ſen-
ſus, qui eſſe omnĩno aliquis non poteſt
in ſeparata anima, cum iam ſine organis
ſit, in quibus ſolis reſideat, & quibus-
Lum ſolis agere poſſunt, ant pati ſen-
zus.

Quo fit, vt reputare liceat vanosib. 9910.

eſſe inferorum metus: neque enim
Ixionem rota volui, neque ſaxum
Siſypho humero trudi in aduerſum,
neque vllius viſcera & renaſci poſſe
quotidie, & carpi. Scilicet fabulae
hae ſunt; vti & quae tradunt de
Tandalo, de Cerbero, de Danaidi-
bus, de Furiis, deque ceteris, quae
ſi vſqquam ſunt, in vita hac ſunt
propter hominum deprauatos mo-
res.

SECT. IV.
DE REBVS SVBLIMIBVS, TAM COELESTIBVS,
QVAM AEREIS.

Actenus fuere res humiles, ſe⸗
quuntur ſublimes, ſiue in ſubli-

Gallend. mi, hoc eſt, in regione ſupra terram
ad Leert. fuſa elatae, atque apparentes: Hu-
X.b. 113. juscemodi ſunt ſol, luna, alia ſide-

ra, & quae in ipfis contingunt, vt
ortus, occaſus, conuerſiones, ecli-
pſes, & ſimilia, itemque nubes, plu-

viae, venti, fulgura, tonitrua, fulmi-
na, cetera id genus. Scilicet, vt-
cunque aliqui ſecernant, & poſterio-
ra haec ſola eréaopæ, hoc eſt, ſubli-
mia vocitent; congruum tamen eſt
priora quoque illa & meteora dicere, &
vna meteorologia, (hoc eſt, tractatione
de ſublimibus,) vtraque complecti.
Repetendum

ib. 944.

b.5 96,

Laert.

78.

cridrrt,
exenhar⸗
I Ade⸗
unde eſt,
tes ſitum
mae ſin.
n quoc
ut con-⸗
llecari&
npoſſt.
neratio-
morten:
dotem
poſtfu⸗
nonam-
lus ſen-
poteſt
rganis
ulbog⸗
auſen⸗

t vanOsb. n

e enim
ſirum
fſum,
Poe
abulae
unt de

naidi-
quue
(unt

t, Fl⸗
terio⸗
lli⸗
1 eſt
e,&

ione

fin·

1dum

85.

tio eſt inſinuatum. Non efle alium
ſtatuendum finem cognitionis rerum
ſublimium, ſiue coniunctim cum aliis,
vthic, ſiue, ſeparatim, ac per ſe, vt alias
facimus, tractentur, quam ſtatum men-
tis imperturbatum, ac perſuaſionem
non vacillantem, veluti & in ceteris, de
quibus ſolemus diſſerere, rebus.

ib. S. 86. Non ſane, quod, cum res fubli-

Laert. X,

78

mes eiusmodi ſint, vt multifariam
aut-obtineant, aut obtinere valeant,
& generationis cauſam, & eſſentiae
declarationem iis, quae percipiun-
tur ſenſibus, conformem, vni alicui
modo ſpeciali ſic haerendum ſit, vt
circa propoſitiones de moribus fit,
aut Circa illas Phyſicas, cuiusmodi eſ-
ſe diximus illas, vniuerſum eſt cor-
pus, & inane, rerum principia ſunt
inſectilia, ac eiusmodi ceteras, quae-
cunque vno tantum modo cum re-
bus apparentibus congruunt; verum,
quod ſit firma perſuaſione tenendum,
eſſe reipſa huiusmodi res non vno, ſed
pluribus modis explicabiles, neque
adoriendum eſſe aliquid, quod vires
excedat humanas; definiendo nempe
vnum certum modum, quo ſolo fieri
res valeat.
Id, inquam, repetendum eſt, quod
tum reputare oporteat, Phyſiologi eſſe
muneris, cauſas praecipuarum, quae in
natura ſunt, rerum, accurate perueſti-
gare; & hinc profluxiſſe quicquid feli-
citatis eſt ſitum in cognwione rerum
ſublimium, ac in eo potiſſimnum, quod
diſquiritur, cuiusmodi ſint, quae in
hiſce ſublimibus viſuntur, & quaecun-
que ipſis cognata quodam modo ſunt;
Tum tenenda omnino haec regula ſit,
eſſe in iſtis rebus id, quod dicitur, plu-
ribus modis fieri; & non vno modo ne-
ceſſario contingere: & poſſe alio quo-
que modo ſe habere.

PIFSICA
Laert. x, Repetendum vero hic eſt, quod ini-

xime peraguntur, non poteſt.

Pypp ppp

1033
Quod quidem inculco, ne, ſi cum
vni modo adhaeſerimus, is forte diſ-
pliceat, non ad naturalem alium re-
curramus, ſed potius ad diuinam cau-
ſam; quia hoc iam foret agnoſcere
multiplicem modum, vbi vnicus eſt.
Scilicet diuinae naturae tribuerentur
curae, & negotia; cum ſit tamen
ſimpliciter, abſoluteque neceſſarium,
vt in immortali, beataque natura nihil
eorum ſit, quae diſſolutionem, aut per-
turbationem inducunt. Statim quip-
pe mens apprehendit, fieri abſolute
non poſſe, vt ipſi tale quid competat,
perſpecta immortalitatis, ac beatitudi-
nis conditione.

Et certe huiuscemodi conſideratio-b. 8. 79.

nis defectu, conſtat, inſpectionem, ob-
ſeruationemque occaſus, ortus, ſol-
ſtitii, eclipſeos, ceterorumque eius-
modi nihilo facere per ſe feliciorem
notitiam: ſed perinde, (ac forte et-
iam amplius) metuere illos, qui haec
perſpexerunt, (neque tamen norunt,
quales ſint naturae eorum corporum,
qualesque potiſſimae cauſae) ac ſi o-

mnino non perſpexiſſent, quando ad.

miratio, quae ex harum rerum inſpe-
ctione oritur, reperire exitum circa
diſpoſitionem, ac modum, quo res ma-
Ex
quo fit, vt nos adnitamur plures in-
venire, & dicere cauſas ſolſtitiorum,
occaſuum’, ortuum, deliquiorum,
aliorumque id genus, vti & in reli-
quis conſimilibus, quae apud nos, ſeu
in terris contingunt.

Niſi vero cenſendum non eſt, disqui- ib. S. 86.

ſitionem harum rerum minime nan-
ciſci vſum congruum, quae nobis ad
tranquillitatem, felicitatemque acqui-
rendam conducitoPar profecto eſt, tam
circa ſublimia, quam circa cetera alio-
quin obſcura requirere cauſas iuxta va-
rios modos, quibus apud nos ſimilia
contingunt:

1034 PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. II.

contingunt: ac illos minime morari,
qui neque vnum certum modum, quo
res aliqua poſſit ſe habere, aut fieri, ne-
que modum multiplicem, quo contin-
gere quidpiam valeat, norunt; ſolam
vero rerum ſpeciem, qualis nobis pro-
cul exhibetur, praetendunt, ac prae-

terea ignorant, quibus ex rebus eueni-

at, aut non eueniat, vt perturbemur: Si
reputemus certe contingere, vt aliquid
vno certo modo fiat, ac exinde non
perturbemur; certe, inquam, ſcientes
aliunde poſſe pluribus modis idem fie-
ri, non imperturbati minus erimus,
quam ſi certo modo fieri perſpectum
haberemus.

ib. 8, 87. Ceterum omnia ſatis conſtanter ex-

plicata fient, iuxta modum multifari-
vm rebus apparentibus congruum,
quando quis retinebit, ac tuebitur
quicquid veriſimile eſt in ipſa. Neceſſe
eſt autem coniecturas ad ea, quae ſfubli-
me creantur, ducere ex iis, quae apud

nos fiunt: ex iis, inquam, quae obſeruan-
tur, aut perinde ſe habent, ac ea, quae
ſublime viſuntur; ſiquidem talia fieri
compluribus modis contingit. Qua-
re &, quod in vnoquoque ſublimium
apparet, attendendum eſt iuxta ea,
quae cum ipſo conſonant, quaeque
pluribus modis fieri rebus apud nos
contingentibus non repugnart.
Sed haereo hic nimis. Quare, vt rem Lucret.
aggrediar, tametſi tota ſuperterrena re- V, 203.
gio ſoleat interdum coelum dici; quip- 204.501
pe vicinos quoque aer coelum inter-
dum dicitur: placet tamen nomine
Coeli, vti & aetheris, ea regionis par-
tem intelligere, quae & ſuperior eſt, &
ſidera complectitur; nomine aeris eam,
quae inferior, & in qua nubes, fulgetra,
aliaque id genus viſuntur, ac fiunt? At-
que id quidem, vt dicturi poſterius de
aeris ſublimibus, a coeleſtibus, quae vt
Praefati ſumus, venire quoque nomi-
ne ſublimium debent, auſpicemur.

CA P. I.
DE SVBSTANTIA ET VARIETATE SIDERVM.

Laert. „*PRincpio vero id ſupponendum,
90.

quod ſuperius attigimus, nempe ſo-
lem, lunam, ceteraque aſtra, non per
ſe, ac ſeorſim fuiſſe genita, & poſterius
amundo comprehenſa; ſed ſtatim, ſi-
mulue cum ipio conformationem, in-
crementumque, & magnitudinem ſu-
am accepiſſe, (quemadmodum etiam &
terram, & mare, & quaecunque mun-
dus afſeruat,) iuxta ſcilicet concremen-
ta, conuolutionesque interius factas
tenuiorum quarundam, earumque ſeu
ſpirituoſarum, ſeu ignearum, ſeu vtri-
vsque ſimul conditionis naturarum:
quippe iſta ſunt, quae ſuggerit ſen-
ſus.

Plut. Ps. Hinc vero videntur quidem ſidera
II, 3.

Stobaeus

Ph.

Eecl.
P. 33.

ſubſtantiae eſſe praeſertim igneae, ac
prae ceteris ipſe ſol, cuius calor ſenſu

tam clare probatur; at videntur quo-
que non tam puri ignes, quam commi-
ſta quaedam concrementa eſſe, quibus
ſit alligatus ignis.
Etenim fieri non modo poteſt, vt ex Plut.
ſint quaſi quidam vitrei, politiue diſci, H
qui lucida, ignificaque corpuſcula exit, 13.
ipſa regione aetherea, per quam diſcur-
runt, appellentia, & excipere, & refle-
ctere, & qua proinde ſpecie apparent,
exhibere valeant: conſimilia enim fi-
vnt apud nos; itemque, vt ſint quaſi
nubes perinde illuſtratae, & quaſi ac-
cCenſae, cum non ſecus Parhelii fiant.
Sed poteſt etiam fieri, vt ſint quaſi Stob. Ecl.
quaedam ſcaphidia parte ſui caua, con- n. KX.
tinentia ignem, laternae videlicet in- plur Il 13
ſtar, aut catini, prunas, metallum- & ipfo
ve fuſum, ignitumque continentis. Stob. p.,
Poteſt 54.

Pote
arde
quo
Uutrib. (

6,20, (latl

tob ib. tur

. Pun

Fim
ſple
igne
lucret. H
nss, eſſe
Aut ada.,
Colot, t
ide⸗
Dil
V
ur
au
1
n
li⸗

luet 5,
Al. conk,
dios 49.
alend
laert

blerun.
ei une
lin feri
Nimium
Nla en,
lmneque
ud nos

Vt rem buctet,
ena re- V. 203,
inter-
omine
ispar-
eſt, &
iseam,
getre,
At⸗
sde
nue t
nomi-
Ir.

quo⸗
mmi⸗
ibus

Vter Plut.

. Il. 20.
n
la ert ,
ſeur.
eſle. .
kent,
n fi⸗
guuſ
a⸗

It.
Ecl.
löb)
, .55
7 coll cum
Ile pfut. Il,3
n-& ile

Lucret.

X.p. 776.

Poteſt &, vt ſint quaſi candentes lami-
nae, aut quaſi lapides, qui in fornace
ardeſcunt: quippe & nihil eſt horum,
quod repugnet.
Quo magis poteſt fieri, vt ſol ſpe-
ciatim nihil aliud ſit, quam glebulen-
tum quoddam ſpiſſamentum, quod
pumicis, ſpongiaeque inſtar, creber-
rimis poris, meatibusque peruium,
ſplendorem per ipſos, cum videlicet
ignem intus contineat, eiaculetur.
Vnum, quod fieri minime poſſit,
eſſe id videtur, quod aliqui dicunt,
Vt ſidera nempe animata ſint, ſiue tot-
idem animalia, ac inſuper totidem
Dii. Quippe &, tametſi donemus, eſſe
vnumquodque quaſi quendam mun-
dum, ſeu potius quandam quaſi ter-
tam, quae proprium ſibi aerem, imo
⸗ aetherem quoque habeat; nihilomi-

Plut. ib.
C. 20.
Stob. ib.
P. 56.

V, 146.
Plut. adu.
Colot.

nus, vt noſtra haec terra, licet anima-

lia producat, non ideo ipſa eſt animal,
ita neque ſidera erunt, vtcunque pro-
creari in ipſis animalia quaedam poſſe
concedatur.
Quanquam, vt iſtud vltro admittam,
quod praeterea tamen vlterius conten-
dunt rotundos, & volubiles huiuscemo-
di Deos dari, nihil aliud lubet, quam
repetere, quod iam ſuperius inſtiti-
mus, portenta haec eſſe, & miracula
non ſane diſſerentium, ſed ſomnian-
tium Philoſophorum, videlicet cum
immortalia mortali ſermone notantes,
ea proferant, quae a Deorum felicita-
te tam aliena ſint, & praeſtanti eorum
natura ſic videri indigna poſſint.
Quod ſupereſt, fuere iam pridem

Cic. de
Nat. De-
or. I, 10.
II, 17.

PHIVSICOA.

103
duo aliqua ſiderum, aſtrorumue ge-
nera diſtincta. Nam quaedam quidem
ſunt inerrantia, quae & ſitum ſemper
inter ſe eundem obſeruant, & viam ſem-
per eandem ab ortu in occaſum te-
nent, neque illam vnquam commutant:
quaedam vero errantia, vnde & pla-
netae, ſeu errones dicuntur, quippe
cum neque inter ſe, neque cum aliis
eundem ſitum ſeruent, & ſuos circuitus
nunc magis ad boream, nunc magis
ad auſtrum perficiant.
Si quaeras autem, vndenam haec Laert.
illis diuerſitas ſit? dico fieri poſſe, vt X 113.
aſtra ea neceſſitate ab initio in orbem
mota ſic fuerint, vt alia quidem vna,
eademque conuerſione, ipſaque exi-
ſtente aequabili gyrationem accepe-
rint: alia conuerſiones quibusdam in-
aequalitatibus affecta ſubierint.
Fi eri etiam poſſe, vt per quae loca Laert. &.
ſuos motus obeunt, alibi quidem ae-
quabiles ſpatiorum diffuſiones ſint, quae
& eodem verſus, & ſubſequenter ipſa
compellant, moueantque aequabiliter:
alibi vero ea ratione inaequabiles, vt,
quas obſeruamus in ipſis motuum va-
rietates, exinde proueniant.
Huiuſcemodi porro rerum vnam .
ſolam reddere cauſam, cum ea, quae
apparent, eſſe poſſe multiplicem ar- .
guant, inſanum eſt, nec rite conſul-
tum ab iis, qui inanem depereunt
aſtrologiam, quippe quarundam re-
rum cauſas inaniter explicant, cum &
diuinam interim naturam, (ad quam
plerumque haec referunt,) ab exhiben-
dis variis miniſteriis liberam non ſinant.

CA P. II.
DE MAGNITVDINE ET FIGVRA SIDERVM.

Laert. X;
91. conf.
alios ap.
Gaſſend.
ad Laert.

D magnitudinem vero ſolis, ſide- vel ſecundum ſe Et ſecundum nos qui-
rumque aliorum quod ſpectat, ea dem ea tanta eſt, quanta & apparet;
conſiderari poteſt vel ſecundum nos, quippe ſenſus non fallitur, & quidquid

Ppp PPPZ oculus

ibid.

Lueret.
V, 567.

Laert.
X, 91.

036 PARS. XII. PHILOSOPIHIIAF EPICVRI F. II.

oculus in ipſis conſpicit magnitudinis,
ſic in ipſis eſt, vt neque habeant ali-
quid extra circumductum, qui conſpi-
citur, neque quicquid habent, intra
eundem non habent.
At vero ſpectata magnitudo ſecun-
dum ſe, ſeu rem ipſam quod attinet,
poteſt ea eſſe aut paulo maior, aut
pPaulo minor, aut praeciſe, quanta vi-
detur. Iſta nimirum varietate exhi-
bentur ſenſibus ignes, qui apud nos ex
interuallo interdiu, noctuque ſpectan-
tur, ſiquidem aut tanti, quanti &
ſunt, apparent, quemadmodum flam-
ma lucernae, ſi ſpectetur cominus, aut
minores, vt dum eadem faimma in-
terdiu, eminusque conſpicitur, aut
maiores, quam reuera ſint, vt dum
rurſus eadem flamma noctu, eminus-
que ſpectatur.
Dico autem paulo aut maior, aut
minor, ſiquidem iſthaec diuerſitas, vt
verus nempe circumductus, vltra, aut
citra illum, qui a nobis conſpicitur, ſit,
eſſe admodum magna non poteſt, id-
que deſumto quoque aliunde ex no-
ſtris ignibus argumento. Nam ex
quantocunque interuallo alicuius ignis
calorem ſentimus, ex eadem & ſpecies
illius ijuſta nobis apparet, vt proinde,
cum ſolis calorem hinc, vnde a nobis
videtur, ſentiamus, maghitudo illius
iuſta eſſe euariata ſenſibiliter admodum
non poſſit.
Confirmatur autem nihil ab inter-
vallo, quod ſenſibile ſit, ex ipſis aſtris
delibari, quia quae remota, aereque
multo intercepto contuemur, circum-
ſcriptione confuſa exhibentur: at ve-
rOo & ſol iis, qui intueri illum ſuſtinent,
circumſcriptione diſerta eſt, & ipſo
lunae circumducétu nihil videri diſtin-
tius poteſt. Et ſtellae quidem ſcin-
tillantes, tremulisque radiis quaſi ex-
currentes apparent; ſed hoc ipſum a-

liunde arguit eſſe ea illas propinqui-
tate, vt diſerte conſpici valeant, qua-
tenus, quos apud nos ignes cominus
intuemur, pari ratione vndulantes,
tremulique ſunt; quos eminus vero,
ii fixi, conſtantesque apparent. .
Confirmatur rurſus, quia, ſi ſidera ib. 92.
magnitudinem ſuam iuſtam ob inter-
vallum amitterent, multo magis amit-
terent colorem; conſtat quippe res e
longinquo prius deſinere germano
conſpici colore, quam prae exilitate
prorſus conſpici; atqui licet nullum
interuallum ſit ad hoc praeſtandum ac-
commodatius, (neque enim prolixior
longinquitas eſt,) non idcirco nihilo-
minus ſidera amittunt germanum co-
lorem.
Ac poſſunt quidem plurima aduer-Laert.
ſus hunc locum vrgeri; at vero ea nul- , 91.
lo ſoluentur negotio, ſi quis manife-
ſtis adhaeſerit rebus, vt in libris qui-
dem de natura oſtendimus, vbi allata
hac diſtinctione, de magnitudine ſpe-
ctata & ſecundum ſe, & ſecundum
nos, declarauimus nihil feciſſe abſurdi
& illum, qui dixit eſſe ſolem pedis
huraani latitudine, & illum, qui eſſe Plut. de
multis vicibus maiorem, quam Pelo- e⸗
poneſum, & illum, qui eſſe ipſi ter-to va-
rae aequalem, quoniam earum rerum, ert. l. c.
quae ſecundum ſe maiores, minores-addeGaſ-
que ſunt, poteſt vna ſecundum nos, ſend p.
quatenus viſae eminus, cominusque 782.
fuerint, eſſe magnitudo.
De figura hoc ſolum dico, poſſe e-Plut. Plac.
am, cum nobis orbicularis appareat, II, 22.
eſſe & globoſam, & laminae inſtar pla-
nam, atque idcirco ſidera eſſe aut qua-
ſi diſcos, aut quaſi cylindros, aut quaſi
conos, ac turbines, aut quaſi clauos
quosdam infixos; horum ſiquidem ni-
hil eſt quod repugnet, quodque non
habeat aliquam cum rebus apparen-
tibus conſonantiam.
CAbP.

lucret⸗ 6
(,510.9.

erra⸗
quo
D
O
nun
put
10
c0.
me
pel
laett, (
192 M
ſ

ti
luetet. Iig
F.

Lucret.
7,520.

Opinqni⸗
nt,gn.
CominnS

Hhantes,

us vero,
.
,ſi ſdera ib 92.
b inter-
Gisamnit-
pe res e
erimno
exllitate
Mulu
dumac-
rolixior
nihilo⸗
um co⸗

Ader-Laen.
eanI-l.
manike-
1 qui⸗
i allata
e ſpe⸗
aduth
Mardn
pels
uui He lur 1
Plac,
lato La-
er, en. l. c.
nokep ati
ſend.p.
n nos,
usque r

oſle e. Plut,Plae,
arer, Il,22.
1 Pr. .
t.
tguli
Mus
nni⸗
no
en⸗

AV.

Lucret.

V, 510. ſq.

Laert.
X, 92.

Lucret.
V,5Ha. vnus quidem, qui ſuperne premat,

Lucret.
V, 520.

PH VSICA.

1037

CAP. II.

DE MOTV, ET ANTEVERSIONE, CONVERSIONE-
QVE SIDERVM P 2

C dictum paulo ante ſit, eſſe ſi-
derum alia inerrantia, alia vero
errantia, & varietatem hanc ex eo peti,
quod varios motus fubeant; dicendum
hic iam vniuerſe eſt, poſſe vtrorumque
motus fieri aut toto coelo, cui vel v-
num, vel plura inſint, circumducto, vt
puta tanquam ſolido, ipſaque ſimul qua-
ſi clauos ſibi infios deuehente: aut
coelo, tinquam vel fluido, vel peruio
meatibus, ſtante, iis vero intra ipſum
Per ſe circumduétis.
Quia vero, ſeu coeli, ſeu ſiderum ſit
motus, coepiſſe is poteſt iuxta neces-
ſitatem, tum, cum mundus generare-
tur, factam, inpreſlamque ex parte o-
rientis, poteſt ſane priore caſu, (ſi toti
nempe coelo inſit,) vt coepiſſe ſic con-
tinuari, aeris cuiusdam abreptu:
nam poteſt exterius eſſe duplex aer,

coelumque in occaſum vrgeat, alter,
qui inferne eodem quaſi fubteruehat,
idque praeter alium, qui hinc inde po-
los premat, contineatque: poſteriore,
(ſinempe motus ĩpſis inſit ſideribus,)
aut abreptu aeris, aut ductu ipſiusmet
ignis.
Videlicet potuit abusque initio cor-
puſculorum ſeſe exhalando diffunden-
tium copia aerem perrumpere, ipfum-
queelidere; ipſe vero venti motio-
nem accipiens, aſtraque corripiens,
illa circumducere, ac motum in orbem,
qui etiamnum furſum in iis viſitur,
continentem, creare. Potuit & ignis
cuiusque ſideris proprius, aut conclu-
ſus, quaerensque viam, circumuer-
ſari, vt coepiſſe, ita etiamnum pergere,
aut liberior, quocunque cibus quem-

que vocauit, ĩta ſerpſiſſe, vt deinceps
quoque ob calorem, auiditatemque
adeo pabuli, procedere perrexerit in
loca conſequentia, tanquam ad depa-
ſtionem idonea.

Nempe nihil horum non eſt rebus Laert. lc.

apparentibus confentaneum, cum in
promtualioquin non ſit, quae cauſa
motum vrgeat ſideribus, determinare.

At, qui fieri poteſt, vt ſidera quae-Id.S. 114.

dam ſic anteuertant alia, vt iſta abillis

relicta ſpectare contingat? Nempe id

contingere poteſt, aut quia, cum iſta e-

andem cum illis diurnam circuitionem

obeant, ſegnius feruntur, veluti luna,
quae lentius, quam reliqua verſus oc-
caſum properans, ab ipfſis relinquitur
quaſi a tergo verſus ortum. Aut quia
abrepta motu diurno verſus occaſum,
feruntur tamen interea lente motu
contrario verſus ortum: quo pacto
poteſt eadem luna non tam verfus or-
tum a ceteris deſeri, quam verſus oc-
caſum ea deſerere. Aut quia cum ſola
diurna reuolutione, aequalique motu
ferantur omnia, quaedam tamen pro-
lixius, quaedam breuius ſpatium con-
ficiunt; ſicque luna rurſus, ſi ſupra in-
errantia ſit, vt aliquibus viſum eſt,
perficiet tardius circuitum, obſerua-
biturque poſterius relinqui.
Pronunciare certe ſimpliciter velle
in hisce rebus aliquid, eos decet, qui
magnificum, & portentoſum quidpi-
A coram multitudine oſtentare affe-
ant.

ibid.,

Qui fieri rurſus poteſt, vt ſol, vt lu- Laert.
na, vt ſtellae errantes, vbi ad tropicos, X, 93.

locaue ſolſtitialia peruenerint, curſum
conuertant, ac regrediantur? Scilicet

PpppbpB contingere

Laert.
X, 92.

Lucret.
V, 657.

1038
contingere id poteſt, aut quod ab ini-
tio ea circumgyratio fuerit his impreſ-
ſa ſideribus, vt ſpiralimotu hinc inde ad
loca ſolſtitialia limitato circumduce-
rentur: aut quod imitentur obliqui-
tatem coeli, quod progreſſu tempo-
ris eam ſitus deflexi neceſſitatem con-
traxerit; aut quod reprimantur propter
aerem, qui ipſa hinc inde prae frigidi-
tate, denſitate, qualitateue alia repellat;
aut quod ipſorum pabulum congrue,
ſeu ſecundum eam viam continen-

CAP.

PARS XII. PHILOSOPHIAV FPICVRI P. II.

ter diſpoſirtum partim quidem pone
accendatur, partim prorſum aufugiat.
Siquidem haec omnia, ipſisque af-
finia nihil continent diſcrepans ab ipſa
rerum euidentia: ſi quis modo in hiſce
rebus poſſibilitati adhaerens, reuocare
vnamquamque ad id, quod eſt con-
gruum apparentibus valeat, nihil ve-

ritus illiberabilia Aſtrologorum machi-

namenta, dum immenſam farraginem
concentricorum orbium ſuperexſtrue-
re, interſtruereque non ceſſant.
IV.

DE ORTV, ET OCCASV SIDERVM, DEQVE DIERVM, ET
NOCTIVM LONGEITVDINE ALTERNANIE.

A? vero ortus, occaſusque & ſolis,
& lunae, & reliquorum ſiderum,
contingere trifariam poſſunt.
Primum ſcilicet, per apparitionem
ſupra, & occultarionem infra; quod
exiſtentia ſidera ſemper lucida, inex-
tinctaque perſeuerantia, ita terrae
ſurſum, deorſumque circumferantur,
vt nunc ſupra emergant, ſiue exorian-
tur, nunc deprimantur infra, ſiue oc-
cidant, ac ſol ſpeciatim deorſum con-
verſus, tenebras nobis faciat, reuer-
tens vero anticipet, & coelum fſuis ra-
diis quaſi accendere per auroram ten-
tet. Scilicet nihil eſt ex rebus appa-
rentibus, quod repugnet. .
Deinde per accenſionem in regione

Laert. X, Orientis, & per exiſtinctionem in regio-

9²

Lucret.

V, 665.

ne occidentis factam. Scilicet ob talem
ad vtrumque locum diſpoſitionem me-
dii, vt dum aſtra per illud tranſeunt,
iſta, quae dico, eueniant; quandoqui-
dem nihil eſtrerum apparentium, quod
refragetur, cum & fontes eſſe perhi-
beantur, qualem epitropicum eſſe iam

addeGaſ- ante memorauimus, qui non modo ex-
ſend, ad tinguant, ſed etiam qui accendant fa-
Laert, X. ces, & Oceano circumeunte terram,

P. 794·

poſſit ſolad ipſum, in regione occiden-
tis extinctus, redire per eundem, (ac

tranſeundo quidem vltra boream,) in
regionem orientis, exindeque emer-
gere, & ſimul accendi.

ibid.

Tertio per renouatam quotidie pro-Lueret.
ductionem, quatenus nihil repugnat “ 659.

quo minus diebus ſingulis noui, v. C.
ſoles exoriantur, confluentibus videli-
cet ad ortum variis ignibus, aut ſemini-
bus ignium, qui in orbem coeant, ſplen-
deantque, & impetum ſubeant, quo in
occaſum pergant. Quippe & famaeſt,
obſeruari ex montibus Idae ſic fieri, ac
potiſſimum ſub exortum canis; & poſſe
certis temporibus confluere ignes, in-
telligi ex eo poteſt, quod obſeruatur fie-
ri certo tempore in omnibus rebus.
Nempe ex ſeminum confluxu, & deflu-
xu florent arbores certo tempore, certo
tempore defloreſcunt, certo erumpunt
dentes, certo decidunt, atque ita de ce-
teris, quae recenſere foret prolixum.
Qum porro ipſa ſolis

upra terram Lucret.

mora ſit dies, & abſentia nox, qui fieri V, 679.

poteſt, vt non ſemper dies diebus, no-
ctes noctibus ſint aequales, ſed ſint dies
quidem per aeſtatem longiores, & no-
tes breuiores, per hyemem vero alter-
natim noctes longiores, dies breuiores-
Nimirum iſtud quoque poteſt tribus
modis contingere.
Vno,

zWe

ain
ius
ſeu⸗
Gine

olit
Pi
jus
inde
Cit⸗
tem
uib,
5 69. 4
loe⸗
Gan
ſeg
qu⸗

Dr

lueret, 4
1 9e.
lun
rl

dic,

l. 002,

emn pone
ukügia
eak⸗
abipſi
in hiſce
tenocre
ſt con-
Uibil ve⸗
nmichi.
taginem
exſtrue.

bi,

EI

m,) in
Mel-

epro⸗luetet.
ngnnt, 105
l, V. 0
Videli-
Mmin-
Plen.⸗
fooin
aen,
leri,c
pol⸗
5 I
rfie-
ebos.
deſfin.
erto
ppunt
dece⸗
n.
TEI ueret⸗
I.
tces
Eo⸗
Ner⸗
Nres
bus

no,

2.%

1ü. 695.

Lucret.
vy,, 592.

bid.

ib. 603.

PVSICA.

Vno, quod circuitiones ſolis ſupra,
ac infra terram nund celerius, nund tar-
dius fiant, quatenus & ipſae locorum,
ſeu viarum, quibus ſol incedit, longitu-
dines ſint alternae. Atque id quidem ob
poſituram orbis vocati ſigniferi, quem
oblique percurrit ſol, & in duplici cu-

ius ſigno noctem diei aequans, vbi ex-

inde ad aquilonem, vel auſtrum defle-
tit, quantum itineris ad alteram par-
tem aut ſupra, aut infra terram detra-
hit, tantundem ad alteram reponit.
Altero, quod certa per aetherem ſint

loca, quae propter craſſitudinem, fa-

ctamque adeo reſiſtentiam, transmeari
ſegnius, quam alia valeant; ad talia eſſe,
quae ſub terris ſolem hyeme haeſitare

1039
cogant, ſicque & noctes prolixiores, &
dies breuiores, quam per aeſtatem fa-
Ciant. Sane & quaepiam huiusmodi
obſeruare apud nos licet, iuxta quae
conſentaneum ſit, ea, quae ſublimia
ſunt, explicare.

Tertio, quod alternis anni partibus ib. 700.

memorati ignes, ſeminaue ignium ſic
Confluant, vt ſolem creent citius, aut
tardius; & ſol ex ea parte oriatur, vnde
longiorem aut breuiorem fupra terram
curſum conficiat.

Qui ſane vnum quid ſingulare in hiſ-
ce rebus ſolum accipiunt, tum apparen-
tibus repugnant, tum ab eo, quod ho-
mini contemplari fas eſt, aberrant.

CAP. V.
DE SIDERVM LVCE, ET DE PHASIBVS AC MACVLIS
LVNA.

Ckrerum ,vt quidpiam de luce tam
ſolis, quam ceterorum ſiderum, ac
lunae praeſertim ſubiiciam, mirantur
primum homines, vnde habeat ſol, cum

tantulus ſit, vt tantum lucis ex ſe fun-

dat, quantum ad coelum, terram, mare,
quaſi irrigandum ſplendore, caloreque
ſufficiat, neque propterea exhauriatur.
Sed nempe eſt ſol quaſi fons, in quem
ſubterconffuunt vndique riuuli peren-
nes. Quippe ex vniuerſo mundo ſemina
Caloris ita in ſolem confluunt, vt ſubin-
de ex ipſo, quaſi ex vno capite & calor
& lux quoquouerſumredundet.
Quin etiam poteſt ſubſtantia ſolis e-
iuscemodi eſſe denſitatis, & quod ex eo
lucis, calorisque profluit, eiuscemodi

tenuitatis, vt quemadmodum paruus

fons, riuulusue ex fonte deductus pra-

ta, camposque absque diſpendio late ir-

rigat; ita absque diſpendio ſenſibili ſo-
Iis, illud ad vniuerſum mundum, quaſi
irrigandum ſufficere valeat,
Poteſt vero & aer eſle eius naturae,

vt luce non magna a ſole diffuſa, quaſi
accendatur: vt poſſunt ex vna ſcintilla
totae ſegetes accipere incendium.

Poteſt etiam ſol circum ſe habere in-i5.

viſum nobis pabulum, vnde ſicut flam-
ma lucernae ex ſuppoſito oleo iactu-
ram reſarciat. Poteſt & res aliis con-
tingere modis.

Ad cetera aſtra quod ſpectat, & Iu-ib. 703.
nam ipſam maxime, fieri poteſt, vt & Laert.
quam praeferunt, lucema ſeipſis habe-, 94

ant, fieri etiam poteſt, vt a ſole mutuen-
tur. Siquidem etiam apud nos plera-
que cernuntur ex ſeipſis lucentia,
pleraque ſplendorem ex aliis mutuan-
tia, ac nihil eſt rerum ſublime apparen-
tium, quod opinioni vtriuis obſtet.

conſentaneas ipſi ſuppoſitiones, cau-
ſasque ſimul conſideret, nead ea atten-
dens, quae incohaerentia ſunt, vane in-
tumeſcat, & nunc huc, nunc illuc in ſin-
gularemmodum prolabatur.
Verum-

Id videlicet, ſi quis modo multifari- Lucret.
vm modum menti defixum teneat, & V, 726.

1040 PARS XII. PHILOSOPHIAlV EPICVRI P. II.

b. 703, Verum, quodad lunam quidem at-
tinet, id mirabile cumprimis habetur,
quod tot phaſes, ſeu incrementa, ac de-
crementa lucis accipiat. Enimuero
poteſt, globoſa cum ſit, & ſplendorem
a ſole habeat, ita exordine figurari, (eo
ſcilicet modo, quo aer orituro ſole illu-
ſtratur, aut occaſu obſcuratur ſucce-
denter,) vt a ſole abſcedens creſcere
in dies appareat, quod amplius, ampli-
vsque illuſtratae faciei, ad nos referat,
quousque plenam exhibeat, & deinceps
ad ſolem accedens indies decrefſcere,
quod minus, ac minus oſtentet, quouſ-
que ex ea nihil ad nos vertat, ac penitus
lateat.
jb. 719. Poteſt & luna, globoſa exiſtens, alte-
ra ſui parte eſſe lucida, altera obſcura, &
conuerſione ſui corporis nunc amplius,
nunc minus, ex vtraque alternatim ex-
hibere.
Poteſt & lucida ex ſe, pati obductio-
nem ſuccedenter factam corporis cu-
iuspiam opaci, quod hemiſphaericum,
excauatumque, & vna cum ea labens,
ipſi continuo circumuoluatur.
ib. 730. Quid? quod nihil quoque iuxta iam
dicta refragatur, quo minus poſſit alia,
aliaque, & certae quidem formae, figu-
raeque, creari, ac aboriri luna in dies ſin-
gulos, eo modo, quo veris, aeſtatis, au-
tumni, hyemis tempeſtates, ac multa in

ib. 716.

ipfſis, ſtatis vicibus adueniunt, & abe-
vnt, naſcuntur & intereunt?

Nimirum res dicenda eſt, quocun- Laert. X,

que denique modo illa, quae apud nos
apparent, iis, quae ſunt eiuscemodi, pla-
nam faciunt explicationem. Niſi forte
quis ſingularem modum perdite depe-
riens, allos inaniter reiiciat, neque va-
leat conſiderare, ecquidnam pernoſſe
poſſibile ſit; atque idcirco, quae nefas
eſt homini, pernoſſe affectet.

Deinde & illud in luna mirantur, quod Gaſſend.

maculoſa facie appareat. Sed vide- ad Laert.
PbP X p. 868.

licet poteſt ea facies apparere huiusmo-
modi, aut ex natura varia, diuerſifor-
mique ipſarum lunae partium, aut ex
obductione corporis cuiuspiam non
perinde opaci, ſed vicunque caligino-
ſi, non continuo circumuoluti, ſed per-
petuo potius haerentis, ac non vbique
ſolidi, ſed reticuli inſtar varie perfo-
rati.

Poteſt & alio quouis modo ex iis, qui Laert. X,

conformitatem tueri cum rebus appa-
rentibus obſeruantur. Haec nempe eſt
via, cui haerendum eſſe, quotiescunque
agitur de ſublimibus, praeſtituendum
eſt. Neque enim ſi quispiam rebus ap-
parentibus obluctetur, is poterit vn-
quam germanae taanquillitatis parti-
Ceps fieri.

CAP. VI.
DE SIDERVM ECLIPSIBVS, PERIODISWE IPSARVM STATIS.

VE enimuero nihileſt, quodma-
jorem hominibus incutere ſtupo-
rem ſoleat, quam quod interdum dere-
pente contingere eclipſes, defectusue
Lucret. lucis in ſole, ac luna obſeruant. Quan-
v, 750. quam, quidni hoc quoque poſſit pluri-
bus modis contingere:
ib. 752. Nam primum quidem poteſt ſol eam
& Laen. ob cauſam deficere, quod luna interpo-
X, 9. ſita coecum ſuum orbem, corpusue opa-
cum illi obiiciat, ac eius lumine terram

ſecludens, creet in ipſa tenebras, quo-
vsque ſubducta, lucis reſtitutionem fa-
ciat. Poteſt ob eam luna, quod terra
ipſi ſolique interpoſita, ſolem quaſi op-
preſſum ſupra teneat, illique eripiat; ac
ipſam proinde, dum vmbrae conum
perlabitur, obſcuret, quousque elapſa
ex co, recuperet lucem.
Deinde, poteſt quoque ſol ex eo de-
ficere, quod quaepiam pars coeli, ali-
vdue quodpiam opacum corpus,
cuiusmodi

95⁵.

96.

jidem.

cwin
labe
eins
con
cun
bens
n
Phe
gue
Ne
Alte
inta
cr

0d, ibid,

ic⸗
fe⸗

Ie

Laert,
9.

8 abe.

quocun- Lien A,

4pudnos 9. .

doci Plr.
forte
te depe⸗
eque va-
pernolle
le nekis

quod Gaſen.
Vide-dLaat, DB

insmo. 500, .

nerſitor⸗
„Aut ex
I. “
m non

edper-
wbique
Pperfo-

iiy. Uilzen. 1
Appa- .
pe eſt
UGdue
endum
s 4p-
ic vn-
Palti⸗

1IS.
. U0⸗
ſ.
tetta
nſo⸗
iaze
Lobuun
Apli

de- jiden
i,d.
rpls,
Pnol

ligino⸗

1

id. ibid.

Laert. l, c.

Laert. X,

9

PII VSTCA

cuiusmodi eſt terrae, vna cum ipſo ſole
labatur, & certis vicibus ipfum ſubeat,
eiusque lucem intercipiat. Et luna
conſimiliter, quod corpus aliud, opa-
cum quoque illam inter, & ſolem la-
bens, ſolis radios ipſi interrumpat; aut
vna etiam cum ea labens, non modo eius
Phaſes lente peragat, ſed interdum
quoque vmbram repentinam inducat.
Ne memorem, ſi altera parte obſcura,
altera lucida ſit, fieri quoque poſſe, vt
interdum obſcuram faciem repente
conuertat.

Ad haec poſſunt tam ſol, quam luna
idcirco deficere, quod per loca igni in-
feſta, inimicaque tranſeant, extinctio-
nemque lucis patiantur, quousque, vbi
illa praeterierint, ipſam recreent, recu-
perentque.

Hac ſane ratione attendendi ſunt
familiares modi inuicem collati, ac ali-
qui etiam complexe accepti; cum fieri

1941
poſſibile ſit, vt plures ſimul cauſae con-
currant. .

Ordo etiam periodicus, quo eclipſes Laert. X,
9

certis temporibus accidunt, ita ſerua-
ri intelligatur, quemadmodum & a-
pud nos ſeruari in quibusdam, (vt in
tempeſtatum viciſſitudine,) contingit.
Nullatenus vero natura diuina ad haec
patranda aduocetur; ſed omnis éxpers
muneris, & cumulatiſſime beata eſſe
permittatur.
Niſi id fiat, tota de cauſis rerum ſub-
limium ratiocinatio' irrita euadet, vt
nonnullis iam accidit, qui modum am-
plexi impoſſibilem, in vanitatem exci-

derunt; quod vnum nempe ſolum
probarint, ceteros omnes, tametſi fo-

rent poſſibiles, expunxerint, & delati
fuerint ad ſomniandum id, quod intel-
lectus captum excedit; ac neque admit-
tere apparentia, quae par erat, ſigna, po-
tuerint; neque nouerint, quemadmo-
dum aiunt, cum Deo laetari.

CA P. VII.
DE PRAESIGNIFICATIONIBVS SIDERVM.

Rant praeſignificationes transmu-
tationum aeris attributarum ſideri-

bus, cuiusmodi ſunt pluuiae, venti, ſic-

Ccitates, aeſtus, & ſimilia, quae pro tem-
pore ortus, occaſusue ſiderum quo-
rundam, vt Canis, Orionis Pleiadum,
contingunt.
Poſſunt vero huiusmodi praeſigni-
ficationes fieri, aut prout ipſae tempe-
ſtatum conditiones tulerint, eo modo,
quo euenit in illis animalibus, quae
nunc apud nos, nunc apud alios com-
migrando viſa, tempeſtatum quidem
indicia, ſed non tamen cauſae ſunt;
quippe etiam orientia, occidentiaque
ſidera poſſunt iſtarum mutationum,
non cauſae eſſe, ſed indicia: aut prout
non certo, ſed caſu contingit, quo
tempore aſtra vel oriuntur, vel occi-

dunt, cauſas quasdam exiſtere excita-
tae cuiuspiam in aere mutationis.
Siquidem neutrum horum pugnat
cum rebus apparentibus, & qualis prae-
ter hanc, aut illam, aliamue confor-
mem apparentibus cauſa ſit, peruidere
hautquaquam licet.
Nequicquam porro illud non eſt,
quod obiter attigi de praeſignificatio-
nibus, quae in aliquibus animalibus
obſeruatae, nonniſi pro conditione e-
jus tempeſtatis, quae tunc temporis in-
terueniat, fiunt; adeo, vt deprehenſiin
animalibus motus tempeſtates ſolum
indicent, non itidem faciant: videli-
cet, quae per autumnum, v. c. a nobis
abeunt, neceſſitatem prae ſe ferunt nul-
lam, qua fieri tunc hyemem oporteat,
neque natura quaepiam diuina aſſidet,

Qdq q diſceſſum

.

ib.

ibid,

Laert. K.;

115.

ibid,

X, III,

ibid.

Laert.

1942
diſceſſum obſeruans animalium, vt ſub-

inde ea, quae ab ipſis fuerint indicata, quo vel mica fuerit ingenii,

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. II.

quod ne in animal quidem vllum, in
poſſit ca-

CAbP.

perficiat. dere; tantum abeſt, vt in eam naturam,
quae nacta eſt, ac poſſidet omnigenam oe
Quppe ſtultitiae genus hoc eſt, felicitatem. r
CLAP. VIII. an⸗
DE COMETIS, SEV STELLIS CRINITIS, ET DE VOCA- i
TIS CADENTIBVS.
Q ae hactenus dicta de ſideribus fectu veluti extabeſcant; ſiue quod ali- e pote
ſunt, attinent ad ſolem, & lunam, ac quid ipſorum motui obnitatur; idque lmat. cufn
ſtellas, quae ab vsque mundi initio cre- contingat, non ſolum, quod haec mun- 5Pli
ata, in coelo conſtanter haerent, ac ap- di pars, circa quam reliqua conuerti- ſt,
Parent. Sunt vero praeter has ſtellas tur, immota exiſtat, vti aſſerunt aliqui, ime
aliae, quae interdum gignuntur, re- ſed etiam, quod eſſe in aere poſſit quae- Coh.
censue apparent, & poſt dies, menſesue dam in orbem circumactio, quae cir- hun
non multos, aut intereunt, aut occul- cumlationem illorum inhibeat, alioque runm
tantur, & Cometae, quaſi comatae, crini- deflectat, vti & aſtris ceteris, quae di- Pern
taeve ſtellae dicuntur, quod appendi- cuntur errantia, accidere ad tropicos ne
cem lucidam, quaſi quandam comam, ſi- poteſt. n
ve crines gerant. Sunt & nonnullae mo- Quin etiam aliis pluribus modis id ib. Aan
mentaneae, quae pene naſcendo eua- effic poteſt, ſimodo quis id, quod eſt
neſcunt, & excuriu quodam viſae ca- rebus apparentibus conſonum, expen- en ee
dere, cadentes vulgo appellitantur. dere ratiocinatlido valeat. r on
Et quod attinet quidem ad Cometas, 6s
illi aut gigni poſſunt, quod certis tem- Ad cadentes vero appellatas ſtellas Laert. X, ſe
poribus ignis in quibusdam ex fubli- quod ſpectat, eae creari poſſunt, aut ex 114.
mibus illis locis & ſuccendatur, & ſuc- ipſarummet verarum ſtellarum fragmi-
cenſus pro copia, & diſpoſitione mate- nibus detritu factis, aut ex prolapfſu e-
riae nutriatur, moueaturque in aliquod ius materiae, cuius velut difflatio ſit, vti
tempus; aut ideo apparent, quod per & contingere in fulgurationibus pot-
varias vices coelum motionem quan- eſt, aut ex coeunte ſerie ignificarum let
dam propriam, qua parte nobis immi- atomorum ad id praeſtandum conſpi- .
net, ſubeat, adeo, vt aſtra huiusmodi rantium; ac motione facta, prout vis
manifeſtari compellantur; ſeu mauis, coeundi ab initio extiterit; aut ex ſpiri- 1
ipſamet ob certam aliquibus tempori- tus intra nebuloſos quosdam glomeres 4
bus diſpoſitionem, prodeant, & vbi in- coactione, inflammationeque, (ſcilicet P
ferius verſum nos venerint, manifeſta dum conuoluitur ) ac disruptione ipſo- n
fiant. rummet cohibentium glomerum, mo-
Euenit autem, vt cometae euane- tioneque in eam partem facta, in quam 44
ſcant ex oculis, ob cauſas hiſce oppoſi- impetus tulerit.
tas. Videlicet, ſiue idonea materies Enimuero alii quoqueſunt, quibus ib. P
ipſis conſequenter poſita non ſit, vti eſt fieri id valeat, minime fabulares modi.
in eo ipſo loco, in quo haerere depre- Verum de coeleſtibus quidem ſublimi-
henduntur; vnde & ſenſim pabuli de- bus dicta haec ſunto. .

Vlum . in
Poſſit ca.
inaturam
nnigemum

V0CA.

quodali-
r; ide
Uecmun.
onuerti⸗
ltaligui,
litqune-
line cir-
alioque
lae l-
opicos

docis id d.
oceſt
epen.

ſtellas aert.5,
Aut ex I14.
ngmi.
aplue-
ſi vti
pot-
Carum
vonlr⸗
ut Vis
hpiri⸗
meres
lieet
eigh.
,⸗
quum

nodi.
Nimi-

PH VSICOA.

4

CAP. IX.
DE NVBE.

Equuntur ſublimia aerea, ſeu quae
Propius nos in aere fiunt. Ordien-
dum vero ab ipſa nube, qua ſublime in
aere nihil gignitur, viſiturque frequen-
tius.
Laert. xX, Nubes itaque generari, & conſtare
99. Poteſt, inprimis quidem, quapiam quaſi
Lucret. cumulatione aeris, compellentibus i-
VI, 4 5*2 pſum ventis, adeo, vt nubes nihil aliud
ſit, quam aeris incraſſamentum. De-
inde, implexione atomorum inuicem
cohaerentium, & ad concrementum
huiuscemodi conficiendum idonea-
rum; idque dum primum coeunt, in
Paruas nubium moleculas, iſtaeque de-
inceps in maiores moles ita congre-
gantur, vt in maximas denique eua-
dam.
Lucret. ere autem apparent ad montium
VI, 454. Cacumina conſurgere, quod primae
466. Concretiunculae ſint adeo tenues, vt
viſum fugiant, ac vento interim trans-
ferantur, donec paulatim addenſatae
in ipſis montium verticibus, qui ideo
fumare videantur, appareant.

Quod ſi quis haereat, vndenam ib. 43.
tanta atomorum copia confluere ac
ſuppetere in tantas nubium moles poſ-

ſit, is cogitet, niſi aliunde, at ſaltem
venire extrinſecus poſſe ex vniuerſi
immenſitate, vbi infinita illarum eſt

vis, idque, quod ipſis principiis exi-
tus, & introitus, vt antea quoque
dictum eſt, per mundi ſpiracula non
negetur.

Praeterea vero gigni nubes poteſt ib 469.
Collectione effluxionum, exhalatio-
numue e terra, & aqua eduétarum,
ſurſumque euectarum. Nam multa
quidem corpuſcula e toto mari educi
declarant veſtes, quae in littore ſuſ-
penſae humorem concipiunt; ſed &
videmus paſſim ex fluuiis conſurgere
nebulas, eamque halituum, fumorum-
que copiam, quae ſurſum elata ſuf-
fundat coelum caligine, & nubes pau-
latim conueniundo ſufficiaat.

Quin multis etiam aliis modis Cog-=- Laertl.
gmenta haec fieri nihil vetat.

CAP. X.
DE VENTO, AC PRESTERE.

Laert. X, Quod venti obiter memini, ad-
100.4 monet poſſe ventum gigni, pri-
mo, dum atomi, corpuſculaue ex lo-
cis quibusdam idoneis proſiliunt, ac
per aerem tranſuolant, idque vehe-
mentiore effuſione facta ex quibus-
dam congeſtibus, qui comparati ſint
ad huiuscemodi emiſſiones. Nempe,
cum in anguſto inani multa ſunt cor-
puſcula, ventus ſequitur; & contra
ſtatus aeris quietus, placidusque eſt,
dum in multo inani corpuſcula ſunt
Pauca.
Nam quemadmodum in foro, aut

vico, quamdiu paucitas eſt, ſine tu- Democri-
multu ambuhatur, vbi turba in angu- tus apud
ſtum cucurrit, aliorum in alios inlci. n .
dentium rixa fit; ſic in hoc, quo cir- al-
cumdati ſumus, ſpatio, cum exiguum
locum multa corpora impleuerint,
neceſſe eſt alia aliis incidant, & impel-
lantur, ac repellantur, implicentur-

que, & comprimantur; ex quibus na-

ſcitur ventus; cum illa, quae collucta-
bantur, incubuere, & diu fluctuata, ac
dubia, inclinauere ſe: at vbiin magna
laxitate corpora pauca verſantur, nec
arietare poſſunt, nec impelli.

Qqq qqq2 Deinde

Læzert. l. e,

Lucret.

Laert. X,

104.

144
Deinde poteſt ventus gigni, dum
aer, aut halitibus e terra, & aqua ex-
ſpiratis, aut ſole ſuperne incumbente
impellitur, & agitatur; ſcilicet, quod
perſpicuum ſit, vbi aer agitando per-
citus eſt, creari ventum: adeo vt ven-
tus nihil eſſe aliud videatur, quam ae-
ris fluctus, & intelligi inde poſſit ha-
bere ventum aliquid ſimile cum aqua
Commota, & violentiores ventos ex
grauiore cauſa oommouente eſſe, eo
modo, quo torrentes ſaeuiunt, ac
ſtragem propagant cum imbribus
largis in montes decidentibus, magnus
fit aquarum decurſus.
Preſteres porro ſunt gyri ventoſi,
(nam ignei quidem, amburentesque,
a quibus eſt nomen, ſpecies quaedam
fulminis ſunt,) gigni vero poſſunt,
aut ex ipſa nubis verſus loca inferiora
diuerſiformi depreſſione, dum a co-

pioſo vento, qui ſe inuoluerit, nubis-

Laert.

CAP.

PARS XYII PHIILOSOPHIIAE EPICVRI P. II

que latera corraſerit, defertur, & com-
pellitur; ac ventus etiam ipſam proxi-
me extrinſecus agit: aut ex circum-
ſtante in orbem vento, dum & aere
ſuperne incumbente, ſimulque com-
pulſo, & circumfuſo aere ob denſitatem
prohibente, ipſa copioſa ventorum
vis non habet, vnde, aut qua difffuat,
ac tum ad latera, tum ſuperne repulſa,
mubem neceſlario deorſum contrudit.
Et vbi quidem ipſe preſter in ter-
ram vsque demittitur, turbines vocati
creantur, vbi vero in mare vsque, ap-
pellati vortices. Apparent autem tur-
bines rarius, quod montes illos con-
ſpectui praeripiant; vortices autem
crebrius, ob patentem maris planitiem,
in quam videre licet nubem columnae
ſpecie e coelo demitti, & quaſi vi bra-
chii, pugnoque detrudi, donec vi venti

perrumpente, mare feruiſcat, ac dis-

crimen nauibus vix eluctabile fiat.

XI.

DE FVLMINE.

Aut abs re vero innui, eſſe quo-
Ique preſteres igneos, qui a ful-
mine non differant. Quippe viden-
tur fulmina fieri ex multiplici flatuum,
corpuſculis igneis turgentium, intra
nubium moles conglomeratione, eo-

X, 100, rundemque euolutione, accenſione-

Lueret.

que valfda, & effractione nubis ab igne,
qui in loca inferiora ita valide explo-
datur, vt, prout ſe talis exploſio habue-
rit, nunc verſus montem quempiam
praecelſum, (quod genus locorum feri-
vnt ſaepius fulmina,) nunc verſus alia
dirigatur.
Nam certe fulminis naturam eſſe

VI, 218. igneam, vel illud arguit, quod perſae-

pe aedes, in quas impingitur, accen-
dat, quodque relinquat vſtionis notas
ſulphuris foetorem halantes. Non
gigni autem, niſi intra nubes, ex eo

manifeſtum eſt, quod nunquam ſere-
no coelo fulminet, ſed nubes prius ita
concreſcant toto aere, vt coelum eri-
piant, & tetra nimborum quaſi nox
cooriatur. Denique intra nubem con-
tineri multa corpuſcula, ſeu, mauis,
quaſi ſemina ignis, tum eflectus arguit,
tum ex eo intelligitur, quod inter cor-
puſcula nubis inferne emergentia, non
aquea modo, ſed etiam ignea, & alia
multa commiſceantur, cum & ſit ne-

ceſſe, vt nubes non pauca ex ipfſis ſolis

radiis concipiat.
Itaque, vbi flatus, ventusue, qu
nubes coegit, ſeſe cum ſeminibus ignis
intra nubis ſinum, cauitatemque com-
miſcuit, vortex intus fit, qui rapide
verſatus, mobilitate incalefſcat, & vel
prae intenſione caloris, vel alterius
ignis contagio, (ſi alius forte prae-
accenſus

Lucret.
VI, 273.

laert.
101.

Lucret,
Vi, 150

. (om-
nproni.
Circum-
& dere
le com-
nlitatem
ntorum
iffuat,
lepolli,
Ntrudit.
in ter.
Svocati
le, 4.
ntur-
8 con-
zutern
itiem,
Unn e
bra-
Iwen
1c s-
t.

ſere⸗
S
neri-
nox
con-
auis,
gonr,
rcor⸗
,no
din
t ne⸗
ſols
luclet.
ci en.
lgls
⸗
e
7
ius
e-
us

ib. 294.

ib. 299.

Laert.

.

accenſus ſit,.) maturum quaſi fulmen

erumpat, ac perſciſſa nube elidatur,

forasque feratur. Perſcinditur autem,
ac effringitur nubes, quod loca vor-
ticem circumſtantia, denſius occupen-
tur ab ipſis nubis partibus: neque ob
earum compreſſionem pateat rimula,
qua, donec difflatur, leſe inſinuare,
ac ſenſim penetrando ſubducere pos-
ſit; atque adeo neceſſe eſt, vt ignis
denique creatus, ſui difflatione tum
nubem potentius perrumpat, vnde
& auditur tonitru, tum foras prodiens
emicet, & coruſca luce loca omnia
compleat.

Poteſt vero etiam vis venti in nu-
bem extrinſecus incidere, quo iam
tempore eſt fulmen maturum, & nu-
be perſciſſa, occaſionem facere igneo
vortici, vt erumpat.
Poteſt & ipſe igneus vortex tametſi
in ipſa ſui eruptione nondum accen-
ſus, in ſui deinceps traiectu per aerem,
igneſcere, eo modo, quo etiam ſaepe

plumbea glans per eundem tralecta &
feruida fit, & concipit ignem. Poteſt
quin etiam ignis creari in ipſo ad rem,
quam ferit, impactu, nempe excitatis
vtrinque ſeminibus ignis, eo modo,

CAP.

DE FVLGVRE,

Ametſi porro obiter innui, qui
coruſcatio, ſiue fulgur, qui item
tonitru gignantur, non obſtat hocni-
hilo minus, quin & iſta fieri pluribus
modis valeant.
Nam fulgur quidem fieri poteſt, aut

X, IoI. affrictione, colliſioneque nubium, pro-

Lucret.
VI, 159.

ſiliente vtpote eiuscemodi configura-
"tione, ſeu atomorum aggeſtarum diſ-
poſitione, conformationeque, quae
aflectrix ignis ſit, & generet fulgur, eo

DNESILA.
quo ex ſilice ipſo chalybis attritu exci⸗

tantur.

Sunt vero & alii plures quoque mo-Laert.

di, quibus iſte ignis accendi, ac fulmen
adeo creari poſſit: fabula modo hinc
amandetur. Amandabitur porro, ſiquis
in rebus inconſpicuis decenter deſu-
mat ex eo, quod rebus apparentibus
conſentaneum eſt, coniecturam.

X, 104.

Cauſa interim dicetur ex lus, qui Lucret.
fiat, vt vere, & autumno fulminet fre- VI. 356.

quentius, quam tempeſtatibus ceteris-
Nempe hyeme deſunt iguis ſemina,

aeſtate flatus, ac ſtrues nubium, vere,

& autumno congrua adſunt omnia.

Qui item, vt tanta mobilitas ſit, ib. 23 5.

tamque validus ictus fulminis? Nem-
pe id impetus eruptionis facit, & ſub-
tilitas, ob quam nihil per viam obſtat,
& vis, quae partim grauitate quaſi
duplicatur, partim mobilitate incre-
ſcit.

Qui, vt penetret per ſepta domo-ĩb. 347.

rum? vt metalla momento ſoluat? vt
vaſis integris vinum exhauriat? Nem-
pe & id facit corpuſculorum ſubtilitas,
ac mob'litas, impetusque, quo poſſit
momento ea diſcutere, & diſtrahere,
quae vulgaris ignis, aut ſol, niſi tem-
pore praelongo, non poſſit.

XII.
ET TONITRV.

ſcilicet modo, quo diximus fieri, dum
ferrum & lapis mutuo colliduntur.

Aut excitatione per ventos e nubi- Laertlæ.

bus facta, eorum corporum, corpuſcu-
lorumue, hoc eſt, atomorum, quae
ſplendorem hunc coruſcantem effici-
ant, nempe, quod ventus, ac potiſſi-
mum, ſi plumbeae glandis inſtar perca-
luerit, eadem excutiat corpuſcula,
quae mutuo attritu nubium excuti-

Vntur.
Qαq qe3 Auf

1046
ib, Aut expreſſione, ſed facta nimirum,
vel ab ipſis inter ſe nubibus, vel a ven-
tis ipſis compellentibus, compreſſio-

ne, quae citra impetum colliſionis

fiat.
lb. Aut interceptione lucis a ſideribus
diffuſae, quae deinceps nubium, ven-
torumque motu adigatur, ac e nubi-
bus excidat.
ib. Aut dilapſione e nubibus facta
tenuiſſimi luminis, dum nubes inte-
rius ab igne coguntur, ac aliunde to-
nitrua ipſo illarum motu, quaſi quidam
bombus, creantur.
ib. Aut accenſione ſpiritus, quae tum
motus contenſione, tum conuolutio-
ne, vt dixi, vehemente fiat.
Aut fractione nubium per ventos,
ac prolapſione atomorum, quae effe-
trices ignis ſint, apparitionisque ful-
guris ſint cauſae.
ib. Quin etiam poſſe pluribus modis
generari fulgur, facile erit perſpectu
ili, qui & rebus apparentibus adhae-
ſerit, & quod eſt ipſis conſentaneum,
peruidere valuerit.

ib, 102⸗

Naer. X, Sic vero etiam poteſt tonitru crea-
Lucrer. Ti, aut ex ſpiritus intra nubium caui-

VI,5. ſq. tates volutatione, quemadmod um in
noſtris vaſis, intra quae quidpiam cir-
cumrotatur.
ib. Aut creato bombo, ex ipſa intra eas-
dem nubes ignis difflatione, & quaſi
ebullitatione.
ib. Aut ex earundem nubium diffra-
ctionibus, diſtractionibusque, vt cum
veſica intenta crepat, charta frangitur,
carbaſus abrumpitur.
ib. Aut ex affrictionibus, impactioni-
busque earundem, poſteaquam ade-
ptae concretionem quandam quaſi
glacialem fuerint; idque compellente

PARS WII. PHIOSOPEIIAFE EPICVRI P. TI

eas vento, quemadmodum ramoſae
ſyluae, Cauro perflatae, fragorem edunt,

fiuctus infracti murmurant, ſuſpenſae

etiam veſtes, chartae volantes vento-
rum vi, ac veluti verberibus verſatae,
plangunt.
Aut extinctione ignis fulminei ex ib.
vna nube erumpentis, & in aquoſam
aliam incidentis, ac ideo perinde ſtri-
dentis, vt cum ferrum candens e for-
nace eductum in lacunam coniicitur.
Aut concrematione nubis aridioris, ib.
quae perinde concrepitet, ac ſi lauri
ramus cremetur.
Vno verbo, hoc quoque membrum Laert.
explicari poſie modis pluribus, ea, quae X, 100.
apparent, perſuaſum faciunt, prae- Sext.
ſtantque, neid, quod ignari, aut ſu- Emp.
perſtitioſi perſuaium habent, opine- auu. Ma.
mur, tonitrus ſonum ſignificare aP- 130. “
paruiſſe Deum aliquem, quippe cum
non minus alia corpora inter ſe colliſa,
ſonum quoque edant, vt mola contru-
ſa, aut comploſae manus.
Ne quis porro haereat, qui fiat, vt aert.
fulgur, eiusue adſpectus exauditio- 102.
nem tonitru anteuertat: id contin-

gere ſane poteſt, aut quod incerta

quapiam diſpoſitione nubium, ſimul
atque ſpiritus in ipſas inciderit, ea con-
figuratio corpuſculorum proſiliat, quae
coruſcationem edat; deinceps vero
ſpiritus ipſe ſui euolutione hunc ſo-
num perficiat.
Aut quod cum vtrumque ſimul ge=- Lucret.
neretur, coruſcatio pernicitate con- Vb 163.
citatiore ad nos feratur, tonitru
vero poſterius adueniat, vti fit in ali-
quibus, quae ex interuallo cernuntur,
& reſonantes ictus impingunt; prius
enim conſpici ictum, quam audiri ſo=-
num, manifeſtum eſt. =D

X, 102.

CAbP.

Lucret.

Vl 49.i

1d,509,

laert.
1. 106

tmoſae C. A P.
ean
Ral Dlende iam ſunt aqueae concre-
Wü tiones, quae Ppartim manent flui-
litge, dae, partim frigoris imprefſſione ſoli-
ditatem quandam accipiunt; & quae
ineler d fluidae quidem manent, ſunt pluuia
olim & ros, ex quibus illa nubiloſo, hic ſe-
beſtii. reno coelo creatur.
efot. Laert. Pluuia autem poteſt ex nubibus fieri:
1ctur. X, 99. aut dum rariores exiſtentes, Vrgente
liong, d. ſeu vento, ſeu incubitu proprio com-
ilnri primuntur, & in guttas coaleſcunt; aut
dum exiſtentes denſiores, vi caloris,
brum aen, aut venti rareſcunt, atque transmu-
qune o tantur, ſeu, inſtar cerae, ita lique-
Prae- den, ſcunt, vt ſtillatim decidant.
tſi⸗ “ Lucret. Siquidem aquae ſemina contineri
ine den g. VI, 496. in nubibus, notius eſt, quam vt dici
e a- 10,5. debeat; ea enim cum ipſis pariter aſcen-
cuin dunt, pariter ſuccreſcunt, neque ſe-
lil, cus per ipſas, ac ſanguis per partes
ru- noſtri corporis diſperguntur. Neque
vero modo ex omnibus fluuiis humor
Pit arte in nubes tollitur, ſed nubes quoque,
Ki. 10 mari incumbentes, humorem non ſe-
Wun cus, ac vellera lanae concipiunt.
berti ib 509. Quare & poſſunt pluuiae ex nubi-
i bus effluere, aut cum vis venti nubes
on⸗
Idge
b. X adqueis concretionibus, quae im-
lo⸗ preſſione frigoris in ſoliditatem
elutet. quampiam cogelaſcunt, duae ſunt,
e⸗lige quae coelo nubiloſo creantur, videli-
lelet cet grando, & nix; vna, quae ſereno,
nup ſcilicet pruinag.
l⸗ Laert. Et grando quidem generatur, aut
tu. X, 106. cum validior eſt congelatio prae con-

ins ſtitutione venti frigidi, quae vndique

t circumſtet, ac vrgeat nubium ſtillici-
dia, ſeu guttas, alioquin abituras in plu-
viam: aut cum gelata moles in partes
dehiſcit, & moderata liquefactione

PHVSICA.

1947
XIII.

DE PLVVIA, ET RORE.

contrudit, & copia nimborum coorta
ſuperne eas vrges, ac premit; aut
cum nubes vi vehtorum rareſcunt,
diffluereque Rumgarenn patiuntur, vel
calore ſolis ita diſſoluuntur, vt ſtilla-
tim, &, quemadmodum dixi, quaſi
cera tabeſcens, liqueſcant.
Fieri porro poteſt, vt pluuiae ſint ib. 5i.
interdum valde diurnae, quoniam
tunc contingit ſemina aquarum com-
plura, aliis aliisque nubibus identidem
ſuborientibus, ac vndelibet aliunde
translatis, creandae pluuiae ſuppete-
re; cum & fumans interdum terra,
quem totum humorem recipit, rehalet.
At vero ros fit, aut coeuntibus mu- Laert.
tuo ex aere corpuſculis, quae eiusmo-X, 108.
di ſint naturae, vt ad talem humoris
ſpeciem gignendam comparata ſint;
aut eductione corpuſculorum ex
humentibus, aquoſisue locis, quae ro-
rem praeſertim ſurſum generent; vbi
deinceps ſic coeunt, vt & humorem
iſtum conficiant, & in ſubiecta loca de-
fluant: ſcilicet non pauca ſimilia, apud
nos, ac in vaporariis potiſſimum,
fiunt.

CAT. XIV.
DE GRANDINE, NIVE, ETPRVINA.

ſtillae aquoſae rimis inſinuatae tum mo-
lis interruptionem, tum compreſſio-
nem partium, & totius compaginis dif-
fractionem ad hoc efficiunt, vt partes
per ſe ſingulae compactae ſubſiſtant,
Ffragminumque aceruum, qui diſper-
gatur, faciant.
Rotunditatem vero horum fragmi- Plutarch.
num qualemcunque fieri nihil prohi-Plac. Phil
bet, aut quod extremi anguli vndequa- 4.
que reſcindantur, prae caſus nempe
prolixitate, aut quod in ipſa confor- Laert.
matione quidpiam ſeu aquoſum, ſeu 107.
ventoſum

ib.

Laert. X,

Lucret.
VI, 740

1048

ib. 1I10.

ventoſum particulas ſingulas vndique,
vt dictum eſt, & aequabiliter circum-
ſtet, ambitusque earum proinde non

⸗“ inaequabilis euadat.

Niuem autem fieri contingit, aut dif-
fuſa tenui ex nubibus aqua, ea ratione,
vt ſpumeſcat, (prementibus nempe
nubibus idoneis, ventis vero difflanti-
bus,.) ac in ipſo poſtea motu congela-
ſcat, ob vehementiorem quandam in
locis nubium inferioribus, frigiditatis
conditionem.
Aut facta quadam aequabili in nubi-
bus congelatione, ad quam dum cor-
puſcula aquea mutuo compreſſa, con-
vicinaque appellunt, fiat aggeneratio,

CA P.

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. II.

talem obtinens laxitatem, qualem prae
ſe ferunt niuis flocculi; cum & eadem
magis ſeſe compellentia creent grandi-
nem, cuiusmodi duae res in aere maxi-
me fiunt.

Poteſt & haec niuis confertim ca-ib. 108.

dentis velut eiaculatio fieri per detri-
tionem exnubibus, quae prius congla-
ciauerint. Poteſt & aliis quoque mo-
dis niuis generatio parari.

Pruina denique ex iisdem, quibusi.

ros, corpuſculis fit; nempe, cum roris
guttulae alterutro modo creatae, pro-
pter certam frigiditatis conditionem
in aere concreſcunt, ac leuem compa-
ctionem congelando accipiunt.

XV.

DE IRIDE, ET HALONE.

Non ſunt vero hic praetereundae
duae quaedam dignae notatu res,
quae in nubibus, ſublimeue apparent;
iris nempe, ſeu ille arcus, variis inſignis
coloribus, qui e regione ſolis formatur;
& halos, ſiue area, quae coronae candidae
inſtar lunam interdum circumambit.
Creatur porro iris, aut quod aer hu-
meſcens aduerſo ſolis ſplendore reful-
geat; aut quod ea ſit ſpecialis natura
tum lucis, tum aeris, vt eiuscemodi colo-

rum ſpecies exprimat, ſiue omnes, ſiue

vnicam, a qua deinceps reſplendeſcen-
te, partes confines aeris talem colora-
tionem ſubeant; quemadmodum fieri
obſeruamus, dum cuiuspiam rei partes
illuſtratae reſplendeſcere conterminas
faciunt.
Adrotundam formam quod ſpe-
Gat, creatur iſta arcus ſpecies, quod
aequo vndique interuallo ad ſpectato-

CA P.

ris oculum referatur, aut etiam, quod
atomi, quae ex aere in nubem fe-
runtur, ita compellantur, vt quaepi-
am inde facta concretio in hanc forme-
tur rotunditatem.
Halos vero fit circa lunam, aut eue-
cto vndequaque verſum lunam craſſi-
vſculo, ſiue leuiter nubiloſo aere, dum
interea effluxiones quaedam, ab ea de-
riuatae, ipſum reprimentes eatenus, ex-
cernunt, (quippe non penitus diſcu-
tiunt) quatenus in orbem circa ipſam
nubiloſa hac ſpecie conformentur.
Aut aer, qui circum ipſam, congrue
coacto, ad exprimendum rotundam
hanc, craſſiuſculamque circa ipſam, ſpe-
ciem. Quod quidem ſecundum non-
nullas ipſius partes fieri contingat,
ſeu affluxu quodam exterius cogen-
te, ſeu calore appoſito ad id praeſtan-
dum ſubinſinuato.

XVI.

DE AVERNIS.

Opereſ aliquid dicamus de locis a-

vernis, quae dicere ita ſolemus,

quod avibus infeſta ſint, quatenus, vbi

aues per ipſa transvolare contigerit, ex-
templo

109.

ib.

Laert.
VI,100

ib. 110
II16.

D templo concidant, ac intereant: item-
. que de peſtilentiae cauſis, quatenus
Eeuc. quidem exaere dependent.
Mc. ib. 769. Repetendum vero hic ſolummodo
tim crib 10. eſt, continere terram omnifaria corpu-
r detri. ſcula ita diuerſimode figurata, & quae-
conwh. dam naturae animalium Conducchtie,
e n quaedam nocentia ſint, & propter illo-
de mo rum texturas inter ſe adeo diſſimiles,
quaedam ſint nonnullis congrua, ac ſa-
udblsz o, lutaria, quae comperiantur aliis in-
mroris commoda, ac pernicioſa. Quidni id
1 ro⸗ vero? Cum in mututa per febrim eius-
onenn dem hominis textura, ac temperle,
din. quod vinum prius ſumme iuuabat, pla-
gae mactabilis inſtar fiat?
ib. 781. Sed enim plurima ingrata, infeſta-
que, & pernicioſa incurrere paſſim in
qodh guſtatum, in olfactum, in tactum, ac in
enn fe⸗ omnes ſenſus manifeſtum eſt, ac ne ar-
aepi⸗ 14 bores memorem, quae vel ſui vmbra
rme dormientibus grauedinem creant, vel
tetro etiam odorenecant; ne grauem
ele- i, vim, odoremque carbonum, & ſimilia:
Caſi. CA P.
‚dum
ece. Laert. A PEſtilentia autem, ſeu affectio exitia-
er VI,IO91. L lis aeris, vtcunque poſſit etiam ſu-
M perne, nubis, nebulaeque inſtar adue-
m nire; tum tamen praeſertim creatur,
t. cum terra intempeſtiuis pluuiis, ardo-
ngele ribusque, putrorem eſt nacta; isque
mme halitus ex ea conſurgit, qui inficiat ae-
nſpe⸗ rem, & longe, lateque non modo in ho-
nn. mines, ſed in alia quoque animalia
ingt, graſſetur.
ogen. ib. 1101- Aerem certe facile induere affectio-
efunn⸗ 1116. nem halitus e terra proxime exſpirati,
tum regionales vocati morbi indicio
ſunt, vt hic apud nos frequens podagra,
apud Achaeos ophthalmia, apud Aegy-
. ptios elephantiaſis; tum quod experi-
di Vntur, qui peregrinantur, dum adeo
,exX-

–

PRHVSICA.

1049
quaeſo, quam varia loca ſunt, quae gra-
ves noxiosque odores bituminis, ſul-
phurisque exhalant. Scrutatores ve-
ro metallorum, qui euadunt tam liuidi,
qui tam cito intereunt, quos non ex-

ſpirari vapores infeſtos ex intimis ter-

rae partibus comperiunt?
Itaque loca quaedam ſunt, e quibus ib. 818.
ii halitus exſpirantur, qui in ſuperfu-
ſum aerem euecti, ipfſum aliquouſque
venenent, qualitateue mortifera infi-
ciant, adeo, vt cum aues per eum trans-
ire contigerit, veluti, ſi mulier menſi-
vm tempore Caſtoreum olfaciat, & ob-
ſtupefiant, & repente prolapſae vitam
etiam amittant.
Praetereo autem, fieri etiam poſſe, ib. 830.
vt aere, qui inter aues, terramque ſup-
poſitus eſt, vi halitus prorumpentis diſ-
cuſſo, locoque facto prope inani, volu-
cres non habeant fulcimentum, cui
pennae expanſae innitantur, vt propa-
gare volatum poſſint; ſicque labantur,
ac procidant, pondere corporis prae-
grauante. Et ſic quidem auerna.

XVII.

DE PESTILENTIA.

perſpicue agnoſcunt, quanta in locis
variis aeris diuer ſitas ſit.
At propagari interdum hanc affe-ib. 1135.
ctionem per aerem, ipſa peſtilentiae af-
fectio declarat, vt illa inprimis, quae
proauorum noſtrorum memoria, cum
ortum habuiſſet in Aethiopia, ita in
Lybiam, Aegyptumque, & vniuerſam
pene Regis Perſarum ditionem excur-
rit, vt euam in noſtram hanc vrbem,
regionemque peruenerit, ipſamque
plane vaſtaueri
Fit porro iſta propagatio, dum ve-ib. III7-
nenatus halitus corpuſcula ſua aeri II22.
Ccommiſcens, corpuſculorum illius ſi 3a0 al
tum ita transponit, peruertitque, Vt Laert. X,
quicquid ſimilium eſt ſuis, in eandem p. 1069.

Rrrrrr. texturam

1050 PARS XII PIILOSoPEIAE EPICVRI P. III.

texturam conformet, vt dum ignis ſub-
jlens corpuſculis ſuis in lignum, coa-
gmentationem eius ſic commutat, vt
uicquid in illo igneorum eſt corpu-
Kulolum⸗ eliciat, & ex ipſis nouum, ac
ſui ſimilem ignem faciat. Deinceps ve-
ro, vt ignis mobilitate ſua proſerpens
habet, vnde ſeſe in ſyluam integram
propaget; ita affectio peſtilens prae mo-
bilitate corpuſculorum, ex quibus con-
texitur, ſenſim prorepat, ac aerem lon-
ge, & quouſq; admodum diuerſa affecti-
one inhibeatur, commutet. Nimirum
dicas idem fieri, vt cum nubes, ac ne-
bula per aerem repit, & paulatim, qua
graditur, immutat, conturbatq; ipſum.
D. 1126. Praetereo autem, dum homines ae-
rem ſpirando inducunt in corpus, ſor-
bere illos pariter ea affectus corpuſcu-
la, quibus, quae ſimilia in corpore ſunt,
eo modo, quo de aere dictum, transpo-
nantur, peruertanturque, & contagio,
vicinia, afflatu, ea transmittantur dein-
Cceps in alios, quae parem peruerſionem
faciant, praeſtentque, vt morbus po-
pulatim denique graſſetur.
Atque hactenus quidem non Meteo-
rologia modo, ſed & vniuerſa Phyſiolo-
gia eſto: de qua quae pauca ediſlerui-
mus, eiusmodi profecto funt, quae con-
Laert. X, templando facta perſpecta praeſtent, vt
116. deinceps ea, quae ipſis ſunt affinia, poſ-

ſint perſpici, & valeant ſimul, quae cau-
ſae ſunt effectorum naturae ſpecialium,
pernoſci. Nam qui iſta quidem, quam-
maxime ſtudioſe poſſunt, non proſe-
quuntur, ii longe abſunt, vt aut ipſa
quatenus decet, perſpiciant, aut finem,
cuius gratia perſpicienda ſunt, conie-
quantur.
Ac non ſunt quidem vnquam mente
abiicienda criteria, (neque ipſi adeo e-
videntia, quae iuxta illorum vnum-
quodque eſt.) quoniam ſi ab iſtis non

extte
ſro
kugi
nen
duo
demn

gen. de N

rit, beat. VIT
Laert. l ſent

82.

diſceſierimus, id, vnde oritur perturba-

tio, quodque motum ingerit, recta cum
ratione ediſſeremus, nosque ab ipſo exi-
memus; cauſam videlicet tenentes eo-
rum, quae in ſublimi fiunt, ac reliquo-
rum ſimul omnium, quae paſſim inter-
veniunt, ſummumque terrorem cete-
ris incutiunt.

Verum criteriis ſuppoſitis, iuuat Laert. X,

xime dedere ſeipſum ſpeculationi prin-
cipiorum, ex quibus conſtant omnia, &
infinitatis naturae, aliorumque his co-
haerentium, ac memoria iugi conſerua-
re ea, quae de ipſis praecipua ſunt, ma-
ximeque generalia eflata. Quippe exin-
de maxime licet procul fieri a fabulis, &
ſtatum illum animi imperturbatum ob-
tinere, qui germanus eſt, & vnicus ſco-
pus, in quem nos, iſthaec omnia ediſ-
ſerentes collineauimus.

PARS PHILOSOPHIAE III.

QVAF EST

FETHICA, SEV
CVm lam ſuperſit Ethica, ſeu Philo-
ſophia de moribus, haut abs re di-
Ctum eſt initio, eſſe eam præcipuam phi-
loſophiae partem habendam; quoniam
illa quidem, quae eſt de natura, vt illic
quoque deduximus, ſuperuacanea eua-
Laert. X, deret, niſi ad vitae finem, qui Ethicae
132 add. eſt conſidarationis, conferret. Sane
Gadend 1ſa quoque prudentia, quae ad hanc

ad Laert. . 7 . .
X, ingz. Partem attinet, ideo naturali philoſo-

DE MORIBVS.
phiae praecellit, quod illi imperet,
ipſamque vt medium accommodet ad
moralis finem. .
Quod dico interim partem hanc cir-
ca vitae finem verſari, admonet, cur
nobis ſit moris eam dicere, quae eſt de
vita, & moribus, ſeu de actionibus vitae
inſtituendis, (neque enim mores aliud
ſunt, quam humanae vitae conſuetae
actiones, itemque de fine, hoc eſt, de
Extremo

116.

ibid.

dbh
ide
ooo
vel
lum

19. An⸗
ton. &
Maxim,
Lerm,

94.

105v1

uuecan-
Rim extremo, ſummoue bonorum, quae cipit, deſtinatue incipere, &nunquam
rum- proſequimur; ac rurſus de eligendis, & tamen interim viuit.
nprole. fugiendis, quatenus praeſcribit electio- Mirum ſane dictu! Semel nati ſu- Tinedreh.
nr ips nemeorum, quae ad illum finem con- mus: bis naſci non licet, ac deſinere an vint
finen, ducunt, & fugam eorum, quae ab eo- aetatem oportet: tu vero, o bone, cum poſſi ſec.
D dem auertunt. diem craſtinum in tua poteſtate non Exicur.
. Sen. de Nam, ne longum morer, finis quidem habeas, cras te victurum reputans, te
Dmnentelaen v beat. vitae, tacito omnium hominum con- in horas venturas differs, ac interim
adeoe. 2. r. ſenſu, felicitas eſt; ſed cum omnes fere hodiernum amittis? Sic omnium vita
Vnum- ab hoc fine aberrent, an non neceſſe eſt, cunctando perit, exindeque eſt, vt
ſönon id contingat, vel quia non eam, quam noſtrum non nemo inter occupatio-
Frnrbe⸗ oportet, felicitatem ſibi praeſtituunt, nes moriatur. Nemo non ita exit e
Acum vel quia quibus mediis oportet, ad il- vita, quaſi modo intrauerit; ac poteſt
en lam minime contendunt? ideo ſenſibus quoque exprobrari in-
en. Cum videamus ſane tam multos, fantia, quod quafi alienum agentes
eseo⸗ quibus cum omnia abunde ſuppetant, negotium, viuere ſe non ſenſerint, vi-
ino. quae ad vitae vſus neceſſaria ſunt, taque ipſis tota abierit ſine fructu vitae.
imer- (quippe & affluunt opibus, & deco- Adnitamur ergo ita viuere, vt nos
e rantur honoribus, & fllis probae in- temporis exacti non poeniteat, ac die
B dolis florent, & quicquid demum vi- praeſente ita fruamur, quaſi craſtinus
iunlund detur poſſe vulgo expeti, obtinent,) ad nos nihil attineat. Videlicet, ad
prein. eueniat nihilominus, vt anxii, queru- craſtinum ſuauiſſime acceditis, qui
mi lique ſint, curis & ſollicitudinibus ſca- minimum egens, appetensque craſtini
vo⸗ D teant, percellantur terroribus, vitam, eſt, & grata illi ſuperuenit hora, cu-
er- D vno verbo, degant miſeram: intelligi ius nimiam ſibi non fecerit ſpem. Cum Senec.
t- exinde licet, ignorare illos, in quo ſita moleſtum ſit vitam ſemper inchoare, b. 23.
exN⸗ ſit, & vnde habenda felicitas vera; eſto nobis illa continuo, quaſi perfe-
iis & ac ideo eſſe llis pectus inſtar vafis, quod cla, abſolutaque, & quaſi cumulo ipfi-
nob- partim fluxum, pertuſumque expleri vs nihil deſit. Stulti vita ingrata eſt,
ſoo- nullatenus poſſit, partim liquore te- trepida eſt, tota in futurum fertur;
el⸗ D tro imbutum, quiduis receptum con- nos vero demus operam, vt noſtra ſit
D ſpurcet, ac vitiet. grata, vt ſecura, vt non modo prae-
Quare & operae pretium eſt, bene- ſens, ſed etiam, vt iam collocata in tuto.
“ ficio Ruius de fine, ac felicitate philo- Sane hoc eſt demum fugere ſtulti-
ſophiae pectus ſanare, purgareque, vt tiam, euehere ſe in illam ſapientum
eret, & paucis rebus explebile ſit, & nulla quaſi ſpeculam, e qua videre ceteros
etad non re iucunde fruatur. Philoſo- liceat palantes errare, & vitam nequic-
u. An- handum ſed enim nobis, non ad quam quaerere in vita. Quodſi eſſe re-
er. H on peciem, ſed ſerio eſt: quando nobis putas ſuaue, eterra nautas collucétan-
er. rani. Opus non eſt, Vt ſani videamur, ſed tes cum tempeftatibus ſpectare, aut
c⸗ vt ſani ſimus. Philoſophandum item Citra tui periculum exercitus prae-
i ſ quamprimum, neque in craſtinum lia miſcentes contueri: nihil eſſe ſua-
differendum, quoniam hodie quoque Wius omnino poteſt, quam e ſereno
e beate viuere intereſt, & hoc mali ha- ſapientiae ſolio deſipientium turbas,
le bet ſtultitia, quod ſemper viuere in- contentionesque contemplari. Non
RrrrrrzZ ſane,

n0

„

Laert.
X, 121.

ſane, quod iucundum ſit ceteros ma-
lis affici, ſed quod iisdem malis non
inuolui delectet.
Ceterum, vt liceat nobis pro virili,
& quadautenus adiutare illos, qui
peruenire ad hoc ſapientiae quaſi cul-
men deſiderant; ſic ea congeremus,

105 PARS XII. PHILVOSOPHIAF EPICVRI P. III.
quae hiſce de rebus meditati hacte-

nus ſumus, vt dicamus primum de fe-
licitate, quae ſummum bonum homini
eſt; ac deinceps de iis, quae ipſi cre-
andae, conſeruandaeque conferunt,
quaeque aliud non ſunt, quam ipſae
virtutes.

CA P. I.
DE FELICITATE, SEV FINE BONORVM, QTENVS
ILLIVSHOMO CAPAX EST.

E de felicitate quidem hoc ſolum
praemitto, idcirco illam dici finem,
hoc eſt, vltimum, extremum, ac ſum-
mum bonorum, quod, cum ea bona
dicuntur, quae ad ſui proſecutio-
nem appetitum alliciunt, & ex ipſis
bonis quaedam propter ſe, quaedam
propter alia expetantur, ipſa felicitas
tale bonum ſit, ad quod referri omnia
oporteat, ipſum autem nusquam.
Neque obſtat, cum felicitas & bea-
titudo, ſeu beata vita idem ſint, a no-
bis nihilominus beatae vitae finem ali-
quando dici; id facimus enim phraſi
gentilitia, qua beatae vitae finem, &
beatam vitam pro eodem habemus,
non vero, qua ſignificemus eſſe vlte-
riorem finem aliquem, ad quem beata
vita referri cenſeatur.
Hoc autem praemiſſo, par eſt, du-
plicem abusque initio diſtinguere fe-
licitatem; vnam videlicet ſupremam,
quae intenſionis, remiſſionisque ſit
incapax, alteram ſubalternam, in quam
cadere adiectio, & detractio volupta-
tum poteſt.
Et prior quidem concipitur quaſi
quidam ſtatus, quo nullus poſſit me-
lior, ſuauior, deſideratior excogitari,
in quo nihil ſit mali, quod timeas, ni-
hil boni, quod non habeas; nihil, quod
agere libeat, ac non liceat, qui deni-
que conſtantior ſit, quam vt amitti
vnquam poſſit.

Poſteriorem autem habemus, vt
ſtatum, in quo, quantum licet, quam
optime ſit; ſeu in quo bonorum neceſ-
ſariorum quamplurimum, malorum
quorumuis quamminimum adſit, at-

que adeo in quo traducere vitam ſua-

viter, tranquille, permanenter detur;
ꝗquantum quidem ipſa conditio regio-
nis, ſocietatis, generis vitae, conſtitu-
tionis corporis, aetatis, & ſimilium
circumſtantiarum permiſerit.
Non eſt vero nequicquam, quod
ita diſtinguo, ac definio: ſiquidem tam-
etſi perſpicuum videatur, priorem
illam eſſe habendam Dei propriam;
non deſunt tamen, qui de ſe, ſuaque
ſapientia magnifice ſentientes, illam
ſibi vt polliceri, ſic adrogare audeant,
ac ſeſe idcirco Deo pares dicant, mo-
deſtique ſint, ſi ſe vno Ioue reputent
minores.
At illi videntur profecto ſuae mor-
talitatis, imbecillitatisque obliti, cum,
uicunque illius ſunt conſcii, agno-
cere facile poſſint, non eſſe homines
alterius, quam poſterioris capaces; ac
multum praeſtare ſapientiam, ſi, cum
omnes homines quadantenus miſeri
ſint, te in eo ſtatu collocet, in quo
ſis minime omnium miſer; aut inter
varios miſeriae gradus, quibus obno-
Xius natus es, collocet in eo, in quo
ſis quam minimum miſer. Quippe
iſtud demum eſt, eſſe felicem, iis
carere

(ae
1 1
ee,
luert. I,
IIge ſap.
orn
ünn
gue
g
Pr⸗
mi
ib 119.

dii udte
Um defe-
mbhommin-
igli cre.
nkerunt,
lum ipſie

ENVS

mus, yt
t, qluum
mnecel-
nalorumm
lſir, a⸗
tam fua-
r Cetur
regio⸗
De⸗

jorem
priam;
ſuaque
illam
dennt,
,mo⸗
dutent

emor-
,Cl,
Ano⸗
IN
(esi
cu
miſeri
1 q⸗
inter
o⸗
o
ffe
1
ere

Laert. X,

119⸗

ETHICA.

carere malis, quibus angi poſſes, ac
iis interim bonis frui, quibus maiora,
ea, qua es conditione, eſſe non poſſint.
Haec certe eſt cauſa, cur cenſeam
ſapientem, tametſi carebit ſenſu ocu-
lorum, tametſi etiam aurium, futurum
nihilominus beatae vitae participem,

quoniam & adhuc perſeuerabit in

ib. 118.

quam mults licebit bonis, & iis malis
priuabitur, niſi corporis, ſaltem ani-
mi, quibus alioquin poſſet vexari.
Quin etiam profiteor ſapientem, ta-
metſidire torquebitur, adhuc tamen
felicem fore. Nempe non diuina illa

quidem, ſed hac humana felicitate,

quae in ſapiente ſemper eſt tanta,
quanta eſſe maxima, pro conditione
temporis, poteſft.
Nam intormentis quidem dolores
perſentit; interdum etiam ingemiſcit
ob illos, atque eiulat; ſed interim ta-
men, quia facta illos patiendi neceſſi-
tate, minime ipſos exaſperat, ſeu prae
impatientia, ac deſperatione grauiores
non facit, quin potius quam ma-
xima poteſt animi conſtantia illos
mitigat, quodammodoque leuiores red-
dit; eatenus ſane beatior eſt, quam ſi
illis ſuccumberet, illorum videlicet
inſtar, qui cruciati ſimilibus, non pari
virtute & conſtantia eos tolerant, ne-
que paria habent, a ſapientia, (quae

CA P.

1053
adhibet ſaltem vitae innocentiam, con
ſcientiaeque ſecuritatem,) quibus ea
leuent adiumenta.
Quare neque eſt, quod quis cauil-
letur, eſſe ergo nobis pro eodem Pha-
laridis taurum, ac roſas; & ſapientem
proinde, dum in illo tauro perure-
tur, exclamaturum, quam fuaue eſt!
Quam hoc non curo Quam pro nihilo

habeo! Siquidem alia ſunt, quae ſapi-

ens malit ſibi contingere, vt corporis
quies ab omni incommodo libera, &
animi remiſſio bonorum ſuorum con-
templatione gaudentis; alia ſunt, quae,
quamuis nolit accidere, cum accidant
tamen, & conſtanter perfert, & illa
etiam laudat, comprobatque: quate-
nus habet, vnde ſibi de ſua conſtan-
tia gratuletur, ac dicere poteſt: vror,
ſed inuictus. Quidni optabile ſit,
non quod vrit me ignis, ſed quod non
vincit?
Atque haec quidem, prout contin-
git, ſapientem quoque eſſe obnoxium,
vt morborum doloribus, ſic cruciatibus
tyrannorum, tametſi neque illos ac-
cerſat, neque iſtos prouocet, quantum
quidem decore poteſt. Quod fupereſt
autem, neque ea ſemper, neque omni-
bus tempora incidunt, in quibus lon-
ge vt indolentius, ita felicius viuere
liceat.

—

II.

VOLVPTATEM, SINE WA NOTIO FELICITATIS NVLLA
EST, REM BONAM SVAPTE NATVRA ESSE.

Cin porro & ſuaue, ſeu volupe ſit,

ſine dolore viuere, & fuaue quo-
que, ſeu volupe, bonis frui, ipſisque
recreari; conſtat quidem, felicitatem
non poſſe ſine vtraque hac, aut altera

ſaltem, ſuauitate, voluptateue intelligi:
(nempe pro eodem voluptatem, ſua-

vitatem, iucunditatem, ceteraque id
genus habeo verum eſſe aliquos videas,

qui magna pompa aduerſus ipſam volu-
Fraten ſic diſſerant, quaſi quidpiam ma-
um ſua natura ſit, ac adeo ab ipia ſapien-
tia, felicitateque alienum.

Quare & priusquam disquiramus, re- Cic Tuſe,

verane felicitas in voluptate conſiſtat,
declarandum eſt, voluptatem eſſe ex na-
tura ſua quid bonum, vti & dolor oppo-
ſitus quidpiam eſt fuapte natura malum.
Rrr rrr 3 Sane

V, 33

Cic. de

1054
Sane vero, cum illud ſit bonum,
quod iuuat, quod placet, quodque ad-
eo amabile eſt, appetitumque allicit:
vti & malum, illud, quod nocet, quod
eſt ingratum, quodque idcirco ſui odi-
vm, auerſionemque concitat; nihileſt,
quod magis, quam voluptas demulceat,
magis delecket, magis diligatur, expe-
tatur magis; vt contra nihil eſt, quod
magis, quam dolor, incommodet, dis-
pliceat, abhorreatur, refugiatur. Adeo
proinde, vt voluptas non modo eſſe vi-
deatur bonum, ſed ipſa quoque boni
ratio, quatenus eſt id, cuius cauſa res
aliqua bona eſt, ſeu expetitur; vti &
dolor non modo malum, ſed ipſa etiam
mali ratio, quatenus eſt id, cuius cauſa
res aliqua eſt mala, ſeu refugitur.
uippe & tametſi interdum volu-

ſin, I, 10. ptatem refugiamus, non ipſa tamen

ibid.

ibid.

eſt voluptas, quam refugimus, ſed
uem forte habet adnexum dolorem;
vti &, ſi dolorem aliquando proſequa-
mur, non ipſe eſt dolor, quem proſe-
quimur, ſed quam voluptatem forte
habet adiunétam.
Nam, vt rem dicam paulo explica-
tius, nemo ipſam voluptatem, quia
voluptas ſit, aſpernatur, aut odit, aut
fugit; ſed quia conſequuntur magni
dolores eos, qui ratione voluptatem
ſequi neſciunt. Neque porro quis-
quam eſt, qui dolorem ipſum, quia
dolor ſir, amet, conſectetur, adipiſci
velit; ſed quia nonnunquam eiusmodi
incidunt tempora, vt labore, & dolore
magnam aliquam quaerat voluptatem.
Vt enim ad minima veniam: quis
noſtrum exercitationem vllam corpo-
ris ſuſcipit laborioſam, niſi, vt ali-
quid ex ea commodi conſequatur?
quis autem vel eum iure reprehende-
rit, qui in ea voluptate velit eſſe, quam
nihil moleſtiae conſequatur? vel illum,
qui dolorem eum fugiat, quo voluptas

PARS XII. PHILOSOPHIIAE EPICVRI P. III.

nulla pariatur? At vero eos & accuſa-
mus, & iuſto odio digniſſimos duci-
mus, qui blanditiis praeſentium volu=
ptatum deliniti, atque corrupti, quos
dolores, quas moleſtias excepturi ſint,
occoecati cupiditate, non prouident.
Similique ſunt in culpa, qui officia de-
ſerunt mollitia animi, id eſt, laborum,
& dolorum fuga.
Et harum quidem rerum facilis eſt,
& expedita diſtinctio. Nam libero tem-
pore, cum ſoluta nobis eſt eligendi o-
ptio, cumque nihil impedit, quo minus
id, quod maxime placeat, facere pos-
ſimus, omnis voluptas aſſumenda eſt,
omnis dolor depellendus. Tempori-
bus autem quibusdam ſaepe euenlet, vt
& voluptates repudiandae ſint, & mo-
leſtiae non recuſandae.
Itaque, tametſi omnem voluptatem
eſſe quid bonum exiſtimemus, & o-
mnem dolorem quid malum: nonaſſe-
rimus tamen, oportere ſemper aut pro-
ſequi illam, aut fugere hunc; ſed eſſe
in ipſis, ſicut qualitatis, ita quantitatis
habendam rationem. Nempe praeſta-
re, vt dolores ſuſtineamus aliquos, quo
voluptatibus potiamur vberioribus; ac
expedire, vt abſtineamus ab aliquibus
voluptatibus, ne ſubinde dolores diffi-
ciliores perferamus.
Quo fit, vt hic ſit quaſi fons, ex quo
de criteriis agentes, canones varios
circa affectum, paſſionemue deduxi-
mus, habentes, puta voluptatem, &
moleſtiam, ſiue dolorem pro electio-
nis, fugaeque criterio, neque id pro-=
fecto iniuria. Siquidem commenſu-
ratione, & rerum iuuantium, laedenti-
vmque delectu diiudicare haec omnia
decet, quandoquidem bono interdum,
vt malo, & vice verſa interdum malo,
tanquam bono vtimur,
Ex hiſce ergo, vt rem inculcem, di-
co, nullam voluptatem eſſe per ſe
malum,

ibic,

Wal
tes
Plio
alc
inſe
lore
hoſt
ſun
die
der
It

lp
pro

Cenl

Di
Laen. J,
129,29. ſe

te⸗
Et

00

Ccſa⸗
8 duci⸗
nyu.
tlquOs
Uniſint,
Aident.
lcin de.
borum,

ls et,
rotem⸗
endl o⸗
minns
repos⸗
eſt,
npori-
ehV
mo⸗

nalle.
tyro⸗
ltatis
eſta⸗
,quo
S; 0
libis

ifi⸗

quo
rios
luyi-
n, 8
cio⸗
10⸗
ſ
enti⸗
ni

lo,

di⸗
ſe
Im,
*

bis,

ETHICA.

malum, ſed ea, quae nonnullas volupta-
tes pariunt, eiusmodi eſſe, vt multo am-
pliores voluptatibus dolores inducant:
addoque proinde, ſi voluptas omnis ſic
in ſe ipſam colligi poſſet, vt nullum do-
lorem neq; in ſe compleéteretur, neque
poſt ſe relinqueret; fore omnem ipſa
ſui collectione non minus perfectam,
abſolutamque habendam, quam ſint o-
pera natura praccihilae, foreque adeo,
vt voluptates nullſatenus inter ſe dif-

CAP
FELICITATEM
. CONSI
nc, vt adid, quod propoſui, acce-
dam, videtur plane felicitas in vo-
luptate conſiſtere; quanquam id com-
probandum primo vniuerſe eſt, ac di-
cendum poſterius, in quanam ſpecia-
tim conſiſtat.
Laert. x, Vniuerſe ergo videtur voluptas eſ-
128.:129. ſe vt principium, ita & finis beatae vi-
tae; quando eſſe eam bonum primum,
& noſtrae, omnisque animalis naturae
congenitum deprehendimus; ipſaque
eſt, a qua electionem, fugamque o-
mnem auſpicamur, & in quam tandem
deſinimus; hoc aflectu vſi, tanquam
regula ad bonum omne diiudicandum.
Alexan- Et quod voluptas uidem fit pri-
der A- Mum, congenitumque bonum, ſeu, vt
phrod,2. ſolent dicere, primum aptum, accom-
de An. modatumque naturae, ex eo de-
4oadde monftratur, quod omne animal, ſi-
ad Laert, Wul atque natum ſit, voluptatem ap-
petat, eaque gaudeat, vt ſummo bono:

X. pag.
1348. dolorem aſpernetur, vt ſummum ma-

12² Laert, um, & quantum poſſit, a fe repellat?,

X 137. (& ͤvidere certe licet, vt ne Hercules
Cicer. de. . ⸗
An.1,9. Juidem ab interula ſuccenſa depaſtus,
ſeſe contineat, quin lacrymetur
Clamans, fremensque, at vndiquée
reſonant petraé
Locorum, & Euboeaez iuga alta mon-
tium.)

1061
ferrent, ac poſſent idcirco indiſcrimi-
natim optari.
Quin etiam, ſi illa quoque ipſa, quae
ſunt luxurioſis efficientia voluptatum,
liberarent eos rerum fublimium, &
mortis, ac doloris metu; docerentque,
qui eſſent fines cupiditatum; nihil ha-
berem, quod reprehenderem, cum vn-
dique complerentur voluptatibus, nec
haberent Vla ex parte aliquid aut do-
lens, aut aegrum, id eſt, malum.
III.

VNIVERSE IN VOLVPTATE

STERE.
Facit vero id omne animal nondum de-
prauatum, ipſa natura incorrupte, at-
que integre iudicante.
Itaque nulla eſt ratione, neque diſ-
putatione opus, quamobrem volu-
ptas expetenda, fugiendus dolor ſit;
conſtat ſcilicet hoc ſentiri; vt calere
ignem, niuem eſſe albam, dulce mel;
quoniam nihil oportet exquiſitis ratio-
nibus confirmare; ſatis eſt admonere.
Etenim, quoniam detractis de homine
ſenſibus, reliqui nihil eſt: neceſſe eſt,
uid aut ſecundum naturam, aut contra
it, a natura ipſa iudicari: voluptatem
etiam & per ſe expetendam eſſe, & do-
lorem ipſum per ſe eſſe fugiendum. Et-
enim quid percipit, & quid iudicat,
quo aut petat, aut fugiat aliquid, prae-
ter voluptatem & dolorem?
Quod vero voluptas, vt primum na-
tura, accommodatum eſt, ſic etiam ex-
petendorum extremum, ſiue bono-
rum finis ſit, vel ex eo poteſt intelligi,
quod voluptas ſit ſola, ob quam cetera Eudozus
ſic expetimus, vt ipſa non ob aliud, ſed ap. Ariſt.
ſuimet cauſa ſolum expetatur. Quippe th.X,2.
poſſumus quidem alia expetere, vt de-
lectemur, ſeu voluptate afficiamur: at
nemo requiſierit, propter quam cauſam
delectari, aut affici voluptate velimus.
Profecto non magis, quam propter
quam

Cicer. de
Fin. I, 12.

2

Laert. X,
136.

1056
quam cauſam eſſe felices deſideremus;
vt puta quod vt eodem gradu, ſic pro
eadem re haberi voluptas, ac felicitas
debeant; atque adeo pro fine, ſiue vl-
timo ac ſummo bonorum, ad quod re-
ferantur quidem cetera, ipſum autem a-
lio nusquam referatur.
Confirmatur autem exeo, quod fe-
licitas non aliunde eſſe, vt iam praemo-
nuimus, felicitas intelligatur, quam
quia eſt ſtatus, in quo licet quamſua-
viſſime, iucundiſſimeque, hoc eſt, quan-
ta fieri poteſt maxima cum voluptate
degere. Tolle enim hanc ſuauitatem,
jucunditatem, voluptatem ex vita; ec-
qua, amabo, tibi notio felicitatis fuper-
erit? non illius modo, quam dixi diui-
nam, ſed etiam alterius, quam humanam
haberi; quaeque aliunde magis, & mi-
nus, ſiue intenſionem, ac remiſſionem
non ſuſcipit, quam quia cadere in ĩpſam
adiectio, & detractio voluptatis pot-
eſt⸗
Vt res etiam poſſit ex comparatione
voluptatis cum dolore manifeſtius in-
telligi; conſtituamus aliquem magnis,
multis, perpetuis fruentem & animo, &
corpore voluptatibus; nullo dolore
nec impediente, nec impendente;
quem tandem hoc ſtatu aut praeſtabi-
liorem, aut magis expetendum poſſu-
mus dicere? Ineſſe enim neceſſe eſt in

4

PARS. XII PHIILOSOPHIAE EPICVBRI PIII.

eo, qui ita ſit affectus, & firmitatem ani⸗
mi, nec mortem, nec dolorem timentis,
quod mors ſenſu careat, dolor in lon-
ginquitate leuis, in grauitate breuis ſo-
leat eſſe: vt eius magnitudinem celeri-

tas, diuturnitatem alleuatio conſoletur.

Ad ea cum accedit, vt neq; diuinum nu-
men horreat, nec voluptates aut bono-
rum præteritorum memoria, aut futu-
rorum expectatione partas effluere pa-
tiatur, earumque aſſidua recordatione
laetetur, quid eſt, quod huic poſſit,
quod melius ſit, accedere?
Statue contra aliquem confectum
tantis animi, corporisque doloribus,
quanti in hominem maximi cadere
poſſunt, nulla ſpe propoſita, fore leuius
aliquando, nulla præterita, nec praeſen-
ti, nec expectata voluptate; quid eo mi-
ſer ius dici, aut fingi poteſt⸗
Quod ſi vita doloribus referta ma-
xime fugienda eſt, ſummum profe-
cto malum eſt viuere cum dolore;
cui ſententiae conſentaneum eſt, vI-
timum eſſe bonorum, cum volupta-
te viuere. Neque enim habet noſtra

mens aliud quidquam, vbi conſiſtat,

tanquam in extremo; omnesque &
morbi, & aegritudines ad dolorem refe-
runtur; nec praeterea eſt res vlla, quae
aut ſua ſede naturam ſollicitare poſſit,
aut frangere.

CAP. IV.
VOLVPTATEM, IN QWA SITA FELICITAS EST, ESSE

INDOLENTIAM CORPORIS, ET TRANCVIIL-
LITATEM MENTIS.

Eruntamen, cum ſint duo quae-
V dam, vt paulo ante eſt inſinuatum,
voluptatum genera; nam alia quidem
ſpectari poteſt tanquam in ſtatu, ſeu
quiete, adeo, vt nihil aliud ſit, quam
placabilitas, ſedatio & vacuitas, immu-
nitasue a perturbatione, ac dolore: alia

vero, tanquam in motu, adeo, vt con-
ſiſtat in ſuaui motione, veluti laetitia,
hilarirate, & quacunque ſenſus iu-
cunde, & quodam quaſi cum dulco-
re, & titillatione mouetur, vt dum
quis per famem, & ſitim comedit, ac

bibit: ideo quaeri poteſt, in vtraquene,

a11

ibid.

ibid.

anin
ſtat?
d. I7. D
con
tae,
ſtabi
Aarn
tran.
SIt. Q
term
on
a
enti
ſper
ftue
Vti
Giſi
nos
Ur

——— —.

temman’.
lmentis,
in lon-
relisſo⸗
n celeri⸗
lſolerur.
lummu-
Itbono⸗
ut futu-
ere pa-
datione
cpoſſit

ſechum dis,
oribus,
Culdere
leuius
gelen-
eo lu⸗

tta ma- idbi,
profe
Clore;
i, .
upra-
oRra
lid⸗
e
“
quae

Nolhe,

E5

tcol⸗
getit,
siu⸗
Mo⸗
dum
it, ac
gene,
A

an in altera, & quanam felicitas conſi-
ſtat?
ib. 127. Dicimus ergo, voluptatem, in qua
conſiſtit felicitas, ſiue finis beatae vi-
tae, eſſe voluptatem priorem, hoc eſt,
ſtabilem, ſeu in ſtatu, atque idcirco non
aliam, quam indolentiam corporis, &

ſ ib. 132.

tranquillitatem mentis.
ib. 13. Quocirca &, cum vniuerſe volupta-
longe profecto abſumus, vt eas volu-
ptates, quae ſunt virorum luxu difflfu-
entium, aut aliorum etiam, quatenus
ſpectantur in ipſa motione, actioneue
fruendi, qua nimirum ſenſus iucunde,
dulciterque afficitur, intelligamus; vel-
vti quidam rem ignorantes, aut a nobis
diſſentientes, aut alioquin aduerſum
nos male affecti, interpretantur; ſed
illud duntaxat, vt res iterum dicatur,
intelligimus: non dolere corpore, ac
animo non perturbari.
Siquidem non compotationes, co-
meſſationesque perpetuae, non ipſa
cum pueris, mulieribusque conſuetu-
do, non piſcium deliciae, aut quaecun-
que aliae menſae lautioris cupediae iu-
cundam vitam pariunt; ſed quae cum
ſobrietate, ſerenoque adeo animo eſt
ratio, cauſas, cur quidque eligendum,
fugiendumque ſit, inueſtigans, ac opini-
ones abigens, ob quas plurima mentes
occupat perturbatio.
Vt noſcatur vero, quamobrem haec
ſola voluptas ſit finis; obſeruari debet,
naturam ad voluptatem aliam prima-
rio, & tanquam ad finem non tendere,
quam ad ſtabilem; quae ex amotione
doloris, moleſtiageque conſequitur.
Nam mobilem quidem non habet vt fi-
nem, ſed apparat ſolum tanquam me-
dium ad ſtabilem, nimirum, vt ſit quaſi
condimentum operationis illius, quae
ad eximendum dolorem, moleſtiamue
eſt neceſſaria. Sic enim, cum fames,

ETIIGAA

tem beatae vitae eſſe finem dicimus,

1063
& ſitis, v. C., res ſit moleſta, animalque Cicer. de
incommodet; primarius finis naturae fin. I, 1t.
eſt, vt in eo ſtatu animal conſtituat, in
quo ſit ab hac moleſtia immune: & quia
id, niſi comedendo, bibendoque non
poteſt fieri, ideo ſuauitate ipſam come-
dendi, bibendique actionem condit, vt
animal tanto liberius ſeſe ad comeden-
dum, bibendumque accingat.
Ac vulgo quidem homines praepo-
ſtere agentes, nimirum inconſiderate,
intemperanterque abrepti, volupta-
tem, quae eſt in motu, tanquam finem
ſibi praeſtituunt; verum aduocata in
ſubſidium ſapientia voluptates in ordi-
nem & concinnitatem redigit, docet-
que, non aliam pro beatae vitae fine con-
ſtituendam, quam quae finis ſit ſecun-
dum naturam, quaeque non alia pro-

fecto ſit ab ea, quam praediximus. Ete-

nim duce ipſa natura, quicquid agimus,
eo ſpectat, vt neque corpore doleamus,
neque animo perturbemur; ac vbi id
ſemel aſſecuti ſumus, omnis animi pro-
Cella ſedatur, ac nihilmaius eſt, ad quod
reſpectemus, quaſi requirentes quid-
piam aliud, quo ipſum tam animi, quam
corporis bonum compleatur: Tunce-
nim voluptate egemus, cum ex ipſius
abſentia excitatur in nobis dolor; at
cum non dolemus, tunc nulla in nobis
voluptatis indigentia eſt.
Ex quo fit proinde, vt magnitudinis
voluptatum terminus, ſeu voluptas
ſumma, ipſa ſit doloris amotio, ſeu, qui
amotionem conſequatur, ſtatus. Nam
vbicunque voluptas adeſt, quam diu
quidem adeſt, ibi nihil eſt dolens, aut
aegrum, aut vtrumque ſimul. Fit et-
jam proinde, vt priuatione doloris ter-
minata voluptas ſumma, variari qui-
dem, diſtinguique poſſit, augeri autem,
amplificarique non poſſit. Natura e-
nim, quouſque omnem prorſus dolo-
rem exemerit, voluptatem auget; at
SSS S8S ſublato

ibid.

Cic. de

1064 PARS XII PIILOSOPHIAF EPICVRI P. III.

ſublato omni dolore, non patitur ipſam
ſecundum magnitudinem prouehi, ſed
admittit ſolum varietates quasdam mi-
nime neceſſarias; vtpote quae ad id,
ne doleamus, non comparentur.
Quin etiam hincfit, vt abs re inſul-

fn. , II. tent, qui cauſantur nos, non habere

ib. 17.

illud, omni dolore carere, vt aliquid

dolorem inter, & voluptatem medium,
ſed ipſum cum altero membro ſic con-
fundere, vt non ſolum pro voluptate,
ſed etiam pro ſumma voluptate habea-
tur. Nam quoniam, cum priuamur
dolore, ipſa liberatione & vacuitate o-
mnis moleſtiae gaudemus; omne au-
tem id, quo gaudemus, voluptas eſt, vt
omne id, quo oflendimur, dolor; do-
loris omnis priuatio recte nominata eſt
voluptas. Vtenim, cum bibo, & po-
tione fames, ſitisque depulſa eſt, ipfa
detractio moleſtiae conſecutionem af-
fert voluptatis; ſic in omni re dolo-
ris amotio ſucceſſionem efficit volu-
ptatis.
Vnde & poteſt quoque diſcrimen
oſtendi, cum vrgent, non eſſe, cur ſta-
tus ille medius voluptas potius, quam
dolor dicatur. Quppe detracéta vo-
luptate, non ſtatim conſequitur ae-
gritudo, niſi in voluptatis locum do-
lor forte ſucceſſerit; at contra gaude-
mus omittendis doloribus, etiamſi vo-
luptas ea, quae ſenſum moueat, nulla
ſucceſſerit; eoque intelligi poteſt,
quanta voluptas, non dolere, ſit; &
niſi quis capiat, eos interroget, qui
morborum doloribus acerbiſſimis in-
feſtantur.

Laert. II, Quod vero etiam ſunt, qui rident, ob-
89. iiciuntque, eſſe voluptatem hanc con-

ſtitutionem quaſi dormientis, ac nos
inertiae inſimulant; idcirco faciunt,

quia non aduertunt, conſtitutionem
huiusmodi non eſſe nobis merum tor-
porem, ſed potius eiusmodi ſtatum, in
quo omnes vitae actiones placide ſimul,
atque iucunde peragantur. Nam no-
lumus quidem, ſapientis vitam eſſe
quaſi torrentem, rapidumue flumen,

at non idcirco tamen eſſe volumus,

quaſiaquam reſtagnantem, & mortu-

am, ſed potius quaſiaquam fluuii taci-

te, placideque labentis. Quare &
contendimus eius, voluptatem eſſe non
inertem, ſed eam, quam ratio efficit fir-
mam ſibi.

Verum hoſce vt mittam, & ad id,
uod caput eſt, redeam, in idemque in-
Aſtam, duo apud nos bona ſunt, ex qui-
bus illud ſummum, beatumque com-
ponitur; vt animus ſine perturbatione,
vt corpus ſine dolore ſit; atque ĩta
quidem, vt haec bona, vbi omni mole-
ſtia detracta, plena fuerint, minime cre-
ſcant: Quo enim creſcat, quod plenum
ſit? Si corpus omni dolore caret, quid
accedere ad hanc indolentiam poteſt?
Si animus conſtat ſibi, placidusque eſt,
quid accedere ad hanc tranquillitatem
poteſt? Quemadmodum ſerenitas coe-
linon recipit maiorem adhuc clarita-
tem, in ſinceriſſimum nitorem repur-
gata; ſic hominis corpus, animumque
curantis, & bonum ſuum ex vtroque
nectentis, perfectus eſt ſtatus, & ſum-
mam voti ſui inuenit, ſi nec aeſtus ani-
mo eſt, nec dolor corpori. Si qua ex-
tra blandimenta contingunt, non au-
gent ſummum bonum, ſed vt ita di-
cam, condiunt, & obleétant; abſolu-
tum enim illud humanae naturae
bonum, corporis & animi pace con-
tentum eſt. .

Laert.

Cic. d
An. h

ltionemm
Um tor-⸗

tum, in
eſimul,
lum no-
um elle
fuumen,
Mumns,
mortu-
lüi taci⸗
Are &
ſenon
lcitfi⸗

adic,
ein.
qul.
corn-
vone,
le it
ole-
ece
um
Gdi
Otec
le eſt
tem
coe⸗
Cita-
epor-
nque
oque
ſumm⸗
anl⸗
ex-
lau⸗
d⸗
olu⸗
e
Ull⸗

W.

Laert. X,

i3. :b. H

ETICA.

CAP.
FELICITATEM, SEV VOLV-

DE IIS, CQVAE HANCG

1965

V.

PTXATEM PARIVNT, VT CVMPRIMIS
VIRTVTES SVNT.

Am, cum iſta corporis, animique
pax, hoc eſt, tranquillitas in hoc iIn
illo indolentia, completa hominis fe-
licitas ſit, nihil noſtra magis intereſt,
quam ea, quae ipſam facere, tuerique
poſſunt, meditari, quandoquidem, dum
illa adeſt, quod non habeamus, nihil
eſt, dum abeſt, nihil non agimus, vt
conſequi ipſam poſſimus, & tamen,
vt dictum iam eſt, plerumque non con-
ſequimur.
Itaque videtur inprimis non ſecus
de felicitate, quam de ſanitate philo-
ſophandum eſſie; ſiquidem conſtat, il-
lum ſtatum, in quo animus ſine per-
turbatione, corpus ſine dolore eſt, ni-
hil eſſe aliud, quam perfectam totius
hominis ſanitatem.

Qus fit, vt in-
telligi liceat, quemadmodum in corpo-

re, ſic in animo quoque iĩpſo, ea, quae
ſanitatem creant, & conſeruant, ipſa
eadem eſſe, quae obſtant, ne morbi
adueniant, aut ſi aduenerint, curant,
expelluntque.
Cum vero aduerſus corporis mor-
138. pos comparata ſit medicinae ars, quae
remedia lis praecauendis, propulſan-
disque adhibet; ideo non multum cir-
ca illos ſupereſt nobis operae, ſed duo
quaedam monita eſſe poſſe ſatis viden-
tur.
Cic. de Vnum, vt quo auerti poſſint, aut
An. , 14. leuiores fieri, & plerumque curari, co-
latur temperantia, vitaque ſit ſobria,
atque continens, quod morborum ſe-
ges non aliunde ſoleat, quam ex op-
poſito vitio proficiſci. .
Alterum, vt cum eos patiendi in-
15. Cubuerit neceſſitas, fortitudo occur-

fulitur, aut adhibetur.

rat, & tum perferantur animo con-

ſtanti, tum prae impatientia non ex-
aſperentur, ac vel illud ſolatio ſit, quod
fururi ſint, aut magni, breues; aut
diuturni, leues. HS
Aduerſus animi autem morbos

comparata quidem Philoſophia eſt,

vnde & illam animi quaſi medicinam
merito habemus: verum ea non per-
inde ab iis, qui animo laborant, con-
Id nempe,
quia corporis morbos ipſo animo iu-
dicamus, morbos vero animi neque
ſentimus corpore, neque animo aut
agnoſcimus, aut iudicamus, vt par eſt,
quoniam ipfummet, quo iudicandum
ſit, aegrotet. Vnde & intelligi poteſt,
eſſe reuera animi morbos pernicioſio-
res, quam corporis, vt inter morbos
corporis, illi omnium grauiſſimi, &
periculoſiſſimi ſunt, qui ſui ſenſum
adimunt, ſicuti veternus, aut febris
ardentior.
Quin etiam eſſe animi morbos de-
teriores, quam corporis, eadem de-

clarat ratio, qua voluptates animi ſunt

voluptatibus corporis potiores. Vide-
licet, quod corpore nihil niſi praeſens,
& quod adeſt: animo autem & praeteri-
ta, & futura ſentiamus. Vtenim ae-
que doleamus animo, cum corpore
dolemus, fieri tamen permagna acceſ-
ſio poteſt, ſi, v. c, aliquod aeternum, &
infinitum impendere malum nobis o-
pinemur; quod idem licet transferre
in voluptatem, vt ea maior ſit, ſi nihil
tale metuamus: cum & illud perſpicu-
vm ſit, maximam animi aut volupta-
tem, aut moleſtiam, plus aut ad beatam,
SsSS SSS 2 aut

Adde
Gaſſend.
ad L. X.
lLaert.

P: 1593.

1066

aut ad miſeram vitam afferre momenti,
quam eorum vtrumuis, ſi aeque diu
ſi in corpore. G
Quoniam vero duo quidam ſunt
capitales animi morbi, cupiditas nem-
pe, ac metus, cum propaginibus va-
riis, cumque adiuncta vbique aegritu-
dine, ſeu moleſtia, eo modo, quo
corporis morbi cum adiuncto dolore
ſunt: ideo Philoſophiae eſt munus ad-
hibere remedia, quae ipſos, ne ani-
mum inuadant, prohibeant; aut, ſi in-
vaſerint, tanquam e praeſidio deiici-
ant. Tales ſunt potiſſimum cupidi-
tates inanes opum, honorum, aliarum
rerum, & metus a Diis, a morte, & a-
lii, quibus late graſſantibus, nulla vn-
quam pars animi relinquitur ſana.

CAP.

PARS XII PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III

Remedia porro, quae Philoſophia Laert. X,
adhibet, ipſae ſunt virtutes, quae a 132.

ratione, ſeu prudentia generaliore
profectae, huiusmodi affectus arcent,
& expellunt. Dico autem rationem,
ſeu generaliorem prudentiam, quo-
niam cum ſit quaedam prudentia ſpe-
cialior, actionibus vitae ſingularibus

dirigendis inſeruiens, agnoſcitur ta-

men altera generalior, quae nihil ali-
vd ſit, quam ipſamet ratio, ipſumue
rationis dictamen, ac idem plerisque
habeatur cum ipſa ſapientia, cum aliun-
de virtus nihil aliud ſit, quam perfecta
Quacdam diſpoſitio animi, quam ratio,

eu prudentia creet, ac animi morbis

ſeu vitiis opponat. .

VI.

DE RECTA RATIONE, AC LIBERO ARBITRIO, A WCO
LAVS OMNIS VIRTVTVM EsST.

Inc, cum deinceps de virtute, eius-
que ſpeciebus videatur dicen-
dum, praemittendum eſt quidpiam de
ipſa ratione, ac ſimul de eo, quod in
ea eſt, libero arbitrio, cum exinde ſit
vniuerſa, quae virtuti competit, laus,
vti eſt & oppoſitum, quod vitio debe-
tur, probrum, ac vituperium.
Itaque, cum ratio generatim nihil
aliud ſit, quam facultas ratiocinandi,
ſeu iudicandi, ac vnam rem inferendi
ex alia, tum illam ſpeciatim hic accipi-
mus, quae in rebus agendis, ſeu in ele-
ctionem, fugamque cadentibus, iudi-
cat, ac infert, ſeu ratiocinatur.
Qum poſſit autem iudicium, ſiue
ratiocinium recte, peruerſeque inſti-
tui, illa quidem ratio, cuius prauum
eſt iudicium, non eſt proprie ratio,
nosque illam potius opinionem dici-
mus: attamen, ob frequentem vſum, di-

catur quoque, ſi lubeat, ratio, dummo-

do praua intelligatur; vti & recta ratio
dici poteſt opinio, modo intelligatur
ea, quae ſana ſit.
Ac ipſam quidem rationem rectam
tum naturae bonitas facit, tum rerum
peritia, ſiue experientia, ac obſeruatio
ſedula, ex qua efficitur, vt quaſi habi-
tis firmis, correctisque principiis, ra-
tiocinatio ſolida ſit, & ijure ad illius
prouocetur iudicium, qui expertus
eſt, ac prudens rerum; ſed & huc fa-
ciunt, quae de criteriis in canonica
diſputata ſunt, quaeque recenſere ni-
hil eſt iam opus.
Interim porro cum dico, res in ele-
ctionem, fugamque cadentes, ſuppono
eſſe quoque in nobis liberum rationis
arbitrium, hoc eſt, facultatem eligen-
di, & proſequendi id, quod eſſe ipſa
ratio bonum iudic arit; reſpuendi
vero, ac refugiendi, quod eadem iu-
dicarit malum.

Eſſe

laſopkitent

Veraliore
arcent,
tionem,
h quo⸗
ntia ſpe.
ularibus
titur te.
nihilal.
ipfümue
ſerisque
maliun-
derech
mratio,
morbis

60

—

1rtio
ignrur

redam
rerum
ruutio
habi⸗-
S, Ii⸗
1 Uins
pertus
e f.
1onic
re li

nele-
NR.
tionss
lyen⸗
pli
endi
nin-

M

FTHNITICA. 1067

Eſſe autem id reipſa in nobis, expe-
rientia probat, & communis ſenſus,
quo conſtat nihil eſſe laude, vel vitu-
perio dignum, niſi quod libere, volun-
tarie, iudicato, ex electione ſit; ac
idcirco pendet ab eo, quod eſt in no-
bis, quodque ab omni dominatu libe-
rum, immuneque eſt, ac eiusmodi,
vt propterea praemia, ſuppliciaque
jure legibus conſtituantur: cum fieri
nihil poſſet iniquius, ſi hominum a-
Ctiones eſſent condicendae rigidae illi
neceſſitati, quam ex fato ortam ali-
qui, vt omnium dominam, introdu-
cunt, dum quicquid accidit, aut ſic,
id ex aeterna veritate, cauſarumque
continuatione ffuxiſſe declarant
Satius longe profecto eſt, fabuloſae,

hoc eſt, vulgari de Dis opinioni ad-

dici, quam Phyſicorum fato ſeruire,
imponentium ipſum ceruicibus noſtris
vt ſempiternum dominum, quem dies,
noctesq; timeamus. Quippe illa opinio,
ob reuerentiam, quae Diis habetur, vt
exorentur, facit ſpem: hoc vero habet
neceſſitatem inexorabilem adiunctam.
Ac verum eſt quidem, in rebus ra-
tione carentibus fieri aliqua neceſſario,
(quanquam non ea neceſſitate, quae
impediri non valeat, vti & in canonicis,
& tum, cum de cauſis ageremus, atti-
gimus,) at in homine ratione vtente,
& quatenus quidem illa vtitur, neceſſi-
tas prorſus eſt nulla; ac nos ideo co-
nati ſumus declinationem motuum aſ-
ſerere atomis, vt deduceremus, qui
poſſet fortuna humanis rebus inter-
venire, acillud, quod innobis eſt, ſiue
liberum arbitrium, minime periret.
Nempe congruum omnino eſt, vt
nos in omnem partem verſemus, &
contendamus ingenium; in id incum-
bendo, vt quomodocunque demum a
motione ſempiterna liberum tueamur
arbitrium, ac prauitatem euadere in-
culpabilem non patiamur.

Quod de fortuna autem dico, non
eo ſane facit, vt ipſi tribuamus diui-
nitatem aliquam, non modo inſtar vul-
gi, ſed illorum etiam, qui illam haben-
tes vt cauſam quampiam inſtabilem,
non exiſtimant quidem porrigere i-
pſam quaſi manu hominibus boni, aut
mali aliquid, quod ad beatam vitam
faciat, ſed putant tamen illam bono-
rum, malorumque inſignium occaſio-
nes ſuppeditare: non eo, inquam, fa-
cit; ſed vt agnoſcamus, ſicut neceſſita-
te, & conſilio, ſic etiam fortuna multa
fieri, ac idcirco ſapientis eſſe, vt ſe
comparet aduerſus fortunam.

Porro, cum quidquid bonitatis, aut
malitiae eſt in humanis actionibus, non
aliunde pendeat, quam ex eo, quod
quis ſciens, & volens, ſeu liber facit;
ideo animus eſtaſſuefaciendus, vt & ſa-
ne ſciat, hoc eſt, ratione reéta vtatur,
& ſane velit, hoc eſt, vt liberum arbi-
trium ad id, quod vere eſt bonum, fle-
ctat, ab eo, quod vere eſt malum, defle-
ctat: ſiquidem talis aſſuetudo eam diſ-
poſitionem in animo gignit, quam eſſe
virtutem definiuimus, vti oppoſita
gignit eam, quam proinde licet defi-
nire vitium.
Taceo autem illud eſſe vere bonum,
quod voluptatem, vt ſinceram, ita ſine
VIIa vnquam futura moleſtia, ac poe-
nitentia creat; illud vere malum, quod
ſincerum dolorem, & ſine vlla vnquam
futura voluptate, & allubeſcentia parit.
Verum autem vtrumque dico, ad eius
diſcrimen, quod niſi apparens, fuca-
tumque non eſt, cuiusmodi quidem eſt
bonum, quod voluptatem praeſentem
creans, inſecuturam nihilominus mo-
leſtiam, ac poenitentiam habet: malum
vero, quod dolorem, moleſtiamue prae-
ſentem pariens, voluptatem habet, allu-
beſcentiamque futuram, vt intelligi-
tur ex iis, quae deducta iam ante ſunt.
SSS SSSZ3 CAP.

in L. X.
Laert.
P. 1433.
ſqq.

