35A8753
author: Magirus, David

N12511962631 021

UIUIHEIIIIIIICHIIIIA

US8 Tübingen

6

lnn
Il 4

10

DAV I1 D I S
MAGIRI
IC. ET ANTECESSO-
RISIN ACADFEMIA DWZ

Tubingenſi,
PRAELECTIONZS

Ad poſtremos duos Di geſtorum

titulos,

DE VERBORVM SIGNIL.

FI CATION F.
E T-

D E REGVLIS IVRIS.

Quibas addita eſt Ejuſdem DIH POSSESSIO-
NE brevis commentatio.

Cum Indice gemino; altero rerum notabilium, al-
tero! legum ex aliis titulis explicatarum,
vel conciliatarum.

C u K A N r Ez
HEINRICO FREDERO,

Dantiſcano.

denec. Epiſt. 79.

Multum adhuc reſtat operis, multumque reſtabit: nec
li nato poſt mille ſæcula Dræcluderur occaſo, aliquid

huc adjiciendi.
2*:: 90⸗

Tubingæ, Typis Philiberti Brunn'i,
ANNO M. PC. XXVIII.

221

I=

uhii
ut
ien ſtu
lnſ
i

Se Dod à multu dudum cf

“ Fag itatum, à nullo quoq'am ha-
dlenus obtentum eit, ut quæ in
vraleltionibus ſuis ad Digeſtam
o vaνut vocant) egregis tralt aſſet Excellen-

iiſzmus & Ingenioſiſimus JC. Du. David

Magirus, Anteceſſor in hac Tubingenſi Aca-

demia præclariſſimus; ea in publicum prodire

& tzpis divulgari ad communem Juris stu-
dioſorum uſum pateretur, à me demum ſeli-

ciore auſu tentatum eſe majorem in modum
mihi gratularer; niſi hæc, quæ nunc præmit-
iio; multò minima part eſſent eorum, quæz

crebris doctorum virorum deſideriis, non ſine
gravißimus cauſſarum momeniis, expetuntur:

quæg, tàm diuturnam expectationem cum

utilitate ac voluptate aliquando ſatiare poſ-

ſent. Scio equidem, fuiſſe antebac nonnul-

JE los,

roz, qui, cum de publicatione operis laudatiſ-
ſimi deſperarent, laboriosd deſcriptione pri-
vatis commodis inſervire voluerint; quos nec
temporis nec operæ impenſæ vænitere potuit.
Mihi guoque men- fuit eadem qui inter alia
primò ejus ad poſtremos duos Pandectarum
titulog, de Verborùm Significatione &
de Regulis Juris commentationes perlegen-
di, in meosg, ,Aſus transferendi copiam peti.
Qu mpetratu cum viderem, me eadem fe-
rò opera pluribus commodare, & ab æquis re-
rum æſtimatoribus gratian inire poſſe „ſi dus
iia opuſcula ypis exprimi, ac quaſi in ante-
ceſſum Ledloribus oſferri curarem, paulò post
jus rei mentionem pud Dn. Autorem inje-
ci, & ut à propoſito tàm pertinaci deſiſteret,
nec editionem diutius Bono publico invide-
ret, (quam mihi conſidentiam ſpectata Viri
humanitas & ſingularis erga me benevolen-
tia ribuebat) urgere cæpi conſtant iſſimè. I⸗
veròè, quanquam alids nihil mibhi denegare
ſolitus, hic tamen nimis qum difficilem ſo
præbuit; adeò ut jam ſpei modicus de frutte
conſilti mei ſæpè dubitarem: donec accedente
ſuaſa & monitionibus Nobiliſſimi 7C. Du.
Chriſtophori Beſoldi, Conſilzarii Ié urtem-
Lergic, GS Antec ſorss gravicſimi, Du. Prece-
ptoru,

ptoris, Fautoris ac Hoſpitis mei æternis olſo-

if guiis penerandi, robur & aubioritatem pre-
ſe⸗ cer meæ nactæ ſunt. Luarlem importuni-

orn tate tandem fatigatus Du. Magirus pos?

,. miultas tergiverſationes aſſenſum mihi ſaum
na accommodavit verum non alid lege, quàm
Tarum

i totum in me negotium, omnemg culpam,
dne DH (. qua futura est) reciperem; nec fraudi ei
er. ſſe ſinerem, quòd, quem nulla de ſuturà e-
de ditione cogitatio ſubiiſſet unquam, nunc ea,
En fr. uæ ante hos 36. annos, ſubinitium profeſſio-
. niz, ſug, feſtinanter conſeripta, necaum rele-
ſidu aa, pleraque memoriæ excidiſſent, huic do-
z e⸗ Cliſſimo ſæculo & exaätlo plurimorum, fortè &
nimis aſpero malignè cenſentium judicio ex-
,. vonat. Ego igitur, qui nihil opus eſſe tàm
n, „ religiora, an ſuperſtitiosa 2cautione augura-
milt. biat »plenis velis rem aggreſſus ſum, & und
4oSι Ccum prælectionibus ad duos iſtog, quos dixi,
erolep- poſteriores Digeſtorum titulos brevem quoque
N de Poſſeſſione tractationem, quam ex di-
s antis ore calamo exceperam, prælo commiſi.
dlenH De tuo verò, amice Leltor, Bonorum g omnium
nt applauſu ſequius ſentire nefas duxi: eà ſpefre-

t tus indubiäà, fore, ut favore tuo & Aatorem.

6M. ipſum, quem non vano gloriolæ aucupio in ſerà
en hac atate, ſed potenti perſuaſione uectum, bos

...(. 3 inge-
mle, K

)

ingenii ſuifetusſervandos mihi tradidiſſe ſa-

tias ſuperq; intellige; es me ſimnl, qui opera mes
quantulacunque prodeſſe tibi volui, ſis proſe-
um hàc in parte conatum improbaturus. Quic-

quid autem fuerit, malim in met orqueri ſpicu-
ka Calumniæ, qum in Autarem Invidiæ tela.

Interim hoc polliceor, ſinon diſplicere hæc levio-

„ (

ra intelligentibus cognovero, me, quantiſper

bie comiortari wihe licebet, id ſerid acſeduld
gisg elaborata, ex penu, unde iſta deſumta

Iunt, aepromantur cum etiam abeſſe contige-

rit, per literas tamen, & quocunque modopo-

tero, eſecturum, ut cetera omnia, aut certeè
vortora, quæ reſtant, tenebru erepta publicam

cem eſpiciant. Vale, mi Bector, &s ad digno-

1/

ſcencugz pariter at ignoſcendum te facilem

Preſta Scrib. Tabinge 10. Calend. Sept.

HHINRILCuIS FREPDERIuS

N
Eand
(eben

⸗
NNM

uten

H E “ H

4
tim. 2 1PIGRA M M A,
Aur.
ur. Ad Nolilem S Ar, Ce

itteln. Pirum
elevi.

,uw. TECESSOREM IN ACAD. TVBING.
ſmm⸗ celeberrimum: Affinem & Collegam ſu-
t . um, Fratris inſtar, chariſſi-
Go.e. mum.

39
t ttte Q“lse tibi multo vigilata labore.
Aluan WD Dat tua chalcographis Scripta premenda .
Idigne- IIe tuus, pariterq; meus Frederus Amicus: (i⸗
facllen Næ facit ad laudem, quod ſacit ille, tuam.
.It. Atque utinam, quæ jam prodire videmus in auras,
Vidiſſent pridem Scripta probata diem.
Quin ea totius laudaſſet calculus Orbis:
Iuridicoq; darent commoda multa Choro:
us Atque iterum atque iterum prælo ſubjecta fuiſſent:
Nulla quidem ratio nos dubitare ſinit.
Interea, quos xbrehit tibi lima polita,
Fac videant Solis lumina clara, Libri.
h Conditus obſcuro nibil esct theſaurus in antro:
Tecta botest modio nec dare flamma jubar.

G⸗ Exage

rae foras: Mendiueg, tuum miretur acumen: .
Fama tih⸗ pennas concipir: ede ſoras.

lohannes Harpprechtus, 10. &
AAnteceſſor in Acad. Tubin-
DWD genſ. Ordinarius.

“ 2the e30 23e. o3e 2tne 2630 e, 50

R Egula quæ Iuris, quod Verbi Significatum,
NScvola cum Gajo docuit, vetereſque periti. ken
E quorum locuplete penu poſt Tribonianus, ſenne
Dorotheo junctus, faſcem collegit in unum. legt
Hunc magè perſpicuum ſi ſi iccensaà luce MAG I- en
R u
Reddit, & illuſtri verbum lumine clarat. un,
Si quid ineſt crudum, cenſuræ percoquit igni; Albae
Si quid & inſi ipidum, doctrinæ id aromate Reondit. inzri
Noten ut ſpiret longè lateꝗue per orbem. oct
Haſce dapes coxit calfacta Culina MAGIRI: ſibesl
LNAtFPRIEDER USeà reſeratâ protulit inde. rr
CCElrratia ſit Parilis benefacti reddita utrique. nntn
Sic tam Dn. Authori, quam Editionis win
Procuratori applaudit en
Cenen
VVilhelmus Schichart. tuin

Prof. Hebræus.

”VM Ne ſe- Thane

Ne ſeque ntes pagellæ vacuæ relinquerentur, ſubji-
cere placuit breviſſimam analyſin ejus reſponſi, quod in
l. Labeo 7. §. Servin, 2. F. de ſappellect. leg. propoſitum,
tùm in his ipſis commentationibus frequenter allega-
tum, ad plurimarum quæſtionum deſinitiones adhibe-
ri ſolet. M
Celſus libro 19. Digeſtorum.

Servius fatetur, ſententiam ejus, qui

legaverit, aſpici oportere, in quam ratio-

nem ea ſolitus ſit referre. Verum ſi ea,
de quibus non ambigeretur, quin in alie-
no genere eſſent (utputà eſcarium argen-
tum, aut penulas, & togas) ſuppellectili
quis adſcribere ſolitus ſit, non idcircò exi⸗
ſtimari oportere, ſuppellectili legatâ, ea
quoque contineri. Non enim ex opinio-

nibus ſingulorum, ſed ex communi uſu

nomina exaudiri debere. Id Tubero pa-
rum ſibi liquere ait. nam quorſum nomi-
na, inquit, niſi ut demonſtrarent volun-
tatem dicentis? equidem non arbitror
quenquam dicere, quod non ſentiret, ut
maximè nomine uſus ſit, quo id appellari
ſolet. nam vocis miniſterio utimur: cæte-
rum nemo exiſtimandus eſt dixiſſe, quod
non mente agitaverit. Sed etſi magno-

( 5 pere

videri quenquam dixiſſe, cujus non ſuo
nomine uſus ſit. nam etſi prior atque po-

tentior eſt, quàm vox, mens dicentis: ta-

men nemo ſine voce dixiſſe exiſtimatur.

niſi fortè & cos qui loqui non poſſunt, co-

natu ipſo & ſono quodam α r; avcbe
Oovy, ed est, inarticulata voce, dicere exi-
ſtimamus S

.

D Roponuntur hic Servius & Tubero diſſenti-

re, & Celſus Servii opinionem ſequi ſe affir⸗

mat. Videndum igitur primò, An & quatenus

Tubero & Servius diſcordent? Nam mihi, ut

poſt dicam, in eo, quod præcipuum eſt, conſen-
tire videntur. Deinde, An & qnatenus Celſus,

Tuberonis ſententiâà remotà, Servium ſequatur?

Nam Tuheronis ſententiam non in totum, ſed ex
partetantùm im probari à Celſo, itidem aſſerere

auſim.

Puto autem Celſum feciſſe more plerorumq;
Interpretum, qui anteriores Interpretes inter ſe

committunt, tanquam pugnantes, etſi in ſpeci-

em modò, non reveraà pugnent. FHoc non ali-
unde, quàm ex utiuſque verbis peti debet vel po-
teſt. Vnde enim mens cujuſque colligetur, quaàm
ex verbis? ut hac ipsà lege dicitur.

Itaque

pere me Tuberonis & ratio & auctoritas
movet, non tamen à Servio diſſentio, non

AUnos

Eem &

ſee
10
une
llu
onn

ſeſi

o h

Unnn,
in n
lnt⸗
ah,

bue

ſber

4 ltaque Servius vult, voluntatem quidem
n legantis potius, quàm verborum proprietatem H
„ ſpectandam eſſe: verum non effusè & diſſolutè,
. 240 riſum uſque (veluti ſi quis aſinos ſolitus eſſer
inter equos numerare & nominare) quoniam

r. non ex opinionibus ſingulorum & ineptâà
t. conſuetudine, ſed ex communi hominum uſu
. nomina exaudiri debeant. O”Q”JUJUr:
Tubero contrà. Si certum eſſet, hâc quo-
el. que vice ita ſenſiſſe legantem, ut aſinos inter e-
quos haberet, (j uxta ante allatum exemplum)
aſinos utique contineri: nec eſſe ut propter erro-
e. rem & abſurditatem ſermonis mens ejus & vo-
“D luntas, aliunde certa, negligatur. verborum
tenm enim nullum uſum eſle, quàm ut demonſtrent
di,u voluntatem loqnétis quæ ſi jam aliunde perſpe-
, dh ſit, aliis ſcilicet, quàm bropriis & uſitatis
i, Verbis cxpreſſa, illa officio ſuo functa eſſe, nec
uun! debere ad aliam interpretationem, quam ad di- .
le Eentis voluntatem trahi. Addit porrò (nam &
ſequentia Tuberonis ſunt, uſque ad verſ- Sed et-
ſier ſi, & .) ſupervacaneam ſibi videri Servii diſputa-
tionem: Certè non liquere ſibi, quorſum illa ten-
nung dat. necç enim ſe arbitrari, quenquam cenſeri de-
nie ſ bere „equum dixiſſe, qui non de equo ſenſerit,
ſe⸗ etiamſi maximè equi appellatione uſus ſit; ſed
perinde eſſe, ac ſi dixiſſet aſinum, etiamſi mini-
e ſtra mentis vox perperàam miniſterium ſuum
n obierit. Vnde ſi conſtet, quid negotii ipſa do-
,mina, mens ſcilicet, agitaverit;id porius ſpectan-
n qum efle, non quod famulus ridiculus (vocem
puto) garrieiiit. Sed,

Sed, obſcero, conſidera, pugnetné hoc cum
Servii ſententia? Minimè verdò, niſi fortaſſe aliud
addidit Tubero, quod hic non eſt inſertum.
quanquam noſtrum non eſt, alienam ſententiam
ſupplere, fortaſſe præter ejus voluntatem. Cel-
ſus ſanè videtur hoc ita acçepiſſe, ac ſi Tubero
intuliſſet: ergò conſuetudo loquentis ſpectanda
eſt, ſpretà verborum proprietate. quod ex his
Tuberonis verbis non apparet. Hoc autem ſta-
tuit: ſi conſtet, quid ſenſerit teſtator, de verbis
non eſſe litigandum. Servius ex adverſo putat,
ex tàm diſſolutàâà & ineptà loquendi ratione non
ſatis conſtare & probatum eſſe, teſtatorem hic
etiam, in hoc legandi actu, aſinos equorum ap-
pellatione comprehendere voluiſſe; cum ſatis
ſciret, quidnam alii communiter equos; & quid
aſinos nominarent? & idedò debuiiſe ſe ad com-
munem uſum aliorum accommodare potius,
quàm ſperare futurum, ut alii multi, rectè ſen-
tientes & loquentes, ad ipſius ſolius abſurdam
& ineptam conſuetudinem ſeſe ſint accommo-
daturi. Hoc verum eſt, & argutè à Servio anim-
adverſum. Adeoque talis inepta conſuetudo
probationem legitimam non facit. Quod ſi aliis
quoque adminiculis conſtaret de mente teſtato-
ris, dicerem Tuberonis ſententiam locum habe-
re, ab eaque nec Servium nec Celſum fuiſſe diſ-
ſenſurum. .
Diſſentit autem Celſus à Tuberone, non
in iis, quæ propoſita modòè ſunt quæ rationi
conſentanea eſſe fatetur, ibi, quam vis me magno-
pere

1

.
hn
Cel.

et
nda
INS
ſta.
ebis
M,

KWA
en

II 4⸗
atis
guid
rins,
en⸗
Utdam
mINO-

pore rTuberonis ratio movet, & .. ſed in concluſio-
ne, quam Tuberoni tribuit, ſive verè, ſive falsò.
quæ concluſio eſt, ut dixi, mentem, cum potior

ſit voce, non ex voce, ut ſonat; ſed ex conſuetu-

dine potius æſtimandam eſſe. Huic enim op-
ponit Celſus: verum id quidem eſſe, quod mens
dicentis potior ſit, quàm vox ejuſdem: attamen
non poſſle intelligi certò, quid dicat mens, niſi
vox adhibeatur, eaque juſta & legitima uſitato
ſignificatu, non pro cujuſque arbitrio: alio-
quin futurum, ut ιαοοε quoque Oααα&ι cona-

tus loquendi, qui à cujuſquam arbitrio pendet,

pro legitimo & mentis expreſſivo
ſermone habea-
tur.

WEEe.
DAVIDIS MAGIRI

jc. ET ANTECESS ⁸ORIS

IN AGADEMIA ruiNGENSI
PRALECTIONES

1 rirrtru oiαον

1

Vs5 0 M g.
. APESAT 6.

⸗— ððð ———— = — —

——

Acräis Verborum juris
2) interpreta tioné; eorum qui-
dem, quæ à Coõmpilatoribus
l in penultimump anide ctarum
tit tuium redacta ſunt, de orfdinis ratione
anvxie diſputare nolo. Hoc evidens eit,
non ex u 1à aliquaà Iuris Paſte;ſed ex omni-
bus ma teriis; at que adeò univerio corpore
hune citulum unà cum ſequente concin-
natum elle: adeéque ex ne ceſſi itàte; illi
lad finem ſubnexum. arg. l. tecem 116. ff. de
Y. O. Atꝗ que inde manieſtuim eſt quoquex
non deoinni verborum ſigniſicat tione; que
varia eſſe ſolet;, vel ſecuiidum conſvetudi-
A nem

*

—

8

2 Pprelecliones Ad titalum

—

nem loquentis, l. ſ ſeryus plurium Fo. S. fin. F.
de leg. 1. vel regionis, I. cum de lanionis 15. H.

In. de fund. inſt r. vel inſtrum. leg. I. nam ad eæ

7. F. dell. l. 34. F. de R. I. vel ex vicinitate ſcri-
pturæ: d. I. 70o. & l. hæredes §. ſed & K F. qui
teſt. fac. poſ teæt. & gl. in e. eum cauſſam, ſuper

verbo, præcedat extr. de reſceriptis: ſed de eà

rantàùm, quæ juri eſt propria, quæque D

ad Iurisprudentum reſponſa, in Pandectas
relata, intelligenda pertinet, hec titulo
agi. èðU
Cezterum de omnimodâ verborum

quorumvis, quibus pacta, conventiones,
contractus, teſtamenta ſcripta ſunt, inter-

pretatione doctrina nõ tàm ex hoc titulo,
qum variis paſſim in Iure traditis regulis

haurienda eſt, qualis eſt illa Iuliani in l. quo-
ties 13. F. de reb. dub. & ibi ber gloſſ. allegata

1. Labeo 7.S. non enim cum ibi notatis, f. de ſup-
pell. leg. aliæque quamplurimæ: quibus
omnibus omiſſis, ut paſſim à Dd. cumpri-
mis Alciato, 4. libris eleganter & eruditè
expoſitis ea, ut dixi, tractanda veniunt, quæ

u

uit

(Clos

Aun

Paltin

lent

ulnllis

len ti

à Iurisperitis frequenter uſurpata diver-
ſam plerumque à communi loquendi uſu
4 ſignificationem adepta ſunt. Quod in
inſcriptione vulg. additur, & Rerum, à gloſ-
ſatore aliquo adjectum videtur. Nam &

Iuſtiniani Conſtitutio de Confirmatione
ſim⸗

uſ
tn
Wniun .
ln
ien
ul n
NI deen

E

1

–

de verborum ſignificatione. 3

—
f. fl. ſimpliciter de Verborum ſignificatione
A nuncupat. Quod ſcrupuloſum magis eſt,
du quam utile cognitu.
Il“9 Lex 7.
H de dq Paulus libro 1. ad Edictum.
uiein Verbum hoc, ſi quu, täm ma-

Kim ſculos quam fœminascomplectitur.

erbotun C Vjusque rei ratio inprimis conſide- .
entione; randa eſt, ut quæ anima legis aut di-
tidt. ſpoſitionis eſſe dicitur. S. quia verò ubi gl. in
c titule verb. eyentus Auth. de Nuptiis Alict. in c. 1. S. ſi
öegul quiz hominem num. 25. de pac. tenendi. Ac hu-
öineu ſus quidem L.z. rationem volunt eſſe, quòd 2
Aegun maſculinum concipiat fœmininum, per
ſaeſg l. qui duos 6z. & l. ſervis legatis 81. f. de leg. 3.
guib cunm aliis ibidem allegatis, de quo dicendi
cumpf. locus erit ad l. deteſiatio g. & I. pronun .
Letudti ciatio / 7;. infra h.t. Atque ideò gl. bic non ex
untu Verbi, i quis, proprietate, ſed per extenſio-
die nem vel interpretationem duntaxat fœ-
endil minium comprehendi ait, per dict regu-
Qcoli lam l.62. quod ſecus eſt. Nam vel ex Gram-
19O maticorum regulis dictio Quis, nonnun- 4
Nn quã cömunis vox eſt, non maſculina, in in-
umtion terrogationibus præſertim & indefinitis

E.ſin A 2 lo-

4 præledtiones ad titulum

een

—

locutionibus. Vt apud Plautum: Quis ea

eſt, quam vis ducere uxorem? & apud Teren-

tium: bunc oculis ſuis noſtrarum nunquam
guis quam vidit. Vbi palàm eſt, dictiones
quis & quis quam fœminina etle, non maſcu-
lina zadeoque ex ſermonis latini proprie-

tate, non legis extenſione fœminas com-

plecti. Quod obſervare oportet, ne quis
exceptiones à dictâ regulà, maſculino
comprehendi fœmininum, de quibus in-
frà ſuo loco dicetur, ad hanc l. 1. referri
6 quoque debere exiſtimet. Itaque cum
Pr ætor edixit: ſi quis negotia geſſerit alicujus,
eo ſe nomine daturum judicium: de utroque ſe-
xu, non de maſculino tantàm locutus eſt,

nec interpretatione modò Vlpiani fœmi-

ninum contineri cœptum eſt: l. 1. pr. f. de
neg. geſt. etſi in cognatis vocibus extenſio-

ne maſculini ad fœmininum opus ſit; pu-

ta in dictione Qui l. 1. S ait prator F. de conſt.

pec. I. 2. f. de cap. min. l. qui rem f. depoſ.
1. qui precario f. de precar. cum ſim. quo duſus

loquendi non in Iure ſolàùm ſed paſſim
ubique obtinuit. 1. lob. 6. Qui credit in

me, habebit vitam æternam. Idem juris

eſt in dictione Ne quis ut f. Ne quis eum qui

in jus voc. & c. Item quis quis,quis quã, aliqais & .

per Iura paſſim occurrentia

Leex

enn
fuur,

A
IUw
fopron
n l⸗
ſbeig
Duben
ui. N
LIINe
ffore
Mer
ſie
ſarin
timns.
Vtlenn
nune

Wonnin

inl 1
Plien
mnn
(huln
.Unhe

De verbornum Agniſicatione. y
Tetr. Lex 2.
NAgnzs Paulus libro I. ad Edidum.
ionnx
maſer. Urbis appellatio muris, Ro-

topſe. me autem continentibus ædificiis
com finitur, quòd latis patet.

ne quis
Acalin A Liud eſt urbs, aliud ſuburbium:1 1
lidusin Vtrumq; tamen ſimul cujusque loci

R proprio nomine comprehenditur. I. 2. ff. de
e cun penu. leg. Rationem hujus determinatio-
Aeh nis reddit I. pupillus 239. h. t. Vrbs enim
gle ſe. ab urbando dicta eſt, quod eſt aratro den-
urus eh nire. Nam olim in urbibus condendis
ifem- aratrum circumducebatur, quà muri du-
Ff.5ℳ cendi forent, certis ſolennitatibus adhibi-
etenſi⸗ tis. Meritèò igitur murorum terminis Vr-
slz. bis appellatio circumſcribitur. Signum
As enim limitat ſignatum. ..ſtigmata 3. C. de fa-
,g bricens. lib. 11. At econtrà rebus, quæ Ro- 3
vod uſti mæ eſſent, legatis non ea tantùm, quæ in-
4 kſ Kra muros, &d & quæ in ſluburbiis aut hor-
celru tis continentibus eſſent, cedere legato de-
em jurt bent. I. cui 74 Romæ ⁸4. ff. de len. l. 4. §. 5en.
u i HF. de penu.jeg. Aliud dicendum, ſi res Ro- 4
manæ aut res ur banæ legentur. Hoc enim
legato ea quoque; quæ Romæ non ſunt,
continentur, ſi modò aliàs ibi ſolent eſſe;

4 A 3 ſi.

Preleltiones ad titulum
— —

ſicut viciſſim, ea quæ caſu Romæ ſunt, non
imtelliguntur legata, per l. quæfitum 75. S. fin.
5 F. de leg. 3 arg. l. ex facto5. ff. de hær. inſt. Cæ-
terum hujus legis optimus interpres eſt
conſvetudo & uſus communis,
Quem penes arbitrium est, & vis G norma
loquendi. L
Vrbs enim quando pagis oppidis ſibi
ſubjectis opponitur, etiam ſuburbia con-
tinet; veluti cum dicimus, ex pago in ur-
bem migraſl- aliquem, etſi in ſuburbio

6 fortè habitet. arg. I. 8S7. h. t. Et res urbanæ

.

non tàm loco, quàm aliis qualitatibus &

circumſtantiis dignoſcuntur. I. quemadmo-
dum /2. ff, de ſupzell leg. Multum enim in-
tereſt, ut ibidem dicitur, an penus & ſu-

pellex ea, quæ in urbe ſit, an urbana lege-

tur vel promittatur. Sicut & urbica mini-
ſteria dicimus ea, quæ extrâà urbem nobis

miniſtrare conſveverunt d. l. 12 & l. nam quod
§. fn. ff. de pen. leg l. urbana familia 166. inf. 84/ 1.

dr. l. cum quæreretur 6. pr. F de leg. 3.l. ſi præ-

dium 16. C. de præd. min.
Vrbis tamen appellatio quandoque
non ad muros, ſed ad centeſimum usque

ab urbe lapidem porrigitur. Vnde Præ-
fectus urbis jurisdictionem ſuam tàm in
urbe, quàm extra urbem: intra tamen cen-
teſimum milliare, exercet. l. 1. §. 4. F. de off.

dræf.

=S — 1

—–☛ —

o,
R uo⸗
ckhheo
Unco
krn

——

n
wetalie

1 di
hnie⸗
cuitn

yiſni

ſeren
ſdide
(lluiter
unlue⸗
r u
UHunc
Uonef

lulrnre

ndn K
.,(ꝛ.

es &
norina

s ſibi
ncon.
N.⸗
Apurdio
urbanr
tibus &
naN.
him i.
1 & l.
nalege-
1zmini.
mnobs
n
ufult.
, jre- .

ndoqe.
1uque
de pta.
cam un
en (el-

Fuik

6.

De verborum fgnißicatiene. „

praf. urb. Cujus rei ratio in aperto eſt; quia

nim. non tàm loco, quàm juri urbis tuen-
do præfectus datur: quod jus extra urbem
quoque in iis, quæ urbi ſubjecta ſunt, vi-
cis & oppidis & territorio verſatur. Ideoq;

3

in vico natus eam urbem intelligitur ha-

bere patriam, cui vicus ille reſpondet. l. 30.
Ff.ad municiy.—

An autem caſtro vel civitate vel op-
pido, quæ dictiones ſimiliter, ut urbis, id

ſignificant, quod murorum continetur

circuitu, Da in l. fingularum C. de adif. priy.
I. praſcriytio C. de oper. publ. c. ſi civitas extr. de
ſent. excommun. in 4. à principe conceſſo vel

vendito territorium quoque veneat, Item

jurisdictio, quatenus ea in ejus urbis vel

caſtri territorio exerceri conſvevit? Alci-

atus hic affirmat per l. ſi quande 3. C. de bon.

vacant. lib. 0. Quod tamen dubitationem

aliquando admittit. Et rectius ex ſcriptu-
rà conceſſionis aut contractus, ex fine &

qualitate aliisque circumſtantiis; quàm ita

generaliter hæc res deſiniri poteſt.

ROM) Nolim hicAlciati Bartolum ſe-

quentis in l.quicunq; C de fund. limit roph. lib. 11.
ſententiam penitus improbare, dicentis:
ſi non Roma, ſed urbs Romana nomina-

tur, perinde habendum, ac ſi urbs ſimplici-
ter dictum eſſet: etſi ſecus ſit, ſi de ur-

11

14

Pralectiones ad titalan

be Romà ſubſtantivè fiat m entio, propter
12 d. l. 4. in . f. de pen. leg. Sed tamen arbi⸗
tror, plerunque contrarium fore verius,
ſcilicet ut inter urbem Romam & urbem
Romanam nulla facienda ſit differentia,
idꝗque per expreſſa jura/ rubr. Cos. lib. 11. De.
Studiis liberalibus urbis Roms & Conftantinepo-
litanæ Item de privilegiis urbis Conſtantinopo-

Giana quæ privilegia nemo dubitat etiam

ad ſuburbiorum habitationes pertinuiſſe:

De canone ſrumentario urhis Romæ: & ad huj us

exemplum de Nrumento urbis Conſtantinopo-
litane. Ex quibus & multis aliis apparet,
regulariter perinde eſſe ſive Roma ſive
urbs Romana ſive urbs Roma dicatur.

Quæ conſideratio otioſa non eſt. Fre-

quenter enim in conceſſionibus, dona,
tionibus, in dotem dationibus urbium,

caſtrorum, oppidorumvé, pro pria horum

nomina adjectivè, ut Grammatici loquun-
tur, adduntur: ubi ſecundum ſupra dictam

oinionem;, præter muro concluſa ædifi-

cia nihil contineretur, contraà commu-
nem loquendi uſum & contrahentium in-

tentionem. Et quamvis generaliter ver-

ba definire difficile ſit, cum pro naturà rei,
cui accommodantur, variè, nunc late,mox
ſtrictè ſignificare ſoleant; ea tamen varie-

tas ad certam notitiam hoc modo revo-

on, .

tde
lus,
enn
tia,
de
6,0-
hyo-

We:

us
no)h.

ban elz

e

carur.
He-

cona⸗ “
bium,

notum
guun⸗
ickam
nmu-
m in⸗
ryer⸗
tei⸗
mmoE

Arie-
reVH

⸗

tum ſit, quod dicitur. Vrbis appel
quando opponitur ſuburbiis, murorum

——=—

canda eſt, ut cogitemus, cui rei hoſi
atio

ambitu continetur; ut cum dicimus, in

De verborum ſignißratien. „

1½

urbe habitare aliquem, non in ſubhurbio:

ſed quando provinciæ & agro opponitur,

ipſa quoque ſuburbia continere ſolet; ut

cum dicimus, in urbem nos ire, etſi extra
muros habitare mus. arg. l. ut Alfenus 87. h. t.
Denique quod gl hic referre ait, an

perinde valeant urbs Romana & Romana

urbs arg. l. ſi ſervus communis ſ. de ſtipul. ſerv.

nolo operosè diſcutere. Sufficit hoc ad-

dere, verba tranſpoſita regulariter idem ſi-
gnificare. l. 2. S. prius ſj-. de vulg. & pup. ſubſt.
ubi Dd. gl. in l. 3. ſuper verb. honorumyé? poſſeßio
F. de bon. poſſ. gl. in 1. cum proponas g. in verb.
bonoerum C. de bon. auth. jud. peg.

7

Cujuſque diei major pars eſt

horarum ſeptem primarum diei,

non ſupremarum.

Vod de diviſione ac differentis die-
—Otum, & origine horarum ex Macro-
bio »Cenſorino, Plinio, Antonio Augu-
ſtino Interpp. hoc loco eruditè afferunt,

A 5 omit-

N

10 Praledtiones ad titalum
omitto; quòèd ad hujus textus intelligen-
dam ſententiam parùm facere videantur.
Hloc notandum, Romanos incipere diem 15
à medià nocte, id eſt, ſextà noctis horà ſoli·
2 tos. I. more ff. de feriis. Aliter igitur nume-
. ràrunt „aliter inchoarunt. Numeratio A
ab ortu & occaſu ſolis cœpta eſt, ibiſem i
que terminata: ſic quidem, ut quiſque e
dies non plus minusvé 1r2. horis haberet, xn
ſive hæ longiores, ſive breviores eſſent. Aen
3 Quanquam ex hoc loco non 12. ſed 14. ere
horarum cenſeri videtur: ait enim ſeptem ſimg
primarum, non ſupremarum. Oportet en.
ergèò g. quoque ſupremas computare, ed llr
quod negatio eodem reſpectu intelligi Noh
debeat, quo ei oppoſita aſffirmatio. Quic- lenr
quidenim invenit, deſtruit, per ea quæ 4
notantur infra ad I. 237. Et nemo eſt, qui ire
non videat verba Pauli non ſic accipi de- e
bere;, quòd major ſit diei pars horarum 7. in
primarum, quàm y. reliquarum. De hoc
4 enim nemo dubitaſſet. Alciato probabi- 4
lius videtur, Paulum ad longiores in Ita- in
lià dies reſpexiſie, qui ſecundum Ptolo- Kt
mæum & Proclum 15. horarum eſſent: at- “ n
que adeò voluiſſe dicere, cujusque diei n
riam longiſſimi 7. priores horas pro ma- n
ximà diei parte habenda: eſle, quèòd ad Ade
operas & ſtudium ſimus iis horis vegetio- ir
rres. ſg

De verborunm ßſgnißcatione 11

——,—

res. Verum nec hoc ſatis firmum eſt: eò 5

=

oau. quod Ptolomæus & Proclus non de iis ho-
ben ris, quibus in Italià utebantur, ſed de ſuis
l. æqualibus Mathematicis, qualibus nos
e. haogie ubique utimur, loquantur. For- 6
fo t.aſſe non improbabiliter dicemus, diem
m. in Italià perpetuò fuiſſe horarum 14. ab
le exordio puta diluculi ſive crepuſculi ma-
tet, tutini, ad finem uſque veſpertini: ab illo
. ſolent homines operas inchoare, in hoc ab
opere ceſſare. Nam vulgus etiam auro-
ten ram ad diem referre conſuevit, non ad no-
ortet ctem. Intra Solis ortum & occaſum 12.
e,ed horæ fuêre toto anno, ut antè dixi, &
lgi prohbat l.7. f. de manum. Reliquæ duæ ho-
N. rg crepuſculis cedunt. Nec movet, quod »
Jue hæc modè horæ menſuram excedere, ut in
k,ſi. æſtate, modò ne adæquare quidem, velut
lice⸗ hyberno tempore, ſoleant. Hoc ipſum
runf.. enim optimè cum his, quibus de hic agi-
e hoc tur, veteribus Italicis horis congruit, qua-
babi rum hybernæ multèò breviores, æſtivæ &
. diyverſo fuêre longiores. Z
lo. His ita poſitis, ita textum præſentem.
ntar⸗ accipiemus; ut dicamus eum, qui toto an-
diei temeridiano tempore operas fecit, majo-
ma- rem diei partem operatum eſſe, etſi nec
d ad duum operarum obligatione ſolutus ſit: 13.
enO9 f. de operis lib. ſecus ſi pomeridianis dunta-

Xat

—

12 rrclelliones ad' titulum

xat horis præſtò fuerit, quibus meri-

diari & acquieſcere tàm patroni, quàm li-
berti ſolent, per l. meridies d. t.
„ In uſucapionibus horarum prima-
rum ac ſupremarum ratio potiſſimum ha-
betur, nec æquali jure cenſentur utræque.
Ideoque qui à meridie Calend. Ian. poſſi-
dere cœpit, perinde habetur, acſi toto il-
lo die poilediſſet, quoad uſucapionem: l..
f. deuſucap. non item, ſi demum poſt me-
ridiem poſſidere cœpit. Ille enim dies
10 non computabitur pro integro. arg. àcontr.
ſenſu d. I. 7. At econtrà ultimi diei quæli-
bet hora antemeridiana uſucapionem
complet. d. lI.7. inf. A medià namque no-
cte ad ſequentem uſque meridiem omnes
horæ antemeridianæ ſunt. Poteſt ergè

II & hoc modé intelligi hæc Pauli ſententia,

ut quælibet pars etiam horarum anteme-
ridianarum (quas 7. numero eſſe, ſi diem
ſpectamus, ſuprà oſtenſum eſt) in uſuca-
pionibus pro majore diei parte accipiatur,
adeoque pro toto die habeatur complero:
pomeridianarum non item.
Lex 27.
Vlpianus libro 2. ad Edidtum.
Itine ri faciendo viginti millia
paſſuum in dies ſingulos peragen-

hr
R Nl
Mern

aye

Ebe,
ahnn
zueke
Nican
urbs,u
4 4II
Uentn
hnen

De rerboram obligatione. 1z3

u da, ſic ſunt accipienda, ut ſi poſt
un hanc dinumerationé minus qum
vitginti millia ſuperſint, integrum
m diem occupent: veluti viginti unum
millia ſunt paſſus, biduum eis attri⸗-
buetur. quæ dinumeratio ita de-
odll. mum facienda erit, ſi de die non
l. conveniat. JJ”ÿV
Nme⸗ M

Vi certo loco ſe ſiſtere promiſit, pti- 1
mo quoque tempore ibi comparere

guel⸗ debet, per l. continuus 137. §. cum ita, atqut
vionenm ibi not. F. de V. O. Nimis tamen arctari non
ſneno⸗ poteſt. elegans gl. in l. i. ſuper verb. onetoſa f. i
omne⸗ quis cautien. Ideoque modus à Prætore ſta- 2
kergd tutus, ut in ſingulos dies 20060. paſſuũ: id
gtentia, eſt, 4. milliaria Germanica cõmunia com-
Pteme. Rurentur: ut hic & d. lI.! quis caut. Quod
den u longum iter ſit, plerique tradiderunt, 3
e. ſeptimo quoq; die dandam interquieſcen-
4 un, di facultate m. Alc. hic allegans Felin. in 6.
Ulen olim 7. extr. de except. quod tamen idem Al-

ciatus jure non poſſe probari afſirmat, nec
uſpiam prohrbitum legi aliquem die do-
minico iter facere. Quod admittendum 4
non eſl. Nam & Divino & Civili jure
millir omnis labor irreligioſus, cui ſuperſederi
nger nullaà neceſſitate urgente poteſt; diebus

domi-

14 Pralebkliones adtitulum

dominicis interdictus eſt. Exod. Deut. 5.l.
omnes ludices, ibi, urbana plebes l. fin. in verh.
otium relaxantes, & in verb. nulla quenquam ur-

geat admonitio C. de feräs. Vrget autem

utique Iudicis admonitio!, ſi, ut ei pa-

reatur, dominico quoque die iter facere
5 cogitur. Nec aliud fuit iter Sabbathi, de

quoô apud Evangeliſtam mentio habetur,
quàm modica via, quæ ſine devotionis
violatione ac ſine moleſtià confici poſſet,
ut cum voluptatis magis quàm negotii
cauſsà ambulatur.

Porrd in pactis expreſſis hanc 20000
dinumerationé locum non habere volunt,

veluti ſi quis futuris Cal. Ian. ſe Auguſtæ

aliquid præſtiturum ultrò receperit. de-
buit enim conventioni ſtare, velid, quod
intereſt, alteri parti ſolvere. Quod non

7 generaliter admiſerim. Nam I. 2. f. ſi quis

caut. hunc caſum diſertè comprehendit,
dicens, non debere cuiquam objici, cur
non multèò ante itineri ſe dederit, cum
tempeſtate aut vi fluminum &c. impediri

poſ et; quam tamen l. z. ad hanc dinume-

rationem pertinere ex præcedente l. ¹. ba⸗
lam eſt: ſed rectiùs in quoquo caſu ad bo-

8 ni viri arbitrium recurretur. Iccirco non
diſtinguemus boni viri circa hanc rem ar-

bitrium ab hac prætoris dinumeratione,

ſed

(iu

Com
mged
llt
i
Moto⸗
h/n

ſſe

Den.
1AI⸗
tem
Na-
cere
i,de
etur,
Goois
We,

negdi

10000
volunt,
nguſte
it de⸗
gvocl
dnon
guis
endit,
ci, cur
,Cumm
heciti
nume⸗
, 1. 4⸗
14 k.

10 non

em 4½
Atioe,

d

De verborum Fgnißcatione. 157

nn⸗

—

ſed utrumque conjungemus in omnibus
cauſſis, ut habità hujus prætoriæ menſu-
ræ ac ſimul tempeſtatis „valetudinis, ſe-
xus, dignitatis &c. ratione Iudex arbitre-

tur, an exceptionem dare, condemnarevé
debeat. d. l. continuus §. cum ita d. l. 2. S. pen.

F. quis caut. gl. in d.l.. in verb. prater eum:

cod. tit.
IIIud notandum, quod eruditè Al-

ciatus tradidit, ſi plures viæ ſint, miliaria
computanda eſſe ſecundum planiorem

magisque tritam, non aſperiorem, etſi hæc
multò ſit brevior per Archidiac. & Cononiſt.
in a. ſtatutum extr. de reſcr. in 6. Similique
modo ſi tutiùs longiore viaà iri poſſit l. ſin. 9.
cum enim C. de jur. delib. arg. d. l. 2. S. pen. in f.
F. Ai quis caut.

Ejüs qui apud hoſtes deceſſit,
vus deceſſit.
T Ac definitio toties vera eſt, quoties

ITlex Cornelia locum non habet: ve-
lut in eo, qui hæres inſtitutus, ac poſt-

modùm vivente teſtatore captus, demum
eo mortuo in hoſtium poteſtate deceſſit.

—

dici hæreditas non poteſt, qui ſer-

Preledtiones ad titulum

—

——

Ad hunc enim Lex Cornelia non perti-

net. l. 2 3.. de vulg. & pup. ſubſt. Nam ejus

legis fictio in id tempus incidit; cum nul-
la adhuc eſſet hæreditas, vivente nimirum

re quidem jure ante L. Corn. teſtamenta

eorum, qui in hoſtium poteſtate deceſle-
rant, irrita fie bant l. 6. S. irritum F. de in juſt.

vuyt. &, utpote ſervorum, qui nihil ſuum
habere poſlent. S. item vobis I. per quas perſon.
I. ſervus C. communia de ſucceſ- ut inſpe ctà ve-
ritate nec hæreditas nec hæres ſit ejus, qui
apud hoſtes deceſſit: l. fliusfam. 5. ubi gl. ſ.
ad L. Falc. fictione autem L. Corn.

*

tas fit & dicitur d. l. y. & l. lege Cornelis fF. qui

teſt fac. poſ-. quam ad inteſiatorum quoq

de ſuis & le git. haæred.

Eex 4.

Paulus libro 2. ad Edidtum.

ucceſſionem trahi notandum eſt. l. i. §. .

Nominis appellatione rem ſi-

gnificari Proculus ait.

1 F Lorentinam lectionem ( nimirum, no-
minis appellatione, non autem pecuniæ ap-
pellatione ut vulgaris lectio habet) ſeque-
mur à Græcis in epitome õ quoq;
com-

hærédi-

P

Con

elle
den-
(ofltut
Cllae

Deh
Eede

—☚

nejos
1nul.

denti

tells.

nief.
Iam
enſn.
etere⸗
ſu; qu
ligr f.

elecdi⸗

gol,
Hl.

emſ⸗

im,no⸗

nis A⸗
ſege⸗

quo
C.

De verborum ſignißicatioe. 17
comprobatam. Senſus eſt: Nominis ap-
pellatione rem debitam ſignificari. Vn- 14
de nomina facere dicuntur, qui debitum
contrahunt; l. 1. F. de annuis leg. & nomina

.

diſſolvere, qui debita ſolvunt; nomina

exigere, pro, debita exigere, & bonum
nomen hrn de bitore bonæ fidei accipitur,

quæ paſſim in Iure ſunt obvia.

Lex 5:
Paulus libroi. ad Edictum.

Rei appellatio latior eſt, quàm
pecuniæ: quia etiam ea, quæ extra
computationem patrimonii noſtri
ſunt, continet; cum pecguniæ ſigni-
ficatio ad ea referatur, quæ in patri-
monio ſunt. “

) Ecunia patrimonium noſtrum ſignifi- 1
Tcat univerſum: atque ideò rogatus
reſtituere pecuniam reſtituet omnia hæ-
reditatis bona. l. nam quod 4 §. ſin cum l ſe.
F. ad SC. Treb. Et qui conſtituit ſe pro alio
ſoluturum equum, tenetur actione de

conſtitutà pecunià l. pen. C. de conſt. pec. Ho- 2
diè cõmunis uſus facit, ut pecuniæ appel-

latione in ſtatutis & quibuſcunque aliis
diſpoſitionibus nihil veniat, niſi numera-

B ta pe-

18 Pralectiones ad titalum
ta pecunia, ſive nummi;, ut docet Bl. Soci-
cinus & alii in l.2. S. fin. f. de R. C. quod & in
reſcriptis placet Ludovico Romano ſing.
207. & fac. optimè text. in l. habeo ff. de ſup-

Rei appellatio longè patet latiùs:

—

nonnunquam pro cauſsà ſive negotio,

veluti, Iudex apud quem res agitur, id eſt,
cauſſa agitatur l. 2. C. de edend. I. 3. C. de R. C.
4 Iltem pro utilitate, ut ſi filiusfam. pecu-
niam mutuam in rem id eſt, utilitatem pa-
tris vertat, pater tenetur. t. t. f. de in rem ver-

ſol. 7. S. 12. de SC. Maced. 1. i debitor ff. de dol.

except. cum ſim. Et procurator in rem ſuam
dicitur, cui ceſſæ ſunt actiones: ided in
ſuum commodum agit, non in domini. ?2.
5 in f. f fam. herciſc. Item pro facultatibus
& ſubſtantià. t. t. ff. rem. pup. vel adol. ſalv. for.
Vngde avia, quæ nepotis negotia geſſit, ali-
menta ex re nepotis præſtitiſſe dicitur, id
eſt, ex ejus facultatibus l. Neſennius fj. de neg.
geſt. In l. 1. f. de procur. ita ſcriptum eſt.
us procuratorum perquam neceſſarius eſt, ut
qui rebus ſuis ipſi ſupereſſe non poteſt & c. Sic in
rem præſentem venire l. ſi irruptione S. ſin. f.
Ein. reg. In rem jurare, id eſt, generaliter
ſuper re jurare l..S. ſi fidejuſſor f. quar. ver.
act. non datur, & infinita alia quæ hic per-
cenſere longum foret. t. t. de R. b.

1

Enel
Klor
l
Entn

1.di⸗

0
e

Atis :

goti,
lek. C.
. Reol⸗

den N.

fem pel⸗
f.t⸗ .

emuumm

jged in
mini.42.
ltaribus

ir fn.

Piciruhid
f.l⸗ eg
un el

s e, Ad

enetalice
ua. n

e hic e⸗

DE

—

De verborum gnifcatione.

—

19

—

Patrimonii appellatio primùm quidem „
indededucta eſt, à patre obveniret filio,z ut
ipſa vox indicat; uiu tamen obtinuit, ut
generaliter accipiatur Pfo omnibus rebus
& bonis, quæ undecunque obvenerunt

alicui, atque adeò pro facultatibus & ſub.

ſtantià l. cum pupillus y. . yem pup. vel adol. t. t.

C. de muner. patrim. lib. 10. l. 1. & I. Rn. f. de
man. & honor. l. idem ſervandum H. de leg. 2,

Obpere locato conduécto; his ver-
bis Labeo ſignificari ait id opus,
quod Græci wαρνππρανια oοαant, non
ieyer, id eſt, ex opere facto corpus
aliquod perfectum.

0O Peris appellatio nonnunquam de 1

perfecto, quandoque de imperfecto

& inchoatò accip

tionem agentium.

Qui opus faciendum

itur, ſecundum inten-

locat aut conducit, putà domum, veſti-

mentum, foſſam Ec. utique intelligitur de

perfecto opere ſen e-
dam legata, . ad L. Falc. Hoc enim modo 2

ſille /. K is qui, S0. §. quæ-

ad f. actum quis obligatur, quæ obligatio
individua eſt: . 2. S. item ſi in facto ff. de V. O.

& operis effectus i

n partes ſcindi nõ poteſt

:0W Pralelliones ad tiralum

Keri juſſit, omnes hæredes & ſinguliin aen
ſolidum teneantur. Nihil enim cenſetur

6
eſſe factum, quando aliquid ſupereſt agen- ine
dum. I. pen. C. de his qutib. ut indig. . 1. inf. G ar
ibt gl. fin. extr. de nenunc. *
Opus autem perfectum dicitur cui al
nihil addi poteſt aut ſolet: I mihil C. de ma- i,
num. vind. quod ambabus ſuis Partibus con. .

ſtat, materiâ ſcilicet & formà. Bl. in l. cum e
antiquitas C. de teſtam. Forma eſt enim quæ tone,
dat perfectionem & Eſle rei. lI. Iulianus 8.
ſed etſi f. ad exhib. Sic perfeciſſe ædificium . 1
videtur, qui ita conſummavit, ut jam uſnui
elſe poſſit. a.l. 80. ad L. Falc. Et his quidem
modis perfectum opus intelligitur. Cæ-

„teerum in edicto de novi operis nuncia-
tione, operis adpellatione id, quod inchoao-
tum eſt, opus ſive ſtructura accipi debet
l.1.S. hoc autem, de oper. nov. nant. l. non ſotum N.

5 5.§. qui novum opus d. t. Enimverdò ſi perfe- Mn
ctum jam ſit opus, ad edictum de novi ope- Mn en
ris nunciatione non pertinet, ſed ad inter-
di tum recurrédum erit, quod vi aut clam
factum erit, ut reſtituatur d. l. 1.S. boc autem
& Il. ſemper S. boc interdicto f. quod vi auet (iel ſ
clàm. “ W

Quandoque etiam tam quod perfe- Wig
Kum eſt opus, quàm quod imperfectum, ung
òM Accci- H

nlent
abel

inf.

ir cui

e na-

Scon-
um
nmc
Auni .
pmili
glülen
ur. C.
nuncia-
inchos-
i gebet

un ſelun

1 pelk ⸗
oNope-
adintet-

MAuteſ

1 i ℳ

olpenf⸗

etfectun,

ccr.

ð

De verborum Raniß catiene. =JèM

——,—

——

accipitur indiſtinctè, ſi hæc intentiõ aut
mens loquentis vel diſponentis 4 fuiſſe ap-
pareat; adeoque ſi quis: aurum aut argen-
tum factum legavit;, etiam id, quod non-
dum omninò fabricatum eſt; & ſi cæla-
tum, id quoque Muod cælatum nondum
eſt, cœlari tamen coœpit;, legato contine-
Pitur. lI. cum aurum §. infedi f. de aur. & arg.
leg. quod eleganter Rebuffus extendit ad

veſtimenta concinnata ad ſuturam 1. ve-

ſtimenta f. edd. Verba enim ex intentione 7
loquentium interpretationem accipere

debent. l. Labeo f. de Rar leg. Fac. l. nehe⸗
12. h.t.

Vlpianus libro 3. ad Edictum.

Nominis & rei appellatio ad
omnem contractum & obligatio-
nem pertinet.

Nonen. pro debito accipi ſuprà!. e. 1

h. t. paucis attigi & probat l. nomen fj.
de leg. 3. l. fiſcus fj. 4e jur fiſci. Notandum
autem, id demum nomen dici ſolere, quod

nobis debetur, non quod mos aliis. heoc
enim zs alienum propriè dicimus. Ait

er 1ge nullum contractum eſſe, nullam ob-

B 3 liga-

—

*

22 Pralecliones 4 miralam

ligationem, ubi nominibus ſive debitis Io-
z cus non ſit. Nam &— pignori obligari

nomen poteſt, 1 ſz convenerit f. de pign. act.
1. nomen C. qua res bign. obl. & vendi, l. K poſt-
quam C. de har. vel act. vend. l. ſ nomen l. nomi-
minis ſuprà. h. t. & in dotern dari, I. 2. C. de ebl.
act. & in ſolutum l in ſolutum C. d. t. etiam
invito vel i ignorante debitore l. nominis C.
de haær. vel adt. vend. I. I. C. de norat, non item
creditere „cui invito aliud pro alio ſolvi
non poteſt. pr. I. de ſolut. . Quin & legari
nomen ſolet, l. nomen f-. de leg. 3. & t. 1 de
Uliber. leg. & uſusfructus etiam nominis. Il. 3.
. de uſufruct. ear. rer. Et in locati contra-
ctum nomen venire poteſt, puta ſi locavi
tibi ædes meas 6. nec ſolviſti penſionem,
nomen factum eſt. Nec enim refert, ex
quà cCauſsà quisque debeat; ſed hoc tan-
tum, an debeat. Quoties igitur obliga-
tio nulla eſt, nec nomen eils intelligitur.

Vnde fi tibi vendidero rem pro 10. & tu

ſolveris, non amplius nomen eſt, quia
nulla obligatio ſupereſt. Vel ſi furioſo
Vendidero pro Io., aut minori 2. an-
nis mutuè dedero pecuniam, isque eam

perdiderit, nomen non eſt. nemo enim ob-
ligatus eſt. l. ig cus fj. de V. O. Similique mo-
de ſi plagium aut furtum aut homicidium
facere quis promiſerit, ſi ego 10. dede-

10

de verborum 2 Hgniß cationt. WR;
o. ro, etſi feccrit, tamen non teneor, quia rei
Ueui furbi⸗ nulla eſt obligatio.I. ſi plagii f. de V. O. “
, 1. ejus ff. de oper. lbert & ſimil. Sic rei quo- 6
ilt. que appellatio, utpote g generaliſſima per
mm. 1. proximam & ibi not. b. t. 24 omnes contra-
ded Cctus & obligationes bertinct. „quod ber.
ktin ſe lanum eſt.
nen §. T.
dii Verbum cgX legibas, ſic acci-
piendum eſt, tàm ex legum ſenten-
inl. ti, quàm ex verbis.
icnns Nhanc ſententiam graviviſh mè Theo- 1
Ulen doſius & Valentinianus reſcripſerunt,
ſon ep ſine rontteerhi in legem committere
ttelhe⸗ eum, qui verba legis amplexus contrà le-
ktr gis nititur voluntatem: nec pœnas legibus
1 ooer inſertas evitare de bere, qui ſe contra legis
tllieun ſententiam ſævà verborum prætogativà
10, d fr audulenter exc uſat l. non dubium C. de Il.
l, in⸗ Atque: adeò judices » qui jurant ſe ex II. ju-
foſ⸗ dicaturos, non efficiuntur perjuri, ſi ſen- 2
d tentiam legis ſequantur. Auuth. hogie C. de
Ague e⸗ ludic. Quin: imò ad hoc tenentur, per d. I.
S non dubiam. Hinc de pauperie actio, etſi 3
lique m quadrupedis tantum mentionem facit,
micidinn copetitt. tamen utiliter, etſi non quadrupes,
10. ee B 4 ſed

1

24 Praledtiones ad titulum

ſed aliud animal pauperiem fecerit: l. hæ ill
actio ff. ſi quadrup. paup. fec. quia, cur diver- jn
ſum in aliis diceretur, ratio reddi non po- a
4 teſt. arg. l. 108. ſ. de Vv. öO. Dum enim pro-. ſci
prietas verborum attenditur, ſenſus veri- mn
tatis amittitur. c. intelligentia & c. praterea I
extr. de V. S. Et quod ex ſententià legis du- 1n
citur, id verbis legis expreſſum eſſe dici- le⸗
tur. I. prator S. 1. ff. de nov. op. nunc. l. qui teſta- uf.
mento zo. §. mulier ff. qui teſt. fac. Mens ſ.
namque legis lex eſt. l. cum mulier ff. ſol. lun

matr. cum tale S. falſam ff. de condit. & dem. M
& ita eſt preponenda verbis ſententia, ut
præponitur animus corporic. ſedulò 12. diſt.

5 53S Quod in ſtricti juris judiciis obſer-
vandum eſt, in quibus quod verbis ex-
preſſum non eſt „omiſſum intelligitur. 8
1 gg. f. de V. O. & tamen doli in illis cſaau- a
ſula etiam ad ea pertinet . quæ occurrere
tunc in præſentiàâ non potuerunt l. ſtipu- nle
6 lationes 53. eod. Similique modo etſi præ- e

ſerviendum, nec à conſtitutâ formàâà rece-
dendum: l. conſtitutionibus 22. ff. ad municip.
tamen ſententia quoque, etſi verba de-
ſint, ſpectanda eſt. l. 3. §. bæc verba f. de neg.
geſt. l. qui ſervum y1. S. non dixit ff. de acq. ho-
7 ted. d. l. cum mulier 22. ff. ſol. matrim. Ex 6
quibus apparet, ineptè legulejos quosdam

. ſert
2 iiiillud

torum edicta ſtricti juris ſint, & verbis ſit
Piri l

/

1t
iyet.
po⸗
to.
Veri⸗
nen

Sdu-
dici⸗
Mens =

4
En.
W,
n .

„.

oblel-

is ex-
leirur.
8clau-
currere
1 ſyt⸗
linr-
erbisi

n 1ece.

nuticin
ba de⸗
. le ⸗⸗

44.

im. 1

e.

De verborum fignificatione., 25

ENA en

illud perpetuèò in ore habere: Erubeſcimus
Eine lege loqui. Quod quidem ſuo loco di-

ctum, minimè reprehendendum eſt, tum

ſcilicet, cùm quid à lege civili dependet,

non cum à ratione. Nam & veteres Iu-
risconſulti rationem allegarunt, ut l. Ful-
cinius. S. planè. ubi ex nudo rationis ductu

Labeonis ſententiam comprobat VIpia-

nus f. quib. ex cauſ. in poſſ. eat. & l. ſcire opor-

tet . enim ff. de excuſat. l. 5. f.. de ſerv. export.

l.. cum ratio 7. F. de bon. damnat. l. 2. F. . F. de

aq. plu v. aro.

Lex „.

Paulus libro 2. ad Edictum.

Sponſio appellatur, non ſo-
lum quæ per ſpõſus interrogationẽ

fit, ſed omnis ſtipulatio promiſ-
ſioque.