106⁹
CAP.

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPIOVRI P. III.

VII.

DE VIRTVTIBVS IPSIS GENERATIM.
Gaſſend. Eterum, cum ſit omnis virtus aut

CQꝘipfa prudentia, rationisue rectae
dictamen, prout ipſi aſſueſcimus, aut
ab ipſa prudentja, rectaeue rationis di-
ctamine regatur, ac pendeat; conſtat
ad hoc poſterius genus ſpectare tum
illam, qua quis eſt erga ſe affectus, tum
illam, qua erga alterum; cum prudentia
aliunde ea ſit, qua quis ad regendum
comparatus eſt, non modo ſeipfum,
verum etiam alios.
Et quae virtus quidem eſtad alterum
ea dici iuſtitia generatim ſolet; at ea,
qua quis erga ſeipfum affectus eſt, du-
plex vulgo diſtinguitur, temperantia,
& fortitudo. Moris eſt nobis, vt vtram-
que honeſtatis nomine complectamur,
vti dum agere ex virtute, nihil eſſe ali-
vd, quam prudenter, honeſte, iuſte a-
gere dicimus; videlicet quatenus iis,
qui ſobrie, continenterque viuunt,
viuere honeſte ſeu decore dicuntur;
& qui gerunt ſe fortiter, gerere ſe ho-
neſte, ſeu decore cenſentur.
Quare & nos quoque, vt ceteri ſo-

lent, quadruplicem diſtinguimus vir-

tutem, vt puta prudentiam, temperan-
tiam, fortitudinem, & iuſtitiam; ſed ĩta
nihilominus, vt prudentiam non tam vl-
li opponamus aflectui, quam incogitan-
tiae, ignorantiae, ſtultitiae, ( niſi tamen
ex accidenti, quatenus perturbatio ra-
tionem veluti occoecat, facitque, vt ho-
mo imprudenter agat,) & iuſtitiam ſimi-
liter, non tam affectui, quam malitiae, qua
quis in fraudes pronuseſt, (niſi etiam ex
accidenti, quatenus ira, odium, auaritia,
aut paſſio alia facit, vt iniuſte agatur.,)
temperantiam autem opponamus alte-
ri memoratorum paulo ante affectuum,
videlicet cupiditati, & fortitudinem
alteri, videlicet metui.

Patet proinde, quod ante dixi, ratio-

nem eſſe ſobriam, reéteue inſtitutam,
quae vitam iucundam, ſeu beatam pa-
riat, eo ſpectare, vt intelligamus, prae-
ſtare id illam beneficio virtutum, quas
ingenerat ac tuetur. Et, quod adieci,
illam inueſtigare cauſas, cur quid-
que eligendum, fugiendumue ſit,
ac abigere opiniones, ob quas plurima
mentes occupat perturbatio; eo attine-
re, vt intelligamus, eſſe eeam idem cum
generaliore prudentia, quae eſt omni-
vm eligendorum, fugiendorumque
principium, ac ideo bonum maximum,
quod ab ea exortae virtutes perturba-
tiones ſedent, edocentes, viui iucunde
non poſſe, niſi prudenter, honeſte, iu-
ſteque viuatur, vt neque prudenter,
honeſte, ac iuſte, quin viuatur ſimul
iucunde.
Effici autem ex hoc vides, quamobrem
cenſeam, eſſe virtutes beatae vitae con-
genitas, ac fieri non poſſe, vt ab ĩĩs vita
lucunda ſeparetur. Nempe cetera qui-
dem omnia, vt caduca, atque mortalia,
ſunt a germana, conſtantique volupta-
te ſeparabilia: ſola autem virtus, vt bo-
num perpetuum, atque immortale, in-
ſeparabilis ab ea eſt.
Simul vero ex his intelligitur, eſſe
omnes virtutes inter ſe connexas, &
ex capite quidem duplici; vno, quia

cum ipſa principe prudentia ceterae

omnes coniunétae ſunt, vt cum capite
membra cetera, aut cum fonte riui ex
ipſo manantes: altero, quia tam pru-

dentia, quam ceterae cum iucunda vita

cohaerent, & neque, niſi adſint virtutes,
eſſe iucunda vita poteſt; neque adeſſe
virtutes poſſunt, quin vita ſimul iucun-
da ſit.
Neque porro, tametſi omnes inter ſe
nexae virtutes ſint, ideo pares inter ſe
ſunt, ſicut aliqui autumant, qui & paria
eſle

el
ſer
iun
(0
i
Nan
An
Cir

Gallend.
loc cit.
1685. (

Siſſend,

d laert,
X dag.
1eg9.

ETHICA. 1069
ł eſſe inter ſe vitia omnia, peccataque de- eo praeſtantius ſit, (ſcilicet non opes⸗-
entn, fendunt. Nam & poteſt quis eſſe ad non gloria, non amici, non liberi, &.
np⸗ juſtitiam, quam ad temperantiam, At, ſi de ipſo beate viuendo, ſeu felici-
pre. comparatior; & poteſt in vno eſſe, tate ſit ſermo; quidni ſit hoc bonum
quam in alio, temperantia perfectior; virtute ſuperius, cum finis ſit, cui obti-
Acle; 4 nam, ( quod citra quidem inuidi- nendo ipſa virtus inſeruiat?
gnic⸗ R am fit dictum,) ipſe, v. c., qui diu- Inclamant aliunde, quod virtutem
r ſt, tius iam in eo ſum, vt in ſobrietate pro- eneruem faciamus, dum tantum ipſi vi-
rn ficiam, non toto aſſe paſcor; Metrodo- rium non tribuimus, vt ſapientem omni
Fine⸗ rus, qui nondum tantum profecerit, paſſione, affectuue carentem reddat: ſed
Ncun toto. Conſtat & inter homines eſſe a- patiatur illum aliquibus tangi, vt quod
un. . lium alio ſapientiorem; & exiis, qui re- V. C. in amioorumm morte moereat, la-
cte & ex virtute agunt, non paria de- orymetur, gemitus, ac ſuſpiria ducat:
ace decerni praemia omnibus, vti ne- Verum, cum magni iure faciamus,
luic, que peccantibus paria decernuntur quod poſſit nos virtus & a vanis terro-
ube⸗ fupplicia. Nempe, quod is ſenſus, ribus, & a cupiditatibus inanibus exi-
cunee moresque repugnent, qui paria mere, quando iſta capita ſunt grauio-
e,d. omnia faciunt, & peccare aeque rum omnium perturbationum; non
nck, contendunt eum, qui parentem, & parui quoque ducimus, ſi ad ceteros
mdl eum, qui ſeruum verberet iniuria; cum affectus quod ſpectat, illos ad eiuscemo-
& ſint, apud quos nihil diſtet, fabam di mediocritatem redigat, in qua rema-
Pen comedas, an parentis caput. neat aliquis humanitatis veluti ſenſus.
CH- B.adend. Sed, hoſce vt mittam, illi alii ſunt, qui, Ula certe omnimoda, quam iactare
rinn tloc. cit. . quod virtutes ad voluptatem, ſeu feli- ſolent, moeroris detractio, a maiore alio
qun 1685. citatem comparatas eſſe dicamus, inſi- malo proficiſcitur, immanitate ſcilicet,
talia, mulant, ac debacchantur, quaſi intelli- ac immoderata vanae gloriae ambitio-
aptr⸗ gamus eam; quae obſcoena, infamisque ne, & quaſi rabie: adeo, vt videatur
tbo⸗ voluptas ſit. Verumiilli ſinendi ſunt, longe praeſtabilius, paſſionem quam-
in- vt lubuerit, deblaterare: Nam & quod piam experiri, moerore quopiam affici,
virtutem ſummum bonum faciunt, fa- oculos non pati turgere, ſed in lacrymas
elle cimus & nos, ſi modo de mediis ad bea- fluere: & quae ii patiuntur, aut fingunt,
8, te viuendum conducentibus ſermo ſit; qui affectu teneroeſſe, amantesque vide-
uin 4 Neque enim aliud eſt vlum, quod, ri volunt, quam ex horum decreto ſa-
terae quantum ĩpſa virtus, poſit, ipſaque ad- pere, & ringi.
der CA P. VIII.
rn. DE PRVDENTIA VNIVERSE.
ritn Erum, vt aliquid ſpeciatim de vir- Et quod prudentia quidem compa-
“M Glend. utibus ſingulis dicamus, ducen- retur ad hoc, vt, quae in vita accidunt
Al⸗ L ag. dum initium a prudentia eſt, cuius omnia, ſiue omnes vitae actiones ad
. 1439. cum ſit munus vitam regere, & quicquid beatam vitam, ſeu felicitatem, volupta-
in vita contingere poteſt, ſic proſpice- temue expoſitam componat; nimis-
ſe re, vt ad beatam vitam illud dirigat: quam manifeſtum eſt. Vt enim Me-
ſ videri poteſt vna omnium virtutum dicorum ſeientiam non ipſius artis, ſed
4 munera complecti. bonae valetudinis cauſa probamus, &
8 gubernatoris

adde

X, p.
1446.

Gaſſend.
ad Laert.

1070

. .
„ mavtca &di

gupernatoris àrs, quia vene nameana
rationem habet, vtilitate, non arte lau-
datur, ſic prudentia, quae omnino ars
viuendi putanda eſt, non experteretur,
ſi nihil efficeret in vita: Nunc autem
expetitur, quod eſt tanquam artifex
Gonquirendae, & comparandae eius-
cemodi voluptatis.
Prudentia enim, (ſeu forte mauis ſa-
pientiam dicere, eſt vna, quae non mo-
do praecaueat, ne quid incidat, vnde
corpus doleat, ſed quae etiam poriſſi-
mum moeſtitiam pellat ex animis, quae
nos exhorreſcere metu non ſinat, qua
praeceptrice in tranquillitate viui
poteſt, omnium cupiditatum ardore
reſtincto. Cupiditates enim ſunt in-
ſatiabiles, quae non modo ſingulos ho-
mines, ſed vniuerſas familias euertunt,
totam etiam labefactant ſaepe rempubl.

Ex Cupiditatibus odia, diſſidia, diſcor-

diae, ſeditiones, bella naſcuntur; nec
hae ſeſe foris ſolum iactant, nec tantum
in alios coeco impetu incurrunt; ſed
intus etiam in animis iucluſae inter ſe
diſſident, atque diſcordant. Ex quo
vitam amariſſimam neceſſe eſt effici, vt
prudens, ſiue ſapiens ſolus amputata,
circumciſaque inanitate omni, & erro-
re, naturae finibus contentus, fine ae-
gritudine poſſit, & ſine metu viuere.
Quod ſivitam omnem videmus per-
turbari errore, & inſcitia, prudenti-
amque eſſe ſolam, quae nos a libidi-
num impetu, & formidinum terrore
vindicet, & ipſius fortunae modice fer-

re doceat iniurias, & omnee doceat vi-

as, quae ad quietem & tranquillitatem
ferant. Quid eſt, cur dubitemus di-
cere, & prudentiam propter volupta-

CAP.

PARS XII PHIILOSOPEIAF EPICVRI P. II

tem exdetendam ede, & imprudentiam
propter moleſtias eſſe fugiendam?
Quod dico autem, virum pruden-
tem ferre modice fortunae iniurias,
ideo eſt, quod niſi ſpeciatim, at gene-
ratim ſaltem eas habet prouiſas, neque,

i quidpiam praeter ſpem, praeterque
- . „. 2 . .
ſuſcepta conſilia contingat, ideirco ſe

cruciat, quod norit, non eſſe huma-
nae ſolertiae, ſagacitatis, facultatis,

aut prouidere, aut impedire, ne quid-

quam aduerſi, moleſtique eueniat.
Imo ſatius ducit, ratione bene inſtitu-
ta, (quantum videlicet humana imbe-
Cillitas patitur,) infortunatum fieri,
quam male inita, fortunatum; ac ni-
hil eſſe praeclarius, quam ſi quidpiam
fortuna pulcre, feliciterque dirigat, fu-
iſſe id ipſi non ſine iudicio, deliberatio-
neque commiſſum.

Quanquam & ita ſe gerit ſapiens, vr
cupiditates inanes reſcindens, ad ne-
ceſſaria ſe contrahat, quae tam pauca,
paruaque ſunt, vt ea vix vlla eripere
fortunae iniquitas poſſit, adeo proin-
de, vt cum nulla vel plane exigua for-
tuna interuenire ſapienti poſſit, is
videatur illi poſſe dicere: occupaui te,

fortuna, atque cepi, omnesque adi-

tus tuos intercluſi, vt ad me adſpirare
non poſſes.
Veruntamen de reſcindenda cupi-
ditate inferius: nunc cum ſpecétari pru-
dentia poſſit, quatenus aut ſeipſam re-
git, aut domum, ſeu familiam, aut
ciuitatem, ſeu rempublicam, ſicque
aut priuata, aut domeſtica, aut ciuilis
diſtinguitur: agendum de fſingulis
pauca.

IX.

DE PRVDENTIA PRIVATA.

T de priuata quidem, vnum fere
eſt caput, vt quisque genium ſuum

norit, & nihil natura repugnante ad-

orſus, mature prouideat de ſtatu, in
quo

gon

Otmmn
que⸗

ſoopt
Xum
inite
a
narn
nili
fuſa
inſt

00⁰

ilo
ſe

tit
xe
tio
N

— — ⸗

Centiamn
1Nn ?
pruden-
nüiurins,
t gene⸗
neque,
terque
lrco ſe
huma-
Bultatis,
e quich
eniät.
inſtitu.
imbe⸗
fieri,
4c ni-
dpiun
l, fl⸗
ratio⸗

S, Vt
One-
auci,
pere
toin⸗
dor⸗
lt, is
auite,
adli-
birare

cupi⸗
ipru⸗
n e-
n, aut
oque
Ciulis
guis

A.

ETICA. 1971
quo tam vitam exacturus ſit, & cui & rem agat, ſapientia dignam, & ſibi in-
omnes vitae actiones ſic accommodet, terim neceſſaria ab iis, quibus rerum
vt quam fieri poſſet indolentiſſime, at- ſit abunde, prouideat.
que tranquilliſſime viuat. Quatenus tamen, & quouſque aut
Oportet enim ſibi finem, ſiue vitae iſtud, aut aliud ipſi affine praeſtandum
ſcopum ratum, conſtantemque praefi- ſit, vbi neceſſaria deficiunt, (ac id agi-
xum habere; & ratione quidem bene tur, vt quaeſita animi fiducia, ea, quae
inita, ſecundum omnem euidentiam, in diem accidunt, generoſe excipia-
qua ſolemus expendere, ſi quid opi- mus,) adhibenda eſt ipſamet ſapien-

namur, aut ſtatuimus, omnia quippe, tia, Philoſophiaue in ſubſidium: malo

niſi id fiat, indiſoretae temeritatis, con- ſcilicet conſultori earum rerum arbi-
fuſionisque plena euadent, ac ſuſcepti, trium, quae noſtra interſunt, permitti-
inſtitutiue ſubibit ſera poenitentia. mus, ſ quod naturae eſt neceſſarium, ſi-
Quinetiam, niſi occurrente quauis ne Philoſophia & metimur, & appara-
occaſione vnamquamque actionem mus.
tuarum, vt ad huiuscemodi ſcopum, ſic Quare oportet philoſophantem hu-
ad ipſum naturae finem, quem tibi in iuscemodi rebus prouldere, & vsque
illo conſtituendo propoſueris, referas, dum quidem adhibita ipſis cura diligens
ſed ad aliud quidpiam ſiue proſequen- eas ſuppeditarit. Quamdiu autem quid-
do, ſiue refugiendo deflectas; non erunt piam ex ipſis, ſine quo perfecta conſtet
tibi vitae actiones propriis ſermonibus fiducia, poteſt detrahi, non accingere
conſentaneae, ſed tranquillitatem, e- ſeopibus, alimentisque comparandis.

xempli gratia, verbis extollens, nego- Philoſophia igitur duce, harum re-
tioſum reipſa te, turbationique obno- rum ſtudium ſuſcipiendum eſt; ac fiet
xium prodes. breui, vt agnoſcatur, quae virtus, &

Is porro praeſcriptos a natura fines quanta boni ſit, id ſolum in ipfis, quod
in vitae ratione ienunda perſpexit, cui ſit minimum, ſimplex, leueque requi-
perſpectum eſt, quam parabile ſit, faci- rere, quoniam, quod in vita ſuauiſſi-
leque occurrat, quod neceſſarium ad mum, & amoleſtia alienum eſt, id ex
vitam ſit, ſeu, quod ad detrahendum, minimo, quo quis ſit contentus, depen-
quicquid ob indigentiam in corpore det. Quae vero ſecum impedimenta
dolet, ſufficiat. Exinde, videlicet no- ſollicita rerum comparatio trahit, cum
vit ita praeclare ſeriem vitae totius con- agnoſcantur ex grauitate, laboreue cor-
ſtituere, vt nullatenus rebus, ac nego- poris, aut ex ipſa rerum comparanda-
tiis contentionis, ac adeo aleae, pericu- rum difficultate, aut ex abductione a
lique plenis indigeat. ſpeculationum longe praeſtantiſſima-
Ex hoc proindefit, cur ſapiens pau- rum ſtudio, (quod continens eſſe ope-
pertatem non valde timeat, quando rae pretium fuerit,) aut quapiam alia
tam rarum eſt, vt ea, quae neceſſaria demum ex cauſa; ea ſane euadit proti-
ſunt, cuiquam deſint. Quod ſi forte nus infrugifera, neque digna, quae
ea quoque deſint, ac pecunia ad ipſa cum perturbationibus conſequentibus
comparanda indigeat, non idcirco ta- commutetur.
men vitam ſic inſtituet, vt Cynicorum Quod praemonui autem, vt quisque
more mendicet, ſed aliquos potius ad genium ſuum norit, ſeſeue ipſum con-
ſapientiam ita erudiendos ſuſcipiet, vt fulat, ut ſui ipſius deſtinationem,
Ttt ttt quatenus

Adde
Gaſſend.
ad Laert.

X, 1453.

1072 PARS XII. PHILOSOPHIAF EPICVRI P. II.

quatenus ſe ad aliquid idoneum com-
pererit, faciat, idcirco feci, quod alio-
quin nihil eſſe poſſit aerumnoſius & a
tranquillitate alienius, quam illud vitae
genus ſequi, ad quod te ineptum fin-
xerit natura.
Quo fit, vt neque viro deſidioſo vita
actuoſa ſequenda ſit, neque actuoſo de-
ſidioſa. Quippe vt illi otium quies, a-
Ctio labor eſt, ſic iſti otium labor, actio
vero quies. Sic timido, ac leni defugi-
enda militia eſt, audaci atque impatien-
ti vmbratica vita. Siquidem neque ille
in bello, neque iſte in vmbra poteſt

tranquille degere; quod idem poteſt fa-
cile intelligi in ceteris: adeo proinde,
vt nihil ſit tutius, quam illud ſolum ag-
gredi, quod exequi non aduerfante,
repugnanteque natura poſſis.
Vnum addo, vt quantum licet, is
ſtatus, qui deligitur, quo ſecurior ſit, &
tranquillior, deligatur mediocris, ſeu
qui neque valde emineat, neque valde
abiectus ſit. Quoniam verſari in ciui-
tate, neque vtleonem, neque vt culi-
cem oportet, ne aut huius inſtar, facile
exteraris, aut inſtar illius inſidiis ca-

pteris.

CAP. X.
DE PRVDENTIA DOMESTICA.

AbP domeſticam prudentiam, quod
ſpectat, cum ea eſſe poſſe videatur,
aut coniugalis, aut paterna, aut herilis
& poſſeſſoria, licet circa priorem qui-
dem ad id ſolum endere, quod elici-
tur ex iis, quae ſunt mox de genere vi-
tae inſtituendo dicta.
Videlicet, ſi ita quidem comparatum
te noueris, vt viuere caelebs ſine ango-
re non poſſis; vt poſſis patienter moro-
ſam vxorem, male moratos liberos fer-
re; vt valeas non admodum angi, vbi
videris liberos eiulantes, morbo labo-
rantes, tibi praemorientes; vt non ſolli-
citudinibus variis diſtineri, diſtorque-
rique, quo omnia neceſſaria ad coniu-
galem ſtatum prouideas, quo nocu-
menta omnia auertas, atque id genus
cetera; eo caſu & ducere vxorem, & ſuſ-
cipere liberos, quibus prudentia con-
iugali, & paterna conſulas, lcet. At niſi
talem te noueris, vides, ſi ducas, ſi ſuſci-
pias, quantum tibi ad beatam vitam, hoc
eſt, germanam tranquillitatem, ſis fa-
turus impedimenti.
Ac praeſumere quidem potes & v-
xorem morigeram, & bene natos libe-

ros, & curas non multas, nec magnas;

veruntamen praeſumes ſolum, neque ſe
quis Deus tibi vadem dabit, rem ita ceſ-
ſuram, vt praeſumſeris. Quare cum ſit
ſaltem res admodum anceps, alienum a
ſapientia eſt, vltro fubire aleam, ac eo ſe
conücere, vnde, ſi deinceps poeniteat,
reuocare pedem non poſſis.
Dico tamen, vltro, quoniam poteſt
aliqua vitae circumſtantia exigere, vt,
inuitus licet, nuptias adeas, liberosque
ſuſcipias, veluti, ſi eo loco ſis, vt tibi ſit
patriae commodis ſeruiendum. Nam,
quod nonnulli quidem praetexunt
propagationem generis, cui veluti ad-
ſtricti ſimus; periculum ſane non eſt,
ne deſint, qui & nuptias colant, & pro-
creandis liberis vacent, vt inuidendum
proinde ſit, ſi ſapientes aliqui pauci ab
hoc munere praeſtando abſtineant.
Quod ſi quispiam caſus, aut cer-
tum conſilium, neceſſitasue aliqua
te ad nuptias adegerit, tum & vxor
eſt eo loco habenda, vt tui amantem,
partisque curarum ſuſcipientem red-
das, tum liberi ita curandi, vt partim
natura praeſcribit, quae ad hoc nos
inſtigat, vt, ſimul atque nati ſunt,
illos depereamus, ſollicitique de
lis

adde
Gaſſend
adLaen
1).

1463,

1poteſtſa.
Pproinde,
lolum g.
duerlinte,

lliet, i⸗
rior ſir &
Ncris, ſel
lue palde
tiin ciu.
e vt euli.
ar, fuclle
nſidiis a.

negleſ.
nitacel
eCuſit
Nienum
naceoſe
Oenuitest,

npoteſt
ete, ,
erOöe
uͤbi ſit
Nm,
etexunt
luti ad⸗
non elt,
pr0.
dendum
Pocitb
nt,
ut cel⸗
diqe
& Wor
nantenn,
n red-
pamuin
100 5
nt,
ſe de
iis

adde

Saſſend.

ETRIGCA.

iis ſimus, (quod ouibus etiam aclu-
pis, aliisque animalibus eſt commune,)
partim ipſa ſapientia, quae ita inſtitu-
endos monet, vt & patriis legibus ob-
ſequentes ſint, & ipſimet fieri ſapien-
tes exoptent.
Neque vero haec cura modo pro

liberis propriis ſuſcipienda eſt, ſed

pro liberis etiam amicorum, ac ſi pu-
pilli praeſertim ſint, cum nihil eſſe
poſſit amicitia dignius, quam ſe tuto-
rem gerere, ac parentis loco erga illos
habere, quos amicus praemoriens &
ſumme amauerit, & vt orphanos, ita
praeſidio indigentes reliquerit.
Circa poſteriorem, & quatenus
quidem ſubſunt ſerui, ac famuli, qui
ipſi ſunt neceſſaria quidem, ſed parum
plerumque iucunda poſſeſſio, ita debet
ſapiens dare operam, ne inſoleſcant,
ac moroſi fiant, vt manſuete ſe, quan-
tum fuerit fas, erga illos gerat, & di-
ſcolos quidem pene inuitus caſtiget,
memor ſcilicet, eſſe homines; facile au-
tem indulgeat, veniamque condonet,

ac ſi qui praeſertim indolis non malae,

diligentesque extiterint. Et neque
id modo, ſed etiam, vbi aliquos na-
tos ad ſapientiam compererit, quales
apud nos non defuere, ac ipſe prae
ceteris Mus, illos & promoueat, &
amicos vocet, & philoſophari ſecum
ſuaue ducat. .
Quatenus autem familiaris res ſub-
eſt, Ulius curam ita habebit, ſicque in
futurum proſpiciet, vt id tamen citra
auaritiam, diteſcendique cupiditatem

1073
fiat. Sed de hac quidem cupiditate
poſtea. Interim vero non debet ſa-
piens rem familiarem negligere: quia
id ex vſu vitae eſt; ne, ſi peſſum nem-
pe res eat, ac deinceps, quae ſunt ad
vitam necefſaria, non ſuppetant, phi-
loſophando obex fiat, dum aut labo-
rioſe requirenda erunt, quae potue-
rant nullo, exiguoue negotio ſeruari;
aut emendicandum, petendumque im-
portune ex alio, quod quis potuerat
ex ſeipſo facili ſtudio obtinere; aut ſe-
neſcendum, aegrotandum, morien-
dum ea in egeſtate, quae tranquilli-
tati animi non parum officiat.
Ac praeter illa quidem, quae ſunt
vitae vſibus neceſſaria, eſſe quaedam
poſſunt, quae pro conditione perſo-
nae, loci, temporis habenda neceſſa-
ria ſint, ac idcirco non habenda ne-
glectui: at eſſe praeſertim eorum cura
debet, quorum ad tollendum indigen-
tiam naturalem neceſſitas eſt, quibusue
negatis natura ipſa dolet. Talis eſt
frugis prouiſae copia; ipſique eos ma-
gis commendamus, qui frumentum
domum, quam qui fupellectilem pre-
tioſam important. Delectat nos certe
maximopere, quod cum nuper graui
obſidione vrgente, tam multi fame
in hac noſtra ciuitate perierint; ipſi
tamen potuerimus tot, ac tam bonos
familiares, amicosque nobis conuiuen-
tes ſeruare; non congeſtis lautis edu-
liis, ſed prouiſa fabarum copia, ex
qua ad certum numerum licuit ſingu-
lis dietim impertiri.

CA P. XI. W
DE PRVDENTIA CIVILI.

Vod attinet demum ad ciuilem
prudentiam, id repetendum haut

ad Laert. ſecus eſt, quod circa ipſum genus vVi-

X. Pp-
1463.

tae eligendum eſt inſinuatum.
Nempe, ſi qui ſint natura ambitioſi,

appetentesque gloriae, actuoſi allunde,
& publicis rebus gerendis idonei; ac
inſuper ii, quibus aut naſcendi con-
ditio, aut fors, aut occaſio ianuam
facilem ad publicae rei adminiſtra-
Ttt ttt 2 . tionem:

1074 PARS XII PHILOSDPHIAE EPICVRI F. UI.

tionem aperiat, poſſunt ii non quie-
tem ſectari, ſed ſe publicae admini-
ſtrationi, actuoſaeque vitae dedentes,
ſuae naturae obſequi: ſcilicet cum ſint
ita comparati, vt ex vita otioſa per-
turbationem & moleſtiam, dum, quod
concupiſcunt, non aſſequuntur, tra-
hant.
At ſi qui aut ſuapte natura compa-
rati ad otium ſint; aut ambitionem,
vanitatemque virationis repreſſerint;
aut, quid id ſit rei, experti, quaſi ex
procellis emerſerint; aut tot, tamque
magnis exemplis facti cautiores fue-
rint; haut abs re illi reputabunt eſſe
ſibi otium longe praeſtabilius, neque
eſſe congruum, vt illud cum vita actuo-
ſa commutent; niſi quid forte inter-
veniat ex parte Reipubl., quod eorum
induſtriam depoſcat; vnde & conclu-
dimus, ſapientem non eſſe ad Rem-
publ., niſi quid interuenerit, acces-
ſurum.
Quidni? cum illi otium ſectandi li-
ceat facilius longe, ac tutius eundem-
met finem conſequi, quem ſibi viri
ambitioſi per pericula, ac labores prae-
ſtituunt.
Nam de horum ſcopo vt dicam; non
defuere vnquam, qui vt ſecuritatem
ex hominibus adipiſcerentur, (ac pro
conditione quidem principatus, &
regni, ex quibus eam vulgo compa-
rari putant,) affectauerint gloria prae-
fulgere, illuſtresque euadere; exiſti-
mantes ſe hac ratione ſtatum ſecurum,
tranquillumque ex hominibus para-
turos. Ac ſi ſecura quidem fuit, tran-
quillaqque ipſorum vita, ii ſunt illud
ipſum, quod naturae eſt, bonum con-
ſecuti: niſi autem ſecura, tranquil-
laque fuit, (vt reuera eſſe vix poteſt.)
tum exciderunt ſane ab eo, quod na-
turae congruum nanciſci ex principatu
fruſtra appetierunt.

At cum ſapientis ſcopus ſit idem,
ſecuritas nempe, & tranquillitas vitae:
quanto, amabo, compendio ad eum
peruenit, cum vitae ciuilis turbas fu-
giens, directo, ac ſtatim, ſeipſum in
profundiſſima quiete, & quaſi in portu
omnino ſilente, tranquilloque conſti-
tuit? Felix profecto, qui pernorit
ſummum bonum, beatamque vitam,
non in principatu, aut potentia domi-
natrice conſiſtere; non in numeroſa
pecunia, aut poſſeſſione rerum ampla;
ſed in vacuitate doloris, ſedationeque
affectuum, ac diſpoſitione illa animi,
quae ipſis naturae finibus omnia cir-
cumſcribens, efficit, vt paucis con-
tentus id obtineat, quod illi, niſi impe-
rent multis, opesque magnas habeant,
obtinere ſe poſſe diffidunt.
Certe, ſi de me liceat dicere, felici-
tati ſummae duco, quod factionibus
ciuitatis me nunquam immiſcuerim,
ac populo nunquam placere, adulari-
que ſtuduerim. Ecqua vero id face-
rem rationes quando, quae ego ſcio,
non probat populus, quae probat po-
pulus, ego neſcio. Quam vero & mi=
hi, & ipſi Metrodoro ſimul non no-
cuit, occultis vixiſſe; cum videlicet
inter bona tanta, quibus licuit paruis
in hortis, inque obſcura Melite frui,
nobilis haec Graecia nos non modo
ignotos, verum etiam pene inauditos
habuit!
Dixi autem, niſi quid interueniat
ex parte reipubl., quoniam, ſi respubl.
vocet, ac opera noſtra reipſa indigeat,
inhumani ſimus, ſi, cum licuerit plu-
rimis prodeſſe, nolimus. Simus &
nobis ipſis iniurii; cum, niſi ſalua re-
publica eſſe nobis non liceat, id, quod
maxime cupimus, otioſis.
Haut ergo ſic ſe habet ſapiens, vt
videre aliquos licet, qui profeſſi ſapi-
entiem, videntur ſibi adeo pulcre, prae
faſtus

2G
ſend. a
Laen.)

190

lt iden,
itas vitae⸗
) Ad eum
urbufo.
ipfum in
linportu
neconſti.
pernorit
le vitam,
tia Comi-
mumerofi
n mpl
tioneque
1 animi,
nnin cir⸗
cis con⸗
itimpe-
bezut,

8, ſeicr.
ionibus
cuerim,
dulori-
i ce-
0 ſcio,
at Po.
0mi⸗
on no-
igelicet
paruis
e floi,
n modo
uditos

ruenit
espub
ldigenh,
rit plu.
Wus
luste⸗
hn

5, t
upr.
Prae

faſtus

faſtus abundantia, perſpectum habere
negotium politici regiminis, vt paria
Lycurgo, ac Soloni moliri ſe poſſe con-
fidant.
At ſi rogetur, vt leges ferat, vt &
formam regiminis, & magiſtratuum

munera praeſcribat; id non detreéta-

bit, ratus nempe illos, qui primi con-
didere leges, ac iura, & conſtituere re-
gimen, magiſtratumque in vrbibus, vi-
tam conſtituiſſe in ſtatu ſecuro admo-
dum, & tranquillo; cum, ſi quis deme-
diofiſta tolleret, vitam viueremus fe-
rarum, & qui alium haberet obuium,
ipſum tantumnon deuoraret.
Sin vocetur, vt princeps ſit, & iux-
ta leges, ac regimen iam conſtitutum
rempubl. regat, non detrectabit ſimi-
liter, ratus, tametſi ea res aleae plena
plerumque ſit, poſſe tamen virum ſa⸗
pientem ſic proſpecta habere omnia,
ſic prouidere omnibus, vt exigua illi,
quod ante dicebam, fortuna interue-

ETHICA.

1075

niat, & maximae interim, grauiſſimae-
que res conſilio ipſius, & ratione ad-
miniſtrentur. Dabit vero operam in-
primis, ne, cum hominum infirmio-
res debitum obſequium potentioribus
exhibuerint, iſti illos aut opprimant,
aut egere rebus ad vitam neceſſariis,
ipſi is affluentes, patiantur. Quippe,
cum is ſit omnis ſocietatis, ac reipu-
blicae adeo finis, vt ex operis mutuis
praeſtitis, vita omnium ſit tuta, ac bea-
ta, quam maxime licet.
Tandem, ſi a principe vocetur, &
occaſio poſcat, vt ſeu conſilio, ſeu au-
xilio obſequium illi exhibeat; id de-
nique non detrectabit, ratus, cum ſit
non modo pulcrius, verum etiam
iucundius, beneficium dare, quam ac-
cipere; rem fore pulcerrimam, ſic lon-
ge iucundiſſimam, beneficium con-
ferre in principem, ex quo ad tam
multos ſit redundaturum. Sed haec
de prudentia.

CA P. XII.
DE TEMPERANTIA VNIVERSE.

add Ga-QEquitur temperantia, pars, vt iam
ſend. ad
e, „quidem, quae praecipuam honeſti, ac
decori continere rationem videatur.

eſt dictum, honeſtatis prior, ac talis

Nempe cum illius ſit munus, animum
cupientem reprimere, vt fortitudinis
eſt, eundem metuentem erigere, mi-
nus indecorum habetur puſillanimitate
demitti, quam cupiditate efferri; atque
idcirco magis decorum, cupiditati ob-
fiſtere, quam aduerſus metum eniti.
Initio vero illud quoque circa tem-
perantiam obſeruandum eſt, expeti
ipſam non propter ſe, ſed quia volu-
ptatem pariat, hoc eſt, animis pacem
aſſerat, & eos quaſi concordia quadam
placet, ac leniat. Siquidem cum in
moderandis cupiditatibus verſetur, ac
idcirco in rebus aut expetendis, aut
fugiendis, rationem vt ſequamur, mo-

neat; non ſatis eſt iudicare, quid facien-
dum, non faciendumue ſit, ſed ſtare et-
iam oportet in eo, quod ſit iudicatum.
Plerique autem, quod tenere atque
ſeruare id, quod ſtatuere, non poſſunt,
vichi, & debilitati obiecta ſpecie volu-
ptatis, tradunt ſe libidinibus conſtrin-
gendos, nec, quid prouenturum ſir,
prouident: ob eamque cauſam propter
voluptatem & paruam & non neceſſa-
riam, & quae vel aliter pararetur, & qua
etiam carere poſſent ſine dolore, tum
in morbos graues, tum in damna,tum in
dedecus incurrunt, ſaepe etiam legum,
iudiciorumque poenis obligantur.
Qui autem ita frui volunt volupta-
tibus, vt nulli propterea dolores con-
ſequantur, & qui ſuum iudicium reti-
nent, ne voluptate victi faciant id, quod
ſentiunt non eſſe faciendum; hi
Titt ttt 3 voluptatem

1076 PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III.

voluptatem maximam adipiſcuntur
praetermittenda voluptate. Iidem

ceſſarias, ſed inanes, ſeu ex opinione
inani prognatas.

etiam dolorem ſaepe perpetiuntur: Et quia efſſe illas naturales, neceſſa- ſ
ne, ſi id non faciant, incidant in ma- riasque diximus, quae, niſi expleantur, 1
iorem. dolorem in corpore creant; conſtat, eas, l
Ex hoc vero intelligitur, temperan- quae ad nullum dolorem, noxamque, l
tiam eſſe expetendam, non, quia volu- niſi expleantur, deducunt, & cum ſtu-
ptates aliquas refugiat, ſed quod ab dio tamen vehemente ſunt, eas tales

illis ſe continens, moleſtias declinet,
quibus deuitatis, voluptates conſequa-
tur maiores. Id vero interim ita fa-
ciat, vt res honeſtati, decorique verta-
tur, ac intelligi valeat, poſſe eosdem vt
voluptatis, ita decori amantes eſſe;
imo & tales, qui, cum omnes virtutes
& colant, & retineant, ea plerumque
praeſtent, atque conſequantur, ex
quibus manifeſtum fiat, quanto ſit o-
mnibus odio crudelitas, & quanto a-
mori probitas, & clementia, atque ea,
quae maxime mali petant, & concu-
piſcant, ad bonos peruenire.
Porro, quia cupiditatum, circa quas
verſatur temperantia, aliae naturales,
aliae inanes ſunt; & ex naturalibus aliae
neceſſariae, aliae non neceſſariae, (vt
praeteream neceſſariarum alias perti-
nere ad vitae ſimpliciter, qualis eit cibi,
atque potus, vnaque voluptatis, quace
in motu eſt; alias ad ipſam felicitatem,
ualis indolentiae, & tranquillitatis,
iue voluptatis in ſtatu,) conſtat pro-
fecto non abs re diſtinxiſſe nos in Phy-
ſiologia cupiditatum genera tria. Dixi-
mus nempe alias eſſe naturales & neces-
ſarias, alias naturales, ſed non neceſſa-
rias, alias neque naturales, neque ne-

CA FP.

euadere non ob neceſſitatem, ſed pro-
pter vanam opinionem: ac tametſi prin-
cipium aliquod a natura habeant, id
tamen, quod vltra modum diffundun-
tur, non habere ab ipſa natura, ſed ab
inanitate opinionum, quae homines
reddunt ipfis etiam feris, huiuscemodi
diffuſioni non obnoxiis, deteriores,
quin etiam ipſas cupiditates probari vel
ex eo poſſe, eſſe non modo non neceſſa-
rias, verum etiam non naturales, quod
appetentiam contineant diffluentem,
difficileque, aut etiam nullo modo ex-
plebilem, & plerumque etiam cauſaeno-
cumenti alicuius eſſe iure reputentur.
Vt de quibusdam autem praecipuis
ſpeciebus temperantiae, iuxta praeci-
puas aliquas cupiditatis ſpecies, dica-
mus; ſeligi poſſunt ſobrietas, quae oppo-
nitur gulae, ſeu nimiae cupiditati cibi,
ac potus. Continentia, quae libidini ſeu
cupiditati venereorum effraeni. Leni-
tas, quae irae, ſeu cupiditati vindictae:
Modeſtia, quse ambitioni, ſeu cupidita-
ti honoris: Moderatio, quae auaritiae,
ſeu cupiditati diuitiarum; denique ob
affinitatem, quae eſt inter cupiditatem,
ac ſpem; ipſa medioeritas, quae eſt inter
ſpem, deſperationemque futuri.

XIII.

DE SOBRIETATE ADVERSVYS GVLAM.
G s Lorimi vero dici non poteſt, quan- planum faciens neceſſitatem, qua illa la-
eee Ltum ſit bonum ſobrietas, quae nos borat, poſſe rebus tenuibus, paratuque
X. p. “ ad victum tenuem, ſimplicem, parcum- facilibus, cuiusmodi ſunt polenta,
1400. & que reducit; docens nos, quam id ſit fructus, herbaeque, & aqua, abunde

1503. exiguum, quod natura deſiderat; ac ſanari. .
I

inione

eceſſa.
Auntar,
tabens,
unque,
umſtu⸗
8 tales
d pro.
lprin.
nt, id
ndun-
led ab
tnines
emodi
lores,
rie
elli-
uoc
em,
0 ex⸗
leno.
ntur.
uis
ci⸗
c.
0⸗
iſen
eni⸗
e:
Gita⸗
tine,
eob
tenn,
ter

klr
gie⸗
Nlh,

ETHICA re

Id nempe, quod ob indigentiam mo-
leſtia corpus afficit, praeclare, & quan-

tum ſat eſt, eximunt, quae nullibi non

ſupetentia, ſimplicem ſiccorum, hu-
midorumque alimentorum naturam

habent; quod ſupereſt vero, quicquid in

luxum abit, id ſpectat ad cupiditatem,
quae neque necefſaria eſt, neque occa-

fione alicuius rei moleſtiam neceſſario

inferentis, creatur: ſed partim, quia
quidpiam angit, vellicatque, ob id ſo-

lum, quod eius abſentia impatienter

toleratur, partim, quia abſoluta, & ſine
Vllius moleſtiae intermiſtione oblecta-
tio praeſumitur, partim, ac, vt paucis

dicatur, quia menti inhaerent inanes,

falſaeque opiniones, quae neque ad ſar-
ciendum vllum naturalem defectum
ſpectant, neque ad aliquid habendum,
ex cuius abſentia corporis ipſius com-
pages diſſoluatur, tendunt.
Siquidem vel ipſa, quae ad manum
ſunt, abunde ſufficiunt obtinendis iis,
quibus natura indiget; haec quippe e-
iusmodi ſunt, vt partim ob ſimplicita-
tem, partim ob exiguitatem, nullo ne-
gotio ſint parabilia. Hinc illi quidem
v. g. qui carnibus veſcitur, opus etiam

eſt inanimis rebus; at illi, cui ſunt res

inanimae ſatis, dimidio ſolum opus eſt,
ac ipſo quidem tum facile parabili, tum

ad apparandum modicis ſumtibus e-

gente.
Sunt porro quatuor quaedam prae-
cipua commoda, quae ſobrietas parit.
Vnum, quod victui ſimplici, minime-
ve ſplendido, copioſoque aſſueſcere,
ſanitatis numeros implet. Videlicet
opiparae, vberesque epulae fſunt, quae
cruditates, grauedines, podagras, fe-
bres, morbosque alios gignunt, exaſpe-
rant, protrahunt; non vero eſcae ſim-
plices, quas natura, vt neceſſarias, ita
ſalutares facit, producitque, & non ce-
teris quidem animalibus modo, ſed

ipſi quoque homini, qui illas tamen ſuo
malo deprauat, iisque cupediis vitiat,
ob quae deinceps illas deperiens, nihil
aliud, quam ſuam deperit perniciem.
Quamobrem ſi ſapuerimus, cauen-
dum nobis eſt ab eo cibo, cuius fruitio-
nem deperimus, proſequimurque, &
quem tamen, vbi illius fuerimus facti

compotes, fuiſſe malo noſtro gratum

reputamus. Huiuscemodi autem eſt,
qui opiparus eſt, ac pinguis; quo mi-
nus probari carnium vſus poteſt, qui
ſane potius officit ſanitati, quam ad il-
lam proſit. Argumentoque eſſe pot-
eſt, quod cum ſanitas conſeruetur per
eadem, per quae amiſſa recuperatur;
conſtet ipſam tenuiſſimo, & citra car-
nium vſum victu recuperari.
Nihil autem mirum, ſi hominum
vulgus putet eſum carnium ad valetu-
dinem conferreidem enim eſt, qui exi-
ſtimat, ſanitatis tuendæ vim eſſe in ĩpſis
voluptatum quaſi prolutionibus, et-
iam venerearum, quarum tamen eſt
nulla, quae quicquam proſit alicui, cum
& bene ſit, niſi etiam noceat.
Alterum eſt, quod hominem ad vſus
vitae neceſſarios expeditum, & impi-
grum facit. Quippe, ſeu functiones
animi requiras, ſerenitatem, aciem, vi-
gorem animi tuetur; ſeu functiones
corporis, ipſum vt ſanum ſit, vegetum,
agile, diligens tuetur: at repletio, ſatie-
tas nimia, ingurgitatio, crapula, ani-
mum obfuſcat, retundit, ac languidum
reddit, corpus autem vt morbidum, ſic
debile, ſegne, praegrauatum facit.
Quaeſo vero, ecquid ſpeciatim tibi pol-
licearis de illo, cui ob vinum largius e-
potum, grauantur membra, praepedi-
vntur crura, lingua tardeſcit, madet
mens, oculi nant, ſingultus, gurgia, cla-
mores gliſcunt?
Longe ſane aberit ſapiens, vt in com-
potationibus, temulentiaque perno-
tetur,

—

1078 PARS XII. PHIVOSOPEIAF EPICVRI F.II.

Getur’, qui aut vinuli hemina eſſe
contentus debeat, aut pro potu ſuauiſ-
ſimo obuiam quamque aquam habere.
Neque vero id modo, ſed longe etiam
aberit, vt lautis dapibus ſe inferciat, aut
inguibus, & craſſis ventrem oneret,
cui ſufficere debeant ſimpliciſſimae,
imo ipſa naturae dona.
Quod ſi huiusmodi tenuium, ſim-
pliciorumque ciborum vſus ad haben-
dum Milonis robur, ac vniuerſe ad vi-
rium corporis contentionem minime
confert, neque ſane eo robore, inten-
ſisque viribus ſapiens indiget, ſi con-
templationi quidem, non vitae actuo-
ſae, petulantique ſit incubiturus.
Tertium, quod praeſtat, vt ſi quan-
do per interualla ſit menſa ſplendidior,
ipſi deguſtandae comparati ſincerius
ſimus. Non profecto, quod viles ci-
bi aequalem epulis ſumtuoſis volupta-
tem non afferant, vbi exemta pror-
ſus fuerit, quaecibi defectu moleſta eſt
fames, (nam polenta etiam, & aqua vo-
luptatem maximam pariunt, ſi quis
modo famem, ſitimque expectans, iis,
cum indiguerit duntaxat, vtatur,) ſed
quod ĩſti aſſueti lautioribus epulis, ea-
rum ſuauitatem prae ſaturitate pene
continenti non ſentiant, perinde ac ſa-
piens, qui ad eam percipiendam, gu-
ſtatum prae victus tenuitate compara-
tum affert. uO pacto accidit illi
quoque, vt publicis ſpectaculis ſincere
prae aliis, ſi intereſſe aliquando iis con-
tigerit, oblectetur.
Quod nego autem, tenuiſſimo victu,
id eſt, contemtiſſimis eſcis, & potioni-
bus minorem voluptatem percipi,
quam rebus exquiſitiſſimis ad epulan-
dum; improbari quoque, niſi ab eo,
non poteſt, qui ſibimer ipſi vanis im-
ponat opinionibus, qui non attendat
llos ſolos magnificentia iucundiſſime
frui, qui ea minimum indigent, qui

nunquam ſiti, aut fame preſſus, a-
quam, aut cibarium panem vſurpa-
rit. Me profecto quod attinet, pane
cibario, & aqua veſcens, aut nonnihil
duntaxat caſei Citheridi, (ſi quan-
do epulari iuuet paulo ſumtuoſius,)
ſuperaddens, voluptate abundo in
corpuſculo; ac nuncium remitto vo-
luptatibus, quae ex vulgari epularum
magnificentia percipiuntur. Vnde
& efficitur, vt, ſi modo panem, po-
lentamue, & aquam habuero, paratus
ſim, vel cum ipio Ioue de felicitate cer-
tare.
An addam vero eduliorum magni-
ficentiam, ac varietatem non modo
ipſam animam perturbatione non
exuere, ſed neaugere quidem volu-
ptatem in corpore; quando ipſa quo-
que eo, quod dolebat, exemto, finem
reperit? Exempli gratia, carnium v-
ſus, de quo mox loquebar, nec ſpecia-
tim adimit quicquam, quod naturae
moleſtum ſit, neque aliquid peragit,
quod, niſi compleatur, in moleſtiam ſit
abiturum. Interim autem gratiam ha-
bet violentam, ac fortaſſis quoque ex
contrario miſtam; quatenus ad vitae
durationem minime valet, confert au-
tem ſolum variandis voluptatibus, ſi-
milis vſibus venereis, vinorumque pe-
regrinorum potationibus, ſine quibus
poteſt natura, ſeu vita manere; cum ea,
ſine quibus manere non poteſt, com-
pendioſa penitus ſint, facileque, & ſalua
luſtitia, liberalitate, tranquillitate, otio
plurimo obtineri poſſint.
Ac taline perſuaſione ſint homines
vulgares, nihil eſt, quod moremur; vi-
get ſiquidem petulantia, intemperan-
tiaque in id genus hominibus, adeo
proinde, vt verendum non ſit, ne
quandoque deſint, qui animalibus ve-
ſcantur. Nam, ſi omnes quidem o-
ptime de rebus ſentirent ‚nihil foret
opus

add, G
ſend.
Laert,
p. 120
150

ſſus, .
VHurze.
1, Ppane
lonnihul
quan-
uolils,)
indo in
ito vo.
Mlarum
Vode
m, po-
Paratus

Aecer⸗

mugoi-
1 mocdo
no/I
rolu.
1quo.
Pnem
Wum V
ſpeir.
tunae
git⸗
Ann ſit
mnha-
ue er
1 Vtae
rt au-
as, ſ⸗
ee-
guubus
u ehh
Coln-
Klalun

e, i⸗

nines
ur; V.
penmn.
leo

PETEI
opus aucupio, vel aucupibus, piſca-
toribus, aut fubulcis; ac huiuscemo-
di animalia degentia per ſe, & incu-
ſtodita, praefectoque carentia, breui
perinde perderentur, deuaſtarentur-
que ab aliis inſidiantibus, multitudi-
nemque abſumentibus, ac in aliis in-
numeris, quibus homines non veſcun-
tur, contingit. At vero multiplici
ſemper, vel omnigena potius vigente
deſipientia inter homines, non deerunt
vnquam innumeri, qui ea depaſcantur,
heluones.
Quantum denique, quod nos red-
dit interricos aduerſus fortunam,
nempe illi timeant fortunam opor-
tet, qui ſumtuoſe viuere aſſueti, ar-
bitrantur non poſſe vitam non mi-
ſerrime tranſigi, niſi ſuppetat, vnde
dietim minas, talentaque impen-
dant. Ex quo efficitur, vt plerum-
que vitae negotioſae obnoxii fiant, &
plerumque rapinas, caedes, ſcelera-
que ſimilia patrent; at, cui viles cibi,
vt fruges, oleraque ſufficiunt, cui ſunt
panis, & aqua ſatis, cui eſt intra haec
deſiderium cluſum, quid eſt, quod il-
le fortunam timeat? Quotusquisque
enim eſt ad iſta pauper? Quaenam
fortunae malignitas ad haec vſque ſe-

CA P.
DE CONTINENTIA ADVERSVS LDIBIDINEM.

ad; al inde, virtus quoque eximia ipſa
en X — eſt continentia, ſiue abſtinentia a

p. 1202. Venereis, quippe quorum vſus, vt pau-

1507.

lo ante dixi, nunquam proſit, & prae-
clare agatur, niſi etiam noceat.
Iis certe abuti intemperanter, eſt
facere vitam vigore effoetam, curis
anxiam, morbis moleſtam, duratio-
ne breuem; quo fit, vt vir ſapiens
eſſe in eo debeat, vt & capi ſe amo-
re non ſinat, & longe ſit, vt reputet eſſe
amorem quidpiam, quod immittatur

CA. 1079

ſe demittit? Eccui ita inuidet, vt
non fabas, non lenticulas, non fru-
ctus, non herbas facile comperiat?
Nam de aqua quidem paſſim occur-
rente, quid neceſſe eſt dicere?

Ego certe, vt de me ipſo, verecun-
de licet, pergam dicere, ipſis hortu-
lorum -plantaribus contentus, &
laetus iis ſum, & volo hoc etiam pro
foribus eſſe inſcriptum: hoſpes, hic
bene manebis: hic ſummum bonum
voluptas eſt. Paratus erit ipſius do-
micilii cuſtos, hoſpitalis, humanus, &
te polenta excipiet, & aquam quo-
que large adminiſtrabit, & dicet, ec-
quid bene acceptus es? Non inui-
tant enim hi hortuli famem, ſed ex-
tinguunt; nec maiorem ipſis poti-
onibus ſitim faciunt, ſed naturali, &
gratuito remedio ſedant.

In hac voluptate ego quidem con-
ſenui; qui & cum rationibus mecum
initis deprehenderim, ne toto quidem
aſſe me paſci, nihilominus certos habeo
dies, quibus malignius famem extin-
guam; viſurus, an aliquid deſit ex ple-
na, & conſummata voluptate, vel quan-
tum, & an dignum ſit, quod magno la-
bore penſetur.

XIV.

diuinitus, vtilli propterea eſſe indul-
gendum videatur.
Et quo minus quidem amore ca-
piatur, ac vt incentiuo ad venerea
careat, nihil aeque prodeſt, atque
tenuis victus, de quo dictum mox
ante eſt; quando, quae ex nimio
eduliorum vſu turgeſcit copia ſemi-
nis, & fomes, & pabulum eſt, quo
creatur amoris incendium; ſed &
confert ſecundum hoc, tum honeſta,
& quae praeſertim circa ſapientiam eſt,
VVV VVV occupatio

1080

occupatio, tum meditatio incommo-
dorum, quibus obnoxii illi ſunt, qui ſe
ab amore abripi ſinunt.
Nam vniuerſe quidem mulieris, pu-
eriue amori ſe addicere, illud ſecum
trahit, vt vires abſumantur, pereant
labores, labatur familiaris res, vadi-
monia fiant, officia langueant, fa-
ma aegrotet; ac dum Sycionia in pe-
dibus, grandes ſmaragdi in digitis, a-
liaque ornamenta in corpore rident,
animus ipſe ſe, tanquam ſibi male
conſcius remordeat, quod deſidioſe
aetatem agat, annosque bonos perire
ſinat, ceteraque id genus alia, quae enu-
merare eſt promtum.
Speciatim vero, ecquid mali non

trahit, velle rem habere cum ea mu-

liere, qua leges interdixerint? Lon-
ge ſane aberit ſapiens, vt quidpiam
tale cogitet, cum abſterrere ipſum
debeat vel ingens illa ſollicitudo, qua
funt praecauenda, quae multa, &
magna intercurrunt pericula; cum
& plerumque eueniat, vt, qui haec
adoriuntur, vulnerentur, contruci-
dentur, aut adigantur ad carceres, ad
exilia, ad grauiores poenas. Vnde
& efficitur, quod ante dixi, vt nem-
pe propter voluptatem & paruam, &
non neceſſariam, & quae vel aliter
pararetur, & qua etiam carere poſ-
ſent, ſeſe dolori maximo, poeniten-
tiae puta grauiſſimae ſubiiciant.

Niſi proinde incontinentem eſſe,

ac molliter vni huiuscemodi volupta-
ti ſuccumbere, non eſt ſe interim
fraudare voluptatibus & multis, &
magnis, quibus fruitur, qui conti-
nenter, & ſub legum praeſcripto vi-
vens, ſapientiae ſic vacat, vt men-
tem quidem neque hebetet, neque
curis excruciet, neque affectibus ce-
teris perturbet; corpus autem neque
eneruet, neque morbis vexet, ne-

PARS XII. PHILOSOPHIAV EPICVRI P. II.

que dolore torqueat; ſicque bonum
illud ſummum conſequatur, quod, vt
ante dixi, non ipfa puerorum, mu-
lierumque conſuetudo, vt neque pi-
ſcium deliciae, neque aliae cupediae
menſae lautioris parere poſſint.
Praetereo vero non fubeſſe, cur,
dum abſtinentia a venereis hic vni-
verſe commendatur, quispiam infe-
rat, eſſe ergo etiama legitimis nuptiis
abſtinendum; quippe, quae noſtra
hac de re ſit ſententia, eſt iam ante
dictum. Addo hic ſolum, quod dixi
amorem non immitti diuinitus, eo fa-
cere, vt intelligatur, ſiquis liberis care-
at, nullosue ex vxore ſuſcipiat, non eſ-
ſe id cupidini, veneriue iratis tribuen-
dum, ſperandumque, vt votis atque ſa-
crificiis potius, quam remediis naturali-
bus euadere in parentem poſſit.
Addo autem praeterea abfuturum

ſapientem, vt Cynicorum ritu viuat, ſeu

ea ſit inuerecundia, quam iſti in propa-
tulo oſtentant. Nam quod ſe dicunt
nhaturam ſequi, & reprehendunt, ac ir-
rident, quod ea, quae turpia re non
funt, verbis flagitioſa dicamus; quae
turpia ſunt, nominibus appellemus ſuis;
nam latrocinari, fraudare, adulterare,
returpe eſt, ſed dicitur non obſcoene:
liberis dare operam, re honeſtum eſt,
nomine obſcoenum: pluraque in ean-
dem ſententiam aduerſus verecundi-
am diſputant: Non videntur ſatis ad-
vertere, viuere ſe in ſocietate, non ve-
ro in agris, & ferarum ritu, quomodo
naturam pure ſequerentur.
Quippe ex quo nomen ſocietati de-
dimus, iubet nos natura eo fine ſeruare
leges ſocietatis, vt fruentes com-
munibus bonis, malum nobis non
accerſamus, quale eſt,
poena, at ſaltem infamia, ſiue
ignominia, quae ſequitur in verecun-
diam, defectumue eius pudoris, quem
Eelus

niſi alia

1

ein
pr⸗

r

jte
tin⸗
tinte
car

adde
rſend.
2d Laert. 1

E
1510. ſi

bonum
uodvt
n, mu⸗
que Pi.
pedlae

„cul,
Ic vni-
n infe.
nuptis
noſtra
n ante
odixt
eo fi⸗
care-
nonel-
lbuen⸗
ne.

Urali-

türum
lahlenl
1O-
cunt
ci-
noN
quae
51lis
lare,
ene:
den,
ein-
auci⸗
4d.
n ve⸗
nodo

tide⸗
ruare
voln⸗
non
.
ſue
n-
nn
1us

eius, in qua viuimus, ſocietatis mores
praeſcribunt, & a quo, in voce, aſpe-
ctu, aliisque adiunctis ſpectato, ea, quae
merito laudatur, pudicitia eſt dicta.

Addo denique facere non parum,
vt ad pudicitiam, ſic vniuerſe ad con-
tinentiam, & àa Muſica, & a Poetica abs-
tinere, quatenus ab vtraque ſunt, &
cantilenae, & eae voces, quae ſuauita-
te quadam fuſae, aliud nihil ſunt,
quam libidinis incentiua.

Nempe hac de cauſa noſtra eſt ſen-
tentia ſolum ſapientem de vtraque re-
Cte, & vt virtutem decet, verba face-
re, quod ceteri illecebris vtriusque
facillime capti, vtrique indulgeant;
ſolus ſapiens damno, cuius cauſa ſunt,
proſpecto, eas eliminet; declarando,

CAP.

ETMHICA. 1081

Muſicam eſſe inter cetera, vt bibacem,
& pecuniarum facile prodigam, ita ſe-
gnitiei amantem, & ad omne bonum
honeſtum, generofumque opus inuti-
lem: Poeticam vero, inter cetera, eſſe
eam, quae homines ſemper in vitia,
ac potiſſimum in libidinem pronos fe-
cerit, etiam ipſorum Deorum exem-
plo, cum ipſos, vt ira inflammatos,
ſic libidine furentes induxit, effecit-
que, vt videremus non eorum modo
bella, pugnas, praelia, vulnera, odia,

diſſidia, diſcordias, ortus, interitus;

ſed etiam querelas, lamentationes,
vincula, cum mortali genere concubi-
tus, mortalesque ex immortali procrea-
tos, ceteraque id genus, a quibus ſa-
ne homines, quibus mens fuerit
abhorreant.

XV.

DE LENITATE ADVERSVS IRAM.

adde Dhaec lenitas, ſiue manſuetudo,
Gaſſend. ad quam etiam clementia, & miſe-
ad Laert. ricordia referuntur, ita aduerſus iram,
X. p. vindictaeque cupiditatem comparatur,
1510. ſq. vt laudatiſſima virtus ſit, quoniam ira,
ac potiſſimum immodica, gignit inſani-
am. Quippe per iram mens efferue-
ſcit, caligineque ſuffunditur, micat
ardor ex oculis, pectus rumpitur fre-
mitu, dentes quatiuntur, vox ſtran-
gulatur, horrent capilli, & facies ſuc-
cenſa, minasque intentans ita eſt hor-
renda, foedaque aſpectu, vt mens tam
ſui impotens, quam omnis decori ob-
lita videatur: lenitas vero ſic mentem
ſanat, ſanamue potius ſic continet, vt
neque ipſa emoueatur, neque paſſio
in corpus exeat, qua quidquam prae-
ter decorum fiat.
Ceterum, cum ira accendi, effer-
veſcereque ex acceptae iniuriae opi-
nione ſoleat, iniuria vero inferatur
ab hominibus prae ipſorum aut odio,

aut in vidia, aut deſpicientia: qui fieri
poterit, vt ſapiens ita iniuriam tole-
ret, vt erga inferentes lenis atque pla-
cidus maneat? Nempe rationis praeſi-
dio fretus, quo & iam dixi illum aduer-
ſus fortunam ſe Comparaturumui Ppe
iniuriam habet in rebus fortuitis, matu-
reque agnoſcit, non eſſe in ſua ſitum fa-
cultate, vt ceteri hominum ſint iuſti,
paſſionibusque non abripiantur; ac i-
deo tam parum iraſcitur, commoue-
turque ob iniurias illatas, ab homini-
bus, quam ob incommoda aut damna,
quae a fortuitis caſibus, vniuerſeque
ab aliis cauſis extra facultatem poſitis
adueniunt.
Non commouetur, exempli gratia,
propter feruores, aut algores qui a tem-
peſtatibus inducuntur: quoniam tem-
peſtatum, ſuas vices obeuntium, haec
natura ſit, quam immutare ipſe non
poſſit, quamobrem neque commo-
vetur ob iniurias, quas inferunt
VvVV VVVZ petulantes,

1092 PARS XII. PILIOSOPHIAE EPICVRI P. I.

petulantes, ac improbi, quod illi pro ſua
natura ſic agant, &, vt ſecus agant, na-
turamue mutent, in ipſo non ſit. Neque
vero aliunde eſſe congruum putat ra-
tioni, ac ſapientiae, malum malo adii-
cere, (ſcilicet praeter nocumentum,
quod extrinſecus accidit, accerſere ſibi
ſua opinione intrinſecus perturbatio-
nem,) aut quia alius voluit moleſtia
animum eius afficere, ita deſipere, vt
moleſtiam admittens, illi quaſi gratifi-
cetur.
Ac par eſt quidem, virum ſapientem
bonae famae curam eatenus habere,
quatenus deſpectui non ſit; ſiquidem
nonnullae etiam voluptates, ex bona
fama proficiſcuntur, vti ex mala, & ex
contemtu ipſam conſequente, aliquae
moleſtiae, verum bonae famae cura eſt
habenda, non tam vlciſcendo iniuri-
am, aut iraſcendo in inferentem ipſam;
quam bene, innoxieque viuendo, ne-
que contumeliae, aut maledicentiae
veram vllam cauſam, occaſionemue
praebendo. Nempe hoc praeſtare
noſtrae opis eſt, non vero, vt alius ſua
non vtatur malignitate.
Quo fit, vt, ſi etiam, qui tibi eſt in-
fenſus, ac ſe pro inimico gerit, quid-
piam poſtulert, id denegandum ipſi
non ſit, ſi modo & liceat, & poſſis pro-
inde ſecurus ab eo fieri, qui a cane non
differat, ſitque adeo quadam quaſioffa
placandus. Quanquam nihil ſatius,
tutiusque eſt, quam illius malitiae, vt
vitae innocentiam, ſic propriae con-
ſcientiae ſecuritatem opponere, &,
quod ſupereſt, oſtendere, ſe iniuria
ſuperiorem eſſe.
Profecto vero, cum fieri etiam pos-
ſit, vt ſapiens, quod ante dicebam, vo-
cetur in ius, & non modo iniuriam, ſed
etiam calumniam, accuſationem, da-

mnationem patiatur; cogitat tunc

quoque, eſſe quidem ſitum in ſua po-

teſtate, vt bene, & ex virtute viuat,
ſed non, ne ceteros erga ſe malignos,
iniuſtosque experiatur; neue ab ipſis
praeter fas, & aequum accuſetur, cau-
ſamque apud iudices etiam iniquos di-
cere teneatur. Quare, neque accuſa-

toribus, neque teſtibus, neque iu-

dicibus iraſcitur ſuis; ſed bona fretus
conſcientia, nihil de ſua lenitate, tran-
quillitateque remittit, & ſe hoc quoque
caſu ſuperiorem habens, ſpectat ipſum
intrepide, & in iudiciis animoſe, in-
trepideque verſatur.

Neque porro eſt, quod quispiam
obiiciat, repugnare hiſce, quae de leni-
tate iam doceo, id quod ſupra de fa-
mulorum caſtigatione dictum eſt, quo-
niam & ad dyſcolos ſolum caſtigatio-
nem redigimus, & illam in familia, non
ſecus, ac in republ. animaduerſionem
in ſceleſtos, neceſſariam eſſe, manife-
ſtum eſt, &, vt princeps, aut magiſtra-
tus ciuium ſcelera citra iram punit, ita
poteſt pater familias citra iracundiam
famulorum delicta. Non repeto au-
tem id, quod dictum eſt, de indulgen-
tia erga illos, qui bonae alioquin in-
dolis, diligentesque extiterint.

Hiſce addo, virum ſapientem non
leniter modo iniurias laturum, non
manſuete modo veniam habiturum;
ſed officioſe etiam illi, qui ſeſe in me-
liorem frugem receperit, gratulatu-
rum. Quippe, cum initium ſalutis
ipſa peccati notitia eſt, ideo gratulatio
inſtituenda eſt, vt ſicut ob talem noti-
tiam pecati horror incutitur, ita illius
quod fieri debuit, quodque deinceps
faciendum eſt, pulcritudo exaggeretur,
ſtudiumque illius magis incaleſcat.

CAbP.

Conk.
GCallend. 7
2d Laert, rilgs

X. p.
I5l.

At tunc
ſ do.
e viut,
nulignos,
4 ipſs
Ur, can-
guos di-
accſ⸗

le il .

1aftetus
te, tran.
quoque
tiplum
Nle, in.

ispiam
deleni.
e fi.
bquo⸗.
Figaroo⸗
Hinnon
ſonem
nunike-
giſtrr⸗
nit,ita
Gdiam
to al⸗
kuggen⸗
in in-

n non
,non
urum;
inme⸗
llatu⸗
ſaluti
ulatio
nnoti⸗
ilius
neeps
etun,
t.

CA.

Conf.
Gaſſend.

ad Laert.

X. p.
1515.

CAP.

Ab modeſtiam quod attinet, ſuffi-
Acere pene ea poſſunt, quae ſupe-
rius deducta ſunt, vbi oſtendimus ſa-
pientis non eſſe, affectare magiſtratus,
honoresue in republ. ſummos: verum
ita ſe continere, quaſi in angulo quo-
piam deliteſcat. Quare & inculco hic
ſolum, quod conſilium cuique amico-
rum do: occultus, ſeu priuatus viue,
(ſed cum ea tamen cautione, niſi quid
ex parte reipubl. interuenerit,) quan-
do, vt vel ipſa docet experientia, is
bene vixit, qui bene latuit.
Nimis quam certe eſt familiare, vt
videamus illos, qui ad ſummum ſuc-
cedunt honorem, deiici inuidia, quaſi
fulmine, ac ſero demum agnoſcere,
ſatius multo eſſe quietum parere, quam
ſudando, & per anguſtum ambitionis
iter luctando, regere imperio res velle,
eoque euehi, vnde nihil ſit aliud, quam
caſus & magnus, & praeceps timendus.
Quid, quod iſti, quos gloria, hono-
reque praefulgentes vulgus ſuſpicit,

infeliciſſimi ideo ſunt, quod intra pe-

ctus grauiſſimis, moleſtiſſimisque cu-
ris corrodantur. Caue ſcilicet credas
illos viuere animo ſecuros; quando-

quidem fieri non poteſt, vt qui eſſe

timendi videntur, ipſi multos non ti-
meant.
Et licet videas illos claſſes longe, la-
teque dimittere, imperitare legioni-
bus, ſtipantium turba circumdari, ca-
ve putes illos degere tranquille, aut
omnino ſincerae Vius voluptatis par-

ticipes fieri: quoniam haec omnia ri-

dicula, ludibriaque, & inſomnia funt,

quatenus & metus, & curae ſequaces

non metuunt reuera ſtrepitus armo-
rum, non reuerentur fulgorem auri,
non ſplendorem purpurae, verum au-

ETIICA.

. XVI.
DE MODESTIA ADVERSVS AMBITIONEM.

dacter inter reges, rerumque potentes
verſantur, ac vulturis Poetarum in-
ſtar, ipſa praecordia depaſcunt.
Caue, quin etiam exiſtimes profice-
re quidquam noſtro in corpore iſtam
regni gloriam, nobilitatem, gazam; cum
videre praeſertim liceat, non decedere
citius febres, ſi in picturis textilibus,
rubentique oſtro jacteris, quam ſi in
veſte plebeia cubes, ac nos nihil laedat
veſte purpurea, auroque, & monili-
bus pretioſis onuſta carere, ſi nobis
modo plebeia ſit, quae frigus arcere a
corpore poſſit. Quid vero ſi pannis,
ſtramentisque laetus doceas, quam va-
ni mortales ſint, qui non intelligentes,
quam ea ſint parua, quae beatam vi-
tam faciunt, ad haec, quae habentur
magnifica, animis attonitis inhiant?
Magnificentior mihi, crede, ſermo
tuus in grabato videbitur, & in panno;
non enim dicentur tantum illa, ſed
probabuntur.
Coerte, & tametſi aliunde domus
ipſa argento non fulgeat, auro non
renideat, citharis non reboet, aurea
iuuenum ſimulacra lampadas manibus
tenentia, vt ſuppeditent lumina epu-
lis nocturnis, non habeat: nihilo pro-
fecto eſt minus iucundum corpora cu-
rare molli proſtratos in gramine, &
propter quidem aquae riuum, ac ſub
altae arboris ramis, & tempeſtate prae-
ſertim verna, qua herbae floribus con-
ſperguntur, cantus auium mulcent,
perflant Zephyri, tota denique na-
tura arridet.
Quare, & cui ſic viuere in agris,
aut in hortulis ſuis licet, quid eſt, quam-
obrem honores ambiat, & non potius
ſeſe modeſte contineat? Nam & ali-
vnde quaerere gloriam oſtentatione
VVV VVVZ3. virtutis,

108 4 PARS XII PHIILOSOPFIIAE EPICVRT P. III.

Virtutis, ſcientiae, eloquentiae, no-
Pilitatis, opulentiae, famulitii, veſti-
vm, formae, inceſſus, & ſimilium, ri-
diculae eſt vanitatis; ac in hiſee omni-
bus modeſtia exigit hoc ſolum, vt ne
quid prae ruſticitate, inſulſitate, ne-
glectu nimio aduerſus decorum pec-
cetur. Scilicet, vt ante dicebam, aeque
vilis eſt, abiectique animi ob iſta in-
ſoleſcere, & ob iacturam, abſentiamue
eorundem animo demitti.
Hinc, ſi forte ſapiens aliquas maio-
rum, aliorumue ſtatuas, imaginesue
habuerit, longe erit, vt eas oſtentet,
gloriamue exiis quaeritet; & licet illas
non neg igat, ſollicite tamen in por-
ticibus potius, quam alibi, collocet,
ac ſer uet. 5

Sic vero neque ſollicitus de ſepul-
tura admodum erit, neque de ea quid-
piam ſumtuoſum mandabit. Id ſo-
lum ipſi curae erit, quod poſſit ſue-
ceſſoribus vtile, iucundumque eſſe;
ratus, quod adſe, corpusue mortu-
am attinet, interfore parum, quo ſe
modo habeat. Quippe vanitatem
etism vltra mortem propagare, inſa-
num eſt: vti & praetextus, quo ali-
qui nolint, vt ante obiiciebam, den-
tibus ferarum laniari: nam ſi id qui-
dem malum ſit; qui non ſit acerbum
ignibus torreri, in melle ſitum ſuffo-⸗
cari, rigeſcere ſub marmore, terrae
pondere obtritum vrgeri?

CAP. XVII.
DE MODERATIONE ADVERSVS AVARITIAM.

Oraurur moderatio, ſeu illa animi
diſpoſitio, qua quis paruo conten-
tus eſt, quaque profeéto nullum ma-
jus adeſſe homini bonum poteſt. Nem-
pe eſſe paruo contentum, res eſt o-
mnium ditiſſima; quando & grandes
diuitiae ſunt ad legem naturae com-
poſita paupertas. Scilicet, modo non
eſurire, non ſitire, non algere con-
tingat, felicitas diuinae par eſt, &
cui hoc habenti, nihilque aliud auenti,
deſunt cetera, vtcunque pauper vul-
go habeatur, is ditiſſimus nihilomi-
nus eſt.
Quam vero res honeſta eſt, haec
paupertas, laeta cum ſit, contenta-
que eo, quod eſt ſatis, hoc eſt, iis na-
turae diuitiis, quae ad hoc ſufficiunt,
vt, quod dixi, non eſuriat, non ſitiat,
non algeat! Sane, quando iſtae natu-
rae diuitiae terminatae ſunt, facileque
parabiles, earum vero, quae juxta in-
anes opiniones, concupiſcuntur, nec
modus vllus, nec finis inueniri poteſt:

gratiae ſunt habendae naturae beatae,

quod neceſſaria paratu facilia, & quae
paratu ſunt difficilia, non neceſſaria
ſecerit.
Et cum oporteat virum ſapientem
in ea eſſe ſpe, vt tota vitae ſerie defutu-
rum ſibi nihil ſit; nonne hanc ſpem ab-
vnde fouet perfacilis rerum iſtarum
tenuium parabilitas; cum alioquin illa,
quae ſumtuoſa ſunt, bene ſperantem
perinde non faciant; & hacce de cauſa
homines vulgares tametſi plurima pos-
ſideant, perinde tamen, ac ſi illa defe-
ctura ſint, congerendis ſemper, quae

nunquam cumulo perfecto habeantur,

laborent?
Vnde & debet facere ad hoc, vt con-
tenti ſimus facile parabilibus, ſimpli-

ciſſimisque rebus, meminiſſe, quem-

admodum ne omnes quidem in v-
num congeſtae diuitige quicquam

virium habeant ad animi pertur-

bationem praeclara aliqua ratione
ſoluendam ; mediocres autem,
Paſſimque

Pali
coin
pori
vnce
tem,
gknle
NW

cagt
ipla
quan
quoe
quoe
nece
Vtſe
renn
que
qua
ſeri.
ſitle
PDn

qu⸗
u
min
ne
D

de ſepul.
een Juid
t. Id ſo.
ollit ſue.
gue elle;
e mortu-
, uo ſe
Vanitatemn
ne, inlt.
quo adl.
um, den-
Nidqui.
cerbumm.
m ſulo.
, dertge

N.

beatae,
,Gue
cellaria

ientem
defutu-
pemab-
iſtarum
nin illa,
tantem
e CiNN
ma pos⸗
la Eefe-
, ne⸗
eantur,

ytcol⸗
ſinpl.
quen
In .
legtum
el tur⸗
tione
cen,
mque

FTHICA. H 1095

paſſimque obuiae, & ad obtinendum
comparatiſſimae res incommodam cor-
pori indigentiam tollant, cum & ali-
vnde eiusmodi ſint, vt cogitanti mor-
tem, dimittere ipſas hautquaquam ſit
graue. .
Miſerae ſane hominum mentes, cae-
caque eorum pectora! Nolle videre,
ipſam naturam nihil ſibi aliud dictare,
quam vt ſummoueant a corpore id,
quod propter indigentiam dolet, &,
quod ſupereſt, fruantur iucunda, & ſi-
ne cura, metuque, mente: non vero
vt ſe tota vita ad id habendum compa-
rent, quod ſit ad vitam neceſſarium; at-
que ita quidem inhiantes, quaſi tum
quoque victuri ſint, cum vita frui de-
ſierint; non peruidentes vtpote, quam
ſit lethale omnibus nobis ab ipſo exortu
pharmacum propinatum.
Quod ſi ea, quae ſufficiunt, & ad
quae nemo pauper eſt, delicias quoque,
quas hominum vulgus deperit, non
miniſtrant, iis tamen natura non eget:
neque deſinit interim ſinceras ex tenui-
bus, ſimplicibusque id genus rebus vo-
luptates ſuppeditare, quemadmodum
dictum iam eſt. Vnde & ſapiens ſic eſt
affectus circa eas res, quae pecuniae
cupiditatem afferunt, (quo nempe a-
mori, ambitioni, quotidianis ſumtibus
copiae ſuppetant,) vt, cum procul ab
iis omnmibus rebus abſit, non ſit, cur pe-
cuniam magnopere deſideret, vel cu-
ret omnino.
Quod dico autem, diuitiarum, quae
iuxta inanes opiniones concupiſcun-
tur, nec modum vllum, nec finem eſſe,
ideo eſt, quod, cum paruo natura ſatie-
tur, inanis opinio cupiditati praeiens,
cogitet ſemper aliquid, quod non ha-
beatur, & quaſi adhuc deſit, cupidita-
tem ad illud vocet: Vnde & efficitur,
vt cui pauea non ſufficiunt, ſatis illi eſſe
nihil poſſit; ſed quo plures opes con-

geſtas habuerit, eo plures ſibi reputet
deeſſe.
uamobrem, cum nunquam penuria
ſit parui, debet vir ſapiens, cui illud ad-
eſt, grandes, quod dicebam, putare diui-
tias, ſiquidem illis nihil deeſt, cum ce-
terae quantumuis magnae, paruae ſint,
quoniam deeſtillis, quod ſit infinitum.
Ex quo conſequitur, vt, cui ſua non vi-

dentur ampliſſima, licet totius mundi

dominus euaſerit, miſer tamen ſit;
quippe cum miſeria indigentiae ſit co-

mes; & illi, qui adeptus totum mun-

dum fuerit, defuturi ſunt mundi ce-
teri, quos vana opinio haut ſecus mon-

ſtrabit, quam pauca habenti totum

iſtum mundum concupiſcendum mon-
ſtrauerit.
Vis proinde quempiam diuitem fa-
cere, ſcito non diuitiis eius adiicien-
dum, ſed cupiditatibus detrahendum
eſſe. Tunc enim ſolum, cum inani-
bus cupiditatibus reſectis, ſeſe ad natu-
ram compoſuerit, nihilque amplius,
quam quod illa exigat, concupierit,
ſentiet ſe reuera eſſe diuitem: quia
tunc ſolum ſibi nihil deeſſe ſentiet.
Vnde & hocilli inculcandum eſt: Si ad
naturam viues, nunquam eris pauper,
ſi ad opinionem, nunquam diues. Exi-
guum natura deſiderat, opinio immen-
ſum. M
Haec certe animi diſpoſitio, ſeu, ma-
Vis, facultas, qua ſibi ipſi temperando,
quicquid neceſſarium naturae non eſt,
ex cupiditatibus detrahitur, vna cum
adiuncta ſimpliciſſima, ac facillima re-
rum neceſſariarum parabilitate, haec
inquam, diſpoſitio eandem parit ſecu-
ritatem, quae habetur ex placido ſe-
ceſſu, deuitationeque multitudinis;
quando illius beneficio, verſanti et-
jam in ſocietate, mediaque multitu-
dine, nihil amplius deeſt, quam ſeor-
ſum agenti.
Ex

1086 PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III.

Ex eodem vero capite eſt, quod
quisquam vnquam ſibi fiduciam, ſecu-
ritatemque ex rebus externis, qua
optima ratione licet, comparare ag-
greſſus eſt, is poſſibilia quidem paratu,
tanquam a ſe non aliena quaeſiuit: at
impoſſibilia pro alienis habuit. Quin
etiam poſſibilium bene multa non at-
tigit, ac ea omnia, quae obtinere nihil
fuit neceſſe, abdicauit.
Porro huiusce abdicationis, detra-
Ctionisque memoratae defectu, quan-

CAP.

tae, quaeſo, miſeriae eſt, hominem,
vt pertuſo vaſe continuo haurire, ne-
que mentem vnquam explere? Nam,
vt taceam multis paraſſe diuitias, mu-
tationem fuiſſe, non finem miſeriae,
ſiue quia curis ſe onerarunt, quibus an-
tea erant immunes, ſiue quia locum fe-
cere inſidiis, quibus & captati, & impe-
titi fuerint, vt, inquam, id tace-
am, hoc ſaltem miſeriae eſt ſummae, te,
quo paſcaris vberius, eo maiore fame
Cruciari.

XVIII.

DE MEDIOCRITATE INTER SPEM, DESPERATIONEMQVE
FVTVRI.

DErique vero, cum omnis vniuer-
ſe cupiditas ad id feratur, quod non
habetur, & concepta habendi ſpe,
quaſi habendum proponitur; vnde &
ipes cupiditatem lactans „ quadam
cum voluptate eſt; vti & oppoſita
deſperatio fouens metum, ne, quod
concupiſcitur, non habeatur, non eſt
ſine moleſtia; ideo aliquid fubiicien-
dum eſt de mediocritate, quae tum
generatim adhibenda eſt, circa id,
quod concupiſcitur, ac eſſe aut ſpera-
tur, aut deſperatur futurum: tum ſpe-
ciatim circa vitae durationem, ſiue po-
tius perpetuitatem, cuius vt cupidi-
tas accenditur, ita deſperatio diſcru-
ciat.
Itaque illud mente inprimis gene-
ratim tenendum eſt, id, quod eſt futu-
rum, acin rebus quidem contingenti-

bus, neque omnino noſtrum, neque

omnino non noſtrum eſſe. Videli-
cet, vt neque illud, tanquam euentu-
rum haut dubie ſperemus, quod aliquo
caſu interueniente diuerti valeat, ne-
que etiam, tanquam haut dubie, non
euenturum deſperemus, quod poſſit, a
quo auertatur, nullus caſus interueni-

re, ſicque efficiatur, vt non deſtituti o-
mni ſpe, ſine voluptate aliqua non ſi-
mus, aut omnino fruſtrati ſpe, mole-
ſtia quapiam afficiamur.
Iliud certe diſcriminis inter ſapien-
tem, ſtultumque eſt, quod ſapiens ex-
pectet quidem futura, ſed ab illis ta-
men non pendeat, interim autem &
potiatur praeſentibus, (animaduerten-
do, quanta ſit ea, quamque iucunda,) &
praeterita grate recordetur: ſtulti au-
tem vita, vt ſupra dicebam, ingrata, ac
trepida ſit, quod tota in futurum fera-
tur.
Quammultos nempe videre licet,
qui non meminerunt praeterita bona,
non fruuntur praeſentibus? Futura
modo expectant, quae, quia certa eſſe
non poſſunt, conficiuntur & angore,
& metu, maximeque cruciantur, cum
ſero ſentiunt fruſtra ſe aut pecuniae
ſtuduiſſe, aut imperiis, aut opibus, aut
gloriae; nullas enim conſequuntur
voluptates, quarum potiundi ſpe in-
flammati, multos labores, magnosque
ſuſceperant, ac vtplurimum ſunt male-
voli, inuidi, difficiles, lucifugi, maledi-
ci, mônſtroſi.
Dico

hominen,
Arire, ne⸗
ges Nn
lltas, mu.
n milerige,
quibusan-
Alocum fe⸗
tiKinpe.
id tace⸗
ſummie te,
iore fame

MV

Rtitutio-
1u non ſi-
de, Mdle-

terſipien-
piensex
b Us a-
autem
Guerten-
NdN
ſtulti au⸗
ngrati,
umn kera-

ete let,
kita bonz,
Futuez
certaele
angore,
tun, cun
ecunie
bbus, ll
quummn.
1 ſpen.
gnoe
mmne-
Nuledi-

Dico

ETHICA. 10987

Dico vero ſapientem virum prae-
terita bona grate meminiſſe; quoni-
am queri ſatis non poſſum, quod
nimis ingrati aduerſus praeterita ſi-
mus; quod quaecunque percepimus
bona, non in memoriam reducamus,
nec inter voluptates numeremus, cum
certior nulla ſit voluptas, quam quae
iam eripi non poteſt, praeſentia vide-
licet bona nondum tota in ſolido ſunt;
poteſt ita caſus aliquis incidere; fu-
tura pendent, & incerta ſunt, id ſo-
lum, quod praeteriit, inter tuta ſe-
poſitum eſt. 7

In bonis autem praeteritis non illa
modo habeo, quibus potiri conceſ-
ſum fuit; verum ipſam quoque ma-
lorum, quae potuerunt nobis inci-
dere, deuitationem; neque minus
ipſam ab iis, quae inciderunt, ad eſ-
ſe potuerunt diuturniora, liberatio-
nem, ac vna ipſam recordationem,
reputationem, gratulationem, quod
fuerint tolerata conſtanter.
Quodattinet porro ad cupiditatem
producendi in immenſum vitam; in-
mui iam illam viro ſapienti idcirco eſſe

reſcindendam, quod in promtu ſit

deſperatio, quae ſine moleſtia, an-
goreque non eſt. Facit vero huc co-
gitatio illa, quod ex infinito tempo-
re aetatis non maior voluptas poſſit
percipi, quam percipiatur ex hoc,
quod videmus eſle finitum, ſi quis
modo illius fines recta ratione dime-
tiatur.
Quppe, cum ratione dimetiri fi-
nes voluptatis, nihil aliud ſit, quam
reputare, vt ante dixi, voluptatem
ſummam non aliam, quam vacuita-

tem tum doloris, tum perturbatio-
nis eſſe; conſtat illam neque maio-
rem, neque minorem fieri longinqui-
tate temporis, neque minorem, remiſ-
ſioremue eiusdem breuitate reddi.
Et quamuis ſperata productior, ſeu
longioris aeui voluptas videatur, vo-
luptatem praeſentem intenſiorem fa-
cere; id tamen apud eos, qui volu-
ptatis finem non reéta ratione, ſed
Cupiditate inani metiuntur; quique
ſic ſe habent, quaſi cum non eruat,
ſeu vita deſierit, ſint ſenſuri mole-
ſtiam ob priuationem voluptatis, quam
ſentirent, ſi ſupereſſent. Ex quo fa-
ctum eſt, vt ante monuerim, exqui-
ſitam notitiam, quod mors nihil per-
tineat ad nos, praeſtare, vt hac vi-
ta mortali fruamur, non quidpiam
temporis incerti adliciendo, ſed im-
mortalitatis cupiditatem abiiciendo.
Quamobrem, cum praeſcripti ſint
a natura fines voluptati corporis, ac
illos temporis aeterni deſiderium adi-
mat, neceſſe eſt mens, ſeu ratio ſu-
perueniat, quae, vt par eſt, ratioci-
nando de huiusmodi finibus, ac deſi-
derium eliminando ſempiterni tem-
poris, vitam vndique perfectam con-
ſtituat, efficiatque, vt ea contenti,
hautquaquam ipſa temporis infinitate
indigeamus. MM
Quin etiam, ne tum quidem volu-
ptate fruſtrabimur, cum rerum morta-
lium conditio exceſſum e vita molie-
tur; quippe, prout optimae vitae per-

fectum, atque adeo delectabilem nanci-

ſcemur finem, diſcedentes videlicet
tanquam conuiuae vitae pleni, & debi-
te perfuncti eo munere, quo perfuin-
cturi accepimus vitam.

XXX XxxXxx CAbP.

add. Gaſ-
ſend. ad
Laert. X,

p. 1483.

CAP.

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III.

XIX.

DE FORTITVDINE VNIVERSE.

Ortitudo ſupereſt, quam alteram
partem honeſtatis eſſe ideo diximus,
quod comparata aduerſus metum, &
quicquid incutere eum ſolet, prae-
ſtet, vt, qui ſe non timide, & ignaue
gerunt, ſed animofe, & fortiter, ge-
rere ſe honeſte, & decore dicantur.
Cumque res late pateat, tum videtur
potiſſimum ſimnſiſſe occaſionem ex bel-
lo, in quo, qui ſeſe fortiter, atque adeo
honeſte gerunt, gloriam prae aliis adipi-
ſcuntur, exindequefit, vt honeſtum fe-
re intelligatur id, quod eſt populari
fama glorioſum.
Eſfe autem & hanc virtutem com-
paratam ad voluptatem, quatenus ex-
poſita eſt, vel ex eo intelligitur, quod
neque laborum perfunctio, neque
perpeſſio dolorum per ſeipfſa allicit,
nec patientia, nec aſſiduitas, nec vigi-
liae, nec ea ipſa, quae laudatur, in-
duſtria, ne fortitudo quidem: fed
iſta ſequimur, vt ſine cura, metuque
viuamus, animumque, & corpus, quan-
tum efficere poſſumus, moleſtia libe-
remus.
Vtenim mortis metu, exempli gra-
tia, omnis quietae vitae ſtatus pertur-
batur: & vt ſuccumbere doloribus,
eosque humili animo, imbecilloque
ferre miſerum eſt; ob eamque debi-
litatem animi multi parentes, multi
amicos, multi patriam, plerique etiam
ſeipſos penitus perdiderunt: ſic robu-
ſtus animus, & excelfus, omni eſt liber
cura, & angore; cum & mortem con-
temnit, qua qui affecti ſunt, in eadem
cauſa funt, qua antequam nati; & addo-
lores ita paratus eſt, vt meminerit ma-
ximos morte finiri, paruos multa habe-
re interualla quietis, mediocrium nos
eſſe dominos, vt, ſi tolerabiles ſint, fera-

mus, ſin minus, aequo animo e vita, cum
ea non placeat, tanquam e theatro exe-
amus.
Qubus rebus intelligitur, nec timi-
ditatem, ignauiamque vituperari, nec
fortitudinem, patientiamque lauda-
ri ſuo nomine, ſed illas reici, quia
dolorem pariant: has optari, quia vo-
luptatem.
Quod dixi porro, fortitudinem com-
paratam eſſe vt aduerſus metum, ſic
aduerſus omnia, quae incutere me-
tum ſolent, eo tendit, vt intelligamus,
eadem eſſe mala, quae, vt praeſentia
cruciant, ſic futura metuuntur, atque
idcirco addiſcamus ea, quae futura, aut
ipſi nobis fingimus, aut quomodocun-
que apprehendimus, non metuere; ea
vero, quae praeſentia ſint, patienter,
conſtanterque ferre.
Acex variis quidem malis, quae ipſi
nobis fingimus, neque reipſa futura
ſint, praecipua ſunt, quae vel a Diis
metuimus, quaſi ipſi aut mali ſint, aut
eſſe mali autores poſſint: vel a morte,
quaſi ea ſecum, futurumue poſt ſe
malum aliquod ſempiternum trahat.
Ex iis autem, quae & ſic metuimus, vt
aduenire valeant, & ſic interdum prae-
ſentia ſunt, vt nos moleſtia afficiant,
ea ſunt, quae aut dolorem corpori in-
ferunt, aut aegritudinem in animum
inducunt.
Et quae dolorem quidem creant,
ſunt morbi, flagra, ignis, gladius, id ge-
nus alia; quae vero aegritudinem, ea,
quae dicuntur mala externa, cuiusmo-
di ſunt aut publica illa, tyrannis, bel-
lum, euerſio patriae, peſtis, fames, &c.
aut priuata, vt ſeruitus, exilium, carcer,
infamia, orbitas, & quae id genus alia
ſunt.
Id

Ommn
tuc
gue
mn
rern
Ntc.
&a
obr

gel
I

— – —

lpie.
Hpiſt.
Herod,
a. Laer
X .

bevitcum
neatroexe-

neec timm-
erari, nec
gue luuda-
iici, quin
i quin vo.

inemcom⸗
netum, ſic
Utere me⸗
telligamns
Prueſentin
Ur, atque
tura, aut
nodocun-
tere; en
atienter,

gne ipſi
fatura
a Düs
ſiat, aut
a morte,
poſt ſe
1 trahat.
licnus,Vt
umm prae-
Afciant,
dpoiin⸗
Auimum

1 Creut,
1,ide⸗
jem, 69,
uisno⸗
nis, le.
e le.
C. cer,
s Alia

d

rTrRICA.

Id vero diſcriminis eſt inter haec
omnia ex vna parte, & dolorem, aegri-
tudinemque exalia, quod dolor, at-
que aegritudo mala per ſe ſint, iſta o-
mnia non ſint, niſi quatenus ad dolo-

rem, aegritudinemque referuntur,

vt cauſae: neque enim, niſi dolorem,
& aegritudinem parerent, foret, quam-

obrem refugerentur.

Et pauca quidem ex ordine attin-
genda de iſtis ſunt. Sed adnotandum
prius eſt, fortitudinem, non quaſi

CAP.

1089
natura, ſed quaſi rationis conſilio in-
generetur, eſſe habendam. Differt ſcili-
cet fortitudo ab audacia, ferocitate, in-
conſulta temeritate, quae in brutis e-
tiam animantibus reperitur, quigpe
cum propria ſit virorum, & ex con-
ſilio quidem, ſeu prudenter agenti-
vm; ſicque metiri illam oportet, non
corporearum virium robore, atque
impetu, ſed firmitudine animi, hone-
ſto inſtituto, ſeu propoſito conſtan-
ter haerentis.

XX.

DE FORTITVDINE CIRCA METVM NVMINIS.

Idetur autem eſſe inprimis de du-
plici quodam grauiſſimo metu di-

cendum: quia, ſi quid vnquam mentis

finem, ſummamue, quae animi ſit
propria, voluptatem peperit, ipſa ſuit
expunctio earum opinionum, (adde &
ipſis affinium,) quibus metus maximi
ipſi menti incutiebantur. Scilicet
miſeri mortales in eo ſemper ſunt,
quod non ſanis quibusdam ducantur
opinionibus, ſed quopiam rationis ex-

perte affectu, vt non definientes proin-

Epic.

. a
Herod.

de rationeid, quod reuera malum eſt,
parem, neque minus intenſam pertur-
bationem ſuſcipiant, quam ſi illa re-
vera eſſent, propter quae turbantur.
Quod ſolet porro priore loco ma-
ximum metum incutere, maximam-

ap. Laert. ue adeo perturbationem creare in

X, 81.

hominum mentibus, illud eſt, quod
exiſtimantes eſſe quasdam beatas, at-
que immortales naturas, cenſent tamen
ipſis ineſſe contrarias hiſce attributis
voluntates, actiones, paſſiones, cuius-
modi ſunt ſollicitudines, negotia, irae,
gratiae, ex quibus vt malis detrimenta
maxima, & bonis praeſidia ab ipſis natu-
ris, hoc eſt, Diis, adueniant. Nempe ho-
mines innutriti propriis, hoc eſt, hu-
manis affectibus, ſimiles ſui Deos fin-

gunt, & admittunt, & quicquid affe-
uum ſuorum non eſt, illud reputant
ab ipſis alienum.

Quamobrem & dici non poteſt, Lacret. V.
quam infelix ſe genus humanum red-v. 1193.

diderit, cum talia Diis tribuit, ac iras
praeſertim acerbas adiunxit, ob quas
animi formidine Diuum facti humiles,
non nemini membra conrepunt pauo-
re, ſeu tonitru coelummurmure per-
currit, ſeu terra intremiſcit, vacillat-
que ſub pedibus, ſeu ventorum vis, ac
tempeſtas mare commouet, ſeu quid
aliud demum occurrit, ex quo men-
tem ſubeat velle Deos aſe miſero exi-
gere poenas.

. „ —

Non ita vero, qui ratione edocti Lucret.

didicere Deos ſecurum aeuum agere,

naturamque eorum eſſe a rebus noſtris 647. .

longius ſemotam, ſeiunctamque, quam
vt erga nos aut gratia, aut ira tangan-
tur. Sane vero ſi tangerentur, homi-
numque etiam vota exaudirent, quae-
ſo te, quam breui perirent ommes ho-
mines, qui continuo, vt multa, ita
pernicioſa in ſe inuicem compre-
centur!
Quamobrem caue, ne reputans
Deum eſſe immortale, beaturanque a-
nimal, vt communis notio de Deo
XXX XXX Z ſuggerit,

„

1090
ſuggerit, quidquam ipſi attribuas, quod
aut ab immortalitate alienum ſit, aut
a beatitudine ablrorrens: ſed quicquid
de illo opinabere, fac, vt valeat ſalua
mnmortalitate „ beatitudineque con-
are.

Scilicet Dii reuera ſunt; euidens eſt
enim illorum notitia, vt ſuperius de-
duximus, at quales vulgo homines ex-
iſtimant, minime ſunt; ſiquidem qaa-
Epic. les ipſos eſſe quibusdam adiunctis, ſeu
Epiſt. adproprietatibus opinantur, vt cum im-

Herod. Mortales, ac beatos dicunt; non tales

1nerr⸗ deinde tuentur, ſed aliis adiunctis con-
, T7, tradicentibus eosdem negant, vt dum
illos dicunt negotium habere, aut ex-
hibere alteri, iraque & gratia teneri,
quae vt ſuperius attigimus, prae im-
becillitate, metu, opisque externae
indigentia contingunt.

Neque vero propterea erit, cur re-
puteris impius, quoniam impius re-

CA P.

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III.

vera eſt, non is, qui vulgares multi-
tudinis Deos tollit; ſed is, qui mulſti-
tudinis opiniones Diis adhibet: non
enim germanae praenotiones ſunt, ſed

ſuſpiciones falſae, ea, quae Diis ab ho-

minibus e vulgo traduntur.
Qua ratione quoque non is pius eſt,
qui prae Deorum metuad nullumnon

Lucret.
ib. v. 1197

lapidem, nullam non aram vertitur,

nulla non delubra ſanguine reſpergit,
ſed is, qui pacata mente omnia con-

tuens, de Diis vera ſentit, ac illos ani-

mo, non ſpe quidem, pretioue indu-
ctus, ſed ob maieſtatem eximiam, ſu-
Premamque naturam colens, tuetur
reſpectu ĩipſorum venerationem omni-
modam, & genere etiam orationis v-
titur, eas ſuggerente cogitationes, ex
quibus nullae venerationi contrariae
opiniones naſcantur, neque adeo pa-
titur id, quod ceteri, in quorum ani-
mis contrarietas haec maximam inge-
nerat perturbationem.

XXI.

DE FORTITVDINE CIRCA METLVM MORTIS.

adde

Vod deinde hominum mentes te-
Gaſſend.

2d Laerr. terrimo metu percellit, mors eſt,

X. p 1295 quoniam, neſcio quid ſempiterni mali,

1298. Iuxta fabulas, praeſtolantur, ſuſcipian-
turque, (& quod eſt quidem mirum,

in ipſa, quae contingit, priuatione

ſenſus, quaſi & tunc ipfi forent ali-
qui,) ignari nempe, quaecunque ſunt
prodita eſſe in inferis, quaeque etiam
ante memorauimus, figmenta eſſe
poetarum mera, aut, ſiquid veri con-
tineant, id nobis contingere in vita;
ſcilicet ob metus inanes, ob ſollicitu-
dines vanas, ob cupiditates inſatiabi-
les, ob ceteras demum paſſiones, quae
ſic miſeros mortales excruciant, vt i-
pſorum vita plusquam Acherufia red:,
datur.
Tu igitur, vthiſce te eximere ter-

roribus poſſis, reputare aflueſee, nihil
ad nos pertinere mortem, ac eiusmo-
di quidem argumento, quod, quicquid
nobis ſiue boni, ſiue mali eſt, cum ſen-
ſu ſit: mors autem priuatio ſit ſenſus.
Diſſolutio nempe eſt mors, & quod
diſſolutum eſt, ſine ſenſu manet, adeo
proinde vt videatur mors eſſe con-
temtu perfacilis, quoniam agens ir-
ritum eſt, ac dolorem fruſtra mina-
tur, vbi patiens eſt e medio ſublatum.

Enimuero homines vulgares mor-
tem refugiunt, interdum quidem,
quaſi dolorum maximum, interdum
vero, quaſi omnium, quibus in vita
fruimur, ceſlationem. Abs re vero
ipſum non viuere, ſeu non efſſe, ter-
rori eſt; quoniam nihil vitae in eo
fupereſt,

—

ſup

VII

ur
tur
feri
vert
nul

es multi⸗
Gi multi⸗
det: non
fundſed
Misabho⸗

8 Pins eſ, Lucret.
Uumnon
vertitur,
keſergit
nin con⸗
illos ani.
le indu-
lam, ſu⸗
tuetur
mommi-
tionis v.
nes, ex
ntrariae
deo a⸗
unn ani-
un inge⸗

de, Nihil
einsmo-
nicguid
im len-
ſeolos.
uodd
t,deo
le cor-⸗
ens i⸗
nina⸗
blatum.

ol⸗
lidem,
erchun
1 W
ſet
ier-=
l 60
ereſt,

berng,

—

ſupereſt ‚vt dignoſcere liceat, eſſe non
viuere quidquam mali.
Quo fit, vt illi prorſus deſipiant,
dum ceterainter exhorrent, indignan-
turque ſe iri poſt mortem laniatum a
feris, crematum ab igne, corroſum a
vermibus, quippe, quod non videant
nullos fore ſe, vt ſe lugere poſſint per-
emtos, laniatos, exuſtos, in putro-
rem verſos. Itemque, dum aegre fe-
runt non verſaturos ſe amplius cum
vxOribus, cum liberis, cum amicis, nul-
lum ipſis officium, nullum auxilium
praeſtituros: quippe, quod non ratio-
cinentur, neque fore tum ſibi vllum
deſiderium huiusmodi rerum.
Igitur, quae omnium malorum
maxime horrendum exiſtimatur mors,
nihil, ſicut dixi, ad nos attinet; quia,
dum nos ſumus, mors non adeſt, &
dum mors adeſt, nos non ſumus; adeo
proinde, vt neque ad viuos, neque
ad mortuos pertineat, quoniam alte-
ros quidem non attingit, alteri vero
nulli ſunt.
Exquiſita porro notitia, quod mors
nihil pertineat ad nos, praeſtat, vt hac

vita mortali fruamur, non quidpiam

incerti temporis adiiciens, ſed cupi-
diratem immortalitatis abiiciens. Nihil
enim mali in vita eſt illi, cui egregie

perſpectum eſt nihil eſſe in vitae pri-

vatione mali. Adeo proinde, vt
quemadmodum cibus, non qui pluri-
mus, ſed qui ſuauiſſimus eſt, deligitur:
ita vitae tempus, non quod longiſſi-
mum, ſed quod iucundiſſimum, fru-
ctuoſe captetur.
Neque vero ille non ineptus eſt, qui

praeſens dum fuerit, moeroris quic-
quam afferat; ſed quod, donec futura
eſt, animum moerore conficiat. Quod
enim, quando praeſens eſt, moleſtiae

nihil exhibet, id dum expeétatur, nec-

ETHICA.

timere ſe mortem dicit, non quod

1091

quicquam contriſtat. Si quid certe
in hoc negotio incommodi, aut me-
tus eſt, morientis eſt vitium, non mor-
tis; neque moleſtiae quicquam eſt in
ipfa magis, quam poſt ipſam; ac tam
ſtultum eſt ipſam timere, quam ſene-
ctutem; quoniam, quemadmodum ſe-
nectus adoleſcentiam ſequitur, ita mors
ipſam ſenectutem.
Adde quod, ſaltem ſperandum eſt,
aut nullum fore in extremo illo anhe-
litu dolorem, aut, ſi ſit, fore aliquan-
tulum in ipſa breuitate ſolatii; quod
nullus ſit dolor longus, qui ſit magnus;
ac perſuaſus eſſe quisque debeat, ſi ipſa
animae, corporisque diſtractio cum
cruciatu fiat, ſe ſaltem poſt illum do-
lorem non poſſe dolere.
Ridiculus quoque eſt ille, qui iuue-
nem admonet, vt honeſte viuat, ſe-
nem, vt honeſte moriatur, quod haec
ſeiungenda non ſint, ſed vna, eadem-
que eiſe meditatio debear honeſte vi=
vendi, & honeſte moriendi. Quippe
quod & juueni poſſit mors immatura
contingere; & ſeni tum vitae aliquid
ſuperſit, tum qui poſtremus actus eſt,
ſi pars etiam quaedam, imo corona-
mentum vitae.
Perſpectum profecto eſſe vtrique
debet, tametſi poſſint homines parare
ſibi ſecuritatem, ad cetera quod attinet:
ad mortem tamen ipfam quod ſpectat,
verſari omnes hominées quaſi in ciui-
tate, quae muris, & praeſidio careat.
Poteſt aliunde iuuenis felix mori,
qui cogitet, nihil aliud ſe in longiore
vita manere, quam quod eatenus vi-
derit, fueritque expertus. Poteſt &
ſenex viuere infelix, qui commoda vi-
tae, quaſi in vas pertuſum congeſta,
praeterfluere ſinat, nec rerum ſatur
vnquam ſit, vt tanquam vitae ſatur
conuiua cedere, capereque velit aequo
animo quietem fecuram.

XXX XXX3 Caue

adde
Gaſtend.
ad Laert
X. p.
1498.

1092

Caue ſcilicet, vllum ſenem eſſe feli-
cem reputes, quod ſenex diem obeat,
ſed ſi bonorum quidem ſit ſatur, ac
plenus. . .
Denique multo magis ineptus, ridi-
culusque ille eſt, qui eſſe ait bonum,
non naſci,
Aut natum, Ditis quamprimum
clauſtra ſubire:
Si enim perſuaſus hoc dicit,
quamobrem non ſtatim abit ipſe
e vita? id nimirum illi, ſi rem modo
ſerio deliberauit, promtum eſt. Sin
i0ocO dicit, inſane facit, cum hae non
ſint res, quae iocum admittant. Sed
nempe eſt in ipſa vita quidpiam per ſe
amabile; illique idcirco non minus
obiurgandi ſunt, qui mortem concu-
piſcunt, quam qui ipſam timent. Quid
eſſe profecto tam ridiculum poreſt,
quam mortem appetere, cum vitam
tibi inquietam feceris metu mortis?
aut prae vitae taedio currere ad mor-
tem, cum genere vitae effeceris, vt
currendum ad mortem foret.

PAERS YII PrILOSOPHIAEF EPICVRI PIII.

Id itaque potius curandum, ne tibi
vita diſpliceat, neque dimittere eam
Velis, niſi te aut natura vocet, aut in-
tolerabilis quispiam caſus. Ob id ſci-
licet meditandum eſt, vtrum commo-
dius ſit, vel mortem tranſire ad nos,
velnos ad mortem. Etenim malum
quidem eſt in neceſſitate viuere, ſed
in neceſſitate viuere neceſſitas nulla eſt,
quando natura nobis dedit, vt aditum
ad vitam vnum, ita exitus ab ea multos.
Quanquam, ſi interdum contingat,
vt fugiendum, ac properandum ſit,
antequam aliqua vis maior interueni-
at, quae libertatem auferat recedendi:
nihilominus nihil eſt tentandum, niſi
cum apte poterit, tempeſtiueque ten-
tari. Cum vero illud tempus, quod
fuerit diu captatum, venerit, tum de-
mum exſiliendum ſit. Neque enim
par eſt dormitare illum, qui de fuga
cogitat, neque non debemus ſperare
etiam ex difficillimis ſalutarem exitum,
ſinec propèremus ante tempus, necç
ceſſemus in tempore.

CA P. XXII.
DE FORTIIUVDINE ADVERSVS CORPORIS DOLOREM.

D dolorem quod attinet, corpo-
reum intelligimus; qui profecto ſo-
lus, vt mali, ita ſummi mali rationem
haberet, niſi noſtra culpa dolorem a-
nimi accerſeremus, qui euadat etiam,
vt iam ante dictum, corporeo deteri-
or. Nam concepta quidem animo ae-
gritudo, propter lacturam diuitiarum,
honorum, liberorum, & ſimilium, eius-
modi eſt, vt plerumque habeatur, ac
fiat grauiſſimis doloribus corporis in-
tolerabilior: ſed nimirum id noſtra o-
pinione, quae ſi foret ſana, non com-
moueremur, quatenus iſta extra nos
ſunt, neque nos reuera attingunt, ſed
interueniente ſolum opinione, quam
ipſi nobis facimus, ſicque intelligere-

mus nullum eſſe reuera malum, prae-
ter dolorem corporis, nihilque dolen-
dum eſſe animo, quod ſit a dolore cor-
oris praeſenti, futuroue ſeiunctum.
Itaque, qui ſapiet, cauebit, ne quem-
piam dolorem in corpus accerſat, quid-
piamue committat, vnde ſibi dolor cre=-
ari poſſit in corpore, niſi aut declinandi
grauioris doloris, aut comparandae vbe-
rioris voluptatis gratia id fiat, vt iam
aliquoties inculcatum eſt. Quomagis
mirari par eſt, eſſe aliquos, qui ce-
teris habentibus ſanitatem, quae ſta=
tus eſt indolentiae, tanquam rem
bonam, defendant tamen eſſe ha-
bendam vt aliquid indifferens; quaſi
vero quis, niſi verbis ludat, aut plane
deſipiat,

1,ne tibi
ere eam
5 ault in-
bidſci⸗
Comimo-
d nos,
Tnalum
ere, ſecd
nullaelt,
taditum
Imultos,
ntinget
lun ſi,
terueni-
edendt
um, niſi
lue ten.
,quodl
um de⸗
e erum
de fuge
ſerure
Aitum,
, nec

M.
prue⸗
dolen⸗
re cor⸗
1nrum.
quenm
quil⸗
lorcle⸗
Hinandi
Peybe⸗
yt Im
ui ⸗
leſ
11 en
ha-
quuli
plane

rrrr õ

E THIOGA. 1093

deſipiat, reputare pro eodem poſſit, in

dolore eſſe, & dolore vacçare.

Porro autem, ſi neceſſitas quaepiam
aut naturalis conſtitutionis, qua cor-
pus morbis obnoxium fit, aut factae ex-
terius violentiae, quam, vt ſe res huma-
nae habent, defugere interdum non
liceat, (nam ſapientem quoque, ac in-
nocentem virum poſſe aliquando & in
jus vocari, & damnari, & caedi, & varie
torqueri, manifeſtum eſt,) dolorem
quempiam fecerit; tunc ſapientis eſt
ipſum ferre aequo, fortique animo; ac
patienter aut ſolutionem, aut relaxa-
tionem eius praeſtolari.
Non diu certe perſeuerat in corpore
continens dolor; ſed fummus quidem,
valdeue intenſus, breui deſinit; aut e-
nim ſoluitur, ſuccedentemque habet,
niſi omnimodam indolentiam, ſaltem
mitigationem magnam; aut ſoluit, ſic-
que finitur morte, cum quod ab ea do-
leat, nihil ſit. Qui dolor vero moram
trahit, diuque in corpore perdurat, is
ſane & remifſior eſt, & non multos eſt
dies, imo horas non multas, absque ali-
qua in ipſo corpore voluptate.
Et nonne obleruare licet, prolixiores

morbos plus habere per interualla iu-

cundi, quam mali, dolentisue in cor-

pore? Qippe vt taceam, accenſam ſi-

tim voluptatem bibendi augere; & refe-
Gioni locum dant, & interfandi vires
patiuntur, & ludos aliquos admittunt,
& longas plerumque habent intercça-
pedines, per quas vacare etiam ſtudiis,
negotiisque concedatur. Vnde & pla-
num fit dolorem, vt in grauitate bre-
vem, ſic in longinquitate leuem eſſe ſo-
lere; vt eius magnitudinem celeritas,
diuturnitatem alleuatio conſoletur.
Quamobrem illud ſaepe ſuccurrat,
neque intolerabilem, neque perpetu-
vm eſſe dolorem; quod omnis videli-
cet ſit, ſi longus, leuis; ſi magnus, bre-

vis; dummodo finium, ipſis rebus prae-
ſcriptorum, memineris, nihilque adie-
ceris ex tuo opinatu, quo grauiorem
ducas, ac facias, quam ſit; & te querelis
onerans, impatienterque exaſperans,
eo ſolum proficias, vt intolerabiliorem
reddas: cum ex oppoſito nihil ſit, quod
dolorem alleuet magis, quam ipſa con-
ſtantia, & quaſi patiendi aſſuetudo, ex
qua fit, vt ſapiens, qui ſaepius laborat, et-
iam per ipſam, mali corpus afficientis,
vehementiam, laetari interdum, ac ri-
dere poſfit.
Teſtari profecto de noſtro Metro-
doro ĩd poſſumus, qui ſemper intrepi-
de ſe, vt aduerfus mortem, ita aduerſus
dolorem geſſit. Nam de nobis qui-
dem nihil attinet dicere, quibus fami-
liare propemodum eſt, eos adeſſe mor-
Pos veſicae, ac viſcerum, vt nihil ad eo-
rum magnitudinem accedere poſſit, &
compenſatur tamen cum ipſis omnibus
animi laetitia, quam capimus memo-
ria rationum, inuentorumque noſtro-
rum, eaq; conſtantia, qua beatos habere
dies illos non deſinimus, quibus huius-
cemodi morbis, atque doloribus tor-
quemur.
Atque haec quidem cauſa eſt, cur fu-
perius dixerimus ſapientem, tametfſi
torqueatur, poſſe nihilominus efſe bea-
tum; quoniam & quam neceſfitatem
frangere non poteſt, patientia emol-
lit; & quantum poteſt animum fuum a
dolente corpore abducit, cumque ipſo
amplius, quam cum fragili, querula-
que parte verſatur. Cogitat, quid ho-
neſte, quid fortiter fecerit; & memo-
riam in ea, quae maxime miratus eſt,
quaeque maxime delectarunt, ſpargens,
recreat ſe bonis praeteritis, aduerſus
quae longe abeſt, vt ſit inſipientium
more, ingratus.
Cogitat & ſe nihil poſſe facere ea
virtute, ac ſapientia, quam profitetur,
dignius,

1094
dignius, quam ſi dolori, hoc eſt, rei,
omnium toleratu difficillimae, non ſuc-
cumbat, ſi ſe erectum teneat, ſi patien-
tia hoſtem tam infenſum eiiciat; ſi vi-
Goriam deinum reportet, cuius dein-
ceps recordatio ſit iucundiſſima futu-
ra; at per indolentiam praeſertim, quae
ſucceſſura ſit, tanto gratior, quanto, vt
ex mari procelloſo, euaſerit in portum
tranquillum. .
Quod ſi in graui etiam dolore alle-
vamenta ſapienti non deſunt, quid eſſe
putemus de leuiore dicendum, aut de
priuatione quoque alicuius vel mem-
bri, vel ſenſus? Haut abs re ſane dictum
eſt aute, tametſi fuerit oculis captus, fo-
re nihilominus felicem. Videlicet, ſi
ipſa nox beatam vitam non adimit;
cur adimat dies, cum ſimilis eſt nocti-

C A P.

PARS XII PLOSODPTIIAF EPICVRI F. III.

Vteunque vero tunc aliquae corporis
voluptates abſint: & variae tamen ad-
huc ſuperſunt; & quod caput eſt, ipſo
animo multis delectari, variisque mo-
dis licet, etiamſi non adhibeatur adſpe-
Ctus.
Etenim, cum ipſi ſapienti viuere co-
gitare ſit; eius cogitatio non ferme ad
inueſtigandum adhibet oculos aduoca-
tos. Hlli certe, cuius doctrinae dedi-
mus aliquando nomen, ſine varietate
colorum licebat viuere beate; ſine no-
tione rerum non licebat. Atque hic vir
impediri animi etiam aciem aſpectu o-
culorum arbitrabatur; & cum alii ſae-
pe, quod eſſet ante pedes, non vide-
rent, ille in infinitatem omnem pere-
grinabatur, vt nulla in extremitate con-
ſiſteret.

XXIII.

DE FORTITVDINE ADVYERSVS. ANIMI AEGRITV-
DINEM.

Gaſend. Ixi iam, aegritudinem, quae animo

ad Laert.
X. pag-
1421.
maxime que opp
ex Cicer. Mmus.

Tuſc.

Qu. III. icet eundem eſſe humilem,

concipitur, concipi ſolere ob ea,
quae reputantur mala externa, quibus-
oſita bona maxime concupiſci-
Res etiam aduerſas, & proſpe-
ras, ſeu ſecundas dicunt, obſeruareque
abiectum-
veanimum, qui vt aduerſis deprimi-
tur, ita proſperis inſoleſcit. Quo fit,
vt quae forent hoc loco dicenda ſpecia-
tim de malis, aegritudinem inducenti-
bus, & quorum occaſione fortitudine
opus eſt, intelligi debeant ex iis, quae
attigimus circa bona, quorum cupidi-
tates ſunt, & propter quae eſt tempe-
rantia opus. .
Id hic generatim ſufficiat, quod obi-
ter quoque inſinuauimus, eſſe acgritu-
dinem non natura, ſed opinione mali,
qua neceſſe eſt, omnes eſſe in aegritu-
dine, qui ſe in malis eſſe arbitrentur,

ſiue illa ante prouiſa, & expeétata ſint,
ſiue interuenerint. Nam, qui fit, vt
non minus laetetur, cuius filius ſit in-
terfectus, ſed id tamen neſciat, quam ſi
reuera viueret, ac pari ratione, ſi fa-
mae detractum, ſi peculium furto abla-
tum, atque ita de ceteris? Annon id fa-
cit opinio ſola? Nam ſi natura faceret,
quo momento filius abeſſet a viuis, ex-
primeretur iacturae ſenſus in paterno
animo, neque ſecus iactura famae, pe-
culiique ſentiretur.

Quare, vtaegritudinis ſenſus expri-
matur in animo, neceſſe eſt, opinio, hon
natura, interueniat. Quoque minus
dubites, ſi ille flium ſuppoſititium eſſe
germanum exiſtimet, & germanum
pro filio non habeat; renunciata ger-
mani morte, nullatenus mouebitur; re-
nunciata ſuppoſititii, vehementiſſime
angetur:

corporis

men ad-
eſt, ipſo
que mo.

ur adlpe.

Ulere co-
erme ad
aduoca-
e decdi-
Varietate
ſine no⸗
ne hic vir
pectuo.
nalüifae-
oln vide-
m pere⸗
tecl-

TV.

ta ſint
KK, Nt
usſitin⸗
quum ſi
, ſi fſr⸗
to able-
midfr⸗
ſacetet,
is, ex⸗
patelſo
le, pe⸗

expy⸗
nionol
Minds
uin ele
Malumn
tu el
ur;e-
tichme
getut:

ETHI
augetur: idque proinde non natura, ſed
opinio ſola praeſtabit.
Exinde vero hoc ſaltem conſtat, iſta,
quae nos angunt, non eſſe nobis re ipſa
mala; quia extra nos ſunt, neque per
ſeipſa attingunt, ſed opinione ſolum
noſtra in nobis mala fieri; & ex hoc eſſe,
cur iam ante rationem eſſe dixerimus,
quae vitam iucundam, ſeu beatam fa-
ciat, dum opiniones abigit, ob quas ani-
mus occupat perturbatio. Scilicet ae-
gritudo eſt, qua & animus conturbatur,
Gillius tranquillitas, iucunditasque e-
vertitur. G
At quomodo tandem poteſt ipſa ra-
tio haſce opiniones expellereꝰ Nempe,
quatenus, vt eſt ante dictum, comparat

ſe ſapiens aduerſus fortunam. Haec

quippe externa, quae opinamur bona,
quorumque iactura aegritudinem in a-
nimis parit, fortunae quoque bona di-
cuntur, quod noſtra reuera non ſint, ſed
pro ipſo fortunae arbitrio adeſſe, & ab-
eſſe poſſint.
Vnde & ſapiens iſta habet non ma-
gis ſua, quam aliena; neque ipſa ſic poſ-
ſidet, quin ſit ad eorundem amiſſionem
comparatus. Quippe opinionem il-
lam exuit, quo bona huiuscemodi re-
putantur falſo, vt propria, ita inamiſſi-
bilia; illam vero induit, qua eſſe ambi-
gua, & fluxa, vti & ſunt, perſuaſum ha-
bet; ſicque prouidet, quid acturus ſit,
ſi facere ſe contingat illorum iacturam;
prouidet, inquam, ne tunc ſe inani
moerore conficiat; ſed aequo ferat ani-
mo, ida fortuna repeti, quod non dede-
rit, niſi commodato.
Iis ſane, qui huiusmodi bonis priua-

ri opinantur malum, id grauiſſimum

accidit, vt quae poſſent ſaltem leuiora
praemeditando fieri, & quaſi vetuſtate
minui, praemeditatio, malum adaugeat,
ſicque ſtulta fiat cogitatio mali, quod

O0AA4 109 5
futurum ſit, aut fortaſſe ne futurum
quidem. Scilicet eo caſu odioſum eſt ſa-
tis malum omne, cum venerit, &, ſi for-
te non venerit, fruſtra omnino ſuſcipi-
tur miſeria voluntaria, ac efficitur, vt
quis nunquam non aut excipiendo, aut
cogitando malo angatur. Nam & qui

ſemper cogitet, poſſe ſibi aliquid mali,

aduerſiue accidere, euadet hoc illi ſem-
piternum malum.
Quod ſi ſapienti quoque contingat,
vt propter factam aliquam in vſu bono-
rum fortunae aſſuetudinem, illam opi-
nionem non prorſus expungat, ſicque
ſaltem exigua ipſi fortuna interueniat,
ob quam in aegritudinem ſaltem me-
diocrem incidat, vnde & fieri poſſit, vt
moereat: tunc aegritudinis leuatio in
iisdem duabus rebus ponitur, quae pau-
lo ante ſunt circa dolorem inſinuata:
videlicet auocatione a cogitanda mole-
ſtia, cauſaue, quae illam induxit; & re-
vocatione ad ea, quae agnouit eſſe ani-
mo grata, & iucunda.
Poteſt ſiquidem animus ſapientis pa-
rere rationi, & quo duxerit, illam ſequi.
Vetat autem ratio intueri ea, ex quibus
creetur, foueaturque moleſtia; ſicque
abſtrahit ab acerbis cogitationibus ani-
mum, vt illum conuertat ad cogitan-
dum bona, futura, aut praeterita, eaque
praeſertim, ex quibus nouerit illum
delectari.
Ac facile quidem moleſtae, importu-
naeque cogitationes recurrunt, ſed iſti
tamen auocationi, reuocationique in-
ſiſtendum eſt, quoniam animus ingi de-
flexione aſſueſcit paulatim moleſtiam
quaſi eluere, neque alia ratione tempus
aegritudinem ſenſim minuit, quam
quia exhibet occaſiones varias, quibus
diſtractus animus aſſueſcit ſenſim non
cogitare, & quaſi obliuiſci ea, quae ae-

gritudinem induxerunt.

Vyy yyy CAP.

Gaſſend.
ad Laert.
A. pag.
1519.

1096

PARS XII. PHILOSOPHIIAE EPICVRI P. III.
CA P.

XXIV.

DE IVSTITIA VNIVERSE.

TNſriria reſtat, quam totam eſſe ad alte-
rum praediximus, quamque idcirco
homini, vt in ſocietate degenti conue-
nire conſtat. Et certe ipſa eſt quaſi
communis nexus, ſine quo nulla con-
ſtare poteſt ſocietas; cum virtus ſit, qua
vnicuique id, quod eſt ipſius, tribuitur,
&, ne vlli fiat iniuria, cauetur.
Atque vt exordiar ab eo, vnde dice-
re de ceteris virtutibus coepi, haut ab-
ſimilia profecto ſunt, quae dici quoque
de ipſa poſſunt. Vt enim prudenti-
am, temperantiam, fortitudinem copu-
latas eſſe docui cum voluptate, vt ab ea
nullo modo nec diuelli, nec diſtrahi
poſſint; ſic de iuſtitia ĩudicandum eſt,
quae non modo nunquam nocet cui-
quam, ſed contra, ſemper alit aliquid,
tum vi ſua, atque natura, quod tranquu-
let animos; tum ſpe nihil earum rerum
defuturum, quas natura non depraua-
ta deſideret.
Et quemadmodum temeritas, & li-
bido, & ignauia ſemper animum excru-
ciant, & ſemper ſollicitant, turbulen-
taeque ſunt; ſic cuius in mente iniu-
ſtitia conſedit, hoc ipſo, quod adeſt,

non poteſt turbulenta non fieri; etſi

vero molita quidpiam eſt, quamuis oc-
culte fecerit, nunquam tamen confidet
id fore ſemper occultum. Quod ſiqui
ſatis opibus hominum ſibi contra con-
ſcientiam ſepti eſſe, & muniti videan-
tur, Deorum tamen numen horrent,
easque ipſas ſollicitudines, quibus eo-
rum animi noctes, atque dies exedun-
tur, a Diis immortalibus ſupplicii cau-
ſa importari putant.
Quae autem tanta ex improbis factis,
ad minuendas vitae moleſtias acceſſio
fieri poteſt; quanta ad augendas, tum
ex conſcientia factorum, tum poena le-

gum, odioque ciuium? Et tamen in
quibusdam neque pecuniae modus eſt,
neque honoris, neque imperii, nec li-
bidinum, nec epularum, nec reliqua-
rum cupiditatum, quas nulla praeda vn-

quam improbe parta minuit, ſed auget

potius, atque inflammat, vt coercendi
magis, quam dedocendi eſſe videantur.
Inuitat igitur vera ratio bene ſanos
ad iuſtitiam, aequitatem, fidem; neque
homini infanti, atque impotenti iniu-
ſte facta conducunt; qui nec facile effi-
cere poſſit, quod conetur, nec obtine-
re, ſi effecerit: & opes, vel fortunae, vel
ingenii liberalitati magis conueniunt;
qua qui vtuntur, beneuolentiam ſibi
conciliant, &, quod aptiſſimum eſt ad
quiete viuendum, caritatem; praeſer-
tim, cum omnino nulla ſit cauſa pec-
candi.
Quae enim cupiditates a natura pro-
ficiſcuntur, facile explentur, ſine vlla
iniuria, quae autem inanes ſunt, his
parendum non eſt. Nihil enim deſi-
derabile concupiſcunt, plusque in ipſa
iniuria detrimenti eſt, quam in aliis re-
bus emolumenti, quae iniuria paran-
tur.
Itaque ne iuſtitiam quidem recte
quis dixerit per ſeipſam optabilem: ſed
quia iucunditatis vel plurimum affe-
rat. Nam diligi, & carum eſſe, iucun-
dum eſt; propterea, quia tutiorem vi-
tam, & voluptatem efficit pleniorem.
Itaque non ob ea ſolum incommoda,
quae eueniunt improbis, fugiendam
improbitatem putamus, ſed multo et-
iam magis, quod cum in animo verſa-
tur, nunquam ſinit eum reſpirare, nun-
quam acquieſcere.
Ac poſſent haec quidem pene eſſe ſa-
tis; ſed ſubiiciendum tamen eſt quid-
piam,

adde

Gaſend.

X. p.
1525.

d
1d Laert. ge

Piar

ſtit
pos
Ver

1

eſt
eſt
Cel

tatmen in
voclnsek,
i, nec l.
reliqua-
rnedayvn-
ſedanget
Oercencdi
ideantur.
ne ſinos
ni negne
nti iniu-
clle effi⸗
cobtine⸗
unge, e
eniunt;
jann ſbi
n eſt ad
praeler.

li pec.

npro⸗
ne Vla
At, Ms
in elr⸗
e in iſi
liste-
paran⸗

a rede
emn ſed
n Ke.
iucutr
em i-
liorem.
nmoc,
encdam
lro er⸗
ferlr
eN.

leſe⸗
uid⸗
piam,

—B mb

ad Laert.

piam partim de iure, ſiue iuſto, a quo iu-
ſtitia denominatur, vt intelligi plenius
posſit, quae illius origo ſit, quos inter
verſetur, quo fruétu colatur; partim

8 CAP.
DE IVRE, SEV IVSTO, A
Nprimis ergo, cum iuſtitiam eſſe
ex eo dictam conſtet, quod ius alii
debitum tueatur, ſeu id, quod iuſtum

1525. eſt, exequatur; noſſe operaepretium

eſt, quid ſit id, quod ius, iuſtumue
cenſere oporteat.
Itaque, cum iuſtitia ad commune
bonum ſit excogitata, neceſſe eſt, ius,
ſeu iuſlum, quod ſpectat, tale quid-
piam ſit, quod ſit omnibus, ſingulis-
que, qui ſunt ſocietatis participes, bo-
num. Et quia vnusquisque id, quod
ſibi eſt bonum, natura duce expetit;
necefſe eſt id, quod eſt ius, ſeu iuſtum
quidpiam ſecundum naturam ſit, ac
naturale ideo dicatur.
Nequicquam vero hocnon attinge;
queniam contingit aliquando, vt id
quaſi ius, ſiue iuſtum in ſocietate prae-
ſcribatur, quod ſocietatis bonum non
ſit; ac ideo, quia non naturale, ſiue con-
tra naturam ſit, non debeat, niſi ex
abuſu, ac nominetenus iuſtum repu-
tari; cum id, quod veram iuris, ſeu iu-
ſti naturalis rationem habet, eiusmodi
ſit, vt ſicuti praeſcribitur, ita ſit reue-
ra vtile, acbonum.
Quocirca, vt prorie loquamur, ius,
ſiue iuſtum naturale nihil aliud eſt,
quam teſſera vtilitatis; vt homines ad
inuicem, neque laedant, neque lae-
dantur, atque adeo ſecure degant,
quod, vt bonum eſt, ſic natura duce
quisque expetit.
Vtile proinde, ac bonum pro ee-
dem hichabeo, cenſeoque, vt quidpi-
am ſit iuſtum, ſeu jure ſeruetur, duo
quaedam exigere; vnum, vt vtile ſit,

PFTRICA. nH„9

de quibusdam, iuſtitiae affinibus vir-
tutibus, cuiusmodi ſunt, beneficen-
tia, gratitudo, pietas, obſeruantia, &

amicitia.

WO IVSTITIA DICTA.
ſeu ad communem vtilitatem, hoc eſt,
ſecuritatem, ſpectet, alterum, vt ſit
ex communis ſocietatis conſenſu prae-
ſcriptum. Neque enim quidpiam
eſt complete iuſtum, niſi quod ſocie-
tas communi conſenſu, communiue
pacto inito conſueuerit ſeruandum.
Hinc fit, vt vtrique iſtorum iuris,
ſiue iuſti nomen tribui ſoleat, ſiquidem
tam vtile ipſum dicitur ius eſſe, quod
cui competit, ſeu quod illi tribui, ſer-
variue eſt iuſtum, quam ipſa commu-
nis ſocietatis pactio, praeſcriptioue,
quae & dicitur lex, vt puta, quaſi id,
quod eſt cuique vtile, ſeu iuſtum,
praeſcribens.
Ac ſunt quidem, qui exiſtiment
ea, quae iuſta ſunt, eſſe ſecundum
propriam, inuariatamque naturam iu-
ſta, -& leges nonipfa iuſta facere, ſed
duntaxat praeſcribereduxta eam, quam
habent naturam: verum res non ita
ſe habet, ſed eo potius modo, quo ſe
habere obſeruatur ceteris in rebus,
quae ſunt vtiles, vt quae ad ſanitatem
ſpectant, ſexcentaeque ſimiles; quae v-
tiles iſtis, noxiae illis ſunt, ſicque a
ſcopo ſaepe numerotam communiter,
quam priuatim aberrant.
Et certe cum res vnaquaeque qua-
lis eſt ſecundum naturam, talhs eſſe de-
prehendatur vbique, ſemper, & omni-
bus, quippe quodinuariata ſit; quaeſo
ea, quae iuſta hi dicunt, vbiuisne, ac
ſemper, atque omnibus iuſta ſunt? An-
non peruidere deberent ea, quae ſunt
legibus conſtituta, ac idcirco legitima,
iuſtaue habentur, non eſſe perinde

Vyy yVV 2 apud

adde

Gaſſend.

098 PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III.

apud omnes nationes conſtituta, atque
recepta; ſed partim quidem vt indiffe-
rentia a plerisque negligi, partim vt
noxia a ceteris reſpui, ac iniuſta cen-
ſeri? Annon & ſunt quidam, qui ea,
quae non ſunt vniuerſe vtilia, talia
nihilominus putent, atque idcirco ea
complectantur, quae accommodata v-
niuerſe non ſunt, ſi reſpectu modo ſuae
ſocietatis deprehendant efſe vtilia,
& generale aliquod prae ſe ferre emo-
lumentum?
Quamohrem dici ad ſummum po-
teſt, illud vniuerſe eſſe iuſtum, habe-
reue iuſti naturam, quod vtile eſt, ſiue
conforme praenotioni de iuſto, quae
eſt mox deſcripta; non ſpeciatim qui-
dem, vt vtilitas apud varias gentes va-
riatur, ita & iuſtum varium eſt, ſiue
vni quidem ſic habitum iuſtum, vt al-
teri iniuſtum ſit. Atque ita dum
quaeritur, idemne apud omnes ſit ius,
ſiue iuſtum? Reſpondeo, generatim
quidem eſie idem, vtile nempe aliquid
in ſocietate mutua, verum ſpeétatis
ſingulatim tum regionibus, tum cau-
ſis apud varias variis, fieri, vt non ſit
idem apud omnes.
Atque, vt ex iſtis aliqua deducam,
quod experientia comprobatur vtile

CAP.

eſſe ad mutuos vſus in ſocietate, com-
muniue eorum participatione, quae
eſſe iuſta reputantur, illud iuſti natu-
ram habet, ſi tale quidem ſit, vt vtilitas
ad omnes attineat. Quod ſi tale qui-
dem quis ponat, & contingat tamen',
vt mutuo ſocietatis vtile non ſit, id
iam veram iuſti naturam non habet.
Rurſus &, tametſi interdum ex eo,
quod fuerit iuſtum habitum, vtilitas
excidat; ſi nihilominus interdum vti-
litas aliqua ſit, ac idcirco ad praeno-
tionem, quae habetur de iuſto, con-
gruat; id pro illo quidem tempore eſt
iuſtum: certe apud illos, qui ſeſe in-
ani loquacitate non confundunt, ac
res humanas generalius perſpiciunt.
Denique, vbi nulla noua interue-
niente rerum circumſtantia, ea, quae
fuerint habita iuſta circa actiones ho-
minum, deprehenduntur ad praeno-
tionem habitam de iuſto non congrue-
re, ipſa iuſta hautquaquam ſunt. Vbi
vero nouatis rebus, ea, quae fuerant
decreta iuſta, deſierunt eſſe vtilia, ea
quidem illic extitere iuſta, quanto
tempore ad mutuam conciuium ſo-
cietatem permanſere vtilia; deinceps
vero ſtatim atque deſierunt eſſe vtilia,
deſierunt ſimul efſe iuſta.

XXVI.

DE ORIGINE IVRIS, AC IVSTI TIAE.

Ed, vt rem altius, & ab ipſo, quod
aiunt, ouo repetamus, tam videtur

ad aert. eſſe antiquum, eſſe quidpiam ius, ſiue
X, 1527. juſtum, & coli iuſtitiam apud homi-

maxime

nes, quam ſunt ipſae eorum inter ſe

ci ſocietates antiquae.
Lncretio. Nam initio, cum homines ferarum

ritu vagarentur, & incommoda va-
ria, tum a feris, tum ab inclementia
coeli paterentur; praeſtitit quidem
naturalis quaedam eorum inter ſe con-
ciliatio, (quippe ob formae, animae-

que, ſeu morum conuenientiam,) vt
in varios coetus coirent, ac illis etiam
incommodis aliquatenus prouiderent,
(exſtructis videlicet caſis, compara-
tisque, tum aduerſus feras, tum aduer-
ſus ipſum frigus, munimentis,) ve-
rum, quod vnusquisque bene ſibi eſſe,
quam alteri mallet, ideo frequentes
erant rixae de cibatu, de feminis, de
commodis aliis, quae ſibi inuicem prae-
ripiebant; quousque animaduerterunt,
non poſſe ſe tuto, commodeque
degere,

deg
en
Vt,
det

Es
gu
ſer
n
tal
au
aun
Vn

1te, com.
ne, quae
uſtinatu.
Vttlitis
tale qui.
t tamen,
ſt, id
lubet.
umexeo,
1, Vtllitas
dum vti.
Ppraeno-
ſto, con-
npore eſt
ſeſe in⸗
dunt, ac
biciunt.
interue-
en,qune
9nes ho-
prꝛeno-
rongrue-
nr. Vhi
fherant
lia, e
GGurko⸗
jum ſo⸗
jeinceps
evtile,

m ) Vt
8 etiam
derent,
mpal-⸗
aduer-
) Ve⸗
ſbi eſle
luenns
nis, Ge
nplue-
unt,
leque
egere,

ETICA. 1099

degere, niſi pacta inirent de non lae-
dendo ſe inuicem; atque ita quidem,
vt, ſi quis alterum laederet, ceteri lae-
denteêm punirent.
Itaque is fuit primus ſocietatis ne-
xus, qui vt ſuppoſuit, poſſe vnum-

quemque habere quidpiam proprium,

ſeu quod poſſet dicere ſuum, vtpote
aut tanquam primo vſurpatum, aut
tanquam donatum, pretioue acceptum,
aut tanquam propria arte quaeſitum,
aut aliis modis habitum, ita fecit illud
vnicuique ratum. Talis autem nexus,
ſiue talis pactio, nihil aliud fuit, quam
communis lex, ad cuius obſeruationem
omnes tenerentur, & quae attribue-
ret, faceretue certum vnicuique ius,
ſiue facultatem vtendi re ſua; vnde &

ipfſa quoque lex fuit quaſi commune,

ſicuti iam dixi, ſocietatis ius.
Ac non memoro quidem, vt tota
ſocietas ſuam illam puniendi, ſiue co-
ercendi facultatem in aliquos paucos

ſapientes, ac bonos, aut etiam in v-

num, qui ſapientiſſimus, optimusque
omnium reputaretur, tranſtulerit: ad-
noto ſolum, illos fuiſſe in ſocietate ha-
bitos iuſtos, colentesue iuſtitiam, qui
juribus ſuis contenti, aliena non in-
vaderent, ſicque nemini facerent iniu-
riam; illos vero iniuſtos, iniuſtitiamue
exercentes, qui non contenti iuribus
ſuis, in iura aliorum inuolarent; ſic-
que aut rapiendo, aut caedendo, aut
alia ratione nocentes, laedentesue in-
ijuriam ferrent.
Et fuit quidem aliquousque tran-
quilla, ac felix vita hominum, & ma-

xime quidem ſub illis ſiue pluribus,

ſiue vno, qui eſſent principes, ſeu
reges ſapientiſſimi, optimique, qui
toti in eo, vt ſaluti, vtilitatiue publi-
cae proſpicerent, varias condiderunt,
fanxeruntque leges conſentiente po-

pulo, quibus diſſidia apud ipſum, aut

exoritura anteuerterent, aut compo-
nerent, ſi exorirentur. Attamen, vt ſe

res hominum habet, tranſit demum

res in principes, ac reges non bonos,

vnde illis deiectis, aut etiam occiſis,

rediit ſumma ad populum, atque adeo
ad turbas, ob factiones varias ambien-
tium imperium; quousque inimicitiis,
diſſidiisque languens populus, ac de-
feſſus vi aeuum colere, regi iterato
a magiſtratibus, ſeu principibus voluit;
tametſi, cum antea principum arbitria
vtplurimum pro legibus eſſent, leges,
quibus vellet regi, pepigit, ſicque
iterum recidit ſub leges, hoc eſt, arcta
iura.
Sed nead poſteriora tempora de-
ſcendam, ac praecipuum caput dun-
taxat attingam, quod ſpectat ad tuen-
dum vitam, cuius, (vt cariſſimae omni-
vm rei,) cura fuit ab initio, vt ſecu-
ritas pactionibus, ſeu legibus commu-

nibus ſtabiliretur: videntur ſapientis-

ſimi, optimique illi legum conditores,
cum ad vitae ſocietatem, & ad ea, quae
homines inuicem agunt, attenderent,
declaraſſe, nefandum eſſe hominemin-
terficere, vt ignominiam non vulga-
rem, (vtpote quae eſſet coniuncta
cum minutione capitis,) interfectori
decreuiſſe; partim quidem permoti il-
la, de qua iam dixi, hominum conci-
liatione inter ſe, qua attenta homines
deberent non perinde eſſe procliues
ad conſimile ſibi animal, ac diſſimile a-
liquod exiis, quorum caedes eſt con-
ceſſa, perdendum; partim vero, & ma-
xvxime conſiderantes, auerſari id homi-
nes debere, quod nullius foret ad vi-
tam tranſigendam emolumenti, ac ma-
lignitati ſolum verti poſſet.
Nempe, ab initio, illis quidem, qui
ad conſtitutionis vtilitatem attende-
runt, nulla alia fuit opus cauſa, qua ſe
ab agendo quidpiam ſimile continerent

Xyy yVVV 3 qui

IIO PARS XII. PHILOSOPIAE EPICVRI P. III.

qui vero non potuere ſatis, cuius ea
momenti eſſet, capere, ii magnitudi-
nis poenae metu a patrandis temere
mutuis caedibus abſtinuerunt; quod
vtrumque etiamnum deprehenditur
euenire. Etenim, qui conſiderant,
quanta ſit huiusmodi conſtitutionis
Vtilitas, ii comparati ad conſtantenmt
illius obſeruantiam ſunt; qui illius ve-
ro intelligendae capaces non ſunt, ii
ſe comparant prae metu poenarum,
quas leges intentant, quasque pruden-
tiores quidam aduerſus illos, qui vti-
litatis rationem non habent, ſtatue-
runt; & maiore quidem parte multi-
tudinis illas, vt legitimas, admittente.
Quippe a principio nulla earum le-
gum, quae ſiue ſcriptae, ſiue non ſcri-
ptae, ad nos vsque peruenerunt, trans-
dendaeque porro in poſteros ſunt, vio-
lentia quadam conſtitit: ſed mero, vt iam
dixi, vtentium conſenſu. Videlicet men-
tis prudentiga, non robore orhoris, aut
imperioſo obfequio multitudini prae-
celluere, qui has leges populum roga-
runt; ac illud quidem, inducendonon-
nullos ad conſiderandum, quid vtile
foret, (cum prius, vt par erat, non as-
ſequerentur, ) aliis vero ipſa poenarum
magnitudine metum incutiendo. Ne-
que enimalio vti medicamine ad cu-
randum imperitiam vtilitatis licuit,
quam poenae a lege praeſcriptae timo-
re. Nam & nunc quoque ipſe eſt ſo-
lus, qui vulgares homines in officio
continet, obſtatque, ne quidpiam ſeu in
publicum, ſeu in priuatum commo-
dum peecent.
Quod ſi omnes poſſent, peraeque
& noſſe, & mente tenere, quid vtile
ſit, legibus hautquaquam egerent, ſed
ſuapte ſponte ab iis cauerent, quae illae
vetant; agerent, quae illae praeſcribunt,
quando vel agnoſcere ſolum quid v-
tile, quid noxium ſit, ad inducendum

horum quidem ſugam, illorum vero
proſecutionem, ſatis, ſuperque ido-
neum eſt. At vero comminatio poe-
nae aduerſus eos, qui, quid entenat,
non proſpiciunt, eſt neceſſaria. Si-
quidem poena impendens cogit eos re-
frenare impetus, qui ad actiones pra-
vas inſtigant, ac ad agendum, inuite
licet, quod ſit conſentaneum, com-
pellit.
Exinde ſane legumlatores, ne cae-
dem quidem inuoluntariam eſſe omnis
mulctae immunem ſtatuerunt; non
quidem, ne affectantibus voluntariam,

practextum vllum facerent imitandi

ex propoſito, quae alii facerent incon-
ſulto: verum, ne non ſatis cautionis,
atque diligentiae hac in parte adhibe-
rent, ſicque bene multa, quae reuera
forent inuoluntaria, contingerent.
Neque enim hoc non vtile fuit pro-
pter easdem cauſas, ob quas ſe mutuo
conficere voluntaria caede prohibitum
fuit. Adeo proinde, vt cum eorum,
quae inuoluntarie fiunt, alia quidem
ex cauſa improuiſa, inobſeruabilique
humanae naturae contingant; alia ve-
ro ex noſtra negligentia, incogitan-
tiaque imminentis diſcriminis: idcirco
volentes auertere ſocordiam, quae in
proximorum cederet perniciem, ne
ipſam quidem inuoluntariam actionem
abire omnino inultam conſtituerint,
ſed peccati huius frequentiam poena-
rum metu ſuſtulerint.
Quin etiam ego exiſtimo, caedes
quoque lege permiſſas non aliam ob
cauſam efſſe factas ſolitis illis per luſtra-
tiones expiationibus obnoxias, (id-
que eorum conſilio, qui iſthaec prae-
clare inuexerunt primi,) quam quod
eſſet in animo, homines acaede volun-
taria nimis quam frequenti abſterrere-
Siquidem homines vulgares aliquo
paſſim indigebant, quo, ne temere
facerent,

lace
ren
tes.
ſed
elle
dec

gue
tio

zdde .
Gallend,
1d Laert, in
b.
16. dl
int
o

— 9--—

um vero
e ido⸗
latio poe⸗
akle
Iia. Ji⸗
iteosre.
Olesri.
1, innite
n, com⸗

ne ee⸗
Keomnis
nt; non
intariam,
imitandi
ntincon-
Autiogi,
ACMihe-
e reller
agerent.
it pro⸗
ſe mutuo
Ohibitum
corum,
guicem
lbiligue
Aiave-
Cogitin⸗
ideirco
gute in
gem, Re
Clionem
tuerint,
I poellt⸗

ciedes
. .
limm eb
rluſtte⸗
1s, (I.
ec Pre⸗
n
evOlA.
ſtener’⸗
Aiquo
temmere
cetend

èòðO

adde

Gaſſend.

FTHICA.

facerent, quod non conduceret, arce-
rentur. Vnde primi illi id intelligen-
tes, non poenas modo decreuerunt,
ſed alium inſuper timorem, cuius non
eflet ratio perinde patens, incuſſerunt;
declarando illos, qui quomodocun-
que interfeciſſent hominem, niſi luſtra-
tionibus vterentur, fore impuros.
Nimirum pars animae bruta, ſeu in

. CAP.
WVOS INTER IVS, AC

Is vero dimiſſis, cum requiri pos-
ſit, ob ea, quae praemiſſa ſunt,

3 Laert. jnter quosnam tam ipſum ius, eius-

154

.

3.

que violatio, quae iniuria eſt, quam
ipſa iuſtitia, & quae iniuſtitia illi eſt
oppoſita, reperiatur; idcirco res in-
telligenda ex comparatione inter ho-
mines, ceteraque animalia eſt.
Quemadmodum igitur, inter quae-
cunque animalia conuenire non po-
tuit, vt nec laederent, nec laederen-
tur ad inuicem, nulla eſt iuris, iniu-
riaeue, ſeu iuſti, & iniuſti ratio: pari
modo, neque eſt vlla cenſenda inter
eas nationes, quaecunque non potue-
re, aut noluere, vt ad inuicem ne-
que laederent, neque laederentur, pa-
ciſci.
Etenim iuſtum, ſiue ius, quod ſer-
vare iuſtitia eſt, niſi in mutua ſocie-
tate non eſt; iuſtitiaqque adeo bonum
eſt ſocietatis, quatenus quisque ſo-
ciatorum poteſt ſecure degere, expers-
que eius anvietatis, quam continens
metus nocumenti creat, ex eoque fit,
vt quaecunque animalia, aut quicun-
que homines inire non poſſunt, aut
nolunt ſocietatem inter ſe, neque ad-
eo quicquam paciſci, tali bono careant,
ſiue nullo iuris, iuſtitiaeque vinculo,
quo ſecuri degant, inter ſe teneantur.
Vnde & fit, vt non alia ipſis ſecuritatis

D 1II0I

qua affectus, paſſionesue ſunt, diuer-
ſimode quaſi inſtituta acceſſit ad eam,
quae paſſim iam viget, manſuetudinem,
adhibitis contra affectus impetus feri-
ni iis cicurandi artibus, quibus ab ini-
tio vsque vſi ſunt, qui multitudinem
rexerunt: ex quibus eſt illud inter ce-
tera, ne homines ſe inuicem indiſcri-
minatim occidant.

XXVII.
IVSTITIA VERSETVR.

ratio ſuperſit, quam ne laedantur, ſic
laedere, vt etiam laedi, cum laeſerint,
non poſſint.
Quare &, ſicut, dum animalium, quae
nihil inter ſe pepigerunt, vnum laedit
aliud, dici quidem poteſt eſſe illi no-
Xium, inferreue ipſi nocumentum, aut
noxam: at non tamen eſſe reſpectu il-
lius iniuſtum, inferreue ipſi iniuriam,
quia nullo jure, nullaue pactione, aut
lege de non laedendo ipſum, tenetur:
eadem ratione hominum quoque, in-
ter quos nulla pactio, ſocietasue in-
teruenit, ſi vnus laedat alium, is dici
quidem poteſt nocens, noxamue, aut
damnum aflerens, verum non iniu-
rius, ſeu iniuriam faciens, quod nulla
pactio, aut lex ſit, qua ad non laeden-

dum teneatur.

De animalibus autem loquor, non
quaſi ſint aliqua, etiam ex gregalibus,
ſociatim viuentibus, quae pacta ineant
inter ſe, ne ad inuicem laedant, aut
laedantur; ſicque poſſint ad inuicem,
juſta, ſinon laedant, iniuſta, ſi laedant,
cenſeri; ſed quaſi exinde intelligi
poſſit, inter homines quoque ipſos
iuſtitiam per ſe nihil eſſe, quate-
nus reperitur ſolum in mutuis ſo-
cietatibus, pro ea cuiusque regio-
nis amplitudine, in qua poſfſunt
paéta de non inferendo, accipiendoue
nocumento

22 PARS XII. PrITOSOPHIIAF EPICVRI P. III.

nocumento iniri; cum alioquin & in
homine ſolitarie ſpectato ſit nulla; &
quae in vna ſocietate iuſtitia eſt, in
alia plerumque, ob pactiones contra-
rias, iniuſtitia habeatur.
An vero inter homines, ipſa anima-
lia interuenire iuſtitia poteſt? Non ſa-
ne: Nam ſi homines quidem poſſent,
vt cum ipſis hominibus, ita & cum aliis
animalibus ſtipulatione quadam paci-
ſci, ne nos occiderent, neque ipſa quo-
que a nobis indiſcrete occiderentur;
eatenus praeclare liceret ipſa inter, &
nos iuſti rationem exigere; illud vide-
licet ad mutuam ſecuritatem dirigere-
tur: At quandoquidem fieri nequit, vt
quae ſunt rationis expertia animalia,
communi nobiscum lege continean-
tur; hanc ipſam ob cauſam non licet id
adipiſci vtilitatis, vt maiorem ſecurita-
tem ex aliis animalibus, quam ex ipſis
rebus inanimatis impetremus. Adeo
proinde, vt quo reddi ſecuri ab ipſis
poſſimus, ſuperſit vtamur ea facultate,
quae in nobis eſt eorum necando-
rum.

Requires fortaſſis obiter, qui fiat,
vt animalia etiam occidamus, a qui-
bus nihil eſſe, quod timeamus, vide-
tur? Nempe poſſumus id plerumque
facere prae intemperantia, & feritate
aliqua; vti & prae immanitate, crude-
litateque ſaeuimus in eos homines, et-
jam extra ſocietatem poſitos, a qui-
bus fieri poteſt, vt nihil timeamus.
Sed videlicet aliud eſt peccare aduer-
ſus temperantiam, illiusue ſpecies,
cuiusmodi eſt, vt ſobrietas, ſic lenitas,
ſeu manſuetudo, ſiue mauis humani-
tas, naturalisue bonitas; aliud peccare
aduerſus iuſtitiam, quae inita pacta, le-
gesue ſupponit.

Nec vero illud dici poteſt, conceſ-
ſum nobis lege eſſe interficere aliqua

ex illis animalibus, quae naturae hu-
manae exitialia non ſunt, alioue quo-
piam modo hominis vitae non offi-
ciunt. Neque enim, vt fatear, vllum
eſt ex lege conceſſis, quod permiſſum
excreſcere in multitudinem ingentem
nobis pernicioſum non ſit, retentum
vero ea copia, qua vulgo habetur, vſus
aliquos non praebeat ad vitam.
Etenim & ouis, & bos, & quodcun-
que aliud huiuscemodi, donec medio-
cri copia habetur, ſubſidia nobis aliqua
vitae tranſigendae neceſſariae confert;
at vero, ſi in quantamcunque, & ſupe-
rantem eum modum, quo iam poſſide-
tur, vbertatem abeat, tunc ſane vitae
noſtrae officiat, aliud quidem vſum ſuo
robore, (quippe ad id pro indole ſibi
natiua comparatum,) aliud autem, vel
ex eo, quod alimentum nobis ex terra
proueniens abſumat. Quocirca &
propter hanc cauſam vetitum non eſt
huiuscemodi animalia interficere, &
eo quidem modo, vt retineatur copia,
quanta ad vſum vitae conducit, quan-
tumque regere difficile non ſit.
Non enim, vt circa leones, lupos, v-
niuerſeque cetera, quae vocari ſolent
fera animantia, (ſiue illa parua, ſiue ma-
gna ſint, accipere non poſſumus quan-
dam ex ipſis multitudinem, quae reſer-
vata, quodpiam ſubſidium ad vitam ne-
ceſſarium praeſtet; ita ſe habet res cir-
ca boues, equos, & vniuerſe cetera,
quae appellitantur manſueta animalia.
Ex quo fit proinde, vt illa extermine-
mus penitus; ex his id ſolum, quod
conſentaneum modum excedit, re-
ſcindamus.
Vnde, vt hoc quoque breuiter attin-
gam, reputandum eſt, etiam apud illas
nationes, in quibus delectus circa eſum
animalium eſt, fuifſe rem appoſite ad
iam dictas cauſas praeſcriptam ab iis le-
gibus, quae ſunt his ſimilila complexae;
& quod

goo
ſunt,
ration
guer⸗
ſtituti
locoruu
necell

Ex
refoi
tio, c
Vni⸗
Nm
ſpeck
ie
non
null
ture
gene
ANe
Neo
mun
rent
ila

net
ten
pr⸗
Uun

Urae hu.
Dle quo⸗
non ofk
, VIum
ttmiſlum
1gentem
etentum
ur, us

Vodcun-
mecio⸗
isdliq
vonkert;
fupe.
poſſe⸗
ne vitae
lun ſio
le bi
m, Vel
terta
eirca &
non ett
re, &
Coin,
quan-

P0s, V.
ſolent
uema-
quan-
teſer⸗
tamne-
es ir-
cetere,
imal.
rmine-
qod
t, Ie⸗

rattil⸗
ud Ns
elum
ſe ad
is le-
exae;
quod

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III. I103

& quod ad ea ſpectat, quae edendo non

ſunt, fuiſſe vtilis, ac non vtilis habitam

rationem, & ob cauſam quidem cuius-
que regionis ſpecialem, cuiusque con-
ſtitutionibus adhaerere nos, qui illic
locorumnusquam degimus, nihil eſt
neceſſe.

Ex hiſce autem intelligimus, haut abs
re fuiſſe habitum, etiam ab vſque ini-

tio, circa occiſionem aliorum animali-

vm, ipſorumque hominum diſcrimen.
Nam ad alia quidem animalia quod
ſpectat, conſentaneum eſt primos illos,
qui ea, quae forent nobis agenda, vel
non agenda, praeſcripſerunt, occidere
nullum vetuiſſe. Etenim quae vtili-
tas reſpectu eorum percipitur, ex ritu
agendi contrario, (illi ſcilicet, de quo
ante circa homines diximus,) eſt nata.
Neque enim poterat fieri, vt homines
mutuo cum animalibus viuentes, tue-
rentur ſeſe incolumes, niſi conarentur
illa propulſare.

At vero ad ipſos homines quod atti-
net, cum aliqui ex iis, qui erant pro illo
tempore venuſtiores, (iique, qui, vt
probabile eſt, ſuaſores fuere primae il-
lius pactionis, de qua ante diétum,) re-
cordarentur, vt illicmet, vbi mixtim vi-
vebatur, a caede interdum abſtinuiſ-
ſent, propter ipſam, quae ad ſalutem
attinebat, vtilitatem; reuocarunt quo-
que in memoriam aliis, dum in vnum
Congregarentur, ecquid rei tum conti-
giſlet; quo abſtinentes ab animalis con-
generis internecione, vitae ſocietatem
tuerentur, quae generatim cauſa eſt
priuato, cuique propriae ſalutis, vtile
autem fuerat ante ſecedere a ſocietate
coeuntium aliorum ſeu animalium, ſeu

venirent.

hominum, aut damno certe afficere
nullum, nenon modo animalia, quae
diuerſa genere erant, ſed ne homines
etiam, qui erant congeneres, & noxani
inferendam comparati, irritarentur.
Quare & ob hanc cauſam continuere
manus ab animali congenere, quod-
cunque ſe in communionem rerum
neceſſariarum praebuit, quosdamque
in ipſam ſocietatem vſus contulit.

Procedente autem longius tempo-
re, & progenie vtrinque longe ſuccre-
ſcente, ac depulſis, quae generis erant
alieni, animalibus, ſecretioneque ipſo-
rum facta, coepere quidam ratiocinan-
do, (& non ſola, vt prius, ſine ratione
memoria vtendo,) conſilium de eo,
quod foret vtile, dum ad inuicem con-
Nempe conati ſunt vali-
dius inhibere illos, qui ſe inuicem te-
mere, imprudenterque conficerent, &
mutuum auxilium imbecillius redde-
rent, ob praeteriti temporis, quibus res
ſui ſimilibus male ceſſiſſet, obliuionem.
Adnixi ergo hoc facere, eas legum con-
ſtitutiones, quae etiamnum per ciuita-
tes, nationesque perſeuerant, induxe-
runt: conſentiente ipſis, vt iam incul-
catum, multitudine ſua ſponte; qua-
tenus perſenſit, quam maior exinde vti-
litas degentibus in mutua congregatio-
ne proueniret. Pari modo videlicet, ad
ſecuritatem conducit, illud, quod per-
nicioſum eſt, citra indulgentiam per-
dere, & id, quod ipſi exterminando vti-
le eſt, ſeruare.

Probabile igitur eſt, factum ob has
cauſas, vt ceterorum animalium licita
caedes fuerit, hominum vero prohibita,
tametſi immemor hic nimium.

Z22 222 CAP.

ad Laert.
X. pag.

—2—

id. pag.

1559.

04 PAns XII PmIIOSorIAE EPICVR P. III

CA P.

XXVIII.

WAM MERTTO IVRE IVSTTTIA COLATVR.
Gaſſend. SVpercſt ergo, vt cum iuſtitia com-

muni pactione ſit conſtabilita, vnus-
quisque exiſtimet ſe ſiue natum, ſiue
adſcitum, ea conditione ſocietati, in
qua degit, nomen dediſſe, ſeu in illam
admiſſum eſſe, vt ſiue expreſſe, ſiue ta-
Cite, in pactionem illam, ne laedat, lae-
daturque, conſenſerit. Quare & ſtan-
dum eſſe pactioni, aut a ſocietate exe-
vndum; quoniam non alia, quam qua
receptus conditione eſt, in ea tolera-
tur. Ex quo ſequitur, vt cum na-
turae ſponte nolit ſe laedi a ceteris;
non laedat ipſe ceteros, ſicque non
faciat alteri, quod ſibi ipſe fieri no-
lit.
Poſſunt certe exinde leges poſitae
cenſeri in ſapientum gratiam; non
quidem, ne ipfi quid iniuſte agant,
ſed ne quid in ipfos iniuſte agatur:
Nam ad ipſos quod attinet, ſunt ſa-
ne ita comparati, vt etiam ſine legi-
bus nemini inferant nocumentum.

Quippe, quod praeſcripſerint mo-
dum fuis cupiditatibus, easque ad na-
turam compoſuerint, cui nihil ſit ne-
ceſſe re iniuſta gratificari. Neque e-

nim vlla voluptas, quae ſecundum na-

turam ſit, cauſa eſt, vt alii patiantur
iniuriam, ſed quae cupiditas ex vanis
opinionibus effrenis creatur.
Cum enim natura, vt exemplo di-
cam, fecerit herbas, fruges, fructus,
ac vna ipſam aquam res paratu facil-
limas; non ea voluptas, quae ex ipſis
famem, ſitimque exſpectando maxime
percipitur, cauſa eſt latrociniorum,
ceterarumque iniuriarum, quae vul-
go patrant homines; ſed inanis cupi-
ditas viuendi lautius, opulentiusque,
atque idcirco diteſcendi, vt ſit, quod

in fumtus ſufficiat. Quod idem di-
cendum de iis, qui ſimplici veſte,
ſimplici domo, ſimplici coniugio, ſi-
milibusque, prae ambitione, luxu,
libidine, aliis paſſionibus non conten-
ti, plura appetunt, quam quibus na-
tura indigeat.

Quin etiam, cum ſapiens, vt ante

innuebam, ſui ipſius cauſa omnia fa-
ciat, nihil eſt omnino, quod magis ſui
cauſa facere poſſit, quam dum prae-
clare iuſtitiam colit. Quippe dum ſu-
vm cuique tribuit, ac nemini nocet,
ſeruat, tueturque ſartam tectam, quan-
tum in ſe eſt, ſocietatem, quae niſi ſal-
va ſit, ſaluus eſſe ipſe non poſſit; &
neque cuiusquam in ſe prouocat in-
iuriam; neque mulctam, poenamue
Vllam, publicitus infligendam metuit:
ſicque nihil ſibi male conſcius, omni
perturbatione caret, qui fructus eſt
iuſtitiage omnium maximus; quemque
proinde dum colligit, quid maius ſui
cauſa faciat?
Neque vero eſt, cur exiſtimes poſſe
illum, qui clam, nemineque conſcio,
violauerit aliquid iuris, pactorumue eo
ſancitorum, ne quis faciat, patiaturue
iniuriam, pari eſſe ſecuritate, vacuita-
teque perturbationis; ſiquidem, vt
ante dicebam, quamuis occulte fece-
rit, nunquam tamen confidet, id fo-
re ſemper occultum. Nam ſcelera

quidem ſecreta eſſe poſſunt, at ſecura

eſſe non poſſunt; neque prodeſt quic-
quam peccanti latere; quoniam non
vt felicitatem, ſic fiduciam latendi
habet.
Sane & quantumuis id millies in-
praeſentiarum lateat, occultumue ſit;
incertum eſt tamen, an ad mortem
vſque

H ETHICOA. n0S5

Svsque ſit futurum occultum. Ple-

rumque enim improborum facéta pri-
mo ſuſpicio inſequitur, deinde ſermo,

lius, quam iuſtitia: iſti nocentius, quam
iniuſtitia poteſt? Quid enim? Poſſunt-
ne eſſe cuiquam vtiles angores, ſolli-

idem di- atque fama; tum accuſator, tum index. citudines, diurni, & nocturni metus?
i eſte, Multi etiam ſiepe ſe zadicauerirne, Qum tantum ergo bonum iuſtitia,
gio, i⸗ alii duidem per ſomnum, H Per del- tantum iniuſtitia ſit malum; illam v-
evlur, rium, alii per ebrietatem, alii per Aen⸗ nice exoſculemur, iſtam impenſe ab-
cnteh⸗ dam incogitantiam. Adeo proinde, horreamus. Et, ſi quando forte ani-
tbus na⸗ vt vir ſceleſtus, etſi Diuum genus, ho- mus vacillet, dubiique haereamus,
minumque, vt dicitur, fallat, vt id ta- quid agendum ſit, quid facto ſiropus:
Vt ante D Bebbat uo clam futurum ſit, diſfi- aliquis vir bonus nobis eligendus eſt,
H Vnde &cicitur, vt quannuis iniu- 27 ſemper ante oculos habendus;
“ jtia nen r aliantic A ee. vr ſic, tanquam illo ſpectante, viua-
5 ſtitia non ſit aliquid ſecundum ſe ma- mus, & omnia, tanquam illo vidente,
prde⸗ lum, quatenus, quod hiceſt iniuſtum, sczamus. . 4
dunmfi idem alibi iuſtum reputatur;at malum 1
noceh⸗ tamen ſit eo metu, quo exſtimulante Valebit certe hoc conſilium, non
,Illan⸗ conſcientia, ſuſpicatur quid, veretur- modo ne quidpiam agamus, quod I=
Iiſl. que, ne quae iniuſte patrata ſunt, ani- iuſtum ſit; ſedetiam, ne quidpiamoc-
en in⸗ nihilque adeo eſt, vt ſecurius, ſic ad Scilicet ille erit nobis, quaſi Cuſtos, ac
namue degendum placidam, pacatamque vitam paedagogus, quem Jqula animus vere-
metuit: conducentius, quam innocenter viue- bitur, eius autoritate etiam ſecre-
omni re, & foedera pacis communia factis tum ſuum ſanctius faciet. IIlo prae-
us eſt nullatenus violare. fſente non facerem: abſente cur faci-
mque Quare & cum juſtus, iniuſtusque am? Ille id carperet, quia malum; cur
s i ea ſint antitheſi, vt ſicuti ille eſt maxi- ipſe malum ſponte non fugiam? Sic ĩta-
me omnium perturbationis immu- Que fac omnia, tanquam ſpectet ali-
pole nis, ſic iſte, ex oppoſito ſit Perturba- un; nam ſi gercaris ſic aliquem, eris
a. tionis pleniſſimus; ecquid eſſe illi vti- ipſe Ciro verendus.
lar CAP. XXIX.
in DE BENEFICENTIA, GRATITVDINE, PIETATE,
n, V H’ OBSERVYANTIA.
kee- aaddde Orquuntur jam illae virtutes, quas aut pecunia adiutare indigentes pos-
icto⸗ ð 1e Naffines eſſe iuſtitiae ideo diximus, ſunt; cum, niſi operam quidem prae-
Ceet . p. quod ipſae quoque ad alterum ſint, & ſtent, barbari, immites, inhumani au-
ſecunn 1386. niſi perinde legibus, pactionibusque diant; niſi pecuniam, tum paria audi-
qie⸗ praelſcribantur, non deſinant tamen ant, tum praeterea ſordidi, tenaces,
1non D quandam ex decoro, ex officio, exvſu, auari, aliaque id genus; ſin autem
tendl obligationem ſimilem illi, quae iuſtitiae praeſtent, tum audiant comes, beni-
eſt, prae ſe ferre. ghi, officioſi; tum liberales, munifici,
n. Talis vero inprimis eſt benehcentia, magnifici, &c. adeo proinde, Yt vel
ſc; adquam ii tenentur, qui aut opera, ſui, fuaeue vtilitatis gratia ad
ſ Z2Z 222 2 beneficentiam
gue

ib. p.

1106

beneficentiam, (ſed ita, vt fiat citra pro-
digentiam,) teneantur.
Etenim, qui illa vtuntur, ii ſibi, vt
iam attigi, beneuolentiam conciliant;
&, quod aptiſſimum eſt ad quiete vi-
vendum, caritatem; qui non vtuntur,
maleuolentiam, &, quod ad moleſte
viuendum eſt comparatiſſimum, con-
temtum, & odium. Caue autem ſal-
tem, ne circa res paruas beneficus non
ſis, ne id emolumenti perdas, quod
exinde habendus ſis etiam circa ma-
gna gratificabundus.
Haut abs re vero ſuperius dixi eſſe
non modo praeclarius, verum etiam
iucundius, beneficium dare, quam
accipere; quoniam is, qui dat, non mo-
do ea re maior, atque ſuperior eſt, ſed
& quaſi foenus, gratiam colligit, cum
interim res nulla ſit, quae malus pari-
at gaudium, quam gratia. Similis eſt
nempe beneficus fonti, cui ſi mentem
des, ecquo non ſit gaudio perfuſus,
cum tot ſata laeta, ex ſui diffuſione
quaſi ridere obſeruabit?
Talis deinde eſt gratitudo, ad quam
reciproce tenetur, qui beneficium ac-
cipit. Nimirum, niſi velit odio, pro-
broque quam maximo eſſe. Neque
enim iniuria exoſa eſt omnibus homi-
nibus ingratitudo, quod cum nihil ſit
magis ſecundum naturam, quam pro-
penſum eſſe ad habendum bonum, con-
tra naturam maxime ſit, non eſſe pro-
penſum, grateue affectum in auto-
rem boni.
Cum nemo ſit porro in benefacto-
rem magis grate affectus, quam ſapi-
ens, licet ſane aflerere, ſapientem ſo-
lum referre gratiam ſcire, quatenus
ſolus debitam gratiam amicis & prae-
ſentibus, & abſentibus, & vita etiam
funétis habet.
Ceteri enim fere duntaxat gratiam
habent praeſentibus, (idque aliunde,

PARS XII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P III.

vtplurimum, quo poſſint beneficium
aliquod nouum prouocare,) at abſen-
tium, quotus eſt quisque, qui grate
commeminerit? qui ſi poſſit, in libe-
ros, in amicos, in res ipſius, vices re-
pendat? Vita autem functorum, quo-
tusquisque eſt, qui caram habeat me-
moriam? qui non laetetur quaſi ſolu-
tam agnoſcendi obligationem? qui in
eos, quos illi habuerint percaros, aut
obſequium, aut etiam beneficentiam,
ſi poſſit, teſtetur?
Talis rurſus eſt pietas, gratitudinis
ſanctiſſima ſpecies. Ea videlicet pri-
mario erga parentes attenditur, qui-
bus nemo eſt, qui non amplius, quam
ceteris hominibus debeat: quando
poteſt quidem alia debere ceteris; at
parentibus ſeſe ipſum debet. Vnde
& fit, vt, ſi ingratitudo aduerſus alios
exoſa ſit, ea, quae aduerſus parentes
eſt, ſit maxime horrori, exſecratio-
nique.
Dico autem primario, quoniam ſe-
cundario, & quaſi ex conſecutione ex-
tenditur ad conſanguineos, fratres-
que cumprimis, quibus parentum
interuentu, quaſi vinculo ſic adſtringi-
mur, vt intelligere debeamus, non pos-

ſe nos illos amore magno non proſequi,

quin ingrati ſimus aduerſus parentes,
auos, ceterosque noſtri autores; ſci-
licet rem illis ingratam facientes, qui
fuere ſua beneuolentia omnes a ſe ſiue
exortos, ſiue exorituros complexi.
Non eſt vero pietas ſeiuncta a cari-
tate, in patriam, quae ipſosmet etiam
parentes, conſanguineosque comple-
ctitur; nosque & naſcentes excipit, &
natos alit, ac tuetur. Cumque, vt
parentum interuentu tenemur affectu
erga conſanguineos, ſic generalius
erga conciues patriae interuentu tene-
amur; tum maxime ſane tenemur er-

ga magiſtratus, atque principes, qui,

qua

ib. p.
1577.

adden
Gaſſend.
d baert,
Ves.
.

.
vlenn qua ipſam patriam, legesque tutantur,
gnigene id in nos ſpeciatimn beneficii conſe-
in runt, vt ipſorum freti praeſidio dege-
en Me. re ſecure, tranquilleque poſſimus.
Vicesre- ib. p. Talis praeterea eſt obſeruantia, ſeu
Mn, uo⸗ 1580. venerabunda affectio, qua erga illos
benne. omnes tenemur, qui aliqua re ſuper-
ulſal. eminent, Quare & partim coniuncta
(qun l eſt cum gratitudine, & pietate, qua-
105, ar. tenus non licet gratum animum ma-
Lentlam, gis apertum facere, quam debitam ve-
..r nerationem, gratumque cultum ex-
itudinis ib. hibendo, benefactoribus, parentibus,
cet prl. Iijn. principibus, omnibus dignitate prae-
1, qui- fulgentibus viris; partim maximo cum
8, quanm decore iis exhibetur, qui aetate, &
Oluncdo ſapientia, ſiue virtute, re omnium ſpe-
Erisi 4t cCtatiſſima, & merentiſſima antecellunt.
Vnde
1s dos CA P.
arentes
atio⸗ adde —Alis poſtremo eſt amicitia, ad
daleas quam reciproce tenentur, qui
n - X.ps&r. aämantur reciproce. Merito vero ipſa
ne ex⸗ nobis erit inſtar coronidis, quoniam
Ates⸗ omnium rerum, quas ad beate viuen-
enrunm dum ſapientia comparauerit, nihil eſt
kringi⸗ maius amicitia, nihil vberius, nihil iu-
npo. cundius. Inter cetera ſane eadem
ſegti, ſcientia confirmauit animum, ne quod
entey ſempiternum, aut diuturnum timeret
“ malum, quae perſpexit in hoc vitae
i ſpatio amicitiae praeſidium eſſe firmis-
lſhue ſimum, ac vna cum ſecuritate maxi-
. mas parere voluptates.
erl. Nimirum, vt odia, inuidiae, deſpi-
ea cationes aduerſantur voluptatibus; ſic
etlam amicitiae non modo fautrices fidelis-
mhe⸗ ſimae, ſed etiam effectrices ſunt volu-
,4 ptatum, tam amicis, quam ſibi, quibus
e, t non ſolum praeſentibus fruuntur, ſed
Eekn etiam ſpe eriguntur conſequentis, ac
is poſteri temporis: efficiturque adeo,
ne. vt cum ſolitudo, & vita ſine amicis,
el⸗ inſidiarum, & metus plena ſit, ratio ipſa
lun

gua

ETHICA.

DE AMICITIA.

1107

Spectat porro ad obſeruantiam, ib. p.
quae religio eſt, ſancétitasque aduerſus 1570.
Deos: videlicet, quos colere, non a-
liter, quam parentes, teneamur, non
ſane vlla ſpe, pretioue inducti, non
quaſi aliquo accepto ab iis, aut ſpera-
to bono, verum, vt ante diximus, pro-
pter illorum maieſtatem eximiam, ſu-
premamque naturam; vtpote quia ve-
nerationem iuſtam habet, quicquid ex-
cellit, & nullius naturae maior, quam
diuinae eſt excellentia; quippe cum
aeterna, & beatiſſima ſit; ex hoc ſane
efficitur, vt ipſi quidem intelligentes
Deos, nec ſibi fingere vllam moleſtiam,
nec alteri quaerere, pie, ſancteque co-
lamus naturam excellentem, atque
praeſtantem.

XXX.
moneat amicitias comparare, quibus
partis confirmatur animus; & a ſpe pa-
riendarum voluptatum ſeiungi non
poteſt.

Cum amicitiae autem comparentur
ob vſus, vtilitatemue, eo modo, quo
ferimus terram, ob prouentus futuri
ſpem; ipſi quidem primi congreſſus,
copulationesque confuetudinum, in-
ſtituendarum amicitiarum fiunt pro-
pter vtilitatem, propterque volupta-
tes, quae exinde ſperantur: at vero,
cum vſus progrediens familiaritatem
effecerit, tum amor effloreſcit tantum,
vt, etiamſi nulla ſit vtilitas ex amicitia,
tamen ipfſi amici propter ſe ipſos a-
mentur. Etenim, ſi loca, ſi fana, ſi
vrbes, ſi gymnaſia, ſi campum, ſi ca-
nes, ſi equos, ſi ludicra exercendi, aut
venandi conſuetudine adamare ſole-
mus, quanto id in hominum conſue-
tudine facilius fieri poterit, & iu-

ſtius?
1 22 222 3 Quaerendi

1108 PARS VII. PHILOSOPHIAE EPICVRI P. III.

Quaerendi vero interim, parandi-
que amici, cum delectu ſunt; ante e-
nim circumſpiciendum eſt, cum qui-
bus edas, & bibas, quam quid edas,
& bibas. Et licet viſceratio, cibatioue
ſine amico, leonis vita, ac lupi ſit; is
tamen amicus deligendus eſt, cuius
conſuetudine nullum ſuauius ſit con-
dimentum.
Quamobrem quaerendus quidem
eſt amicus, cui nihil candore, ſimpli-
citate, bona fide antiquius ſit; ſed &
danda opera eſt, vt is ſit non difficilis,
querulus, omniaque deplorans, ſed
qui morum facilitate, alacritate, iu-
cunda ſpe, ſuauem reddere vitam
poſſit.
Conſiſtit porro, cohaeretue, ſeu
perſeuerat amicitia in mutua partici-
patione voluptatum, ſiue bonorum,
quibus frui, donec viuimus, licęt.
Non eſt vero tamen propterea neceſſe,
deponi in commune amicorum opes,
vt ille cenſet, qui eſſe omnia amico-
rum communia dicit; quippe hoc
diffidentium eſt, (ne non ſint nempe
futurae omnium ſatis conſtantes vo-
luntates,) qui vero diffidunt, ii non
funt amici, ſed illi duntaxat, qui pos-
ſunt plena confidentia capere, quic-
quid opus eſt ex ipſis amicorum bonis,
(tametſi ab illis adſeruentur, neque
in commune congeſta ſint,) haut ſe-
cus, quamex ſulismet; reputando ſci-
licet illa non eſſe ſua minus, quam ſi
ipſimet ea poſſiderent, atque adſer-
varent.
Ac ſtupent quidem homines vulga-
res, id dum audiunt: ſed nihil eſt, quod
ipſos moremur, neque enim quidquam
fidei, aut conſtantiae in amicitia, bene-
volentiaque hominum huiusmodi eſt;
cum neque harum rerum capaces ſint,
neque Vllius ſapientiae partis; quae
commendationem aliquam mereatur.

Quin etiam, qui e media multitudine

eſt homo, non intelligit, quid pri-
vatim, publiceque vtile ſit; neque con-
ſtituere inter mores prauos, hone-
ſtosque diſcrimen poteſt.
De ſapientibus ergo loquimur, quo-
rum eſt quoddam quaſi foedus, vt ne
minus amicos, quam ſeipſos diligant;
quod & fieri poſſe intelligimus, & ſae-
pe vſu euenire videmus, vt proinde
perſpicuum ſit, nihil ad iucunde viuen-
dum reperiri poſſe, quod coniunctio-
ne tali ſit aptius; ac propterea intelli=
gamus, non modo non impedire ra-
tionem, ſi ſummum bonum in volu-
ptate ponatur, ſed etiam, ſine hoc, in-
ſtitutionem amicitige non poſſe re-
periri.
Videlicet, quia nullo modo, ſine
amicitia, firmam, & perpetuam iu-
cunditatem vitae tenere poſſumus, ne-
que vero ipſam amicitiam tueri, niſi
aeque amicos, & nosmet ipſos diliga-
mus; idcirco hoc ipſum efficitur in
amicitia, & amicitia cum voluptate
connectitur; nam & laetamur amico-
rum laetitia aeque, ac noſtra, & pari=
ter dolemus angoribus.

Quocirca eodem modo ſapiens erit
afſectus erga amicum, quo erga ſeipſum;
quosque labores propter ſuam volu-
ptatem ſuſceperit, eosdem ſuſcipiet
propter amici voluptatem; ac, vt ha-
bere ſe laetaretur, qui ſibi aegro
aſſideret, & conieéto in vincula,
vel inopi ſuccurreret; ita laeta-
bitur ſe habere, cui, ſi geger fuerit, as-
ſideat, ſi coniiciatur in vincula, labo-
retue inopia, ſuccurrat. Ac neque
id modo, verum etiam erit ita affectus
animo, vt & dolores grauiſſimos
ſubiturus pro amico ſit, &, ſi occa-
ſio popoſcerit, mortem etiam oppe-
titurus.
Nouimus

(

laent,

36.

titudine
iid pri.
lue on.
hone⸗

Ar, quo⸗
8, Vt ne
lligant;
,Efie⸗
proinde
eyileen⸗
lunctio.
intelli⸗
ire e⸗
n rolu.
oc, in⸗
e te.

ine
n W⸗
nus, ne⸗
i, niſ
Glligr⸗
ur in
lptate
WeO⸗
XPaki⸗

nserit
Plum
VOlu⸗
ſcſpiet
Vt hx
egro
ncula,
lueta-
ritas⸗
labo⸗
neque
ſectus
ſimos
lli⸗

e⸗

s

H

—

.

—

Nouimus certe eueniſle, (idque pa-
trum etiam noſtrorum memoria,) vt
quibuscunque plenam fiduciam, ſe-
curitatemque parare fas fuit ex
ſocietate hominum, pari ſententia, af-
fectuque viuentium, ii ſuauiſſimo fre-
ti pignore, quam ſuauisſime inter ſe
vixerint, ac pleniſſima neceſſitudine
iuncti præoptarint ſine lamentis, pro il-
lo, qui foret ad mortem deſtinatus,
mortem ſubire.
Atque haec ſunt quidem, quae di-
cenda habui circa Ethicam, eamque,
ut abusque initio conteſtatus ſum,
praecipuam philoſophiae partem. Tu,
quisquis es, cui adſpiranti ad germa-
nam ſapientiam gratificari in animo
fuit, iſta age, ac meditare; ratus, ipſa
eſſe elementa honeſte, atque adeo be-
ne, beateque viuendi.
Meditare, inquam, interdiu, no-
ctuque; & ſiue quidem ipſe tecum, ſi-
ve cum fido ſocio, qui perſimilis tui
ſit, & cui dicere valeas: ſoli quidem

ſumus, ſed hoc magis nobis disquire-

re verum ſine inuidia licet: Haec ego
non multis, ſed tibi; tu quoque non
muhtis, ſed mihi; ſed nempe alter alte-
ri ſatis magnum theatrum ſumus.

CA P.

FTICA 1109

Et nonne agnoſcis, poſſe neminem
cum viro illo comparari, qui & Diis
vera ſentit, & omnino intrepide ad-
verſus mortem eſt comparatus, & de
ipſo naturae fine, bonorumque extre-
mo ſio ratiocinatur, ut intelligat ipſum
poſſe facilima facilitate adimpleri, com-

pararique, acid, quod in malis tole-

randum eſt, aut eſſe duratione breue,
ſi vehemens ſit, aut, ſi diuturnum,
toleratu leue, & ſibimet ipſi denun-
Ciat nullam erga ie fatorum neceſſita-
tem eſſe, ſed vigere in ſe liberum ar-
bitrium, ac nullam ſibi, aut perexigu-
am interuenire fortunam poſſe; &
quae cetera inculcata ſunt.

Sane &, cum tu vir huiusmodi eua-
ſeris, eueniet, ut nunquam ſiue vi-
gilans, ſiue in ſomnis perturbere, (ne-
que enim eris in ſomnis, ob mentem
bene compoſitam, alio affectu, quam
per vigiliam,) ſed ut quispiam Deus
inter homines viuas. Nihil quippe
mortali animali ſimile habet homo,
qui in immortalium bonorum poſſes-
ſione aeuum traducit. Hucusque
Gaſſendus. 1

XXXI.

QVANAM IN RE EPICVRVS VOLVPTATEM SVMMVM
BONVM ESSE STATVENS, A CYRENAICIS
DISSENTIAT.„,. .

Quarmßi autem Epicurus cum Qy-
renaicis in eo conſentiat, quod in
voluptate ſtatuat ſummum bonum
poſitum eſſe: in ipſa tamen ea volu-
ptate definienda utrinque diſſenſus

Laert. X., obſeruatur. Cyrenaici enim non in
136. quiete voluptatem, ſed in motu con-

ſiſtere docent, hic vero utramque in
animo aeque ac in corpore admittit,
ut in libro de electione & fuga ait, &
in libro de fine, & in primo de vitis;

& in epiſtola ad Mitylenenſes amicos.
Similiter & Diogenes in XVI Electo-
rum, & Metrodorus in Timocrate ita
aiunt: Cum vero & quae in motet ſit,
& quaz in ſtati voluptas intelligRatur.
Et Epicurus in libro de electione ita
dicit: Namque perturbationis, dolo-
risque vacatio &t voluptas in ſRtatu
laetitia vero, & gaudium in motu
adu cernuntuur.

Praeterea

IIIO PARS II. PHILOS.

Praeterea a Cyrenaicis diſſentit,
quod corporis dolores deteriores illi
arbitrarentur doloribus animi, quam
ob cauſam maleficis corporis poenas
decretas dicunt, tanquam omnium
moleſtiſſimas. Epicurus vero animi
dolores maiores putat. Corpus enim

ibid.

CHALD. DECT. I. c. I.

praeſenti tantum malo affici, animum
vero & praeterito, & praeſenti, & fu-
turo. Ea ergo ratione maiores quoque
animi, quam corporis eſſe voluptates.
Atque haec quidem de Epicureis,
quorum ſecta Italicarum poſtrema
extitit.

HISTORIAE PHILOSOPHICAE

PARS XIII.
DE CHALDAEORVM ůPHILOSOPHIA.

PROOEMIVM.

PVD omnes, ne Graecorum
AA quidem eruditiſſimis exceptis,
Philoſophiam ab Orienteori-
ginem ducere, in confeſſo eſt.
Nulla autem Orientalium, gentium
antiquitate, cum Claldaeis & Aegg-
ptiis, certare poterat. Aegyptii qui-
dem Chaldaeos coloniam eſſe Aegy-
ptiacam, quae ſibi eruditionemomnem
deberet, dictitabant. Sed qui minus ſtu-
* Script. dio & praeiudiciis laborabant, Magos,
FS Me quorum diſciplinae a Chaldaeis pro-
Trari fluxerant, antiquiores Aegyptiis adfir-
Laertio mabant ?; Aſtronomiamque a Chal-
in Pro- daeis profectam ad Aegyptios tranſi-

nec Chaldaeos eſſe antiquisſimume Cicere
doctorum genus diffitebantur. I. de Di-
Bahyloniae pars eſt Chaldaea, cuius Vin-
incolae dicebantur Chasdim, quaſi
Chusdim, a Chuſo, Chami filio. Ve-d vide
rum eorum Philoſophia, patriae re-indicem
. . . . in voce
gionis finibus egreſſa, per Arabiam & Chaldaei
Perſidem finitimas propagata eſt; vn-
de factum, vt trium earum gentium
eruditio CHAILDAICAE nomine in-
ſigniretur. Itaque initium faciemus
a ſapientia Chaldaeorum, proprie ita
a regione appellata, vnde ceterae gen-
tes ſuam duxerunt; & prior quidem
pars noſtrae indagationis circa ipfſos
ſapientiae auctores, eorumque ſeétas,
poſterior circa doctrinam verſabitur.

DE CHALDAEIS PHILOSOPHIS, EODRVMWE SECTIIS.

CHALDAICAE ERVDITIONIS ANTIWITAS.

Ariſto-

teles, diligens liberalium artium pro-

num Periodi Iulianae 4383.,

oem. iſſe, vnde ad Graecos peruenit;
b loſeph.
Ant. Lib.
69 SECTTI. I.
CA P. I.
Vamuis Chaldaicae ſapientiae an-
„ Vide tiquitatem aliae gentes non aequa-
loan, Tent, multum tamen abeſt, vt eius ſit

Marsha- antiquitatis, quam ipſi ei tribuebant.
mi Cum Alexander, victo Dario, Baby-

Chron. . 1R Hir;
Gα. lone potitus eſſet, quod incidit in an

tio L. IV.

motor, rogauit Callithenem, ſororis
ſuae filium, qui Alexandri comes fuit,
vt ſe doceret, quam antiquitatem Chal-
daica ſapientia attingere merito cenſeri

poſſet.

ilnle2, Vt

eCdelo. A

1. 1,
1IS. ſ

Fide
lnlicem
in woee
Mbo. .
iſer,

5l.W.
6,0, 7.

In b
dem,
dObe
kampl
l. I.
ll.5. 1

Geo
dacr.

4c.

nimum
S fü⸗
gnogne
uptates.
icureis,
Aſtreme

E

mnume Cicere
l, de Di.
Cuius n.
goaſi
Ve⸗d Vide
indicem

1e le wee

am &Chalei
1,yn-⸗
tium
ein-
eins
je itn
egen⸗
idem
iſos
ecs,
itur.

Hiſr.
n⸗
o
lu,
al-
ſeri

ſſet.

CIMLD. ERVDITIONIS ANTIIOVII.

poſſet. Chaldaei contendebant ab eo
tempore, quo primum obſeruare aſtra
coeperant, ad expeditionem Alexan-
dri, fluxiſſe 470000. annos. Sed multo
recentiores erant obſeruationes, quas,
aIn L. 2. Vt auctor eſt Porphyrius, a dmplicio“*
deCoelo. laudatus, Calliſthenes ad Ariſtotelem
P- 133. miſit; ad ea enim tempora adſeruatae
é. fuerant obſeruationes annorum dun-
taxat 1903, quorum initium, retrogre-
diendo, ab anno adlato expeditionis
Alexandri, incidit in annum Periodi
Iulianae 2480. Atque hoc ipſum meri-
to poteſt in dubium reuocari, nam ni-
Wvide hil eſt in Chaldaica Aſtronomia anti-
indicem quius * Aera Nabonaſſaris, quae inci-
in voce pit demum 3967. Periodi Iulianae anno.
Raer Ab hacAera computant obſeruationes
ſuas, qua ſi antiquiores vllas habuiſſent,
bLIV. vix fieri poruiſſet, vt earum non me-
c. 6. 7. Miniſſet ⁵Piolemaeus. Prima enim ob-

CA P.

IIII

ſeruationum, a Ptolemaeo memorata-
rum, incidit in annum primum Mero-
dachi Babyloniae regis, qui legatos mi-
ſit ad Ezechiam, vt inquirerent de mi-
raculo e quod in Horologio Achaſi con-c 2. Reg.
tigerat; is autem annus eſt Aerae Na- XX, 12.
bonaſſareae vigeſimus ſeptimus. Secun- 1⸗ ka-
da à obſeruatio eſt anni vigeſimi octa- xxX
vi; tertia 127. Nabonaſſaris, ſeu quinti 21.
Nabopolaſſaris. Hoc teſtimonium eſt d btol.
omni exceptione maius, ſiquidem Pto-Lib. V.
lomaeus oſtendit rationes & regulas ?125.
harumce obſeruationum. Quidquid
praeterea adfertur, videtur Hypothe-
ſis mera eſſe; ac ſi quidem ſtatuamus
cyclum Canicularem, qui complecti-
tur 146f. annos, hoc eſt, 1460. naturales,
a Porphyrio poſitum fuiſſe, vt con-† vide
ſtaret Hypotheſis, octodecim tantum indicem

anni huic numero deeſſent. in voce
Sothicæ.

II.

VARIOS FVISSE ZOROASTRES.

Nventio artium, aput Chaldaeos,
ab omnibus Zoroaſtri tribuitur. Vt
omittam ineptam Etymologiam no-
minis eius, a Graecis vocibus 0° &
aIn Pro- As deductam, Dinon a Laertio lau-
bem. datus interpretatur Asρdαο, quod
bamsh. Mrorum ſucerdotem vertunt.? Atha-
L. I. c. aſ. Kircherus hanc minus probat E-
II. 5§. I. tTymologiam, quippe conſtantem dua-
bus Linguis, Graeca nimirum, voce
Asov, & Chaldaica Zor. Ipfe deriuata
R u Wäura, figura, aut 1aà aiar, for-
mo, àd Nar, ignis occultus, quaſi
dictus fuiſſet ITſairaſter, hoc eſt, fi-
ctor imaginum occulti ignis; vel Tu-
raſter, id eſt, imago arcanarum rerum,
quod conſentit cum Perſico nomine
Zaraſt. Verum obſeruarunt doéti viri
Geogr. Mer, in Perſica lingua, ſignificare
Sacr. L. Mellam. Priorem partem Lor Bochartus
4. c. J. deducit ab Hebraico ſehur, contem-

plari; ideoque apud Laertium, pro
aρoo ρ†%, legit «gobedres contempla-
tor Aſtrorum. At reperire eſt parti-
culam Zor, in compoſitione aliorum
nominum, vtin Zorobabel, quod in-
terpretamur natum Babylone; vnde
colligere licer Zoroaſtrem ſignificare
ſelium Aſtrorum.
Idem nomen alii efferunt Zabradas,
alii Nazaratas, alii Zares, alii Zaran,
alii Zaratus, alii Zaradas; quae ſunt
tantum variae corruptiones Chaldaici
vel Perſici vocabuli, quod Graeci ple-
rumque efferunt Zoroaſtres.
Nemo negat fuiſſe varios Zoroa-
ſtres, excepto vno Goropio Becano, qui,
praeter omnem veriſimilitudinem,
contendit vnicum fuiſſe. Verum in
enumeratione eorum, quibus id no-
minis fuit, non eſt exigua inter eru-
ditos diſſenſio. Nituntur quidem
Aaa aaa a potiſſimum

IIIZ PARS XIII. PHILOSOFII.
Cont. potiſſimum d Arnobii verbis, ſed quae
Gent. non vna ratione interpretantur: Age

Lib. I. . . ,
nunke veniat quis ſuper igneam Zonam
Magus, interiore ab orbe, Loroaſtres,
Hermippo vi adſentiamur auctori. Ba-
Arianus & ille conueniat, cuius Cteſias
res geſtas hbiſtoriarum ezponit inprimo;
D Armenius ,HMoſtanis nepo.; Namilia-
nS. ris Pamphylius COyri. Patriciust, Nau-
†Apol. Adeus , Kircherus aliique exiſtimant
Mag. memorari ab Arnobioy quatuor Zoroa-

2₰ Obel. ſtres, primum Chaldaeum; ſecundum
Pamphil. Bactrianum, tertium Pamphylium, alio
nomine Erum; quartum Armenium,
filium, vt vult Kircheraus, Hoſtanis.
N Exerc. Eadem verba ¹Claud Salmafs ita le-
Plin. p. git & diſtinguit: Age nunc veniat, quae-
S ſo, per igneam zonam Magas, interio-
re ab orbe Zoroaſtres, Hermipho, vt ad-
ſentliamur audtori, Badrionus. Et ille
conueniat, cuius UCteſias reés geſtas Hi-
Koriaram exponit in primo, Armenius,
Eeoſtanis nepos; & familioris Pamphi-
lus Ori. Itaque ſecundum salma-
ſium, tres fuere duntaxat Zoroaſtres;
Brimus, ſecundum quosdam, ex inte-
riore Libya, vel Aethiopia rit ena=
un vicina, autx, ſi Hermippo fides ha-
beatur, Bagr anus; alter Armenius,
nepos Hoſtanis, cuius res geſtas feri-
pfſit Cefias; tertius, Pamphilus nomi-
iIn Zo- De, amicus Cyri. UVrſinus ex eadem
roaſtre. leclione verborum colligit, ab Arno-
bio duos tantum memorari, ac mani-
feſto explodi Bactrianum, Hermippi
Zoroaſtrem; Cleſtam autem, dum con-
futat fabuloſam hiſtoriam Eudoxi, pro-
bare Zoraſtrem vixiſſe tempore Cyri.
Sed verba Arnobii ea mutatione indi-
gere non videntur, quod manife-
ſtius fiet, ſi ſigillatim recenſeamus
eos, quibus impoſitum fuit nomen
Zoroaſtris.
Primus fuit Chaldaeus, Acyrius et-

FK In Zo- . .J .
iam Suidaz diétus, a quo & narra-

roaſtre.

CHIALD. ECL. E. c. II.

tur fulmine percuſſus interüſſe. For-
taſſe eo reſpicit Arnobius, vel ad eam
hiſtoriam, quam refert Dion. Chrſo-
ſtomus!, vbi Zoroaſter Perſa, (con-
funditur enim cum altero,) dicitur
ex igneo monte ad populum veniſſe.
Vel etiam per igneam zonam intelligit
ſedem numinum, Zonis addictorum,
quae eſt, ſecundum Chaldaicam do-
ctrinam, ſupra Empyreum, vel corpo-
reum coelum. Nusquam enim repe-
rio Zoroaſtrem Aethiopem habitum
fuiſſe, aut ex interiore Libya, vt ex-
plicat Salmaſius. Arnobius Hermippum
auctorem laudat, qui, teſte Plinio'"n, wi-
cieæs centum millia verſuum a Zoroaſtre
condita, indicibus quoque votuminum
eins poſttis, explanalit.
Secundus fuit Bactrianus, quem
Bactrianae regem, Nino aequalem, ab
eoque victum & interfectum memorat
Iuſtinus n, qui & fubicit: Primus di-n Lib. I.
ciur, (nempe Zoroaſtres,) artes magi- tio.
cas nueniſſe, & mundgi principia, Kiae-
rumque motus diligentiſzime ſpectaſſe.
Arnobius * ait inter Aſyrios C& BA-o jbid.
Oriqanos, Nino quondam Lorooſtrequé
ductoribus, non tantum ferro di-
micatum & viribus, verum etidm ma-
gicis, & Chaldaerum ex reconditis di-
ſeiplinis* Huius etiam, meminerat in
primo libro Cieſtas, vt adparet ex al-
tero Arnobii loco, ſupra adlato. Sex
priores eius operis libri complecte-
bantur tantumr, vt oſtendit Photius, P Biblio-
Aſſyriacam hiſtoriam, atque euentus, thec.
qui res Perſicas anteceſſerant. Ideo Cod. 72.
non poſſumus adſentiri coniecturae
Sualmaſi, qui citationem Cyeſtae Ar-
nobianam refert ad Hoſtanis nepotem,
cum Hoſtanes, auctore à Plinio, ſub à Hiſt.
Dario Hyiſtaſpide vixerit. At Piodo- Krar.
rus regem Bactrianae, quem Ninus ? Bibl. L.
vicit, vocat Oxyatrum, & quidam II. p. 66.
MSS. Codd. Iuſtini quos vidit Ligerius,
Owyatrem,

IIn Orat,
Boryſth.

m Lib.
XXX. G. I.

0dd
amph. .
Lib. l. .
2. öe ,l.

tDelſie
Oſir
ge⸗

enio
in,

ſe For.
Iad eam
e.
4, con⸗ buOnt,
) itnt Poryſth.
1 veniſte.
intelligt
corum,
camn do-
Acorpo.
imrepe.
habituun
1, NWt ex.
mippum
nte lih.
orodhre Wl.
Mminun

lem
lem, dd
nemorit.
inur Ii
lrm, i. jnitio⸗.
G,ce
oſe.
G Bo-o di.
Grege
ro A;
mmu-
Slie A-
neratin
t ey A⸗
ex
pplece-
luiti,n iſe
thec.
eckurte
e Ar-
ordet.
11, M Nt lib.
DrNNe
MNISr Bibll.
Uidum I.. ,0
Nrilis,
trem

vVANTO FyTYSSE 20 50ASTRES

Ovyatrem, alii Zeroqſtem. Fortaſſe ſi-
militudo nominum & gσαροννια,
(Chaldaeus enim Zoroaſtres ſùb Nino
vixit, vt habet Suidas,) effecere, ut
in unum confunderentur, & tribue-
rentur Bactriano, quae Chaldaei pro-
pria fuere; quoniam veriſimile non
eſt, Bactrianum inuentorem fuiſſe ea-
rum Artium, quibus Chaldaeus, ei ae-
qualis, tantopere excelluit. oan. Elich-
mannus adfirmat, receptam eſſe apud
Arabas & Perſas ſententiam, Zoroa-
ſtrem non fuiſſe Regem Bactrianorum,
ſed Magum, aut Prophetam; qui per-
ſuaſerit eorum Regi, inducere nouam
inter eos ſuperſtitionis formam, cu-
ius reliquiae etiamnum hodie ſuper-
ſunt. “
Tertius, qui eo nomine a Laertio
inſignitur, fuit Perſa, Clementi Ale-
xandrino Medus, Suidae Medo-Perſa,
inſtitutor Magorum, & Chaldaicarum
diſciplinarum diſcendarum Perſis au-
ctor. Quidam hunc cum Chaldaeo
confundunt, & utrumque, ut Kirche-
ad. rur, cum Chamo, Noachi filio, non
Lib. I. c. ine ingenti anachronimmo. Neque
2. Sect, . enim comperimus vocem Perſu uſita-
tam ante tempora Ezechielis Prophe-
tae, neque nobilis ea gens ante Cy-
rum fuſt. Occaſio hallucinationis vi-
detur fuiſſe, quod Zoroaſter Perſa a
Plinio, Laertio, atque aliis dicatur in-
ſtituiſſe Magiam & Magos; quod ali-
ter intelligi non debet, niſi quia eos
in Perſide primusinſtituit. Nam Plu-
t De Iſid. tarchus agnoſcit Zoroaſtrem, apud
& Ofſifi- Chaldaeos, Magos inſtituiſſe, ad quo-
*. rum imitationem Perſae etiam ſuos
habuerunt. Arabica quoque Hiſto-
ria u tradit Zaraduſſit non primum in-
ſtituiſſe, ſed reformaſſe religionem
Perſarum & Magorum, qui diviſi erant
in plurimas ſectas.
Quartus fuit Pamphylius, vulgo di-
Aa

u Ab Er-
penio
edita,

III3
tus Exr, vel Erus Armeniusr. Huncet-
iam Zoroaſtrem dictum teſtatur Cle-
. . . xX Strom.
mens Alexandrinus his verbis: Idem Lib. V.
(Plato) in X. Lib. de Repub. meminit Eri p. 598.
Armeni, qui eſt Zoroaſtres. Ioſe quiden Edit.
certe Loroqſtres haec ſeribit. Haecſiri- Franc.
lt Loroaſtres Armenii felius, genere
Pamphylius: in bello mortuus cum eſ-
ſem, apud inferos a Diis edoctus ſum.
Hunc Zoroaſtrem adfirmat Plato ad vi-
tam rediiſſe, poſt mortem decem die-
rum, "quibus inter cadavera iacuerat; y Lib. I.
quod ex Plaione repetunt Valerius Ma- c. 8.
ximus & Macrobius.“ Adhunc procul 2z In
dubio referenda ſunt Arnobii poſtrema ſomn-
verba, quae Interpretes adeo exercitos ci.
habuere; Armenius Hoſtanis nepox, &
familiaris Pamphylius COyri. Quidam
coniiciunt, hic duos memorari Zoroa-
ſtres, at ego malim hic unum notari, &
verba forte corrupta ita reſtitui opor-
tere & diſtingui exiſtimem; Armenius
Hoſtanis nepbos & familiaris Pamphyli-
us Erus; ubi familiaris idem eſt ac gra-
eiu diſcipulus.
uintus eſt Proconneftus, Plinio me-
moratus: Diligentiores, inquit, paullo a Lib.
ante hunc ponunt Loroaſtrem alium Pro-XKXNcI
conneſium; nempe ante Hoſtanem. Hic
Zoroaſter videtur idem eſſe, ac Ariſteas
Proconnehus, qui, ſecundumbSuidam, vi-b In Ari-
Xit temporibus Cyri ac Croeſi. Idem ſicasz.
teſtatur, huius mentem, quotiescun-
que vellet, peregrinatam efle a corpore,
atque in illud redliſſe. Et Herodotus
quidem huius portenti exemplum ad-c Lib. IV
fêrt, non abſimile hiſtoriae Eri Arme- c-14.
nii, quae apud Platonem legitur: Ari-
RKeam, inq uit, aiunt, cum nulli ſune cCivi-
tatis eſſet inferior genere, ingreſſum in
Proconneſo fullonicam, mortuuin fuiſſe;
fulktonemque, occluſa ofcina, abiiſſe de-
nunciatum rem propinquis defuncti, diſ-
patoque iäam per vrbem rusmore, Ari-
Ream eſſé vita functum, ſuperveniſſeſer-
ad aa2 à 2 Mmont

III4 P. XIII. PHILOSOPII CHALD. DECL. I. C. II.

moni de hac re diſputantium quendam
Cyzicenum ex urbe Artacia profectum,
qui diceret, ſe fuiſſe congreſſunm cum Ari-
Nea apud Ohzicum & c. AriſteÄam autem
nec vivum adparuiſſe, nec mortuum, ſe-
ptimoque deinde anno, cum in Procçonne-
ſo comparuiſſet, eos verſus feciſſe, qui
nunc Arimeſpei a Graecis dicuntur, is-
que conditis rurſus evanuiſſe. Eo poe-
mate deſcribebatur Vita Beata, ſeu Res-
publica, ex eius ſententia, perfectiſſi-
ma; quod colligimus ex Clemente Ale-
à Strom. xandrino«: Hyperboreae enim & Ari-
Lib. IV. maſpeae civitates, campi Eliſii ſunt Res-
in fine. publicae iuſtorum. Simus autem Pla-
tonis quoque civitatem &ſe in coelo, ut
exemplar poſitam. Hiſce addi poteſt,
.: In Flo-ſextus Zoroaſter, ſic enim ab Apuleio vo-
ridis. Catur, qui Babylone vixit, quo tempo-
re Pythagoras captivus a Cambyſe eo
deductus eſt. Idem ſcriptor eum vo-
cat, omnis divini arcanum antiſtitem, eo-
que magiſtro praecipue uſum eſſe Py-
thagoram dicit. Videtur idem eſſe ac
f por. Zabratus, a quo Diogenes adfirmat, Py-
phyr. vit. thagoram purgatum eſſe omnibus pri-
Pytha: ſtinae vitae ſordibus, & edoctum, qua-
S8 *. rum rerum probos expertes eſſe opor-

teret, uti & Phyſicam. Idem quoque
erit Nazaratas Aſſyrius, quem Alexan-
der, in libro de Pythagoricis Symbolis,
adfirmat magiſtrum fuiſſe Pythagorae.
Hunc eundem Suidas vocatlarem, Cy-
rillus aranem, Plutarchus Zaratam.
Mirum videri non debet, tot fuiſſe
Zoroaſtres, tantamque confuſionem
apud Scriptores, qui de iis egerunt, nec
eos ſatis diſtinxerunt, ortam; nam exi-
miorum Virorum, alicuiusque utilis
humanae vitae inventi sauctorum no-g Vide
mine ſolent poſtea adpellari omnes, qui Indice
in eodem rerum genere eminent. Hoc nn.
ipſum peperit tot Belos, Saturnos, Io- dre
ves, &c. unde natae tot in eorum Hi-
ſtoriis turbae. Idem dicere eſt de
Chaldaeo Zoroaſtre, qui cum inuen-
tor fuerit Magicarum & Aſtronomi-
carum diſciplinarum, cauſa fuit, cur
aliis, qui easdem diſciplinas in alias re-
giones intulerunt; quod fecit, aucto-
re Plutarcho, Zoroaſter Perſa, imita-
tus Chaldaeos; & ſimilibus, qui iisdem
artibus excelluere, quales fuerunt Ba-
Ctrianus, Proconneſius, & Pamphyli-
vs, attributum fuerit nomen Zoro-
aſtris.

CAP. III.

DE CHALDAEO ZOROASTRE CHALDAICAE PHILOSO-
PHIAE AVCTORE.

Rimus horum Zoroaſtrum Chal-
daeus, vel Aſſyrius, ab omnibus
Artium & Scientiarum inter Chaldae-
os inuentor fuiſſe praedicatur; ſed de
tempore, quo vixit, ſumma eſt inter
a Laert. Eruditos diſſenſio.
in Pro. Quidam adeo immaniter errant, ut
Oem. . . . ⸗ .
„ Sob confutatione ſint indigni, qualis eſt
eius ne- Eudoxus ² & qui ſcripſit opus Mæaαα⁰ο0
mine a inſcriptum ? quod Ariſtoteli vulgo tri-
Plinio pui ſolet, qui adfirmant, eum 5000.
citatur — * „
rib., annos vixiſſe ante Platonem. In ean-
XXX.cI. dem claſſem ſunt compingendi Her-

mippus, Hermodorus Platonicus, Plu-
tarchus, & eum ſequutus Gemiſtus Ple-
tho, qui eum 5000. annis ante bellum
Troianum floruiſſe aiunt.
Alii exiſtimant ZJoroaſtrem eundem
eſſe cum Chamo Noachi filio; in qua
ſententia, ut omittam Pſeudo-Beroſum
Amii Viterbienfs, fuere Didymus A-
lexandrinus, Agathias Scholaſticus, &
Abenephi, quorum poſtremus: Cham,
inquit, erat ſilius Noachi: hic primus
docuit idololatriam, & primus invexit
magicas artes in mundum; eius nomen

ℳ

(N. len
in Gen.
&R. Sa⸗
muel in 9/7
Paie
el.
4 Naclito.
in Ged. (
e Aben. .
Ear. in
Gen. .
fR.Han- 4
nalleh
ſeuto 7
fortium (1

1

InA
diad.

quoque
Alexey-
Umbolss,
lugorze.
emCy.-
rotom.
ot fuiſſe
uſionem
untnec
umexi-
le utilis
un no- 9 Vid⸗
esgli lndiee

, Dh⸗
us Pler
bellum

Indemn
in u
rMn
GA-
,,
on,
lxit
men

DE OIAILDAEO ZOROASTR. IIIS

eſ, Zuraſter; hic ſecundas eſt Adris, &
AR. Levi Pérpetuus ignis. Huc nonnulii refe-
in Gen. Tunt Rabbinicas fabulas“, a Chamo ma-
& R. Sa-gicis artibus caſtratum patrem: d No-
muel in achum ea ratione impeditum, ne quar-
rielit. um generaret flium, maledixiſ quar-
à Raſchi ?75 Klii Chami: maledictionem illam,
in Gen. (eum futurum ſeruum ſeruorum) com-
e Aben. plecti peregrinum cultum; nempe ido-
Ezr. in olatriam: propterea poſteros Chuſßt
fltinn factos eſſe idololatras, quandoquidem
naſe m. Cham primus idola fecit, & invexit pe-
cuto reégrinum cultum in mundum, & do-
fortium. Cuit familiam ſuam colere ignem.
Plerique ſerius eum vixiſſe putant, &
Epiphantus quidem, tempore Nimrodi;
quod conſentit eum initio obſeruatio-
num, quas a Calliſthene, ad Ariſtotelem
miſſas diximus; nam floruit Nimrod
circiter annis 1903. antequam Babylon
ab Alexandro caperetur, quo vsque
obſeruationes illae pertingebant.
Suidas vult eum aequalem fuiſſe
Nino, Aſſyriae Regi, Euſebius Semi-
ramidi, uxori Nini. Hic autem a Chro-
nologis, ante 3447. Periodi Iulianae
annum, vixiſſe ſtatuitur.
Suidas alibi prodidit, eum vixiſſe
5Soo. annis, ante excidium Troiae:
KLanthus 600. ante expeditionem Xer-
Xis in Graeciam. Troia autem, ſe-
cundum Arundellianum marmor, capta
fuit 434. ame primam Olympiadem.
Xerxis expeditio incidit in primum
annum 75. Olympiadis, hoc eſt 4335.
Periodi Iulianae. Sduidae ergo calcu-
lus incidit in 3030. Periodi eiusdem,
Xanthi vero computatio in 3634., quae
mihi videtur Hiſtoriae & veritati ma-
gis conſentanea.
De natalibus, vita, ac morte Zoro-
aſtris pauca apud Veteres ſuperſunt,
eaque, an de Chaldaeo, an vero de
InAlci- Perſa intelligenda „incertum. Plato
1a.1. vocat eum SZoroaſßremflium Oroma-

zis. Sed Oromazes, ut Platarchus
aliique oſtenderunt, nomen fuit, quod
Zoroaſtres Perſa, eiusque diſcipuli
Deo tribuebant. Hinc colligas, verba
Platonis eſſe intelligenda de Mago
Perſa, qui propter inuſitatam erudi-
tionem figurate, aut fabuloſe diceba-
tur Filius Dei, aut boni Genü; quo
honore adfecti ſunt Pythagoras, Plato,
aliique praeſtantiſſimi viri.
Plinius ſcripſit Zoroaſtrem, (quem h Lib.
intelligat, non addit,) riſiſe eodem die, VII cap.
quo genitux eſſet, atque eidem cerebrum 16.
ta palpitaſſe, ut impoſittam repelleret
manum, futurae praeſagio ſcientiae.
Zoroaſtres Aſſyrius, auctore αaaae-
catus eſt, ut igne coeleſti conſumtus obi-
ret, & monuit Aſzrios, ſuum cinerem
conſervarent, ſic enim illis regnam perpe-
tuo manſurum; quod Cedrenus de Per-
ſa Zoroaſtre prodidit.
Scripta Chaldaeo attributa memo-
rantur i vicies centena millia verſuum, D n
quos indicibus & commentariis illu- cap. 1.
ſtraverat Hermippus.
Oracula, quae forte partem aliquam
antecedentium verſuum compleéte-
bantur, & in quae &rianus duodecim
libros interpretationum ſcripſerat.
De Agricultura & Mechanicis. Pli-
nius inde laudat rationem ſerendi, &
ſcriptor Geoponicorum plurima experi-
menta naturalia. Verum haec erant
ſpuria, aut ab alio Zoroaſtre ſcripta.
Revelationes, quae etiam ſuppoſiti-
tiae, fictae, ut Porphyrius putabat, a
quibusdam Gnoſticis.
Addendus eſt, ab Arabibus laudatus,
liber de Magia; item de oonmiis eorum-
que interpretationibus, ſaepea Gelal-
dino citatus, ſed poſteriorum tempo-
rum foetus.
Quidam adſcribunt Chaldaeo libros
Perſae Zoroaſtris, qua de re infra age-

mus.
Aaa aaa a 3 CAb.

1116 PARS XIII PHILOSOPH CHALD. &CT. L. c. W., V. VI.

CA P.

IV.

DE BELO, ALTERO APVD CHAILDAEOS SCIENTIA-
RVM INVENTORE,

(Widam adſcribunt inventionem A-
ſtronomiae Belo, quo nomine duo
viri inſignes fuere. Alter Tyrius fuit,
alter Babylonius, qui Arabibus Regi-
bus in regno Babylonico ſucceſſit, circa
annum mundi 2682. ſecundum calcu-
lum Africani; ob quas inventiones,
a Hig Babylonii illi divinos honoresdetulere.
Nar Lib. TAar adbuc ibi, ait Plinius, Iovis
VI.c,26. Beli Temptum. Inuemor hie fuithde-
ralis ſeientiae.
5 Iib. J. Diodorus b verba faciens de Aegy-
quaeſt. ptiis. „Plurimas etiam, inquit, ex Ae-
24. Ed. „gypto colonias in orbem terrarum
VVechel, ſparſas eſſe dicunt. Babylonem Be-
„lus Neptuni & Libyae, ut creditur, ſi-
„lius, coloniam deduxit; & delecta
„apud Euphratem ſede, ſacerdotes, pro
„more Aegyptiorum, impenſis & one-
„ribus publicis exemtos, inſtituit; quoòs
„Chaldaeos Babylonii nominant, 85
„BæGοoσsu)ναͤοαν XaXα. Hi obſer-
„Vant aſtra; imitati Sacerdotes, qui
„ſunt apud Aegyptios, Phyſicosque &
„Aſtrologos, isMαεαννοι⅛ a* Ai†νασ—
5õõ JειAsHααναρ⁵
At Belum Neptuni & Lybiae filium eſſe,
id ex Graeca Mythologia petitum eſt;
eumque coloniam ex Aegypto in Ba-
byloniam duxiſſe, fabuloſum. Nam
Aegyptiis cum peregrinis, per longum

tempus, nullum fuit commercium.
Verum Belum memoratarum diſcipli-
narum peritum fuiſſe oſtendit hac hi-

6 Var.

ſtoria * Aolianus: „NXerxes Darii fili- i Rerib
„us, effoſſo vetuſti Beli monumento, gII.c.3
₰

„vitream vrnam reperit, vbi iacebat
„in oleo cadaver. Nec tamen plena
„erat vrna, vacuumque e ſummis la-
„bris fere palmae ſpatium habebat. Ad-
„iacebat vrnae columna exigua, in qua
„ſcriptum erat, eum, qui ſepulcrum
„aperuiſſet, neque repleſſet vrnam,
„male habiturum. Quo lecto XKerxXes
„expavit, & oleum celerrime iuſſit in-
„fundi; ſed ne ſic quidem impleta fuit.
„Iusſit iterum infundi, & cum non
„impleretur, effuſo oleo fruſtra amiſſo,
„deſtitit, clauſoque monumento, moe-
„ſtus abiit. Neque vero eum fefelle-
„runt, quae columna praedixerat. Cum
„enim coegiſſet exercitum ſeptuagin-
„ta myriadum hominum contra Grae-
„CoOs, male mulchatus eſt; deinde redux
„turpisſime periit, noctu in lecto a filio
„interfectus.

Huic Belo Semiramis filia Tem-à Di
plum media Babylone exſtruxit; quod n.

ſummae erat altitudinis, & in quo
Chaldaeos, ſiderum illic contemplatio-
ni vacantes, ortus & occaſus accurate
notaſſe memoriae proditum eſt.

CAP. V.
ALII CHALDAEI PHILOSOPHIL.

Oroaſtri ortum debuerunt Chal-
daei Magi & Philoſophi, inter quos
a Lib. Plinius recenſet Azonacem, Magi-
XXX, ſtrum Zoroaſtris, ſine dubio recenti-
cap. r. oris alicuius, cum plurimi ita vocati
fuerint, ut oſtendimus. Idem ſcri-

ptor meminit veterum Magorum, Mar-
maridii Babylonii, & Zarmocenidae Aſ-
Gpri, qui ſoli cognominantur, & quo-
rum nulla exſtant monumenta.
His addendus ex Suida Zoromasdres,
qui Mathematica & Phyſica ſcripſit;
& Teucer

od.
II.

9.⸗

5⸗

1 Cal.

Gen.

loſ. Scal,
ia Euleb.
6
1

NRVoG.
de Hik.
Gratc L.
lLc.I,,

Praep

S
indic
in
Dero,

nercium,
diſcipli⸗
thac hi-
Difl⸗ne
1 1
Umento

1
ncebat nc.
n plemn
nmns h-
bat. Ad-
Ne
Dulcru
VrNam,
Xerxes
lſirin⸗
etafait.
Im non
amillo,
moe-
fetele-
CüHRH
lagin⸗
1GCrae-
eredux
9fli

d Diod.
e .
m n ll.
5 ,69,
1 go9
Plto⸗
curate

Ur.
e
. .

Gel,
ſit;
Ce.

* indicem

& Teucer Babylonius, priſcus ſcriptor,
qui de Decanis egerat.

L XVI. Mathematici etiam, teſte Strabone
P. 509.
Bde Cal. CAF
Gen.

PDV BELO FEV CET. CHALD. II. BEROSO. III

quosdam memorabant, ut Cidenam,
Naburianum, Sudinum, Seleucum seleu-
cienſem, aliosque eximios viros.

VI.

DE BEROSO, QVI PRIMVS INVEXTT CHALDAICAS

DISCIPLINAS IN. GRAECIAM.

Poſ hoſce floruit Beroſus, vel ut a
Graecis vocatur Bipaoοoο, Cuius no-
Iof. Scal. men quidam interpretantur ſalium

in Enſeb. Hoſenae; etenim ex Elia, apud Chal-

daeos, )—◻ idem efſe, ac apud Sy-
ros liquet.
um, Bar-timaeum; & hic noſter a CGo-
rionide aliisque Rabbinis v& Bar-
Hoſea vocatur. Arabes, vt ex Abene-
phi aliisque conſtat, Baraſa appel-
lant.
Ex Voſlt. Caſparus Barthius ait, quosdam

de Hiſt. eum aequalem Moſi facere, quod me-

Sree rito, vt abſurdum, relicit. Claudius
. 13. Vor gJerins, in ſua Anniani Beroſi cenſu-
ra, affirmat, eum vixiſſe paulo ante Ale-
xandri Macedonis tempora, qua aucto-
ritate fretus, mihi non conſtat.
tianus, in oratione aduerſus Graecos,
Alexandro aequalem fuiſſe ait; verum
idem teſtatur a Beroſo hiſtoriam a ſe
conſcriptam, dicatam ei Antiocho, qui
tertius ab Alexandro fuit. At dubia
Praep. L. eſt haec lectio, cum Euſebius eum Ta-
X. c. II. tjani locum his verbis lauder“: Bero-
* ſus, vir Babylonius, idemque Beli, quod
in voce MEorum numen erat, ſacerdos, qqui Alé-
Beroſur. NXondri viuebat temporibus, in ea, quam
tribus libris Antiocho poſt Seleucum ter-
tio, (T0 erd VeRevο ro r—οαο ſeriphet,
Cchaldaeorum hiſiorig, &c. In ipfo

textu Tatiani eſt avri 18 uerd Z6α.

zov, uer abr³ορ, quae lectio magis con-
ſentanea hiſtoriage videtur. Alexan-
dro proxime ſucceſſit òoleueus Nicator,
huic Antiochus Ster, cui Antiochus
Deus, regnum auſpicatus vno & ſaxa-

Ita dicunt Bar ptolemae-

Ta-

ginta annis poſt Alexandri mortem.
Iam autem fieri poteſt, vt Beroſus, eo
tempore, quo Alexander Babylonem-
cepit, natus eſſet triginta annos, aut
aliquanto pauciores, & nonagenarius,
aut paulo iunior, hiſtoriam ſuam An-
tiocho Deo dicauerit. Forte etiam
Antiochus, poſt Alexaondrum tentius, eſſe
queat apud Tutianum, Antiochus do-
ter, ſi ipfum Alexandrum fſcilicet nu-
meres, poſt quem Seleucus ſecundus
erit, Antiochus Soter tertius, ad quem,
a morteAle xandri, effluxere tantum
quadraginta quatuor anni. Hac etiam
computatione admiſſa, ferri poterit le-
cCtio Euſebii; primus enim erit Seleu-
cus, ſecundus Antiochus Soter, ter-
tius Antiochus Deus. Neque hoc
pugnabit cum ea ratione, qua Geſneras
Tatiani verba vertit: zar A'NéEaydes
versναοινο, vt legitur in ephani Eule-
biana editione, vel, vt eſt apud ipſum
Tatianum, aτ A'N6Eναον evevcg,
qui Alexandriaetate vixit, quam ver-
ſionem ſecutus eſt Onuphrius Panui-Lib. de
nius. Sed verba haec penſiculatius Sibyll.
expendenti in mentem venit, rectius
verti, qui Alexkaundri aetate natus eſt.
Sic ſane tollitur omnis ſcrupulus.
Quippe natus ſit Beroſus, biennio
ante obitum Alexandri; fuerit hoc
pacto tantum annorum ſexaginta
quatuor, cum coepit regnare An-
tiochus Deus, cui librum ſuum ob-
tulit. Vtcunque eſt, Berofus

hiſtoriam ſuam emiſit temporibus
Nam hic
imperauit

L'tolemaei Philadelphi.

IIS PAnRS XII PILOSOPH CHIALD. ECT. L. c. VI. VII.

imperauit triginta acto annis, ac anno
quidem eius ſexto regnare in Syria
coepit Antiochus Deus, quorum al-
cerutri ſua nuncupauit Beroſus. Mi-
nime vero adſentiendum Conrado Ge-
ſnero, qui, in notis ad Tatianum, per
Alexandrum intelligi putat, non illum
Philippi flium, cognomento Magnum;
ſed eum, qui in Syriae regno Demetrio
Soteri ſucceſſit, ſucceſſoremque ha-
buit Demetrium Nivanorem. Per An-
tiochum vero capit Antiochum sidetem,
qui poſt Demetrium Nicanorem re-
gnauit. Haec enim ſi veraeſſent, Be-
roſus toto ſeculo eſſet iunior Mane-
thone. Atqui Manethos floruit ſub
Philadelpho, vt oſtendit alibi Voſus,
ex quo haec hauſimus. Philadelphus
obiit anno tertio Olymp. CXXXIII.
at Antiochus Sidetes Syriam inuaſit,
anno primo Olympiadis CLX. Quo-
modo tum demum vixiſſe Beroſus po-
teſt, qui paulo antiquior eſt ipſo Ma-
nethone? quod diſertim dicit Georgius
Syncellus. Aliter etiam aetatem Beroſi
.1. VI. adſtruimus. Nam Plinius ſcripfſit,
c. 55. Beroſum prodere memoriam annorum
CCCCLXXX, qui ſine dubio ſuntan-
ni Nabonaſſaris. At caput Aerae Na-
bonaſſareae ſurgit Olympiadis VIII.
anno ſecundo; a quo tempore, ſi an-
nos numeres CCCCLXXX, incide-
mus in extrema tempora Antiochi So-
teris. Quare vel huic, vel filio huius,
Antiocho Deo, hiſtoriam ſuam dicaue-
rit Beroſus. Haec profecto de aetate
Beroſi qubitare nos minime ſinunt.
Meminere Beroſi plurimi veterum,
L.IX. eosque inter Vitruuius, qui teſtatur,
˙6. 7. cum in inſula & ciuitate Coo conſed'ſ-
ſe, ibique aperuiſſe diſciplinam. Loſe-
phuss memoriae prodidit, eum ſcri-
pta Aſtronomica & Philoſophica Chal-
daeorum intuliſſe Graeciae. Ob di-
vinas praedictiones ei ab Athenienſibus

8⁸ Cont.
Apion.
Lib. I.

publice in Gymnaſio ſtatuam, inaurata
lingua, poßtam auctor eſt h Plinius. h L. VII.
Eius etiam mentionem Tertullianus', c. 37.
& Cbronici Alexundrini ſcriptor* in- Abpol.
iecere. „ b. 48.
Condidit Babylonica, ſeu Chaldaica,
tribus libris; promiſcue enim his no-
minibus vtuntur Veteres. Babylonica
quidem Beroſi aduocat! Athenaeus; L. XIV.
at Tatianus ait, ſcripſiſſe Cbaldaeorum Ada. ad
biftoriam tibuslitriv. Alexandrinus 43
Clemens m citat Beroſum libro tertio m Strom.
Chaldaicorum, & alibi ſimpliciter eius p. 329.
Chaldaicas Hiſtoriaz. Agathias quo-" L. II.
que contexta ab eo ait antiquiſſima initid⸗
Aſſyriae & Medicae Gentis, hiſce ver-
bis: vt alibi Beroſus Babylonius, &
Athenocles, & Summachus retulerunt,
qui do*ναατντdι Aασ⁵ 7α gα Myα
ſèripſerunt. Ex eo opere praeclara
fragmenta conſeruauit nobis Ioſephus
Lib. I. contra Apionem, & Lib. V. An-
tiquit Iud. Verum ſuppoſititius Be-
roſus Annii vanus & nugaxeſt, ac eius-
dem farinae, ac ſunt eius Megaſtenes &
Archilochus. Multos comminiſcitur
Reges, qui nusquam memorantur; ac
vix quidquam eorum inuenias, apud
hunc, quae ex vero Beroſo profert
Toſephus. Imo interdum pugnantia
habet; vt, quando ait, Babylonem a
Semiramide conditam eſſe; cum loſe-
phus dicat a Beroſo ſcriptum fuiſſe, non
eſſe eam a Semiramide aedificatam.
Filiam huius Beroſi memorat Iuſti-in- pa
nus Martyr Babylonicam Sibyllam, raen.
quae Caumis vaticinata eſt; quodnon
poteſt intelligi de Cumana Sibylla,
quae vixit tempore Tarquinii Priſci;
nam inter Tarquinium Priſcum, &
primum bellum Punicum, cuius tem-
pore Beroſus erat, ſunt anni CCXILV.
Capiendum ergo eſt de aliqua recen-
tiore Cumana Sibylla. Sane varias
Sibyllas Cumis vaticinatas ex libro de
Mirabilibus

——

— ——

— —VDd—

Dibl. b.
Il.p. 81.

Vide
indicenm
in voce
Chald
dupler
4L, J
1 50

Pb.

olrate
,. Y..
rt in. Ae.
k ,4.
MMaice,
nis no⸗
lonica
nueue; I. Xv.
Crinus Gent. 5.
mn⸗ 1n /
1 eilsp. 329,
ngu- l. lle
lifime initio,
eyer.
,
punt,
dur

.
Br—

eclara
ſpvur

7

,A.
Be-
ils⸗
&
4
ſ
intis
M-

Non

ERVDIYOS DICTOS EE CHALDAlOS

Miralilibus rebus auditu perceptie, ali-
isque, dudum oſtendit Onuphrius
Panuinius, libro de bibyllis.

1119
Cum ergo a Beroſo primum Chal-
daica doctrina in Graeciam allata ſit; is
claudet Doctorum, ſiue Philoſopho-
rum Chaldaeorum agmen.

CAP. VI.
ERVDITOS PRAESERTIM CHALDAEOS DICTOS
FVISSE.

Haldaei diſciplinas non trade-
bant aut propagabant, more Grae-
corum; apud quos, qui ſapientiam pu-
blice profitebantur, ea quoslibet Au-
ditores promiſcue imbuebant. Chaldaei
intra certas familias ſe continebant,
quae id nominis peculiari jure obti-
nebant. Se totos ſtudiis addicebant, &
Propria ſede ſibi conceſſa, immunem
publicorum onerum, vectigaliumque
vitam agebant. De hiſce capiendum
Bibl. L. quod Diodorus ait de iis, quos Baby-

II. b. 8I. lonii Chaldaeos nuncupabant, quique

a Belo inſtituti, publicorum omnium

onerum expertes erant. Conſtitutam

habitationem peculiarem in Babylo-
Vide nia Philoſophis indigenis, qui Chal-
indiech daei appellantur *; fuiſſe Chaldaeorum
Cyaltea Hationem, & Babyloniae regionem ab
dupiex. iis habitatam, proximam Arabibus &
aL. XV. mari, quod Perſicum dicitur, auétor
P. 501. eſt à Arho.
bpe Diu. Hi fuere Chaldaeib, qui, vt prodi-
l. I. c. I. dit Ccero, non ex artis, ſed ex gentis

CAP

* Vide

vocçabulo nominati ſunt. Iidem etiam
intelligendi videntur, quos alibi di-
cit in Syria cognitione aſtrorum, ſoler-
tiaque ingeniorum antecelluiße. Cur-
tius, vbi † deſcribit ſolemnem pom-ib. V.
pam eorum, qui Babylone Alexandro c. r. Vide
obuiam proceſſere, dicit poſt Magos vocem
veniſſe Chaldaeos, non vates modo, ſed 2r
artifces Babyloniorum. Quod quidam Indice.,
intelligunt de iis, qui Aſtronomica in-
ſtrumenta faciebant, ſed videtur Cur-
tius duo indicare Chaldaeorum gene-
ra; plebeios nempe, opifices, & eru-
ditos.
De hiſce quoque Chaldaeis, qui-
bus id nominis peculiariter tribueba-
tur, intelligendus Laertius, vbi dicit: in
Perſis Magos, Babyloniis & Aſyriis Prooem.,
Chaldaeos auctores ſapientiae fuiſſe.
Eodem etiam reſpexiſſe credendus
Heſychius, qui xαοπς terpretatur
Pévos Mä*νανh Xαντ νανιαοανοαιιαο, genus
Magorum omnium diſciplinarum peri-
torum.

ibicd.
c. 41.

VIII.

QvOMODO DISCIPVIL OS CHALDAEI INSTITVERINT

Haldaei ſuam eruditionem in-
tra ſe continebant, traditionis æa-
0αραιαο%tv OPe. „Haec, inquit Dio-
orus, non docent, vti Graeci, qui haec
ſtudia tractant. A familia haec Phi-
loſophia traditur, filiusque eam a pa-
tre accipit, ſolutus omnibus publicis
muniis. Quia parentibus vtuntur ma-
giſtris, plenius omnia diſcunt, & iis,

Lb. II.
p. 82.

quae docentur, maiorem habent fidem.
Praeterea, dum a pueris ſtatim diſcipli-

nis innutriuntur, magnum ad Aſtrolo-

giam habitum adquirunt; cum propter
aetatis docilitatem, tum propter longi-
tudinem temporis, per quod in diſcen-
do perdurant. Apud Graecos vero
plerique accedunt imparati, Phi-
loſophiam ſero attingunt, atque
Bbb bbb b aliquandiu

1120
aliquandiu opera ei data, neceſſitatibus
vitae ſubtrahuntur. Pauci, qui Philo-

ſophiam prorſus penetrant, quaeſtus
cauſa diſciplinae adhaerent, nouasque
de rebus magni momenti opiniones in-
quirunt, neque maiores ſuos ſequun-
tur. Igitur Barbari, iisdem ſemper
inhaerentes, firmiter ſingula percipi-
vnt. At Graeci, ex arte lucrum ca-
ptantes, nouas condunt ſectas, & de ma-

CAP. IX.
SECTAE CHALDARORVM DISTINCTAE PRO VARIIS

PARS YII PHILOSOPH CHALD. SECYII c. VII M. XJ.

ximis theorematibus diſceptantes, fa-
ciunt, vt diſcipuli dubitent, animique
eorum per totam vitam fluctuent, nec
Vlli rei prorſus aſſentiri queant. Nam
ſi quis maxime inſignes, Philoſopho-
rum ſectas diligenter expendat, pluri-
mum inter ſe diſcrepare, & in grauiſſi-
mis ſententiis ſibi inuicem aduerſari
comperiet. „ E vide
indicem
in voce
Collegi-

m.

EORVM SEDIBVS.

Vemadmodum eruditionem apud
Chaldaeos profeſſia reliquo diſtin-
guebantur populo, peculiari Chaldacéo-
rum vocabulo, e regione petito: ſic & in-
ter ſe diſtincti erant in ſectas, nomen
ducentes e variis ſedibus, quas in ea re-
2 L. VI. gione obtinebant. Plinius & erabob
b. 5. meminerunt Hhipparenorum, ſic dicto-
p. 509. Tum, ab Hippareno, vrbe Meſopotamiae:
Ed. Ge- Babyloniorum a Bahbylone: Orcheno-
neuenſ. rum, qui Plinio tertia Chaldaeorum do-
&rina dicuntur, ab Orchoe Chaldaeae
oppido; Borſippenorum a Borſippé, alia
Babyloniae vrbe, Apollini & Dianae
ſacra.
Quamuis Dioderus praeferat Chal-
daeorum Philoſophos Graecis, quod
priores, miſſa nouandi cupidine, in iis-
dem perſeuerarent doctrinis; inde ta-

men caue colligas, vniuerſim eos inter
ſe conſenſiſſe, ſed tantum vnamquam-
que ſectam conſtanter iisdem placitis
adhaeſiſle, & reiectis omnibus nouis
opinionibus, intemeratam manſiſſe.
Nam inter Sectas quidem plenus non
fuit conſenſus, vt liquet ex rabone,
qui docet, complures eorum iisdem de
rehus, vt inectarum fieri ſolet diuerfi- Vide
tate, aliter atque aliterſtatuiſſe; item: indicem
fuiſſe inter eos, qui e natalibus hominum &
eventura iis vaticinariſe profßterentur“, tpliacus.
atceteris non probatos. Hinc quoquzx-

Luciretius: Lib. V.

Vi Bahbylonica Chaldaeam dodtrina
refutans,
Akſtrologorum artem contra conuince-
re tendit.

CA P. X.

SECTAE CHALDAEORVM SECVNDVM VARIAS DISCIL-
PLINAS DISTINCTAE.

Aers aptior eruditorum Chal-
daeorum diſtributio e diſciplinis,
quas profitebantur, petita eſt. Daniel
Propheta C. II, 2. vbi narrat a Nabu-
chodonoſoro accerſitos eſſe omnes Do-
ctos, qui ſomnium eius divinarent,
praecipuos eorum quatuor appellatio-

nibus compleétitur: Hhartumim, A-
ſehaphim, Meſchaſehephim & Chaſchdim.
Rpo P IHIhariumim Abarbaneli funt
Mag,irerum naturalium periti, Iachia-
dae vero Magi, qui tbeoreticam ſtienti-
am colebant, quae interpretatio origini
vocis conſentanea eſt. Neque enim
deriuatur

e

9
1
1
4

.
1
Vige i

dicem in

hyſci.

.

ltes, ſu.
rimique
nt, nec
Nam
oſopho-
,Ppluri⸗
grauiſſ.
duerſri
Vide
indicem

in voce
Cllegi.

bn.
AhIIS

0s inter
ngnaem.
litis
nobis
danble.
dus non⸗
trahone,
ond,

Serf- Nie

jtem: indicem
Minmn Gene⸗
etuf , thiatt.
uoge
Lib. V.

Ochrine

nuinee-

1801.

han.
ſunt
Mkar
nti⸗
ſgini
enim
gatur

in voce

“”

CHIALD. INSTITVLV. EFT &0ρ1ME.

derivatur anmo DT bhberounjim tou-
mim, oſſa combuſta, ut quidam volunt,
quod Magi ſuperſtitioſos ritus ope oſſi-
um cadaverum perficerent, neque a
DP Mbheret quod ſtylum, aut coelum ſi-
gnificat; quod, ut apud Aegyptios, do-
Cti inter Chaldaeos &ij§+◻–², hAicerentur,
Chaldaica enim vox eo ſenſu non ſu-
mitur. Sed ortum ducit aPerſica voce
R charad, mutato Daleth in Tet, quae
ſignificat cognoſcere; unde Elmacinus
pro hac Perſico-Chaldaica utitur dua-
bus Arabicis. Alhachamaon, Walar-
raphaon, ſapientes & periti. Igitur
Hhartumin non erant, ut vulgo inter-
pretantur, Magi, ſed potius, qui cogno-
ſcendae rerum naturae operam dede-
rant; quae contemplatio Theologiam,

vide in- & Phyſicam, ſeu cognitionem Dei, re-
dicem in rumque naturalium complectitur.

Phyſici.

D'EN Aſchaphim a lachiade fuiſſe
creduntur Magi, qui ſoientiam activam
colebant, prout eius verba vertuntur a
Conſtantinol' Empereur; qui tamen lIa-
chiadem falli putat, & Aſchaphim po-
tius idem eſſe ac buDωdvun in Arabica
lingua, ſapientem ac pium. Quod ſane
veriſimilius eſt, nam Souphoun optime
convenit iis, qui omnia theologice, my-
ſtice, atque allegorice docebant. De-
rivatur a voce Arabica Louph, lana,
ſeu quod eiusmodi ſapientum veſtes
ſemper lana, nunquam ſerico, conſta-
rent; vel quod ea, quae ad amorem di-
vinum pertinent, velarent, conſpicna-
rum rerum figuris. Inde derivatur vox
Hatſeviph, myſſtica Theologia; & forte
etiam ab Hebraica radice gſchaph de-

ducenda vox Graeca οd+%, quo nomi- ſchephim. Jide ia⸗
SECI. II. . kasz,.
CHALD AICA DOCTRINA. nart.

ExX quatuor Eruditorum apud Chal-
daeos generibus, quorum Daniel
Propheta meminit, & de quibus modo

„7
/

1121
ne primum eruditi inter Graecos, qui
poſtea Philoſophi, vocabantur. Aſcha-
phim Danielis vulgo explicantur Aſtro-
logi, & vocem quidem Aben-Eſra dedu-

citarua neſcheph, crepuſculum, quod eés

tempore coélum obſeruarent. Sed Aſtro-

logi deſignantur voce Cbaſohdim, quae

poſtrema eſt. Aſebaphim Chaldaeo-
rum videntur potius eſſe Magi Perſa-
rum, Sacerdotes, eorumque rituum,
quos magicos appellabant, Magiſtri.
omr Mechaſehephim proprie di-
cuntur Revelatores; nempe abſcondi-
tarum rerum. Veriuerbium peten-
dum aue ehiſeèhapha, quod etiam-
num hodie apud Arabas reuelare ſigni-
ficat. Moſes Nachmanides, Abarba-
nel, aliique hoſce putant diabolicis arti-
bus vſos, poſſetque adeo haud inepte
vox ea verti verbo bovtiarii, quo hodie
eiusmodi homines deſignamus.
R Chaſähdim, ut antea oſten-
dimus, nomen fuit peculiariter eruditis
Chaldaeorum attributum; & arctiori
etiam ſenſu iis, qui profitebanturAſtro-
logiam, cui potiſſimum addicti erant, &
qua prae ceteris excellebant. Hos
Surabo Xa)αHν dsoοονοααιοοπ.
Praeter quatuor haec genera, quae
praecipua fuiſſe videntur, erant & alia,
quae memorantur & prohibentur à
Moſe, Deut. XVIII, . Quoſen, megno-
nen, menahheſeh, ſchober, ſehoel'ob, jid-
gnoni, doreſch-el-hammethim; quibus
recitatis, Moſes Maimonides ſubiicit,
fuiſſe varia genera divinorum, a pri-
ſcis Chaldaeis originem ducentium.
lIachiades putat eſſe genera v&α Mecha-

egimus, quibus partibus doctrina con-
ſtaret Chaldaica, colligi poteſt. Hhartu-
mim divinis & naturalibus, contempla-
Bbbbbbbz tionibus

1122
tionibus operam dabant: Aſchaphim
Religionum ritibus: Mechaſebhephim &
Chaſchdim diuinationi, hi Aſtrologiae
ope, illi aliis artibus. Duos poſteriores
ordines Diodorus Aſtrologorum no-
mine complectitur: duos priores, no-
minibus Phyſicorum & Sacerdotum:
ait enim eos imitari Sacerdotes Aegy-
ptios, Ougααπ0 †τ½απονα⅜.
Propterea de Chaldaica acturi do-
Grina, primum eorum Theologiam &
Phyficen, quibus incumbebant Hhar-
tumim: deinde Aſtrologiam, aliasque
diuinandi artes, quae exercebantur a
Chaldaeis & Mechaſchephim: tertio
eorum Theurgiam: quarto Deos, quo-
rum contemplatio & ritus ad Aſcha-
phim pertinebant, luſtrabimus.

Chaldaica doctrina ante omnia con-
templatur Naturas omnes divinas &
naturales; priorumque contemplatio
Theologia eſt, poſteriorum Phyſica.

pARS YI PIIOSOPH CHATD. SECTII. c1IIIII1.

Zoroaſtres diviſit omnes Naturas in pletho
tres claſſes aeternas: alteras, quae ini- in Orac.
tium habuerunt, fine cariturae: tertias, bag. 90.

. . . Am-
perituras. Duss priores contempla- Ae 46 88
tur Theologia.
Qui Graecorum Theologiam accura- »„
aep.

te xpenderunt, ait Euſebius, eos ſine gan
dubio intelligens, qui, Zoroaſtrem ſe- Lib. v.
quebantur, rem totam in quatuor genera c. 5.
partiti ſunt, quippe ante amnia Deum Vide In-
primum ſecernentes, omnibus eum rebus dicem in
praeſidere, ante omnes eſſe, omniumque Ganei
Deum, parentem ac regem ſeſe agnoſeé-
reproftentur; ſecundum quem alterum
Deorum genaus, tertium Daemonum,
quartum denique Heroum agignant;
vel ſecundum alios, Angelorum, Dae-
monum, & Animorum.
Tertia claſſis Naturarum, quae peri-
tura, eſt Phyſices argumentum; omnia-
que materialia, in ſeptem mundos di-
viſa, vnum empyreum, tres aethereos,
tres corporeos, complectitur.

1 CA P. I.
DE AETERNA NATVRA SIVE DEO.

DRima claſſis Naturarum eſt aeterna,
ſecundum Zoroaſtrem, & ſupre-
mum continet Numen. Hoc ex modo
allatis Euſebii verbis liquet, confirma-
Ap. turque oraculo, a Porphyrio laudato:

Euſeb. Mοι NXXXπιι ςPkr AXνον, αρ
Eraep: Eοσε⁰
Lib. IX. . 7 6 7. S / 9
c. 10. Ab†ιννρα⁵ρ aXτυ α a. oνααιοα αρα*
. νρ
Iwidela- Chaldaeis ſolis ſapientia ceſſt, † He-
dicem in braeisqle,
voce He- Aeternum caſto veneratis numen ho-
braei nore 4

Hoc eſt vnicum illud Principium, de
quo ſcriptor Explanationis breuis do-
gmatum Chaldaicorum: miav à*αv ros
Ad,r*αοαοâbbkραιοι &. vnicum an birantur
rerum ommnium Principium, idque proft-
tentur vnum éſſe & bonum.

Deus, vt Pythagoras a Magis, qui Porphyr.
eum Oromazem † appellant, didicerat,
„. . . SS ythag.
corpore ſimilis ſt luci, animo verita- Wwideln-
ti. Deum etiam lucem a Chaldaeis di- dicem in

ci, praeter Euſebii teſtimonium, con- Oroma.-

ſtat oraculis Zoroaſtris, vbi paſſim de- =e:

ſcribitur vocibus, Oâ &οα Lux, avα
dii, Péyv& ſplendor.
Eodem ſenſu, Deum vocabant ignem;
nam cum & Or vel Our, Chaldaice ſi-
gnificet lucem & ignem, promiſcue ho-
rum duorum vocabulorum ſignificata
ſumebant. Inter plurimos alios, Plato, In Ti-
vbi dixit Deum coepiſſe componere cor- a.
pus totum mundi, igne & terra, ſignifi-
cat ſe igne intelligere ſolem, quem ſplen-
didiſimum & lucididimum rerum
omnium vocat, quaſi lux & ignis idem
ſint. Hoc quoque manifeſtum ex
Zoroaſtris

in vita

— —

We ln
dicem
lumen

lib.
eah.
Pra⸗
V
Nes
Nonm

inIn

ltir In Metho
tertlas, bag. 9o.
templ. Ed Am-
Keli683
AlCura-
“ ſine lteh.
vang.
gem ſer lb. .
Pgener . 5.
1 Deum Vide In⸗
n, relurtem in
„ VCe
nge ee,
ondſe-
Ilterum

monu,
nont
, Mee-

eper⸗
Othhia-
dos di⸗
hereos,

ai
Gcerhg tag,
Vert. fhicelo⸗ H
Aaeis 1- dicem in
n, CON- Oie

Il-

tionem
uceſi.
cueho⸗
nlfatt
8, Phan,
re-
ſgnif⸗
ncer.
rerutn
idem
umn X
MRi.

la Ii⸗
maeo.

Zoroiſtris Craculis, vbi Deus paſſim re⁰
ignis, & aroind“ noo bpaternus ignis, &
τz vo“ roo ſipt' emus ignis.

DDE DEO IGNE EI AlVIIERNIS. 123

ficatus cultus ignis apud veteres Chal-
daeos, a quibus ad Perſas tranſierat;
qua de re poſthac, vbi de horum Reli-

Hoc ſine dubio fundamento inaedi- gione & Diis agemus.

CAP. II.
EMANATIO IGNIS, SEV LVMINIS A DEO.

Vm Deus, vt oſtendimus, ſit vccρo
Ds aut zoο., ſua intelleltual: po-
sentia non inclußit ſuum ignem, &, & b-
vAc voeρ S αοασοιν eνννο, ſed eum
largitus eſt omnibus creaturis; & qui-
dem ipſe atque ante omnia Primae
Menti, ut Oracula docent; tum eti-
am aeternis atque incorporeis Natu-
ris aliis, ſub quibus continentur innu-
meri Dii, Angeli, boni Daemones; &
Mentes hominum. Proximum e Deo
Vide In-effluuium eſt bταοιαννααιον νιειſupramun-
dicem in danum lumen, infinitum, idemque in-
Tumen. corporeum ac lucidum ſpatium, In-
tellectualium Naturarum beata ſedes,
Supramundanum autem lumen illu-
ſtrat primum corporeum mundum;
empyreum nempe, ſeu igneum coe-
lum; quod, cum proxime ſubiaceat
incorporeae luci, eſt omnium corpo-
rum altiſſimum, ſplendidiſſimum ac

rarifſimum. Empyreum coelum dif-
funditur ad aetherum usque, quod eſt
corpus inferius, ignemque minus ſin-
cerum continet. Sed igneum tamen
eſſe, denſiſſimae eius partes, Sol ac ſtel-
lae, ſatis oſtendunt. Ab hoc aethere
ignis transmittitur ad hunc fubluna-
rem ac materialem mundum; nam li-
cet materia, qua conſtat, non ſit lux,
ſed tenebrae, (quales ſunt corporei, ſeu
mali Daemones,) attamen id οοναvο
roe viuificus igniv, ut loquuntur Ora-

cula, eam agitat, & lumine o nnes eius

partes colluſtrat, dum per omnia dif-
funditur, & ad centrum usque pene-
trat: Avabey yuce ez! 1 zα Arricρν,
r τοπτανàς vν,ς deſuper permeat
in oppeſitam partem, per centrum tel-
luris. Verum haec plenius deſcribe-
mus, ubi de ſingulis agemus.

CAP. III.
DE REBVS AEVITERNIS ET INCORPOREIS.

Ecunda ſeu media claſſis rerum, ex
ſententia Zoroaſtris, eſt, quae ini-
tium habuit, at carebit fine, qualia vul-
go a Scholaſticis azuiterna dicuntur.
Huc pertinent Deorum genus, quod
ſub Deo patre & rege collocatum te-
Lib. IV. ſtarur Euſobius, & Mentes hominum.
cap. 5. Plotho, & alter ille, qui compendio

vir. doctrinam Chaldaicam tradidit, has

Nosgòo Naturas hoc ordine collocant: * in-

Non
in Indice

telligibiles & intellectuales; Intellectu-
ales fontes; Hyperarchii, vel Princi-

pia; Azoni Dii; Zonaei Dü; Angeli;
Daemones; Animi. Aiebant Chaldaei

hasce omnes naturas lucem eſſe, Dae-
monas malos tenebras.

Huic medio generi Zoroaſtres prae-Plutar-
ficiebat Mithram, qui in Oraculis, Rs ie
g .— DD/ . ib. de
interprete Pſello, vocatur Mens. Hic Gde &

circa ſecundarium genus verſatur. Ofiride.

*

Indicem
in Mi-

Bbb bbb bz; CAb.

*Vide

Indicem
1

m2 4 PARS YIII PILOSOPH CMALTD. SE HτG I. e. W. V.

CAP.

IV.

DE PRIMO ORDINE AEVITERNARVM RERVM.

Rimo loco ſunt tres ordines,vnus
imelligibilium rerum, alter intelligi-

in Noegs „iium & intellectualium, tertiusintelle-

& Non-

R
705.

gualium. Primus horum trium, (Ccon-

lectore Patricio, nam Pletho haec me- ſe

morat quidem, ſed non explicat,) vi-
detur eſſe, quem intellectu duntaxat
aſſequimur, quique eſt ſummus. Me-
dius eſt earum Naturarum, quae intel-
liguntur & intelligunt. Tà& Aé e& vo-
à& α Hcνιτιdr α v”ODτ voërαν ait Zo-
roaſtres, baæc ſunt intelleltualia & in-
telligibilia, quaecunquée intellgentia in-
telnguntur. Tertius ordo eſt earum,
quae tantum intelligunt; quippe quae
ſunt, ſeu eſſentia ſua, ſeu participatio-
ne, intellectus. Hac diſtinctione, ca-
imus ſupremum ordinem eſſe ſupra
intellectum, quippe qui intelligitur a
medio Mentium genere. Medius or-
do, ſuperioris naturae particeps, eſt
Mentium, quae ſuperiores, & ſeipſas in-
telligunt. Poſtremus videtur eſſe Men-
tium, quae non modo ſe ipſas, ſed ſupe-
riores etiam & inferiores intelligunt.
De primo horumce ordinum Ano-
nymus ſcriptor Compendii de doctri-
na Chaldaica, ſic habet: Deinde (nem-
e poſt ynum & bonum, ) colunt pa-
ternuim quoddam fundum, eN trihis
Triadibus compoſttum. Quaslibet au-
zem Trias habet patrem, potentiam &
meniem. Pſellus paulo plenius: Secun-
dum Vnum, afßfrmant paternam pro-

CAP.

funditatem compleri tribus Triadibus,
quarum vnaquaeqgue pPrimuc h

tertiam b Mentem i

ab iis intelligibilia.

Haec triplex Trias eadem eſſe vide- in Poten-
tur, cuius meminit Zoroaſtres, qui; vid
atrem vocat eundem, qui ita a Pſello Indicen
appellatur: ränaà Yaàοττ+ëBhSe σσo, in Mens.

omnia perfecit Puter. Vocat & argi-
dv ueväàd näitatem paternam.
Secunda Natura, quae a Lſello voca-
tur Lotentia, dicitur a Zoroaſtre νou
ig voeoa intelleltualis potentia, & αα
zaro vis patris: item, Dyas generata

a Monade, & quae apud eam Jodet, &

rima mens paterna.
Tertium Triadis Principium, quod
a Pſelo dicitur Mens, ſecunda mens
Zoroaſtri eſt: æarra gaoρ geτ—àhαιαοα
196 v ragsdαα zorα. õ
cNιτο . τ αοοα dudosv, omnia bnim
perſvcit Pater, & Menti tradidit ſe-
cundae, quum primam vocat omne ho-
minum genus. Quemadmodum Lſelus
dicit, ab hac Mente intra ſe Triadem ac
paternam profunditatem claudi: Zoro-
aſtres ait, eam ara, TSρα TS gaατοαιω
Sobg & vv T* vo aροαν, Pnéem eſſe pa-

ternae profunditatis, & fontem inteller vVid
gualium. Item: † &νοσοα Mαιà ue- Indicem

vey o a‿τ†—àœd Bobes, on procesſit,
ſed manſit in profunaitate paterna.

V

SECVNDVS ORDO AEVITERNARVM RERVM.

PN hoſce, ait Pſellus, eſt alius ordo
intelligibilium ac intelleltualium.
Hic diuidi'tur tripliciter, in Vngas, Y.-
noches & I eletarchas. Cui aſlentitur

ſcriptor Compendii: Tum ſunt intelli-
gibiles Vynges; ſecundum quas Junt G-
noches, Empyreus, Aethereus, Mate-

rialia: poſt Snoches ſunt 1 letarchae.
De

abet ,* Vide
Patrem, deinde mediam* Potentiam, Indi
. in vos
nter eas, quae intra pater.

elaudit Triadem,baec vocantur etiamia Vide
Indicem

. 109.
Ed, Am.
ſtel 1698

1. 99.
Amſtel.
ld,

iucibut,
aler ,id
tinn lnditem
, zn in voce
e innt n,
Ar eanma ide

Indicem

lleridde in otet .

,tis.

k, Oul; ,
Vide
4 M lndicemn

1TATi, in Men,.

Krarer

ovocd⸗
, Ra-⸗
1
merate
let,

,.
7 Men
i*α.
rNdr
d Enin
ilit ſe-
mi il-
1 Helu
demac
1 Yro-
rurguts
meler Vie
N' ile- odicen

D

le M,in trr

Mnn,

. ute li⸗
nt⸗
My-
ahue.
De

P. 108.

ArITERNOR. ORDO L II I.

De primis ita loquuntur Oracula:
o&ααο. αιρd αστ οα α aτ,
NNaι „νvoοτιͤαυ*/⅓αρ ασ ονv
imelledtae Iynges a patre intelligunt &
ipſae, conſeliis ineffabilibus motae, vt in-
telligant. Pſellus vult eſſe certas po-

Ed. Am- tentias, ſecundum paternam profundita-

ſtel. 1688

P. 89.

Amſtel.
Ed.

tem, conflantes tribus Triadibus, quae
ſocundum oraculum, intelliguntur apa-
terna mente, quae ſingularum cauſatmn
in ſe continet. Pletho ſunt intellectua-
ler ſpecies a Patre perceptae, quae &
ipſae intellgunt, excitanies notiones in-
effabililus confeliis. Eaedem viden-
tur eſſe ideae deſcriptae in Oraculo
Zoroqſtris, a v. 100. ad 19. Nös warées
esbeizoe, & quae ſequuntur. His
etiam verbis Proclus, poſtquam ea
protulit, quaſi oraculum Deorum, ait
confirmari ſententiam Platonis de
ideis.
Secundi ſunt Synoches numero tres,

Empyreus, Aethereus, & Materialis,

112

pro numero mundorum, quibus prae-
ſunt. Videntur eſſe Mentes, quae ab
Hecate ducunt viuificum ignem, quem
immittunt Empyreo, Aethereo ac Ma-
teriali mundis, cum quibus vitalem
motum communicant. Vocantur in
Oraculis Avoxui:
— er xéοαoροο drναα ααα.
habet mundus intellelctuales Anoches
inflexor. Haec ſellus vult eſſe excel-
lentiſſima intelligibilium generum, &
ex iis, quae ab Immortalibus in hoc
coelum demittuntur, quibus praeeſſe
intelligitur Deus a Patre ſecundus.
Poſtremi ſunt Teletarchae, qui in
Oraculo Synochibus iunguntur: ℳre-
Aeragια σννσιWτ Tοαςονρνιεσι Te-
letarchae continentur ſub ochibus.
Secundae Triadis, quam hoc Capi-
te expoſuimus, ſaepius meminerunt
Dameſeius & Proclus, duplici nomine
eam inſignientes; Intellectualium & in-
teli;gibilium, voegar ) ven⅜.

CAP. VI.
AEVITERNARVM RERVM TERTIVS ORDO.

Oſtremus ordo eſt rerum intelle-
Gualium. Pſellus: poſt mediumor-
dinem eſt intellectualis, habens vnam
Triadem paternam, conſtantem (6

daak énénena, ſemel vlteriore, Hecate,

& (11 ποναο) bis vlteriore; alte-
ram vero Triadem conſtantem tribus
Amilidtis; ad quos accedit Hhbezoοαο,.
Hi ſuni ſeptem fontes. Compendium
Chaldaicae doctrinage: His ſaccedunt
fontani patres (ænyalo arsρâ,) qui
dieuntur etiam Coſmagogi, quorumpri-
mus dicitur ſemet vlterior, poſt quem
Hecate; deinde bis vlterior, poſt quem
unt tres Amilicti (àαριιτιο implaca-
biles,) & vltimus Hpezotos, brécan
ſuccinétor.
PBſellus, in Scholiis ad Oracula, ver-
ſum 126. iam laudatum antecedente

Cap. de hiſce intelligit; Chaldaei, in-
quit, ponunt potentias in mundo, quas
vocant Coſmagogos, uippe quat mun-
dum prouidis motiombus agunt. Has
igitur potentias vocat Oraculum aro-
Xac ſuſtentatores, quod mundum vni-
verſüm ſuſtineant. Voce àanweis de-
lEgnatur ſtabilis eorum potentia; & vo-
ce drοτâερι ß uſtodiendi cura. Has autem
potentias defeniunt ſolam & indeclina-
bilem mundorum cauſam. Pletho has
interpretatur, vt Iyngas.
Amiliétos & Hecaten, & Hypezo-
con memorant Oracula verſ. 120. &
ſeqq. Amilicti, auétore Pſello, ita di-
cuntur, quod ſint naturae ſtabilis,
neque verſus haec inferiora conuerſae,
impediuntque, ne Animi affectuum
illecebris demulceantur.

Pp. 96.