Tipulatio eſt verborum conceptio,
) quibus is qui interrogatur, daturum
facturumvé ſe, quod interrogatus eſt, re-
ſponderit l. 5. S. 1. f. de V. O. Quod quibus-
cunque verbis fiat, nihil intereſt poſt Leo-
ninam Conſtitutionem l. omnes C. de contrab.

ferè negotiis, ita in conciliandis quoque

ſtip. §. 1.I. de V. 0O. Eaque ut in omnibus

B 5 nu-

26 Pralectiones ad titulum

tnnnnn

nuptiis interponi ſolita. Vnde ſponfalia
dicta apud Varronem. Spondesné gna-
tam tuam filio uxorem meo: Ft ſponſa-
re, pro ſponſalia contrahere. ·. ſi quis oſi cium
35. f. de rit. nupt. Inde ex ſponſu, id eſt, ſpon-
ſione agebatur, ſi poſt illas ſtipulationes u-
xor nõ dabatur vel ducebatur. Gell. lib. 4. C. 4.
3 . Videbatur ergò ſponſionis verbum

àà' ad eas duntaxat ſtipulationes, quæ de fu-
turis matrimoniis interponebantur, ſive,

ut textus hic ait, quæ per ſponſus interro-
ationem ſiebant, pertinere, quod tamen
ſecus eſt. Nam in omnibus ſtipulationi-

bus & promiſſionibus ſponſionis verbo

utimur. Vnde in pactis plerumque inſe-
ritur: Rogavit Titius, ſpopondit Mævius
4 l. 7. 8: 4uod ſeré f. de pact. Et inde fidejuſſor
qu;⸗ qui ſtipulationi accedebar, ſponſor
dicebatur. S. ſi ſoriptum & & in hac l. de V. O.
E& §. 1. l. de aejujj. §. Kin. eod.

Sed an præter ſtipulationes etiam

aliæ promiſſiones nudæ veniant? quæri-
tur: quod textus affirmare videtur; dum
ait, omnis ſtiptelatio promißieg, quod fruſtrà
adjsctum videretur, ſi de ſtipulatione tan-
tùm intelligi voluiflet, cui per ſe ineſt
promiſſio. l./. I. . f-. de b. O. Veruntamen
non eſt abſurdum, adjectam eſle promiſ
ſionis mentionem, tanquam alteram ſtipu-
iatio.

19

ſtet
te
en
Ferbe
Hla.
l
Wanm
Mone
Ea
Aun
kine

Dde verborum ſignifcatione. 27
— . . —
rülu lationis partem; non ut aliam quamvis
r. promiſſionem denotet. Stipulationis e-
voll nim appellatio præcipuè ad interrogan-
Fn tem ſpectat. Nam qui interrogavit, ſti- 7
ſpon⸗ pulatus eſſe dicitur, licet inutiliter & ſine
lesl. effectu, ſi nihil ipſi reſponſum ſit: I. 1. S.
.64. quipræſens f. de V. O. & ſtipulans à reſpon-
bunm dente diſtinguitur d. l. 1. §. i ſtipulantur. &
E fu⸗ §. ſed ſi mihi l. 2. S. i in f. S. ſi tamen & §S. con-
e, tra eod. Tum plerumque interrogantis
en. Verba tantùm ſtipulatio dicuntur l.s.l. 10..
tunn 19. l. 20. J. 35. pr. & S. hac queque ff. d. t. Quic- 8
Ationi. quid ſit, videtur tamen ſponſionis nomen
Ferbo⸗ etiam ad nudas promiſſiones pertinere, ſi
geinle⸗ non ex hàc lege »tamen ex l. Stichus 24. ff.
Meriu ge ſtatulib. Quà ratione qui ſibi à quoquam 29
lelin ſuffragium poſtulaverint, & ob referen-
Nr dam vicem ſe ſpõſione ſive promiflione ad-
lul. ſtringerint, ex hàc ſponſione teneri reſcri-
ð ptum eſt. .. un. C. de ſuſrag. Quod de nudâ
1e einn romilſtene ſine interrogatione aut ſtipu-
Neri. ationis ſolennitate intelligo, ex quâ ut
dn teneretur, non fuiſſet reſcripto opus; cum
AEnn UüUtidque ſtipulatio omnis, quæ turpitudi-
netan nenm non habet, obligationem pariat. I. g-
E inet neraliter f. de 7. O. Vnde elegans legis de- 1
Untane finitio Papiniano tradita l. 1. f. de d.
Dron.. intelligitur: Lex eſt, inquit, commune
n dr. Præceptum, virorum prudentium con-
o⸗ lul

.28 Frrleckione; ad titulum

— —.Ü+⸗ G

—

ſultum; delictorum, quæ ſponte vel igno-
rantià contrahuntur, coercitio, communis
Reipublice ſponſio. Populus enim legem
rogante Magiſtratu, id eſt interrogante,
utrum placeret, dum approbat, ſpondet
quaſi & promittit, ſe ſervaturum. Eſtq;
communis ſponſio, quod civium omnium
pro ſe quiſqꝗ; promiſiſſe intelligeretur, de
quo Gell. hb. io. c. 20. Lex eſt generale juſſum
populi & c. Qui autem jubet, ſpondet
ſe ratum habiturum, quod jubet. Vnde
& ſide juſſores ſponſores dicti, per alleg. ſu-
pra. num. . ”
Ler JF.

Paulus libro 3. ad Edidum.

Verbum oportebit, tàm præ-
ſens quàm futurum tempus ſfignifi-

. Vm ſtipulamur quicquid te dare fa-
WMcere oportet, nihil aliud in ſtipula-
tionem deducitur, quàm quod præſenti
die debetur. 1. cum ſtipulamur 177. f. de V. O.
Ideoque ſi à colono, cui fundum in quin-

quennium loçaveram, poſt duos aut tres

annos ita ſtipuler, quicquid te dare oportet, da-
re ſpondes: id tantum deductum in ſtipula-

110-

—
—

Cnnon
null
kiin
Mun
n
Ecie
Kborn
Entur

.
kum
aceol
tncn

.
—

e verborum ſignificatione. 29 H

—— —

. tionem videtur quod jam debetur : quod
ſi dixero, quod te dare oportebit, etiam futu.
e ra obligatio deducitur. l. ſi à colono 59. & l.
“ ſi ftipulatus 96. §. tum Ripulamu: f. eod. Quia
*“ verbi futuri temporis pleniſſima eſt &
“ permanens ſignificatiol. na vißima 19. f. lu⸗
ium Uicarum ſolri. Vnde qui dolum malum ab
de⸗ ſuturum eſſe ſpondet, hoc ſpondet, ab eo
momento, quo loquitur, & omni futuro
tempore dolum malũ abfuturum d. I. 19 Ex 4
quo apparet, rectè hic à Paulo dictum, pre-
D n quoque tempus contineri: præteri-

. tum non item: per d. lI. & ea quæ dicam in-
frea adl. verbum erit:123. h. t. niſi aliud voluiſ-
ſe diſponentes intelligantur: d. l. verbum
erit. cum hæc diverſitas tota à loquentium
aut diſponentium intentione dependeat;
pre⸗ Vt && circa præteritorum aut præſentium
guif⸗ verborum interpretationem. I. ſerritates f.
de ſervitut. urb. yræad. I. ſi ita ſ. de auro & arge-
to leg. l. Vxori S. 1. f. de leg.! Qujus legis

ueſi. hanc opinor eſſe ſententiam, ut teſtator
h. ea, quæ olim donaverat, poſteà pœniten-
Nehenn tià ductus revocaverat, legaſſe arque adeò
„ℳ„ de novo donaſſe intelligatur. Nam ſi non
nquin⸗ revocavit, inutile eſt legatum, cum per ſæ
ut ts donatio mulieri facta morte mariti con-
rket firmetur & valeat. lI. cum hic ſtatus 32. S.

Nipul. ſi diportium in f. fF. de donat. inter vir. &

⸗ A4XT.

N

30 Pprgledtiones ad titalum

e mam
uXor. Et perperam Scævola donationes Eer
Po teſtamentum factas à prioribus ſegre-
gaſſet. Omnes enim ex *½αqud confirman-
tur d. l. cum hic ſtatus. S. pœnitentia & §. quich exc
ergd. Dici poteſt tamen, Scævolam non tui
negare etiam donationes poſt teſtamen-
Z tum ad mulierem pertinere, quamvis non n
jure legati: quo facit l. 7. f. de auro & ayg.
legat. l A(.a
§. 1. llep
S Uutur⸗
Actionis verbo non contine- ſort
tur exceprttlo. w
“ YUMU Lolln
.1V7 VIg& dicunt, reum excipiendo fieri Cune
. V actorem: l. 1.1. in exceptionibus f. de ex- Sule
cept. I. 1. C. de probat. atque ideò exceptio lutte
nonnunquam erit actio contrà hunc tex- ſlelen
à2 tum. Veràùm id non ad naturam actionis, ſek,
ſed ad probationem tantàùm pertinet: ſci- tp
licet ut reus exceptiones ſuas probare te- Myhen
. ne atur. d.l. 1. ſicut actor ſuam intentionem 4
I. adeor C. de probat. Cæterùm multæ ſunt
inter actiones & exceptiones differenti?.
3 Nam qui actionem non habet, exceptioo
nem tamen habet: lI. i pœnæ 19. f-. de condi ẽ&.
indeb. ut omnes qui naturalem duntaxat l

obligationem habent l ſervi 14. f. de oblig. & Aer
cit. l. 77. l. naturaliter & l. qui exceptionem d. .. un

— —
. N

De verborum fgnißcatione. 31

us decond. indeb. Vbi qui contrà Macedo-
e. nianum Senatusconſultum filiofamili-
mar. as crediderat, etſi actionem non habeat,
Aald exceptionem tamen habebit, ſi paterfam.
noe factus ſolverit. Et excommunicatus, eti- 4
nen- amſi agere aut convenire neminem poſſit,
non defendere ſe tamen legitimis exceptioni-
g. bus poteſt. c. intelleæximus 7. eætr. de ludiciis.

& c. cum inter . extra de except. Eſt enim „
exceptio nihil aliud, quàm defenſio „quæ
naturalis Iuris, adeoque nemini auferri
ne. proteſt. l. ut vim f. de luſt. & lure. Et liber- 6
tus, qui patronum accuſare non poteſt,
accuſationem tamen in eundem per mo-

logein dum exceptionis retorquere poteſt: quia
ſcer. ignoſcendum eſt ei, qui provocatus
Ceptio voluit ſe ulciſci.l. qui cum major S. ſi libertus
cter. Ff. de bonis libert. An æutem, qui agere non 7
conis- poteſt, reconventione aut compenſatione
et: ſer. uti poſſit? tractat gl. in d. c. cum inter, ſuper
bate te⸗ verbo, reconyentione extrà de exept.
tonen H
keſun LTLex 9.
k yianus libro 7. ad Edidtum.
ndi Marcellus apud Iulianum no-

eat, verbo, periſe, & ſcilſum & fra-
negi Ktum contineri, & vi raptu N.
4 Cau-

—

Pralectiones ad titulum

—

32
1 C Aupones tenentur ſi ipſorum culpàâ
Ꝙ hoſpitum res perierint. l. 2. in pr. f.

nautæ caupones, aut ſine culpa etiam, ſi re-
ceperint d. l. 3. S. ar hoc edicto. Periſſe au-
tem accipiendum eſt non id tantùm, quod
in rerum naturà eſſe deſiit: ut l.i. C. de lure

emgb. & I. in navem f. locati l. deperditum ff. de

bered. pet. ſed quod quoquo modo dete-
rius factum eſt. l. 3. S. i vedgita quidem
ſit res commodata, ſed deterior, non videtur red-

dita, niſi quod intereſt, preſtetur. F. commodati.
& depoſita res, ſi deterior reddatur, po-
teſt dici, dolo malo reddita non eſſe, & agi

Qepoſiti l. 1. S. ſ res f. depofiti. Vnde Labeo
exiſtimat, ſi veſtimentum ſciſſum redda-
tur, vel res corrupta reddita ſit, ut ſcyphi
colliſi, vel tabulæ raſis picturis, non vide-
ri redditas. l. Labeo i4. infra h. t.

BT VIRAPTIM) quod vi ere-

—

ptum eſt cauponibus, præſtandum eſt,

quaſi perierit; Niſi vis major fuerit, cui
reſiſti non potuit. d. l. 3. S. at hoc edido. hoc
enim caſu exceptionem dari æquum eſt.

Lex 90%.
Vlpianus libro 6. ad Edicum.
Creditores accipiendos eſſe
conſtat eos, quibus debetur ex qua-
cun-

her
tio,
ln⸗
Quu
ſner
Mlaa .
Korest
cſi

Lec
luttin
erectc
ſtalbe

2
d

r. .

ſike.

a.
od
lelun
vfu

Cae-
luilen
rlel-

mmoteti

Egi
obeo

kedd⸗

leti

ulde⸗

Nl ele⸗
I eſt,
tit, Cul

ge⸗ c

3 eſſe

Aqus⸗
cur

===

De verborum ſignißcatione. 33

rner. e r

cunque actione, vel perſecutione:

veljure civili; ſine ullà exceptionis
perpecuæ rfemotione, vel honora-
rio, vel extraordinario: ſive purè,

ſive in diem vel ſub conditione.
Quod ſi naturâà debeatur, non ſunt

locò creditorum. Sed etſi non ſit
mutua pecunia, ſed contractus;ere⸗

ditores acclpiuntufr.

Lr I1

Sajus libro 1.ad Edictum prorintialt.

Creditorem appellatione non

hi tantùm accipiuntur; qui pecuni-
am erediderunt: ſed omnes, quibus

ex qualibet cauſsâà debetur.

Ler a2
ipianus libiob. 4ad Edidum.

Vt ſi cui ex emto; vel ex loca-
to, Vel ex alio ullo contractu debe-
tur. Sed etſi ex delicto debeatur;
mihi videtur poſſe creditoris 10co
accipi. Quod ſi ex populari eauſ-

2 N

4 Ppraleltiones ad titalum

8s, ante litis conteſtationem reété Ia
QAQꝛueiicetur creditoris loco non eſſe, po-pon
W ſtea eſfle. n
1 Reditorum & his oppoſita debire
rum appellatio aliquando ſpecialis, aind
nonnunquam gene raliſſima eſt, ut hic & fkonmn
L.::.·f.de reb credit. nimirum quib. ex quacun-
Aque cauſsa actio competit. I. ſi cum fideicom-
miſſa ff. qui & a quibus. & verbum iſebere
omnem omninò actionem comprehendit.
2 l. pecunia 175 infra b. t. Et quoties quidem
par ratio eſt omnium, ex quacunque ve-
niant actione, debitorum generale no-. (ch
mmD.en intelligitur: Veluti debitor minoris ſeng
tutor eſſe non poteſt: gloſſa in Auth. minori torren
. ALeebitor. C. qui dare tutores parique ratione; ug
qui rem minoris detinet, eò quod uterq
inſtrumentum ſurripere polſet. Curtius Iu. gele
nior in l. I. num. 71. F. ſi ceri um petatur. E nnt
cum liceat debitorem fugitivum capere nt
licebit etiam eum, qui rem meam detiſ itn
net. Alexander conſ. a. vol. x J. “”“”
3. QAACMNQAYE, A CTIOX ²) ſi⸗ unf
e reali ſive perſonali. Nam & qui fe
niindicatione tenentur’, debitores ſunt ae
Per text. Hie & l. is ui 5,n. . de O. & 4. Niel omi
movet gl. in l. 1. in pr. d. tit. quæ ereditore mn

rrtono:

lamen ex⸗
nlern

2

teNe
eleN.

ta debnde

ſpecult

,ut hih

er gnacin
unfceicn
onn debt
mprehend

tiesite

cunque ſt
enekale d

tot minee 4

tuth Ni
de k. Ation
WM utet
ACutiis
etatu. H
wurn C1e

=a, –=

mein

E g
nores H

De verborum obligatione.

Fenim textus diſertè actionem requirit,

—

non obligationem. Facit dictio quacunqus.
c. ſolita tætra de major. & obed. l. 4 yrocuisto.

ve C. Mandati.

PER SECuTIONE) hæc dictio extra-
ordinarias peritiones complectitur: : Vt
fideicommiſlorum, 178. §. 2. h. k. ſalario-
rum & mercedum t. t ge variis & extruord.
cogn. quæ non habent juris ordinarii exe-
cutionem, id eſt, quibus ex Iure Civili aut
Prætorio actio prodita non eſt, ſed darur
tamen ex æ qu & bono, Iudicis Cfficio
implorato: ut cum bonorum ſeparatio à
creditoribus petitur,,. 1.: f. de ſeyarat. & cum
libertates i in fraudem creditorum factas
fev ocare nitimur l. in ſraudem F. qui & aquth.
omenum. Adde infrà. 1.34. & d. l. 17½. h.4.
VIEI IuR E CIVILI) Iure Civili de-
bitor eſſe dicitur, ſive ex ſtipulatione, li-
terarum obligatione, ſponſalitia! largitate,
aut emphiteuſi debeat, quorum origo eo-

dem etiam ex Iure Civili eſt & lus autam gen-

num uhi gl. l. de lure nat. gent. & eiv. l. ex hoc
ure ff. de luſt. & lure. ſive ex quocunque alio
contractu, qui ex Iure gentium deſcendit
aJ. I. ex hoc/ jure & l. Ius autem civile eod. tit. Vbi
omnes actiones civiles eſſe dicuntur, quæ

N non ſunt pretoriæ.

SINI ExCEFTIONIS PE ERPETUIA RE-

6

36 Pralectiones ad titulum

moveri poteſt, creditor non eſt. l. 3. J. a - d. l
pellantur f. de except. Sunt autem perpe- 1d
tuæ exceptiones, quæ ſemper locum ha- aglm
Bent; nec evitari poſſunt, veluti doli mali; dunth
rei judicatæ; ſi quid contra leges aut con- wus

ſtitutiones factum eiſe dicetur; pacti con- i
venti, ne omnind pecunia petatur. wondit
8 VELHONORARIO) Et qui ex Iure (Kling

honorario ſive prætorio actionem habent, ma,
creditores ſunt. ut quibus conſtitutum eſt; Mfu

8S. de conſtituta l. de aclion. I. 1. & t. t. f. de conſt. Meſitt
pen. & qui de peculio actionem habét, . pre- ukfi

terea Inſtit. quoa cum eo qui in alien. pot. & qui nnumn
juravit ſibi deberi, deferente aàdverſario. (nlu
L.3. F. de Iarejur. & Item ſi quis poſtulante, In- ußg
3 flit. de action. Ius autem Honorarium ex eo iſt hr
dictum eſt, quèòd qui honores, id eſt, ma- 9
giſtratus gerunt, authoritatem huic Iuri ihhlon
dederunt. §. pratorum edicta Inſtit. de lure N. mlrdi
G. & C. le lus autem cipile §. ult. F. de luſt. G Win
10 VEr EXxTRAORDINARIO) quale ingen
eſt reſtitutionis beneſicium l. in cauſæ 16. fl. un
de minor. & omnes extrâordinariæ perſe-
cutiones; ut fideicommiſſorum, & quæ lenil
cunque non habent Iuris ordinarii execu- Ealri
SS”M tionem: ut ſunt, in quibus formularum teni
conceptio non uſurpatur. 1. actto F. de ne-
Lotiis

—

. .

De verborum ſigniflcatione. 37
neln. otiis geftis, tot. tit. de interdidis ſive extraord.
Ky. act. Ita filiofam. qui viaticum ſuum mu- 1
pel. tudò dederat, cum ſtudiorum causa Romæ
imh-. ageret, extraordinario Iudicio ſubvenien-
lim, dum eſſe Scævola reſpondit. l. 17. f. de rebus

2

ut con. creditis. “ J
di con⸗ SrIVE PuRE) Purè debetur, cui dies 12
aut conditio appoſita non eſt, ideoque
alure confeſtim peti poteſt S. a. Inſtit. de Verb. Obl.
habenn l. eum qui §. quoties & l. interdum ff. eod. l. in
itumehh omibus ff. de reg lur. Niſi conditio tacitè 1 ½
luk inſit, etſi verba pura ſint. Qui enim pro-
be mittit fructus ex certo fundo, etſi puris
Ai verbis promittit, ineſt tamen tacita con-
eilino ditio, ſi naſcantur: nec aliàs dehet l. 1. f.
uu, I. de condit. & demonſt. I. Trebatius S. fn. ff. de bæ-
Imer eo ved. inſtit. Et ex duobus reis promittendi 14
et,‚ m- alius purè, alius in diem, vel ſub condi-
ic lui tione obligari poteſt! ex duobus f. de duobus
lelure k veis. Purè, id eſt, præſenti dic! in his ff. de
. laf. ſolut, ubi in f. princ pura obligatio dicitur,
quxg fidejuſſorem non habet: alias pura
qonle ſtipulatio, qua facta eſt ſine die& conditio-
lſ,6. ne l. in perſonam & l. item quia ff. de pactis.
ie gelt bbe SIVE 1X DIEM) Et qui in diem de- 15
& u bet, puta ad Calendas Iulias, debitor eſt,

riiere & cui in diem debetur, creditor. In diem
mulxdn debitor „adeò debitor eſt,ut ante diem

H RM

5

utrum conditio eventura ſit nec ne, per condnn
ea quæ dicentur infrà ad l. 52. h. r. Creditor

.

38 Ppreledliones ad titulum

2 E
—— õ

ſolutum repetere non poſſit I. in diem ſ. ds

condict in leb.
VII sSuB CONDITIONE) Hic pro-
priè creditor non eſt, cum incertum ſit,

enim non dicitur is, qui nunquam fortè

erit recepturus: k. 1. ibi, receptur: f. ſi certum
petatur. at fieri poteſt, ut perpetuàâà exce-
ptione ſummoveatur, ſcilicet ſi conditio
non extet; l. ſufſi it ff de condict. indeb. quem
creditorem eſſe proximè præcedentibus
verbis Vlpianus negavit. Hinc etiam pen-
dente conditione ſi ſolutum ei ſit per er-
rorem, repetitur, I. ſub conditione ff. 1. tit. Ac
licet debitores ſuſpecti aut fugitivi alias

ad inſtantiam creditorum capi poſſint, ta⸗

18

men hoc in creditore conditionali locum
non habet, ante conditionis eventum:
Bart. in l. 1. ff. ſi ertum pet., etſi in poſ-
ſcſſionem bonorum mitti, talis quoque
ereditor, n ſi idoneè caveatur poſſit z per
I. 6. & ibi gieſſam in verbe jolet f. quihus ex (au-
ſis in poſſ eatur, ſic tamen ut ante conditio-

nis eventum bona venire non poſſint, per

1. 7. S. ſi in tem éeod. tit.

act. eumscui ſub conditione legatum eſt,

—

pendente conditione creditorem eſſe ne-
gat;

uunhee

—
tzeil
(ttone
lleacti

ſäleonn

alahern
Utul nni
ſuinplet
Ultno, al
licteg
uf.A,
Clltone k
hekkenns

rituntce

iünren

Akortre

neheͤ
(agult
G!1. l
Hümn
Werthan
ſelni
canneik
ellaen

de

.
———G

gat; etſi um, qui iwlau eſt ſub con-

ditione, pendente etiam illà creditorem

c n

um i,
le, pel
editot
R
forte
certum

erce⸗
conditio⸗
h, quem
gentibuis

am pen.
. ber er⸗
lti. Ac
vi alias

ſEnt, ta.

Hilocum

ſ in por

Mi pet
condino⸗

, l

tum eh

n elen.

eſſe admittat: id ex eo contingit, quod ta-
lis legan vis à morte legatatii pendet, quæ 8

ſi conditionis eventum antevertat, non
valet legatum, nec ad hæredem transmit-
titur. l. vnics. S. fin autem C. de caducis toll.

Quodi in ſtipulatione ſecus eſt, quæ, etiam

ante impletam conditionem ſtipulatore

mottusnad ejus hæredes tranſit, quibus
proſpicere quoque voluiile cenſetur. I. i

padum f. de provat. Veruntamen & ſub 19
conditione legatarius rectè dicetur credi-
tor, eatenus ut cautionem exigere poſſit,
uei in em ſit creditum, ne eveniente con-
itione leg œſtar
e legatum praſtari non poſſit, ſi for-

tèᷣ autheritateé Iudicis diſtractio facta eſſet
in omnibus. . de ludicis l. qui in fraudem 22.
fj. dui & a quibus manum. ubi gloſſ. in verbo non
babetur & l. generaliter 20. eoa. tit.
In ſummâ reſpiciendum, an de ipſo 20
contractu, an verò de ejus executione aga-
ur: Veluti, ſi ex ſtatuto jubeantur credi-
tores omnes ſuos contractus inſinuaret: hoc
enim caſu & qui ſub conditione credide-
runt, continentur. At ſi debitor ad re-
qui ſitionem creditorum capi ex ſtatuto
Aebeat, conditionalis creditor non com-

9 4 Pre-

40 Prledtiones ad fitulum

—

*

1. 1. col. ult. f. fi certum petatur.

a11 Quon sI NATIRA PDEBFEATIR) Quid

naturalis obligatio ſit, ſuprà attigimus ad

1. 8. 5§. aftionis hoc tit. & degçlarat I. nec ſervus

SASvSv, f. de pecalio, Ex quâ nimirum petitio
non eſt, l debitor infra. h. t. etſi ſit exgçe-
ptio l. 94. §. Ftavius de ſolut. ubi dicitur cre-
diti appellationem ad eam pecuniam non
pertinere, quæ iionen non habeat.

82
P

65Polutione factà exceptioné oportet compe-
tere. I. ſdejuſſor 16. S. idejuſſor. F. de fidejuſ. Na-
turales enim obligationes nõ eo ſole æſti⸗
mantur, ſi actio aliqua eorũ nomine com-
petit, verum etiam cum ſoluta pecunia re-
peti non poteſt d. §. fidejuſſor. Atquę adeò
ſi promiſi tibi, ne furtum facias, nevé ho-
minem occidas, vel ut depoſitum mihi red-
das, aut in bonâ causà pro me pronuncies,
ne naturalis quidem obligatio his caſibus
contrahitur, cum nec exigi, quod promiſ-

23

ſum eſt, nec repeti, ſi quid datum ſit, poſ-
ſit, l. 2. Fede condict. ob. turp. Cauſ. l. 3. 6. l. gen.

C. egd. tit.
4 Quin tamen etiam, qui naturalem

duntaxat obligationem inter ſe habent,

creditores & debitores, abuſivè tantùm,
ut

prehenditur, per ga quæ tradit Secinus in d.

1 Cæterùm non ſufficit, ut naturalis obliga-
tio inducçatur, petitionem non eſſe, ſed &

fr

Mng
hiun
nice⸗
Alx
Unrut
bcatt
El
Kluige

1

Eedl

en
MI] lr⸗

aun ebe

llactiol

musil
ſnnn
petiti
texce.
uu cre.

ANNDD.

lubet.

obligr.
ompe.

Ania te⸗
ge ed

geeh.

nuncle⸗
Abus
ſi hol
16 .

kuralen

haben⸗
tanthn

S DSðSäͤZÿD
SSõSZ

De verborum ffgnificatine. 44

ut Iulianus ait, dici poſſint, nihil vetat.
Nam qui hoc modo pecuniam accipiunt,

juſſor S. fidejuſſor. I. 40. S. dominus ff. de cond. &

demonſtr. & facit l. hoc jure S. penult. f. de do-
nat. Ex his conſequens eſt, ut quoties

ex naturali obligatione petitio eſt, ſicut eſt
certis caſihus l. quis argentum S. Fin. C. de

donat. & l. ob exactionem C, de dotis promiſſ. gl.
inl. Iurisgentium S. quin imò ſupra de pactis. to-
ties creditor rectè dicatur l. Naturales f. de

SED ETSI NON SIT MurTuA PECu-

NIA) Ex omni obligationum genere pe-
cunia deberi poteſt, ſive civilis ſive hono-
raria actio ſit, ſive purè ſive in diem ſive

ſub conditione contractum ſit. Quod huc-

uſque definitum eſt. Quod ſi ex his enu-:

meratis cauſſis non pecunia, ſed quidvis
aliud dehbeatur, an & tum creditum di-
cendum ſit? dubitatum eſt non immeritèò.
Nam & communis loquendi uſus & ali-

quot Iuris tituli ſpecialem huic nomini ſi-

gnificationem dant l. 1. C. ſ adverſus credito-
rem & in Auth. Nullum credentem agricola te-

L „ . 1 ‧
mere ejus terram & c. cum multis aliis. Sed
ad omnem omninò contractum, & ad ea

quoque, quæ ex delicto debentur, crediti
appellationem pertinere, l. . & i2. diſertè

debitum accepiſſe intelliguntur d. l. fide-

25

1

„

4* raliſhiner 24 titulum

atfirn mant, ut alüs probationibus opus non
28 ſit. Nec obſtat, quod qui invitus alie- at
nam fidem fequitur (veluti qui ex delicto fem
debet) non dicatur creditor, per l. i tibipe il!
cusniam fj. derebus credit. Nam iſta verborum vel
fubtilitas non attenditur, ut ibidem Iulia- WWe
nus ſcribit. . lit
29 Ex QWALIBFET CAuSSA ) quando WVWC
ex qualibet cauſsà debitorem & credito- Uunben
rem dici Caius affirmat, ita accipiendum- iſe on
eſt, ſi ex juſtà causà debeatur. Nam qui pla- ſotetu
gii comittendi cauſsà pollicitus eſt, debi- t.

tor non dicitur: l. ſ plagii ff. de V. O. & ſervus
ea, quæ querit injuſtè „Domino non quæ-
rit, l. quo: Jervus ſ. de acquir. poſſ. nec filius-
fam. patri, l. 3. S. ex furtiva ff. de geculio nec N
ſocius ſocio.l. quod autem ſſ. pro ocio. A. A

—
—
—
— 0
—

SW Quop ssI EX POPILARI) Popu-
lares actiones dicuntur, quæ cuivis & porx- lrn
bulo competunt,l. 1.f. de popul act. iisque K
maximè, quorum intereftl. 3 eod t. ſi mo- wian
dô ſint integræ exiſtimationis: l. z. ff. zed. R/
quales ſunt omnium ferè criminum ac- Nee
cuſationes, prælertim extraor dinariorum;
nimirum actio de ſepulchro violato l.8. §. bhuteen

IEin J. de epul viol l. ſi erò S. hæc autem ſj. de his
dee⸗ ſtellionatus. t. t. de rimine e tee
Facit totus tit. F. de eatraord. rimin.

7. Huius (hrn
2 ndNn

non
Alie.
lide
bie.

Orun

Iulia-

Ando
cito⸗
dumn
iplr⸗
gebi⸗
eWos
que-
flius⸗
n nec

Nopn⸗
8t po.
1scve
lmo⸗
. l.
im ac⸗
orum;
18.5.
.d hin

* *

Huins

§ Icut plus petere intelligitur non ſo

de miarun erifemküte. 43

5 4 4

Hujus generis actiones ante te lirem 3 1

conteſtatam in nullius bonis ſunt, quia

nemo ex illis eſt locupletior. l. pen. F. de po-
pul. act. ut meritèò creditor ejus intuitu ne-
mo' intelligi poſſit. Poſt litem autem 3 2
conteſtatam creditor rectè dicitur, tum-⸗
quia utilitatem quandoque pecuniariam
actor conſequitur puta delationis præ-
mium l, antepen. . a4 &y lan. I. ult. ff. de ter-
mino moto. Pœnales enim actiones lite“
conteſtata in bonis eſſe incipiunt. 1.13. F. 4e

injuriis. .

Minus lolvit, qui tardis ſol-

vit. Nam & tem pore minus ſolvi-

tur. ð

„

lum, qui majorem, quàm debita eſt,
quantitatem petit; ſed etiam qui alieno
loco aut tempore, puta ſi in diem aut ſub
conditione obligatio facta eſt, c. un. ext. de
pluspetit. eoque nomine Pæœnà afficitur d. e?
un. & l. un. C. eod. tit. S. hodiè autem I. de except.
8. tripli S. ſi quis agen⸗ cum ſeqꝗ. Inſt. de action.

ta non is tantùm minus ſolvit, qui mino- 2

rem quantitatem offert, ſed & qui loci
eòmmoditatem creditori aufert, & qui
tar.

7
4
*

ſint. Al. & Dd. in l. 3. S. 1. J. commodati.

A44 Praæledliones 44 titulum L

ð

tardiùs, quàm debebat ſolvit: ut hie & l.

2. F. de eo quod certo loc. I. quod ſi Epheſt æ. in fine
yr. eod. tit. Et ideò niſi temporis utilitas
æſtimata unà offeratur, debitor non libe-

ratur. d. lI. 2. & ibidem gl. in verbo velſi, dicens

adhuc uſuras exmorà deberi. Sed etſi pecu-
nia obſignata depoſitaque ſit, ſecundum
diſpoſitione m l. obſignatiene C. de ſolut. quia
planè non obtulit l. Tutor S. Lucius ff. de uſur.

4 Nemo autem compelluur particularem

ſolutionem, quæ plerunque magna in-
commoda habet, ſuſcipere: l. quidam ff.
certum pet. ubi gl. niſi æquitas & humanitas
aliud ſuadeat, ſi fortè non magnoperè in-

terſit creditoris vel partem ſuſoipere d l.

5 quidam & l. tutor S. Lucius ff. de uſuris. Quid

ergòè ſi ſine temporis acceſſione debitam
ſibi quantitatem creditor accepit, anne

poterit alio judicio eas acceſſiones petere:
S& verius eſt, non poſſe l. 4. C. depofiti, tum
quia remiſiſſe videtur, I. fin. in f. f-. de eo q1ed
cert. loc. quod non petiit: Alciatus hic, tůùm

quod acceſſorium ſine principali conſiſte-
re non poſſit, per gloſſ. in d. l. *. Quæ ta-
men poſterior ratio infirma eſt ; cum pro-
teſtatione factâ, ut ſalvum ſit creditori
jus petendi acceſſiones, adhuc peti poſ-

ſiß

errgui

I

4

ln
er
,K,g
ſpruleren

Eedsn

lun 1

uden

nrel
fuetir
lines
um et
Pkeeti

lif .

iinlte

lhen

eſe

a

4inn

utilins

n lihe.

dicen
ipecu.
indum
. quia
lultſar.
CWarem

on W-⸗

an f

manltas

G⸗
ebitam
ane
petere
fti tum
10 uu
Hic,tum
Hnlile⸗
Ue la⸗
un ho.
leditotl
.

lpianus libro 7. ad Edidum.

Mulieris appellatione etiam

virgo viripotens continetur.

* V Irginis appellatio propriè ad eas

pertinet, quę virum paſſæ non ſunt:
I. 17. S. ſi quis virginem . de act. emti. l. quæritur
§ mulierem fj. de adil edict & tamen de ex-
pertis virum, ut apud Fulgentium, Virgi-
lium & alios, quandoque dicitur; maxi-
mè ſi non legitimè mulieres factæ ſint.

Quin & in l. axorem 42. §. teſtamento 7. f. de

leg. 3 puella dicitur, quæ tertio viro nube-

bat: quià ſcilicet tam diu in patris poteſta-
te fuerat. E diverſo mulieris appellatio
virgines uoan⸗ viro maturas ſignificari

certum eſt; hoc eſt, quæ duodecimum
impleverunt annum, Inſtit. quib. modis tute-
la ſin. in f. princip. aut etiam ſi ante duõdeci-
mum ſint viripotentes. c. de illis j. & c. fin.
ext. de deponſ. imp. Adeoque lexs quæ mu-

lierem vetat in teſtamento teſtem adhibe-
ri; vetabit virginem puberem l. qui teſta-

mento 20 f. qui teſt am. fac. poſſunt. Et in alia

HW De verborum Ngnißcatione. . 4 5

.

4

teſtimonia virgo quoque nubilis àdhibe-

ri poterit arg. d. i. Non item impubes

puella, quæ alia ratione teſtis eſſe prohi-

betur

raleffiener 64 sitslum

beturl. 7.§. pen. l. 19. 5§ fin. f. de teſtibus.
. afimtatis Inſtit. de nuptiis. Et mulieribus
kegntis virgines quoque debentur.! ſervis
legatis 51. F. de leg. 3. Hoc amplius mulie-
Ppri veſte legatà infantilem quoque con-

tineri, & puellar um & virginum V lpianus

reſcripſit in in I. argumento 25. §. muliebti f. de
auro & arg. Parique ratione vir di citur,
qui 14. annum implevit.1. um gei ode⸗
tauns . 3 leg. 3. e e

Res abeſſe videntur ( ut gabi-
nus ait, & Pedius probat) etiam hæ.

quarum corpus manet, forma mu-

tata eſt. & ideò ſi corruptæ redditæ
ſint vel transfiguratæ, videri abeſ-
fe: quoniam plerumque plus eſt in
manaus pretio, quàm in re.

00 paucis tetigimus ſupra in l. Mar-
1: I cellus h. t. Vtilitas legis latè diffula
eſt, && ad plerosque creditores pertinet.

Qui equum debet ex cauſsâ locati aut ſti-
pulatione, ſi eum claudum aut vulnera-
tum reddat, non liberatur l. ſea de damno J.
2* locatil. qui ſi bi 33. §. Kin. f. de ſolut. Et quo-
cunque modor res deterior redditur, abeſſe
vide-

—

ahen
yf⸗
an
lel
MI
niömen
van
Gl

1 cnnt

ſch
eto

lenulore

Ner

g i
i

moct
lin 4
fnma
M
Mn
aee

4
4

De verborum fignißcatione. 347

—— B
—

Nhoer viderur eatenus; ut liberatio non contin-
lliehn gat ,niſi id, quod intereſt, præſtetur. la5.
l ſ 1465. ſireddita f. commod. Etres ipla petendla
ml eſt, quaſi planè no n fuiſſet accepta: l. etiam
te 2,. f. Ae ſolut. etiamſi nihil de ipsà re ablit,
54 Aue ſi quis pecuniæ debitor ſolvat num- 3
Scitun, mos injuſti ponderis, aut impr obati nu-
D mismatis aut adulterinos, non liberatur l.
aéa. I. 1. C. de ponderatoribus lib. o. Item &
ſi corpus rei debitæ manet, & deterius non⸗ 4
N Sab ⸗· ſit factum, modò f. orma mutata ſit, abelle
Nd videtur eatenus, ut adhuc peti poſſit. puta
amht 1ſ ſcyphum commodavi tibi, tu lanc em
el u arg. 5. buic autem Inſlit. 4e act. l. in. f. deuſu &
invito creditori aliud pro alio ſolvi poteſt.
ul N. 1. 2. F.ß certumperatur l. eum aquo C. de ſolek.
erinet abeſſe, ut ad rem totam, quia nihil acce-
al. Preum ſit, actio ſuperſit, aut tantum ad
ualnenn Partem? Wide gl. notab, in 1 Iulianu, 454, . upen
unti Lerb.de enidtione f de .O. & in l. & elegant en 7·S.
Et gue ſolum, in verbo de dolo ſ. ge dols mal. Ratio

—

4 Pralectiones ad titulunm
tantur, eorum perire videtur ſubſtantia:
1I. Iulianus S. ſi quis ff. ad exhibendum. Vnde
ſi quis gemmas vel uniones legatos 3 poſt
teſtàmentum in aliam ornamenti ſpeciem
convertat;, puta poculis aut veſtimentis
inſerat, aut annulis includat, extingui le=
gatum, reſponſum eſt à Marcello in l. Seia
6. F. de aurò & arg. leg. eò quod in ſu ſpecie

4 —

.

non permanſerit. Adde l. 5. S. 2. 1. 10. S. K
maſſæ ſj. quib. mod. uſusfr. amitt. l qui nſum-

.

fructum 36. ff, denſufr.

8

Et licet duæ lucrativæ cauſæ in ean-
dem rem concurrere nõ poſſint S. s res alie-
na Inſtit. de legatis; atque ideò; ſi legatum
ex teſtamento conſecutus ſim; aut alio
quovis moôdo titulo lucrativoò,; ex alio te-
Aamente peti non poſſitiS. hac ratione d. i. ta⸗
men ſi ex altero teſtamento reſtituendum
legatum ſit;, aut aliud pro eo; hactenus
abeſſe res mihi videtur, quatenus ſum præ-
ſtaturus, idéoque eatenus legatum ex al-
tero teſtamento peti poteſt. per textum
notab. in l. plane S. quod ſi rem f. ue leg. 1. Fat.
I. ſi quis mandatu fj. de neg. geft.

Corruptæ dicuntur, inquinatæ; deſtru-
cctæ, peremtæ; ruptæ; raſæ ; vitiatæ dete-

rioratæ; uſtæ aut deletæ. notab. textus in

AI1. 5. babio putat ſ deaqua cottid. & aſt: l: §.

16,
Uptbetn

mloendun
Ntrta

GIt l
eſ,

1

en ſe

nl u⸗

—

Ulnen

ltnen

iüguk
intdei
eci⸗
54

min⸗

in ein.
inde-
legron
aut alio⸗
o te⸗
edtte⸗
räüdt
huctenus
ſunpre⸗
m eil
eͦ teitun
eyti⸗

beſtru⸗

er R

ertis i

5
4

de verkorun knifcariene. .Z 49

“ . ſ quis f. de crim. Kell 1. ex 6oudufttss. ſed
labes ſ. locati.
Et caſus eſt quò furti tenetur, qui cor- 9
rupitctiami non amoverit, ut de bitor qui
cautionis inſtrumentüm interlevit l. qui
tabulas 27. en fin. ff. de furtis, niſi mendoſa eſt
lectio, quam tamen rubrica confirmat, α
I. 531, ſub eodem poſita titulo. .
Prus EST IN MANUÜS PRETIO) HocC 10
pertinet ad id; quod de transfi iguratione
dixit. Nam etſi materia eadem bonitate
reddatur. puta maſſa argenti, aut alterius
formæ Vas argenteum, quàm commoda-
tum 106 catumvé erat, tamen abelle videtur:

quia gratia periit ôperis Artis live factio-
nis, ut loquuntur; Qu blerumque re-

tioſior eſt, quàm res ipſa. Pluris hit ſæ *pe

artificium & induſtria ar tificis . quaàm res
ipfa, arg. l. ſeq. que manus Pr fetium dicitur
etiam in ,. qui inſulam 9. gei «lem F. locati.

Delincre autem abeſle res tuno
videtur, cum ſic redit in poteſta-

tem, ne amittere ejus Polleſſionem
poflimas.

Mi rem à non domino; licet traditio 1
ſecuta ſit, te tamen ten etur venditor ex-

D emti

5 Fraledciones ad titulum “ —
— — — —— EA

emti actione ad evictionis cautionen „
præſtandam. l. 2. F. de evicét. l. 3. in prin. f. de nt
adion, emti. Abeſſe enim videtur, quod Gorinn
12 evictioni obnoxium eſt. Item ſi rem (edriuten
meam apud te depoſitam tu alii dederis, ſtu,l

ego à poſſeſſore vi abſtulerim, adhuc mi- faſco⸗
hi tecum actio eſt, quia interdicto reſtitu- e
torio teneor. I. 4. S. ſi dominus F. de uſucap. e 4
§9. 3 lbele

Ob hoc quod furto pridem
ſubtracta eſt, abeſt & ea res, quæ ffꝑ
in rebus humanis non eff. IIes
Vi tibi delegavit vices ſuas, quoties ii
eum abeſſe contingeret, eo rebus
humanis exemto, commiſſum negotium

—

tomnn

lorlt⸗
expedire potes, quia & tunc videtur abeſ- ütl
ſe: c. K delegatus de off. deleg. in 6. ſi modo
res non amplius eſt integra; alioqui man- ſen
datum morte expiravit l. 26. 1.34. F. manda- f 4
ti. S§. redte I. eod. tis. Arti

.

Paulus libr. 7. ad Ediduw. iſe
Labeo & Sabinus exiſtimant: HZ
ſi veſtimentum ſciſſum redqatur,

4
.

–—

e n

AuCOeen

ninſe
r,
em ſu n
li ede
aAdhucm
toreſtitl.
1 utan.

priden
1e

ſt.

uotles

eo tebus

kenn abel
41lmol
Nogui mun.
Tuut.

ölimn
recinn

— —

quaſi in ſciente diverſum

ſel

De verborum ſignißcatione. 1

ſcyphi colliſi, aut tabula rasà pi-
cturaà, videri rem abeſſe; quoniam
earum rerum pretium non in ſub-
ſtantis; ſed in afte ſit poſitum.
Icem ſi dominus rem, quæ furto ſi-
bi aberat, ignorans emerit; rectè

dicitur res abeſſe, etiamſi poſtea

id ita eſſe ſcierit: quia videtur res

ei abeſſe, cui pretium abeſt.

LY Ec magna expatte ex ſuperioribus
ex peditum ſenſum habentt.
S CIS Sü M) quid ſi ita levis ſit
ſciſſura, ut nullius momenti ſit, an oporte-
bit eo nomine condemnationem fieri, qua-

vel res corrupta reddita ſit, veluti

ſi res abſit?: Et dicendum omnindè, Iudi-

cem ôportere diſpicere; ut delicatum

actorem non ſemper audiat l. ſi ſerpus 25.
F. de pign. adt. aArg. l. . §. fin. f de vent. inſpic.
Fac.l. ſcis ff. de in integ. reſt. Quod autem
ait, ſi dominus rem ſuam emerit; intelli-

gendum eſt de facto & de pretii nume-

la eſt. . ſuæ f. de contrah. emt. Nec veriſi-

mile eit; ideò additum verbum ignorans,
eſſet definitu-
D 2 rusz

S52 Prælesliones ad titulum

— .
—

rus, qui donare videatur. Palàm eſt enim,
neminem hoc modo donare, cum qui do-
nat, & cauſam donandi, niſi inſanus ſit,
habeat, & liberalitatis ac beneficentiæ
S laudem captet: quorum utrumque hic
deficit. Quod ſi ideò ſciens emat, quia
fortalle alii vendebatur, peregrè ſecum
ablaturo, & Iudicis non erat impræſen-
tiarum copia, nec apparitoris, qui manum
inijciat, evidens eſt, hoc quoque caſu rem
5 abeſſe ei, quia pretium abeſt. Denique
quod gloſſa finalis hic infert, pretium
fuccedere loco rei, verum eſt, quoad fa-
tisfattionem debiti, dum res extat; non
gqgquoad alias qualitates: ut inter univerſalia
M & particularia jura diſtingnere opus non
ſit. Qualitas cujusque negotii ſatis oſten-
dit, quemadmodum ſuccedat & quatenus.
6 Planum eſt enim, pretium rei furtivæ ea-
tenus in locum rei non ſuccedere, ut &
ipfum furtivum ſit: l. qui vas 45. F. An. & l.
.à B8. ff. de furtis. alias loco rei ſuccedit. Æ
ſfſtimatio inquam rei furtivæ: non utique .
iiilllud pretium, quo fur vendidit, quod vi-
2 le eſſe plerumque ſolet. I. 7. §. condictio, ibi
ctiamſi deceſſerit. f. de condict ſur-

1

.
* . „ „ .*
2 * .
P . .
4 4 .
N— S= .ſ.

A
(Vre n

allenn

ſärut

ſerlus
cione.

ce dwe
el, ten

ſtet

nizſe

ulfiann
honte

uarenycun

i rtidi
leluuni⸗
mepern

u.

W

ehintn

Uunrein,
Citrinn

e me
pent lac V

em

hmnſt Rem amiſſe videtur, qui ad-

verſus nullum ejus perſequendæ

nehcene
mquei actionem habet.
mat, quu S r S
d ſeciin Vi actionem habet, ipſam rem ha-
npreltn bere videtur: l. qui actionem ff. de R. I.

ümunun atque & diverſo cui nulla actio efficax ſu-
chiten pereſt, rem utique intelligitur amiſiſſe.
Denile Hinc ſi teſtator legaverit Titio decem, &
1, Netlmn rurſus, ſi ea perdiderit, alia decem, ut eſt
Anli in l. ſideicommiſſa §. ſi quis decem ff. de leg. .
atr;Im hæres non tenebitur, ſi legatarius ea mu-
mmneli tuaverit, cum habeat condictionem certi:
eopus non I certi condiclio f. ſi certum petatur, nec etiam
rs oſerr ſi aleæ luſu victus fuerit. Ejus enim pe-
ectenu cuniæ repetitio eſt Auth. alearu C. 1e religioſis
leit, Il puta ſi de bitor nihil facere poſſit, de no-
16 vo debebuntur, quia amiſiſſe videtur; pa-
el. . ria ſunt enim, nullam actionem habere,
ntnige & habere inanem. . nam. & is. . de dolo. Et
unt. eri equus mercenarius vilatronum ere-
s,h Ptus ſit, hactenus amiſiſſe videtur ſi ne-
NEGαſciat ubi ſit, nec ejus recuperandi facul-
. tatem habeat: arg. l. in commodato S. nunc
videndum f. commodati, quod ſi actionem
habeat efficacem, adhuc teneri locatori
d z dice-

De verborum ſignißcatiene. 53

0

u & ſumt. fun. Quod ſi actio inanis ſit, 5

1

5 dicemus. Quid ſi actionem habeam, ſed 82
quæ petitionem ſumtu exhauriret? rectteè
cenſuit Bartolus pro eo habendum, ac ſi ann

nulla actio eſſet, ſed res amiſſa perl. ſed

Ppralelfiones ad titulum

. an ultro §. 1. H. de negetiis geſt. & arg. l. medi-
terranea C, de annonis & trib. lb. io. ſcribens
gerit debitum pupilli, vel non refecerit e
domum, in quibus oporte bat plus expen- M
dere, quàm res vel debitum eſſet. ninn
. fopri
Plpianus lib. io. qd Edictum. fi
Bona civitatis abuſivè publi-
ca dicta ſunt. Sola enim ea publi- ge

ca ſunt, quæ populi Romani ſunt.

gegee

X .
1 P TC lex, 111 &. due ſequentes Proximæ Cn

Romanum fſupercilium olent, qui itnd
. Populi appellationem ſoli Romano popu- *M
I artogabant, cæœteris derogabant , com- ui
primis civitati bus ſibi ſubjectis & fœdera-
tis, quas privatorum locço duntaxat habe- Ni
„ 95

pant: & ſe caput orbis Romani eſſe gloria-
bantur; l. 1. §. ſed erſ quæ C. de vet. ſur. enud.
etſi magnam orbis partem ne vidiſſent
quidem: & Imperatorem Romanum mun-
AQi dominium appellabant, l. deprecatio 1.
. a4

der verborum ſignifßicatioane. 55

44 I. Rhod. de jadt. cujus eſſent omnia. I. be-
IH Be4 Zenone C. de quadr. praſersyt. Cum igi- 2
mri rur publicum dictum ſit, quaſi populi-
, .
al cum: 5. con/equens ubi gloſſa lnſt. ge ſuſp. ?ut. &
en gloſſ. in princ. l. de publ. Iud. ideò ſcripſit hic
* VIpianus, bona aliarum civitatum, puta
inck. paſcua, nemora ad civitates pertinentia,
e Prata ſylvæ ſaltus . vectigalia, molendi-
eipet na &c. impropriè publica dici; haberi ta-
men quaſi publica, quia privatorum uſi-
bus deſerviunt jure civitatis, non quaſi
propria cujusque l. 3. S. loca enim fj. ne quid
in loco publ. An igitur uſucapi poterunt 3
. ceu privata, per l. ſeq? Et licet gloſſa gene-
aäaltiter affirmet non poſſe: l. uſucavionem fF.
e nbl. Qe uſucap. non tamen arbitror aliter gloſſam
4 Al⸗ ſenſille, quàm de civibus cujusque civita-
lnor. tis. Hi enim meritò non uſucapiunt, ut-
pote quorum reſpectu bona civitatum di-
Noomn cuntur publica. Secus in civitate alià,
geent, 4 huic non fubjecta. Civitas enim contra
Anopedhn civitatem privati jure utitur, ut communis
ant,eo eſt op nio, & natura evincit relatorum.
Kledeer Denique occaſione dictionis jalus notan- 4
a he qdum eſt, eam non excludere caſus ſimiles,
ANeo per l. eti uſusfructus in ſin. ff. u/ufradt. quem-
. AA4 ad. cav. ubi ſoli duo caſus morctis & Capitis
minutionis expreſſi non excludunt ceſlio-
tome MU D 4 nem
Aynni ä
4 MM

F6 Ppraledliones ad titulumn
nem aut nò utendo amiſſioné S. fin. I. de uſu-
fr. junct. §. 1. l. de uſu & habit. Fac. l. ſi duo 13. lup
§. idem ff. de jurejur. junct. 1. ſi pro fure S. con. (IU
dictio ſ. de condict. Jart. “ non
der 16.
Caius lib. 3. ad edictum provinciale.
Eum qui vectigal populi Ro- ii
mani conductum habet, publica- hluc
num appellamus. Nam publici auſ
appellatio in compluribus cauſſis
ad populum Romanum reſpicit: ci- aus
vitates enim privatorum loco ha- inm
bentur. S
7 Ectigal eſt, quod penditur ob uſum
Vviæ publicæ, l. zu: f-. de donat. inter
vir. & ux. quam cum principes planam tu-
tamque præ ſtare debeant h tongruit. 13. ff. de .
of. praſid. meritò eo nomine à vectoribus cn
& commeantibus aliquid exigunt. :EF lbn
exactioni qui perfecti ſunt, publicani ap- lc⸗
pellantur l.: l.. 12. ff. de publicanis. Publi- kin
cum enim ſubſtantivè vectigal diceba-
tur: qui publico fruuntur, id eſt, qui ve-
ctigalibus fruuntur, quæ à populo Roma-
no conducta habent a. l. 1.
PRI-

g.
R.

No.

licl.

Oblici
Auls
lelt el
O hi⸗

buldn

, Mtet
tu⸗

13.

oribus
K II
ni5.
ubli⸗
icebr.
ni Ne.

Ro.

Par.

☛nn,

PRIVATO RuIM L O C o) Reſpectu

3

ſuperioris domini, non reſpectu ſuorum

civium. Hinc bona vacantia ad fiſcum,
non ad civitates, quæ fiſci reſpectu priva-
tæ ſunt, pertinent: I. 1. C. de bonis racantib.
lib. 7o. alias in compluribus utitur civitas
ublico jure. Vide tot. tit. C. de jure Reip.
lib. II. l. in. C. de vendend. rebus civitat. l. 1. C. de

debit. civit. eod. lib. l. civitas fj. ſi certum peta-

tur l. Lucius ff. municip. juncta l. . & 2. C. quan-
do liceat ab emt. diſced. Et poteſt civitas ex

cauſsàâà neceſſitatis cogere debitores ſuos

ad ſolutionem, etiam ante diem: lI. /7. C. de

4

condidt. exlege dummodo commodum me-

dii temporis illis relinquat, per Dad. ibid.

Lex Tz.

Ulpianus libro/ad Edictum.

Inter publica habemus non ſa-
cra, nec religioſa: nec quæ publicis

uſibus deſtinata ſunt: Sed ſi qua

ſunt civitatum velut bona. ſed &

peculia ſervorum civitatium pro-
cul dubio publica habentur.

Acræ & religioſæ res in nullius ſunt
bonis, atque adeò nec in populi: S. nul-

5 lids

De verborum ßiegnificatione. 57

)

58 praledtione: ad titulum

WW

lius I. de R. D. quæ enumerantur in §. ſacra 7
cum 2. ſeqq. I. d. t. quin nec ea, quorum 4
uſus eſt publicus, ipſa quoque ideò pu-
blica ſunt S. ſluminum, verſ. riparum I. d. t. 1
Sed civitatum bona, puta theatra, forum,
baſilicæ, item ſervorum publicorum pe-
culia, & communis arca. I. 1. S. quibus ffqρα.. 1
2 cujuſque uni verſ. nom. Etfſi hæc omnia im-
propriè publica dicantur, cnm non ſint 1
univerſi populi Romani; ſed civitatum 1
duntaxat. Facit l. palam 43.5. 4. fde ritu nupt. 1
3 Hoc autem loco, qui ex titulo quod cujusg, ir
uuiyerſ. nomine &. deſumtus à plerisque
creditur, publici appellatio ad ea tantùm, .
quæ in pecunià ſive patrimonio publico .
conſiſtunt, reſtringitur, quæ nimirum
ad Syndici ſive actoris univerſitatis offi-
cium pertinent, id eſt, quorum nomine
ei & in eum dantur actiones d l. 1. S. quibus
4 1. 6. §. cor, cqum lkg ſeq d. tit. Hujus enim 3
pecunie commercium eſt, l.é6. in princ. F. de NI
contrah emt. & uſucapionem admittit. gl. in D
l. 9. in rerbo, ciritatum jj. de uſucap. Hujusmo- ſen
di ſunt vectigalia, Reipub. horrea, molen-
dina, prædia, armamentaria publica: quo-
rum uſis non eſt publicus, id eſt, cujus
vis ex populo, nec fructum ferunt cuili-
bet, ſed parimonio univerſitatis, quod eie- HMM
ganter explicat eſenb. I. de rerum divil. §. L

— De verborum fignificatiene. 9

Gnn univerſitatis a. num. 4, & S.7. num. 4. 5. 9, 10.
ien eod. tit. & in Iſageg. Inſt. lib. 2. àprinc. ieſque ad
n. 10. inelufßivè. Aliud ergè eſt, publicum 6
8 eſſe, aliud in uſu publico eſſe: etſi ſæpiſſi-
3 mè coincidant, quod ex allegatis exem-

aH plis fit evidens. Via publica ſimul eſt &
u eſt in uſu publico: pecunia & patrimo-

iuc. nium civitatis publicum quidem eſt, ſed
onim non eſt in uſu publiço;, ſive ut Vlpianus
don ait, publicis ufibus deſtinatum. Quin 7
e etiam hæc, quæ publicis uſibus deſtinata
H ſunt, no uno modo céſentur: aliter enim via
ublica in uſu eſt publico, aliter molen-
Wur⸗ dinum publicum, aut paſcuum, quod alibi
UImItu3
monie Prublica vectigalia intelligere
in debemus, ex quibus vectigal fiſcus
. capit: quale eſt vectigal portus, vel
venalium rerum, item ſalinarum,
gund metallorum & picariarum.
nd. Ectigal eſt reditus ſeu penſio ex re- t

. bus, quæ terrà vel mari alicui re-
gno invehuntur; quicquid item ſalina-
rum aut generaliter minerarum nomine
ad principem redit. Mineræ ſunt hodiè, 2
n⸗ quæ omnis generis metalla producunt,
. puta

11.
10 e.

6o Pralectiones ad titulum

puta aurum, argentum, æs, ſtannum, fer- ſur
rum. Hæ mineræ inter regalia connu- d
merantur, & ad principem pertinent: tit. pil
quæ ſint regalia in V. F. Olim ad populum Ro. is
3 manum ſpectabant, ut Polybius & Stra- 6
bo docent: cujus ærarium fiſcus diceba: ao
tur, teſte Harmenop. lib. . Epitem. Po mn
ſtea verò fiſcus Principis, ærarium populi I
dici cœptum eſt, ut omnes hic annotant. Ale
4 Hæc vect galia vatiæ quantitatis nunen
erant, modo ducenteſima, tùm centeſima, moni
„ mox ꝛta, tüm 8. Metallica autem to. uunen
ta ad principem redibant, prout ex Ro- S=
manis principibus quisque erat luxurio- llite
ſior. Vectigal venalium rerum, inaudi: ulni
tum vocat Tranquillus in Calig. maximè ðUM
5 quod eduliorum nomine exigebatur. Hoc elrin
notandum, vectigalium exactionem ipfis ltir
quoque principibus odioſam viſam eſſe, e
quod populum depauperarent. tor. tit. C. Plin
nova vectigalia inſtit. Optimum & in privatis jaill
familiis & Reipublicæ vectigal eſt parſi- l
monia. Cic. lib. z. de Rezubl. D
6 VECTIGALPORTUS)hoc eſt quod in men
portu maris ſolvitur. Eſt auté port' conclu- n

ſius in mari locus, quo importantur merces
S” inde exportantur: l. 59. infra. h. t. & eſt
7 juris publici l. 2. f. de rerum diviſ. Fieri ta-
men poteſt, ut privati ſit, quo caſu in n⸗
um

7

—
ne.
Dnn.
:

mN.