CAPD

1126

CAP.
FONTES ET

PRaeter hunc poſtremum Intelle-

† Vide

ualium ordinem, quos Pſellus
vocat ſeptem fontes, † Compendium,

Indicem fontanos patres3 ab hoc memorantur

in voce
Fontes.

plurimi alii fontes: Venerantur etiam

fontanam Triadem fidei, veritatis &

amoriz. Aiunt etiam eſſe (àρ*ννo')
principalem ſolem, a materiali fonte
etiam Archangelicum, & fontem ſenſa-
tionis, & fontanum,iudicium & fulmi-
neum fontem, & fontem ſpeculorum, &

fontem charaderum inſidentem ignotis
Vonthematihus, & fontanas altitudines

† Vide

Indicem

in hiſce
Vocibu

Apollinis, Obridis & Hermae. Aiunt
quoque eſſe materiales fontes centro-
rum & elementorlm, ſomniorum 20-
nam, & fontanam animam.
Poſt Fontes, ait Pſellus, ſunt HMyer-
archii. Anonymus plenius: poſt fon-
tes dicunt eſſe princibia, nam Jontes
ſant maäagis principales (àοναυĩeοα]
quam principig. Haec nomina fonti-
vm & principiorum frequentia apud
Dionyſium Areopagitam occurrumt, und
iut tertia Triade principia collocat, poſt
quae Archangelos recenſet.
Principiorum autem animalia gi-
gnentiumverba ſunt Anonymi ſequen-

CAP.

PARS XIII. PIIFOSOPHI CHALD. SECT. . c. VII. VIII.

VII.
PRINCIPIA.
tia) ſummum vocatur Hecate; medium
Anima principalis; fundus Virtus prin-
cipalis.
Haec videtur eſſe Hecate, quam Pſel-
lus ait creditam a Chaldaeis fontem
Angelorum, Daemonum, Animarum
& Naturarum. Hanc eandem deſignat
Oraculum:
Aii e Xασαναhi Euadr. aραoο ισnα
rnyn. .
in ſiniffris Hecates lateribus fons eſt
virtutis &. Chaldaei, ait Pſellus, He-
caten exiſtimant Deam, uaét medium
ducit ordinem, & quae veluti centrum
tenet omnium Potentiarum. In dex-
tris eius partibus collocant fontem ani-
marum; in ſmiſtris fontem bonorum. Et
aiunt, fontem quidem animarum para-
tum eſe ad procreationes: fons vero vin-
tutum intra ſines manet Juae é entiae,
ſtque quafi virgo intaca- Eam quam ha-
bet firmitatem & immobilitatem ab Ami-
lictis Potentiis deſumſit, eſtque virgi-
nali cingulo ornatus. Quae hic a Pſel-
lo vocantur fontes animarum,e& fontes
virtutis, ab Anonymo dρνα oνοασ
devins, aber, dicuntur.

VIII.

DII AZONI ET ZONAEI.

PO/A Hyperarchios, ex Pſelli ſenten-
tia, ſunt Azoni. Apud illos, ait An-
„
onymus, ſunt & Hecatae Aαιοο (ſine
zona) vt Chaldaica roiedsα, xHαας &
cXsααα Dii ſne zona eis dicuntur †
Sarapis, & Dionyſius, & Ohridu cate-
. na, vt & Apollinu. Azoni autem vo⸗
cantur, qui libere exſerunt bpoteſtatem
Jſuam in zonis, ſuntque collocati ſupra
conſpicuos Deos. Hi Dii conſpicui ſunt

Coeli & Planetae, fortaſſe eiusdem ge⸗
neris, ac Mentes, a quibus ſphaeras cir-
cumagi putant Peripatetici. Vti hic

b. 98.

dicit Anonymus sρρνοoοαιυοαυο eiusmodi

Naturas: ita Dionſius ſecundam tertiae
Hierarchiae vocat ry Aτιο sαοοiαν
Zovala (quibus attributa eſt Zona)
ſequuntur, vt ait Pſellus. Hi ſunt, An-

onymo auctore, qui zonas in coelo

non libere, (lego «νισο) circumuoluunt,
& qude

hu
tril

0
0

.
la Oce. ici
o. os.
r.
Vige in e
voce A.

G⸗
BB
P

I
1—
Methoing
Onc.
85.

nechium

prin⸗

n er.
Ontem
mrum
elgnut

T )

nr
, M-
n
run
gex-
nant-
mn. E
ura-
uir-
e,
nha-
Ami-
uirgr.
1 er.
mner
N1

enge⸗
4sci⸗-
ti hie
moci
ertine
ar.
j
An⸗
Aelo
gunt,
ule

9

& guae hic ſint adminiſtrant. Eſt enim
apud eosgenus Deorum Zonaeum, cui at-
trilutaeſunt ſenſibilis mundi purtes, &
quod eingit diuißtones forte acceptas, cir-
ca materialem locum.

CA P.

DE PRINCOIP. DIIS

ANGOETTS ANIAIS nay

Idem officium aſſignat ſecundae &
tertiae Hierarchlis Diondſius.
Iterum Numinum zonis annexorum,
aut iisdem ſolutorum meminere Da-
maſèius, & Proclus in Prooem. Parmenid.

IX.

DE ANGELIS ET IMMATERIALIBVS DAEMONIBVS.

Pia Zonazos ſunt Angeli, ſecundum
Pſellum. Hoſianes ex Perſarum ma-
gis, qui Chaldaeis placita ſua debebant,

In Octa- dicitur a Minutio Felice docuiſſe, Ange-

los venerationi veri Dei aſſſtere. Loroa-
ſtres meminit neductorum Angelorum,

gui animos reducant ad ipſos, ex variis
Vide in Nebits. †

Proximi ſunt Daemones, docente

αο. Pſello, quorum alios eſſe credebant

Chaldaei malos, alios bonos. Bonos
dicebant eſſe lucem, malos tenebras.
Bonos eſſe Daemonas ratione colligere
poſſumus. Oraculum:

H Obις τι beα eα aαοοοαιο ⁸ πιαιις
Kaj r& kXρ VNX aαςσνsανι **αοαα
σα.
Natura ſuadet éſſe Daemonaspuros, &
malae materiaz germina vtilia & bona.

Ad quem locum ita Pletho: Natura, ſe-pag. 86.

ve naturalis ratio perſuadet, eſſe Daz-

monas puros, & omnia prorſus ex Deo,
qui ipſum honum eſt, manantia, vtilia
eſſe, &c. ſi autem materiae malae ger-
mina bona ſunt, multo magis daemones,
qui tanto ſunt illa exellentiores, quod
Iint naturae rationalis, & natarae, cor-
ruptioni obnoxiae, impermiſti.

CAPD. X.
DE ANIMIS.

Sellus, in compendiaria deſcriptio-
ne Chaldaicae doctrinae aeviterna-
rum, Animos extremas naturarum eſſe
ait

Pietho in Magi, atque ex eorum doctrina Py-
Orac. p. thagorici & Platonici, conſtituunttri-
35. plex formarum genus; vnum, quod pe-

nitus a materia ſecernatur, cuiusmodi
ſunt mentes ſupracoeleſtes; alterum,
quod a materia abiungi non poſſit,
quod eſſentiam per ſe ſubſiſtentem
non habeat, ſed a materia pendentem,
qua, naturae corruptibilitate, ſoluta,
diſſoluatur & pereat. Atque hoc ge-
nus totum rationis eſſe expers tradunt.
Inter illa medium locant animum ra-
tione praeditum, a mentibus quidem
ſupracoeleſtibus ea in re diuerfum,
quod perpetuo materiae adſit; ab irra-
tionali vero genere, quod materiae

non coniunctus ſit, ſed contra materi-
am ſibi adiunctam habeat; & ſit eſſen-
tiae peculiaris, & vi fua ſubſiſtentis,

itemque indiuiſibilis, vt mentes illae

ſupracoeleſtes; quibus etiam actiones
quadantenus affines edat, iisdem, qui-
bus hae, ſtudiis occupatus; omnium
rerum ſcilicet, quae in natura ſunt, ne
excepto quidem ſummo Deo, cognitio-
ne & contemplatione, ac propterea
corruptioni non obnoxius.

Animus, cum ſit ignis immaterialis bſell. p.

& incorporeus, & ab omnibus compo-
ſitis, & materiali corpore diſtinctus,
immortalis eſt. Nihil materiae, aut ca-
liginis particeps illi immiſtum eſt; mul-
to minus compoſitus eſt, vt in ea, ex

105.

quibus conſtitutus fuit, reſolui queat. ſimmar.
Animus habet eſſentiam au†ε‿νovo, expoſ p.
οaναρονορer ſe genitam & animatam 110. ed.

CccC CCC C

Aliunde Amſt
I

el.

Aliunde enim non mouetur, nam ſi,
ſecundum Oraculum, ignis diuini pars
eſt, & ignis lucidus atque paternae men-
tis conceptus, perfecto forma eſt ma-
teriae expers & per ſe ſubſiſtens. Sic
enim eſt omnis diuina natura, cuius
pars eſt animus. .
Animorum humanorum duplicem
ponunt cauſam fontanam, Paternam
ſcilicet mentem, & animam fonta-
nam. Prodit autem, ex illorum ſenten-
tia, particularis anima a fontana, pro
Patris voluntate.
ExPſell. Iam autem cum ſint variae ſedes,
in Orac- quarum vna tota lucida eſt, altera tota
2. 9t tenebricoſa, aliae tenebris & luce mi-
eth. . .
p. 8r. ſtae; locus ſubiectus lunae vndique te-
nebricoſus eſt, Lunaris alternatim luci-
dus & obſcurus, qui ſupra lunam eſt vn-
dequaque lucidus, attribuiturq; animis.
Hinc volunt huius generis animos
variis de cauſis demitti in terram, ſeu
propter epegbne, quod eis deſuxe-
rini pennae; quibus verbis ſignificant
abſceſſionem animi a primigenia per-
fectione, aut vt pareant voluntati Patris.
Pletho in Animus autem cum corpore aethe-
Or.p. 34. reo, quaſi cum vehiculo, ſemper ver-
ſatur; atque hoc, continuo attactu,
participem immortalitatis facit. Eſt
inanimum quidem ſua natura, ſed ani-

ibid.

Summib.

matur ab anima irrationali, (quam ſa- αοαιarααοιαοιυι. dicem ia
voce Re-
CA P. XI. ſurrectio.

na8 PARS EIII PHIIOSOPHI CHALD. SEOGT II c. XI XII XIII.

pientes vocant ιπον nmulacrum ani-
mae rationalis,) imaginationeque &
ſenſu ornatum totum videt, audit, o-
mni denique ſenſu viget, & ceteris hu-
jusmodi animae irrationalibus faculta-
tibus vtitur.
Ita potiſſima huius corporis vi, ima-
ginandi facultate, animum rationalem
cum toto tali corpore iugiter eſſe con-
tendunt; tali vero corpore cum mor-
tali quandoque humanum animum co-
pulari, toto illo toti foetus in vtero con-
tenti ſpiritui viuifico, ob cognationem
quandam, implicito, cum ea vis viuifi-
ca ſit ſpiritus.
Simulacrum animi hoc eſt, ea pars, 1d. p. 80.
quae, cum ſit rationis expers, cum parte
rationali eſt coniuncta, & ab eius vehi-
culo pendet, particeps eſt ſedis vnde-
quaque lucidae, neque enim vnquam a-
nimus deponit ſuum vehiculum, vnua.
Animus a ſede prorſus lucida in hoc Id.p. 81.
corpus delapſus, ſi bene operam ſuam
corpori accommodauerit, in eundem
rurſus redit; ſin male, in ſedes has dete-
riores hinc ſe recipit, pro ratione eo-
rum, quae in vita fecerit.
Ita Chaldaei reſtituunt animos poſt Summ p.
mortem, prout ſe purificarunt, in omni- 1I12.
bus mundi partibus; quosdam etiam

vltra mundum euehunt, voεο Tο ;-
„ 6 7 % οσige In-

SVPRAMVNDANVM LVMEN.

Ones hae aeuiternae & incorpo-
reae naturae ſedem in ſupramun-
dano lumine ſortitae ſunt; quod lumen
incorporeum eſt, ſupra altiſſimum cor-
poreum mundum poſitum, atque inde
ſuperiora verſus in infinitum porre-
ctum. Proelus a Simplicio, in hoc Lo-
roaſtris oraculum, citatus: Agdhv α
XsSασα Pao, , aà éoα,, 6ααν, Aſfa-
im animans lacem, ignem, aethera,

mundos. Proclus, inquam, "ait, hoc
lumen eſſe ſupra ſeptem mundos, vt
Monas eſt ante vel ſupra Triadem em-
pyrei, aetherei, & materialis mundo-
rum. Addit etia mprimigenium hoc
lumen eſſe imaginem Paternae profun-
ditatis, ac propterea eſſe ſupramunda-
num. Praeterea hoc lumen, cum ſit ſu-
pramundanus ſol, emittere fontes lu-
cis; & myſticos ſermones docere, eſſe
inter

ladicem
in Vni- .
herſalet⸗

dur

1.
Mani-
lue &
lt, 0.
rishu.
culta-

,ima-
nalem
econ-
Umor-
umco
ocn-
vonem
Viwifr-

4 Pats, 13, 9,g0.

nparte
Re
mnde-
Ne-
Via.
in hoclenkr.
fuam
dem
gete⸗
eo⸗

poſt zumm.
mn 1. 112,
etlatn
1
Gr gile ln.
dicem is
voce Ne⸗
ſmreuip.

hoe
6, Vt
em⸗
ndo⸗
n hoc
fun⸗
nck⸗
Iu-
elle
ter

Summar.

inter res ſupramundanas, eſſe enim ſola.
rem mundum & † vniuerſale lumen,

cerſales., ſecundum oracula Chaldaica. „

Idem etiam ait„centrum totius mun-

DE LVMINE SypRAMVXD CORRVPIE. EMPVR. 1129

lumine: nam ſi Oracula materialis mun-
di centrum ſupra illum ponunt in Ae-
there, eadem ratione aſſcendendo, af-
firmandum dentrum altiſſimi mundo-

di, quaſi vnius conſiderati, eſſe in hoc rum in hoc lumine ſitum. „

CAP. XII.
DE REBVS CORRVPTIONI OBNOXIIS ET CORPOREIS.

TErrium & vltimum genus rerum,
Iexdoctrina Zoroaſtris, eſt id, quod,
vt incepit, ita etiam finem nanciſcetur,
cui praeeſt Arimanes.
Sub hoc tertio genere continentur
corporei mundi; empyreus, qui pro-
xime ſupramundano ſubiacet lumini;
aethereus, qui eum ſequitur; materia-
lis denique omnium infimus. Ita enim
diſponuntur in Oraculi modo allati
verbis. Quod apparet etiam ex Ora-
culorum verſ. 182. & ſeq q. Erraà 7α0ρ &c.
Eſellus quomodo, ſecundum Chaldae-

Os, ſeptem ſint mundi oſtenſurus, ait,

ab iis numerari vnum empyreum, eum-
que primum; dein tres aethereos; &
tandem tres materiales, nempe orbes
fixarum & erraticarum ſtellarum, ac
fublunarem regionem. Sed haecenu-
meratio ſatis plena non eſt, etenim hic
mentio fit duorum tantum aethereo-
rum mundorum, orbis ſtellarum fixa-
rum & planetarum, & vnius materialis
ſublunaris, vt obſeruauit vir eruditus
Franc. Patricius, qui prdinde ſeptem

therei, nempe orbes fixarum, planeta-
rum, excepta luna, & lunae: 3. elemen-
tares, aereus, aqueus & terreſtris. Sed
forte magis conſentiret cum Oraculo,
quod lunam inter planetas comple-
ctitur, & aquam terrae ſubiicit, &
cum Pſello, qui tres poſtremos mun-
dos materiales vocat, quicunque eos
ita diſponeret:

I. Empyreus (Supremus Aether
2. Aetherei Sphaera ſtellar. Kxar.
7. Mundi Orbis Planetarum.
Corporei Aer.
3-. Materiales) Terra.
4 Aqua.

Neque mirum videri debet, tres po-
ſtremos materiales vocari, nam Chal-
daei materiam tenebricoſam eſſe, aut
potius tenebras ipſas exiſtimabant.
Empyreus vero & aetherei mundi,
qui, vt videbimus, luce vel igne con-
ſtabant, non poterant eo ſenſu mate-
riales dici, licet corporei.
Empyreum ſeu primum, ut tradit
Pſellus, tribuebant menti, aethereum

mundos ita recenſet, . Empyreus. 2. Ae- animae, materialem naturae.

CAP. XIII.
. EMPYREVS MVNDVsS.

Rimus corporeorum mundorum
Teſt Empyreus; qua voce Chaldaei
non intelligebant, ut Chriſtiani The-
ologi, Dei & beatorum Spirituum ſe-
dem, quae potius eadem eſt cum ſu-
prema Chaldaeorum luce; ſed extimam
corporei mundi Sphaeram. Figura

eius rotunda eſt, ut habet Oraculum:
T Soavd αν⅜⅜. e,ed. eα αοαμ⁴
coelum rotunda fgura circumcludens.
Eſt quoque ſolidus Orbis, ſeu firma-
mentum, nam eadem oracula vocant
eum Sεaα Onſtat igne, unde nomen
ducit, qui ignis, cum proxime ſubiaceat
Ccc CCCCz ſupramundanae

430 PARS XII. PHILOSOPH. CIALD. SEOTI. II. c. XIV. X. XI.

ſupramundanae & incorporeae luci,
omnium corporum tenuiſſimum ac
rariſſimum eſt. Prae tenuitate facile
permeat ſubiectum aetherem, & ubi
eum pertranſiit, reliquos materiales
mundos. „Hoc poteſt diſtinctiue pro-
bari, ait Proclus, traditione diuina, in-
telligit nempe Zoroaſtrea oracula,) nam
empyreus permeat aetherem, ae-
ther, vero materialem mundum. Et
licet omnes intellectuales Tetrades &
Hebdomades habeant fontanum or-
dinem, ac proinde empyreum prae-
ſidem; attamen continentur in mun-

CAP.

dis, quandoquidem omnes mundos
pPermeat empyreus.,,
Nihilominus empyreus ipſe immo-
tus eſt, ut docet Smplicius, Chaldai-
cam doctrinam hac ſimilitudine di-
ſtinctius interpretatus; „Animo con-
cipiamus duas Sphaeras, quarum una
plurimis corporibus conſtet, ſintque
ambae paris craſſitiei, unaque in cen-
tro alterius collocetur, tum videbimus
mundum in loco collocatum, & in im-
mota luce motum; ſecundum totam
extenſionem immotum, ut ſit ſimilis
loco; ſed motum partibus quibus-
dam, vt ſit loco minor.

XIV.

AETHEREI MVNDI.

POſt empyreum mundum, Oracu-
lum Aethereos collocat, zoaρο
uαàe. Confirmatur hoc a Pſello &
Auctore Summarii, qui dicit ſecun-
dum empyreum eſſe tres aecthereos
mundos. Verum ex tribus duos tan-
tum memorant, eosdemque inter ma-
teriales perperam ponunt: Sphaeram
nempe ſixarum, & ſphaeram errati-
carum. Tertius, licet non expreſſus,
eſie queat aether inter empyreum &
ſphaeram fixarum porrectus.
Aether eſt ignis, vt ex ipſo nomi-

Venit ne apparet, minus quam empyreus
nempe ſubtilis, cum empyreus aetherea per-
3 D meet. Tantae tamen tenuitatis eſt,
4

vt ipſos permeet materiales mundos.
Secundus aethereus mundus eſt
ſtellarum fixarum ſphaera, quae ſtel-

CA P.

lae ſunt denſiſſimae & compactiſſimae
Partes aetherei ignis; qui eſt ſenſus, vt
ingenioſe interpratatur Patricius, hu-
ius Oraculi:
Erygs ενττ ορ' , eινααισουḧ πwνvιvw‧vüUN
T τοα 6ρ 1 oο Aαα.αιονρù
Fixitque multum coetum aſtrorum in-
errantium, ignem ad ignem cogens.
Tertius aethereus mundus eſt orbis
planetarum, qui continet ſolem, lu-
nam, & quinque planetas; quae ab
Oraculis & erratica animatia & ignes
vocantur. Zdcoy rMXα⁹.οοναναοιR£ůο D, ze
νατ†ααοα, animalia errantia conktituit
ſeptem, & rurſus: Eg alr nrtsnαα,
οdvztwꝛ 0 eι ααςαιοUοα z, ſezr es
creavit, ſeptimim ſolis ignem medium
taculatl.s.

„

MATERIALES MVNDI.

Oſtremi & infimi ſunt materiales
mundi, quos Pſellur, & Summarii
Scriptor tres eſſe aiunt; ſignificantes
ſine dubio aerem, terram & aquam,
nam eo ordine ab Oraculo collocan-

tur, Tiy &“ Asrο Ties, dog, ' öhn

atva k6„ταα Héoa r dvwoey Torονσ
Terram in medio poſuit, aquam vero
in ſenu terrae, & aerem ſupra haec.
Hic eſt poſtremus ordo mundorum,
de

* Vige n
Indicem in
in Mate.

Ap. Mi

nuc. Fel,

WVidel
dicem
Marcu

01.
nundos

immo-
baldi⸗
ne di-
ocon⸗
im una
intque
n cen⸗
bimus
inim-
totaimn
Dmilss
Ulbus⸗

imae
0SN

DE MyNDIS AETIER. MATER. EI DAEFMON. MAT. 1I31

de quo haec Summarium dogmatum
Chaldaicorum: ultimns terreſtris di-
citur & lucis oſor, qui locus eſt ſub Lu-
na, hahbens in ſo materiam, & qiti vo-
catur Ooos, ſundum. Ex hisce verbis
liquet, qua de ratione Chaldaei ſub-
lunares mundos ſolos materiales vo-
citent, contra vero empyreum &
aethereos immaterjales eſſe praedi-
cent, quamuis corporeos: nempe,
* vide Materiam * putant eſſe uoαονωαοσ, te-
Indicem nebras, & fundum naturae, adeoque
in Mate-ab empyreo & aethere plane diuer-
, ſam; quorum cum ipfſa ſubſtantia lux

CAP.

ſit, agitur praeterea οννσιντι uod,
ut antea oſtendimus, ad centrum vs-
que omnia permeat.
Ad terram quod attinet, Diodoris Lib. II.
Siculus teſtatur, Chaldaeos fouiſſe pe- b. 83.
culiares opiniones, & dixiſſe, eam eſſe
αWα⁰υ N α oνiνα ſoaphae &
concauam. Addit etiam multa argu-
menta o αα cum de hac, tum dere-
liqua vniuerſitate rerum ab iisdem
allata.
Pſoellus praeterea addit, ſublunarem
regionem aliquando ab illis vocari
Adynr.

XVI.

DE MATERIALIBVS DAEMONIBVS.

Aemonum, vt diximus, Chaldaei
duo ſtatuebant genera, bonos &
malos, bonos lucem; malos tenebras
vocabant.
Ap. Mi- Priores ſunt iidem, quos Hoſtanes
nuc. Fel. dicebat eſſe miniſtros & nuncios veri
Dei, einsque venerationi Alſſtere: po-
ſteriores vero quos terrenos, vagos,
hbumanitatis inimicos prodidit. De
prioribus iam egimus; poſteriores
Pſellus, in Dialogo de operatione Dae-
fvide In- monum, multis deſcripſit, ex ore †
dicem Marci cuiusdam in Meſepotamia degen-
Marcus, tis, qui, cum Chaldaeorum ritibus ad-
dictus fuiſſet, & eorum doctrina im-
butus, Chriſtianismum amplexus erat.
Quod narrat, cum ex re ipſa, tum ex
hominis patria, ſatis liquet Chaldai-
cam eſſe traditionem.
„Hi Daemones ſunt variorum ge-
nerum, cum ad eorum formas, tum
ad corpora quod attinet; & tanto nu-
eflio mero, vti & aer ſupra nos poſitus &
Sera Circumambiens iis refertus ſit. Iisdem
Kiloni- terrae ac Maria, & abditiſſimi ſinus, oc-
enſis. in cultiſſimaque ſpelaea ſcatent.,,
12. „Sex ſunt eorum praecipua genera.

i ln Primum vocabatur Leliurium, † hoc
icem jn

hac voce.

eſt, ανανν igneum. Hocautem per
aerem, qui ſupra nos eſt, volitat; nam
ex ſpatio, quod circa lunam eſt, quaſi
ſacro, vt profana, omnia Daemonia
expulſa ſunt. Secundum eſt, quod
per nobis contiguum aerem vagatur,
idque a multis proprie aereum voca-

tur; Tertium, terreſtre: Quartum,

aqueum & marinum: Quintum, ſub-
terraneum: Sextum, lucifugum & *3 Lego
terribile.„ WEGaα.

. TTov, vi-
„Ceterum omnia Daemonum gene- e Indi-

ra Dei odio flagrant, atque homini-cem inf
bus aduerſantur; ſunt tamen alia aliis hac voce
peiora. Nam aqueum, & fubterra-
neum, atque lucifugum malo gauden-
tia, & pernicioſa prae aliis ſunt. Si-
quidem haec non illuſionibus & phan-
tasmatibus animos laedunt, ſed inſtar
efferatiſſimarum belluarum irruentia,
in hominum perniciem properant.
Aqueum quidem nauigantes ſuffocat:
Subterraneum autem & lucifugum,
viſcerum, ſi ſinatur, penetralibus ſeſe
inſinuat, & in quoscunque homines
inciderit, eos occupat, ſuffocat, co-
mitialique morbo & phreneſi exagi-
tat. Daemones vero aerei & terreſtres
Ccc ccc c 3 arte

1132
arte mentes hominum ſubeunt & fal-
lunt, atque ad abſonos quosuis affe-
Gus & illegitimos impellunt.»
„Haec autem operantur, non quod
nobis imperent, ſed quod ſuggerant.
Phantaſtici enim noſtrum ſpiritum
ſubeuntes, quippe ſpiritus & ipſi, neſcio
quos affectuum voluptatumque ſer-
mones inſuſurrant; non quod voces
aerem ferientes & ſonoras emittant;
ſed ſuſurros quosdam, quibus verba
ſua ſubmittunt. Neque fieri non poſ-
ſe, vt ſine voce loquantur, videbitur, ſi
reputemus ei, qui loquitur, ſi ſit emi-
nus, elatiore vociferatione opus eſſe;
qui cominus, eum in audientis aures
vocem inſuſurrare. Quod ſi animae
quoque ſpiritum fubire poſſet, nullo ei
ſuſurro futurumopus, ſed ſermonem
quemlibet, tacita quadam Via, ſine vllo
ſtrepitu, ad excipientem peruenturum;
quod animis etiam egreſſis e corpori-
bus, qui inter ſe citra ſtrepitum collo-
quuntur, ineſſeaiunt. Eodem pror-
ſus modo ipſi quoque Daemones no-
biscum clam confabulantur, ita, vt ne
ſentiamus quidem, vndenam bellum
nobis ingruat. Nec eſt, ſecundum
Chaldaeos, quod ſuper hac re quid-
quam dubitemus, ſi, quod in aere acci-
dit animaduertamus. Quemadmodum
enim, ſole lucente, aer varios colores
& formas ſumit, atque in corpora eo-
rum capacia transmittit, vt in ſpeculis
videre eſt: ſic etiam daemonia colores,
& quascunque voluerint formas ſu-
mentia, eas in animalem ſpiritum no-
ſtrum traiiciunt. Eo pacto, multa no-
bis negotia faceſſunt, dum conſilia no-
bis ſuggerunt, voluptatum memoriam
refricant, & affectuum idola, tam vigi-
lantibus, quam dormientibus, excitant.
Imo etiam membra ventri ſubiecta ti-
tillationibus demulcent, atque in veſa-
nos & illegitimos amores ſuccendunt,

PARS XII. PHILOSOPII. CIIMALD. ECT. II. c. XI.

potiſſimum ſi calores humidos, nobis a
natura inſitos, cooperatores habeant. „
„Reliqua Daemoniorum genera
nullam artem norunt, neque fallere
ſciunt; ſunt tamen moleſta, ſi excipi-
antur, & inſtar Charonei ſpiritus lae-*Vide In-
dunt. Quemadmodum enim ille fer- dicem in
tur corrumpere quidquid admotum hac voce.
fuerit, ſiue ſit quadrupes, ſive homo,
ſiue volucris: eodem prorſus modo
terribilia haec Daemonia grauibus da-
mnis eos afficiunt, in quoscunque tan-
dem inciderint; quippe quae corpo-
ribus & animis noceant, habitusque
naturales euertant, nonnunquam er-
iam igne, aqua, & praecipitio, non ſo-
lum homines, verum animalia nonnul-
la perimant. „
„In animalia autem impetum faci=
unt, non quia ea vllo odio proſequun- Vide In-
tur, aut eis nocere volunt, ſed quia mi- dicem i
rum in modum animali calore capiun- gynta.
tur. Nam cum in profundiſſimis lo-
cis verſentur, quae admodum frigida
& ſicca ſunt, fit, vt multum ſibi frigoris
inde contrahant; quo quidem contra-
cti atque afflicti, humidum & animalem
calorem appetunt; quo vt potiantur,
in bruta inſiliunt, & in halnea, concava-“ vVide
que loca penetrant. Ignis enim & ſo- Indicem
lis calorem, quia vrit & exſiccat, auer-&ate,
ſantur; animalium vero, quippemo-
deratum & humidum, libenter ample-
xantur, maxime hominum, in quos in-
fuſi, dici non poteſt, quantum tumul-
tum excitent. Poris nimirum, quibus
ſpiritus animalis inhaeret, oppletis, ſpi-
rituque, ob corporum, quibus praediti
ſunt, craſſitiem, velut in anguſtias reda-
cto & compreſſo; hinc fit, vt corpora
concutiantur, eorumque praecipue fa-
cultates male afficiantur, motusque oh-
tuſiores fiant & hebetiores. „
„Quod ſi Daemon irruens ex ſub-
terraneorum genere ſit, hominem
inſeſſum

bbid
1III
le

—. — — — — — — — — —

nbis DE DAEMONIB. MATLRIAl. . 1133
bennt, ſeſſum concutit & diſtorquet, atque genus maſculum aut foemineum ſua
genera per eum loquitur, ſpiritu patientis natura eſt, nam eiusmodi affectus en⸗
e filere vtens, non ſecus, atque proprio quo- poſitorum ſunt corporum. Atqui Dae-
ertin. dam inſtrumento. Si quis autem eo- monia ſimplicia corpore 4 quae
insheemien⸗ rum, qui lucifugi dicuntur, clam irre- cum ductilia ſint, & ele in e antur,
ilefel dten in Pferit, remiſſionem membrorum indu- eo fit, vt omni figurae ſuſcipien deshi
lnotumn knee cit, vocem reprimit, & eum, quem in- ſint. Quemadmodum enim nubes vr-
h m vaſit, mortuo ſimilem reddit. Hoc dere eſt, nunc hominum, nunc Vrſo-
nc enim genus, quippe daemonum extre- rum, nunc etlam draconum, vel quo-
daſ mum, magis terrenum eſt, ſummeque rumlibet aliorum figurain referentes:
ic frigidum & ſiccum, & quemcunque ita & daemoniaca corpora. Iam vero
Wetär inuaſerit, omnem eius animalem facul- nebulae, ab externis ventis impulſae,
eclbo⸗ tatem hebetat & obtundit. Quia vero varias figuras exprimunt. At Daemo-
usdlue rationis expers eſt, & omni intellectua- nes, pro animi ſui arbitrio, in quaecun-
amn et⸗ li contemplatione deſtitutum, imagina- que voluerint corpora, tranſeunt; vt
nonſo⸗ tioneque rationis experte agitur, vt copioſe ex Marci ſermone oſtendit
onmu. animalium efferatiſſima, increpationem Eielus.„, Ml
.V minime timet, eaque de cauſa merito »„ Sed omnes Daemones eiusdem . 119.
nfie. mutum & furdum appellatur. Nec poteſtatis & voluntatis non ſunt parti-
uun iel fieri poteſt, vt eorum, qui ab eo corre- cipes; neque parum diſcriminis hac in
un ni e pti funt, vllus alio modo liberetur, re eſt inter eos. Sunt enim, quiratio-
piun. , quam diuina potentia, quae oratione ne careaut, t inter animalia compoſi-
nolo & ieiunio adeſt.,, ta, mortique obnoxia. In his homo,
fific⸗ „Medicos niti nobis perſuadere, qui facultate intelligente praeditus eſt:
igori⸗ eiusmodi aflectiones non a Daemoni- ideo generaliorem imaginandi vim ha-
ntta bus profluere, ſed potius ab humori- bet, quae ad omnia ferme ſenſilia ex-
mdem bus, articulis, & ſpiritibus male affectis; tenditur. Equis autem & bobus &
antur, adeoque poſſe curari pharmacis & diae- ceteris id genus arctior eſt imaginandi
MA-* Vi tis, non autem incantationibus & ex- vis, quippe quaeé ad eorum tantum
Glo- ludien piationibus; Medicos, inquam, niti nonnulla extendatur, quae imaginatio-
ner ae⸗ hoc nobis perſuadere mirum non eſt, ne comprehenduntur; & cognoſcit
emo⸗ rch quoniam praeter ea, quae ſenſu perci- duntaxat pecudes, quae ſecum paſcun-
nple piuntur, nihil norunt, ſed in ſola cor- tur, praeſepe, & poſſeſſores.,,
osil⸗ pora inclinati ſunt. Morbi quidem »„ Culices denique, muſcae & vermes
mul. plurimi a male affectis humoribus meri- eandem habent arctam, nec bene co-
uins to oriri cenſentur; Enthuſiasmos ve- haerentem. Horum enim ſingula nec
iolhi⸗ ro, inſanias, & Catochas, quibus qui cor- foramen norunt, ex d egreſſa ſunt,
eciti reptus eſt nihil quidquam agere poteſt, nec locum ,ad quem tend n quae
rele⸗ neque ſermone, neque phantaſia, ne- diuertendum fſit; ſed vnica illis e 4 i-
rpon que ſenſu; ſed ab alio quodam agitatur, ment imaginatio. Eodem prorſus
ſ⸗ H eaque loquitur, quae ignorat, futurum- modo ſunt Daemonum varia genera.
es ſ que quippiam interdum praedicit, qua Alii éανοτο ſen ignei, alii aerei; varia
en ratione motus materiae vitiatos dica- imaginatione ſunt praediti, quamcun-
(b. . mus ?,„ S que tandem in rerum ſpeciem ViiN
ſir 4 Ibid. p. „Ceterum nullum Daemoniorum imaginativam extendant. Subterranei

nem 1III. & VeO
ſum ſeq.

134 P. III. PHILOSOPH. CHALD. DEOT. II. c. WI. XrIUI.

vero & lucifugi diuerſe ſe habent, qua-
propter haut pluribus formis vtun-
tur; quippe qui non habent plura
phantaſmatum genera, neque corpore
agili & verſatili praediti ſunt. Aquei
vero & terreſtres, inter memoratos me-
dii, non poſſunt quidem plures indue-
re formas; ſed in iis, quibus gaudent,
perſeuerant, Quotquot enim humi-
dis in locis viuunt, mollioreque victu
vVtuntur, in aues illi & foeminas ſe
transformant. Inde fit, vt eos Graeci
Naiadas, Nereidas & Dryadas genere

foeminino appellent. Quotquot au-

ibid. p.
140.

deDiuin.
L. I. c. 1.

tem in locis aridis, ſeu teſquis inho-
ſpitis verſantur, eis ſubarida quoque
ſunt corpora cuiusmodi Oοα☛ιαιι
(ruribus afininis) aiunt eſſe. Hi in vi-
ros ſe transformant, & nonnunquam
etiam canibus & leonibus asſimilan-
tur, & ceteris id genus animantibus,
quibus ſunt mores maſculi.„

„Daemones porro poſſunt percu-
ti & ictu inflicto dolere, quamuis
compoſiti non ſint, neque enim
compoſitorum proprius eſt ſenſus. In

CAP.

hominibus non os, neque neruus id
eſt, quod ſentit; ſed ſpiritus iis inſitus.
Proinde quantumuis prematur neruus

aut refrigeretur, aut aliud huiusmodi

patiatur, dolor ex ſpiritus in ſpiritum
immiſſione oboritur. Nec enim fieri
poteſt, vt compoſitum corpus per ſe
doleat, ſed quia Spiritus ꝓarticeps eſt;
quandoquidem in fruſta diſſectum, ſeu
mortuum, ſenſu prorſus caret. Ita &
Daemon, cum totus ſit ſpiritus, natura
ſua ſenſus in omnibus membris parti-
cCeps, per ſe videt & audit, & affectioni-
bus ex tactu orientibus obnoxius diſſe-
ctus dolet, ſolidorum corporum inſtar.
Hac tantum ab his ratione differt, quod
cum cetera, quae diſſecantur vix, vel
nullo potius modo, denuo coaleſcant:
daemonium contra diſſectum ſtatim
coit, & redintegratur: quemadmo-
dum particulae aeris vel aquae, ſolidi
cuiuspiam corporis interiectu diuiſae,
rurſus coaleſceont. Tametſi autem
verbo citius ſpiritus coaleſcit, tamen
eo momento dolet, quo diſſectio fit.,
Atque haec, de Theologia & Phyica
Chaldaeorum, hactenus.

XVII.

DE ASTROLOGIA RELIQVISQVE DIVINANDI ARTIBVS, ET
PRIMO QVIDEM DE STELLIS FI-XIS ET ERRATICIS, EARVMANE
. PRAESIGNIFICATIONE.

Ecunda pars Chaldaicae doctrinae
Sre erat in diuinandi artibus. qua-
rum praecipua fuit Aſtrologia. Haec,
quae ab iis primum inuenta traditur,
praecipua eorum in ſe traxit ſtudia;
cuius rei rationem Piolemaeus ex ipſa
arte petit, quod nimirum eſſent ſub ir-
gine & Mercurio. Verum plauſibilior
à Cicerone affertur, propter planitiem,
magnitudinemque regionum, quas inco-
lebant, coelum ex omni parte patens at-
que apertum, in quo traiectiones, motus-
que ſtellarum facile obſeruari poterant-

Conſtatautem duabus partibus, qua-
rum vna eſt meteorologice, quae verſa-
tur circa motum ſtellarum: altera apo-
teleſinatice, quae ad diuinationem per-
tinet. Prima nota erat veteribus Grae-
cis, communi aſtrologiaz & aſtrono-
miae nomine; donec ſecunda Graeciae
illata, diſtinctionis cauſa, priorem pro-
prie Aronomiam, poſteriorem ℳro-
logiam dixere. Loſephus Scaliger, vir
ſummus, vt graecam eruditionem
extollat, conſtanter affirmat, Cbal-

daeos bNXονωàwoαantum, non etiam än ρaz in Praef.
dſtronomide ad Manil.

indic. in
Aſtrol.
1

4

1
ſ.
dens
Empiric.
adu. Ma.
them. L.
V, init,
141

H
runs id
inſitus.
Reruus
Usmocdi
ditinin
Imn fieri
per ſe
epseſt;
um, ſenn
ltaè&
natura
Oparti-
hioni-
diſe.
inſtar.
quod
X, vel
ſeant:
tatim
drno.
ſolidi
iuiſte,
utem
men

t,
ee
ET

Squn⸗
erſr
po-
per⸗
me⸗
ny-
ecine

.

jae

Eyin Plaet.
6 4Manil.

DkE ASTROLOGCIA &c.

tronomiae notitiam habuiſſe, & Grae-

cos nihil paene a Chaldaeis didiciſſe;

cum Ariſtoteles ingenue fateatur, ab
Areoegyptiis & Babyloniis plurimas ob-
ſeruationes, circa ſingulas ſtellas, Grae-
cos habuiſſe. Attamen multum abe-
rant Chaldaei ſine dubio ab ea perfe-
ctione artis, ad quam Graeci aſtrono-
miam ab oriente acceptam poſtea per-
duzxere; nam Diodorus öiculus, de ſolis
Lib. II. defectionibus, infermiſzmas ab iis alla-
b. 83. par fuiſſe rationés, easdemque non au-
. vn Jospraedicere, memoriae prodidit.
in die⸗ Verum Tie ττ†—ααομανιaαια, non
Whrot. modo ſe inuentores, ſed ſummos etiam
magiſtros iactabant; vsque adeo, vt,
quicunque eam artem profitebantur,
cuiusuis eſſent regionis, vocarentur, vt
ſupra oſtendimus, Chaldaei.
Sextus In primis autem ab eis ponitur ròovu-
Empitic. heir 1& en ρααι τοααι 8ααιοοαι mpathi-
adu. Ma- . . ,:
them. L. n eſſe inter terreſtria & coeleſtia, vt e
V. init. Uorum influxibus haec ſemper renouen-
tur.
Tetes Yao vορ s er.„oiοο εασιWνooúͤ
0ay .
Olo ù iuap Aν waro drdos, Te
Qecs r.
Terrenorum hominum mens & ſen-
tentia talis
Vno quoque die, qualem vult Iu-
B piter eſſe.
Aſtronomi actiones noſtras & vi-
tam pendere ex ſtellis, cum erraticis,
tum fixis, humanumque genus mul-
tiplici earum curſu regi putabant:
Chaldaei dicunt, ait idem ſcriptor,
Jeptem ſtellas (planetas) habere ratio-
nem cauſaruin agentium in vnumquod-
que éorum, quaz in vita accidunt; ad-
tuuare autem partes zodiaci. Exiſti-
mabant eas eſſe cauſas boni & mali,
prout hora natali diſpoſitae erant,
atque ex comtemplatione earum na-

1135
turae futura hominibus poſſe prae-
dici.
„Deos principes, auctore Diodoro,
loco laudato, numerabant duodecim;
ſingulis menſem, & de duodecim zodi-
aci ſignis vnum attribuunt. „
„Poſt zodiacum viginti quatuor
conſtituunt ſtellas“* quarum duodecim Vid. iu-
borealem, duodecim auſtralem partem dicem S
ſibi vindicent. Inter has, quae stesee
apparent, viuentibus ab iis deputan-
tur: quae latent, vita functis congrega-
tae eſſe putantur; atque has ααεαα
Tr Xa appellant, rerum omnium iu-
dices.
„Maximam vero conſiderationem
aiunt, & ſingularem motus efficaciam
in quinque ſtellis, quas alii planetas,
ipſi ονιο, interpretes, nominant;
quodò, cum ceterae non errantes ſtellae
certum habeant progreſſum, hi ſoli,
peculiari ſuo itinere futura oſtendant,
Deorumque beneuolentiam, inter-
pretum inſtar, hominibus nuncient.
Quaedam enim ortu, quaedam occa-
ſu ſuo; nonnulla per colores, ſi quis
animaduertere velit, portendi ab his
aiunt. Alias quanta ventorum pro-
cella, alias quanta imbrium tempeſtas,
aut quanta caloris vehementia ſit in-
gruitura, praenunciant. Cometarum
quoque exortus; ſolisque & lunae
defeétiones, cum terrae motibus, &
cuncétas denique variationes aeris nos
ambientis, tam bonas, quam noxias,
non ſolum gentibus, verum & re-
gibus & priuatis quibuslibet ab iis
ſignificari putant. His ſtellas tri-
ginta ſubiiciunt, quas vocant Deos
Conſiliarios GzXaise Jezs« quoram di-
midia pars infra terram adipiciat, al-
tera pars ſupra terram res morta-
lium contempletur. Decemque in-
teruallo dierum a ſuperioribus ad in-
feriores, vnum veluti ſtellarum
Ddd ddd d nuncium

n36 PARS XIII. PHILOSOPH. CHALD. SECL. II. c. XVIII. XIX.
nuncium ablegari, & ab inferioribus hunc eis motum, aeterni circuitus le-

ad ſuperiores viciſſim vnum. Atque

ge, ſic eſſe definitum.

CA P. XVIII.
DE PLANETIS.

PRaerter ea, quaeex Diodoro protu-
limus, capite antecedente, de opi-
nione Chaldaeorum circa planetas,
Ad. Sextus Empiricus teſtatur eos Credidis-
Math. p. ſe Tâo“ ττοαν e ù, T y 5 ν* αν ,
114.& . geRXαιν ſeptem planetarum praecipuos
ſſe ſolem & lunam, minorem autem
hiy vim habere zeS ra dτο7τιραοατιο
&ριαoHιοςρ αd]dà poteleſmatum (actionum)
euentus quinque reliquas.

Vide Ex quinque alis * cum ſole conſen-
Ind'cem
in voce CAP.
Aeg pptii.
„Vm apud Chaldacos non eſſet cer-
Ex Sexto ta obſeruandorum aſtrorum ra-

Pinpe1. ti0, quod non contemplarentur ſigna,
Ea α exipſorum circumſcriptione, ſed ſe-
Cen. ptem diſperſarum ſtellarum obſerua-
tione, venit eis in mentem, in duode-
cim partes totum diuidere circulum.
Rationem, qua id faéctum eſt, ita nar-
rant: dicunt nempe veteres, cum ob-
ſeruaſſent vnamquamque lucidam ſtel-
lam earum, quae ſunt in circulo zo-
diaco, & deinde perforatam amphoram
aqua impleſſent, ſiuiſſe aquam fluere
in alterum vas ſubiectum, donec ea-
dem ſtella oriretur, coniectantes ab eo-
dem ſigno, ad idem ſignum, fuiſſe circuli
circumuolutionem Rurſus ſumſerunt
duodecimam partem eius, quod fluxe-
rat, & conſiderarunt quanto tempore
effluxiſſet. Dicebant enim tanto tem-
pore duodecimam partem circuli ab-
folui, & eandem eſſe rationem partis
abſolutae ad totum circulum, quae eſt
partis aquae, quae fluxit, ad totam a-
quam. Ex hac relatione duodecimae
partis ſignabant vltimum Einem ab ali-

tire, eidemque opem ferre † saturnum,
Iouem, & Mercurium, quos vocant z. t Vide
cuaον, diurnos; propterea quod ſol orne,
cui ferunt auxilium, is dominetur, quae
gignuntur interdiu.
Ex ſtelli autem alias eſſe beneficas,
alias maleficas, alias communes: be-
nefas quidem Rellas Iouis & Veneris;
malef⸗cas autem Martis & Saturni; com-
munem Mercurii; quoniam cum bene-

ficis ſit benefica, cenm maleficis malefica.

XIX.

DIVISIONES ZODIACI.

qua inſigni ſtella, quae eo tempore
ſpectabatur, aut aliqua ex ſimul orien-
tibus borealibus aut auſtralibus. Hoc
ipſum autem faciebant in aliis dode-
catemoriis, ſeu partibus duodenis.„
Vnicuique dodecatemorio attribu-
tam peculiarem a Chaldaeis figuram,
vt primo figuram arietis, cum hac
nota T, licet negetur a Pico Miranda-
lano, videtur manifeſtum ſatis ex iis, Cont
quae de Chaldaeis habent Ptolemaeus, Afkrol.
Sextus Empiricus, & alii, quorum ver-
ba ſuis locis afferemus.

T*“ Sec* ρρν sas Sag dXα
r3v àοα ʒ, Deorum praecipuos aiunt Diod. L.
ſj= uodecim numero, ngulir menſem, l. b. 83·
& de duodecim zodiaciſignis vnum at-
tribuunt. Zodiacum ipfum vocabant
circulum Mezzaloth † Neyn, quod † vide
Septuaginta Mac*o verterunt 2. Reg. indicem
XXIII, 5§. quam vocem Suidas inter-in hac
pretatur rα νασιννιτι rοαυ Aαöν, 4 „ ..
Ti νρi dh Xαιπτνταα conſtolla-
iones aſtrorum, quaez vulgo dicuntur
Zodia, nam Mazza! ſignificat ſtellam.
Attributio

—
=—

— ☛☚ ⏑ — 2 — —

Vide
ladicem
in voce

ognvr
4

Lext,
Dmmp. id
NeIII.

uitusle.

urtun,
od ſil fce e⸗

turput,
ur, guge

eneftae,
ler: le-
Veneris;
ni;a.
in beue-
nalefte⸗

mpore
horien-
1. Hoc
4ae-
is„
ttribu⸗
Wrarh
um hac
Gondk-
ex ii, Cont.
mdels, Afrol.
im ver⸗

iunros. .

nelen
nuzhot-
oclbant
loc i⸗
2. Reg iten

Mutir.
lam.
buti

7

DE PLANETIS ET 20DIAOO z7

Attributio illa ſingulorum Deorum
ſingulis ſignis, conſentit cum eo, quod
dicitur de cultoribus Bahalis(quos Rab-
bi Maimonides eosdem, ac Chaldaeos, fu=
iſſe putat,) qui ſufitum offerebant Ba-
hali, ſoli, lunaæz, rois Mazzaloth, &
omni exercitui coeli. Quidam etiam
pPutant, hanc ipſam doctrinam ab Aegy-
Ptiis Homero traditam, quam a Chal-
daeis ipſi acceperant, atque ad eam
alluſum a Poeta Iliados I. vbi memi-
nit conuiuii Aethiopum, quo per duo-
decim dies erant excepturi Iouem &
reliquos Deos. Atque hi digniores

fide ſunt aliis ex veteribus, qui, teſte
* Vide

Iadicem ⸗ —„
in voce lem, ita loquendo, dediſſe opinioni

Homerus. Mathematicorum. Nec tamen, quod
addit in fabulae interpretationem, ſe-
dium Deorum & ſtellarum fabricatio-
nem Vulcano tribui, propter coele-
ſtium orbium aethereum calorem, a
Chaldaica doctrina abludit.
Sext. „Chaldaei porro ſignorum alia qui-
Emp. ib. dem appellant maſculina, alia autem
P. 1II. Geminina; & alia quidem bicorporea,
alia vero non; alia firma, alia vero tro-
bica. Atque maſculina quidem voca-
bant, & foeminina, quae naturam ha-
bent, quae iuuat maſculorum & foemi-
narum generationem. Aries enim eſt
ſignum maſculinum, taurus autem
foemininum: gemini maſculinum; &
ſic reliqua, ex ſimili analogia, alia
quidem maſculina, alia vero foeminina.
Nonnulli autem, vnumquodque ſi-
gnum diuidentes in duodecim partes,
eadem fere vtuntur ratione; vt in a-
riete, primam quidem duodecimam
eius partem appellant arietem & maſcu-
lum: ſecundam autem taurum & foe-
minam; tertiam geminos & maſcu-
lum, & ſic porro in ceteris.,
»Bicorporea dicunt eſſe ſigna gemi-
nos, &, qui eis e diametro aduerſatur,

Euſtathio, * volebant Homerusm origi-

ſagittarium; virginemque & piſces
non bicorporea reliqua.„
„TTopica ea funt, in quibus cum ſol
fuerit, retrogreditur, & facit ambien-
tis circuli conuerſiones, (roenταασ) cu-
iusmodi ſunt ſigna aries, &, quae ei ex
diametro aduerſatur, libra; capricor-
nus & cancer. Nam in ariete fit con-
verſio verna, in capricorno autem hie-
malis, in cancro vero aeſtiua, & in li-
bra autumnalis. „
„Firma autem exiſtimant taurum,
&, qui ei aduerſatur e diametro, ſcor-
Pium; leonem & aquarium. „
„Fuerunt etiam quidam Chaldaei, p. Ir3.
qui vnamquamque partem humani
corporis attribuerunt vnicuique ſigno;
vt cui cum illo intercederet ſympa-
thia,. Arietem caput nominant, tau-
rum collum, geminos humeros, can-
crum pectus, leonem latera, virgi-
nem coxendices, libram ilia, ſcorpi-
vm pudendum & matricem, ſagitta-
rium femora, capricorum genua, a-
quarium tibias, piſces pedes. Atque
hoc, ait Empiricus, non abſurde, quo-
niam, ſi quae fuerit ſtella in aliquo ho-
rum ſignorum in ortu maleficorum,
efficit mutilationem eius partis, quae
eſt eiusdem nominis.,
„Praeterea vnumquodque ſignum? IIr.
diuidunt in partes triginta, vnam-
quamque autem partem in ſexaginta;
ita enim vocant, (ait idem dανοο quae
ſunt minima & indiuidua; vnde colli-
gi poteſt, Chaldaeos vlteriorem diui-
ſionem non adhibuiſſe in ſecunda,
tertia &c. Sunt particulae, ait Cen-
ſorinus, Chaldaeorum rationem expli-C. VIII.
cans, in vnoquoque ſigno tricenaæ, to-
tius vero zodiaci numero CCCILX. Has
neoioæs Graeci cognominarunt, eo vide-
licet, quod Deas fatales nuncupant uoi-
as. Et eae particulae nobis veluti fa-
ta ſunt, nam qua potiſzmum oriente
Ddd ddd da naſeamur

1138 PARS 1III. PHILOSOPH CIMLD. SECT. II. c. XX.

naſcamur plurimum refert. Sl ergo,
cum in proximum ſignum transſoendit,
locum illum conceptionis aut imbecillo
videt adſpectu, aut etiam nec conſpicit,
&c.
Tres ſunt aliae diuidendi Zodiaci
rationes, quae attribuuntur Chaldae-

is, per trigona, terminos & decanos.

Ptol. Ars. Trigona, ſunt quatuor: primum eſt
65 vide arietis, leonis & ſagittarii; ſecun-
calig. 552
Manil.
P. 328.

Sext

in . ;—· . ..
dum tauri, uirginis & capricorni;

tertium geminorum, librae & aqua-
rii; quartum cancri, ſcorpii & piſcium.
A Chaldaeis autem diuiſum fuiſſe zo-
diacum in haec trigona, ex ratione
colligendi terminos planetarum, a Pto-
lemaeo deſcripta, ſatis liquet.
„Vnumquodque ſignum habet
quinque terminos. Chaldaica ratio
eruendae quantitatis terminorum in
vnoquoque ſigno, vna eſt & perfacilis.

Nam eorum quantitates differunt pari
diminutione. Vnusquisque terminus
minor eſt antecedente vno gradu, et-
enim cuiusque ſigni primum termi-
num conſtituunt octo graduum, ſe-
cundum ſeptenorum, tertium ſeno-
rum, quartum quinorum, quintum
quaternorum, qui ſimul triginta gra-
dus efficiunt. ,

Denique ſigna diuidebantur in fa-
cies, hebraice doas phanim, Arabice
da) wageah, Graece xo6ροντα &a re-
centioribus ιάνσο Gictae, quae poſtre-
ma appellatio deriuata eſt, ut obſerua-
vit loſ. Salig. a militia romana. In in Mani!,
vnoquoque ſigno tres ſunt, quorum?. 329.
quisque decem gradus continet. Haec
nota fuiſſe priſcis Chaldaeis adeo li-
quet, vt vetuſtiſſimus Scriptor Teucer
Bahbylonius de iis egerit.

CA P. XX.
DE PLANETIS RESPECITV ZODIACI CONSIDERATIS.

(laldaci planetis non eſſe ſemper

eandem vim, ſed in quibusdam zo-
diaci ſignis efficaciores, in aliis minus,

Emp. L. xiſtimabant. „Eaedem ſtellae maio-

V.pairs. Tem vim habent, aut quod ſint in

propriis domibus, (er o oαος) aut
in exaltationibus, (in trigonis) aut in
terminis, ſeu decanis. Quae a po-
ſterioris aeui aſtrologis eſentiales eo-
rum dignitates dicuntur. „
Adſpectus planetarum efficaciſſimus
is eſt, quem in domibus propriis ob-
tinent. „Vtautem putant, ſolis do-
mus eſt leo, lunae cancer, Saturni
capricornus & aquarius, Iouis ſagit-
tarius & piſces, Martis aries & ſcorpi-
VS, Veneris taurus & libra, Mercu-
rii gemini & virgo.,,
„Stellarum autem vocant xalta-
tiones, & ſimiliter depresfones ea, qui-
bus delectantur, & in quibus vim ha-

bent exiguam. Nam delectantur qui-
dem exaltationibus, exiguam autem
vim habent in depreſſionibus. Vtſo-
lis quidem exaltatio eſt aries, & aceu-
rate loquendo, decimus nonus huius
gradus. Depreſſio autem, ſignum,
quod ei aduerſatur e diametro. Lunae
exaltatio eſt taurus, Saturni libra, Io-
vis cancer, Martis capricornus, Vene-
ris piſces, & horum depreſſiones, quae
e diametro oppoſita ſunt exahtatio-
nibus.,
Trigona planetarum hoc ordine a
Chaldaeis diſponuntur: terminus pri- Ex
mi trigoni (zodiaci) eſt Iupiter; ſe- Ptolem,
cundi VYenus. „Eundem ordinem ſer-
uant in aliis duobus trigonis; niſi quod
tertium duos dominos habere dica-
tur, Saturnum & Mercurium. Prior
pars diei tribuitur Saturno, nox Mer-
eurio. „ Mars poſtremi trigoni
dominus

Rtolem.

—

— — —

—. — —

4
B
1

Unt Prti
erminus
adu, et⸗
termi⸗
um, ſe⸗
m ſeno⸗
lnintum
nta gea⸗

rin ſe⸗
Arabice
„Ka re⸗
epoſtre.
Obſerua-
ina. Inin Mni:
Nuoruim P,329,
. Haec
deo li-
Teucer

urqui-
autemn
Vtſo⸗
Kacell⸗
huius
gnum,
Lunae
bru,lo⸗
Vene-
esuie
Aleatio⸗

rdine
nus Pr-
er ſe unn
emſer.
ſ guo
Gi⸗
Mor
Mer-
igohn
nins

Ptolem.

DE PLANETIS RESP. 20DACI. 39

dominus eſt., Quantum porro haec

methodus differat a vulgari, quae ſo-
lem & lunam compleétitur, facile is

animaduertet, qui vtramque compo-
net; & poſterior quidem apud Firmi-
cum inueniri poterit.

Vocant terminos planetarum, in
vnoquoque ſigno, eos, intra quos pla-
neta quiſpiam, a certo gradu ad cer-
tum gradum maxime pollet, atque ef-
ficax eſt.

„Chaldaica methodus colligitur ex
dominis trigonorum, quae planior eſt
& efficacior Aegyptiaca, ex domuum
dominis ducta. Neque tamen Chal-
daei ſemper ſequuntur, in ſuis quan-
titatibus, eos planetas, qui trigonis
praeſunt. In primo trigono, diuiſio
terminorum vniuscuiusque ſigni vna
eademque eſt. Primus terminus do-
mino trigoni, Ioui, ſecundus dominae
ſecundi trigoni, Veneri, tertius & quar-
tus dominis duobus trigoni gemino-
rum, hoc eſt, Saturno & Mercurio,
quintus domino poſtremi trigoni,
Marti tribuitur. In ſecundo trigono
ſimiliter vnumquodque ſignum diui-
dunt, & Veneri terminum tribuunt,
quod huic trigono praeſit; ſecundum

& tertium dominis duobus trigoni
geminorum, Saturno & Mercurio;
quartum Marti; poſtremum lIoui. Sa-
turno in die dantur 66. gradus, in
nocte 78. Ioui 72. Marti 60. Veneri 75.
Mercurio in die 66. in nocte 78. „

Decani vel facies planetarum refe-
runtur ad zodiacum, primus decanus
eſt planeta cuius eſt ſignum, ſecundus
alter planeta, & ita porro. Haec fu-
iſſe veterum Chaldaeorum inuenta li-
quet, non modo ex eo, quod de hiſce
ſcripſerit Teucer Babylonius, ſed etiam,
quod ab Aegyptiis, qui, auctore loſe-
pho, ex Chaldaeis hanc eruditionem
deriuauerant, obſeruata fuerint. Nici-
Mo Rex Aegypti, idemque iuſtifſi-
mus princeps, ſi Eirmico credimus, ex
decanis omnes morbos collegerat, o-
ſtenderatque, quinam ab vnoquoque
crearentur decano; quoniam natura
ab alia natura, Deus vnus ab alio ſu-
peraretur Deo. Idem ſcriptor docet
etiam a Petoſiride hanc aſtrologiae
partem leuiter perſtrictam fuiſſe, non
quod eam ignoraret, ſed quod nol-
ke ſuam eruditionem ad poſteros tra-
uci.

Ddd ddd d3 Termini

40 PAnS YIII PILOsSOP CHATD. N1τι 1 e

Numeri deſignant gradus vniuscuiusque ſigni, inter quos planetae interpoſiti
maximam habent efficaciam.

2 Termini Planetarum, ſecundum Chaldaeos.
Aries flupiter 8 Venus 7 Saturnus 6 Mercurius § Mars 4
Taurus Venus 8 Saturnus 7 Mercurius 6 Mars 5 lupiter 4
—, — . .- — — — —, —
Gemini Saturnus 8 Mrcurius 7 Mars 6⁶ Iupiter 5 Venus 4
Cancer Mars 8 Iupiter 7 Venus 6⁶ Saturnus 5 Mercurius 4
— . . . .
Leo Iupiter 8 Venus 7 Saturnus 6⁶ Mercurius 5 Mars 4
Virgo Venus 8 Saturnus 7 Mercurius ⁶ Mars 5 Iupiter 4
Libra Saturnus 8 Mercurius 7 Mars 6 upiter 7 Venus 4 †
Scorpio Mars 8 Iupiter 7 Venus 6⁶ Saturnus 5 Mercurius 4
Sagittarius Iupiter 8 Venus — „ Saturnus 6 Mercurius 5 Mars 4 ½
Capricornus Venus 8 Satur nus 7 Mercurius 6 Mars 5 Iupiter 4
Aquarius Saturnus 8 Mercurius 7 Mars 6 Iupiter 5 Venus 4
Piſces Mars 38 lupiter 7 Venus 6 Saturnus 5 Mercurius 4

—

CA P.

ADSPECTVS SIGNORV

c. VII. Olgnum quodlibet, ait Cenſorinus,
cum ceteris Zingulis habet mutuum
conſpectum, non tamen vniformem cum
ommihus, nam validiores alii, infirmio-
res alii babentur. Llitur quo tempore
P* zus concipitur, sol in aliqua ſigno ſet
necée & in aligqua eils particula,
quem locan conceptionis proprie appel-
lant. Similit-. planetae inter ſe inui-
aduerl. Cem variOs adſpec=s habent. Sextus
Math. Empiricus? „Se inecem dicuntur
P. 115. adſpicere, & inter ſe conuemis quippe
qui apparent zara ραααoναοτaα).
Et xard rgiyavoy quidem diſponuntur,
& ſe inuicem adſpiciunt ſtellae, quae
trium ſignorum ſpatium inter ſe ha-
bent. Kær rerpave”ρρVero, quae duo-
rum: &οoνιs⸗ Oνd.ααοο ½vτoα
errazgt didsnre.
Cenlori- Sol ergo, cum in proximum ſegnum
aus ibid. zranſcendit, locum illum conceptionis aut

„

XXI.

M ET PLANETARVM.

imbecillo videt conſpeltu, aut etiam nec
conſpicit; nam plures proximantia ſibi-
mer zodia invicem ſe videre omnino ne-
gauerunt. At eum in tertio eſt ſigno, hoc
ſt, vno medio interpofhto, tunc rimum
Wmum locum, vnde profectus eéſt, videre
dicitur, ſed valde obliquo & inualido lu-
mine, qui conſpectus vocatur xah iSap
vor, qui ſextàm partem circuli ſubtendit,
Nam ſivt a primo zodio ad tertium; c
a tertio ad quintum, inde porro ad ſepti-
mum, ac deinde alternae lineaz emittan-
tr, hexagoni aequilateralis forma in eo-
dem eirculoſeriberetur. Hunc quidam
conſpectum non vaquequaque recepe-

runt, quod minimum ad maturitatem

partus videatur conferre, Cum vero
in quartumſignum peruenit, & media
duo ſunt, videt nara rerpepever, quoniam
illa linea, qua viſus pertendit, quartam
partem orbis abſcidit. Cum autem in
quinto

dert.
Empirg.
114.

dext.
Empir.
112,

Vige
Schem
apudse
ligerun
in Mani
lium 5

298.

ris/4

m ſee
ia ſbi⸗
ino ne⸗
nlt
rimann
videre
lidole-
Siſe
Hendit
M;
mittan.

ineb⸗

Nvin
relehe:
.
ll
N.
jom
M in
into

— — ☛r FDN — — + —

DE AsPECT 5STGNORVM ET PLANETARVMNA nMI

guinto eſt, tribus interiacentibus me-
diis, uard T0ναννο adſpicit. Nam ter-
tiam ſigniferi partem viſus ille metitur,
quae duae viſiones vergavavo T6ναυʃꝰje,
bperquam eßficaces, incrementum partus
multum adminiculant. Ceterum aloco
ſexto conſpectus omni caret ehicientia,
eius enim linea nullius polygoni abfficit
latus. Iia ſeptimo zodio, quod eſt con-
trarium, pleniſimus, potentiſtmusgue
conſpedtus, quosdam iam maturos in-
fantes educit, qui ſeptemmeſtres appel-
lantur, quia ſeptimo menſe naſèuntur.
Atſi intra hoc ſpatium matureſcere vie-

turiab oltauo enim ſigno, vt a ſexto, inef-
Rcax viſus) ſod vel nono menſe, vel deci-
mo. dol enim a nono zodio particulam
conceptionis rurſus conſpicit zara roi-
Yavo, & a decimo kara rergd voavou; Jui
conſpectus, vt ſupraiam diltum eſt, per-
quam eſficacesſunt. Ceterum vndei-
mo non putant naſei, quia languido iam
radio infirmum lumen na' sva*νοaver, mit-
titun. MWulto minus duodecimo, vnde
conſpectus pro nullo habetur. Iaque,
Jecundum rationem hanc, rràανοο R α—
ſcèuntur ard dcαοaνρov, Oταααανααυoo.õ autem
zarα T „νοos, cXααα Veroααι σι eρ— Viden-

rus non potuerit, oltaus menſe non edi- Yevvor. dum
4 . ſchema,
CA P. XXII. quod eſt
— i
. SCHEMATA. Tinden.
Sext. „Vm diuiſione allata zodiaci con- medium coclum quartum abillo ſignum brogii.
Empir. p. ſentit ratio, qua dicunt a Chaldaeis ei coniunctum: occidens quod eſte dia-
II14. metro horoſcopo oppoſitum: ſub ter-

vniuscuiusque natiuitatis horoſcopum
obſeruari. Noctu enim, vt aiunt, ſe-
debat Chaldaeus in promontorio quo-

piam aſtra obſervans; alter vero partu-

rienti, donec peperiſſet, asſidebat „ &
quamprimum pareret, ei, qui in pro-
montorio erat, diſco ſignificabat. Hid
cum audiſſet, obſeruabat ſignum quod
oriebatur, tanquam horoſcopum. In-
terdiu autem attendebat horoſcopos
& motus ſolis.
Sext. „Ex duodecim partibus, ſeu domi-
Emmpir. p. bus, in quas diuidebatur zodiacus, ſi-
12, gna quae in vnaquaque natiuitate do-
minantur, ad apoteleſinatum euen-
tum, & ex quibus maxime praedictio-
nes colligunt, dicunt eſſe numero qua-
Vide cuor; quae quidem communi nomine

Schema . ..
apudsca- appellant centra, propriis vero vnum

nigerum borgſcopum, aliud teergdnus mdium

in Mani- Coelum, aliud duvov occidens; aliud ſub-
lium p. terraneum & Auriuzospä:nta, quod &
298. modium coelum eſt. Atque boreſcopus
quidem eſt id, quod contigit oriri, eo
tempore, quo abſoluebatur natiuitas:

ra denique eſt oppoſttum medio coelo.

Ita, (clarior enim res exemplo fiet,) ſi
cancer eſt horoſcopus, in medio qui-
dem coelo eſt aries, occidit vero ca-
pricornus, ſub terra autem eſt libra.
Verum enim vero ſignum, quod vnum-
quodque horum centrorum antece-
dit, vocant aεναα, declinationem;
quod ſequitur, ανανααdιv oaz7oνo, relationem.
Iam vero id quidem, quod ſequitur ſi-
gnum, quod eſt in horoſcopo, ſi ſit in
aperto, appellant mali daemonis; quod
eſt poſt hoc, & ſequitur medium coe-
lum, boni Daemonis: quod antecedit id,
quod eſt in medio coelo, zàτ—w usος
inferiorem partem, o) erepetgiaz n e
& vnicam ſortem & Deum; quod venit
in occaſum, otioſiun ſignum & initium
mortis; quod eſt poſt occaſum, neque
apparet, poenam & malam fortunam,
quae eſte diametro oppoſita malo Dae-
moni; quod venit ſub terram, bonam
fortumai, quae e diametro oppoſita eſt
bono Daemoni; quod recedit a medio
coelo

Mor.

Ahbra
bom,

1142
cêelo verſus orientem, Deam, Deo e

diametro oppoſitam; quodautem ho-
roſcopum iequitur, otioſum.„
„Vt compendioſius dicamus, ſigni,
quodeſt in horoſcopo, declinatio vo-
catur malus Daemon, epanaphora
otioſum. Eodem modo eius, quod eſt
in medio coelo, declinatio quidem De-
us, epanaphorabonus Daemon: ſimili-
ter eius quod eſt ex aduerſo medii
coeli, declinatio vocatur Dea, epana-
phora bona fortuna; pariter occiden-
tis declinatio quidem mala fortuna,
epanaphora autem otioſum. Exiſti-
mant autem haec non eſſe leuiter ex-
pendenda. „

Id.p 6. „Chaldaei hinc deducunt ſuas prae-

PARS XIII PHILOSOP CHALD. &rCTτ⅓. II. c. XIII.

dictiones apoteleſmmatum. Apotele-
ſmatum autem aliquod eſt diſcrimen;
namklia ſunt ſimpliciora, alia accura-
tiora. Simpliciora fiunt ſecundum ſi-
gnum, aut ſimplicem vim ſtellae, vt,
quod haec ſtella, vbi eſt in hoc ſigno,
tales facit. Accuratiora ſunt, quae fi-
vnt ſecundum concurſum, aut, vt ipſi
loquuntur, αταπααννου.αααι Meiéwραοο
tamiſturam plurium ſtellarum; vt, ſi alia
quidem ſit in horoſcòpo, alia in medio
coelo, alia ſit in eo, quod eſt ex aduerſo
medii coeli, aliae autem ſic ſe habeant,
haec euenient; æ πιUειοαο αα
Atque hae ſolae ſunt aſtrologiae ve-
teris reliquiae, quae certo priſcis Chal-
daeis a nobis tribui queant.

CAP. XXIII.
ALIAE DIVINANDI ARTES.

PRaeter aſtrologiam alias inuenere &
vſurpauere Chaldaei diuinandi ar-

L. I. p. S:. tes, inter qas Diodorus memorat, Tvy αα

r*tοvνιdoαοιι, αα—d, Tegavoy
SEnyic ec, 1 regi r. iepo noniav, diui-
nationem per aués, Jomniorum,prodigio-
rumque interpretationes, & quae perti-
nent ad aruſpicinam. Maimonides

Neb. L. quoque auctor eſt apud Chaldaeos, ab
III. 29. antiquiſſimis vſque temporibus varia

fuiſſe hariolorum genera, & praeſer-
tim ea, quae recenſentur Deut. XVIII,
10. II.
Diuinationem per auſpicia primum
eis tribuit Diodorus, nec ſane credibile
eſt, homines, qui adeo diligenter ino-
mnes diuinandi artes inquiſiuerant,
fuiſſe imperitos huius, quam tanti fe-
cerunt poſteriora ſecula. Sed qui
hunc ſenſum tribuunt voci =oͦ
mnacheſchim, videntur eo adducti, quod
ea vox latine augurari translata ſit.
Sequentem, quae in ſomniorum in-

: Suidas terpretatione ſita eſt, ab Abrahamo in-
in voce ventam fuiſſe, Philo Iadaeus me-

moriae prodidit. Certe veteres Chal-
daeos hanc artem eſſe profeſſos appa-
ret ex reſponſo eorum Dan. II. vbi ſic

Nabuchodonoſorem alloquuntur: ** vide in
ReX ſomnium dicat ſeruis ſuis ‚& inter- voceCui-
Extant roeritice.

preiationemillius indicabimus.
etiamnum plurimi verſus Onirocritici,
quibus praefixum eſt Aſtrampſychi no-
men, & quos collegit ex ouida, ac di-
geſſit, loſephus ocaliger. Aſtrampſychus
autem à Laertio inter magos numera-

tur, nec deſunt, qui Aſtrampfſychi no- Vrüfnus
men interpretamentum vocis Zoroa- in Zor.

res, quam quidam aſtrum viuens ex-
plicant, eſſe exiſtiment.
Tertiam diuinandi artem, interpre-
tationem ſcilicet portentorum, Grae-
ci interpretes exiſtimarunt ſignificari
voce hebraica 'o' iidhonim, quam
ideo verterunt éναοοαοο αο Tαςραοαατι⁰ο
789.
VlItimam Diodorus vocat extiſpici-
vm, atque hac vſos eſſe Chaldaeos, ap-
paret ex Ezechiele XXI, 21. vbi dicit

Propheta Regem Babylonis, inter alias
diuinationes

—

——

ln bro-
enn,

Vide
Indicem
in v
Magut
Lib⸗
XXX

cap.

potele⸗
rimmen;
ccurd.
dumſi⸗
e, ,
ſigno,
lune fi
Nt i
aylu
ſiali⸗
meckio
duerlo
bbeagt,

ieſe⸗
6Ch.

8Ch-
appe⸗
ybiſe
Ur: *t ride in
nter- voceni.
Nant rotritice.
ritici,
thino⸗
a di⸗
ſjchus
mera⸗
hino⸗ Vtünus
Zroa-in ot.
en eX-

terpre⸗
Ctae.
nifioart
qum
rou.

tſie:
6,4.
dicit
Alias
jones

pINATIONES ET MAGIA

diuinationes, inſpexiſſe iecur. Qui hoc
diuinationis genus excolebant, viden-
tur a Daniele vocari ſrz gazrin, a Ng
gazar, ſecuit; caedebant enim hoſtias,
atque extis inſpeétis futura praedice-
bant.
Ob & vertitur Pytho, ſeu potius
Pythonicus ſpiritus. Haec autem vox
proprie lagenam ſignificat, & ſumitur
pro eo ſpiritu, qui ex utero Pythoniſſae
loquebatur. Hebraice ea mulier vo-
catur 2 v HMebeth Bahba-
lath Ob, a ſeptuaginta vero interpre-
tibus puvn S,‿ναονοuz ορια. Quando
ait Saul I. Sam. XXVII, 8. quaeſo,

CA P.
DE MAGIA NATVRALI ET

A3
diuina mihi in Ob, uerterunt uarrevga
οααι0τ αανροooανρ ιιν. R. Moſes Mei-
monides * abea, quae huic arti initiaba-* Pag. 3.
tur geſtatam fuiſſe manu myrteam vir- c. 37.
gam; Rabbi vero Abrabam filius Daui- Rar.
die, hoſce ritus ad ſepulcrum ſolitos fu
iſſe celebrari, ait. SS
Doreſchel hammethim 'rp ON&α
inquirens apud mortuos, proprie eſt Ne-

cromantis. Atq; hoc diuinationis genus

a Chaldaeis originem duxiſſe quidam
. . 1. „Pranc.
affirmant. Qui porro has diuinandi Miran-
artes, aliasque ſimiles exercebant, gene- dula de
rali nomine Mechaſehphim indigitaban- rerum

J; ſt. prænot.
tur, ut ſupra dictum eſt ".
XXIV. bag.32 .

THEVRGICA, ET PRIMVM

QVIDEM DE NATVRAII.

TErai Chaldaicae doctrinae pars in
Magice ſita fuit, quae, licet nomine
Perſico donata, originis erat Chaldai-
cae, excolebaturq; ab iis, qui Aſehaphim
vocantur. De hiſce intelligendus Laer-
In Pro- tius, vbi dicit: νu*ναρου. ragdad Iégροοαα
oem. Maο, οαοαπ ι BaGναπραα „ Aασαεtüαι
XaX⁰, fuiſſe apud Perſas quidem Ma-
gos, apud Babylonios vero & Aprios,
* vide Chaldaeos. * Hinc ſit, ut Magorum
Indicem nomine intelligantur etiam Chaldaei.
n oe Ait quidem Plinius, inter audores

Magus. . 4
a Lib. convenire, ortam eſſe Magicena Zoroa-

XXX. r'e; ſed addit; vnusne hic fuerit, anpo-

cap. I. ſea alius, non ſatis conſtare. Ab eo au-
tem intelligi Zoroaſtrem Chaldaeum,
non Perſam, inde colligere eſt, quod eos
laudet ſcriptores, qui Zoroaſtrem an-
tiquiorem Platone cenſent ſex anno-
rum millibus; & Troiano bello quin-
que millibus; quorum rationes, quam-
vis abſurdae, reſpiciunt antiquiſſimum
Zoroaſtrem Chaldaeum. Eodem in
loco meminit Babylonii Marmari, &
Aſſyrii Tarmoendae, aliorumque eius-
dem artis peritorum; ſed adeo anti-

quorum, ut nulla eorum ſuperſint mo-
numenta.
Quidquid porroChaldaicae Magices
ad nos peruenit, poteſt ad duo genera
referri, naturale theurgicum.
Prima Chaldaicae doctrinae pars ea
cenſetur, quae nataralis Magice vul-
go dicitur, quod contempletur virtu-
tes omnium rerum coeleſtium & ſub-
lunarium, ſcruteturque earum æοuνα
Oelag, & mutua earundem applicatione
inuſitatos effectus edat.
Hoc genere Magiae Chaldaei profi- Nim
tebantur mirabilia a ſe fieri in rerum cap. 37.
natura, cum in ſingulis hominibus, tum Mor.
in integris provinciis. Inter alia, ut Mai- Neb.
monides inferius docet, „exiſtimabant,
a ſe leones, ſerpentes & ſimilia noxia
animalia e civitatibus eiici, omnia vitio-
rum genera aplantis arceri, grandinem
cohiberi, vermes e vineis, ne eas cor-
rumpant, interimi, ne folia ex arbori-
bus decidant effici, aliaque, de quibus
in libro 2X d Abodath Hannaba-
tim, cultura Nabataeorum.

Eee eee e CAP.

44 PARS XIII PHILOSOP CHALD. SEOT. Ic. XXgXV xXxxVII.
CAP. XXV.

MAGICAE OPERATIONES, EARVME GENERA.

MAic operationes ad tria gene-
ra refert modo laudatus Rabbi-
nus, eodem loco; quorum primum
verſatur circa plantas, animalia
metalla; alterum in deſignatione tem-
poris, quo illa peragenda funt: terti-
um in geſtibus & ackonibus humanis,
ut ſaltatione, manuum comploſione,
clamore, riſu, cubatione humi, rei ali-
cuius combuſtione, fumi excitatione,
quorumdam verborum articulatorum
aut inarticulatorum, pronunciatione
ſitum eſt.
„Quaedam non niſi his omnibus ſi-
mul perficiuntur, ut cum dicunt: ſu⸗
matur hoc folium de hac herba, idque,
dum luna eſt in hoc gradu & loco,
vel: ſumatur de cornu beſtiae, vel de
eius ſudore, villis, aut ſanguine, haec
vel illa menſura, quando ſol eſt in
medio coelo, aut alio certo loco; vel:
ſumatur de hoc aut pluribus metallis,
quae liquefiant ſub certa conſtellatio-
ne & lunae ſitu; poſtea proferantur
certa verba, ex certis foliis excitetur
fumus, idque hac aut illa ratione, tum
certo aliquid continget.
„Deinde ſunt quaedam opera ma-
gica, quae uno tantum genere exme-
moratis perfici poſſe cenſentur: Haec
aiunt a mulieribus potiſſimum fieri
poſſe, quale eſt, quod apud eos de
aqua elicienda legimus. Si decem vir-

CA P.

gines ſe ornent, veſtimenta rubra in-
duant, ſaltent ita, ut una alteram im-
pellat, & quidem progrediendo ‚& re-
trogrediendo, digitos denique verſus
ſolem certis ſignis extendant; ad fi-
nem perducta illa actione, aquam elici
& prodire dicunt. Sic ſcribunt: ſi
quatuor mulieres in tergo iaceant, &
pedes ſuos cum comploſione verſus
coelum extendant, certa verba, cer-
tos item geſtus adhibeant, ab iis turpi
hac actione grandinem decidentem
averti. Ita ſimiles vanitates, & ſimilia
deliria multa alia paſſim habent, ad
quae non niſi mulierum opera & mi-
niſterio illos uti comperimus.
„Nullum autem magicum opus, ſine
ſiderum operatione, perfici poteſt;
opinantur enim, cuiuis plantae ſuam
eſſe ſtellam; quemadmodum etiam
omnibus animalibus & metallis certas
ſtellas attribuunt, Exiſtimant quo-

que, operationes illas eſſe proprios

ſtellarum cultus, atque has ea actione,
eo ſermone, vel fumo delectari; &
propterea quod ii optant, qui eos ri-
tus peragunt, id a ſtella perfici.
Hactenus Maimonides, qui ex libris
Chaldaeorum, ſua aetate exſtantibus,
haec ſe hauſiſſe ſcribit, ſolusque pau-
culas haſce reliquias Chaldaicae ſuper-
ſtitionis poſteritati conſeruauit.

XXVI.

DE TSIIL MENAIA, VEIL TALISMANIBVS, WIBVS
VTEBANTVR INSTAR AMVLETORVM.

Raeterea a Chaldaeis inuentam
affirmant Rabbini arcanam figura-
rum virtutem: neque eiusmodi ima-
ginibus quidquam unquam celebrius

fuit. A Chaldaeis & Perſis Tllmena-
ia DasD'a vocantur, voce duéta ab
Hebraica Tſelem diu imago. Arabes
vocant pu—ν isſamon, forte ex
eadem

lallbbello
Gallico
inſorito
Curiuſ.
ter ind.
biet.

Mor.
Neb. l.
llle, 2

W.

PE OPENATLONIE. MAG TATVMANIE &.

eadem radice, quod veriſimilius vi-
detur, quam quod coniiciunt quidam,
ab iis voces, quibus vtuntur, deductas

IA5
Ptioni obnoxiae formae, ait Ptolemaeus
in Centiloquio, a coeleſtibus afficiun-
tur formis, qua de cauſa stoichiomatici

ruhrin⸗ a Graeco vocabulo rαHονονο. u rere iis vtuntur; guod a flelis eas infideri
eramim. Moνανaν τ aliguid perfectum ſignifi- putent.
lo, Kre⸗ catur. . In quae verba Hali Aben Rodan, aut,
le verfis Hae imagines ſub certis conſtellatio- vt Hebraica habet translatio, Aben
t; fr nibus conficiebantur in varios vſus, ſiue Giqfar, ſcribit: „In hoc capite Ptole-
uum elci auerruncandi, ſeu praedicendi cauſa. mazus multa imaginum arcana reue-
bunt: ſi Quae inſtar amuletorum erant, eas lare aggreditur, & oſtendere, figuras,
ennt, & . quidam putant eſſe recentius, a Ta- quae hic infra ſunt, reſpondere iis,
verſis naeo Apollonio, inuentas; ac reuera pri- quae ſunt ſupra, a quibus afficiuntur.
ba, cer⸗ mus eo nomine, apud Graecos, ce- Exempli gratia, coeleſtis ſcorpius ter-
is tupi lebris factus eſt. At hanc artem abeo ex reſtribus ſcorpiis, & ſerpens coeleſtis
identem. oriente allatam veriſimile eſt, quo- terreſtribus anguibus praeeſt. Periti
ſinilin niam eiusmodi imagines, per totum ſtellarum obſeruabant, quando pla-
dent, 4 orientem, etiamnum hodie, plurimae neta ex radiis ſolaribus emergebat, &
1 &i conſpiciuntur, & nonnullae quidem ingrediebatur conſtellationem ali-
antiquiſſimae; quas Gaffarells me- quam, cui figura huiusmodi tribuitur:
Prsſne morat, vtearum inuentionem Perſis, tum, planeta in horoſcopio collocato,
oeſt In libello aut, ſi mauis, Chaldaeis vel Babyloniis inſcuſpebant figuram lapidi, addebant-
tie ſuum Silro⸗ deberi oſtendat. . que alia neceſſaria, & imaginem ad exi-
N etim Curiof Hae imagines a Graecis vocantur tium, velad tutelam aptabant. Atque
certas tez ino- 50νv—. &αv earumque opifices ea virtus in lapide diu perſeuera-
1 qo⸗ bies. Sοαιπαααιιο Cenerabiles & corru- bat. „
rchaik CAr. XXVII.
ag DE TALISMANIBVS, PRAEDICANDORVM FVTVRORVM
an CAVSA CONFECTIIS.

Ita dicunt de ar-

ci Alterum Taliſmanum genus ad fu- cratis indicari rati.

ex Ibris turorum praecognitionem adhi- boribus, quae ad ſtellas pertinent; cum
lanribus, bebatur. „Haſce imagines, vt ſcribit arbor quaedam certae ſtellae dedicata
gbe pen⸗ Mor. Maimonides, in honorem ſtellarum eſt, nomini eius ſata „& certis ritibus
e luper Neb. L. erigebant, & ſoli quidem aureas, lunae culta, virtutes ſpirituales ſtellae in ar-

borem illam infundi; ita, vt efficiat ea
arbor, vt homines, prophetico ſpiritu
pleni, vaticinentur, eademque in ſo-
mnis homines, eam colentes, alloqua-
tur. „
Vox Teraphim — 'in ſcriptu- * vide
ra, inter alia, quae obtinet, ſignificata, indicem

uit. III. c. 29, vero argenteas; atque ita etiam me-
talla & climata terrae ſtellis diuidebant.
Dicebant enim, certi climatis Deum
eſſe certam ſtellam. Deinde ſacella
exſtruebant, atque in illis ſimulacra
ſtatuebant, vires ſtellarum influere
in illas imagines, easque intelligentia

ynt. eſſe praeditas, hominibus Prophetiae aliquando pro hiſce imaginibus ſumi in he
h a donum largiri, ac denique iisdem vti- tur; vnde ab Onkeloſo, cui adſtipu- Gen.
Arabes lia ac ſalutaria ab imaginibus ita conſe- latur Grus interpres, „vertitur m.
te er Eee eeeez Thlmenaia

eadem

Thilmenaia, Septuaginta interpretes ex-
plicant σιRρ, àταα νιαι & ar=
guz, quibus vocibus ſignificant, illis
fuiſſe vim praedicendorum futurorum,
quod ab ipſa habent ſcriptura; quando-
t. XXI, quidem teſtaturEzechiel, Babyloniae re-

21. gem futura cognoſcendi auidum, inter
alias artes conſuluiſſe Teraphim.
Huius generis fuiſſe exiſtimantur
imagines, quas Rachel patri Labani
ſuffurata eſt, cum hic iis nomen tribu-
z5eni at Deorum ſuorum, quae verba, maxi-

mum Deorum ſuorum, Coptus inter-
pres tranſtulit. R. Dauid Kimchi ſta-
tuas fuiſſe exiſtimat, ad futurorum
praedictionem, ope aſtrologiae, con-
fectas; quarum figuras quidem hodie
ignoramus, ſed eas futura ore caco-
daemonis eloquutas. R. vero Elie-
zer cenſet, humanam ſpeciem eas re-
tuliſſe, & factas ſub certis conſtella-
tionibus; quarum influxu certis horis
loquendi, & cuiuis interroganti re-
ſpondendi virtutem accipiebant. Hu-
mana pariter forma factas, ita, vt coe-
leſtis influentiae eſſent capaces, anno-
tat Aben Ezra; atque ad eam mentem
interpretatur Theraphim, quae, pro-
liberando Dauide, in lecto poſuit Mi-
chal. Addit, haec ſigna a Rachele non
eſſe ſurrepta eo animo, vt patrem ab

idololatria reuocaret, alioquin „enim e-

am potius alicubi in via ea fuiſſe celatu-
CAP.

46 PARS XIII. PHILOSOPH. CHIALD. SECT. II. c. XVIII. XXIX.

ram, non ſecum adeo procul delatu-
ram. Sed quoniam pater aſtrologiae
erat peritus, eimuiſſe, ne, conſul-
tis imaginibus & ſtellis, qua via aufu-
giſſet lacobus, reſciret. Ideo etiam
Auguſtinus Quaeſt. XCIV. in Geneſin:
Quod Laban, inquit, dicit, quare fu-
ratus es Deos meos, hinc eſt illud for-
laſſe, quod & augurari ſe dixerat. Ca-
pite enim antecedente lacobum La-
ban ſic alloquitur: auguratus ſum,
quod benedixerit mihi Dominus propter
te. Nam ita vertunt vocem N.
nichaſehti vetuſtiores, & de praeno-
ſcendo, probando, ſeu coniiciendo
locum illum intelligunt Hebraei, vt

obſeruauit Ioan. Seldenus. a De Diis
Philo Iadaeus verba faciens de ure 1

Teraphim Michae, fingit, ab hoc con- c. 2.
flatas fuiſſe „ex puro auro & argento, b Hic
tres imagines iuneniles, tres vitulos, locus vbi
item imagines leonis, draconis & CoO- Gtneſcio,
lumbae; adeo, vt ſi quis aliquid arcani min ſr
de vxore reſcire vellet, ad imaginem Piondo-=
columbae, quae reſpondebat quaeſi-philo-
tis, confugere eum oporteret; ſi de nem An-
pueris, ad puerum; ſi de diuitibus, ad ⸗ner-
aquilam; ſi de potentia ad leonem; ſi enhe.
de filiis & filiabus, ad vitulos; ſi de lon-
gaeuitate denique, ad draconem. Haec,
quamuis inania, oſtendunt tamen a
Philone r96 Theraphim imagines fati-

dicas fuiſſe creditos.

XXVIII.

DE MAGIA THEVR GICA.

MSρ, Chaldaicae altera pars fuit
In Al. gesovims, ad quam forte peculia-
cibiad. 1, Triter alludit Plato, quando dicit: Ma-
b pſellus Giam Zoroaſtris fuiſſe cultum Deo-
inOrac. rum. Hanc quoque vocabant ? Diſci-
Bdn plinam rituum, opera pietatis, &, vt
Ed. Amſt. oquuntur Graeci doctrinae eius inter-
pretes, reXhεαιν ον. Qua in re
ſita eſſet, colligere eſt ex duida, de

duobus Iulianis. „Iulianus, inquit,
Chaldaeus Philoſophus, pater Iuliani,
cognomento Theurgi, ſcripſit de Dae-
monibus libros quatuor. Eſt quoque
apud eundem Phylacterium, ad vnum-
quodque membrum, qualia ducuntur
ex Teleſiurgicis, hoc eſt, ritibus ar-
canis Chaldaeorum. Iulianus, ante di-
cti filius, ſub M. Antonino Imp. ſcripſit
& ipſe

B
HB
Nlell in
01 9.

Vide
Indicem
in i⸗
iuceei

45,

De
dec.

U.

Celatu⸗
Ologiae
conſul-
aufu-
etiam
eneſin
re fu-
10 ſ-
1t. (1.
Im La-
r ſun,
Dropter
NS
Nrneno⸗
ciendo
lei, Vt
Pe Dis
Sris
Fnt,l.
C. 2.
gecto,d i
Itulos, loeus vbi
o⸗ ltneſiih
mani G

s Ge

Uaeſt- Philo-
e den 4.

d riliter
bl, benſe

lem;
gelon⸗
Paec,
hen ¹
8s fati⸗

nguit,
Fuliant,
e Dee-
uoqe
VNUHNY;
NunI.
g ar⸗
tedi⸗
Ciplt
dinte

THIEVRGICA.

& ipſe verſibus theurgica, teleſtica &
oracula, & alia, quaecunque ſunt huius
artis, arcana. „
Igitur teleſticae diſciplinae opera
putabant, adhibitis certis ritibus, Dae-
monas in hominum colloquium veni-
re. TeNesαανιαισαιισρws ραααπρ.α
Voxyv, α T rανα0οτ Mοοι Jo-
pfell. in vàusnò Teleſtica diſcipling eſt quae
Or.p. 94. perficit mentem, quantum poteſt, per
potentiam materialium, quaez hic ſunt.
„Nequit enim ratio per ſe ipſam ad ſub-
limiorem contemplationem ſelſe ef-
ferre, & ad intellectionem Numinis.
At ſermo pietatis (hoc eſt, religio
Chriſtiana) eam manu ducit ad Deum,
ope reuelationum illine emiſſarum;
to6 Chaldaeus vero, per ſcientiam tele-
as. ſticam &c. Plato quidem ratione &
intellectu ingenitam efſſentiam intel

Vide
Indicem
. /
in A°

CAP.

1147
ligi poſſe ſtatuit. At Chaldaeus dicit,
nos non aliter ad Deum efferri poſſe,
niſi animae vehiculum materialibus ri-
tibus firmemus. Arbitratur enim ani-
mam, lignis, herbis & carminibus lu-
ſtrari, & agilem ad aſcenſum fieri.„
Prodeſt etiam rexesαν corpori, non
minus ac menti: „Si mentem tuam illu-
ſtratam ad ſuperiora extuleris, & diuini
ignis opus ad pietatis opera euexeris
(ſunt autem Chaldaeis éovα ασiss es
1*νTε αττ αςNR.0, Tationes ſacrorum
faciendorum,) non ſolum animam affe-
ctibu. inſuperabilem reddes, ſed etiam
corpus tuum ſalubrius efficies. Eſt
enim is ſaepe diuinarum illuſtratio-
num effectus, vt conſumatur mate-
ria corporis, naturaque ſana fiat, ne-
que amplius effectibus, neque mor-
bis corripiatur.,,

XXIX.

THEVRGICI RITVS.

Rkihus theurgicis putabant bonos
elici Daemonas, malos vero auer-

runcari. Rituum horum praecipuus

in ſacrificio ſitus erat, de quo memo-
De Myſt. rabilia exſtant verba Iamblichi, Chal-
Sect. 3. daicam opinionem ſic referentis:
c.31. „Quicunque vere ſunt Dii, dant tan-
tum bona, cum ſolis viris bonis con-
verſantur, ſunt cum iis, qui per ſa-
cra purgati fuere, atque ab iis omne
vitium, & omnem affectum auferunt.
His affulgentibus, quod malum & dae-
monicum eſt, euaneſcit, & potentiori-
bus cedit, quemadmodum luci tenebræ.
Neminimum quidem amplius malum
turbat ſacris operatos, (Oesovοâς qui ex-
inde omnem adipiſcuntur virtutem,
probis & honeſtis moribus fiunt, affecti-
bus & omni inordinato motu liberan-
tur, purganturque a moribus impiis
& parum ſanctis. Quicunque vero,
cum ipſi ſunt impuri, tum contra ritus

& ordinem diuina inuadunt, propter
infirmitatem ſuae operationis, & defe-
Kum potentiae, quae ipfſis ineſt, non
poſſunt Deos elicere. At ſi propter
quasdam pollutiones a purorum ſpi-
rituum commercio arcentur, contra
malis ſpiritibus copulantur, plenique
peſſimo eorum afflatu, mali & impii
euadunt. Libidinibus, quas coercere
nequeunt, referti & vitio pleni, mo-
ribus dediti a Diis alienis, &, vt omnia
paucis complectar, ſimillimi magis Dae-
monibus, quibus conuerſantur, fiunt.
Hi igitur affectibus & vitio pleni, per
affinitatem affectionis, malos in ſe tra-

Pſell. in
.Or p. 102⸗

hunt † ſpiritus, & ab iis ipſi ad omne t Vide

vitium incitantur; atque ita ſe inui-
cem iuuant, vt circulus, cuius initium
fini connexum eſt, & aequales vtrin-
que reddit vices.
Vtebantut etiam variis aliis ritibus,
quos efficaces in eliciendis putabant
Eee cccesz Daemonibus.

in

Indicem

voce
iritus,

* Ve In-
ſomniis.

† Vide
Indicem
in hac
voce.
a In Or.
p. 108.

2

m48 P. XIII. PHILOSOPH. CHALD. Eο1¹. II. c. XXX. XXXI.

Daemonibus. „Euocantur, ait Ni-
cephorus Gregoras *in Dyneſtum, ex
aere & terra certis vocibus & pulſibus,
aut certis vocibus & figuris, quae vo-
cantur characteres, inuentaeque funt
a Chaldaeis & Aegyptiis, qui primi re-
texerunt ſignum cuiusque Daemonis
diacriticum.,,
Pauculi ex hiſce ritibus in Chaldaicis
oraculis occurrunt.
H uiæ ι éoνρααοιν Nοννvpoα Aaiu,
à 9ouα
νXαNov νανιοα raανοι.
† Cum terreſtrem Daemonem ad te
accedentem videris, immola lapidem in-
clamando Mnizurin. Pſellus: „Dae-
mones terreſtres natura ſunt menda-
ces, vtpote longe a diuina coeniione
remoti, & materia tenebricoſa referti.
Quod ſi ex his verum reſponſum au-
dire cupias, aram parato, & maéta la-
pidem mnizurin. Hic autem lapis vim
habet eliciendi alterius maioris Dae-
monis, qui inconſpicuus ad materialem
accedens, rerum quaeſitarum verita-
tem inſuſurrabit, quam ille reſpon-
debit interroganti. Indicat autem
nomen, quo poteſt elici, vna cum ſacri-
ficio lapidis.,
Alius ritus ſimilis, ab iisdem oracu-
lis indicatus, fit ope Hecatici Krophali.
gveo ve reο⁰ Exaτταα O OαM„οναονρα

lus: „hevaticus ſtrophalus eſt ſphaera
aurea, quae includit ſapphirum, loro
bubulo agitata, referta characteribus.
Hanc circumrotantes inuocabant De-
os, aut Daemonas. Atque eiusmodi
ſunt quae Iyngas euocare ſolent, ſeu
ſphaericam habeant, ſeu triangularem.
ſeu quamuis aliam figuram. Talia au-
tem mouentes ſonos inconditos, vel
belluinos edunt, ridentes & aerem
verberantes. Docet igitur, quomodo
ſit peragendus ritus, ſeu motum hu-
ius ſtrophali, quaſi vim arcanam ha-
bentem. Vocatur autem ſtrophalus
ille hecaticus, quia Hecatae dicatus eſt.
Hecate autem Deaeſt apud Chaldaeos, Vide
ad dextram habens virtutum fontem. „Indicem
Non leuis efficacia tribuebatur qui- Mtate
busdam vocibus, quae in his ſacris
proferebantur, & quas mutari diſerte
vetant oracula: Ovstuaτι Oagapct i-
zor à ρεπ nomina barbara nunguam
mutes. Pfellus: „Sunt nomina apud
vnamquamque gentem diuinitus tra-
dita, quae in ſacris arcanam vim ha-
bent; ne autem haec vnquam in grae-
cam dialectum mutaueris. Eiusmodi
ſunt Seraphim, Cherubim, Michael,
Gabriel, quae ſi efferuntur ſecundum
hebraicam dialectum, habent in ſacris
(& TMνασς vim arcanam; mutata ve-
ro in graeca nomina, nullius ſunt effi-

re circu hecaticum ſtrophalum Pſel- caciae. „† t vide
Indicem
CA P. XXX. ere
APPARITIONES. niEd.

Aemonum apparitiones, qui hiſce
ritibus eliciebantur, duplicis erant

eneris.

. 9 . 5 , .
*Pſell. in ?ꝰ Primum vocatur exexrra inſpeltios,

Or.p.100

† Vide

Indicem
in Forma.

b p. 98.

quae vox reſpicit m tWrααο, admy-
ſteriorum inſpectores. Quando is,
qui ritus perfecerat, videbat appari-
tionem lucis, exempli cauſa, aliqua †
forma veſtitae; „monet oraculumb,

ne ad hanc amplius animum aduertat,
neue vocem inde miſſam veracem ex-
iſtimet.,„
„Solent nonnunquam multis, qui pletho in
initiantur, apparere inter ſacrifican- Or. p.96.
dum canina quædam, aliaqque portento-
ſa ſpectra &c. Haec ſunt inania quae-
dam ſimulacra (Aονα) eiusmodi ab-

ſonorum mentis affectuum, qui funt
in iis,

ſan
lel
P
ſell. in
ſ
pag 100
Ve
Vide ln en
Gicem in ſal
ſoce I. tu

guit. ſi
H
ſee
I

ſolueri
m, loro
Geribus
nt De.
ilmocdi
ent, ſen
llatem,
Taliaau-
t08, vl
1 aerem
nomodo
um hu-
um ha-
Opfulus
atuseſt,

Aldaeos, ie
nter Indicem

D„⸗
in Alste
U. Ull⸗

ſicris
Aerde
pe uf⸗
Nigun
4 4pud
ustru-
im ha-
1 rae⸗
Smhocdi
ichael,
ndum
ſacris
atave-
ateff⸗
frige
Indicem
in voce
Monins,

uertat,
ein ex.

s, gliſelo in
tento⸗
ab⸗
ſunt

APPARIIIONES FT AVEERVNC

funt in iis, qui initiantur, quae appa-
rent ſine ſubſiſtentia (auvrésα1âa) &
propterea nihil veri ſignificare poſſunt.
pſell. in Alterum vocatur aoτιο+νωäa, ipſe con-
Orac. ſpectus, quo tum dicitur initiatus frui,
Pag 100 cum videt diuinam lucem ſene forma,
vel figura. „Hanc vocat oraculum
Vide In-eviesρo“ z bo“, quod inuocantibus viris
dicem in ſanctis conſpectus ſit, & ſaltuatim to-
voce T. tus ignis apparuerit, ſeu hilariter, nec
S**. Cſine gratia, per profunditatem mundi.
Hunc qui vident, non decipiuntur,
ſed quidquid reſponſi accipiunt, ve-
rum eſt.
Huina ue, OANsρν,ρ, αρ drραο Svieραd
x ρ
Aækn μαρανααι 2*. a5να Xs kd hι e, e
c ιασααι,
KAX0 ι. r αα Penijr.
Quando videris ſacrum ignem ſine for-
ma, fulgentem per totius mundi pro-
Jundgitates, audi ignis vocem.

—

4149
Pleibo⸗ „cum conſpexeris diuinum In Orac.
ignem † figurae expertem (à*αuι. bag 56.
sor) per totum mundum (vel coelum, dieede
nam xραο & mundus ita interdum in Ignie,
ſumuntur)ſaltuatim ſplendentem, cum
gratia quadam, & propitium, huius
vocem audi, quippe quae veriſſimam
praecognitionem affert.
Idem in haec verba; us bαοοαροnα
Aéo aαττ αοπM, ne vocaueris
naturae ſimulacrum ipfum conſpicuum:
„Ne cupiueris, inquit, intueri per ſe

conſpicuum ſimulacrum naturae, quip-

pe quod oculis inconſpicuum eſt. Quae
autem apparent initiatis, fulmina &
ignis, & ſi quid aliud eſt, ſymbola
ſimpliciter ſunt, non Dei natura, 7α
ε rαααosHHνα ρααν οπ
α†τι „ , αον AτR 6
O& ris Poots“. Legitur vulgo 4ορ Addita-
pro &α,πρννορ, ſine ſenſu. ment. In-
terpfetis

CAP. XXXI.
MATERIALES DAEMONES QCVOMODO AVERRVNCATI.

VI ope Theurgiae boni Daemo-
nes eliciebantur: ita materiales
expellebantur, quod variis artibus,
cum actionibus, tum verbis fieri exi-
ſtimabant.
Et verbis quidem, nam aucétore
De Dæm. Marco Monacho apud Pſellum, „ma-
P. 31, terialia Daemonia verita, ne in abyſ-
ſos, meatusque ſubterraneos relegen-
tur, ſibique ab Angelis eo releganti-
bus timentia, cum quis ea illuc relega-
tum iri omminatur, Angelorumque
nomina exprimit, quibus id prouin-
ciae demandatum eſt, dici vix queat,
quanto metu, quantaque perturbatio-
ne concutiantur. Ita enim animo
percelluntur, vt ne comminantem,
quisnam ille ſit, diſcernere valeant.
Sed ſiue anicula quaepiam, ſiue fero-
culus ſenex comminationes huiusmo-

di expreſferit, tunc tantus ea metus
inuadit, ut plerumque abſcedant, ac b. 140.
ſi ea qui comminantur, iidem & per-
ficere poſſlent.
Actionibus etiam repellebantur,
nam eorum corpora, ut idem ait, per-
cuti poſſunt. „Non os in quouis ho-
mine, neque neruus id eſt, quod ſen-
tit, ſed ſpiritus eis inſitus, &c. Nec
enim fieri poteſt, ut compoſitum cor-
pus per ſe doleat, ſed quia ſpiritus

particeps eſt; quandoquidem in fru-

ſta diſſectum, vel mortuum, ſenſu
prorſus caret, quia ſpiritu priuatum.

Eodem modo Daemon, cum totus ſit

ſpiritus, & ſua natura ſenſus in omni-

bus membris ſuis particeps, per ſe vi-

det & audit, iis quae corpora propter
tactum patiuntur obnoxius, diſſectus-

que indolet, ſolidorum corporum

inſtar

Ibid. p.
137.

5S0 PARS EIII PHILOSOPH CHALD. ”XCüͤ- II e. XX1à. XxYII.

inſtar. Hac tamen ratione ab his dif-

fert, quod cum cetera, quae diſſecantur,

vix „ vel nullo potius modo coeant,
Daemonium contra diſſectum ſtatim
coaleſcit: quemadmodum acnd⸗
aeris, vel aquae, ſolidi cuiu piam cor-
poris interiectione diuiſae, denuo
coeunt. Tametſi autem Spiritus di-
o citius in priſtinam formam redit,
tamen eo momento dolet, quo diſſe-
Rio fit. Proinde gladiorum mucro-
nes timet & expaueſcit. Cuius rei
non ignari ii, qui artem expellendo-
rum Daemonum norunt, quocunque
eos accedere velle perſentiſcunt, ibi
acus aut gladios cuſpidibus erectis in-
figunt, aut alia quaepiam huiusmodi
excogitant; tum antipathiis eos auer-
runcant, vel ſympathiis alliciunt.,,
„Ab hiſce Daemonibus in eos, à
quibus coluntur, ignei quidam ſplen-

CAP.

DE CVLTIV DEORVM APVD

dores deſcendunt, quales ſunt ſtellae
cadentes, quos inſani Ocoics, diuinas
apparitiones vocitare ſolent, & qui ni-
hil habent verum, neque ſtabile, ne-
que firmum, (quid enim eſſet in tene-
bricoſis Daemonibus lucis?) ſed ſunt
eorum ludibria, qualia ſunt in oculo-
rum faſcinationibus, aut iis, quae fiunt
a circulatoribus, qui ſpectatores delu-
dunt.„

ca oracula, a diuinae vitae beatitu-
dine longe poſiti, & intellectuali con-
templatione deſtituti, futura porten-
dere nequeunt; unde fit, ut omnia,
quae dicunt aut monſtrant, falſa ſint,
& nulla certitudine ſuffulta. Mee Oad
u enim, e forma externa, entia co-
gnoſcunt. At id, quod ſigillatim

futura nouit, notionibus utitur indi-
viſibilibus, & forma externa deſtitutis.

XXXII.
CHALDAEOS, ET PRIMVM

WIDEM DE VERI DEI IDOLOLATRICO CVLIV.

T Chaldaicam doctrinam, praeſer-
tim qua ad eos, qui Aſchaphim vo-
cabantur, pertinet, enarrare Perga-
mus, quales eſſent Dii, & quomodo
apud Chaldaeos colerentur, poſtremo
loco videndum eſt.
Quamuis loannes Seldenus, in aureo
de Diis Gris libello, omnes Aſiaticos
Deos communi Grorum nomine com-
plexus fuerit: nos hic eos tantum ad
examen vocabimus, qui proprie ad
Aſſyriam ſpectabant; (ſeu ibi tantum
culti, feu inde in Syriam, aut alio trans-
lati fuerint, inſuper habitis reliquis;
uippe qui nihil ad Chaldaeos, ſeu Ba-
bylonios attineant.
Cultus autem Deorum, apud Chal-
daeos, ad tres Partes poteſt referri.
Prima eſt cultus Veri Dei, ſed idolola-
tricoritu: Altera Düemonum, vel ſpi-

rituum; Tertia coeleſtium corporum,
& elementorum.
Scriptor Chaldaici Summarii teſte-
tur, ab iis agnitum fuiſſe omnium rerum
principium , idque vnum & bonum.
Hoc vno & bono principio intellectum
ab iis fuiſſe verum Deum, ad quem
haec ſola pertinent attributa, colligere
eſt ex Euſebio; qui dicit, verba faciens
ſine dubio de Zoroaſtris diſcipulis, ab
iis agnitum primo loco' Deum omnium
parentem ac kegem; vnde Delphicum

cum Hebraeis iungit.
Sed licet id oraculum dicat ab vtris-
que ε ιαοιαο. e εννhρ⅞§, dubium
non eſt, quin Chaldaicus cultus idolo-
latricus fuerit, aut quin iis aptari queat,
quod Paulus de Romanis dicit, quod
cum cognouiſent Deum, non ſicut Deum
glorificarint,

„Hi Daemones, ſecundum Chaldai- n Dr.

apraep.
Evang.

raculum, a Borphyrio allatum,“ eos bvide ſu-
pra c. I.

e

AWr
inee
ini
5
fvide nem
lalicem r
Ka ln
Pel
bal
An/
by
miar
orje

ll.

ſtelle
uinas
Auini.
e, ne⸗
tene.
dſfunt
Oculo
eflunt
delu⸗

halcii⸗ A in0r.
titu⸗l0l.
1con-⸗
orten⸗
omni,
la ſnt,
tinco⸗
laticn
X ⸗
Kituts.

Oru,

teſte⸗
rerum
onum.
Uecrorn⸗
quem
Olgere
facens
ls bae,
nN grang.
igeſ.
dac ne.
bvrts⸗
ubium
icolo⸗
leat,
qud
Deum
46 rint,

WVide
lIndicem
in voce
hac

* Vide
vocem
Iupiter.

Strom.
VI. p.
635. ex

erat:
Prae’li-
catie
Petri.

Lib. I.
c. 181.

libro, qui
inſcriptus

glorißcarint, ſeg immutauerint gloriam
incorruptibilis Dei in ſemitlitudinem ima-
ginis corruptibilis hominis. HM
Summo Numini nomen & imagni-
nem † Beli tribuebant, vt liquet ex
prohibitione Dei, quae exſtat Oſeae
II, 16. Non vocabis meamplius Bahali.
Belus enim Chaldaeorum idem eſt ac
Bahal Phoenicum, qua voce Hebraei
dominum ſignificant. Beli autem Ba-
bylonici mentie, apud Eſaiam & Iere-
miam Prophetas, exſtat. Qui primi
orientales diſciplinas Graecos docue-
runt, plerique omnes vocem Bzα, voO-
cabulo Zeve, transtulerunt. Ita Hero-
dotus, Diodorus, Heſychius,; aliique. Be-
roſits, ait Euſebius, erat ſacerdos Beli,
quem explicant Aiæ louem. Quius in-
terpretat ionis ratio videtur eſſe, quod,
quemadmodum Belus erat ſummus
Deorum, apud Chaldaeos: ita Iupiter
ſupremum, apud Graecos, obtinebat
locum; vnde & hi Iouis, vt Babylonii
Beli nomine, verum Deum intellige-
bant. Nam huic Paulus aptat hemi-
ſtichium Arati“* 18 ao αPν ααει,
cuius & genus ſumus, cum referatur
ad primum verſum: Ex aludsàροννvvαρ
, lLoue initium faciamus. Llemens
Alexandrinus, poſtquam attulit haec
verba Petxi: T sο α, Aus, ανα
7 9 ENMaαας, Deum colite, non ſocun-
dum Graecos, ait Apoſtolum rer roézor
T σουdeẽöS—αW ομ 1& Oeg, S.1
αXονο ννοννε„οο, miätare rationem
cultus diuint, non alium annunciare.

Templum huius Iouis Beli ab Hero-
doto, teſte oculato, accurate deſcribi-
tur: „In altero ambitu eſt Iouis Beli
templum, aereis portis, duorum vn-
dequaque ſtadiorum, figura quadrata.
In medio templo eſt turris ſolida,
craſſitudine ſimul & altitudine ſtadii,
cui alia rurſus ſuperimpoſita turris,

DE CVITV DEoORVAI.

IIj1
& huic ſubindealia, ad octauam vsque-
Forinſecus ſcalae in circuitu factae
ſunt, per quas ad omnes aſcenditur

turres. In medio ſcalarum eſt ſtatio
& cellae ad quieſcendum, in quibus ad-
ſcendentes ſedent, vt requieſcant. In
extrema turri magnum eſt templum,
in quo medio eſt lectus bene ſtratus, ad-
iacente menſa aurea Nulla eſt eo in loco
ſtatua collocata, neque quisquam per-
noctatur, excepta muliere indigena,
quam Deus ex omnibus elegerit, vt
Chaldaei dicunt, qui ſunt huius Numi-
nis ſacerdotes. Narrant etiam illi, tam-
etſi mihi parum credibile dicant,
Deum ipſum ingredientem templum
in hoc cubili conquieſcere: quemad-
modum in Aegyptiis Thebis fieri eti-
am alunt Aegyptii. lbi enim, in
Thebani Iouis fano, mulier quoque
cubat. Vtraque autem mulier non
creditur habere conſuetudinem cum
viris; quod neque etiam creditur de
Patarenſi Antiſtita, quando eo munere
contingit mulierem fungi &c. Porro
in Babylonico templo eſt alterum ſa-
cellum interius, quod magnum habet
Iouis ſimulacrum ſedens, idque aure-
vm, pone menſam & ipſam auream,
cuius ſcamnum & ſella ſunt etiam ex
auro; adeo, vt Chaldaei octingentorum
talentorum auri opus aeſtiment. Extra
ſacellum altare eſt, & ipſum aureum;
atque praeter hoc aliud altare ingens,
vbi integrae aetatis oues mactantur;
quandoquidem ſupra aureum non licet
Vlla animalia occidere, praeter lacten-
tia. In maiori altari, Chaldaei quot-
annis centum millia talentorum liba-
noti adolent, quando huic Deo fe-

ſtum diem celebrant. Erat etiamnum

illo tempore ſtatua duodecim cubito-
rum, e ſolido auro, quamuis hanc ego
non viderim, ſed ea referam, quae a
Chaldaeis narrantur. Hanc ſtatuam
Pff fff f Darius

Darius Hyſtaſpides inſidioſe captans,
non auſus eſt abripere; ſed eam poſtea
Xerxes abſtulit, ſacerdote, qui eam
loco dimoueri prohibuerat, inter-
fecto. ,„»
Herodotus ait, ſacerdotes Beli fu-
iſſe Chaldacos. R. vero Maimonides eos-
dem ac ſacerdotes Bahalis exiſtimat.
Mentio occurrit feſti Bahalis 2. Reg.

CVEPTVS ALIORVM

Haldaei, ſecundo loco, alios Deos,
MAngelos ac Daemonas colebant:
Braep. L. ueh' 99, ait Euſebius, poſtquam fum-
IM. c. . mum Deum nominauit, gäes Triy Oecy
bᷣnαονâa ντροανy Pos, quem eſt ſecundum
genus Deorum, ſeguens Daemonum,
guartuin Herouim. Hoſce Deos di-

TEia genus idololatriae Chal-
daeorum fuit coeleſtium corpo-
rum cultus, in quem, vt ſcribir Mai-
vide monides, breui poſt diluuium pro-
indidem lapſi ſunt. Inde forte ortus eſt is cul-
in voce . 1
asrs., tus, cum quod aſtris contemplandis
multam operam ponerent, tum quod
eorum maxima in genus humanum
beneficia animo verſarent.

Leuitica lex, qua idololatria haec
vetatur, has eius circumſtantias de-
Deut. ſcribit: Ne forte eleuatis oculis ad
WW,19, coelnm, videas ſolem lunam & omnie

nsz P. EIII. PHILOSOPH CHALD. FCVII. WXII. XXXMIVXXXY.

CAP. XXXIII. . .

DEORVM. ANGELORVM EF
DAEMONVM.

CAP.
PROSEQVEBANTVR.

X, 20. Arrianus etiam meminit ora-
culi Beli, de quo & ˖tephanus, cuius
verba afferemus in prooemio ad oraca-
la Zoroaftris. Apud Arrianum Chaldaei L. Ir .
Alexandro, Babylonem aduentanti, 159. .⸗
. „ „ „ „ „. — en.
aiunt: Aé viο νÿνονoHbvet σ ide“ exr, Des T& Steph.
B/X&, ſibi oraculum a Deo Belo editum,
ingreſſum in Babylonem hoc tempore
Regi fauſtum non futurum.

ſtinguebant in varios ordines: * Intel-* Vide
ligibiles; Intelleltuales & Wnelligibiles; indicem
Intelleltuales; Fontes; Printipia; Deos Ps has.
ceriaz zenazg, alios nulli aftrictos; oâe &
Angelos & Daezmonas. Ad horum cul- Nonzé.
tum pertinet, quod de theurgia iam
diximus.

XXXIV.

aßra eoeli, & errore deceptus adores
ea, & colas, quaez oreauit Dominus
Deus tuns in miniſterium gentibus,
quae ſub coelo ſüunt. Inter Iudaeos
idololatras, quos Rex Ioſias e medio
ſuſtulit, praeter eos, qui thymiamata
offerebant Bahali, de quibus diximus,
recenſentur it, qui adolebant ſoli & z Reg.
lunae & planetis (H'm) Mazzaloth XXIII, 5.
(& reliquo exercitui coelorum. Quod
ſine dubio a vicinis Aſſyriis, quos
conqueritur Ezechiel exemplo iis fu-
ifſe, didicerant.

Vide in. In
dicem in gn
laolola
tria,
“ 4
IIXI. pra
2. elt
ln lbrel
de cultu
externo,
imit.
† Mor.
Neb, P m
III, c20.

* pile
Indicem
in rote vi

V.
it D
Clius
racu-
haldaeil. VIL.
Aitun,
npore

uerNite
ihien niien
in vocl-
,ar

.hus Me.

irz &
ACA-Not.

ortr
mings
ihus,
Gaeos
meci
iawata
lilna,;,
; G Neg
alot, Alll 5.

od

A..

Df CcIT ANOETORVMI STDEENVM SOIE.

CAP.
D E
So & luna primi nominantur, &
a ceteris diſtinguuntur ſtellis; atque
ab iis forte coepit idololatria, prius-
quam ad alias ſtellas porrigeretur. In
antiquiſſima idololatriae erga aſtra

vide in- mentione, quae occurrit apud lobum,

dicem in qui Chaldaeis vicinus erat, haec duo
Neade. aſtra ſola † nominatim appellantur.
1 cap. Ac ſane a Chaldaeis ſolem & lunam
XXXI. praecipua Numina habita fuiſſe auctor
27. eſt * Maimonides, qui teſtatur quidem,
" In lib. reliquos ſeptem planetarum Deorum
de culu numero adſcriptos, ſed duo ampliſſi-

externo . . . .
jnitr, Ma lumina maxima fuiſſe Numina ait.
Mor. Idem addit ſolem omnium † ſum-

Neb. P. mum creditum. Quae, in horum
III, c.29. confirmationem, ex libris Sabaeorum,
affert, de Abrahamo & ſimilia, infra
a nobis indicabuntur. Macrobius me-
minit trium idolorum apud Afſlyrios,
* vide ſoli dicatorum, quorum unum erat
Indicem Adadi, aterum Adonidis, tertium lIo-
in voce vis Heliopolitazg: Deo, inquit, quem
8 (ib. ſfummum maximumque veneramtur,
L. cap. 21. Adad nomen dederunt; eius nominis
imter pretatio Zogniſicat vnum. Hunc er-
go, ot potentiſimum adorant Deum, ſed
Jubiungunt ei Deaum,nomine Adangatim,
omnemque poteſt atem cunc arum rerum
his duobus attribuunt, ſolem, terram-
que intelligentes &c. Simulacrum A-
dad inhgne cernitur, radiis inclinatig;
quibus monſtratur, vim coeli in radits
eſſe ſolis, qui demittuntur in ierram.
Adargatis Emiulacrum ſinſum verſum
reclinatis radiis infigne eſt- monſtran-
do, radioram vi ſuperne miſſorum enaſci,
qudezunque terra progenerat.
Sed quando affirmat, voce Adad ſi-
gnificari unum; aut ipſe fallitur, aut
eius verba deprauata ſunt; nam, vt
obſeruauit loan. Sldenus, apud Syros
& Chaldaeos Chad ab Hebraico

1153
XXXV.

SO IL. E.

Echad ☚π ſignificat unum, Adad vero
aut Adod aliter ſcribitur.
Ioan. Druſius apud Macrobium legit
Hhada Ni quod Syriace ſignificat
aunum. De hoc idolo forte intelligen-
dus Eſaias LXVI, . Qui ſandlifccan-
tur & mundantur in hortis poſt unum
nempe in hortis dicatis idolo, quod
erat poſt templum, ſukintellgendum
enim ait loſephus Aaliger, templum
pone temptlum.
Adonis nomen deriuatur ab N
Adon Dominus. Adonin autem, ait

Macrobius: Solem eſſe non dubitatur, Saturnal.
inſpecta religione Alyriorunn apud quos Lib. I.
Veneris Architidis & Adonis maxima K. 21.

olim veneratio viguit, quam nunc Phoe-
nices tenent. Nam Phyhci terrae ſüu-
perius bemiſphaerium, cuius partem
incolimus, Veneris aptellatione colue-
runt, inferius vero bemiſphaeriumter-
rae Proſerpinam vocauerunt. Erge
apud Aſſyrios, ſue Phoenices, lugens
inducitir Dea, quod ſol annuo greſſa
per duodecimſignorum ordinem pergens,
partem quoque hennſphaerii inferioris
ingreditur; quin de duodecin ſignis
zoadiaci ſex ſuperiora, ſex inferiora cen-
ſentur, Et cum eft in inferioribus, &
ineo dies breuiores facit, Lugere ore-
ditur Dea, tanquam Jöle raptu mortis
temporalis amiſſo, & a Proſerpina re-
tento, quam nimen terraez inferioris
circulizeèr antipodum diximus. Rur-
Jumque Adonin redditum Veneri credi
volunt, cum ſol, euectis, ſex ſiognis an-
nuis inferioris ordinis, incipit noſtri cir-
culi luſtrare hemiſphaerium, cum in-
cremento luminis & dierum,

VItimum ſimulacrum ſolis Iouis

Heliopolitae nomine inſignitum erat.
Aſyrii gquoque ſolem, ait idem ſcri-
ptor, ſub louis nomine, quzm Aia
Fff fff f2 Huoxoτ

Tbid cap-
23

.

154 PARS XIII. PHILOSODPH CHMLD. SECTL. II. c. XXXFPI XXMVII.

Hioοa οααπια cognominant, maximis ce-
rimoniis celebrant, in ciuitate quaes
Heliopolis nuncupatur. Eius Deiſimu-
lacrum ſicmtum eſt de oppido Aegypti,
quod & ipſim Heliopolis appellatur,
regnante apud Aegyhtios denemure, ſeu
idem Senepos nomine fuit; perlatum-
que eſt primum in eam, per Oppiam le-
gatum Deleboris Regis Ariorum, ſa-
cerdotesque Aegzptios, quorum prin-
ceps fuit Partemetis; diuque habitum
apud Acſyrios, poſtea Heliopolin commi-
grauit. Cur ta ſaltum, quaque rati-
one Aegypto profectum, in haec loca,
ubt nunc eſt, poſtea venerit, rituque
Aſirio, magis quam Aegeptio colotur,
dicere ſuperſedeéo, quia ad praeſentem
non attinet cauſam. Nunc vero eun-
dem louem, ſolemque eſſe, cum ex ipſo
Jacrorum ritu, tum ex habitu dignoſei-
tur. Stmulacrum enim aureum (ex
hoc metallo ait fuiſſe Maimonides Ta-
lismanes Chaldaeorum ſolares,) ſpecie
imberbi inſtat, dextra elzuata, cum ſia-
g.ro in aurigaez modum, laeua tenet ful-
men & ſpicas. Quae cuncta louis, ſo-
lisque Conſociatam potentiam demon-
Rrant. Huius templi religio etiam
diuinatione praepollet, quae ad Apolli-
nis poteſtatem refertaur, qui idematqae
Jol oſt. Vehitur enim ſimulacrum Dei
Heliopolitani ferculo, veluti vebuntur
in pompa luderum Circenſium Deorum
imulacra, & ſubeunt plerumque pro-
vinciae Vroceres,raſo capite, longi tem-
poris aſtimoma puri; ferunturquét di-
vino ſpiritu, non ſuo arbitrio, ſed quo
Deus propellit, vehentes; vt vidimus
apud Antium promoueri ſimulacra for-
tunarum, ad danda reſponſa. Conſu-
lunt hunc Deum & abſontes, miſſs di-
plomatibus conſignatis, reſeribitque or-

dine ad ea, quaez conſultatione addita
continentur. Sdic & Imperator Traia-
nus önitirus é ea prouincia Parthiam
cum exercitu, conſtantiſſzmae religio-
nis hortantibus amicis, qui maxima hu-
iusce Numinis ceberant experimenta, vt
de euemtu conſuteret nei coeptae, ogit
Romano contelio, pris exptorando fi-
dem religionis, ne forte ſn ſubeſſet
humana. Et primum miſit ſignatos Co-
dicillos, ad quos lbi reſèribi vellet.
Deus iucſzt afferri chartam, eamque

asſegnari puram & mitti, Rupentibus

ſacerdotibus ad eiusmodi factum; igno-
rabant quipphe conditionem codicillorum.
Hos cum maxima admiratione ITraia-
nus excepbit, gitod ipſo qaoqite puris ta-
bellis cum Deo egiſſet, Tunc allis co-
dicillis ſeriptis, conſignatisqie conſulu-
it, an Komam, perpetrato bello, reditu-
rus eſet. Vitem centurialem Deus,
ex muneribus in aede dicatis, deferri
uſſt, diuiſamqaue inpartes ſudario con-
di, ac proinde ſerri. Exitus rei obiti
Traiani apparluit, oscſibus Romam re-
latis. Nam fragmentis ſpecies reli-
quiarum, vitis argumento caſus futu-
ri tempis Otenſunm eſ. Li ne ſormo
per ſingitlorum nomina Deorum vage-
tur, accipe quid Acſrii de ſolis poten-
tia obinentun. Deo enim, quem ſum-

mum maximumque venerantun, Adad

nomen dederunt, &c.

Hiſce addendum nomen Beli, quod
ſummo Numini, peculiare licet, atta-
men & aliis Chaldaeorum Diis, ac in-
ter alios ſoli attribuitur, auctore Ser-

vior Lingua Panica, inquit, BAL Deus in Ae-
dicitur, apiid Aſyrios autem Bel dicitur, neid. I.

quadam ſacrorum ratione, & öaturnus
Sol.

1

Lan
niͤ⸗
Vvie
t.
1
jun
Gai
ſol
di.
e
lab

Vide Vo
indicemn den

in voce

Vtraque.;
4

6

De Err.
Pr⸗ of,Rel
P.2. Edit,
Mouper,

WII.

e Addit
Tyio-
Orthigm
relpgio.
ime hu-
nenta,
1e egit
nch .
iſi
latoelh⸗
1 vellet.
lnumue
lentihut
igno⸗
Morum.
Traia-
Mrirti-
Sr a-
Mnſult.
veditu-
Deur,
leſorri
ion-
1 olitu
m fe-
ebreli-
ſit A-
ſörmn
Ulge-
hoten⸗
n ſum-
Aad

quo
, attt.
,4 in-
re Er-
LDeutn Ae-
Ilitun eil, I.
rn

A.

PDE CVITV LVNAE ET RE. PLANETAR. 2155

CAP.

XXXVI.

DE CVLTV, WOC CHALDAEI LVNAM PROSEQVEBANTVR.

L. " apud Chaldaeos colebatur ſub
variis nominibus, quae omnia e-
rant foeminini generis, & ſolis nomi-
nibus reſpondebant; quo confirmari
videtur, quod dicit Maimonides, ſe-
ptem planetas a Chaldaeis habitos fu-
iſſe Deos & Deas vna connubio con-
iunctos.
Chaldaei, vel potius Graeci Chal-
daicarum diſciplinarum interpretes,
ſolem cum aliis, tum Iouis, & Adoni-
dis nominibus inſigniebant, lunamque
Iunonem & Venerem ex aduerſo appel-
labant.
Voci Iuno reſpondebant Chaldaicae
* vide voces * Ada & Belta, eas enim ſic in-
indicem terpretatur Heſychius, Adà, Ore Bav-
in voce οaνDιιον Heg. Item: BéX , „ Heg, 9
traquc. à Dο Hον, lIuno, vel Venns.
Haaec duo nomina videntur eſſe ea no-
mina foeminini generis, quae reſpon-
debant maſculinis Adad & Belus, ge-
minis ſoelis vocabulis. Iunonem apud
mythologos eſſe eandem ac lunam pro-
bauit eruditifſimus Seldenus, ex anti-
qua formula inuocationis, qua ſacer-
dotes Romani Nonis, vnoquoque men-
ſe, vtebantur: dies te quinque calo,
Iuno nouella, vel couella, ſeu coeleſtis.
Atque ad hanc Iunonem forte peculia-

De Err. riter referendum, quod Iulius Firmi-

⸗ cus aeri attribuit: Aſyrii azrem du-

Mouuer.

catum elementorum habene volunt mam
bunc eundem nomine lunonis, vel Ve-
neris virginis, ſ tamen Veneri placuit
aliquando virginitas, conſecrarunt & -.
Effoeminarunt ſane hoc elementum, ne-
ſeio qua veneratione commoti. Num
quia aer interiectus eſt inter mare &
coelum, effoeminatis eum ſacerdotum
vocibus proſequunturs

Sed?† aeris elementum ab Aſſyriis † Vide
cultum non facile alibi reperias, & indicem
quod addit, de impudico cultu ‚vide- r
tur potius pertinere ad Veneris ſacra,
prout ab aliis ex veteribus deſcribun-
tur. V

Veneris, vbi pro luna ſumitur, no-
mina ſunt Mylittia & Alilat. Herodo-
tus auctor eſt, Perſas didiciſſe ab Aſſy-
riis & Arabibus ſacra facere Vraniae,
quam Aſſyrii Venenem Myluziam, Ara-
bes (hoc eſt Sdabaei, de quibus dice-
mus) Alilat vocauerunt. Videtur
quidem Herodotus hanc Mylittam, a
luna, de qua paulo antea loquutus erat,
diuerſam ſtatuere; attamen non aliam
fuiſſe ſuadet etymologia nominis,
quod a Lail h nox deducitur: Vete-
res, ait Sihal Aſſemon, inter multos
alios falſos Deos, vnum coluerunt, quem
vocabant Alilath, aſfrmobantque eſſe
lunam, noctis dominam ac reginam.