X Krr.
lcebe.
Po.
opuli
otant.

s

eluma.

enn to⸗
a N.
muno.
naudl⸗
unim?
l. Poc.
,
1t. C.

tgnodin
cllu-
merces
fierita⸗
in Ceſ⸗
lun

)

De verborum ſignificat ione. 61

(um deferendum eſt. I. forma S. lacus f. de
. . .
cenſibus. Quodego ſemper exiſtimavi ad
piſcationes pertinere, non ad vectigal por-

tus, quodutique ex regalibus eſt.

SsA LI)INARI M.) Hoc non fuiſſet 8
opus addere ſpeciatim, cum metallorum
nomine veniat. metallum fſalis dicitur
apud Herod. Sed quæ dubitationis tol-

lendæ cauſsà inſeruntur ſcriptis, jus com-
mune non lædunt I. &r. f. de R. I. Ex com-

muni certè uſu ſal inter metalla non con-

numeratur.

PICARIARIM) Pix quó; fol-9
ſilis inter metalla habetur: Plin. lib. 16. 6. 12.
unde picaria, ubi pix foditur.
Denique notandum, à vectigalium 10
præſtatione ſtudioſòs immunes efle, per
conſtit. Friderici Auth. habita C. ne filias pro
patre, ubi gloſſa in verbo ſpeciali Bart. G& Bald.

per illum teæt. in verbo ſezurè, Cynurs Bologn.

ibidem allegantes eam rationem, quod con-
ſtitutionis tempore ea conſuetudo ine kH-
verat, ut ſchôlares quoꝗque vectiga a ſol-
verent: eamque conſuetudie em Frideri-
cum dicta conſtitutione ſu-

ſtuliſffle.

l H Lex

Praleciones ad titulum

.

☛Rtr

Lex ISö5.

paulus lib. 9. ad Edicuam.

Munus tribus modis dicitur:
uno donum, & inde munera dici
dari mitcive: altero onus; quod

cum remittatur, vacationem mili-
tiæ munerisque præſtat: inde im-
munitatem appellari: tertio offi-

cium; unde munera militaria, &

quosdam milites munificos voca⸗

ri. Igitur municipes dici, quod mu=⸗

nera civilia capiant,

M Vnus nonfiünquam donum ſigniß⸗

cat; ſed quod ex cauſsà fit, l. 194. in-

fra h. t. veluti nuptiale, aut natalitium, aut
puerperiig gratiàâ, qualia Magi Salvatori ob-

tulerunt. Dona autem communiter nul-
laà neceſſitate juris aut ofſicii, ſed ſponte
Prgunar I. 1. l. 29. ff. de donat. nec repre-

enſio eſt;, ſi non præſtentur; ſed ſi præ-
ſtantur, laus eſt. d. I. 94½. Et ut ait Sene-
ca, donum eſt beneficium, quod quis de-
5O dit, cum liceret & non dare. Nam ſi cauſ-
ſa ſubſit vel naturalis pudoris, quæ ad re-

munerandum invitat, debiti magis ſolu-
tio videbitur, quàm donum l. ſed eißi §. con-
ſuluit

ilelonn
a

Aul
*
gl.

ilett

ennumn.
Stranul
6PMlarti ll,

, darico

luin in
tummuret

Utbening
Uesſoecl
ktoqne
Kinadn
ſufeme
4 4
A .
Go⸗
Wimer

AIm hnn

nngin
nun

De verborum ſignificatione. 63

ſuluit f.- de petit. hæred. ,. 19. §. ſi quis ſer vo l.
pen. f.. de donat. Munus nontàm beneficii 4
quam officii cauſſa ab amicis, clientibus,
diciim libertis dati aut mitti conſuevit l. ult. fj. de
ra da lib. cauſſal. 7. F. de oper. lib. l. 1. §. quæ onerandæ
quol f. quar. rer. actio non datur. Natalitia mu- 5
nmil- nera, id eſt, quæ in natali cujusque dari
leim. etiamnum ſolent, quæve in natalem Salva-
. toris translatæ ſunt, olim quoque Calen-
10 Eſ. dis Martii, quibus novus annus inchoaba-
uta, A tur, dari conſueverunt. I. ſed fi vir S. rir 5.
fo F. de donat. inter vir. & ux. Hanc differen- ⁶½
vodnn⸗ tiam muneris & doni ôbſervari convenit,

in kerlon tutoris, qui donare non poteft.
dab agnato /2. I. ult. f. de cur. ſur. Admini-
nbgnif⸗ ſtratiò enim negotiorum ad tutores & cu-
1,9. in⸗ , ratores ſpectat 5 non donatio dd. E. quæ
im m perditio quædam eſt, I. Kliusfam. 2. ff. de do-
rib nat. & in adminiſtrationem non cadit ,. 7.F.
ruiteru ſi tutor f. pro emt. Dd. in l. pactum curato ris 17.
ſion f. depgs.
nectehls⸗ Alrltero ſignificatu munus capitur pro 7
NH onere, quod neceſſario ſubimus lege,
tirkie more, im eriové ejus qui jubendi pote⸗-
Ngus le⸗ ſtatem ha et. l. munus 214. infra. h. t. Hoc 8
aml cal aut patrimoniale eſt- id eſt, quod ſum-
d tum maximè poſtulat, & expenſis damno-
ngi ſor⸗ que adminiſtrantis expeditur. I. fin §. atri-
afsmnoniorum F. de muneribus & honor. qualia
ſunt

10

11

12

13 *

Praledtiones 44 tituluz

d. I. fin. S. mixta.

ſunt viarum munitiones, prædiorum col.
lationes, agminales equi; angariæ, & aliæ
contributiones: d.l. ſin. aut perſonale, quod
in vigilantia & ſollicitudine animi princi-
paliter conſiſtit, veluti tutela, cura. d. I. Kin.
& l. I. eod. tit. de muner. & bonor. aut mixtum
Huc re fero etiam mune
ra gladiatoria, venationum, arenariorum
ludos à Senatoribus, Magiſtratibus, cor

ſulibus Romanis edi ſolita. l. 36. f. de cond.

omnibus illis, quæ enumeravi, qui vaca-
tionem adepti ſunt, immunes dicuntur;
quod ex æquitate quibusdam perſonis
conceditur: l. 1. f. de vacat. mun. & toto tit.

& demonſt. l. civitatibus 122. f. de leg. 1.

Ab

cum ſeq. de jure immunitat. veluti profeſſori-
bus facultatum E. de profeſſ. & medicis lib. o.
Denique qui officium habent ſive

rars ſive civile, procul dubio mune-

ris appel latio his accommodatur: ſed ſo-
let addi publicum. Eſt autem munus pu-
blicum, definitore Pomponio, in l. 239.

S§. munus infra. h. t. officium privati homi-
nis, ex quo commodum ad ſingulos uni-

verſosꝗue cives; remque eorum, imperio
Magiſtratus extraordinario pervenit: ut

eſt Sacerdotum & Magiſtratuum munus
l. 1. §. hujus f. de luſt. & Iure.
ret, duo Poſteriora ſigniſicata:, niſi quod
S non

Ex quo appa-

.

ſon om
el, ul
lit, 1 ⸗
n
tiokralun
, len
n

“M n

unes,feltr

E S

D Uunn 1
wtru
anlbe zwu
dei celer Euun
t herit⸗
Dl

V r lun

ifr, 6
Rgater, lorn

fiene

de
i in

——————U

umd.

,& Aͤr

Ae,g
u prim.
Ura 4l
Ntmixtun

7
S

65
non omnia munera cum dignitate con-
juncta ſunt, vix poſſe diſcerni : quo factum
eſt, ut & Paulus non accuratè ſignificave-

de verborum . Zuißicatione.

rit, ad quod genus munera militaria refer-

Ammnune.

riorum

s, (0l⸗.

le emd.
gul vid⸗
ond;
Phng

nutus pu⸗

n, np tiſ⸗
un unus
lo 4pP 1
quo

non

ul

ret? qualia ſunt excubiæ „angariæ, geſta-

tiones in uſum belli, erectio valli &c. Al-

ciat. bic, lignatio, fœ'ni, aquæ, ſtraminis

ad caſtra portatio, quæ faſcicularia dici-
tur. Veget lib. 2. cap. 7. Quæ munera qui
faciunt, munifices dicuntur: ab his im-
munes, velut vexilliferi, tribuni „duces
Sc. Principales appellantur, ſive bene-

ſicarii.
MuNICIPESDIC 1.) De mi-

litaribus muneribus, quorum reſpectu

munifices nominantur, modò dixit: nunc
de civilibus muneribus, quæ municipibus

nomen dederunt. Quæ ſint civilia mune-

ra; ſatis ex iis, quæ dixi; batet. De mu⸗
nicipibus dicemus infra ad l. 22. b. t. Vti-
lixas verò hujus legis erit in tit. f. de muner.
G hon. cum 2. ſeqg. & multò maxim4 parte
trium poſteriorum librorum Codicis.
Vlpianus libro i1n ad Edictum.
Labeo libro primo Prætotis

urbani definit, quod quædam agan-

N

1

2

)

66 pralectiones ad titulum

tur, quædam gerantur, quædam
contrahantur. Et altum quidem
generale verbum eſſe, ſive verbis,
ſive re quid agatur: ut in ſti-
pulatione, vel numeratione. Con.

trabtum autem ultrô citroque-
obligationem, quod Græci wνιααπ.

αα voοúat, veluti emtionem ven-
ditionem, logationem conductio-
nem, ſocieratem. Geſtun vero rem
ſignificare ſine verbis factam.

Ctus verbum ge neraliſſimum quan-
A doque eſt, ut in illà regulaà; actus
agentium ultra eorum intentionem non
operari: l. nen ommis f. i certum pet. quem-
admodum & in l. 2. & l. quæ utiliter 5. 1.f. de
neg. geſt. Et in omni contractu inſpicien-

dum, quid actum ſit: I. nepos. I. cum quæreba-

tur infra. h. t. l, ſemper ff. de R. I. l ſtipulatio iſta.
§. in ſtip ulationibus F. de V O. & verbum age-
re& contractus & teſtamenta cõprehendit
S. ſed neq,l. de teſtam. Aliquando ſpecialius
eſt, ut in titulo Cod., Ne quis liber invitus actu
gerere cogatur. Vbi actum gerere eſt ſer-
vi actoris munus in pecuniis dandis &
ſuſcipiendis, ſtipulationib. contrahendis,

rationibus domin icis tractandis &c. Sic

acci-

—

—
Wr
oll
dur5:

⸗ e

1 11
ſn ſz pee
Uhulluer
N

eNene
1 AK

ſiee n

aA&

Wehend
1 eni

o, Ge
WDng⸗!
nale
hene,0,
4 4 1
Vat
1 ſeetu
beran
ſyu⸗

uſetere

—

UEdan

quiden
verbi

e.
troq⸗

. .
GAA.

lenn ven-
ndoctio⸗

ver ten

In.

wumquar⸗
egl CS
e en
Gundlfe

nguulb.

m 40e⸗
elbul 4

4
.
1

ai ₰ “
I npCen .

ltoſti

der verborum hignißcatione. 657

n

accipitur in l. 6. §. irriam ff. de injuſto ra-

pto Cc. l.! liberos 1o. C. de liber. cauſ. Inter- 3
dum jus agendi jumentum per alienum

agrum ſignificat. I. 1. §. allus f. de ſervit. ruſt.
prad l. inter actaum ibid. & titnl. ff. de itin. altuc,
Privat. Hoc autem loco actus contractui 4

5

& geſtui opponitur, atque ſtipulatio in-

ter ackus, non inter contractus numera-

tur, & Cconſequenter donatio, pacétiones
nudæ, liberatiohes; con ractus non erunt,
ut in quibus νρπι+enſ&αν., id eſt, permuta-
tio nulla verſetut aut commercium. Et .
ideò ſtatuta municipialia, quæ ſtricti juris

ſunt & propriè accipienda; l. 3. S. hac verba

. de negot. geſt. l. qui autem S. apud F. quæ in
fraud. cred. de cont ractu diſponentia, non

comprehendunt ea quæ enumeravi: per
Alziat. hic, niſi eadem eſſet in his diſpoſitio-

nis ratio, quæ in aliis contractibus. Ratio
enim extendit quascunque diſpoſitiones,
etiam pœnales & odioſas, gl. & Dd. in Anth.
quas actiones C. de Sacroſ. Eccl. Atque aded ſi
mulier vetetur contrahere ſine conſenſu
viri aut agnatorum, ne donare quidem po-
terit, aut liberare debitores; Bart in l. ſi unus
Sbactus ne peteret ff. de pactis. aut fidejubere
etiam in caſibus à jure expreſſis, Bart, in li.

verſ. quæro col. pen. F. certum pet. Bala. conſ.

9. o6. 6.. nec pignori rem dafe, Fel. in pen.g. de
EEäE à 40-

69 xrraleljiones Ad titulum

ſe: l.1.S. proinde ff. ſ quid in fraud. patr. Dd. in l.
donatione C. de colat, cum id ratione fra-

gilitatis & imbecillitatis ſexus inductum

ſit, l. 2 abi Bald. C. de adopt. & quod genera-
li ſignificatione illa quoque recenſita ve-

niant contractus nomine, l. donationis 7.

C. de his, qua vi metusvẽ cauſ. I. jubemus. S. ve-
rum C. de ſacroſ. Eccl. quodꝗque negativæ

.
vis permagna ſit l. hoc genus ff. de cond. &
7 GESTUIM REM SIGNIFICARE SI⸗-

NE VERBIS FACTAM) Qui aliena ne-
gotia gerunt, propriè non contrahunt, §. 1.
Inſtit. de oblig. quæ eæ quaſßi contr. & qui

Remp. gerunt..Il. Cajus Se jus f. de uſuris &

qui Magiſtratum gerunt. l. 1. 5. caſum f. de
paſtul. & qui pro hærede gerunt. l. pro hæ-
rede f. de acquir. vel amitt. hær. Quo pertinet
elegans regula: magis quid geſtum, quàm
quod dictum ſit ſpectari, oportere. l. 6. F.de

X

contr. emt. I. 6. F. de præſcript. verb. Et im-

penſarum neceſſariarum habetur ratio;et-
ſi res malè geſta eſt l. 4. f. de impenſ. in res

8 eſt hoc verbum. I. air prator in pr. ſ. de min.

(ait geſtum accipimus, qualitercunque

ſactum, ſive contractum ſit, ſive quid
= M aliud

R

accuſ. nec confiteri, ſe debere vel recepiſ-

dotal. fact. Tamen ſæpenumerò generale

Ande
ſonttn
Gotin
Vend

,
Prta

(anet
Mltran⸗
lacke te

6henin

1

Meln

e

ſett
Uhemi

Moine

umhen
Ueen Por

—

iſe ig⸗

1

egt
ARtndien

1

II kede
leenen
ken⸗

ne

—
ereſl
t. Nme
done kätr.
indodonè

d gener.
enſita

nationi⸗ 1

gut, 5. O.

negntiye

le .

(ANLl⸗

Pena ne-

wehnnd⸗

Nntr. Il

, Mn &

Ainf 4

nr. nr be.
d lel tcinet

ehum cn

nete.l. 1.
ei lrin⸗
etdr
n, un

erd Enelalt

. ſf⸗En 11 nĩ
11 ecung

ſige gul

ziu

De verborum ſignißcatione. 69

‧

Aliud contingat) I. 3. de bonis auth. Iud. e.

L (ontradtum non eo loco accipi, quo ne-
gotium geſtum eſt, ſed quo pecunia ſol-
venda eſt) Vnde verbum gerere com- 9

prehendit & quod verbis geſtum eſt. I. 2.

C. quod metus cauſſa geſtum &. Inde ceſſio-
nes & transactiones, quæ verbis fiunt, me-
tu factæ reſcinduntur. l. pen. & l. ſin. C. eod.
t. quopertinet l. 1. & l. vel ei S. geſta F. qus in
Fausd. credit.

Lex 20.
Vlpianus libro 12. ad Edictum.

Verba contraxerunt, geſſerunt,
aon pertinent ad teſtandi jus.

. Deoque etſi uxor ſine mariti conſenſu .
contrahere ex ſtatuto non poſſit; teſta-
ri tamen poterit, per banc l. & laſon in l. eE
fado ſ.de vulgari. & pup. Hinc eſt, quod ven- 2

dito jure gabellæ contractuum, non cen-
ſetur venditum jus gabellæ teſtamento-

rum. Balaus in l. teſtamenta C. de teſtam. Et
licet juramentum interveniens contractus
minorum reddat validos & irrevocabiles,

Auth. Sacramenta puberum C. adrerſ. vendit.

ſecus tamen eſſe in teſtamentis affirmat

Al. in d. Auth. Sacramenta, in yetb. exiorta, quod

3z ve-

, 70 pryaleſkiarer 44 iitalen

EEE.

verum Al probat textus inſi ignis in .
4 gquis, in orint. . 4de lez. 3 Sic alienatione ju-
dicii mutandi cauſià prohibità non pro-
hibetur teſtament: factio: l. §. §. air pra-

tor. F. de alien. Iudic. mut. Videtur enim alie-

nationis verbum in eo edicto ad contra-
cCccus referri. a. l. e. §. alienare.

7

. Geſtionis ſimilit er verbum ad jus t te-

ſtandi non pertinet. Nam Procuratore
conſtitut 05 ut omnia mea negotia gerat,

ut pro me teſtamentum faciat.
6 Hocomne diſfrimen ev aneſcit, quan. 40
utrobique eadem eſt ratio: puta ſi ſalarium
tazxatum ſit notario bto quolibe t Contra-

4

palam eſt, in hoc conſtiſturum non ideri,

ctu, videbitur in dubio etiam pro teſta-

mentis taxatum; cum eadem ſit taxatio-
nis ratio, ſcilicet nis juſtum exackionis mo-

dum excedat, per Rebußum hic & Lucam de

penna in l. gtectterzcnt⸗ col. 2. C. de annon.

7 trib. lib. 1. Quin autem in teſtamentis
Conttactus fieri poſſint, nihil vetat. gl. ſing.

in l. haredes §. fin. fF. de teſtam. l. mirum I. 46

rise 41.

Lex 2ar.
Paulus libro 1. ad Edictam.
Princeps bona concedendo vi-
detur eciam obligationes concede-

ſenan
i I
nen.60
tnit

rl In⸗

alll
e 4 H
enin iun

-— De verborum Kanißicatione 4 71
ione.. T T Ec lex ad deportatos pertinet, aut 1
onn in metallum damnatos, quorum bo.
ar d. na ad fiſcum tranſeunt ;l. deportatorum ſ. de
imdt. pamis., etiam futura l. 2. C. de bonis proſorigt.
conti. ubi Cajas. Hos ſi Princeps, id eſt, Impe- 2
rator l. pen. C. de conſtit. princ. reſtituat in in-
aAlE. tegrum, non famam tantùm & honorem,
rne ſed bona quoque reſtituiſſe intelligitur,
ngent, cum Prinçipis beneficium, quod ex ejus
On Nlen indulgentia proficiſcitur pleniſſimè in-
terpretari debeamus, d. I. pen. C, de conſtit.
uh princ. l. 7. C. de ſent. paſ. Quod ſi pœna re-
Uhumnm miſſa eſt, aut redire paſſus „nec bona nec
e. honores recipit. l. 2. l. 7. C. d. t. Bonis 3
t. autem reſtitutis obligationes quoque tam
tete, activæ quam paſſivæ reſtitutæ intelligun-
ono. tar: per gl. & Dd. bic. quamvis obligationes
uein 6 paſſivæ aliàs in bonis non ſint; per l. bono-
u. Tum 79. infra ht. cum alioqui futurum eflet,
elumenti ut res eadem in duorum bonis deprehen-
datur, quod non minus abſurdum eſt,
rmun, quàm quod duo in ſolidum poſſideant. I. 3.
9. ex contrario ff. de acquir. poſſ. Sed hic ideò
paſſivæ quoque veniunt, quia res tranſit
cum ſuo onere l. alienatio f. de
4 contr. emt.

„ 2—

Preledtiones ad titulum

S FLex s2—
Cajus libro 4. ad Edidtum propinciale.

ſtituere eſt, etiam poſſeſſorem fa-
cere, fructusqué reddere. pleraqué
præterea reſtitutionis verho conti-
nentur. S

. Tſi nemo aliter in actione ad exhiben-

dum abſolvatur, quàm ſi rem in eäd-

quocunque modo intentione actori inte-
gram exhibeat: !. 9. S. quantum f. ad exhiben-

buit, ſed poſſeſſionem retinuit, per text.
bunc, quod notandum eſt, ut non ſecutâ

vindicatione non intelligatur interrupta

2 poſſeſſio l. oficium ff. de rei vind. In rei

vindicatione adreſtitutionem agitur, d. I.

§. quantum, ideoꝗque fructus quoque ve-
niunt, l. fructus 22. . de rei vind. & intereſſe,
ſi deterior res factaeſt, l, non ſolum F.d. t. aut
culpà poſteſſoris perierit. I. qui petitorio 36. ff.
g. t. Nam omnem omnind cauſlam reſti-

tue-

benn

FPlus eſt in reſtitutione quam

Præſentiam corporis præbere: re-

dum. tamen nondum reſtituit, qui itaexhi-

eitele

l/
Caloen

Ate

etunue
ncin

antn
Munn

CUun

S

6 (l
Uclirt
ehrn⸗
tlerlltna
Cnemnn⸗

onnrikr,

—

1
4

lenu

rm
Gejis n
ecn
in er
ipkelen

Cinn

Munin

Uln

ialt.

ne glin
ibere d
befe:
Nren fi.
Dhenge
bo i.

Aexhiderr
lem in ea.
S
WMorl mte⸗
.4 ihhen
bailiktelh.
uit, ier ten
1 von ſeent
imeltuhn
nut. ln re

olrn . .

Moe e⸗

Literelle
4. t,dt
ginri,i
am cke
N

De verberum fignißicatione. 73

tuere compellitur. I. lulianus 7. S. idem luliaz⸗
nus d. t. Quod & in hæreditate reſtituen-

da locum habet. toto tir. ffad Trebell. Vtrum 5
autem Princeps reſtituendo bona velit
etiam fructus ante reſtitutionem perce-
ptos reſtitui? pugnant Dd. laſon ait in
I. jusjurandum S. fin. num. 19. de jurejurand.
1. iin. num. 7. perſ. yerpetus C. de conſtit. Princ.
Contrarium tamen verius videtur ut fru-
ctus non veniant per Auth. idem C. de hbæreti-

cis. Ceſſat enim ratio, ob quam fructus
alioqui reſtituendi ſunt: ſcilicet quod in-

juſtè percipiantur. Atq; adeò meritò reſti- 6
tuentur eo caſu, quo Princeps ipſam quoq;
condemnationem »ceu injuſtam, irritam
Pronunciat. Alciatus hic. allegans I. quod ſ mi-
vor S. Scavola ff. de minorib. quæ hanc ſen-

tentiam tamen parùm confirmat. Sed
cum ejus reſtitutionis ratio in ſummâ

æ quitate conſiſtat, meritò non aliunde;
quàm ex ejus dictamine probationem
Hujus ſententiæ capiemus d. I. 24. §. non
ſamper & in negotio merè favorabili ple-
niſſimam inter retationem faciemus, quæ
naclitur iccel reſtituere 3. in
fra bh. .

B ter

8

eone⸗ ad tirulum

EE.

W☛nr0—

Laex 23.
3 nptargiinon. 4saihen.

Rei appellatione & caulſe

jura continentur.

hoc agit ſolùm, ut corpus præſtetur,

veſa ancilia; ſed omnis cauſſa, ut partus,
fructus, & omne quicquid hahituritis erat,
ſi tùm, cùm judicium accPiebarur⸗ res re-

ſtituta fuiſlet. Hoc enim eſt cauſſam rei

reſtituere. l. 20. ſ-.de rei vendicat. Iura quo-
què, puta actiones, ſervitutes ;l. go. S. altio-

nes f. de hereditat. petit. quia ſervitus jus eſt.
l. 1. f. de ſervit. urb. præad. l. hæc autem jura eod.
t. Secundum quod dicendum erit, mor-
tuohomine petito⸗ retium ejus reſtituen-
dum eſſe „quia id habere potuit actor, ſi

tempore: accepti judicii reſtitutus fuiſſet.

Potuit enim eum diſtrahere. Et ſimiliter
qui h hæreditatem petit, ſi aliquæ res hære-
ditatis perierint t, puta greges, jumenta, ſer-
vi, ſi vinum acuerit, aut nomina de dito-

rum deteriora facta ſint, dicendum foret,

horum omnium à judice habédam efle in
reſtitutionis ſententiâ rationem, quia de-

bita exigi Potucrunt, & res tempore peri-
tu-

Vi rei vindicatione agit „non utique

—

utec
Cugonn

mn,

Ut Monen
Tlne

.

tiüc
etl tege
ſienn
uarene

len
Hcumhe
lülnnt
Ummngre
kneliric

Flnterte
t Wam In
Uege
ſe

ANrend

e
Z

De verborum ſignificatione. 75
turæ diſtrahi. Sed tamen circa hæc æqui- 3
tas quandoquè aliud ſuadet. d. l. ilud go. ſ.
1. de petit. bared. l. j. S. An. de rei vind. ſcilicet

ut non teneatur poſſeſſor mortalitatem
caullrkr præſtare. Quod ita accipio, niſi proba-
bile fuit, petitorem deſtracturum fuiſſe;
veluti ſi negotiator fuit; aut ſi jam nunc
onntie alii in eventum litis Promiſerat. Nec 4
eken enim facienda videtur oc caſu inter uni-
nn verſales & particu lares actiones differen-
tia, cum Proculoin 4. l. 40. ſed id tantùm
“ ſpectatur utrum poſſeſſor bonæ an malz
ulim i fidei ſit? ut hic omnimodè reſtituat pre-
Indh. tium duodue deperditorum; ille non ali-
adr ter, quaàm ſi alias diſtracturus fuiſſet. lltem
el ſi verberatum §. fin. & ibi gl. F. de rei vind. Nec y
cauſla eſt, cur gloſſa neget, fundo petito
ſervitutem non venire (quod tantundem
eſt, ac ſi diceret, ſervitutem novo & pecu-
liari judicio petendam eſle) cum res omnis
cum omni ſuàâà cauſsâè petita intelligatur:
per hunc textum, ſicut & rem vendens vi-
detur cum impoſitâà ſervitute vendidiſſe.
n. . Kqueduclus ſ. de conir. emt. Itaque cum
r iſ videatur vendita ſervitus cum re, etſi nihil
nin ickum fit. d. I. aquæductus modò in dedu-
SS ctione cauſſæ de ſervitute probatum ſit:
vun e „ Cur non ſimiliter videatur petita actione
qu⸗ ex emto, etſi non nominatim fiat mentio?
npore 1, Etſi

lturuserah⸗

„ IEII
,

em 1lt⸗

—

7„76 Ppraledliones ad titulum òM

6BEtſi Alciatus diſſentiat, tamen cur aliuncd
haoc caſu in perſonali actione dicendum
ſit, aliud in reali: nulla probabilis ratio
reddi poteſt. “ S

Lex er..
Gajus libro 6. ad Edictum propinciale.

Nihil eſt aliud hæreditas, quàùm

ſucceſſio in univerſum jus, quod de-
funcõctus habuit.
x. Ectis ſucceſſio juris, quàm ecu-

Lnia, ut Cicero definivit: etſi & hujus
quoqué appellatio generalis ſit, non tan-
tùm numeratam continens pecuniam, ſed
Gmnia omnindò corpora, l. 17. infra. hoc t.
omnes res mobiles I. 222. infra eod. vid. S. ult.
2l. de reb. corporal. & incorporal. Hæreditas
autem juris nomen eſt, & tàm acceſſio-
nem quàm deceſſionem habet, d. I. 222. id
eſt, ut exponitur in l. 3 ff. de bonor. poſſ. uni-
verſitatem quandam rerum, non ſingula-
res res demonſtrat; & ideò abſqué ullo
corpore juris intellectum habet l. hæreditas
10. f. de petit. bered. Hinc non minus da-
mna atque onera, quàm emolumenta con-
tinet. l. 119. infra boct. nec evictionem præ-
fat venditor hæreditatis I. 7. 1.6. C. deevi.
DDWD Nec

lnbn

auuneie

N
lmmnu

AkLluglere

lethcont
ſtn

cklilein
Eonpen

vancloe
eleiet
1
dk. lrne
lcnnd t⸗
rd
eee

Mlnlt

–—
2

De verborum ſgniß catione. 77
cn ii Nec admodum referre arbitror, ⸗

ican Utrum jacentem an aditam hæreditatem
billm hic definiri dicamus. Nam & adita hæ-
relditas, hæreditas eſt: etſi cum patrimonio
heæredis confundatur, I. ſed ſi plures 9. filio f.
de vulg. & pup. adhuc tamen verum eſt, ſuc-
, ceſſum eſſe in jus defuncti: Ideoque & ſe-
paratio impetrari poteſt l. . & t. t. f. de ſe-
taslamn „aration. &alioqui hæredis mei hæres meus
volde. Reæres eſlſe dicitur, ut dicam infra ad l. 6;. bh.
t. Ex quibus efficitur, hæreditatum jus 5g
non naturalis aut gentium, ſed civilis ju-
un e⸗ ris eſſe. Ex naturali enim æquitate hæres
ebnds ultra id, quod ad ſe pervenerit, obligari
t,non ti- nequit: ut rectè notant Dd. in Rubr. F. de ac-
cunum,eSd Auirend. haredit. & C. de jur. deiib. etiamſiin-
iftu Mt ventarium non fecerit. Quèd idedò tan-
l, n tum in ſolidum eum obligat jus civile, quia
Herediu de hæreditate detraxiſſe & fraudulenter
n ell. Vverſatus eſſe præſumitur, qui legis ordina-
AInl tionem obſervare contemſit. Lucas de pen-
r Aul. nain l. quemadmodum C. de agricol. & ceniit-
nlr. lib.. Vnde ſi creditores & legatarii con- 4
ne ſcii veritatis ſint, nullam ſcilicet fraudem

—

hetl. li admiſſam, in foro conſcientiæ quod viro *
unns k. bono omni jure potius eſt) ultrà id, quod
wenae . pervenit, Hihil petere poſſe graviſſimè Al-
men t. iatus in hunc locum ſcripfit.
R

—

78 Pralelliones ad titulnmm
7 IN VYVNIVERSuIM IuS) qued Mbmn
ſic accipiendum eſt, quatenus hoc ſeges lgum

bermitcunt Nam quod ex delicto debe-. En
at defunctus, ejus petitio in heredem uumun
non tranfit, I. pœnales f. de Reg. Iur niſi cum S
defuncto judicium jam cœptum fuit. d. . warli⸗
pœnales & dicitur abundè in . non ſolet S8. F. limmcn
de R. I. aut quatenus ex delicto defuncti ad

“ hæredem pervenerit. l. omnes pœnales f. de
oblig. & act. l. toties 44. ff. de R. I. & 1. ſicut 33. ui
3 eod. tit. Et uſusfructus, cum jus perſona⸗
le ſit, cum hærede extinguitur. 3. S. finali lecte
f. de uſufr. l. corruptionem C. eod. tit. Hoc tCrnr

2 notandum;, eum qui in jure, id eſt, coram
Prætore interrogatus, an hæres ſit, hære- “
dem ſe eſſe reſponderit, ab his creditoribus lnt
aut legatariis, qui non interrogaſſent, con- Wltn
veniri non poſſe. I. in. ſj. de interrog. action. (iei o
10 Nec ideò, quod quis juſta funebria defun- Mhoreſt
éto perſolvit, pro hærede geſſiſſe, credi- A .
toribusqué ſe obligaſſe videbitur! ſeriptus
1 VPares fl. de relig. & ſumt. fwun. Cum igitur
heæreditas ſit jus quoddam univerſale, ſe- ſienſe
Jquitur eam pro parte adiri, pro parte re-
Pudiari non polſſe l. 1. I. 2. 1. 10. J. de acquir. Tilin
12 bared. Inde & teſtis eſſe in teſtamento hgz
res prohibetur, 1. 9. f. de hæred. inſtit. 8. ſed innaon
neque Inſtit. de teſtam op d. ut qui univerſi juris
ſucceſſor eſt, & defuncti perſonam ſubit. [Meage
Authe.

blikn

—
= =
—
–

7

4

—

1½)
hoc es
ucko da.
in heretn

er nilt n

In fuit, 4)
ſiet 86

lekuncti d

tiles .
F uut,t
Bgekin
16 ſdl
. Mo
ich COran.
lyhr. k.

mn, iin
ebri lelun⸗
Heecd

mt
uhun
teenole
i, 5 ,

1e
ℳ

totum noſtrum eſſe

eſle.

ek.

pe perborum ſenifcatione.

ge jurejur. à mor. praftito & ibidem grolſa
legatarius non prohibetur §. legatariis I. d. t.

Meminille quoque oportet, tutelam ple- 13
runqué ei incumbere, ad quem hæreditas
ſpectat, l. 73. F. de R. I. & hæredem in jus

vocatum ibi de fendi debere, ubi domici-

lium defunctus habuit. l. bares 79. J. dele-

dicüs. JUM òB
Lex 24.

Paulus libro 21. ad Ediltum.

Reciè dicimus eum fundum
„etiam cum
uſusfructus alienus eſt: quia uſus-
fructus non dominii pars, ſed ſer-
Vitutis ſit: ut via, & iter. nec fal-
s0 dici, toturn meum eſſe, cujus
non poreſt ulla pars dici altcrius
Hoc & lulianus, & oſt ve-
rius.
Otidem ferè vetbis contrariumr aſſe
rit l. 2. F. de uſaſr. Ulusfructus, in-

quit Paulus, in multis caſibus pars dominii
eſt. Et I. . f. delonis auct. lud. poßid. in ven⸗

ditione bonorum uſusfructus etiam venit,

quia appe llatione domini fructuarius quo-
que continetur. Sed omiſſis, quæ hic exer- 2

ceri

1

4

ulumfructum non tantum dici ſeparatum

280 pPraæledliones ad titulum

ceri ſolent, ſpinoſis ſubtilitatibus, ſciamus

à proprietate t. t. de uſufructu & ſeqq ſed &

cum proprietate conſolidatum adhuc reti-

nere nomen poſſe l. ſi ita ſtipulatus . Titius ſſ.

3

de verb. oblig. ibi, minus esſt in eo uſafrudtu, quem
qis pro ſe promiſit, quam in eo, qui proprieta-
tem concomitatur. Item l. i cum argentum
§. pen. ff-. de except rei juditata, ibi, uſusfractus

jure proprietatis quaſi ex nona caußa meus eſſe
αt. Qui conſideratione pars domimi

. . . 12
im proprié quidem, attamen non ineptè di-
cetur. Impropriè, quòd uſusfruktus jus

ſit, non pars corporis, ut fructus. l. vaccaæ Ff.

de evictionibus. l. dotis fructum 9. uſusfructus
F. dejur. dot. Fructus enim pars rei ſunt:
1. frudtus F. de rei vindic. ſic tamen pars ſunt,

ut fundus nihilominus torus ſit, etſi fru-

1
1

„.

4 Gus non pendeant. Ideoque qui fundum

vindicat, non videtur ideò plus petere, quod

non adiecit, detracto uſufructu; nec in

penam plus petentium incidit, etſi totum

ſuum eſſe dixerit, quia id de partibus fun-
di integralibus, non de jure aut ſervituti-
bus in eo conſtitutis accipitur. Dixi ſupra
yÿ de plus petitionibus in I. 12. §. fin. h. t. II-

†

lius ergo l. 6. f-. de uſufrudtu hæc erit ſenten-
tia. Etſi uſusfructus non dicatur reſpe⸗
Ku domini, qui plenam proprietatem ba-

beig

Punten,

—
Wumns
eparum
gg ſeͤ
dhucten
g. Titu

fuis, An
4 znrnitr. 1

1 chentn
iifirdnt
nuut eſ⸗
ts Comiti
neytec

rcns ls
Ns lgui.

gufu
nu tiſnt
del mfun
ſt,ei n.
gi Cundun

4

derru

Ucku; neein

1etſ totum
Aibuzdt⸗
aut eritu,.
.. Duilihe
fehet 1
eit ſennen

letur reh

letatem
4

bet, ſedreſpectu proprietarii, hocque ideò

quia uſusfructus ſervitus eſt & res ſua ne-
mini ſervit: I. 1. f. de ſervit. junct. l. atifrui ſf.
Ii uſusſr. petat. tamen hoc interdum aliter ſe
habet, utcum res dividuntur inter cohære-
des. Iudex enim familiæ heriſcundæ uni
proprietatem, altetri uſumfructum adjudi-
care poteſt, tanquam partes hæreditatis.
1. & guto §. 1. F. fam. herciſt. Item re evi- ⁶
ctâà vel in totum vel pro parte, emtori in
venditorem regreſſus eſt.l. 2. . de evict. In-

de ſi uſusfrucus evincatur, ex evictione

tenetur venditor. l. ſed & ſi quid. eod. tit.

Quintus Mucius ait, partis ap-
pellarione rem pro indiviſo ſigni-
ficari. nam quod pro diviſo no-
ſtrum ſit, id non partem, ſed to-
tum eſſe. Servius non inelegan-

ter, partis appellatione utrumque
ſignificari.

T N rebus ſuâ naturâ dividuis pars an to-
Ttum ſit id, quo de agitur, ex voluntate

eorum pendet, quorum res eſt. Et ideò

qui fundum Sejanum legaverat, quem eun-
dem per duas partes locaverat, totum le-
”JMVMG F gato

1/

32 pralegtiouer 44 titalum

8 gato Tedere debere Paulus reſp ondit . niſi rm

beores evidenter probaſſet ,de quàâ parte
teſtator ſenſiſſet. tunc enim partem tan-
2 tùm cedere. l. Cajus S. Titius 9. de leg. 2. Hoc
notandum, etſi vindicans rem deſignare
gebeat, id eſt vel partem vel totum: l. 6. .

de R. V. tamen totius corporis fieri reſtitu-

tionem, cum de claratione, pro quà parte
reſtituatur: quod & in pignoris capione,

quam manus injectionem i interpretes vo-.
ant, locum habet, per Rebußum hic verſ.

. &.

„.

Lex 26.
Alpianus libro 16. 4 Edicum.
Partum non eſſe partem rei

faurtivæ „Scævola libro II. quæſtio-
num ſcribit.

a (QImilique modo fructus rei i ſartiræ fur⸗
tivi non ſunt: nam in plerisque eodem
7 ſünt; jure fructus & parrus, per textum & t

juſtißimè 44. ibi, alioquin eandem rationem juiſſe, iij

.
=
= — ==

ibi notata, in S in pecudum Inſtit. de rer. diviſ. l.

à duc in cæteris rebus f. de ædil. ediécto. Adeoque
etſi res furtivauſucapi non poſſit: S. furti-
præ quoque res Inſt. de uucap. partus tamen
ancillæ furtive poterit uſacapi. ſi apud bo-

. næ nocdd Olan

R

fle
(K. 4

rem a

1 0
1
eer
en n!

Eun E

e⸗ llden

ie dli⸗

feige 1
Uen ane⸗
fuifllen
nfn int
innnn
eytens
lln ſer
lberhee
menen
ſenunre
tun d
niſe
1 uterge
nitmnch an.

—
—

Denerborum ligrißicatiane. 2,/

næ fidei poſſe ſſarem Onceptus ſit. I. qui ras
u Nan 29. §. antilla verſ. ſed 4 concepit F. de furtis
nen e. ud ſi Prægnans ſubrepta eſt, aut apud
e furem concepit, Partus quoque furtivus
“y eſt. g. l. qui vas & l ſi aliena 5. n. F. de aſucap.
umtli In eadem cauſe4 fructus ſunt „quorum;
feiiten alii ſtatim, alii poſt impletum uſ ucapionis
Oqua tempus, emtoris apt bome ſdei poſſeſſoris
tü cat HKuant 9l. ſe giit er S. Iland F. * ücap. . rauAts ð
eihteies d „5. 7. de ie iris. de qu elegantur &. dodtte
Sn i ni W.:ſemb. in Inſtit tit. de rer. diviſ. S. ſi quis à non
domino. IHlud certe, quod fructus extan- 4
tes apud bonæ fidei poſſeſſorem omnes ſi-
u., ne diſcrimine reſtitution: obnoxios eſſe
plerique tradiderunt, jdque per genetali- —
unen i tatem l, certum . de rei vind. & diametro pu-
1 elte gnaré videtur cum l. ix pecudum. 25. ibi, NRa-
tim plene jure . de uſur. d.. ſesuitur 5S. lana, ihi
Katim emtoris fiuunt d. l. ſrultus 5. fF. de uſur.
ekriti⸗ ubi evidens diſcrimen ister naturales &
eiſreun⸗ induſtr iales ſ⸗ ruct nobonirurt uoad oc,
guuust ut bonæ fidei poſſeſſoris fiant vel non fiant:
eie. cum tamen vix dubium ſi ex generali uſu-
uimkſi capionum regulâ, naturales quoque fru-
r Meoc tus bonà fide perceptos uſucapi poſſe
Ulre g 1. bone ſidei a8. ff. de a c*. rer. dom. ibi, ſuos fa-

rus tio cit interim id eſt, donec à domino conve-
liceh niatur: etſi Paulus ibi &d. S lana non omni⸗-
, modò ſecum conveniat, quando hic omnes

r 5 fru-

2

.

„

324 Pralectiones ad titulum MM
fructus bonæ fidei poſſeſſoris ſcris Üe (
agnos non fieri, niſi conſumtos, ſerip . Mon
Denique notandum, etſi equà aut l a Ges
przgnante vendità fœtus unà venduus n
intelligatur, tanquam portio viſcer um ma- ulute
trris. 1.1. §. ex hos reſcripte f. de ventre ha. ttnn!
tamen quoad evictionem pro parte vendi- niunen
tionis non haberi. I. i gragnans 13. G l. 774. Upeten
F de ev 7. 2è
“” IImn ken
3 Lex 27. i,go in
Vlpianus libro 17. ad Edidum. iblili
Ager eſt locus, qui ſine vil- Mſug
la eſt. in
IIla eſt domus vel a diſicium extra Htllm dend
V urbem in agris factum. l locus 60. 1.
Stipendium à ſtipe apne 1. frltgenen
tum eſt, quod per ſtipes, 1 * u ſie
modica æra, colligatur. Idem hoc eirlen
etiam tributum appellari Pompo- uniint
nius ait. Et ſane appellatur ab d tleine
tributione tributum, Velex eo, quo Eunnln.
militibus tribuatur. Stipe

De verborum gnificatione. 8

ſei de
nliſt. P S Deorum ſacrificia colligebant veteres,
aumi Cic. ib. 2. de leg aut quam mendici colli-
n Tenee gunt „quod perutili conſtitutione l. un. C.
ſerunn. de mendicantibus palidis l. 11. vetitum eſt, &
enne iß repetitum in Nov. so. aut denique quam in

ne ven militum mercedes contribuebant. Hinc

t6 à ſtipe pendendâ ſtipendium dictum. No-
tandum autem, militem ab hoſtibus rever-
ſum non recuperare ſtipendia ejus tem-
poris, quo in captivitate fuit . 7. C. de re
un. milit. lib. 12. vid. gl.in l-arboribus 12. §. de illo, in

verbo, agrotante ff. de uſufr. l. diem functo & iͤhi

l lud pa. f. de aſeſ[ſ. Tributum propriè id eſt,
quod provinciales magiſtratui præſtant,
fanen exercitus alendi cauſsâà.
clun e
ℳ 601
lb A Lex 25.
Paulus libro 21. ad Edictum.

Stips eſt minuta pecunia, quam in 1

Alienationis verbum etjam:

elt uſucapionem continet. vix eſt enim,
NHut non videatur alienare, qui pa-
Vnho titur uſucapi. Eum quodque alie-
omg nare dicitur, qui non utendo ami-
urib', ſic ſervituces. Qui occaſione ad-
eo quirendi non utitur, non intelligi-

.——

2

36 praledtiones 44 titulam

tur alienare: . Velu 1ti qui hæredita

tem Omittit;, aut optionem intra

certum tempus datam non ample-
itur.

Vic conſequcns cſ, ut res eorum qui
Llege vel ſtatuto alienare prohiben-
tur, nec ſuca pi oſhnt. teſte Baldo in Auth.

hoc us portedlum. C. de SS. Ec clej. Vnde res li-

rigioſa cum alienari prohibeat tur. lL.lize. C. de

litig. videtur ufucapi non poſſe. 1. nec bona

C. de oræſceript langi temp. Cui non adverſa-
tur l. moræ C. de rei vindic. l. Ki poſt aceptum 15.
cum ſo in f. f. eod. quæ ad tempus uluca-
Fionis completæ reſpie unt, quod utique ex

1 2. f. de uſuc. ni hil ⸗ æter continuatam poſ-

ſeſſionem requirit, quæ Poſleſſio etiam lite
conteſtatâ manet; ah oqui vindicatio ceſ-
faret, quz non datur miüi contra Ppoſſeſlo-

remtl .o iu, . 9y. k. is ti deſß ina rit 24 f. de
ttct vind. Interim nec in ilhs ipſis legibe us
eatenus uſucaptum ce en fetur, ut Pericti it

vindicartio per gl. ibi, in verbo, tradere & d. l.

ner bona C. de lag. teinb. raert. Transa-
ctio quoqge alienationis [pecies eſt, l.1.. &

iſ, ſt quid in fraud. patr. & promit-
0: ue. l. n. C de ecunuchis, quia promiſſa
complenda funt. l. unica C. de ſußrag. Paria
enim ſunt alienare aut cogialienare: l. En. .

.

caln
Abider

errentt
Lecnu

tali ge⸗
uget

Uuteiuneh

Crinunn
auettie
antgun
trec n
Urn
tin lhl
Gglnlelg
anati di
ſlen
afteg
Ee
FIIIN

neddd. —- oõ
n C. ad L. Felail. a! tque ided alienatione pro⸗

venm hibitâ omne id &letur prohibit. per quod
pervenitur ad: lam loratio. . 4e ponſ. Ex qu 4
eadé vegulâ pignoris quoq; hypothecæ vé
datio ejus re quæ alien- ri vecita eſt. eſſe ne
ScNN quit, cüͦ in effectu in alienationẽe reſolvatur.
roh. Isenim finis pi gnoris eſt, ut nõ ſoluto dedi-
Mii bito pign'diſtrahatur, atq;ex pretio ſatisfiat
oklei rednar t. t. f. de diſt ah. pign. Veruntamen
unleh quoad alios creditores, ſive chirographarios
felH ſie hypothecarios, tale pign’ valere æ qui-
Nπ ratis poſtulat ratio. Fac. 1.114. 5. dipus. 2. ibi, ſed
ſtugten poc nec creditoribus nec fiſco fraudi eſt, F. de leg.r.
ennu i ut in caſu quo res alienari vetitæ poſtea ju⸗
u dicis juſſione venundantur, ut tit. de bonis
nuatamp auth. Iudpoſſ. rel vendaund. Et generaliter &£
lucnkqt alienatio eſt omnis contractus, per quem
olcno dominium transfertur l. ſin. & ibi. Dd. C. ereb.
nnflu glien. non alien.l. .C. de fundo dot. non alien. Arq;
uE adeò ſi quis rem, cujus uſucapionem inhi- 7
bere & interrumpere Poterat, haſſus eſt
n r ete. uſucapi in fraudem creditorum fuorum,
nuln 1 acroil pauhan ea res revocabitur; ſi ſcili-
je Tun cet conicius fraudis fuerit pofleſſor: inter-
nehe dum tamé etiã ſi ignarus l.. & l. 10. in pr. f. qus
A on, in fraud. ered. ſanéta l. 1. 5. quod no luit, ibi, ſi
ipron paſſus eſt HWWä dic abire f. ſi quidin fraud. patr.

ſ h Qur NON uTENDO AMISIT SER-

—

lenate vITITEI.) Scrviutes non utendoamit-

—

—H ”ßM F 4 tun-

7 A

8 prelettiones 44d malen

4 „ .
—

tuntur ſpacio deté annor inter præſentes,

20. inter abſentes. l. pen. C. de ſervit. & aqua.

gl. in l. ſervitutes H. de ſervit. Niſi ſint inter-
vallis diſtinctæ, quæ viginti iduntaxat annis
H non utendo amittuntur. l. i fie conſtitutæ ff.
3 quemad. ſervit. amitt. Hinc ſi in fraudem

creditorum aut patroni quis ſervitute uſus

non eſt, & ſic prædium debitoris depretia-
“ tum occaſione ſervitutis amiſſæ reſtitutio
. datur actione Paulianâ aut Favianͤ. Quod

ſinon acquirit, quod potuit „nihil in frau-

dem Liderur facere.l. nemo in ſ. f. br⸗ ſocio. l
144 autem F. quæ in frattd. gred.

rum alienatis contenditur, alienationem
quidem non valere, Valere tamen uſuca-
pionem, valdè: alienum eſſe videtur. Nec
enim opus eſt uſucapione in rebus mino-
rum alienatis, cum ipſo jure dominium

caſu, quo non tranſit, nec uſucapio qui-
em locum habet,ut quæ tunc demum ob-

fide accepta poſſidetur. Iuſtit. in pr. de uſucap.
8 Nec dicendum eſi hujus diſputationis hunc
“ ſenſum eſſe, quod alienatio non valeat, ſi à
u:,mmicnore aut ejus curatore ſine decreto faca
ſir alienatio; z valcat te tamen uſucapio „cum

. ab

2

10 Cæterum quod hic de rebus mino-

tranſeat; utpote vendente domino;: aut o

tinere poteſt, cum à non domino res bona

Her n⸗
Den

die
4o
a en

ſüleon

lugts)
gehen

terehabe

(yypu
le,

,

oe⸗

leo⸗
lngedt
Nexle

laſ⸗

u
4 Kon

mol

—

De verborum gnißcatine. 89

te ab extraneo bonàâ fide poſſidente res mino-⸗- DWH
1.,6 ris alienata fuit. Debent enim aliaen.
unin. tio & uſucapio accipi reſpectu ejusdem,
aen quia ex æquivocis aut diſparatis nihil in-
eh fertur. Si valet alienatio ab alio facta,
nfaln quäm minore, valebit etiam uſucapio. Si
iinte li non valet alienatio, utpote à minore facta
Eeptei. ejusve curatore ſine decreto, nec uſucapio
Knntio valebin
ni. Cooce Denique quod Alciatas negat eum, 12
tüidau. qui legatum repudiat, a lienare videri, per
nu 1I. magis S. fundum f. de rebus eorum. in eoque
Lirverſum eſſe, quâm in hæreditate, id ali-
ebis nn. ter ſe habere videtur. Nam nec hæredita-
eanroren tem repudiando ſine tutore quicquam agir
gen cdt. pupillus: I. more J. de acquir. bæred, l. piepillo-
let. Ner Tum 5. C. de repud. baved. certé non alid ra.
uwinr. tione, quam quod alienare jus ſibi qu--
lommiin ſitum ſine authoritate non liceat. ł
Finaln. In eo autem, quod in fraudem patro- 13
ſent. ni vel creditorum alienatur, idem jus in hæ-
lermch- reditate & legato eſtl. 1. S. utrum verſ. & ait
nolebu lulianus ff. i quid in fraud. patr. .
e AuT O F˙IrIONE M.) Optio 14
ohun eſt electionis jus alicui conceſſum, ut I.: man-
len, cipiorum & l. ſi tibi f. de opt. legat. & ad hære-
eto fibt dem tranſit l. ult. C. communia de legatis.

—

go,u. §. opti onis Inſtit. de leg. Alia eſt hujus verbi
Eignifi catio in h ult. . de jur. immunit.

Praledtiones ad titulum

—

☛ E
2 . e 5

Oratio quæ neque conjun-

Rionem neque disjunctionem ha-

bect; ex mente pronunciantis vel

disjuncta vel conjuncta accipitur.

Lex 29.
Faulus libro 66. ad Eaictum.
Conjunctionem enim non-
nunquam pro disjunctione accipi,

Labeo ait: ut in illa ſtipulatione,
Mihi heredig meo, te hæredemg tuum.

. J Vjus legis & præceédentis §. explica-
1A tionem vide in l. ſapè /3. inſra h t.

Lex z30.

Gajus libro 7. ad Ediftum pyrorius ale.

Sylva cædua eſt, ut quidam
putant, quæ in hoc habetur, ut

cæderetur. Servius cam efſſe, quæ

ſucciſa rurſus ex ſtirpibus aut ra-

dicibus renaſcitur.

/
/
7

—
—

mr

elnp
tatls
tt
lige
Uetrn
licor
000

Me⸗

ci
ine
Ge
her
lanl

Chate

De verborum ſignificatione. 1¹ 1.

— VIva alia cædua eſt, lalia Piftcs. Ad —+—
quem uſusfructus harum pertinet aut
. uerl iein frui debet, ut proprie-·
ll tatis cauſſa non fiat deterior. I. 1. ff. & S. I. In -
hn r ſtit. de uſufr. ibi, ſali rerum ſubſtantid l. 10. ff.
eog. tit. id eſt, arbitratu boni viri, . 9. in pr.
Dera. g. t. & quemadmodum bonus paterfamilias

uteretur, & quemadmodum dominus ipſe
uti conſuevit, ut ibdem in fine colligitur.
Quod poſtremum verum puto, ſi de am-
pliſicando uſufructu agatur, ſecus ſi de
1nn. (carctando. Iſta enim omnia ex conſue-
tudine circumſtantiisque dependent, &

wdi ideò certàâ regulàâ comprehendi
1 gulàâ comprehendi nequeunt.
S Hoc modò obſervetur, non protinus ob 2
quamlibet minimam deteriorationem fru-
ctuarium privari jure ſuo. I. ſcio f. de in in—
ahir. tegr. reflit. Bald. in Auth. qui rem C. de Sacrof.—
SSeccl. Item & intempeſtivè cæſa ligna ex 3
FSFylvà cæduâ non ideò protinus proprieta-
rüfiunt, mortuo fructuario, antequam tem-
.. peſtivè cæderentur. l. ſi abſente . de uſufructu.
ee IIIud quoque obiter meminiſſe proderit, 4
gücin obbligatà ſylvàâ cæduâ non ideò cenſeri obli-
eue, or Zatas domos, ex illius ſylvæ materiâ ſtru-
ſce Gtas l. i convenerit 19. S. ſi quis caverit F. de pi-

gnor. ad. Quod de cæduis diximus, idem 8
in Haſcuis ſylvis juris eſt. IIIud notandum,
Qle⸗

aut la⸗

Praleſcliones ad titulum

92

Clericos, & conſequenter obrationis iden-
titatem ſcholarum antiſtites, non poſſeà

communibus paſcuis prohiberi, quaſi cives
non ſint & civilia non ferant onera Bald. in
I.1. f. ad municip. Panorm. in c. fin. de paroch.
. Item illud, agi poſſe communi dividundo

cum eo⸗ qui plura pecorum capita in com-

munia paſcua velit agere, ſi ea omnibus ci-
vibus alioquin (uſſicere non poſſint: ut no-
tat Alber. in l. Imperatores F. de ſervit. ruſt. præd.
Bertrand. conſil. 240. n. 10. Cravetta conſ. ée.

num. 3.

Stipula illecta, eſt ſpicæ in

meſſe dejectæ, nec dum lectæ, quas
ruſtichcum vacaverint, colligunt.

Oc olim prohibitum erat populo

Iiras litico, ſcilicet ne ſpicas remanen-

tes colligerent, ſed pauperibus & peregri-
nis dimitterent. Levit. 19. verſ. 9. & 23. verſ.22.
Ceterum nortandus hic eſt caſus l. qui fundũ
S. ſundivenditor fj. de contrab. emt. ubi ſeges ex
ſtipulà enata pacto, quo fruméta manu ſata
venditor recepit, non continetur.

Novalis eſr terra præciſa ‚„quæ
anno

n

M

1

ltun⸗
Kirtr

asehe

Dhea

Ulerun
n reroe
menof
.
altio

Kluer

ſtnn n
R
Wan

—
iden.
oſe⸗
lcines
t in
1unh⸗
jidundo

com.
bus cc..

no⸗
tm
en

et in
u
gau

nlo

emanen .

pete li.
eft
gyien
bileoezen

.
4

4
un

——1

anno ceſſa vit, qua m Græci yéanv VO-

ϑnmel novalem perpetuò noyalem cen-

ſeri, quoad decimarum immuntatem, eè
quod Privilegia debeant eſie perpetua; per

fin. extr. de pri il. abſurdum & inconve-
niens eſſe videtur, cum eodem argumenro

omnes agrià decimis immunes eſſe debe-

rent, ur qui utique aliquando fuerint no-
vales. Et quod de privilegiis dicitur, ea de-
bere eſſe perpetua: illud verum eſſe admi-

ſerim, ſi cauſſa privilegii ſit perpetua. Vnius⸗

cujuſque enim rei propria & genuinamen-

ſura eſt, ejusdem cauſſa. Iam verò immu-
nitas noval'um cauſsâà eſt, ut, qui ſterilem
& aſperum locum magno labore ad cultu-
ram revacaârunt, (nam hùc quoque, ma-

zime noſtris moribus, pertinet novalium

appellatio c, 1. & c. 2. extr. h. t. ) non ita
graventur decimis, quàm ir, qui nullo ferè
labore ex agris œGcuRdiS & pinguibus lon-
gé plures & uberiores fructus percipiuut⸗
novis illis priſtinam ſuam feritarem plerun-
que adhuc redolentibus. Illud tamen pri-
vilegium meritò non debet in infinitum

porrigi. Nam iph quoque novales agri

tandem manfſueſcunt, & primum laborem

ſu4

De verborum ſignificatione. 9²

Uod Rebuffus hic tradit, terram ſe-

Ccus immiſit.

XV.
)
.

94 Praleltionet ad titulum

—

mus à putarem decem annos; ut novali-

hlils decem annorum ſpacio quali præſe cri-
ptum ſit. arg. 1. ſorma in 5r. verſ. z ratum f. de

— 1 S —— „ . 8 . 4 . . „ 4 —
H ſeh ec cnim Apparet, cur illud de-
I Pratam in centum deferendum ſ

uocd 1o. annis ſectum eit, quam ut Ulud, .

quO10. annis ſe ctum non eſt, immune ſit.
Ert decem annorum immunitas videtur pri-
mo culturæ labori ſatis reſpondere.

Integra autem eſt, in qua non-
dum dominus paſcendi cauſsà pe-

I Ntegra terra quid ſit, ex ipfis verbis ſatis

eſt perſpicaum: integra ſcilicet ad pe-

cus paſcendum „& nondum depaſta: ut

opus non ſit cum Accurſ. ad im pinguatio-
nem, ut ipſe loquitur, hoc trahere.

V „

„

Glans caduca eſt, quæ ex arbo-
re cecidit.

ſuà feracitate aut fertilitate abundé com-
penſant. Unde æquum eſt, ut communi
cum cæteris jure poſtea haberi incipiant.
Sed quemnam terminum huic rei ſtatue-

SGlan-

de nerloran ſtriher oui. „ YM

“ . Gck appellatione: omnes frudus

—

GmIn contineri traditur inl. qui venenum 234.

voan. 5. 7. P. 7. Cum vero caduc um aliàs id dica- 2.
Guck. tur, non quod cecidit, ſed quod facilè caſu-
onl. rum eſt; adeoque non ad actum ſed ad Po-
lreſc. tentiam referatur: apparet hanc expoſitio-
r nem ex proprietate ſermonis non venire,
adde. ut Alciatus hic annotavit.
nnneh. Paſcua ſylva ſitqus paſtuſpe- .
ketrr i cudum deſtinata eft.
1 Ve referantur ea, quz ad pr. Ruje⸗ L
dicta ſunt. JMc
am. Lexr 3
Ulsi e. Uleianet libro /5. ad Edidtum.
H Pratum eſt, in quo ad fructum
e Percipiendam falcs duntaxat opus
h eſt: ex eo dictum, quod paratum
P ſi, ad fructum capiendum.
rgunſ⸗
. Tusos non continentur prati appel-
htione terræ infrugiferæ, aut ex, quz
non ex ſeipſis ad fructum Peicibieganen
aacbo⸗ Paratæz ſunt; Vveluti agti, qui cu lturà opus
hibenti
ln,

2 diſtr. pign. Et actio quanto minoris locum

DU

7

96 Prelesjiongs ad titulum

habent : ſed pratumid dicitur, ex quo fœ-

õ

num percipitur, ubi falce duntaxat opus eſt.

Lex 329.
FPaulus libro 24. ad Ediétum.
Minus ſolutum intelligitur,
etiamſi nihil eſſet ſolutum.

1 . Tque ideò hæc ſtipulatio, centum dare

ſpondes, quanto minus dederis ejus duplum

dare ſpandes? committetur in 200. ſi nihil
ſolutũ ſit : arg. bujus legis & l.z. S. minus fj. de

2 tribut. act. ſicut & è contrario ex eâ ſatisda-

tione, quod amplius, quàm per legem Fal-
cid. capere licebit, legati nomine ceperit, id
redditum iri, totum quoque aliquando re-
petitur l.1. S. bac verba f. ii cui plus quam per
I. Falcid. l. verbum amplius à2. infra. h. t. Et ſi
3 fidejuſſor ultrà pignus ita acceptus, quanto

minus ex pretio pignoris diſtracti ſervari potuerit:

tantum fide tud eſſe jubes? tenebitur, etſi pi-

gnus amiſſum ſit. lI. amißi. 12. in pr. f. de fid.

4 & mand. Hinc eſt, quod parte debiti ſolu-
tà pignus non liberatur, ne pro parte qui-

dem,; non ſecus, ac ſi nihil eſſet ſolutum.

L. ſi rem S. omnis ff. de pign. alt l. quamdiu C. de

labene
tu

(Cngt
NEY
Mlcro

ſi

dah

An
Rran
item en
nügier,
a
Mkaneo⸗
ter.
cecume
ſta lt
itn

fihe
Ann
Ennclc
itltin
lpnnl
lan

- dDdee verborum Agnißicatione 97
oul habet, etſi nullius omninòo pretii ſit res ven.
dita. l. bopem. 42. S. aliquande ſj. de adilit. editt.
Quin & hæreditas minus lucroſa vocatur
in l. ait Prator. S. 1. F. de minor. quæ nullo
modo lucroſa eſt.

2

lrg Lex 7.

I YVYValianus libro 21. ad Edictum.

ausi Palàm eſt, coram pluribus.

n Alàm fieri multipliciter dicitur. Ge- 1
znuf 3 . neraliter quod ita fit, ut poſſit ad no-
Alrde titiam pervenire ejus, cujus intereſt C. de
. Vis qui ex publ. vat. mur. pec. accep. lib. 10. ubi
egen. ¶Al. & Dd. De quo palàm proſcriptum erit, 2
ced? ne cum eo contrah atur, inſtitoris loco non
ndot. abetur. palàm autem proſcribere ſic ack
et cipiendum eſt, claris literis, ut de plano re⸗. ,
4t

ctè legi poſſit. I. ſed etfi n. S. proſcribere f. de

Ntu inſtit. a. Et quod certum, liquidum, ma-
nie mnmtfeſtum, notorium eſt, palàm eſſe dicitur.
r, elllp⸗

l. familiæ app ellatione infra b. t. I. naturalem 5.
. gallinarum ff. de acquir. rer. dom. cum ſimiſ.

er 5 ◻ „ „ XN 1 .
e Quorum diſcrimina accuratè hoc loco tra-
e l. gqidit Alciatus, cui jungatur, gl. in c. veſtra
lum „. ſuper verb. Notorium. eætra de cohabit. cleric.

el C & gl. in can. manifefta. 2. quaæſt. 1. Bac.I. haredes
loem a21. F. qui teſt. fac. poſ. ßMVMUN

Pryalectiones ad titalum

₰

4 CORAM PLuRIBuS.) Pluralitas
quandoque duobus contenta eſt: c. is cui
de præbend. lib. 6. c. pluralis de reg. 1047. eod. lib.
quandoque pro materiâ ſubjectâ majorem
requitit numerum. l. velut: S§. lI. f. de edendo.
Semper enim & ubique verba ſunt aliter
atque allter pro ſubjectâ materiàâ interpre-
tanda. I. filias am. &: ſin. usbi Br. F. de protut.

gleſſa & Dꝗ, in l. 3. S. in amittenda. F. de ac-

gur. poſeſ.
Lex 3.

Faulus libro 24. ad Edictam.

cutio continetur-
T Oc ſuprà eſt ex parte ex poſitum in
LT I. dedtores 10. b. t. Actio propié elt,
in qu legitima formularum conceptio ob-

ſervatur: l. 2. 8. deinde ex bis ſ. de orig. Iur.
“ eâ negleétàâ totius cauflæ jactura & pericu-
llum erit Vnde non eſt, quod miremur, to-

tes de a ctione conſtitvendà inter lurecon-

ſfualtos ambigi. l. ſi convenerit. l. arber. S. ſi per

eundem ſſ. commun. diyvid. &αρ² Barn. Briſ-. de
2 lormulis lib. y. fol. 355. Perſecutio autem
proprie eſt, cum prætermiſſo legitimo
agendi ordine ac fotmularum ritu apud
4 ma-

4

Adionis verbo etjam perſe-

H De verborum ſignißcatione. 99
Arin magſſtratum, officio ejus im plorato, expe-
i rimur, ut Hotomannus docet per l. peca-
1., lh. mnig. 175. infra. h. t. velut fideicommiſſorum
haſoten perſecutio, quæ non per formulam. petun-
keelni tur, ut legata, authore VIpiano in ſyagm In-
ſund an FKit. c. 2,. Itaque mirum non eſt, ſi for- 3
enr. mulis ſolennibus hodie ſublatis C. de for-
pn mal & impetr actionis & perſecutionis di-
Aee ſcrimen negligatur. Nec confſitabimur,
utrum ctio perſecutionem, an hæc illam
ceu genus contineat: quod exactiùs di-
ſputant Brechaus hic & Hotoman. in rerbo⸗
berſecutio, inter contrarii & .
eH Lex 31.
Paulus libro 17. ad Edictum.
aglm Reſtituere autem is intelligi-
WH tur, qui ſimul & cauſſam actori red-
maey dit, quam is habiturus eſſer, ſi ſta-
lnienun reddita fuiſſet, id eſt, & uſucapio-
urlan, nis cauſſlam, & fructuum.
a, H Oc quoque bonàâ ex parte explica. 1
io Ne A. 1 tum eſt ſupra in l. plus eſt 22. h. t. Ilud
eu leedNH ſciendum, hanc legem ad interdicta reſti-
lo „ tutoria potiſſimum pertinere, ut docet in-

10o Praledkiones ad thrulum

ſcriptio l. 6. f. de vi & vi arm. In quo non

ſolùm fructuum ratio habenda eſt, ſed &
cæterarum utilitatum, id eſt, omnium quæ

habiturus eſſet, vel adſecuturus erat is, qui
dejectus eſt, ſi vi dejectus non eſſet: aut

horum omnium æſtimatio à j-udice facien-

2 da. l.1.S. non ſolum. d. t. Verbum enim re-
ſtituendi non ad rem ſolùm, ſed & ad litis

Xſtimationem pertinet, d. §. non ſolum & l.

3

qui reſtituere 68. f. de rei vind. In vindica-

tionibus autem non ſemper omnis cauſſæ
reſtitutionem fieri ſuprà im l. 22. h. t. pro-
patum eſt ex l. item i verberatum S. K ſer-
vus um l. ſeq. in pr. F. rei vind.
ET UsucAPIONIS CAuSSAM.)
Hoc duplici ſenſu accipi poteſt: primo, ut
uſucapta res poſt litem conteſtatam non
ſecus reddatur, acſi uſucapta non eſſet; per

1. ſi poſt acceptum & l. ſeq. in f. F. de rei vindic.ſ.

Iulianus 9. S. quantum ff. ad exhibend. altero

ſeenſu, ut interruptàâ petitoris uſucapione

ſic reſtituatur, ac ſi interrupta non eſ-

ſet, ne poſt executionem demum rei judi-

catæ de novo uſucapionem cogatur peti-

ter inchoare; quæ eſt Alciati hoc loco
ſententia: ſcilicet ſi ut, actor ideò nõ uſuce-
pit, quia eo tempore res ſibi reſtituta non

ſit, reus quanti ea res erit teneatur: alle-

gantis d. I lulianus, quæ tamen hanc ſenten-

Geu⸗ 1
Etmo

1

—

—
—,

1

luc

Unmin

tunde
rbr
uge
dolen
Gulun
ſi I
lere
Neban
ceſ
inn Vin
Wunenen
mlane

inennn

hllhe
il⸗

ſren

cikrol
Uiemmen
llꝛnt

ins

.

———————M.
un
eſt, bit
ium er
ratigli
eſſet! u
efaciel.
enimk .
INad lita
un .1
nnselle
1nht.o⸗
n,.

AUs54 4.
, gtino,
Nrnm 0I
Gorelenpe

De verborum ſgniſßicatione. 101

ð

tiam non confirmat. Eandem autem im-

probare videtur, I. ſis cui,3. 5. ejus rei f. de ſur-

tis, quę negat ejus rei, quam pro hęrede quis
poſſidet, furti actionem dari, etſi uſucapi
poſſet, quia non videatur ejus intereſſe,
qui damnum paſſurus non eſt, ſed lucrum
facturus. lud probabile non eſt, eo lo- 6⁶
co pro hærede paſſidere eum videri, qui
putat ſe hæredem eſſe, cum non ſit: ut in
I. pro hæarede f-. de pefit. bared. S. adipiſcendæ. I.

QLe interd. Rebuffus in l. 29. verſ. sro hærede F.h.t.

iindO

e5bent ARet
5 ulactpion
ota non en
un teiſn
ogtur pen

hoc loc
Onindn

eſitnun,
neatur: i

lunceſent/

non autem eum, qui verè hæres cum ſit,
rem alienam, quam hæreditariam eſſe pu-
tat, bonàâ fide poſſidet. I. . f. pro barede.
Priori enim modo qui poſſidet, non uſu-
capit, arg. l. deperditum ff. de petit. heæred. quod
tamen in d.! ſ is cui præ ſupponitur. Ergò
caſus ejusS ita figurandus eſt: Titium, cui

res aliena ſubtracta eſt, non poſſe uti repli-

catione uſucapionis, quà rem ſuam feciſſet,
niſi furtum interveniſſet, contra furem ex-

cipientẽ & probantem de dominio ſive ſuo

ſive alterius: in quà ſpecie manifeſta eſt ejus
reſponſi æquitas. In eo autem, qui pro
emtore poſſidet, aliud dicerem; cum ejus
interſit potius furti, quàm ex emto agere.
arg. l. ita& 12. S. ſed utrum. F.
defurtis.
—C 3z Lex

Preledtioner. 44 titulum

Ulpianus libro 33. Ad Edidum.

Litis nomen omnem actio⸗
nem ſigniſicat, ſive in rem, ſive in

perlſonam ſit.

A Ctio in rem eſt, per quam rem no-
ſtram, quæ ab alio poſſidetur pPeti-
mus; in perſonam autem actio eſt, quâ
cum eo agimus, qui obligatus eſt nobis ad
faciendum vel dandum aliquid l. aftionum
genera f. deoblig. & act. 8S omnium Iuſtit. de act,
Quodvis horum fiat, lis dicitur; etſi & an-
2 tequam at, actio ſi. Hæc enim, ſi verbi
proprietatem ſpectemus non iblan con-
troverſiam, aut inſtantiam, ut hodie loqui-
mur, ſonat; ſed jus ejus fatiendæ ſive mo-
vendæ: lis autem ipſam controverſiam,
cõfictum, di! ceptationem proprie ogniſi-
3 cat. Actioni non niſi 30. aut 4o. annis
pl erunque præſcribitur: l ſit ut. l. alt. & to-
to tit. Zaſßim. C C. de praſcript. 50. rel 40. annor.
liti e concertationi & inſtantiæ biennio
rrienniové: l. properandum C. de ludie. inter-

dqum citeriore tempore l. ult. de temp. & re-

rar. aptell l. un C. ut omnes judices tam civil.

4 ine lis Pehdens dicitur, & litem decidere

C.ul

S

Lex 36.

Citk

nte,t.
nemos

femnzt
omudbun

e

ſerbe

en lſic

8 de

lut
N

de

ionug
krdtch
l erbi

gttorelkin
teben.
l 40 unns
AMN
Vr beenlid

ltt nret⸗
nn. 1

ten ni
en gecer
ℳ

5§. ſi is f. dejurejur.

Dde verborum fgnificatine. 103

C. ut lite pendente l. 56. de re judic. in litem ju-
rare, t. t. de in litem jur. in actionem jurare
nemo dixerit. Hinc litem conteſtari, li-

tem æſtimare, litem ſuam facere: de quibus

omnibus Hotomann. de verb. juris in verbo litis:
fusèe. Litis autem conteſtationis Varii effe-
Ctus ſunt, præcipuè quod per eam mora &
mala ſides contrahitur: l. 2. F. de uſuris l. ne-
mo ſj. de verb. oblig. atꝗque adeò omnes fructus
deberi incipiunt: l. ſed etſi S. A autem ff. de pe-

tit. hæred. cum ſimill. quod pœnales actiones H
ad hæredes tranſeunt, l. omne: pœnales 139. l.
pœnalia. 164. f. de R. I. & in bonis eſſe inci-

5

piunt, l. injuriarum 13. F. de injur. ſicut & po-

pulares l.3. . de pop. adtion. I. pœnalis f. ad L.
Falcid temporales perpetuantur l. nam poſtea

Lex 37.
paulus libro 26. 4d Edictum.
Verbum oportere non ad facul-

tatem judicis pertinet, qui poteſt
vel pluris vel minoris condemnare:

ſed ad veritatem refertur.

Udex aut ita dabatur: paret, eentum mil-

lia dari oportere, Sempronius judex eſto. Hic

niſi planum faceret actor, 100000. ſibi

4

104 Prælectiones ad titulum

libellam deberi, cauſsâ cadebat, ut Cic. pyreg mm!
Roſcio oſtendit. Aut ita dabatur: Sempro. lent
nium judicem facio, quantum æquius & melius nian
EFit dari. Barn. Briſſonius lib. 5. form. juris. fol. 4
. 372. & ſeq. quo caſu judex vel pluris vel mi- Wa
. noris condemnare poterat, etiamſi verbum lin
oporteret formulà fuiſſet comprehenſum, aunm
hoc modo; quod illum iai dare ſacere oportebit Pnggot
2 ex ſide bond. & . Cæterum in utraq; formulâ Gn
verbum opertere tantùm ad id pertinert:“
quodjure actionis debetur, non quod offi. gm
cio judicis. Hoc enim poteſtati judicis re Mue
linquitur, non ſubjicitur juris neceſſitati: kb
1. non quicquid ff. de judiciis, quia plurimum lochi
intereſt, utrum aliquid ex natur4 actionis, feni
an verò officio judicis debeatur laſon. Fulgos. finn
3 & alii in l. fin. ſi. de eo quod certo loco. Ideoq; dinn
dicemus, eum fidej uſſorem, qui pro eo, qui
arbitrarià actione tenebatur, ita ſpopon- “
dit: quod eum dare facere alteri oporte- N .
ret, id fide ſuàâ eſie: non teneri in id, quod ex Prccn

condemnatione judicis accidere poſtet. d. . ll,

ISn. ſ. quod certo loce. R
. Vlpianus libro 25. ad Edictum. X
Oſtentum Labeo definit, omne n
contrà naturam cujusque rei geni-

tum“

t Cen⸗

: Nnne

Nen

1 veln.
iverbin
henſun
aernt
Etorm ull
1 ninen
naulaſt.

iſactane.

necelſiat

gluimun
1 iont

n N.

9. leog⸗

de gu
in ſopol.

neti oorte
in guoa
eeplet 41

ℳ.

nir,obn

ei gen.

—

De verborum ſignificatione. 10 5½

tum factumque. Duo genera au-
trem ſunt oſtentorũ: unum, quotiens
quid contra naturam naſcitur, trib.
manibus fortè, aut pedibus, aut quàâ

aliâ parte corporis, quæ naturæ
contraria eſt: alterum, cum quid

prodigioſum videtur, quæ Græci
Pailäoαα id eſt, viſiones vocant.

P Artus monſtroſi liberorum loco non .

habentur, I. non ſunt liberi 4. f- de ſtatu
bom. ideoque nec teſtamenta rumpunt.
l. pen. C. de pofth, bered. Et qui tale mon-

ſirum occidit, quod ſpecie ſuâ terribile eſt,
& vix animam humanam habere judicatur,

non tenetur lege Corneliàâ, ut docet Baldus

'ali: in l. quod dicitur fy de lib. & poſth. Ve-

runtamen quibus natura humanorum
mem brorum officia am pliavit, ut ſedigitis

longimanis, herma phroditis, aut qui gib-

bis curvitatevé deformes, manci aut debiles

naſcuntur, non ſunt protinus pro monſtris
habendi text. & Da. in d. L. non ſunt liberi in f.

Rebuß. bic verſ quarta l. quæritur ff. de ſflatu
bom. Ad officia tamen ſpectabiliora, in
quibus dignitatis quoque corporis ratio
habetur, non admittuntur. c.2. extra de Cle-

ic. egrot. c. ſin. de corp. vitiatis ubi gloſſa fin. ne

„ ob

4

IoG Prelectiones ad titulum

ob inſignem corporis deformitatem officii

—

vileſcat dignitas, quod divino jure traxit
originem. Levit. 21. verſ. 17. & ſeqq. Deuter.

27. in pr. cum ſimill. De feudo dubitatum

eſt, utrum à talibus malè affectis retineri
poſſit, cum domino ſervire non valeant,
illæsà ejus dignitate? c, an matus vel alids im-

perfecti lib. z. F. Sed receptius eſt, ut poſ-

ſint per ſubſtitutum ſervire, & feudum re-
tinere, ut & gloſſa ibidem ſentit. Dereli-
quis infrà l. quæret. 135.b. t.
Lex 29.

faulas libro 53, Al Edictum.

Subſignatùm dicitur, quod ab
aliquo ſubſcriptum eſt. Nam ve-

teres ſubſi gnationis verbo pro ad-

ſcriptione uti ſolebant.

Inc colligitur, tantundem eſſe ſub-

ſetibere alicui ſcripture nomen ſuum,

aut ſigillũ ſuũ ei im primere. quod inſimplici

& rudi plebe locũ habere poteſt, quorũ alii

ſcribere neſciunt, ali ppria ſigna né habét:

verum hodie plerunque oportet utrumque

concurrere, ut in teſtamentis l. hac conſultiſ-

ſima. C. de teſtament. & notariorum ſignis

quæ

—
(xuint
bb

Uuc
Umeket
Neren
enrn
ſulkme

nrſn

Tlotanen
Matpee
ſiilet

endkii
ure mi
1. Den
ubitn
is teune.
n aleane
r .
ut pol.
adum re⸗
Deteli⸗

1,

cvol 15
⸗

1 ſc⸗

4 8 u
un 4

n e

De verborun ſenifcutune. 107

quæ in inſtrumento omirti non poſſunt, us

probat Cephal. conſ. 238. Kuns. 132. & ſeq. lib. 2.

Illud notandum, fubſcriptionis eandem
vim eſſé & effectum, quæ eſt ipſius ſcriptio-
nis; per text. & ibi not. Inſtit. de emt. & vend.

in pr. Adeoꝗue quo quisq; animo ſcripſiſ-

ſet inſtrtumentum, ſcilicet ut ſe vel obliga-
ret, vel comprobaret illud, aut teſtimonium

rei geſtæ ferret, eodem ſubſcripfiſſe intelli-

gitur Inſtit. d. loc. lI. Cajus f. de pignor. adt cum

fegddemtor c, non liceat Papa 12. quæſt. 2. Un-

de ſi creditor inſtrumento venditionis pi-
gnoris ſui ſubſcripſi it, non videtur ideò Pi-
gnoris juri renunciaſſe, ſed tantùm de veri-
tate contractus teſtatus eſſe, ſalvo ſi bi inte-
rim jure ſuo. d. I. Cajus. Nec enim potuit
creditor ſuâ contradictione venditionem
prohibere, arg l. ſape 5. ge rejud. Illud quo-
que notandum, eum qui ſabſeribit, quæ
non legit nec recitari audivit, non videri
approbaſſe ſcripturam; per . ße. ubi Baldug
C. plus palere quod agitur &ec. unde ex ejus-
modi ſubſcriptione vel renunciatione nec
transactio probari poteſt. l. de bis. F.de trans-
acl. l. 1. in f f. quemadm. teſtam. aper.
Si emtor vini dolium ſignavit, an tra-
ditio ei facta intelligatur, ut cxinde pericu-
lum ad ipſum pertineat? Et magis eſt, ur
non ideò Videatur: traditum vinum, cum
tan-

102 Praleſnianes a4d titulum

ð — —

tantum, ne commutertur, ſignatum ſit: l. 1.

BS. ſi dvliam ff. de peric. & commodo rei rend. et-

E in aliis rebus ſecus ſit, ut in arboribus ſi-
Anatis; l. qaod A neque, eod. tit. cum hoc actum
intelligatur. Abique enim actus agentium
ſecundum eorum intentionem operari &
interpretztionem accipere debent. l. non
omßnis f. de reb. cred.

4 Denique cautela notanda, ut ſi gno

ſive ſigillo amiſſo. ſupplicatio deru: judici,
ut deinceps non valeant actus illo ſigno ſi-
gnati: ut probat Rebuffus hic, præjudicii
authoritate.

PEx eo, quod ex veterum conſuetudi-

ne loquend- ratiocinatur, colligunt bonum
eſſe argumentum ² ſolitis: per l. ſape 53. in-

fra h. t. l. quis Gonaturus 24. F. de uſufructu,
& clauſulæ inſolitæz arguunt actum ſuſpe-
Qam gl. in l. f quis ſub conditione . de cond. in·

RKit. l. fin. C. de can. largitiona l. tit. lib. 10.

Bona intclliguntur cujusque,
gquæ deducto †ρο alieno ſuperſunt.

FE Rgèò mulier, ſi dimidium bonorum

ſuorum in dotem dedit, intelligitur de⸗
diſſe ære alieno deducto, nec hoc in com-
modum hæredis ejus erit l. malier . de jure

dotium

ure

Ihu

—
=ꝛ =

WVoI

nlt

ern

l.
ns

nin
lnmige.

—

Dder verborum gwißcatiove. 1093
ſd. dotium. Et bonis ſſco com miſiis credito- à&

mer. ribus primùm ſatisfaciendum eſt: I. non wſ-
bull. ſuns F. deimre fiſci à uſufructu omnium bo-
caunn norum relicto debita deducuntur prius, re-
un ſicdui uſusfructus præ ſtatur. I. zſufractu bo⸗
mend norum ff. ad L. Palcid. I. n. f. de uſuſructu leg.
qA quodinfra in ! bonorum 49. & i. propria ben
b. t. iterum inculcatur.

heoe
”õ §. 29.
hpl. Arteſtari eſt, abſenti denun-
Neldlci ciars. HZ Mã
hofuetnl . A Tteſtatio eſt animi noſtri declaratio 12
vborn A juris acquirendi aut conſervandi aut
ſgtN. damni depellendi causâ facta & ad abſen-
n tem miſſa: Alc. in l. deteſtatio infra h. t. cui
unlude⸗ qui non contradicit, acquieſc ere cogitur

ſbinlin .5ſilius 17. F. de SC. Maced. Hæc fit aut per
N. procuratorem I. 1. §. munciatio, ibi, manciatia-
nem tam noefiro quàm aliene nemine facere poſ-
,4r ſumus F. de nori eperis nunc. aut per nuncium,
OA aut per epiſtolam. I. 1. F. de centrah. emt. Nam
yem. per quemlibetincidenter facta nihil opera-

tur. gloſ-: in l. nec ambigi. C. de danat. Guid, Pa-

longin pa. deciſ. 222. Bart. conſ.72. per eâ quæ ſcri-
lgru beit Hypolitus in! ſi qui num. 64: ſ de quæ/Xt. Ballclld.
leciocon in c. i. num. 4. de milite paſallo in V. F. Einc 3
f.u „ dicunt, jura quæ de actibus cum abſentibus
xG geeren-
17

.

4 4
.,

110 Praledliones ad tiruluin

denunciatione per epiſtolam vel nuncium

lI. 1. . de procurat. l. 6. F. de contrah. emt. I. qui
autem S. ſin. de conſtit. pecun.l. precario ſ.de pre-
cario l. 2. f. de oblig. G ad. l. Fn. ff. de

Incertus poſſeſſor eſt, quem
ignoramus.
1 P) Atione incertitudinis multa indu-
cuntur ſingularia. Incertis perſo-
nis legari non poterat: §. incertis Inftit. de le-

gatis. poteſt tamen hodie, §. ſed nec Inſtit. d. t.
etfi tutor incertus ne hodie quidem dari

poſlit d. loc. I. tutor. f-. de teſtament. tutel. Et
² contra incertos actutus generali citatione
per edictum publicè propoſitum debet pe-
tere citari omnes, quorum intereſt . fin. ex-
tra de eleꝗt. lib. 6. Eleganter Gailius lib. 1.

obſ. 57. num. 6. E& ſeq. In certum eſt autem,

quod probari non poteſt, S. ut autem juncta
gl. Auth. ut hi qui oblig. ſe hab. perh. res min.
Nov. 72. Cujusve effectus non eſt certus
Al. in l. ne in arbitrüs in ſin. C. de
arbitr. M

N
9

Lex

gerendis loquuntur, intelligi de legitimà

t
e

r
un⸗
Ett ,

Aute

fbrt

vorar
e m
ennden
ſlt he

legdmi

Huncun
ent /

nuſlene⸗
AekN

,en

Gii wün.
kenis Kuln
Urlafee.
ilifi 9
güilen In
entt

18
e
*

dan ctatoen

. Cilius el
tumekiuttt

17

AN
MM M.

vonekcenu⸗

De verborum ſignißcatione. IIfEI

SRW Ae

LLex 10.

ploianus libro. 56. ad Editlum. —R

Deteſtatio eſt denunciatio fa-

Qa cum teſtatione.

H Oc verbum nuſpiam invenitur quam
in I. 238. infra h. f. ex cujus in ſcriptio-
ne apparet vetus eſſe. Hodie certé hoc
verbum aliud nihil ſonat, quam abominari,
per c. deteſtanda, de conceßione prabendaæ. lib. 6.
Servi appellatie etiam ad an-
cillam refertur.

H Inc ſtatuta de ſalariis & mercede ſer-

yorum diſponentia in ancillarum

quoque mercedibus militant. Eiſt enim
commune nomen: l. inter ſiuprum. g fin in-

fra h. t. ſicut & fratris appellatione ſoror

continetur. I. tres frattes Titius Msrius & cia
F. de paclis & filiorum filiæ. l. quis ita F. de
teſt. tutela. l. 2. S. quon fi pat er ſſ. ad Ter tul. Ide

que non ex proprietate verborumfed juris .
interpretatione., Inde ſit, ut in odioſis hæc
regula locum non habeat, ut filin ex hære-
dato fillia non videatur exhætedata: l. 1. §.

6 8

112 Praledliones ad titulum

ſed ſi incertum ff. de ventr. inſpic. & ſi filii exu⸗-
lum in civitate morari prohibeantur, filiæ
non prohibebuntur; Bald. in l. quicuné, n.i3.
C. de ſerris fugit. quia minus auſuræ ſunt
quam filii. I. quisquis. C. ad L. Iul. majeſtatis.
Bart. conſ. So. in ſin. vol. 2. Nam odia re-

ſtringi convenit. c. odia. d. R. I. lib. ö6. Simi-

liter quando utrunque ſimul exprimitur, al⸗

terum altero non continetur. I. liberos. ff. de
ſenat. l. 1. f-. de aceuſat. Nam in manifeſtis

non eſt locus conjecturis. l. outinuus. S. cum
ita f. de V. O. Et expreſſum facit ceſſare ta-

citum. l. cum eæx hlio. §. Klio. F. de pulgari. &W

8. 2.

quoque continentur.

Familiæ appellatione liberi

LI Ocreſervabimus ad I. gronunciatio 195˙.

L T §. familig infra h. t. Illud obiter no-
tandum, eum cui domus uſus relictus eſt,
non ipſum tantum, ſed totam ipſius fami-

liam, uſurum & habitaturum. ..2 f.de uſu. &

babit.

—„.

Vnicus ſervus familiæ adpel-
latione non continetur. Ne duo

quidem familiam faciunt.
Non

n

Püiema

=

0

M

p atin
cniger ne

lde

lanickbe
itau
ſechanii

Ultrn.
Ulnekernt
ſtoczuct

De verborum ſignificatione.

iflicre On pugnat l. 1. S. familiæ j. de vi & pvi
Grut, Uin armat. familiam dejeciſſe videri aſſe-&
n rens, erſi unus duntax at dejecerit. Verba

uein enim ex mente pronunciantis accipienda
ntti. ſunt.l. Labeo. H. de ſappell. leg. Senſit autem
nod e. manifeſtè Prætor, ſi quis ex familia deje-
4 K. cerit, ünus pluresvé, ſicut materiæ & ſub-
initu jecti rario ibi poſtulat. Aliud dicemus i in 2
Un Au édicto jubente ex qualibet familià unum
mnſeli hominem ad militiam dari, aut extraneum
Guul unn miniſtrari. Nam ſi vir & uxor ſit daunta-
celire. zat ſine ſervitio, aut dominus & ſervus, hoc
NnH edicto non contineri dicendum erit, ex
hujus legis definitione; niſi familia antea
ampla in tàm anguſtum numerum recide-
rit: quo caſu diverfum jus eſſe traditur, cum
nn Wel familia etſi non conſtitui, tamen retineri
in undâ etiam perſonâ Ronlte, argumento

numitoln

univerſtatis. l. ſicut. in f. E. quod lujasc, uiniv.

uiet M nom. l. Neratius, ubi cxponetur latius, inſrà

ze Cus en el boc. tit.
s n.

Gajus libro 21. ad Edildtum.

“ Armorum appellatio non uti-
hl⸗ que ſcuta, & gladios, & galeas ſi-
Ne gnificat: led & fuſtes, & lapides.

Hujus

ZM

E

114 Dyreleffiane 4 titulum

1 I mara Pol latione, ex quâ de vi publi-
càâ crimen contrahitur. t. t. ff. de vi & vi
2 armat. & tit. 4e L. Iul. de vi publ. Armati
intelliguntur, non tantùm qui tela habue-
rint, fed & quodcungue aliud, quod no-
Cere poteſt: I. armatos. . de vi publ. ſcilicet
quo vis vitæ aut corpori afferri poſſet, li-
onibus, ſecuribus, haſtis, plumbul is &c.
3 Quin etiam quod ad L. Iul. attinet, arma
defenſiva ſole. ut galea, thorax ferreus, lo-
rica & c. vis publicæ reum faciunt; quia ter-
rvori ſunt ef, cui vis adfertur, etſi non no-
ceant. Cæterum pro cujusque conſtitu-
tionis materia aliter atque aliter armorum
appellationem accipi non eſt abſurdum.

5 Conſtitutione enim lIuſti niani, ne privatis

arma habere liceat, Nerv. 8. nemo prohibe-
tur gladium 1ſ lolitæ formæ habere, totaque

illa prohibitio à con ſuetudine pendet.

Conſueta enim, tanq uam norabiliora, ni-
ſi ſpecialiter prohibeantur, pro neglectis
habentur. l. item. 6 boc edictum. ff. 5 injur.
Facit elegans gl. in l. 1. 94. . ltibus mogis pign.

6 ſuper verb.:nutilem. Ideoque armorum ge-

neraliter facta prohi ibitio ad infſolita refe:

retur, uti majores bombardas colubrinas,

GR& ſimilia, „quæ in publicis tantum arma-

mentarüs haberi ſolent. Qui contra pro-
hibi-

4 Vjus leg is uſus eſt in violenta Se. ar-

*„
4

n

nibition

mulu

googtt

geſtnri

terchtet

fhin

Mobr
Chr
lnn, ne
r n
ltinn
Wintele.
robrn
iner ent

Aunin

ð”Wð De verborum ſignißcatione. 11 5
lenikt. hbibitionem arma geſtat, eorum ablatione —7
tenNl. mulcétatur: d. Nored. &;. & ei, qui arma

. it quoque permiſſa ad ab uſum & offenſionem
ibl. Annt, geſtare doceri poteſt, eorum geſtione in-
ltehhh. terdici ſolet. per l. 2. in fin. C. de privil. Scho-
quod . ar. lib. 12.

ull ſelln
um 8 * . . .
hmlii VUlpianus libro 77. ad Ediclum.
min, S
SS Probrum & opprobrium id
Unt, gus tt⸗ eſt a b 7 H 2 4 7*
. Elik, probra quædam natura turpia
Re ſunt, quædam civiliter, & quaſi

Arzmum more civitatis; ut puta furtum,
Abfiin adulrer ium, naturà turpe eſt. Emm-
letintk verô tutelz damnari, hoc non na-
pemo lüin torà probrum eſt, ſed more civita-
beu Ltis. Bec enim naturà probrum eſt,
in e quod poteſt etiam in hominem

en idoneum incideres.

lo geplekn
n..Ee Eceſſaria eſt d'fferentia naturalis & ci. 1
GMH. TNvilis probri ſeu turpitudinis. Illa nul

Imue là partium conventione aut lege ſtatutové4

Ableinc fieri poteſt, ut turpis non ſit: hæc poteſt.
solbrni Naturalia enim jura immutabilia ſunt, ci-
rum . vilia non item. S. ſed naturalia Inſtit. de jure
olme natufali & . Hinc non poſſum pacilſci, ne 2

⸗

S=
=

116 Pralectiones. ad titulum

₰ℳ L

fuxrti Tagam, vel injunarum, vel de dolo, ſi
feceris l. ſi unus S. illud & §. padta ff. de pactis

1.1. §. lud ff. depoſiti. Poſſum tamen paciſci

ne depoſiti agam, quamvis hac pactione

dolus quoque rcimillus videatur. d. S. illud.
f. de pactis. juncto. S. ſed is. I. de oblig. quæ ex de-
3 licto. bPoteſt enim vir bonus etiam, ſive
homo idoneus, ut VIpianus loquitur,ine
doli cogitatione & propoſito tale pactum
inire, cum multi ſint, quibus vel in bonâ
cauſsil judicio litigare grave videatur. Ve-
runtamen hu jusmodi pactum civiliter pro-

broſum eſt, quia fraudis ſuſpicion⸗ non ca-

ret. Edemque ratione qui tutelæ, man-
dati, depoſiti, aut pro focio judicio damna-
tus eſt, infamiam quidem ſubit; per text.
hic, & l. 1. f. de his qui not. infam. eam tamen,
quæ non à naturali & certâ, ſed præſumptà
duntaxat turpitudine pendet, Princeps re-
mittere poteſt: h. eos ff. de cap. min. l. Prin-
ceps. f. d. ſ. nec facti infamia remanet, quæ
nulla eſt, ubi naturalis turpitudo monſtra-
ri non poteſt. Secus eſt in naturàâ pro-
1 broſis, quæ nulla Principis ſententia poſ-
ſunt non probroſa fieri. d. & ſed naturalia &
c. ſin. extr. de eéonſuetud. & I. non poteſt. 65.-f. de
furtis. cum facta non poſſint pro infectis
haberi ullà temporis diuturnitate. l. in bello.

§. “ T. de eeteipe & poſt lim &c. juris in-

famia

mmiaan
fan

ietli

Seore,

ſleatt
linuthene
oonemum

fnonlort
mu nor⸗

jore

Ixo
Ullenti

tuonm

Nbldart
ſeluerinh

line hatur⸗

nieſin

uns cenia
4 Cpebn

nr geni
nn

1r 6.5. ill
ibleert

8ean e.

loguin “
neackun
snbon
ficenn e⸗
Ciiltend⸗
ione nondl⸗
tutele, mal⸗
ciomun.
n, geitent⸗

Earn nen
4
elprrlungtt

Prineps .

H Reyi
elknaet, gl
lononlt
tatlir,
eenteniipol.
rundi⸗
nk 1f
Uto! inkectt
reLinbelt
furis il
ſun

tudine aut neceſſitate ſequuntur.

De e verborun Kgnißicatione. rI 17

mig: aufferri eni poreſt, facti non poteſt. l. 2.
F. de obſequiis à lib. & libert &. Huc per⸗

tinet illud ex II. 12. Tabularum: Probrum in

Senatu ne relinquunto: quod de Senatoribus
ſcelere aut turpitudine aliquà contamina-

tis accipiendum eſt, ne ampliſſimo ordini

contemtum & dedecus pariat ſlagitioſo-
rum conſortium. Et l. 6. C. de poſtulando, y
infamià notantur advocati, qui non ratio-

nibus & jure, ſed probris certant.

IN HO MINEM 19ONwMm,) Hãc

notàdignoſcitur id, quod naturà & reipſa,
ab eo quod moribus tantüm & opinione

probroſum & turpe eſt. Quicquid in ho-

neſtos etiam homines cadere poteſt, reve-

ra atque naturà turpe non eſt, ut hiſtrio-
nem, veſpil lonem, carnificem eſſe, etſi hic
antiquis cenſoriis legibus extra urbem ha-
bitare cogebatur, ut eſt apud Cic. pro Rabirio.
Quamvis enim hi homines plerumque ſint
deteriores aliis; tamen probi nonnunquam
liberi parentum conditionem aut conſve-
Vnde 9
probrosè his triſtem & inauſpicatam con
ditionem objectare i impunè non licet, nec
fides veri à calumniæ & contumeliæ pœnâ
vindicabit. I. non convicii. C. de injur.l.
eum qui nocentem & ibi not.
f. eod. tit.

118 Praleffioner ad titulum

—

Lex 73.

vlpianus libro 68. an Edidtum.,.e

Verbo vibtus continentur, quæ

eſui, potuique, cultuique corporis,
quæque ad vivendum bomini ne-
ceſſaria ſunt. Veſtem quoque vi-
—⸗ Gctus habere vicem, Labeo ait.

/

8 Vivicum debet, omnia debet, qux
Avitæ humanæ, ſecundum cujuſue
locl onſuetudinem ac perſonarum quali-
tatem, ſunt & habentur neceſſaria, id eſt,
non tantùm cibum & potum, ſed & veſti⸗
menta, per text. hic & gloſſ. in l. fin. de aliment.

& cib. leg. & habitationem. l.legatis al imentis

veſtitus & habitatio lieberur⸗ quia ſine his corpus
ali non poten ſj. d. t. l. 1. S. mulier fj. de vent. in
in poß mitt. Ergs & ligna & candelas, Ber
text. noſtrun ,& medic orum curam. l. ſi cum
4 tem. S. fin autem ff. ſoluto matrim. Idem eſt
in alimentorum. l. legatis. l. in. & tot. t. de
alim. & cib. leg. im pen ſarum.c. ſtatutũ S. inſuper
de reſeript. lib. 6.! de bonis S. non ſolum ff. de Carb.

ediclo. lJ. divortio S. impedit -. ſolut. matrim. ſuſté-
tationis. d. I. 6 cum dotem S. fin autem l. hyems.

f. de pet. hæred. I. mutus ſ- de jure dotium. alimo-
nia c. 2. uli Decius eæt. de prabend. d. l. mutus.
nutri⸗=

D

punensar
Nuttitonk
aluin

r,

Nutin
Gan u

Mizgne

liimn l
Ehottn
lee ge
ul tein
muß.t
Clltetne⸗

llen e

nnine
MMunteſun
mlanet
Meeule
ntonn
tleE
n ſ
tun,ſid
lult Uiatum
Clcheter
En mu6
nir.
le un

hu

ien.

t.

cokporh⸗
mini de.

nocle ſn.

10 d.

leber r

n ne

aruan gui.

Narn, A l

ſel el.

ntient
gain Aumern
nhidnn
VN. ,N
nlt.,4
ucigitte
ſ ℳ
cinſli
unl hnn

Geiun alnr
1PHE

zul⸗

reſpondit, non poteſt veſtitum inde poſtu-

1unnt 9

ſußicienter F. ae aſafr. S

De verborum ſgnificatime. 119

nutritionis. I. pen. f. de his qui ſunt ſui jur.

educationis appellatione. rubr. & l. pen. C.
ubi pupillus educari deb. Hæc omnia, niſi 3
materia ſubjeta diverſum inducat, ad

quam ubique reſpiciendum eſt. Ideoque

uſuarius, quem ex fundo ſumturum, quod
ad victum ſibi ſuisque ſufficiat, Ulpianus

lare, nec quicquam aliud, quàm quod ex
natur4 rei utendæ venit. l. plenum. S. idem

Nerva f. de uſu & babit. Sed & loquendi 4

conſuetudo ſpectanda eſt: Nam victus
quandoque amictui opponitur, & ſtrictim
pro cibo potuque ſumitur. Minimè autem
mutanda ſunt, quæ certam interpretatio-
nem ſemper habuerunt. I. minime f-. de legib.

Unde qui ſervo victum & annuam merce- 1
dem promittit, non videtur veſtem intel-
lexiſſe, & præter cibaria nihil debet. Bart. in

I. legatis., F. de alim. leg. IIlud notandum, g
vicum, ſi debeatur, deberi habitàâ ratione
facultatum debentis, & pro ejus perſonæ,

cuidebetaur, qualitate & dignitatel. pen. ff.

de aliment. & cib. leg. l. 1. S. mulier. f. de vent.
in zoſſ. mitt. l. ſer vis urbanis ff. de leg. 2. Item
ætate. l. tum unus S. fin. Abi Br. F. de alim. &
cib. leg. Elegans text. in l. ſed & ſi quid. 15. S.

Ii 4 1erx

Pralectiones ad titulum

Lex 14.

Astn

Et cætera, quibus utendi, cu-
randive corporis noſtti gratia uti⸗
mur, eò appellatione ſignificantur.

.

Rgô ſi habitionem dederit loco peri-
ut arcem limitaneam, cogetur etiam muni-
tiones, quas vocant, dare, ſine quibus alu-
mnus tutò habitare nequiret, arg. l. pen. &
ule. F. ge in rem verſfſo.
2 CuRA NDILQIE CORPORIS.)
PBPrgèò medicamenta debentur neceſſaria. I. 7
in f. ibi, vefecerit, reſtauraverit cuml. ſeq. ff. de
3 impenf. l. icut impendia. Ede uſufr. NecAl-
ciato aſſentior eziſtimanti, catapotia & de-
coGiones cæteraque medicamenta pretio-
ſiora alumno non deberi per l. in rebus. g.
peſſunt ſf. commod. Palàm eſt enim, commo-

datum non hac inte ntio ne fieri, ut commo-
datarius medicetur rei commodatæ, quem-

admodum nec veſtire cogitur commoda-
tum ſervum, modici temporis cauſsâ: arg.
4d. §S. peſſunt. & per Rebuß. bie, at qui victum
ant alimenta ex legali aliavé quavis cauſs4
debet, is omnia neceſſaria debet, tuendo

cu⸗

—◻ (loſo, latronibus aut piratis infeſto,

Aur

nennctio

1

ndarun
Nidltet
Mendume
n amniun
li un ini
nh

Hittide

tendi,l
ratia u⸗

ificaneuu

tloco er. L
nis nto

etium moni
gbs l.

,lſen

15O115
celant len

er e

NecAN.

le⸗
enupleti⸗
is Nher
n,coIIO.
utcommo⸗
1e, ucn⸗
ommoda-
uſsa: an.
Nis caule
, tuene

De verborum ßeniß catione. 124 1

õ

1 r

cutandoque corpori, ut biegl. races. ubi

Qixi.
An igitur S& difeiplinam & præce- 4
ptorum mercedes præſtabit? Et etſi hoc
indiſtinctè negetur, in l. legatis 6. f. de alim.
& cib. leg. tamen hoc ex perſonarum digni-
tate, tonitionen fkettlone, loci conſuetu-
mentis aliter arque⸗ aliter à prudente judice
ſtatuendum erit. I. 69. §. gener. l. quæro. 60. f.
de jur. dotium. I. plenum S. equitii. f. de uſu &
habit. cum fimill. Fac. l. 6. S§. de pupillo f. de Car-

bon. eict. &. zui ßlium F. ubi pupillus educ.

Lex 4.

Plyianus libro 5. ad Edidum.

In ſtratum omne veſtimen-
tum contineri, quod injiciatur, La-
beo ait. Neque enim dubium eſt,
quin ſtrag ula veſtis ſit omnne pal-

lium, eρρoονοονα. In victum ergôò

veſtem accipiemus, non ſtragu-
lam: in ſtratum, omnem ſtragu-
lam veſtem. 8

Su Tragula veſtis non eſt ad uſum quoti-
dianum incceſfaria; hinc victus appel-
H f la-

122 Praleltiones ad ritulum

— -

—

latione non venit: venit tamen lectus. l. 2,4.

infra. h. t. Eſt autem ſi ragula veſtis hoc lo-

co ex Dd. ſententiàâ, quæ tàm palli, quàm

ſtrati uſum præ ſtet „quali Græci olim ute-
bantur. Cætera ex ſu perioribus Patent.

Lcx 46.

lyianus libre 59. ad Edictum.

Pronunciatum & Statutum
idem poteſt. promiſcuè enim &

pronunciaſſe & ſtatuiſſe ſolemus

dicere eos, qui ius habent cogno-

ſcendi.

Gitur, quod ad ſententias judicum at-
LHtinet, eadem eſt pronunciati & ſtatuti

ſignificatio. l. 1. l. in ſententüis 59. S. qui ſortis

czy I. ſeq; f. de re jud. l. Emilixs 32. in f. pr. f. de
minor. l. Titiæ 25. S§. item quero f. de aur. & arg.

leg. l. 1. S. ſuſpecti f. ad SC. Turp. I. poſt ſenten-

tiam 9. C. de ſent. & interl. l. 6. C' de execut. rei
zud. Quod & in pedaneis judicibus, item-

que compromiſſariis obtinet, cum cogno-
ſcendi facultatem habeant l. inter pares 38. F.

de re jud. l. g. S. ſi quis tondemnatus u. t. l. F ſer-
vyus j0. S. 1. F. de leg. 7. l. ſed ſi cempr omiſſum 14.
V. de recept. arb. Aliàs in diverſo ſignifica-

tuhæc verba accipiuntur. Nam pronun-

ciare

De

(ep

Ummun⸗
ct Min
Ctſtdn.
ſehsfe
adl⸗
Wernd,
fin
1 Kar
bende

M

1

—.

lednle.

Feltishor.
Paliisgen

bo⸗ Paten.

lin.

Nattuon

1e euicn
ſe emns
Nnr .

dicum 4
ani & keuen
1 A rin

ur.

l oſ ſann.
le erelut.
Giclbus Ken⸗

eer M 18
1 ,
t.t L
ſſe⸗
ltiſeml

ſ. nice
o lighun,

n pont
e

–

De verboram ſignificatione. 12 ¾

HEEE— 5

—

guè nuncupare l. ex emto 1/. SF. qui autem 15.

verſ. ſed Iulianus ff. de act. emt. l. 1. F. 1I. in f. l.
quod ſi nolit 31. S. 1. F. de adil. ed. I. qui liberta-

tis 69. §. 1. f. de evict. l. mortuo hærede 15. F. 1. F.
de ſtatulih. l. 2. C. de ſent. ex brev. recit. Sta-

tuere verò, quamvis etiam rem perfectam

ſignificet, & cum effectu, non verbotenus
accipiatur: c. in his 15. extr. h. t. tamen & la-
tiùs ſe extendit, & ad animi deſtinationem

ſolùm refertur l. grator 15. ibi, ſtatuta libertas

& Il. ſeq: F. de nox. alct. l. 1. ff. de ſtatulib. Pac.
l. i. f. quod quisque jur. in al. ſtat. Et leges
quoque ſcriptæ vel promulgatæ ſtatuta vo-

cantur l. 3. C. de ſent. ex brey. rec. & paſſim.

Matremfamilias accipere de-
bemus eam, quæ non inhoneſtè
vivit. Matrẽ enim familias à cæteris
fœminis mores diſcernunt, atꝗ; ſe-
parant.

que natales faciunt matremfami-
lias: ſed boni mores.

–—

ciare propriè eſt vivà voce proferre & lin-

t. Proinde nihil intererit,
nupta ſit, an vidua ? ingenua ſit, an
libertina? nam neque nuptiæ, ne-

—

N

1

124 praælectiones ad titulum

4 M Aterfamilias nonnunquam filiæfſami- S
1 *1 lias opponitur: quo caſu nihil intereſt, ſie
impubes ſit an adulta, virgo aut mulier, ho. ohni⸗
neſtis aut inhoneſtis moribus? l. nam civi- icne ⸗
um. fj. de his qui ſunt ſui jur. I. qui domum. l. i
2 materfam. f. ad leg. Iul. de adult. Nihil enim aüin
ibi alind, quàm poteſtatis patriæ jus ſpecta- lgn,
tur. Quandoque dignitatis nomen eſt, &S& ͤ⁊ nnmlen

in famibus vilibusque mulieribus opponi- iſale
tur: quo reſpectu gaudent privilegio, ut ülfnn
etſi j-udicatum non faciant, in carcerem ta- Alumen
men duci ideò nequeant; Nov. 134u. S. neceſ. unfſi
ſarium, nec ex fiſcali nec criminali cauſsaä, minct
ut ibidem dicitur: etſi hoc hodiè non ſerve- ifal

. 3 tur. Et nec judicis quidem authoritate Cotan
extra domum ſuam invitæ poſſunt extra- wntl

hi:l. nemo. C. de ofic. diverſ. jud. dignitatem Wladhan
quoque defuncti mariti ſervant viduæ, . ſœ. kpphol
minaæ. 5S. f-. de ſenator. I. 13. C. de dignit. I. ult. C. ſagni
de privil. ſchol. lib. 12, quia videntur in priore aien

matrimonio permanere. l. ult. C. de bonis ma- llingu
ternis. Quod ſi pudorem projecerit, his (un
omnibus indigna cenſebitur. per text. no- liginl
ſt TAm. ſeſuige
„2 Mit non
Paulus libro 56. 440 Edietum. lnl
Liberationis verbum eandem kae
vim ha bet, quam ſolutionis.

Ergòè R

S
nflinm.
hilinden,

tmnliet h.

1.n
i me]
Nihilenin
zjusſpecke
onenelt,
bus oppon⸗
peiiſeno,it
ungent-⸗

6

ndn cad
evonlert
zuthonitat
ſonterttr⸗
Thummen
ndr ⸗
liui l 6,
nn Fühel fore

llittt.

geteit, i
der lert MN.

neanden
Mis.

1%

De verborum ſignificatione. 12

—— ratn ern

P Rgò ſive acceptatione ſive compenſa- 1 1

tione perimatur obligatio, fidejuſſor

quoque liberatur non minus, quàm ſolu-

tione. l. ſi Rdeiuſſo F. de dolo. l. emtio. H. de re-
ſcindend. yend. Vnde cui fundꝰl legatus eſt/ ſub

conditione, ſi decẽ hæredi dederit,i legatum
conſequitur, ſi ab hærede ſibi debita de-

cem remiſerit: . R fundum ſub conditione. S.

Titio F. de legat. 1. quia dare videtur, qui re-

mittit. l. ſi mulier. f. de condict. cauſ. data. Et
ſi inſtrumento cautum ſit, ne ulla ei exce-
ptio, niſi ſolutionis, opponi poſſit, poteſt
tamen receptionis: per hanc. l. & l. ſoluttio -
nis ff. de ſolut. quin etiam compenſationis.

Nam qui compenſat ſolvit. I. 2, F. qui potio-

es in pignore habeantur. l, 2. C. de compenſ. I. 19.

f. de liberali cauſ. Idꝗue doli mali duplica-

tione oppoſità, ſi inſtrumenti clauſula ur-
geatur, quia dolus futurus remitti non po-
teſt. l. quidam ff. de adminiſtr. tue. I. de alimen-
tis C. de transalt. Et vera quidem ſolutio
etiam invito creditore liberationem parit:
L. obfignatione l. eias quantitatis C. de ſolut. reli-
quæ, ut delegatio, fidejuſſoris datio⸗ aut
pignoris, non niſi volente creditore judi
cati executionem impedire poſſunt. I. eum

à quo 16. C. de ſolut. l. z0. §. conſtituto ff. de con-
Kit. pecun. 1. 6. l. 9. §. omnis. I. gribu⸗ meodis

bign.

oe

1

42' 6 Praledkiones ad titulum

— — —
Hoc inprimis notandum, non poſſe

tionem aut apocham edere debitori ſol-
venti, etſi nihil amplius ſciat ſibi deberi:

quia hoc captioſum eſt, per text. in l. 3. F. 1.
fF. de contraria zut. I. um Aquiliana. abi Br. Z.

de transact.

Lex A„ꝗ5.
GAjus libro ad Edidtum prætoris urbani:
⸗R titulo, qui neque ſequantur
”YMM neq; ducantur.

1

Solutum non intelligimns eum,

qui licet vinculis levatus ſit, mani-

bus tamen tenetur; ac ne eum qui-

dem igtelligimus ſolutum, qui in
publico ſine vinculis ſervatur.

. . Anc legem ad edictum prætoris de

in jus vocando pertinere docet in-
ſcriptio. Nam olim in jus vocati aut ſequi
debebant: Plinius isg paneg yr. Sequere in jus:

aut ſi tergveriarentur, obtorto collo rapie-
bantur: Horat. rapit in jus clamor utrinque:
2 Certis perſonis exceptis, veluti parenti-

brvus, patronis, funus ducentibus &c. paſ-

iim j. de in jus vocando. Secus facientes po-
M S nali

——⸗

cogi creditorem generalis liberationis cau- .
ue, gl
fochoa

Wenupzei

—

ul ſo

len

ſeguinme
etiumtolt
vocmt
ſoluwon

kettcncikae

Hxrecun à
un ſeeurt

lutudenee

4

n e
liyelberr
Pnnghef

Mhin

8

1 nony

tnionscn.
edirorill.
t bbi debee
ett inl.i
1. 4li Ni

lini erin⸗
O.
gimenn
18 Ut, nad.
s euk N.
errunt.

mn Nretoris 6

gere Locet i

ortinntſeae
/ Sennereitſu⸗

ro ℳothl
Qmmrutinqu
ſele genn
enubus t,
1s Kientese
l

6&

De verborum ſigniß catine. 122

MEE.

nali 5o. aureorum actione tenebantur.
1. pen. & ult. f. d. tit. Quod in eum quo- 4
que, qui in cuſtod à aut nexu eſt, Gajus
hoc loco extendere velle videtur, ut in jus
ſequi non cogatur, nec duci impunè poſſit,
etiamſi in liberâ ſit cuſtodià, quæ militaris
vocatur: in l. 2. C. de exactoribus tribut. quia
ſolutus non eſt, utpote cui non eſt libera
recedendi facultas, I. 2. f. Ade lib. hom. exbib.

Huic enim & per in integrum reſtitutio- 4

nem ſuccurritur, ſi vinculorum occaſione

damnum paſſus eſt. l. ſuccurritur. 9. F. ex qui-

bus caußis majores. l. 1. eod. tit. Vinculorum
autem appellatio late accipitur; ſive com-
pedibus, ſive parietibus, aut qualibet de-

tentione libertas intercluſa eſt. d. l. 9. d. . 7.

ibi, ſervitute, heftium poteſtatt.
Lex zvg.
Vlpianus libro 12. ad Edittam.

Bonorum appellatio aut na-
turalis, aut civilis eſt. Maturaliter

bona ex eo dicuntur, quod beant,
Ir; Qie

hoc eſt, beatos faciunt. beare eſt
prodeſſe. In bonis aurem noſtris
com putari ſciendum eſt, non ſo-
lùm quæ dominii noſtri ſunt, ſed
OJMl s

7

128 pralelliones ad titulumi

bona fide à nobis poſſidcan-
tur, vel ſuperficiaria ſint. Æquè
bonis adnumerabitur, etiamſi quid
eſt in actionibus, petitionibus, per-

ſecutionibus. nam hæc omnia in

bonis eſſe videntur-

. B Ona ſunt naturali & genuinà ſi ſigniſi⸗
catione, quæ deductos ær†—ε alieno ſu ber-
ſunt. . 21. l. 39. HF. h. t. Heæc enim ex vulgi
opinione beatos reddunt; etſi ſapientiſſimi.
4 quique ſemper ſecus cenſerint. Civilis
autem appellatio etiam ad æs alienum por-
rigitur, unde qui omnia ſua bona relinquit

alicui, videtur hæredem eum inſtituiſſe, ut
etiam creditoribus teneatur l. nam quod, cuns

3 l. ſeq. f. ad rebel. Continentur omnia, tàm
mobilia quàm immobilia, corporea & incor-

porea, id eſt, jura quoque, actiones & no-

mina debitorum, ut l. moventium infra h. t.
4 l. 1. §. item ſolent fl. deof-. praſecti urb. Unde
ſi ad executionem rei judicatæ corporea
bona nonappareant, executio in nomini-

bus debitorum fieri ſolet: l. à Divo Pio ff de re

zud. actionibus nimirum utilibus in victo-

rem tranſlatis, per l. 6 convenerit fj. de pign.

act. l. 20. ff. depignor. Ad hæc tamen non
renitur,niſi in ſubſi dium: d. 1 4 Diyo Pios

ſicut

.

en nnn⸗

clt &

Sienl
tanen le
bonounge
Dopkunhent

bonmmelfe.