. CAP. XXXVII. V
DE CVIITV, CVO RELIQVOS PLANETAS PROSEQVE-

BANTVR CHALDAEI.

RElquos quinque planetas, aucétore
Maimonide, Deos etiam eſle puta-
bant. Nomen Beli, pluribus com-
mune, tribuebant etiam Saturno,
quem Diodorus (niſi verba eius corru-

pta ſint, quod ſuſpicor,laffirmat potiſſi-
mum planetarum reliquorum a Chal-
daeis eſſe habitum. Euſebius, 28. anno
Thare, ait mortuum eſſe primum Afſiy-
riorum regem Belum, quem Aſſyrii
Fff ffffI3 Deum

1156
Deum vocitant, alii veroSaturnum Ser-
ius alibi laudatus: Lingua Punica Bal
Deus diciturzapud Aſrios autem Beldi-
citur, quadam ſacrorum ratione, & Sa-
turnus & ſol. Hinc T1 heophilus, Patri-
ib. III archa Antiochenus . iei 3, 7νο
yc ſub 0, Kkozey, 18Tc aτσο οαα.οα BAX
En. Vide α BX, Acεαποα οα oαρανσρις αοσAXν
Indicem ααοοα &c. Nonnulli quidem colunt
in Baal. Cronum, & hunc vocant Bel & Balprae-
ſertim qui orientalia ctimata incolunt,
neſcii, quis ſit Cronuæ, & quis ſit Belus.
Quidam putant, proprium nomen
Saturni fuiſie Chiun, vel Remphan, de
quo Amos V, 26. Portaſtis taberna-
culum veſiri Moloch & Chiun veſtra-
rum imaginum, ſtellas Dei veſtri, quem
feciſtis vobis. Quae verba ita vertit
Stephanus, Act. VII, 43. Siusſeepiſtis ta-
bernaculum Moloch & ſidus Dei voſtri
Aene ⸗ Remphan, ſhiguras, quas feciſtis ado-
hac voce? AT* â àoρ Hα Per Odb, r8
r0τ⅝νρ, & eονασιπορ. Vοονρεν πw⅛υ⅛aBiun Graeci
interpretes vertere Remphan. Aben

Ezra intelligit etiam planetam Saturni,
quem Plantus quoque, ut obſeruauit

Sam. Petitus, vocat Chiun. Rephan,
teſte Athanaſio Kirchero, appellatur
etiammum hodie a Coptis idem Pla-
neta.
Nihil eſt, quod addamus iis, quae de
Ioue diximus, vbi de Belo & Sole, quo-
rum vterque Iupiter vocatur, egimus.
videln. Mars, ſi credimus ſcriptori Chroni-
dicem in ci Alexandrini, ab Aſiyriis primis
Mas omnium Deus agnitus eſt: Aprii, in-
quit, primi erexere columnam Marti,
zumque inſtar Dei coluerunt. Hunc
etiam nomine communi Beli affece-
runt, vnde Babylonicus Belus ab He-
ſtiaeo explicatur Zevs éwa)Xαα£ Iupiter
Martius. Sed nomine magis proprio
Mars vocabatur Azizus, ſub quo cole-
batur vna cum Mercurio in templo ſo-
lis Edeſae, quae metropolis fuit Meſo-

ſores & contubernales faciunt Mévues

PARS XIII PHIEOSOPII CHALD. DO II c. MXVII.

potamjiae: „Qui Edeſſam habitant, ait Or. IV.
Iulianus, regionem ab aeterno ſoli di-bp. 281.
catam, Monimum & Azizum ſolis aſſeſ- Ed. Feta.
vianae.
4 AC νιυαϑ Nοριιι., Monimo in-
telligi Mercurium, Azizo Martem, at-
que ambos ſolis eſſe aſſeſſores a magi-
ſtro ſuo Iumblicho Iulianus ſe didiciſſe
fatetur.
Quidam idolum Nergal a Samarita-
nis ex Aſſyria allatum huc referunt.
Rabbini enim opinantur, hoc idolum
ſimile gallo gallinaceo fuiſſe; atque ali-
unde conſtat, gallum fuiſſe ſacrum Ariſto-
Marti, eiusque auem, propter animos, phan.
vocatum; vnde colligunt Martis for- chel i
mam fuiſſe galli formae ſimilem: 580.
quemadmodum Venerem putant gal-EditGen.
linae ſpecie effictam, & vocatam duc-
coth Benoth.
Venus a Chaldaeis celebratur ſub va-
riis nominibus, quorum tria apud He-
ſychium occurrunt. Primum eſt Bel-
tes, vel potius Belta, quod interpreta-
tur Iunonem & Venerem, & quod illi
commune fuit cum luna, qua de re
iam diximus. Alterum nomen eſt De-
lephat, quod magis proprium Veneri
fuit, vt apparet ex eius etymologia,
nam Delpha N&a Syriaceeſt coitus.
Poſtremum eſt Myleta, vt habet He-
ſychius, qui ita ab Aſſyriis vocatam
fuiſſe Vraniam ſubiicit. Herodoti ex-
emplaria, vt vidimus, habent Mylitta.
Alilat, vt obſeruauimus, etiam lunae
tribuebatur; ſed Mylitta videtur pro-
prium Veneri, cum ſit, Iof. caligero
obſeruante, pura puta Syriaca vox Mo-
lidtha ROW, quae prolißcam ſigni-
ficat. QCum hac etymologia optime
conuenit ritibus, qui in eius culltu
vfurpabantur, ita ab Herodoto deſcri- Lib. J.
ptis: „Turpiſſima legum Babylonica-b:199
rum haec eſt. Nempe omnibus mu-
lieribus indigenis commune eſt, ſemel
in

2. Reg.
XVII, 30

Cunt aitr. W.

DE CVILTV PLANEI &c. &IELLAk. II57

in vita, adtemplum Veneris deſiden-

terpretantur Baruchi Prophetae ver-

ſoli di-d.
Kidr tibus, cum peregrinis conſuetudinem ba, de Chaldaeis mulieribus: a po- dict Ie⸗
lhu iun habere. Plurimae autem mulieres, vaunε regi détce, Touia y rai hανk⅜αna
ecoin. quae prae diuitiis ſuperbae, ſe aliis mi- myra,, Dupusoα vα e,. Ores 9
n, K⸗ ſcere non dignantur, vehiculis camera- vis avrα eοαα r ruS⸗ r*
mg⸗ tis vectae pro templo conſiſtunt, reli- ageepevepssas oiten , Tv 2 ρo 6er-
lcicfte cta interim a tergo magna famulitii tur- αιι ιοτονo α+tuνο αααναt*ττ—
ba. At pleraeque fic faciunt. Ad tem- 7 euiey abr de6ρ”ps,. Interprete
martt.2 s plum permultis ſedent nodis corollis- vulgato: Malieretautem circumdatae
ernn. , que caput reuinctae; & hae quidem funibus in viis ſedent, ſuccendentes ofa
Tur accedunt, aliae vero abeunt. Diuerti- oliuarum. Cum autem aliqua exipfis
Ncölnen cula autem, funiculis diſtincta, aditum attradta, ab aliquo tranſeume, dormierit
gre. praebent peregrinis, quam voluerint, cum ee, proximae ſuae éxprobrat, quod
ſictum Nr electuris. Cum femel illic ſedit mu- ea non ſet diena habita, Ecut ipſaz, neque
mimnds lier, non prius domum regreditur, funis eius diruptus ſet.
tisfore quam hoſpitum aliquis pecuniam in ſi- Hiſce addendum Succhoth Benoth
IIl eN. 530. num iniecerit, & cum ea, a fano ſeor- —à — Idolum Babylonicum,
nt ll BiiGen. ſim abducta, rem habuerit. Hoſpitem cuius mentiooccurrit 2. Reg. XVII, 30.
n e autem illum, qui pecuniam obtulit, di- Eae voces fignificant tentoria puella-
cere oportet: Tibi fauentem opto Deam rum, quibus nonnulli putant deſignari
rſubye⸗ Mylittam; Mylittam enim Aflyräi Ve- ea tentoria, ſeu diuiſa loca per funes,
udle- nerem appellant. Pecuniam porro quorum meminit Herodotus, & vbi
ſthel. illam, quantulacunque ſit, non fas eſt mulieres ſedebant exſpeétantes, donec
Preta- reiicere: ſiquidem ſacra fit. Nec mu- Veneri Mylittae corpore litaſſent. Vo-
lod ili lieri etiam licet hoſpitem aliquem re- cabulum Veneris, coniectore Seldeno,
dee pudiare, fed quicunque pecuniamin- deriuatum etiam eſt a voce Benoth.
eſt he- lecerit primus, hunc illa ſequitur citra Sed ex vocibus ſcripturae ducchoth Be-
Veneri delectum. Poſtremo, vbi iam congref noth potius eſſe nomen idoli, quam
ologir, ſa fuerit cum hoſpite mulier, ſacris templi aut tentorii, fatis liquet.
iu. Deae fadtis, domum reuertitur. At de- Rabbini fingunt, hoe Numen fuiſſle in-
et He-⸗ inceps nihil tam magnum eſt, quo dato ſtar gallinae cum pullis; Nam, inquit
Ccütam potiri illis poſſis. Porro, quae forma R. D. Kimchi, ut vocant gallinan Suc-
ri ex- funt elegamtiori, citius diſcedunt; quae cha, a tegendo: ita gallinaz vocant
Mhlin. vero deformes, iutius coguntur ex- Succhoth, 4 tegendo. Benoth autem
1 umne ſpectare, cum legem implere nequeant; interprelantur pullos, Nor Golen gal-
ur o⸗ etenim tres, aut quatuor annos conti- Linae alis ais tegere. linc Athan.
“ nuos exſpectant. Hactenus Herodotus, Kircherus Mylitiam Venerem fuiſſe
GNAl⸗ De eadem conſuetudine quidam in- colligit.
n CA P. XXXVIII.
genn, PE XLIIS STELLIOWCTöS.
er , Naue ſoſi planetae, ſed etiam fi- cizui coelorum a. Reg. XXIII,/ 5. † Maz-† vide
picr⸗ L Jgna zocdliaci, ac reliquae ſtellae za!, autem eſt ſtella, ideoque vocabant indicem
IMh. Dii a Chaldaeis habebantur, adolebant ſigna duodecim Mazzaloth, & zZodia- in hac
ſemnel enim rois Mazzaloth & reliquo exer- cum circulum Mazzaloth. Interdum ε.

10 Mutant

.

8 PARS5 EIII PMIIOSOPH CHALD. SFCGü II. e. XXXXI

mutant Lomed in Reſeh, & vocant
Mazzaroth. Septuaginta quoqueIntt.
habent Maρα, quod Suidas inter-
pretatur Conſtellationes dictas C„ε.
Hoc cum eo, quod habet Diodorus, con-
ſentaneum eſt, qui ait a Chaldaeis du-
odecim habitos eſſe praecipuos Deos;
quorum unicuique menſem, atque
unum zodiaci attribuerint ſignum.
Ab iisdem cultas fuiſſe relliquas ſtel-
las inerrantes, apparet ex ſcripturae
verbis laudatis, in quibus zoti coelorum
exercitui ſacra fecile dicuntur; atque
hoc etiam diſerte affirmat Diodorus,
qui, ubi doctrinam Chaldaeorum tra-
dit, ait, planetas ab iis Interpretes vo-
catos; alias vero ſtellas partim ommi-
um rerum iudices, partim confiliarios
Deos dictas, vt oſtendimus ſupra cap.
XVII. Neque dubium eſt, quin, vVti
quasdam ſtellas fixas ornarunt com-

CA P.

muni nomine dignitatum, iudicum &
conſeliariorum: ita etiam praecipuis
ſingula nomina, & idola, vt planetis,
ſtatuerint. Et quoniam Chaldaicus
Polytheiſmus non nitebatur, veluti
Graecorum mohudϑρραναι Ccommentitia
mythologia, quamuis recentiores
ſcriptores de utroque ſimiliter ege-
rint; ſed referebatur ad coeleſtia cor-
pora, quae ſub variis nominibus &
imaginibus colebant: veriſimile &
conſentaneum Chaldaicae doctrinae
eſt, aſſyriaca illa idola, Aſehima, Ner-
gal, Nibhar, I arthac, Anamelech, Adra-
melech, Niſroch, quae in ſcriptura re-
cenſentur, eiusdem, ac reliqua, generis
fuiſſe, & ad alias pertinuiſſe ſtellas.
Verum non facile eſſet, hanc compro-
bare coniecturam, quoniam de hiſce
idolis vix quidquam, praeter nuda
nomina, memoriae proditum eſt.

XXXIX.

DE IGNE, AERE ET TERRA.

Wnt, qui inter Numina Chaldaeo-
Irum, elementa memorent. Sane
conſtat, eos peculiari cultu ignem pro-
ſequutos, ſeu, vt quidam opinantur,
ſummum Deum ignea imagine, ſeu, vt
alii, ſolem effinxerint; cuius rei ratio-
nes ſupra attulimus.
Ad pyrolatriam hanc quod attinet,
Hiſt. Ecd memoratu digna eſt, quae a Rafino nar-
Lib. II. ratur, hiſtoria † Feruntaliquando Chal-
cp. 26. ſaeos ignem, Deum ſuum, circumferen-
“D in kés Cum omnium prouinciarum Diis ha-
voéc Ca- buiſſe conflictum, quo ſcilicet qui viciſſet,
nopus. hic eſſe Deus ab omnibus crederetur. Re-
ligquarum prouinciarum Dii aeri aut
auri, argentique, aut ligni, vel lapidis,
vel ex quacunqué materia conſtabant,
quae per ignem procul dubio corrumpe-
retur. Ex quo fiebat, ut ignis locis
ommnibus obtineret. Haec cum audiſſet
Canopi ſacerdos, callidum quiddam ex-

cogitauit. Hydriae kieri ſolent in Aegipte
partibus hFictilzi, undique crebris & mi-
nutis admodum foraminibus patulae,
quibus turbida dqua deſudans, defeca-
nmor ac purior readitur. Harum ilte
unam cera foraminibus obturatis, de-
ſuper etiam variis coloribus bictam, a-
qua repletam, ſtatuit ut DMeum. Er ex-
iſum veteris ſimulocri, qquod WMenelai
gubernatoris ferebutur, caput deſuper
poſitum diligenter aptauit. Adſunt poſt
baec Chaldaei, itur in confic um, circa
hydriam ignis accenditur; cera, qua
Jforamina ſuerant obturata, reſoluitur,
ſudante hydria ignis ezſtinguitur. Sa-
cerdotis fraude, Canopus Chaldaeorum
victor oſtenditur. Idem habet Suidas De/erro-
in voce Karer . . re profa-
De Aere ita Iulius Iirmicus: A—.&Ken-
2 gionum
ſyrii & pars Afrorum aerem ducatuim pag. 2.
habere elementorum volant. Nam Edit.

hunc VVouue⸗
rianae.

ide. Or.
ladicem
in voce. —
Ar,

tio
Delſde- 10.
8 Chr, rut

laeo.
dem.
5 dtrom.
lib.,

5, 334, N.

leun
lecipuis
Manetis,
lduicus
,Veluti
nentitin
ntiores
er ege.
ſtiacor.
nibus 8
Umile &
Ntrinae
, Wer-
„Adra-
wura re⸗
generis
ſtelas.
mpro-
e hiſce
1 Oda
ekk.

ht
Gu⸗
tulae .
lfas- .
n ile
6 9 Ao-
tam, a-
lter-
evelui
ſiher.
irplf
pirta
4, 41
uinun,
r. N⸗
Nr
* he erto⸗

te profe⸗
nar. Reli-

gionum
utliſhj Pag. 2
1 rianae

VVou

DE IGNE
bunc eundem nomine Iunonixr, vel
Veneriz virginie, E tamen Veneri pla-
cuit aliquando virginites, conſecra-
runt & c. Efoeminarunt ſane hoc ele-
mentum, neſeio qua veneratione com-
moti. Num quia aer interiedtus eſt in-
ter mare & eoelum, eſffoeminati eum
Jacerdotum vocibus proſequuntur? Dic
mihi, hoccine eſt, quodin viro foæminam
Zuaerunt, cui aliter ſeruire ſacerdotum
cbhorus non poteſt; nißi effoeminent vul-
fum, cutem poliant, & virilem ſexum

*vide - ornatu muliebri dedocorentz
Indicem

in voce

APRE TERRA. 1159

Ad terram quod attinet, ſic loqui-
tur Macrobiux: Phyyci ſuperius he- zab .
miſphaerium terrae, cuius partem in- ..28.
colimus, Venerir appellatione coluerunt;
inferius vero hemiſphaeriun terrae B
Proſerpinam vocauerunt. Circa hanc is⸗
mythologiam, Phoeniciam potius indicen
quam Afſlyriam, imo forte potius Grae- ,is.
cam quam orientalem, plura apud Ma-
crobium legi poterunt. Atque haec,

de Chaldaeorum doctrina, dicenda ha-
buimus.

Aer,

HISTORIAE PHILOSOPHICAE

PARS XIV.

DE PERSARVM

PHILOSOPIHIIA.

PROOEMIVM.

Ltra Chaldaeam, ad meri-

diem, inde eſt Perſir, hinc
Arabia, Perſae dutem &
Arabes omnem ſuam erudi-
tionem debuere vicinis Chaldaeis. Zo-
De üde Toaſtres, auctore Plutarcho, Mago-
& Ofr. rum inter Chaldaeos inſtitutor fuit,

quos imitati Perſae ſuos etiam habue-
runt. Perſes maximum eſt Aſiae re-
gnum, quod ad ſeptentrionem ha-
bet Mediam, ad orientem † Carma-f vVide
niam, ad occidentem Srusſeanam, ad indicem

meridiem Perſici ſinus partem. S
arma-

nia.

CAP I. .

DE ZOROASTRE PERSA,

PHILOSOPHIAE INTER

PERSAS INSTITVTORE.

Erſicae Philoſophiae inſtitutorem
fuiſſe Zaradem, Zaraduiſzt, aut Zo-
roaſtrem in confeſſo eſt; verum hoc
nomen, vti antea obſeruauimus, vi-
detur eximiae eruditionis viris com-
mune fuiſſe. Quis ergo Zoroaſtres
hic fuerit, aut qua aetate vixerit, non
In Pro- conſtat. Piogenes Laertius Perſidem
gen. ei patriam b, Clemens Alerardrinus Me-
Lib. I. diam tribuit, Suidas Perſo - Medum
p. 334. VOcCat. Vnde colligi poteſt, non tantae
eum fuiſſe antiquitatis, ac multi exiſti-

mant. Neque enim nomenberſarum,
ante tempora Ezechielis Prophetae,
vſurpatum fuiſſe comperimus, neque
ante aetatem Cyri celebritatem vllam
erat aſſequutum. Poſteriores Perſae,
vt teſtatur Agathias, aiunt, eum vixif- Lib. II.
ſe ſub HMftaſpe, ſed quis fuerit hic initio,
Hyſtaſpes, non docent; nec ſcire eſt,
vtrum Hyſtaſpes hic fuerit pater Da-
rii, an alius. Hyſtaſpes Darii pater ae-
qualis Oyro fuit, neque conſtat, Perſam
Zoroaſtrem multo antiquiorem fuiſſe.

gg gggg ded

160 PARS XIV. PHIILOSOPH. PERSAR. CAP. I. II. II. IV.

Sed quocunque tempore vixerit, ait
idem Agathias, auctor fuit atque in-
troductor magicae religioni inter Per-
ſas, mutatisque eorum antiqui ritibus
lJacri, varias opiniones induxit. Arabs
Elmaci- hiſtoricus ab eo non inſtitutam, ſed re-
nus. ſtitutam Perſarum ac Magorum reli-

gionem, quae in varias ſectas diuiſa erat,

auétor eſt.

Fabuloſam narrationem occaſionis
& rationis, quibus id factum, prout a
in Bory- Perſis narrabantur, accipe a Dione

ſtenica p. Php 7,
448. Ed Cbryſoſtomo: Aiunt, em amoré Japien-

LParil. Vae & iuſtitiaz, ſe hominum cemmercio

ſubduxiſſe, & ſolitariam in monte quo-
dam vitam egiſſe; poſtmodum vero,cum

abiret a monte, ingentem ignem ſauperne ſe

delapſum perpetuo arſiſe; tum Regem,
cum lerſarum nobiliſſzmis, Deo preces
fuſurum acceſe; Zoroaſtrem autem

intactum ex igne egreſum, propitium
apparuiſſe, iuſſſſegue Perſäts ono ani-
mo ſe, & quaedam ſacra feciſſe, qufi
Deus in eum vsque locum ipfi comes fu-
iſet; inde Zoroaſtrem cum omnibus pro-
miſeue hominibus non ſſe verſatum, ſed

cum iis tantum, qui natura veritati de-
diti erant, & Deorum cognitiont; Cäa-
paces; quos homines Perſaz Magos

vocant.

Huic Zoroaſtri Perſae Suidas adſcri- In Zoro-
bit de natura libros quatuor, de gemmas anh:
vnum, aftroſcopica apoteleſmata qumn-„ne
. . I- Praep.
que; Euſebius Perſicorum ſacram col-Eyaag.
Ledionem, in qua videtur de Perſica re-L. I. c.
ligione egiſſe, vt ex fragmentis ab Eu-
hio laudatis colligere eft. Quidam

haecZoroaſtri Chaldaeo, alteri cuipiam
ali, nemine interea maiorem certitu-
dinis ſpeciem prae ſe ferente, tribuunt.

CAP. II. .

DE HYSTASPE, SVMMO PHILOSOPHIAE PERSICAE
PROVECTORE.

PErſarum Magorum eruditio ab Ihy-
Raſpe multum adaucta. Oriundus,
Lib. I. ſecundum Herodotum, erat ex Achaeme-
c. 209. nia Perſidis regione, filiusque Arſa-
menis, ſeu, vt alii codices habent, Ar-
ſacis. Vixit tempore Cyri, cuius ſo-
mnium de Dario, Hyſtaſpis primogeni-
to, quo ſomnio eidem Dario regnum
portendebatur, ſermonesque ea de re
Cyri & Hyſtaſpis, narrantur ab Hero-
doto. Darius natus eſt 4165. Iulianae
periodi, neque obiit Cyrus antequam
18 vigeſimum aetatis annum attigiſſet.
Xenoph. Circa eadem etiam tempora Haſpes

leer. & Aduſius, iunétis copiis, totam eam
3

Phrygiae partem, quae Euxino Ponto
adiacet, ſubegere, Regemque eius ca-
ptiuum ad Cyrum adduxere.
Hyſtaſpes, vt prodidit Ammianus Yib.
Marcellinus, vir fuit prudentilzmus, XXXIII.
qui, cum ſuperiorir Indiae ſecreta Ffeden- C. 6.
tius penetraret, ad nemoroſam quan-
dum venerat ſolitudinem, cuius tran-
quilli ſcientin praeceſſa Brachmano-
rum ingenia potiuntur; eorumque mo-
nitu,ratiemes mundani motus& ſiderum,
purosque ſacrorum ritus, quantum
coligere potuit, eruditus, ex his, quat
Ds aliqua Magorum ſenkbus in-
udtt.

wid
incdicemn
In v0e
Marut,

itium
Ani-
gug⸗
lrfu
pro-
nn ſed
de-
, o-
Hapor

Clerl-ln Zoro.
mmif aſ
de. Praep.
Braag.
1erllc,
b M-
da
diatl
urd⸗
lunt.

00t0
1s ca-⸗

ionut ib.
mus, XAlll.
ler. 66,
ner.
tron-
nno⸗
M-
rA,.
ntumn
Oul!
M.

N.

DE 20R0OASTR HVSTASP. OSTIIAN. 1161
CAP. III.
DE OSTHANE, CQVI PRIMVS PERSARVM ODISCIPLINAS

GRAECIAE
L. XxX. PLinius perhibet Oſthanem, Nerxis
c. 1. in eo bello, quod Graeciae intulit,

comitem, velut ſemina artis bortento-
ISae ſparſiſe, obiter infecto, quacunque
commeauerat, mundo. Hunc praete-
rea primum de arte magica commenta-
tum, vti inueniebat, ait. Verxes eſt
egreſſus Suſis, ad hanc expeditionem,
anno quarto LXXIV. Olympiadis; licet
Diodorus öiculus, geſta biennü in an-
num vnum coniiciens, initium expe-
ditionis referat ad annum primum ſe-
L.vII. quentis Olympiadis. Herodotus vult
*.21. tres annos in apparatu huius belli con-
ſumtos, ſed temporis indicium in prae-
cedenti capite habet, quod cum anno-
rum ſerie non conſentit. Ait enim a
ſubacta Aegypto a Nerxe, quatuor in-
tegros annos conſumtos in colligendis
copiis, & apparatu faciendo; initio au-
tem quinti anni, cum maximo exerci-
tu moueri coepiſſe. Nam Suſis qui-
dem egreſius eſt initio quinti anni, at
exquo regnum auſpicatus fuerat, non

L. I. ab Aegypto ſubacta. Ita & Iuſtinus ex

*20. Trogo, & Oroſius eum ſequutus, incon-

ſulte quinque annos eidem negotio at-
tribuunt. Sed abſurdifſime Iulianus,
in I. Orat. de laudibus Conftantii, in
apparando bello Nergem decennium

'ByGæc triuiſſe ait. Accuratior eſt Libanius,

Aα qui dicit a Dario & Xerxe ſimul abſum-
tos eſle decem annos, in bello in Grae-

IN TVLIT.

ciam apparando, licet non prorſus re-
cte ſupputet; quoniam a pugna Ma-
rathonia ad oalaminiam, quae Commiſ-
ſa eſt anno primo Olympiadis LXXV.
fere anno peracto, poſtquam Xerxes
Suſis mouit, ſunt tantum decem anni
elapſi.

Hinc apparet, Pythagoram & Plato-
nem, qui antiquiores fuere Oſthane,
& in itineribus ſuis cum Magis verſati
fuerant, eorum diſciplinarum intima
Ron penetraſſe, vel, quod cautiores
eſſent, quae de iisnorant non vulgaſſe,
niſi ea immiſcendo iis, quae ſibi pro-
pria eſſe volebant.

P'iinius, Poſt verba allata, ſubdit: Hic
maxime Oſthanes ad rabiem, non aui-
ditatem modo ſeientiaz eius Graecorum
bopulos egit. Reſpicit Goeticam Magi-
am, cuius imperites fuiſſe Magos pro-
diderat ſcriptor libri, qui Marvinαο1s Diog.
ſcriptus fuit. Minucius Felixb hono- Laert, in
rificentius de eo loquitur, atque eum "oem.
fuiſte Magorum eloquio & negotio pri- aig,
muam, verum Deum merita maieſtate
Proſecutum, & Angelos veri Dei acft-
Kere nouiſſe, aliaque ſimilia.
Ab Oſthane, vt diximus, eruditie
Perſarum allata fuit in Graeciam; ideo-
que eerum nomina, qui ei apud Perſas
poſtea addicti fuerunt, vlterius non
inquiremus.

CADP. IV.
DE INSTITVTIONE MAGORVM.

⸗“ü Pud Perſas, quicunque literas pro-
† Vide

ing fitebantur, vocabantur Magi. †
indicem „ . . 5:
in voce Laertius in proozgmio: IPiloſophiae

Magus., rem ipfſäaumn a barbaris coepiſſe quidam
atrmant; eſe etenim apud Perſas Ma-

gos, apud Bahbylonios & Ayrios Chal-
dacos, apud Indos Ohunnoſophißzas, apud
Celtas ſeu Gallos Druidas & Semnothe-
sditos, vt ait Ariftoteles in Magico, &
otion in vigeſimo tertio ſucceſionis libro.
Sgg ggg g= Sed

mo:. PAnRS X. PILOSOPH

Sed cum praecipuum Magorum ſtu-
dium ac munus circa Theologiam &
religionis ritusverſaretur, Magus fre-
De Abſt, quentius dicitur eſſesacerdos. Inter
Lib. IV. Perſas, ait Porphyrius, ſapientes, qui Nu-
minis contemplationi ac cultui addici
erant, vocabantur Magi; atque haec
eſz vocis, eorum dialecto, ſegnificatio.
Pag. 32. Apuleius Apol: I. Perſurum lingua
Ed. Ca- M. . . 5
aub. agus eſt, qui noſtra, Sacerdos. Heſy-
cChius: Mvνον, Tο cοσοα Jeρ„ονv
Tepéa of IIégαo Xνw: Magum,ium
& Theologum & Sacerdotem Perſae
vocant. J
A Zoroaſtre, cum primum inſtitue-
rentur, ita appellatos quidam exiſti-
mant. Suidas, in voce Zoroaſtres,
ait hunc do*αοααοοa ουοπ Mναοα. 1ni-
tium dediſe Magorum nomini. Alii
a Salma- deducunt hoc nomen a Mog, quod

ſus de Zoroaſtris proprium nomen fuerit;
Hellen.

368. aliib Miie gaſch, hoc eſt, lreuium auri-

bpococ. um, qualem Zoroaſtrem fuiſſe dicunt.
Spec. A. Scriptor Hiſtoriae Arabum ait, Per-
rab. p. ſarum religionem, ante Zoroaſtris
cElaas tempus, in multas diuiſam ſectas, ab
cin, eo emendatam fuiſſe. Idem teſtatur
eSup C.I. Agathiasd loco allato. Ammianus Mar-
L.XxXIII. linus ait a Magis ea, quae didicerant
cap. 6. ab Hyſtaſpe cum diſciplinis praeſentien-
di futura, per ſuam quoque progeniem,
pofteris aetatibus tradi. Ex eo, inquit,
per ſecula multa ad praeſens, vna ea-
demque proſupia multitudo creata Deo-
rum cultibus dedicatur, &c. Audctipaul-
latim in amplitudinem gentis ſolidae
conceſſeruni & nomen; villasque inha-
bitantes, nulla murorum firmitudine
communitas, & legibus ſuis uti permiſ-
ſe, religionis reſpectu ſunt honorati, &c.
In hac regione oleum conficitur medi-
cum, quo illitum telum, ſ emiſſum len-
tius laxiore arcu nam ictu eſtingui-

PERSAR. CAP. V. VI.

tur rapido) hacſerit vsquam, tenaciter
cremat; & ſi aqua voluerit abluere
quisquam, aezſtus excitat acriores in-
cendiorum, &C.
Regionis Magorum in Perſide me-
minit Clemens Alexandrinus, qui & rorm,
tres mirandos montes in ea memorat. '632.
Solinus urbem Paſſagarda ad eos per- Cap. LV.
tinuiſſe auctor eſt. Maguſſaeos eos
vocant Sidas & Cedrenus, atque à In voce

popularibus Magog dictos fuiſſe af- Mo²ρa.

firmant.
Tanta erat Magorum apud Perſas
exiſtimatio, vt Cicero neget Regem Per- De Pr
ſarum quemquam potuiſe eſſe, qui non Lc. t.
ante Magorum diſoeiptinam ſoientiam-
que percepiſit; quod ita deſcribit
Plato: Anno decimo quarto, puern Alcibiad
ſuſcipiunt hi, quos regios Paedagogos I. b. 32.
appellant. Ex omnibus Perhs, qut opti- . di⸗
mi habentur, aequales quatuor eligun- Len.
tur, ſapientéſſzmus, mSWiltſemus, tempe-
rantiſpzmus & fortisſimus. Quorum
primus docet eum Magiam Zoroaſtris
Flii Oromazis, quae ſ Deorum cul-
tus; idem tradit inſtituta regia. Dion
Chryſoſtomus † ait, Magos in Regis † Loc.
conſilia admiſſos, eique in iure dicendo laud.
aſſzſores fuiſſe, gaiphe qui naturae To-
rum eſſent periti, & noſſent, qua ratio-
ne Dii eſſent colendi. Ommia publica
negotia, inquit Agathias, eorum ductu
& confeliis adminiſtrabantur, praemia
& poenas attribuebant. Dion alibi te-
ſtatur, Cambyſem, expeditione Aegy-
ptiaca ſuſcepta, regni adminiſtratio-
nem eis commiſiſſe. Conſtantinus Ma-
naſſes eosdem regiorum palatiorum InChren
cuſtodes nuncupat. Denique Plinius
ait Magicen in tantum faſtigii adole-
viße, ut hodieque etiam in magna parte
gentium preaualeat, & in oriente Re-
gum Regibus imperet.

Ibid.

1.

CAP.

Verb
ſuntllie-
ton. Lib.
2, cont¹
lorin, .41
79. HNdee

Gry5h. ,

41

ſe⸗

Laert in
Prooem. P

citer
luert
et in-

6 me-
lui & Strom,

norat. i VI.
2.

8Per. Cieli.
r es

ique 4ln voce
lle a. oele.

Perſis
mber. De D
ntiam-
ſoribit
eri, Aleibiad
Agogot 1 d. 32.
1 ptr i
lgunn
ene-
dorum
n cul.
.Mon
Mürtiu.
Otcend, lud
Iul Tl-
ratil-
ublica
n Aultu in
enn
albite⸗
Aegy
ſnn.
imus M-
mimmnlln
e Plinu
adhl-
helt⸗
,uNe-

CN.

eðð

pE INSTITVTY DSCIPL. DOCTR. MG.

1163

CAP. V.
SECTAE AC DIS CIPLINA MAGORVM.

ſneme EVbulus, qui hiſtoriam Mithrae
ant ie Lmultis voluminibus explicuit, nar-

2. cont.'at, apud Perſas tria genera Magorum,
Iouin. p. tor um primos, quit ſint doctisſimi &

79. Ed. oouentisſemi, exeepta farina & G olere,

Gryph. nihil amplius in cibo ſumere. Nullo in
alio ſcriptore mentio occurrit ſtrium
ſectarum inter Magos; ſed forte hoc
ad diverſa eorum ſtudia, qualia etiam
apud Chaldaeos fuere, referendum,
de quibus ſtudiis poſtea agemus.
Laert. in
Prooem. ptor Magicd à Diogene Laertio lau-
datus, docent Magos exteriore cultu,
& auri uſu ſibi interdixiſſe; iisque ve-
ſtem candidam; lectum humum, eſcam,
olus, caſeum, & panem ſimplicem fu-

. iſſe; arundine pro baculo uſos, qua

ſumma praefixum caſeum ori appli-
cantes comediſſe.
Praefectum ſocietatis ſuae habebant,

CAP. VI.

Dinon & Ariſtoteles, aut potius ſcri-

quem ozomenus vocat uévay dρνια Hiſt, Ec.
veo, magnum Archimagum. Lib. l.
Eorum b occupatio praecipua fuit erin
cultus Deorum, quibus ſacrificia, quaſi prooem.
ſoli ab iis audirentur, offerebant. De
juſtitia item verba faciebant, iniquum-
que arbitrabantur atque impium igni
ſepelire; iuſtum matri, ac filiae mi-
ſceri, vt in vigeſimo tertio libro doce-
bat a Diogene laudatus botιιοan. ,
Herodotus auctor eſt, eos cum abaliis Lib. I. c.
hominibus, tum a Sacerdotibus Aegy- 140.,
ptiis plurimum diſcrepaſſe; ſiquidem
hi nullius animantis occiſione ſe pol-
luebant, exceptis iis, quae Diis macta-
bant: Magi ſuis ipſorum manibus, ex-
cepto homine & cane, quiduis occi-
debant, imo inter ſe certabant, quis
plures formicas, ſerpentes, reptilia
denique alia, atque volucria plura oc- inculmn
7 . Indi
ciderit. * in wocs
Mures,

DE DOCTRINA PERSARVM, AC PRIMVM QVIDEM,
DE EORVM THEOLOGIA EI PHYSICA.

Vod ſupereſt nobis de Perſarum
doctrina, adeo exiguum & muti-
lum eſt, ut haud facile, ſecundum me-
thodum aliquam, diſponi poſſit. Atta-
men propter affinitatem, quae eorum
diſciplinis cum Chaldaicis fuiſſe exi-
ſtimatur, eundem ordinem ſeruabi-
mus, in pauculis earum reliquiis col-
ligendis. Primum quae pertinent ad
eorum Theologiam & Phyſicen; ſe-
cundo diuinationem; tertio cultum
Deorum & ritus ſacros, ac potiſſimum
magicos; denique omnia eorum Nu-
mina deſcribemus. . .
Perſarum Magos, Lheologiae & Phy-
ala voce ſicae non fuiſſe imperitos, aucétor eſt
a ſor Suidas jam laudatus.? Laertius affir-

mat etiam, eos de eſſentia, & generatio-
ne Deorum ſermones habuiſſe. Dion
Chryſoſtomus naturarum peritos fuiſ- Inboryſt
ſe auctor eſt.
Zoroaſtres Magus, in ſacro Perſico- Praep.
rum rituum commentario, haec toti- En ang.
.— . Lib. I. 6⸗
dem verbis habet: Deus eſt accipitris
capite, hic eſt primus incorruptibilis, ae-
ternus, ingenitus, ſene partibus, omnibus
aliis disſemillimus, moderator omnis bo-
ni, donis non capiendus, bonorum opti-
mus, prudentium prudentisſimus,legum,
aeqguitatis, ac iuſtitiae purens, ipſe ſui
doctor, phyſicus & perfectus & ſapiens,
& ſacri Phyſci vnicus inuentor. letho
„Plutarchus prodidit, Zoroaſtrem i4 än.
res omines in tria genera diſtribuiſſe, & oracul.

Sgg gegg g 3 primae

ult.

1

„vide Primae quid

164 .
em illarum parti ab eo

indicem Horomazen praefeétum eſſe; hunc au-

in hac tem eſſe,

voce.

*Vide in-

dicem in
hac voce

pag. 369. 1 Pfa

quem Oracula Patrem vo-
cent; vltimae vArimanem, & mediae
Mithram, huncque ab oraculis alte-
ram mentem vocari. Ceterum Ho-
romazen ſole, quem Perſice Kpo vo-
cant, triplo maiorem ſe effeciſie; Mi-
thram autem, qui Horomazen ſequi-
tur, duplo maiorem. Qubus omni-
bus Platonica illa reſpondent: omnia
unt circa omnium Regem; eius g! aita
Jumt omnid, idemque? ommum bonorum
cauſa eſt. Secundus veto circa ſecun-
da, tertius circa lertas occupatus eſt.
Tres autem partes, in Quas Zoroaſtres
& Plato res omnes diuiſerunt, ſunt hae:
rima quidem aeterna: ſecunda vero

tempore coepit, ſed aeterna eſt; tertia

demum corruptioni obnoxia eſt. Haec

Pletho ex Plutarcho, cuius haec ſunt
verba, e libro de IHide & Oſiride.
„Exiſtimant alli, duos eſſe Deos
contrariis artibus veluti deditos, vnum
bonorum, alterum malorum opificem.
Alii eum, qui eſt melior, Deum, qui eſt
deterior, Daemonem vocarnt; in qua
ſententia fuit Zoroaſtres Magus, quem
aiunt Loo annis antiquiorein bello
Trolano fuiſſe. Hic ergo Zoroaſtres
alterum vocabat Horomazen, alterum
Arimänium. Addebat, ex rebus ſub
ſenſum cadentibus, illum ſimilem eſſe
luci: hunc vero tenebris & ignoran-
tiae: medium porro horum eſſe Mi-
thram. Ideoque mediatorem Perſae
Mithram vocanit. Docuit votiuas
euchariſticas victimas illi immolandas:
huic vero facra facienda ad auerrun-
canda mala atque triftia. Herbam enim

CAP.

pARS XTV. DE PEROARVM PHILOSOPHI. . VI. VII.

quandam, Omomi dictam, tundentes in
mortario Plutonem & tenebras invo-
cant; tum admiſto lupi iugulati ſangui-
ne, efferunt & abiiciunt in locum, quo

radii ſolares pertingere nequeunt.

Nam & ſtirpium quasdam iudicant bo-
ni Dei eſſe/ quasdam mali Daemonis; &
animalium alia, vt canes, aues & echi-
nos terreſtres bono, aquaticos malo
adiudicant. Itaque & beatum eum
praedicant, qui plurimos interfecerit.
ITidem multa fabuloſa de Diis narrant,
cuius generis eſt, quod referam. Ho-
romazen natum alunt e luce puriſſi-
ma, Arimanium e caligine, eos bellum
inter ſe gerere; ab Horomaze factos eſ⸗
ſe ſex Deos, primum benevolentiae, ſe-
cundum veritatis, tertium aequitatis,
reliquos ſapientiae, diuitiarum & vo-
luptatis, quae ex honeſtis oriturx, opiſi-
ces; ab Arimanio vero procreatos to-
tidem numero, contraria facientes; de-
inde Horomazen ſe triplicaſſe, & a ſole
tanto ſe interuallo remouiſſe, quanto
a terra ſol abeſt, & coelum ſtellis deco-
rauiſſe, vnamque ante alias tanquam
ſpeculatorem ac cuſtodem conſtituiſ-
ſe Sirium; alios porro viginti quatuor
Deos ab eo conditos, & in ouo poſites;
& a totidem Diis ab Arimanio factis
ouum eſſe perforatum, atque hinc bo-
na malis eſſe permiſta; ceterum appe-
tere fatale tempus, quo Arimanium pe-
ſtem, & famem inducentem ab his ne-
ceſſe eſt prorſus perdi atque aboleri;
terraque aequabili & plana facta, vnam

& vitam, vnamque ciuitatem beatorum

hominum vniuerſorum, vnaque lin-
gua vtentium fore. Hactenus Plutar⸗
chus.

VII.

ARTES DIVINANDI.

Lse Perſicas diſciplinas, rec
ars diuinandi ac praedicendi;

enſetur enimait Laertius, rep rcρ5Hαα a o⸗
Magos eioρ circa praedictionem occupatos.

Cicero

f——,

De Di. Ci

Vin. Lib.
l c. 41 0l

I IVI
P. 324. 99
Edit.
Ceney. u
Mn
Ne
Var Hiſt c
Lib. II. or.

1 n

crobüs. Elt.
b. 466.
Tom, 2.
Ed, Am.
ſel.

lentesin
ras inyo⸗
tiſingui
un, qu
equeunt.
cantbo-
nonis
SCechi⸗
C0S malo⸗
Im eum
erfecerit
narrant,
m. Ho-
e puriſſ⸗
bellum
ſactosel⸗
Ntine ſe⸗
guitatis
mn & vo⸗
1, oir.
eatos to-
ltes e⸗
aE
quanto
Es deco⸗
Moqgann
Poltnenl⸗
uatuor
poltos;
1o ficlis
unc bo⸗
cn appe⸗
niumpe-
Phisne⸗
2boleri;
la, watn
eatorum
le Il⸗
S.

, ⸗
Cicer⸗

ARLIS DIVINANDI ETV ACRA MAC. 65

De Di. Cicero addit eos congregatos fuiſſe in fa-
. Lib. na commentandi cauſa, atque inter ſe
„ C. 41. . .
colloguendi.
Lib X! Hiinc Srabo, poſtquam dixit diui-
P F4. nos a veteribus maiori in pretio eſſe
Genev. habitos, ait, tales fuiſſe apud Iindos Gy-
mnoſophiſtas, apuda Perſas WMagos, & gati
Necogomantici, Lecanomantici, & Hy-

Var. Hiſt, dqromantici dicuntur. ² Aelianus Perſe-

Lib. II.

c. ry. orun Magorum ſapientiam, tum alia

complexam eſſe, quae ipſis ſeire fas eſſet,
PIn Ma. AUum etiam vaticinand; ſoientiam, auétor
crobiis. Eſt. L.ucianus Magos vocat pi &οαnar-

1Tm0ναο Oeets dvas”iHsvs*.ν genus hominum
Jatidicum & Diis conſecratum.
Eorum diuinationis exemplum, ex
interpretatione ſomnii Cyri petitum
affert Cicero; cui alterum, de Ocho, ad- .. 4 23.
dit Aelianus. Inter varia diuinationis
genera, eos diuinaſſe ex notis corporis
teſtatur Velleius Paterculus. Viden- Lib. II.
tur etiam aſtrologiae periti fuiſſe,ſi ve- 17.
reνâαaaαανσgerſarum Zoroaſtri quinque
aſtroſcopicorum apoteleſmatum libros
adſcribit. Conſultos quoque eos fuiſſe
de portentorum ſignificatione, liquet

ex eo, quod de Xerxe narrat Valerius Lih
ib. I.

1.,466. Mlaximus.
rA. CA P. VII. cap. 6,
4l. DE SACRIS, SEV MAGICIS RITIBVS, APVD PERSAS.

PEaecipus Perſicorum Magorum di-
ſciplina uaαναο vocabatur, a Magis,
qui eam profitebantur, atque a Platone
e* Occaxi Deorum cultus definitur.
Vocabatur etiam Mavααρνhι. Circa
Deorum cultum, reuera occupatos
fuiſſe Magos, ex Diogene Laertio cap.
In Boryſt V. oſtendimus. „Pion Chrſoſtomus te-
ſtatur etiam a Perſis vocari Magos, qui
ſunt cultus Deorum periti, non eo ſen-
ſu, quo Graeci, qui vocis ſignificatio-
nem ignorantes, ita eos vocitant, qui
Magiae Goeticae periti funt; cuius
Perſarum Magos ignaros fuiſſe teſtatur
Laertius, ex Ariſtotelis Magico, & Dino-
In Pro- nis Perſicorum libro primo.
em. Ad eorum ritus ſacros quod attinet,
a Lib. I. Herodotus & btrabo teſtantur, Perſis
w. 131. neque templa, neque aras, neque ſta-
bLib. XV tuas fuiſſe; cuius rei ratio eſt, vt puta-
P. 303. bat Herodotus, quod Perſae non crede-
rent, quemadmodum Graeci, Deos eſ-
ſe an ειαο, hoc eſt, dn dganνοαο
ss, formae humanae. Cicero etiam
De Leg. Nerxem, auéczoribus Magis, inflammaſſe

Lib. II. templa Graeciae ait; quod parietibus

"ap. II- SR iderent Deos, quibus omnia deberent

ſſe patentia ac libera, quorumque hic
mundas omnis templum eſſet & domus.
Sed cum Srabo alibi frequenter Pag. ſeq-
templorum,]altarium & ſtatuarum *, * Vide
apud Perſas meminerit, inde ſequitur, Indicem.
aut tempore Herodoti nulla adhuc fuiſ- gus illis
ſe, & orrabonem, vbi ei aſſentitur, re-
ſpexiſſe ad primam inſtitutionem,
quam Macedones, illatis Graeciae riti-
bus, corruperint; aut ab initio varias
fuiſſe ſectas apud Perſas, quarum aliis
fas erat templa, ſigna, altaria habere,
aliis nefas.
Herodotus & drabo addunt, eos ſacra
feciſſe in loca edits; & ſacrificiorum
quidem ritus ita deſcribit Irodotus:
„Sacrificaturi neque aras erigunt, ne-
que libamentis vtuntur, aut tibiis, aut .. .
coronis (vidtimarum cupiti impoſitir) ede
aut molis; verum vt quisque ſacra fa-in woee
cere ſtatuit, in locum mundum victi- Corona.
ma deduéta, Deum inuocat, tiaram
myrto potiſſimum coronatus. IIli au-
tem, qui ſacrificat, non licet ſibi Ppriua-
tim precari bona, ſed communiter vni-
verſis Perſis bene precatur, imprimis
autem Regi, nam inter omnes bPerſas
ipſe

1166
ipſe etiam, qui ſacra facit, comprehen-
ditur. Vbi vero carnem victimae mi-
nutatim conſcidit, eamque elixauit,
herbam ſubſternit quam molliſſimam,
maxime trifolium. Huic impoſitis car-
Videſn- ibus Magus aſtans theogoniam acci-
dicem in nit, qualem dicunt eſſe incantationem.
T eogoο Sine Mago, nullum illis fit legitimum

pARS EIV. PHILOSOP PERAR. CAbP. U.

que vſum fuadet animus, iis vtitur.
trabo addit, vbi Magus, qui ſacrificio
praeeſt, membratim carnes diſcidit, ſua
quemque parte accepta abire, nulla
parte Diis relicta; v76 Ya⁵ Poxe Pacg
1T8 leocs i r0* edy, 4XXs Sοσ
dicunt enim, Deum nihil velle praeter
hoſtiae * animam. Quidam, vt fertur, Vide

indicem

wie. ſacrificium. Poſt breue tempus, qui omenti partem igni imponunt. jnaiee
ſacra fecit carnes aufert & in quemcun- “ o.
CAP. IX. S
DII PERSARVM.
locis iau. Erodotus & &rabo hos recenſent conſecrauit, in honorem omnium opiſi-
datis. Perſarum Deos: lTouem, ſöolem, cis & patris Mithrae; quaz ſpelunca

lunam, Venerem, ignem, terram, ven-
tos, aquam. Laertius ignem, terram
& aquam duntaxat memorat.
louis nomine Herodotus & Strabo
aiunt, ab iis intellectum circuitum
ommnem coeli, ν bno drrà T& Ov&²
*pit. „g.Agathias praeterea tradit, Iouem ab
L. I. iis ſub nomine Beli cultum fuiſſe, quod
Chaldaicam huius Dei originem prodit.
Soli, teſtibus iisdem Herodoto & &ra-
bone, ſacra faciebant, & ”trabo quidem
addit ſolem ab iis Mithram dictum. Hic
Perſicorum Deorum maximus fuit, vt
In Oe- fatetur Orus apud Xenophontem, vbi
con. p. per eum iurat. Heſychius idem pro-
Ver Ed. didit, & ſanctiſſimum eſſe jusiurandum
Regis per ſolem dicit.
BEum pingebant facie leonis, Perſica
veſte indutum, tiaram geſtantem, v-
traque manu taurum cornibus tenen-
tem, qui taurus videretur niti ſe eius
manibus expedire; ſignificabant nimi-
rum, lunama ſole lucem incipere mu-
tuari, vbi ab eo recedit.
Porphyr. Zoroaſtres gαα 4 On Eéνo,
de Ant. &αατσπν αραιον ν T—οαα σv ρο
Nymph. T IIeοοι d,ορHνροο ανονα ev ai-
o &C. Primum, vt ait Eubulus,

natiuam ſpeluncam in vicinis Per ſidis
montibus, foridam & fontes hbabentenr

imaginem gerebat mundi, quem Mithra
fecit, dum interiora ixſta diſtantiis
compoſita ſymbola praeferrent elemen-
torum & climatum mundi. Huius An-
tri Mithrae alii etiam plurimi memi-
nerunt.

In Mithriacis ſacris, prout a Lam-
». 4
pridio appellantur, erat, auctore Celſob, In Con

„duarum coeli reuolutionum ſignifi-b 4.0.

catio, cum eius qua ſtellae fixae ferun- rigen. L.
tur, tum eius, qua planetae, anima eti- VI. p.
am per eos tranſeunte. Tale autem 290.
fuit ſymbolum: ſcala erat, in qua erant c. .
ſeptem ianuae, quarum octaua ſuprema ent.
fuit. Prima ianuarum erat ex plumbo,
ſecunda ex ſtanno, tertia ex aere, quarta
ex ferro, quinta ex metallo miſio, ſexta
ex argento, ſeptima ex auro. Primam
faciebant Saturni, plumbo notantes
tarditatem eius ſideris; ſecundam Ve-
neris, comparantes ei ſtanni ſplendo-
rem & mollitiem; tertiam Iouis aeream
& ſolidam: quartam Mercurii, eſt enim
laboris patiens & negotiator, & quod
Mercurius & ferrum multum lauden-
tur; quintam Martis, propter miſtu-
ram inaequalem & variam; ſextam lu-
nae argenteam; ſeptimam ſolis auream,
colores ſiderum horum imitati.,,

Qui

dam
nn voce bat,

Mitbra. Mr
u,
ri
ron
Afe⸗
pn
6.
uiu
nii
nare.
ini⸗
1
proe
D
tiu:
run
n
re
M
ſen
gen
De
I
t

DII PFRSARN. D 1167

mtiuur. . Qui hiſce ſacris initiabatur, per quos- Pyratheia ſepta quaedam ingentia, in
riſci⸗ dam xodNaoa poenarum gradus tranſi- quorum medio ara eſt. In ea Magi &
lit ſin in voce bat, ut teſtatur duidas. Nomus in 2. cinerem multum, & ignem perennem
Müla Mithra. Nazianzeniſtelit. 8Jic JRyda, TeNtο ſeruant. „Eo quotidie ingreſſi incan-
Gaan. TAc TMid,&*ε⅝ααα &. nemo poteſt ini- tationem faciunt, per horam ante
Ale, ari mſeriis Mithrae, niß, per omnes ignem virgarum faſciculum tenentes,
roeter ranherit poenas, & oſtenderit ſo ſine (guibus inter recitandum carmenignem
ertur, l affectu, & ſancum. Dicuntin autem Jiſſoitabant, vt offendit Seldenus de Diis
En eſſe octoginta poenae, guas gradatim Syris Synt. II. Cap. 7.) „ Pileos velati in-
ee. Te oportet abinitiando peragrari. Qualis fulis, ex Vtraque parte pendentibus,
ſ. ADt primum, per plures dies multam adeo, wt vittae labia contegant &malas.,,

aguam transnane, dein, ſe in nem Hactenus oculatus teſtis bo. Pyra-
onticere, tum, in deſerto verſari & ieiu- theia, ſiue, vt ea appellat uidas, Pyreia

lpif. H nare, & alia quaedam, donec ocoοoρ, ſunt gnis ille coelitus delapſus apud Ma-
elune DW vt diximus, poenas pertranſierit. Tandem goρNſempiternis foculis cuſtoditus, vt lo- Lib
ſithra inintimaſacra admittebatur, ſi viueret, quitur Ammianus Marcelinus. Nedque xxIII.
lannir De ritibus unae nihil peculiariter huiusmodi ritibus in ſolis templis vte-
r. Proditum ad nos peruenit. . bantur, ſed etiam in ſpeluncis abditis;
Lan. De ſacris Veneris ĩta loquitur Herodo- Vbi (vt narrat IFirmicus) cerimonias plu-
Nem⸗ 1as: Vvaniae quoque ſacrißcant ſic nimi- rimas extraordinarias adhibebant, re-
rum ab Arabibus, AWvriivgae üdocti. Vo- citabantque inter alia haec verba:
cant autem AWpril enerem Mylittam, A- Monirao Gode vs
Tun- rabes eandem Alittam oppellant, Perſae Ke BoenNopihg cne
ſs iCon WMithram. Vt Molidtha ſyriace broli- Xα Sooνσα0ννα σνℳαεσονιι nNτο
c-n. Ecam ſignificat, quod nomen Veneri ν ”””s
“ ngen 1. geniitet optime conuenit: ita apud 46 Hae oct, 2n. circulum
mei⸗ 1, Perſas, obſeruante Raphelengio, ziater . , a0 pien anité batis
290, . alit mader, idem erat ac mater apud La- ſplendidi. Neque hic cultus ſolum
tem i. tinos. Haec forte fuit mater Heoruzn, ignem r. eſpiciebat, ſed abr tα.
erant n quam Ciceroa Perſis, Syris, vniuerſis- goed Spræ, Propter eum quaecunque
Ntemn que Europae & Aſiae Regibus ſumma gni ſunt Emilia, vt docet Euſtathius ad
unbo, religione cultam fuiſſe auctor eſt. verſum ros7. Dionyſi. Strabo Pyropum
gvarr V'erſae & Magi omnes, verba ſunt ab iis cultum dicit. Iulins Firmicus
ſenn Derroc. Iulii Iirmici, qui Perſiae regionir inco- ignem ab iis dictum Mithram addit;
Fimam Prof. Qunt fnes, ignem praeferunt, & omni- vnde, vt etiam ex cultu, quem in ſpe-
untes Kelig. hus elemenitr Putant debene praeponi. luncis ei exhibebant, manifeſtum eſt .
n e⸗ Agathis etiam, libro ſaepius laudato, aliquando ſaltem eundem ac ſolem, ſum-
lendo⸗ ignis cultum a Chaldaeis ad Perſas mum illorum Numen eis creditum.
geremm— tranſiiſſe ait. Telluri & ventis, quae ſacra facta
enim „In Cappadocia, obſeruante Gra- fuerint, ex veterum monumentis non
quod bone, vbi maxima eſt multitudo Mago- liquet. Sed aquae ſacra in hunc mo.
ucel⸗ rum, qui Pyrethi vocantur, & multa dum fuere peracta. „Ad lacum, vel Strabo
ktu⸗ “ Perſicorum Deorum templa, non cul- flumen, vel fontem venientes ſcro- II.
unlu- tro, ſed ſtipite quodam mactant, tan- bem faciebant, ibique hoſtiam iugula-
realc, quam malleo percutientes., Sunt & bant, cauentes, ne quid proximae
B ðOͦèMẽ Hhhhhhh aquae

Ci

PARS XV. PHILOSOPIHI. &ABAEOR. CAP. HI.!

1168
aquae ſanguine tingerentur, quippe Alios Deos praeter memortas ha- orti
quam ſic polluiſlent. Poſtea carnes buerunt Perſae, ſeu minorum genti- 4l
myrto, lauroque impoſitas, Magi gra- vm, ſeu poſterioris aeui. Horum tur
cilibus virgis comburebant, carmen meminere Strabo & alii. Nomina flio
accinentes; oleumque lacte ac melle ſunt Anaitis, (Venus) Amandatus, O- Fiäe pop.
miſtum infundebant, non in ignem, manus, Sacaeu, dandes, & Nannuea; Re⸗ ue
rentu

nec in aquam, ſed in terram. „

quae Diana fuiſſe dicitur. Atque haec
de Perſarum doctrina.

HISTORIAE

PHILOSOHICAE

voce⸗

D.

PARS XV. “l
SABAEORVM PHILOSOPHIA. din
. eorv
PROOEMIVM. che
A Rabia nobiliſſima Aſiae penin- baecorum nomine vulgo notorum, quia lunn
ſula, ſi ita eam vocare liceat, ſub Sabaeis, quippe praecipuis, reli- X.
Perſico, Indico & Rubro mari- qui, ne exceptis quidem Chaldaeis, intel
bus, excepta ea parte, qua eſt Meſopotamiae incolis, continebantur. dost
Syriae contermina, ambitur. Haec Neque enim apud orientales, voces Ch
vicinitas tantum inter gentes finitimas Chaldaea & Sabaea minus promiſcue ter
aſtrinxit commercium, vt Chaldaeo- ſumuntur, quam vocabula riae, dra- be
rum diſciplinae per Meſopotamiam, biae & Meſopotam iae, apud Plinium. ltr
Aſſyriam, Syriamque late peruagatae, Cuius rei Maimonides, qui in omnibus Vo
inde ad vicinos Perſas, hinc ad Arabas ſcriptis ſuis eos confundit, hanc pro-
pertigerint. Eadem vicinitas, nonmo- fert rationem; quia nempe Chaldaeo- epil
do ſitus, ſed religionis & opinionum, rum doctrina per eas regiones late ſpar- Reg
forte cur Plinius promiſcue earum no- ſa, omniumque incolarum eadem erat E
minibus vteretur, dum magnam Me- religio. hn
ſopotamjiae partem Arabiam indigitat, Cum autem Arabia ſoleat diuidi in An
& Arabas ipſos Grorum nomine deſi- Petraeam, Deſertam &elicem, hic non tio
gnat, cauſa fuit. Poſteriorum aeta- intelligimus Petraeam, quae eſt ad ſe- me
tum orientales ſcriptores, & praeſer- ptentrionem Sabaeae ſita, & primum lg
tim Arabes, ſub vocabulo ra Chaſaältim ab Iſmaele condita; cuius poſteritas frr.
aut Chaldanim, non ſolum Babylonios, linguam Sabaeam, hoceſt Arabicam nub⸗
ſed & Nabataeos, Cöaranaeos & Gabaeos edoct, nomine Arabum indigitabatur, vel/
complectuntur. Inter alios Maham- aut magis proprie Hagarenorum; quip- fick
med Iſacides appellationes, Chaldanim pe qui ab Hagara eſſent oriundi; & ns;)
& Nabataea, ſynonymas facit. Achme- Aarub Moſtaaurabab, hoc eſt, factitii i
dus libro de religione Sabaeorum hanc Arabes, ex cohabitatione nimirum =è
inſcriptionem pracfixit: De ritibus cum veris Arabibus. Intelligimus r
Charanaeorum, Chaldaezorum, Sabaeo- Arabas Pproprie dictos, Deſertae? & Fe- *Vide
rum nomine vulgo notorim. Addit sa licis Arabiae incolas. Horum priores indi: in
. . (ta

Ortl agrabis

tas hu-
genti⸗
Horum
Nomina
Nur, 0.
nnen,

gue uee

—

E

, Yli
, Ieli-
Adaens,
Dantur.
, VOes
miſcue
edAs-
iniun.
Odes
1c Pio-
Mcaeo-
eſpar⸗
n etat

Uici in
ic non
10 le
Timum
keritas
bicain
batut,
zqulp⸗
dl:
aditi
miruE
ginng,
Ek⸗ .. indic, in
ores voe
Oril Ad

7g

ide Populi illi* Sabaei diéti ſunt, vti regio
in hae Sabaea, & natiui Arabec, vt diſtingue-

Avorohks SrTAr SAn ArOR

orti ſunt ex Næbaioth filio Iſinaelis, &
aàa Plinio, Srabone & Ptolemaeg vocan-

tur Nabataei; poſteriores vero a daba,

filio Chuſi, qui Chami filius fuit, vnde

voce. Tentur ab aduentitiis Arabiae Petraeae

CAP.

DE AVCTORIBVS.
E primo opinionum & religionis
Sabaeorum conditore, non con-
ſentiunt inter ſe ſcriptores. Saidus
Batricides, ſcriptor Arabs, originem
eorum cuidam Perſae, nomine darad-
Rchath, acquali Theracho, patri Abra-
hami, tribuit. Zaradſchath idem eſt
aCc Zoroaſtres, vnde liquet a Batricide
intelligi alterum ex duobus viris, qui-
bus id nominis erat; quorum vnus inter
Chaldaeos ſcientiarum auctor fuit, al-
ter easdem Perſas edocuit. uam-
vis eum Perſam dicat: antiquitas, quam
ei tribuit, eum potius de Chaldaeo
voluiſſe loqui, oſtendit.
Ali, eodem Batricide prodente,
exiſtimarunt, Tachmuratum Perſarum
Regem initium huic religioni dediſſe.
Is Tachmurat videtur idem eſſe ac Ta-
churith, cui idem tribuit Elmacinus,
alius Arabum hiſtoricus. Hic men-
tionem iniicit alterius Perſae, cui no-
men erat Nazarih, ad quem etiam re-
ligionis Sabaeae origo referebatur. Alii
rurſus, eodem teſte, deriuabant incu-
nabula Zabaeorum a quodam Iauan,
vel luuan, filio Berklei, quem volunt
fuiſſe ex vrbe Zaituna (hoc eſt, Athe-
nis,) ſita in Attica. Toan. Henr. lot-
tingerus pro Berklei legit Mercolim, id
eſt, Mercurius, quae lectio confirma-
tur ab Elmacino, eadem narrante. Ba-
tricides praeterea memorat opinionem
uorundam, qui Zablismum exſtru-
. doribus turris Babelis tribuebant.

169
incolis. Charanaei, qui vna memo-
rantur, ſunt ciues Charae, vrbis Ara-
bicae, cuius nomen occurrit apud
Pomponinm Melam; & quos Carrazos
Plinius vocat, qui eos vicinos Sabaeo-
rum facit, & a Charanaeis Meſopota-
miae diſtinguit.

I.
SECTAE SABAEAE.
Atque haec de origine huius religionis
habent Arabes.

Alii Sabaeorum conditorem faciunt
Chamum Noachi filium, qui abdicatus
atque expulſus a patre, profugus in ea
terrarum parte conſedit, quae nunc
Arabia nominatur. Haec primæ Ffuet
genæs, verba ſunt Lactantüi, quaæ Deum
ignorauit, quoniam princeps eius & con-
ditor cultum Deia batre non accepit,
maledictus ab co. Lactantio aſſenti-
vntur multi, in tribuenda origine ido-
lolatriae Chamo, & filio eius Chuſo
Chaldaeae conditori, a cuius filio dba
Sabaei dicti ſunt. Hoc fundamento
nixi quidam, antiquiorem & iuniorem
Zoroaſtrem, eosdem fuiſſe, ac Cha-
mum & Chuſum, probare aggreſſi ſunt.

Nlii, vt loannes Damaſtenus, ido-

lolatriae originem Seruge attribuunt. Lactant.

Lib. II.

Ppiphanius & Chronici Alexandrini ſori- c. 18.

ptor ſimiliter, Serugi temporibus, Hel-
leniſinum coepiſſe affirmant. Hic Hel-
leniſmus a nonnullis idem fuiſſe credi-
tur, ac Sabaea ſuperſtitio: vt idem fit,
quod Graeci patres Helleniſmum, Rab-

Indicem

ton, tempus ignorantiae & pagani- a hac

Ini vocant. Quamuis autem non voce.
facile ſit quidquam de adeo antiquis,
atque obſcuris temporibus defini-
re, dubitare non licet, quin ſu-
perſtitioſus cultus ignis & ſolis, Sa-
baeis attributus, vltimae ſit inter eos
Hhhhhhhz antiquitatis;

1170 PARS M. ABAEOR.
antiquitatis; quoniam eius mentio
Vide 7 d † lob . .
Indi Zn CCcurrit apud †+ lobum, cuius aetas
voce lo- uam proxime ad eorum tempora ac-
us. Ceſſit, vt apparet exincurſione dabaeo-
riie in eius facultates. C, I, I5. Sic lo-

quitur C. xxXI, 26. vidi ſolem, cum

PHIEOSOPH. C. II. III.
Julgeret, & lunam incedentem älare,
& laetatum eſt in abſeondito cor meum,
& oſèulatus ſüm manum meam ore meo,
quae? eſt iniquitas maxima, & negatio
contra Deum altigimum.

CAP. II.
DE ALIIS EX SABAEA SECTA.

Tarackuum Abrahami patrem in
Zabiiſmo educatum fuiſſe coniice-
re eſt Ioſ. xxIV. vbi recenſetur inter
De No- eos, quti peregrinos Deos coluerunt. Phi-
bilit. ait, eum Aſtronomiae & Mathema-
ticarum diſciplinarum peritum fuiſſe.
More Maimonides diſerte aſſerit notum
Nevoch. eſſe, Abrahamum educatum in fide Za-
P. III. c. pbiorum fuiſſe, qui negabant ullum
²9. praeter ſtellas Deum eſſe. Certe Be-
a Apud. roſits agnoſcit eum ro Soʒνια ιτραςρα,
RK Ant. coeleſtium peritum fuiſſe. Eupolemus,
ib x. apud Euſebium, binuentionem Aſtrolo-
c. 17. ae & Chaldaicae diſciplinae eidem
c More adſcribit. Zabii ipſi narrabant, eum,
Nevoch. cum doceret alium eſlſe creatorem
F. III. c. praeter ſolem, a Chaldaeorum Rege
9 Ponis ſpoliatum, & in exilium miſſum
fuiſſe. Nec abſimilia de eo narrat Io-
fJophus, loco laudato.
Rabbini Salomon lIarchi, Moſes Ge-
rundenſis, & Iacobus Chaiin, narrant,
eius diſceptationes contra idololatri-
am cum patre Theracho &ẽ Nimrodo, a
quo in ignem conieétus, illaefus eua-
ſit. Cedrenus etiam, cum Abrahamus
idola parentis in ignem conieciſſet,
fratrem eius Hluranem, ea eripere flam-
mis nitentem, combuſtum fuiſtſe ait.
Arabes, qui Rabbinicas fabulas imi-
tantur, iisque ſomnia inaedificant,
plenius docent, quid Abrahamo eue-
nerit, poſtquam a Nimrodo abiiſſet;
vt apparet ex fragmento Muhamme-
dani ſcriptoris, ex quo, quod ad Sa-
baeos pertinet, huc transferam. „Edru,

ſuper quo ſit pax, primus fuit, qui poſt
Enochum Sethi, filii Adami, ſuper quo
ſit pax, ſcripſit penna. Hoc poſtea
edocuit Edris filios ſuos, quibus dixit:
O filii, ſcitote vos eſſe Sabaeos, ideo-
que in iuuentute veſtra legere libros
diſcite. Iam autem Sabaei ſunt ſcri-
ptores, de quibus altus Muhbammedem
intelligit) dicit (Sur.1.) Aabii & Nazare-
ni. Addit Arabs, eos non deſüſſe poſ-
ſidere inter ſe libros Sethi & Edris,
haereditario iure, usque ad tempora
Noachi & Abrahami, quem Deustu-
tatus eſt contra Nimrodum, ſuper quo
ſit maledictio. Sed eo die, quo Abra-
ham e regione Iraf egreſſus eſt, & ire
voluit in Syriam, Maiorum ſuorum
patriam, venit in regionem Charan &
Ghezira, & inuenit ibi populum Zabio-
rum, qui legit veteres libros, & credit
quae in iis continentur. Abraham
autem dixit: O Deus, neminem pu-
to, praeter me & eos, qui mecum ſunt,
hic fuiſſe ex fidelibus, qui credunt te
effe unum. Deus vero Abrahamo
repoſuit: o Abraham, terra nunquam
deſtituta eſt, ſed ſunt ſemper nonnulli,
qui pro Deo diſceptant, & iuſſit eum
vocare eos ad fuam religionem, & vo-
cauit; ſed illi noluerunt, dicentes:
Quomodo tibi credemus, quandoqui-
dem non legis librum? Et Deus im-
miſit eis obliuionem omnium rerum,
quas de diſciplinis & libris nouerant,
nam illi exiſtimabant, libros, quibus
utebantur, a Deo eſſe: & quidam eorum
credebant,

Mor,
Ner. b.
Il. 6029

n klare,
AW meum,
noremel,
egatin

qipoſt
uperquo
oe poſten
bus dixit:
08, deo-
ere libros
ſunt ſeri.
meln
Maure-
llepol.
X Edris,
temport
Deustu-
Pperquo
1oAbra-
Woru᷑R
Veren
nlalin-
edit
braham
nem pu-
Vm funt,
dunt te
brahamo
unquann
onnuli,
ſſiteum
n, & V0⸗
icentes:
ndoqu,⸗
eus in.
rerum,
en. nt,
Nuibus
eorum
ebant,

AbAlI ILLVSTRIS EORVMOQ SCRIPZA. 1171

credebant, alii fidem negabant. De-
inde Zabii fuere diuiſi, & quidam eo-
rum crediderunt; nempe Barhamen-
ex, qui ſe non ſegregarunt ab Abraha-
mo felicis memoriae; ſed reliqui re-
ligionem ſuam acerrime ſequuti ſunt;
nempe, qui funt in regione Charan,
qui cum Abrahamo in Syriam non
iuerunt & dixerunt: ſequimur reli-
gionem Sethi, Edris & Noachi., Hac-
tenus Kiſaeus, ſecundum quem Sa-
baeorum eadem fuit, ac Charanaeorum,
ſeu Meſopotamiae incolarum religio.
Quod dicit de Abrahamo ad Sabaeos
miſſo, id omne ex Rabbinicis traditio-
nibus deſumtum eſt.

Verum apud Arabas ab antiquiſſi-

mis temporibus, viros fuiſſe doctos &
naturalis Philoſophiae, Aſtronomiae,
aliarumque diſciplinarum peritos, li-

quet ex teſtimoniis maiori fide dignis,
ac praeſertim ex Iobi, amicorumque
eius diſceptationibus. De Arabum Phi-
loſophis intelligendum etiam, quod
de Salomonis ſapientia dicitur, qua me-
moratur excelluiſe praez omnibus ſEiliis
COrientis. Tacitus, in deſcriptione Hiſt. V.
Iudaeae, eam, qua ad Orientenz vergit, c. 5
Ardbia, terminari ait, & a Iudaeis eti-
am Arabiam Orientis vocabulo infi-
gnitam, apparet ex Gen. X, 30. XXV,
6. 18. IOob. I, 3. Iud. VI, 3. &.
Plinus in Arabia memorat Magos, „
atque Hippocum Arabem Magum no-
mine appellat. Ptolemacus in eadem
regione ſinum Magorum collocat.
Porphyrius ex Diogene, Pythagoram, In vit.
inter alias regiones, quas diſcendi P'ythag-
cauſa luſtrauit, iuiſſe quoque in Ara-
biam, & cum Rege vixiſſe, narrat.

cap.
XX. I.

CA P. III.
SABAEORVM SCRIPTA.

SAbaei ,vt ex Kiſaezo modo oſtendi-
mus, ſibi eſſe libros a etho & Edri
conſcriptos, imo etiam quosdam ab
Adamo exaratos contendebant. Idem

enim ſcriptor, ubi narrare pergit quid

Abrahamo, inter Sabaeos verſanti, eue-
niſſet, ait: „Abrahamum, aperta ciſta

Adami, inueniſſe in ea eius libros; item

librossethi & Edris, & nomina omni-
um Prophetarum, qui poſt ipſum A-
brahamum erant mittendi; Abraha-
muin autem dixiſſe, beatos eſſe lumbos
eius, ex quo tot Prophetae erant ori-
undi, & Deum reſpondiſſe, ipſum fore
Mor. eocrum Patrem &c.
or. . . . .
Nev. b. Eiusdem farinae Maimonides putat
III. c.29 fuiſſe librum de ſangtionibus ab Exe-
chiele, ut aiunt, absconditum. Idem
plurimos alios libros, quorum praeci-
puus inſcriptus erat: De agricultura
Nabataeorum, translatusque ab Aben
Vachaſehiiah, laudat, Plenus fuit

idololatricis nugis, agebatque de con-
ficiendis ſilmenaiab, de deſcenſu Spi-
rituum, coniuratione Daemonum, de
iis, qui degunt in deſerto, quales erant
Satyri; aliisque eiusmodi ineptiis, qui-
bus a ſe manifeſta Moſis miracula con-
futari poſſe exiſtimabant.
Alius fuit de cultura Nabataeorum,
† ex quo Maimonides hauſit hiſtoriam f wide
de Abrahamo, quam ſupra attigimus. indicem
Liber Haiſtamchus, Ariſtoteli falſo in inie
adſcriptus. Loeibus,
Liber Hatteleſinaoth de Talismani-
bus. Buxtorfius titulum vertit, de lo-
quentibus imaginibns, cuius rei ratio-
nem iam indicauimus.
Liber Tamtam.
Liber Haſſeharab.
Liber de gradibus coeleſtium orbi-
um, & Eguris in unoquoque gradu
aſſcendenlibus.

Hhh hhh h 3 Alius

Mor.

1172
Aulius liber de Talizmanibus, Ariſto-
teli etiam attributus.
Hermae adſcriptus liber.
Liber Iſaaci Zabii, ubi religionem
ſuam defendit.
Craſſus liber de ritibus legis Zabio-
rum, feſtis, ſacrificiis, precibus, aliis-
que ad eorum fidem ſpectantibus. Hi

CAP.

PARS YV PIIL OSOPH &ABALOR. OCAP. W.

omnes libri, ut docet Maimonides, de
idololatricis ritibus agebant, erantque
in Arabicam linguam translati. Idem
tradit, plurimos fuiſſe alios, & Loan.
Henr. Hottingerus, penes ſe fuiſſe ait li-

brum conſcriptum a Muhammede Se- Oent.

c. 8.

niore, filio Iſaaci, qui aliter dicitur A-
bulfarae filius Abi-Iakub.

IV.

DE DIIS ET RITIBVS SABAEORVM.

Octrinam Sabaeorum tradidere
ſcriptores iis recentiores, ex qui-
bus Chaldaicam hauſimus. Itaque for-
te haec deſcriptio Sabaeae Theologiae,
qualis erat poſteriori aeuo, multum
Corrupta & diſſimilis facta Chaldaicae,
ex qua primum ducta fuerat. Neque
eſt abſimile vero, huius corruptionis
deſcriptiones Rabbinicas, diſceptatio-
num aeſtu, aliquantum vltra veritatem
auctas: quod & de Arabibus, Rabbinos
ſequutis, ex quibus ſolis quidquid de
Sabaeis habemus, hauſimus, intelligere
eſt. Quidquid id eſt, prioribus anne-
Rendum cenſuimus, ex quibus, quan-
tumuis deprauatum, ortum tamen eſſe
fertur.

Sabaei, teſte Maimonide, exiſtima-

Neb. P. pant, vti olim Chaldaei, ſtellas eſſe De-
III. c. 8. os; ſed ſolem Deorum ſummum,

quippe qui inferiorem & ſuperiorem
orbemregat. Eum & ſummum Domi-
num, & Dominum boni appellitabant.
Quod narrabant de Abrahamo, cultum
Soli negante, alibi traditum eſt. Quae
praeterea fabularentur de Patriarchis;
de Adamo, non primo homine, ſed ab
aliis genito, qui fuerit Propheta lunae,
& homines ad eam colendam impule-
rit, deque agricultura ſcripſerit; de
Noacho itidem agricola, ſed idolis non
credente, ac propterea ab iis infamato,
in omnibus fuis Scriptis; de Setho et-
iam ab Adamo, circa cultum lunae,

diſſentiente; haec, inquam, omnia
apud Maimonidem plenius ea traden-
tem poterunt legi.
Duplici ritu Deos colebant, quoti-
diano, & menſtruo. Quotidianum ita
deſeribit Ali sahid Vaheb- „Primum
diem conſecrant Soli, ſecundum Lu-
nae, tertium Marti, quartum Mercu-
rio, quintum ILoui, ſextum Belthae Ve-
neri, ſeptimum Saturno.,„ Deſcri-
tionem menſtcui cultus habemus ab
Muahammede filio Gaaei MS. quem ci-
tat Hottingerus. Annum inchoabant
a menſe Niſan, cuius feſtos habebant
tres primos dies, conſecratos cultui Di-
vae Belthae, cuius templa celebrabant,
victimasque in iis immolabant. Sexto
die eiusdem menſis, taurum Deae ſuae
Lunae mactabant, ac ſub veſperam eo
epulabantur. Octauus dies erat etiam
feſtus, & noctem eius diei celebrabant,

in honorem ſeptem Deorum, offere-

bantque agnum Deo Caeco, hoc eſt,
Marti. Quindecimus dies ſacer erat
Sammaeli, (quo nomine Thalmudici
Angelum mortis appellant) celebraba-
turque victimis, & oblationibus variis.
Vigeſimo conueniebant in Coenobi-
um Charanaeorum, dictum Cadi, vbi
tres tauros immolabant, vnum Satur-
no, alterum Marti, caeco Deo, tertium
Lunae. Mactabant praeterea nouem
agnos, ſeptenos ſeptem Diüs ſeu plane-
tis, vnum Deo Geniorum, aleraim
eO

Hiſt.

be, de
nque
Idem
Lon.
aitli. ,
1 de. Oriezt,

c. 8.

Deo horarum. Hiſce holocauſta
agnorum & gallorum gallinaceorum
adiiciebant. Vigeſimo octauo die ibant
ad templum, quod eis erat in ciuitate
daba, ad certam portam, Charanis
Aharah dictam, & Hermae Deo ſuo in-
gentemtaurum, vt & ſeptenos agnos
ſeptem Diis, vnum Deo Daemonum,
alterum Deo horarum mactabant. Fe-
ſtum celebrabant conuiuiis, ſed nullam
pecudum partem eo die adolebant.
Secundum menſem liar inchoabant
feſta celebritate, quae in honorem
Sammaelis erat, cui offerebantur victi-

mace. Secundus dies erat conſecratus
T Abenbalem, eoque vna potabant,
manibusque tamarifcum, aliosque fru-
ctus gerebant.
Tertii menſis dies vigeſimus tertius
ſacer erat ammaeli, quem aiebant eſ-
ſe Deum, qui facit, vt ſagittae volent.
Chamar, ſeu Sacerdos facit, vt ſagitta
duodecies ignem concipiat, dum eam
ligno fricat, duodecimaque vice ſubito
in ſolum concidit, lineaque duo fila ad-
mouet; ſi incendantur, ſacrum Deo
acceptum, ſecus ſi evenerit, contra De-
um iratum putant.
Quartus menſis T hammuz peculiare
habet feſtum, quod circa medium cele-
bratur menſem. Vocatur feſtum Al-
bukal, laugentium mulierum. Origo
L. III. c. huius feſti ita refertur a Maimonide, in
29 Mor. Iibro iam laudato: „Cum Pſeudo-
Neb. propheta, nomine Thammuz, praedica-
ret cuidam Regi, vt coleret ſeptem ſtel-
las, & ſigna duodecim, iuſſit Rex eum
graui morte interfici. Nocte vero mor-
tis eius conuenerunt omnes imagines,
ab extremis terrae oris in templum
Babylonicum, ad imaginem auream
magnam Solis, quae pendebat inter
Goelum & terram. Et proſtrauit ſe ima-
go illa in medio templo, & omnes ima-
gines circumquaque, & narrauit eis,

PDII E RITVS SABAEOR

113
quidquid contigerat Thammuzo.
Imagines vero flebant & lamentaban-

tur per totam noctem. Mane autem

auolarunt omnes imagines in ſua tem-
pla, ad extremas terrae oras. Et con-
ſuetum eſt, ait Maimonides, quotannis
primo die menſis Thammuz (lAunii, ra-
tione diſcrepantis Iuliani & Iudaici an-
ni habira,) lamentari & flere ſuper
Thammuz. „ Mulierum Thammu-
zZum lugentium meminit etiam Eze-
chiel Propheta, C. VIII, 4. Iudaeos-
que eos imitatos indicat. Eiusdem
menſis dies vigeſimus ſeptimus ſacer
erat Sammaeli, aliisque Diis ac Daemo-
nibus, nouemque agnos rν Hanan ma-
Ctabant.
Quinti menſis, quem cum Syris Ab
vocant, octo primis diebus, muſtum in
honorem Deorum ſuorum exprimunt,
idque variis nominibus afficiunt. Prae-
terea recens natum infantem Diis ſuis
immolant, eumque in fruſta minuta-
tim concidunt. Dein miſcent illam Vide
carnem ſimilagineae farinae, croco, n teg,
ſpicis tritici, caryophyllis, conficiunt- m m,ta.
que placentas inſtar ficuum, quas in tus.
nouo furno coquunt, dantque popu-
lo, ad congregationem Sammaelis per-
tinenti, per totum annum. Nulla mu-
lier, nec ſeruus, nec ſeruae filius, nec
furioſus, nec Daemonio obſeſſus, eas
placentas deguſtat.
Ritus ſexti menſis, Elul dicti, ab eo-
dem ſcriptore ita deſcribuntur. Per
triduum coquunt aquam, qua ſe ab-
luant, vt ſacra facere pure Sammaeli
queant; & in aquam hanc coniiciunt
tamariſcum, ceram, oleas, aromata &.
Dein ante Solis occaſum eam calen-
tem corpori ſuo, quaſi amuletum, af-
fundunt. Eodem die, mactant octo
agnos, ſeptem Diis & Sammaeli. Vna
edunt in ſuis congregationibus, &
quisque ſeptem ſcyphos vini haurit.

174 PARSO V. PHILOSOPHI.

Ab unoquoque princeps exigit duas
drachmas, theſauro ſuo inferendas.
Vigeſimo ſexto eius menſis eunt ad
montem quendam, celebraturi feſtum
Solis, Saturni, & Veneris ‚quibus ho-
locautomata octo pullorum gallinace-
orum, totidem gallorum & gallinarum,
offerunt. Qui preces Fortunae fun-
dit, gallum, aut pullum arripit, Cuius
alas duobus funiculis lineis vincit, eo-
rum extrema igni admouet, & Deae
Fortunae pullum offert. Si prorſus
abſumatur, exaudita creditur eius ora-
tio; ſed ſi ignis funiculorum prius ex-
ſtinguitur, quam conſumtus ſit pul-
lus, Dominus Fortunae, preces ob-
lationes, ac ſacrificia reſpuere exiſti-
matur. Die vigeſimo ſeptimo & vi-
geſimo octavo habent ſua myſteria, in
quibus ſacra faciunt Sammaeli Domi-
no maximo, & Geniis, a quibus pro-
tegi, & defendi, & negotia ſua ſecun-
dari putant.
Septimus menſis, quem Syri & Sa-
baei vocant primum Tiſehri, medius
habet ſacrum Manium, ad quos pla-
candos comburunt varios cibos. E-
munt omnis generis cibos ac fructus,
ſiccos ac virides, quoscunque in foro
inueniunt; quos variis rationibus ſtru⸗
unt, atque incendunt noétu, in hono-
rem mortuorum, cum oſſe coxae Ca-
meli. Igni etiam infundunt miſtum
vinum, quod bibant mortui.
Octauo menſe, qui vocatur poſterior
Tiſebri, incipiunt ieiunare vigeſimo
primo die; ieiuniumque producunt
ad 29. qui eſt ſacer Domino Fortunae.
Nonus menſis, qui primus Canun
appellatur, Veneri potiſſimum ſacer eſt.
Quarto die tentorium erigunt, quod
vocant lectum Belthae, ornantque fo-
liis, floribus, fructibus &c. Priusquam

ABAEOR. c. IV. V.
ofſerant ſacrificia pecudum aut avium,
dicunt: Haec ſacrificia Dege noſtraé
Belthae conſecremus. Id feſtum per
ſeptiduum celebratur, quo multae pe-
cudes Diis & Deabus mactantur. Tri-
geſimo die Sacerdos ſedet in alto tri-
Punali, in quod per nouem gradus ad-
ſcendit. Deinde arreptam virgam e
tamariſco ad omnes porrigit aſtan-
tes, eaque unumquemque ter, quin-
quies, aut ſepties verberat; quo per-
acto, orationem ad conuentum habet;
qua populi conſtantiam in ſacris, mul-
titudinem, ſedes, & excellentiam prae
ceteris omnibus gentibus effert. Do-
cet etiam, quae ſit amplitudo imperii
ſui, quaeue eius duratio. Tandem e

tribunali deſcendit, & conuiuantur

idolothytis. Hoc die etiam Princeps

duas drachmas vectigales ab unoquo-

que accipit.
Decimus menſis, alter Canun dictus,
videtur peculiariter Lunae ſacer, nam
vigeſimus quartus dies eſt natalis Do-
mini, hoc eſt, Lunae; quotempore ſa⸗
cra facientes Sammaeli octoginta qua-
drupedes, totidemque aues urunt.
Adolent etiam Diis ac Deabus ramos
palmarum in ſumma parte tenuces.
Vndecimo menſe &ιubοa, per ſeptem
dies ieiunabant, incipientes a nono,
quo jeiunium Soli indicebant. Ab
omni re, ex lacte confecta, & vino ab-
ſtinebant; nec ullum hoc menſe Nu-
men orabant, praeter Sammaelem &
Genios.
Menſe duodecimo Adar, ieiuna-
bant etiam-unae, praeſertim vigeſimo
ocaHο die, quo facrorum Praeſes uni-

cuique dabat hordaceum panem, in

honorem Martis: & Princeps duas
drachmas, aerario inferendas, ab uno-

quoque poſcebat.

N

CAP.

20, ,
leqg⸗ ,
.
Pide 1
indicem
W tati
Ritut,
tlol
Gic
de

hil
Maim. l
Mor. (1
Neb.c, ſ

tavium,
erae
U3 Per
lte pe.
Ir. Tri.
lo tri⸗
ldusad.
Mgam e
t Aan-
quin-
woper-
nlubet;
is,mul.
umprae
t. Do-
imperii,
Udeme
Uautur
iuceps
ocdo.

Cichus,
n, namn
is Do-
010 ſr⸗
AA
Urunt.
TalnOs
ues.
eptem

OO..

AD
no ob⸗
e Nu-
Mein

jeiuna-
gelino
jesuon-
emn, I
85 uds
buno⸗

C.

Id. c. 45.

RIZVS SAB. LEVIIICIS CONT7 RAnRII. I175

CAP. V.
ALII RTTVSSABAEORVM LEVTTICAE LEGI CONTRARII.

Aimonides memorat plurimos ali-
VAOsritus Leuiticae legi contrarios,
.II. c. additque, nultarum legum Moſaicarum
5 d rationes & cauſas ſibi innotuiſſe ex co-
gnitiohe fidei, rituusmn & cultus Sabaeo-
* Vide vum

indicem Oflferebant tantum panem fermen-
Re„ tatum, & res dulces, omnesque obla-
. .

tiones melle inungebant, quod inter-
dicitur Leuit. II, II.

Quodam die carnem ſuillam come-
dere ſolebant, quod vetitum Lev. XI, 7.
Quasdam pecudes, quas occidere
Iudaeis licuit, interficere Sabaei nefas
ducebant; exempli gratia bouem, quem
colebant propter ingentem eius in a-
gricultura vſum. Ab ouibus etiam in-
terficiendis abſtinebant.

Nonnulli Sabaeorum Daemonas, ſub
hircorum forma colebant, Propterea-
Maim. ue HMνονσ ſohehirim eos vocabant.
Mor. Contra, Leuitica lege prohibitum fuit
Neb. c. ſacra facere U Iiſchehirim, h. e.
4⁰. Daemonibus ſub hircina ſpecie appa-
rentibus Lev. XVII, 7.

Licet ſanguinem abominarentur,
attamen eum comedebant, quod cre-
derent eſſe Daemonum cibum, qui-
bus ea ratione arctius coniun gebantur,
& familiares euadebant, vt Daemones
ad eos venire, & futura praedicere non
dedignarentur. Hoc interdicitur Lev.
XVII, 1. 23.
Colebant ſolem orientem, qua de
cauſa Rabbini docent, in Gemarg, A-
brahamum deſignaſſe Occidentem, vt
eum reſpiceret Sanctum Sanctorum,
cum in monte Moriiqa Deo ſacra fecit.

De hac idololatria interpretantur E-
Zech. VIII, 16. vbi Propheta dicit, ſe vi-
diſſe viginti quinque viros, dorſis ha-
benter comra templum Domini, & fa-
cies ad Orientem, &- adorantes adortum
Muhammed ben Iſaac eos ſolitos eſſe
tonderi nouacula, & igne inuri, & mu-
lieres etiam nuptas inter eos ita ſe to-
tondiſſe ait. Idem in Leuitico diſerte
prohibetur. R—
Solebant Sabaei liberos ſuos recens
natos per ignem, quem colebant, tradu-
Cere, eosque, qui ita traducti non eſſent,
vitales futuros negabant.
Habebant obſcoeniſſimam inſerendi
conſuetudinem deſcriptam a Maimo-
nide, * ad quam putat in Leuitica pro-Ibid.
hibitione reſpici. c. 37.
Alia id genus ab eodem narrantur,
qui tandem obſeruationes hac de re bid. c.
ſuas claudit hac animaduerſione; ad le- 49.
ges quod attinet, quarum rationes &
vtilitas ab ipſo ignorabantur, eam igno-
rationem ortam inde fuiſſe, quod inter
res, quas audiuimus, & quas ipſioculis
noſtris vidimus, ſit magnum diſcrimen.
Propterea, quae Sabaeorum ritibus di-
xerat, audituque acceperat, aut lectione
ſcriptorum Sabaeorum didicerat, non
aeque certa ſibi ac firma eſſe fatebatur,
ac lis, qui ea obſeruari ac celebrari vi-
derent; † praeſertim cum eorum opi-! de
niones & ſectae ante mille annos inter- Noer
cidiſſent, nec ipſa earum ſupereſlent Sabaei
nomina.
Atque his de Sabaeorum dogmati-
bus, iis quae de Chaldaica Philoſophiqa
dicenda habebamus, finem imponimus.

ZOROASTRIS

Iii iii i

1170

à Th.
Beza.
b Clem.
Strom.
Lib. I.

p. 302.

In Vita
Plotini.

2020ASTR. E DISCIPVI. EIVS

ZOROASTRIS

ET DISCIPVLORVM EIVS.
ORACVLA.

PROOEMIVM.

Raecipuae Chaldaicae Philoſo-
phiae reliquiae continentur
oraculis, quae ſub nomine Zo-
roaſtris circumferuntur. Non
deſunt quidem, qui ea quaſi ſuppoſi-
titia damnent, dicantque a Graecu-
lo Pſeudo-Chriſtiano conficta,? forte
quia ſectatores Prodici Haeretici dicti-
tabant, ſe arcanos Zoroaſtris libros ha-
bere. Verum hoc minus videtur pro-
babile, quoniam ſparſim apud pluri-
mos ſcriptores inueniuntur; & quo
minus negligantur, vetat ſummum pre-
tium, in quo apud Platonicos habita
ſunt Philoſophos. Hinc etiam appa-
rer, non eſſe annumeranda ſcriptis, quae
Porphyrius Gnoſticis tribuit, quaſi ab
jis ſub nomine Zoroaſtris edita; quan-
doquidem haec, vt teſtatur, a Platoni-
cis, inter quos Amelium memorat,
ſpuria fuiſſe demonſtratum fuerat.

Quidam Chaldaica eſſe negant, quia
ſaepius Graecum ſtylum redolent; ſed
ſunt tot in iis durae ac exoticae loquu-
tiones, vt barbaricam originem ſatis
prodant. Atque vbi vocabula adhi-
bentur Graecae Philoſophiae propria,
idem poſſumus de iis dicere, quod
Iamblichus de libris, qui Herma? Triſ-
megiſti nomen praeferebant; vt haec
nomen Zoroaſtris praefixum habent:
ita iisdem Zoroaſtris doctrinam con-
tineri, licet frequenter Graecanico ex-
preſſa ſit ſtylo, quia ex Chaldaica lin-
gua, a Graecanicae Philoſophiae peri-
tis, graece translata eſt.

loan Picus, Comes Mirandulanus,
vt genuina eſſe oſtenderet, aiebat, ſibi.
eſſe ipſum exemplar Chaldaicum, in
epiſtola ad Marſil. Ticinum, vbi narrat
ſe vi quadam aliis rebus abductum, &
ad Arabica ac Chaldaica ſtudia impul-
ſum; quibusdam libris hiſce linguis
confcriptis, qui in fuas manus incide-
rant, non caſu, vt putabat, ſed diuina
ſiudiis ipſius fauente prouidentia. Hi
Chaldaici libri, quos theſauros potius
vocabat, erant oracula Aben Ezxrae Zo-
roaſtris & Melchioris Magorum, in qui-
bus, quae in Graecis ſunt corrupta &
mutila, emendate & plene legebantur.
Aiebat etiam ſibi eſſe explicationem eo-
rundem oraculorum, a ſapientibus
Chaldaeis conſcriptam, breuem eam
quidem & obſcuram, ſed myſteriis
praegnantem. Erat praeterea ei liber
de Chaldaica Theologia, illuſtratus
copioſa de Chaldaeis, Graecis, & Per-
ſis diſſertatione. Poſt huius Comitis
mortem, hi libri inuenti ſunt a Ficino;
ſed ita detriti, ac difficiles erant lectu,
vt nihil ex iis elici poſſet.
Facilius adqucemur, vt credamus,
haec oracula ab homine Graecanicae
Philoſophiae perito fuiſſe translata, ſi
in animum reuocemus, Beroſum ſcripta
Chaldaeorum, de Aſtronomia & Philo-
ſophia, in Graeciam intuliſſe; & a lulia-
no, filio, ChaldaeoPhiloſopho, theurgica
oracula, aliaque eius ſcientiae arcana
græcis verſibus edita fuiſſe. Sane ſi haec,
quae nobis ſuperſunt, partem non con-
ſtituunt Chaldaicae doctrinae, quam
graece

ri
N.
Vr⸗
ſul
er,
dul
tar
TI

qu
1hen
bis
Che
e
mer
pi⸗
not
hor.

——————

De Vrb n⸗
Debtb e
aaroce
axdak.
9, As,
600

phe

fer
te
I

60

ulanur,
jebat ſbi
cumn, in
binarrat
(lum, &
impul-
e lingis
8inclde-
eddiuine
entin Hi
8 potius
rroe Lo-
Ninui.
upta &
ebantur.
nemeo⸗
entibus
end ean
myſetis
4 ei lber
uſtratus
Kber-
(ochn’S
4 Picino;

t lectu 1

redams,
ecanicie
nalata,
ny ſorioea
KPhio-
Na M/.
heurgicr
e MiI
e 6 ec,
ocOÜ½²⁰½
quam
glaece

De Vrb.

ORACVLA. 1177

graece ediderat Beroſus; veriſimile eſt,
vel ex titulo, hic eſſe nonnulla ex the-
vrgicis Iuliani oraculis, quaedam enim
ſub eo nomine a Proclo laudantur. Ad
ea, quae dicit ſibi fuiſſe Comes Miran-
dulanus, quibus adiectus erat commen-
tarius, & diſſertatio de Chaldaica
Theologia, quod attinet, coniicere
quis poſſit, ex iis quae habemus Ple-
thonis & Pſelli, qui praeter oracula no-
bis interpretationem & compendium
Chaldaicae Theologiae exhibent, hau-
ſta eſſe ab eo ſcriptore, cuius argu-
mentum & methodum ſimilia, ſed co-
pioſiora deſcribit Picus.
Inſcripta porro haec ſunt oracula,
non forte metaphorice duntaxat, ad
horum diuinam excellentiam deſignan-
dam; ſed etiam quia oraculi reſponſa
exiſtimabantur. Sephanus teſtatur

—„ 2 * 4 X* 55 c
XæXι Marcοοννι αuαιπ σοαι νανο%πς, α

AeXρ+ααοσ EXNXνον orouu ς habuiße
αα gquod apud barbaros fuit vt Del-
phenſe apud Graecos. Hoc inde con-
firmari poteſt, quod Platonici reue-
renter admodum de iis loquuti fue-
rint; cum Proclus in Timazum aſſerat,
Affyriam Theologiam a Deo reuela-
tam fuiſſe. Idem alibi, citato, quaſi
diuino, vno ex hiſce oraculis, quod
de Ideis agit; inde a Numine Idearum
Orαα&lντW confirmari, Platonicamque do-
ctrinam a Diis ipſis probatam colligit.
Quaedam ex hiſce oraculis, quae
temporis iniuriam effugerunt, pri-
mum edita ſunt Lutetiae, a Ludouico
TIüiletano anno 1563. cüum commenta-
rio CGemiſti Plethonis, & titulo Magi-
corum oraculorum Magorum a Zoroa-
Sre oriundorum. Eadem rurſus trans-
lata in Latinum ſermonem, & edita fue-
re a lacobo Marthamo, cum commen-
tario Pſelli, ac tandem ab Opſopaeo
Lutetiae 1607. ad Sibyllinorum oracu-
lorum calcem.

Verum a lFraneiſco Patricio multum
aucta fuere eæ Procio, Hermia, Smpii-
cio, Damaſoio, Symnoſeo, Olympiodoro,
Nicephoro & Arnobio, adeo, vt excre-
verint, prout numerat, ad CCCXX.
verſus. Ea praeterea, maioris per-
ſpicuitatis cauſa, ad certa capita redacta,
& latinitate donata emiſit, an. 1593.
Poſtea latine edita ſunt ab Ochone
Heurnio anno 1619. inſcriptaque Sn-
era oracula Magica Zoroaſtrie Ba-
drianae Regie, & Magorum Principis;
ſed dum ea nititur ſtylo expolire, &
meliori latinitate induere, quae ge-
nuine ac ſincere tradiderat Patricius,
ea inquinauit ac corrupit. Temere
praeterea continuam orationem ex
hiſce fragmentis, inter ſe nequaquam
connexis, & apud varios ſcriptores
ſparſis, efficere ſtuduit.
Patricius ſane non exiguo labore
haec collegit, ſed modorum in verſi-
bus minorem rationem habuit; imo &

interdum verba ipfſa negligentius ex-

ſcripſit. Nec vlla certa via eſt, qua,
quae omiſit, ſuppleri queant, qualis eſſet
comparatio eorum cum ſcriptoribus,
ex quibus hauſta ſunt; nam neque o-
mnes exſtant, neque vbique, vt tamen
profitetur, nomina eorum addidit, ex
quibus petita fragmenta „exceptis iis,
quae initio occurrunt. Quidquid id
eſt, ea hic, ex eius editione, quae o-
mnium perfectiſſima eſt, vna cum ad-
ditamentis, quae alibi nobis occurre-
runt, & coniecturis, quibus quaedam
deficientia ſuppleantur, proferemus.
Quamuis autem plurima ex hiſce
oraculis ita ſint abrupta & obſcura, vt
primo intuitu riſu potius, quam aeſti-
matione aliqua digna videantur; atta-
men qui in animum reuocabit, toti-
dem ex iis, quae a Plethone & Pſello
explicata ſunt, ſine his explicationi-
bus, non minus ridicula viſum iri; ſed
Iii ili iz explicata

17,6 20ROASTR. ET DSCIVII: EIVS

explicata Chaldaeorum eruditionem
retegere ac recludere; is facile ſibi per-
ſuaderi Parierurerian reliqua omnia,
(ne obſcuriſſimis quidem exceptis,)
eiusdem eſſe generis, adeoque non de-
buiſſe potius, quam ullum ex ceteris,
omitti.

* .
Verba (Hactenus anleius. * Nos vero

interpre-

tis.
TATOT ZAPOAXYXTFPOT AOTPIA.

A. Moyag, Auds, σ Tehαοσ.
Pſell. n= raresnt Mær 61.
Dam.— Tavas és Mord doο erd.
Proc. Dam. Aude ag raeg Teoει
—2 2 „ —
ramze*αXαοαvαα.
KAτ¾d e!6 cοα ανου ⸗N TA& τ++e En-
gραρ αν ⁹. S
5 Dam. Harr Pa, s snNͤν Nνανναι T*αα
76 Moyds Aoν.
1/ / c .
A6ε*νß οι αορ 3 T *ιαι.
. — 7
Proc. Els eia vιο N dρ IIaTr&αοτα
= 6 &
a τντι.
„ „ 7. 7 R 39, 7
Od 1 Sαοααν ααατιιιυανο, ασ. äHi&*ννσα
er†ατο.
„ / . 2 „. dis
Eig T 6a α0οσν Nes IIaτοοοα.
1O Ne rauv& ο„bäονυο§
4 2 7 » „ „ „ ⸗ „ àà2
Dam. Ko) ℳναα sν a*τπ τ A6sανσα ,
„οDia,
R) oααd+¹Üο τtöοα.

20α,
oë ρdαι+α 4X &τσυ 6ετονααυα2,
15 » — „ — X /
AXι 7αααςσ οοοα⁰ * RHε ορς 7ε ρ
drayct. ,
Tegò ασ να, e 9' dα —α
9.

Hæ, , restr 4, d & zveαο Tr*
Xeνα+ ι½¼.
Ka] zs75= reoν⁰ Ar d .”o⁵
Mqren vvs‿„*ν*o o o. 1 nWaùναTINr
20 Proc. Erden dgoauασ ναιαου ,hο
oαρπς ,.

Ervdey vαα es ανα +vοτ νοσασ
40

quae emendatu facilia, & manifeſta

erant, aut alibi emendatius edita, cor-

reximus; dein verſionem ipſam Lati-
nam variis in locis interpolauimus, vbi
neceſſarium viſum eſt; licet operoſam
neceſſariarum mutationum rationem
reddendam nobis arbitrati non fſi-

mus.)

ORACVLA ZOROASTRIS
5 „
„Vnum, duo, & tria Principia,
Bi paterna Vnitas eſt. (vat.
Porredta eſt Vnitas quaz duo gene-
Dyas enim apud hanc ſedet, & inteleltu-
alibus fulgut at ſeionibus.

Et gubernare ommia, G& ordinare unum-

quodque non ordinatum.
Toto enim in mundo lucet Trinitas, Cu-
ius Vnitas initium eſt.
Principium omnis ſectionin hic eſz ordo,
In tria enim Mens LPatriu dixit ſocari
. ommnia.
Cuius voluntas annuit, & iam omnia
ſocta fueré,
In tria enim dixit Mens Patris aeterni.
Moente omnia gubernans.
Et apparuerunt in ipſa virtus & ſa-
bientia. MDWU
Et multiſeia veritäas,
Ex biſce fuit corpus Trinitati prius-
quam eſſet,
Non primae ſod cuius quaez menſarantur,
Principiis enim tribus hiſee capias ſer-
vire omnia
Sucrum primum curriculum, certez in
medalig
Aerius, tertius alius, qui in igne ter-
ram fouet.
Er ſons fontium & fontium omnium.
Matrix continens omnia.
Inde affatim exflit origo variaez ma-
teriae.
Inde tractus preſter obſeurat Korem
ignis,
Inſeliens

◻

I10

15

20

A⸗

le

—

— „

nanüeſtn
lin,cor.

umati⸗
mns, vbi
Perofam
ationem
on ſi-

PRIS
—
lpie,
vot.
lo gene
teleldku-
1.
eunur.
1tol-

ordh,

r ſelli
, one
eterni.

6 Priu.
runtr,
Niar r.-
lerte ij
Ge er-
num.

t .

ram

Nliens

—

20

25

30

35

ORA0VLA.—

7 . „ „ 7 .
Réσν¾iu 6*ocααοσπιαο coο ροννονι.
A Sdâbâ*⁵.
2/ „ —„ „ „ „
Agναα eis T ατισ Tet,e, Aττιαας a P*
* 7/
.

IIArr

G. Harzo α NŚ.
Pſel. E' avr; IIarρ owaορα
O6 e, e&N Sratteer voepa Ntονααα
idiey .
» X 2 2 — „ 2 „
Paoρ αdο a οbnαα οℳοMü àατιερρ7α
10Xνu⅓ανρα.
Hrr Yοσ αονσςρa*τo αα N -
αα

. R — „ 2
Asuvv*εον, or zoοοατ%v NMtdr Vryea dy-

AV.
Pfſel. Eiæl zava nοαρ sνσ% ανvνNvt.
X
Proe. TIævρνε O . IIoA αoοοα
Ex IHIaroes aX“+₰.iνXομνα vés dn-
.
„. / „ / »
Egvα voρας aρ rατο5ραοα N π a†α;-
é X⁰
—„ 2 „ R — 2
IIaοσ α%ονοαπν ασρ —‿ροσρ
„
2 * / 2 „ ⸗ „
Oορατ—☛W οπνιiν uν *⁸οοwνo—n eis dρ
Tov sodντρα.
Mjre αο T II†ooρ vos D νHhs7—
c 2 ⸗ Psyla,
6 ey Sσ οτεααα αο αυ ο*τνασιο ukhteyra.
Eι T αα voι αι;˖ιον N&ν &νι
D „ 2 —
ITIaa r cα Tς οαα. A5ρναοααπις.
2 2– — „ „
Es Pag zας † wa‿τ%HO 6v.ν, α zn-
X — —
roανοορνοÜ7

„ — „„„„ * — 2 „ —
40⁰0 Myd 8, 4à Sαινιν6ντα ταοιραι

2,ö, - 2 e, X * 2
Ka]) ev 77 Adατσι 2Aταα r“ eodααd⁹s
ια.
„ . „ 2 „/ „ 2 X —„
OO Yαρ ci OMν τν τεα 76 7 —
Toy
7 / 22
Envy drapr, karα⅓ αι ααρoa N
Néc.
/ . ——– 2
DoAρ⁵οο αο æτ—α No eoν„α
õäõä

„* D 27 .
45 Os†*αα voν vo α A‿αααà XαπM⸗H)οννι

r.
OAXα ανιοι, οα ααα.

1179
Inſeliens cauitatibus mundorum, omia
enim inde.
Incipit deorſum tendere radios admi-
randos.

II. Pater & Mens.
Soͤͦ m rapuit Pater,

Negue in ſua potentia intellectuali
lauſo igne proprio

Neque enim a paterno principio imperſe-

Cum quidqaam rotatur,
Cunda enim perfecit Pater, & Menti

twradidit
Socundae, guam primam vocont gentes
hominum.

Sunt ommia ab uno ioene progenita.
Patre genita lax. WMultum enim ſolus
E Patris robore decerpfit mentis ſio-
rem.
Opera intelligens enim paterna Mens a
ſegenita. L
Omnibus inſeminauit vinculum igne
grauis amori,
Vt omnia maneant in infmitum tempus
amaqntia.
Neque omnibus Patris contexta intelle-
Aualiter monſtrat. Cnanentia.
V in amore maneant mundi elementa
Loteſt intelligendo paternam Mentem in-
Omnibus ſontibus & principii. (dere
M enim torminus paternae profundi-
tatis, & fons ntellectualium.
Neqgue progreſſus eſt, ſod manfit in pa-
terno profundo,
Ert in adyto, uxta a Deo nutritum ſi-
lentium.
Neque enim in materiam, ignig, qui
trans primum eſt,
Snam potentiam includit operibus, ſed
Moente.

Dymbola enim paterna Mens Jouit per

miaundum.

25

30

35

40⁰

Qui intelligibilia intellgit, & ineſffabi- 45

lia exornat.
Integra partitio & impartibilis.
Iii iii i 3

Mente

n80 20R0OANTN. E DOα⁰.. EV§
Mente quidem continet intelligibilia,
ſonſum vero addit mundis.
Monte quidem continet intelligibilia, ani-
mam vero addit mundis.

2 AQA , N⸗= 2
Né à&νaαιιτιαπιοοια, οαν τα
eai uéσς
2 2 6. 3 „ B * 2„
N ut* α+ναπv7ταẅονασα, Loxi“ &α
Z
a néοαα,

J. Nae, Noyrd, “ Neeez. III. Mens, Intelligibilia & Intellectualia.

Dam. & ατ1ππο NOτ T& v/πW”⁹. E T unius Mentis intelligibilis.
50 Procοννnαaooνι Ns να1nHνdds — Non enim ſme intelligibili mens ſt,
ον bναρτα von eſt ſeorſimim.
Trà ué, st eed e 2, loa vedvra Werguien ſunt intelligibilia & intelle-
voεv7. dualiaquaecungue intelligen-
tia intelliglntir.

N—.. „„ 6 2 . . . . . 7 . .
Tg uννοπτ 1 vomév. Intelligenti alimentum eſt intelligibile.
Marav r ve/ανε er v& b*o Diſce intelligibile quoniam extra Men-
tem exiſtit.

Xe.
Ka) r8 NS 1o rà* ααρνναν —ÖR a. Er Memis quas Empyreum mundum agin.
55 Ng Ngs és* 6& revανρ ro Mentis enim Mens eſt ignei mundi
4 artifex.

18.
o r α bν7vναναHοοα xarendy Boov is⁸ Qui ſupermundanum paternum profun-
vodv†. dum ſeitis intelligenes.

vemrà ra Tuiec Ap. Intelligibilis omnix ſectionis princepa eſt.
Est Ja; T venr”y, 3³ Xen c 66,“ vé E enim aliquid intelligibile, quodopor-
dier. tette intelligere flore mentis.
Dam. HI dρ rνα. d Nö, aο Si enim inclines ut mentem, & illudin-
von, tellexeris,
60 α rt veν& E⁵ vofα. Vrt aliquidintelligens non illud intelliges,

Es αρν ααι M enim roboris.
Cireumquaque lucidi potentia intelleltu-

50

55

6⁰

65

AASον Mbαts vρ gednρυα ο. ntie
.. alibus fulgens ſodionibus.
Ov X⅞ õ voc rSε vesore“ Non ſane oportet vehementia intelligene
Sρααο, mmielligibile illud.
ANRR& v» rαναα τ☛α X„ονιοαIι—ιπςπ Sed mentis ampla famma, omnia me-
rodag. eere,
65 HX,“ rà&venr e6αο. Xgα aα r&τo vα Excepto intelligibili illo. Opus eſt ſane
ο., hoc intelligere, Cilludintelliges
I pdoο nτααναννàovρ α π nuv vee Namß inelinaueris mentem tuam, etiom
Ob d†τοασ Non intente. (rem
AN &SνορτiορροÜ uu SPegovra Sedpurum, conuerſibilem oculum, feren-
Ee Toxi räs eεαραα⅜ „»éov, eis r9 von- Animae taeendere vacuam mentem in
intelligibile,

10*,
70 Oορρα a ρàXs 13 veré̈.
Exe é vés brdανρα.
Tò ει voë rαα 8 9ede, .

„ 2
Obvàο αοαα voα, απαασο
» — 7
Ob v& wοριααις νοπταπ

Vre cognoſcas imellgibile.
uoniam eſt ezxtra mentem.
Deum hbunc intelligit omnis mens.
Won enim mens eft ſine intelligibili & in-
Seorſim a mente non eſt. (telligibile
lnis

70

m .

5 1

K

N

*

Gibilig,

lumn.
Aurli.

enr , 5

intele
n-
Gibile.
,Mer.

Mmgit
unt, 5

rlfun⸗

lepreſ.
Mor.

Mmdir.
eligen 6
In-
lenn
ig Me-
,ſine 65
nteler

n,ttiN
en

1, . 1.
entem

lonis

ORACVLA. 181

75 Tolz d vo vess veeget zensHοσ
A αα
Eina e ννντα IIar†*ς ταιι α—
Kæ] TS voei aie Te Aéves d6ννο οoοαρd-
Avli.
IIna Tεαν.. α%0ον⅓ς rα., ase Te sve
denvo sοαα.
ARXXα ⅝ Gοναaα ιανι aαn,ανι⅞düö-

yle.
80 Kôσραπ ε ονοαιαοο, keαπ αUmIar pes
Svinnv.
Tzo νονον Eααραι°α νρν Hναα
1αο PoXαπν„.
Kaj rointzg, 9 aurspp⅜ renrivete r09
xοοαν

Os & Nô& Sbooe o
Eov aααι£ ro&+ 1ρ . νροο αυαυd α
85 IIοαειαινοαος, πνσα⁴ dναα
Tov.
Nocgote dsον*vãà ae ẽü4 αα, Soοασα σ6α—
σι 1 r dryr.
Tà& τ+ντνττ— ισ.
Erenyeosiv“ coicανν. Dsgovα, nbα
vcs
Kéoν αραουοιαυαυμͥ
9⁰ ² Ng AXν, Tο veDεα Jdyzs X7.
H 23S ag Abvatet 70, znciνρ, Nos adr
gciv&.

. WGes, I a,, Apαv7.
I. IoNα dy sε sreGalpss SPagtves,
7

c
/ 2 2 2 28
Eryoοαανο τα e, ais Anταtoꝶ sd.
70g7ρ.

Trôn τ. àτας ραννιιυανο.
2 S Aνας Harge Soα vosga ρ, veon-
Tc.
Auc τος νρς Hα νασν àρατ⅛αα
Ver.
Aiazxo btatet l 77
Kaj ra π6ναοααιναWπιτι—+% à Darö,*ρ.
aαεuY

Vnis intellecualis intelleltualibus Pre- 75
Leeribus ommnia.
Cedunt ſeruientia, Patris perſuaſorio
conſilio.
Et intelligere, ſemperque manere impi-
gra vertigine.
lontes & Principia mouere, ſemperque
manere impigra vertigine.
Sed nomen venerandum inſomni verti-

ini.
Mündus inſeliens celeres ob minas Pa- 80
tris.

Sdub duabus mentibus viuigenius fons
continetur animarum.

I opifex, qui ipſe agens mundum fa-

bricatus eſt.
Qui ex Mente exſiliuit primus.
Indutus igne ignem, vinculorum vi
temperet
Fontanos erateres, ſui ignis ſorem co- 85
hibens.
Imelle dualibius fulget ſectionibis, dmo-
re vero impleuit ommia.
Infegarata ſigurari.

Examinibus ſimiles feruntur, perrum-

pente
Per mundi corpora.
Ouae Mens dicit, intelligendoſame dieit. 90
Lotentia quidem cum illis, Mens vero
ab' illo.

IV. Iynges, Ideae, Principia.
M Ee quidem baez ſoandunt luci-

dos mundos
Inſelientes, & in quibus ſummitates
ſunt tres.
dubieltum illis eſt principale pratum.
Principia, quaez intelligunt Patris opera 95
intelligibilia.
Senſelibis operibus & corporibus cir-
cumdedit.
Transuectrices ſtlantes dicere Patri &
materiae.

Et manifeſta imitamina non apparenti-

um facientes.
12

11982
X 2 2 △⏑ 2 A52 — 1.
ka 1† aln cis 1 , äl
2 /
leg ovres.

7

100 NS; TIærvρS boie voigas aXαναπſú.
,

8,
Nanpuéνρ 234 ς, ns ταατ 8αια
oaνσ
EEs oper rar r

ρ ny OsMij're Té6-
76. .
— 2, 2
76 IIar, *οαWνα
R
τXNν
; 2 X 7„ » —
Zeomy &ατ☚σ uePSoααιονουυ 6τοοον

3 7
Ai &ν οαι

105 AN SHεραιMσοααν voρορα rv&‿ eiαe-

σα.
Eig Xρoοε—ρ 6⁵Nυͤ oρ dvab roαν²
6e
7 X /. . 5
péρowͤνοροαοα% ν α☛ nτ—, & απιπι„ι
o*. . ‚, .”
I ραπαανι£ äõ
avn,
7 * /. 5 7„ „
Havrονοαςςουμυ *νιρνααα, οKic
zzs,sieHe
õäü ARa,,
õ bnpvερνοο ,„ cοσασει rεοα &.
. AAMα
Aè ερνππ ued*αο, αοναν ο
J* S 2 N
dogtorraj ren*οαο xe& απ Rνα
εN Z
Epvoiα voe zmyis a vdooαuααι αs,
IIoAαο οα. αινο 7 voρα ,9£
AnoiuHτ⅜ Xgν„u änaaρ do*αςνοννó ςdο
Ioc TI†⁹ooοααο . 1 7
rarg ooρoναο ²
TO
BM°àbνvpêoiα ,te/́, & vασσv]́.

Noæ ucvα Iulet

6. Exdrn, ZoN„νι cρTeer—ρινσα.
'g abrg Pdo rart gdορνHα.
Aei⅛ατι⅝ r ehetwyol, α onnοdα
o α ο
Iabρ1ρ Nι rargoey Evæe.
Ka reanαα αα 4, , 33 „eα
7 ο*

Je aντ+αα

20ROATR. FT DCOIPVL. ES

Et latentia in manifeæftam mundi gene-
rationem imnſöribentes,

Mens Patris ſtriduit, intelligens, inde- 100

feſſo conſelio,
Omniformer ideas, fonte vero ab vno
euolantes

Exßilierunts a Patre enim erat & con-

lelium & ſinis.
Per quae coniunguntur Patri, per ali-
am atque aliam
Vitam, a diuiſis canalibus.

dod diuiſae ſunt, intelleltualem ignem 105

borte nactaeg,
In alias intellectuales; mundo enim Rex
multifon mi
Propoſuit intellectualem t)pum incor-
ruptibilem, non ordine
Veſtigium properans formae, prout mun-
dus apparuit
Omnigenis ideis donatus, quarum v-
nus fons.
Ex quo ſtrident diuiſae aliae,
Iimmenſae, perrumpentes circa
corpora.
Quae per terribiles ſinus, exami
ſemiles
Feruntur conuerſae, Circumquaque au-
tem alibi aliaez, onte,
Conceptiones intellectuales a paterno
Multum decerpemes ignis ſtorem Gdeae
In ſomnis tempori. Vigor principigeniae
Primus Patris ſeaturtit; buius autem
per ſe forens ſons. —
Intelleltae ideae a Patre intelligunt &
ſae,
Conſiliis ineſfabilibus motae vt intelli-
gentes.

V. Hecate, Synoches & Teletarchae.
E, ipſo enim omnia exſiliunt

mundi

nibus

Implacabilia fulmina, & preſterum
capaces ſinus
Lucidi vigoris patrogeniaz- Hecates.
Et Hypezocus (ſuccinctus) ignis Fos, &
Jortis

di gene.
9
e, inck.
5 ,

1t G con⸗

,per ali.

n ienem ſo,
nimn Nex
n mor-
4
ltmuh-
rum d-

no
munti

minibas
gle a-

(int,

hutemn
n (de I
igente
I Auten
lgut

t ineli
etarchue,

. .
rlern, 120

AAll. .

Hiritu

125

135

ORACVILACIALD. 18,

HeHaâ& Mααο ιπ ααον.
bessn as 7 ens ooa* soss Aροτπiαα α%ο.
S,
Eyeαννα dm à οA αα⁰ α e, ooν
grν,
Oros s 6αα⅜ vosëede Avooο ααι⁶⁰
7caαρ.
Or l zu Caon-
. SPegs.

ori ) Soaéοα οo α Eucdτ†ι s-

X .
K 36 2— — » /
A/ Sαπ Tois Vov„Xνευαι A4„α ndoger
7 οο
Mæevα drataépoto.
AA 8 X X „ 22 . 2 4 — .
„* DPosgo! 7d* νv7 eiοα 1& IIer
1 ο
2 — e * — * 7
A Doreciot väo savrov, ekéi. r e.
T rozos 7 &σραοοααν α αοον
Oi TeNeripra, oνehon raà v ς Eobeo=-

eορνσι.
Teis de ouoρορ voοοοο voeoi ronsoσανα
raba
PBEua 9e säρνονσ
ANAXα εMοαο αů JXανα To²
. Xeνσ¹
Eos aααιι αανιινιανα A Srwrς ε„α—
derr Se.
AN; Tααπνια νν, Woxme G' -
avyrc.

140

145

AXα ⁵ aoα.

TIævv†+οoν αν OεNſ+Eůn Ogeri.
M* ι d+*τιν τνιινοαα οσααανu„î¶à
T0ρ,

O ι rà ArτοHνανNα αοα dycigoydc,
* — „ »
Kaj ανaααατιαιαα α cανααιταοoαν ¹οα

7

°.
H
6. wuon, bbαα.
O“ Vox zdo rdte Iargeg Soga
Gagvor,
Aàυιοι*ας Aαουραυρ Casj, JorsTt 6α1.
7 . 7
Ko e ασ rοππ⁵ 2 ος°a ριοι α
wον.
„ X 7 7. XN 2
NS& YPap Aikna, w&α, T1⁰ο T ν* et
71 &σαgα £,

Wpiritus Polos transignegs.
Cüiſtodiendasprefteribus ſuiz ſummitates
Immiſcens vigoris propriam vim in yu-
ochibus,
Quo mundus habeat intellectuales Ra
Rentatores infoxos.
Quia operatrix, quia largitrixeſt ignis
vitam
Quia vitam ferentem implet Heæcatae
uinum,
Et inſtuit dochibus vigorem, qui vitam
B dat, ignis
Magna efficere valentis.
Sed & cuſtodes operum ſunt Pa-
tris,
Amilat enim ſeipſum, ille urgens
Tormam induene idolorum.
Teletarchae comprebenfi ſunt cum Syno-
chibus.
His ignis intelleltualis intelleczualibus
preſteribus omnia
Cedunt ſoruientia.
Sed & quaecunque materialibas ſerui-
vnt Synochibus.
Induti armatum vigorem luminis re-
Jſonantis.
Vigore triſalco mentem, animamque
armantem.
Varium Synthema iniicere animo.
Neque ſuperuenire empyreis canalibus

ſarſim,
Sed colleltim.
Hi vero indiuidua & Jonſebilia effyciunt,
Et forma corporea & depreſſa in ma-
teriam.

VI. Anima Natura.

Quod mens eævſeſtens ignir Plendens, vi
Patris
Iĩmmortali: manet & vitae domina eſt.

ki tenet mundi multas plenitudinos ſi-

Rl n.

Mentir enim imitamen eſt, fabricatunm

vero habet quid corporu.
Kkk kkk k

Mivααοον

13

135

140

145

150

5

I8 ½
Mry péza νι ισνο εdα
7 πο
Mer ₰ raretnog ckoiets, Voxvn, s
cicv.

. sανσDH⁰%„ TA drr, ver eer Pρ

N& ed, S Wox . Wopi ' ed σαια.
doνα
Hasa pτσà Tlarig Avdo, Ts Ge-
v T8.

Agdhv PopSα Pa Or, zop, alseα

260α.
vovlIsα.απ7 1r ugag αα r⁰αρα
α Peyſ
Pox Zag 5 σνααUαμs⅛ 7 92
α
Obνναυd 290 cιNσα era 78 mrargis.
Kizgtra εαα¾ ν seÿHnοo Avον.
Nœros αα t eas Ougt ar)er O5 zos-

TS IIaT†οο

r ar.
Agc ⁰ 0α goe dnud n6&συοανσ τH6
Sen,
Ovezs eg 9eé doo ns 1do uααα
,
Ka) raν jeGr Tec wihrce 5ταςια
½ r.
M, αν αιWes, A6es”e“ Svotet
7σα.
kNénH
O'venris 3 3 ad†οooονα 1r: verr T0*
6σον
Rkaj Tis zuoos „£ zny rρρ Taαα
x dναταο
Auνανυo, α Gaαι σιd dç»l*τα Xαοο.
ρ.
Néαſενα Hana,
7 js.
Tò* *M“ αισιον να vααρ » Rge† daer Se,
s 5*

K rarror géce α⅜.
T defma 90 T bÿnredè σοÜHαιι 78 ué-
ι½π
õ DN, Cany, an kegvSαιοαα
5X²nuͤo“*ν
Arαs Aecen,, &r. TrS a arriugu

7Z0OROAST ET PlIPVI. PVS.

Miſti vero canalibus ionis incorkupti-
bilis opera eſiciens,
Poſt vero paternas conceptiones anima,
ego habito,
Calida, animans omnia, repeſuit enim
Mentem in anima, animam vero in of-
vore inerti
Woram impoſuit Pater hominumque:
Deorumaqué.
Affatim animans lucem, ignem, aethe-
ra, mündos,
Coexſeſtunt enim naturalia opera intel-
leltuali ſplendori
dAnima enim eſt, quae exorna-
uit mügnum
Coelum, & quae ornat Zmul cum Patre.
Cornuo & hus ſrmata funtſurſum.
Humeros vero eircum natus'a mmenſa
Deae attollitur.

Patris.

Praeeſt natura indefeſa mundis & Ope-

rihbius,
C. velum ut currat curſäum aeternum tra-
hens,
Er celer Sol circa centrun vt aſuetus
veniat.
Ne inſpicias natunam, fatale eius no-
men eſt.

VII. Mundus.

O'f= qui per ſe operans fabricatus

eſt mundum
Etiam altera quaedam moles ignis erat.
Haec omnia
Per ſe eficiens, vt corpus mundanum
abſöolueretur,
Mundas vi manifeſtus fiat, nec videutr.
membranaceus,

Totum mundum ex igne & aqua &

terra
Et ommi-alente aere.
Arcana & ea quae proferuntur mundi

Vithemata
Aliam iuxta aliam vitam ev diuiſes ca-
nalibus.

Deſuper permeamir in oppoktum
A

150

155

160

165

170

Un.

1ho

ſveorttpr.

Nr,Cnin, g

Nirenim
vro inlor

inumngue,
ip, gefbe-
era inel. I5
, eyorna-
Ponre.
rſin.
mnſi
in oper 160
mntro-
Oſum

eius N-

ricu
merul⸗ G
donul
ideunir

m

5 Mund

e.

75

180

185

190

ORACVLA CIIALD. 8;

2S =S E „„ ,
Ato †& εατο †α Png, Wα rsAWτι A6αονο,,

ℳRo*
17 2 7 4 e 2 5
Nopiovoy, Sda arςροαο Aρ“ MαιMω *να½;
70;

Zoo ρο* 2e.
7 „ . „ .
Ktyrem srioαρααιπ αν ν Oar esα

dorx O.
— 7. Q 2 7 7
Hyyas ο α M RX ρον †αο Soνααιαον ο⅞ρ⅞αοαν
&αι.
2– » „ „ „ A 2/
è
gaot.
1„ „* X 7 2 X
è õl
&¹ον4

Méον Tνταοο. !H 6. ooα⅓
Tay a ταν eXνασαρ ρνoον ooα

Tr.
„ 7 27. N 2 2 5
NS Mασρ¹ιH.tt τιa, T0 2 Teν , ve T

α☛οτ .
„ Ovνι
”ôMU „ „
äl
uνο.

2 X — 7 7
Teoy segνον ud—T†τιαοds νvNMματι ρρ5υταιοαουzes.
— 8 ͤ, 2 . 2
Hyée d zoA“uαοο ααανρ Asoooοοο αW

a,
2 H. .
Zaoοv HEehαμ SPsec8 ezf-
der.
Tav gy, ége TDeig, dhαρ 9 e alaα
6„ůας

/ /
Hée .νορι τουͤ
„ „ N . „
II c&αο r XννιMο Aανο πWα
vco*“,
8 7 5 7 „„
M râοα ταWτρυ.ατ—ο
17 R „ „„
IIie ε ρνSα Sα ODeg H,.
N. N 7 * , D 1 –D
En ns,e . 9 “uνvo² aXo, AανK8 τοX⁵α
vy
X — — 9 7
To Wραατ+†το νο Uνπριαυúwυαςυνα
NInker Aoν ‿Nντπ Osοοορv⸗,
Eé. οντ+ Oesge, SH * 8i
Mz&τααουσνα 2 g.
7 „ —„ ; „ 7
Te oτντι o α u9Nnm—lo““ τι dαναaρναοα
ê
õ
õ

Per centrum terrae & guintum medi-
um, alium
Veneum, vli deſèendit vegque ad mate-
riales Canallts
Vitam ferens ignir.
Simulo incitans ſeipfum lumine reſo-
nante.
Fontanum alium, qui emppreum mun-
dum agit.
Cemrum a quo omnes, uque gaa Forte
aeglales fuerint
umbola enim paterne Mens ſeminauit
ber mundum.
Medium imer Patres ocuinsque centrum
Jortur.
Mentis enim imitamen ef; quod vero fa-
brefactum bhabet oaliquid corporis.

VIII. Coelum.

SPem enim in moles firmauit Pater
Frmamenta mundorume.
Coelum rotunda figura cincumcelaudens.
Pinxit multum coetum ſtrorum non
errantium.
Animalium vero errantiuen onſtituit
Jeptenarinm numerum.
Terram in medio ponens, aquum vers
in tellunts ſenibits,
Atqae aerem ſitpra haec.
Finxit maltum coetnen aſtrorum non
errantiam,
Non tenfione lahorioſa mala, (ratur.
d ſrione erorem non habente, ot ſe-
Tinxitque multnm ooetem aſtrorumn seon
Er r antiln,
Lenem ad ignem cogens,
LPixione erroremnonhabente,et ſeratur,
Sexr eos Conſftituit, ſeptimum ſolis
Modium iaculatus ignem.
Quod inordinatum in eis hene o dinatis
ſisſpendens Zonis.
Parit enim Dee ſolem magnum e, ſplen-

2
„

175

180

19 0

195

200

205

2¹0⁰

215

220

186

Alro, zzee, ried He 7 6°£⅓ οα,
Hictuts* re οα 2 cαHMvειο ααπτι
00* „
KéôNXανποπο † cgios.

Aĩαααιαι, ehis Te α mvng *ναννο,

Ire j.
K& rXDτ A, Pnatss 7 dpee , &
ρ“π.ο.
2 Rsv² aur³ρhaααονανοα a ene 4α ,
He)& Te, eNjm TeS ². 5α jén ρσονα
Tar.
IIoe rupò tepfrerkia, w, nud, Ta iοaα
XAr†α. αο ει HK ον.οτιι Dαν hé-

royvr/
Ey K ο½.
H°α aed. wi vττι, õ
öebiss 7e ps , 3Hinns dn

orpen,,
FHégnel T boa.

Héο 7* vαν . Naung geng-
vnv.

. Xcν£⁰².
. X » „ 5. 4
OEey Xαονιο, Alcνρονο
Toy,

Néor n ree Görm, Sxocii,
Kaj yva w ARe, 39 79 Sαανιριναοα
Aer.

„ „
‿ρριαααν

. ux , Zo kc, Arpsνα e.
Xr/ ε τρονααια 2 7ρ 70 a α£ οα I=-

10° duναια
Evdey es αe oοα Woxz, õ
„Sy.
Taura Harno sénge, Ggorèo MWPo-
ro.
EποπRα vα rargmcss réog σαα0οα V.
a

Eear Ca de dianzfas T y Wo .
Kæarsbero Yao vy eh , ery Gco-
AMτ

Tuéa, „ατ—t˖znce arzo drpiov T

6coy 7.

2OROASTR. E DlIPVL. EIVS.

Aether, ſol, ſpirituslunae, aeru ductores,
Solariumque circulorum & lunarium
Rrepituium,
Sinnumque aereorum.
Aetheri cantus, ſolique & lunae ca-
nalium & geru.
Erlatus aer lunaruque curſu, &
bolus ſolis
Colligit ilud,accipiens aetheri cantum,
Solaque lunaeque &S quaecunque aere
continentur.
Venis deriuatioignis, & ignis penit,
Crines enim in acutum nato lumini con-
Piciuntar,
Vbi saturnus.
Sol aſſeſor intuens polum purum.
Aetherensque curſus & lunae ingens
impetus,
Aethereique ſluxils.
Magnumque SRten, Plendidam
lunam.

IX. Tempus.

Deum qui eft in mundo, aeternum, ef-
nitum,
uenem & ſenem, ſpirae ſimilem,
Et fontanum alium, qui empyreum
mundum agit.

X. Anima, Corpus, Homo.

Oportet te feſtinare ad lucem & Pa-
tris radios,
Vnde miſſa eſt tibi anima multam indu-
ta mentem,
Haec Pater cogitauit, mortalique ei
animatus.
Vimbola enim paterna Mens ſeminauit
in animabus,
Amore profundo replens animam.
Repoſuit enim mentem in anima, in cor-
pore vero
Vos depoſaut Pater hominumque & De-

ovum.

AGαιỹ

200

210

215

300

AA/
Mua

,

3
13, Aa 7

,

.
„
Hu

X
As!
1
J0 Meig

5 K

duchtret,
lanurium

200
lanae a.

Contum,
Aue ere

, 205
ini con-
4
e ingen

0
endigum

1, inf-
1,

yreun

0.
Pe- 115
mindl
gue .
ninauit

inur. 00

6 De-

uaſe

225

23⁰

240

245

ORACVLA CHAID.

Ao. a, S6&α Ta 9aa drr,

Zanata &, abrο ανι ρνν αα-

7
M dora usno, ca ανποαα doαονιατπ Tν*υα
kai rur,
Aid Te õ eig 5, syenerr piodnre
DPbon.
Eyς Sess srr σαν, cα dnαοaαιρ.
Ex rarbiden 3cc ιv*†τ ͤs &αoα
riévro
Epνριαν einera, casρνο ναοννατοοs
4/Se⸗

Aus ℳ 1 a, T iove 75 IIavgo

Moiene àäuapptsne r0 r ree&α OPevvSοσαιαα—
c.
NKd α° 1vα WPovr 13r d nαπανπ
gaν
ANN' A Nν iz. ær3e rapittor ivarj.
Hd ew andgrara, 5EoP
aειο
ovdν ro*& aν αν Seuαν ρ οοναα
orr8.
õ 6, 8& Oard viuX α⅜

Oos c àααα alyMer O. Avak, 76eν ετα
auns

Ex Aiòs Sge‿ναvd, Mis keπτρρρ α
auvcα+.
H το ναπ 629 α Auoore, Siecga-
Ta a οαα
ævταα xsraοαο α+.
Mire ιπüιςαρορυονρρ 7 1 οααααανντ νuι

Q Go a, drs. αορονuανια Te *⁰⅓
Ad
ANWMα*üι Pα, koren ha)epag ,dyon-

Rourεα „ Ne . Tabey a 9οα A;
Nio s „
Alc vuα½ι tNανιεd aαοα ρνArναν
aor. à5 1
2ò
62

Tρ oν oνπ“ο ααυιαιιαι.

187
Incorporea quidem ſunt diuina omnia,
Corpora vero in ilis veſtri cauſa ſunt
alligata,
Cum non poſſent corpora continere in-
corporeos,
ot corporeamin quam concentrati eſtu,
naturam.
In Deo iacent faces trahentes validas.

A Patre deſeendentes, a quibus deſcen-

dentibus anima
Carpit empyrei fructus ſorem animas
alentem.
Ideoque concibientes opera Petris
Parcae fatalz alam impudentem fugi-
unt.
Quamui enim hanc animam videris
reſtitutam, (expleat,
At aliam immittit Pater, vt numerum

Certe illaez beatittmae praz omni-
bus
Animabus, ad terram e coelo effun-
duntur.
Illaz & beatae & ineſfabilia ſtamina
halont,

Quaecunque a lucente, o Rex, te, vel
tiam ipſs
love ſunt progenitae, Mithi valida a ne-
ceſſ, tate.
Profunditas animae immortalis dicatur,
oculos vero penitus
Ommnes extende ſurſum.
Nec deorſum pronus ſis in nigricantem
mundum,
Cui profinditas ſemper infida ſubſtrata
ſt & Hades
Circumquaque nubilus ſqpuallidus, idolis
gaudens, amens.
Pracceps, tortuoſus, cazeum profundum,
ſemper conuoluens,
Semper tegens obſeurum corpus, iners,
& ſpiritu carens.
Et oſor luci mundus & tortuoſa ſu-
enia,
Sub quae multi trabuntur.
Kkkk kkk k 3

/
Zyr *

225

230

235

24⁰

1188 20,0AN &. ET DCOI. HIV§à

Zi rno oνννααα. Quaere Varadiſum.
Aico α Popue vere, 39=“, 3 rivu Luaäere tu animaät canalem, unde aut
raike quo ordiné
zauari roebα,, en räbm ρ g Seruus factus corpori , in ordinema
Z guo Aurn
25b Abi dyasa, teg s—ο e eres- nerum reſurgas, ſacro ſermoni opus 250
αα uniens.
Mire zütα veας. ,ρνα/ ατ⅜ P Neque deorſum ſis pronus, praæcipitium
õ terrae ſubiacet,
Erjanbos &ρα.οι aτ Ha , zv Septemuium trahens per deſcenſum Jab
ο αανα— u grauis .

ArAvα οαν 6¹. Necesſitatis thronus eſt.

My &ασ abgane r3 Aaa⁵⅝h Ne tu auge fatum.
9e A — s Anima mortalium Deum coget quodam- 255

255 Pu‿ j pegναο e.
Sal v, modo in ſeipſam,
Oeα Brie, αν., 9,. Bese, epes Nihil mortale habens, tota diuinitus ine-
Qo&7. briata eſt
Apuenas ab*ναο αρ⅜ r² g Namreſonat harmoniam, ſub qua ’éſt
oéro. corpus mortale.
Eurcvς ν„ÿ̈¹u— νd Extendens igneam mentem.
Epyév en eοσαοα ßevsdy ααιουυs- Ad opus pietati fuxum etiam corpus
Gcatρ. . ſoruabis.
260 Os r r7ς αα e, e Be, da- Nec materigae praecipitio retrimentum 26
AX aα relinquet.
ANNA αι âα ο eρ e réno àαααιr Sed idolo etiam pars It, in loco unde-
7 OPalobc. quaque ſplendente.
Hlarre dραν ννν e wiae VYndigue animae non ſictae ignis habe-
rGvvh.. nas tende.
I wuραρ⅞bα P— wνοιοα Iů goris a Cogitatio igne fota primum habet ordi-
TaE*. nem,
Tô oρο vαο Beore unexdzgza Ses dw Mortalis enin, ionis prosimus factus, a
Pa οSE*. Deo lumen habebit.
26 5 AUιονvv*¾⅛q 7α0οοοτι+ c‿αρααο HαHααπ Tα Imorgnii enim mortali celeres beati 265
&α☛α⁰. abſoluunt.

Poenae hominim angores.

A1 αϑ MHk εετπσ A*Xατρι.
Et malae materiae germina utilia &

Na rà aâ, Hα GBoesitdſa fi &

ι. bonaca.
EXi T6e ντο σς νεο⅞νμα àρρ⁵àαα.ο pes nutriat te ignea, in regione Ange-
5 7 4 li
ica.

Vé a
2 2 0 ..
4 RN α. &σα. cvv T† νR rα—
T ναο—ι ασ,
2&% Minres , ααρ νρα,. οα sαααα.

So&àa non approbat voluntatem eins Pa-
terna Mens
Donec exierit ex obliuione & verbum 270
æxalocu’a fuerit,

Miα
Mri usdv S,eesn ar*ρbα ννι WHααατ Memoriam indens paterni Synthe-
ρνα. matis piiri

Tołg

3
M7

V Me,
5 7

p
u⸗
Ger
o an
Mr

0 7
Mjr

.
A
Me

1
M

Utlle aur
ordinem
ni fur 90
elipitium

Riun, ſer

guldiN. 5
mmitu ine-

ug

n AAru
entun 206
, unde-
nis hober
Serord-
cu,

Pes kui 6

MIilis
ye At-

ils 46.

270⁰
„P

Huhe⸗

T

2/5

295

290

ORA0VLA CHIALD.

Tois on *οãHτuHä«a O* PαοαρusHι
Gs* Aj.
TS& à α αναoskτ4; sss zveaäoοτ₰zcνAa
My xvεννα oXι unre a ρ 1 S&-
7sS⁵.
M/ SSäbee, a n, 1eEidot, P Te.
Bin τα ττιυ 8ανν. ☛ αανà—

— „ — 1 H. 7 . „7 7
vu sEuasHoς aανο οeHS .
ρ.r
Acißz éy õ Ager Tρπαα
ry,
Eydoy 6 lzeysod, 79 zag e,o 8£ 7 οöτι
Eioga.
Q roMM?r& Pöσαρ⅝ dponςe νͤ⸗
71“α
M TAà *αααν να Üααα+ Poste
6α

obαα Nabige Porèy 1 Xboyi.
Myre Es†‿âe sre JeNl, zpsviρ. να½ 1-
7
AiSα Ss SPécror,, S. Guea gοασασ
Mvolcο 8 Roéuna, õ z porö-
beukg,
Mims bor ov e aαρα0°, a T6 S*⅜ duvadx-
zns.
As„οαν ncenoevkee e Xde S 6o=
veb y

A ρ0* co, 1aοα zards Sror

ρ.
O õ otαα. 1a R AbHoo-
T†*α4 rane,

Eunoenss &τι sve‿ubpnsre Seds
NW*. /qè *ονορν†ο
MéXαο ασαο οοον rαεααοH αορ bt-
Te,
Ey' ager,, oοd reα evyoiæ gordvo,=
7.
29* vaο àρC¹Cer igee Pov oini,-
7880½
AU† ε . ανννατονοατι αοα0αα ek-
X

1189
His gquidem notitiam lauminis guae do-
cetur dedit oaperé,
Alios vero vel dormientes participes fe-
cit ſut roboris.
Ne ſpiritum macules, neque deprimas
Japerfeciem
Ne educas, ne exiens habeat quidpiam.
Vi ecobus relinquentium animaz pu-
ricgſemqe.
Animae epulſores, seſpiratores, Jaci-
lor ſöolutu ſunt,
Dnißtris: in ilibus Hecates virtutis erat

Jons.

Intus totus manens, virgineum non ab-

iciens.
audacicmae naturaæz homo artift-
ium!

Neque ingentes menſuras terrae in tu-
am mentem pone,
Non enim veritatis planta eſt in terr.
Neqgue metiaris menſuras ſöolis, colle-
Ais regulis,
Aeterno confilio fertur, non gratia tui.

Lunae qguidem curſiun & Aſtrorum pro-

greſſum,
Lunae, inquam. Erepitum dimitte, ſem-
ber currit opere necesſttatis.
Arorumm progreſſus tui gratia non eſt
bartu editus.
Aeria auium lata ala nunquam eſt
vera.
Sacrifcia, viſceraque non curo, haec
ommnia ludibria ſunt

Mercutoriaz deceptionis fulcra, fuge
u SWta
Lui ſaorum pietatis Paradiſum reclu-
ſurus bs,
Vbi virtus, ſapientiaque & aequitas
ongregatae ſünt.
Tuum enim vas beſtiae terrae babita-
bunt
Los terra deſtet,‚, usque ad libe-⸗
ro.

d. Aciteyeg

275

280

285

290

295

300

2
◻●
—„

310

513

119.
id. AaikHoνρ, Te)er†α.

H'αν zei αο r dosoc -
—

—2 —„—7 Sen,, . S
Ka] rà zants vyee 6Gas a rà LYen,sA .⅞
Eα.
AN TαD τα ιπεπας πυαορααHrvota, Ave-
XlE‿οâaä.
IId& αι õ in néo & Ti-
7 cνυνα .
H 7 de ασtαa 5ey covny zao=
Oésαν
H s rX ια06, αEt οαα, Foiauioy,
6)½ν *.
ANRNA αImo iεν Oo*ο r εαααροισ
2 ovpa
H W wa Teος τ.ο eroααααoο
Inrzs,
Epτνρο, 3 pbσραο τονανρυοαυ οεν, ) na-
õ

„ — 21
H ρ rosevosa α Sατ ρατια.

loMRanig 7, ägn οαι à oio²ρ d*τ—

2oyra,
2, 2 7 7
obr ααο ρρραπ οτ Tr†τ+— SPcsve
Y
„
„ „ » . 5 14 — . „
Asορ & Nänrεαρ, 7 Anh,s Das nιοα.
ANuzzαJ (b
X 9 S o&, AMesnναο*εα Tε rAdD*τα =
D Cauvννοναα+. .
/ 7. * /7
My Oσνιια αüM0εν αντιWνrG,D AνW△Wœh⅛
α⅛ .
» 4 — —
Os vα „‿ορ ααιοπιςσι nροαι τ ꝶHςσου¹ρ
TSρειαι+R ,
7 5 2 — »
TA Wνα εαMνονεια TeMααςρννο α
P&α1.

Eud' d&αα νανινα
Toaung Oocοσαασι ovio õ
½ 9
2âααρ 8eons Ardol Jenvres.
Euéc ορρ Ens†ο. sαρDa)o.
νιααι aäoραaρ αιτ R
Es aο αιαι αασ sαας Ne
ræ

20ROASNTR, Er DTPVL. EIVS

XI. Daemones, Sacrificia.

Natura ſuadet eſe Daemona pu-
r0,
Et malae materiae germina utilia &
bond.
Sed haec in abditis ſeptis mentis euol-
20.

lenem ſimilemſaltuatim in aeris fuctum

. extendens, .
Vel etiam ignem ſine figura, atque hine
vocem emanantem,

Aut lumen diues, circumquaque radi-

ans ſtreperum, onuolutum.

Sed & eguum videre, luce magis Jul-

gurantem,
Aut etiam puerum ſuis humeris veltum
aaο
lenitum, vel auro diſtinctum, vel nu-
dum, (meris.
Vel ſagittamem & ſtantem ſuper hu-

Saepe ſi mihi dixeris, videbis omnia

quaſe leonem,
Neque enim coeli rotunda moles tunc ap-
paret,
Aſtra non ſplendent. Lunae lumen oc-
cultatum eſt,
Terra non ſtat, videntur ommia fulmi-
nibus plena.
Ne naturae voces ipſum per ſe conſpicu-
um ſimulacrum.
Non enim oportet te ab illis cerni, prius-
quam corpus ſacrifeciis ſet purgatum.
Animas mulcentes ſemper a bacris ab-
ducunt.
Sane ex ſinibus
Terrae exiliunt terreſtres canes, nun-
quam verum (QDſrantes.

Corpus (aut ſignum æ‿ℳ) mortali mon-

Oberare circa Hecaticum ſtrophalum.
Nomina harbara nunguam mutaveris,
Sunt enum nomina apud Pngulos a
Deo data,

Abrvauy

300

305

310

315

10

V

fiein

mnonar u. 9

4 Milie &
nentir euol.
ritfiucum

At uehint
1,
gle rli. .
n.

ngir ful.
Fir eitin

,del nu-
(merit.

ſiher. u-

Sir nig
905

tint p-
lumen ol⸗
nifulni-
Cnſie-

ri, hriur Ne
nurhoum.
erir -

1 h-
(Mraner.
Ftlimir.
MeY. 3
rverii
GA

AMab

320

ORACVILA

Abvatct 67“ 16Xα 6s v⁵oiôα.
Hyia è, NXαν sN oααd1J drο eiρρορα
Aann sDasvo, vibmdex 5Xs d e, ee
K00* ℛ,
õ
Hia ov„⅞² uνον αααον+oIcͤ. Js Ae
2d9oααα
bs Xi boy Meicspi, sravhdν. D=W

1191
Vim in ſucris arcanam habentia.

Luando videriz ne forma ſacrum

ignen
plendentem ſaltuatim, per profundita-
tes totits mundi,
Audi vocem ignis.
Quando aceedentem Daemonem terre-
ſtrem conſpexeris, (rim.
Sacrifca lapidem, inclamando Mnizu-

IO. CLERICI NOTAE.

ORACVLA CHALDAICA.

N Vantauis laude, qui haec
oracula collegit, Franciſcus
Patricius dignus ſit: duo ta-
ce men hic peccata commiſit,
quibus hactenus medelam inuenire
non licuit. Primum, ſcriptores vnde
ea hauſit non indicauit, aut indiligen-
ter, non addito loco, laudauit; deinde,
vna ſerie haec àοοτνονοννaταω, cum di-
ſtingui deberent, deſcripſit. Non diſ-
ſumulandum tamen ante Patricium in
fragmenta, eodem modo conſeruata,
ſcripfiſſe Plethonem & Pſellum; vnde
integram collectionem ab aliquot ſe-
culis interiiſſe apparet. Hinc fit, vt

ex ſcriptoribus, ex quibus deſumta
ſunt, exponi nequeant, quod vriliſſi-

mum eſſet; neque etiam, quibusdam
in locis, quae coniungenda, quae di-
vellenda, ſatis intelligere poſſit lector.
Huc accedit tertium incommodum,
quod, cum occaſio dictorum, & ſeries
rerum ignotae ſint, ex vitioſis verſibus
menda vix tolli queant. Coniecturis

enim indulgere, in his Sibyllae foliis,

temerarium prorſus eſiet; nec colle-
ctor ipſe multum auſus eſt, ſeu pruden-
tia eius fuerit, ſeu minus accurata
hhnguae Graecae cognitio, quam ex

multis eius translationis locis colligere

eſt, ſi quis adeat &anleii, aut Patritii
ipſius editionem; multa enim euiden-
tia menda ſuſtulimus, cum nulla ratio
eſſet, ob quam mala translatio ſacroſan-
cta haberetur. Ceterum ſequentes
notulae vnde petitae ſint, ex lectione
ſatis apparebit.

IN SECGTIO NENI I.

VBi paterna &Jc. Eſt nomen Pſeli in
margine, ſed non extat in eo Pſeli

in haec oracula commentario, quem

editum habemus. Morvæg, apud Plato-
nicos, dicitur ſupremum illud Numen,
exquo omnes Dii inferiores proceſſe-
runt; de quo plurima aequo etiam ſub-
tiliora, inuenire eſt apud Proclum, in
Theologia Platonica paſſim, & Lib. V.
C. 34. P. 320.

I. Vnitas) Proclus, in Theologia Pla-
tonica, paſſim Moevzda, & Erädz ſum-
mum ac primum principium appellat,
vt neceſſe non ſit loce proferre. Vide
& lamblichum Sect. VIII. c. 2. de Myf.
Aegopt.
2., Duo generat) Hoc eſt Mentem &
Animam, Növ a Pory, de quibus
LlITI 1III Plotinus

320

1192 .
Plotinus L. INX. Ennead. 2. Haec cum
nihil affine habeant Graecae mytho-
logiae, admodum veriſimile eſt, ab iis
populis, qui ſüblimius de Deo philo-
ſophabantur, eumque aαaν0d; eſſe

negabant, ad Platonem eiusque diſci-

pulos manaſlſe.
3. Dyas) Mens & Anima, quae ſunt
ροτâνπς r5εαdmHàς νöaαι£ς Primae Tria-
dis perſonae, vt loquitur Proclus loco
laudato. Vel etiam hoc nomine intel-
ligendum ſecundum principium, quod
mundum creauit. Proclus in eodem
opere Lib. V. C. 23. ita de primo Deo
loquutus pergit: zag aur αρ au-
ovrααa α „y ra zdyra Yervà& -
agatpet, A. Oego”. .α rρ⁹ α Nα
1Svotssrονρ dνανα rν Avad αDτ JE,
aαααια On, oo,“ Aied apud eum con-
Nituta eſt Dyas, per quam omnia ge-
nerat, prodzæcit, & viuifecat. Oportet
ergo, etiam per nomina ei Myadem, ſe-
cundum antiquam famam, conſocrare.
Deinde, ad haec verba alludens, addit:
ceρadι vνH0ιοαιο οντuτα
5 α αν αnςι.. α Kie, TE, ντ
zx z„ σσεα, Snt elletualibus ful-
gurai ſectionibus, & vniuerſa diuidit,
& cogit, & vnum ordinem indiſſotubitem
ex multis vonſtituit. =
Intellectualibus diuißonibus) De
voce veo dicemus in indice. Touo
hic dicuntur proprietates, quibus vna
ôραł ab alia diſtinguitur, ſeu ſpecies
diuerſae naturarum. Eodem modo
ſumitur apud Proctum, Theol. Plat.
Lib. V. c. 3. & alibi. Igitur voeo) re-
êð,
idem loquitur, ſeu mbola intelleltua-
lis diſeriminis, quod eſt inter duas haſce
hypoſtaſes. Qua in re ſitum ſit id dis-
crimen, docebit Plotinus II.
5. Toto inmundo) Vel, in ommi mun-
do, hoc eſt, quolibet. Dubium an hic
intelligatur 5 ro“ venro oοντσα vρνα

10. CLERICI NOTALl

intelligibilium prima Trinitas, a qua
cum omnia manauerint, dici pote
vbique ſplendere; an vero cuique
mundo tribuatur ſua Trinitas, ſeu ex
intellectualibus, ſeu ex intelligibilibus;
de quibus conſulendus Proclus, in
Theol. Plat. Lib. III. c. 12. & 13. Lib.
IV. C. 27.
6. Soktionis) Hoc eſt, generum &
ſpecierum, in quae res, ſecundum dif-
ferentias ſuas, diuiſae ſunt. Saepe
hanc doctrinam habet Proclus, cuius
haec ſunt verba Lib. VI. c. 2. ia &⁵
ve*ο 6ασ Tα Oeοαν moρ0ο, ava=
ev dατον voνοαν ραιdto zvd νν eiρr*
æro ueρονι0 (Vt hic ruiogn) reNMhνà
1ααααονα τ☛ Seaς auτqkας nas C& on-
tinuns eſt Deorum progreſſas, ſüpernée
manane, ab imteligibilibus & latentibus
unitatibur, in vltimam diuinae casſäe
partitionem deſinens; hoc eſt, in infi-
mas ſpecies, vt loquuntur Logici.
Ordo) Exiſtimabant, ab occultiſſima
unitate intelligibili, hoc eſt, a ſummo
Deo, per varios gradus proprietatum
manaſie naturas omnes, adeo, vt minus
praeſtantes praeſtantioribus ſubiace-
rent. Idem: uia cαοαα ταο rα ddiad-
u αdwανυϑD, nαα ρααο,.αιττ ιαMMWα
alriag dννριαädον τιαιτ gα sa=-

ato zpα οαdors: vnica catena E or do

indiſolubilis ſuperne deſcendit, Probter
imium primae cuigſae bonitatent, &
lingularem eius potentiam. Vide indi-
cem, in Ohridis catena.
„. In tria enim) Hoc eſt, omnium
rerum principia triplicia eſſe, qua de
re vide Lib. I. Sect. II. c. 4. & Proclum
locis laudatis, ac Libro praeſertim III.
Mlens Patris) Dubium an Pater ipſe
intelligatur, an ſecunda natura, quae
Mens dicitur. Quid ſignificetur voce
wρdAirit, docet verſus 89. quae Mens
dicit, intelligende ſäne dicit Nempe, ratio
aut

, quu
ci poteſt
Cliique
1, ſell ex
glbilibus,
Nelit, in

A. Lb.

lerum &
dum dif-
epe
17, Cnis

, Agr0
) r0Mar-
& A.
. Ahemne
tentibus
e catſte
in infl-
ici.
lciſſima
ſummo
eratoth
Ntminus
ſubince-
9 ada⸗
tur ie
G1Ntr
10⁵
en, O
Ge indi-

Dmnnium
quu e
Prvean
tiin I
nerie
4 le
ur /oe
e,ratO
aut

ORACVLA. CIMALD. 193

aut mens triplicia eſſe voluit principia,
ex quibus omnia manarent, ut do-
cet v. 8.
9. In tria enim) Videtur idem eſſe
oraculum, quod eſt verſu ſeptimo, re-
Petitum a Franc. Patricio, quia aliter
expreſſum, ſeu pauculis aliis coniun-
ctum inuenit. Fortaſſe fuere variae
translationes eorundem oraculorum,
nam apud äneſtum, & alios aliter quae-
dam concepta ſunt, atque in Plethonis
& Pſelli collectancis.
10. Mente omnia gubernans) Credi-
derunt Platonici, ſummam illam MosAde,
ex qua omnia fluxerunt, rerum admini-
ſtrationem ſecundae Menti potiſſi-
mum tradidiſſe, vt habetur in oraculo-
rum verſu 26. Socrates in Philebö bo-
Ti6†αvι, vt verbis Proctli, Theol. Lib. V.
C. 23. Vtar, NOTN T—αr räsa anααοοααρπν
dτπορ ε τνοο adwmnu]Oů &ο, α r6* Teε Mh-
oy, α Tναια, α ττνπ 7rei o-
ez dοσειρvdταιν Ratuit a Mente omomia
diſponi, vt ſapientes qui ante eum fue-
runt, & ſolem, & lunam, & vniuerſam
Circumac&ionem ab eadem regi.
13. Triadis corpus) Forte a, ſeu
g&iαoo ‿ſſentiam, Lrinitatis ſecundae in-
telligunt oracula voce däua.
Antequam eſſet) Ita verto T 6T -
§, dnte ea quaé eſt, quaſi eſſet æ90 r
ννασ.. Vult oraculum, antequam exſi-
ſteret ſecunda Trias, hoc eſt, antequam
peculiarem haberet boταονſ, ſen Urésa—
ν diuerſam ab iο oςα Primae Trini-
tatis; in prima soaud ſecundam fu-

iſſe, vt eflectum in cauſa, antequam

ſeorſim a cauſa exſiſtat. Exiſtimabant
Platonici, in prima cauſa inferiores
omnes fuiſſe ab aeterno, atque inde
g&osρας. Vide verſ. 19. & 19. & Ploti-
num Enneade V. Lib. VIII. C. z. Chri-
ſtiani æXAſιο vvHι ⁴Di1jes dicebant ſimiliter de
Ratione aut Verbo: zobd eveovan, ery-
Srva«, Drciger , ey T gâ 6‿α aνννα,

Priurguam alzu generaretur, erat in
Patre, ingenita ratione. Ariani hoc
negabant, quod V- erbum,aut Rationem,
hon ex ipſa diuina eſſentia manaſſe,
ſed e nihilo prodüſſe, volente Patre,
cenſerent; quod damnarunt Nicaeni
Epiſcopi, quando eos, qui de Verbo di-=
cerent: zgl, Pavn ,ασ+Sͥ‧u sr., antequam
ED6rd'6uV,‚non Orlat, anathemate Per-
cuſſerunt. Vide Theodoret. Lib. LHiſt.
Eccleſ. c. 12.
Cuius quaez metiuntur) Verba haec
videntur Corrupta, nec a nobis emen-
dari poſſunt, quia Damaſcius, ex quo
hauſta ſunt, nondum editus eſt; ſine
quo coniecturis indulgere, ſine teme-
ritate nemini licuerit.
16. dacrum primum curriculum]) Pa-

tricius hoſce duos verſiculos interpre-

tatus non eſt, cum verba non ſint dif-
ficiliora aliis; forte quod nihil faciant
ad. Sectionis huius titulum, neque
enim ad Triadem ullatenus pertinere
videntur; ſed potius ad multiplices
mundos, quibus tamen, quomodo poſ-
ſint accommodari non ſatis video Vi.
de Lib. I. ſect. 2. cap. 2. & ſeqYq.
18. Fons fontium]) Hicayyy idem eſt
ac cauſa, cum efficiens, tum materialis,
ut loquuntur. Vult ergo oraculum,
ſummam Monadem eſſe cauſam cau-
ſarum omnium. Sed fomtes peculiari
vocabulo certa quaedam principia ap-⸗
pellabant, de quibus vide Lib. I. Sect.
II. c. 7. Proclus quidem in Philoſophia
Platonica, α0ον cα+uοο Peculiariter
vocat Te Tav o⁵ s“76”ν es ri,
Praecinam animarum cauſam. IL ib. V.
c. 34. Ceterum Thom. Gale, vir erudi-
tus, atque in Platonicorum ſcriptis
verſatus, laudat hunc verſum integrum
P. 299. Notarum in lIamblichum, ad-
dens zaοo ante n.αασt, vt Deus di-
catur ſinis omnium fontium, hoc eſt,
in quo deſinit omnium cauſarum
LI III z enumeratio,

1194.
enumeratio, quando ab inferioribus
ad ſuperiores recenſentur. Eo cum
peruentum eſt, mens noſtra habet né-
pas r0 dνοτα+h, eow*ραρρMιncοſä
templationis terminum, vt loquitur
Proclus Lib. I. C. 3. P. 6.
21. Tractus preſter) In his verſibus
haut ſemel Deus igni confertur, quod
Deum fub ſpecie ignis apparere cré-
derent Chaldaei, vt alibi diximus; vn-
de eius apparitiones voce preſteris ele-
ganter exprimuntur. Seneca Lib. V.
NWatur quaeſt. cap. 3. Ventus circuma-
us & eundem ombiens locum, E& ſe in
ipſa vertigine concitans, turbo eſt. Qui
ii pugnacior ſt, & diutius volutatur, in-
fammatur, &eſcit,guem rons jen Crae-
ci vocant. Hic eſt ieneus turbo. Sane

ſpecies quaedam preſteris deſcribitur

ab Ezechiele Cap. I, 4. vbi, quomodo
Gloria Dei ſibi conſpecta ſit, memorat:

Eecce ventus turbinis veniebat ab Aqui-
lone, & nubes magna, & ignis inuol-

uens & ſplendor in circuitu eius. Conf.
Exod. IX, 24. & inde ad verſ, 12.

Obſeurat) Legendum nempe, dν—
doet, non aàoudο, Vvt verſus docet &
Broclus, qui haec verba profert Theol.
Lib. III. c. 10. atque eadem us iͤTsοο
explicat, de naturis diuinis a ſumma
Monade procreatis, æs sdd 9α
inquit, ααναα osαsαυουTùUuD T̈
o Nics, 1 72G reyunncas. s v &
roi& abrn ανιr—νραντπν Xg T&
Sis. Vnitates diuinde breui temporé
progreſſaz omnium in mundo compreben-
Jſorum multitudinem genuerunt. M
ergo Trias ipſa, fons & cauſa omnium,

&c. Vide verſ. 25. 74. & 135.

lgnis ſorem) Hupèe A,§ eſt flamma.

Homerus:

Aördo érxe ραα A, 9 dn,‿ρο;,

zaνασιο Ré&.

Deinde cum flos ignis auolaſſet, ac

deſeiſſet ſiamma.

10. OIERICUI NOTAE.

Quod imitatus Lucretius Lib. I.
flammai fulſerunt ior’é coacto.
Vult ergo oraculum ignem, quo Nu-
men indutum apparet, fulgentiorem

eſſe flamma.
IN SECTIIONEM II.

24.
Nibſum rapuit) Hoc eſt, interprete
Plethone,avα νA4α zaaν ο.
oſor roing&, ſe db ommnibis ſubduxit, &
ſogregem fecit, quod eſſentia ſupremae
ilkus Vnitatis ſit plane dαοαττπιρς n-
participabilis, Vt toto Lib. II. Theolo-
giae ſuae multis probat Proclus, qui
poſtparmenidem eam vocatoFN quo
neque eſt in ſe ipſo, neque in alio: &
ey abr &s, Ere ésy A„.. Hanc eſſe
Platonicorum mentem certo norunt,
qui eam expenderunt, licet omnes
eorum ratiocinationes non asſequa-
mur; quod ne ipſi quidem, ut fit, prae

nimia ſubtilitate, ſatis ſcirent, quid ſibi

vellent.
25, Proprium ignem) Hic z vide-
tur deſignare vim procreandi. Nam
quemadmodum ſol reραοαραge
ſuum veluti emittit, neque intra ſe
continet: ita Deus ſummus inferio-
res Deos, quaſi radios, ex ſe emiſit, ſi
Platonicis credimus. Hacenim com-
paratione utitur Plotinus Ennead V.

TLib. I. c. 6 Hic igitur Deus vim cre-

aturas procreandi cohibuiſſe negatur.
26. Rotatur) Verbum r0oναοαο hοα
in loco videtur e figulina arte deſum-

tum, Deusque ſub periti figuli imagi-
ne deſcribi.

28. Quam primam &.) Haec eſt

Platonis ſententia, qui a primo prin-
cipio quidquam procreatum eſſe aus-
οαρ negat, excepto ſecundo principio;
cum pleraeque gentes id principium,
a quo mundus creatus eſt & regitur,
primum exiſtimarent. Hanc ſenten-
tiam explicat Numenius apud Euſebium
. Praep.

Prnep
ſophl
iniet⸗
Teg
ſygu
hane⸗
lus
exiſt
nita⸗
Men

I.
1na
met
cog
inte
Por,

Wo
ten
1Ppr
les
ean
ne

ſe⸗
(
,
P.

l.
CCoρα⁰.
quo Nu-
entiorem

.

nerprete
Aar ha⸗
Hdurit, &
ſüpremme
eſie, M-
Theolo-
us, qui
OEN A
Ali: &
Hanc eſte
norunt,
et omnes
Pleqva-
utfptoe
Hic fbi

Numn
Pegben
e intta le
8interio
miſit 1 1
m com-
neat V.
vim cre-
negilu.
ℳ, no
bli imigr.

ec et
mo Prln.
encip
ncipium,
regt,
Henten-
Gium
Praep.

–

IN ORACVL.

Praep. Lib. XI. c. 18. vbi verba Philo-
ſophi Ita raga Doa . Aν οτπäρ dr

ronAcerε sς NS“, Se es roτ.ꝙh, .X⁵X

5r†cos wροτNτς N8ρ rροοτιοα αes;-
T οoο: O homines, ea Mens prima non
eſt, quam coniicitis, ſod alia Mens ante
hanc antiquior & diuinor. Hinc Pro-
lus Origenem & alios vituperat; quod
exiſtiment ab Origene à6oreor illam v-
nitatis ſupremae vοοννν ſecundae
Menti tributam. Lib. II. Theol. cap.
4. Vide & Iamblich. Sect. VIII. C. 2.
30. Multum enim ſolus) Ita citatur
hoc oraculum ab allis, coniungenti-
bus hunc verſum cum 37.
= o„α é6to en IIar—ορ A‿ναυρα
Apg= apzvos v& Arhos Pn T veε.ν -
7 6*αο VSy.
31. Mentis forem) Vt ignis ſoos flam-
ma dicitur; vini ios eius odor: ita
mentis flos erit facultas ſubtilifſima
Cogitandi, aut intelligendi res mere
intelligibiles, aut quid ſimile. Vide
Portum in Lex. Dor. in voce &ντο“.
32. Opera intelligens enim &öc.) Exi-
ſtimabant Platonici, ſecundam Men-

tem omnium rerum exemplaria voegæ
apud ſe formare, quibus deinde ſimi-

les creaturas extra ſe ederet. Hinc
eam 1aνο οιαο v οο,ο snt.. Vide Philo-
nem meg l

Aſe genita) Hoc epitheton pro-

prie principio ſummo conuenit, nam
ſecundum a primo genitum eſt. Sed
cum tribuitur ſecundo, videtur duvro-
é*οο ſig nificare principium omnis
procreationis expers, reſpectu aliarum
inferiorum naturarum: vt a Proclo
Dii dicuntur a†˙uuναWοα, quod ſint dg-
aα ⅛αοπς ααιοοεισοορ, Principia omnis mo-
tus. Lib. I. c. 14. Iamblichus Sect.
VIII. c. 2. Deum ſecundum, quo ſu-
periorem, qui fuit eius apdναο ⸗
agnoſcit, vocat aνοοναπτρα d ι aαdτονσα,
cuius appellationis hanc profert ratio-

CHIALD. 1195
nem: à hτ☚οπο 1τ&ααττͤρννι 9
aντιι *ανμυRu s, di &α Aνοννυνν⅜νιυαυd‿e
αduααaνανας; ab hoc vno Deus bper ſeo
Iſichciens ſponte emicuit, vnde ſui pater
& ſebi ſufficiens dicitur. Hinc intelli-
gere licet, qui fieri poſſit, vt quidam
veteres, Ariani dogmatis inſimulati,
nec immerito, dicerent: Aéu eſſeau-
T εοS, quod viros eruditos fefellit.
34. Vt omnia maneant) Videtur hoc
velle oraculum, ita omnia a Mente
connexa eſſe & aptata inter ſe inuicem,
ut ſe inuicem conſeruent & tueantur;
ſed aliquid arcanius dicit verſu 35.

35. Neque omnibus Patris contexta)
Quod poteſt vnum in obſcuris hiſce
placitis fieri, praeſtabo; nempe lecto-
rem ad Iamblichum, hac de re agentem,
de Myſt. Sect. VI. c. 7. amandabo.
Docet quaedam eſſe αραατι ανι
cia, quae cuſtodiuntur a Daemonibus,
ne iis reuelatis mundi compages dif-
flueret. Tantum abeſt, vt quid velit
intelligam, vt ne ipſum quidem lIam-
blichum mentem ſuam potuiſſe per-
ſpicue explicare mihi perſuaſum ſit.
39. Finis paternde profunditatis)
Quia ſcilicet Pater ſolam Mentem ipſe
genuit, & in procreando in ea fubſti-
tit. Vide not. ad v. 290. Profunditas
autem dicitur natura Patris ignota, vt
quae in profundo mari latent. Va-
lentiniani, qui multa a Platonicis de-
ſumſerant, &oo quoque inter prin-
ci pia numerabant.
40. Neque progreſſus eſt) Hoc verſu
verba contineri Damaſiti, ex quo ſe-
quens petitus eſt, non oraculi, obſer-
vauit Thom. Gale iam laudatus p. 301.
Obſerv. in Iamblicham. Ceterum hic,
& tres ſequentes verſus videntur ad
primum principium pertinere, quod
non progreſſus eſt in operando vlItra
Mentis procreationem.
LII 11113 41. n

196 Jo. CTERICI NOTAEF

41. In adyto) Significat Dei primi
naturam omnibus ignotam eſſe, neque
enim eam cuiquam communem feciſ-
ſe, ideoque ſilentio potius colendam,
quam temere deſcribendam. Eun-
dem magnifico verborum apparatu ita
laudat l'roclus Lib. II. c. I. Turngw-
ey aτ, &α r. v8 G&α sgayov rροov6

„ H 7 / 7
zévvoνvScôj. 8 abT ovιαρουR meDcob dnaär-
„»

Toor Yevbo eis raure Ay Yαρ „NR 6g
ærs T0¹⁰ Jε rτ ν αα * ev 10 von-
TS* 1 Seννα νν ε r voegov sgs-
Ome, dyras r8 ro rd*“ 6ονNσ
78S e, T αυα εα Aααονεοdvq e-
6& 6ι Oeν d‿ααοο, ο να vαwονν,, α
Aα¼ỹDAα†το. r.sWοναμ αον a‿τιο. ο α
Taα ZITPHEY Ab1ετοο &α dο r Adα
õ α & dνρα⅞i,
Toς veτνοbs νααſονρ° »Xνιαα ρα eοαν:: Oäu-
demus eum, non dicentes ab eo coeclum
& terram ereata, aut animas, & dnür-
malia progenita, nam haec quidempro-
genuit, ſed inter ultima. Laudemus
zum, quod ante haec omne Deorum intel-
ligibilium, omne intellectualium genus,
omnes ſupra mundum, Deos onines in
mundo creauerit; quippe qui eſt Heorum
omnium Deus, Vnitas Vnitatum, NRapra
prima impollbilig, ommni ſilentio ineffa-
bilior, omi exſiſtentia ignotior Jan-
Atus in ſunctis, & iphs intelligibilibus
abſconditus Diiss.
44. BSrmbola) Intelligit Pletho non
ideas intelligibilium rerum animis no-
ſtris inditas; ſed formas potius, vel
differentias omnium generum intelle-
xerim, hoc ſaltem in loco. Alioqui
αααο ſunt myſticae imagines, vel
myſtici ritus, cum apud Proclum, tum
apud Iamblichum.
46. Itegra partitio) Hoc eſt, qui in-
teger remanſit, & tamen multiplices re-
rum ſpecies procreauit. Nam Plato-
naici vocant ſpecies uéen & ueevo , &
hec cum crederent ab indiuiſibilibus

Diis originem ducere, non mirum, ſi ita
loquantur, vt videantur ſibi contradi-
cere. Vide Proclum Lib. VI. cap. 2. &
3. & 6. & alibi.
47. Senſum addit mundis.) Mundos
animalia eſſe credebant, quod Deos
quosdam quaſi eorum animas intelli-
gerent, vt oſtenſum in Chaldaica do-

Gtrina. Hos autem Deos omnes pro-
ceſſiſſe putabant a ſecundo & tertio

principiis. Vide Proclum Lib. L. cap.
13. P. 3.

IN ECTIONEM II.

52,
N On enim ſine intelligibili) De coniun-
ctione intima Mentis cum primo
principio, legendus Plotinus Em. V.
Lib. L. cap. 4. qui docet haec ν*u*IvI
e ααρι àονρν*v*H, öA Nαα εοαſι£tere,
neque ſe inuicemrelinquere, & Mentem
quidem totam occupatam eſſe αo-
,rαο ⁵0* in contemptlando Ente.
5I. Haec quidem &c.) Vide indicem
in vocibus Nezg & Nonreg.
52. Alimentum) Vide indicem ibid.
& Proclum Lib. IV. c. 16. vbi oſten-
dit rà ενν vασ Tεααοτ α⁵
alere eſſe perfeltionis imelligibil.

5s. Profunditatem ſciti) Alii etiam

pro s habent és*ſatts.
57. Omnis ſoctions princeps eſt)
Omnes ſpecies procreauit Natura ali-
qua intelligibilis, & ad hanc, tanquam
ad principium, illae referuntur.
§8. Flore menti«) Acutiſſima intelli-
gendi facultate, quae vocatur ſtamma
mentis v. 64. Proclus interpretatur
änpérnra TS vS. Lib. I. cap. 3. Idem

Lib. V. Cap. 33. Patrem vocat 4r,6²
— 2 „ „ 27 —
T& α νι Tν N5α O„MααHνς, Rorem

immuatabilis cuſtodiae vniverſit.
61. i enim roboris) Hic cum eſſent
manifeſti verſus inter ſe coniuncti fen-
ſu, & male diuulſi in lineas, ad quas non
pertinebant,

— —

— 2 —

irumn ſitn
Contradi-

Cup. 2. &

Mundos
vod Deos
as intell.
ldnicado-
nnes pro.
tertio
ib. Lap.

econiun-
in primo
ubrig
exrſſtere,
Mentem
, N.

incicem

enn d.
bi oſten⸗
drtr,
li.
li etiam

)
Ntura ali-
tanquann
intel
fmme
Pretetur
3 dem
t 4ℳ0*
, fran

Aleut
iEen-⸗
us nof
nebant,

ORACVLA. CHIMAILD. 1197

pertinebant, eos melius diſtinguendos
iudicauimus, Stanleii notas ſequuti.
Potuiſſet & 70. coniungi cum ſequente

hoc modo: Oοαρ αορ ιτι voaανσρρα
vé SE Oaτανονπ Sed quia v. 533. haec ver

ba aliter citantur, intacta reliquimus.
8r. Sub duabus mentibus) Sub prima &
ſecunda Mente eſt anima mundi, vn-

de animae omnes profluxerunt, vt

paſſim docet Proclus.
82. Opifex qui ipſe agens) Haec omnia
de anima mundi intelligenda, quae
mundum procreauit, & rerum ο
αν, connexionem & ſymmetriam,
tuetur. Crateres, animarum fontes
coniunguntur cum anima, quod vna
cum illa particulares animas procre-
ent. Vide Proctum Lib. V. cap. 30.
initio, vbi æe v T α ννNν⅜a“ ααWοα
quae fit ab anima & a Cratere, vt hic
V. 86. animam autem mundi a Mente
generatam fuiſſe docebit inter alios

Plotinus l.

83. Qui primus ex Menteo) Eſt terti-
um principium, quod Plato Loxvmn aé-
vοοιta lin Timaeo.
90. Potentia) Quamuisbſollus Abva-
u' velit eſſe ſecundum principium &
NS tertium, ut obſeruatum a &anleio
Lib. I. Sect. II. c. 4. attamen Ngs a Plo-
tino conſtanter dicitur ſecundum, & vo-
zn tertium; & cum ex antecedenti-
bus, tum ex hoc verſu apparet Abvausv
dici tertium, I& ſecundum, in hiſce
oraculis.

IN CTIONEM W.
92.
S mmitates) Hic acaoαττ̈ρας eadem vo-
cantur, quae æcρα, hoc eſt, ſummae
quaedam naturae, ex quibus omnes,
ſecundum certos ordines, proceſſe-
runt; & in quibus tandem, ab infimis

ad ſumma ſi aſcendas, enumerando

naturarum varios ordines, deſines.

Paſſim ea voce vtitur Proclus. Ita
Cap. XVI. Lib. IV. roa Yao i, venre,
inquit, rvaνvoεοοd dοοντνιναος, trias intelli-
gibilis eſt, ſüummitas intelleltualium.
Videntur eadem eſſe oονdρ, qui-
bus oraculum.
93. Principale pratum) Aut haec ſunt
e Platone petita, aut Plato ſua hinc pe-
tiit; quippe qui r7 ανρdνα νιαονναα
AMeks—α, campum & pratum veritatis,
in Phaedro memoret. Quid ſit ex-
plicat Proclus Lib. IV. cap. 12. & ſeqq.
Atque hoc pacto id definit cap. 15.
Jacultatem genitricem vitaz, & ratio-
num omnigenarum, & comprehenſionem
primariarum vitaz cauſarum, & va-
rietatis & generationis ſpecierum cau-
Janti. Hinc apparet quare dicatur g=
Xiαςσ hic aνMον, cum inter principia
ſit numerandus.
94. Principia) Hic intelligunt oracu-
la, principia vosga, ſeu inferiora, quae in
contemplatione ra vonrαονο occuüpantur.
95. benſibitibius) Intelligit Daemonas,
quo materiales creditos oſtendit &an-
leius Lib. I. Sect. II. cap. I. & .
quod docet etiam Iamblachus Seét. I.
cap. 20. vbi tradit, Daemonas eſſe
Deorum miniſtros, in iis adminiſtran-
dis, quae ad materiam pertinent.
96. Transvektrices) Senſum huius
vocis ita expreſſit Apuleius, de Deo
Socratis: Gravco nomine Acuuoras nun-
upant inter mortates coelicolasque ve-
ctores, bine preæcum, illine donorum.
99. Indefeſſo) Avri r8& anpad,, quae
eſt vox nihili, ſcripfimus zαuau d
optime conuenit. Verbum Sosctoa quod
hic & verſu 109. vſurpatur, petitum
a ſtridore venti.
100. Ideas) Plato ita loquitur de
hiſce ideis, vt illas videatur facere na-
turas ſeorſin exiſtentes, non modo a
ſubſtantiis indiuiduis, ſed etiam a Deo
ipſo, quam opinionem ei tribuit
A riſtoteles

198 10. CIERICI

Ariſtoteles. Negant tamen hanc Magiſtri
ſui fuifle mentem recentiores Plato-
nici ,„ qui fatentur quidem ideas
ſeorſim a ſubſtantis, ſed eas a Deo ſe-
paratim eſſe negant, Vt obſeruauit.
bomn. Galead lamblichum pag. 299. Et
Proclus quidem, poſtquam primo in
Parmenidem libro, protulit ex Orpheo
& oraculis, quae doctrinam de ideis
confirment, addit de Peripateticis ver-
ba faciens: ααο Oo†τναdd7τ ο ασ οd b-
sνàαα Xéνο αια g ρ 72 Jeot
aigina yroicr/ 18 lær gos eigi, litnsct
ααer 1 a vosεαρ T HAoα, S.τα☚
noει+νι, Sn rS IIονοαντσοnτυdo
αα+.υοαιναν Parum curandi ſunt eo-
rum ſophiſtici ſermone., perſpicue enim
Dii Nixerunt,ideas ſe cogitationes Pa-
ris, manent enim in intelleltu Patris,
& ſec Progrediuntur a L'atre ad mundi
creationem. Verum, licet negare no-
lim hanc forte fuiſſe Platonis mentem:
attamen non ira facile crediderim Pro-
clo, aliisque eius recentioribus diſci-
pulis; qui non tam quaerunt, quid
Plato cenſuerit, quam quid ſentire de-
buerit, ut rationi conſentanea loque-
retur, & quaſi indubitatum aſſumunt,
ita eius interpretandam mentem, vt à
veritate non recedat, Sed & hoc vi-
tium eſt plerorumque aliorum inter-
pretum.
nI7. Lynges (Pletho interpretatur 1T
vor&ι , intelligibiles ſpecies: Pſellus
duvaetg Tiv i& T8“ A α Su0οαν,
potentias quasdam poſt paternam pro-
funditatem tribus Triadibus conſtantes.
Sane quod additur voëο: videtur oſten-
dere, hic agi de naturis quibusdam pe-
culiari éaρα donatis.

IN bECTIONEM. V.

120.

LMolacabilie fulmina) Ita etiam viden-

tur dici quaedam naturae, ſeu qui-

NOTVAE.
dam Dii, de quibus vide Lib. I. Sect,
II. c. 6.
Pinus) Videntur hac voce deſignari
quaedam diuinae hypoſtaſes, quae
vim creatoris excipiant. Proclus Lib.
V. cap. 23. dicit a Creatore Cwoνα
X„ TâνρτιHvvovvb α*νι vitaé produ-
Gores ſinus exiſtentiam accepiſſe.

iar. Hecate) Vide indicem in hac

voce.
124. Cuſtodiendas) Hoc velle videtur
oraculum, dx‿τ.1« „ſeu naturas prae-
ſtantes, quae in vnoquoque genere

ſummae ſunt, eſſe ignea veluti pro-

cella veſtitas, qua inferiores naturas
ſubmouent. Ad hoc oraculum re-
ſpicit Proclus Theol. Plat. Lib. V. cap.
34. vbi haec verba occurfunt

X„½ /. 1

YαοTι Xοπαα rens ne Dosed zegit-
N ‚„ X

ιαοι Dast r̈ dyvis*ναα. raE, &το α
/

êð

2 —- „ — — —- e ‚.
1* e*oαſνιτνιααο dνρoo A‿cαοι

7

anoorn'e Oosooooς dXiras, ut Oracula

dièunt rerum opifcem ordinem, procel-
loſo praelſidig Cmgi; Ec etiam Plato ait,

cuſtodias ipfſüum Circumſeſtere, quae in-
declinabiliter ſummitatem ilius, omni-
bus ſecundis naturis exemt ann, cuſtodi-
unt Cuſtodia, de qua hic ſermo eſt,
videtur eſſe conſeruatio naturarum
omhium, ſecundum ſpecies ſuas; cum

omnibus, quibus praeditae ſunt, pro-

prietatibus.
25. Gmochibus) Snoches videntur
eſſe Numina, quae coelis, quibus infe-
riora continentur æuriévorra,, Praeſunt.
Proclus Theol. Lib. IV. cap. 16. ani-
mas, quae ſunt én r&ο 1& 6ats τα
ſupra coeli dorſum, ait eſle exemtas
primo Synochum ‚deinde addit: Mar-
T 126 &σνv‿νNovoã3 sa& ia rs rdo*
õ A 7 νια ααντα eE&
ονoν5*vον ſπig continens unica excſten-
tiae, ſecunäanm Oraculum, ſummitate,

igſe totus extra eſt. Reſpicit, vt videtur,

ad

ad di
tat;
Verti
osali
conſt
Idem
rum
bere.
126
ches
Auct
is uor
Eoscd
Catl.
vide
Ne
inhe
,
immitia
e
eart
cun
V00
eay.

Then

8

t
di⸗
&

Ti

b. L. dech,

deſggnari
es, Ie
Gelus Lib.
re Saryeſs
toe hrode.
Pie.

In in hae

le videtur
urasprie-
le genere
eluti pro.
S natllras
culum re-
b. V. .
urunt:
ℳ*ν Teol⸗
c 74
, Araiſu,
,Cruuult
, prultl-
Plato ait,
,que in⸗
ur, omm-
, Gudi-
rmO eſt,
turarum
ſoas;Ccui
lunt, pro-

videntur
ibusinle⸗
)
e exenntis
Ilt: i
ſnat⸗
e zit⸗
1eßſer.
mmt 9,
rnidetur,
4

1

1N ORAcCVTIA CIAIDOd 1109

ad aliquod oraculum, quod non ex-
tat; nam errauit Portus, qui AXsρανοα
vertit celebre dictum. Paullo poſt, du-

os alios Synoches, ſecundum & tertium

conſtituit, de quibus poterit conſuli.
Idem Lib. I. cap. 13. ex motu coelo-
rum probat eos Loxvas dvenoαναοοα ha-
bere.
126. diftentatores infexos) Hi Ano-
ches videntur iidem eſſe ac Synoches.
Auctor eſt ſellus, eos vocari aChaldae-

ĩs oοααGανMινNι, quod mundum regant.

Eosdem dAντ—. & no‿αοαασππι ου.
cat Iaswblichus Sect. II. cap. 3. ad quem
vide T. Gale.
134. Teletarchae) Plato animas, quae
in Deorum ledem admittuntur, 1s2α
ait re Tri TeXe†τ³αα õä
initiart eatiſſmo omnium ſacro: ideo-
que Deos, qui T eletis hiſce praeſunt,
earumque auctores ſunt, putat Proclus,

cum bona Platons venia, Teletarchas
vocari poſſe, licet ſummus ille Magiſter

ea voce vſus non eſſet. Lib. IV. c. 16.
1beol.
IN EOTIIONEM VI.
145.
Q )Hoc or non pertinet ad ver-
ſum, ſed ad ſcriptorem, qui eum
citavit. Hic autem voce æôρ ſubſtan-
tiam ſpiritualem intelligunt, & Pletho,
& Pſellus; ac ſane in hiſce oraculis ſpi-
ritualis natura paſſim ignea dicitur.
163. Ne Naturam inſpicias) Legen-
dum eſt enim Ovou non Oygens, ita
enim legit Proclus Lib. V. cap. 33.
P. 7. & dicit vocibus Ouots & ànaρ
intelligi Creatorem, ſeu ſecundam
hypoſtaſin; ſed non docet quare eam
inſpici vetent oracula.

IN b Gü1IONEM VII.
164.
TV. operang) Hac voce videntur vti
oracula, quod ſecunda hypoſtaſis,

ſecundum ea, fecerit ipſa mundum:
prima vero non abrsoyar, ſed agens
per ſecundam. Hoc verbo eodem
ſenſu vti Proclum in Theologia obſer-
vaui, licet memoria locum non ſup-
Peditet.

1N Sσατο I.

. 182.
Ieem) Vide anleium Lib. I. Sect.
II. cap. 12. & ſeqq.
Firmamenta) repewdja. Videntur
Chaldaei vſieſſe voce vp rakiah, quae
ita a LXX. Intt. vertitur, & hoc poteſt
eſſe indicium haec chaldaice ſcripta,
quale poſtea proferemus. Ceterum
coelos, ſeu mundos dici scoaoαοαοαcε⅜
diderim, non quod Chaldaei eos ſoli-
dos eſſe exiſtimarent, ſed quod soον
Erment, hoc eſt, conſtringant & impe-
diant, quo minus diffluant ea, quae am-
biunt. Eadem de cauſa Dii horum

praeſides & Tovovst & AvoXνρπς dναανIρ

dicuntur. Proclus certe ILib. IX. c. 16.
coelum contendit æovvzdſdy nc, r7,
auns zdrro, &ο T. σν*νNaα urtoy,
continere omnia quaez ſunt ſub ſo, & cauu-
Jam eſ cur continua ſint. Cicero in 2. de
Nat. Deor. de vltimo coelo ex Stoico-
rum ſententia, qui inſtar Chaldaeorum
coelos inferiores ſuperioribus inuolui
credebant: Reſtat ultimus, Er a domici-
liis noſris altſimus, omnia cingens: &
coercens &œli compiexus, qui idem aether
vocatur. Iidem, auctore Diogene Laer-
io in Zenone, ſeu Lib. VII. Segm. 140.
negabant: quidquam in mundo eſſe
inane, atque omnia continua eſſe cen-
ſebant 18* Pao dvapd a r, r, S-
vIoo ραnτα ιιτν.υαυ υoN¹ο
183. Coelum) Sequentes verſus val-
de ſunt luxati, & repetitionibus inqui-
nati; ſed reſtitui vix queant, cum for-
te meliores non exſtent apud eos, ex
quibus a Patricio hauſti ſunt.
Mmm mmm m Fixione

12200 10. CLERICI NOTAl.

190. Fixione) Vox erat Genethlia-
corum propria. Scholiaſtes Piolemaei,
apud Ioſß- scaligerum, in Manil. p. 32.
reprrlee eia ae A6νο⅜Pàααοα Abvpo*roοα
éααα. οα ααοσdατοατπ Miay Sα, Tοα⅓.
XA&αια % Ta h Meρααα ‿ρα ιοπWος α la“.
iav dy T9, 8 dστα 0 85“ T vt*αισα ταπ
eiso õ r eα ααοαιτινυ οιαανο
TeXXεααπαο αα ρ Superuacue ſolent
dicere Aegyptii creationem mundi, ote-
nim originem unam non hubet, ſedmal-
tas; ad partes vero quod atunet, &
multas & vnam.
ab initio & in origine aſtrorum miſtu-
ram , quam ſolent Aſtrologi vocare
7g&iv. .
201. Aetheris cantus) Dubium eſt, an
Chaldaei eantum quendam verum, qui
audiri poſſet, a coelis, cireumuolutio-
nibus ſuis, editum eſſe; an vero ſym-
metriam tantum eorum admirabilem
ſe credere hiſce, fimilibusque vocibus,
ſignificarint. Vide v. 257. vbi harmo-
nia metaphorice ſumitur, quam ſigni-
ficationem hic praetulerim. Conſule
& Proclum in Theol. Lib. V. C. 36.

IN ECTIIOCEM M.
214.
E. fontanum alium) Platonici duas
durationis ſpecies eſſe dicebant,
quarum altera vocatur ouα aeternitas,
quae &ν & ubze, vt loquitur Plato in Ti-
maeo, hoc eſt, ſucceſſione caret; alte-
ra proprie vpé“ &α fempus, quod eſtal-
terius αα0 αν mago mobilis, quia
cum ſucceſſione elabitur. Vide PFro-
clum Lib. III. cap. 16. Aeternitas vi-
detur hic vocari voα Xo.„ fon-
tanum iempus, quia eſt ita proprie di-
Cti zaez nαανααρ.
N SECTIONEM X.
215.
Portet te feſtinarec*αρ.) Vide Sect. II.
Lib. I. cap. 10. Ad hunc verſum al-

Vnam quidem &

ludere videtur Iamblichus Sect II. cap-.

6. vbi dicit, a Daemonibus corpus
grauari, morbisque affligi, mentemad
materiam trahi, r9 eri 1 r nοαα
vras cv*ι παρ. ρα 13, T ν rsο,*ρ—
que qui feſtinant ad igneni retineri cir-
ca buncee docum.
216. Multam induta mentem) Credi-
derim potius hic legendum uxte zαα
X αοσαααιαττN, fi verſus hoc patere-
tur, animam multam induta mens, nann
ſupra v. 152. & infra 220. v56 dicitur eſſe
ï Pvx,& apud hos ſcriptores, id, quod
nobis ratiocinatur,& vt plurimum ſi-
gnificat.

218. Symbola) Pletho & Pſellus inter-

pretantur venrav a od einézas imagines
imtelligibilium ſpecierum, aut eſſentiam
ipſam mentium, qua ab aliis differunt.
Pſellus, in libello de Daemonibus, ſcri-
bit Euchitas quodam vnguento magi-
co, quod deſcribit, conatos eſſe ex-
pellere animo αα ατüα uae dicit
animis noſtris non aliter inhaerentia,
quam figillum aliquod regium in ae-
dibus, Daemonibus terrori eſſe. Sed
quid ſint illa Symbola, non docet.
224. Cum non poſſent) Legendum vun
duvats, oy, vt referatur ad vocem α=

udrov, quod fenſus manifeſto poſtu-

lat, non wνaνανννRε, vt legit Patricius.
227. A quibus deſcendentibus) Dona
varia deſcendentium Deorum memo-
rat Iamblichus Sect. II. cap. 6. L
230. Partae fatalis) Plato, in Timaeo,
eſſentiam mentis ait eſſe àaαονHνορ
neive, ultra fatum, & ſimilia affirmat
Iamblichus Sect. IIX. cap. 7.
231. Animam redeuntem) Reſtitutio-
nem hanc animae, & reditum in pri-
ſcas ſedes vocant Platonici àοHορααιςιυια
gν, & àαοσ„οονσαπ ροοννννο.â Vide Iam-
blichum Sect. I. cap. 10.
232. Vt numerum impleat) viden-
tur credidiſſe Platonici, vna anima.
aſcendente,

— - —

—— — ———— —

—

AI. ap⸗
corpis
entemad
rioen-
rirvebt-
ineri cir-

1) Credi-
H7αςR„
C patere⸗
vey, nan
citur eſle
ichuod
imum ſi-

lurinter-

mlginer
Hentiam
Kerunt.
duscti-
0 magi-
eſle ex⸗
ge Cicit
rentin,
in ae⸗
ſe. ded
cet.
um,
α
poſtu⸗
iclus.
9Dona
memo⸗

Pimzeo,
,1/
eri-
irmnat

ttutio⸗
in pri⸗
Alust.
M.

jiden⸗
nia.
ente,

IN ORACVEA CIATD.

aſcendente, aliam demitti, vt certus
numerus animarum hic verſantium
ſemper efſſet.
233. Cante & G.) Hic, & quatuor ſe-
Quentes verſus leguntur apudneſeum,
de inſomniis. p. 153. Ed. Petauianae.
237. Mithi) Ita ſcribimus, non Miti
Arz, eſt enim pura puta vox Chal-
daica, quae mortem ſignificat. Chal-
daei Np mitha mortem vocant, at-
que oragulorum interpres eam vocem

immutacam, niſi quod terminationem

Graecam ei addidit, ſeruauit. Voca-
bula oo†ντzανααaαρm π Graecos Poe-
tas Pallim morti coniunguntur, & in

hiſce oraculis v. 253. Jνα drnαα mor-

tem denotat. Ceterum notum eſt,

Chaldaeos credidiſſe, per mortem ho-
mines ad ſuperiora redire, quod ſe-
quentibus verbis hic deſcribitur. At-

tamen ſi quis malit Graecam vocem
uir & Elum hic quaerere, & fatale fi-
lum intelligat, per nos licert.
240. Ne Aeorſüm pronus Es) Hi ver-
ſus extant apud etum de inſomniis,
P: 140. Edit. Petauianae, & cum conti-
neant eundem ſenſum qui exprimitur

v. 5l. 52. & 53. haut eſt abſimile vero, ean-

dem ſententiam Chaldaicam ab inter-

pretibus Graecis fuiſſe vario modo ex-

preſſam. Monet oraculum homines
debere ad ſuperiora loca mente tende-
re, & id facere, quod ad ea loca aſſe-
quenda poſtulatur, ne detrudantur in
inferiora. Deſcribuntur autem infe-
ri infra terram, quae fuit etiam opinio
non Graecorum modo, ſed quoque
Iudaeorum, circa Chriſti tempora, vt
docebit Ioſephus Ant. Iud. Lib. XVIII.
cap. 2. Videtur tamen hoc fuiſſe me-
morandum inter Graecos & Chaldae-
os diſcrimen, quod Chaldaei locum
beatitudinis non infra collocarent, vt
Graeci, ſed ſupra mundum. Hinc
infra terram nihil praeter horrorem

& tenebras eſſe intelligunt, vt apparet
ex hiſce verſibus.
143. Molis gaudens) EidaXæ zaα
idem eſle apud Homerum ac Vmhbras
morturua ſatis notum eſt.
bant Graeci, animabus ſupereſſe corpus

tenue, quod referret priſtinum, ſeu

eſſet eius cαπM imago. Chaldei eti-

am exiſtimabant, menti adeſſe ſemper
corporeum nα vehiculum, qued

eorum Philoſophiae Graeci interpp.
eodem appellarunt nomine. Viden-
tur Iudaei & Chriſtiani ſcriptores, qui
Numina Ethnicorum nomine e αaν
affecerunt, non tantum reſpexiſſe ad
eorum imagines, ſed ea etiam appel-

latione vſi, quod Ethnici ei hααςoο—

o, qualia erant pleraque ficta Numi-
na, ſacra facerent. Hinc videtur eti-
am Paulus I. Cor. VIII. v. 4. dixiſſe αο
eſſe &, idoluen eſſe nihil, hoc eſt,
euanidam vmbram. Philo Lib. de Mo-
narchia p. 628. Ed. Gen. ait diuitias di-
ä
39en ént * o* υ Seais idola
umbris ſemitia, & ſpeltris, guae nihil
habent ſolidi neque fermi.

247. Paradiſien) Notum eſt hane

vocem eſſe Perſicam, qua ſignificatur
locus arboribus conſitus. Inde meta-
phorice dictus eſt locus, vbi animae
beatae morantur, qui a Poetis Graecis
& Romanis deſcribitur etiam inſtar
paradiſi:
amoena vireta
TFortunatorum nemorum, ſedesgue
beatae.
Forte antiquifſimi Graeci ſub imagi-
nibus, deſumtis ex iis, quae maxime
hac in vita nobis placent, deſcripſerunt
beatitudinem futuram, non quod eam
talem putarent, ſed quod non niſi notis
coloribus ignota pingere nobis li-
ceat. Saltem Chaldaei Paradiſum pro-
prie dictum non intellexerunt, quippe
Mmm mmm m 2 qui

Crede

1202 10. CLERICI NOTAE.

qui ſedes beatas ſupra omnes mundos
collocarent. Hinc Pletho interpreta-
tur ααοιäα α& να 1ον undequa-
que ſplendentem animaelocum, & Tſel-
lus ärr 19, 2 c IIar éga egè̈ r*cαν
/ ee

duya ez* ,„ α r& AατWρυρâhà αι ⅓mι ν Toασ Nr-

nisopinss“ nv, omnem chorum diui-
narum potentiarum, qui eſt circa Pa-
trem, & igneas pulchritudines creato-
rum fontium. G
248. Animae canalem) Hoc eſt, quae-
re vnde mens tua venerit, vt, poſt-
quam ſeruierit corpori per aliquod
tempus, eo rurſus contendat, vnde ve-
nit. Pſellas & Pletho aiunt dudsaoν
de qua verſ. 250. ope rituum quorun-
dam procurari creditam a Chaldaeis;-
& ſimilia apud Iamblichum occurrunt.
Vide Lib. L. Sect. II. cap. 29.
250. Sacro ſermoni &c.) Pletho intel-
ligit precibus eſſe coniungendam ope-
ram, hoc eſt, r9 reXern“ ſacros ritits.
Suſpicor hoc in loco eſſe aliquot verba
corrupta, & reſpici potius coniunctio-
nem mentis cum Ratione aeterna, de
qua lamblichus Sect. X. cap. 6. vbi
mentem zaurès zadon vo extra omnem
materiam, ope Theurgiae, uéve Tros dAi-

ν Ré†νανννρννHGÜsH, μ ſola aeterna

Ratione vnitam deſcribit.
reſpici fatum, quod pendet a ſeptem
Pplanetis, & cui fubieétum eſt corpus,
atque hoc deſignari voce terra, mone-
rique putat homines, ne nimium cor-
porea curent, putat. Crediderim deſi-
gnaripotius T-artara, quæ ab hominibus
vitari vult oraculum; ita ſe gerendo, vt
eos ſe gerere oportet, qui ad aαα α
locum peruenire cupiunt. Numerus
ſeptenarius graduum, per quos illuc de-
ſcendi dicebant, ſumitur pro quolibet
alio; vt paſſim fit apud Orientales, qui
ſepties pro multoties dicunt.
259. Corpusſernabi) Quid intelligat

252. ept emuios gradus) Pletho hic

oraculum per ſalutem corporis, ſatis
apparet ex verſu ſequente. Vide
anleium Lib. E. Sect. II. C. 10. vbi verba
Pſelli, quibus hoc oraculum expli-
catur.
260. Neçmateriaz &c.) Hunc ver-
ſum hic inſeruimus ex Syneſo de inſo-
mniis p. 242. ZaGτεdMs eſt vehiculum
animae, vt ex ſequente verſu liquet.
261. Pirs e) Poteſt hic obiter ob-

ſeruari phraſis orientalis. Vide Act.

VIII. 21.

261. Infiltae animae) Hoc eſt, inter-

prete Pſello, foura carenti. Idem igneas
hubenas tendere, diuinis attentum eſſe
explicat.

267. Spes te nutriat) Hoc ex verſu
videntur loquutiones, quibus vtitur
Iumblichus Seck. II. c. 6. mutuatas eſſe,
vbi dicit conſpectum animarum pura-
rum na, à*ν*αο. τ.ι booοναdvo, inan-
gelorum ordine collocatarum, ſalutife-
rum eſſe & reductorium, ſpem ſacram
oſtendere e eXrida Tepa a alοαρονι
dare bona, quorum ſpem faciunt.
268. Non admittit & c.) Hoe eſt, non
probat, non grata ſunt ei animae deſi-
deria, priusquam oblita fuerit terreno-
rum. Sequentia vocabula clare expli-
care forte ne ii quidem, qui ea excogi-
tauerunt, poſſent.
27o. Synthemati) Haec vox teſſernam
ſignificat, videturque idem eſſe ac
ſymbolum, hoc eſt, ritum ſacrum, vel-
euocationem, certis verbis, iisque my-
ſticis, conceptam deſignare. Vid. Iam-
blich. Sect. I. cap. 12 & 21.
271. His quidem &c.) Hi duo verſus
laudantur a qneſto, Lib. de Inſomniz,
pag. 137. Edit. Petauianae.
274. Neque materiae quiquilias)
Pletho & Pſellus hunc & ſequentem
verſum explicant de corpore, cui ante
fatum valedici nolebant Chaldaei, vti
nec Platonici.
9

275. Ne

tup
Verl
init
napl
2

Via
Pla
an
di⸗
pun
tur.

— —

oris, ſiti
e. Vide
.Vbi verbar
expli.

Hunc ver.
, de inlo.
Vehiculumn
Uliquer.
Obiter ob-
Vide Ac.

eſt, inter⸗
dem igneut
entum eſſe

e verſi
bus ytitur
atas eſle,
umn pura⸗
hus iMan.
Nlunfe-
, ſolran
g, *

deeRon
mae den⸗
cterreno-
reerpli⸗
excogi⸗

teſeron
n elle 1c
rum, vel
8que m⸗
Vid. nr

ro vetſis
Mmmas. .

ila
Uenten
cui uſe
ei Vtl
Ne

IN ORACVLA CHAI. D.

275. Ne educas) Eſt hic aliquid cor- ra curo. Sed cum antecedentes ver-

ruptum, vt & apud Plotinum, vbi haec

verba extant, Ennead. I. Lib. M.

initio. Ficinus ſenſum Plotini ne pa-
raphraſi quidem ſatis audaci expreſſit.

296. V corpus relinquentium) Nempe

vialiena. Nam fibi vim inferre vetabant

Platonici poſt Chaldaeos, vt apparet ex

antecedentibus verſibus. Hoc autem
dici putat Lſellus, quod mens, quae cor-
pus cum dolore deſerit, vitam abomine-
tur, & ad ſuperiora libens revolet.
277. Faciles ſolutu ſunt) Vocem cvX-
rer Pletho & Pſellus interpretantur libe-
ras, nec ab alia potentia coercitas.
278. In ilibus Hecates) Pletho legit
aoirzs & interpretatur ſedem animae, &
ſenſum inuenit neſcio quem. Nempe,
qui hic ingenium exercere voluerit,
nunquam explicatione carebit; ſed ni-
hil debet afferri, quod non auctoritate
priſca, eanque perſpicua nitatur; alio-
qui pro Chaldaeorum dockrina, no-
ſtram Lectori propinabimus. Pſellus
legit Hecates. Vide indicem in ea
voce.
281. Neque ingentes menſimas) Hic
vwerſus & ſequentes ad 288. plane ſunt
contrarii doctrinae Chaldaeorum Ge-
nethliacorum: ſed conſentanei iis,
quae Lucretius prodidit de Babyloniis,
qui Aſtrologorum artem conuineere ten-

debant; &btrabo de iis Babyloniae Sa-

pientibus, qui Genethliacos damna-
dant, produnt
288. Aectherea auium ala) Hic werſus
& quatuor ſequentes, contra auſpicia &
ſacrificia, ab aliquo Sapientum genere,
aà vulgaribus opinionibus alieno, ma-
naſſe videntur. Atque hos quidem
cum primum expendere coepi, paene
ſuſpicabar a Chriſtiano profectos, pro-
pter id, quod habetut Pf L. de ſacrifi-
Ciis, vnde videri poſſit deſumtum ini-
tium verſus 289. nec ſacrificia, nec viſce-

ſus, qui omnino ex eadem vena fluxe-
runt, non ſint Chriſtiani; neque hos
Chriſtianreſſe puro. Deinde videtur
hic eſſe mendum. Eſt autem ſimilis
huic ſententiae Oracul. Sibyll. Lib. III.
p. 360. Ed. Amſtel. nuperae.
289. Nec ſacrificia, nec viſera curo)
Pro v 5οσοα. Pſellus habet re roep. Et
Jacrificiorum viſcerumque proſectiones,
haec omnia ludibria ſunt. Quae lectio
ſi recta eſt, vt mihi quidem videtur, O-
racula hic aruſpicinam reiiciunt, vr in
praecedenti verſu auguria. Ac ſane
potuereeſſe ex Babyloniis Sapientibus
nonnulli, qui haec omnia repudiarent,
vt oſtendimus ad verſ. 281. vix vlli, qui
omnia damnarent ſacrificia; cum toto
Oriente ſemper omnes populi ſacrifi-
ciis deditiſſimi fuerint. Hac de rati-
one, Lſelli leétionem Syneſianae, quam
ſequutus eſt Patricius, praetulerim.
Menander s& coeia de facris Matris De-
um ſimile iudicium tulit, Excerpt. Gro-
tian. P. 725.
AN 6ταππιτραν O& re oν.νυ
Eüonte Asuont vwaοaαοαHD₰i, Po
Eis A„⅞ÿNeαâα ται Hie weτeaαυ.τHÜ.
Sed iſta ſunt commenta confidentiae
Et impudentis ingeni molimina,
Ludibria vitaz denique humanae,
bohode.
293. Tuum enim vas) Pletho corpus
mortale, quod vermes rodent, inter-
pretatur; Pſellus vero vas acana diſ-
poſetionem ex temperatione ortam, feras
Daemones terreſtres eſſe vult.
249. Deſtet) Legit ita Pſellus, at alii
pro narodvοαοαο habent arαρ+οv*εαvu ſepul-
zus eſt, quod ſenſu caret. Pſellus vult
ſignificari veluti mugitus inferorum
malos, eorumque liberos poſcentium.
300 Conuolutum) Cum agatur de ap-
paritionibus diuinis, hoc verſu & duo-
bus antecedentibus, videntur oracula
Mmm mmm m 3 monere,

1204 I0. CIERICGI NOTAE.

monere, qua forma Dii appareant.
Conferri haec poſſunt cum viſione
Ezechielis cap. I. qui ignis conuoluti et-
jam meminit. Videndus hac de re
Iamblichus ſect. II. C. 3. & 4.
305. Leonem) Haec verba videntur
corrupta, nec tamen ſenſum LPſellus
illis deeſſe credidit, Putat oraculum di-
cere, ſi inter ſacra Xονρνες (hoc no-
men eſſe Chaldaicum ait ſigni Zodia-
ci, quod vulgo Leo dicitur) nomen
protuliſſet quis, eum nihil viſu-
rum praeter leonem. Alii legunt
zdv*†οα Xεν†ov, & ſenſum etiam inueni-
unt; nee mirum, vbi pro arbitrio
fingitur. Sequentia ſuadent legen-
dum hic Rοντο a1.ntia.
306. Neque enim celeſtis) Iamblichus
ſect. II. cap. 4. docet ſplendidiſſimas
eas eſſe apparitiones, & tantam fulge-
re lucem, vt aliquando totum coelum
abſcondat, neque ſol, neque luna,
neque terra ſtare amplius poſſint; quae
deſcriptio optime cum hoc oraculo
conſentit.
309. Ne Naturae) Pletho voce Natu-
rae Deum intelligit, cuius verba alla-
ta ſunt a Stanleio Libr. I. Sect. II. C. 30.
Facultates rerum explicat Pſelklus.
Aααα autem dicitur phaſma Dei,
Angeli, Archangeli &c. a Iamblicho,
licet figura id velit carere.
3. Quando animas mulcentes) Ma-
los Daemonas notat, qui auertunt
mentem a Sacris, ne per teletas puri-
or facta ad ſuperiora tendat.
313. Verum corpus) Alii pro gααα
legunt αν, & interpretantur, falſa
ſigna a Daemonibus oſtendi. Inter
s LPſellus.

314. Hhcaticum eurbinem) Vide Lib.

I. Sect. II. cap. 29. & indicem noſtrum.

315. Nomina barbura &c) Vide l.
& indicem in voce Noming.
319. Per profunda mundi) Videtur
contrarium dicere Iamblichus, qui af-
firmat Sect. H. c. 4. ignem Deorum
eſſe indiuiduum, Aονο, nam gοτ
0o, ſaltuatim, diuiſionem aliquam
notat. Sed ex metaphoricis vocibus
vix quidquam certi elicere licet, nec
me intelligere fateor, quae ſequuntur
apud eundem ſcriptorem, quae tamen
ad hoc oraculum alludere videntur;

mοi TαιM Oa d, 6σς ιoiαατ

repio iοe. Mendoſa exiſtimo, ſed

qnae ſine MSS. ope ſanari nequeant,

321. Quando conſpexeris) Hunc ver-
ſum & ſequens hemiſtichium, quod
apud Pſellum occurrebat, hic addidi-
mus. Plura oracula hicillic ſparſa, apudò
Proclum praeſertim, poſſent inveni-
ri. Hoc aliud agenti occurrit Theo-
log. Lib. V. C. 35.

Ko a rärivv αοοπ ei
e..
Etenim omnibus armis inſtrudta

Kmilis eſt Deaé.

Eius ſcripta in Platonem potiſſimum

eſſent legenda, ea ſola de cauſa, vt ex-

cerperentur melius oracula, quam fa-
ctum a Patricio. Alia etiam forte ex
Damaſeii opere de principiis etiam-
num MsS. peti poſſent. Interea dum
hoc aliquis praeſtet, erimus hoc Ca-
tone contenti. Ceterum quid videa-
tur eſſe Mnizurin, in indice diximus.

DE

8
lonſus
lederit. .
HiREii
Me

Videl b.
noſtrum.
) Vide .
Videtur
, qui 41.
Deorum
in ur.
Aiquam
vocibus
icet, nee
untur
getimen
identur;

agAN

imo, ſed
gueint,

mne ver⸗
, quod
adcidi⸗
Nlizpud
inveni:

Teo⸗

G⸗ ile⸗
nrude

ſümum
,Vter⸗
lum ſt⸗
orte ex
etiagn⸗
e dum
noc Cr⸗
1vider⸗
Cnns,

5E

f. 21.

quo vocem apcaς explicat, qui poſte-

1. c.

lIonſius

) no5 (862.

DE
DE POTAMONE SECTa. ECLHCTCORVNM AVTORE.

NOzamoniz huius non niſi tribus
vicibus in tota antiquitate men-
tionem fieri videas, apud Laer-

tas Philoſophorum, tum poſtea apud

Suidam duobus locis, altero, quo de

Potamone ipſo agit, ſed paucis, altero,

rior tamen ad verbum ex Diogene
Laertio deſumtus eſt, vt nihil nouae
lucis nobis accendat: quamobrem im-
perfectam admodum Potamonis hiſto-
riam nobis relinqui neceſſe eſt.
Alexandrinum eum & Suidas, &
Diogenes Laertius appellant, a patria
haut dubie illud nomen ducentes, in
qua etiam ſcholae praefuiſſe videtur-
Praeterquam enim, quod ea aetate A-
lexanariam omne genus eruditorum
conſuerent, ſumma opportunitate ad
ſtudia, quam Ptolemaeorum liberalitas
comparauerat, imuitati, & Bibliotheca
inprimis, quae parem illis temporibus
in orbe terrarum millam haberet; Phi-
loſophi certe, qui Potamoniz veſtigiis
inceſlerunt, Alexandriae maxime illu-
ſtres extiterunt, continuaque eorum
in ila vrbe fucceſſio reperitur, quem-
admodum in ſequentibus pluribus

oſtendetur.

Floruit autem hic Poramon paulo an-
te Diogenis Laertii aetatem, qui diſer-
te haut ita pridem (zoà Xινω) Eleéti-
vam quandam ſeétam a Potamone Ale-
Xandrino introduétam efſſe teſtatur.
Laertium vero fub Severo & forte in-

descript. fra eius aetatem floruiſle, variis argu-

Hiſt. Phil.
p. 271. ſq

mentis vſi, colligunt Viri eruditi. Poſt
Marci Antonini tempora eum vixiſſe,

tium nempe, in ?rooemio ad vi-

ex eo certiſſime conſtat, quod Epicte-
tum, qui illius Imperatoris aetatem at-
tigit, allegauerit im Epicuro.
Ea igitur aetate noua adhuc videba-
tur exculta a Potamonz Eclectica phi-
loſophia, & ο 6Mνπ uecta. Aſtan-
tiquiorem, quam ex illis Laertii verbis
fuſpiceris, Potamonem facit Suidas, qui
ante Auguſtum, & poſt eum, vixiſſe Po-
amonem teſtatur: e Poναuαο ν AU8.
5& α avrv. Atqui a fine vitae
Auguſti vsque ad aetatem Seueri, cuius
tempore vulgo Laertius floruiſſe credi-
tur, anni effluxere CLXXIX, neque
adeo illo tempore tam noua videri pot-
erat Eleoldtiua philoſophia a Potamone in-
vecta, vt zgo SοMντà dici queat, ſi
Auguſti quidem aeuo ea orta fuit.
Praeterea ſerupulum mouet, quod Po-
tamon ille anze Auguftum, & poſt eum
floruiſle Suidae dicatur: niſi dicas, a
Suida non tam aetatem, qua floruit,
quam qua vixit Pozamon, ſpecékari:
nam ſane toto aeuo Auguſteo, & poſt
etiam, floruiſie Potamonem philoſo-
Phriae laude, hominis fere ſuperare in-
genium & felicitatem videtur. Parum
igitur abeſt, quin perfuaderi mihi pa-
tiar, liberaliter nimis indicatam a Sui-
da Potamonis aetatem, emendationem
Gritiei paſſam eſſe, qui cumapud Sui-
dam legeret zoo Aupss, Margini ſuae
alleuit uer' aτ, quae voces poſtea in
textumadmiſſae, vt ſaepe factum ob-

conf. Me-
nag. ad
Laert. Pr.
S. I.

ſeruamus, & cum reliquis coniunctae

fuerunt. Qua ratione melius forte
ſe tueri poterit, quod Laertius ait, haud
ita pridem philoſophiam illam introdu-
ctam fuifle.
ripta

1206
Scripta Potamonis nonnulla comme-
morantur. Quorum praccipuum
fuiſſe videtur allegata Diogeni Laertio
gο1ανρροοσ Eſt vero &ονoριιοοαερ0 ρ bene
Heſychius interpretatur, αττοα
velou uAε ρ£ h. e. tineamenta, vel
prima inſtitutio. Quo libro nullum eſt
dubium, praeceptorum philoſophiae
ex variis ſectis decerptorum collectio-
nem eum exhibuiſſe. Vt nihil fortas-
ſis ad eius philoſophiam penitius co-
gnoſcendam deſiderari poſſit, ſi modo
lli operi ad noſtram aetatem pertinge-
re licuiſſet.
Aliud opus eius Suidas commemo-

CAP.

CA P. 1.

rat, ci Xαααο õl
Commentarium in Viatonis de Republica
librum: vnde Platonis inprimis eum
delectatum doctrinie fuiſſe non im-
merito colligas.

Fuere autem praeter iſtum Potamo-
nes alii duo. Vnus Rhetor Mityle-Strab. L.
naeus, Lesbonaétis filius, qui Tiberii . .
2 617. D.
aetate floruit, & de quo apud Strabo-
nem, Heſychium, Mileſium & Suidam
nonnulla habemus. Alter ex Porphy-
rii fuit aequalibus, atque inter alios: Vi-
ros illuſtres eius aetatis ab eo cenſetur,
in vita Plotini.

II.

ELECTIVA PHIIL OSOPHIA QVID SIT, ET QVID POTAMONI
OCCASIONEM DEDERIT SCHOLAE ECLECTICAE
. CONSTITVENDAE.

De Phi- Clectica philoſophia, quam eleci-
loſ,Stoic. W,αα interpretantur Lipfſius atque
V fin Voſſius, quae fit, ipſum nomen affatim
de ſect. Prodit. Clarius vero explicat ex Chri-
Phil.cap. ſtianorum Philoſophis Clemens Ale-
vit. xandrinus, qui ex hac ipſa, vt ſuo l1oco
dicemus, de qua agimus, Pozamonis A-
lexandrini ſchola prodiiſſe videtur.
Strom. I. Is« vbi multis in laudem philoſophiae
P. 188. B. eſſet exſpatiatus, in philoſophiam ſe
omniaiſta dixiſſe ait non Stoicam, nec
Platonicam aut Epicuream, & Ariſto-
telicam, ſed quaecunque ab his ſectis
recte dicta ſunt, quae docent iuſtitiam
cum pia ſcientia, hocque totum ele-
Gum (rgroôαοανοτ—☛ατορπο philo-
ſophiam ſe appellare ait: quaſi ne no-

mine quidem philoſophiae dignum

cenſeret ſtudium eorum, qui ſuperſti-
tioſe in vnius verba magiſtri iurare non
dubitant. Et ſane circa illa tempora
rectius ſapere incipientes haut pauci,
non amplius in nomine ſectae ac ma-
giſtri, vt olim factum, gloriam quaere-
bant, ſed veritatem, vbicunque, lateret

inueſtigare incipiebant. Galenum cer- v. rar
te a parente admonitum eſſe, ne cui ſe νοτ.
ſectae addiceret, ſed omnes diſcendo, ac 32 T.
iudicando de omnibus, laudem quae- ie⸗
reret, ab pſo relatum habemus: idque *.
a ſe obſeruatum eſſe diligenter, alibi
gloriatur. Imo & inter medicos ſuos in
poſt éènuoo eriss peculiare genus Introd
agnoſcit eXhτον, vel e en rααν, V
apud eum Viri eruditi legendum mo-
nent, in quibus Archigenem Apamea
Syrum retulit, cuius Suidas etiam me-
minit, eumque ſub Traiano Romae
Medicinam exercuiſſe docet, Philippo
patre ortum, Agathini diſcipulum,
multorumque librorum autorem,
LXIII annos qui vixerit. Imo & Quin- Inſtitut.
tilianus gloriae ſibi ducit, quod ſe qui- III, 19.
dem neminis ſecétae, velut quadam ſu-
perſtitione imbutus, addixerit.
Hinc facile patet, &ctae nomine, pro-
prie loquendo, venirenon poſſe genus
philoſophorum, qui Potamonis veſti-
giis inſiſtentes, ex ſingulis ſectis, vt lo-
quitur poſt Diogenem Laertium Sdi⸗
as

Suid.
Aug.

Diatt, l.

Vne
ſolle⸗
penc
ſcure
tis
gnole
in
Phi
ſne,/
in Dio⸗ ellimn
nem piifn
erro
vtd
lnt.
non/
nel

Tianfs 5
Ropubliee
Imis eum
non im-

Potomy-

Mityle- Ktribel,
Tiberii aere
Strabo.“

duickam
Porphy-
Niosi⸗
ellletur,

0N.

Um cef-r. ru

je uliſe uggn.
ra.

endoac,

ltorem,

Qbin⸗ loſtitut.
ſe qui⸗ lll, 10.

lamn ſu⸗

nepto.

LECVIIVA PHILOSOPHIA OQVID &AV &.

das, quae placerent, tantum ſeligebant.
Vt neque hic, neque ille audiendus ſit,
ſeldtom facientes Eclecticam, quod ſibi
ipſi contradicere accuratius rem ex-
pendentibus apparebit. Imo non ob-
ſcure illis refragatur tacitus antiquita-
tis conſenſus, quae adeo ſectam non a-
ghoſcebat Eclecticorum, vt ne quidem
in Philoſophis cenſeret, qui id genus
Philoſophandi ſequerentur, eo, quod
ſine ſecta philoſopharentur. Vt bene

in Dio- enlim ααιο Caſaubonus monet, vete-

rum ſapientiaez magiſtrorum fatalis ille
error omnium, ſi paucos erxctpias, fuit,
vt de nomine ſoctae, non de ſtudio ſapi-
entiae philoſophoscenſerent. Vi miram
non ſit, qui neque Zenoni, neque Epicuro,
ne Platoni quidem aut Ariſtoteli ſacra-
mento dixiſſet, eum pro philoſopho non
Jfuiſſe habitum. Quod vt Dioni Chryſo-

ſtomo contigiſſe egre fert Caſaubonus,

ita in cauſa fuiſſe videtur inter alia, cur
minus claritatis Potamon conſecutus
fuerit, neque qui eius veſtigia lege-
runt, aeque peculiaris generis phllo-
ſophorum ſplendore inclaruerint, ac
illi, qui certum quendam magiſtrum
ſequerentur. Niſi quod qui Athenis
veſtigia eius legebant, Platonicorum
nomine aliquanto plus celebritatis ob-
tinuerint, cum Platonis doctrinae fere
in eorum philoſophia praedominaren-
tur. Quemadmodum & alii, prout vel
Platonis, vel Pythagorae, vel aliorum
Praecepta, in illa philoſophiae eorum

miſcela, vt cuiusuis ingenium ferret,

Praeualerent, in eorum fere ſectis, vtut
à ſedtandi ſtudio longiſſime recedere
cuperent, cenſiti fuere.
In eo vero doctiſſimo Voſſio, eum-
que ſecuto Aegidio Menagio aſſenſum
praebere non poſſum, quod putant La-
tinis miſeellioner dictos Eclecticos fuiſ-
ſe, nixi interpretatione eius vocis a Fe-

ſto fuppeditata: Miſeelliones appellan-

1207
tur, qui non certae ſunt ſententiaeæ, ſed
variorum, mixtorumque iudiciorum
Junt. Sane, quod bene obſeruatum eſt
Voſſio, cum Graecum nomen edeuri-
ονdelectum ſignificet cum iudicio,
Latina vox potius incer udinem ſen-
tentiae, & confuſionem iudiciorum, ac
meram dupiciav notat. Equidem eo

propendere vir magnus videtur, vt exi-

ſtimet a ſectariis Philoſophis conuitii
loco id nominis Eclecticis datum fuiſſe.
Exiſtimo, inquit, ab iis, gui certae ſoſe-
dae addixiſent, miſoelliones vocatos,
gquqfi qui nulio iudicio, vel peruo prauo-
que, miſcerent varia placita, vi imperi-
tus Ooqguus iura ſölet. At nihil eſt apud
Feſtum, quod vocem hanc ad philoſo-
phiae ſtudioſos referendam eſſe doce-
at: quin potius in genere homines in-
certae ſententiae, & confuſorum iudi-
ciorum ea ſignificare videtur.
Quid vero occaſionem dederit Po-

tomoni nouum illud ſequendi philoſo-

phandi genus, operae pretium eſt inue-
ſtigare. Eam partim inualeſcentes
Scepticiſmi Pyrrhonii vires, partim
Epicureorum in religionem, ſaniorem-
que de Deo & rebus ſacris philoſophi-
am ſcommata videntur ſuppeditauiſſe.
Sane enim Scepticorum quidem dnα
TαRναw & iactatam in rebus omnibus
incertitudinem nihil magis commen-
dare poterat imperitioribus, quam in-
ſtituta placitorum philoſophicorum in-
ter ſe inuicem collatio, quorum perpe-
tuum bellum non poſiet non ridiculum
reddere a dogmaticis iactatam certitu-
dinem, quemadmodum noſtra aetate e-
ius rei cum magna ingenii laude pericu-
lum fecere ex Gallis Motthæus Vayerus
in variis opuſculis Scepticis, ex Anglis
vero Ioſephus Glanuill in Scepticiſmo,
ex Collatis philoſophorum, quae hodie
regnant, ſententiis defenſo. Paratior
igitur ad Scepticiſnum retundendum
Nnneinnnn nulla

1208
nulla extitit via, quam vt veterum Phi-
loſophorum ſententiae & opiniones
accurate inſpicerentur: fundamen-
ta atque principia, in quibus con-
ſentirent, dignoſcerentur, clarius di-
cta obſcurioribus praeferrentur, at-
que adeo, in quibus certitudo ob-
tineri poſſit, oſtenderetur: reliqua
vel inutilia, vel non ſatis certa ſepone-
rentur, vel ſaltem, vt magis probabile
adoptaretur, quod certis fundamentis,
in quibus omnes conſentirent, maxi-
me conueniens videretur. Qua via
Ammonium Saccam, quiex hac Ecledi-
caſchola fuit, in conciliando inprimis
Platone atque Ariſtotele, quorum phi-
loſophia principatum eius aetate tene-
bat, inceſſiſſe, ſuo loco vberius oſten-
detur.

Sic igitur Scepticiſmi neruos incide-
re ſchola Eclectica conata fuit. Sed
neque minus fortiter Epicureiſino cor-
nua obuertit. Cum enim quidquid
in Poetarum fabulis, quidquid in reli-
gione vulgi, quidquid in Philoſopho-
rum libris abſurde dictum de Diis inue-
niri poſſet, rebusque diuinis, in rem
ſuam impie verteret improbus Epicu-
reorum grex, ab Eclecicis hiſce philo-

ſophis inprimis exculta ratio fuit, arca-

num atque reconditum ſenſum in fa-
bulis huiusmodi, atque figmentis, quae
abſurda non videri non poſſint menti
non plane deſperatae, ſi ad litteram ac-
cipiantur, inueſtigandi. Myſticarum
verohuiusmodi interpretationum, au-
tores quae habeant ſcholae Eclecticae

apud Alexandrinos pullos, Amelium

nempe, Numenium, & reliquos, dici
non poteſt, quam ampla exiſtat ſeges
apud Proclum in commentariis ad Pla-
tonica ſcripta, vt taceam earundem a-
pud Porphyrium, Iamblichum, & cete-

DEF PHIILOSOPHIA ECLEOUTICA CAbP. II. III.

ros philoſophos Alexandrinos, quorum
hodie ſcripta terimus exempla.

Sed neque illud diſſimulandum,
Chriſianos quoque hoc ſtudium in
Potamone, eiusque exemplum ſecutis
philoſophis, inprimis accendiſſe, & au-
viſſe. Cum enim illis nihil facilius
eſſet, quam foedos & abſurdos redar-
guere cultus, quibus miſere hactenus
decepti mortales, in omnegenus ſpur-
citiae atque erroris ſeſe immerſiſſent,
nulla alia ſupererat elabendi via, quam
in allegorias vt verterent, quae alia
nulla ratione poſſent tueri. Sane videas
huic ſectae addictos philoſophos, tum
de rebus diuinis, tum de moribus,
quam accommodatiſſime ad religionis
Chriſtianae indolem, & ſaepe ipſis vi-
rorum diuinorum verbis ratiocinari.
Quod multis exemplis ex Porphyrio
inprimis, & Proclo demonſtrari poſ-
ſet, niſi chartae anguſtiae & tempo-
ris id nunc vetarent, ea vero etiam cui-
vis haec ſcripta euoluenti ſponte ſua

ſeſe offerrent.

Huc eo facilius adducebantur,
quod craſſi eſſent, & non diſſimu-
landi in omnibus philoſophorum ſe-
Gtis errores, vt vnum aliquem ma-
giſtrum ſequentes non poſſent ſa-
isfacere illis, qui veritatem ingenue
ſimplicem atque nudam quaererent.
Neque parum ad ſtudium ſuum omnia
probandi profuiſſe hiſce Philoſophis
videntur ipſius Platonis, cuius praeci-
pua apud illos autoritas erat, crebrae
hortationes:
verit, ſed quam recdte dicatur, con de-
randum eſſe monentis. Sic in Gor-g
gia ille: O lepidum caput, M’ enim rhe-
torico more conaris refellere, quemad-

modumii, qui in foro vetſantur, & ad-
verſariutn

Omnino non tam quis di- Char-
mid. T.

II. ed.

erran.
. 161.

nimn
un
vol
xer
ton
pit
lin
il
1

1
QVID NT EV QVUI PROFESSORESN EIVS. 1209
Ngonm verſarium conantur conuincere. lli e- philoſophiae operam nauantes. Etin HZ
nim alii alios ſe convincere arbitrantur, Critone, nulli vnquam ſuorum alii ſe .1.
cum earum rerum, quarumfidem facere credere potuiſſe aiebat, quam rationi,
volunt, multos & ůelebres teſtes produ- quam quidem aſe animo perpenſam, al-
blndun, rerint: Aduerſarius contra aut unum que exuminatam, optimam comperiatur.
udium in tantum, aut nullum in medium produxe- Imo neque Ariſtoteles, quem poſt
inen rit. Verum baec Probationis ratio nul- Platonem magni faciebat ſchola Ecle- Ptic. l
e, Kal lius eſt momenti ad veritatem. Saepe ctica, aliud ipſi ſuadebat. Vniuerſim tuc: l
Il füclius numero enim falſorum teſtimoniorum autem, inquit, optimum fortaſſe fuerit
dos redur- praeiudiciis &0 multitudine quidem ipfa, conſfderare, atque examinare, quomo-
hudtenus & autoritate eſtium, qui aliquid eſſe vi- do ſe res habegt. Tametf haec per-
enusſpur⸗ deantur, poteſt quis conuinci. Et paulo veſtigatio dißcilis ſet, atque ardua, cum
nerſilent, poſt ſubiungit: Ego, quamuis vnus ſim, notiones rerum antea a viris, qui in
Vio,uam iibi nequaquam aſſentior. Non enim pretio apud nos ſunt, acceperimus.
une din me rationibus cogis, ſod falſis teſtibus Fortaſſe autem praeſtiterit, ideoque ne-
Anevidkens dlurimir aduerſus mé prolatis conaris ceſſe etiam fuerit, veritatis tuendae
hos, tum me e veritatis poſſecſione, tanquam ex cauſa, etiam ea, quaez maxime familia-
moribus, hereditate depellere. Ego autem, nißt ria nobis ſunt, tollere, Philoſophi qui-
religionis teipium teſtem vnicum produxero mihi, dem . ſſe velimis. Cum enim & vi-
e ils Vr in his, de quibus loquor, aſſentientem, ni- ri ilt, (a quibus opiniones praueconce-
zwocinuri. hilpretio aliquo dignum a me confeltum ptas accepimus,) & veritas in pretio
rphyri Aſſ arbitror, quod ad eas quidem resat- nobis ſit, religio tamen poſtulat, veri-
trani pol. tinet, de quibus eſt ſermo noſßer; neque tatem vi praeferamus. Tantum igi-
tempo⸗ etiam quidquam te promoturum exiſti- tur abeſt, vt Philoſophorum cenſu
iamn cli- mo, niſi ego ſolus teſtimonium perhibeam, excludat Ariſtoteles, qui certae ſe-
Wuneſin J. 1 hos autem omnes ſecure praetermittas. clae nomen non dedere, quod factum
J. p. Similiter in Protagora conſentaneum a nonnullis ſupra querebatur Caſau-
347. eſſe exiſtimat, vtſepoſitis poetarum au- bonus, vt ſolos eos vere philoſophari
ebantur, toritatibus, de veritate, & ſeipfis, mutuis agnoſcat.
Elimu- diſputationibus experimentum capiant
orun ſe CATP. III
uenn m.
n r pH IIS, QVI POST POTAMONEM ELECTIVAM PHI.
h ingelle - LOSOPHIAM COLVERE.
nnerereſtt. Olim ſectatores Potamonis quae- bellis Potamonis defectus. Niſi ſecta-
m omn rere, qui ſectam habere non po- tores eius vocare velis, qui vel viua eius .
loſophis tuit, vt qui ſolam rationem ducem at- inſtitutione vſi, vel exemplo excitati,
usprtecl- que magiſtram agnoſci vellet, atque vel ex lectione ſcriptorum eius, ad i-
cichen ea praemonſtrante ex omnibus Phi- demiter ingrediendum excitati fuere,
gi I J. loſophorum Placitis decerpi ea, quae atque eo ſenſu eum ſectatores ha-
„aulſckl ed. illi maxime placuiſſent. Quae ve- buiſſe defendas. Quod autem ανα
in C0l-genen. rior videtur cauſa, cur ſectatores non Caſaubonus putat, Potamonem Diona
ninMr.,, 161 habuerit Potamon, quam quae Caſau- inprimis exemplo motum, eam philo-
gemig. . bono allegata fuit, genii nempe in li- ſophandi viam inſtituiſſe, quae ſapien-
,oal. Nnnnnnn ꝛ2 tiae
ſſuriut

12120

tiae candidatos neceſſitate alieno arbi-
trio ſeruiendi ſolutos in libertatem aſ-
ſereret: id parum probabile videtur.
Licet enim conceſſerimus ſupra, poſt
Auguſti aetatem probabilius floruiſſe
Potamonem: Iunior tamen Dione non
eſt ſtatuendus, qui Traiani aetate ma-
xime floruit. Et ſi coaeuos cumma-
xXime ſtatuamus viros, probabile ta-
men non eſt Aegyptiophiloſopho Lio-
nis ſcripta ita innotuiſſe, vt inde exem-
plum petere potuerit: Maxime cum
vt Sophiſta potius, quam vt Philoſo-
phus Dion hac ſua libertate ſit vſus.
Ammi- In hic primas tuliſle videtur Ammo-
am. Marc. nius, Saccas cognomento, quod merci-
L.22.fim pus ex portu Alexandrino comportan-
mid, v dis victum ſibi quaeſiuiſſet, Is Alexan-
agryer. dis victum ſibi quaeſiuiſſet. Is Alexan-
driae docuit, & circa Imp. Commodi
tempora floruit inprimis, vt aliquem
ex Polemonis audire diſcipulis potuerit,

cuiusfcripta tum quidem apud Alexan-

drinos minime obſoleta eum legiſſe in
de Pro- dubium vocari nequit. Eum Hierocles
vid. ap. diuinitus edoctum appellari praedicat,
Hnatinm- eiusque ſapientiam orbi illuxiſſe dicit,
549. dum alii ſua ſponte contendendi ſtu-
dio atque veſaniae ſe addicentes, alii
praeoecupata opinione atque imperi-
tia ſubacti, oppoſitis ſibi inuicem Phi-
loſophorum, Ariſtotelis maxime, & Pla-
tonis, ſententiis, omnia turbarent.
Hunc vero primum aeſtu quodam ra-
ptum ad philoſophiae veritatem, mul-
torumque opiniones, qui magnum
dedecus philoſophiae attulerant, con-
temnentem, vtramque ſectam probe
calluiſſe, & in concordiam adduxiſſe,
& a contentionibus liberam philoſo-
phiam tradidiſſe omnibus ſuis audito-

ribus. „ Hoc tantum vero opus perfe-

cit “ veterum Pluloſophorum opinio-
nibus perpurgatis, & reſectis, quae v=
trinque excreuerant nugis, in praeci-
puis quibusque, & maxime neceſſariis

DE PHILOSOPIHIIA ECLEOTICA CAP. III.

dogmatibus concordem eſſe Ariſtote-
lis & Platonis ſententiam demon-
ſtrans.,„
Quemadmodum vero Chriſtianus
erat Ammonius, eamque profeffſio-
nem, vt contra Porphyrium affirmat
Euſebius, ad extremum vſque vitae re- Hiſt. Ecc.
tinuit, ita hancce philoſophandi viam VI, 19.
Chriſtianis pariter ac paganis monſtra-
vit. Ex paganis illuſtres maxime fue-
re Plotinus, Herennius atque Orige-
nes, qui inde ex condiſcipulatu con-
iunétim cum Plotino & Herennio vi-
Xit, ab altero Adamantio meritis & er-
roribus in Eccleſia tam celebri, diſtin-
guendus, ſi eruditiſſimorum virorum,
H. Valeſii & P. Dan. Huerii ſtandum
iudicio. Hisce, paganis licet, iuxta
cum philoſophia ſua Ammonius reli-
gionis Chriſtianae arcana ſub filentii
religione communicauit, vt affirma-
tum P. Labbeo, & Lucae Holſtenio. Labbe
Sed cum illi Porphyrii nitantur teſti- de ſlripr⸗
moni, ex eo quidem perperam hoccol- I. p. 5g.
ligi monendum eſt. Nihil enim aliud di- Holſten.
cit Porphyrius, quam conſtituiſſe in- de vit. &
ter ſe olim Erennium, Origenem & ſcript.
Plotinum, ne Ammonii dogmata ede- H E.
rent, quae audita ab eo tanquam inpri- E. 28,
mis purgata, (quod erat Eclecticorum,)
probauerant. Et Plotinum quidem
ſtetiſſe promiſſis, familiariter quidem
nonnullos excipientem ſalutantes: in-
ſtituta vero Ammonii ſecreta, integra-
que ſeruantem. Erennium autem
primum pacéta ſoluifſe, Erennium vero
anticipantem deinde ſecutum Orige-
nem eſle. Quae non tam ad Chriſtia-
nas doctrinas, quam philoſophiae prae-
cepta pertinere quis eſt, qui non vi-
deat? Verum de ſingulis illis Ammonii
diſcipulis tribus verbis agendum.
Plotini quidem vitam ſcripta pro-
lixe delineatam nobis dedit ex diſcipu- p. 2.
lis eius Porphyrius, qui docet, a tertio
decimo

aune
Ip
dar.
in
An
X
yen
Forpbeplta!
9. KRe
V

leArigote.
n demon-

Chriſtianas
profeſho-
In affirmat
Heyitne re- Hſthee,
undi rian T i,,
Smonſtra⸗
UWime fue-
lue Orige-
Ulatn con-
ennhio Vi-
Aitis & er⸗
Ni, Giſtin-
1pitorum,
i ſtundum
et, ilrt
nils reli⸗
b Wenvin
t affirma-
Holſtenio. bde
ltur teſti- R
nhoccol.. 5g.
Aaiud Gi-Hollen,
tiſe in⸗ d i
igenem Knt,
nat elke. 128
EI IrI-
bicorum)
widemm
Jniden
Antes: in⸗
integka⸗
n alteln
nium ver
in Orige
Chriſtiz-
higeprae⸗
i non v,⸗
Ammon
lum.
jpta o⸗
terlio
gecimo

audiuiſſe.

D. PROVLORIBVS EIVS.

decimo Seueri Imperatoris anno, vs-
que ad annum ſecundum Claudii eum
vixiſſe, ab anno XXVIII aetatis philo-
ſophiae operam nauaſſe, & poſtquam
aliorum Philoſophorum Alexandrino-
rum doctrina animo eius ſatisfacere
non potuiſlet, annos XI Ammonium
Hinc porro ex Indorum

quoque & Perſarum doctrina decerpe-
re voluiſſe, quae ornandae & perficien-

dae philoſophiae inſeruirent, ideoque
auno aetatis XXXIX exercitui, quem
Imperator Gordianus in Perſas duce-
bat, ſe adiunxiſſe, eo tamen Imperatore
in finibus Meſopotamiae interemto
Antiochiam euafiſie Plotinum, poſtea,

XLiam natum aetatis annos, Romam
veniſſe. Ibi Eclecticam Philoſophiam

FPorph. p.
9.

fecit.

ita docuiſſe, vt non ex Platone tantum
atque Ariſtotele deleétum inſtitueret.
Verum & latentia dogmata Stoicorum
Peripateticis miſceret, vt in libris etiam
Legebantur vero in ſcholis eius
Commentaria Seueri, Cronii, Nume-
nii, Gaii, Attici, Platonicorum: item
Peripateticorum Aſpaſii; Alexandri,

Adrafti, & quotquot forte oblati eſſent.

Familiares vero & diſcipulos habuit
praecipuos, quos imitatores vocat Por-
Pphyrius, & à reliqua auditorum turba
diſtinguit, Amelium, Tuſcum, qui A-
merius dici malebat, Paulinum, Scytho-
politen, Euſtochium, Alexandrinum,
Zothicum, Zethum, Arabem, Caſtricum
Firmum, Marcellum tem Orontium, da-
binillum, & Rogatianum, Senatores Ro-
manos, Serapionem, Alexandrinum, &

denique Porphyrium, Tyrium, Mal-

chum, patria lingua diétum, quem etiam
ſcriptis ſuis emendandis praefecit, de
cuĩus vita & ſcriptis, quorum haut pau-
ca hodie extant, luculentam habemus
Lucae Holſtenii diſſertationem. Scri-
pta Plotini in ſex Enneadas aborphyrio

I211
digeſta, Marſilius Ficinus edidit Grae-
ce & Latine Baſileae MXXC.
De Herennio vix alibi mentionem in-
venias, quam apud Porphyrium, ex
quo iam retulimus, vt in contubernio
vixerit Plotini, primusque pactum de
non edendis Ammonii magiſtri doctri-
nis violauerit.
Ad Originem igitur veniendum. De
quo, quis ſit, a viris eruditis fuit dubita-
tum. Vt vero breues heic ſimus, de
eo quidem dubitari nequit in Ammo-
nii Saccae diſcipulis Origenem Ada-
mantium quoque fuiſſe, qui inter
Chriſtianos inſigne nomen ſibi compa-
rauit, id enim diſerta Porphyrii, Euſe-
bii, Nicephori & Suidae loca clarius te-
ſtantur, quam vt in dubium vocari am-
plius poſſit. Neque eſt, cur ſcrupu-

lum moueat Baronio, quod Ammonio ad ann.
aetate fere ſuppar, & aliorum ipſe in- 234.

ſtitutioni ante XXX aetatis annum
praefectus fuerit Origenes Adaman-
tius, vnde probabile non fit in diſci-
pulis Ammonii eum fuiſſe. Nam hiſ-
ce ſaepe temporibus grandes natu viri
ſcholas Philoſophorum frequentabant.
Vidimusque paulo ante natum annos
ad minimum XXXVI in Ammonii
ſchola Plotinum adhuc fuiſſe, alia enim
allegare exempla iam nolumus. Sed
illa intricatior quaeſtio eſt, an ſolus
Adamantius Origenes, an alius prae-
ter eum, Ammonium audiuerit, &
quis ſit, qui in Plotini atque Heren-
nii contubernio vixit. Henricus Va-
leſius, in annotationibus ad Euſebii
Hiſtoriam, geminum Originem Am-
monio operam ad audiendum dediſſe
ſcribit, alterum Adamantium, alte-
rum Plotini contubernalem, toties in
vita Plotini memoratum, quem etiam
eſſe cenſet, cuius mentio extat in fra-
gmento ex Longini libro de fine, quod
Nnn nnun n 3 allegatae

Huetius

Origeni⸗ P . 5 .
an. l.. I. tium ſibi, valde adoleſcenti, cognitum

c. I. 57. aliquando fuiſſe tradit Porphyrius,

1212 DE PHILOSOPIIIA ECLECTL. WA CAbP. II.

allegatae Plotini vitae Porphyrius in- niſzmus doctor (9avudcios & αtραπα οσ
texuit. Argumenta Valeſi potiora Qeis̈“ Eunapio dicitur, a quo lucu-
ſunt iſta: Adamantium Origenem, Am- lenter deſcriptam habemus in reliquis
monii auditorem, multam ex ſcriptis philoſophorum vitis eius hiſtoriam.
apud poſteros gloriam fuiſſe conſecu- Diuinus Iamblichus (äios IA ρτ⅓ορα
tum a Porphyrio traditum eſt: At O- Proclo paſſim appellatur. Quanta Lhe.
rigenemalterum, Plotini ſodalem, ni- erit Imperatoris Iuliani, eruditiſſimi 3. 2.
hil praeter libellum de Daemonibus Principis, de hoc philoſopho exiſtima-
ſcriptum reliquiſſe, docent allegati Por- tio, ſcriptae ad eum epiſtolae loquun-
phyrius atque Longinus. Imperanti- tur, in quibus optimum lamblichum, xa-
bus praeterea Gallo & Voluſiano, Ori- Aν Iαπτ⅓ον & dρ roααρsο an-
enem Adamantium extremum clauſiſ- tum virum, imo commune orbhis terra-
ſe diem prodit Euſebius. Origenem Tutm emolumentum ovdy drad T7s
vero alterum ſub Gallieno lbrum oluννρναι appellat, imo ei tanquam
quendam ſcripſiſſe in eadem Plotini vi- patrio Deo votaa ſe perſoluta dicit. Is
ta Porphyrius ſcriptum reliquit. Qui⸗- Aegyptiam & Pythagoream philoſo-
bus duobus Valeſu argumentis tertium phiam inprimis diligenter trackauit, at-
addit eruditiſſimus Sueſſionenſium que inſtituto ex ea iuxta ac Platonica

raeſul. Origenem nempe Adaman- delectu, Philoſophiam Eclecticam ma-
gis ornatam reddere conatus eſt. Scri-

Ppta eius ſequentia inprimis commemo-

quod non dixviſſet profecto, ſi duuturna rantur L. eſt de vita Pythagorae, quod

ſibi cum illo & conſtans interceſſiſſet poſt editionem Arcerii innumeris
neceſſitudo. Origenis autem alterius mendis commaculatum, egregie emen-

Romae condiſcipulum & aequalem fu- datum nuper vir eruditiſſimus Ludol-
iſſe Porphyrium memoriae prodidit phus Kuſterus edidit. II. Adhortatio-
Eunapius. Neque imperante Philip- nes ad philoſophiam, pari infelicitate ab
oiter Romam ſuſcepiſſe Adamantium Arcerio in lucem protractae. III. De
Ratui poteſt, tam longam enim pere- communi mathematica ſcientia, quod
grinationem ſilentio praetermiſſuram edere Samuel Tennulius parabat, fatis,
fuiſſe Hieronymum & Euſebium cre- vt puto, ne ſtaret promiſſis, praepeditus.
dibile non eſt. At Origenem alterum IV. In Nicomachi Geraſeni Arithme-

ad Plotinum Romae tum in ſcholis pu- ticam introductio, quem vna cum li-
bro de fato Dauentriae anno 1667 pu-

blice diſſerentem acceſſiſſe, autor eſt bro de lato l.
blici iuris fecit modo laudatus Tennu-

in Plat.

Porphyrius. i⸗
n Iſa. Ex hiſce Plotini diſcipulis Porphy- lius. V. Liber de myſteriis Aegyptio-
rhor⸗ rius iam porro diſcipulum habuit 7 be- rum, qui poſtquam latine iterata vice
b. 1052. 0dorum Aſinenſem, vt ex Damaſcio jam in lucem prodiiſſet, Wenetiis ex officina
de vit. & obſeruatum Lucae Holſtenio, & Jam- Aldi Manutii cura Marſilii Ficini A.
er. blichum Chalcidenſem, ex Coeleſyria, 1497. fol. tum poſtea Romae Nicolao
A“* qui Conſtantini & Iuliani maxime ae- Scutellio curante in 4to, & poſtremo
tate floruit: qui magnus Philoſophus, Lugduni A. 1549. 80. noſtrorum tem-
guſt. II. (αα ixéροα½ Euſtathio, Philoſo- porum felicitate Graecum quoque
E'f. 2II. phus maximi nominis, (Oριιι° 0αε ν textun à Thoma Gale eruditis notis
—. Uluſtratum videre licuit. Denique

aρτͤαα) item admirandus & diui- ⸗

VI0
tum,

ſtotel

dlunll grer

lntod.
4. Afu

ztin
ir bor- Iulj
Ohytel. vero
rat 6
cige
Plch
10 ſe
ſucce
Coo
nor
Uit. Ae-vt .
, gd
Kliuͤt
1 Gi
Eiti⸗
Vid. En-tür,
mmp. Ae. (kl4
iel agin
S 1
n
1
in
Bunap, P
Aelelbil
3l
ib. .75.
ſg.
id. vit.
Maxim.

5,8384,

Bumap in-
Manimo /

. 65 f.

quo lucu.
1n reliquis
biſtoriam.
UNpein dlt.
Cuata fl. iecl.

. . i, c.
ruditim,

weniſtin.

ge loquun-
ichumn, a-
Aon, tun⸗
hir teyra-
Arang rie
eitengen
1 Cicit. I
in phliolo⸗
rackauit, at⸗
Phtonica
icam ma-
e. Scti-
commemo-
orne, guol
innumeris
ggieemen-
1s Ludol-
QAhorttewdo⸗
lelictatesb
ntin, uod
abat, tütiß
tnepeciuc.
i Arirhme-
n cumli-
no 1007 pu⸗
tus Tenuu-
SAegypo-
icerati Ne
8exoffcinn
i Fcini 4.
ne Neoho
Cpoſrem
runn ten⸗
uole
chti ner
ni⸗
nqn

p PkorEsSohIbys EIS

VI. Collectio Pythagoricorum dogma-
tum, cuius Syrianus in meteora Ari-
ſtotelis meminit, & quem nuspiam ap-
parere Samuel Tennulius ait. Neſcio
an fuerit in omnibus illz Iamblichi ſeri-
ptis, quae ſimul in lucem ſe productu-
vita Por- Tum promiſerat Lucas Holſtenius, eo
phyr. cl. vero ordine ſe editurum pollicitus fue-
rat Galeus, quo ab autore ipſo erant
digeſta. Diſcipulos habuit hic Iam-
blichus maxime illuſtres, in quibus por-
ro ſcholae Eclecticae fuit conſeruata
ſucceſſio: Sopatrum Syrum, in aula
Conſtantini primum ampliſſimis ho-
noribus auétum, poſt capite mulctatum,
vit. Ae-vt Eunapio relatum & Sozomeno Ae-
deſ p 36. Jeſium, & Eufſtathium Cappadoces, cu-
. B ius poſterioris coniux Soſtbatra, Chal-
74. daicae ſapientiae my ſteriis initiata, eru-
* ditione virum quoque ſuperaſſe dici-
vid. Eu-tur, & Theodorum atque Euphraſium,

adlambl.
Introd.

b. 59. a.

nap. Ae- Graecos, quòs quidem omnes recenſet

der⸗ 18as. Eunapius
56. qd. In his Aedefii inprimis illuſtris fama
fuit, Clariſſimique ex eius ſchola viri
prodierunt. Nam vt taceam ſociam
eum operam Soſipatrae praebuiſſe, in
inſtituendis apud Pergama, quos ex
Eunap. Euſtathio pepererat liberis, in quibus
Aedel. p. illuſtris adeo extitit Antoninus, qui A-
i 67. lexandriae vsque ad Theodoſii tem-
ib. .?5. pora Eclecticam Philoſophiam profeſ-

ſus eſt: Chrſanthius quoque Sardia-

nus, Priſcus Thesprotius, Euſebius
id. vit. Myndius, & Maximus in eius ſchola
Maxim. profecere. Imo Imperatorem Iulia-
P,83,84. num, partim ipſe inſtituit Aedehtus,
partim diſcipuli eius, initio quidem
Chryſanthius, & Euſebius, poſtea vero
EBunap.in Maximis, cui quod praecipue a Pro-
Maximo dereſio ſibi eſſet commendatus, vnice
P. 85. ſq. fere poſtremo ille Imperator adhaeſit:
eumque magis, quod iſtis Iamblichi
diſcipulis adhaeſiſſet, quam quod ipſe
a Iamblicho fuiſſet inſtitutus, Iambli-

rem habuit.

1213
chi vocari diſcipulum a Gregorio Na-
zZianzeno ego quidem exiſtimem. Ce-
terum quid in illa diſciplina profecerit
Iulianus, Oratio in Regem ſolem loqui-
tur, tota Eclecticae philoſophiae indo-
lem ſpirans, adeo referta eſt myſticis
fabularum explicationibus, & ſublimi-

bus philoſophiae Aegyptiae, Chaldaicæ,

Pythagoreae, & Platonicae doctrinis.
AChryſanthio, lamblichi philoſophia, i: Ae-
h. e. Eclectica, imbutum ſe fuiſſe fate- gelp⸗ .
tur Eunapius, eis temporibus, quibus Chry-
ob varium genus magicarum ſuper-ſanch. p.
ſtitionum, (eis enim indulgere illi Phi- 186.
loſophi inde a lIamblicho inprimis coe-
perant,) non ſatis tuto illi vacare per
edicta Imperatorum liceret. Vidit vit kro-
autem Eunapius iuuenis ipſum quoque Maxim,
Proaereſium LXXXVII annorum ſe-
nem, Maximum vero iam ſenem etiam
audiuit. Chryſanthium tamen con-
ſtanter ſecutus, eum praecipuum in
hoc genere philoſophiae praecepto-
Floruiſſe autem Eund-
pium poſt Theodoſi tempora, ex ipſo
colligas licet, in vita Aedeſi, vbi de b. 76.
Theodoſi Imperio, tanquam re prae-
terita, loquitur, & quidem non nu-
per praeterita: quae Canobicis tem-
plis contigiſſe refert, facta eſſe inqui-
ens, Oodbνιαειτας OacXeνοσ e=
gnante quidem tum temporis Theodo-

Vio. Poſt haec tempora Eclectici apud

Alexandrinos floruere Grianus, de
quo mox plura, Hierocles, Plutarcho
apud Athenienſes philoſophanti coae-
vus, de quo cur plura hic addamus,
non eſt, poſtea, quae luculenter Ion-
ſius, Pearſonus, & Dacerius nuper
commentati fuere: & Olympiodoris,
Hieroclis coaetaneus, & in Procli prae-
ceptoribus clarus, qui paulo poſt plura
de eo dicendi occaſionem nobis ſuppe-
ditabit, videri interea de rebus eius po-
teſt Ionſius. Ab ea vero aetate Eclecticæ
ſcholae

descript.
Hiſt. Ph.
III, 18.

1214
ſcholae propagines in vrbe Athenien-
ſium inprimis radices egiſſe obſeruan-
tur.
Sane enim, quae Platonicorum re-
centiorum apud Athenas nonnullis eſt
ſchola, nihil aliud eſt, quam Eclecticae
ſcholae, apud Alexandrinos potiſſi-
mum florentis, ramus: Certe ria-
nus, patria Alexandrinus, non Gazaeus,
de ſeript. vt perperam affirmatum a lonſio, eam
Hiſt. Ph. in patria philoſophiam excoluit, ſe-
P. 300. cumque Athenas attulit, imo inter o-
ptimos fuit Iamblichi diſcipulos & ſe-
Ctatores, iudice IMidoro, qui ei propter-
v. Zu- ea maxime adhaeſit, vt ex Damaſcio re-
ciayv,. fert Suidas. Imo eius quoque praece-
ptorem Plutarchum, Neſtorii filium,
inter lamblichi diſcipulos refert Lucas
ane *⁸ Holſtenius, quod tamen vnde accepe-
Porphyr. Lit, neſcio. Mihi quidem Syrianus in
p. 26. Platonis inprimis philoſophia praeeun-
Suid. v. te Plutarcho, qui eam Athenis doce-
IEr. pat, vberiores profectus cepiſſe vide-
tur, eam vero Syrianus, cum Orphei &
Pythagorae philoſophia inprimis com-
ponebat, imo & ex Chaldaicis Oraculis
diligentius, quam antea factum, petüſſe,
quae ad ſublimiorem ſapientiam ſpecta-
rent. Sane inter ceteros eius libros a
Suida recenſitos, conſenſus Orphei,
Pythagorae & Platonis, item de Or-
phei Theologia, & de oraculis libri X&
inueniuntur. Quos tamen eosdem
v.Hoxr)., Gyriano adſcriptos libros Proclo alibi
tribuit idem Suidas, Syriani diſcipulo.
Quae ita concilianda eſſe patet, quod
ex Syriani ore praecipua omnia, quae
libri illi complecterentur, Proclus ex-
cepiſſet, quemadmodum id de libris X
in oracula teſtatur Marinus in vita
Prccli c. 25. & de commentariis in
Theologiam Orphei cap. 27. Sed ne-
que Ariſtotelis doctrinas neglexiſſe Sy-
ianum, ex commentario eius in Me-

taphyſicam Ariſtotelis colligi poteſt,

PHILOSOVPHIAl EOLEOTIOAE CAP. II.

qui Venetiis editus eſt latine ex verſio-
ne Hieronymi Bagolini, & Graece oc-
currit in variis Bibliothecis Italiae, & a
Luca Holſtenio Bibliothecae Ioanneae Erbite:
apud Hamburgenſes fuit illata. Fra- gom. in
gmenta eius librorum inſignia a Proclo bprocl. c.
paſſim ſcriptis ſuis intexta leguntur. In II.
diſcipulis &riani a Damaſcio laudatur
Hermias Alexandrinus, cuius vxor Acg- ab. Phot.
deſia, cognata Syriani, philoſophiae ? 554.
ſtudiis etiam incuhuit. Idem Dama-
ſcius cum Suida & Marino Domninum "vit. Pro-
Sprum quoque in diſcipulis rini Llic. s6,.
cenſent, quibus poſtremo Proclus, de-
nique etiam, Lycius accedit.
Hic Proclus natus eſt, vt accurare an- proleg.
nos eius computauit, vir cl. Io. Alb. Fa- ad Mari-
bricçius A. C. 412. d. 8. Februarii, mortu- ni vitam
vS CXXIV poſt Iulianum r& ααοπ ιοοÜ11 p.
Tv annis, adeoque A. C. 487. Inter di- 6.
ſcipulos Syriant maxime illuſtris fuit,
quamuis & Plutarchum perbreui tem-
pore audiuerit, quippe qui non diu,
poſtquam Athenas Proclus veniſſet, vi-
tam finiuerit, imo & Olympiodorum A-
lexandriae audinit, imbibendae peripa-
teticae philoſophiae cauſa, vt in vita
Procli Marinus refert. Forte quod in ci0. vit.
delectu ſuo reliquis praeferret Ariſto- rocl.
telem hic Eclecticus, nam alias Plato-
nem quoque eum admiratum fuiſſe di-
ſcimus ex Iſidori Pelus. Ad eum epiſto-
la, quae eſt Libri II CCXIV. idque lo-
quuntur plurima eius in Dialogos Pla-
tonicos, Phaedonem, Gorgiam, Philae-
bum, Alcibiadem primum commenta-
ria, quae in membranis adhuc latere do-
cet Labbeus, in libello de Graecis Plato-
nis & Ariſtotelis commentatoribus, vbi
&eius commentariorum in Meteorolo.
gica Ariſtotelis, ab eo iuuene ſcripto-
rumſmentionem fecit. Sed omniata-
men priano ſe debere profeſſus eſt Pro-
clus, quamuis & alios audiuiſſet, eique
in ſchola Athenienſi ſucceſſit. Adeo
verO

vero⸗
tione
tum
ſiue B
comp
inprin
rum
norunm
impug
1 Au. Clatus
. tum
Dion
VHü
701
giu⸗
N.
ads
ſipi,
ſaehe
dum
ruIN
Vat

De via De
lin, c.a
Wead leg
ius;
elt,
aur
go
ma
inſ
bus
Vita
ruch.