ſanliacioſs

odonrium
Ahiotcinrin
Elndiencen
ltirſe i
tnicg Ei
binnet
Umnealan;

lſatt

lelimcbtt
i Chporude
l one
mitte⸗ Aihn

4
faenle
Dl

oſſidan
4. NMan
amiiil

pnibugbe
ONnId id.

enolvet⸗
nin etig
lsvientin.
denmnat.
ouueligii
lrnil et
lun gienn
Gromnatin
tainc.
one E
iunimfili
Sms Unk
r pole
Hin nomn,⸗
Polifen
1,.
. amen non
. Pir⸗

ſcut

2

Dde verborum fignißcatione. 129

ſicut & ad ſtipendia & ſalaria ofſicialium
I1. ſtipendia. C. de exec., rei iul. Pro materiæ
tamen ſubjectæ ratione, ut ubique aliàs,
bonorum appellatione nomina debitorum
non contihentur, ut in interdicto quorum
bonorum: l. fin ſ. quorum bonorum, qnia per-
ſona lis actio ſufficit, l.æ. eod. tit. nec ad ex-
traordinarium remedium decurrendum
eſt, ubi ofdinarium competere poteſt, ſcili-
cet ſi ad idem dentur. l. in cauſſæ 16. f. de mi-=
nor. l. 1. in ſin. ubi gl. fin. ibi, userracuum eft. fj.
ad municipy. Et bonis certi loci venditis ju-
ra & actiones & debitorum nomina vendi=

ta non cenſentur, I. cujus fj. de leg. 2. Br. in l.

poteſt f-. de author. tutorum etiam ſi de mobi⸗-
libus & immobilibus ſit expreſſum; quia
hoc in corporalibus verificari peteſt. Iura
enim & actiones tertiam ſpeciem conſti-
tuunt. d. I. à Divo Pio. f. de re jud. 1. quam Tu-
beronis z. §. in peculio a. in f. F. de gecul. & ex

diſparatis nihil infertur. /Papiniavus H. de mi-

nor. l. fin. f. de calumniat. cum ſimill.
Notandum quoque, bonorum ſuc
ceſſioni ſi renuntiatum ſit generaliter, de-
fendi poſſe, feudis & emphiteuticariis bo-

—

2

nis renunciatũ nõ videri, per Br. in l. ut juris-
jurandi & liberi. f. de operis libert. quò ta-

men in præſentiàâ digitum intendiſſe, cum

altiorem requirat indaginem, ſufficiat. Cæ-

te-

Pprælectiones ad titulum

—— —

— —— —

9 terum bonis generaliter obligatis etiam
nomina debitorum obligata cenſentur. l. no-
men. C. quæ res pignori &.
10 SED ETSIBONA FIDE.) Meritèô;
cum & actio & exceptio pro his competat.
I.1.f. de Publiciana. l. rem in bonis f-. de acquir.
rer. dom. quia & uſu poſſumus noſtrum fa-
cere. Inſtit. de uſucap. in pr. & t. t. Hinc &
dos in mariti bonis eſſe intelligitur, cum
pro eâà ſuo nomine actionem habeat. l. Lu-
cius. S. idem reſpondit f.ad municip.
SuPERFICIARIA.) Domus d
bus conſtat partibus, ſolo & ſuperficie.
I. eum qui ædes ff de uſur. Superficies eſt il-
lud, quod ſuprà ſolum extat, ſcilicet parie-

11

I2

3; ſolo ponit, ejus fit ſuper ficies, cujus eſt ſo.
lum: §S. ex diverſo I. de R. D ſed tamen in
ejus bonis computatur, qui ædificavit; quia
& inrem actionem ejus ſuper ficiei nomine
haber, l. 2. ff. de ſupeſicieb. & dominum ven-
dicantem doli mali exceptione repellit, ni-
ſi pretium offerat. d. S. exdiverſo. Quogex-

14

emplo & feuda & emphiteuſes in bonis
noſtris computanda multi tradiderunt;
quod tamen in ſtrictis & odioſis locum
non habere videtur, per ſuprà dida,
verſ.notandum.

dua-

tes & tectum. Qui ſuperficiem in alieno
ntumnrlfl

Wng 4
unmm, &

Dheprorn
lülicaeto⸗
thult ,/, 7
lehenle

lnulin 11

lun

—
Dlens ein,
Acenlendrlie

104.) Meid

hhis colnpent

mnisſ. e ulin

noſtrumb.
tt. Hinl

ili gtut, or
m hoben, 1l

ioy.

Omnin 1.
leh e

Cberfeestkl
irg⸗
,venin denn
ba aunck
0 k dumeni
ie benit

Yeheti m⸗

ße
3, LCominon t

di⸗ oe de eeli

in ni d

Hl 1

ſsln
4 NMols 8
er

pfi

De ererlomin. enißcatione.

f —

131

arr Fo.

lipianu: libro 6t. ad Edidtum.

Narus appellatio etiam ad
pronurum, & ultrà porrigenda eſt.

Peddh ie pronurus aut ulterior, in jus 1
cata, uneneungoe fidejuſſorem ju-
lie ligere voeſte 2. F. in jus vocati ut
eant, juncta l. 2. § giete ait. Fj. ga ſatiſd. ceg.
nec teſtimonium adverſus proſocerum fer.
re cogetur. I. lege lulia. f. de teſtibus. E go &
1. 3 3. probibetur. fl. de donat. inter. vir. & u. ad
pronurum & deinceps perſonas extenden-
da erit. Et proſocer pronurum ſuam ale-
re tenebitur. I ſi filia. S. 1. F. famil. herciſc. I. A
quis a liberis l. non tantum fF. de lib. agoſc.

Lex Sl.
uju libro 23. ad Edidam broypintiale.

Appellatione parentis non tan-
tum pater, ſed etiam avus, & proa-

vus, & deinceps omnes ſuperiores
continentur: ſed & mater;, && via⸗

&£ proa via.

Quod

1 2

132 Prælectiones ad titulum

1 ◻ Vod in l. præcedenti diximus, ad hanc
CQ quoq; & ſequentem oportet accom⸗
modari. Illud ad enumeratas hâc lege per-
ſonas pertinet, quòd, etſi jure Digeſtorum
rupto teſtamento legata quoque regulari-
ter intercidebant, tamen his perſonis ſer-
vabantur. l. 1. S. generaliter, & tot. tit. de lega-
tis praſt. Nurui autem, & conſequenter
quæ nurus appellatione veniebant, non
ſervabantur. lI. virilis S. ſi quid uxori d. t. Ho-
die omnibus indiſtinctè debentur Auth. ex
2 cauſſa C. de lib. prater. Et humanum cum
ſit, propter fortuitos caſus dilationes acci-
pi, veluti ſi pater litigator filium vel filiam,
uxor virum, vel filius parentem amiſit, hoc
ad omnes parentum gradus extendendum
elſt, ut bic & l. interdum 36. in pr. F. de jud. Vt
3 & illud, non minus parentibus à liberis,
turbato ſcilicet mortalitatis ordine, quàm
his ab illis hæreditatem relinquendam.
I. nam etfi ff. de inofic. teſt. I. fin. F. de bonis
damnat, ubi dicitur, naturalem quandam
rationem liberis parentum hæreditatem
4 adjicere. Quod de legitimis parentibus
& liberis accipiendum eſt, non de natura-
libus tantùm; cum hæ appellationes in his,
quæ ad juris civilis proviſionem & diſpo-
ſitionem ſpectant, ferè ad juſtos & legiti-
mos parentes & liberos referendæ ſint, . ex
libe-

/

i

D

nnns -

nC

Deluionmm

—

ul inſiti
inumitenn
hurbn
nunnienbu
PineD Komn
loineltne

1

nlſon ,

Mnter enin

De verborum ſignificatione. 133

Uumnsthme Zibera C. de ſuis & legit. Parentis autem ap- 5

Donetnn pellatio utrumque ſexum comprehendit:
Ehielkegſ arg. l. ſeq. & l. in arenam & Auth. Vnde etfi pa-
vebgelon rens. C. de inof-. teſt. l. 1. S. 1. F. de aßign. libert.
dveletlm niſi materia repugnet, ut in ſubſtitutioni-
perlonat bus pupillaribus i. 2. f. de vulg. & pup. &
Snt,itd manumiſſionibus. Rubr. ff. ſi quis à parente
coneun manum & c. & omnibus legibus, quibus fi-
enehal, lIios in poteſtate parentum eſſe dicitur; &.
Nuuni moris S§. plane fi parens decurio effe defierit. f- de
ennt pœnis. mater enim non poteſt eſſe decurio.
humanumtu

Kium eflin .
eemmmiite pianus libro 6. ad Edictum.
ctemadkhhm⸗ —
1 . ⸗
kand Patroni appellatione & patro-
N na continetur. P
anka lbe

tuniteg VTY Ide ſuprà notata in I. deteſtatio 40. 5.
n V ſervi & adde. l. liberti 172. l. pronunucia-
I ꝛio ty5. pr. h. t. I. hæc autem 20. §.1 f: de adopt.

mmden ia
,nn Deredt
Paulus libro 5g, ad Edictum.
. 1 8SB *½ ρε ita comparatum eſt, ut
inah conjuncta pro disjunctis accipian-
uh tur, & disjuncta pro conjunctis:

134 rpialeniane: 4d tiuliew

cum dicitur apud veteres, Adgna-
torum gentiliumg, pro ſeparatione
accipitur. At cum dictktur, ſuper
pecunia tutelapé ſua, tutor ſepatatim

cum dicimus;, quod dedi aut donavbi:
utraque continemus. cum veroô di-
cimus: quoa eum dare facere oportet:
quodvis corum ſufficit probare.

Cum vero dicit prætor; ſt donum,
wiunts; operas redemerit: ſi omnia

impoſita ſunt, certum eſt, omnia
redimenda eſſe. Ex re ergoò pro
conjan ctis habentur, ſi quædam-
impoſita ſunt: cætera non delide-
rabuntur.

1I1 R Egula eſt, a ad veritatem alternativæ

fucficere alteram partem eſſe veram:
l. in eo qued plus &. ubi f. de K. I. I. ſi heredi f. de

conditz., in ’tit. ſicut e diverio, ubi verba con-

juncta ſunt, ur rumgq1 e opot tet eſſe factum
2 d. lI. in eo. Quando verò verba conjunéta
ſint, quando disjuncta, hoc non tàm ex
particulis conjunctivis ac disjunctivis ſixe

meni
Um indt
cri conet

Interdum ſoluta pro ſeparatis. Nam

ſine Peeunia dari non poteſt. Et

(Cn
Ahernativis, quàm Ex ipsà . quà de a agitur,

llitut: 1
er iſr Nn
el,are
l, K ſg ſt.

en wtebetur
cElitotion

er unn

ll nr⸗

nehr
luu

DcXAT
l Urole⸗
in 60 P e
U nnch,

CCNend Nn l

=

Id

W l⸗ un

= ==

—

135 Praledtiones ad tmulum

— materi4 animadverti ſolet. Nam inter 3
dum indefinité utrumque ſimul fgnifi-
s, 4u cari conjecturis colligimus, ut qui ſic
ſepnne inſtituit: Titius aut Sempronius mihi hæ-
erur, e pves eſto. Nam hujus inſtitutionis hæc vis
hr leparann eſt, ut aut uterq; ſimul, aut alter, qui vo-
let, hæres ſit. l. cum quidam C. de V. §.
Et videbatur propter incertitudinem, 4
mrerot Auæ inſtitutionem vitiat, 1. quotiens 9.
n et g 6 quis nomen ff. de bered. inſtit. Dd. in l. id
un h Qquod C. de Epiſc. & Cleric. Bald. in l. quidam ſj.
let pont gerebus dubiis, neuter admitti debere: arg. l.
Aν duo ſunt f-. de teſtam. tut. I. cum ex pluribus f. de
RoNI manum. teſtament. Et qui centum promi- g
1ett, omun ſit Titio, ſi non fecetit illud aut illud, utrun-
que oportet non eſſe factum, per texæt. & ibi M
laſon. in l. 129. f. de V. O. Sicut in illa ioſti-
tutione: ſi mihi filius aut filia bares non erit,
Sejus hares eſto: altero eorum hærede exi-
ſtente Sejus non vocatur. l. ſi is qui S. fin. H. de
reb. dub.
ADGNATORIM GENTILIüUIM &
mentleſt⸗ Qu E.) In lege duodecim tabb. ita ſcriptum
oß- erat: Sifurioſus exiſiat, agnatorum genti-
o,lbiſelucl liumque in eo pecuniaq; ejas poteſtas eſto.

e eig n
guecen
nonelid⸗

nenn Metban

7*

hottte 4 Ubi illa verba, agnatorum gentiliumg, non
Nαν Cconjunctim, ſcilicet ut ad utrosque, agna-

0 tan 3 . . . „
ho⸗ * tos & cognatos, cura furioſi pertineat ſi-
lee 1VI . 3 . N— .
Cin mul; ſed disjunétim, ſcilicet ut deficienti-
,aui ei 1 4 bus
B

1

13 6 pralectiones Ad titulum

bus agnatis cognati curam furioſi cogantur
ſuſcipere l ſærè ff. de curat. fur. S. furioſi l. de cu-
rat. Fortée & illud ex ll. 12. tab. erat, quod
eſt apud Cic. lib. 1. ad Heren. Si paterfami-

lias moritur inteſtatus, familia pecuniaque
aghatorum gentiliumque. Quod fimili-

ter non conjunctim, ſed ſucceſſoriè intelli-

gendum eſt: ſcilicet ut demum deficienti-

bus agnatis gentiſes id eſt, cognati vocen-
„tur. Iuſtit. de ſuccéſſ. cognat. in pr.

SupER PECüNIA ) Non improba-
bilis eſt Fornerii conjectura, hoc verbum
lJuper ex ulitatiſſimà veteribus notarum

ſcripturà ignoratà ſurrepſiſſe, atque ita le-
Fendam: Iuæ rei, pecuniæ tutelæré ſuæ. Sen-
ſus eſt: pupillum ſuæ rei, pecuniæz tutelæ-
vé ſuæ, accipere debere rutorem, id eſt, qui
tàm patrimeonii ejus adminiſtrationem,
quâm perſonæ tutelam gerat. l. t. f. de tutel.
Nam ieorſim alterutrius tutor dari non lo⸗
let.
DARE FACHR E OPORTET.)
tIæC dici jtur ſoluta oratio, quæ neque con-
junctionem neque disjunctionem habeat.
Hac verba disjunctim accipienda efſe Pau-
lus bic docet; ut etſi alterutrum tantum

probatum fuerit, in Poœnam plus petitionis
3

petitor non incidat.
51

——
Dec ven:
rlerinr
ſillhtg
Uuntloneſe
uimn uto
Ulein
EEenrioni
hunn inpn
Sent,Wgn

nn ton

mn lber ktam
ſeter ,
lecnn it

Unmn con,

modiſoln
Umnumeor

olicnee.
furitſll.

Adettghl

8 Pnetfn.

4 pecunin
QCoc fen

eſſoriintel

mn Cekcienn.

oennirott
7.

Wninnobe.

hoc fetbum
Ds otatun
emgleirl⸗
ler , der

etunirtkel.

em belztl
iltntionenn,
fetut
,ni noalt

D501tEl

1. /
12 Veqle
k
open ten

enuelebuu
rum tuniuu

vetiicn

De verborum / gnifitatione.

SI DONHM, MuNuS.) E diverſo

hæc verba conjunctim ſignificare Paulus
hoc loco innun, quæ pertinent ad titt. de bo⸗
Nam olim in ma-

nis libert. & de oper. lißert.

numiſſione ſevorum certæ quæ dam præ-

ſtationes, ut operarum, donorum, mune-
rum &c. à manumiſſore imponebantur ju-

re reſervationis; quæ niſi præſtarentur, pa-
tronus impugnare teſtamentum liberti

poterat, usque ad tertiam bonorum ejus

partem. I. ſicut ſ. de jur. patron.

Quod ſi

has im poſitiones libertus à patrono rede-

miſſet, liberam teſtamenti factionem adi-

piſcebatur. I. lulianus ff. de bonis libert. l. liber-
tus ſ. de oper. lib. l. fin. F. de liber. cauſſa. Ex

re autem conjectura capienda eſt, utrum

iſtiusmodi ſolutâ oratione iſta omnia, an

verò unum eorum impoſitum videatur.

IItem dubitatum, illa verba,
ope conſilio, quemadmodum acci-
Ppienda ſunt? ſententiæ conjungen-
tium aut ſeparantium. Sed verius

eſt, quod & Labeo ait, ſeparatim

accipienda: quia aliud factum eſt

ejus, qui ope; aliud ejus, qui conſilio

69

138 kraleſiane: 44d titulum

furtum facit. ſic e enim alii condici
poteſt, alii non poteſt. Et ſanè
poſt veterum auctoritatem eò per-
ventum eſt, ut nemo ope videatur
feciſſe, niſi & conſilium malignam
habuerit: nec conſilium habuiſſe

noccat, niſi & factum ſecutum fue-

rit.

H Æ verba conjunctim accipienda

ſunt, quoad hoc, ut opem tuliſſe non
noceat, niſi conſilium malignum adfuerit:

ſed conſilium fraudulentum & malignum

dediſie noceat, etſi auxilium latum non ſit,

modò fahum ſecutum ſit. 1. conſilii in f f. de

Reg. jur. Vid. I. qui ſervo 36. l. ſi iuis uXäιπ .
neque verbo /9. H. de furt.

Lex 1 .

plianu libro 62. adâ Edittum.

Condictionales creditores di-
cuntur & hi, quibus nondum com-
petit actio, eſt autem competitu-
ra: vel qui ſpem habent, ut com-
petat.

Cre-

—
4 le
n
5/ 4n
gen eea
Uteven
Ctlint
ctono

⸗ 4 00
ln.
Ultine
nerinin
orcoe
rupmenn
ſole
es
Uefiben
etonun
hs
Glntne
Gmnet
lunbor
unſe
Koreer
lei
Cnnenn

——
=

. in aulte

Ppol

— De verborum ſignificatione. 139
lrin Reditor eſt propriè, qui ab invito de- I
bitore extorquere poteſt. l. 103. infra.
eohe⸗ b. t. Hinc is, cui ſub conditione deberur,“
eſien revera creditor non eſt; cum ante condi-
eligann tisonis eventum exigere nihil queat, §. ex
lubulli conditionali Inſtit. de V. O. & fieri poſſit, ut
tomfue. conditio non extet. ſicut & donatio condi-
tionalis propriè donatio eſſe negatur in l. 7.
f. de denat. Quam ob cauſſam filius ſub 2
rihen conditione, quæ in ejus poteſtate non eſt,
nilllen hæres in ſtitui non poteſt; quia fieri poſ-
Unchern ſet, ut conditio deficeret, atque ita præte-
Erlaam ritus inveniretur Ri pater C. de inſtit. & ſubſt.
umIh 1.2. F. de hared. inſtit juncta l. inter cætera f. de
iuffſuu lib. & poſth. Veruntamen pro vero credi- 3
uanſeg tore habetur multis de cauſſis. I. is cui 42. ff.

de oblig. & alt. Nam & quod in fraudem
conditionalis creditoris geſtum eſt, edicto
Prætoris quæ in fraudem cred. revocari poſſe
conſentaneum eſt, ex l. cum is. 8. ff. qui & 4
n quihus manum. Et creditoribus in poſſeſ- 4
ſionem bonorum latitantis ex primo de-
creto miſſis, conditionales quoque in poſ-
ſeſſione erunt.l in poſſeßionem in pr. l. ſi filio-
oNI. fam. F. quibus ex caußis in poſeſã. Unde & ad

ores d⸗
done l⸗

co. cautionem de pecuniâ in evẽtum conditio-
nis exiſtentis ſolvendâ præſtandam juare DRr
agere poſſunt; l. 4. F. de ſeparat. quia eorum

140 Pralectiones ad titulum

intereſt caveri ſibi. l. in omnibus 42. f. de judic.
d. I. is cui 42. J. deoblig. & adt. Quæ non ita
debet accipi, ac ſi legatarius conditionalis
nullo caſu creditoris nomine ac jure gaude-
re poſſit; ſed tantùm quoad jus transmit-

tendæ ſpei, quam habet. Legatarius ſub

conditione ſpem non transmittit ad hære-

dem ſuoum, ante conditionis eventum: I. un.

§S. ſin autem. C. de caduc. toll. l. ſi poſt diem f.
Juandodies legati. l. ſi cum heres eod. tit. ſtipu-

lator conditionalis transmittit. d. I. is cid. .
quæ legata . de Reg. lur. hic enim non ſibi

ſolùm, ſed & heæredibus ſuis proſpexiſſe

cenſetur. l. ſi pactum ſf. de probat. Quod in

Alklkegatario ſecus eſt, ſive purè ſive ſub condi-

tione ei legatum ſit. I. 26. ff. de uſufr. 1. 8. l. 9.
F. ut legatorum ſervand. Veruntamen quo-

ad hoc, ut ei caveatur, ut in Falcidiæ ratio-

ne debitum deducatur, ut in poſſeſſionem
legati ſervandi cauſsàâ mittatur, creditoris
omninèò loco eſt. l. 1. in pr. ibi, non ſolum au-
tem omnibus legatariis ſolis dari oportet & . & §.

ſi cui, verſ. & putem ſf. ut legatoram nomine ca-

eatur. ,. 7. S. ſi Litio ſj. ut inpoß. legat.
Lex pꝓoõo.

Vlpianus lihro 62. 44 Edictum.

Cognoſcere inſtrumenta, eſt

rele.

.

?nOun
ditionde

tegaude
transmi.
rius ſub
A bere.
kumeln.
hſt lunß

Ii H.

dui

* din

ſubcooci⸗

ner o⸗

ſe tio.

etoerm

Gecitoris

dun
n9t65
nenir

,

Lel

De verzonumn hanifrorime 1 41

relegere & recognoſcere: diſpuh-

gere eſt, conferre aceepta & data.

Reditoribus, qui in poſſeſſ ionem re-
rum debitoris latitantis mittuntur, li-

cet etiam inſtrumenta debitoris cognoſc e-
re. deſcribere, diſpungere, ſecundum mo-

dum traditum in l. fin. a f. F. de rebus authori=

tate judicis quam noſtra hæc lex diſertè ex-
plicat, utpote ex eodem Ulpiani libro de-

ſumta.
Liberorum appellatione con-
tinentur, non tantùm qui ſunt in

poteſtate: ſed omnes qui ſui juris
ſunt: ſive viri lis ſive fœæminini fexus

ſint, exvé fominino ſexu deſcen-

dentes.

L. lperorum & natorum appellationem
generalem eſſe, & ad omnes deſcen-
dentes pertinere, infinitis locis probatur.
I. nato rum 104. l. liberorum 220. l. ilii 8Sz. l. ju-
ſta 207. infra. h. t. S. ſed hæc quidem 7. I. de ex-

har. lib. l. ſi dotali 48. f. ſol. matr. l. 1. S. 1. F. de

leg. præſtand. l. ſed ſi io. . liberos f. de
in ius voc. l. alt. ff. de
pollicit,

—

Lex

244 Prælectiones ad titulum

Lex
paulus libro 59. ad Edictum.

5

Cui præcipua cura rerum in⸗
cumb: t, & qui magis, quàm cæteri,
diligentiam & ſolicitudinetn rebus,
quibus præſunt, debent; hi magi-
ſtriappellantur. Quin etiam pfſi
magiſtratus per derivationem à
magiſtris cognominantur. Vnde
etiam cujaslibet diſciplinæ præce-
ptores, magiſtros appellari, à mo-
nendo vel monſtrando.

1 iF Oc ipſum etiam ex antè dicto de re-
bus authoritate iudicis poßidendis &c. ti-
tulo deſumrum eſt. Nam creditoribus
in poſſeſſionem rerum debitoris tergiver-
ſantis miſſis, m agiſtri creari ſolent, quibus
cura rerum vendendarum incumbit, l. cum
plures i. F. d. t. Theoph. lib. 2. Inſtit. de ſucceſ-
2 Konib. ſublatis. Cæterum Magiſtri etiam
dicuntur in publico officio conſtituti: l. 2.5.
& bis dictatoribus 19. f, de O.l. & t. tit. Cos. de
25. magiſtr. offi. itemꝗue ſaclereii Præpoſiti
I. 14. f. de pact. vel navi l. 1. §. 1. F. de exerc aldl.
aut artium ac ilapiinerun profeſſioni l.

—....—

e
u

K
un
aAcch

led
P dai

erum in.
nceter
mrebog
uiwagt⸗
tnm! i
oen .
fooe

A.

larpi.

cbk-
lu.
nrct

ahi
bit,bln
*“
ſelnein
3 anklr5
1. (1 1
inli
uxert
Olellt oi

Der verborum ſgnificatiene. 143

— — – ====== —

wagiro:, 7. C. de Prefeſſ. & Med. lib. 10. t. t. ex-
tra. de aget.

9. 1.

—–—

Perſequi videtur & qui ſatisa. ac-
cepit.

Er- ſeqni propriè id dicimur quod non-
duw ſumus onſecuti, ut rectè hic con-

nccurl. Alciatus animad vertit. Fac. pr.
1I. de act. S. feræ igitur i2. in f. & S. ſeq. I. de R. D.

ndedu ſatis accepit, non ideò à principa- „
li per lecutione deſtitiſſe videtur, cum ſe-
curitatis tantùm cauſsâà caveri ſibi paſſus
ſit. l.1. . qui ſatisd. cog. l. 2. 1. lit. ex cauſ. in

poß. eat.
Lex 55.

Gajus libro 24. ad Edidlum nmorinciule.

Licet inter geſta & facta w vi⸗

detur quædam eſſe ſubtilis diffe-
rentla attamen e ovsnαα id eft,

abuſivé nihil inter fͦctum & ge-
ſtum intereſt.

H Oc expoſitum eſt ſuprà l. Laheo . z.

Hoc loco ilud notandum: ſu brili-
tates

144 7 Praleltiones A4d titulum

tates juris ſine utilitate fectandas non n elle,
ut quæ plerunꝗque perniciosè & faciunt erra-

re. l. ſi ſervum. S. ſequitur. ff. de verb. obl. Vn-
de benignior interpretatio admittitur,: licet

ſubtilis ratio in contrarium urgeat l. perfun-

3 dum ſj. de ſery ruſt. præd. Qrzm. ub bt! tatem

3 gr⸗ ſcrupuloſitatem, ut nonnulli Codices
habent, ceu vanam, ſuo exemplo riden-
dam docn: it Iuſtinianus in l. fn. C. de legibus
& in perniciem reverti dixit in I. ſancimus. C.
ad Trebell. Inde judicia teſtantium ob ni-

ſcribitur l. fi quis hæredem. C. de inſtit. & ſulit.
Fac. I. ſi mulier S. ex aſſe F. ge jure dotium. & I.
lege C. de legit hared.

§. I.
Pruaternos libertos rectè vide-
mur dicere noſtros libertos. Li-

berorom libertos non rectè noſtros
libertos dicimus.

Xx T Vjus rei ratio eſt, quod bona paren-

tum naturali ratione filiorum ſunt: I.
ale. f. de bonis damnat. ita ut eorum domi-

nium etiam vivo patre quodinmod in

filios continuari videatur. I. in ſuis 11. F. de

21 lib. & poſth. Non autem viciſſim liberorum
beona

homet

lelinn⸗

miam ſubtilitatem plerunque defraudari

Wia

uun,
lecun Ne

Anmntin
fliottetun
AAnendo⸗

lhenie

Mime
1 adhlo
iſheen
Kutenci,
wrlde 1l

dor⸗
le lun,

tire

lur minns
ai 1

gi

Ddee verborum ſignificatione. 145
sné boneæ parentum ſunt lege naturæ, etſi & his

handen. relinqui debent propter pietatem! zam etſi
lAHI 1. F. de inoff. teſtam. I. ſcripto unde liberi. Un. 3
itttutdee de cum pleriſque locis locu pletes duntaxat
er ad muncra Reipubl. capeſſẽda admittantur,
admittendos ſcripſit in d. l. in ſuis f-. de lib. &
enioider peoff. Albericus. Veruntamen cum multa
CA. poſſint intervenire, quò minus parentum
α. bona ad filios perveniant, ideò iſta ſucceſ-
un dt. ſionis ſpes paſſim & ſine diſcrimine non de-
el bet attendi. lI. poſt emancipationem S. fn. F. de
er liber. leg. Ideò debitor patris filio ſolvens 5⁶
hun nNon liberatur, quaſi ſuo debitori ſolverit.
I. flius C. de pactis.

Ce wie Vlpianus libro 69. ad Edictum.

N

Prortus appellatus eſt conclu-
ſus locus „quo importantur mer-
ces, & inde exportantur: eaque ni-
Abonger hilominus ſtatio eſt concluſa, atque
rmimt Iunita. inde angiportum dictum
tantch elt. H
nni H H Was interpretatio ex antiquitatis ſinu 1
l 4 eruẽda eſt. Port antiquis domus diceba-
libeee tur, in hanc merees importarentur&inde
bo M K expor-

,

.

146 Praledliones ad titulum

portarentur. Pôſt de navium ſtatione di-
ci cœptum eſt, eaque non patente hoſtium

aut piratarum violentiæ, ſed munitàâ atque

conclus; in quà naves tutelæ cauſsà hye-
mare ſolent: l. 1I. S ſtationem fj. de flumin. quo
2 nomine etiam portorium ſolvunt. Ideo-
Jue ſi ruptis munitionibus locus & ſtatio
periculoſa eſſe navigantibus cœperit, jure
defendi poteſt, naves in commiſſum non

incidere, etſi portum prætervehant.v

Lex 60.

ylyianus libro 69. ad Edictum.

Locus eſt non fundus, ſed por-
tio aliqua fundi fundus autem in-

tegrum aliquid eſt, & pleru

ſine villà locum accipimus. Cæte-

mque

rum adeò opinio noſtra & conſti-

tutio locum à fundo ſeparat, ut &

modicus poſſit fundus dici, ſi

animo eum habuimus. Non etiam
magnitudo locum à fundo ſeparat,
ſed noſtra affectio; & portio fun-
di poterit fondus dici, ſi jam hoc
conſtituerimus. Nec non & fun-
m, ſi

dus, locus conſtitui poteſt. na

fundi

loc

DrrrTr

Colne pr⸗
eht

Autonec,
ate holinn
muniti ade
h alſtihi
efiunit
Unt. leen
cus & ſtuin
Eherit, jue
am not
ſehan,

De nerboranm ſmnifiatine. 147
—,

eum ali adjunxerimus fundo, lo-

cus fundi efficiecur.

Loci appellationem non ſo-

lùm ad ruſtica; verum ad urbana-

quoque prædia pertinere, Labeo
ſeribiit⸗

Sed fundus quidem ſuos ha-
et fines: locus vero latere poreſt,
quatenus deterimninetur & definia-
tur

C Vm edixiſſet prætor: unde quis alium .

vi dejeciſſet, de eo, quæque dejectus
tunc ibi habuit, judicium ſe daturum: quæ-

rebatur, cum particula ibi localis eſſet, utru

de iis tantům, quæ eo loco, unde quis de-
jectus eſſet, judicium reſtiturorium dare-
tur, an verò quæ in universà poſſeſſione
fuiſſent? & reſpondit Vlpianus, particu-
lam ibi non ad angulum liqduem referen-
dami, vel loc um in quo fuerit, ſed ad omnem
fundum ſive partem poſſeſſionis, quàâ quis
caruit, cum deiiceretur: l. 1. §. quod autem
verſ. ſane ſ. de yi & vi armata, Aa, e occaſio-
K 2 nez

148 Praleliones 4 titulum

õä

ne, quæ nam eſſet i inter locum & fundum
2 differentia, ibidem oſtendit. Fundus cer.-
tis limitibus diſtinctus eſt; locus nonitem:
ut cum loca Romæ vicina dico, non poteſt
dari limes aut punctum aliquod indivi-
duum, in quo deſinant eſſe vicina; ſed ali-
ter atque aliter ex re nat² æſtimabitur.
INTECGRIM ALIQHID.) Eſt ta-
men quandoque etiam pars: l. blane 34. H.
hin. ff. de leg. f. ſed de finita, cum locus ſit in-

definitus, niſi & τ½τπε ⅓. §. ſin. bic. Denique
omnis fundus locus eſt, non autem omnis

locus fundus eſt, quod uſus quotidianus
comprobat. Adde infrà l. urbana prælia.
1t. 6 funi 211. h. t.

TLex 6r.

Paulus libro 65. ad Edictum.

Satisdationis appellatione in-
terdum etiam repromiſſio conti-

nebitur, quâà contentus fuit i is, cui

ſatisdatio debebatur.

1S Atisdare propriè intelligirur qui fide-
juſſoribus datis creditorem ſecurum
facit, l. 1. f. qui ſatisd. cog. l. 6. S. addici F. de
fideicom. liberiel. 1.S. ſtipulationum. f. de prætor-

lipul. & per text. bie, in yerbo, interdum, quod
tepu⸗ u⸗

—

lepli
tunneif

umnt
ſig ſua
ernntt
llunn
le
l der
cur
ſah,

llritn

aien⸗
un

— Ddeŕy verborum Kgnißcatione. 1 149

Efulm —
dn. regulam docet eſſe in contrariun, l. inter- .
8nOten dum, infra bit. & exceptionem denotat. l. ver-
onol bum erit, infrà b. t. In omnibus autem cau- 2
d nli⸗ ſis ſatisdatio exigi poteſt, in quibus non
nnell. expreſsè lex ſmplicem & nudam repro-
Dtrũuun. miſſionem indulget, arg.- l. nec non 28. S. quod

) ejus f. ex zuihus an ſis major. Cujus legis
regula perpetuò obſervanda eſt, omnia li-
cere, quæ prohibita non reperiuntur. Quod 3
ſi creditor nudà repromiſſione contentus
ſit, lex id pro ſatisdatione habet. l. 1. ff. K
quis caution. ayg. l. in eo quod plus f. de R. I. ſa-
tisfactum enim & ſatisdatum accipimus,
quemadmodum voluit creditor. I. ſi rem. S.
omnis ff. de yign. at. Quippe cum partes
ſunt concordes, quorſi um judicis officium?
1. 1. §. inde quæritur. ff. de novi ogeris nunc.
hn. Quin etiam tunc, cum fidejuſſores haberi 4
vyveel pignora dari non poſſunt, neceſſe eſt
e. reditorem repromiſſioni cum juramen.“
to acquieſcere, per notata in I. 1. f. qai ſa-⸗
in su disdare cog. quod juratoria cautio dicitur:
modò viri boni opinionem habeat debi-
tor; perAlciat. hic, alioquin juſtè retineri poſ-
ginle⸗ ſet, per ea quæ tradit Ce⸗ halus conſ. 4320. u⸗=
n un mer. 70. vol. 3. Vtrum autem, qui fidejuſſo- .
Ah res dare jubentur, pignorum datione ſa-
u tisfacere poſſint, etiam invitis creditori-
sln bus? graviter diſputatur: Et certè ple-
ie K 3 nior

n 44
locusrin
Dence
Utenonnt
mlim
Glun ie

15 Pralecliones ad titulum

nior eſt plerumque pignoris cautio, quàm

fidejuſſoria. l. glus cautionis ff. de R. I. Quò

. facit l. 1. S. jubet ff. de collat. honor. ibi, cum præ-
tor jubet rectè careri, pigneribus quoque datig
6 rectè cautum videri ff. de collatione. Contra-
rium aſſerit l. 7. f-. de prætor. ſtivul. quod ta-
men gloſſa ibidem verum eſſe concedit
hactenus, ut invitus non cogatur pignus
dare; poſſit tamen, ſi velit. quod nunc in
„ medio relinquo. Certe fleri poteſt, ut
minus ſit in pignore cautionis, quâm in fi-

dejuſſore, qui vix latere poteſt, ſi inido-

neus ſit, cum pignus poſſit antiquiori cre-
ditori latenter nexum eſſe, Adde quæ no-

8 tavi in d. l. plus cautionis. Huc pertinet,

quod debitores Rerumpubl. ad honores
invitari non poſſunt, niſi prius in id, quod
debetur Reipubl., ſatisfecerint. Planè vice
ſolutionis ſuſſicit, ſi pignoribus aut fide-
juſſoribus idoneis caverint. l. reſcripto S. de-
bitores & ſeq f. de munerib. Fac. I. item libera-
tur. F. de quib. mod. pign.

Lex 62.

Gajus libro 26. ad Edictum previntiale.

decim tabularum omne genus

—

mate

portin
et
Cn i
Mre
Cetet e

Pretne⸗

mnltaen
onadc⸗

Vbrlee
nopſee,
n
Ulbepen
Cnk l.
ſetn 8

ſole
leninen
ln e

Innene

nſin
r
ckin

fulin
duoſ

—

De verborum ſignificatione. 151

iogin materiæ, ex quà ædificia conſtant,
l. ſignificatur. M

—

Uitune. .
nt . C jus tignum ſive materia alienis ædi- 1
Cn bus aut ſtructuræ eſt adhibita, non
auolt re ſteam vindicare: l. 1. F. de tigno juncto,
etſi alias rei vindicatio cuilibet domino

(Ocet
en Contfa quemuis poſſeſſorem detur,:lin rem
23,, F. derei vind. & ad exhibendum actio, ſi
nelit cohæret cum alià rei, ad hoc ſcilicet, ut
unut. ſeparetur & tunc vindicetur. d. l. in rem S.
,Lindo. item quæcun qy. Hoc autem caſu neutra ha- 2
tigüoi⸗ ran a cſtionum datur, quia propter legẽ 12.
e el⸗ rabul. deſtructionibus deformare civitates
e ennen non licet, ſed duplum preti ſolvitur. d. l. in
UMms en §. tignum. Nec obſtat d. ?. 1, quæ ad 3
niͤge exhibendum a ctionem domino indulget,
l contxa l. adeo 7. ff. de acquir. ver. dom. quæ
Btut üie Vetat actionem dari in id, ut exhibeatur, &
ſeinng. ira vinclcctur, ecnacm d. I. in rem S. item.
en her. quod heti non poteſt. Lex I. autem ean-
in dem indulget, non ut exemta exhibeatur,
ſed ut pretiaum ejus præ ſtetur per in litem
juramentum d.l. I. in f. juncta gloſſa in d. l. 7. §.
cum in ſuo, ſupe verbo, neque ad exhibendum ff.
de acquir. rer dom. Soluto tamen ædificio.

nil
recte vindicabuntur tigna, §. cum in ſuo, In-
eged Er⸗ ge rerum diviſ. niſi per actionem de ti-
, gen gno juncto jam nunc rei vindicatio extin⸗

15/2 praledtiones ad titulum

Cta ſit. Ita enim legendum loco verbi ex-
trinſecus, in l. 2. ff. de tigno juncto W'eſenbe-
cius docuit.

Ler 62.

Vlpianus libro 7l, ad Edictum.

Penes te amplius eſt, quàùm:

apudte. Nam apud te eſt, quod quali-
ter qualiter à te teneatur: Penes te eſt,
quod quodammodò poſſidetur-

Ipes creditor pignus ſibi traditum penes

ſe habere dicitur, in Lper ſervum 57. f. de ac-
qtir. 1er. dom. idque poſſidere: ibidem & I. .

5§ per ſervum naturaliter, in f. & l. 36. f. de acg.

poſſeſſ. ſcilicet quoad alia poſſeſſionis com-
moda, non autem quoad uſucapionem. l.

ſerri nomine 16, ff. de Aſuc. & d. S. per ſervum cor⸗

à½ poraliter. Ubi gloſſa graviter hallucinari
vigdetur, contra diſertam textus iſtius aſſer-

tionem pronuncians, debitorem etiam

quoad evitandam fatisdationem poſſidere

videri, per l. ſciendum fſ. qui ſatitd. cog. quæ
tamen hoc neutiquam affirmat, ſed ratio
ejus legis contrarium potius evincit. Nec

ibi ſequitur, creditor non poſſidet, quoad

ſatisdationem evitandam: ergò debitor
poſſidet. quam illationem evidenter con-

——

futa
Eihre
Gordbe
erche⸗
gene
sA
Cgenan
Umken

—
10 eid⸗

Weled.

e.

qounn
qonl

enesree

Scenr

hrmen
NN e
iten .,.

38.
Conson.
heinn, 0
C
Sfllleng
lis SN.
tein einn

em nnſter

N

1,A
iheit.

i⸗ gnl

06 Gebin
lemercn

—

S

oNℳ

De verborum ſ. gnificatione. 15 3

futat te⸗ textus in d. §. per ſervum corporaliter. .
Etſi regula, quæ ex dictâ gloſsà extrui à Do- 2

Goribus ſolet, dictionem taxativam non
excludere caſus ſimiles, vera eſſe videatur,

per ea quæ tradi ſolent in §. aliud queq, tapi-
tulum, Auth. ut cum de appellat. cognoſc. collat. 5.

Cæterum has dictiones penes & apud lepe 4
promiſcuè etiam à Iureconſultis uſurpari

notius eſt, quàm ut probationibus egeat.

Huc autem pertinet elegans diſtinctio l. 6.

C. de donat. ante upt.

Lex 65.
Paulus libro 67. ad Edictum.
Inteſtatus eſt, non tantùm qui

teſtamentum non fecit, ſed etiam
cujus ex teſtamento hæreditas adi-

ta non eic.

Wuslegis uſus eſt in ſtatutis & qui- 1

buſcunque diſpoſitionibus, quæ de

inteſtatis mentionem faciunt: ut tàm ad

eos, qui teſtati omninò non ſunt, quàm
quorum teſtamentum ex quavis cauſsâ ef-
fectum ſortitum non eſt; 31. K nemo /. f. de
R. I. quin imèò ad eos, qui teſtari omninè?
nò potuerüt, ut impuberes ‚furioſi & c. ber⸗
tinceant. argum. l. g auos in Kin. f. de valzer.

14 preleftione: ad titulum

EEEE

pater 14. §. Kn. ibi puer inteſtatus fj. ad n. Falc.
§. vel ſingulis Inſtit. de pupill, ſubſt. etſi text. in
L. 1. ff. de ſuis & legit. oontrarium decidere vi-
deatur, quem communis ſententia contra
hanc noſtram legem paſſim accepit. Vide
Rebuß. bic plurimos allegantem verſ. ultimè
2 an is. Ergo ſi ſtatutum ſit, ut inteſtato mor-
tuo Knio agnati ſuccedant, matremque ex-
cludant, agnati admittuntur, etſi impubes
velfurioſus mortuus ſit. 4.. 1, A. en

4e ſuiz Glegie. bered.
Lex 6y.

Vlpianus libro 72. ad Edictum.

Häæredis appellatio non ſ. olm
ad proximum hæredem, ſed & ad
ulteriores refertur. Nam & hære-
dis hæres, & deinceps, hæredis: ap.
pellatione continetur.

I Qu per ſucceſſionem, quamvis lon-

giſſimam, defuncto hæredes extite-
runt, non minus hæredes intelliguntur,
quàâàm qui principaliter hæredes extiterint.
lI. qui per ſucceſtionem ff. de R. I. l. ſi quis filium-
Jam. S. n. de acquir. hæred. Unde prohibi-
tio hæredibus facta, de non alienandà hæ-

redi- “

m

nun

N

1ſe

—

A
bm!

it

i

ulefee
aintel
(

eE

Crtin
en,
Mnon
l
lt ter

fier

entia colt

tepit

niy Aa
eltatomo.
enqueet
Cimpube
,hhenf

.

von An

lAH

IKhere⸗
Ledi⸗ 4

umw h.
eleß enſte⸗
ielyutun
eltterint
ſ gonbi⸗
nnd 3
al⸗

inl. ſciendem 70. h. kt.

De verborum ſignificatione.

—–

redi dando conditionem implet: L. pa-
terfamiliäs 46. F. de vulg. & pupill. ſubſtit.
l. cum ita 94. §. 1. f. de cond. & dem. etſi
in form ſpecificâ conditio impleri de-
beat. l. ſub diverfis 51. in pr. d. t. ſ. de cond. &

demonfi. Meritò: cum, qui ei hæres exti- 4

tit, qui Titio fuit hæres, ipſe quoque Ti-
tio hæres eſſe videatur; adeò ut non poſſit
ejus hæreditatem amittere. d. l. ſ quis. 7. ff. de

acquir. hæred. Et cum in uſucapionibus -

conſtitutum ſit, ut defuncti poſſeſſio hære-
di proſit, etiam ulteriori hæredi proderit,
modò non ſit interrupta, per hanc legem,

juncta l. poſſeßio 20. f. de uſucap. Hæc quan-

do aliter ſe habeant, exponetur commodè

Vlpianus libro 74 ad Edictum.

Mercis appellatio ad res mobi-

les tantùm pertinet.

Oc ex ſe ſatis eſt manifeſtum. Nemo

enim prata, agros, ædificia, merces ap-
pellat. Quin etiam numerata pecunia, et-

4

1

reditate . porrigitur ad bæredum hæredes,
per Decium in d. I. qui per ſucceſtionem. Nam
& qui hæredi dare juſſus eſt, hæredis hæ-

P
1

4

ISG Ppraledtiones ad titulum MM

— --

ſi inter mobilia connumeretur, Bart. in l. bo. ſe
telt ſf. de authorit. tut. mercis appellatione .
non venit. Aliud eſt enim merx, & aliunud d
pretium: ut eſt in l. 1. in pr. ff. de rerum per- ſen
2 mut. & l. ſi chorus §. 1. f. de leg. 2. Verunta- .
mBen pro ratione materiæ & intentione lo- ſuke
quentis etiam hanc contineri dicemus; ve-
luti quando improfeſſæ merces in commiſ- gui
ſum incidunt, pecuniam in eadem cauſz4 io
eſſe ſcribit Bald. in I. cum perſonas C. de nautico n
3 feænor. Nam & mancipia ſolent hoc modo lüſuch
in commiſſum incidere: l. interdum 16. f. de ſne
publicanis, etſi alioquin mercis appellatione an
non contineantur. l. 1. §. liceæ ff. de tribut. ad. Aull

Ee

4 h mercis 207. infrah. t. Et in lege Rhodiâ u
mercis appellatione intelligi convenit,
quicquid om ninò navis levandæ cauſsâ eſe- M
ctum eſt, etſi non negotiationis cauſsâ ha- z
bebatur: quia damni ſolùm, non condi- fun
tionis vectorum habetur ratio. 2
rinnen
Vlpianus libro &7. ad Edictum. bieen
1 . .
. . . Kern
Alienatum non propriè dici- ni

(ALlen
tur, quod adhuc in dominio vendi-

badn
toris manet: venditum tamen re- mnf
cte dicetur.

n

Inter

1
—
Zatile.

peltine

netr, Kug

enerugt 4

ernne

entione.

cemus,.
incomm
Men caud
40. Enutti
rboe

lanA

aluine
em4.
lee Nhoi

1

g Coneent,

1

2 leſe⸗
GONähn

n coNd.

Hg.

lic⸗

. enc
men e

lu

De verborum ſignißicatione. 13757

.

Nter venditionem & alienationem mul-

tum intereſt. Vendi etiam aliena res po-
teſt, Ii. C. de commun. rer. alienat. l. 25. l. 25.

F. de contr. emt. & ideò fere ſemper evictio-
nis ſtipulatio intervenit. t. t. de evd. Tuùm

quoque perficitur venditio nudo conſen-

ſu, etiam ante traditionem. Inſtit. de emt.
& vend. in princ. Alienare niſi rem ſuam
nemo poteſt; t. t. C. de rebus alienis non alien.

1

& traditionem intervenire neceſſe eſt, quia

non pactis, ſed traditionibus dominia re-
rum quæruntur. l. traditionibus C. de pactis.

Alienam rem venditam dominus, ante- 3

quam uſucapta ſit, vindicare & auferre po-

teſt, etiam pretio non oblato; l. 2. C. de furt.

poſtquam verò uſucapta eſt, pretium ven-
ditori auferre poteſt!.i. C. de rebus alien. l. 2.
C. de in lit. dando. tut. cum ejusmodi vendi-
tio ſatis illicita ſit, ut ait l. 1. C. de cemmun.
rer. alien. nec jure fiat. l. 3. C. de rei vind.

Nonnunquam tamé alienationis verbo 4

utimur, etiamſi dominiũ non transferatur,

modò traditio, ꝗᷓ cõmuniter dominiũ trans-

fert, intervenerit: veluti tit. de prohib. feudi ali=
ien. per Frid. in V. F. Hinc etſi feudum hoc mo-

do alienatũ domino aperiatur: d. t. attamen
ſi venditum ſit, nondum tamen traditum.

non poſſe vaſallum feudo privari Doctores
tradunt, cum nullo modo alienatio facta di.-
ci poſ-

NR

– .

ci poſſit. d. l. traditionibus C. de patcttis. ! quoties
⁶ Fj. de rei vind. Similiter etſi lege municipali
laudemium debeatur domino provinciæ
ex qualibet venditione, tamen non ſecutâs

—
——

15 8 Pralectiones ad titulum

traditione illud non deberi rationis eſt. arg

Donationis verbum, ſimplici⸗

ter loquendo, omnem donationem

comprehendiſſe videtur: ſive mor-
tis cauſsâ; ſive non mortis cauſsà
fuerit. W

donare permiſſum ſit, niſi ſpecialiter etiam

mortis cauſsâ fuerit permiſſum donareè, non
poſſe mortis cauſsâ donare. Nam quæ no-

tabiliter fiunt, niſi ſpecialiter exprimantur,
quaſi pro neglectis habentur: I. Item 9. boc

1

edictum fj. de injur. & quia donare eſt perdere,

quod nemo præſumitur, l. cum de indebito S.
qui enim ſj.de probat. mirum videri non debet,
ſi in generali permiſſione permiſſum non
videtur, quod ſpecialiter conceſſurus non
præſumitur. l. obligatione f. de zign. l. qui pe-
culii f. de yecul. Eſt autem donatio, libera-

On adverſatur quod Hipianus ſcripſit
4 in l. filiusfamilias 7. F. de denat. eum cui

1ſe
mtoff,

ſehete

eelſec

ERec an

lat,te
Geone
limter
ſgert
myelt
Unenten
Eenncnel

Mendn.

—

emuniin

pronine
ndon ſeot
brielen

luhlii⸗
natoonen
ſremat⸗

1

(Auld

enulint
, eun li
Aertiam
Conaronon

nelenO.

Müimimit
tetlet
Pi5.
worceben
uen nont
Aurus uon
lgliſe⸗
ip libetn
6

De verborum ſogniß catione. 1635

lis & ſpontanea præ ſtatio, quæ nullà juris .

aut officii neceſſitate cogente fit, l. a17, in-

frah. t. eoꝗue dominium ut transferat ne-
ceſſe eſt; in quo à venditione diſtinguitur.
Nec enim quiſquam alii, quocdejus non
nat, rectè donat: I. 9. S. fin. f. de donat. &
ideò propriè donatur, quod ita datur, ut ſta-
tim accipientis fiat: l. . eod. t quod li tra-
dere poſtmodum recuſat, condictioneex 1.
quis argentum C. de donat. ad traditionem
compelli poterit. Illud notandum, dona-
tionem remuneratofiam propriè donatio-

nem non eſſe, niſi quatenus excedit bene-

meritum. Et ideò prohibitiones aliæque
circa donationes diſpoſitiones, cæteris pa-

ribus, ad hanc non erunt extendendæ; cum

permutatio ſit veriùs, quàm donatio; I. ſed
etſi S. conſuluit ſ.. de petit. hæred. niſi quoad ſu-

perfluum quod donationis legibus meritò

ſubjicitur, per Alciat. hic arg. I. quod adipi-
ſcendæ f. de donat. inter vir. & ax
Illud quæritur: quib. axgumenrtis donatio
mortis cauſsâ à ſimplice donatione interno⸗
ſcatur? Et licet gl. in. mortis 158. S. Titia. ſuper
verbo, de natu: F. de mort. cauſ. don. tradat, mortis
mentienem diſtinctionis loco eſſe, aliàâs do-
nationem inter vivos prælumendam; ta-

men hoc veriùs ex conjecturis cognoſcerur

cum

4

—

Pralectiones ad titulum

160

cum alioquin contingat detractàâ etiam
mortis mentione donationem mortis cauſ-
sà eſſe: veluti ſi quis piis locis, vel pro animấ,

ut Pontifici loquuntur, donet. Vide-

tur enim mortis conſideratione donaſſe,

per gloſſ. in l. quæ dotis fj. ſoluto matrim. Et
Pe „ 7 .— . .
viciſſim quandoque inter vivos donat'o
mortis mentionem habet l. ubi ita 27. f de

mortis caußà donat. Inter quæ plurimum
5 intereſt. Nam inter vivos, ſeu ſimplex
donatio protinus rata eſt & irrevocabilis;

de mortis caußa donat. quod tamen ſubſiſte-

8

S alia Inſtit. de donat. I. perfecta C. eod. niſi ex
magna cauſsàâ: t. t. C. de revocandis donat.

mortis cauſsà donatio etiam ſine cauſsâ re-
vocari qua ndocunque poteſt. S. 1. Inſtit. d. t.

6⁶ Ex hàc Falcidia detrahitur non ſecus atque

de legatis: d. l. 27. ex illà nonitem. l. in do-
nationibus. l. mortis. C. ad l. Palcid. Simplex

donatio abſenti fieri poteſt: 1 alſenti f. de

donat. mortis cauſsâ donatio non item, ſe-
cundum aliquos: l. et cui & l. inter mortis ſ.

re non poteſt, propter l. 1. E& ibi gl. C. de
mortis cauſſa don.
Illud quoque eleganter quæritur: an

donatio abſenti facta, miſſo jam nuncio, re-

vocari poſſit, donatario revocationem
ignorante? quod Decio viſum eſt conſ. 226.
& conſ. 43z2. Contrarium tentari poteſt per

X

2

.

indiln
in ſe⸗
Linter
fimeg
ſpotelat⸗
fumcnm
ſciongnn
tonnirgl
lenmenteent
lnminin
uenalbe

Uuldter

83
—
radn ein
mortisll⸗
Aronnn
todet, V.
ione Conl
Main
lvos CoNit
Giten 1
un uinin
ſel önplen
A rerochnl
g1lne
emnlu t,
Hoecalan.
1lgitt
cnlechm

zanen en 4.

iilnge⸗
1 en
A ene

eer ſtorta,
Amen inlie⸗

bip

ior

oe Cationen
ucmf

uſwtetO

N

lit i integra.

r6r

pe nerborun ſigni Fiatine.

—
—————————

§. Rece aft. de gandato. 1. & auia ſſ. de juritd.

omn. jud. l. ante. f. de pyosn⸗. l. ſi mandaſſem 157.

& l. inter 26 in pr. f. mandati. quaſi res non
In donatione enim aliter non
poteſt non elſe i integra, niſi i quod donata-
rium certum jam & lætabundum de be-

ficio accepto non oportet fallere: quam ra-

tionem ſi negligere liceat, etiam inter præ-
ſentesperfeclam juredonationem revoca-
re ſine diſcrimine fas eſſet, utique cum ali-
ter donatarii né interſit. Fac. I. 7. f.. de divort:
Hoc tamen alibi accuratius diſt Putab⸗ tur.

Ier 55.
Vpianus libro 77. ad Edictum.

IIla verba arlitatu Lucii Titis

heri, jus ſignificant, in ſervum non

cadunt.
u. dicitur, quod rmmum, ratum S& Ka. 1
bile eſt, ſicut dicimus ſententiam j jus fa-
cere inter partes, hoc eſt, tale aliquid inter
ipſos conſtituere, à quo recedere non li-
ceat: & ſententiamin rem judicatam tran-
ſiſſe, id eſt, firmatam ac ſtabilitam eſſe,
ut infringi nequeat. Ergò hoc vult: ſer-

vum non poſſe eſſe arbitrum; I. Pedius §. 1. .

—

162 Præ lect iones ad titulum

—

de arbitris, ideò quod ipſius ſententia non
ſilt firma & rata, cum nullam cum jure
coymmunionem habeat. l. quod attinet, ff. de
à k. I. Qui autem arbitratu alterius datu-
rum facturum vé ſe pollicetur, is juri ſe ſub⸗-
mittere intelligitur, adeò ut ex ſententià
arbitri, ex compromiſſo aditi, oriatur actio:
1. ne in arbitris. C. de arbitris. non minus,
uàm ex ſententiàâ judicati, l. adori. C. de re-
bus cred. l. miles S. qui judicati ff. de re. judic.
cum arbitria ſint ad inſtar judiciorum reda-

4 Ga. l. 1. f. de receptis qui arbit. Vnde non ra-
rò dati à Prætore judices arbitri appellan-
tur.·. ſi ab arbitro 10. F. qui ſatisd. cog. l. ſi cum ex-

ceptione S. hæc autem actio cum arbitratia ſit ha-
bert reus licentiam uſq;, ad ſententiam ab arbitro
datam reſtitutionem rei facere ff. quod metus
cauſſa. l. quis tam 52. C. de decurion lib. 10. k. ult.
f. dejud. I. à Diyo Pio S. 1. f-. de re jud. Aliud

eſt genus compromiſſariorum, qui non

à judice dantur, ſed à partibus eliguntur;

& hi quandoque judices dicuntur. l. cum le-
& ge fj. de arbitr. Ab his appellare non licet,-

ſi pœna compromiſſo adjecta ſit. l. i. C. de.
arbit. Sibi enim imputet, qui ita compro-
miſit, cum potuerit non compromittere
l. diem proferre f. eol. Nec opus eſt cauſſa-
ri, quod ſecundum æquum &bonum arbi-

traturum exiſt m verit: ſi en m per dolum i

N hien
Claltunolo

kſorceitt
eſiu
zmemtte
eng er

fmnceelt

(ude
1 4 .
lurieiu,
len birn,
ſemnc,
Plene lire
füheingte
üitnn

ſunn

Ae

Alan

— .

ſemertan
lum cun n
NAatiret
Merius ent
Ur, sjotiſett
ut er ſenten
ii oriaturadn
7t. non min

ihl ün. C

„

un le
Culeinunte
6 Menonre
rbiti dln
Kun
vintif
Gmnian 4 ℳti

n f. Ne
Auarer Enl

uniI. 1
iotun, (u
tbus Arun

Aeuorur.,0M

vekrenonl

auiin con

1 Gngrofnlit
n elta
vGoun

ann etc!