Gen
Wer
ria
ru⸗
he
nh⸗
⸗
du

ex verſio⸗
Aecee-
lalige, &1
loanneze Eibie.
ta. Prrot.
4 abroclo das,
untur In u,,
ludatur
VNor Ae: 20 Dot,
loſophine .
m Dame-
Omninum "it. go-
8 Grieni clt 26
elus, de⸗

n

CUrrean ſe,
0.Alb El A1 Mari.
, Mortu-ni ditam
rutabi dl P⸗
luter di- .
ſtris fuit,
reui tem⸗
non diu,
iſet, vi⸗
Orum A-
eheine
Nt in vin
gocin
t Ariſto.
18 Plato⸗
ile di⸗
mepiſto⸗
idquelo⸗
logos Pla⸗
m,Phihe-
Deñt-
elatered
ecs lhto-
ribus, vi
ſeteorolo
e ſripv.
olnnltt⸗
eklo.
eique
gle⸗
veird

v. Aα0
vu.

De vita

Pyth. c.

DE PROFEORIBVS EIS

vero m O&.:Rica illa philoſophandi ra-

I1 νr.ra⸗ — .
tione profecit, vt non Ethnicorum tan-
tum philoſophorum, ſiue Graecorum,
ſiue Barbarorum, ſententias diligenter
compilauerit, Pythagorae, & Platonis
inprimis, Orphei item & Chaldaico-
rum oraculorum: ſed etiam Chriſtia-
norum, quos tamen peculiari ſcripto
impugnauit, cogitata expreſſerit & ſe-
ctatus ſit: quod diſertis verbis prodi-
tum veteri ſcriptori apud Suidam, qui
Dionyſii Areopagitae cοHνανσd π
vſum eſſe teſtatus, ésαο0iquit, rνα
1Tνιοσ M̈ * uαMρα IIgëοo eco=-
iα *̈ 18 uakagisg Awoyvoig xE-
1nras, ρσäροnο ο Eeu Nä‿ονι t
endum autem eſt, quosdam'ex profanis
Japientibus, praecipue vero LProclum,
Jaepe theorematis B. Dionyſi, & inter-
dum nudis eius verbis vſo eſſe. Ve-
rum ea de re, in Eclectica ſchola obſer-
vata peculiari capite mox plura.

De Procli huius ſcriptis, quorum
haut pauca ad noſtram aetatem venere,
legi merentur, quae ad calcem vitae e-
ius, a Marino conſcriptae, commentatus
eſt, paulo ante laudatus vir eruditiſſ. Io-
annes Alb. Fabricius: qui & in prole-
gomenis ad idem opus de aetate, gente,
magiſtris, & ſucceſſoribus Procli egit ex
inſtituto. De virtutibus vero eius, & re-
bus geſtis prolixus eſt, Marinus in
vita modo allegata, &a laudato viro e-

ruditiſſimo integritati ſuae reſtituta.

Procli auditores innumeri fuiſſe
dicuntur, ex quibus praecipui com-
memorantur Hermiae, Procli apud &ÿ-
rianum condiſcipuli, filii duo, Heliodo-
rus & Ammonius, Piutarchi item filius,
Hierius, tum porro Aſölepiodotus, Ze-
nodotus, uerianus, Vlpianus Ga-
zZaeus. In his tamen maxime celebran-
tur Marinus, vitae Procli autor, qui

UaAr5

magiſtro ſuo in ſchola Athenienfi ſuc-

Cernt. 1is Flauia Neapoli, vrbe Sama-
riae, prope montem Garmun

va r—

fuit, indolemque Eclectici philoſophi 562.

retinuit, nam iuxta cum Platonis phi-
loſophia, quam inprimis excolere ſo-
lebant ejus ſcholae viri, aliorum quo-
que philoſophorum doctrinas con-
iungebat, atque eo ſpectaſſe zZury-
nara Oioροoοo, Quaſtiones philogſo-

Phorum, quarum apud Suidam mentio

extat, dubitare nolim. Eodem ſpe-
ctant electi loci Commentariorum Sy-
riani in orphica carmina, quae Pro-

clus ipſi roganti annotauerat, vt ipſe p. 66.

refert in vita Procli, imo & Indo-
rum diſcipulum ſuum Ariſtotelica phi-
loſophia imbuiſſe dicitur Damaſcio &
Suidae. Quae enim in Platonis Phi-
lebum & Parmenidem commentatus
fuit, & teſtibus iisdem ea nunc taceo.
Illum quidem in ſublimiori philoſo-
phia maximos profectus non feciſſe,
tam ex dictis eius, quam ex ſcriptis col-
ligi poſſe Damaſcius apud Photium ait:
En verba eius: æX Mægi eg d,“ cXα.
Yero b ννhrυ ινHRmιτtοα g&,)
NX ⁰ *& . N‿νv“m dννnνυdzy νoοατι
xaen & αειe, éé do, ra οα OXhαωαιve Oeat-
arc, Tis rοανντ+ůο Obνσσοορa. Nihilominus
in ſcola & cathedra Athenienſi Proclo
ſucceſſit Marinus, plura de eo paulo
ante laudatus cl. Fabricius collegit ad
vitam Procli prolegomenis. Difcipu-
los Marinus varios habuit, ex quibus

commemoratur Agapius apud Sui-

dam.

Poſt Marinum ſcholae principatus ad Photius
Hegiam delatus fuit, quem tamen ille ? 586.

cum reſpueret, ſcholae praeeſſe Iſd orus
coepit, ipſius Procli, & poſt eum Ma-
rini auditor. Eum in diſciplinis philo-
ſophicis ſe exercuiſſe, & ſacrorum val-
de ſtudioſum fuiſſe ex Damaſcio, vt
credere par eſt, tradit Suidas. Eidem
Ooo OOο0 videtur

Ortus Phot, p.

1276
videtur vita philoſophus, ſcientia vero
non fatis excultus, in Dialeéticis in ex-
ercitatatus magis, quam hebes: Eius
nullum commemoratur ſcriptum, ex
quo de indole ipſius philoſophiae con-
lecturam facere liceat.

WMdoro denique in hac ſchola ſucceſſit
Damqaſcius, Damaſcenus, eius & Aſele-
biodoti, qui Proclum audiuerat diſci-
cod, 242 pulus, vt ex ipſo Damaſcio apud Photi-
vm colligitur. Hic Imperatoris Iuſti-
niani aeuo floruit, vt eſt apud Suidam.
Eum vero, cur raoiey philoſophum
Suidas faciat, non patet, vt fere ſuſpi-
cio ſit αàιιαιαπ PrO& Zrοαναο apudeum
fubſtituendum eſſe. Sane id & prae-
ceptores eius nobis perſuadent, & -
ynyua r= in Platonem, quorum apud
Suidam mentio, cuius philoſophiam in-
primis ornare & perficere Eclectici ſat-
agebant. Imo & ex fragmentis hiſto-

riae eius philoſophicae, quae apud Pho-

tium habemus, illi generi philoſophiae
eum addictum fuiſſe, facile colligas.
Cuius indolem eum etiam in libro zeo
diεο*νοπprſſiſſe dubitare nolim, quem
in variis bibliothecis obuium, in lucem
Fabr. publicam protrahere in Gallia viros e-
Proleg. ruditos voluiſſe ſama fuit. Nea

ad vit. † . 3 7,:
Procli b. h. e. vt vertit Interpres Suidae familia-

14.

ſuerat Ariſtoteles,

CAP.

DE PHIILOSOPIHIIA ELEOIICA CAP. IV.

res, quod forte diſcipulos rectius in-
terpreteris, Sémplicium habuit, & Eula-
lium, Phrygaslambo: quos proinde in
Eclecticis cenſendos omni iure exiſti-
mem.

Quamuis vero hac ratione ſucceſſio
ſcholae Eclecticae inde a Proclo, per
Marinum eiusque diſcipulos fuerit
continuata. Uluſtres tamen alii quo-
que Procli diſcipuli fuere, atque ipſi
quoque auditores habuere, nominis ce-
lebritate conſpicuos. Quem ſupra e-
nim in Procli diſcipulis commemora-
vimus Ammonitim, Hermiae filium, Sim-
plicius audiuit, & Aſelepius Trallianus,
vt obſeruatum Ionſio, quamuis vnde delerin.
id ipſe acceperit, mihi non ſatis conſtet. gon.
Apud Suidam, vt modo obſeruatum,
Simplicius Damaſöii dudXeyrys vocatur.
Et ſane Eclecticum eius ſtudium, vt paſ-
ſim probant eruditi ad Ariſtotelem
commentarii; ita allegaſſe ſufficiat, poſi-
ta in conciliandis veterum Philoſopho-
rum de principiis rerum ſententiis,
quas ſibi inuicem in I aupea. OP. oppPO-
opera. Sed &
Joannem Philoponum inter Ammonii
diſcipulos refert Ionſius, eamque in
rem Leontium in libro de Sectis al-Act. V.
legat.

IVv.

DE CHRISTIANIS ECLECTICAM PHILOSOPHIAM.
SECVENTIBVS.

TFürn Amamonium Saccam, inſigne
Eclecticae philoſophiae fulcrum,
Chriſtianum fuiſſe ſupra monitum fu-
it. At iam ante eum hocce philoſo-
phandigenus Chriftianis patribus pla-
cuiſſe exiſtimem. Sane diſerte id ſeſe
Strom. I. ſecutum eſſe Clemens Alexandrinus fa-
P. 188. tetur. Is enim neque Stoicam, nec
Platonicam & Epicuream, aut Ariſto-

telicam doctrinam philoſophiae nomi-
ne dignatur. Sed quaecunque ab his ſe-
clis recte dicta ſunt, quae docent iuſti-
tiam cum pia ſcientia, hocque totum
(rgro æρο *ιdsã Yεαπνιρν] Philoſophi-
am appellat. Virum igitur, patria A-
lexandrinum, vel ſaltem, ſi, vt viſum
nonnullis, Athenienſis fuit, Alexan-
driae diu verſatum, & in Alexandrina
Chriſtianorum

Ciſti
Jamj
nice ſe
ſchola
Jane
rius
Pn
Arom, l. leos
P. 27. 8. admo⸗
grico
etiam
Grae
aucki
D
eiie

4
yerſ.
nios
co
mile
Che,
prae
ter ta
darn
Doe
nur
Ho
nun
Oer
V
H. . V,bir
.
tr⸗
Comm ſ.

in E-XI. l

n
te
gn
eu
ti
1

keckitg in⸗
ELule.
proindein
Ure exiſti-

e ſucceſſio
ehe, per
los fuerit
n Alii uo-
Atqe ipfi
nominice⸗
mn fuprae-
nmetnora-
Uium, n.
roliunu’,
Nlis vnde teſenht.
Sconſtet 11. bl.
ſenntum, r.
Vocatur.
nytpaſ.
Kotelem
utpolſ-
loſopho⸗
eutelltüs,
or. 0000-
Aummmi
que I
Ni An.

IIAM

enomi-
ibhösle-
ent iuſti
ne totumn
Woſoph⸗
attin A.
Vt ifum
Aexan-
Gndrind
norum

DE CIIISTTANIS EAM SOQVENIIPVS. 1217

Chriſtianorum ſchola catechetam,
quam in ea vrbe didicerat, & quam v-
nice ſeſe amplecti ait, philoſophiam in
ſchola ſua docuiſſe, dubium non eſt.
Sane enim Chriſtianae fidei articulos
Prius tradere haut ſolebat, quam philo-
ſophiae praeceptis animos refractarios
Strom. I. 2d eos recipiendos praeparaſſet. Quem-
?. 278. admodum enim terram prius rigant a-
gricolae, deinde ſemen iniiciunt, ita
etiam ſe fatetur eo, quod bibi poteſt ex
Graecorum ſcriptis, id, quod eſſet in
auditoribus ſuis terreſtre, prius irriga-
re, vt fuſcipiat ſpirituale ſemen, quod
deiicitur, & id facile poſſit alere.

At ab Alexandrino Clemente, qui
verſus ſeculi Il exitum floruit, Ammo-
nio Saccae ſupparaetate, vt cum eo
commercia illi fuiſſe non ſit vero abſi-
mile, altius forſan adſcendere poſſis. Si
Clementem aetate praeceſſit, eiusque
praeceptor fuit Pantaenus, quod acri-
ter tamen nuper in notis ad fragmen-
tum Philippi Sidetae impugnauit H.
Dodvvellus, coaetaneos eſſe Pantae-
num atque Clementem contendens.
Hoc certum eſt, Dodvvellus Pantae-
num neque ipſe neget anteceſſorem
Clementis in ſchola Alexandrina ex-
titiſſe. Philoſophum vero eum fuiſſe,
vnanimis veterum conſenſus nos du-
H. E. V, bitare haut ſinit. Eum quidem Stoico
DO. inprimis philoſophia animum imbuiſſe
tradit Euſebius, forte quod eorum do-
Ctrinas, maxime ad mores hominum
Comm- ſpectantes, vt Hieronymo obſerua-
in Eſ. Xl. ftum, propius ad diſciplinae Chriſtia-
nae ſeueritatem accedere animaduer-
teret. Neque tamen Euſebius in do-
gmatibus Stoicorum vnice eum acqui-
euiſſe docet, verum contrarium po-
tius innuit, dum ab inſtitutione Stoi-
corum eum impetum tantum, & quaſi
initia philoſophandi cepiſſe, ait, 2.α

πWXοαν αυροο ν α„υταν DNια
ccν oαονιρ . Non mirum igitur, a
philoſophiae genere, quod primum
adamare coeperat, & quod, delectu ex
aliorum philoſophorum ſcriptis habi-
to, magis magisque exornauit, eum

quibusdam notatum fuiſſe. Sane e-

nim ita fieri aſſolebat, vt Eeleckticorum
Philoſophorum Ariſtoteli alius, alius
Platoni, alius Stoicis primas deferret,
ex reliquis vero ſupplere, quae deeſſent
atque perficere laboraret. Vnde fieri
potuit, vt Damaſeius quoque a Suida
inter &οöιο° cenſitus fuerit, quem ta-
men in ſucceſſione Ecledticorum Athe-
nienſi locum ſibi poſtulare, in dubium
vocari nequit. .

Origenem Adamantium inter Am-
monii Saccae diſcipulos fuiſſe iam alia
occaſione fuit oſtenſum, qui Eclecticae
ſcholae indolem non tantum in ſcriptis
ſuis vbique expreſſit, verum & in o-
mnes diſcipulos ſuos, quorum vaſta ſa-
ne fuit multitudo, transfudit Huius
ille philoſophiae ſacris haut dubie a

Clemeute Alexandrino primum Ini- Huer. 6.
. . . 8 . rigen. L.
tiatus fuit, in cuius ſchola rudimenta ''S

philoſophiae didicit. Hocque magis

I

.c. I. F. 5.

Caue vit.

praeparato animo ad ſcholam Ammo-Orig §. 3.

nii Saccae ſe contulit, qua de re cum ſu-
pra pluribus iam fuerit actum, nihil
nuncaddo. Ipſe vero deinceps ſem-
per Eclecticae ſcholae indolem ſectatus
fuit, quod teſtatur ex diſcipulis eius

maxime illuſtris Gregorius Thauma- Orat. Pa-
turgus, qui ita ſe ait cum condiſcipulis neg. ad
ſuis ab Origene ad philoſophiam inſti-Origen.
tutum fuiſſe, vr omnia, quotquot ex- P.69. ad-

tant, veterum tum Philoſophorum,
tum Poetarum ſcripta colligentes, ni-
hilomnino reiicerent, nihilque repu-
diarent, praeter ea, quæ impiorum ho-
minum eſſent, & profanorum. Cete-
ra omnia euolui, legique ſic oportere, vt
OoONOOO¶ O 2 nec

e p. 72.

C.

1 I.§. IV.

1218
nec genus vllum, nec liber, ſermoue
praeferatur, neque contra reiiciatur
ſiue Graecus, ſiue Barbarus, ſed omnes

vit. Plo- audiantur. Similiterque Porphyrius
tin, teſtis eſt, Origenem Pythagoricorum

ſcriptis delectatum fuiſſe, & Stoico-

Origen. rum quoque adhibuiſſe libros. Vnde

merito illuſtris Huetius concludit, non
tam Platonicum vel Pythagoricum,
quam Potamonicum dici Origenem de-
bere. Poſt Origenem vero non eius
discipulos tantum, ſed plerosque Pa-

tres omnes Eclecticam hancce philoſo-

phandi rationem amplexos videas.
Quum vt pluribus commendat loco al-
legato Gregorius Thaumaturgus, ita
ſeculo a C. N. IV in ea commendanda

Diu. In- ſolicitus eſt Lactantius: Quare oportet,

inquit, in ea re maxime, in qua vitaera-
tio verſatur, ſibi quemque confideré,
ſuoque iudicio, ac propriis ſonſibus niti
adinueſtigandam, & perpendendam ve-

CAP.

DE PHILOSOPHIA ECrECTICA CAP. V.

ritatem, quam credentem alienis erro-
ribus decipi, tanquam ipfum rationis
expertem. Dedit omnibus Deus pro vi-
rili portione ſapientiam, vt & inaudita
mnutſtigare poſſent, & audita perpende-
re. Nec quia nos illi temporibus ante-
ceſſerunt, ſupientia quoque anteceſſe-
runt, qua? ſi omnibus aequaliter datur,
occupari ab antecedentibus non poteſt.
IUiibabilis eſttanquam lux & clarltas ſo-
lis: quia vt ſol oculorum, ſil ſapientia
lumen eft cordis humani. Quare cum
pere, id eſt veritatem quaerere onmi-
bus ſit innatum, ſapientiam ſbi adimunt,
qui ſine illo iudicio, inuenta maiorum
probant, & ab aliis pecudum mor’é du-
cuntur. Sed hoc eos fallit, quod maio-
rum nomine poſito. non putant fieri poſſe,
vt aut ipfi plus ſapiant, quia minores vo-

cantur: aut ili deſipuerint, quia maio-

ros nominantur.

ECLECTICORVM PHILOSOPHANDI METHODVS.
ET DOCTRINA.

PRaecipuum inSchola Eclectica fuiſſe
doctrinae Logicae ſtudium, & upifngi-
o veritatis, credere par eſt, cum pe-
culiare id fuerit huic ſectae, vt omni-
bus aliis vſu atque inſtitutione recepta
ſub examen reuocaret.

Cumque primum ſtudium Eledi-
corum fuerit, conciliare, quae in ſpeci-
em tantum ſibi aduerſari viderentur
Philoſophorum ſententias, quemad-
modum eorum illuſtriſſimos quosuis
in eo ſtudio occupatos fuiſſe vidimus
ſupra: ira nullum dubium eſt, ma-
gnam doctrinae de imerpretatione eis
curam fuiſſe: Veroque eſt ſimile, hac
parte Ariſtotelis inprimis & Stoae
praecepta, quae in vocibus maxime

ſolebat αραιννε, eos ſecutos fuiſſe.
Imo & allas, vt Gregorius Thauma-
turgus, Eclectica philoſophia innutri-
tus, ait, multa ceu illuſtria per ſe, &ho-
neſta, ſub ſpecioſis vocibus in aures no-
ſtras tanquam vera ſe inſinuare ſolent,
quae praua & falſa cum ſint, fuffragium
tamen a nobis ferunt veritatis, cum
poſtmodum vitioſa & nulla fide digna
deprehendantur, veritatem incaſſum
ſimulantia. Alia contra honeſta pror-
ſus ac minime fallentia, ſed probabili-
bus verbis non expreſſa, paradoxa, &
omnino incredibilia per ſe viſa, pro
falſis reiici, immeritoque per contu-
meliam explodi ſolent, quae poſtea
conſiderantibus atque inueſtigantibus

accuratius, omnium verisſima, omni-
que

Or. Pa-
neg. in O-

rigen. p.
63

lienit erro.
m rotionit
Deurpro vi.
maudite
herhenle-
ribur Inte-
anteleſe-
liter atur,
n hoteß.
aruutſe.
r ſopienti
Qore cum
rere mni-
iadimunt,
muiorun
in more dl.
uol ui-
feri lſe,
ninorer-
gli mCil-

5VS

tos fuiſe.
8Thauma-0. 3 6
innutti- eden
er ſe ho⸗ 69,.
nauresno-
e ſolent,
ſuffragium
tulis, CUlt
fde digni
n incalum
geſtapror⸗
probehii⸗
radoxi,
Viſa, I 0
ver contu-
dre holte,
Piginchis
ni, ou⸗
gas

Figen, h.

EIVS MWEIHIODVS EI DO6TRIMA.

que exceptione maiora eſſe appareat.
Hanc ob cauſam in Origenis ſchola Gre-
gorius partem animae ſuae, quae circa
voces ſermonemque iudicium exercet,
ſecundum rationem eruditam fuiſſe
ait: non ſecundum Rhetorum artem,
ſi quid Graecanicum aut Barbarum vo-
ci inſit, ſed ſecundum artem omnibus
hominibus apprime neceflariam, ſi qui-
dem omnibus, de quacunque re ſermo
inſtituatur, curae ſit ac ſtudio non de-
cipi.

Verum cum non ex verbis tantum
perturbatio exiſtat mentem in veritate
cognoſcenda impediens, ſed res ipſae
quoque veniant diijudicandae; de p-
npiois veritatis diſpicere praecipua fuit
Eledlticorum cura. Ea igitur duo, teſtibus
Laertio & Suida in inſtitutione ſua a-
gnouit Potamon: 78 α & Pi,
ugigig T8r T νναιαορ, h.e. vnum id,
a quo iudicium peragitur, atque idipſam
eſſe mentem, vel rationem, quam ye-
ovis“ vOCat. Qui quicquid clare di-
ſtincte atq; euidenter repraeſentatur,
id verum eſſe oportere cenſebat. Al-
terum uoljnoi eſſe dicebat, per quod iu-
diciumfiat, id eſt certiſſinum viſum,
(T0 ει , dio †v uοαιsονH☛ν ταν a—
ragis“]) per quod non video, quid in-
telligi poſſit aliud, niſi clara impreſſio
in mentem per ſenſus facta: quae
ſi &oρa Ssοοαονιſit, quod iudicare mentis
eſt, in dubium amplius vocari ne-
queat.

Laert. lc. In rerum naturalium ſcientia Pota-
Snid. v. monem quidem rerum vniuerſarum
**. quo tradidiſſe principia conſtat, pati-
ens alterum, quod eſt materia, alterum
agens, quod 10οναειιvel cauſam effectri-
cem vocabat. Afeciones vero corpo-
rum naturalium duas agnoſcebat, quali-
tatem & locum. De ſingulis enim re-

12¹⁰

bus naturalibus quaeri, νuo ſint, quod
ad materiam ſpectat, & a quo ſint, quod
ſpectat ad cauſam effectricem, & quo-
modo ſe habeant, id eſt, quae ſint eorum
qualitates, & in quo ſint, hoc eſt quis
ſit locus eorum.

In moralibus ſinem, ad quem omnia
referantur vitam dicebat eſſe omni vir-
tute perfectam, non tamen absque bo-
nis corporis, bonisque externis, quae
quidem virtuti conueniant. Hinc
quatuor virtutes cardinales, temperan-
tiam, iuſtitiam, prudentiam & fortitu-
dinem, variis gradibus eius aſſeclae di-
ſtinguebant, vel vt Phyſicas enim illas
virtutes ſpectabant in corpore, eius-
que apta temperie, vel vt Ethicas at-
que politicas, quales ſint in viro ho-
neſto, vel vt purgatiuas, quales ſint e-
ius, qui animo per philoſophiam de-
faecato, ad ſublimiora contendat, vel
vt Theoreticas, quales ſint animi in
comtemplatione beati, quibus alii
Theurgicas addunt, quibus miracula
patrarent: Et diuinas denique, qui-
bus plane ſors humana excederetur.
De quibus pluribus ex Iamblicho,
Plotino, Porphyrio, Hierocle, Ma-
rino, Simplicio & reliquis dicere po-
teramus, niſi & temporis anguſtiis
nunc excluderemur, & operam illam
haut ita pridem occupaſſet, vir eru-
ditiſſ. Io. Alb. Fabricius in P. III. pro-
Hgomenorurn ad Marini vitam Pro-
Cli.

Ceterum oνννα doctrinarum Ec-
ledticae ſcholae omni ex parte cohae-
rens conficere facile haut füuerit.
Cum enim cujiuis liberum in had ſcho-
la fuerit ad quoscunque liberet fon-
tes exſpatiari, atque inde deriuare,
quae maxime ad palatum eſſent, non
facile Ecledticum cum Eclecico ita
OoO OOO O3 con-

122⁰ DE PIILOSOPHIA EFCLEOTICA CAP. VI. VII.

conſentientem inuenias, vt doctrinae
eorum αααι inde confici queat.
Praedominatur tamen fere in doctri-
na eorum Platonica & Pythagoraea ſa-
ientia, cui Aegyptiaca quaedam &
Chaldaica, imo etiam Chriſtiana haut
pauca admiſta fuere. Sane ex Chri-
ſtianis fontibus permanarunt, plera-
que Iamblichi, Porphyrii, Procli do-

gmata, ea praeſertim, quae de ſenſu-
vm fuga, aflectuum οoaνανονασιαοι & Cr-
cifixione, mentis eleuatione in Deum
adeo luculenter diſſeruerunt. Huic
vero veterum, & ex parte Chriſtiano-
rum opinionem farragini luxuriantia
ingenii commentaadmiſcuerunt, vnde
paſſim ſibi ipſis Eclecticos hoſce contra-
dicere videas.

CAP. VI.
QVID CHRISTIANIS HOC PHILOSOPHIAE GENVS.
COMMENDAVERITI.„. WID COMMODI IIEM EI NOXAE
AB EA SINT PASSI.

Idimus ipſos Chriſtianos philoſo-
VRmiurn Eclecticam inde a natalibus
fere ſuis cupidiſſine eſſe amplexos.
Quid vero eam tantopere illis com-
mendauerit, iam diſpiciendum. Hoc
igitur primo non dubitem mature eos
animaduertiſſe, nullam ſectam eſſe
philoſophorum, quae conciliari exto-
to cum religionis Chriſtianae myſte-
riis valeret. Animos tamen homi-
num Chriſtianae religionis ſacris con-
ciliare ſtudebant, ſanioris philoſophiae

ab ipſis paganis excultae principia iis

inſtillando: Quod Clementem Ale-
xandrinum inprimis, & Origenem di-
ligenter eſſe conatos, obſeruauimus.
Hinc quas ex vno aliquo philoſopho-
rum deriuare non liceret veritates,
ex omnibus conquiſiuere, Vt ita, prout

L. I. Str. Clemens aiebat, terram praebaratent
b. 188. hono Euangelii ſemini recipiendo. E-

gregie Eclecticorum Chriſtianorum

Infſtitut. mentem explicauit Lactantius, Doce-
VII, 7. mus, inquit, nullam ſecdtam fuiſſe tam

deuiam, nec philoſöphorum quenguanm
tam inanem, qui non viderit aliquid ex
very. Sed dum contradicendi Rtudio
inſaniunt, dum ſua, stiam falſa, defen-
dunt, aliorum, elidm vera, Jubuertunt;

non tantum elapſa illis veritas eſt, quam
ſe quaerere ſfimulabant; ſed ipß eam
poticſimumn ſuo vitio perdiderunt. Quod
ſe extitiſſet aliquis, qui veritatem ſpar-
ſaum per hingulos, bper ſoctasagie diffu-
um colligeret in vnum, ac redigeret in
corpus, I Ple OFECLO NON DIS=
SE NTIRET A NOPIS. Sed hoc ne-
mo facere niſi veri peritus ac ſceiens po-
teſt. Verum autem non niſi eius ſeire
ſt, qui ſit doctus a Deo. Nemo enim
poteſt aliter repudiare, quae falſa
unt, eligere ac probare, quae vera;
ſed ſi vel caſu id iceret, certiſzme phi-
loſopharetur: & quamuis non poſſet di-
vinis teſtimoniis illa defendere, tamen
ſeipſam veritds iUuſtraret ſuo Iumine.
Quare incredibilis lſt error, illorum,
qui, cum aliquam ſectam probauerint,
zique ſe addixerint, ceteras dammnant,
tanquam falſas, & inanes, & C.

Quemadmodum vero ſtabiliendae
religioni, atque ex principiis conceſ-
ſis aliis perſuadendae aliquantum ad-
iumenti attuliſſe hanc philoſophandi
rationem dubium non eſt; ita diffiteri
tamen etiam non poſſumus, incaute
nimis admiſſas in doctrinae Chriſtianae
corpus

corp
ſente
Chr.
fuſa
nis 6
neri
Ciſte
non
mod
ſet,
Kar
rur
Ve⸗
en

1

jee
ſo

de ſenſu.
4Ccru.
in Deum
Huic
Uiſtimo⸗
Wltiantia
lut, vnde
coÜNra-

ENVS

, guomn
M ean
. Oud
ſor-
le difſu-
igeratn
N .
oe ne-
enro-
i ſtirt
n0 eninn
e foa
ero;
mephi-
hetcr.
tumen
umine.
iMorum
Nauerin,
Nomnant
4

bliende
concel⸗
tumm l.
phund
iCiften
inaaute
Clſtianze
CP

PDE EIVS OCOMAMODO, NOXA, AC AVGMENO. 1221

corpus quamplurimas philoſophorum
ſententias, haut parum ſimplicitati
Chriſtianae detrimenti attuliſſe, con-
fuſasque Platonicas, Ariſtotelicasque,
& Pythagoraeas notiones cum doctri-
nis Chriſti & Apoſtolorum vario ge-
neri erroris in Eccleſia origines de-
diſſe. Quod ex hiſtoria haereſium
non tantum, ſed etiam patrum pri-
vatis ſententiis demonſtrari poſſet, ſi
modus diſſerendo adhibendus non eſ-
ſet, resque aliunde liquido non con-
ſtaret, quis neſcit enim Marcionita-
rum de materiali natura in ſe mala,
Valentinianorum Aeonas, Origenis
errores plerosque tale initium habuiſ-
ſe, vt alia innumera taceamus.

Inprimis vero allegoriae, quas non

in Poetarum tantum figmentis conſe-
ctabantur Eclectici, ſed in philoſo-
phorum quoque fſcriptis, quemadmo-
dum eius rei ſpecimen in Timaeo Pla-
tonico, Proclus dedit, ita placuere
Chriſtianis, vt in ſcripturis quoque
interpretandiz eas imitandas cenſerent.
Hacque ex parte Iudaeos quoque in
Aegypto habitantes, & Therapeutarum
nomine Philoni celebratos, imitatores
habuere Ecledici, inter quos illud al-
legoriarum ſtudium maxime floruiſle
ex Philone Euſebius refert. Totos

CAP.

nimirum, ille ait, dies in meditatione
philoſophiae traducere ſolum ipſis fuiſ-
ſe, & in praeceptis ſapientiae, ſibi tradi-

tis allegorice explicandis, quippe qui H. E. II,
Verba eſſe exiſtimarent ſigna rerum ab- 77.

ditarum, quae allegoriarumope ſint e-
ruendae. Ipſosq; adeo ſcripturas figura-
te eos per allegorias explicaſſe. Vniuer-
ſam quippe legem viris illis animali ſi-
milem eiſe videri, & corpus quidem efſ-
ſe ipſa verba: animam autem delite-
ſcentem & occultum ſenſum, qui a-
ſpeétari non poſſit. Ipfos vero hos
Iudaeos, ſi non primum acceperunt ab
Eclecticis, in Aegypto prodeuntibus,
illam interpretandi rationem, ſaltem
ipſis praeeuntibus vlterius excoluiſſe,
vero non eſt abſimile. Philonem ſal-
tem Iudaeum, qui circa Potamonis tem-
pora floruit, & hancce interpretandi
ſcripturas rationem cum philoſophia
inprimis Platonica coniunxit, in pa-
tria ſua, vrbe Alexandrina, cum eius
ſcholae philoſophis commercia habuiſ-
ſiſſe, dubitare vix licet. Ex Chriſtianis
vero eam interpretandi viam Origenes
inprimis amplexus fuit, quam ex Ecle-
ctica ſchola in Eccleſiam ſtudia protru-
ſe, oſtenſum eſt. Eum vero reliquis
pPatribus eius interpretandi rationis
exemplum fere dediſle, notius eſt,
quam vt pluribus heic probari debeat.

VII.

QVAMMVYLTA ECLECTICI PAGANI EXx CHRISTIANIS
SACRIS IN SVA SCRIPTA DERIVARINT, ET
QVA DE CAVSA.

TRde ab Ammonii Saccae temporibus,
Chriſtianis qui initiatus erat ſacris,
multa ex diſciplina Chriſtianorum Ec-
lecticos philoſophos reliquis ſapientiae
ſuae placitis adtexuiſſe iam alia occaſio-

ne monuimus. Sane nugantur, qui

quas in horum philoſophorum ſcriptis
inueniunt praeclaras doctrinas, de mor-
te philoſophica, corporisque & ſen-
ſuum fuga, de cura animi item & de
mentis cultu, ex eorum ingenio profe-
cta putant, a Chriſtianis vero in vſus
ſuos

1222 DE PHILOSOPHIA EOLECOTICA C. VII.

ſuos verſa fuiſſe. Hoc certum eſt,
iĩpſius ſcripturae Ogdν adeo exacte re-
ferre, pleraque illad, quae de talibus
illi philoſophi habent, vt ex illis fonti-
bus ea deriuata eſſe dubitari vix poſſit.

Id vero aemulatione factum Reli-
gionis Chriſtianae manifeſtum eſt, ne
quidquam ſcilicet deeſſe Philoſophiae
videretur eorum, quibus illa ſeſe ma-
xime hominum animis commendare
deprehenderetur. Sane enim ea do-
Grinae morum indoctiſſimis quoque
hominibus in religione Chriſtianae pu-
ritas deprehendebatur, & innocentia,
vt non poſſit non animos eorum duce-
re & conuincere conſcientias. Ne-
que ſane alios facile in ornanda ſpoliis
huiuscemodi philoſophia diligentiores
reperias, quam qui infenſiſſimo erant
aduerſus Chriſtianos animo. Certe
Iulianus, Porphyrius, & Proclus, quos
peculiaribus ſcriptis Chriſtianiſmum
impugnaſſe notum eſt, diligentiſſimos
fuiſſe in imitanda doctrina morum &

inſtitutis eorum fuiſſe, ſcripta ĩpſorum
loquuntur.

Eadem de cauſa factum puto, cur
Theurgiae ſiue ſublimi patrandi admi-
randa virtuti tantum ab eis impenſum
operae fuerit. Vt haberent ſcilicet,
quod Chriſti & Apoſtolorum miracu-

lis opponerent, a quibus Chriſtianæ re-

ligioni tantumacceſſiſſe autoritatis in-
telligerent. Et ſane eo animo Pytha-
gorae vitam Iamblichum & Porphyri-
vm ſcripſiſſe, vt Chriſto philoſophum
opponerent, iampridem obſeruatum
Reu. Epiſcopo Wigornienſi in Ep. ad
celeb. virum Rich. Bentleium. Ean-
dem cauſam impuliſſe Porphyrium pu-
to, vt Plotini, & Marinum, vt Procli vi-
tam ſcriberet. Vſusque eam in rem ma-
nifeſte hiſtoria Apollonii Tyanenſis, a
Philoſtrato conſcripta, fuit Ecleéticus
Hierocles, vt ex Lactantio notum, ipſi-
vsque Hieroclis fragmentis, quae ex Oi-
XaXπι.eius libro aduerſus Hieroclem
inſerta ſeruauit Euſebius.

INDEX

Ttocdi

Hillenici d
Dimſ.Ha
Nerophe
lotophor-
Socratis
lmo pot
Suidas, .
eae
pbilgſpher
Script Hi
Anaxn
tis aequal
Mnemon
rumn Pjth
Therpn
ANCeleot
ſcott
gis,l
brum ee
tonis.ſ⸗
Tima
thagora
e
vicum.

.
lLmoa

. Pft. ( Ia.

Theop
11)
Aiſ
Pulus,
uüdus
fuere.
ſec. E
lel

n

ipforumn

Uto, cur
di admi-
npenſum
tſilicer,
miracu⸗
tianere-
itatis in-
o Pyche-
orphyri.
Mophum
eruatum
o ad
1. Ean-
jum Pr.
roclir:
temma⸗
henſis,
clecticus
m, iol.
eex
roclem

EX

) o
ILN D E

0 (kés:
EX L.

AVTORE S

QVI DE VITIS ET

Ddmaber Sigeenſis, fuit autem Sigeum
Troadis promontorium, Dioxippi filius,
Hillanici diſcipulus, de Sophiſtis ſcripfit.
(Suid.) vixit ante bellum Peloponneſiacum.
(Dionpſ. Halic. de Thucpd. charabtere.)
Xenophon philoſophus, primus de vitis phi-
loſophorum ſcripfit, autore Suida, apologiam
Socratis forte, & memorabilia reſpiciente.
Hmo potius Suidae, & Laertii, quem ſequitur

. Suidas, verba: xcÜ s ooias PidσαυD roτ

pga le aliter explicanda: Et hiſtoriam inter
philoſophor primus ſcripſit. adde Ionſium de
Script. Hiſt. Philoſ. I, 7. p. 37.]
Anaximander Iunior, Mileſius, Nenophon-
tis aequalis, vixit enim tempore Artaxerxis
Mnemonis, ſcripſit explicationem ſymbolo-
rum Pythagorae. (Suid. Aræg. 2
Theopoempus Chius, diſcipulorum Iſocratis

excellentiſſimus, (Dionyſ. Halic. ep. ad Pomp.)
ſcripſit tempore Artaxerxis Ochi, Perſarum Re-

gis, & Philippi, Regis Macedonum, ſcripfit li-
brum contra inſtituta & exercitationes Pla-
tonis. (Athetaus Deipnoſ. XI, 1I5.)
Timaeus, Locrus, Pythagoraeus, vitam Py-
thagorae ſcripfit. (Suid.)
Wenſinpus de philoſophis ſcripfſit librum
vnicum. (LZaert. L. X. 23.)
NXenocrates, philoſophus, de Vitis libros ſcri-

pfit. (Laert. L. IV.)

Theophraſtus de ſapientibus ſcripſit. (Laert.
L. V.)
Ariſtoxenus, Tarentinus, Ariſtotelis diſci-
pulus, de vitis clarorum virorum ſcripfſit, in
quibus Pythagoras, Archytas, Socrates, Plato
fuere. (Plutarch L. quod non posſit ſuau. viui
ſec. Epicur. Hieron. praef. libri de ſcriptor. Hiſt.
Eccl.)

* Hoc argumentum licet longe plenius a lo, lonſio
linquenda eſſe duximus.

DOCTRINA VETERVM
PHILOSOPHORVYNIN CONNMENTAITI
F .

6

Heraclider Ponticus Speuſippi & Ariſtote-
lis auditor, de Ppythagoraeis ſcriplit, temque vi-
taz. Quorum ſcriptorum vltimum a Dio-

gene Laertio L. V. quidem inter libros phy-

ſicos refertur, Voſſius tamen de Hiſtoricis
Graecis I, 9. Hiſtorici argumenti eos fuiſſe ex
eco concludit, quod Eutocius in Archim. He-
raclidae vitam Archimedis alleget. conf. &
Ionſ. I, . p. 9l.
Dicaoatthus Meſſenius, Ariſtotelis diſcipu-
lus, (Athen. Deipnol. XI, 2.) Vitas ſcripſit
(äaert. L. III. vita. Platon. . 40.)
Clearchus Solenſis, Ariſtotelis diſcipulus,
vitas ſcripſit. (Athenaens Deipnoſ. VI, 6.) Hu-
ius operis librum primum, ſecundum & quar-

tum allegat Athenaeus (Deipnoſ. VI, 6. IV, 14.
XIV, 10. XV, 8. XII, 2. 3. 5.) & ex eo deſumta

ſunt, quae d? Pythagora habet Agellius Lib. IV.
C. II.
Phaniat, Evesſius, Ariſtotelis diſcipulus, de
Socraticis ſcripfit. (Laert. in Antiſth. VI, 8.)
Evicurus Vitarum libros IV ſcripfit. (Laert.
X.) quos tamen non de vitis virorum illuſtri-
vm egiſſe ſed morum praecepta continuiſſe,
ad vitae tranquillitatem pertinentia . exiſti-
mat Gaſlendus.
Apollodorus cognomine Cepotyrannus,
Epicuri diſcipulus, vitam eius concinnavit.
(Laert. X, 2.)
Bardeſanes, Babylonius, qui floruit tem-
pore Alexandri Seueri, de Brachmanibus &
Samaneis, Indorum philoſophis, quos Gy-
mnoſophiſtas Graeci vocant, eſt commenta-
tus. (Borpphyr. de abſtin. L.IV. Hieron. L.II. adu.
Iovin.)
Idomenens Lampſacenus, Epicuri diſcipulus,
de Socraticis ſcripſit (Laert. II, 20.)
Ppp pPpP P Antigo-

noſtro tractatum habeamus: ſua tamen Stanleio ze:

Antigenug, Caryſtius, Ptolemaei Lagi aeta-
te floruit, & Philadelphi, vitas ſcripſit. (Laert.
IV, 17,) Speciatim commemorantur vita Po-
lemonis, (Athen. II, 6. Laert. IV, 17. ) Mene-
demi, (Eaert. II, 36. 143. Athen. X, I5.) Dio-
nyſii Metathemeni, Stoici, (Athen. X, 10.) Ly-
conis, (Athen. XII, . Laert. V, 67.) Zenonis,
(Laert. III, 66. Athen. VIII, 7. XII, 2.) Pyrrho-
nis, (Laert. IX, 62.) Timonis, (Laert. IX, O. III.)
Callimachus Cyrenaeus, Poeta, Ptolemaei
Philadelphi aetate floruit, indicem conſigna-
Vit eorum, qui in quocunque genere doctrinae
excelluiſſent, ſcriptorumque ab iis editorum.
(Athen. Deipn. VI, Io. XIII, 6. XIV, 13.)
Neanthes Cyzicenus, Rhetor, Philiſci Mi-
leſii, Rhetoris, diſcipulus, qui & Iſocratem
audiuit, de viris illuſtribus ſcripfſit, citatus Ste-
phano, (v. ααεαρClementi Alexandrino,
(Strom. I. p. 301.) Laertio, (I, 99. III, 25. VIII,
72. IX, 4.) Porphyrio, (vit. Pythag.) am-
blicho vita Pyth. c. 31.] Heſychio Mileſio (in
Eunsde).)
Hoermippus Smyrnaeus, circa tempora Pto-
lemaei Euergetae librum de vitis ſcripſit, (La-
ert. I, 72. 101. II7. &c. ex his citantur vitae Py-
thagorae (Laert. VIII, 10.) Ariſtotelis, (Laert.
V, I.) Theophraſti, (Laert. II, 5§5.) & aliorum
ap. Laert. paſſim.
Sphaerus Ptolemai Evergetae aetate Zeno-
nis Cittici & Cleanthis diſcipulus, de Philo-
ſophis Eretriacis, de Lycurgo item & Socrate
ſcripſit. (Laert. VII, 179.)
Cbryſippus, philoſophus, de vitis ſcripfit,
(Laert. VII, I?I. 29. Plut. de Stoic. repugnant.)
eiusque fortasſis operis pars fuit, qua de anti-
quis Phyſiologis (Laert. VII, 187.) eſt commen-
tatus.
Sorion ſuccesſiones philoſophorum ſeripfit,
quo opere, referente Eunapio, (praef. libri
de Vit. Sophiſt.) vitas eorum recenſuit,
eo, quo fibi inuicem ſucceſſerunt, ordine.
Operis huius librum XXIII Laertius citat
(I, 1. 6.)
Heraclider, Serapionis filius, ſub Ptole-
maeo Philometore vixit, ſuccesſionem, phi-

INDEX I.

loſophorum haut dubie, ſcripfſit libris VI,
quod opus idem fortasſis eſt, cum eiusdem
epitome Sotionis, vterque operis titulus apud
Laertium inuenitur. (L. V, 64. V, 79. VIII, 5z.
IX, I.) Apud quem etiam eiusdem epitome
Vitarum Satyri citatur (VIII, 40. IX, 26.)
Avollodorus, Athenienſis, Aſclepiadae filius,
ſub Ptolemaeo Euergeta floruit, Ariſtarchi
Grammatici & Panaetii Stoici diſcipulus,
(Suid.) ſcripſit de ſectis philoſophorum, (La-
ert. I, 60.) & collelctionem doctrinarum, (Laert.
VII, 182.) niſi tamen alterum hoc opus cum
priore ſit idem.
Clitomachus, Carneadis diſcipulus, circa
CLXII Olympiadem floruit, ſcripſitque de
ſectis (Eaert. IV, 67.)
Alexander Cornelius, cognomento Poly-
hiſtor, CLXXIII Olymp. floruit, & de ſucces-
ſionibus ſcripſit. ( Laert. II, 9. 106. & paſlim.)
Damis Aſſyrius, vitam ſcripſit Apollonii
Tyanenſis. (Philoſtr. Vit. Apollon. 1, 3. Exſeb.
adu. Hierocl. C. II.)
Maximus Aegienſis, Damidis aequalis, eius-
dem Apollonii vitam ſcripfſit. (Philoſtr. & Eu-
ſeb. Il. cc.)
Moerægenes Libros IV de vita eiusd. Apol-
lonii ſcripſit, quem tamen perſtringit auto-
rem Philoſtrat. I. c.
Plutarchus ſub Traiano & Hadriano flo-
ruit, de placitis philoſophorum egit libris V,
hodie ſuperſtitibus.
DiogenesLaertius, vel vt Tzetzae Chil. III. c. 61.
appellatur, Diogenianus, cuius X de Vitis philo-
ſophorum libri proſtant, ex quibus plurima mu-

tuo accepiſſe Sopatrum Photius cod. CLXI. Vi-

vit igitur Diogenes ante Conſtantini M. opera,
qui capite Sopatrum mulcétauit. Traiano ta-
men poſterior fuit, Plutarchi enim, & Sexti
Empirici meminit, vt & Saturnini, Sexti di-
ſcipuli. Vnde ſub Antonino Pio, vel paulo
poſt eum vixiſſe colligit Voſtus de natur. &
conſtit. Rhetor. c. 9.
Lucianns Samoſatenfis, temporibus Aure-
lii &

lisconmn

Zetits phil
Plig 14

onü Iane
tibus, Omnin

umoin lit⸗

Philoſtre
ſab Mactin
Phiſatum
umlmn
Vint 0
Platonispe
eils Theoe
Gilat (.
pborun.)
alegauit,
thagorae
Primor
doterie
ſeripſit
Lamßl,
Vitam Py
cdltacn.
Huna
Gratiane
Hiſtoria
ſeripit!
noſtr⸗
Mari
Mhetor.
tempon
Kante
inſoln
ſoluta
rem v
praeſt
De
ſünian
ſehuln
can ſe

tihtt lbrs Il,
cum eingen
erig titulig
,yll,,
Usdem “
o. 126.)
lepicheß lins,
it, Atiliarchi
ici diſeulns
dphorun, le (la.
inarum, (laert.
Hoe opus cum

ipulus, cirer

ſenipltqne de

Mento Poly⸗
& de ſucces⸗
6. & allim)

pt Apollonii
n h 3 eh.

etlalis eius⸗
Piloſr. & Eu-

eiusdl Apol⸗

ringit auto⸗

driano Ko⸗
Et liis ,

ChilIl..
Vitis philo⸗
lurimamu⸗
ACLX.Vi-
ni Mopele,
Ttaianot⸗
m, Krti
1, Eeti di⸗
el naulo
. natux-

us Aure⸗

AVTOR. HISTORIAE PHILOS.

lii & Commodi Impp. Vitam Demonactis, eius

aetatis philoſophi, ſcripfſit.
Philoſtratus a temporibus Seueri vsque ad

Philippum floruit. (Suia.) Scripſit vitam Apol-

lonii Tyanenſis „libris octo, hodienum extan-
tibus, omnia complexus, quae a Damide & Ma-
ximo in litteras fuerant relata.
Philoſtratus prioris auunculus & ſocer, qui
ſub Macrino & Heliogabalo vixit, & vitas ſo-
phiſtarum digesſit.
Porphyriut ſub Galieno ad Probum vsque
vixit & OiXσοd+üοο ε—οοτιd: vsque ad tempora

Platonis perduxit. (Eunap. prooem.) Meminit

eius Theodoritus (Ther. Serm. IV & XII) &
Suidas (v. ρα5v,ρ. ſub titulo Vitae Philoſo-
Phorum.) Librurn eius operis tertium Suidas
allegauit, extatque pars eius, quae vitam Py-
thagorae complectitur, a Conr. Rittershuſio
primum, poſtea a Luca Holſtenio edita.
Soterichus ſub Diocletiano vixit, vitamque
ſcripſit Apollonii Tyanenſis. Suid.
Iamblichus Iuliani Imperatoris praeceptor,
vitam Pythagorae ſcripſit, a Ioanne Arcerio
editam.
Eunapius ſub Valentiniano ,„ Valente &
Gratiano vixit, Sophiſta egregius, Medicus, &
Hiſtoricus, Chryſanthii motus precibus vitas
ſcripſit Philoſophorum & Sophiſtarum, quae
ad noſtram aetatem peruenerunt.
Marinus Neapolitanus, Philoſophus &
Rhetor, Procli diſcipulus;, Zenonis & Anaſtaſii
temporibus floruit, vitamque Procli, magiſtri
& anteceſſoris ſui in ſchola, metrice pariter ac
in ſoluta oratione ſcripſit. Extat hodie oratione
ſoluta.
Heſpchius illuſtris, Mileſtus, nomen clato-
rem vel indicem ſeriplit virorum eruditione

. praeſtantium.

Bamaſcius, Damaſco in Syriac ortus, ſub Iu-
ſtiniano vixit, Stoicus fuit, Simplicii condi-
ſcipulus *, & Eulalii, Phrygumn philoſophi-
cam ſripſit hiſtoriam. (Suid. Aupes.)

I NCERTAE AETATIS SCRI-
PTORES.
Amphicrates Librum de viris illuſtribus ſcri-
pſit, citatum Laertio, (II, 101.) & Athenaee
(XIII, 5§.) quem tamen Ionſius circa Ptole-
maei Euergetae tempora floruiſſe putat, nam
eum eſſe cenſet, qui apud Tigranem vitam
voluntaria inedia finiuit, vt refert Plut. in
Lucullo.]
Andron Epheſius, ſcripſit de VII Sapientibus,
qu opus idem forte eſt cum Tripode eius,
in quo fabulam de aureo tripode fuit perſecu-
tus. vid. Laert. vita Thalet. eum Philippi Ma-
cedonis aequalem, circa Olymp. CIV floruiſſe,
patet ex eo, quod librum de ſacrificiis ad Phi-
livupum ſcripſerit, vt autor eſt Apollon. Hiſt.
mirab. c. 8. adde Ionſium. L. I. c. 8. p. 41.]
Antiſthener, Peripateticus ſuccesſiones ſcri-

plfit. Laert. I, 40. II, 38. 34. & pasſim. [Phle-

gonti coaeuum circa A. V. C. 563. floruiſſe pu-

tat Ionſius L. IV. p. 330.]

Apollodorus collectionem doctrinarum ſcri=
pfit. Laert. VII, 182. Tad A. V. C. DCC VI re-
fert Ionſius, nelcio quibus argumentis.]
Ariſtocles, Meſſenius, Peripateticus, de
philoſophia ſcripſit libros X, in quibus de
omnibus philoſophis, eorumque doctrinis
egit. Suid. Apiso X. Quibusdam Alexandri
Aphrodiſiei praeceptor dicitur, quod ſi ita eſ-
ſet, iam de aetate eius conſtaret. Ionſ. L. IV.
P. 330.
Damar vitam Eudemi ſcripſit. Eudemus
vero Rhodius fuit Ariſtotelis diſcipulus. Sim-
plic. praef. ad L. VI. æ. Ouæ. οοοαοι. Dama-

ſeius legendum eſſe ſnſpicatur Ionſius ib.

P. 33.]
Damon Cyrenaeus, de philoſophis librum
ſeripſit. Laert. in Thalete.
Didymus de Pythagorica Philoſophia
ſcripfit, Iulii Dictatoris florens aetate.
Suid.

Ppp ppp p 2 Diocles

* πW eſt pud Suidam Aau. quod Stanleius vertit diſcipalum: ſed condiſcipulum Simplicii Da-

maſcium Photius facit Cod. 181.

Diacles Magnes, Vitas philoſophorum ſeri-
pſit, Laertio paſſim allegatus.
Eubulides de Diogene, & forte de Socrate
etiam librum ſcripfſit. Laert. II, 4I. VI, 20. Is v.
praeceptor Alexiniß, Euclidis diſeipulus fuit,
Plut. de X Rhet. in Demoſth. Athen. X, 10.]
Vnde de aetate eius colligere licet.
Herodotus de pubertate Epicuri ſceripſit.
Laert. X, 4. [Vix dubium autem eſt, eum fa-
miliarem Epicuri fuiſſe, cuius ad eum epiſtola
quoque apud Laertium extat. Vnde de aeta-
te eius liquet.

Heron Cotyis filius, Rhetor Athenienſis,

Epitomen Heraclidis hiſtoriarum ſe puͦt.

(Sid.)
Hippobotur de ſectis ſcripſit. Laert. I, 19.
II, 88. Neque doctrinas tantum, ſed etiam
vitas philoſophorum deſcripſit, liber enim
eius de philoſophis allegatur, Laert. I, 41.
idem forte cum praecedente.
Iaſon ſu cesſiones ſcripſit philoſophorum.
[fuit Poſidonii Stoici e filia nepos, di-

ſeipulus, & in ſchola ſucceſſor, vnde de eius

aetate conſtare poteſt. adde Ionſ. L. III.
P. 218.]
Lycon Iaſenſis de Pythagora ſcripfſit. Athen.
X, 4.

INDEX II.

.
Meleager de opinionibus egit aliquot libris.

Laert. II, 92.
Nicander Alexandrinus, de Ariſtotelis di-

ſcipulis librum concinnaumit. Sauid in oo*².
Nicias Nicenus, Hiſtoriam vel ſuccesſio-
nem philoſophorum ſcripſit. Athen. IV, 17.

Panaetius de ſectis egit Laert. II, 87. [eius
vero aetate nihil notius, ſub Ptolemaeo Phy-

ſcone enim floruit, Stoicorum princeps, Ari-
ſtarchi diſcipulus. Vid. Ionſius L. II. c. 13.
P: 178.
Saryrus Peripateticus vitas ſcripſit virorum
illuſtrium, ab Heraclide in epitomen redactsa.
Athen. XII, II. Laert. pasſim. [Fuit ille Ari-
ſtarchi familiaris, vt docet Ptolemaeus ap. Pho-
tium Ecl. CXC. vnde rurſus de aetate eius con-
ſtat. conf. Ionſius l. c. p. 169.

Socrates ſuccesſiones ſcripſit, Laertio citatas

VIII, 8. apud quem tamen veroſimile eſt le-
gendum.

Soſicrates, qui Rhodius fuit, & ſucceſſiones

philoſophorum ſcripſit, Laertis Paſti m citatus,

& Athenaeo X, 5.
Theodorus de ſectis ſcripſit. Laert. I, 65.

Timotheus Athenienſis, vitas concinnauit.
Laert. III, 5§. IV, 4. V, I. VII, I.

INDEX II.

AVTORVM EMENDATORVMI

EXPLICATO-

RVYVMET NOTATORVM IN HIST. CHALDAI-
CAE ET GRAECAE PHILOS.

AXL rcsdnur Thal. c. VI. ſect. 4. & alias

pasſim.
Allatius Socr. c. I. 12. Epiſt. I. 6. Nenoph.
epiſt. 5. 8. Simon. Ariſtip. c. 8.

Anonymur epitomator doctrinae Chaldaicaè

in Philoſ. Chald. pasſim.
Anonymus vitae Ariſtotelis Autor. Ariſtot.
C. 3. G. 8.
Apuleius Pythic. 2.
Ariſtoteles LThal. c. VI. ſect. I. Democr. aIX.
ſect. 6. 7. 8. .

Diogenei Laertius pasſim.

Arnobius Chald. c. I. ſect. 2.
Baſilius Plat. C. I. 5§. Pyth. doctr. ſect. I. c. 3.
Caſaubonur Thal. c. I. Chil. c. 1. Anaximandr.
ſect. II. c. 2. NRenoph. c. 1.
Cicero Speuſ. c. 2. Zeno Eleat. C. 2.
Clemens Alexandr. Chald. ſect. I. c. 2. Pyth.
c. 24. Heracl. c. I. Democr. c.
Curtius. Chald. ſect. I. C. I.
Diodorus Siculus Chald. ſect. II. c. 7. Soer.
C. I. Pyth. doctr. P. I. c. I0.

Diomßhen:

Dunſut
Hubarmj
Hnule
ubinl
Elßea atbiu
Geſentuu
bregoritt
Herodott
Hierocle
Holſeni
Moinu
lamblit
Dodr. Pyt
c.8.1. W.
Eirche,
Chaldaica
Lipur:
Luciumu,
lagnen
c. 10.
Marmo
noph.
Mian
Maurſiu
Nicoma
DL. Il.0.
03. 4.
Naud
Numm

—

NO

⸗
Ner
Diome

104, 1
dloni

Saroni

Aliguot libri,

bilatels i

Lin de,.
el ſucceslo⸗
n. M,.
. Il gj. eins
lemaeo Phy.
rinceps, Ari-
L. Il. c. I.

ipbtrirorum
nen redadhsa.
it ille An-
els ap. ho-
tate eius con-

ertio citatas
tmile elt le⸗

ſucceſſiones
Nim citatus,

II, &.
Oncinnauit.

110.

SS
Nwimand

2.

c2, N.

6. 80et.

Dunp

Dionyſius Halicarnasſ. Socr. c. 16.
Epicharmus Plat. c. 4.
Etywologicum Magnum Sol. c. II.
Eugubinus Plat. C. 4.
Euſtathius Pyth. doctr. ſect. III. c. .
Gaſſendus Democr. c. IX. ſect. 3. Epic. C. 2.
Gregorius Nazianzenus, Pyth. c. 22.
Herodotus Lhal. c. 1O. Anach. c. I.
Hjerocles Euclid. c. 3.
Holſtenius Pyth. C. 19.
Hyginus Thal. c. I.
Iamblichus Pyth. C. I. 2. 3. 4. 6. 12. I3. 14. 21.
Doctr. Pyth. P. I. ſect. 2. Cap. 7. 8. 9. 23. ſect. II.
c. 8. P. IV. cap. 4. ſymb. A. P. II. ſect. I. c. 15.
Kircher Chald. Sect. I. c. 2. & in doctrina
Chaldaica pasſim.
Lipſius Leno El. C. II.
Lucianus Lhal. C. I3.
Magnenus Democr. c. 2.7. 8. 9. ſect. I. 2.4.
c. 10.
Marmora Arundelliana Chilon. c. I. Xe-
noph. c. 2.
Meibomius Doctrin. Pyth. ſect. 2. c. 3. 4.
Meurfius Lhal. c. 2. Socr. Cc. I. 12.
Nicomachus Introd. Arithm. Pyth. doctr.
P. II. ſect. I. Enchirid. Muſic. Pyth. P. II. ſect. l.
c. 3. 4.
Naudaeus Chald. ſect. I. c. 2.
Nunneſius Ariſt. C. 8.

AVTORVM EMENDATORVM.

Olympiodorus Ariſt. c. 3.
Patricius Chald. ſect. I. c. 2.
Petauius Thal. C. 2. 13.
Plinius Pyth. c. 10. 20. doctr. ſect. 4. c. 4.
Plutarchus Pyth. c. 19.
Porphyrius Pyth. c. 2. 7. doctr. P. IV. c. I.
P. III. Sect. III. c. 4. 4 ẽ
Proclus Chald. doctr. ſect. II. c. 7. Thal. c. 7.
ib. ſect. I. Euclid. c. 3. Pyth. doctr. P. II. ſect. II.
C. 2. P. II. ſect. III. c. 2.
Ramus Lhales c. 7. ſect. I.
Salmaſius Lhales c. 5. Plat. c. I. Pyth. c. 2.
St-aliger Chald. ſect. 2. Thal. c. 2. Socr.
C. I. 12.
Selden. Chilon c. I. Kenoph. c. 2.
Sigonius Lhal. c. 2.
Simplicius Doctr. Pyth. ſect. 4. c. I.
Sazraæticae epiſtolae Socr. ep. I. 5.6. 7. Ep. 12.
Simon. Ep. 8. Ariſtipp. c. 6.7. Ep. 8. Antiſth. c. 4.
Stephanus Lhal. c. 10. .
Stobaeus Euclid. c. 3.
Sytrabo Chald. ſect. 2. c. 4. Pyth. c. 10.
Suidas Lhal. c. 2. Zeno c. 6.
Themiſtius Pyth. c. 19.
Valerius Maximus Plato c. 7.
Valla Lhales c. 10.
Voſſius Lhal. c. 2.
Vrſinus Chald. ſect. I. c. 2.
Zoroaſtrea oracula poſt philoſ. Chald.

INDEX III./

NOMINA REGIONVM., VRBIVM, POPVLO-⸗
LORVM, MONTIVM IN HACCE HISTORIA
OBVIA EXPLICATA.

Bdera Thraciae vrbs, ad Neſſum fluu.
verſus Orientem, condita ab Abdera,

Diomedis ſorore, anno poſt Troiam captam

104, reſtituta Olymp. 3r a Clazomeniorum
colontts. =ð
AQAexina infula e regione Epidauri, in finu
Saronio.

Aegoupotmos, Cherſoneſi Thraciae flu-
vius, Seſto XV ſtadiis diſtans.
Aegpptus Africae nobilisſima pars, in ſu-
periorem & inferiorem diuiditur. Eius
20000 olim ciuitates fuere, inter quas pri-
mariae erant Memphis, Dioſpolis, & Heliopo-
lis: fluuius in ea eſt Nilus.

Ppp PpPP P 3 Ariane

Agrianes Thraciae populus, ad fluuium eius
nominis inter Rhodopen & Haemum montes.
Haec patria Hippomedontis fuiſſe videtur, Py-
thagoraei, cuius Iamblichus meminit. Vid.
Doctrin. Pythag. P. I. cap. F.
Agrigentum vid in Pythag. c. 1s.
Ambracia celebris Epiri vrbs, in Ambraci-
enſir ſinus receſſu, ad fluuium Arachthum, non
longe a mari. Ambracienſis ſinus Epirum ab
Acarnania diuidit.
Atarna Myſiae vrbs.
Athenae Graeciae celeberrima vrbs in At-
tica ſita, fundata a Cecrope.
Attica nobiliſſima Graeciae pars, Mega-
renſibus contermina, verſus littus maris, e re-
ione Salaminis, Boeotis prope mare ad Oro-
pum, & in ſuperioribus partibus ad Panactum,
ad Oenas, ad Eyfiam.

B.

Boeetiæ Graeciae regio inter Atticam, &
Phocidem, a mari Aegeo ad WMthmum Corinthi-
um pertinens. . .
Brachmanes Pythag. vit. c. 5.
Branchidae, vrbs in qua Apollinis templum,
ad littus Mileſium, inter Poſideum & vrbem
Miletum.
Byzautium Thraciae vrbs in Bogpbori ſita
ingreffu, e regione Chalcedonis: a Conſtan-
tino M. aucta, a qua Conſtantinopolis appel-

lata eſt.
C.

Caria Aſiae regio, limites habet verſus ſe-
ptentrionem Ioniam, verſus orientem Lyciam,
verſus occidentem mare Carpathium, verſus
meridiem mare Rhodium. Praecipuae vrbes
eius ſunt Miletus, Myndur, Halicarnaſus,
Gnidus.
Catana vit. Pythag. c. 10.
Chalcedon Bithyniae vrbs, e regione Byzan-
tii, in Ponti Euxini faucibus, quam eo quod
a Byzantio milliari haut longius diſtaret, (fe-
iciori ſede) Coeorum oppidum olim dictam
lmemorat Plinius Hiſt. Nat. V. cap. ult.

Chene obscuriſſlinus pagus, vel Ockaeae

IND EX III.
(f. Achaiae) vel Laconicae, cuius nullus quod

ſciam Geographorum meminit.
Chios Inſula & vrbs Ioniae, a Lesbo diſtans
ſtadiis CCCC, ambitus eius eſt ſtadiorum non-
gentorum.
Cilicia Aſiae prouincia celebris, a Cilice,
filio Rheae, dicta, Pamphiliaw ab occidente,
Vriam vero ab oriente ſpectans, a ſeptentrione
Taurum montem, & a meridie mare Cilicium.
Cignrha vrbs Phocidis maritima, in
ſinu Corinthio, ad radices montis Parnaſſi, e
regione Sicyoner, Delphis diſtans ſtadiis LX.

Delphis Cirrham defertur Phliscus fluuius.

Eſtque Cirrha portus Delphorum. (Phocis
vero) Locridi eſt contermina.
Clazemenae Ionica in Lydia ciuitas, ad
Cherſoneſum Erythrenſem ſita, Erythris vicina,
illae enim in Cherſoneſo ſunt, Clazomenae
extra eum, in faucibus Iſthmi.
Cnidus Dorica Aſiae ciuitas, ad mare, Tri-
opia olim dicta. Verſus ſeptentrionem ſpe-
ctat ſinum Ceraunium, verſus auſtrum mare
Rhodium.
Cnoſus Cretae ciuitas.
Corcpra Ionii maris inſula, e regione Eyi-
ri, XII milliarium interuallo.
Corinthus illuſtriſſima vrbs ad Peloponne-
ſi iſthmum, in qua populare obtinuit imperium.
CosCarpathii maris inſula, & ciuitas eiusdem
nominis in ea, e regione ITermerii Myndiorum
promontorii. Doribus Aſiae obnoxia fuit,
Cos Meropidir appellata, quod a Meropibus
olim eſſet habitata. Hippocrate ciue ea in-
ſula inclaruit. vid. vit. Heraclit. c. 3.

Cranon Lheſſaliae vrbs, Macedoniae con-

termina, a Gyrtone C. ſtadiis diſtans.
Creta Inſula in oſtiis maris Aegaei, inter
Rhodum & Peloponneſum, natalibus & ſa-
cerdotibus, vt & legibus Minois celebris, eas-
que ob cauſas a multis Philoſophorum fre-
quentata.
Crotona vid. Pythag. vit. 10.
Cyelades maris Aegaei inſulae, ita appella-
tae, quod Delum vndiquaque quaſi circulo
ambiant. Numerus earum & ordo iuxta
Strabonem

otrabone
rprluf
hur, Ml
w, TYem
Oprm
n & Cl
Oren
polis; cn
Harce, le
Otheta 4
quod Lac
XL ſadii
Ozicn
Proponti
N P
tempore

Delin
in Lanag
Euboea.
Dele⸗
cipn
Acr d
Mo, ib
ſus ocei
Dehn
bus ma
& orac

dis dit

Ele,
Eii
dental
ptentt
te, qu
Vrbin
ri C
diſtan
1
Lonibt
Nis.
b Het
ilet
i⸗

nullus quodl

Eebo diſtans
otum non-

,a Cilu,
occidente,
lehtentrione
reCllicium,
itim, in
Parnaſſi, e
ſtadiis Lx.
us flumius,
1. (Hhocis

initas, ad
hrisvicina,
lromenae

mate, Ii⸗
ionem ſpe ;
rum mare

ione Hi⸗

Hoponne⸗
nperium.
eiusdem
ndliorun
ria fuit,
eropibus
le ea in⸗

lie con⸗

4 ei, inter
1 & ſr
br is, ⸗
tune⸗

ppell⸗
ircul⸗
0 iu
bones

*

REGION.

Strabonem eſt iſte. Heælena, Ceos, Cpthnus,
Seriphus, Melus, Siphnus, Cimolus, Prepeſin-
thus, Olearur, Naxui, Parus, Srus, Myeo-
nus, Tenus, Andrus, Gvarus.
Chyprur Carpathii maris inſula, inter Syri-
am & Ciliciam.
Cyrene Africae vrbs, Cyrenaicae metro-
polis, cuius vrbes praeterea ſunt Apollonia,
Barce, Teuchira, & Berenice.
Cytherz Aegaei maris inſula, eregione Maleae,
quod Laconicae eſt promontorium, a quo
XL ſtadiis diſtat, Boeae directe oppoſita.
Cyzicus inſula & vrbs Mylſiae in Aſia, ad
Propontidem ſita, in Aeſopi fluuii oſtiis,

LXX poſt Romam condita annis, eoôdem

tempore, quo condita eſt Miletus.
Db
Delium Boeotiae oppidulum, verſus mare
in Tanagrae territorio e regione Chalcidis in
Euboea. In hac vrbe Apollinis fuit templum.
Delos maris Aegaei inſula, Cycladum prae-
cipua , in qua vrbs & templum Apollinis.
Andro diſtat milliaribus XV, totidemque My-
cono, ab Euboea vero milliaribus XXX. ver-
ſus occidentem.
Delphi Phocidis in Achaia vrbs, in radici-
bus montis Parnaſſi, verſus meridiem, templo
& oraculo Apollinis celebris, LX a mariſta-
diis diſtans.
Elea magnae Graeciae vrbs. Nenoph. c. 1.
Elie Regio in partibus Peloponneſi occi-
dentalibus, promontorio Araxo verſus ſe-
ptentriones contermina, & a Meſſenia ea par-
te, quae mare reſpicit, flumine Neæda diuiſa.
Vrbium praecipua eiusdem eſt nominis, a ma-
ri CXX, ab Olympia CCC. fere ſtadiis
diſtans.
Epheſus mafitima Ioniae ciuitas, ab Ama-
zonibus condita XIL poſt Troiam captam an-
nis. Inprimis celebrata eſt Dianae templo;
ab Heroſtrato cremato, poſtquam annis ſte-
tiſſet CCCLXXXV.
Epidaurus Arcgiae in Peloponneſo vrbs,

VRB. &c.
ad mare ſita in intimo ſinus Saronii receſ-
Ereſſus Lesbi vrbs inter Byrrbam & Sigri-
um promontorium.
Eretria maritima vrbs Euboeae inter Chal-
cidem & Gereſtum, Oropo in Attica oppo-
ſita. Chalcide XX milliaribus orientem
verſus, diſſita. .
Euboea magna Graeciae inſula, Atticae
continenti oppoſita, Boeotiaeque, & Locridis,
a Sunio vsque ad Theſſaliam porrecta. Lon-
gitudo eius CL. milliarium efſe dicitur.
Vrbes praecipuae Chalcis ſunt, Caryſtus, &
Eretria.
G.

Galatae. Galli in Aſta.

H.
Hellas initio vrbis Theſſaliae nomen fuit,
inter Pharſalum & Melitaeam, nomine du-
cto ab Hellene, filio Deucalionis. Thucyd.
L. I. Stephan. de vrb. Vnde Euſtathius in
Homero vbique Hellada de ea Theflaliae
vrbe, Hellenas vero Theſſalos interpretatur.
Poſtea nomen illud toti illi tractui datum
fuit, qui a Sunio promontoriô ad Avarnani-
am vsque, & Athamantas verſus orientem,
Theſſaliam vero verſus ſeptentriones, ad ſi-
num Maliacum. Haec Ptolemaei eſt Hellat,
qui excludit Theſſaliam, quae primum no-
men illud Graecis dedit, ex Hellade ductum.
Tertio latiore fignificatu Hellas includit
Theſſaliam & Peloponneſum, & plerasque
maris Aegaei inſulas, atque ea Strabonis eſt.
Hellas. Denique alio ſenſu praeter regiones
nominatas Aſtam minbrem quoque complecti-
tur ,„ & Africani littoris partes quasdam,
omnesque, vt verbo complectar, a Graecis
oecupatas regiones; quo ſenſu autoribus re-
centioribus fere ſolet venire.
Heraclea Bonti, Bithyniae vrbs Mariandy-
norum, qui Ponti Euxini ſunt accolae, me-
tropolis. vid. Xenoph.
Himera vid. Pythag. vitam c. 10.

Myerborei

Hyerborei, Scythiae populus, a montibus
Hyperboreis ita dictus.

I.

Pnbrus Aegaei maris inſula, non longe
diſtans a Thraciae Cherſoneſo, Lemno vero
diffita millibus paſſuum XXII.

Vonia Aſiae regio, ad mare Aegaeum, a
Graecis inhabitata, a Poſideo Mileti promon-

torio, parte auſtrali, ad Phoceam vsque &

oſtia fluuii Hermi, verſus ſeptentrionem por-
recta. Vrbes eius praecipuae Miletus &
Epheſus. .
L. .

Lacedaemon, Laconiae metropolis, in lit-
tore occidentali fluuii Eurotae ſita, in radi-
cibus Taygeti montis, ad quem ſitum, aeris
inſalubritas in hac vrbe refertur. Pyth.

Lampſacum Myſiae ciuitas ad Hellespon-
tum, & Granici fluuii oſtia, verſus ſepten-
trionem Parium, yverſus meridiem Abydum
ſpectans.

Lariſſa, duae eius nominis vrbes in Thes-
ſælia fuere.
Lebedus maritima Joniae vrbs Colophonem
verſus auſtrum, & Teon verſus ſeptentrio-
nem ſpectans, vtrinque diſtans ſtadiis
CXX.
Lesbos Aegaei maris inſula, e regione
Aeolidis in Aſia, aequali fere interuallo Le-
mno, Tenedo, & Chio diſtans, ſtadiis ſcilicet
Daliquanto minus a remotiſſima Inſularum
illarum. Vrbes eius Mitylene & Methymna.
Promontoria verſus ſeptentrionem Sigrium
verſus auſtrum Malea.

Linditzs vna vrbium primariarum trium
Rhodi inſulſee. Quam dextram habent ex
vrbe Rhöodiorum verſus auſtrum nauigantes.

Locri Italiae populus. Vid. Pythag. vit.
c. 10.

INDEX III.
Lydia Aſiae regio, leniae verſus occiden-

tem, Phrygiae magnae verſus orientem vi-
cina.

Magna Graecia“ Ovid. Faſt. IV. verſ. 64.
ſeqꝗ.
Itala nam tellus Graecia maior erat.
Venerat Euander plena cum claſſe ſuorum,
Venerat Alcides, Graius vterque genus.
Hospes Auentinis armentum pauit in her-
bis
& tanto eſt Albula pota Deo.

Dux quoque Neritius.
extant:

Et quod adhuc Circes nomina littus
habet.

Et iam Telegoni, iam moenia Tiburis vdi

Clauiger:
Teſtes Laeſtrygones

Stabant: Argolicae quod poſuere manus.
Venerat Atrides, fatis agitatus Haleſus,
A quo ſe dictam terra Falisca putat.
Adiice Troianae ſuaſorem Antenora pacis.

Et generum Oeniden, Appule Daune,
tuum. .

Serus ab Iliacis, & poſt Antenora, flammis
Attulit Aeneas in loca noſtra Deos.
Huius erat Solymus Phrygia comes exul
ab Ida: V
A quo Sulmonis moenia nomen ha-
bent.

Quamuis vero Ouidius Magnam Graeciam

totam Italiam interpretetur; magis tamen

caute Plinius loquitur, qui Italiae tantum
quotam partem Magnam Graeciam vocat
(HEHiſt. Mat. III, 4.) & Athenaeus (L. VII.)
qui omnem fere Italiam eo nomine com-
plectitur. Neque fortaſſis aliter accipi-
endus eſt Feſtus, quam de parte maiore,
quando dicit: Maior Graecia dicta eſt Italia,

quod

WWW

iud em
4ℳ ine
ex bratui
neid. l.,
Gicit!,
A Cumt
Et mgis d
m c. 6.)
nari allun
fere 60
Nillliam ta
NMC.6.
Manin
Ahun,
Mun vicir

ul diſtan

Manc,
e Euboic
Atbenit d
boea mül
Medis
occidente
tem Papt,
te ſeptent
te auſtral
procurte
Mega
1 mari)
Menm
, in
Dahylon
Mer.
Mi.
partibu
ſtadiis
eius .
Miry
Canir
nt. 2.
in,
Chriud
inchnd

oeciden⸗
teltem vi.

vell. .
r erat.
ſuorum,

e genl.
in her

otabeo.
ſgones

na littus

uris vd
e manus,
elus,
t.
cis.
Daune,

Hammmis
5.
es exul

Vn hu⸗

taeciam
tamen
tantuum
n Wat
WIL)
com-
ccipi⸗
najore,
ali

l

REGION. VRB. &c.

uod eam Siculi quondam obtinuerunt: vel

guod in ea multae magnaeque eiuitates Juere,
ex Graeciz profettas. Et Seruius (ad Ae-
neid. I.) Lalia ueydX MW½ο1. e. magna
Graecia eſt appellata, quia a Tarento Viqué
ad Cumr omnes ciuitates Graeci condiderunt.
Et magis diſerte Seneca (conſol. ad Helui-
am c. 6.) Totum Italiaez latur, quod infero
mari alluitur, maior Graeciz fuit. Atque ita
fere a Geographis repraeſentari ſolet, vt

Siciliam tamen addant. (adde Cluuer. L. IV.
Ital. c. 16.)

Mantinea Arcadiae in Peloponneſo vrbs,
Agiam, Tegeam, Methydrium, & Orchome-
num vicinas habens, neque longe a Megalo-
voli diſtans. G
WMarathon Atticae vrbs, e regione Eretri-
ae Euboicae inter Rhamnunta, & Braurona,
Athenis decem, totidemque Caryfo in Eu-
boea miliaribus diſtans.

Mediz maxima Aſiae prouincia, verſus
occidentem Armeniaæz maiori, verſus orien-
tem Parthiae & Hyrcaniae contigua, a par-
te ſeptentrionali verſus mare Caupium, a par-

te auſtrali autem verſus Aſpriam & Sußanam
procurrens.

Megara vrbs in finibus Atticae & Eleuſinis

2 mari XVIII ſtadiis diſſita.

Memphis Aegypti vrbs, ab Oßzride exſtru-
Cta, in Deltae ſupremo angulo, e regione
Babylonis.
Metapontum vid. vitam Pythag. c. 10.

Miletus vrbs Cariae Ionica, extrema in
partibus auſtralibus, Poßidee proxima, XII
ſtadiis ab oſtiis Maeandri diſſita. Conditor
eius HMiletus fuit, Apsllinis filius.
Mitylene Leibi metropolis, inter Methymnam
& Maleam medjia, a Malea diſtans ſtadiis LXX.
a Caniz CXKX. Commendatur Ciceroni ea vrbs,
(orat. 2. de Leg. agr. c. 16.) tanquam & natura,
& ſitu, & deſcriptione aedificiorum, & pul-
chritudine inprimis nobilis, cuiusque agri
iucundi & fertiles.

Munychia Atticae promontorium, quod
cum Piraeo nauibus Athenienſibus ſtationem
pracbebat, tres commodiſſimos portus com-
plectens. In parte occidentali ad Liſz fluuii
oſtia Piraeus eſt, in orientali Sunium pro-
montorium.

0.

Oetaea, Theſſaliae vrbs, a monte Oeta.
Olympia locus in Elide, cum templo, Jo-
vi dicato, in ripa Alphei fluuii, LXXX ſta-
diorum a mari interuallo. Ludi eo loco ce-
lebrabantur Olympici.

P.
Parnes Atticae mons.

Paros vna ex Ocladibus in mari Aegee.

Peloponneſus Graeciae peninſula, intra
iſthmum Corinthium, varias complexa pro-
vincias, quarum praecipuae ſunt, Achaia,
Elis, Meſſenia, Laconica, Argia. Vrbes
potiores ſunt: Meſena, Corinthus, Tegaea,
Laxdaemon, Argos.

Phoenicia, Syriae prouincia, mari proxi-

ma,;, vrbes eius celeberrimae tres, Zyipolis,

Byblus, Drus, Sidon. Phoenicii nauticae
& Arithmeticae inuentores fuerunt: merca-
tura egregii, ſed callidi, doloſi, & furaces,
vt in prouerbium quoque abierint: Phoeni-
cum more. Vnde de Zenone Polemo di-
Xit, veniſſe eum, ſapientiam furto ſubductu-
rum Powviincς Phoenicum more, non Phoe-
nicio amictu, vt vertimus in Zen. c. II.

Phologendros Inſula ab occidentali parte
Inſulae Ji, exigua admodum, vt patet ex di-

ctis a Solone c. 2.

Pirazens vrbs & portus Atticae, Atheni-
enſium nauale, medium inter Pegas & Suni-
um, Athenis XL ſtadiis diſtans. (Strab. L.
IX. 391.)
Piſa Peloponneſi vrbs, ad fluuium Alphe-
vm, & montem Piſaeum.

QA 4 Poſidonia

LN D E X III.

Poſidonia, (Paeftum Latinis,) vrbs mariti-

ma Lucaniae in Italia, inter Salernum ab oc-

cidente, Veliam ab oriente, a Doribus &
Dpbaritis condita.
Priene maritima Cariae in Ionia vrbs, in-
ter oſtia Maezandri, & Mycalen montem.
Pylus Meſſeniae vrbs, in Coryphaſßio pro-

montorio, Methone diſtans ſtadiis C.

Rhegium vid. Pythag. c. 10.
Salamis inſula in ſinu Saronico Pelo-
Fonneſaum inter & Atticam: Atticae vicina
atque Aeginae.
Samus vel Same Cephalleniae inſulae vrbs,
quam Ithacam ex partibus Sami nauigantes
praeteruehuntur. Hinc ortus Ancaeus eſt,
qui primus coloniam in inſula &amo condi-
dit, quam a ame appellauit. vid. vit. Pythag.
cap. I.
Samus Ionia inſula cum vrbe nominis
eiusdem. DC ſtadiorum ambitu contine-
tur, eiusque promontorium Poſideum vixX
VII ſtadiis a terra continenti diſtat. Vrbs
Samus in parte inſulae auſtrali eſt ſita, ad
mare: Melamphylos olim dicta iuxta Srabo-
nem, vel Melamphyllos iuxta lamblichum vid.
Pythag. vit. C. I.
Sardles Lydiae metropolis in radicibus
Tmoli, ad-fluuium Pactolum.
Scepfis Troadis in Aſia vrbs, infra Cotylum,
quae pars eſt Idae montis maxime excelſa,
vnde Samander deriuatur.
Sicinus Inſula, Melo non multum diſtans,
occidentalis Ior, obſcura, nec vllius exiſtima-
tionis, vt patet ex dictis a Solone c. 2. &

Ariſtophane in nubibus Act. I. ſc. 2.

Sicyon Peloponneſi vrbs, regni Sicyonii
metropolis, inter Corinthum & Achaiam,
C ſtadiis a Phliunte diſtans.

Gingpe maritima Paphlagoniae Vrbs.
Wparta eadem quae Lacedaemon.

Stagira Phraciae vrbs, in ſinu Strymonio,
inter Argilum & Acanthum, vid. Ariſtot. c. I.

Sunium Atticae promontorium cum vrbe
eiusdem nominis, inter Saronicum ſinum &
mare verfus Euboeam.
Gbariy vid. Pythag. c. Io. .
Drris Aegei maris inſula, Cycladum vna;
Delo diſtans milliaribus XX verſus ſepten-
trionem. Hinc Grius dicitur incola;, quem-
admodum viciſſim a Syriæa eſt Grus , id
quod non obſeruarunt Clementis Alexandrini,
Ruſebii, Lheodoreti, Diogenie Laertii & alio-
rum interpretes, qui egenρ Sopier, Phe-

egaem Spyrum vertunt: multo vero minus

illi attenderunt, qui litteras ex Syria in Grae-
ciam deductas probant argumento eo, quod
Pherecyder Syrius, Pythagorac magiſter, pri-
mus Philoſophorum extiterit.
T.
Taenarus Loconiae in Peloponneſo pro-
montorium, Laconicum ſinum a Meſjenio
diuidens.
Tarentum vit. Pythag. c. 10.
Tauromenium vit. Pyth. c. 10.
Tapygetus Laconicae mons, fluuium Euro-
tam, & Wartam vrbem, quae vrbs parum
erat ſalubris, ob montem imminentem.
TIhebae Boeotiae vrbs, ad Aſopum & me-
num fluuios, condita a Cadmo.
Thyatira Lydiae vrbs, ad Lycum fluuium
inter Sardes & Pergamum.
Troay Aſiae minoris regio, ad littus maris
Aegei inter Aeolida & Helleipontum, in qua
Vrbs eiusdem nominis.

INDEX IV.

Anacharſs
Anawagoras
Anaxurchus
Anmmwimance
Anzumene
Anniceris
Antiochis
Antipater.
Antiſthenes
Apollonius
Arceſilmns
Archelaus
Archytas
Afiſtippus
Atiſto
Ariſtoteles
Aeſchines.
5.
Belus
Deroſin
Bin
Bion.
C
Cirneade;
Cebes
Chilon
Chryſonn
Cleanthes
Clinomas
Clitomac
Crantor

Cntes Th

*3) (Ler.
—R INDEX IV.
PHILOSOPIIORVM. QVORVMI VITA. SCRIP T àͤ,
DOCTRINAE, FATA EX INSTITVYTO IN HOCG
OPERE RECENSENTVR.
A. Crates Thebanus LP. Pyrrho
Lcmaeon Crito Pythagoras.
A Alexintis Critolaus Lacy des r Ithagorat.
Anacharſis Leucippus 8.
Anaxagoras D. Lyco.
Anaxarchus Sextus Empiricus
Anaximander Democritus M. S dimiar ei
Anaximenes Diodorus Simon
Anniceris Diogenes. Meliſſus Socrates
Antiochus Menedemus Solon
Antipater PE. Menippus Sophiſtarum VII prae=
Antiſthenes Metrocles cepta. M
Apollonius Empedocles Monimus Speuſippus
Arceſilaus Epicharmus Myſon. Stilpo
Archelaus Epicurus Strato.
Archytas Epimenides O.
Ariſtippus Eubulides T.
Ariſto Euclides Oneſicritus
Ariſtoteles Eudoxus Oſthanes. Thales
Aeſchines. Euphantus. Theodorus
B. . 1 Theophraſtus
Bee Panaetius Timaeus
Bias Glauco Parmenides Timon.
Bion. Periander
C H. Phaedo X.
Carneades Hegeſias Thee ecydes Xenocrates
Cebes Heraclitus una u Xenophanes
Chilon Hipparchia Enitelans Xenophon.
Chryſippus . Pittacus
1 Hippaſus
Cleanthes Plato 7
Gleobule⸗ Hyſtashes: Pliſthenes
Clinomachus .
Clitomachus I. doee Zeno e
Ctantor e Poſidonius Zoroaſter.
Crates Thriaſius Ichthyas. Protagoras

C

63) o (262.
INLDLX V.

PHILOSOPHORVM QORVM MENTIO IN
HISTORIA PHILOSOPHIAE GRAECAE ET
CHALDAICAE OCGCVRRIT

Baris
Abroteles
Acmonides
Acuſiladas
Acuſilaus
Adicus
Adraſtus
Aegeas
Aegon
Aemon
Aeneas
Aeneſidemus
Aoſchines
Aeſchrion
Aethiops
Aetius
Agelas
Ageſarchus
Ageſidemus
Agylas
Alcias
Alcimachus
Alcimus
Alcmaeon
Altzmaeon

Alexander Aphrod.

Alexinus
Aliochus
Alopecus
Ammonius
Amoerus
Amyclus
Anacharſit
Anaxagoras
Anaxarchus
Anaximander

Anaximenes

A. Anchipyllus Mened. c. 1.
Pyth. c. 23. 24. Andronicus Ariſt. c. I.
ib. c. 24. Anniceris
ib. Antimenes Pyth. c. 24.
ib. Antocharidas ib.
praef. Antimedon tb.
Pyth. c. 24. Antiochus Tim. c. 3.
Ariſt. c. I4. 17. Antipater Ariſtip. c. 9.
Pyth. c. 24. Antipater Sidonius
ib. Antiſthenes
ib. Apellico Ariſtot. c. 16.
ib. Apollonius Chronus
ib. Apollodorus Cepotyrannus Epic. c. 16.
Arcſilauts
Ariſt. c. 14. Archelaus
Ariſtipp. c. 9. Archippus Samius Pyth. c. 24.
Pyth. c. 24. Archippus Tarentinus ib.
ib. Areſtades ib.
ib. Arete Ariſtipp. c. 8.
ib. Arignote Pyth. C.è 21.
ib. Arimneſtus Pyth. c. 21.
ib. Ariſtaeus Pyth. c. 24.
ib. Ariſtagoras Socr. C. 3.
Stilp. c. 3. Ariſtangelus Pyth. c. 24.
Pyth. c. 24. Ariſteas Chald. Lib. I. ſect. pr. c.2.
. Ariſtides Stilp. c. 3.
Ariſtot. c. I7. Ariſtides Locrus Plat. c. I3.
Axriſtippus
Pyth. 24. Ariſtippus iunior Ariſtipp. c. 9.
ib. Ariſtippus Tarentinus Pyth. c. 24.
Ariſtot. C. I7. Ariſto Arift. C. I.
Pyth. c. 24. Ariſtoclides Pyth. c. 24.
Plat. C. 13. Ariſtocrates ib.
Ariſtodemus pPraef. Lhal. c. 5.
Ariſtomenes „ Pyth. c. 24.
Ariſtonymus Plat. c. 13.
Ayiſtoteles

Ariſtoteles

* Philoſophorum vitae ex inſtituto exponuntur 5 quorum nomina litteris, quas currentes vulgo vo:

cant, hic repraeſentantur.

INDEX V. PHILOSOPHOR. QVI NOMINANTVR.
Ariſtoteles Cyrenaeus Callippus Corinthius Zen. c. 9.
IN Ariſtoxenus Ariſt. c. I4. Calliſthenes Ariſt. c. 14.
Arytus Pyth. c. 24. Carneades
Asclepiades Pyth. Mened. Carophantidas Pyth. e. 24.
Aſpaſia Socr. c. 3. Cebes .
Aſpaſius Ariſt. c. 17. Cerambus Pyth. c24.
Asteas Pyth. c. 24. Chaerephon Socr. c. I.
Aſtraeus Pyth. c. 21. Chaeron Plat. c. 13.
Aſtylus Pyth. c. 24. Charondas Pyth. C.24.
Athamas Pyth. Chilas ibid.
Athenodorus Solenſis Zeno c. 9. Chilon ib.
Athenodorus Tarſenſis Ariſt. c. 17. Chilonis Pyth. c. 24.
Athoſion Pyth. c. 24. Chryſippus
Atticus Ariſt. c. 17. Chryſippus Thyrrhenius Pyth. c. 2 4.
Auerroes ib. Cleaechma ib.
Auicenna ib. Cleanor ib.
Axiothea Plat. c. B. Speuſip. c.. Cleanthes Z
Azonaces, Chal. Lib. I. P. l. ſect. I. c.„5. Clearatus Pyth. c. 24.
Clearchus Solenſ. Ariſt. C. 14.
B. Cleobulina Cleob. c. I.
Cleobulus
Babelyma Pyth. c. 24. Cleon Pyth. c. 2 4
Baſilides Epic. C. 16. Cleophron b.
Bathylaus Pyth. c. 24. .
Belus Qald . TE. ſe. c.4. ehenes .
W . gores ib.
Veroſus, ide c. . Clinias ib.
Bias . Clinomachus
Bion Tyth. c. 24. Clitarchus Stilp. c. 3.
Boethius Ariſt. c. I. Cütmzebius
rc1 Brias Pyth. c. 24. Clitus Ariſt. c. 4.
Pruthins i. Colaes (vel potius Calais) Pyth. c. 24.
Bryas. ib. Colotes Epic.
Brontinus lb. Coriſcus Plat. c. 13.
Bryo Pyth. c. 24. Cranous Pyth. c. 24.
Bryſo Socr. c. 3. Caator
Bulagoras Pyth. c. 24. Crates
Butherus ib. Crito
C. Crito Aegeus Pyth. C. 24.
Critolaus
Caenias Pyth. c. 24. D.
Calais Pyth. c. 24.
Calibrotus 1. Dacydes FPyth. c. 24.
Caliphon Pyth. c. 23. Damarmenus ib.
Pels Calippus Athenienf. Plat. . . Ariſtot. c. .4. Damaſcenus Io. Ariſt. c. I7.

o , 4 Q qqq q 3 Damafee-

Damaſcenus Nicol. bid.,

Damaſcius äbid.
PDamocles Pyth. c. 24.
Damon ib.
Damotages ib.
Dardanius ib.
Deanax ib.

Demetrius Amphipolit. Plat. c. 13.

Demetrius Lacon Epic. c. 16,
Demetrius Phalereus
Democritus
Demon Pyth. c. 24.
Demoſthenes ib.
Deonax (potaus Deanax) ib.
Dexippus Ariſt. c. .
Dexitheus Pyth. c.24.
Dicaearchus Ariſt. c. .4.
Dicaearchus Pyth. G. 24.
Dicon ib.
Dinarchus ib.
Dinocrates ib.

Diocles Phliaſſus ib.
Diocles Sybarita ib.
Dioclides Stilp. c. 1.
Diogenes
Diogenes Seleuc. Epic. 16.
Diogenes Tharſenſis ib.
Diodorus Aſpendius Pyth. c. 24.
Diodorus Chronus
Diodorus Peripateticus
Dion Plat. c. 13.
Diony ſius Epic. c. 16.
Dionyſius Colophon. Menipp.
Dioſcorides Tim. c. 3.

Dioteles Ariſt. c. 14.
Diotima Socr. Cc. 3.
Diphylus Stilp. c. z.
Drymon Pyth. c. 24.
Dymas ib.
Ecelo Ppyth. c. 24.
Echecrates Phliaſius ib.
Echecratia ib.
Echecratides Ariſt. c. 14.
Egrtſ.nas

HNDEX V.

Eiriſcus
Eliacon

Empedocles

Empedus
PEpicurus
BEyimenides
Epiphron
Epiſylus
Epitimedes
Eraſtus
Pratus

Erus Armenius

Eſtiaeus

Euaemon

Euaeus
Euagon
Euander

ib.

Pyth. c. 24.

Pyth. c. 20.
ib.

Ariſtipp. c. 9.

Plat. C. 13.
Pyth. c. 24.

Chald. L.I. ſect. I. c. 2.

Pyth. c. 24.
Plat. c. 13.
Pyth. c. 24.
Plat. c. 13.

Buander Crotoniata Pyth. c. 24.
Euander Metapontinus ib.
Euander Tarentinus ib.

Euanor
Eubulides

Eubulus

Euclidts

Eucratides

Eudemus Cyprius
Eudemus Rhodius

Eudoxus
Euelthon
Euetes
Eumeridias
Euphantus
Euphemus

Euphranor
Euphratus
Eurymedon
Euryphamus

Eury crates
Eurytus

Euſtathius

Euthenus
Euthycles
Euthymus
Euxithius

ib.
Tim. c. z.

Epic. c. 16.

Ariſtot. c. 14.

ib.
Pyth. c. 24.
ibid.
ibid.
ib.
Tim. c.3.
Plat. c. I3.

Prfyth. c. 24.

ib.
ib.
Ariſt. c. Iy.

Pyth. c. 24.

ib.
ib.
Ariſt. c. 14.

Claucs

Glalucs
Glorippu,
Cyptins

Hgeſus
Hegell
Heloris
Heracle
Heraclic
MWralha
Heraclide
Heraclide
Heraclit
Hermac
Hermin
Hermocd
Hermod
Herodot
Heſtiaen
Hieron-
Hippare
Hippan
Hippar
Mpdaſun
Hippoc
Hippor
Hippoc
Hippor
Hippo
Hippo
Hippo
Hippe
Hy

lamb!
lccus
Ichthr
ltana

lacon
leenite
Lactit

Lacin

1.

lc.

C

Heraclides Ponticus

PHILOSOPHOR. QVI NOMINANTVR.

C.,
Glauco
Glorippus Pyth. c. 24.
Gyptius ib.
Hegeſilaus vid. Egeſinus,
Heloris Pyth. c. 24.
Heracleodorus Plat. c. I3.

Heraclides Aenienſis Plat. c. 1.
Heraclides Peripateticus
Plat. c. 3. Ariſt. c. 14.

Heraclidesscepticus TLim. c. 3.
Heraclitüus
Hermachus Epic. c. I2.
Herminus Ariſt. c. 7.
Hermodamas Pyth. c. 2.
Hermodorus Plat. C. I3.
Herodotus Tim. c. 3.
Heſtiaeus Plat. c. I13.
Hieronymus RhodiusAriſt. c. 14.
Hipparchia .
Hipparchides- Pyth. Cc. 24.
Hipparchus Ariſi. c. 14.
Mippaſus
ekns Chald. L. III. Cc. 2..
Hippomedon Pyth. Cc. 24.
Hippocrates Democr.
Hippon. Pyth. c. 24.
Hippoſtatus ib.

Hippoſthenes Crotoniata) ib.
Hippoſthenes Cyzicenus) ib.

Hippothales Plat. c. 3.
Hyſtaspes Chald. L. II. ſect. I. c. 2.
Iamblichus Ariſt. c. Iy.
Iccus Pyth. c. 24.
Ichthyas
Itanaeas (vel potius Itmaeus) Pyth. c. 24,
L.
Lacon Pyth. c. 24.
Lacrites ib.
Lacritus ib.
Lacydes

Laphion Pyth. c. 24.
Laſthenia Plat. c. 1. Speus. C. 2,
Laſthenia Pythagorea Pyth. c. 24.
Laſus Praef.
Leocritus Pyth. c. 24.
Leocydes ib.
Leon Ariſt. c, 4.
Leon Pythagoreus Pythag. c. 24.
Leophantus Praef.
Leophron Pyth. c. 24.
Leptines ib.
Leucippus
Lyco
Lyco-Pythagoraeus Pyth. c. 24.
Eyſias Epic. c. 16.
IyFſidius Pyth. c. 24.
Lyſides ib.
Lyſiphanes Epic. C. I.
Lyſis Pyth. c. 24.
Lytamnus ib.
Magentinus Ariſt. c. v.
Malias Pyth. c. 24.:
Marinus Ariſt. c. 17.
Marmaridius Chald. L. I. ſect. I. c. F
Maximus Ariſt. c. Iy.
Madedimus (vel potius
Menedemus) Plat. c. j.
Megiſtias Pyth. c. 24.
Meliſias ib.
Meliſſus
Menalippus ib.
MenedemusCynicus
Menedemus Eretrienfis
Menedemus Plat. c.
Meneſtius Pyth. c. 24.
Moenippus
Menodorus Epic. c. 10.
Menodotus Tim. c. 3.
Menon Pyth. c. 24
Meton ib.
Metopus ib.
Metrocles

Metrodorus TheoreticusStilp. c. 3

Metrodorus

3

Metrodorus Chius
Milias
Milo
Miltiades
Mimnomachus
Mnaſon
Mneſarchus
Mneſibulus
Mneſiſtratus
Moschus
Muya
Myrmex

Naſtas

Nauſitheus
Neocritus
Neſteaduſa
Nicanor

INDEXV.

Epic c. 4.
Pyth. c. 24.
ib.
ib.
ib.
Ariſt. c. 14.
Pyth. c. 21. 24.
Pyth. c. 24.
Plat. c. 13.
Mened. c. I.
Pyth. c. 21. 24.
Stilp. c. 3.

Pyth. c. 24.

Nauſiphanes Pythagoraeus Epic. c. 4.

Pyth. c. 24.
ib.
ib.
Ariſtot. c. 14.

Nicephorus Blemmydes Ariſt. c. v7.

Nicolochus Tim. c. 3.
O.
Occelus vel Ocylus Pyth. c. 24.
Ocellus Pythag. c. 24.
Odius ib.
Olympiodorus Ariſt. c. I7.
Onatus Pyth c. 24.
Opſimus ib.
Oresandrus ib.
Oſthanes Chald. L. II. ſect. I. c. 3.
P.
Ppachymerius Georg. Ariſt. c. 17.
Paction Pyth. c. 24.
Paeonius Stilp. c. 3.
Palaephatus Ariſt. c. 14.
Pamphilius Epic. c. 4,
Panaetius
Parmenides
Parmiſcus Pyth. c. 24.
Paſicles Stilp. c. I.
Paſicrates Ariſt. c. 14.
Periander
Phaedo
Phaedo Pythagoraeus Pyth. c. 24.)
Phaenecles ib.
Phaeſidemus Stilp. c. 3.

Phanius
Phanton
Pherecydes
Philippus Opuntius
Philo Thebanus
Philo Peripatet.
Philodemus
Philolaus
Philolaus Tarentin.
Philonides
Philoponus
Philtes
Philtias
Phormio
Phraſidemus
Phrontides
Phrynichus
Phyciades
Phytius
Piſicrates
Piſyrrhonides
Piſyrrhydus
Pithon.
Pittacus
Plato
Plato iunior
Plisthenes
Plutarchus iunior
Polemaeus
Polemarchus
Polemon
Poliades
Polyctor
Polymneſtus
Polyſtratus
Poſidonius
Praxiphanes
Praytus
Proclus
Proclus Pythag.
Prorus
Protagoras
Protarchus

Proxenus Poſidonius

Proxenus Sybarita

Ariſt. c. 4.
Pyth. c. 24.

Plat. c. 13.
Zen. c. 9.
Ariſt. c. 14.
Pyth. c. 24.

Pyth. c. 24.
ib.
Ariſt. c. I7.
Pyth. c. 24.
ib.
Plat. c. 13.
Ariſt. c. I4.
Pyth. c. 24.
ib.
ib.
ib.
ib
ib.

ib.
Plat. c. 13.

Ariſt. c. I4.

Ariſt. c. I.
Pyth. c. 24.
ib.
ib.
Pyth. c. 24.
ib.
ib.
Epic. c. 17.
Epic. c. 4.

Tim. c. 3.
Ariſt. c. I7.

Pythag. c. 24.

ib.

Epic. c. 16.
Pyth. c. 24.
ib.

Pſellus
Ptolemaeu
Pptolemaen
Pptolemaer

Pyyrho
Pyrtho lu
Pytrhol
ytbagon⸗

Eytlocht/

Rhexibius
hodippr

Sara
Sarpedon
Saturninn
Satytus
Ketus
dicas
Kilius
Fimichus
Rimmiar
Kmmias)B
dimon
Fünphien
Simus
Anichier
crater
docratesl
Glon
Soliſta
Lolther
Sſtrat
otion
Seuße
Phaer
. Stheno
ipo
rato
rtiamn

Taurns

Nelag
Pſellus

el

PHILOSOPHORVYM QVORVM VITAE EXxHIBENTVR.

Pſellus

Ariſt. c. Iy.

Ptolemaeus Cyrenaeus Tim. c. 3.

Ptolemaeus Niger

Ptolemaeus albus

Pyrrho

Pyrtho Iunior
Pyrrho Pythagoreus

Pythagoras
Pythöodotus.

Rhexibius

Rhodippus

Sara
Sarpedon
Saturninus
Satyrus
Sextus
Sicas
Silius
Simichus
Simmias
Simmias Megaricus
Simon
Simplicius
Simus
Sinichicus
Socrates
Socrates Bithynus
Solon
Soſiſtratus
Soſthenes
Soſtratus
Sotion
Speuſitpus
Sphacrus
Sthenonides
Stilpo
Seraté
Syrianus

Taurus
Telauges

Epicur. C. 16.

ib.

Pyth. c. 24.

R.
Pyth. c. 24.
ib.
8

Pyth. c. 21.

Tim. c. 3.
ib.
Ariſt. c. 4.

Tim. C.3.

Pyth. c. 24.

ib.
Pyth. c. 24.
Stilp. c. 3.
Ariſt. c. 14.
Pyth. c. 24.
ib.
Ariſt. c. 14.
Pyth. c. 24.
ib.
ib.
Ariſt. c. 17.

Zen. c. 9.

Pyth. c. 24.

Ariſt. c. Iy.
JJ1.
Ariſt. c. I7.
Pyth. c. 21.

Terpſion Socr. c. I.
Teucer Chald. Lib. I. ſect. I. c. F.
hales

Theano vxor Brontini Pyth. c.24.
Theano vxor Pythagorae ib. c. 21. 24.

Themiſtius Ariſt. c. I7.
Theodas Tim. c. 3.
Theodectus Ariſt. c. I4.

Theodorus Atheus
Theodorus Metochita Ariſt. c. .
Theodorus Cyrenaeus Pyth. c.24.

Theodorus Tarentinus ib.
Teophraſtus
Theoridas Ppryth. c. 24.
Thraſeus Pyth. c. 24.
Thraſydemus ib.
Thraſymachus Stilp. c. I.
Thraſymedes Pyth. c. 24.

Timaeus Crotoniates ib.
Timaeus Cyzicenus Plat. c. 13.

Timaeus Locrus Pyth. c. 24.
Timaeus Parius ib.
Timagoras Stilp. c. 3.
Timarchus Pyth. c. 24.
Timares Pyth. c. 24.
Timaſius ib.
Timeſianax ib.
Timolaus Plat. c. 13.
Timoſthenes Pyth. c. 24.
Tydas p.
Tymicha ib.
Tyrſene ib.
Tyrſenus ib.
X.
Xanthus = Iim. c. g9.
Xenocides Pyth. c. 24.
Xeno ib.
KXenoecrates
Xenophanes
Xenophantus *Pyth. c. 24.
Xenophilus ib.
Kentas ib.
Rrrrrrr Zabratus

INDE
zZ-
Zabratus Pyth. c.5.
Zaleucus ib. 24.
Zamolxis ib. 21.
Zarmocenidas Chald. L. I. ſect. I. c. 5.

Zeno Cittiens
Zeno Eleatts

Zeno Epicureus Stilp. c. 3. Zen. c. 9. Epic. c. 16.

X V.I.

Zeuxippus ib.

Zopyrus Colophon. Menipp.
Zopyrus Tarentin. Pyth. c. 24.
Zoroaſter Chaldaeus Chald. L. I. ſect. I. C. 2.3.
Zoroaſter Babylon. ib.
Zoroaſter Bactrian. ib.
Zoroaſter Pamphylius ib.
Zoroaſter Perſa ib. & L. II. ſect. I. c. 2.

Zeno Tarſenſis Zoroaſter Proconneſ. ib. L. I. fect. I. c. ?D. —
Zeuxes igm. c. 3. Zoromasdres. Chald. L. I. ſect. I. c. 5.
INDEX VI.

RERVM MEMORABILIVM.

A.
Baris Hyperboreus Pyth. c. 23.
Academia Plat, c. 5.
Achilleus campus. de eo inter Mitylenaeos
& Athenienſ. controuerſiae Pitt. Cc. I.
Achilleum fundatum Pitt. C. I.
Acroamatica Peripateticorum doctrina Ariſt.
c. 6.
Adeνονο quid ſint. Thales c. XI.
Aegyptii Sacerdotes Thal. c. 3. Solon. c. 8.
Pyth. c. 2. 3. eorum ſcribendi ratio Pyth. c. 4.
annus in Graecia receptus Thal. c. 8. G. 4.
dAethiops Ptolemaide ortus, Cynicus, Ari-

ſtipp. c. 9.

Ageſclai expeditio adu. Perſas, reditus in
Graeciam, victoria de Thebanis ad Coroneam,
Ken. C. F.
Alcibiades. Socr. I, I7.
Alexander, Ariſtotelis diſcipulus, Ariſt. c. 5.
regni initium ib. ad Ariſtotelem mittit rara &
peregrina ib. c. 8. ad Diogenem inuiſit. Diog.
c. 3. moritur. Ariſft. c. 8.
Altaria Anaxagorae erecta Anaxag. C. 5.
Amaſes Rex Aegypti Thal. c. 3. eius cum R.
Aethiopiae controuerſiae, Lhal. c. 9. cum Bian-
te commercium, Bias. c. I.
Amphipolis a Braſida capta. Socr. c. I.
Analyſis quid? Plato e. 7. =
Annicerii. Annic. c. 2.
Anniuerſaria Anaxagorae memoria, Anax. c. 5.

Antigonus, Arceſ. c. 3.
Antigonus Gonates Zenonem inuitat, Zen.
c. 4.
Antipater Xenocratem Athenienſium Lega
tum excipit, XNenocr. c. 3.
Antipodum voce quis primus vſus, Plat.
c. 7.
Anytus Socratem accuſat. Socr. c. 10.
Appelli pictori Arceſilaus ſuccurrit, Arceſ. c. 3.
Apocarteron Hegeſiae adu. vitam liber.
Hegefſ. c. I.
Aqua rerum omnium principium, Thal.
c. 6. S. I.
Archelaus R. Macedoniae, Socr. c. 15.
Axreopagus quando inſtitutus & reſtauratus,
Sol. c. 5.
Arete Ariſtippi filia, phi loſophiae initiata,
Ariſtipp. c. 8.
Arginuſze praelium nauale prope eas,
Socr. c. 9.
Arimneſtus Pythagorae filius. Pythag. c. 21.
Arion Periand c. 4.
Ariſtophanir nubes repraeſentatae, Socr. c. 10.
Ariſtoteles ſeipſum in Euripo non merlit,
Ariſt. C. II.
Arithmetica, Pyth. Doctr. P. II. ſect.ꝛx.

Artaxerxes Mnemon, Xen. c. 2.

Aſpaſia Periclis amaſia, Socr. C. 3.

Aſtrologicae Thaletis praedictiones, Thal. C. .

ſect. 5.
Aſtronomia

Aſrmani
4) An
Arhenae
Atlantict
Plat. c. .
Attaln,
Aurtott

Arer &
Diblioth

Cleobul
Calliſt
Arik. c.
Care,
Cato
Carn. c.)
Clura.
Charit
Cherſ.
Pata Sol
Chio
(. I.
Cbinĩ
(bres
Ci
puonat
Cean
Cleo⸗
(leol
(le⸗
iphum
C0
C0
6
Qum
(
80l.
6
Thar
6
0
4
M

clc.

Q.lc.2.

nitat, Len.
iumlege-
ſus, ur.
1o.
Arcelc.

n liber.

m, Ihal.

I.
auratus,

initiata,
Pe Eeds/
49. ,21.

Ncl. 0l0.
etut,

nal. *

RERVM MEMORABILIVM.

Aſtronomia, Thal. c. 8. Doctr. Pyth. P. II. ſect. 2.
Aſty Athenarum, Per. C. 2.
Athenae luſtratae, Sol. c. 3.
tlanticus ſermo ſ. hiſtoria, Sol. c. 8. 13.
Plat. c. Ij.
Attalus, Lacyd.
Aureorum carminum quis autor, Pyth. C.22.
Axes & Cyrbes, Sol. c. 7.

Bibliotheca Ariſtotelis, Ariſt. c. 16.
C.
Cleobulinae Cratini Comoedia, Cleob. c. 1.
Calliſthenes Alexandri iuſſu interemtus,
Ariſt. c. 5.
Carneades Romam legatus. Carn. c. 3.
Cato Senatum contra Philoſophos excitat,
Carn. c. 3. .
Charabteres ſcriptorum Platonis, Plat. c. 13.
Charides vaus ex XXXtyrannis, Socr. c. 9.
Cherſoneſus Thracia ab Athenienſibus occu-
pata, Sol. c. 2.
Chio talentum Speuſippo impendit. Speuſ.
c. I. .
Chiriſophars. Xenoph. c. 4.
Chreocopidae, Sol. C. 4.
Cirrha ab Athenienſibus ſtrategemate ex-
pugnata, Sol.c. 2. .
Cleauder Byzantii praefectus, Ren. c. 4.
Cleobis & Bito. Sol. C. II.
Cleobulina, Cleob. c. I.
Cleombrotus lecto Platonis Phaedone ſe-
ipſum interimit, Plat. c. Iy.
Commentarii in Ariſtot., Ariſt. c. 17.
Coöonnus Citharoedus, Socr. c. 3.
Conuiuium a Periandro ſapientibus inſtru-
ctum, Anacharſ. c. I.
Corinthus Sapientum in ea vrbe conuentus,
Sol. c. 8.
Creta Sol. c. 8. Pyth. c. 6. Myſteriis inclyta,
Thal. c. 3.
Critias vnus e XXX tyrannis, Socr. c. 9.
Crito, eius ſermones cum Socrate, Socr. c. II.
Critolaus Romam legatus, Carn. c. 3.
Croeſus ab expeditione reuocatus, Bias c. I.
Pitt. c. I. Sermones cum Solone. Sol. c. M. a Cyro

captus & dimiſſus, Sol. c. II. cum exercitu Ha-
lyn traiicit, Thal. c. 10.
Crotoniatae, ludos inſtituunt ad exemplum
Olympicorum, Pyth. c. 18.
Cubus duplicatus. Plat. c. 7.
Cylonia impietas, Sol. c. 3.
COynoſarges vnde nomen habeat, Antiſth. c.2.
Cynoſura, Lhal. c. 3. a quo primum obſeruata,
Thal. c. 8. ſect. 2. .
Cypſelus Periandri filius, Periand. c.6. quan-
do regnauerit, Per. Cc. I.
Cyrus prima in Aſiam expeditio, cum ſecun-
da confuſa, XNenoph. c. 2.

D.

Daemonium Socratis, Socr. C. 2. 6. 8.
Damaſius, eius nominis duo, Archontes,
qui inuicem confunduntur, Thal. c. 2.
Decretum Athenienſium de Zenone Zen. c. 6.
Dei nomina vnde primum acceperint Graeci,
Thal. c. 6. ſect. 2.
Delium, pugna ihi commiſſa, Xenoph. c. I.
Socr. c. 7. .
Delphi: Sapientum eo loco conuentus, Sol. c. 8.
Dialettica inuenta Zeno, Eleat. C. 2.
Dianae templum in Scillunte ad imitatio-
nem Epheſi, Xen. c. 6. 8.
Diogenes Babylonius Romam legatus, Carn.
c. 3.
Dionyſius Siciliae R. cum Xenophonte con-
verſatur Xen. c. 9. itemq; cum Aeſchine Aeſch. c. 7.
Dionyſius Carthaginienſ., Euclid. c. 2.
Dionyſius ſenior cum Platone verſatur, Pl. c.9.
Dionyſius iunior, verſatur cum eodem, Pl. c. 9.
Dionyſius verſatur cum Ariſtippo, Ariſtipp. c. 5.
Dion Platonis amicus, Plat. c. 9.
Diotima femina erudita, Socr. c. 3.
Diſtincétiones Platonis ab Ariſtotele collectae,
Plat. c. 8.
Diuinatio, Pyth. Doctr. P. III. ſect. III. c. 4. P. II.
ſect. I. c. I5.
Diuina Prouidentia quis ea expreſſione pri-
mus ſit vſus, Plat. c.7.
Dogmatitus an Plato ſit, & in quibus? Plat.
C. I5.
Rrr rrrr 2 Porica

Dorica Dialectus, cur Pythagoraeis in vſu?
Pyth. c. 22.
E.

Eclipſin quis praedixerit primus , Thal. c. 8.

ſect. 3. Lydorum & Medorum pugnam diremit,
Thal. cap. 8. ſect. 3.
Elatus Ephorus quando? Chil. c. 1.
Eyphori quando electi primum, Chil. C. I.
Epigrammata Platonis. Plat. I, I5.
Epimenidis ſomnus diuturnus, Epim.
Euthydemus, archon quando fuerit, Chil. c.1.
ExotericabPeripateticorumdoctrina, Ariſt. c. 6.
F.
TFuriarum habitus. Menedem.
G.
Geographicam mappam quis primus edide-
rit, Anaximand. c. I. (Thal. c. 7.
Geometriam Graecis quis primus tradiderit,
Geometria Pyth. Doctr. P. II. Sect. III.
Gecometricae Propoſitiones, Thal. c. 7. ſect. I. 2.
Gnomonica a quo inuenta, Anax. c. I.
Gorgias Sophiſta. Socr. c. 2.
Graecorum exercitus a Nenophonte redu-
Etus. Xen. c. 3.

Gryllus Xenophontis filius occiſus. Xen. c. 6.

HI.
Hedemori, Sol. c. 3.
Hegeſiſtratus, Piſiſtrati filius, Pit. c. I.
Heraclides Platonis amicus, Plat. c. 9.
Hermeti Trismegiſto adſcripti libri ſuppo-
fititii, Plato c. 4.
Hermias Rex Atarn., Ariſt. c. 4. (c. 2.
Hermodamas cognomento Creophilus. Pyth.
Hermolaus contra Alexandrum conſpirat.
Ariſt. c. 5.
Henmylis Ariſtotelis vxor. Ariſt. c. 13.
Hippias Sophiſta, Socr. c. 10.
Homacoion Pythagorae a priuata eius ſchola
diſtinctum, Pyth. c. 16.
Horoſeoporum quis primum vſus, Anax. c. I.

Lreguias Propheta Platonis coaetaneus non
fuit, Plat. C. I.
Iudaei cum Pythagora conuerſati. Pyth. c. 5.
Wmmortalitatem animi uis primmus docuerit,

INDEX VI.

Thal. c. 6. ſect. 4. Pherec. a quo Plato eam pri-
mum didicerit, Plat. c. 3. .
Indi Ferentie, Theod. c. 2.
Inductio Socr. c. 2. vt ea vſus ſit Plato, bPlat. 15.
lonum curiam communem in Teo aedificari
ſuadet Thales. Thal. c. I0.
Iuramentum Senatorum Athen., Sol. c. 7.
L.
Labynitus R. Babyloniae, Thal. c. 8. ſ. 3.
Lacpdaei horti. Lacyd.
Lais, Ariſtipp. c. ( nax. c. 3.
Lapis ex ſole elapins ad Aegos potamos A-
Leges Solonis, Sol. c. 6. Draconis, Sol. c. 5. Pit-
taci, Pit. c. I. Platonis, Plat. c. 10. 14.
Lycaeum Peripateticorum Schola Ariſt. c. 6.
M.
Magna Graecia. Pyth. c. 10.
Manes Diogenis ſeruus, Diog. c. I.
Mantinea pugna ad eam, Xen. c. 6.
Marii cum Theodoro verſatur. Theod. c. I.
Mathematica, Pyth. Doctr. P. II. c. 2.
Media Academia, Arceſ. e. 2. Lacydes ad eam
ſe confert, Lacyd.
Medicina, Pyth. Doctr. P. III. ſ. 4.
Megacles, Sol. c. 3.
Megarenſium cum Athenienſ. de Salamine
controuerſia, Sol. c. 2. üidem Nyſaeum capiunt,
Sol. c. 3. Athenienſium ditione decreto prohi-
bentur, Eucl. c. I.
Melitus Socratem accuſat. Socr. c. II.
Mens dictus Anaxagoras, Anax. Cc. I.
Mentor, Carn. C.4.
Milo Pyth. c. 23.
Mneſarchus Pythagorae filius. Pyth. c. 21.
Molendinare canticum Pitt. c. I.
Morum philoſophia a quo inuenta, Archel.
Moſes, ex eo Plato profecit, Plat. c. 4.
Munychia portus Athenarum, Epim,
Muſae, byth. c. 13.
Maſica, Pyth. Doctr. P. II. c. 2.

—

Neleus diu ante Thaletem vixit. Thal. c. 1.
Neomenia, Sol. c. 7.
Nicomachus Ariſtotelis filius. Ariſt. c. 13.
Nova Academia, Carn. c. 2.

Oblongi

Ali
0 mp i
Ohnpiad
ſtitutae, Ihe
Ohmic
Volebat. Ale
Oraculun

Ptum, Diog

Pealamed
Paniomin
Pelopom
Perianu
Pericle,
Penat
Phalan
Phenqi,
Philippu
titur ad N

Accerſit,4

ilſea
Phily,
Philſex
Pbiloſie
Phrjne
Pbyn
Phthi
dol. C. I.
Piſitl
Ditt.
Pitt.
Plat
ab Arit
Poe⸗/
on,
Doti
Pra
Thalet
Wmane
Drie,
Diin
mum,
fuli, 3

10 bam Pti

to, Dlat. I.

0 dedikcari

(nax c.
GtamnOsA-
ol.c5lit⸗

Atiſt.c. 6.

od. C,1.

Sad eum

alarune
CApiunh,

rohi⸗

,11.

rchel.

RERVM MEMORABILIVM.

O.
Oblongi humeri quid, Plat. c. 7.
Olympia Alexandri mater, Ariſt. c. 5.
Olympiades ab Iphito ante Coroebum in-

ſtitutae, Lhal. c. 2.

Olymuica ſecta, quam Alexinus inſtituere
volebat. Alexin.
Oraculum, Pyth. c. 2. male a Diogene acce-
ptum, Diog. c. I. .
P.

Palamedes Euripidis tragoedia, Socr. c. 14.

Panionium, Bias. c. I.
Peloponneſiacum bellum, Socr. c. 7.
Periandri regni initium. Per. c. 2.
Pericles, Anax. C. §.
Peripatetici vnde dicti, Ariſt. c. 6.
Phalaris interemtus, Pyth. c. I.
Pherecydis mors, Pyth. c, 2.
Philippur, ad eum Xenocrates legatus mit-
titur ab Athenis, Nenocr. c. 3. Ariſtotelem
accerſit, Arift. C. 5.
Philiſtus, Plat. c. 9.
Philocpprus R. Cypri, Plat. e. 9.
Philoſophi Athenis pulſi, Theophr. c. 2.
Philoſophiae nomen expoſitum, Pyth. c. 8.
Phryne meretrix Athenienſis, Nenocr. c. 2.
Pbhryno a Pittaco interemtus. Pittac. c. I.
Phthiriaſir, Pherec. .
Piſiſtratuy Athenis tyrannidem occupat.
Sol. c. 10. 12.
Piſithanatos Heges. cur ita dictus? ib. c. I.
Pittacia dicta, Pitt. c. I.
Pittacius ager, Pitt. c. I.
Plato ad Delium non pugnauit, Plat. c. 2.
ab Ariſtotele ſupplantatus non eſt, Ariſt. c. 3.
Poematis voce quis primum vſus 2 Plat. I. 7.
Pompeius ad Poſidonium inuiſit. Poſid.
Potidaea obseſſa, Socr. c. 7.
Praediltiones Anaxagorae, Anaxag. c. 3.

Thaletis, Lhal. c. . Epimenidis. Epim. Ana-

ximandri. Anaxim. c. I. Chilonis. Chil. c. I.
Priene expugnata, Bias c. I.
Princivia & elementa a quo diſtincta pri-
mum, Plat. c. 7. a primis philoſophis con-
fuſa, Thal. c. 6. iect. I.

Prodicus Sophiſta. Socr. c. 3.
Protagoras Sophiſta, Socr. c. 10.
Prouerbias Samius comatus, Pyth. c. 2.
non eſt hic, qui fuit ſub Ninone ſtatus, Pyth. c.
19. Pellis Ep menidis. Epim.
Proxenus Cyri in expeditione comes. Ken.
c.2. ab Ariſtotele educatus, Ariſt. c. 2.
bſamminitus idem cum Amiſtaeo & ſe-
mniſertaeo, Pyth. c. 5.
Ptolemaeus Lagi cum Theodoro Atheo
verſatur. Theod. c. I.
Ptolomaei quaeſtiones ad Euclidem, Eucl.

Dremigk vt metitus ſit Thales. Thal. c.
7. ſect. 2.
Pythagorac aetas. Pyth. c. 10.
Pythagoras pugil. Pyth. c. 2. 6. 22.
Pythagoras pro Deo habitus, Pyth. Doctr,
P. I. c. I.
Pythagoraei Exoterici. Pyth. Doctr. P. I. Cc. 2,
3. 4. 5. 6. 7. Eſoterici ib. c. 8. 9. 10. II. a Py-
thagoriſtis vt diſtinguantur, ib. c. 16.
Pythaiz Ariſtotelis vxor, Ariſt. c. j. &
filia, ib.

R

Reſurreäétio corporis, Thal. c. 6. ſect. 4.
Retiarii gladiatores, Pitt. Cc. I.
8.
Saitica in Aegypto prouincia, Plat. c. 3.
Salamis ab Athenienſ. recepta, Sol. c. I.
Sapientum nomen quando obtinere coepe-
rit, Thal. c. 5.
enlins vel Cadouides, Anacharſidis frater,
R. Scytharum, Anach. c. 1.
Scilluns vrbs Xenophonti data a Lace-
daem. Xen. c. 6.
Seylla de ea liber Pythagorae medici Pyth.
21.
Sententiae ſapientum apud Delphos, Chil.
c. 2.
Seuthes R. Thraciae, Xen. c. 4.
Siſachthia quid, Sol. c, 4.
Socratica disputandi ratio abrogata, Ar-
ceſ. c. 2.
Rrr rrrr 3 Sli

Soli in Cilicia, Chryſ. c. I. vrbis exſtructio,
Sol. C. II. .
Soli in Cypro, Sol. c. 8.
Solis Diameter apparens, Thal. c. 8. ſect. 2.
Soloecismus vnde dictus, Sol. c. II.
Sophoclis de Polemone iudicium. Pol.
Stagira ab Alexandro reſtituta, Ariſt. c. 8.
Srylus Platonis, Plat. c. I5.
Stoa ſchola Stoicorum, Zen. c. 3.
Superfciei voce quis primum vſus? Plat.

c. 7.

Superſtitio ex cauſarum natural. ignorantia
orta exploditur, Anax. c. 4.
Gbaritarum & Crotoniatarum pugna,
Pyth. c. I7.
Genneſes R. Ciliciae, Thal. c. 8. ſ. 4. Nen. c. 4.
T.
Tarquinius Priscus a Plinio cum Tarqui-
nio Superbo confuſus, Pyth. c. 10.
Telauges, Pyth. c. 21.

Tellus, Sol. c. II. .
Thales Senior cum Iuniore confuſus, Thal.

e. 2. prophetis poſterioribus coaeuus, Thal. c2.
Thargelionis dies VI auſpicata, Athenis,

Socr. cC. I.
Theano. Eius nominis plures, Pyth. c. 21.

IND EX

VII.

Theon Smyrnaeus, Plat. c. 7.
Theramenes ſex Imperatores accuſas, Socr.
c. 9. capitis ſupplicio afficitur, ib.
Thespis quo tempore tragoedias primum
exhibuerit, Sol. c. I0.
Thetis, Sol. Cc. 3.
Thraſibuli conſilium Periandro datum,
Per. ic. 2.
Thraſy'machus Sophiſta, Socr. c. Io.
Toxaris Scytha, Anach. c. I.
Triginta tyranni, Socr. c. 9.
Triopr locus apud Delphos, Pyth. c. 6.
Tripos ex auro, Lhal. c. 5.
Tropici, Thal. c. 8. ſect. I.
Lynondas R. Euboeae, Sol. c. 3.
X.
Nantippe Socratis vxor, Socr. c. 16.
Xeniades emit Diogenem Diog. c. 2.
Xenophontis arma, Xen. c. 3.
Xoerxis in Graeciam expeditio Anax. c. I.
Z.
Zamolxis, Pyth. c. 21.
Zeno oraculum conſulit, Zen. c. I.
Zodiaci obliquitas quando inuenta, Ana-
xim. c. I.
Zoroaſtres, Pyth. c. 5.

I N D E X VII.

PIIL OLOGICVS AD HISTORIAM PIHHILOSOPHIIAE
ORIENTALIS.