RG S=

4

—

— everborum ſignißcatione. 1 6

aut ſordes aut evidentem gratiam arbitra-
tus eſſe probatus fuerit; ejus ſententiæ im-
punè non paréetur. l. 3. C. eod. tit. Tertium
eſt genus, quòs arbitratores vulgò vocant,
qui non de reè litigiosas, ſed ad merum ali-
quod factum ſumuntur. veluti opus ali-
quod arbittio locatoris fieri: l, veluti 77. f.
proſocio. Cui non libera & ſoluta poteſtas
tributa videtur, ſed ut quaſi vir bonus ar-
bitretur. . in perſonam ff. de R. I. I. bac vendi-
tio ſ. de contrah. emt. I. ſi in lege 22. f. locati l. 30
F. de operis libert. Ideò ad arbitrium boni
Viri plerumque réducitur: quod & in in-
ſinitâà dotis promiſſione obſervatur.lquæro.
lI. cum poſt. 5 gener. ſ. dejure dotium.

Leéex 9².
Vtpianus libro 75. ad Ediétum.
Hæc verba; cui rei dolus malus
alfuerit, generaliter comprehen-
dunt omnem dolum, quicunque-
in hanc rem admiſſus eſt, de quâ
ſtipulatio eſt interpoſita-
R Ee cun ſuperiore I. conjungitur, 1
quæ ad compromiſſarios arbitros per-
tinet: Alciat. ii. quibus hæc clauſula ſole-
bat addi: dolum malum abeſſe & abfutu-

27

—

164 Prælecliones ad titulum

rum eſſe. l arbitrorum. C. eod. & ibid. Cujac.
à Quæz clauſula ob inſignem ſui utilitatem
omnibus ferè negotiis contrahendis adde-
patur; cujus ea vis eſt, ut expreſſa & non

bus addatur: I. ſtipulationes 53. l. ex ea i21. F-
de V. O. in quibus cæteroquin omiſſum in-
telligitur, quicquid verbis expreſſum non
eſt. l. quicquid aſtringendæ. 99. d. t. Cujus hic
effectus eſt, ut tàm promiſſor, quàm ejus
hæres ex eàâ ſtipulatione teneatur: . ſtipu-

latio 35. S. ſi quis dolum ſj. de V. O. quin etiam

extranei dolus comprehenditur, ſi in rem

concepta ſit doli clauſula, & pœna adjectag

hoc modo; cui rei dolus malus non abeſt,

non abfuerit, quanti ea res erit, tantam

pecuniam dari ſi pondes? d. §. ſi quis dolum,
juncta l. inter ſtipulantem 83. de V. O. & l. no viß⸗
ma fj. jud. ſolvi. ꝗM

Paulus libro 73. ad Ediétum. RCW

Sciendum eſt, hæredem etiam
per multas ſucceſſiones accipi.
Nam paucis ſpeciebus hæredis ap-
pellatio proximum continet. ve-
luti in ſubſtitutione impuberis:
Quis quis mihi bares erit idem M
g⸗

—

ire⸗

Contivenn

ulegel

expreſſa contineat, etſi ſtrictis contracti- Limunet

Ut mmun
ſi huc he

(cirin 0
fhlerese
lioneet

lgin

Kh

us

—
G titd
lui wüne
Iraheodis
enpkeln du
idis contmnn
i. Al
nocniſiunt
enprelum u
14 1n Ciut
rc Cntt
teneite /r
e10 gunein
enctu Kinten
ar Aet⸗
nun ni

es eit,untn.

466ſA
ngtlen

S

H

„

16 7Q

De verborum ſignificatione.

—¶ —r e

Ieres eſto: ubi hæredis hæres non
continerur, quia incertus eſt. Item
in lege Elia Sentia filius hæres pro-
ximus poteſt libertum paternum⸗
ut ingratum accuſare, non etiam
ſi hæredi hæres extiterit. Idem-,
dicitur in operarum exactione, ut 8

filius hæres exigere poſſit, non ex

ſucceſſione effectus.

Aclege limitatur generalis ſuperioris 1
l. 65. definitio; æxredis appellatio-
nem etiam ad ulteriorem hæredem exten-
di; quod utique contra voluntatem teſta-
toris aut legislatoris admittendum non eſt.
l. leges f. de II S. diſponat. Auth. de nuptiis. Non

autem eſt d fficile credere, teſtatorem, qui

eundem ſibi & filio ſuo hæredem eſſe vo-
Iuit, certâ quadam erga hæredem illum af-
fectione motum id feciſſe. Nemo enim
ignotum aut incertum, & cui non ſingu-
lariter vult benefactum, hæredem ſibi eſſe

„Vult. nam etſi vellet, lex talem voluntatem,

ceu hominis inſani & dementis, improbat.

l. quotiens. 9. S. ſi quis nomen. f. de bæred. inſtit.

I. qui liberis S. hæc verba f. de vulg. & pup. ſubſt.

Adeoque, etſi verum ſit, hæredem TLitij,

ui Titius Sempronio hæres extitit, ipſi
L ; quo-

—

Prælectiones ad ditulum
quoque Sempronio hæredem eſſe; tamen
non admittetur ex ſubſtitutione ad Caij
impuberis hæreditatem: non quòd verba
hoc non patiantur, ſed quod præſumta &
evidens teſtatoris mens aliud velit, quo ca-
ſu etiam à propria verborum ſignificatio-

ne receden lum eſſe traditur in l. non aliter,

F. de leg. .
IITEM IN LE G E.) Etſi liberti, niſi

debita patronis officia etiam hæredibus

eorum præſtent ingrati actione in ſervi⸗
tutem revocentur: l. yen. C. libert. & eor.
lib. tamen propter odium hujus actionis

illud in primo tantùm hærede locum ha-

bet, non etiam in ulterioribus, per hunc text.
juncta gl. in d. l. pen. & arg. l. yen. C. de oper. li-

IDEM DICITuR.) PFlius patroni

operas fficiales àl berto paterno jure exi-
git; l. i operarum fj. de operis libert. extraneus
non item: I. fabriles. eoad. tit. ſed ne fllius qui-

dem, ſi non filii, ſed hæredis jure exigere

vellet, veluti ſi ab alio hæres effectus eſſet.
I.22 eod. tit. Denique huc pertinet, quod
G uſufrucdu Titio hæredibusque ejus reli-
cto primi tantùm hæredes intelliguntur,
ne in tilis fiat proprietas. l. antiquitas. C. de
usſufr. l. 56. F. eod.lI. S. f. de aſufr.

zmtin
unwl
oINI
niertu,

ſeint

A .

De verborum ſignißcatione. 167
lone i N
öln Verba hæc, Is ad quem ea rer
1reſumut pertinet 2 ſic intelliguntur, ut, qui
Ieneme in univerſum dominium vel jure
rieicm civili vel jure prætorio ſuccedit,

S contincatur.
lberi,1i Vide infrà in I. verbam iład 21. h. f.
m Mrb ́MDd?
in ,. Vlpianus libro 29. ad Edictum.
n H Aliud eſt capere, aliud acci-
tce loeun eré, ffecta acci.
perentt pere, Capere, cum effectu acci-

1uel pitur. Accipere & ſi quis non acce-
piit, ut habeat. ideoque non videtur
Hudt quis capere, quod erit reſtituturus.
enojen Zicut perveniſſe propriè illud dici-
enenmg tur quod eſt remanſurum-

ſed behliue S ,
ejue eipt TOc ad multarum legum intelligen- x
Ken TT tiam pertinet. Veluti quando de iis

me,lu agitur, qui capere ex teſtamento non poſ-
afr zus 4 ſe unt.’. edicho. i3. f. de jure fiſci l. cũ aut. 5. n. f.de
gineliguon til. edict. Hi enim non prohibentur ac.
iſttdOD cipere, ſi alii ſint reſtituturi, imè coguntur
ig accipere. I. cogi. 16. §. hi qui non ſolidum ſ ad
ſe Trebell. Fac. ?. 1. § ſed ſi legatum f. ſi quis ali-
1I.

4 quem.

16 8 Pralectiones ad titukim “ H
qnem teſt. prohib. gloſſ. notab. in l. 14. ſuper ver:· (1l n
bo, coguntur C. de fideicem. Capere enim and
elſt, ſic accipere, ut penes te ſit, & ut tibi ha- end
heas, ayg. l. inter publica 17. & l. ſeq. ſupra h. t. vererti
Unde calumniator non capere, ſed accipere tanl
dicitur pecuniam, ut alicui negotium fa-. (dig
ceſſat; quia illam reſtituere tenetur. I. 1. iz II
pr. de calumniat. Ut & qui permetum ac- Afe

cepit pecuniam. I. extat f. quod metus cauſſa; uguntiſe
2 Verba enim cum effectu fſunt accipienda: lher ine
l. 1. ſſ. quod quisque juris, & ideò ſi præmium Puar

conſtitutum ſit furem aut latronem ca-
pienti, id tum demum conſequetur, ſi eum
ſtiterit & redegerit in magiſtratus poteſta-
tem. arg. d. I. 1. & ibi laſon. l. fi Barſatoram 13. leſerh
4 C. de fidejisſ. Et cui fundus legatus eſt, ſi Nleniie
tantum hæredi det, quantum eſt in pretio nnn
fundi, nihil ex teſtamento videtur capere; e
quia tantundem erogat, quantum accipit.
I. civitatibus 122. ff. de leg. 1. l. non amplius 26. lyerbo
eod, tit., Hocque ſecundum proprictatem
verborum, quam tamen paſſim neglectam

17

animadvertimus, lt. & I. lex lulia’f. ad L. lul. e
repetundar. & plurimis ſimill. Reſpexit autem n n
VIpianus ad ea, quæ ſcripſerat in l. 1. ff. f cui n
Plus quam per leg. Fale. juncta l. videamus, f. ec. ( Nun
tit. ubi, qui legatum cepit, ſatisdare tene- nchinm
tur de eo, quod ſupra Falcidiam ceperit: ini

4

ſecus ſi accepit tantum, & reſtituturus eſt.

6

14 A.

apere enn

Z
cihi
esotium.
edat.k
Nermetnmt⸗
nuu
ranſenen
65 HMemun
eonen .

glem ſtenm

gtus potlt elr
Nrd ,
oalls ll .
etin etig

etut (apete

Nrun accipi
n mdli
poßt tietaten
In Herlel ſe⸗
ical Al. 41
ayetantet

il .S

Geu Sn

ebcar etene⸗
Ham ehen

nuumnd 4

9

De er bomm Fgaifcarinne.

16,

4.! .1. waeamur, ihi, niff mallet, l. 27. §. bafer ff.
ad rrebel. Parique ratione qui vendidit

rem eâà 4 conditione, ut laudemium ipſe ſol-
veret, rectè aget ex l. 2. C. de reſcind. vendit.
ſi detracto laudemio locus illi remedio eſ-
ſe poſſit; quia laudemium venditor non
cepit, ut haberet, ſed ut erogaret; d. I. 122.
G& l. 26. ff. de leg. I. Et quia res tanti æſtima-
tur, quanti vendi poteſt, deductis oneribus,

per laſon. ind. l. 26.

PE RVENISSE ) De hoc infra. 1. per⸗

reniſſe. h. t.

Hec verba- Arelus roc preſtari,
hoc ſignificant, ne quid periculum
vel damnum ex eâ re ſtipulator
ſentiret.

E Tſi verborum conceptio ejusmodi ex

uſu hodiè receſſit, res tamen ipſa ſuper⸗
eſt. Nec quicquam aliud hic S. continer,

quàm quod clauſulam aut cautionem in-
demnitatis hodiè vocamus, cujus varius
Uſus eſſe poteſt. Si uxor à marito dotem

ſoluto matrimonio repetat, aut emtor
mancipium venditum redhibeat, non alias
maritus dotem reddere, aut venditor rem
venditam reci kere cogitur . quàm cautione

in

—

170 Praletione, 44 miulum

—

in in demnſtatis ipſi præſtitů; quia fieri Potelt,
ut earum rerum nomine damni infecti ma-
ritus caviſſet, aut res vendita noxis ſoluta
non eſſet, l. cum mulier 55. f.. ſoluto matrim. lI.
. 19. & l. ersted. H. de rei vindic.

4 Lex 72.
Paulus libro 76. ad Edictum,

Appellatione rei pars etiam.

continetur.

H Oc ad prætorias ſtipulationes perti-

net. Qui rem ratam haberi promi-

ſit, ſi dominus pro parte habeat ratam, ob-

.J ligationis pars conſumta eſt. quod genera-

liter & in judicatum ſolvi & rem pupilli ſal⸗

vum fore ſtipulationibus locum habet.

Lex 73.

Nipianu: libro So. ad Edictum.

Hæc verba in ſtipulatione po-
ſita, Bam rem recte reſtitui, fructus

continent. kedts enim verbum,
pro viri boni arbitrio eſt.

PE Xplicata eſt ſuprainl. bluieſtar. & l. re-
Knuere 35. H. .

Lex

oinor,

M
Mmnn,

—

(Uune

tum

eine
an

hnn

Vonn

64

l
4

Ulcen
Nſenn
fWer
Hann

=

S

=

—

De verborum ſgnificatione,.

ä ex r.
Ne n Paulus libro z. ad Edictum Zdilium cu-
ndrn! „ rulum.
Signatorius annulus orna-
menti appellatione non contine-
N— On omne, quod ornatus cauſsâ geri- x

ANtur, ornamentis legatis cedit; ſed id
8 Ka demum, ſi principaliter ejus uſus & deſti=-
natio in ornando corpore conſiſtat. Quam-
Vis enim & ex veſtibus quædam magis or-

ns i. nandi cauſsà, quàm ut corpus tegant, com-
beidſ . parentur z tamen, quòd tegendi nomine
atin,bb. veſtes repertæ ſint, potius habenda ſunt
Agerer⸗ veſtis nomine, quàm ornamentorũ; . quam-
tollltd vis 26. f. de aur. & arg. leg. & ideò neutrum
bet⸗ alterius appellatione venit. I. ornamentorum.

eod. t. Adeoque ornamentis legatis omnes
annuli cedunt, præter ſignatorios; l. argu-
mento S. ornamenta. eod. t. cum alii uſui prin-
cipaliter ſint deſtinati: d. I. 26, & penes hæ-
none po⸗ redem remanere debent, ſicut aliæ cautio-

veu Laeag vf.

dun.

2

paulus libro ſo. ad Ediétum.
”MB Reſtituere is viderur, qui id re-
ſtituit, quod habiturus eſſet actor,

*

17 4½ Praledtiones ad titulluu

ſi controverſia ei facta non eſſet. ſe
Convenit cuml. reſtiuere 35. ſupra. h. . ire
Lex 7A.
paulus librosi, ad Edildum. kiär
ðU
Dediſſe inrelligendus eſt etiam NC
is, qui Permutavit , vel el compenſa- ſuhel
vit. S eenn
Pocondi
2 Vjus ratio & fündamentumir in eo eſt, Ahinen
quod volenti creditori aliud pro alio mMalln
ſolvi poteſt. l.2. S. mutui datio fj. ſi certum pe- ulln
tatur. §. 7. Inſtit. quibus modis toſl. oblig. Ex t,
què ſequentia inferri poſſunt. Mulierem, (AIſu
quæ dotem ex promiſſione dare tenetur, munt
videri dediſſe, etiamſi nihil dederit, ſecd tonit
compenſaverit tantùm. l. ſi ei nuptura 27. ſf. ulg
de jure dotium. Ergò & repeti poteſt ſolu- biole
to matrimonio, non ſecus ac ſi directè data n M
eſſet. arg lI. K filiaſam. 25. in pr. -. ſoluto matrim. Cnme
„Ete cum . uis ſciens ſe liberum eſſe, deci pien⸗
di emtoris cauſsà paſſus ſit ſe venundari, te-
netur emtoriin tantũ, quantũ dedit, vel per⸗
mutavit, vel compenſavit l. in tantum &l. ſeq. 1
4 F. de lib. cauſſa. Cujus reſponſi argumento In
"dicendum, dominum ſcientem &, cum fa- ll
cilè prohibere aut admonere emtorem po. MuII
ſer,

—

eſle.

opruhn

.

elteram

Anen..

tommiadd

liud nin

.Humnp⸗

1. e 4

Mhern,

Aare teunt;

uſel 5
wetlole⸗

r urnin.

leihie

larhte⸗

Alyelpet,

ngll

mmumenmno

untr⸗

coen ol
.

WW

penſat.

E

De verborum ſignificatione. 17 3

.

ſet, tacente

id reddat, quod dederit emtor, aut com-
penſaverit, aut permutaverit. Et qui

jure proximitatis rem venditam retra-
hit, reſtituere debet, quicquid emtor dedit,

vel permutavit, vel compenſavit: per nor.

in dudam C. de contrab. emt. modò non ſuà

ſponte, ſed voluntate venditoris id dederit.

vel patientem rem ſum ven-
di, non poſſe vindicatione uti, niſi omne

Neque enim deber àretrahente exigi, quod

quis ſuo arbitrio dedit :1. deber 27.F. le c ulit.
edicto. indemnem verò emtorem diſcedere

ſufficit. d. l. 27. Quod ſi ſuo facto damnum
ſenſit, id non videtur ſentire. l. 2o3. F. de R. I.

Sed &, qui remittit, dare videtur.l.

bitum excedens ſummam 500. aureorum

G

mulier ff. de condict. cauſ. dat. Ergò qui de-

donationis cauſsâà remiſerit, inſinuare id de-

pet. gl. in l. quis obligatione f. de R. I. Quod
de debito liquido duntaxat verum eſſe di-
xerim. Nam & liquidi debiti ad non liqui-

dum compenſatio non eſt. . ſin. C. de com=

Lex 727.

aulus libro 49, ad Edictum.

Frugem pro reditu appellari,

non ſolum quod frumentis aut le-

0G

—

—

49794 Pralefionet ad titulum
nO ſilvis cæduis, cretifodinis, la⸗
pidicinis capitur. Julianus ſcribit,
fruges omnes eſſe, quibus homo

velſcatur, falſum eſſe. non enim car-
hem, aut aves ferasvé, aut poma

fruges dici. Frumentum autem id
eſſe, quod ariſta ſe teneat, rectè
Gallum definiſſe. Lupinum ve-

r0 & fabam, fruges potius dici:
quia non ariſta, ſed ſiliqua contine-

tur. quæ Servius apud Alfenum in
frumento contineri putat.

1 RFiitu pro quacunque obventione

ſumitur ſæ piùs redeunte l. uſufrudtu .

g. 1. f. de uſufr. Unde non ſimpliciter fru-
rumentum ſolùm aut legumen, verum
etiam quod ex vino, ſylvis cæduis &cc. ca-
4 pitur, eâ appellatione comprehendi. Nec
tamen verum eſſe, omne id frugum nomi-
ne contineri, quibus homo veſcitur ſive
fruitur , ut quotidiana loquendi conſue-
tudo ſatis oſtendit; quàâ fruges vocamus,
quæ accedente hominis induſtri ex terr4²

proveniunt. Cæterum quæ ſit frumenti
² & leguminis diflerentia? quid item ſub
utro⸗

ges bro quovis reditu accipi dicit, ſed non

—
iog
n.

.

loe
Eferd
ine
lenr

lu
el
uut
ſen

li

Gions

uslermm.

es hon
jenimen
Aut ponnt
Häutemil

ent rectt

Vonmn ve⸗
tius Cid.

in oe⸗
Abenua id
S

odrentone

el flt,
nhlatef.
Get, Anon
Inen Ketin

alus Alce

eheni N

Uktgumnint

o ſelin i
genlale⸗
ge,

uriatenn

llument

tien
lil⸗

el?
4

aut deterior futura ſit-

De verborum ſgnificatione 17 5

utroque contineatur? & alia hùc pertinen-
tia vide apud Plin. lib. 8 hiſt. natur. cap. 7. &
ſeqq. De ſiliquis eleganter tractat Alcia-

tus hic.
Lex -.
FPaulus libro 3. ad Plautium.

Interdum proprietatem quo-

que verbum poſſeſſionis ſignificat:

ſicut in eo qui poſſeſſiones ſuas le-
gaſſet, reſponſum eſt. HW

Ta accipitur in I. qui ſolidum 75. F. 1. l. Ti-
Liia 1. 5. Lucius Titius f. de leg. 2. l. 3. F. de
extraord. cognit. I. magis puto y. S. idem Prætor
1o. F. de reb. eor. &c. I. pen. ſ-. de alien. jud. mut.
I. Lucius Titius II. ff. de eviction. I. 2. C. de probat.
l. ult. C. quod cum eo qui in al. pot. le ſi propter 8.
C. de compenſ. I. minorum é6. C. de præd. minor.
l. 6.l. 1. C. de R. V. 1. 2. C.R quis igner. 76 2 min. .

Gc. l.2. C. de ſery. & aqj.

Lex 79.

paulus libro . ad Plautium.

Impenſæ neceſſariæ ſunt, quæ
ſi factæ non ſint, res aut peritura,

Per-

.

“

176 Prelectiones ad titulum

bus & voluptariis aliud atꝗque aliud jus ob-
tinet, quod breviter conſiderabimus. Pri-
múm neceſſariæ expenſæ ipſo jure mi=

4 1.

„ . S

Erquam utilis & neceſſaria eſt hujus le-
gis diſtinctio. In tribus enim impen-
ſarum ſpeciebus, neceſſariis ſcilicet, utili-

nuunt rem, in quam factæ ſunt; velutido-

tem: ut quæ domum mille aureis æſtima-
tam in dotem dederit, in quam reficiendam
200. impenſa ſunt, tantum videatur 800. in

dotem dediſſe. l. 1. & multis aliis Il. f. de im-

2

penſ. in res dot.

Quin etiam impenſas in li-
tem, rebus dotalibus motam, factas æquum

eſt repetere, tanquam neceſſarias: ſi nem-

pè probabilem litigandi cauſſam habuit, et-
ſi non obtinuerit; l. æ. d. t. ibi s etfi res mal?

geſta eſt Fac. l. apud Celſum 4. §. item quæritur

iti, ſi ſumtus probabilis fadtus eſt f. de dol. except:

quia, ſi omiſiſſet rem defendere, judex eum
damnaſſet, quaſi mulieris interfuiſſet, eas

impenſas fieri. d. I. 2. Quod ſi ſuperva-
cuam litem inſtituit, impenſas non repetit:
quia, etſi tueri dotis cauſſam debet, non ta-
men prohibetur bonam fidem agnoſcere,
ut in tutore dicitur. l. quoties. 9. S. ſicat f. de
adminiſt. tut. lI. non eſt ignotum C. eod. tit. Et
1 dos uxori legata deductis impenſis intelligi

tur: I. Mævio 21. S. à me fj. de leg. 2. l. 2. pr. f. dd

dote praleg. modicas tamen impenſas, quan-

/

tum⸗

Peaiettnn

Efinnuia

tumpisn
debet/
ter mnn⸗

interidekn
mardeee

inl ſe
Onmonnin
Peltluat

intnnocet

onmmoce

nufieſe

Penenin

.

nndanich
ln⸗ giot

i llut

1

4 *

litil

1

—

ſchicet, ul.

Audi I
abinns. D.

o jute ni
felutich
les eſtima

—1

Uisl lin.
inpenlsnl⸗
Apeluun,
in: Unnc

iaßd
in
ulluugt
reſwereum

erfuler, es

AAl yern⸗

snonteſeie

debeuhnon 1

enm Gnllet
,ſ,H

ℳs

endstelg⸗

lih 4

peliduen
tu⸗

elt hud.

Kümnin.

tumvis neceſſarias maritus reputare non

debet. I. omnino. d. t. de impentts. Nam in-

ter virum & uxoreèm non oportet tanquam
inter infeſtos agi, ſed ut inter conjunctos
maximo affe ctu, ut eleganter ſctibit Paulus
in l. 28. f. de don. inter vir. & uxor. Summa:
omnis omninò poſſeſſor neceſſarias im-
penſas deducit: l. plane 286. f. de pelit. bæredit.

De verborum ſfignifcatione. 1957

ut commodatarius impenſas magnas in

rem commodatam factas; l. in rebus S poſ-
Junt f-. commodati creditor in pignus; I/ ne-

eſarias f. de pignor. ddt. idque non tantum

per retentionem, ſed etiam per contrariam

ndua pignoratitiam; de l. neceſſarias. conducor
nhabtllle. . 1 —

Eetiam is, qui ob non ſolutam penſionem

à domino ejectus eèſt . colonus 61. S. quæſitum
tod. tit. Hæres, quod neceſſario in hæredi
tatem impendit; quam inventarii inter-
ventu adivit, illud deducit, ceu æs alienum.
l. Fn. 5 in cömrutatione C. de jure delib. Me-
ritò: cum, ſi non deduxerit, condictione
uti poſſit. l. quod dicitur S. fin. . de impenſ. in

res dot. fact. Et rem jure protimiſeos re-

trahens ab emtore has im penſas ſolvit. afg.
l. intra §. 1. F. de minor. I. qui exceptionem S. 1.
F. de condicét. indeb. Et qui mortis cauſsâ do
nhavit, ſi donatarius impenſas neceſſarias &
Utiles in rem feterit; eas reputat: I. i mor-

„*

tis

pralectiones ad titulum

178

tis cauſſa ff. de mort. cauſ. don. ſicut & ei, qui

paſſus eſt in ſuo ædificari. lI. yur?.5. S. ſi dona-

viff. de doli except.
Anrn verò emphyteuta, qui ob cano-
nem non ſolutum, aut vaſallus, qui ob fe-
loniam jure ſuo ceciderunt, has impenſas
reputent? negant quidam, propter Auth. qui

rem C. de Sacroſanct. Eccleſ. & S. ſi vaſallus & ibi
Da. tit. hic finitur lex, in uſib. Feud. qui tamen
textus de utilibus impenſis loquuntur, de

12 quibus poſtea. Fortaſſe non abſurdè con-
trarium in neceſſariis dici poteſt, quas etiam
malæ fidei poſſeſſor repetit: elegans textus

in l. domum. C. de rei vindic. quin etiam utiles,

ſi res extet & melior ſit. l. planè 39. S. plane ff.
3 de getit. baredit. Nec obſtat, quod alter rem
meliorare, alter integram ſervare domino
proprietatem tenetur, cum eo nomine
fruantur illis juribus. Nam fſi ſcirent, tam

ſubitò jus ſuum expiraturum eſſe, utique

non poſſent cogi ad magnas impenſas,
quas ex exigui temporis fructibus repara-
re non poſſent, erogandas. Vide Guid.
Papæ. deciſ. 435, & deciſ. 159.
Quo pacto autem hæ impenſæ ſint
æſtimandæ, eſt textus elegans & ſingularis
in l. domos. 55. f. de leg. 1. Et generaliter;
quando deducendæ ſint, an verò cum ſeu⸗
. Düä

—.—
(ibus
farum,
tachitmn
npen

UIN Deo
Clmntnul
Uhunnon
Aut
lpenſi⸗
nglole
ei⸗

ſerſien

mpen 4

—
—

=

temn

bihene

Cnt Aegi
ng le

gnicbem.
1, gi obk.
bu inpelin
ter ubſt
ulluß
al ume
dhunnn,
N mlucean.
Uetarutim
Aien un
igetumitlee
igsueſ

.Cbetzierken
Gyneltid

m en Monin
Slienhtann
u imhenl,
Cibizleſtn

=

4. Ne lO

„

De verborum ſignifcatione. 179
Ctibus compenſandæ? & quando neceſſa-
riarum, quando utilium loco habeantur?
traditur in! 3.l. 4. pen. & ult. & tot. tit. f. de
impenſ. in res dot. fact. HZ

Utiles impenſas eſſe Fulcinius
ait, quæ melioré dotem faciät, (non)

deteriorem eſſe non ſinant: ex qui-
bus editus mulieri adquiratur: ſi-
cuti arbuſti paſtinationes ultra

quàm neceſſe fuerat: item doctri-
nam puerorum, quorum nomine
onerari mulierem ignorantem, vel

invitam non oportet; ne cogatet

fundo, aut mancipiis carere. In
his impenſis & piſtrinum, & hor-
reum inſfulæ dotali adjectum, ple-

rumque dicemus.

EGCATIVA lectio vera eſt, hoc .
Nſenſu: ut utiliter impenſum cen-
jeatur, non ſufſicere rem non eſſe deterio-
ratam, (quoad hoc enim neceſſariæ eſſent
impenſe.l. & n totum ffide impenſi.) ſed opor2

tere meliorem factam eſſe. Ant. Auguſtin. l. 1.

deemenu. ſur. c. 2. In quo à neceſſariis dif. 2
MM 2 fe-

2

—

„ =

180 praælediones ad titulum

ferunt, quarum ratio habetur, etſi res malè
geſta ſit: d. lI. & in totum. harum non aliter.,
quàm ſi revera res ſit melior: I. ex duobus ſj.
de negot. geſt. l. ſi fundum 92. ff. de leg. 7. velu-
ti ſi domus nunc pluris locetur, quàm ante;
I. mile ff. de evic. aut ſi faciliůs & frequen-
tis. 1. Cajus 86. §. 1. f. de leg. 2. Et ideò, qui
100. impendit in rem alienam, etſi ducen-
tis melior nunc ſit, quàm olim, non tamen
niſi centum repetit: nec verò viciſſim in-
tegra ſua centum conſequetur, ſi tantùm
50. facta ſit melior. teæt. notab. in l. in ſundo

38. f. de rei rindic. ſed ne hec quidem, ſi do-

minus illas impenſas ipſemet quoque non

fuiſſet facturus, aut ſi pauper ſitaut iniquum

eſſet, illum avitis poſſeſſioinibus ideò ca-
rere, quèd impenſas ob paupertatem ſol-
vere nequeat. d. I. in ſundoq5.l. ſin autem 27.5.

in rem petitam & S. ſeq. & tribus ſeqq. U. eod. tit.
4 Sufficit itaq;, ſi dominus paratus ſit pati tol-

5

li meliorationes: d. l. 25/. modò ſeparatio-
nem recipiant. Nam ſi picturas vellet
c(Orradere, nihil laturus, niſi ut officeret,
malitiæ indulgendum non eſt. d. l. 38. verſ.
conſtituimus, quod& in merèe voluptuariis lo-

cum habet. I. pro voluptariis 9. fF. de impenſ.

Sanè p cturæ, quamvis voluptuariæ videan-
tur, ſimul tamen ſunt utiles; qu'a faciunt,
ut pluris res æſtimetur, per ſuprà didla. Res
au⸗

Arllnn

nn

Atemnt
cnplu

etian n

( npe
ſokono⸗

Ceiopenln

(wlnure

Nhilinnd
lun ens
ultng.
llte ſt
Docn
Gen

lliuin

1

ſoln
Cun in

inlle

N

EN

.
——,eàm

t tee
NNONRA

ber iuhu;

leles, r

Nüni

ktite,

etſiducel

don tamel

dien n⸗

ut, Lummn.

Aisliiſu
ulen dcd⸗
gocde N
ſuotibigte

s 1en0
uhen mmmlr.

lSiunng
rleltf
lrite
Wleyem⸗
a 1
n
A INN
ymrist 8N
4 4 inen
utie ſien
“ ſieii

DdA
4

S=

=☛nGqq
=

de rerborum hanifcarione. 181

——

Rane

autem tanti eſt, quanti æſtimatur. Iaſ. in .

amplius f. de leg. . Merè voluptuariæ ſunt

etiam, quæ deteriorem rem faciunt, mo-

dèô voluptatem afferant:; veluti ſi ex holi-

torio horto fiat floſcularius. Vtilium ita- 6
que impenſarum ita demum habeturratio,
ſi voluntate ejus, cujus res eſt, factæ ſint;

non ſi aliunde ſolvi non poſſent, ſed res a-
lioquin vendenda eſſet. h.s, f. de impenſ. &.

junctal. un. S. ſed nec ob impenſas, ibi, ſi utiliter

res geſta fit. C. de rei uæor. act.

DoCTRINAM PuERO RUM. ) Non 7
obſtat l. de bonis S. non ſolum ſſ. de Carboniano
edidlo. quæ inſtitutionem pupilli inter ne-
ceſſarias impenſas numerat: hæc enim di-
verſitas ex perſonarum conditione deſcen-

dit. lI. Macedoniani C. ad Maced. l. legatis. f. de

alim. legat.

. 22

Volu ptariæ ſunt., quæ ſpeciem

1 dunta cat ornant, non etiam fru-

ctum augent; ut ſunt viridia, &
aquæ ſalientes, incruſtationes, lori-
cationes, picturæ.

X hoc igitur ſatis apparere puto, 3
ſi ſimul utilitatis ac voluptatis gratia

182 DWD Praledtiones Ad titulunz

— — — —

impenſæ factæ ſint, magis eſſe, ut inter uti⸗
les habeantur; veluti ſi ædes Picturatæ
ſint, quò vendibiliores fiant, aut quò faci-
liüs conducantur, per textum hic, in verbit;
non etiam fructum augent. & d. l. 38. ibi, fnge
eam perſonam eſſe domini, quaæ fundum rece-
ptum mox venditura ſit l. niſi ſi venalem 29. ff.
2 de vei vind. & I. quod ſ hæ. o, f. de impenſ. Cum

igitur in facto hæc conſiſtant, g nerali de-

finitione comprehendi non poſſunt; l. de

acceßionibus! 4. f-. de diverſ. & temp. præſcript.
fed bono ac prudenti judici relinquenda
ſunt. d. l. 3. in pr. Illud ſciendum, regu-
lariter ac plerumque harum rationem non

hbaberi: l. 9. F. de impenſ. l. n. G. ſed nec ob im-

penſas C. de vei uaor. adt tolli tamen ab im-
pendente peflunt, ſi ſeparationem admit-
tunt, & ſi ſablatæ ei préôfuturæ, zdibus ob⸗-
fütura non ſunt. hæc cnim oportet con-
4 Currere. d. 1 385. Qui d ſi voluit dominus
illas fieri? Veique mandati actione peten-
tur. l. 3. g. ſed ſi mutua, ibi, niß ſortè manda-
tum dosnini æut voluntatem habuit. & §. nec

nen f. de in em rero quod etiam in dote lo-

cum habere videri poteſt, etſi textus in
d. l. unic. S. ſed nec ob impenſas C. de rei ux. adt.
in ſpeciem reclamat; ut ſit ſenſus: ſi de-

duci poſſint fine læſione ædificii, non co-

gendam mulierem ad pretium dandum,
ſed

iu

Neco
Gdl

(atort
lonutin

Linhr

nis u

(mumm
mun t

m,
inezcon
Guen
Oumun
D

K

Rer .
Gurms
80 kii⸗
n eſn

ini, in

m felk⸗

4.Cuan

Kri de.

unt, ,
ie
vent
nylthr
gem D
ec ai.
en 4hin.
iclnit.
brsobe
tet oh⸗
owinns
t en le
pentt⸗

6 5

Cote ſo⸗

teutls

iur A

de
ſon o⸗
mn
1

19, 6

De verborum ſgnißcatione. 18;

ſed tantům ad deductionem patiendam. “
Nec obſtat l. ſi verò non S. ſi adoleſcens fj. man.
dati allegata per gl. in d. S. nec non. Ibi enim .
creditor turpi & improbæ adoleſcentis vo-
luntati morem gerere non debuit: quod
& in marito admitterem, ſi turpes, aut ni-
mias, aut luxurioſas impenſas feciſſet,
quantumvis voluntate mulieris. vide ele-
gantem textum in l. ſine barede 32. §. item
reſpondit. F. de adminiſtr. tut. Denique no.
tandum, ſi hujusmodi voluptuariæ addi-
tiones commode auferri non poſſint, po-
teftatem fieri domino tantum offerre,

quantum habiturus eſſet alter, ſi abſtuliſ-

ſet. ſæpè d. l. 35. verſ. conſtituimus. ÆAquum 7

tamen quandoque fuerit, bonæ fidei poſ-

ſeſſorem has quoque integras conſequi:
l. utiles 39. §. videamus & ibi Azo ſ. de petit. bæ
red, præſertim ſi ipſe quoque dominus
veriſimiliter easdem fuerit facturus, ſecun-
dum conſuetudinem anterioris temporis:

arg. l. ſi negotia 11. f. de neg. geſt. quod judicis

prudentiæ relinquendum arbitror.

Lex So.

Paulus libro 9. ad Plautium.
In generali repetitione legato-
rum etiam datæ libertates con-
M 4 ti⸗-

1 Ti libertatumj jura multis mocdis 4 jure

4

184 rualehiuns ad tuulan

ucr—

tabularum⸗

tinentur, ex mente legis duodecim

communi recedant, & ſpecialibus u⸗=
tantur privil egiis tamen ex hoc loco argu-
mentum capitur, res quantum vis privile-
giatas, in omnibu iis cauſſis, in quibus ſpe⸗
ciatim privilegiatæ non reperiuntur, jure
. communiuti junctal. in fraudem §. fin f. de
* teſt. milit. Vnde cum legata ab inſlituto
cenſeantur repetir à ſubſtituto, idem ad li-

bertates & alios caſus privilegiatos exten-

demus. arg. l. licet f. as legetizt. f. cum in ſat⸗

Viatione F. de leg. z.
Lex 5Fr/.

Palllus libro /0. ad bPlautium.

Cum prætor dicat, ut opus ſa⸗

Ctum reſtituatur, etiam damnum da-
tum actor conſequi debet: nam
verbo reſtitutionis omhnis utilitas

a ctoris continetaur.

44 „
ve
8 „

Vi ſpretâ nunciatione novum opus
facere pPerſeveraverit, I. 1.S§. ſed ſi is ff.

ge novi operis nunc. reſtituere illud cogitur; ſi ⸗
l. 1. §.
hoc

cut & quod vi aut tclam factum eſt, 4

(Em

taet⸗

ONn

ocislire
libes t.

NcOar
. prirle

tur, jun

f

bindino
lenal.
depen⸗

nit ee

4
plſe
nuC.
ett hall
uhn

ſl

S”ñ

De 1verborun 6 gnißcatione. ” 1 9 5

==

hoc autem, aut aut quod in via publicà factum
eſt, ut ea deterior fieret. I. 2. §. prætor ait. fF.
ne quid in loco pub. Quibus locis &aliis com-
pluribus, non ſufficit ſimpliciter demoliri
quod factum eſt; ſed inſuper eſt damnum.

quod eò occaſione ſentitur, reſarciendum:

l. 1. f. quod vi aut clam, veluti i propter opus
factum ſervitutes amiſſæ ſint, aut uſusfru-

ctus perierit. I. ſemper S. in hoc turer dicko F

Lex g⸗.

Paulus libro 14. ad Plautium.

kos.

Verbum amplius ad eum quo-
que pertinet, cui nihil debetur. ſi-

cuti ex contrario minus ſolutum
videtur „etiam ſi nihil eſſet exa-⸗
Gum,

N Emo dubitat, 6 quis Titio promittat

decem amplius, quàm illi debet, eti-

amſi nihil debeat, tamen decem deberi.

qu emadmedum & ſi legatum hoc modo
ſit: Amplius quam Titio * hæres meus

2

Seio decem dato. . 108. S. Ai ita ſeriptum ffl. de

leg. 1. Et quando legatarius tenetur redde-

re, quod amplius ceperit, quàm ei per L.

Falcid. licuerit, totum quoque reſtituere te-

M 1 ne-

18 ½ Pralecliones ad titulum

—

—

. netur, ut Iüpra dictum in l. 32. hog t. No-
tanda quoque hujus verbi vis, ex l. ſi ſic 13. f.
de legatis 3. & l. legata 19. F. de leg. 1 ubrinuti-
liter legata per repetitionem hoc verbo fa-
Gtam confirmantur: ita quidem, ut ſi rem
duobus teſtamentis aut codicillis legatam
legatarius jam ex uno teſtamento luctativo

titulo habeat, tamen ejus æſtimationem ex

altero conſequatur, ſi alterum ejusmodi
verba habeat; hoc amplius, ei hæres meus dato.
quaſi hic pleniorem teſtatoris voluntatem,
non ſimplicem & nudam tantùm pro ſe ha-
beat S. ſi res aliena Inſtit. de leg. juncta d. l. 19.

4 Ubi tamen arbittor non verbum amplius,

ſed repetitionem ipſam hujus efficaciæ cẽ-
ſeri: hujus autem verbi, exempli tantùm
cauſsà; mentionem factam.

Lex 53.

lavolenus libro j. exæ Plautio.

Propriè bona dici non poſ-
ſunt, quæ plus incommodi, quam
commodi habent.

—

1 Xhoc dixerim, etſi immobilia poſſi-
1] deat, qui ſolvendo non eſt, ſatisdatio-
nem judicio ſiſti non evitare; quia revera

non poſſidet bona immobilia⸗ quibus a-
Gor

or

u
n

n in

unfen

ill ſin
ſliſen
nic
Ulen

eune,
(nuibun
endd

dibt
donie
Nlaze
etien
uſ le
n hune
glin
ennkcten

Ce

omot

—,

. W.

ſtuf
biinnt⸗
elbol.
Utſinen

legn

Ncratind
nem el
ſuemoci

Gene dn

lootren
Pnetr.
u 1l
nhli
cxie eᷣ
uuntun

1 hol⸗

gbin

4 li·

lrio⸗

lbus?

De verborum ſ enifcatione. 1

Kor ſecurus Beſſe poſſet de ſnodebitoſi: ma-
ximé ad judicium non vemiret debitor,
Mens autem ejus legis, quæ poſſeſſores re-
rum immobilium à ſatisdatione relevat,

hæc fuit, ſecurum actorem reddere; per gl.

in l. ſciendum J. in nerb. non compelhli ad fin. f.
qui ſatisd. cog. ut poſſeſſor is demum accipia-
tur, qui idonea bona poſſidet. arg-h. l. De-
inde quando tutori alienatione bonorum

pupilli ſi ſine decreto interdicitur, id eâ à fit in⸗

tentione, ut ne facto tutoris bona pupilli

diminuanrur. Ergò ſi ex illis ea duntaxat

alienet, quæ plus incommodi, quàm com-
modihabent, alienatio ſubſi iſter, quaſi non
bona alienaverit; ut ſi caducas & mox la-
pſuras æ des vendidit, quas reficere impen-

ſæ pretium non fuiſſet. I. i0. 5 1. in verſ. quid

enim ff. de negot. geſtis. Lutiùs tamen adhuc
fuerit, magiſtratus decroetum interponere;
quia non omnimodèò inidoneum eſt, quod

emtorem invenit, ut Paulus in l. 3. F. ad L.

Falc. de hæreditate venditâ ſcripſit, ſaltem
pro modo fructuum aut reditus. ,.f fundus 13.
F. de rebus eorum & c. Suma ex hac lege: non .
poteſt tutor videri bona pupilli tueri, ſi plus
impendat vel in litem perplexam, veli in ne-
gotium quodvis, quàm quanti res ſit, nec
judex aut advocatus clientis bona defende-

re, ſive datà operà ſive negligenter litis im-

pen=

Lucas de Penna in l mediterarneæ C.de. annon. n. &

„

4

18 3 Prælectiones ad titulum

N

penſas creſcere ſir ſinant, ut eleganter probat

trib. lib. 0
Lex 54.
Paulus libro 2. 44 itellium.

Filii appellatione omnes libe.
ros intclligimus.

Mnes liberos, id eſt „tam fœminas
quàm maſculos: l. 1. l. 66. 5. 1 1. ſupr. h. t.
1 qui duos 62. in f. . de leg. 3. l. ſi tres fratres ff.

de pactis, cum ſimill. non autem ſemper nepo-
tes l. 6. f-. de teſtam. tut. Nam etfi libero⸗

rum appellatione omnes gradus veniant, l.

liberorum, infra h. t. tamen quandoque lo.

quentis intentionem diverſam eſſe com-
munis uſus docet. Cæterum ubi eadem
ratio eſt, etiam nepotes veniunt appella-
tione fili; non quidem ex proprietate
verbi, ſed ex mente loquentis & interpre⸗
tatione; l. 2. S. ſi mater in verſ. hliis. ſ. 44d Ter-
tull. l. 14. f. 4à Maced. aut ex naturâ contra-
ctus, veluti ſi vaſallus feudum pro ſe & filiis
sccipit. laſ. in l. Gallus S. inſtituens. F.
de lib. & poſth.

Lex

(iſi

lece

M

.

irte

(llehet
c

ledore
eni
chißt

—
ergn
eung

.

neslb

erin

lſinlt

mumfnmg
npetiſt
eti lben
eniant,
Ndecuel
ehe en
wbi enn
t pelr

popkett

Aimerbte
A.
u cootti⸗
lleäfi
en

4

—

De verborum fgnificatione.

Marcelus libro t. Digeſtorum.

Neratius Priſcus tres facefe-
exiſtimat collegium, & hoc magis

ſequendum eſt.

Imile de familiâà traditum eſt in I.deteſta- 1

mio in f. ſupra. h. t. Quod ad pro

hibi-

tionem collegiorum pertinere poteſt. Re-

gulariter enim collegia omnia prohibita
cenſentur; niſi ſpeciatim conceſſa: l. 1. f. de
colleg. illic. quia frequens multitüdinis ſine
rectore coitio, periculoſa & in commune

pernicioſa videtur. Quæ ratio in tàm

contrarium hic oſtenditur. Et gener

Bau-

cis, tribus ſcilicet, ceſſare videbatur: cujus

aliter

quotiens de collegio quippiam diſponitur,
in tribus ſaltem perſonis verificari poteſt.
De jam cõſtitutis autem collegiis ita res ha-

bet, ut jus collegi in uno duntazat re

idere

poſſt. l. ficut . in decurionibus ff. quod cuju t

unipverſ. arg. l. ſi grege 22. F. de leg. 1. &

memoriæ 36. eæt. de elect.

Lex 5.

Celſus libro j. Digeſtorum.

bona

Quid aliud ſunt jura prædio-
rum, quàm prædia quahiter ſe bha⸗

Beß⸗

190 breleftione: 44 titulum

—R „

——

bentia? ut bonitas, ſalubritas, am-

plitudo.

1 P Rædium Vvenditum cum omni j jure ad

emtorem tranſire debet, pra diis com-

muniter debito: veluti ut honum ſit, & ſa-

lubre, & liberum. Nam ſi ſterile ſit aut pe-
ſtilens, neque id cvidens & vulgò norum
fuerit, venditor tenetur: ertame f. de « 1.

Zdicio quia debuit emroren- erel. z4½
f. F. de ati nib emti. Non . reuiri⸗

tur utiq;. ut optimum ac ſaiahe errimum lit;

ſed pro qualitate regionisac cœ, 1 .,&
ſeq. S. ilad ſciendum t. de & lil eik. me i⸗

ſcilicet, ex æꝗq0 & bono 4 l. 15. mn f. pr. & ſi
cut plerunque ven- ditiones fieri ſolent. Ea

3 enim quæ ſunt moris & confitetudinis, in
bonæ fidei judiciis debent ven re.! quoa

nolit. 31. §. quia aß ilua ſ. de ædil. edtclo.

Lex .

Marcellus libro 12. D geſtorum.

Vt Alfenus ait, Vrbs eſt Roma,;
quæ muro cingeretur: Roma eſt
etiam, qua continenti æ dificia eſ-
ſent. Nam Romam non murote-
nus exiſtim ari, exconſi uetudine cot-⸗
tidi=

lidi

yhen

mos

l⸗

ſt
( ſor
uredr

rrci

luben
lole
nͦ

Pqui⸗

Unmera

uie

UI

n

de
emod
hroprie

otIn.

nc
ia el

Norte:

necb⸗

Wr

De verlorum ſignificatione 1 t

cidianâ poſſe: intelligi, cum dicere-

mus, Romam nos ire, etiamſi extra

urbem habitatemus.

Huc pertinent 1 upra dica in 1 2. H. 16
Lex 5Sô.
Celus libro 1. Digeſtorum.

Tantum quisque pecuniæ t re⸗
linquit, quantum ex bonis ejus re-
fici poteſt. Sic dicimus, cencies
aureorum habere, qui tantum in
prædiis cæterisꝗue rebus ſimilibus
habeat. Non idem eſt in fundo
alieno legato, quanquam is hære-

ditariâ pecunià parari poteſt. Ne-

que quisquam eum, qui pecuniam
numeratam haber, habere dicit;
uicquidex eâ parari poteſt.

Tſ in ſtatutis ſtricta, atque adeò ſe-

cundum verborum naturam & pro-

prietatem, interpretatio feri debeat, nec

extenſio admittenda ſit: I. 99. F. de V. O. ta-

men quamex conſuetudine ſi ſigniſicatio-

nem obtinet, locutio non debet cenſeriim-⸗

propria. Et ideè ſi ad munera civiha ad 2½.
tnit

192 Prælectiones ad titulum

mitti ſtatutum jubeat, qui mille aureos in en
bonis habet, is quoque admittétur, qui
tantidem pretii prædia, aliavé bona extra 1
numeratam pecuniam habeat: per text. hbic
3 &ñ atg. vulg. I. à divo Pio f. de re jud. Quood ]
noniqdem eſt ex diverſo, nec enim, qur pe- (lin
res non æſtimat pecuniam; ſed pecunia
rem; l. s ita f. de ndejuſſ. & omnes res in pe- ⸗

4 cuniam red gi facile poſſunt. Cujus di: m
ſtinctionis effectus in eo cernitur, quòd gen
qui centum aureos legavit, etſi nullam nu- affe
meratam pecuniam habuerit; tamen lega- (di
tum indiſtincté debetur: . ſi pecuniam ff de iminn
leg.2. quam vis hac ratione contingat, ut alie. lundln
nam pecuniam legatarius accipiat. Quocd ußit
ſi rem alienam legaverit, hęc aut hujus æſti⸗ ull

—

W
hlls
matio non aliâs debebitur, quàm ſi ſcierit ummn
teſtator rem alienam eſſe. §. non ſolum vperſ. fnuie
6quod autem I. de legat. Nec alià fatione ja. ucn
volenus negavit, eum fidejuſſorem, qui in ſelg⸗
rem certam fideéjuſſerit, cum pecunia de- i
beretur, teneri: d. l. ſ ita 42. fe de fidejuſ. quià;
inquit, non ut æſtimatio rerum, quæ mer-
cis numero habentur, in pecuniâ numeratâ 1.
Reri poteſt, ita pecunia quoque merce
æſtimanda eſt. quod notan-
dum eſt. U

tey A

S=

ͦèů MMM W

n N

— de verborum 195
onn entl pimponiu tres. 44 Setinnen.
er Nk
U Boyves magis armentorum,

nin⸗ quàm jumentorum generis appel-
ktüͤrjti lantur.
pten
cin pe Vmentorum appellatione ex uſu com- 1
hd muni veniunt equi clitellarii, muli, ca-
d meli, elephanti, qui dorſo ferunt onera:
ilnt. 1. 2. in f. f. ad L. Aquil. et ſi i origine vocabuli
menlen⸗ inſpectâ, etiam boves & omnes equi con-
Uiriun ,l tineantur; five à juvando, ſecundum Co-
nanitt lumellam, ſive jungendo aut jugo, Gellium
AM ſecuti, id deſcendere dicamus. Sed com- 2£
hiſerl⸗ munis uſus ſequendus eſt in appellationi-
E bus rerum. I. Labeo 7. f. de ſupel. leg. Vnde
int j'umentis legatis boves non venire Marcia-
atione ⸗ nus reſpondit. in l. legatis ſervis os. S. jumentis
en ii F. de leg. 5. & Vlyianus in l. adiles 38. §. unde du=
eclni6 bitari 4. de ædilit. edict.

uſſei §. .
n, guen
nom Hoc ſermone, dum nupta erits
lenen primæ nuptiæ ſignificantur.
nn.

E Xhoc textu regula elicitur, de quocun⸗
gue actu, qui reiterari poteſt; ſi con-
ven⸗

5F

194 Prælefliones ad titulum
ventio factaſit, de primâà vice tantùm actum
intelligi; Bald. in l. fin. C. de dotis promiſ.l.72.
§. pater certam fj. de leg. 2. ne in inſinitum res

.
—

2 abeat l. ſi finita S. fin. f. de damno inf. Hacꝗ;

ratione voluit Angelus, ſi filia nupſerit ali-

cui, ita tamen, ſi pater conſentiret, de pri-
mo conſenſu intelligi: ſic ut ſi pater pri-

mùm diſſentiat, mox conſentiat, nihiloma-⸗

gis tamen convaleſcere nuptias, per hune
3 textum. Quod non facilè admittendum

videtur rebus integris, niſi longo poſt in-
tervallo diſſentiat; cum, quæ parum diſtant,
nihil diſtare videantur: ſicut non videtur
natus eſſe, qui ſtatim deceſſit, poſtquam

natus eſt. c. nam & ego extr. de V. S. Sic
quoque ſi uxor hæres ſit inſtituta, de eè,

quam tunc teſtator in in matrimonio ha-
buit, ſenſiſſe intelligitur: & ideò eàâ mor-
tuà, ſi aliam duxit, & poſtea deceſſit, hæc
poſterior hæres non erit, cum de eâ non
cogitaverit; ſed ad cauſſam inteſtati res re-
vertitur. arg. l. ſi quid 47. F. de leg. 3. Bl. in l. ult.
C. de indic. viduit. tol.
Hujus autem vulgatiſſimæ regulæ
ratio non aliunde, quàm ex animaâdvers4
agentium intentione petenda eſt: l. non
omnis ff. de R. C. & ideò, quando ea locum
non habet, faciliàùs ex eujuſque occurten-

tis negotii qualitate perſpici, quàm certà
. regu-

l

R
O””ͦ”M

Al Ne

ee⸗

bü
ulm.

unl
fumal,

unß,

ſe

U
luſt,

In

Men
Gurnlſt

mſtt
Uletce

Conhltcrio

(Akr

leket, B
Ue
uronte

ümedn

rnN

etyde i
wer pi
nihilone
er ,un
ürencun
ir.
mni i,
vob en
1
nn ceen
munE

— =

ſedeine .

lecelit, nn
nCeeini
eltrire 1

Nnli

ine ru
ninihten
1el:
Hab
edeuſn/
olnce
gr.

de verlorum henißeatime. 1 19

reguſi comprchend poteſt, ut in l. A eo 6.

E ibi Dd. C. de remiſſ pign. Er pater, qui fi- 6

liam dotare tenetur l. qui liberos f. de rit.

nupi. I. fin. C. de dot. promiſj.ſi prima dos con-

ſumta ſit, irerum dotabit. Alex. in l. um
gotem §. 1. f. ſo matrin

Inter edere & vedä rationes,
mMultùm intereſt. nec Is, qui edere
jaſſus ſit, reliquurn reddere debet.
Nam & argentarius edere ratio-
nem videtur, etiamſi, quod reli-
quumn ſit apud eum, non ſolvat.

Dere rationes eſt copiam inſpiciendi,
ylegendi deſcribendivé facere l. 1. F. de
edend. Reddere rationes eſt infuper etiam
reliqua ſolvere: nec ſufſicit computatio-

nem feciſſe, aut calculum iniiſſe, ut ratio-

nes redditæ videantur; niſi in quantum poſt
computationem debitor remanſit. Vnde
reliquator dicitur, & reliquari, & reliquaà
trahere. k. 24. f. ad municip. l. 447. l. 56. F. de

admin. tut. I. 102, §. 2. f. de ſolut.

Ad reddendas autem rationes! tenen- 2

tur omnes, qui aliena bona adminiſtrave-
runt, 4ngel. in 1. ſi ita rerſi in releguiß f. de ma-
2 num.

–

ℳ

„

196 Prelectiones 4d titulum

num. teſt. ipſorumque hæredes: I. 7. §. üdem

principes f. ad L. Corn. de falſ. tùm ut nemo
fiat cum alienàâ jacturâ locupletior l. nam

hoc natura f-. de cond. indeb. tùm ut perfidiæ
aut negligentiæ, quæ in alienis rebus tuen-

dis admitti ſolent, tàm occaſio quàm ſu-

3 ſpicio evitetur. Solus pater excipitur, qui
de bonis filii, quem in poteſtate habet, ad-
miniſtratis in quibus ille uſumfruct um
tantùm habet, rationem reddere nonte-

netur, ſpeciali jure, propter ceſſantem in
paterno affectu fraudis & negligentiæ ſu-

ſpicionem lI. cum oportet enon autem C. de bon. .
4 quæ lib. Vnde ſi de fraude ſuſpectus eſſet
rationes etiam redderet: l. Imperator f- ad

Trebel. ſicut omnes illi, quibus alioquin ra-
tionum redditio, non dolus ipſe quoque re⸗

miſſus eſt l. Aurelio 20. S. 1.l. Aurelius S. Titius
F. de liber. leg. l. ſi unus S. illud ff. de pad. Ope-

ratur enim talis remiſſio, ut ne ſcrupuloſa

fiat inquiſitio & cxactio. ſerpus vetitus f.

de leg. 1. l. quæ dam f. deadm. tut.

Edere porròè tenentur aliqui, etiamſi

non teneantur reddere, ut actor reo inſtru-
menta & rationes ejus edit ad fundandam

exceptionem; d. . .f. de edend. l. non eſt norum

C. eod. niſi vim actionis habeat exceptio.
arg.l. qui accuſare & l. fin. C.d. t. Vid. Rn.
f. de bon. authjud. poſſ.

Lex

Gi tihten

rnr

furn⸗
Vlen
l e
Ul ſer

ee
rtt

agbn
ilcach.

eang

Küün

r hen
Drlfn
pelba
lsstuel
nam l.
ung
eral.
Niructun
te vonte.
uneni
eie ll
nd A.
xudlt
u, f4
linniunt⸗
iget
ucgelun
0⸗
Cnplo

ntterß

ieinl
elevintri⸗
lndunden
1l n

eiceßin

ſidl/t

H

Lex 90.

Vlpianus libro 27. ad Sabinum.
Qui,; uti optimæ maximæque
ſunt, ædes tradit, non hoc dicit, ſer-
vitutem illis deberi; ſed illud ſolùm,
ipſas ædes liberas eſſe, hoc eſt,

nulli ſervire.

De verborum ßſignißcatione. 1 97

7

Oc ex veteribus formulis eſt. l. non
Ttantàùm infrà. h. t. Briſſ. de ſormul. lib. ö6.
Jol. 499. & 502, & lib. 7. ſol. 63, Ratio ma-
nifeſta eſt. Res optima meritò dicitur,
quãdo ſecundum naturam ſe habet, etiamſi
nihil ex trinſecus accedat, quod eam red-

dere poſſet cõmodiorem. extrinſecus enim

accidentium ratio haberi non ſolet. l. 7. verſ.
videndum est, ne non omnia illata vel inducta, ſed

ea ſola, quaæ, it ibi ſint, ilata fuerint, pignori ſint

§. 1. ff. de leg. 3.

F. quib. mod. pign. l. ſi fundus 44. l ſi chorus 77.
Et ideò qui fundum, ut 2
optimus maximus eſt, legavit cum uni-

verſis ſpeciebus, quæ in eo ſunt, non ta-
men videtur ea legaſſe, quę nihil cum fundo

commune habent, etiamſi tempore mortis
ibi reperiantur, ut ſunt inſtrumenta debi-

tarum pecuniarium & c. l. uxorem 47. §. lega-
F. de leg. 3. 1. Gajus Sejus 86.

rerat.l. ſi mihi 92.

J. de leg. 2

Huic

Prelectiones ad tiratum

—

198

ne

Huic autem legi nihil adverſatur, quod

etiam abſque his verhis re venditâ, ea li-

bera præ ſtari de beat. l. 1. in f. l. lulianus S. quod

autem I. dæ acl. emt. Hic enim ignorans ven-
ditor ex emto non aliter tenerur, quàm

quanto minoris actione: l. quoties. 61. F. de

gdl. edidt. ille, quamvis ignorans, ad uni-
verſum inteteſſe, per gl. in d. l. 4u0 tiens.

Lex 9l.

kaulus libro 2. Fideicommiſſorum.

Meorum & Tuorum appella-
tione actiones quodus contineri,
dicendum eſt.

Oc in ſdeicommiſs verum eſt, in

quibus hæc lex ad verbum extat; I. ι
legatus 30. fF. ad SC. Trebell. l. 15. eod. tit. quæ

ex eodem Pauli libro deſumta eſt. Aliàs
quandoque diverſum dicendum: I. ſuos au-

tem 23. ff. de leg. 3. & omni argento legato,

quod ſuum eſſet, ſine dubio id non debe-

ri „quod in credito eſt, Vlpianus voluit in

l. Quintus Mucius 27. §. argento f-. de aur. & arg.

à leg. Manifeſta eſt diverſitatis ratio. In

—

poſteriore enim caſu ridicule adiicerentur

verba, quod ſuum eſſet, niſi id, quod ſuum

adhuc non eſt, i bi tamen ndebitum eſt, ex-
clu⸗

fNI

—
(uce
geon
ſerne

t⸗

on
ſiſte⸗

annn

fult

keced
nole

(

8, Aun
en⸗

un.

l .
Otiea

eanz.
G. i

Ciceten
ol i⸗
L

“

De verborum ſignißcatione. 199

cluderetur. Nam ut alienum tantùm ar-

gentum excluſiffe videatur, recti & uſitati
ſermonis ratio non admittit; l. Plautius 8. in
f. d. t. cum fruſtrà exprimatur, quod expreſ⸗-

ſum nihiloperatur l. Cornelius 69. f. de hæred.

inſt. l. 14 F. 1. F. ut legat. nom.I. quæ itum est 9.
§. 1. f. de diſtra. pign. At in fideicommiſſis
ex naturà materiæ & ſubjecti neceſſarià

aliud dicendum fuit.

Lex „2.

rfaulus libro 7. Quæſtionum.

Proximus eſt, quem nemo an-

tecedit. Supremus eſt, quem ne-
mo ſequitur.
meli

( . Onjungenda eſt cum I. proeæimi 15. E.
illa verba 63. infra. b. i.

Lex 93.

Celſus libro 19. Digeſtorum.

Moventium, item mobilium

appelatione idem ſignificamus. ſi

tamen apparer, defunctum anima-
lia duntaxat, quia ſe ipſa moverent,
moventia vocàſſe. quod verum eſt.
N 4 HLHioc

7

m e ⸗ꝰ —

200 Praledtiones ad titulum
LI Ocvult: in dubio non eſſe differen-

L tiam inter hæc duo faciendam, eò

quod promiſcuè alterum proaltero uſur-
petur l, generali 32. . En. f. de uſufr. leg. I. vul-

garis S. certe f. de furtis l. à Divo Pio j. S. in ven.
ditione ff. de re judic. l. pecuniæ 222, infra. h. t.
Quod ſi aliter ſenſiſſe loquentem appareat

ſenſus ejus ſequendus eſt, ut hic. Illud no.

tandum, pecuniam inter mobilia connu-
merari; Auth. de nupt. S. ſi verò univerſa. niſi

quæ deſtinata eſt, ut mutuò detur, l. ſ cho-

rus 79. §. 1I. F. de leg. 3. aut ad prædiorum em-

tionem. l. quid ergo fj. de contr. tut. ad. ſicut

& ligna æ dificiis deſtinata inter immobilia

cenſentur. ligni . ſi lignum ff. de leg. 3. Re-
32 ditus quoque perpetui inter immobilia
computantur. Clem. egivi S. cum reditus, de
V. S. gl. in l. jubemus 14. ſuper verb. annonas C. de
§S. Eccleſ. Nomina verò debitorum & ju-
ra, id eſt, actiones & ſervitutes tertiam ſe-

paratam ſpeciem conſtituunt. arg. d. lI. ligna
§. ſin. ff. de leg. 3.l. 3. f. pro ſoc. cum nec mobi-
lia ſint, nec immobilia. d. l. à Divo Pio §. in ve-
ditione ff. de re jud. I. 7. §. in peculio in f. f. de pe-
cul. l. 2. pr. C. de quadr. præſceript. l. un. S.
cum autem 7. verſ. exactio C. de
rei u, alt.

5

ſni
iren
one

i
Latan
l co⸗
nunke
lonch
lunnef

lken

uns

ſll.
N. indn
ifralh

4ppar

Uod go.

1 (ON.

nine an
I,ch.
orunen.
1 Ke
nd
rN.
immobil
Adrie,
Giinu
Orum Eſ.
tertuml⸗
gee wdi

ceen.
ero I.

9

ern

Oe

Lex gg.

Celſuslibro 20. Digeſtorum.

Verbumr eddendi, quanquam

ſignificatum habet retrò dandi, re-
cipit tamen & per ſe dandi ſignifi-

cationem-⸗,

E Tideò cũ quis uxori ſuę poſt doté red.

ditam 40. legare voluit, hoc prætextu,

quaſi dotis reddendæ nomine eam ſum-
mam legaret, deberi quadraginta reſpon-
ſum eſt. I. cum quidam 27. unde hæc lex de-

ſumta eſt. . de leg. 2. Item qui annulos &
veſtem uxori reddi ab hæredibus periit,

quaſi propria ejus fuiſſent, quam vis uxoris

non fuerint, nihilominus ex caufſa legati

præſtanda ſunt, niſi contraria defuncti vo-

luntas probari poſſit: perl. qui axori 15. pr. f.
de aur, & arg. leg. quia qui reddere jubetur,
ſimul dare jubetur I. hæres meus / oo. .de leg. 3,
Alias dare propriè eſt de ſuo dare, I. . S. ele-

itaquel. de alt. I. ubi autem 75. in f. f. de V. O.I.

non videntur 167. ff. de R. I. reddere verò reſti-

tutionem magis denotat. 1. cum pater 77. H.
hdei tuæ I2 f. de leg. .

N f 1er

De verborum ſignißcatiene. 20 1

ganter f. depoſ. & dominium transferre: S. ſc

202 Pralectiones ad titulum

EEEEFEEE
7

Lex 9.
Marcellus libro 14. Digeſtorum.

univerſos ſignificare-.

1 C Vm optio duorum prædiorum Titio

◻ data ſit, reliqua Mævio: ceſſante pri-

mo in electione, reliquorum appellatione
omnia ad Mævium pertinent. l. 17. F. de opt.
2 leg. l. caterorum 160. infra h. t. Sicut è diver-
ſo, qui expleto afſe, ex reliquàâ parte hæres
inſtitutus eſt, ex nullà parte hæres fit, cum
nihil reliquum appareat l. 17.5§. ſed ſi aſſe f. de

bered. inſt. Faciunt not. in l. 32. & 62. ſa-

Lex 96.
Celſus libro 25. Digeſtorum.

Littus eſt, quouſque maximus

fluctusà mari pervenit. idque Mar-

cum Tullium ajunt, cum arbiter
eſſet, primum con ſticuiſſe.

—

Ta & Iuſtinianus definit in S. eſt autem 3.
1I. de R. D. & Javolenus in l. littus publicum
112. infra h. t. Rationem vide apud Plin.
lib. 2. cap. 69.

Præ-

Poteſt religuorum appellatio æ

(

hen
r

8
Dan

li⸗
Arie
linene
ne
iut
N.
u.

De verborum fignificatione. 23

§. 1J.
“ Prædia dicimus aliquorum,
ok eſſe, non utique communiter ha-
bentium ea, ſed vel alio aliud ha-
bente.
nnteſn. na⸗ rectè id noſtrum eſſe dicimus, qund
laoeh W—) cum alio commune habemus: I. pupillus

ſuean 239. §. ſin. infra. h. t. ita cum plures res, pute

her⸗ ædes vicinæ, aliquorum eſſe dicuntur, non
enn Atique requiritur, eas inter illos eſſe com-
iem munes, & ita pro indiviſo poſſideri; ſed

54 ſingulas ſingulorum eſſe ſufficit. per text.
u hic. Fac. . magis pute 1. 5. n. F. de reb. eor. què
ſabtaut. =
Lex 97.
Celſus libro 32. Digeſtorum.
Dum ſtipulamur, Quanta pe=
Manmg cunia ex hareditate Titii ad te per-
eu penerit, res ipſas, quæ pervenerunt,
DAdt non prsetia earum ſpectare vide-

k

Futen Ihæreditas venierit, venditor res hæ- x
llag reditarias tradere debet, l. qui fihifam. 4.
c 8. 1. F. de hæred. vel act. vend. niſi ante vendi-
tionem quasdam cx illis vendidiſſet. tunce

enim

.

204 Pralectiones ad titulum

—
enim pretiũ, quod conſecutus eſt, præſtan- di

do liberatur. I. 2. §. perveniſſe 3. verſ. ſed & ſfſii be
reram & l. venditor 21. verſ. & quidem ff. d. t.
² Ergo ſimiliter tali ſtipulatione interpoſità,

ad te Quanta pecunia ex hæreditate perrenerit;
quæ in hæreditatis venditione interponi M
ſolet, I. ſi creditor 37. f. de pecul. l. in illa jo. S. „. M
L F. de V. 0. res ipſæ, ſive corpora hæreditaria elne

continebuntur; nec cogendus eſt emtor D
ad pretium recipiendum. Nam & pecu-
niæ verbum generale eſt: l. pecuniæ/758.inſra
b. t. & hoc verbum, quanta, non ad nume
ratam duntazat pecuniam refertur, ſed res

quoque corporales complectitur. I. quis quis bie
95. J. de leg. 3,. ”́YUDs
Celſus libro 39. Digeſtorum. Aumm
Cum Biſextum Kalendis eſt, iuin
nihil refert, utrum priore, an po- ein
ſteriore die quis natus ſit: &deinceps
ſextum Kalendas ejus natalis dies u
eſt. Nam id biduum pro uno die n
habetur: ſed poſterior dies inter. li
calatur, non prior. Ideo, quo an- ciinnt
no intercalatum non eſt, ſexto Ka- tehee
lendas natus, cùm biſextum Kalen- Punn

dis ron

— –
— ==

1
1 f. 1
kerpot

erpeee

terpon
liſe ſ
rectani
emto
a.
lif,
nunn
1 Klte

leluie

.

las

an Ne⸗
einden
41s cis
100 li
loter.

to N

KiN.

6

65
gwod

SSõ

De verborum fgnificatione. 20 G

b ec.

Cato putat menſem intercala-

dis eſt, priorem diem natalem ha-

rem addititium eſſe, omnesque dies

pro momento temporis obſervat,
extremoque diei menſis Februarii
attribuit Quintus Mucius.

Menſis autem intercalaris con-

ſtat ex diebus viginti octo.

M Inores in integrum reſtitui ſolent in-

tra quadriennium, poſtquam majo-
res facti ſunt. I. fin. C. de temp. in integr. reſt.
Sed utrum, qui é. Cal. Matt. natus eſt, ſex-
to an biſexto, id eſt, 24. an 2 5. Februarii,
vigeſimo quinto pòſt anno biſextili, major
fiat? non immerito quæritur: quia fit hæc
computatio de momento ad momentum-

l. 5. S. minor? ſ. de minor. Et ſufficere prioris

diei momentum nativitatis attigiſſe, textus
hic innuit. Quod non admiſerim. agitur
enim de præjudicio minoris. Ergò in po-
teſtate ejus eſſe debet, in utrum diem com⸗

putare natalem velit. Et quod hic dicitur,

priorem diem natalem habere, utique ſi de
favo-⸗

„

206 rraledliones ad titulum

favore ejus agatur, verum eſt, per gl. in d.l.3.
ne proximè præcedentia ſpugnent, ibi, nibil
refert, priore an poſteriore die. quæ verba ex

Celſo, hujus noſtræ legis autore, in d. J.
minorem allegavit Ulpianus. Quod & in
uſucapionibus, longi temporis præſcri-
ptionibus, pubertatib., quoad tutelam, nu-

ptias, teſtamenti factionem, dimetiendis
obſervandum eſt. l. ö. & ſeq. F. de uſacap. l
pen. pr. f. de div. & temp. præſcript. I. in omni-

dus 6. f. de O. & A. l. quæſitum ff. de ſponſal. l. y.

ff. qui teſt. fac. poſſ. & . Reliqua ad intellectum

hujus legis ſpectantia ex antiquitatis hiſto-
riâà eruditè Alciatus explicavit. Vide etiam

Macrob. lib. I. Saturn. cap. 12. Roſin. lib. g5. antiq.

Rom. cap. I⸗

Lex 99.

Vlpianus libroæ. de oicis Conſulis.

Nhotionem accipere poſtumus,
& cognitionem, & jurisdictionem.

F Requens eſtin jure formula: Cujus eã

de re notio eſt. Quæ cum duplicem
ſenſum admittat, per h. lI. & I. 5. F. de ve jud.
primùm quæri ſolet, an jurisdictione man-
datàâ ſolam notionem, id eſt, cauſſlæ cogni-
tionem mandatam intelligi oporteat? Et

hodiè eo jure utimur, ut in civilibus qui=

dem

r
eln
Wrne

Eem
ſem

(in
crim

it
tkteyrl

riſri
kuntin

eare
lu n

Gorne

uz
Cnon
henn

0nige
em⸗

TN

orum

—
ibi i
verbin
eint
d A

Tpelt

han,
netiendt
ſueihl
in umt.

bral/

telechn
atuni⸗
Hceein
, n

Nli
Ciobnech

(iſds

ihhen
,

Gremit⸗
ee
ſten 1

lbas e⸗
4

S=
S

gent. HZ

corum dilationes impertiendas eſſe (cribi-

de erhorun, un Rcutiene. 20 H

—

dem cauſhis & definitionem & executio-

nem, ſi i appellatum non fuerint, habeant,

qui mandatam jurisdictionem habent: ãin
criminalibus autem cauſſam auditam & co-
gnitam ad ſuperiorem referre, ejusque ſen-
tentiam xequi ſoleant. vid. Clem auditor, e
reſcript. Nam jurisdictio mandata ad me-

rum imperium ſi ſive ius gladii non Pertinet:

1. 1. f. de off-. ejus cui mand. l. 6. F. de off. proconſ.

jundt.l. 3. . de jurisdici. pertinet autem ad ea,

quæ jure magiſtratus competunt, d. I. 1.

quæ magiſtratus paſſim habere ſolent, &
quorum cauſsâ fiunt & creantur magilſit a⸗=
tus; ſcilicet ut civiles & quotidianas lites
componant, & refractariis multas irro⸗

Continentes provincias acci⸗
pere debemus eas, quæ Italiæ jun-

ctæ ſunt: utputa Galliam. ſed &

provinciam Siciliam magis inter
cConti nentes accipere nos Oportet,

quæ modico freto Italia dividitur-
Ota hæc lex de dilationibus eſt, arg.
l.7. f. de feriis eæx eodem Ulpiani libro
deſumtæ, ubi ſecundum moderamen lo-=

dut,

20 Pralectiones ad titulumn

ae
tur: minores iis, quæ ex eadem longio= eßt
res, qui ex continenti & itidem majores; ſeitin
qui ex transmarinâ provinciâ ſunt. I. 1. C. e nn.
dilat. Inter continentes autem habentur, ht,
quę aut nullo aut modico intervallo ſepara. Nitaue
tæ lunt, ut Sicilia, Sardinia &c. Nam & (

modicæ incommodatis ratio non habetur, “
l. habitatores 27. F. locati & modicæ impenſe? „

non curantur; I. in rebus S. poſſunt f-. commod. gtan
& modici temporis intervallum non indu- “D
eit diverſitatem actuum. l. plerique 33. F. de Riua
R. = kerenel
§. 2. èr.

Inſtrumentorum appellatione uum
quæ comprehendantur, perquùm nmm
difficile erit ſeparare. Quæ enim it
propriè ſint inſtrumenta, propter üſel

quæ dilatio danda ſit, inde digno-⸗ innen
ſcemus: ſi in præſentiam perſonæz,
quæ inſtruere poſſit, dilatio peta-⸗ an
tur; puta ejus, qui actum geſſic, li lelz
cet in ſervitute, vel qui actor fuit
conſtitutus; putem videri inſtru-

mentorum cauſsà peti dilationem.
¹ T Vdex cogitur inſtrumentorum cauſsᷣ lenee
J dilationem dare l. 1. C. de dilat. Sunt au- enhn

tem

N

A:lhe
N e
intO

habent
loſepe
Nm
A Noderun
cꝛimpenl.
6 ammm
naniIr.
iſeße ⸗

ellatioot

Uerguun
V olnc
,Nont

Cecomn.

erlons
Nio pelt
ornun
il tr I
tionehn

um l
ln

e

— WW: ASniKete 405

4

tem inſtrumenta, quæcunque cauſſam &

judic is religionem inſtruere poſſint, tàm
ſcriptüræ, quàm perſonæ. I. 1 ſ de fid. in-
ſtrum. Hæc quatenus & quemadmodum
brobentein facto magis quàm jure conſi-
it, adeoꝗqueè certâ regulà comprehendi ne-
quit; l. de acceßionibus ſ. de div. & temp. præſer.

ſed judicis diſcretioni relinquendum eſt. I.
excipiuntur 12, f. ad Syllan. Quidam enim,
etſi poſſent cauſſam inſtruere, non tamen

coguntur! I. 2. l. . f. de teſtib. alii in fames
ſunt, ut eorum teſtimon io vel jurato non

lis ſit perſona, cuj gratià dilatio petitur, cui
præſenti credendum eſſet? veluti ſi de actu
àſe geſto teſtificaretur: quo caſu etiam ſer-
vile téſtimonium admittitur, l. 7. fj. de teſt.
& conſequenter aliorum quoque, sliàs in-
habilium, ſi aliæ probationes haberi non
poſſint, & judicis religioni ſatisfiat arg. a.
Lz. & l. 3. §. idesque l. quæſitum 13. ſ: eod. tits
Lex 1j0o.
by'lpianus libro2. de officio Conſulis.
Sbpecioſas perſonas accipere
debemus, clariſſimas perſonas utri-

„ ulfque

de.

crederetur. I. 3. & duæ autem ff. de Carb.ed. ju 4
4 2 „ 1 „ W . — . 3
dex igitur inſpiciet, an non fiuſttatoria ſit
futura ejusmodi petita dilatio, id eſt, an ta

2 I G pärtraledliones ad titulum

uſque ſexus. Item eorum, qui or-
S namentis ſenatoriis utuntur.

1 P Erſonis in ſpectabiliore dignitate con-

ſtitutis multa privilegia data ſunt: ve-

taribus 42. C. de decur. lib. 10 ubi Dd. . decurio-
nes 16. cum I. ſeq. C. de quæſt. nec in carcerem
coniici, ſed aliàs ſub fidejuſſione cuſtodiri;

I ſi gravius 16. C. de dignit. lib. 12. nec teſtimo-
nii cauſsà judicem adire neceſſe habeant,

ſeqd adeantur. I. ad perſonas /5. f. de jureiur.
2 UrkIusdu sEXuS.) Fœminæ

. parentum dignitate fruuntur ac gaudent,

donec nubant: ubi tàm forum quam di-

7 enitatem & conditionem viri ſortiuntur.
5 L. exigere ff. de ju dic.l. fœminæ f. de Senat. Id;

dum in matrimonio ſunt, aut eo finito vi-
duæ. nam ſi denuò nubant, poſterioris ma-

C. de dignit. l. filii 22. S. 1. F. ad mnnicip.

Lex 1or.
Modeſtinus libro 9. Differentiarum.
IInter ſtuprum & adulterium-
hoc intereſſe quidam putant: quod

adulterium in nuptam, ſtuprum in

lut ne torqueri & quæſtionibus ſubjici
gn . 4 . 1 .
poſſint, ut aliàs humiliores ſolent, I. milita-

t

riti conditionem ſequuntur. d. I. fæmina. I. .

vyidoan

laceaa

rentet

P

len
vetbenm

6 her

(nndil

Uutiopn
ſentt

ſummf
ulll,
henhinn

tirein

1

e Mnd 1
nuann
neenee

hn ol

gun 1,0

uumnl
nittn

Mn o

mi

ngur.
Nr⸗

gnimtn⸗
Na lum K.
bus ſdd
ent, ,lt⸗
l. Atluſs
n carceren
de cod
necihine
eſe lteu,
l juit
) Fenn
1 guutl
n guin
ſortuntu
drt I

.

kenotnt
1lfeiui
gnc⸗

un.

ot
Mlenne

nt:

de verborum ſſgnißcatione. 211

—

viduam committitur. Sed lex Iunz
lia de adulteriis hoc verbo indif

ferenter utitur.

E hoe loco illud notandum, ne qui- 1
dem in pœnalibus conſtitutiombus
verborum proprietates & difrerentias ex-
acte ſemper obſervatas eſſe. Sed illic ob-
ſervari nihil interfuit, propter pœnæ iden-

titarem: quod jure naviſhimo Codicis &

Inſtitutionum ſecus eſt. Adulterit enim 2
P&œna capitalis eſt, ſtupri mitio r. l. quam nis
30. cum Auth. ſeq C. ad L. Ial. de adult. §. ꝛtem
leæ lulia I. de publ jud. Hodiè tamen in Im- 3
perio Romano circa utriuſꝗ; pœnam aliud
obtinet, pro locorum diverſitate Videa-

tur Weſemb. in parat. ad p. Iwl. de adul. num. 5.

& , H
IIIud quoque ex Harmenopulo obi 4
ter notandum, eum qui jam corruptam

N

duxir, cum putaret ſe virginem ducere, di-

mittere quidem eam poſſe, adulterii accu⸗
ſare non poſſe. Forner. hic. quod & dictæ
l. quamvis zʒo. C. eod. conſentaneum eſt, ubi

extraneus ad adulterii accuſationem non

admittitur. Sponſus autem quoad ante-
riorem ſponſæ violationem meritò ex-
tranei loco habetur. I. K axor. 13. 5.
quis uxorem 6.F. à t.
2 Divor-⸗

2

212 Praleltiones ad titulum

Divortium inter virum & uxo-

—ðJðBW

ſponſeæ remitti videtur: quod & in

Adde l. inter divortium 91. infr. ht.
Verum eſt, morbum eſſe tem-

vitium verô, perpetuum corporis
impedimentum; veluti ſi talum⸗

tioſus eſt.

1 Pfecétus hujus differentiæ in emtioni⸗

L. bus cernitur. Qui morboſum aut vi=-
tioſum mancipium vendiderit, ad redhibi-
“ tionem tenetur, utique ſi illud ab emtore
’D imntelligi non potuerit: I. 1. §. ſi inteligatur l.
quæritur 12. f. de ædil. ed. aliquando tantùm
2 ex emto. l.4. eod. tit. Illud perpetuò me-

mimiſſe oportet, non quodlibet leviſſimum

vitium efficere, ut vitioſa res videatur:

d.l. 1.§. proinde. ſed illud, quod communiter

pro tali habetur, & quod uſum rei notabili-
ter deteriorem facit.
3 Ser-

4

bebeng

rem fieri dicitur Repudium verò

uxoris perſonam non abſurdè ca-
P loe⸗
H 4
poralem corporis imbecillitarem:

excuſſit. nam & luſcus utique vi-

He
Ikpſſe

mone n
CMuinent

1

ilſcte

Den
Deogn

iUuer: bt

toline

Cenn L
llor

.

Eo.

umn en

uodn

lurdéc.

inſtc⸗ 1.

geReee.
clluar.

aNNN
Ii ulun

ique

i ennn

,dteltin

. „5
jimelhun.

lnco Untui
el le tc e
et eilliot
6 Fideauu
mmmudit

tel non

–W Z

De erlonun Kguifenione. 213

Servis legatis etiam ancillas
deberi quidam putant: quaſi com-
mune nomen Berutäqae ſexum,-
contineat.

Dterdiaus eſt Gupra in l. deteſtatio
40. §. 1.h.t. Repetitur autem in ſer-
vis 81. f. de leg. 3. & fac. l. ila verba 163. S. 1. in-
fra eod. l. Lucius Titius 93. §. madt itum eſt fF. de

Eg. 3.

Lex 102.
Modeſtinus libro 7. Regularum.
Derogatur legi, aut abrogatur.

Derogatur legi, cum pars detrahi-

tur: abrogatur legi, cr cum prorſus
tollitur.
Vc pertinet . 26. cum duab. ſeqq. l. 32. in
Uf. F. de l. l. fin. F. de conſt. princ. l. S0. f. de

R. I. Exempla i in jure paſſim ſunt obvia.

Cæterum de modo ferendarum legum
apud Romanos videri poteſt Gell. lib. io. noct.
Attic. cap. 20. Io h. Roſin. lib. 8. antiq. Rom. cap. 2.

Lex ois
Modeſtinus libro 8. Regularum.
Licet capitalis, latinè loquen-
OC. z ti⸗-

214 Pralelliones ad titulum

tibus, omnis canſſa exiſtimationis
videatur: tamen appellatio capita
lis, mortis vel amiſſionis civitatis,
intelli genda eſt.

. Apitales cauſſe ſtrictins ſumuntur,
ex quibus mors, vel etiam civitatis
an orvel ſervitus contingit. l. 2. f. de pœnis

1. 2. F. de zubl. judic. l. eum pat ronum 0. verſ. La-

beo ff. ge ſur. patron. , edicto 13 ff. de bon, poſſeſ.
Unde Pœnæ, qua ad exiftimationem, &
gquæ ad (apitis periculum pertinent, invi-

cem diſtinguuntur. l. capitalium 25. H. (ætere
f. de -'œæn. Latiore ſignificatione omnes
cauſſæ exiſtimnationis comprchenduntur.
ut l. hos accuſare 2. §. s verſ. idemqu f. as
eccu,ut. l. ſed & 24. F.1 ſ giuste caution.

3

erx 1o*τ.

Modeſtinus libio 2. Excuſarionum.

Natorum appellatio & 44 ne-
pote extenditur.

TlIiberorum & filiorum ita & nato-
rum appellatio ad omnes deſcenden.-
tes pertinet, ut dictum eſt in I. cognoſcere 56.
Hi. b. . Adde 15 9. liberos J. de aßign. lib.
Leæ&

o
bis: in

tuumlenr
ti

el.

(Crenn

Nontdene

l I

,lhiniene
Genglo
munel;
ttinmia

MIiI O

1lel 61 1. .
lliſuiden
☚

—

nat
oca

Cg

ſumunmn,

n Cen

.Fagepent
u reica.
bta neſeh
Ntonen,4
wenk,ur.
145 d
One omne

enduntu,
migtf.

N

Nunt.
l ll⸗

Ennd.

hen/ 4
ℳ

—

De verborum fgnificatione. 215

—

Modeſtinus libro iI. Reſponſorum.

Mogeſtinus reſpondit, his ver-

bis: Libertis libertatusg meis: liber-

tum liberte teſtatoris non contine-

1 J Inc gl. hic argumentatur: vaſalli mei

vaſallum meum vaſallum non eſſe.

Quod verum eſt, ſi ex aliã re, quim cujus

nomine meus vaſallus eſt, alter ipſius va-

ſallus ſit. Ex ſeparatis enim nihil infertur. .

l. Papinianus f. de minor. At ſi ex eâdem re,
meus quoque vaſallus, ſubvaſallus nimi-
rum eſt; & feudum, ſi in me delinquat, per-
dit. c. imperialem S. illud, de prohib. feud. aliet.

per Frid. Quod & in regulà l. 47. §. 1. f. de

3

R. I. & l. 20. f. pro ſoc. animadvertendum eſt.

ubi ſocii ſocius non in totum, ſed in partis

eum recepit, ideoque in aliam rem, quàm
de quàâ initio ſocietas inita eſt, admittitur.

duntaxat ſocietatem, ejus nimirum, qui

Denique etſi hac eadem ratione inimici 4

mei amicus mihi neceſſariò inimicus non

4, ſit „tamen hoc ipſo ſuſpectus eſt. gl.

in c. ſ inimicus, in verb. no-
lite 93. diſt.

216 — Pralechene ad titulum

n

Lex 1706.
Masgaruireſikrlanurfrefnin. .
ibus. S

—— Dimiſſoriæx literæ gicuntut;

quæ vulgoApoſtoli dicuntur. Di-⸗
miſſoriæ autem dictæ, quod cauſſa

kturt⸗

2

liters apoſtolos vocant; quibus judex, à

quo appellatur, appellatum à ſe eſſe teſta-

2 tur. l. un. ff. de lib. dimiſ. FHæ ſi non petan-
tur, ap pellatie fit deſerta, per Clem. quam vis,

de a, Per quod durum eſt, ideoque paſſim
neghi igitur. In Camer4 certèlImperiali ape

pellatio nihilominus recipitur. Gail. lib. 1
65. 139. num. 1. ulk.

Modeſlinus libro 3. Pandectarum.

Adſignare libertum, hoc eſt,

teſtificari, cujus ex liberis libertum
eum eſle voluit.

—

P

ad eum, qui appellatus elt⸗ dimitti-

Ui appellat, ſolet à judice literas ad-
eum, quem appellavit, petere: quas

Mn
iue⸗

De

Pberes
ennni
A wlen
olien

.lillt

1

ℳiof

ſurln
lon ngi
kürehi
wlheert
linle
mein
gel

N

—

ſenti.

diconen

tur. N

od cal
K,dinnn

eelteen q
ekkldu
bnaſlei.

leletelr

Elnonpenn

C anti,
fe aln
herihinn

=

De verboran, ſgnificatione. 21 7

Se⸗

S E hâc gaſſignatione extat tot. tit. f. de aſ-

Kin. libert. ex quo conſtat, & pluribus
liberis, tam iis qui in poteſtate ſunt, quàm
eymancipatis; non primi tantùm gradus, ſed
& ulterioris; & plures libertos aſſignari
poſſe; quibuſcunque verbis, vel nutu, vel
codicillis; tàm pure, quàm ſub conditione.
l. . K 1. R 5. 3 l. 3. ennen eent 6 §. kberes

ogeſte⸗ ibro 4. Pandectarum.

Debitor intelligitur is, à quo
invito exigi pecunia poteſt.

M D Ebitores Reipublicæ honores in eàâ,

priusquam debita ſolvant, ſubire non
poſſunt; I.7. C. de debit. civit. lib. i. nec lega-
tione fungi. l. ſciendum f, de legation. Quod
de iis accipiemus, à quibus velinvitis erig
poteſt, per bane l. non de conditionalibus, I.
conditionales, ſupra. h. t. aut quibus exceptio
competit. L. 1o. ſupra eod. l, g. in f. cum l. ſeq; f.
dehæred. vend. !. 20. S. ebligatun “ end cesſ,

Lex 10 9.
Modeſtinus libro j. Pande larum.

Bonæ fidei emtor eſſe videtur,

5 Adui

’ . M VItùm intereſt in unoquoque ne-

2

4

218 Pralectiones ad titulum

X

H —
—

ſe; aut putavit, eum qui vendidit,
ius vendendi habere: puta procu-
ratorem aut tutorem eſſe.

gotio, an bonà fide, an verò dolosè
geſtum ſit? Res bonàâ fide vendita propter
minimam cauſſam inemta fieri non debet:

l. res bona 52. f-. de contr. emt. voluntas autem

& vorum viliore comparandi & cariore di-
ſtrahendi bonam fidem nihil impediunt. I.
aà ſi voluntate 8. C. de reſeind. vend. Quod ſi ni-

mia ſit læſio, quantumvis mala fides non

ſubſit, nihilominus reſcindetur venditio.
d. I. 8. & l. 2. C. eod. tit. At ſi dolo ſive ma-
là fide contractum eſt, etiamſi non ultrà di-
midium læ ſio ſit, tamen reſcinditur. l. ſi do-
loy. C. eod.! ſi dolo C. de contrah. ſtipul. l. ele-

ganter fl. de dol. mal. Porrèò bonæ fidei poſ-

3 ſeſſor fructus lucratur: malæ fidei non item.

certum C. de R. V. Sic tamen ille lucratur,
ut cum impenſis in rem factis compenſet.
I1. ſumtus 48. l. emtor 65, & ibigl. ff de R. V ubi

utrobique non ante litem conteſtatam, ſed

lite conteſtatâ legendum, ex con ſuetà anti-
̃ notarum ſcriptione Fornerius alicubi
ocuit. Et emphyteuta ignorans ſe em-

phyteutam, ut quia hæres eſt, l. qui in al-

terius

qui ignoravit, eam rem alienam eſ-

4

7

4 idedal
vuln
üutdes
(Cuodt

—
Mietf

Anlenn
ſoroti
ſten l⸗

huund,

mme
lurn 6

uchiſe
ke
ſinml⸗

Enne
Tlnſten
Akenic
nnfu

Menun

Mindl

——

enan.
encdidit
aror⸗

voqvene.
10 colose
nproſte
non Seder

mtaszuten

Kenindi
nneim
Onlii⸗
öde
rvenciie
Noßnene.

OoNud.

lunlſA.

TY;

ll. A.
beipol⸗
Honiten
elactaun
elſe
1 ib
mm,lel⸗
ſoetl uut,
Aicui

is ſeen⸗

e ⸗

”s

De verborum ſgnificatione. H 15

terius . ſ on on
rius f. de R. I. ſi canonem non ſolvat, non
92

ideò cadit ſure ſuo: gl. in l. 2. ſuser verbo, ſe

rundum legem C. de jure emyhyt. quia igno

rantibu
s tempora præſcriptionum non

c
urrunt. lI. ſemper S. hoc interdictof. quod vi aut

elam l. annus ſ. de calumniat. Sic b. f. poſſeſ-

atel u utitur, m. f poſſeſſor non
H ſu⸗ qui S. prætor ait f. de Public.
ſerbe uſucapere & longo tempore pr
ſnn re poteſt: l. bonæ fidei f. de A. R. “
poteſt. e. poſſe Hor extr. de R. I. in &. e

deb t
a deducit, etiam naturalia tantùm:

arg. I. ſi quid poſſe Iir
31. F. ſed ſi ipſi ub
in verb. debebit ſj. de hæred. det. H

cit
it, per text. ibid. Ille de i interitu rei ante

culpa
aut moram non tenetur: I. item ſ
um §. ſi ſervus ff. de R. V. hic jndiſtin-

cte ten
etur, quia ſemper: in morà eſſe intel

modo deriiflet
. pud emtorem. teæt.
rieeae te 45 de reb. cred. Ille partum An⸗
i ch ſeconeeptum uſucapere poteſt;
qui yas S. ſi ancilla
utor ſi rem pupilli bonâ fide Pat aſnt .

va
let emtio: ſecus ſi malàâ fide. I. pupilus §.

item
F. de autor. tut. Quod & in creditore,

10

11I

pignus pro ſe emente, locum habere debet

etiam
ſi ipſe vendat; modò plus offerat

quàm alii. 6. 10. C. de dißr. Hian. IIlud deni-
que

220 Praleliones 4d titulum

—
—

12 que notandum, bonam fidem ſemper præ-
ſumi. l. meriro ſpro ſo. Ergò qui malam fi-
dem allegat, probare dcher. aone: 5. Hui

dolo ſ. dc Probat.

Lex no.
odetirasth, 6. Pandel. larum.

Nde colt igitur, invitum non teneri rem,

de qu controverlia eſt, ſequeſtrationis
cauſsũ ſuſcj ipere. l. n. §. An autem C. de bon.

Aauth. jud “ l. litibus C. de agric. & cenſ. lib. 1l.
2 Quod ſi ſuſcepit, ſine cauſsâ juſtã eam re-

linquere non poteſt; veluti ſi damnum pa-
teretur. d. S. fin auteml. eiagpud S Fin. f. depoſ.

Quę enim ab initio ſunt voluntatis, ex poſt
facto fiunt neceſſitatis l. in commodato 17. §.
3 Keut ff. commod. IIIud ſciendum, judicem

regulariter à ſequeſtratione incipere non
poſſe. oportet enim primùm convinci poſ-

ſeſſorem, non ei Poſieſſonis commodum
ſine

Sequeſter dicitur, apud quem
plures eandem rem, de quà contro-
ver ſſia eſt, depoſuerunt: dictus ab
eo, quod occurrenti, aut quaſi ſe-
quentieos, qui contendunt, com-
mittitur.

n= -

ſoecalt

Lent. .9

voluprze

Poſhun

(cuiigui
m, tun
eſbe

Nnahten
lnpnutn
onarni
numſepen
ſ ſium
iſhurg
in. e
dolzn neun
filetiin
lneti
Kliu
Pepan
Uerl vo
l
Gnur
nnntoh

(NA

ll
Pobien
lepoli
Kiof

4
—
enpent.
uimiin
gtanſgn

G.

Pud get

näcontro.
Gics
R Nul
duot,N.

Gtenetiter.

leltriont
mC.r
an in
eci em 1
lonmnt,
Crfi
Nangalpe
Amu
un, uden
ſhere 1
,rwincip⸗
ummt

=S

5..

ſine cauſſæ cognitione auferre: c. nut lit. pen-

dent. I. un. C. de prohib. ſequeſt. pec. Niſi de
voluntate partium id fiat. arg.l. . F. depoſ.
Poſtquam enim partes ſunt concordes,
quid ad judicem? I.7. S§. inde quæritur. F. de

nov. op. nunc. Aut ſi juſtè metuat actor,

inanem ſibi futuram rei judicatæ actionem:
veluti ſi reus de dilapidatione ſuſpectus ſit.
l. Imperatores f. de ar pell. l ab executore C. quor.

appe non reciy. Sicut & dos marito ad ino-

piam vergente ſequeſtrari ſolet l. A cum do-
tem §. ſi ver f-. ſolut. matr. gl. in. in c. 2. extr.
de ſequeſtr. poſ. ubi plures caſus enumeran

tur. Oportet autem, ut ſequeſtratio fieri „

poſſit, utcunqu
riè & veriſimiliter, de jure ejus, qui ſeque-

7

. ſtrum petit: l. cum proponas C. de bon auth jud.
dpoßid. l. is a quo f. ut in poſſeß. legat. & alteram

quoque partem vocari. omnis enim „cujus
intereſt, vocari debet!. de unoquoeque H.. de re
Quãiͤ autem actione res à ſequeſtto
revocetur, adhuc ſub judice his eſt. Tutio-
rem puto Bartoli opinionem in oleumn g.
de dol. mal. præſcriptis verbis competerc.
arg. I. ſi gratuitam /7. f. de præſer. verb. De-
poſiti enim actionem is quidem habet, qui
depoſuit; non autem dominus, vel qui ju-

econſtare, ſaltem ſumma-

dicio vicit. 4. „ §. ſi prædo. F. dep oſ arg . pen

1

De verborum Kignif catione. 221 äl

322 Pryeledtiones ad titulum

—

C. eod. Nec adverſatur l. ei apud quem §. 1. &
10 1. ß/ in Aßà 12.5. cum ſequefi ro f. d. t. Nam ut
leges legibus concilientur, accipiendi vi-
dentur iſti textus de caſu, quo depoſitor,
non verò s, qui judicio vicit, quique ſeque-
ſtrationem impetravit, depoſitum repetit.

a olenus libto 6. ex Caßio. .

Cenſere eſt conſtituere & præ-

cipere. Vnde etiam dicere ſole-
wus: Cenſeo hocfacias: & ſemet aliquid

ceenſuiſe. Inde Cenſeru nomen vide-
tur eſſe tractum.

(nſere intzr ali ed æ ſtinare, & pre-

tium menſuramvé rei conſtituere: l.

omne territorium C. de cenſib. & cenfitor. libi1.
ut Cicero dixit; modum agri cenſeri, præ-
2 dia cenſere &ce. Ex quo ſignificatu Cen-
ſorum appe latio fluxit, & quòd populi
mores cenſerent, & quòd cenſum ac tribu-
ta populi in tabulas referrent. Duplicem

autem eſſe cenſum: capitis & ſoli ex tit. f.

Qe cenſ. C. de cenſ. & cenftt. item de agric.
& cenſ. lib. 11. peten-
S dum eſt.

Lex

le .
Leu

uelt,

egeſſee

li
u we
Nentte
tusuen

klertelat,
fingloen
Uetheodli
linicune

e

U
lelten

1 mno⸗
Wgng
onug
lentu

lcere N

genſ
. Wu

ceihen f.

degi,
icekt

tum repei

te Ane⸗

lcere .

ſenttalzi
Cenue⸗

Ontitere!

nter. 1

euleni Pte⸗
car Cen⸗

odl ſoni

ſunzndbt
Duylcen
Cettt,

n

⸗

facere oportebat. Nec ſpeciem aliquam

de verborum ſgnißi catione. 225½

Lex 112.
laxolenus libro 11. ex Caſio.
Littus publicum eſt eatenus,

quà maximè fluctus exæſtuar.
Idemque juris eſtin lacu, niſi is to-
tus privatus eſt.

—

Arcus eſt, qui perpetuam aquam ha- 4.

bet. l. un. ſ. ut in flum. publ. Et aut pu-

blicus eſt, aut privatus: qui ſive creſcat, ſi-
ve decreſcat, tàm ipſe qàm littora eodem

ſemper jure cenſentur: nec in eo ius allu.

vionis locum habet; lI. vicinus S§. lacus ff. de
aq. pluy. arc. lI. Rutilia Polla ff. de contrah. eNt.
nec in eo alii, qnàm domino, piſcari licet.

l. in uriarum g9. fin. f. de injur.
nne Ae. . ðUM

Lex I1j.

laxpolenus libro 14. e Caſßio.

Morbus ſonticus eſt, qui cuiq;

rei nocet.

ES morbus ſonticus eù formàâ dicitur,

quàâ gravis & noxius morbus ; quo la-
borantes juſtam cauſſam excuſationis vi-
dentur habere, ne faciant, quod alioquin

5P 2
INODI=

8

224 Pralectiones 44d ritulam
— —

morbi ſignificat, ſed omnem morbum, va-
lidiùs infeſtantem. Sicut & ſonticam cauſ-

ſam dicimus, pro gravi & magnà cauſsâe
2* Qacd eèò pertinet, ut citatus; ſi ſontico, id

eſt, gravi morbo laboret im punè non com-

pareat; nec contumacis P&am pariatur;
quem adverſa valetudo, vel majris ſive

ſonticæ cauſſæ occupatio defendit. le contu-

3 macia S. pœnam ff. de re jud. Nec ſententia
contra talem lata valet, l. quæßi tum d. t. ſi-

quidem hoc ſcivit judex: . ſin ignoravit, ipſo
quidem jure valet, ſed exceptione adver-

ſus executionem juvabitur, l. 2. §. ſi quis

quis caut. & in integrum reſtitutio dabitur.

4 Br. in d- l. quæſitum. Nec ſalarium ejus tem-

poris, quo per morbum vacare officio non

poteſt, quiſquam perdit: & privilegiis, quæ

officii intuitu tributa ſunt, nihilominus
fruitur: I. ex agentibus C. de princip. agent. in

reb. lib. 12. c. I. extr. de cler. ægrot. cum per
eum non ſtet, quò minus id faciat. l. in jure

y f-. de R. I. Cui non obſtat, quod miles ab
f† koſtibus captus, poſteà reverſus, ejus tem⸗
poris, quo in captivitate fuit, non conſe-
quitur ſtipendium. I. 1. C. de re milit. Hoc
enim ideò datur, ut ſe alat. fuit autem ab
koſtibus etiam ſine ſtipendio alitus: quod
in præſenti quæſtione ſec us eſt.

Pari⸗

letentis

uunm mon-
uitznra

IniArit
elilt hn
gumfseit
aknigen⸗
ſuſennert

ülulaletn

iin t
uier.
Ilds dork
intenn

Eugn

Stbunn.
icanal.
A
dni elſi
ſontchi

4

nontn

n pain
jori n

itelicentu.

ſotenet
Sunt

*

Norui

one 0
Kfgiaß
o drnn
meſnsten⸗

echo

titlegbgi⸗

blomnn
oihon

Aten

,cuch
ciatel. i

.

6) te

jnult n

rauen .
ius: o

. — der verb oru m ſignißcatione. 22

Prarique ratione vaſallus, ſi morbo
detentus intra annum & diem inveſtitu
ram non petiüit, jurê ſuo non cadit? c. 1.qu
Juit prim. cauſ. benef. amitt. aut ſi debita do-
mino ſervitia non præſtitit, feudo non
exuitur. I. qui cum uno S. fin. f. de re milit. Et
quamyvis teſtes regulariter ante litis con-
teſtationem admittendi non ſint; quoniam

Frequenter extr. ut lit. non conteſt. tamen in te-

S

(ibus valetudine afflictis aliud obtinet, ne

alioquin probationes actori pereant. d. c.
quoniam. Quin etiamà muneribus perſo-
nalibus morbus ſonticus ecuſat, l.1. C. gui
Morb. ſe eæcuſ. lib: io. yeluti tutelà. I Titia S.fin.
F. de excuſ. tut.

lIavolenus libro /7. ex Caßio.

Solvendo nemo eſſe intelligi-

tur; niſi qui ſolidum poteſt ſol-

vere.

„

0 laria quædam, obſervatu digna, con-
ſtituta ſunt. Primùm quod, qui ſolidum

E iis, qui ſolvendoò non ſunt, ſingu-

2

ex teſtamento capere non poteſt, ſi ex aſſe

inſtitutus ſit ab eo, qui ſolvendo non eſt.

nihilominus ex aſſe hæres fit. 1. ſi quis ſoli-

dum

7
1

ð N . .

2*

3

226 Praledtiones ad titulum

dum 72. f. de hæred. inſt Nam ne ſolidum
capere poſſit, odio capientis conſtitutum
eſt; ideoque ad ejus compendium verti
non debet; per reg. jur. & iniquum eſt, me-
lioris eſſe conditionis eum, quem lex indi-
num totâ hæreditate judicat, quàm eum,

qui vel ampliſſimam per leges capere poſ-
ſet. Deinde tutores, honorarii vulgòè di-

cti, etſi non adminiſtrârunt res pupilli, ta-
men ſi illi, qui sdminiſtrârunt, ſolvendo
non ſint, tenentur. dati ſunt enim quaſi ob-

ſfervatores actus & cuſtodes; imputaturque
illis, cur, ſi male converſari alios viderent,

ſuſpectos eos non fecerint. l. 3. 5. parens fj.

4 de admin. tut. Sic ei, cui aliàs actio non com-

& naut. caup. Quâ etiam ratione, ſi debiror
principalis notorie ſolvendo non ſit, fide-

7

petit, etſi ejus interſit, competit tamen, ſi
is, qui directè actionem habet, ſolvendo
non ſit. exemplum eſt in l. qui occidit. S. 1.f.ad

L. Aquil. Et viciſſim, cui aliàs competit, non

competit tamen, ſi ſolvendo non ſit: utin

1I. itaque l. ſi quis uxori S. i ſervus tuus f. de fart.

§. item ſi fullo l. de oblig. quæ eæ del. I. 4. pr. F.

juſſor ſtatim conveniri poteſt. gl. ſing. in l.
fin. in verb. ſed ſi cum Seio f. ſi cert. pet. Et ſi
procurator intra legimum tempus non ap-

pellaverit, poterit adhuc pars appellare, ſi

l.1.

procurator ſolvendo non ſit. teæt. not. in

eu
(Acupiln

ſehigf.

Cecolon

Ceeyine

Mlrmui

.

ℳ WMW „

ne Nn

Chlibmn
ium Een
umelre

emler d.

guum ui

capere N

ulgoe⸗

N,Wen
3 –
Kingula⸗
/
imnurkuelle.

osnrer

4 Denj

onone.

ei ume

☚

De verborum ſignißcatione. 227

in fibig, gl. ſ. quand. appell. ſöt, Denique ſi 8

pupillus tutore autore circumſcri ptus ſit;
de dolo actione non aliàs utetur adverſus
decipientem, quàm ſi tutor ſolvendo non
ſit. ideog, f. de dol mal. Addel f duobus §.
omponus & Se 74. F. ſi menſ. fals. mod. dix,

Lex 11).
lavolenus libro z. Epiſtolarum.

Quæ ſtio eſt, Fundus à Poſſeſ.

ſione, vel Agro, vel Prædio quid
diſtet Fandus eſt omne, quicquid
ſolo tenetur. Ager eſt, ſi ſpecies
fundi ad uſum hominis compara-
tur. Poſſeſzto ab Agro juris pro-

ad nos non pertinet, aut nec poteſt

ger Proprietas loci eſt. Prediup
utriuſque ſupra ſcriptæ generale-

nomen eſt. nam & Ager & bPoſſeſ-
ſio hujus appellationis ſpecies ſunt.
Q manifeſta ſint hujus legis

.

Verba, tamen non eſt negligenda ejus

. I=⸗

Prietate diſtat. Quicquid enim
apprehendimus, cujus proprietas

Pertinere :hoc Poſſeſſionem ap-
pellamus. Poſſeſſio ergò uſus: A-

4

.läü

228 Pralectiones ad titulum H
interpretatio, ait Ulpianus in l. 1. . quamvis f. nchin

de vent. inſpic. Pertinet autem harumA4. vo- pienetln
cum differentias noviſſe ad majorem intel- (cezvant
ligentiam titulorum Cod. de fund. limitr.; nnlif/
de fund. & ſaltib. rei dom., de ſund. pat rim., de ii. 1
fund. rei priv., de omni agr. des. lib. 11. Item de-
diverſ. præ d., de præd. curial., de præd. tamiac.
de præd. navicul., & infinita alia loca, ubi ha-
rum vocum uſurpatio efſff.
2 Fu'uncdi uidem generaliſſima eſt ſi-
gnificatio. Ejus enim appellatione omne ignu
ædificium & omnis ager continetur. l. fundi Ulheo
21. infra. h. t. Cæterum fundo, in quo æ- mii N
dificium non eſt, vendito, non omniâ ejuſ- err
modi veniunt, quæ venire ſolent ædificio nn
vendito. I. fundi 17. ff. de ad. emt. Ager au- n
3 tem ſpecies fundi eſt, terra nimirum, quæ ncn
colitur, aut coli debet. Hinc tit. de agre nl er
deſerto. Prædium tàm ager aſt, quàm ædi-
ficium. Sed plerumque adjici ſolet diffe- e⸗
rentiæ cauſsà, urbanum aut ruſticum. Non Ant

le

4 tamen exactè differentiz hæ ubique ob- knn
ſervantur: I. quædam 77. F. de R. V. l. ade) 7. 5. ui
praterea & S. ſeq. f. de A. R. D. l. 1. §. iccircòf. Rei
de vi & vi arm. Poſſeſſio denique hic non bick
ſignificat jus inſiſtendi rei; ut tit. de interd. Ktuna
nec ipſam corporalem rei detentionem: ut len
tit. f. & C. de acq. & amitt. poſſ. ſed præ dium R
ipſum, quod tamen non proprietatis, ſed e
2 Ve ci⸗ erl

—

nl ki

11. in A

ein ent

re teNn

oczy ubil

tiom

inetut,O

do,ingt.

onomiſ

Colectui
nt Ara⸗
1imuunge
ein
. 1l ſanni
ſiſlett
irun N.

e lbiqe ⸗

1165. in
eigri⸗
1ett N
enionen⸗
elſne
Mptiett⸗ 1

ſenif.
uNe.
orem int.

De verborum ſignificatione. 229

—

vectigalis, tributi, cenſus aut fundi nomi-
ne tenetur. qualia qui tenent, poſſeſſores
inde vocantur. l. poſſeſſares 12. C. de fund. pa-

trim. l. 1. F. ſi ag. vectig. & paß, in alleg. ſupr.

Lex 116.
laypolenus libro 7. Epiſtolarum.

Quisquis mibi alius ilius ſiliGipé herez
Kt: Labeo non videri filiam conti-

ne ri: Proculus contra. Mihi Labeo

videtur verborum figuram ſequi,
Proculus mentem teſtantis. Reſpon-
dit, Non dubito, quin Labeonis ſen-
tentia vera non ſit.

H Oc & ſuprà traditum eſt l. 84. h. t. Il-

61 lud notandum, quod in omni nego-
tio non verborum figuram & corticem,
ut laſon ait, ſed voluntatem ac mentem ſe-
qui debeamus. in conditionibus ff. de condit.

& demonſt. I. 19. S. aliud, ibi, ſi maximè verba

legis hunc haheant ſenſum, tamen mens legisla-

toris aliud palt. f. de excuſ. tut. Eleganter ait

Pajulus in l. 38. f. de O. & A. non figurâ lite-

rarum, ſed oratione, quam exprimunt li-
teræ, obligamur, Sed in dubio à verborum 2
P 3 pro⸗

1

. 4 .
2 23 Prælebliones ad titulum
— —— —

proprietate recedendum non eſt. l1. non ali⸗

. berf. de g. 3.

Lex IIz.

lavolenus libro 9. Epiſtolarum.

Non poreſt videri minus ſolviſ-
ſe is, in quem amplioris ſummæ
actio non competit.

A TG non videatur ſolvere, nige i qui to-

„tum, quod debet, reddat: l. 14. ſupra,

„ t. tamen creditor, cui bpoſt interpellatio-

nem aliamvé moram etiam uſuræ deben-
tur, aut id quod intereſt, ſi ſummam prin-
cipalem debitor accipiat, non poteſt po-

debebatur, per text. bic. & l. 4. C. de poſ.l. 7.C
3 de fruct. & lit. expenſ. Vuræ enim & id quod

dicis veniunt. I. ſin. F. de eo quod cert. loc. l.
3 qui per colluſonem §S. 1. F. de act. emt. Quod

ſi competat actio, quamvis non in ſolicum

condemnatio ſequatur propter perſonale
privilegium, minus videtur ſolvere: & ideò-
ſidejuſſor in ſolidum tenetur, hetſi 24. ff. de
re udlic. , 1. C. de S. dejuſ.

AcTIe

ſtea cõqueri, minus ſibi ſolutum eſte quàm

intereſt, non “R actionis, ſed officio ju.

De

407
Opopuoem

ighieniu

GCing.

Qenne
eberan)

ioniiip
Dexcnluet.)

ſnumncte
iülentur
terj

iciuüteni

epmorin

ündchen,
Connncen

rilec
ulns jun
cnlv ud

lidr

lteien
noninech

—

Klims.

ℳ

wslolvit
lucmm

eini⸗.
o 11
mneß Aen
Nlue eben
uec
n horti⸗
erd
olco⸗
ol ten he
m. C
gin
etin

er e Aide

u

Aelt⸗

De verborum Agnißcatiene 231

☛n

—; ̃ —

ACTIO NON COMPETIT. )Er- 4
nonidem eſt, ſi retentio competebat,

ut gl. hic voluit, & Alciatus per l. un. Cetiam

ob chirogr. deb. & l. per retentionem C. de uſur.

Qui enim eà uſus non eſt, ſibi id imputare

debet, cum potuerit per doli mali exce-
ptionem ſibi proſpicere. d. l. un. l. 33. in f. ff.
de cond. indeb. I. 14. ff. de dol. except. Nam &
uſuræ ex pacto naturaliter debitæ proinde- 5
bitis habentur: I. in his vero j. §. Imperator f.

de ſolut. & cujus nomine petitio non eſt, nec
ſolvi quidem debet: I. ſi is cui 94. S. Iin. f. eod.
nec pro creditore habetur, cui naturâ tan-

tùm debetur: l. /0. ſupra h. t. ut adeò minus

ſolutum videri non poſſit. Si tamen ad-
huc in poſſeſſione conſtitutus ſit, qui re-
tentionis jure uti poteſt, aliud meritò di-

cendum foret, arg. d. l. un. C. etiam ob chro-

grayb. & d. l. per retentionem.
Ulud obiter notandum: regulariter 7

aliam rem pro aliâ retineri non poſſe. Nam

8 prætextu debiti reſtitutio commodati

non probabiliter recuſatur. l. in. C. commod.
Quo fit, ut locator ædium res alias, quàm 38
quæ inductæ illatævé ſunt, pro penſione re
tinere non poſſit. l. ſi non inducta C. in zuib.

cauſ. pign. In pignore ſpecialiter receptum 9

eſt, ut etiam ob alia debita, quàm quorum

nomine obligatum fuit, retineatur: 2d. l. un.
P 4 & in

2 2 praledliones ad titulum

28 &in hofpitibus pubicis, qui ob ſyYmbolum
non ſolutum res hoſpitis licitè retinent, Bl.
in I. certi, col. 2. C. locat. quia pignus in illis
videntur habereę. arg. l creditor 25. f. de R. C.
11 1. interdum fj. qui potior. Et quando res,
quæ retinetur, cum debito cohærentem
habet cauſſam: zſicut pro expenſis factis re-
12 tentio datur. I. fi in aréâ f-. de cond. indeb. Un-

de Baldus in fin. C. commod. ſcribit, fabrum

buit, ſi expenſæ non ſolvantur. Pac. gl. in l.

KR non ſortem §. ceutunt, in verb. retineluur. 5. L

de condict. ind.
Lex II.
Pomdonite libro ia. ad Quintum Mucium.

Hoſtes hi ſunt, qui nobis, aut
quibus nos publicè bellum decrevi:
mMus. cæteri Latrones aut Prædones

VlItùm intereſt, utrum publico de-
creto, more & inſtituto omnium gé-

tium, certâ de cauſsà bellum indictum ſitz

an nullà præcedente denunciatione ex me-

rã tantùm rapacitate & improbitate latro⸗
. cinia agantur?; Qum hoſtibus utique àno-
bis captis mitiùs agendum eſt, quàm cum
latro-

jure retinere equum, cui medicinam adhi-

=

ſfonit

r
Gumare
Geolke
ien
gtiwc

lp donit
eonidgo.

gtiren
incit, 8
lberl,
knſhid
ſifin
Gectian

Nriui

dee verborum ſgnifcatiene. 233

ohn latronibus. IIlis redemtio ſu pereſt: Boær.

feim. in §. 1. de conſuet. jur. & ſtat perſon. his ſuſpen⸗
nnh dium aut rota. Ab his ca pti ſervi non fiunt; 3
igdeèò libere & validé teſtamentum faciunt:
nnon . 173. F. qui teſt. fac. poſ. ab illis capti, quaſi le-
Gbemm gitimo & publicè recepto modo ſervi facti
sdn lint, non item. d. /, 13, quod tamen Novell4
iH. Leonis 40. correctum eſt. Prædo autem 4
bian eſt, qui rem, quam ſcit ad ſe non pertinere,
unn invadit, & qui nullam poſſidendi cauſſam
uI habet: l. de ſundo f. de vi & vi arm. quiꝗque
uunm rem ſibi debitam propriâ authoritate rapit
l.ſi exæ ſtipulatione f. de acquir. poſſeſ. unde ius
crediti amittit l. extat. f. quod met. cauſ.