—

IOANNE CLERICO

adornatus.

A.
AXE *— Gum Sabaeis diſceptatio. P. XV.
c. II.
ADA Babyloniorum Dea, P. XIII.
Sect. II. Cap. XXXVI. Eadem eſt ac &π
Chada, unde forte natum in Oraculis nomen
Hecates. Vide Hecate.
Adad Aſſyrius Deus. P. XIII Selct. I.. XXXr.
Adonis Aſſyrius Deus. P. XIII. Sect. IHI. 6.
XXXV. vel potiusAegyptius. Vide Explicatio-
nem Hiſtoricami Fabulae Adonidis, initio Tom.
III. Bibliotheeae vniuerſſ.

Aegyptii adſimilabant Solem Regi & dextro
oculo, Reginae & ſiniſtro oculo Lunam; licto-
ribus autem & ſatellitibus quinque reliquos
Planetas; aſtra denique non errantia populo,
vt docet Sextus Empiricus contra Mathema-
ticos, p. 1I4. Ed. Genev. Hinc illuſtratur, quod
ex eo habetur, P. XIII. ”&. I c. XVIII. Inde vi-
detur nata Hebraica phraſis, quae occurrit
Gen. I, I6. etſi non conſtat, an Hebraei aſtris
mentes ineſſe crediderint. At linguam Cha-

nanaeam, quae vulgo Hebraica dicitur, non
inuenerunt,

inuenerun
§ ctedim
non Che
ſtells tril
Plaltes,
namn ad!
iis attrid
merus hi
lis, trib
Oaein
delo; 4
Vitae H.
Aeero
Wentes
non co
ignota
A1
XXX.
tum,
nae fo
ſi aer
Vnde
Idem
nübes
creid
Im.
A
daeo
A
IIII
4.
44

ellis Hoct,

1s primum

to datum

lo.

(,2.

u. (. I.

, Ana-

IN

X destt⸗
n; lio⸗
1eliquos
popnl,
lchema-
muoe
Iuevi-
ceurrit
n Cha⸗
1, 2101

inuenerunt, ſed didicerunt apud Palaeſtinos.
Si credimus tamen Origeni de prece §. 24.
Ron Chaldaei modo aut Platonici mentes
ſtellis tribuebant, ſed etiam Hebraei, vnde
Pſaltes, Pſ. CXLEVLI,3. hortatur ſolem & lu-
nam ad laudandum Deum. Ipſe Origenes
jis attribuit 1 ν, non minus ac Ho-
merus his verbis, quae Apollini, menti ſo⸗
lis, tribuit: lcocdan, 6 cio dldaο αα e veνιοοον
Ouch, occidam in inferor, & mortuis ſplen-
debo; quibus in verbis, vt ohſeruat Scriptor
Vitae Homeri, largitur Soli clungin abron go-
uτο, motum voluntarium. Certe, vt, qui
mentes aſtris tribuerunt, dixerunt, quod ipſis
non conſtitit, ita hodie negantes non minus
ignota loquuntur.

AER ab Aſſyriis cultus P. XIII. Se-tt. II. c.
XXXVI. XXXIX. Videtur hoc Aſſyriis tribu-
tum, quod bPerſae negarent Deos, eſſe huma-
nae formae, ſtatuis carerent, ac ſub dio qua-
ſi aeri ſacra faccrent, (Vide vocem Coelum)
vnde Graeci collegerunt, ab iis aerem coli.
Idem erga Iudaeos commiſerunt, a quibus
nubes & coelum, ſimili de ratione, adorari
crediderunt. Vide Joann. Seldenum de D. S.
Gut. 2. Cap. vltimo.

Aetherei mundi quales, ſecundum Chal-
da eos. P. XIII. J. II. c. W.
Aeuiternae res, ſecundum Chaldaeos. P.
XIII. J. H. c. W & W. & ſeqq
Ali & alere quid in ſpiritualibus naturis,
ad verſ. pa. Or.
Alilath. Aſſyria Dea, P. XIII. §. II. c.
XXXIII. Vide Selden. de D. & Synt. 2. c. II.
Altaria non fuiſſe apud Perſas. P. XIV. c.
PIII. Vide Statuae.
Amilibti, qui apud Chaldaeos. P. XII.
Sedt. II. c. VI.
ANATRFOZ dicebatur Dacmon
qui credebatur mentem ex corpore dvudαοααν
ad ſuperiora ducere, de quo Stanleius P. XIII.
J. I. c. MX. quaſi ex Oraculis Zoroaſtris;
quae tamen nihil huiusmodi habent. Fuit

PHILOLOGICVYS

nihilominus doctrina Orientalium, ſi Plato-
nicis credimus. Iamblichur Sebt. I. cap.
VIII. git, vbi agitur de Diis, doceri rues 16
oνανσραοοXα αατα τοâαας ααννöροννd—-
cis qui ſint Dii reduäctores, ſecundum quas
ipſorum potentias & quomods Jatum ſoluant 3
hoc eſt, vt apparet ex toto Capite, qua ra-
tione animas corpore liberent. Oſtendere
nititur, qui Dii, qui demittunt animas in cor-
pora, poſſint ſine mutatione eas rurſus e cor-
Poribus educere; atque inter alia hoc habet:
Aο 175 z6a† υα8 er 181 A αι⁰.
Var5 Or„ 1αα Woxac, 2 S&α AN⅜ cis adrν
Sαα ιο Sr & eraοραα Tic Juera,
dαπ rcia vrms draνααYρρ . gre avνσιοv
c ⁵%°6 rαα Wox „α a. rοαονα 2 pri-
mo deſcenſu propterea demiſit Deus animas,
vt furſas in ipfun reuertantur; neque igitir
mutatio aliqua fit, per eiusmodi redulctionem,
neque pugnant deſcenſus & adſeenfus anima-
tum. De adſcenſu & Daemone oxoropze
legi etiam Poteſt Plato in Phaedone. Petr.
Dan. Huetius in Origenianis, non Origenem
modo, ſed & veteres ludaeos & Chriſtianos
ſimilia ſenſiſſe oſtendit. Proclus Theol. L.
VI. o. XXII. conſtituit Triadem vnam Zoovo=
iu ον Otον, Deorum, qui animas in corpora
demittunt, eosque Cererem, Iunonem &ö Di-
anam vocat: alteram νααανοονυν.QûH— zeduätori-
orum, quae Mercurio, Venere & Apolline conſtat,
qua in re obſeruandum, eum, more Platonico,
Chaldaicis Diis nomina Graeca imponere.

Angeli, quo ordine a Chaldaeis collocati.
P. XIII. Seét. II. cap. MX.

ANIMA hofſtiae ſola a Diis, ſecundum Per-
ſas, petebatur. P. XIV. c. IX. Dubium au-
tem eſt, an voce anima intellexerint vitam,
an ſanguinem. Hoc crediderim potius,
quod ſanguis eo in loco remaneret, vbi ſa-
cra fecerant; neque enim Herodotus aut
Strabo ablatum dicunt, & Strabo etiam, ſi
fonti ſacra facerent, in ſcrobem effuſum te-
ſtatur, L. X. p. yog. Edit. Gen, Sic etiam

apud

IND
apud Hebraeos Sanguis anima dicitur, & in
honorem Dei totus effundebatur. Gen. IX, 4.
Leuit. XVII, 14.
Anima mundi, cum Cratere, animarum
ſingularum procreatrix. ad Orac. v. gz. Vide
Potentia. .
Animae reſtitutio. ad Orac. v. 2)1.

ANIMI, qui & vnde, ſecundum Chaldaeos,
P. XII. & II. c. X. quae eorum conditiones.
Tbid. Obſeruatu digna ſunt Pauſaniae, viri in.
Enitae leltionis & ailigentiſimi, verba Meſſe-
niacor. V. p. 277. E NMναο Iα
να⅜ρρ οντιd+ oον οννς „α Ndäααα
õ Poxij. K) Wirt .αο EA-
Azveνει„ οατ— z gicορe*⅞H & αιαειαιIXτ+0ν
Agison οα Ego Chaldacos & Indorum Ma-
gos primos ſcio dixiſſe, immortalem eſſe
hominum mentem. IIis autem aſſenſerunt,
cum alii Graeci, tum potiſſimum Plato, Ari-
ſtonis filius.
Animorum fons. P. XIII. Selt. II. e. VII.
Sic vocabant Platonici aut Numen peculiari
*†sιαοο praeditum, aut diuinam potenti-
am inhaerentem ſummo Numini, (neque
enim ſatis clare loquuntur,) cuius erat animas
procreare. Hanc Potentiam interdum Cra-
terem vocant: vανοWνυ⅜ ꝶ*ρ Annisανα.
quit Proclus, rœs Wovαια οM“ονα α£ 2αα
19oο, gignit, vna cum Deo creatore, animas
laudatiſſimus Crater. Theol. Lib. V. c. WXX.
Arͤ ersaοα ſemel ulterior, ſecundum
Chaldaeos quis. P. XIII. S§. II. c. VI.
Apoteleſmatum diſcrimen. P. XIII. Sect. II.
c. XXII.

Aquae Sacra, apud Perſas. P. XIV. c. M.

Arabes ab antiquis temporibus eruditi.
P. XV. c. U. erant, vt autor eſt Cicero, aa-
guriorum & auſpiciorunm peritiſimi. Lib. L. de
Diuin. c. XI. Phryges, & Piſidae & Cilices
& ARABLVM natio auium Tignificationibus
plurimum obtemperant: & c. XLII. Arabes
autem & Phryges & Cilices, quod paſtu pe-

E X VII.
cudum maxime vtuntur, éampos & montes
hyeme & aeſtate peragrantes, propterea fa-
cilius cantus auium & volatus notauerunt.

Arabia, quam late pateat hoc nomen. P.
XV. Prooemium.

ARABIA videtur dicta & r ereb,
mißura, propter varias gentes, quae illuc
confluxerunt; vnde non ſatis mihi conſtat,
quare nolit Arabes proprie dici Nabataeos
Petrae incolas Stanleius P. X. Vide ſpeci-
men Hiſt. Arabum, Eduardi Pocockii ſub
initium. . 3
Aras Vett. Perſis non fuiſſe, P. XI. c. IIX.

ARILMANES& dicitur apud Perſas Principi-
vm malum, vt Oromazes bonum. P. XIl. g.
VI. Arimanes autem forte compoſitum ex
vocibus Ari, hoſtis [8o man vas, quod
Metaphorice ſumi queat pro homine , vel
hominis corpore, vt ſumitur apud Paulum
1. Theſſ. IW., 4. Vel ſi quis malit hanc vnam
eſſe vocem, eam poteſt deducere a —
arim, aſtatur, quae, ſi in fine, Arabico mo-
re mutetur, efferri poterit Ariman, aut Ari-
mon. Eo autem Epitheto Serpens afficitur
Gen. HI. . LVidle & quae de hoc habot
Thom. Hyde de Rel. Perſarum c. IX.

Arimanis pugna cum Oromaze, P. MW.
c. VI.

ARIIICES. Neſcio quam CQurtii edi-
tionem ſit ſequutus Stanleius, qui (P. XIII.
Sect. I. c. VII.) citat ex Curtio: Chaldaei non
modo vater, ſed artifices Babyloniorum, cum
habeatur: Chaldazei, Bahyloniorumque non va-
tes modo, ſod artißces, cum ſidibux ſui gene-
vir; Vnde apparet, hos artifices a Chaldaeis
diſtingui, quod etiam ex ſequentibus mani-
feſtum. Nempe intelliguntur a Curtio
Edicines, non Chaldaei. Ita Hiſtriones
vocauit Cicero pro Archia, artifcer ſeenicos.
Oaidius tibicines eodem vocabulo ſignificauit,
Faſt. VI.

Adde

Aia

Art
Cr
Vicel
2. Eld
lil. .
4l.
Alra.?
Alkra no
ſic r.
Atro
I. e
4j0’1
UaT
dicituri
ſicerum
Gaei, vt
U.ca-
tionem
Polttar
inceps
ingenin
gle a⸗
tetur;
mandar
cumipt
renhe
kentur,
Atquehe
docich
Opria
tum,
Vultre
Vitae
valſi⸗
rum,
Juas
bus (0
tur, nit
ari ca
Maliſe⸗
mento
dalna
401

monter
eten ka⸗
erunt.

men. B.

went,
te illue
vonſtat,
bataeos
ſpecl.
ſub

,l. .
incipi⸗
W,
m ex

Juocl

. l

Aul

Vnam
2
mo.
A.
Citur
alet

W.
edi

U.

—

vitae caſibus.

b MSY. PnIo“ ORIENTAL. h. rn vnr, v.

Aädde quod Ddilis, pompam qui funeris lolatriae genus docuit Maimonider, initio libri

irent.
Artifices ſolos inſſerit efe decem.
Graeci repvitàς Maßicos interdum vocabant.
Vide Menagium ad Diogenem Laërt. p. 9. col.

2. Jed ivſe Curtius Artifices vocat Centorer

Lib. VI. cap. II. S. 5.
Aſäehaphim vnde dicti. Part. XIII. &. Il.c. X.
Aſtra. Vide Stellae. .
Aſtra non eſſe ſpectanda, nec hominum cauſa.
facta Or. verſ. 255.
Aſtrologia a Chaldaeis inuenta & culta. Part.
XIII. Seét. II. cap. XVII.
ASTROLOGEIA, quae vocatur 2011ει=
ααÿτνα hoc eſt, quae docet efectus ſtellarum,
dicitur inuenta a Chaldaeis, longa obſeruatione
ſiderum FP. XIII. &. II. . VII. Dicebant Chal-
daei, vt verbis vtar Phauorini apud Gellium, Lib.
MW. cap. I. iſto modo coeptam fieri obſerua-
tionem, vt animadverteretur quo habitu, quaque
poſitura ſtellarum, aliquis naſceretur; tum de-
inceps ab ineunte vita, fortuna eius & mores &
ingenium, & circumſtantia rerum, negotiorum-

que & ad poſtremum finis etiam vitae exſpecta-

retur; eaque omnia, vt vſu venerant, litteris
mandarentur; ac poſtea longis temporibus,
cum ipſae illo eodem in loco eodemque habitu
forent, eadem ceteris quoque euentura exiſtima-
rentur, qui eodem illo tempore nati fuiſſent.
Atque haec eadem fuſiore paraphraſi expreſſit vir
doctiſſimus H. Dodwellus, in Append. Diſſert.
Ohprianicarum, & ex obſeruationibus planeta-
rum, cum euentibus collatis, conflatas fuiſſe
vult regulas generales de ſtellarum efficacia, &
Verum quamvis concederetur
quaſi verum, quod dicitur de ſtudio Chaldaeo-
rum, in ſcribendis vitae ſuae Ephemeridibus,
quas adSacerdotes deferrent, vt eas obſeruationi-
bus compararent; attamen nemini perſuadere-
tur, niſi qui vellet ſponte decipi, inde ullos for-
mari canonas, vel propter hoc ſolum, quod
manifeſtum eſt; hominibus nempe eodem mo-
mento natis non eſſe eadem fata. Vide Claud,.
Salmaſium, in opere de annis Climaltericis.
ASTRORVAMcultum antiquiſſimum eſſe ido-

de cultuperegrino. Multi eadem dixerunt, &
iis aſſentiri videtur &tanleius PE. XIII Sect. II. z.
XXXII. Attamen hoc ſine hiſtoriae fide dicitur,
&, niſi fallor, veriſimilius eſt & Hiſtoriae con⸗
uenientius, primum Angelos Dei miniſtros ni-
mio honore fuiſſe affectos; deinde inter eos
mortuorum Principum mentibus relatis ſimi⸗
lem attributum cultum; ac denique aliquot
Angeles, aut fato functorum Animos creditos
praeeſſe ſtellis, querum propterea non tam cor-
Pus, quam mens, cultu religioſo affectum fue-
rit. Sane conſtat ex Hiſtoria Hebraeorum, An⸗-
gelos antiquiſſimis temporibus notos fuiſſe; &
fragmenta veterum Orientalium Theologiae,
quam Bythagorar & Plato Graeciae intulere, i-
dem ſuadent. Hi quoque exiſtimabant, bono-
rum animos repetere loca cοoνοαονaνονι,. vnde
deſcenderant. Sacra his ſpiritibus, cum infe-
rioribus, tum ſuperioribus, fecerunt, & e cœl
eos elici poſſe crediderunt. Denique exiſtima⸗-
runt, ſtellis ineſſe animos, vt oſtendimus in vo-
ce Stellz. Sic videtur idololatria orta „non ra-
tiocinationi bus ex aſtrorum praeſtantia, & vti=
litate deductis.
Auſpicia Chaldaeis nota. P. YIII. &. II. &*
XXIII.
Auſpicia vana. Or. v. 25.
Auroν⅞voραα quid ſignificet, vubi de ſecun-
da Hypoſtaſi vſurpatur, ad Or. . JI.
Aurv⁹ecο; quid, vbi de ſecunda Hypoſtaſi -
ſurpatur. ad Or. v. 52.
Azizuy Solis Edeſſae aſſeſſor P. XIII & I.
*XXXVII. Cujuscunque Dei nomen hoc ſit,
PT Arziz Syriace ſortem ſonat, a radice T for⸗
tir fuit. Hinc videtur collegiſſe Lamblichae
hoc Numen idem eſſe, ac id, quod Graeci Agw-
vocabant. Apud Homerum, viri fortes 5ο =
gnos dicuntur, vbi crediderim vocem ρ°α Ki-

gnificare fortem potius quam ramum, vt verti
ſolet.

Azonazes Magus. P. EIII. & L. c. V.
zoni Dii qui ſint, ſecundum Chaldaeos. P.
XIII. S§. Il. c. WX. Seruius in haec verba Enei-
dos AII. Diis & communibus aras v. I198. Vt

S§S5§ §S§ § altioris,

e — —

INDEX VII

altioris, inquit, ſcientiæ hominibus placet, Dii
communes ſunt, qui a ονο dicuntur, hoc eſt, qui
coeli certas non habent partes, ſed generaliter
a cunctis coluntur. Hic altioris ſcientiae homi-
nes omnino videntur eſſe Chaldaei, aut eorum
diſcipuli. Vide etiam loann. Seldenum. de I.
N. & G. Lib. II. Cap. XX. pag. 432.
Biun Vide hBelus. Theophilus ad Autolyc.
L. III. ſub finem ait, ab Orientalibus cul-
tum eſſe Kov & Bel, aut Bal dictum; quod
de Graecis intelligendum, qui Belum interpre-
tabantur Keosvoο, ſine dubio propter aliquam ſi-
militudinem. Sic enim ſolebant ex ſimilitudine
iudicare. Vide libellum de Deæ Syria.
BABILONICAE Obſeruationes, vt ad vocem
Beroſus diximus, laterculis inſcriptae non ſupe-
rabant AEram Nabonaſſaream, vnde merito H.
Dodwellus Append. ad Cypr. Diſſert. S. 2 3. ſu⸗
ſpectum habet, quod de Calliſthene narrat Por-
Lhyrius.
BELLHIS Dea Aſſyria. P. XIII. S§. I. cap.
XXXVI. Hebraice Mvà Baalath, domina, aut,
cum Ilod v Baalathi, domina mea. Cre-
diderim eſſe Deum inſeſſorem Lunae.
Belus Chaldaeus Diſciplinarum inuentor. P.
XII. & L. cap. W.
Belli templum Babylone. P. XIII. §. Il. cap.
XXXII. .
BELVS generale nomen Babyloniorum
Numinum, & proprium ſummi αατ goαεαP.
XIII. Sect. II. c. XXXII de quo videndus Ioann.
Seldenus de D. S. Lib. II. cap. I. Videtur quibus-
dam hoc fuiſſe nomen antiquiſſimi Regis, quod
cum Dominum ſignificaret, potuit tribui Nu-
minibus, & præſertim ſummo. Deinde, cum
Rex ille primum inter minora Numina, qualia

erant hominum mortuorum mentes, relatus eſ-

ſet, paulatim obliterata hiſtoria & vnius etiam
Dei, nequaquam hominis, cognitione, confude-
runt Regem defunctum cum altiſſimo Deo.
Idem certe euenit apud Graecos Ioui, qui cum
Rex antiquiſſimus eſſet, & in Heroum numerum
relatus, paulatim cum ſummo Numine confu-
us eſt. Elinc fit, vt Graeci Poëtae de eodem il-

lo Numine Osoτρρρνε paſlim loquantur, nee
minus frequenter eum inſtar hominis, & qui-
dem mali, deſcribant. At aliis vix fit credibile,

antiquis Chaldaeorum temporibus, hominem

pro Deo habitum eſſe, & poſtea miſtum id Nu-
men cum notione vnius aeterni Dei; quia, et-
iam poſtremis temporibus, Perſae negabant
Deos eſſe inſtar hominum , ut apparet ex loco
Herodoti, qui affertur Lib. II. c. X. Praeterea
tota Zoroaſtris Theologia Deos d, bοντονο0σ
Osc, nedum homines, prorſus reſpuit, vt ſatis ex
2. Sectione, P. XIII. Stanleii apparet. Quid-
quid id eſt, pesſime fecere Graeci, qui Aia ver-
terunt vocem Belus quia, ſeu Rex fuerit, ſeu
Deus, non poteſt idem eſſe ac homo in Creta in-⸗
ſula natus & ſepultus, quique in Graecia vixit;
quod conſtat de Graecorum Zane, ſeu lore, ex
antiquiſſima & conſtantisſima fama, quam in-
columen Poetae Graeci ſervarunt. Sed Graeci
Barbara Numina temere eadem ac ſua eſſe crede-
bant, & ita Barbarorum opiniones exprimebant,
quaſi vſi fuiſſent vocibus Graecis Aiâα, Ké& &c.
Ita Herodotus dicit a Perſis Te αναMο ταντα
78 Segys Aia αααιαd irculum omnem coeli
lovem vocari. Lib. L cav. CXXXI. Vide vocem

Mars. D

Beroſus, qui Chaldaicas diſciplinas Graecos
edocuit. P. XIII. 5§. I. c. VI.

BEROSVS e coctilibus laterculis edidit ob-

ſervationes 480. annorum. Plinius Hiſt. Nat.

Lib. EII. c. LVI. Epigenes apud Babylonios
DCCXX. annorum obſeruationes ſiderum, co

Stilibus laterculis inſeriptar, docet, gravis au-
btor in primise qui minimum Beroſus & Cri-

todemus, OCCCLXXX. annorum. I. Maribamus

exiſtimat hunc annum eſſe Nabonaſſareae AE-

rae, qui idem eſt cum LVl. poſt mortem Ale-

xandri; vnde colligit, Beroſum obſeruationes
ad ſuam vsque aetatem edidiſſe. Epigenis aetas

non ita nota eſt, ſed ſi temporibus Auguſti ſcri-
pfſit, anni eius obſeruationum erunt Nabonaſſarei,
cum annus Nabonaſſari 720. ſit annus Auguſto-
rum ſecundus. Ad haec de Beroſo obſervat po-

ularis Marshami H Dodwellus, poſito priori
calculo, Antiocho tertio ab Alexandro, Syriæ
Regi

Regilt
dicatos
ter ice
Berolu⸗
Tutian
calculo
numer.
Ochignn
tenoni
Tuimi
ſumteue
Negnete
Gdamn cod
Pro o.
te Mer
Marth
& Doch
K 14.
BkV
XIII. §
Opinio
drutain
luti ſoo
Manb.
inmader
Curd P
s

II...
citans
tumr
Prod
recite
crepa
ex
duid⸗
de Ra
llan
nieu
Vird
Cal
ore
6

nntut
tcreckible
hominen
nmid Nu.
uia, et⸗
negzbant
et ex loco
.Practerei
ureud,.
ttſatis e
t. (uic.
iiAig ver⸗
fuetit, lel
Creta in⸗
eci vitt;
Nye;ex
pamn in⸗
ed Graeci
ele ede⸗
timebent,
ReS Ec.
. rara
nem cutli
de ocen

8Graecos

Gidit ob⸗
Hiſt. Nit.
elyluin
erum,
rauit Au-
56 C.-
Archanu
Nen Ab-
ttemn Ale⸗
ruationes
enitaelis
ulilei⸗
oularei,
uguſto⸗
rrato⸗
0 priott
95 Snie
Regt

AD MöT. PHLOSY. ORIENTAL. P. II. Xw. vr.

Regi libros rerum Chaldaicarum a Beroſo fuiſſe
dicatos; anno nempe eiusdem Antiochi, qui So-
ter dicebatur, duodecimo; adeo, vt Alexandro
Beroſus potuerit eſſe aequalis, quod teſtantur
Tatianus atque Syncellus. Ita male ſubduxerit
calculos G. Voſtur; qui hoc poſito annorum
numero, credidit fore, vt in tertii a Seleuco Anti-
ochi, quem Antiochum Deum cognominabant,
tempora incideret Berofus. Attamen ita locum
Tatiani recitauit Euſebius, vt eundem Bero-
ſum reuera in Antiochi Dei tempus contulerit.
Neque refragabitur Pliniur, ſi ſecundum quos.
dam codices, legamus apud eum 490. annos,
pro 480. ſic enim ſeripſiſſet eroſus anno, a mor-
te Alexandri, 66. Antiochi Dei tertio. Vide
Marsham. ad ſecul. XVII. p. 474. Edit. Lond.
& Dodwellum, in Append. ad Diſſ. Cyprianicas.
§. 24.
BRVFA a Daemonibus infeſtata quare P.
XIII. J. IM. c. I. Videtur haec Chaldaeorum
opinio nata eſſe ex eo, quod animadvertiſſent,
bruta interdum inuſitatis motibus agitari, & ve-
luti ſpontaneo exitio perire. Conſtat certe ex
Matib. WIX, 3i. Daemonia a Chriſto petiiſſe
inuadendorum porcorum veniam, eosque in la-
cum præcipites egiſſe.
Bube quare dicatur Pater. Ad Or. v. 39.
C.

ANOPIIS. Feſtiva hiſtoria de victoria

—hujus Dei ex igne reportata. P. XIII. J.
II. c. XXXIX. Stanleius, quaſi Ruſini verba re-
citans, pro Canopo hic habet Nilum, & breuio-
rum multo narrationem, cui interſerit Suidam
pro Nilo habere Canopum. At neque id, quod
recitat, exſt at apud Ruſinum, neque ab hoc diſ-
erepat Saidas. Hinc factum, vt, verbis Rufi-
ni ex antiqua Edit. Baſileenſi deſcriptis, de
Suida contrarium prorſus affirmauerimus. Vn-
de Rufni citationem deſumſerit neſcio, nam ipſa
illa, quae recitauimus, verba, non modo in Editio-
ne, quam modo dixi, inueni, ſed ab aliis etiam
Viris doctis, ſimiliter ac ego feci, expreſſa reperi.
Calliſthenes obſervationes Chaldaicas ad A-
riſtotelem mittit. P. XIII. §. II. c. I.
CARMANIA Regie ad Otientem Perfidis

P. MWV. Progem. Aliquis ineptus apud Scanleinm
Pro Carmania ſcripſerat Ciliciam, ſine dubio,
quod hodie haec regio a Turcis Caramania vo-
cetur. Non potui a me impetrare, vt crede-

rem tam immane mendum eſſe a doctiſſimistan.
leii manu.

CAIENA Oſiridis. P. XIII. &. II. . VII. Ca-
tenae in hac Theologia dicuntur ſeries Natura-
rum ordine collocatarum, quarum prima voca-
tur ſummitar, æuιιπ. Vide Proclum Inſt.
Theol. cap. XXI. ubi raki & Gαaροa confun-
dit, dicitque eam & Dg To“ Kov ο νατα
gais T .„α σ ονωHτNον αaαιitate in multi-
tadinem habere hypobaſin.

CHALDAEA duplex fuit, vna Armeniae vi⸗
cina ac montoſa, ad ſeptentrionem Meſopota-
miae, de qua Xenophon Cyropediae Lib. III ,.
70. & ſeqq. Edit. Eechel. & Strabo Lib. XII.
p. 375. Ed. Geneu. In hac fuit Vr Abrahami pa-
tria; vt oſtendit Sam. Bochartus, in Geograph.
Sacræ Lib. II. cap. VI. & alibi in ſuo Phaleg.
Altera fuit ad Auſtrum Babyloniae, Arabiae de-
ſertae vicina, in qua erant campi patentes, in
quibus ſidera obſeruarunt Philoſophi, quibus
Chaldaeis nomen fuit. De hac Strabo Lib. W.
P. vob. Separatim attributa eſt in Babylonia
babitatio Philoſophis indigenis, qui Chaldaei
vocantur & o. 6sι ασ OuXM„ον †τ Tαν XXα
uειαe α. Pν ο αααο«„oνσιαο σαουαυ
oinssr, rXααισα ναα Tots A ν.
7T/ kar Tlégooααααρ“hςνοινα α: Eft au-
tem & quaedam tribus Chaldaeorum, & regio
Babyloniae, ab illis culta, vicina & Arabibus &
mari, quod Perſicum appellatur. Idem liquet
ex Stephano, in vocibus XXοσπ%ο & AAν li-
cet has regiones male diſtingui credidiſſe perpe-
ram videatur. Idem ſeptentrionalem Chel-
daeam vocat Xαν7 ιν, Auſtralem ait antea
Cephenen dictam, a Cepbeo Andromedae patre.
Eſt etiamnum in ea regione vrbs Kupha, cujus
meminit Nub. Geogr. Clim. IV. p. 5. a qua po-
tius, ſi antiqua eſt, regionem appellatam credide-
rim. Stephani interpretes hæſerunt in eodem
luco, ac stephanus; nec alius, quem ſciam,
SSSs §SSS s 2 recentior

recentior Geographus ſatis clare regiones haſce
cognomines diſtinxit.
Chaldaei ex arte dicti qui P. XIII Sek. I. cap.
VII. quo modo diſcipulos inſtituerint, ibid. oα.
IX. eorum Sectae, c. M. X.

Chaldaei antiquiſſimi ſapientiae cultores. P.

AIII. in Prooem.
Chaldaei Deum vnum agnoſcunt. P. XIII.
Sect. II. cap. I.
Chaldaeorum Dii qui. P. XIII. Selt. II. c.
XXXII. & ſeqq.
CHIALDAEI, dicti, ſecundum Szanleium,
a Chuſo Chaldim, quaſi Cbusdim P. XIII.
Prooem. Veriſimilior eſt eorum etymologia, qui
Chasdim derivant a ν Cheſed; neque enim
in analogiam, vt prior, peccat, nam a Chus non
poteſt duci niſi Obuſim, vt a Lud Ludim. Ve-
rum an ita dicti fuerint a filio Nachoris ex Mel-
cha, qui Cheſed dicebatur Gen. XXII, 20. an ab
alio quopiam cognomine, non conſtat. Si prius
verum ſit, erit Prolepſis hiſtorica Gen. XI, 25. &
31. vbi vrbs, ex qua exiit Abrahamus, Vr Chas-
dim vocçatur; cum tempore illo nondum ita
appellari poſſet, nam Cheſed tunc non niſi puer
eſſe potuit. Dicacarchus, in vita Graeciae, ci-
tatus a dtephavoi in voce NXaMXαnνωααο, ait a Nino
zragroy h J BagtX6 Perεααo, 1†τ
veEα XAAAX“ N, Ba GoAMρααα r voμαNε.
TaTτ—àν oαα . Tror EuOτα ισταααα.
Taesvaαοαα, ο. decimum quartum Regem,
cui nomen erat Chaldaeo, Babylonem celeberri-
mam vrbem ad Euphratem fluuium aedificaſſe,
emnibus in eundem locum collebtis, qui Chaldaei
dicuntur, & dici regionem Chaldazam. A Re-
ge, ſi quis eius nominis fuit, Chaldaeam dictam
crediderim, potius, quam a Nachoris fi-
lio; niſi forte velimus ſuperiorem Chaldaeam
ab hoc dictam, inferiorem ab alio ; fuit enim du-
plex, vt oſtendimus.
XAPONEIA vocantur barathra quae-
dam, quae tetrum vaporem emittunt, quo hau-
ſto animalia interficiuntur. Eadem dicuntur
IIX&†„vνα. Vide Strabonem L. V. in deſcri-

ptione Italiae. p. 168. &ũ ad eam notas IHaaci Ca-
ſauboni. Inde Yρ*ραοντεα dicitur letha-

INDEX VII. 3

lis illa exhalatio. Vide lamblichum &. Wr. e. N.
BExſat etiam ea pox apud Diogenem Laèrtium
in vita Zenonis, pbi ex ſententia Stoicorum di-
cit 7eDor 30 e, Dauvkaes Tar dax ν a-
egιι½ ,ο ‿ανωνανvοναι, akru†τααα
α eααα⁰ A τοοιι ιεαuͤαα .⅛
Tæ, vbi non intellelcta eſt al Aldobrandino.
Chiun an nomen Saturni. P. XIII. §. II. cr.
XXXVII. Vide Remphan.
Cidenas Mathcmaticus. P. XIII. Sect. c. V.
COBALVS: ita, auctore Agricola de re me-
tallica, nominantur ſpectra daemoniorum, quae
in fodinis conſpici ſolent ſub variis formis. Vi⸗
dendus & Agricola, & Gaulminus ad locum Pſel-
li citatum. P. XIII. J. II. 6. XVI.
CoELV M Herodotus Lib. I. CXXXII. a Per-
ſis eultum eſſe vult, ait enim, eos Iovi hoſtias im-
molaſſe, Iovem autem ab iis dictum fuiſſe zu-
M5½0οανι 1 ρνν Haecc eſt ipſius Hero-
doti ratiocinatio, qui cum vidiſſet eos in locis
excelſis ſacra facientes, oculis ad coelum con-

verſis, & dicentes audiſſet ſe ſummum Numen

colere, Graeco more hoc dicturus ab eis Iouem
coli prodidit, Iouem autem eſſe ambitum coeli.
CoLPLEEIVM Aſtronomorum publicum
fuiſſe cenſet Babylone H. Dodwellus in Append.
ad Diſſt. Cypr. F. 24. vt apud Sinenſes, quod ex

Daniele colligit.

CORONA non imponebatur vichimae a Per-
ſis, quod diſerte docet Herodosus L. I. . 171. (L. I.
c. PIII.) attamen Strabo, qui eum exſcribit, ha-
bet isο ⅓αιον victimam coronatam. Cre-
diderim omifſam negationem; cuius rei, prae-
ter allatam, haec ratio eſt, quod &trabo non, qua-
ſi aliquid ſingulare, obſeruaret coronatas victi-
mas in Aſia apud Perſas, cum id ſolerent Graeci
ſacere, ſed credibile ſit, eum ritum Graecis inſo-
litum odleruaturum potius fuiſſe.
Gorporei mundi qui Chaldaeis. P. XIII. & II.

c. XII. .

Corporis ſalus quae Chaldaeis. Ad Or. v. 2o.
Coſmagogi qui ſint Chaldaeis. P. II. Sebt.
II. c. VI.
Caſtodiz in diuinis, apud Platonicos, quid.
ad Orac. verſ. I12 4.

D. Daemones

D
exhele
Daen
Sik. I.
Dar
llc
Deen
.· W,.
Hiu non
Hüum. r
Daeme
delt.Il.e
Daem
ben I
Daem
A
IE& 1

Dede
climacte
ex milit,
noee p,
ndea6
inſpeczor⸗
ſetipkion
tam
304.
Dele,
Deyre
cap. Yx.
Deug
WIIE
Deus
2 II.

.V.AV
Laértinn
orum d.
eh Ta-
raag .
Oria⸗
ndino.
M. A.

.Lc.V.
dete me⸗
orum quae
rnis. Vi.
ocum /l⸗

VII. aber⸗
hoſtias in-
huile 2u
pbin Hero⸗
105 in locis
elum con⸗
zum Numen
eis uen
itum coeli⸗
Publicum
in pend.
8, guod 6

linae aer⸗
I.. lll.
elenbit, .
,aranj Cle⸗
lus rehplie⸗
onolge⸗
natas r⸗
etent Cetl
gnes o⸗
,A.

0,α1,
, M lf.

licos, quid

D.

Aemones boni quomodo elicerentur.
P. III. J. II. cap. XXIX. mali quomodo
expellerentur. Itbid. cap. XXIX.
Daemonum evocanderum rationes. P. XIII.
Secdt. W. cap. XXIX.
Daemones immateriales qui Chaldaeis. P.
XIII. cay. IX. Sect. I.
Daemonum malorum ſpecies. E. vIn. F. II.
c. XVII. quomodo agant in homines & bruta.
Iid. non ſunt varii ſexus. Ibid. nec earundem vi-
rium. Lid. perculi poſſunt. Lid. fine cap.
. Daemones materiales boni & mali. P. XIII.
Sect. I. cap. XI.
Daemonum materialium natura. P. XIII.
Selt II. cap. XXXI.
Daemonum officium. 24 Or. p. 95. & g6.
DECANI in Zodiaco qui. P. XIII. Sect. II. c.

XAX. & ſeqq.

De Decanis agit Salmaſius, in libro de Ann.
climactericis accuratius, & eorum nomen non
ex militia Romana deducit, ſed ex Chaldaica
voce PI douk, hoc eſt, r Qirere & eculari;
vnde a Græcis Aſtronomis dicuntur érinονο
inſpectoret. Vide eorum elegantem de-
ſcriptionem ex Mercurio, antea inedi-
tam, apud 7. CGale in lamblichiun pag.
304.
Delephat vide Venus.
Depreſtones ſtellarum. P. XIII. Sect. II.
cap. XX.
Deus verus a Chaldaeis quomodo cultus. P.
XI. &I. cp. XXXII.
Deus ſummus atque vnicus, apud Chaldaeos.
P. XII. &. I. cap. I.
Dei apparitio ignea quam terribilis. «d Or.
v. 39 5.
DIONLNTIVSDeus Zonænus. P. XIII. & II. c.

X. Inepte Chaldaicis Numinibus Numen

Aegyptiacum admiſcuit Græculus, cum horum

populorum Theologiam diverſisſimam fuiſſe
notum ſit.
Dii Conſiliarii qui Chaldaeis. P XIII. Sect T.
cap. XVII.

AD HST. PHILOS. ORIENIAL. P. XII. XV. XV.

Dii inferiores a Chaldæis culti. P. EIII. Sece. II.
cap. XXXIII.
Dii interpretes qui Chaldaeis. P. XIII. §. II.
ap. XV II.
Dii omnium Iudices, qui ſint Chaldaeis. P.
XII SII. e XTITI.
Alg ezsaαbis plterior Chaldaeis quis.
P. XIII. & I. cap. VI.
Divinationes Chaldaeorum quae. E. XIII.
Sebt. II. cap. XXIII.
Diuinationes Perſaærum. P. XIl. c. VII.
Diuißoner, quid in Platonica Theologia. ad
Orac. v. 3. 6. 46.
Dyas, quid apud Chaldaeos. 2d Or. v. 3.
Augavreteo dicitur lucifugum αιειοαa.
pud hſellum de Daem. p. 69. Sic enim lego, non
Joσοναι⅓το quod hebes ſignificat, & quod hic
non conuenit. Eadem haec Daemonia voean-
tur p. 77. οναννaαι αrαu ocurſus mole-

ſeus eſt.

E.
Edabren⸗ mundus qualis Chaldaeis. P. X. UII.
Selt. W. cap. XIII.
Exaltationes ſtellarum. P. XIII. Sect. II.
c. XX. ,
Exſiſtere ante generationem quid. æd Orac.

p. J.

F.
ERi, in Zodiaco quæ. P. XIII. Selt. II.
c. XIX.
Firmamentuy. P. XIII. & II. & XIII. vode a
Chaldæis cœlum dictum. Ad Or. v.15.
Flos ignis flamma. Ad Orac. v. 21. mentis ad
7. 31. & 5l.
Fons fontium, quid apud Chaldaeos. ad Or.
p. 15.
Fontani atres qui ſint apud CGhaldacos. P.
II. & II. cap. VI.
Fontes apud Chaldaeos Naturæ diuinae di-
cuntur, aut qulae ſunt Exei mplaria vosα& vOX. T &
quarundam inferiorum Naturar um. P. XIII.
S§. II. capy. IIX. Neſcio an, qui primi haec inuene-
runt, voluerint tantum ſignificare, in Deo eſſe
885 555 5 3 ideas

ideas abſtractas, vt loquuntur, omnium gene-
rum, quae procreauit; ſed ita mentem ſuam
expreſſerint, quaſi eas ideas ſeorſim eſſe crede-
rent; vnde poſteri decepti, tot Numinum eſſe
dixerint ordines, quot illi idearum eſſe intel-
lexerant. Platonici ſane exiſtimarunt, in hiſce
Chaldaicis oraculis doctrinam Platonis de ideis
contineri, vt obſeruauit Stanleius P. XIII &. II.
c. V. Plato autem & Platonici ideas abſtractas
a ſecunda Triadis perſona, quam Apiαοαρ
voeabant, formatas fuiſſe docuerunt, qua de re
inter alios legi poteſt Philo neen vos nοοσι⁵0-
roilas, ipſo initio. Ita loquitur p. 3. Ed. Gen.
Græco-Lat. Os)Xα as Trρ ρτιο τ— o αο.
&ο*ν hανννοα,;, r αρ0ρbρρατ—tr& Tν voyre,
va Yoανωρα aσ0ιιπτι . taαοσα
zagadnykart, Toν αοαμ«τ—¹I‿⅛νασ aασοναπο⁰
Tαa, r ιο ντ*—ſ“IK.ꝛꝛ0s veρo àανιαια ο
Gaντα τιοναον.s diorα α§ ταααια g
eeειν vνναα: cum vellet Deus viſibilem mun-
dum facere, prius formauit intelligibilem, vt
incorporeo &ͥ Dei ſimillimo exemplari pſus, fa-
terét orportlm, antigquiorts maginen récen-
tiorem, tot complectentem genera ſenfilia, quot
ſunt in illo intelligibilia. Pagina etiam quinta,

dicit Rationem diuinam eſſe ν¹‿ρν*ob „o vio αt=

IIHTHN 1 αα0⁰οοι αοσο, ſupra-
caleſtem ſtellam fontem ſtellarum ſenſilium.
Vide & Procli Plat. Theol. L. V. c. XXXII.
FORMA ſi qua appareret, voci non erat cre-
dendum, ſecundum Chaldaeos. P. XIII. S. Il. c.
XXX. Perſae ſane, qui videntur propago Chal-
daeorum, negabant Deos fuiſſe du dονο οπιασ
Sed huc facit præſertim, quod exſtat Deut. W.ij.
16. Non vidiſtis aliquam ſimilitudinem in die,
quo loquutus eſt vobis Dominus in Horeb, de
medio ignis, ne forte decepti faciatis vobis ſeul-
Ytam ſimilitudinem, &c.

G. .
ENETIIIIACVS. Ita dicebatur a Grae-
cis, qui enaſcendi momento vitæ euentus
praediceret. Obſeruandum, Strabonem dicere de
Chaldaeis. L. XVI. p. 509. æ 6αοοοιαταα ρα
Tiyeg cα YeεshMXι.ααυ z—rztv, 86 & za†ταο% τνοovsß

LYNBEXVII.

ορρo proftentur quidam enatalibus futu-
ra praedicere, quos non probant ali. Omnes
paene alii ſcriptores Chaldaeis vniuerſe hanc di=
vinationem tribuunt, adeo, vt Cbaldaæeus &
Genethliacus vnum idemque ſit. Vide ora-

tionem Fauorini apud Gellium Lib. XIV. c. I.

Chaldaeos egregie refutantis. Sed, in notis ad
Oracula, Chaldaeorum artem ab alüs Sa-
pientibus confutatam oſtendimus, ad v. 383.
Graeci Aſtronomia praeſtantiores Chaldaeis.
P. EIII. &I cap. II.
GRAECIa Stanleio, ſaltem ii, de quibus Eu-
ſebius Praep. Ev. Lib. IV. cap. V. loquitur, exiſti-
mantur Zoroaſtrem ſequuti. Hic tamen de
Chaldaeis nihil habet eo in loco, & laudat tan-
tum r2 ERuαναι οοναετiραιρνανταας
At haec non fuit vulgaris Graecorum Theolo-
gia, neque adeo Poëtarum, ſed aliquot tantum
Philoſophorum; nempe Pythagoresrum &
Platonicorum, qui eam ex Oriente in Graeciam
attuliſſe cenſebantur. Vide initium Verſuum
aureorum, & ad id Hieroclem. Proclus quo-
que Barbaram Philoſophiam, ſeu Theologiam
eandem ac Graecanicam exiſtimat, mutatis no-
minibus. Theol. Lib. VI. & II. in loco, qui affer
tur ad vocem Heæœcate. .

.
PArmonia coelorum quae ad Or. v 201.
Haruſpicina Chaldaeis nota. P. XIII. S. I.
cap. XXUI.
HEBRAEIjunguntur Chaldaeis, in Oracu-
lo allato P. XIII. F. II. . I. & vtrique dicuntur
Säc as Oseν d‿ααον, Quare hoc conue-
niat Hebraeis notum eſt, ad Chaldaeos quod at-
tinet, crediderim ad eorum Tæletar alludi, quae
Aegyptiacis puriores erant, hac de ratione. Ni-
mirum Aegyptii, aliaeque Gentes credebantur
inuocare terreſtres Daemonas, vnde & minis
eos terrebant, (nam id Daemonum genus timi-

dum eſſe cenſebatur,) ſed Chaldaei, qui ſolos
öge6οννοοι Oe& colebant, ab ejusmodi mi-

nis abſtinebant. ILamblichus hoc docet Selk.
VI. cap. VII. ae XaXοαςταις αεα.—
‿ν αadρνdaä(wYs r Kbr& T Hese
v,

i e dd
Aatoly 4
oratit,
fortenegn,
perobtin
hocOrac-
Chuiſtian
gi potuit
HEAX
g08, 5.
veroſtmi.
Opinion
Ctnecum
I. ca,. I
Graèca no
Gerimn pot
Cum inu
Graeco h
Numine 6
Cata apud
elle r
ForteCh
4ℳ
luec cum
tentia hae
Veldis,
Plat bod
egit, lo
altque he⸗

Pprimam

Pinam,
Mne
Tbeola
7ne 60
74, 9
nomini
Tlo,
Mam e
dam 4,
in hiſce
tignone
guoc ſ.
non ſati
um en
e le⸗

laliurfin.
. Onmme
nerſehanedi
Cbaldeur &
Vide ora.
i. XIV . I.
l in notis d
ab alis Sa.
dy.z93.
esChaldacs.

enibts Eu
Uitur, exiſti
ic tamen de
X laudettan-
avtag
um Theolo⸗
vot tantum
regrum G
in Graeciam
im Verſuun
yoelut quo⸗
Ibeolopiam
nutatis n0.
gri Aller⸗

,
VII. ll

in Orcu.
ue Cieuntut
hoccole⸗
gol i
alluchqune
rone N⸗
gelchaltir
de nins
enutinl⸗

modi
cet el⸗

AD MST. PHILOS. ORIENTAL. B. XII. MV. W.

Aéνaροοd‧bx αdι αταπρτ—t&c. Apud Chal-
daeos, apud quos diſtiuéta eſt pura ad ſolos De-
os oratio, nullibi proferuntur mine. Sed hoc
forte neque apud omnes Chaldaeos, neque ſem-
Per obtinuit. Ceterum notatu dignisſimum eſt
hoc Oraculum, quod neque a ludaeo, neque a
Chriſtiano, neque etiam ab Ethnico e vulge fin-
gi potuit.
HECATLE, Media inter geminos Coſmago-
gos, P. XIII. &II. cap. VI. & VII. Non videtur

veroſimile, Chaldæos veteres, linguae Graecae

& opinionum Graecarum ignaros, Numen hic

GSraecum (de quo vide Voſſium Theol. Gent. Lib.

I. cap. XXIX.) diuinis Naturis, quibus nulla
Graeca nomina impoſita, immiſcuiſſe.
derim potius ers, qui Graece haec verterunt,
cum inuenirent nomen Chaldaicum affine
Graeco Hecate, & quaedam forte ſimilia de
Numine Chaldaico dicerentur iis, quae de He-
cata apud Graecos dicebantur, voce mere Grae-
ca eſlie vſos, ad exprimendam Chaldaicam.
Forte Chaldaei vocabant hoc numen & cha-
da, quod vnum ſignificat. Vide Ada. Atque
haec cum dudum ſcripſiſſem, non leuiter in ſen-

tentia hac confirmatus ſum, lectis hiſce Procli

verbis, quae exſtant Lib. VI. cap. XI. Theol.
Plat. Poſtquam Cap. X. de Trinitate ,νν
egit, loquitur Cap. XI. de Trinitate Cwovναυ
aitque, hanc conſtare tribus Vnitatibus, quarum
primam Dianam virginem, ſecundam Proſer
pinam, tertiam Mineruam virginem vocant
SRNeιν Ocοαοναας αιωναναν Graecanicae
Theologiae principes ; deinde ſubdit: zagznρα—
To ρασααιου.ς τα νντια rαοοο 6νοαα
T J πrνυ, apedbarbaros eadem diuerſis
nominibus ſignißcantur: TPz Alv aρ α
TIs Snst7ο ovâ αι ααπα Enärne, pri-
mam enim Fnitatem illi vocant Hecaten, ſecun-
dam Animam, tertiam Virtutem. Verum hoc
in hiſce obſeruandum, ordinem hujus Trinita-
tis non eſſe eundem, qui a Pſello deſcribitur,
quod forte ex variis ſententiis, aut alterutrius
non ſatis fida memoria fluxit. Ceterum men-
dum eſt in Pſello, ad Oracula p 96. vbi dicit
de Hecate: sv Jebid u ν duvts *ναν* α Tνà

Credi-

r, rvoν adαονν.. Legendum eft, vt ap-
paret ex pagina ſequente, éèy a&εανονν. In hoc
negotio, vbi agitur de ordine, quem inter Deos
conſtituebant Chaldaei, ſermo eſt de dextra &
ſiniſtra, quod hi Scriptores videantur reſpicere
ad aliquod Scbheme, tabulae illitum, in quo no-

mina Deorum ordine Chaldaico erant diſpoſita;

adeo, vt ad ſiniſtram nominis Heæcates eſſet Fons
virtutum, ad dextram Fonz animarum.
Hecaticus Strophalus quid. P. XIII. &I. cap.
XXIX. De eo vide Joann. Seldenum de D. S.
Synt. I. cap. II. . 31 Ed. Lond. ann. 1617.
Hhartumim vnde dicti. P. XIII Sect. II. ap. X.
Veriſimiliora de ſigͤnifcatu buius vocis ſeripß-
mus ad Gen. XLI,§.
HOMERVS, qui antiquisſimus Graecorum
Scriptorum, creditur a Graeculis diſciplinarum
auctor, cum contra quidquid eſt in eo alluſio-
num ad varias artes, id potius oſtendat, eas an-
te illum fuiſſe notas. Ita perperam voluere
quidam Grammatici, quorum meminit Euſta-
ſtius in Iliad. A. v. 907 p. 162. Edit. Rom. Ho-

merum occaſionem dediſle Mathematicis dicen-

di, planetis ſuas eſſe domos, eo quod dixiſſet, a
Vulcano domum vnicuique Deorum factam eſ-
ſe. Ceterum de duodecim dierum mora, apud
Aethiopas, vide cundem, p. 12 8. Male quo-
que deducit vocem &τοτοναα eX Homerico
verſu, vbi Poëta, verba de augurio faciens, vti-
tur verbo 1εαον, Vide p. 900. & Stanleium
P.XII. &I. c.XIX.

I.
Deae, an ſeorſim exſiſtant. ad Or. v. i00.
Idolz, vmbrae, & imagines falſorum Deo-
rum, ad Or v. 243. .
IDoLoLATRIA antiquisſima eſt cultus An-
gelorum, quibus paullatim cultus acqualis aut
frequentior, quam ſummo Deo exhibitus eſt;
conſtitutis etiam ſtatuis, quibus ineſſle, & vnde
vota audire exiſtimabantur. Hominum men-
tes iis admiſtae ſunt, & apud Gentes plurimas
mentem hominis fato functi miſcuerunt cum
ſummi Dei notione, eique adeo ſummi Numi-
nis cultum pracbuerunt. Nam cultus ille, qui
ſapremnus

TND EX VII.

ſupremus vulge dicitur, ſitus eſt primum in a-
nimi opinione, qua credimus Naturam, quam
colimus, omnium ſummam eſſe; ſecundo in e-
ius opinionis conſectariis, quorum praecipuum
eſt, quod cam potisſimum colamus, quippe quae

ſola nos posfit in omnibus pro arbitrio iuuare;

tertio in earum animi opinienum profesſione
externa, cum in verbis, tum in ritibus poſita.

Haec de idololatria paucis, quod vulgo res ſit

non ſatis nota. Vide voces Aſtra & Be-
Ins.
IGNS a Chäaldaeis cultus (P. XIII. Selt. I.
cap. XXXIX.) non quaſi Deus, ſed quaſi Dei
Symbolum, ſeu imago, vt ex eorum Theologia
ſatis apparet P. XIII. & I. c. XXXIX. Ignis ſa-
cra facientibus, ſaltuatim per coelum profun-
dum apparens, Symbolum Numinis praeſentis
P. XIII. 5SII. XVX.
monte Sinai apparuit, vt colligere eſt ex Exod.
XIX. & XX. vbi dicuntur fuiſſe faces & fulge-
tra. Faces Heb. dicunt, — P 5 laphidini,
quæ vox videtur ſignificare eo in loco exhalati-
ones ſulfureas, quae ziατρρα⁰ vt loquitur Ora-
culum, per coeli profunda micabant. Haz de
re conſulendus vir eruditiſimus Thom. Hyde
in Hiſtoria Perſarum, quos negat igni diuinunm
cultum tribuiſſe. .
Ignis Symbolum Numinis apud Chaldae-
os. P. XIII. JF. II. cap. I. & ab eo emanans.
Ib. c. II.
Ignis vis procreandi in Deo. ad Or. v. 2v.
Ineorporea quae P. XIII. Seét. II. cap. III.
& T.
INFANS immolatus dicitur a Sabaeis, & car-
nes ejus miſtae placentis. p. 313. Simile quid
Pſellus, in Libro de Operatione Daemonum,
tribuit Eachitis Babyloniis, Manichaeorum pro-
ſapiae, niſi quod ritus differunt, Sed ſimiliera
de Gnoſticis tradit Epiphanius Haer. XMXVI. p.
S§Sy. Ed. Petauianac. Erant quoque hi in Baby-
lonia plurimi, vt ex Epiphanio liquet.
Liferi, vbi ſecundum Chaldaeos. ad Or.
240.
Intellectuales res quae ſint Chaldaeis. P. XIII.
S.IIe c. V. Vide Noséc.

Talis erat ignis, qui in

Intelligibiles res, qnae ſint Chaldaeis. P. EIII.
S§. I. &W. Vide in Indice Nozroα.
IWOBVS a Stanleio haud procul ab antiquisſi-
morum Sabaeorum aetate vixiſſe dicitur. P. XV.
cap. J. Sed conſulendus H. Grotius in Praef.
ad Iobum, vbi eum a Scriptore diſtinguit.
IVPIIER, ſecundum Stanleium, vocatur a
Paulo verus Deus, co quod dixerit Apoſtolus,
Athenis ſe eum Deum nunciare, cuius Aratus

ſcripſerat humanum genus eſſe proſapiam, &

quem Aiæa vocarat P. XIII. &II. cap. XXXII. Sed
obſeruandum vocis Iupiter non eſſe ſimplicem
ſignificationem, ſed ex duabus miſtam. Poëtae
enim de eo nunc loquuntur, vt de Saturni &
Rheae filio, homine in Deos relato; nunc vt de
praeſtantiore multo Natura: & pasſim haec mi-
ſcent. Aratus autem voce Auε initio Oasve-
Ac**a“ intelligit non Cretenſem illum louem,
ſed ytisoνον coelo & ſtellis priorem, vt ob-
ſervat Theon. Itaque Paulus cum dicit ſe eum
Deum nunciare, de quo loquutus eſſet Aratus,
Iouem hominem non intelligit, ſed aeternum
Numen, cui interdum Cretenſis viri nomen
cαα+απτιςιαςιιονς tribueretur.
Iupiter Heliopolites. P. XIII. Sect. Il. cap.
XXXV.
Vynges quæ ſint Chaldaeis. P. II. cap. V.
Seét. I. & ad Or. v. I.

L. D
ELIVRIVS Daemon igneus dicitur F.
XIII. &II. cap. XVII. Recte vidit Gaulmi-
nus ad Pſellum, compoſitam hanc eſſe vocem ex
à) laiil vel lel, nox, & 8 our, ignis, aut
lux, quaſi nocte lucens. Sed neſcio quare di⸗-
cat, Hebraeos & Syros non admittere 9 in for-
matione nominum, cum contrarium manife-
ſtum ſit, vel ex Indicibus nominum proprio-
rum in Scriptura occurrentium. Videtur por-
ro hoc nomen natum ex opinione eorum, qui
putant flammas illas nocturnas, quae vulgo igne:
fatui dicuntur, eſſe Daemonas.
Levitici ritus Sabaeis contrarii. P. X. & V.
AOTOD eUν☛°π+αας Ita vocatur religio
Chriſtiana a Eſello, in loco citato in medio cap.
XXVIII.

1

vrruI

Sanleii opere in

Verbis allatis in

nem, ſed nos
Pllunp l. Ed.
LVMAEN Sup
Iha2. Cretluc
turhoc metaph
O inleco de co⸗

quutumn credia

Chaldaicae ſimil

tür Oosg bis

incolere, nec ab
de te albi diuin
Lumen Supr
lium Naturarun
Luna ab dul
IX/I.

Mer
Magia 0
Sedh I. c. Ll.
Magi Perſa,
Magorum O
A,lV. Kleng
Mapiin 4-
Magur apr
tep.ly.
MAGVS.
Eſequentiun
ſeu derebus
diccbanturſe
ante condita
Hagis enitn
CVI i N
) Na e,
uiſomni i,
tur, cag. CN
li Medizſi
ellengorumn
lgunn
KAatnentigt

Käiud
Elle nr
NNN

Aullieis DY.
rig.
dell a Antiquiel⸗
lect. 5. y.
Eyotiur in Pracſ,
e iſtngat.
leinn, Ocilta
erit Apoſtolus,
te, clins Aratut
eprolpiam, &
Hρ TI Sed
n dle ſimplicem
niſtam, doètae
It de datumi &
lao; ulnc vtde

paslin haec i-

e initio Oont
m ilum louem,
priotem, t ob⸗
um Cicit ſeeum
us elet Aout,
t, ſed ternum
ſs giri nomen

l. lk. I. c9.

eus Siettur
ridit Gulu⸗
celle rem er
ℳ Gui u
clcio quare dl⸗
tereh infn⸗
atium munle⸗
inum Proprio⸗
ietut or⸗
Heeotun, dut
nerugnn

D HIST. PrIroS. ORIENTAL. P. XI. W. Xy.

EII P. YIII Seft. II. Is locus in Anglico
dtanleii opere mutile citatur, adeo, vt videatur
verbis allatis intelligere Chaldaicam religio-

nem, ſed nos pleniorem expresſimus. Vide
P P

Pſellum p. go. Ed. Amſtel.

LVMEN Supramundanum, Daniel quidem

G. II, 22. dicit lucem cum Deo habitare, ſed vide-
tur hoc metaphorice intelligendum, quia agitur
eo in loco de cognitione Dei; verum proprie lo-
quutum crediderit quis Paulum, ex opinione

Chaldaicae ſimili, . Tim. VI, 16. vbi Deus illi di-

citur Oes oiα ανιοαοον inaxceſſam lucem
incolere, nec ab vllo mortali conſpici poſſe, qua
de re alibi diximus. .
Lumen Supramundanum, ſedes Intellectua-
lium Naturarum. P. XIII. &.II. .II.

Luna ab Asſyrüs culta. P. XIII. Selt. I. cap.

AXXXVI.

M.
Achagiſtia. Vide Magia Perſarum.
Magia Chaldaeorum naturalis. P. XIII.
Sec;. II. cap. XXII. & ſeqꝗq.
Magia Perſarum. P. EI. c. VIII.
Magorum origo, ſectae, ac inſtituta. P. XlV.
cap. IV. & ſeqq.
Magi in Arabia. P. X. cap. II.
Magus apud Perſas quid ſignificet. P. XIV.
cap. IV.
MAGVS. Niſi Herodotus de re antiquiore,
ex ſequentium aetatum ſermone, loquutus ſit,
ſeu de rebus Medicis eæ Perſarum loquela, Magi
dicebantur ſomniorum conjectores apud Medos,
ante conditam Perſicam Monarchiam. De A-
ſeyagis enim ſomnio verba faciens, Lib. L. cap.

CII. ait, Medum Regem expoſuiſſe ſomnium

T&ν αhGιπν †—αι ταιοποαοσυο ι Magis,
qui ſomnia interpretabantur. Ita enim loqui-
tur, cap. CYX. Credibile eſt Perſarum Reges,
qui Medis ſucceſſerunt, & conſuetudinem con-

ſulendorum ſomniorum interpretum, & nomen

Magorum Medis accepta tuliſſe. Credibile eſt
etiam, antiquam Medorum linguam Chaldaicae
affinem fuiſſe, vnde coniecerim Magos dictos
Eſſe α 3 moug, quod in participio habet

3D Mag, diſſolvens, liquefactent, quod apud
Hebraeos metaphorice ſumitur uντ+ rires
frangens, debilitans &c. Magiae autem ope
vires exercitus frangi, eidemque terrorem im-
mitti credidere Veteres, & ea arte vſus in bello
dicitur Magorum antiquisſimus Bactrianus Zo-
roaſtres. Arnobius aduerſus Gentes Lib. I. p. 6.
Ed. Heraldi. Inter Aſſyrios & Baltrinos, Nino
quondam Zorvaſtreque dultoribus, non tantum
ferro dimicatum & pviribus, verum etiam Mar
gicis, & Chaldaeorum ex rezxonditis diſeiplinis.
Non afferam recentiores, qui imaginibus ſym-
patheticis ex cera confectis, tabem arte Magica
induci cenſent, ne videar in re antiqua temere
recentiore opinione niti. Plurimi quidem ex vete-
ribus exiſtimarunt hac voce Sacerdotem ſignifi-
cari, verum hoc videntur inde collegiſſe, quod
Magi Sacerdotio fungerentur apud Perſas. Vide
P. XIV. W. Stanleii. Poſt haec edita, ſuccur-
rit mihi Magos dictos potius fuiſſe Eo
mahgim, marmuraætores, quod ſacra facerent,
murmurando preces neſcio quas. Nomen boc
extat Eſaiae cap. IIX, ig. vt alibi monuimui.
Ceterum Magos, quos cum Chaldaeis confundit
Stanleius (P. XIII. Sebt. II. c. XXIV.) diſtin-
guit diſerte Curtius Lib. V. cap. I. vbi deſcribit
eos, qui obuiam proceſſere Alexandro Babylo-
nem eunti: Magi deinde ſuo more patrium car-
men canentes. Poſt hos Chaldaei, Babylonios-
rumque, non vates modo, ſed etiam artifßices;
cum fidibus ſui generis ibant. Laudes ii Re-
gum canere ſoliti, Chaldaei ſtderum motus &
ſtatas temporum vices oſtendere. Diſtinguit

quoque eosdem Origenes contra Celſum Lib. I.

y. ,7. Edit. Cant. reprehenditque Antagoniſtam,
qui pro Magis Chal daeos dixerat, quaſi non vi-
dentem eorum enννσαα deu Sααα
profeſſtones diuerſas. Chaidaei nempe anti=
quis ſaltem temporibus Aſtrologi tantum fuiſſe
videntur; Magi vero Sacrorum Antiſtites, ſeu
rituum praeſides. Vide ad vocem Genethlia-
cus. Stanleius omiſit notare 1. Magos oportaiſ=
ſe ex Matris cum Filio concubitu progenitos eſſe,
ſ Graecorum & Latinorum quamplurimis Scri-
ptoribus credimur; quorum loca congeſſit
Ttt ttt t AEgidius

IN D E X VII

Aegidius Menagius in Praef. Diogenis Laërtü:
2. locum Ciceronis de Diuin. Lib. I. cap. XLI.
vhi, diuinant, inquit, & augurantur Magi, qui
congregantur in fano commentandi cauſa, at-
que inter ſeſe colloquendi: 3. morem Magorum
in ſepeliendo. Cicero Tuſeul. Quaeſt. Lib. I. cay.
XL.V. Perſae cera circumlitos condunt, vt
quam maxime permaneant diuturna corpora.
MAGORVMmos eſt, non humare corpora ſuo-
rum. niſi a feris ſint ante laniata.
MARCVS fuit Monachus Meſopotamenus,
qui, auctore Eſello, de Daem. (z. y2.) cum My-
ſtes & inſpector diabolicorum phantaſmatum
fuiſſet. ea quidem, tanquam vana & falſa, flocci
fecit & abiurauit, Palinodiamque canens veris
fidei Chriſtianae placitis ſubſcripſit, quae a Pſello
audita & percepta edidicit ſtudioſe. Ea quae
de Daemonibus dicit, licet a Pſello, quae fuit e-
ius eruditio, ornatius ſint prolata, non debent
fuſpecta eſſe; quod nihil paene habeant, quod
aliunde, ex ſcriptis Ethnicorum comprobari ne-
queat. Sunt quidem multa valde affinia is,
quae in Euangeliis de Daemonibus habentur;
ſed, ſi quis probe aduertat, clariora, & quae
phraſibus N. T. non exiguam lucem interdum
affundant, nedum inde hauſta eſſe queant; ut in
Notis ſatis oſtendit Gaulminus.
Marmaridius Babylonius P. XIII. Sect. I.
eap. V.
MARS a Babyloniis cultus fuit, ſi credimus
ChronicoAlexandrinoP. XIII. & II.e. XXXVIII.)
Verum nihil inde paene colligi poteſt, an velit
ſtellam quae Ans dicebatur Graecis, an Thra-
cem hominem, aut ejus mentem, quae illi plane-
tae praeeſſe credebatur. Si poſteriora, ſunt ſa:
ne inania quae dicit; ſin planetam ipſum a Ba-
byloniis cultum velit, poſſunt vera eſſe. Vide
Ger. Ioann. Voſſium de Idol. Gentil. Lib. L cap.
XVI. Vt vanitatem Graecorum de Orientali-
um opinionibus loquentium videas, audi Scho-
liaſtem Apollonii ad II. Arg. v. 77. vbi de pla-
neta Martis: IIeuρανρ, ait, en ο ει τπ
XMh.ιιι (ita legendum vidit I. Rutgerſ. Var.
Lect. Lib.- V. e. VI.) r& Ma αaαnuιαιι &c. Af-
aν *αραοοοoουονν%0ε E/vα Ag ,

Oν ιN—ονιο Hegng: Perigenes in li-

bro de Chaldaicae regionis aut Se Mathema-

ticis, ait qui vocatur a Graecis Martis eum
Herculis Elanetam a Chaldaeis dici. Quaſi
Hercules Tyrius, aut Thebanus notus Babylo-⸗
niis fuerit! Poteſt fieri tamen, vt Chaldaei Ma-
thematici in Graecia viuentes voce Herculis vſi
ſint, ſed quidquid poſteriores Graecis noti dice-
bant, ideo non fuit veterum Babyloniorum opi-
nio, aut loquendi ratio. .
Martis Planetae praeſes Deus Aſſyriis cul-
tus. P. AIII. Necbt. II. cap. XXXVI. Vide Azi-

2Ul.

MATERIA dicitur odiſſe lucem a Chaldaeis,

P. AIII. cap. XVII. & II. quod intelligant voce

ν craſſam ac opacam materiam, quomodo
& veteres Hebraei loquebantur, ſi credimus
Pſello de Daem. Tαι Iusrοoasςοα τ——s o-
α 2* Tois Atασ„Nναο „* 9ρα οιπας α
7α **‿νρνα αο αονhαιω‿οο αεααιοο1/ Xα
e, noſtris & externis, & antiquioribus etiam
Gentilibus ſolitum, craſſtora corpora corporea
dicere. p. 46. Ed. nuperae Kilonienfir. Vide &
Origenianas Huéëtii notart. p. gy.
Materiales mundi quales, ſecundum Chal-
daeos. P. XIII. F. I. c. XVI.

MüArEALOIH. Septuaginta Intt. legerunt

kacρab, 2. Reg. XXIII,y. & Iob. XXXIIX, 52.

ſcribitur per Recſeh in Hebraico codice, quod

perſuadet eſſe veram lectionem. Ac ſane ori-
go vocis convenit, nam cum 7 nazar ſit ſepa-
rare, planetae quaſi eximiae ſtellae dicuntur
D Maszaroth. Hinc Diodorus ait plane-
tas dictos eſſe ave †α Osρο, Dominos Deo-
rum. Vide P. XIII. Seln. II. cap. XIX.

Mechaſchephim vnde dicti. P. XIII. Kect. I.

cap. X.
MECHASCUHEPHIM videntur iidem eſſe
ac quos Graeci vocant Chaldaeorum Prophetas.
Iamblichus S. III. c. XXXI. quae dicit de malis
Spiritibus, ſacris non rite peractis praeſentibus,
ait, ſe àααα NX ονον τιτοοιτ
errav, audiuiſſe a Chaldaeis Prophetis dicen-
tibus. Iulianus Oratione V. dicit coniungen-

da eſſe Ariſtotelis dogmata Platonicis, As N

15
746 1
guibiu,
ctecigeri

0 Erod,

MEN.
Chaldeie
Hxc woe

anima ſit

tinum
Hanc len
me
numnf,
Mere
libric. l
Oraculis
cundaeh
Eotinuf
credider
MII
L. XllI.
VOX non
ſ et elle V
oſtun
ctedider⸗
cum Che
bet logt
Attente ce
bit Mithr.
Poteltinte
tur, colle
ſio ingen
Nide&
rem de
fackun
Relig. .
Mittk
dto I
Lilb. x.
confirm.
ne, ſed
Batbatis
tiis.
Mib,
Atl

ener in ,.

le Matheme.
Martir, eum
lotns Bebylo
Chaldaei Ma-
Hernlir pli
snoti dice⸗
niorumopi⸗

4lris cul.
l Vite Ai-

Chaldaes,
eligant voce
1, guornode
ſi credimus
neo.
) g0et ie
ara N.
rituretiak
4 corpores

. Vice

Aum Chal⸗

t legerlnt

AAR,X.
gice, guod
c ſane oi⸗
er btſihe⸗
e dicuntur
ait Plane⸗
ginos De:

I Kll

icen
Propletis⸗
centibus 9
tir dun.

anima ſimpliciter & anima mundi.

AD HIST. PHILOS ORIENTAL. BP. VII. 1IIV. W.

ς α ααρ α &οα dsαaας εα.
Taaits, imo etiam haec prophetiir a Diis editis,
quibus verbis Oracula Chaldaica ab eo intelligi
crediderim. Vide quae de hac voce ſcripſimus
ad Exod. VII,Ir.
ME No tertia, ſecundum Pſellum, Triadum

Chaldaicarum Natura P. XIII. Sett. II. cap. W.

Hæc vocatur abPlatonicis uxz & Voxi néo&,
Vide Plo-
tinum Ennead. V. Lit. I. a Cip. UI. ad VIII.
Hanc Mentem aiunt Oracula remanſiſſe er 1
re„ÿY— Soe, ut & Plotinus tria principia

ouvm6*ναερο & S a Mρτιπινο αX„, v»na er-
ſere & ſe inuicem non deſerere. Vide laudati

libri c. IV. & V. Attamen quae habentur in
Oraculis de Mente, non minus conueniunt ſe-
cundae hypoſtaſi, quam conſtanter vocat Nꝶr
Plotinus j atque hanc eo nomine intelligi potius
crediderim.
MIIHRʒA, praefectus medii generis Entium,
P. XIII. &. II. eap. II. P. XIV. . I. Cum haec
vox non occurrat in Oraculis, & aliunde con-
ſtet eſſe vocem Perſicam. (Vide Ger. Lann.
Pohßtum de Orig. Idalolatriaz Lib. II. cap. X.)
crediderim hic confundi Perſarum opinionem
cum Chaldaica; ac ſane vbi Plutarchus haec ha-
bet, loquitur de Perſarum opinione. Si quis
attente conſideret Theologiam Perſicam, vide-
bit Michram vocari ſolem ai rr³ο, qui non
poteſt inter res intelligibiles, de quibus hic agi-
tur, collocari.
ſio ingentes peperit in hiſce rebus difficultates.
Vide & P. XIV. . W. mihr., proprie amo-
rem, deinde ſolem ſonat apud Eerſat. Inde
Ffaltum nomen Mithrae. Vide Thom. Hyde
Relig. Perſ. cap. W.
Mithra dicebatur apud Perſas, auctore Hero-
doto Lib. L cap. CXXXI. Venus, ſi Straboni
Lib. äV.. p. yoz. credimus Sol, quod alii etiam
confirmant. Nempeilli non ex certa cognitio-
ne, ſed ex coniectura, Numina Graeca cum

tiis.
Mithrae Sacra apud Perſas. P. XIV. c. X.
Mithurs, quid Chaldaeis. ad Or. v.277.

Vicinarum opinionum confu-

Barbaris conferebant; vnde disſident ſenten-

Mricev. Oraculum (citatum P. XIII. & II.
6.XXIX.) hanc vocem inclamandum, ad ex-
pellendos terreſtres Daemonas, ait, ſed quid ſi-
gnificet non docuit S&tanleiur noſter. Dſeællus
oſtendit ea elici praeſtantiorem Daemonem, qui
impedit, ne, qui Sacra facit, a terreſtre fallatur.
Hoc fundamento nixus crediderim Ai*H*
idem eſſe ac aρει0ο „quod ſignificat plane-
tas, vel Mentes, quibus inhabitantur; quarum
opem aduerſus terreſtres Daemonas imploran-
dum cenſerent Chaldaei. Sanc Hebraice
— o minzarim, quod venit ex eadem ra-
dice, principer, ſeu eximior ſignificat Nabum.
UI,1. non minus ac Mazzaroth.
Morbi a Daemonibus creati. D. EIII. Rect. II.
Moiægi in Zodiaco quae. & XIII. Selt. II.
cap. XIX.
MVNDIS a Chaldaeis eſt, ſi Philoni credi-
mus, cultus: X ντια eει„νäν ναρο
daoney & Oes oσν„, aX Oρο rο cασαιοα
α. OQuis rerum coeleſtium Heres p. 386.
Edit. Gen. Nihil tale eſt in Chaldaica Theolo-
gia, & calumniam ſane redolet; niſi ſorte Philo
Platonicam ſententiam cum Chaldaica confude-
rit. Imo ne Plato quidem negavit mundum
eſſe ovus Dei, licet Deum crediderit, propter a-
nimum eum inhabitantem. Vide Timaeum.
Mundi quot ſint, ſecundum Ehaldaeos. Z.
XIII. Selt II. cap. XII.
Mundi extrema quae Perſis. D. IV. c. VI.
MVRES Perſarum Magis inuiſi. Plutarchus
in lib. de Iavidia & Odio: ol IIegoν M—α
786 u aτρατ£ννâονv α Aα T ασπτι
„ 1 Oes doo-‿cαατ Tr Gdo,. αα
Yag arrve Agαε Al Piores AveXH-
Taα. Perſarum Magi mures occiderunt, quos
& odio habebant, dicebantque eſſe Dei indignan-
tis animal; ſimiliter omnes Arabes & Aethio-
pes eos exſecrantur.

N.
ABAIHAEORVMcultura, liber ”Zabiorum
Z. XI.. UI Huius libri fuit in Occidente an-
tiqua verſio Latina, tempore Thomae Aqguinatis,
Itt ttt t 2 quae

quae inſcripta erat de Agricultura Aegy-
Priorum; vnde fit, vt ſaepe de moribus Aegypti-
acis loquatur, vbi legem Moſaicam erpliear.
Doctisſimus èpencerus de Leg. Kit. Lib. I. c. I.
F. III. corjicit, vocem —–—1 abodahb de⸗
buiſſe verti cultum ſeu religionem, quod is liber
de ritibus ſacris Zabiorum ageret. Verum licet
ca vox cultum ſacrum pasſim ſignificet, cultu-
ram terrae etiam denotat, & ſic videtur hic debe-
re verti; quod in eo libro traderetur ars quae-
dam ſuperſfitioſa colendorum agrorum, arbo-
rum, pluuiae eliciendae, &c. vt apparet ex Mai-
monidis citationibus, quarum nonnullas in
medium adduxit Szanleius P. XIII. Sect. Il. caßy.
XWW.. Xr. & XXIVII.
NABONASSARI Aeram omnium elle an-
tiquisſimam, ex iis, quae Aſtronomicis obſerua-
tionibus infignitae erant, probauit H. Dodvvel-
dus in appendice ad Cypr. Diſl. §. 23. &ſ. V.
Sothica Period.
Nahbiurianus Mäthematicits. P. VIII. JNesk. I.
cap. V.
Natiuitatis ſchemata, quae Chaldaeis. 9.
XIII. &. II. cap. 22.
Naturarum omnium diuiſio, ſecundum Chal-
daeos P. XIII. Sebt. II. in prooem.
Nergal idolum. P. XIII. Seét. II. c-LXXVII.
NOEPOX ſic dicitur qui intelligit, actiuo
ſenſu. Apud Platonicos voeg dicuntur infe-
tiores Naturae, reſpectu ſuperiorum, in quibus
intelligendis occupantur. Hinc vort ſumma
eſt Natura; deinde aliae voso reſpectu huius,
& ämuluerraa reſpectu inferiorum; aliae demi-
que voegæt, quod nullas inferiores habeant, quae
cas contemplentur, & in iſta contemplatione ex-
ſiſtentiam ſuam, ac eflentiam ſitam eſſe intelli-
Zant. Huius rinfirni generis ſunt humanae
mentes. Haec eſt ſententia Platonica a Petri-
gio nequaquam intellecta, vt apparet ex P. XIII.
&. II.= W. eo quod vocabula bsgeαασ ſenſu
vulgari expoſuerit.
NOHTOX pasſive ſumitur, & eft vonov pro-
prie id, quod mente ſola poteſt intelligi. Ve-
rzumin Platonica l Philoſophia aliquid amplius ſi-
gnificat, nempe quod inferiores Naturas intelli-

TND E PII.

gentes ſui contemplatione pafcit.
Principium, ſeu Pater eſt ſolus, in quo contem-
plando omnes inferiores Naturae occupantur.
Hine in ordine Zoroaſtris, qui profertur P. XIII.
&.II. e. WI. primum locum tenet Natura intelli-
gibilis, ſeu vontρ. De ſenſu pasſiuo conſtat ex
Syneſio Ep. CL W. yt iam olſeruauit H Stepha-
nus, qui poterit conſuli. Hinc addimus exi-

mium Hæſychii locum, quem Paucis exponemus-

Noce*, *oρονρνιαιtτιαρ. Nosésy A6 s 70 vos*
Eſt participium neutrum actiuum) vonne ℳ
vox ecov. 1 eoνοι 1 Eon“ ua 7S vonτα 73
vo&ρ.. Srα Ae“ ,“ eUααν. Aνρντα d
graα „W.ι ca *αιοαια.e. NOEPON Tiritu-

ale. Nos eor quidem eſt intelligens, Nontov ve⸗

ro intelleltum. Quod vere intelligitur, eſt cer-
to quodam modo alimentum eins, quod intelli-

git. Sic proprie explicandae ſant hae poces»,

at abuſtue inuicem confunduntur. Hunc lo-

cum credidit H. Stephanus corruptum, quia non
non ſunt i⸗

intellexit. Sed hic voxy & voa
dem, quod vulgo dicimus intelligere & intelligi;
nam apud Platonicos ſuperiores Naturae tan-
tum ab inferioribus vo& dicuntur, & hiſce illa
vonge exſiſtentiam praebere, quod vult Heſy⸗=
„hius, vbi dixit intellecta efſe intelligentibus 7co-
Ou vehdς.. Plotinvs Ennead. V. Lib. I. 6. V.
7 92 N, inquit, 1 α οοαι Tοα NQ. αρν
vociv r Ev: Dplum ENSs' e ipſo quod in-

telligitur a MENLIE, dat illi & intelligere &

SGe Alia ſunt apud Feurdemn in candem ſen-=
tentiam, & plurima ſimilia in Orocli Theologia
Platonica ſparſa. Vide inter alia Z. XIILcXNE.
& Oracul. v. 52.

NOMINA barbaræz non mutanda. P. II.

S& II. 6 X. Conſulendus Iamblichus ae Myſteriis
Secz. VII. . W. & Origenes contra Celſum Lib. I.
p. 15. & ſeqq. vbi propugnat efficaciam nomi-
num. Videntur etiam Veteres Hebraei ex Chal-
daea reduces vim arcanam in nomine Tetra-
grammato conſtituiſſe, quoniam id pronunciare
non auderent.
MoMI herba Mithrae ſacra. P. II. c. VI.
AMAOGGHMπ⁰ Vir doct. H. Dodvvellus
quem

Primum-

Jqueil ſa
Mus, cone

daicalnſa
ſe ſeacco⸗

eorumm 0
tem eius
Ordo.
00)
Deus. 7.
mare Ch
Itſitisap
braei Deui
ſcribunt;
braehprir
& . VI.
Perſarum
0NKNS
Malenom
alkecit Gr
Thedlogi⸗
Oebane

Peas
2415
Mitura
4 lle Dlar⸗
quocſitre
ligrturſſe
Cundam N
nead. V.]
Perſay
Ad. VII.
quae. P.)
Cſeg.
Detri
Poſttis

coli ed⸗

PEIS
d. Ee. 1
bantur: 6
rkten
tit ez
emntri
Phylem

Primnat,
quo contem.
eccupantur,
kerturà YII.
latura intelli⸗
luo conſtat er
it l Kepha⸗
addimus ext⸗
sexponemus:
) S1 77 u;
any ρ
P ing n
Nigenat
ON iritr
1, Nyror ve⸗
gilurtß ler.
guul inteli⸗
it hue ls,
Hunc lo⸗
um, quianon
nonſunt '
eintellgi
Maturae tall⸗
d bileeille
Vl Heſj⸗
entibusre⸗
lib. Ll. .
N*α*
gvodl in⸗
religere 6
andem ſer⸗
Theologia
YIIIANX.

Ga. . M.

Mli
lum i 1
cem pohm⸗
zei & Clal⸗
ine etta⸗
ronmane

WMCTI.
ufnneſi⸗
glemn

4b MST. OmIIOS. ORIENTAL. 2. YIII r. rr.

quem ſaepe in hiſce Collectaneis laudavi-
mus, conatus eſt oſtendere, Onirocriticen Chal-
daicam fallacem ſemper non fuiſſe, quod Deus
ſe ſe accommodarit, in futurorum revelatione,
corum opinionibus. Digna eſt lectu hanc in
rem eius Ep. II. Anglica de Srudio Theol. §. §.
Ordo, qui apud Chaldaeos. zd Or. p. 6.
OROMAYES a Chaldaeis dictus eſt ſummus
Deus. D. III. F. II. c. I quod &†&νςSες Oro-
maze Chaldaice ſignificet ignem ſplendentem,
vt ſatis apparet ex iis, quae habet Stanleius. He-
braei Deum quoque metaphorice inſtar ignis de-
ſcribunt; quaerant eruditi, Chaldaeine an He-
braei, primi ita loquuti fuerint. Vide Zaes*α ι,
& P. XII. c. VI. Adito & Thom. Hyde Rel.

Perſarum cap. LX.

OSâk1⅓ Deus zonaeus O& III. & ILc. IIX
Male nomine AEgyptiaco Chaldaeum Numen
aflecit Graeculus, cum conſtet AEgyptiacam
Theologiam multum a Chaldaica diſcrepaſſe.
Ohhanes Magus Xerxis comes. 2&II. c. III.
P.
Aradiſur, quid Chaldaeis. ad Or. p. 2 47.
PALIER eſt prima Triadum Chaldaicarum
Natura. DP. XIII. Sect. II. cap. W. Hanc quo-
que Plato vocat Tlarcoa, ſenſu peculiari, non
quod ſit rerum omnium auctor; (licet eſſe intel-
ligatur) ſed quod genuerit, ſeu procreaverit ſe-
cundam Naturam, quod fuſe docet Plotinus, En-
nead. V. Lib. L. a cap. II. ad IIX.
Perſarum Dii P. XI8. c. IX. divini. P. XI.
cap. VII. ritus magici. P. XIV. c. IIX. Sacra
quae. P. IV. c. IX. Theologia. P. XIV. c. VI.
& ſeq.
Petri praedicatio, liber Petro Apoſtolo ſup-
poſitus, in quo aiebat verum Deum ab Ethnicis
coli, ſed prave. P. XIII. §. II. cap. XXVYII.
PHINCOI apud veteres Chaldaeos. P. XIII.
S. M. c. X. Varii libri Phyſici Zoroaſtri tribue-
bantur; & Magi multa ſuperſtitioſa dogmata de
vi herbarum & lapidum fovebant. Eos ſaepius
citat Plinius, in naturali Hiſtoria,ex libris qui-
dem, vt videtur, fictis, ſed vnde tamen conſtat.
Phyſicam a Magis excultam vulgo creditum.

Planetarum adſpectus mutui. P. XIII & E
c. XX.
Planetae animalia a Chaldaeis crediti. P. XIII.
S§. M. . IV. M
Planetae a Chaldaeis culti. P. XIII. & II. c.
XXXLVII.
Planetae dicti Wnterptetes a Chaldaeis P.
XIII. & W. cap. XIIX. quae ſit eorum vis. Itid.
& cap. ſqq. eorum adſpectus. Ibid. e. XX. Pro
planetarum numero Chaldaei tempus in die-
rum Hebädomadas primi dividiſſe dicuntur, qua
dere videndus Io. Seldenus de J. N. & G. Lib.
UI. cap. WX. p. 420.
Portentorum interpretatio Chaldaeis nota. P.
XII. F. II. cap. XXIII.
Potentia, ita dicitur, ſecundum Pſellum,
Chaldaeis ſecunda Triadum Natura P. XIII. cap.
W. Selt. Il. quae vocatur a Platonicis NS. Vide
Plotinum Enead. V. L. L.a cap. III. ad IIX. ubi
univerſa doctrina τ1 οτιιαυe οναιντροο tra-
ditur. Videtur autem ναuνu aut α dici,
quod prima Triadis Natura per hanc agat.
Potentia tertium Principum, ad Or. v. go.
Pratum principale, quid. ad Or. v. 97.
Preſteres, naturae divinae. ad Or. v. 21.
Preſteri, collata Dei apparitio. ad Or. p. 2r.
Profunditas Paterna unde dicta. ad Or. p. e.
Pythenis Spiritus quid. P. XIIIL.S. Wc. XXIII.
M
ABBINVS. Mirum eſt viros dictos, &
Stanleium noſtrum citare coniecturas
Rabbinorum recentiorum P. XIII. §. L c. X.
ubi agit de originibus nominum Chaldaeorum,
in quibus Rabbinorum ſola auctoritas nullius
eſt ponderis. Neque enim libros habuerunt
veteres, de ſtatu Chaldaici imperii, quos non ha-
beamus. Conjecturas tantum ſuas audacter, &
quaſi e tripode, in medium proferunt; quae ſa-
ne non ſunt certiores, quia a Rabbinis editae
ſunt. Si quas ergo rationes habent ſuarum con-
iecturarum, proferendae; ſimplices affirmatio-=
nes Hocci ſunt faciendæ. Sane quaecunque de ge-
neribus fapientum Chaldaeorum, &o loco, quem
citavimus, habentur, merae ſunt hariolationes,
quibus plures aliae aeque veriſimiles poffent
Ttt ttt t 3 jungi

I N D E X VII.

iungi, niſi hoc eſſet tempore abuti. Vide
Tachiadem in Danielem, cum notis C. l' Empe-
vereur & Steph. Clericum parentem 10 ατα
erm in 3. Quaeſt. Sacra, & quae de iis in vo-
cibus ſeripfinus in Comment. in, Pentateu-
chum.
Rapere ſe, quid in Deo. ad Or. v. 24.
REMPHAN an nomen Saturni. P. XIII. §.
II. cap. XXXVII. Forte ita dictus altiſſimus
planeta a — ram, altus & — phanim,
facies, qua voce ſignificantur Decani in Zodiaco,
vt dictum P. XIII. S. II. c. IX Sed forte Pen-
Oa aut 6e Oæv, vt alii Codd. habent, eſt men-
dum pro ι Oανœ, vel Sept. Intt. legerunt )
reran pro P chevan. Fortaſſe denique eſt
mendum in codice Hebraico. Nihil hic certi.
Quae ab eruditis dicuntur hiſce de rebus, ex Ara-
bum ſcriptis, hauſta videntur, ex aliquo, qui A-
moſum aut Hebraice legerat, aut Graece; ex Iu-
daeo nempe quopiam. Vide Lud. dae Dien in
Act. VII.
RESVRRECTIO. lis quae Stanleius de ſtatu
animorum poſt mortem habet P. &III. Sect. II.
c. X. addendum a Chaldaeis Reſurrectionem cre-
ditam. Laërtius in Prooemio ex Theopompo
Philippicorum IIX. hoc docet: avαπooοα
ατπι T ς Mν*νο το ανmονν„ *6 εN
ðð
Jaαααννο reviäéturos ſecundum Magoi homi-
nes, & futuros immortales, & omnia quae
ſunt, ſuis invocationibus conſervari. Ab his
idem ſumſiſſe videatur merito Democritus, qui
eorum auditor fuit, teſte eodem Laërtio. A
Democrito autem reſurrectionem fuiſſe cer-
tam habitam apparet ex Plinio Lib. VII.c. EV.
Similis & de aſſervandis corporibus bominum
ac reviviſcendi promiſſa Democrito vanitas, Tui
non revixit ipſe. Indidem hauſiſſe credibile eſt

Platonem, quae, pro more ſuo, auctiora & or-

natiora, dicamne an inquinatiora? de reſurre-
ctione dixit, in Politico p. 175. Ep. Geneuenſis
Ficini: &æ αν Tρτρπνντ†+1τοτο αα ααια
& râ vsτzHÿꝶ†7n ρσοiwια „ draien-
aαHασιss, ex mortuis & iacentibus in terrz
rurſus ibi conſurrelturos & rericturos. Poteſt

eiusdem decimus de Rep. liber legi, in quo dicit:
Heærem Armenium revixiſſe poſt duodecim dies.
Hunc Herem Zoroaſtrem eſſe vult Clemens Ale-
xandrinus, Strom. Lib. V. p. 599. qui conſuli
poterit, licet videatur perperam ei πMK υ ani-
morum, cum refurrectione corporis confundere.
Nec diſſimulabo, me vereri, vt reſurrectionem
Chaldaicam ſatis recte intellexerint memorati
ſcriptores. Saltem corpus putrefactum, poſt
certum tempus, in vitam reuocari, cum reliqua
eorum doctrina nullum habet nexum. Aie-
bant ſane corporis éρανπο una cum mente ad
ſuperiora redire, quod mentem ſine illo .
KαDů eſſe non crederent; ſed ille reditus in piis
fieri ſtatim poſt mortem, neque ad cadauer ul-
latenus pertinere putabatur. Vide ad verſum
259. Oracul. notata, & P. XIII. J§. II. c. X.
RIIVS Moſaici, oppoſiti Sabaeis. P. XV.c.

V. Sabaeorum religionem plurimis legibus Mo-

ſaicis occaſionem praebuiſſe credunt Viri docti;
quod equidem negare nolim, ſed antiquitatem
illius religionis perſpectiorem vellem. Vide
Sabaei.
F.
ABAEI unde dicti, ſecundum Stanleium P.
XV. prooem. Sectae eorum auctores. Lid. c.
I. &ͦ II. libri lbid. c. III. Religio c. IV. ritus Le-
viticis contrarii. Ibid. c. V. De hiſce populis
fuſe nuper egit Io. Spencerus vir doctisſimus, ſe-
cundo de legibus Moſaicis libro, quem hic non
exſcribemus. Obſervabimus duntaxat ea, quae
de iis dicuntur ex uno peti fonte. I. Arabes ſcri-
ptores & Maimonides quaè dicebant hauſerant,
vt aiunt, ex libris Arabicis, ex antiqua Sabaeo-
rum lingua in Arabicam translatis. At in tan-
ta operum, ſuppoſitorum & fabulis refertorum,
apud Arabas, multitudine, admodum ſuſpe⸗
ctos eſſe oportet eiusmodi libros. Annon po-
tuerunt conſcribi ab ipſis Arabibus Idololatris,
qui circa Muhammedis tempora vixerunt? Imo
annon veriſimile eſt id reuera factum ab homi-
nibus, qui primis Patriarchis nugaces libros tri-
buere non erubeſcebant? 2. Maimonides ipſe, qui
tam multa de iis habet, videtur eorum antiquita-
tem parum exploratam habuiſſe,quando iidem
P. 111.

P. Uec.
nosellun
nam Muh
mennnit
Silennt i
Zai,
extrenin/
Arul Don,
usecen

ne dabaeo

unt,; nii
Maimynia
tenn perl
Sactike
ARA
VIII.
Aepyptiac
coelo di
8ATV.
nomine 0
aligvo
eſtuide
milcent.
lux forte
dunt Gbid
Iune poll
6,XXI.
Satur,
P. EIII
Schem
XIII. §.
deleue
dicer⸗
dinu .
Signa

apud Cl

dign⸗
4. XXI.
Lign⸗
Jude.
.
nomiit
Cbſerzen
titur in
Nam on

decim dies
Clemen? Ae.
qui conſull
6Jegey Mni.
Confundere,
ſutreckionem
int memorati
ſadam, polt
cumreligna
um. Aie-
umthente ad
ſne ilo .
edltus inpis
lcadauer ul.
le ad verlum
I.c.L.
i8, P. M.e.
legibus Mo⸗
t Vii docti;
Antiglitatenn
emn. Vide

Starleiun b.
ores. Mide.
IV. nitus le⸗
niſe populi
tölunnſe⸗
uenn hicnon
Matet, une
Arabeslel ⸗
at hulerant,
gi gabꝛeo⸗
Atintal⸗
telertoruln,
dumn iuhe⸗
Annonpo
ldolohtris,
unIn
1 homt
3 llbtos r⸗
iler n
kiquita⸗

uidemn
dg Ill

-ð

P. III. c. XLIX. More Neb. ante M. an-
nos eorum opiniones & ſectas intercidiſſe dicit;
nam Muhammedes Alcorani Sur II. Zabiorum

meminit, quaſi ſuo tempore viuentium: Qui ere-

diderint, inquit, & qui Iudaizant & Chrifiani
&“ Zabii, quitquis erediderit in Deum & diem
extremum, & ſecerit bonum, illis merces eorum
apudà Dominam eorum, neque erit timor. Hinc
qu ae dicuntur de Legibus Moſaicis, ex occaſio-
ne Sabaeorum rituum inſtitutis, valde dubia fi-
unt; niſi probes libros Sabaeorum, quos vidit
MWaimonider, non eſſe recentes, aut eam gen-
tem per plura ſecula eadem coluiſſe Sacra.
Sacrificia vana. Or. v. 129.
& ARAPIS Deus zonaeus P. XIII. &. II. cap.
VIII. Parum conſulte fecit qui Theologiam
Aepyptiacam Chaldaicae iunxit, cum ſint toto
coelo disſitae.
&AIVRNLS Vocatur planeta remotisſimus
nomine Graeco (P. XIII. S. II. c. XIIX.) vt
& alii, quod vitium ſane quam maximum Graecis
eſt, qui de alienis verba facientes Diis, nomina ſua
miſcent. Si extarent Chaldaica nomina, ex iis
lux forte eorum doctrinae affulgeret aliqua.
Sunt quidem Doctorum circa haec coniecturae,
quae poſſunt legi apud Voſtum de Idol. L. II.
c. XXXI. & ſqq. ſed valde dubiae.
Saturni Planetae praeſes Deus Aſſyriis cultus.
P. XIII. J. II. c. XXVII. V. Remphan.
Schemata natalitia, ſecundum Chaldaeos. P.
XIII. J. II. cap. XXII.
Seleucus Seuleucienſis. P. XIII. & L. cap. V.
Sidera. Vide Stellae.
dinus, qui, in Philoſ. Platonica ad Or. p. 120.
Signa Zodiaci, eorum ſignificationes, & ordo,
apud Chaldaeos. P. XIII. &. II. c. XIX.

Signorum adſpectus mutui. P. XIII. §. II.

c. XXI.
Signa bicorporea, firma, fœminina, tropica
quae. P. XIII. & II. . XIX.
0 ⅛“ a Macrobio vnicus Deus, qui ſub variis
nominibus coleretur, creditus eſt. Sed primo
obſervandum, meram eſſe coniecturam, quae ni-
titur inanibus ratiocinationibus, non Hiſtoria,
nam omnes aduerſantur Poetae. Deinde hoc

AD HlT. PHILOS. ORIENTYAL. D. PIII. EW. XV.

Graecis Philoſophis, qui unitatem ſummi Nu-
minis credebant, uſitatum fuit, ut fabulas tor-
querent in ſuam ſententiam; ne vulgus offen-
derent, quod traditionem aperte reiici vix paſſum
eſſet. Tandem cum Chriſtiani rerum potiren-
tur (quo tempore vit Macrobius) Ethnici Phi-
loſophi, cum non poſſent argumentis Chriſtia-
norum contra fabulas reſpondere, omnes adPhy-
ſicas neſcio quas nugas torſerunt; & Macro-
bius, inter ceteros, Solem eſſe vnicum, qui
ſub variis nominibus cultus fuerit. Deum o-
ſtendere aggreſſus eſt. Vide explication. Hi-
ſtor. Fabulae Adonidis.
Sol ab Afſſyris cultus. P. XIII. & II. cap.
XXX.
O0OTHICA Periodus, fuit periodus Canicu-
lae, quae Sothis ab Aegyptiis dicebatur, de qua
vide Marshamum in wναραανασςατπονυ Can. Ae-
OIt. Chaldaei, qui dicebant ſe habere obſerua-
tiones 1903 annorum (P. XIII. Selct L. cap. I.)
ſtatuebant forte per integram periodum Cani-
cularem ann. I460. ante Nabonaſſarem ſtellas
a ſe obſeruatas, & praeterea per id tempus, quod
a Nabonaſſaris aera effluxerat, ad captam Baby-
lonem; quod tempus coniunctum annis 1460.
confeciſſe ſtatuit Stanleius 1885. annos, qui-
bus deſunt 18. ad conflandam ſummam 1903.
annorum. Sed is calculus non eſt prorſus ac-
curatus, cum ab initio Aera Nabonaſſaris ad
Alexandri mortem fuerint tantum 424. anni,
Babylon autem ſeptimo ante anno capta fuerit,
vnde capta ponitur anno Nabonaſſaris 417. Hi
autem poſtremi anni coniuncti cum 1460. effi⸗
ciunt 1877. quibus addendi eſſent 26. anni, vt
inde naſcerentur 1903. V. Babylonicae Olſer-
uationes.
Sommiorum Interpretatiò Chaldaeis nota. .
XIII. §. II. c. XxjXIII.
SPIRIIVS mali malos inuadunt (Z. XIII.
Seclt. M. eap. XXIX.) vt docet Iamblichus,
quem ſequitur Pſellus in Orac. p. 102. ubi ex-
plicat haec verba οαρρν„νeνς+ eανια
animalia enim terrae ait eſſe Daemonas, vas
vero temperationem corporis. Videndum an non
Iudaei tempore Chriſti quid ſimile crediderint,
quod

INDEYXVII.

quod occaſionem dederit Parabolae, quae ex.-
tat Matth. XII, 43. & ſeqq.

STATVAE, ſi Herodoto credimus, nullae
fuere apud Perſas. (P. XI V. cap. IIX.) Opponi-
tur ei Strabo, qui Lib. XV. p. og. a ſe apud Per-
ſas Magos in Cappadocia, aras, templa & ſigna
conſpecta ait. At potuit koc, in regione Grae-
corum commerciis frequente, a Graecanicis ri-
tibus fluxiſſe, vt ex parte obſeruauit Stanleius.
Verum Herodoto opponitur etiam ipſe Herodo-
tus, qui eodem Lib. Cap. CLXXXIL. templum,
altaria, & ſignum Babylonici Beli deſcribit. Sed
quamvis Babylon ſub imperio Perſarum eſlet,
non ſequitur Perſarum & Chaldaeorum ritus eos-
dem fuiſſe. Certe Darius conatus eſt ſtatuam
aurcam Beli ſurripere, Nerzes reipſa ſuſtulit,
occiſo Sacerdote, vt ex eodem Herodoto in ſe-
quentibus liquet; quod magnum honorem ſta-
tuis Deorum non tributum, a Perſarum Regi-
bus, oſtendit. Atque haec narrat Herodotus,
quaſi a Chaldaeis accepta. Sed aliam ſolutio-
nem praebet Clemens Alexandrinus, in Admo-
nit. ad Genter p. 43. vbi poſtquam de Magis
quaedam dixit: Hos, inquit, ſub dio ſacra fa.
cere ait Dinon Oeé àααοναυανυs Aoα, ſola
Deorum ſimulacra ignem & aquam putantes.
Neque horum inſeitiam celaverim, nam licet
maxime a ſe vitatum errorem putent, in aliud
delabuntur peccatum. Non exiſtimant ligna

& lapides ſtatuas eſſe Deorum, vt Graeci &.

ſed ignem & aquam, vt Thiloſophi. Attamen
voſt multos annorum eircuitus, humanae for-
mae ſimulacra, à*uddawwvvvwoοσ dπαςομυN, a
iir coli oflendit Beroſur, in tertio haldaicorum;
cum boc introduxiſſet Artaxerxes Darii ſilius,
Ochi nepos, qui primus Veneris Tanaidis ſimu-
lacrum Babylone ſtatuit. Licet circumſtantias
haſce omnes praeſtare nolim, hinc colligi poſſe
crediderim, Perſas ab initio ſtatuas non habuiſſet.

S& ELLAE in varios Deorum ordines diſtri-
butae. P. X III. Sect. II. ca- XVII Chaldaei ni-
mirum putabant ſtellis ineſſe ſubſtantias vogeas
quae ſtellarum igneo corpore, quaſi vehiculo,
eſſent indutae. Hinc planetas ipſos vocant

Gaa rXννuovH⁰αρe Animalia errantia. Oracul.
verſu 195. Pletho p. Sg. Edit. Amſtel. ey
ανοοται ν⅓ας &c. Chaldaei cenſent Dae-
monum mentes non multum al' humanis difſer-

re, eſſe tamen nobiliores, nobilioribusque vti ve-

biculis, & mortali naturae non miſceri; ſed
mentes aſtrorum multo adhuc eſſe praeſtantio-
res daemoniacis, & praeſtantioribus vebhbiculis
vti, quae ſunt tam ſylendida magnitudine alti-
vae potentiae corpora. Vide Aegyptii & Voſſ.
de Idol. Lib. M. c. XXX. 7
Stellae a Chaldaeis cultae & XIIL. S. II. cap.
XXXIV. Tid. XXXVII.
Stéllae rebus humanis praeſunt. Z. XIIIL. .
II. cap. XVIII. ð
Succoth-Benoth quid. P. XIII. Selt. II. cap.
XXXVII.
Sudinus Mathematicus. P. XIII. S. II. c. V.
Vixit tempore Attali, patris Eumenis Pergame-
ni Regis, & in eius exercitu contra Gallos, Sacer.
dotis munere fungebatur, ut docet Polyaenus
Stratag. Lib. W. c. I. qui eum vocat XaXα⁰
αιον αανοαιν. .

Summitates quid, in Philoſophia Platonica

ad Orac. v. 92.
DSymbola, quae in Oraculis. ad v. 44. 215.
Vynoches, qui Chaldaeis. P. XIII. Sect. I. cax.
V. ad Or. v. 127.
Synthemata quae. ad Or. v. 27o.
Aliſmanum doctrina. Z. XIII. Sect. W.cap.
rrI. & ſeqzq.

Teleſticæ diſciplina quae. P. XIII Sect. II. c.

XXVIII.

Teletarchæ, qui ſecundum Chaldæos. P. III.

Sect. U cap. B. ad Or. v. 4.
Templa non habuiſſe Perſas. P. XIV. c. IX.
Vide Satug.
Tempus duplex Platonicorum. æα Or. v. 217.
Termini Signorum qui. Z. XIII. Sect. II.

cap. XIX. & ſeqq. 3,

TERRA ab Aſſyriis culta, ſecundum Macro-
bium. P. EIII. &. II . XXXIX. Meritohoc Græ-
cum Numen putat Stanleius, potiusquam Aſſy-

rium; neque Macrobii inanes ratiocinationes,
quibus

nationes gui
tium Deos eo
quidgnam pr.
molſonißi⸗
merae Phyſic
fabulisſenlus,
thodus abulan
ſit ſiresz eſlet h
teſttamenne
2pud Onienti
Perlaeſacra fa-

talntotum etß

jamteſtatur l
nae, Tertae,
cra fecill .
confundeban
ſe a Graecis,
Omnes ſub vn
Aoretus gwi
XXXNIX. dic
Pela Jerroig
Suunt. Feg
Lunam, & .
ti, atqne d 2
Auocdeamſig

1 Dlree,

Laertiun,
Gecim Plem
hirij Ailkin/
aſtigatut.
Terraci
d. YIII 5
Teucer
Thamn
THEOd
Bus apud
ſeverſiß
Bia, ualis
nim none
na forme
lotellepr
Paret. C
ſuler
katteten 1
i

Aptie. Orzclt.
Ammſtel me ir
Caeicenlent Dae⸗
bbumanir Aiſer.
Nibungue ni pe⸗
oy miſceri; ſed
ſe prauſantih.
lorihur vebiculi
aynitudin alti

Ajpri iſ.
XIIILKIL.c/.
Unt. 5. III.
IIL. Eelk. IL .
YIIIL. &II A.
menis eygane-
,Celln,Duter.
uet Polyaenns
m, volat Na)-

phie Platorica

1,,44. .
MIl Cα⁵

e.
N. Elllach.
Mr Il
Grs II.
M...

AOr.
W. lck.. 1.

ndum Maco⸗

etitohoc .
us Wam 4

locimntone⸗
gud⸗

AD. HIST. PEHILOS. ORIENTAL. Z. II. XIV. XV.
nationes, quibus vult perſuaders omnium Gen- buiſſe. Itaque credibile eſt eos, dum ſacra face-

tium Deos eosdem fuiſſe, nec variis nominibus

quidquam praeter Solem, terram, aliaque eius-

modi ſignificari, flocci ſunt faciendae. Sunt enim
merae Phyſicorum coniecturae, qui in veteri bus
fabulis ſenſus, quos volunt, inveniunt; quae me-
thodus fabularum explicandarum quam abſurda
ſit, ſi res eſſet huius loci, facile oſtenderem. Po-
teſt tamen, ne quid diſſimulem „Opinio, de Terrae
apud Orientales diuinitate, inde eſſe orta, quod

Perſae ſacra facientes ſanguinem victimae in ter-
ram totum effunderent.

Herodotus diſerte et-
iam teſtatur Lib. I. cap. CXXXI. eosdem ſoli, Lu.

nae, Terrae, Igni, Ventis & Aquae ab initio ſa-
5 Ig 9

cra feciſſe. Facile autem Perſae cum Afſſyriis
confundebantur, vt & reliqui Orientales inter
ſe, a Graecis, praeſertim poſtquam Gentes illae
omnes ſub vno Perſarum imperio fuerunt. 1 heo-
doretus quidem Hiſtor. Eccleſ. Lib. V. cap.
XXXIX. dicit, Magos a Perſis vocari 78 α α
eια eorνα+ατ†ας qui eleæmentis diuinitatem tri-
buunt. Sed H. Valeſius sup‿οa hic eſſe Solem,

Lunam, & Stellas oſtendit, ad locum Theodore-

ti, atque ad éuſebium Lib. III. cap. XXXI. ita
duodecim ſigna Zodiaci interdum vocari. οι⁰
zA“ sναρι, duodecim ſigna dicuntur apud
Laertium, initio vitae Menedemi. Male duo-
decim Elementa vertit Interpres, qui tamen a
viris dodtis, qui in Diogenem ſeripſerunt, non ſt
caſtigatus.
Terra cuius figurae ſit, ſecundum Chaldaeos.
D. XY III. J. I I. cav. XVI.
Teucer Babylonius. P. XIII. &. I. c. V.
Thammus Pſeudopropheta. & XV. e. IV.
IHIEOGONIA. Carmen, quod recitabat Ma-

gus apud Perſas P. XIV. c. IIX. Crediderim fuiſ-
ſe verſus, in quibus Deorum continetur genealo-

gia, qualis apud Chaldaeos, aut ſimilis. Licet e-
nim non exiſtimarent Chaldaei Deos eſſe huma-

na forma praeditos, attamen ab vno ſummo a-

lios eſſe prognatos cenſebant, vt ex Oraculis ad-
aret. Certe haec eſt vis vocis eoνονια, qua
Heſiodus inſcripſit poëma ſimilis argumenti.
Praeterea Laertius in proozmio obſeruat Magos,
i 7 8οσaας Oααοα eνειοſermones ha-

rent, recitaſſe carmen aliquod, quo eorum conti-
neretur Theologia, & quod efficax ad elicien-
dos Deos putarent.
Theraphim quid ſit. P. XIII. S. II. c. XXVII.
Omnino conſulendus doctiſſimus Vir Io. Spen-
erus in Diſſert. de Irim & Thummim Cap. III. S.
II. & ſqq.
Theungia quae. P. XIII. &. II. Cap. XrIII.
S ſeqgd.
THOHOV. Ita vocant Rabbini tempus, quod
fluxit ante Legem, voce deſumta ex Gen. l, 2. ubi
terra, antequam a Deo ornaretur, fuiſſe dicitux
Thohou, hoc eſt, vacua incolis. Apud Stanle-
ium erat immane mendum, cum pro hac voce
eſſet Goth. P. III. C. I.
Trigona in Zodiaco quae. D. XIII. Sect. II.
cap. XIX. & ſoqq.

As, pro corpore. Or. v. 297.
VENVS ab Aſſyriis culta. P. XIII. Selkt II.
ap. XXXIII. Certe APeoονeſt Numen O-
rientale, ſecundum ipſo Poetas, qui eam faciunt
Cypriam. Vide quae de Iide diéta ſunt, in Ex-
plicat. Hiſtorica Fabulae Adonidis, initio volum.
III. Biblioth. Vniuerſalis, & Seldeni Cap. IV.
Synt. 2. qui & cap. VI. eiusdem libro obſervat
ex Scholiaſte Apollonii ad Argon. III. Vene-
rem a Graecis ſub APeoadQττνι Cnomine an-

tiquiorem Joue (nempe Cretenſi) creditam. Lo-

cus exſtat ad verſ. 52. illius libri. Nomen hoc
mere Phoenicum eſt, a † Epharad, quod cum
meretricibus verſari denotat; unde HR
Phbarazdataz fornicationem ſignificare poteſt, vt
R Peyherida, vagam. Geterum in hoc Nu-
mine idem eveniſſe videtur, quod in multis alis;
empe, vt variae Mulieres in Deos relatae, qui-
bus aliquid ſimile euenerat, a poſterioribus ſae-
culis confunderentur in vnam. Veneres plures
memorat Cicero Lib. IIl. de Nat. Deor. quas alii
vi compingunt in vnam.
Venus culta apud Perſas. P. XIV. c. .
Vnitas, quid apud Chaldaeos. ad Or. v. 1.
FVnitas prima ignota, & ſecunda illius locoha.
bita. ad Or. v. 25. gt.
Vuu uuu u

Pnitatis

I N D E XN VyII.

Vnitatis primae laudes. ad Or. v. ·rnr.
Vnitas prima per ſecundam, non immediate
mundum regit. ad Or. v. 10.
VNIVERSALES Platonici vocabant Natu-
ras illas vogeaς quas putabant, vnam vniuscu-
iusque ſpeciei, a Deo creatas, vt eſſent exemplar
& cauſa ſingularum, quae ſunt eiusdem ſpeciei in
terris. Ita ſupramundanam lucem vniuerſalem
dicit Proclas, apud Stanleium PF. XIII. Sect. II. Cap.
XI. Eandem propterea vocat Philo de Coſmop.
P. 5. αναανιιια..
Vraniaæ Aſſyria Dea. P. XIII. Sect. II. Cap.
XXXVII.
X Erxer, quantum tempus conſumſerit in ad-
parando contra Graecos bello. P. XIV. c. III.
1.
Vu qui ſint, apud Chaldaeos. O. XIII.
S. II. cap. VI.
Z.
Abii, vide Sabaci.
Zarmocenidas Aſſyrius. P. XIII. §. L.e. V.
2Z APOTAM. Theodorus Mopſueſtenus do-
cuerat in DP. EIII. ex tribus qui perierint, de Ma-
gia Cerſicæa, quorum meminit Zhotiur Cod.
LXXXI. Horomaſädis (ſeu Oromazis) & Satazænae
Patrem a Perſis ſtatui Zagga , quae vox vide-
tur oriri aτ—ä . ſeuit, coniectore Gaulmi-
no ad Pſellum de Daemon.
Zodiaci Chaldaicae diuiſiones. P. XIII. J. II.
caß. XIX.
Zonaei Dii qui ſint. P. XIII. J. II. c. IX.
2OROASTREV multi videntur Graecis me-
morati, quod barbara nomina forte adfinia non
ſatis diſtinguerent, vel quod cum audirent de
pluribus viris quaedam ſimilia, eos confuderint,

& cum vnum virum putarent, vno nomine ad-
pellarint; vnde factum, vt poſteri diligentiores
animaduerterent, ſub vna adpellatione plures la-
tere, quod omnia vni non conuenirent. Ex ſi-
mili ratione plures ſunt nati Hercules, Loves Ge.
nempe ex errore, non ex conſuetudine quadam
certa, qua prudentes & ſcientes variis Numini-
bpus eadem imponerent nomina. Vide Iupiter
Belar. Ceterum Claudius Salmaſius de Helle-

niſt. p. 368. „ ait Auctorem Perficae, ſive Magi-

cae ſuperſtitionis & Philoſophiae, qui Zardußt„
ipſis Perſis vocatus eſt, amicus ignis, a Graecis,
vetuſtioribus corrupte Zocozsp“ vocatum; „
a recentioribus propius ad verum Nomen, ex- „
preſſum Zadανρ, Zag οοα atque etiam Za-»„
eτ ſ£ quia Perſice etiam ſcribitur Zaraduſt.„
Idem, inquit, vocabatur proprio nomine Mog „
Perſice, vnde Graecis νσα. „ Hactenus
Salmaßius, quem optaſſem coniecturarum ſua-
rum argumenta adtuliſſe; ſed vir ſummus paſ-

ſim, quaſi hiſtorias, ſuas diuinationes narrat. oſpEt

haec dudum edita, publicam lucem vidit Hiſtoria
Religionis Perſarum, & vita Zoroaſtris, ex O-
rientalium Scriptoribus colletta a dobtiſimo viro
Thoma Hyde, qui nuper (anno ryoz.) obiit. Quse
habet, eonferri poterunt cum Stanleianis, quan-
quam vir eruditiſimus plus aequo Orientalibus
tribuere videtur.

Zoroaſtrer, vnde nomen duxerit. P. XIII 5.

L. c. W. quam multi eo nomine. Tid.
Zoroaſtrer, quomodo res omnes diuiſerit. &.
III. S§. II. in procem.
Zoroaſtres Chaldaeus, quis fuerit, & quando
vixerit. D. XIII. Jelt. L. c. III.
Zoroaſtres Perſa, eius Hiſtoria. P. XIV. c. I.

Zoromaſtres Chaldacus. .YIII. §. L &a. V.

XVTORVM VETERVNM IN HAC HISIORIA PHILOS. FREQENIIVS

ALLEGATORVM EDIIIORNES.
Aeſchines: ex cd. Wolkffii Aurel.

Achilles Tat. Iſag. in Aratum. in Vranolog. Pe-
tauii Pariſ. 1630.
Aeliani Variae Hiſtor. plerumque Argentora-
tenſ. 1688. ,Z
rarius Lugduno⸗-Batava I70 I.
Aemilius Probus ex ed. I. A. Broſii.
Aeneas Gazacus. Lipſ 1655.

1607. .
Aeſchylus, ex ed. Stanleii Lond. 1664.
Eiusd. Scholiaſtes ed ead.
Agellius Thyſii & Gizelii Lugd. Bat. I 666.

Alexandri ab Ale xandro Dies genial. Lugd. Ba-

tau. 167 1
7 Alex.

Allobr.

Alerandt
Vallm
Ammnan
Ammmnonii
nelii e
Auna Cor
Anonytn
Anonyim
Antholo
furtiA
Antoninn
Antonüice
gun 16
Apollocorn
Apolloni
dun. Ba
Apolloni
1641.
Apoſtolias
Apuleiwsl
Archinede
AriſtidesC.
Atiktophan
Iarius A
Biusd Scho
Auniſtoteles
Artianus,
dil
Athennuse
Athenagor
Apuſämme
teliumßt
Dalline M.
Poethins
Ihlins Caſe
rie oel

geri, Ar

CDimach
Caodon
Citulluse
Cenlorinn
Culeicins
icer ed.
landanns
enens A

Cilut

onomine dt.
iclligentiore;
One Aures le⸗
tent. Ex ſi--
len Mwer Ge.
cinegundam
rüis Numini-
ide Lapiter
urde Hell-
e, ſie Magi⸗
gni Zurds,
3,4raecis,,
Vocatum; „
lomen,en-„
ctiam Za:,
Zaralif,
mine M,n,
Hackenus
Urarum ua-
ummmis ll⸗
narrat, M
Knis, 61 0.
iſimrir

0ir Q

Anit, 4.
Fienili

2I
ilet .
und

yel.
., .V.

AMr.

66.
lugl.

Vallam Venet. 1505.
Ammianus Mareellinus, Valeſii Pariſ. 1681.

Ammonii Vita Ariſtot. cum Verſ. & Schol. Nun-

neſii. ed. in 4to.
Anna Comnena Alexiad. XII. Pariſ. 1670.
Anonymus in Ptolem. Tetrabibl. Baſil. I 569.
Anonymus Theologum. Arithmet.
Anthologia Vett. Epigr. ex ed. Prodaei Franco-
furti Ao. MDC.
Antoninus, saνατι ex ed. Gattakeri in fol.

Antonii & Maximi ſermones Aureliae Allobro-

gum 1609.
Apollodori Hiſt. Deor. Pariſ. 16 85.
Apollonii Dyſe. Hiſt. comm. ex Edit. Meurſ. Lug-
dun. Bat. 1622.
Apollonii Scholiaſtes ex ed. Hoelzlin. Lugd. Bat.
1641.
Apoſtolius, Prou XVII, 33. Lugd. Batauor. 1653.
Apuleius Lugd. 1604.
Archimedes Pariſ. 16 .
Ariſtides Canteri Baſ. 1566.
Ariſtophanes plerumqueAureliaeAllobrog. 1607
rarius Amſtelaed. 1709.
Eiusd. Scholiaſtes ib.
Ariſtoteles, ex ed. H. Stephani.
Arrianus, Vita Alex. ex Ed. Blancardi Amſt. 1668.
diſſertat. Epict. Cantabr. 16 5 5.

Athenaeus ex offic. Commelin. 1611.

Athenagoras, leg. pro Chriſtian. Colon. I686. fol.
Auguſtinus Baſileae per Ambroſium Bibl. & Au-
relium Frobenios, fratres. 1569.
Baſilius M. Pariſ. 16 38.
Boethius opera omnia Baſ. 1570.
Iulius Gaeſar, cum ſelectis variorum commenta-
riis, opera Arnoldi Montani, & Ioſephi Scali-
geri, Amſterd. ex offieina Elzeuir. 1661.
Callimachus VItrai.16 97.
Casſiodorus, Geneuae A. 1650.
Catullus ed. Vosſii Lond. 1684.
CGenſorinus de die Nat. Cantabr. 1695.
Chalcidius ad Timaeum. Lugd. B. 16 17.
Gicero ed. Gronov. S8. Lugd. B. 1692.
Claudianus Mamertus. ed. Barthii Cygn. 1655.
Clemens Alexandrinus Colon. 1688.
Cyrillus c. lulianum ed. Spanhem. Lipſ. 1697.

INDEXY AVTORPM VETERFM.
Alexandri Aphrodifiei Problemata Latine per

Demoſthenes. Ex ed. Wolſſii Aur el. Allobr..607.
Diodorus Siculus. Hanou. 1604. DWDWMU
Dio Chryſoſtomus ex ed. Morellii Pariſ. 1623.
Diogenes Laertius ex ed. Wetſtenii Amſt. 1692.
Diogenian. Prouerb. III, 98. Antu. 16 12.
Dionyſius Halicarnaſſaeus. Oxon. 1704.
Elias Gretenſ. in Gregorii Naz. Orat. ex ed. Lipfſ.
Opp. Gregorii A. Coloniae 1690.
Etymologicum M. ex ed. Aldin. 1504.
Euclides ex recenſ. Dauidis Gregorii Oxon.1703.
Eunapius ex offic. Commelin. 1596.
Euripides, & eius Scholiaſt. ex ed. Barneſ. Can-
tabr. 1694.
Euſebius Praeparat. Euang. Colon. 1688.
Chronic. Amſtelaed. 1688.
Feſtus. Amſtelaed. 1699.
Iulii Firmici Aſtronomica, Baſ. I159 I.
Frontinus. Veſaliae 1670.
Fulgent. Mythol. Phyl. Amſtelaed. 1681r.
Galeni Opera Baſil. 1581. .
Gellius, Thyſu & Oizelii Lugd. B. 1666.
Gregorii Nazianzeni opera Lipſiae, Colon. 1690.
Harpocration ex Ed. Gronou. Lugd. B. 1696.
Helladius in Chreſtom. c. N. Meurſii Vltrai. 1686.
HeraclitiEpiſtol. Ed. Lubini ex off. Cõmelin. 1601.
Hermias, Irriſ. Colon. 16 86.
Hermogenes. Coloniae Allobrogum 16144.
HerodotusEd. H. Stephani. rarius Th. Galei Oxon.
Heſiodus. Ed. Heinſii in 4t0. 1603.
Heſychius. Ed. Schreuel. Lugd. B. 1668.
Hierocles in aur. Pyth. carm. Lond. 1634.
Hieronymi opera Pariſ. 1693.
Hippocrates. Ed. van der Linden. Lugd. B. 166%.
Homerus cum Euſtathii Schol. Baſil. 1560.
Euſtathius ad Homerum. ib.
Homericarum allegoriarum autor. In opuſc My-
thol. Amſtelaed. 1688.
Hyginus in Mythogr. Latin. Amſterd. 1681.
Iamblichus, de my ſter. Aegypt. Oxon. 1678.
de vita Pythag. Amſtelaed. 1707.
protreptic. ex ed. Arcerii 1598.

Ioannes Antiochenus: Colon. 1691.
Ioſephi Opera Colon. 1691.
Irenaeus. Pariſ. 1675.
Iſidori Origines in Dionyſ. Gothofr. autoribus

Lat. Ling. S. Geruaſii 165 I.

Vuu uunu Ä2 Iulianus

1 Mualianus eft 1 1696.

Iuſtinus Lugd. B. 170f.

Iuſtinus Martyr. Colon. 1686.
fIuuenalis, Amſtelaed. 1684.

Lactantius, Oxon. 1684.
Libanius, Pariſ.I62 7.

Liuius, Amſtelaed. 1679. .
Lucianus ex Edit. Io. Benedicti Salmur. 1619.

rarius ex ed. Graeuii Salmur. 1687.
Lucretius. Oxon. 1695.
Lyſias ex Collect. Vett. Rhet. Aldina 1518.
Macrobius Londin. 1694. .
Marcianus Felix. ex officin. Plantin. 1599.
Maximus, Serm. Aurel. Allobr. 1609.
Maximus Tyrius. ed. Heinſii Lugd. B. 1614.
Mela. Ed. Vosſii Hagae 1658.
Nemeſius de nat. hom. Oxon. 1671.
Cornelius Nepos ex ed. I. A. Boſii.
Nicephorus, H. E. Pariſ. 16 30.
Nicomachus harmonic. Manual. Amſtel. 1652.
Nonnus in Greg. Stelieut: ed. Gregor. Naz. Opp.
Colon. 1690.

Origenes, e. Celſum. Cantabr. 16 8.

in Matthaeum Colon. 1685.
in Philoſopuum. Hamb. 1706.
Ouidius. Amſtelod. 1683.
Pauſanias. Lipſiae 1696.
Peireſciana excerpꝑt i Pariſ. 1634.
Phauorinus, Lex. Baſil. 15 38.
Philo Pariſ. 1640.
Philoſtratus. Lipſ. 1709.
Phlegon. de longaeu. ex collect. Meurſ. Scriptor.
Hiſt. mirab. Lugd. B. 1622.
Photius ex ed. Pauli Stephani rérr.1 rarius ex ed.
Hoeſchel.
Phrynichus. Aug. Vind. 1601.
Pindarus & Scholiaſtes. Oxon. 1697.
Plato ex ed. Serrani Pariſ. 1578.
Plinius. Paris. 16 85.
Plotinus. Baſil. 1580.
Plutarchus Xylandri Francof. 1620.
Pollux Seberi Francof. 16 08.
Porphyrius, vit. Pythag.
de abſtinentia Cantabr. 1655.
de antro Nymphar.)

INDEX Arrokxr yETYERFM.

Priſcianus in collect. Putſchian. Hanou. 1605.
Proclus, in Timaeum. Baſil. 1534.
in Alcibiadem. Lugd. 1549.
in Euclidem Baſil. ap. Heruag. 1533.
ad Heſiodum. ed. Heinſiana Heſiod. in 4.

Propertius. VItrai. 1680.

Ptolemaeus, in Harmonic. Oxon. 16 82 2.
Quintilianus. Argentorat. 1698.
Seneca. ed. Lipſii in fol. Antuerp. 16 32.
Seruius ex ed. Petri Danielis Pariſ. 1600.
Sextus Empiricus. Geneu. 1621.
Simplicius in Phyſ. Ariſtot. Latin. Pariſ. 1544.
Socraticae Epiſtolae ab Allatio editae. 16 37.
Solinus, cum Salmas. Exercit. Plin. Vtrai. 1689.

Sophocles & Scholiaſtes: ap. Paulum Steph. 1603.,

Statius, Amſtelod. 166 5.
Stephanus ..*. ex Ed. Berkelii Lugd. B. 1689.
Stobaeus, S erm. Aureliae Allobrogum, 1609.
Eclog. Phyſ.
Ethic.
Excerpta Grotii ex Stobaeo. Pariſ. 1623.
Strabo: Pariſ. 1620.
Suidas. Cantabr. 1705.
Tacitus Lipſii Antuerp. 1648̊.
Tatianus contra Graecos. Colon. 16 86.
Tertullianus. Pariſ. 1675.
Themiſtii Orationes Pariſ. 1684.
Theodoritus, Therap. ex offic. Commelin. 1592.
Theon Smyrn. Mathem. Platon. Pariſ. 1644.
Thomas Magiſter. Franequer. 1698.
Thucydides Porti Francof. 1694.
Tzetzes, Chil ex corpore Poetar. Col. Allobr. 1614.
Schol. ad. Heſiodum ex ed. Heinſ. Heſiodi.
ad Lycophron. ex e dit. Ly cophron-O Oxon.
1697.

ex ed. Canteri I 575.

Valerius Maximus. Lugd. B. 1670.

Varro de lingu. L. Dordrecht. 1619.
de Re ruſtica. Ex ed. Aldi 1514.
Aurelius Victor.
Vitruuius, Architect. Amſterd. 1649.
Xenophanes, Epiſt. ad Aeſchin. ex collect. epiſt.
Philoſoph. Lubini.
Xenophon. Froncof. 1594.
Zenobius. Ant. 1612.
Zofſfimus Chemicus MS. G. ap. Fabricium.

F TI N 7 5.

Hanon. 18o
4
549.
etlag.153
ilun .

n. 1082.

l.600.
Gitre. 10637.

ln. Nrai 1009.
lum dephr 00),

Lugd. B. 99.
ſogun, 1609.
Canterl 157
1 101 .

n.1696,

Commmmelin 1)92,
h1 Daril,1644.
ℳ0.

Col Mobr .
Hnl ſoc⸗
oſtan,,

jo.
I9.
4

ℳℳ9
er coltepit⸗

E f 4242 4
dde dd

II STORIA
PHILOSOPHIAE

INIONES RESQVE GESTAS
ET DICTA

OPHORVM SECTAE
VIVSVIS COMPLEXNXA

AVTO RE

MA STANLEIO

SERMONE IN LATINVM TRANSLATA,
A VARIIS DISSERTATIONIBVS ATQCVE

S T 0

R

VierarbSelector Standard*-Euroskala Offset

15

Balance Q

BSERVATIONIBVS PASSIM AVCTA

Focus O

N

PVoBVS 7OMIS,

D IGES T A.

K
1¹

J
10

I
9

H
8

G
7

LIPJSIAE
THOMAM FRITSCH
A. M DCC XI.

5

F
6

E
5

EE
Q
—
E

4

1
. Copyright 4/71999 VxMaster Gmbh wwWW.yXVmaster. com

2 3

1