De uſucapione quæſitum eſt, an ei, qui
en rem alienꝗ uſucapere cepiſſet, poſteaꝗ; ab
hoſtibus captus eſſet, domum reverſo ju- HZ

b re poſtliminii poſſeſſio reſtituendaſit? quod
n keetee diſſidium Tryphoninus ita compoſuit, ut
ſſquidem per ſe ante captivitatem poſſe-
diſſet, non reſtituatur, tanquam interrupta;
ſin per filium, aut colonum, aut alium, ſe-

nm (us. l. in beko. 5. facti f. de capt. & poſtlim. rer.
omn Adde l, denique 12. l. ait prætor 23. S.1. & ſeqq.
F. ex quib. cauſ. mai. l. i is qui /7. f. de uſucap.
eneenk Denique qui aliquem ab hoſte rede- .
gbitehn mit, pignoris nexu eum detinere poteſt 6
gligten donec pretium redemtionis reſtituatur. I. i.

gtn C. de poſtlim. reyerſ. l. 15. F. ed.

234 Praledtiones Ad titulum

— — 4

Lex 719.

pomponius libro 3. ad Quintum Mucium.

HBereditatis appellatio ſine du-
bio continet etiam damnoſam hæ-

reditatem. juris enim nomen eſt, ſi-
cuti bonorum poſſeſſio.

„212 Ta & teſtamenti factio juris eſt, ut & is,
qui nihil in bonis habet, imò qui ſolven-

do non ſit, teſtamentum facere poſſit. Vt

quando de cauſsâ quæritur, quamobrem
donatio omnium bonorum improbanda

ſit, falſum ſit, propterea efſe, quod aufer-

ret liberam teſtamenti factionem, per text.

2 hbic. Hæreditas enim abſque ullo corpore

juris intelle cum habet, l. o. F. de hæred. pet.

l. 2. S. hæ reditatis ff. de bon. poſſ. & tam deceſ-

ſionem quàm acceſſionem continet, id eſt,
ut tàm decedere aliquid hæredi, quàm acce-
dere hæreditatis occaſione poſſit. l. pecuniæ

3 175. F. 1. infra. h. t. Hinc eſt, quod qui ven-

dit hæreditatem, de evictione rerum ſin-
ularium non tenetur. l. 1. Cde evict. Ven⸗-⸗
didit enim ius, quod habuit, id eſt, lucrum
S&& dam num, utique non res tantùm: l. 2. F. .
T.- de hared., vend. unde & emtor debita ha⸗
redt-

iieditarin

t.

Me

effehint

tanun 1

comrisci

eln.
tonelerec

unniſee
Eumnexcln

le

merſue

(eriul

lalz
tumane

aanne

Maciunn

hſinedl.

am he.

enelt, .

eld
guillte⸗

. poli

umobien

Nrobun
D“ Uler.
ven nt.

lo e
GA

n

intilh

guimn
ſtl eiu

—

Eein ſir

t Ven
lutun
lo:l9.

ek

bink.

De verborum figniß catione.

23

reditaria ſolvere tenetur, non venditor. l. 1.

d. t.

Bronorum poſſeſſio ab hæreditate in 4
effectu parum aut nihil differt, ſed origine
tantùm. IIIa à Prætoriâ æquitate datur

contra ius civile: hæc juris civilis eſt. pr. &

S. 2. I. de bon. poſ. IIlud certè, quod de pe- 5

titione hæreditatis ſtatuitur, ut non longi
temporis, ſed 30. annorum præſcriptione
demum excludatur; I. heæreditatem C. in quib.
cauſ. ceſ. long. temp. præſcr. cur ad ſucceſſio-

nem ex jure prætorio hodiè pertinere non

debeat? nihil cauſſæ video: l. 2. f. de poſſeſi.·

hæred. petit. ſcilicet ut, qui bonorum poſſeſ-

intra 3 0. annos uti poſſit.

Lex 120.

ſionem agnovit, utili hæreditatis petitione

Pomponius libro 5. Ad Quintum Mucium.

Verbis legis duodecim tabula-
rum his, ati legaſſit ſuæ rei, ita jus

eſto, latiſſima poteſtas tributa vi-
detur, & hæredis inſtituendi, & li-

bertates dandi, tutelas quoque con-
ſtituendi. Sed id interpretatione
coanguſtatum eſt vel legum, velau-

QKoritate jura conſtituentium.

CoAN-

==

2 6 Pralectiones Ad ritulum

—

1 C OANGuSTATUM EST. )Utextranei
inſtitui non poſſent, niſi relic filiis
legitim 9 parte: S. primum itaque Aut b. de hæ-

yed. & Falcid. nec ſufficeret tantundem le-

gaſſe filio, quantum legitima erat futura §.
aliud quoque Auth. ut cum de appell. cognoſc.

2 Item ut nonnulli hæredes non poſſent in-
* iinni. l.1. l. 8. C. de hæred. inſtit. S. in extraneis

I. de hær. qual. & dißer. Sic etiam ut legatis
3 totum patrimonium erogare non liceret,
ſed quarta pars apud hæredem remaneret;
pr. I. de L. Fale, niſi nominatim id teſtator
prohibuerit. Nov. 7. c. 2. in fin. Denique
ut in fraudem creditorum datæ libertates
ratæ non eſſent. Inſtit. guib. ex cauſ. manunt,
non lic.l. Kquis 15. . quæ in fraud. eicdr

Lerx I2l.
Pomponius libro 6. ad Quintum Mucium.

VſIſura pecuniæ, quam perci-

pimus, in fructum non eſt: quia
non ex ipſo corpore, ſed ex aliâ
cauſsà eſt, id eſt, novà obli gatione.

1 T Surarum cauſſa nunquam non odioſa
U habita, atque adeò jure Canonico in
totum Prohibita: eſt. c.. & 2. Cauſ. I ½. 4. 3. 6.

ſi quis

2

guit,i
6. tit
tionesen

probmn
Zultmwct

e Chrvee

Amnit
geſen

einnttt,co
. üigepetu

rtiunj

ESrn

nnnci
eihrte an
lürf
Shret
nuit
mum Kne
eltind
hinlits
faretli

ll

R

De rerborum fignificatione. 237

— — — J
lemm Kquis, ibid. 4. 4. tot. tit. extr. de uſur. Clem. un.
tediu eod. tit. Veruntamen Politicæ conſtitu-
duthe tiones eas etiamnum hodiè non quidem
tunden. Probant, ſed tolerant, ut in Receſſu Au-
ufm Luſtano de anno 1548. tit. von wucherlich⸗
l ag en Contracten repetito in Orqdin. polit.
poleni A. 177. tit. 17. quibus diſpoſitio l.eos C. de

en Ar. quæ ſemiſſes uſuras omnibus accipere
umutlegti pPermittit, corrigitur. Quod etſi commu- 3
nkeen Diter negetur, & ad emtiones redituum
rumee (quæ etiam jure canonico admittuntur c. 7.

ee S„.E. de emt. vend in extrapag.) tantùm re-
Deue feratur: Gail. lib. 2. obſ. y. num. y. tamen cur
„de üſuris aliud dicendum eſſet, & in mutui

te ernn HS . 1,; & in.
Alnus datione quincunces ſtipulari non liceret,
ane nulla apparet ſufficiens ratio. Nec dicti

textus id ipſum probant: ſed potius con. 4
trariam & noſtram ſententiam confirmãt.
verſ. Item das ettliche jhr Geld hinweg ley⸗
NMuduan hen/ NB. vnd nehmen vom Hundert ein
taͤmliches (quod verbum videtur ſigni-
vam le ficare ein leidenliches / ziemliches/ modicum
n e & jure non improbatum) vnd muß der
d erdl Entlehner NEB. jhme darzu (hoc ſolùm im-
inron probatur, non præcedentia) ein merckliches
(quod opponitur priori ein naͤmliches)

mad Dienſigeld / darumb ſie doch zu Dienen
(mnonic nicht ſchuldig ſeyn / verſchreiben/ zc. quæ
44 MU po⸗
.

238 pralektiones Ad titalum

poſteriora ut fraude & improbiſſimà pleo-

nexiâ plena ſunt, ita meritèò coêrcentur

Seq. verſ. ita ſcribitur: Item das etliche al⸗
lein Geld an Muͤntz hinweg leyhen NB. &
rurſum: Item das ettliche ein naͤmliche
Summa Gelds auch vergeblich hinleyhen
NB. Aber dargegen muß der Entlehner Nꝑ.

jhnen etwa ein groſſe wahr NB. vnd gantz

in einem geringen wehrt NB. zuſtellen / da⸗

rinn ſie jhre Hauptſumma vnd ein groſſen
genieß NB. woll doppel oder dreyfaltig N B.
haben vnd beſinden. Denique. Item etli⸗
che leyhen jhr Geld mit dieſen verbottenen

Dingen vnd Pacten NB. hinweg / daß der

Entlehner NB. ein namhafftigs dafuͤr ver⸗

zinſen oder Auffgelt geben muß / thut woll
ettwann mehr / dann vom Hundert zwan⸗
tig ec. Quæ omnia exempla relata exce-
dunt illam rationem quincuncialem, &
ideò juſtè prohibentur, ut arguit verſ. Die⸗
weil aber / in princ. ibi, ſolche vnd derglei⸗

chen/ & deinde, ſolche vnrechtliche Con⸗

tract vnd alle vnzimbliche Pacta & c. Quis
5porrò non videt, iſtâ penſionum & redi-
tuum annuorum emtione uſuris, mutato

tantüm nomine, colorem quæri? utpote
quæ à legitimâ uſurarum ſtipulatione in ef-

fectu parum aut nihil ferè diſtet: ita ut
ipſa quoque nomina ſæpe confundantur.
Sane

Ge len⸗

anetedt

um ent

Vencitoen
bicſhnnie
1nuostedn
tcumperin

eeisl be

Cgim kee⸗
Gnn en
runtitat

4

1

leci,
Enrkeluti

eſeicn
uumiluru
umnigvinn

kencirel

nlks bia
uumne

liunn

üirze
ernen

6

mt ſe.
(oetcentit
as chet

in Niett

ſichirlofe
nte N
e 6
4.

e li⸗
Wtc
Nriwes- A
igsnnirt
Hruntp
Autnt
elnalen nid
guin vltſe.D

t⸗

tis 1
ule
unaAlet⸗

,mund

neiner

NM

int. emt. penſiones ſcilicet jam ſolutas. Po-

—

De verborun anißcatione: 2 „

—

- 4

Sanet reditus, quia tali emtione Paratur, lu-

crum emtori affert ejus pecuniæ, quæ in
venditorem pleno jure translata eſt: &
hic, ſi diutis obligatus eſſe nolit, ſed reditus

annuos redimere ex Pacto velit, ſortem in-

tegram, perinde ut in mutuo, ac ejusdem
generis & bonitatis pecuniam refundere
cogitur. Hæc ſola differentia relinquitur,
quod non emtori, ſed venditori ſoli repe-
tere Auanthatem datam, quaſi ex pacto re-
trovendendi, liceat: ut conſtitutum eſt
dict. receſſu tit. Von Wucherlichen Con⸗
tracten verſ. Vnnd nach dem die Wieder⸗

faͤuff. Sed nec hinc neceſſariè emtionem

inferri palàm eſt, cum nulla detur actio ad
rem venditam recipiendam, I. 2. C. de pact.

tius itaque dicendum foret, mutuum ma-

nere; ſed duriore conditione ad jecta: quòd,

cum alias utrique, täm mutuanti ſive credi-
tori, quàm mutuatario eidemque debitori,
repetendi vel reſtituendi ſortem libera ſit

7

poteſtas; ; hic ea ad ſolius debitoris arbi⸗

trium referatur.
Ex NOVA OBLIGATIONE. 3
Uſuræ nec in bonæ fidei, nec in ſtricti juris
judiciis per ſe veniunt, ſicut fructus: l. cer-
tum C. de R. V. ſed ex novàâ, id eſt, alià, quàm
quæ ex natur contractus deſcendit „obli⸗

16

atio- .

20 Pne ed talen

—

N

gatione; pacti ſcilicet in continenti appo-
ſiti, l. 7. S. quin imò ff. de pactis l. 13. C. eod. aut
ſtipulationis, l. 1. 1. 3. C. de uſur. aut deniqueè

morzæ. I. 32. F. 2. F. de uſur.

Pomponius libro e. ad Ouintum Mucium.

Servius ait: Si ita ſcriptum ſit,
Filio ſiliisq meis hoſce tutores do, ma-
ſculis duntaxat tutores datos; quo-
niam ſingulari caſu hoc, Filio; ad
pluralem videtur tranſiſſe . conti-
nentem eundem ſexum, quem ſin-=
gularis prior poſitus habuiſſet. 8ed
hoc facti non juris habet quæſtio-
nem. poteſt enim fieri, ut ſingulari
caſu de filio ſenſerit, deinde pleniuùs
omnibus liberis proſpexiſſe in tu-
tore dando voluerit. quod magis ra⸗-⸗

tionabile eſſe videtur-.

aſſequi poſſimus, ſine vitio admonet

—

I GED HOGC FACTI. Hinc notandum,
„ Jureconſultum de facto reſpondere
non debere. I. pen. in f. f. de impenſ. in res dot.
fact. lI. 14. pr. f. de diy. & temp. præſcript. Fac.
2 text. & gl. in l. eum quem 79. F. de judic. Pla-
nè de conjecturis, quibus juris rationem

l. in⸗
ſulam

Ula

de

un i f⸗

A. Cer
tum ettzih⸗
cohtinenun

mughernnt

1. „

Eue ainnte
gtüntrlil
memineno,

tein metik,

anc,l f
Clltrurn et
nleloshere
leeſentn,
trarbisden⸗
tiin ont!
nngtene

fleanlt,

Nunnttl
1eln.

Mru

ſohen
Uetetun

enhcen

Neochennn

mnent .
13,C M
naei

uciun
tinrumſi

toret M.

De verborum fignificaiione. 2 41

ſulam 13. f. qui pot. in pign. I. Io. S. fin. ſ. de reb.

dub. Cæterum cum, ut ſapra l. 84. tradi-

tum eſt, ſiliorum appellatione filiæ quoq;
contineantur, illud quando aliter ſe habeat.

magis ex probabili conjecturà mentis, itẽ-
que circumſtantiis varié colligere licet,
quàâm regulâ aliquàâ deſcribere: dummodò
meminerimus, rationem, quæ diſponen-
tem moverit, non fingendam ſed proban-
dam eſſe, ſi legitimus verborum ſenſus in

contrarium eſſet. Ideoque qui filios ſuos 4

maſculos hæredes inſtit uerit, & ſi hi ſine fi-

liis deceſſerint, Sempronium; neptibus ex-

tantibus Sempronius non admittetur. Non

enim oportet fingere, teſtatoôrem eadem

ratione neptes ſuas excludere voluiſſe, qu⁴

det eilh Klias excluſit, cum nullo labore priorem

tuiſſet. Fac. lI. 13. in f. f. de reb. dub.

qualitatem, ut Alciatus hic ait, repetere po⸗=

Liex 12).

Pomponiu libro 26. ad Quintum Muacium.

Verbum erit interdum etiam

Præteritum, nec ſolum futurum-

tempus demonſtrat. quod eſt nobis

neceſſarium ſcire, & cum codicilli

ita confirmati teſtamento fuerint,

242 Pralectiones ad titulum

— —

futuri temporis demõſtratio fiat, an
etiã preteriti, ſi ante ſcriptos codi-
cillos quis relinquat. ꝙ quidẽ ex vo-
luntate ſcribentis interpretandũ eſt.
Quẽadmodum autẽ hoc verbũ, Est,
non ſolum præſens, ſed & præteri-
tum tempus ſignificat: ita & hoc

verbum, Erit, non ſolùm futurum,
ſed interdum etiam præteritum de-
monſtrat. Nam cum dicimus: La-

cius 72 itius ſolutus est ab obligatione: &
præteritum & præſens ſignifica-

mus. Sicuthoc: Lucius Titius alli-
gatusest. Et idem fit, cum ita lo-

quimur: 7 roja capta est. Non enim
ad præſentis facti demonſtratio-
nem refertur is ſermo, ſed ad præ-
teritum l

4 E Tſi verborum tempora inter ſe con-

fundenda non ſint; ut fidejuſſor in id

acceptus, quod Titius debet, non viderur
fidejuſſiſſe in id, quod quandoque debebit:

tamen communis & receptus loquendi

2 uſus diverſum nonnunquam exigit. Qui
enim legavit uxori ſuæ omne argentum,
von uc omne Ge e iod

Quod in codicillis ſeriptum erit, utrüné

iſnt

Den

.

ſodconit

ſc expoli,
uigeſain
rſbng
A* n
tenpan,l
Umonscehentu
lele, keua

(ioli eznte

iiſen tunn
alcetitn
luuſſſetn
Nud
lun lee⸗
gegintento
ſchlami⸗

flanmntie

un

2

enit,ine.

aniotun
io
gbiceern
retancdiee

crerbi 1,
1k preten

en h
lümiotarn
reterttuc:
Cicimosl⸗
lymintl
1s ſoifn
u Titn 1
eun in 6
Woaun
beomimn.
edu

Crnn
bctrn
ber uun ſin

4
3

19.

quod domi ſuæ, cum morietur, erit; Labeo
ſic expoſuit, ſi antea ibi ſolebat eſſe, non

§. 1. f. de auto & arg. leg. l. quæſitum 25. §. Fin.

F. de leg 3. Unde & quæ ibi non ſunt mor-

utique ſi caſu ib repertum eſſet. l. f uAXvi. 29.

tis tempore, ſolebant tamen eſſe, nihilo-

minus debentur. d. l. 78. & I. 84. §. legatum f. .
de leg. 1. Et quoniam per teſtamentum co-

dicilli, ſive antea ſive pòſt facti, confirman-
tur, §. non tantùm. I. de codicill. . conficiuntur .
F. eod. licet ita ſcriptum ſit: Si quid ad bhoc te-
ſtamenti pertinens reliquero, valere volo: nihilo-
minus ea, quæ ante teſtamentum ſcripta

ſunt, valere debent. I. vlotiana S. ff. d. t. Le-

ges autem novæ, quæ futuris plerumque
verbis concipiuntur (qui contra fecerit aut
qui contra faciet, aut quod contra factum.,
erit) ad futuros tantùm caſus pertinent.

I. leges 7. C. de l. Quid enim antiquitas pec-

cavit, quæ novæ legis inſcia priſtinam ſe-

cuta eſt obſervationem ?l. jubemus 29. C qui

tefſt. fac. poſ. Niſii ſpeciatim ad præterita

quoque adhiberi lex velit, quod nonnun-
quam in novis legibus exprimitur: d. I. 7.
idque vel publicæ & inſignis utilitatis cauſ-
84, vel quod negotium ſuàò naturàâ ſit ejuſ-

inddi, ut per ſe quisque ſciat etiam ſine le-

ge, quid in eo facere conveniat. Hùc per-

tinent quoque ſuprà notata ad /.8.b. t.

Qßqäq2 Les

ð
“
5

244 pralectiones ad titulam
. — — .

———

Lex 124.

Paulus libro 2. Epiſtolarum.

Hæc verba, Ille aut ille, non

ſolùm disjunctive, ſed etjam ſub-
disjunctivæ orationis ſunt. Dis-
junctivum eſt: veluti cum dicimus,

Aut dies, aut nox eët: quorum po-
ſito altero, neceſſe eſt tolli alterum;

item ſublato altero, poni alterum.

teſt eſſe ſubdisjunctivum. Subdis-

juncdtivi autem genera ſunt duo.

Unum, cum ex propoſitis finibus

ita non poteſt uterque eſſe, ut poſ-
ſit neuter eſſe: veluti cum, dicimus,

Aut ſedet aut ambulat. nam ut nemo
poteſt utrumque ſimul facere, ita
aliquis poteſt neutrum; veluti is,
qui accumbit. Alterius generis eſt,
cum ex propoſitis finibus ita non
poteſt neuter eſſe, ut poſſit utrum-

que eſſe: veluti cum dicimus, Omne

amnimal aut facit, aut patitur. nullum
eſt enim, quod nec faciat, nec pa-
tia-

1, Gdoll

“
V
tlaturt
re e ven

U.
KAen
ſorut ,a

.

droen

Vepo

Ita ſimili figuratione verbum po- bn

(in lonen

onn

fumn
1
ten lutt
im bub

Ver

Weant

ns!

itie,
anidin
rh

olian
l altenn

etda

1m. Aus

1 n

ohrs obe

un

af

de verborum Honifcatiene. 24 5

ciarurte; at poteſt ſimul & face.

re & pati.

ON 5 §HKoruM D I5 TIN CTIVA.)
Aliquando etiam conjunctiva eſt o-
ratio, ut,. cum quidam 4. C. e perb. & rer.

Lex TI2f.
Proculus libro 5. Epiſtolarum.
Nepos Proculo ſuo ſalutem:
Ab eo, qui ira dotem promiſit,
Cum consmhdanm erit, dotis filie mez
tibi erunt aurei centum, putaſné pro-

tinus nuptiis factis dotem peti poſ-
ſe? Quid ſi ita ptomiſſet, Cum po-
tuero, doti erunt? Quod ſi aliquum
vim habeat poſterior obligatio,

Poſſt, verbum quomodo interpre-
taris? utrum ære alieno deducto,
an extante? Proculus: Cum do-

tem quis ita promiſit, Cum potuero,

doti tibi erunt centum. exiſtimo ad

id, quod actum eſt, interpretatio-
nem redigendam eſſe, Nam qui
enitbemtade
cx his; quæ ſignificantur, ſenſit.

C 3 Pro-

246 pralecliones ad titulum

Propius eſt tamen, ut hoc eum-
ſenſiſſe exiſtimem : Deducto ares

alieno potero. Poteſt etiam illa

ac⸗

cipi ſignificatio: Cum ſalvâ digni-
tate meâ potero. Quæ interpreta-

tio eò magis accipienda eſt, ſi

promiſſum eſt: Cum commodum,

ita

erit, hoc eſt, cum ſine incommodo meo

F Requentes ſunt hujusmodi obligatio-

nes: Cum potuero, vel cum commo-

obligationum genere boni viri arbitrium
ſpectandum eſt; & generaliter, quoties in-

definitè debemus, id agendum, ut, quoad

ejus fieri poteſt, ſine vexatione & incom-

modo debitoris exactio fiat. l. 2. §. t. f. de
2 annuis leg. Et cum ſervus teſtamento li⸗
per eſſe juſſus ſit, ſi hæres eum non manu-

miſerit, non tam continuum tempus exie

gendum eſt, ut præcipitari cogatur hæres,
vel ex peregrinatione celerius reverti ad

manumittendum, vel adminiſtrationem

rexrum nene (ſlariarum intermittere; nec
rurſus tàm longum, ut, quamdiu vivat,
protrahatur manumiſſio: ſed modicum,

quo primùm poſſit ſine magno ine

mo⸗

D

Nodo ſe

(ſnherten

ſen mn4
iogie
nect,
llenlit
mntſen
4

1 ble⸗

tnunf
Wowd

Eenenen
itunenn
an bor
Mm
n h
E
heunt o
In ihn
npum
e
Gun
unno
lgel
iſe
eleen⸗

ulag

hoc aun
Bedudhi N

tiam ie⸗

hi

lncerpen
c,I.
1 munmmt.
unmnti

noi t

cum c
ciam.
iVrir
Atenfnuan
Nn ,

vinei

l
telil mt 6
eumtold⸗
uuntnne⸗

6
1

Gngmn

De verborum ſigniſicatione.

247

modo ſuo hæres manumittere. I. ſ peculium

20. H. fin. F. de ſtatulib. Sicut & judex non 3
ſem per tempus, quod judicatis ad ſolutio-
nem datur. quatuor ſcilicet menſium, l. ult.

5§. 1. C. de uſur. rei jud, ſervat; ſed nonnun-
quam ardGtat, nonnunquam prorogat, pro
cauſsæ qualitate & quantitate, vel perſo-

narum obſequio & contumacid. 2. F. de re

judic.

Et eleganter inquit Al. in h. 23. ſuper 4
verb. ſervum fF. de noxal, alt. non videri fieri
poſſe, quod commodè fieri non poteſt. Vn-
de pro executione rei judicatæ, nec arma 5
militum, nec libri ſtudioſorum, nec ara-
tra aut boves arratorii ruſticorum capi
poſſunt. arg. executores & Auth. ſeq. C. quæ
res pign. His enim ſine maximo, eoque

publico, incommodo carere non poſſunt.

Quod: & verum eſt, etſi alia bona non ha⸗ g
beant, modò ſpes ſit, brevi acquiſi ituros.
nam in mor4 modici temporis non eſt
magnum Præjudicium. l. ſi debitori F. de

judic.

Quin & iſtud hic tradi ſolet; id de. 7

mum nos poſſe intelligi, quod jure poſſu-

mus, l. idem lulianus, alias l. cum ſervus 39. §.

En. ff. de leg. I. quodꝗue ſine turpitudine,

dedecore aut vereçundià poſſumus. gl in
· un. an ille qui interf frat.dom. &c. in F. Nam

4

9*½

248 Prelellione: Ad tiulum

2 quæ facta lædunt pietatem . exiſtimatio-
nem verecundiam noſtram, & breviter,

quæ contra bonos mores ſunt, ea ne qui-
dem nos facere poſſe credendum eſt. text.

. notah. in l. liu⸗ 15. . ge cond. iufi.

raulus libro 6. Epiſolarum.

8 1 cum fundum tibi darem,
legem ita dixi , Uti optimus maxi-

musg, eéſſet: & adieci, jus fundi dete-
rius Fictum, non ſſe per dominum, præ-

ſtabitur. amplius eo præſtabitur ni-
hil etiamſi prior pars; quà ſcri-
ptum eſt, uti optimus maximus˖, ſt, i
liberumeſſe ſignificat, eoque ſi po-
ſterior pars adjecta non eſſet, libe-

rum præſtare deberem: tamen in-
feriore parte ſatis me liberatum-
puto, quod ad jura attinet, ne quid

aliud præſtare debeam, quàm jus

fundi per dominum deterius factum
non eſſe-..

Ententia hæc en: Et is, q qui jfundum,

uti optmus & maximus eſſet, ſe dare
ven-

(ehmeh
Vluit
i e
ütetd,
rardeten
utmtin

vengeren
at, Mett

male ten

fundiake⸗

beumn⸗

Lex 2060.

nej ceheb
ſlhemilt,
Etnin un

S

*

6

—

De verborum fegnificatiene. 249

eilta. wvendere promiſit, liberetur, ſi lberum tra-
Em dat, licet nulla ei ſervitus debeatur: I. 90 ſie-
ae pra h. t. tamen ſi hoc amplius promiſit, ius

NNdn fundi à ſe deterius factum non eſſe. non li-
beratur præſtando fundum lHberum, ſi ei
antea debebatur ſervitus, quam venditor
vel remiſit, vel non utendo perdidit. Opor-
tet enim utramque clauſulam contractui
. adjecam effectum ſortiri. I. 1. f. quod quisq,
en fur. I. ſi quis ita 129. f. de V. O. l. y. ff. de conl.
iiiinſt. Sed ſi potuiſſet ei fundo fervitutem 8⁸
d M acquirere, non tenebitur. Nec enim vi-
ful qetur deterius ius ejus facere, qui illud non
miuß facit melius. arg. I. 1.9 utrum ff. 5 quid in fraud.
eltumm patr. Et creditor, qui ius ſibi delatum, 3
ai Puta hæreditaté Vel legatum, non admiſit,
zaue nihil videtur in fraudem creditorũ alienaſſe:
0 ſicio aut injuriarum agere, atque ita credi-
nch, 1 torum ſuorum ius melius facere, non fecit,
Ne 1. qui autem f. quæ in fraud. cred. junct. d.. 1. §. .
en gtrum & ſeqq. I. non alienat. F. de R. I.
. Lexv 1I27.
Kige Calliſtratus libro s. de Cognitionibus.
„Veeeſtis appellatione tàm viri-
ne, lis, quàm muliebris, & ſcænica,
d Q⁊ꝛũ etiam

ſo traliſioe: ad titulum

etiam ſi tragica, aut citharædica-

ſit. continetur.

1 H F£ eadem probantur in . Nefir. inter
veſtem I. veſtimentum ff. de aur. & arg.

leg. Ideoque veſte legatà omnes deben-

tur, quę tempore teſtamenti legantis erant;
d. I. veſtis. etiam illæ, quæ ſutæ nondum ſunt,
ſed ſciſſæ tantùm. arg. lI. cum aurum 19. S. in-
2 fedti, eod. fit. Illud notandum, veſtiario

cuipiam legato vel pro miſſo, geberi ſecun-
dum conditionem & dignitatem perſonæ,

& habit4 conſuetudinis loci ratione. l. ſed

ſ ꝗuid 11. J. ſußf cienter ff. de uſufrudt.

5 in ſcenàâ ſive theatrô ludendi grati utimur,
de quâ in d.I. ſed &ſi quid §. proinde. Luc. de
lenne in l. un. C. nulli lic. in Kenu elu n

Tex 125.

Vlopienus libro 1. ad Legem luliam & Pa-
piam.

Spadonum generalis appell.

tio eſt. Quo nomine tàm hi, qui

naturà ſpadones ſunt, item thlibiæ,

thlaſiæ; ſed & ſi quod aliudò genus

ſpadonum eſt, continentur.

ScNIGA) Scenica veſtis eſt, qui?

Licet

P la
1

ürilixß⸗

fun

ffere
ſberi 4

Lum!
Eumen
ſinnn
ſbe
fnin
lherrie
e 4

N N

. orunn

Uin II

Dee verborum ſigniffcatione. 251
arole V lcet in nuptiis non corporum copula- 1
tio, ſed animorum conjunctio potiſ-

ſimùm ſpectetur: I. cui 25. f. de cond. & de-

lwktlin monſt. tamen ob ſobolis procreationem ſi-
6 mul qudq; inſtituuntur, Unde in ſpadoni- 2
nus eeden. bus, qui non temporali aliquo vitio, ſed
gneon perpetuo & naturali defectu procreare
ondunin non poſſunt, nuptiæ & dos, & quæcunq;

une has ſequi ſolent, nonintelliguntur. t.t. extr.
un /Nn gefrig. & malef. l. ſi ſerya 39. §. 1. F. de jur. dot.
mnm Pex 7299

enhhn Qui mortui naſcuntur, neque
rniuinn procreati videntur, quia nunquam
e liberi appellari potuerunt.
Se 4

Tſi poſthumus præteritus teſtamen- YI
—◻tum rumpat; §. poſthumi I. de exhæred.
lib. tamen, ſi mortuus naſcatur, non rum-
lunfle pit. per texæt. hune & l. poſthumus fj. de injuſt.
rupt. & . I. 2. l. 3. C. de poſth. hæred. inſt. Quod 2

„a ſi vivi naſcantur;, ſed tales, ut per naturam
len ſupervivere non poſſint „pro mortuis ha-
un bentur. arg. I. uxoris C. de hered. inſt. Alciat.
entbln bic. Nonnunquam tamen illi quoque na-
N torum loco ſunt, veluti ut ius trium libero-

r rum mater habeat, nec enim eſt, quod ei

22 praledtione ad miulum

—

imputetur, quæ, qualiter potuit, ſtatutisle. -

gis Papix obtemperavit: neque id, quod
fataliter acceſſit, damnum matridebet i in-

4 jungere. arg. l. i35. infra. h. t. Conſiſtebat

autem, ut hoc obiter adnotemus, ius iſtud
in his præcipuè: ut mulier vivo patre te-
ſtamentum condere, & rem ſuam ſinetu-
toris authoritate adminiſtrare poſſet, quod
jure antiquiore non licebat, ut ex Plutar-
cho docet Hotomannus: & ut viri ab omni-
bus muneribus civilibus, quæ patrimonii

non eſſent, excuſarentur; I. 2. f. de vacat.

mun. & ut à tutelis & curationibus immunis

eſſet, qui tres liberos ſuperſtites haberet.

Hl. I. e extuſ tut.

Lerxr 130.
Npianus libro 2. ad L. luliam & Papiam.

Lege obvenire hæreditatem,

non impropriè quis dixerit, & eam,
quæ teſtameno defertur: quia lege
duodecim tabularum teſtamenta-
riæ hæreditates confirmantur.

On hkoc vult: teſtamentariam & le-
NALgitimam hæreditatem eandem eſſe. ſi
enim idem eſſent, cur haberent diverſa no-

mina ? l. i ilem 7. C. de codicill. ſed hoc tan-

ireo

3
—
lam: ein

kegitinn

o nd
gletuke fe
Ee
ſmenzl
eniſn
Ateluden⸗
Nl,t, de

mn au

ggimah
hnlrn

lcet

ſlhims

Cümertene
intimd

icdlunee

munl
Hnti
1, Ccon
Uaſenen
li keibn
Nteenuri
n

S

emns,imsi

nofrt⸗
lun irl.

reſple,gl
Nn
t ninabonnd
Mninen
15⸗l
ndasuman
alins n⸗

2

Zeecicutan

rl, Kenn

=☛
= .

ve gerlorum ſ enif catione. 23

4

e

tum: etiam teſtamentariam recte & & vere
legitimam vocari poſſe, etiam ſi conſueru-

do loquendi ſit in contrarium. Plerum-

Z —R

2

que enim legitimam vocamus eam, quæ ab

inteſtato defertur: l. quidam, ibi, uterg omiſ-

ſoteſtamento legitimam adiit hæreditatem ff. ſi

quis omiſſ. cauſ. teſtam. teſtamentariam, quæ

ex teſtamento. Quod & in tutelis obſer-

vatur. t. t. de teſtam. tut. & tit. de legit. tutor.
Multum aurem inter utram que intereſt.
Legitima hæreditas tantùm proximis de-

fertur, & perpetuò eodem modo; quia lex,

quæ defert, perpetua & uniformis eſt: l. 2.
Slegitima f. deſuis & legit. hær. illa quibuſvis,
etiam extraneis; l. extraneis C. de hær. inſt. &

diverſi modé. pendet enim à mutabili homi-
nis voluntate, quę ambulatoria eſt ad extre-

mum uſque vitæ ſpiritum. lI. 4. f. de adim.
leg. cum ſimil. Veriſſimam tamen eſſe pu-
to, & comprimis notabilem Alciati hoc
loco ſententiam: eum, qui ſi bi & legitimis
ſuis hæredibus ſtipulatus eſt, videri tàm de
teſtamentariis, quàm de iis, qui ab inteſta-
10 ſuccedunt, ſenſiſſe: & vocem, legitimos⸗
naturales tantùm ac! ſpurios quam vis legi-=
timatos, excludere; non item extraneos

menti conditione & qualitats dijudicare
non erit difficile.

Lez

ſcriptos hæredes. quod pro ſubjecti argu⸗

Prælefiones ad titulum

— 4

Lex T.
Vlpianus libro 3. ad L. luliam & Papiam.

Aliud Fraus eſt, aliud Pæna.

Fraus cnim ſine pœnà eſſe poteſt:

Pœna ſine fraude eſſe non pote

Pœna eſt noxæ vindicta: Fraus &

ipſa noxa dicitur „& quaſi Poœnæ
quædam præparatio.

cipitur ff. de ædil. edict. Veruntarnd el teanch
& pœnæ differentia aperta e en hoe
textu, tùm ex loquendi ulu. u udem
admittere probè dicimus: Parne ämi.
tere nemo dixerit. Sic & fraude ager

netiam pœnâ agere. Fraudis &
2 citur, non etiam pœnà agere

doli obſcurius diſcrimen eſt, quamvi

ferre omnes dicant, cum neutrum ſi

facilè́. Nam & fraudulenter
tero conſiſtat facilè. Nam & fraudulente

ſſim: hincqꝗue dolo
agit, qui dolosè; & vici

fraus ineſſe ſcribitur in. jurisgentium S. ſed ſi

fraudandi f- de pact. Mibi videtur dolus

õ am &
3 activè, fraus paſſivè oniſtac. Ate,
in fraudem aliquem WBeze r, quod de do=
fraudem alicui fer re res dicitut. lo ab-

7 Eteres fraudem pro pœna ſolebant
ponere, inquit Vlpianus l. 23. H. e

= =

ſoabſum
le, 1u00
10 Etpe
hoetien
ills huutk
fialift
lecſtpet
Coluck,e⸗
bluinec
lultzerſ
Ehammnea
CAnctacton
Gunct
inmnmtm
Gumcobes
ſorx
5 d0
Oleiger
erumn
Cnnen 0
Nltent,

Ptoelngit

cſenteti
fonnen
Drufh
waine
llen don

4Gin n⸗
lit

8 De verborum ſigniſicatiene. 2525
lo abſurdum forer. Itaque ſicut fraus pœ.
næ, ita dolus fraudis videtur eſſe præ para-
. tio. Sed pœna quidem ſine fraude eſſe non 4
6en poteſt; fraus ſine dolo poteſt: quanquam
Am . talis fraudis in jure non habeatur ratio. I.
n An fraudis f. de R. I. Viciſſim dolus ſine frau-
Ae e de eſſe poteſt. Nam malignum conſilium
10. ock dolus eſt, etſi eventus non ſequatur. Do- 3
Irank lo denique contractus initus ipſo jure nul-
gui en lus eſt;, etſi fraudem ſive deceptionem ac
dam num non eſſet paſſurus alter, cum quo
cCcontractum eſt. Nec enim hoc quæritur,
peniſlt damnum ſit paſſus; nec ne: ſedidtantùm,

ul an quacunque ratione ejus interſit, contra-
tmenii Ctum dolo ab altero factum irritum eſſe.
edüm aie POENA SINE FRAuIuIDE ESSE G
I In NON POTEST.) Atqui diverſum quan-
int. doque videri poterat: veluti ſi putator ex
nue un⸗ arbore ramum dejecerit, & prætereuntem
„ Hucht hominem occiderit, tenetur, etſi fraude
un non fecerit, modè in culpâ ſit, ut quia non
umn tu proclamavit. l. ü putator1. ſ. ad L. Aquil. Sed

beclier réſpondetur, ibi ad damnum teneri, non ad 7
Pirhr „poznam, quæ multis inter ſe modis diſtant.

um Fna vindictam pefſequitur: damnum id
jlen tantùm, quod intereſt, continet. Ertideò 3
u Hiliber homo occiſus ſit ſine dolo, nulla eſt
de aGtio, cum damnum illud ſit inæ ſtimabile.
leN hlibejtas f. de R. I.l. 3. F. ſi quadr. paup. l. “
54 66.

S

2 ½6 Pralelliones ad titulum

Lata autem culpa, ut quæ dolo videtur eſſe

proxima: l. quod Nerva f. depoſ. meri-

t0 coêrcetur: quanquam hæc coercitio
non tàm in pœnam præteriti admiſſi,

10 quàâm in cautionem futuri contingentis

. . 2 „» .⸗ „ . .
fieri ſoleat. Cæterum Alciati ſententiam

amplecti non poſſum aſſerentis, quando-

Qque etiam ſine cauſsà puniri aliquem in cõ-

ſequentiam; ut eum qui ſervum noxæ cauſ-
sà dedit. Damni enim, non pœnæ nomine
fit deditio, domini intuitu; quam vis reſpe-

Gtu ſervi pœnam eſſe contingat. Sic nemo

dicit patrem pœnà affici, cujus filius ſup-
1 plicio afficitur, quamvis damno affici ve-
rum eſſe poſſit. Et cum antiquo inſtitu-

to, fuſo exercitu, decimus quiſque fuſte fe.

ritur, etiamſi ſtrenui quoque ſortiantur, ut
Tacitus inquit; tamen magis exiſtiman-
dum eſt, ducem univerſum exercitum pro
ſontibus habere, majori tamen parti par-
cere velle. Quis enim furor eſſet, illos

12 ſupplicio afficere, quorum comperta & in-

dubitata eſſet innocentia? Verum eſt ita-
que, ſine fraude pœrnam non eſſe, eaque ſi

non compertà, tamen præſumtàâ; quæ in
atrociſſimis maximique exempli deliétis

ſufficere judicatur. I. quisquis C. ad L.
lul. Majeſt. l. 1. f-. ad SC.
Sylan.

ck nan
UAnn Uerr

3

—
wan—

lr

mololn’n
alehinon

CCen
Cliintn
nintk
fünzecun
limatio
Iln gcice
inanmn
nbgernn

ſ

goloft
gginpott
liteti
mil in

Une
(uutt

iu Moy

bt ar

N

—

idern i⸗

Aennſ di

Ec cderit

tiſententan

Nk, aune.

eninc
noxrtc
e vorr
Jumnitf
ur Klend
natlu in⸗

mno Mele.

rignitt
iſenit
eſottinmt

i ezitrn.

etereſtum
enputl Nr
or ehet,i⸗

vmneintt⸗

ennelt⸗

04)

4
ei An
Lonnhgeni

-⸗=

Defverborum fignißcatione. 2

N.

Oummm.

2

Iter Multam autem & Pænam;

multùm intereſt: cum pœna gene-
rale ſit nomen, omnium delictorum
coërcitio; multa ſpecialis peccati,

cujus animadverſio hodie pecu-

niaria eſt. Pœna autem non tan-
tüm pecuniaria; verum capitis &

exiſtimationis irrogari ſolet. Et

Multa quidem ex arbitrio ejus ve-

nit, qui mulcam dicit: Pœna non

irrogatur, niſi quæ aliquàâ lege; vel
quo alio jure ſpecialiter huic deli-

cto impoſita eſt. quin imo Multa

ibi dicitur, ubi ſpecialiter péna-

non eſt impoſita. Item multam
is dicere poteſt, cui judicatio data
eſt. magiſtratus enim ſolos & præ-

ſides provinciarum poſſe multam

dicere, mandatis permiſſum eſt. Poe-

nam autem unusquiſque irrogare

poteſt, cui hujus criminis ſive de-
licti executio competit.

ISI Qux ALIQA LEGE) Pœna·mn

tamen cx lege irrogatam judex ex

R cauſ-

Er

———

278“ Prreledtiones ad tiralum d

— 4

—
mur

aulsd alterare ſolet, non leviorem infſige- Mzpini
re: veluti cum graviore pœnàâà impoſità, ſil lule
quùàm quæz lege infligatur, infamia, quaſi uun in
com penfatione factâ, evitatur. I. quid erge Wans
. §. pana gravior ff. de his quæ nor. infam. ut l
à Nam citra cauſiæ cognitionem levior lr idflgen
l bœna itrogari non poteſt. l. u. C ad L. Iul. de yllotti
vi publ. l. etſi ſeverior C. ex quib. cauſ. infam. niſt d /n
3 Quæ nam verò caufſæ judicem movere de- tiokinnn
beant, non eſt facile deſinire. Improvi- oelenenot
7 fus certè cafus mitiore pœrnâ dignus eſt: n

il
I. 1. f-. de incend. ruin. & e. l. qui ædes l. eſpicien- l
S dum ff. de pœn. & qui diutino tempore in ugoimn
reatu fuerit, aliquatenus ejus pœna ſuble- nſiſenn e
vanda eſt. l. ſi diutino 25. ff. eod. Sicut vi- iI, Mamn
ciſſim delictorum frequentia pœnas aggra- he
vare ſolet. lI. aut facta S. fin. f. de pœn. Inferio-
4 res verò judices pœnas à lege ftatutas in-
juſſu ſuperiorum mutare non debent: Bl. in Enmit
22. C. de iſur. rei jud. cum facti quidem quzg- ettteunn
ſtio ſit in poteſtate judicantium, juris au- nen
tem auctoritas non fſir. I. 15. F. ad municix.
Et mulctæ quidem indiétæ ex cauſsâ de-
mminui remittivé poſſunt, veluti ob pau-
pertatem mulctati: l. eos, in f. C. de mod.
muld. ponæ per ſententiam femel illatz
non niſi Principis beneficio remittuntur. nng t
& I. adbeſtias 31. f.depæ n. Regulariter quoque
mulctæ fiſco debentur: . j. C. de mod. mulé.
Pœnæ

☛⏑
—
=ꝛ
=
=
=⸗ẽ —
SS= —
S=fzs—
2
——
=
—

Sõä

De verbormm ſgnifcatione. 2 19

—

ming. Pœnæ parti adjudicari ſolent, I. fin. f. de li-
inpolt. Zitioſ. gl. in l. un. ſuper verb. mulctätur C. de his
ni, gul gui potent. nom. &. MM
gde MAGCISTRATUSSOHI O3.) Eigè, 7
t. iin etſi partes judici ex compromiſſo aditi
n lende mültæ infligendæ ſuo arbitrio jus dede-
Il rint, nihilomagis mulctare eoôs poterit. l. pri-
ifßn patorum C. de jnrisd. om. jud. Illud porrö
veel Notandum, minimos magiſtratus mulétam 8
mpn rrogare jure non poſſe; , defenſores O, de de.·
uch Tenſ. tGie. nili quatenus iis jura & conſve-
iun. tudines municipiorum permittunt. Et ſub
nporen Præcepto irrogatam, velurti ſi cives intra 2
ſbl. Præſcriptum tempus meœnia non refece-
Kuſi rint, poſt annum peti non poſſe tradit
iggt. Gvid. Papa deciſ. 359. in f. per l. un. f. ſi quis jus
leto dic, non obtemp. quæ tamen annuum præro-
uuin Tis officium reſpicere, & ideò ad hanc quæ-
atNj ſtionem nihil pertinere videtur. At è di-
ris u 10 et. c. cum ſecundam, de hæret. in 6. Deni-.
uiß due notabiliter illud à Speculatore tradi. 10
Sae. tume ſi ob contumciam perſeveratam
pun. arcrarf mulcta de beat „priorem mulctam
m Exigendam eſſe pris: ob eam, niii fallor;

1

e fationem, quòd dilatis exactionibus con-
m, tümaces redduntur contumaciores,
e quaſi vanæ comminationes
ccc R Lexz

Pralediones ad titulum

260

Lex 122.

Saulus libro 3. ad L. luliam & Papiam.

Aruniculus amittitur, qui ex-
tremo anni die moritur. & conſve-
tudo loquendi id ita eſſe declarat:
Ante diem decimum Ralendarum, Post
diem decimum Kalendarum. Neu-
tro enim ſermone undecim dies
ſignificantur. ,

quæ exponitur ab Vlpiano fragm. tit. 3.
§. lberis. De conſvetudine verò hoc loco
quæri ſolet: an Dôctori de con (vetudine
atteſtanti fides adhibenda ſit? Ita quidem
plerunque dicitur, arg. text. buius. Cæte-
2 rum cum conſvetudo facti ſit; non juris;
atque adeò non præſumatur, ſed probetur;
arg. I. in bello S. falctæ f- de capt. & poſtlim. re.

Aifſicile eſt definire, quatenus ei fides ha-
benda ſit. Quod ſi vir gravis ſit, & non

3

vulgaris exiſtimationis, ut non emôlumen-

ti' ſpe, vel ut cauſſæ ſerxviret, teſtificatus

appareat, propius eſt, ut ei credatur, quoad
loca, in quibus ſcripfit, non ulteriùs, etſi ge-
neralem dixerit conſvetudinem. Fac cap ſ.

D

w.CeCn

lm
Hr
eeprenn
nlochc

ſpim
eoleen

llelnunn
linnn
lu, ut
Utichan

.— 1 EXoleta eſt hujus I. capitis ſentent'à,

Natnpcel
Klolhern

I eo

mmalu
lnn

Cl

16 e

. Cconl

ſe eclan

darunh
I. Ne
decin d-

nii us
huno /trt
ſeb h
eauhetul
la gut
Hik. 0
lt, non

ſed noh⸗

4

8
4
.
8
1

6 llu

Gei ſic⸗
slt, A1.

Ntencſnma

telite⸗
Altali
lelisei

n N4

4

De verborum fi gnißcatione. 261

—

& ſeg. pol.
ANTE DIEM.) Ex Græcorum In-

n gi terpretum authoritate hæc eſt ſententia;

ut, qui octiduo antebPaſcha ſolvere facerevé

extr. de conſtit. lib. 6. Roland. conſ. 57. num. 26,

quippiam promiſerit, ipſo octavo die ſol-

vendo liberetur, nec pœnam, ſi qua pro-
miſſa ſit, committat. Dubitatio in eo erat,
quòd integrum octiduum computandum
videbatur, ut ita ad minus proximo die
antè, id eſt, nono obligatio committeretur.

ni4. I. A ita s/. F. de manum. teſtam. Idem eſt, &

ſi octiduo pòſt ſolvere promiſerit. nam ipſo
octavo die ſolvere debebit. Quod & ipſum
ex conſvetudine loquendi fluit, quæ nuſ-
quam negligenda eſt. I. liberorum §. quod ta-
men Caßius ſj. de leg. 3. M
Erñrponit hoc caput lI. K ante 13. f. de

V. O. & per eandem exponitur.

Falſum eſt, eam peperiſſe, cui
mortuæ filius ex ſectus eſt.

H Inc inferunt, ſi legatum ſit mulieri
ſub conditione, ſ pepererit; non de-
beri legatum hæredibus ejus, ſi ex mortuâ
Partus ſit exſectus: tùm quia conditio ex-

1

K 3 ple-

1

N

–

262 Eraleiones ad titulum

pleta non n et, per text. xt. bie; tům ſi maximè
pro im plet habeatur, ipſatamen ante con-
ditionis eyentum deceſſit. l. 61. & paßim F.
2 de cond. & dem. E diverſo amen, ſi in-

luntate dicemus etiam exſectum ex mor-
tuãi hæredem futurum. Da. in l. guod Atcirin

. de liber. . poſth.
Lex 33.

Nlpianus lihre 4. ad L. luliam G ie.

que dies, quo quis mortuus E
uumerarur. 4

Vm omnibus negotiis tempus acee-
dat, nusquam nohuic legi locus &
ua eſſe poterit. Quod inrfa certum
tempus heri debet, vel timo ejus tempo-
ris momento ſieri ſuſſicit. Et dies termi-
ni, ut vulgò dicunt, computatur in termi-
no. Unde cum intra decendium facienda
ſiſit ap pellatio, ſi quis ſe gravatum putat per
ſnlrznang Nor. 2. repetita per c. anterio-
eam g. 6. iplo quoque decimo die rectè

appel-

.

ſtitutus ſit hæ res poſthumus vel poſthuma,
quem mulier pepereri, neglectâ verbo-
rum ſuhtilitate, ex præ ſumtà teſtatoris vo-

8i i quis ſic dixerit „Ut intra
Jiem mortis ejus aliquid ſiat, pſe quo-

9

wure-

hal .

cunime⸗

ſelor

omh

bon ber
inn
mmim

miuamtn

Wmermmn
klgii
Huenet
lenne
Uümonn
okuren

cklr

inlun

lunme
Mne
drle
le
ler ie
nte

Amſ mund
Wentmen.

66

men,l.
1
elpolton.
Ateltnorun

Gumt

lea

4

,Pyi

e,un
Lortuu;

enun
leglon
nn ei
ntſurt
Nedes ten
turio ten
unkucen
m puu

ert⸗

) denn
4

õ

De verborum ſignificatione. 263
appellari poteſt. gl. in d. c. anteriorum. Et
cum intra centeſimum diem bonorum poſ⸗- 3
ſeſſio agnoſcenda ſit, ipſo quoque centeſi-
mo die peti poteſt. l. 1. 5. ſi intra f. de ſucceſſ.
edidt. Sicut is, qui intra Calendas Majas 4
debet, ipſis quoque Calendis rectè ſolvit;
adeò quidem, ut die Calendarum peti ab
ipſo nondum poſſit. medium enim tempus
totum liberum promiſſori relinquitur,
I. 38. §. inter f- de V. O. ſufficitque vel exi-
guum tempus ſupereſſe, l. 138. eod. tit. &
nondum immutabiliter verum non eſſe, in-
tra terminum promiſſo ſatisfactum non eſ-
ſe. l. quicquid. 99. S. 1. d. t. H. 2. in f. I. de VL. O.
Hinc notabiliter gloſſa tradit, eum qui in- f†
tra diem mortis alicujus facere tenetur, ve-
luti monumentum ensſtruere, ſi illud vel
poſt mortem, eadem tamen, quâ mortuus
eſt, die exſtruxerit, liberatum eſſe: ac viciſ- ꝙ&

ſim, ſi intra diem mortis ſuæ facere debeat,

liberari, ſi die mortis ejus per alium factum
ſit monumentum; ideoque legatum eo

nomine relictum hæredibus ejus deberi:

modèò talis res ſit, quæ per alium æque com-
modè fieri poſſit. Nam ſi induſtria artiſi.

cis electa eſt, aliud dicendum erit; cum in-

ter artitices longa ſit differentia ingenii, &
naturæ, & doctrinæ, & inſtitutionis. l. 31. F.

„

— ——

264 Prælectiones ad titulum

Quibus omnibus non obliant, ‚quæ

in princ. legis præcedentis ad finem dida
ſunt. Nec enim ibi dies octavus d- fferen-

dæ actionis cauſs4! nuncupatus eſt, ſed ut
in illum diem præſens eſſe debitum oſten-

deretur. . liber. u8. §. decem ff. de V. O. Si-

9 cut & debitor, qui In Auguſto aut Julio
menſe ſe intra vindemias proximas ſoſutu⸗

rum promilerit, ſtatim ab initio vindemia-

rum conveniri Poterit. Nec enim ideò
vinde emiarum mentio adjectae eſſe intelligi-
tur, ut ipſæ quoque in dilationem compu-

tentur, ſed ut earum initium dilationis eſ⸗

ſet terminus,

Lex g.

Paulus libro 2. ad I. luliam G& Pspiem.

Anniculus non ſtatim, ut na-

tus eſt, ſed trecenteſimo ſexageſi-
mo quinto die dicitur, incipicnte,
planè, non exacto die: quia annum

civiliter, non ad momenta tempo-
rum, ſed ad dies numeram us.

P Ertinet adl. 122. ſapta h. t. De vari4 2

temporum computatione dicetur ad I.
abi lex tol. F. de R. lI.

Lex

7

—
Obliamnee
Umnen in
zmſter.
s elt, ſal

dirum ole
0 5

n at ſui

Minsſt.
0o ioem⸗.

1

et enin e

rehe nlz

nem onht
1Clluone⸗

4

lhim,

n, ut N4

1

ſexac .

elpen

liuzon⸗

en tenſqe

Ccerus

1.

Lex 15„5.
Nlpianus libro g. ad L. Iluliam & Papiam.

Quæret aliquis: ſi portento-

ſum vel monſtroſum, vel debile-

mulier ediderit, vel qualem viſu

vel vagitu novum, non humanæ fi-
guræ; ſed alterius magis animalis,

quàm hominis partum: an quia eni-
xa eſt, prodeſſe ei debeat? & magis

eſt, ut hæc quoque parentibus pro-
ſint. Nec enim eſt, quod eis im-

putetur, quæ, qualiter potuerunt,

ſtatutis obtemperaverunt: neque

id, quod fataliter acceſſit, matri da-
mnum injungere debet.

J N contrarium ſcripſit Paulus: ſi mulier
monſtroſum aliquid aut prodigioſum
enixa ſit, nihil proficere; neque enim libe-

ros eſſe, qui contra formam humani gene-

ris converſo more procreantur. Quod ne
nihilad nos pertinere videatur, & haſce ita-
que, de confirm. ſf. ibi, nemo audeat quicquam

fſecitare ex aliis libris antiquis, quàm ea, quæ no-
Pris Digeſtorum, Codicis & Inſtitutionum libris

inſerta ſunt, repetitum eſt in l. non ſunt liberi

De verborum ſignifcatiene 299

.

4 ra verò, 1. non ſunt f. de ſtatu hom. ad Ter-

,A

26 6 prelehiones ad titulum

.

21f. de ſat. hom. Sed ſciendum hujus le- Vn
gis noſtræ definitionem, ad L.. Papiam in- nine
ſcriptam, ad pœ nas orbitatis pertinere: in- *
ter quas erat, ut orbi dimidiâ parte eorum,
quæ relinquerentur, mulctarentur, ut ex
Nicephoro probat Cujacius. quam pœnam
evitare debere æquiſſimè Ulpianus voluit ſi
eam, quæ, quantum in ſe fuit, procrean-
dis Reip. liberis operam dedit; ut ſolidum be⸗
ex teſtamentis capere & omnibus commo- r de
dis privilegiisque, quæ fœcundis compe- flee
3 tunt, frui poſſit. Sufficit enim utiliter U
cœptum eſſe, etſi eventus non ſequatur. .
ſed an ultro 70. §. 1. ibi ſußicit ſ ſi utiliter geßit; ln
et/i effectum non habuit negotium, & in fine ibi, ei
utiliter dehet Aſe cœptum f. de neg. geſt. Alte- ſig

tullianum Senatusconſultum potiſſit mùm
reterenda eſt, ex quo cum mater liberis ii
ſuis ab inteltato decedentibus ſuccedat. Se en
ſed nos & S. ſeq. Inſt. de SC. Tertull. non tamen
ſuccedit monſtroſo, quivè contra formam 8
humani generis naſcitur, d. 1. 14. F. ge ſtat. ſe
hom. cum in hunc liberorum nomen non ri
cadat. Cæterum ſi præter communenm
5 Juidem naruræ curſum non tamen pror
ſus inſolitæ ac terribilis Ipeciei partus na-
ſcantur, ut ſedigiti, manci, lori pedes, quiq; 1N
unum tantùm continuum dentem habent, N
non 1.

4
—
n hujnt.
Prpint
ginert in

tte corla
ntor, urd
m peenn
Anns Wut
t,octen
ſaidun
uscommo.
6s oe.
nin min

eiun

Gür OMM

5 ſwin
. Ale.
voenun
terbbett
ctecit⸗
loltanen
1Lrnan
ut
en
.l por.
tus M.
habenn
Ni

S=

S

de verberun Aenifcatione. 247

——————

non protinus pro monſtris habendi ſünt,
matriꝗque locum faciunt, quod & ſupra .

intn 3³. boe tit. attigithus,
Lex 136.
lpianus libro j. ad L. luliam & Papiam.

Generi appellatione: & neptis,
& proneptis, täm ex filio, quàm ex

filis editorum, cæterarumque ma-

ritos contineri, manifeſtum eſt.

§ Icut nurus appellatio ad pronurum &*
ultrà porrigitur: lI. nurus 50. ſupra h. t. ita
generi appellatione progener & deinceps
perſonæ continentur. Eſt enim eadem

ratio, & conſequenter idem i ius. I. illud f. ad

L. Aquil. Itaque quando gener adverſus
ſocerum teſtimonium invitus dicere non
cogitur, nec progener ulteriorvé cogetur:
per text. hic juncta l. j. F. de teſtib. quin etiam
ſponſus filix excuſabitur d. l. . quia non
nuptiis tantùm, ſed & ſponſalibus contra-
hitur affinitas. I. Servius 5.ff. de grad. ,. 6. ed t.
Cæterum hoc ex interpretatione ita eſſe,
non proprietate, verius eſt: & ideo in pœ-

nalibus, veluti ſi ſtatutum ſlios & r H

bannitorum civitate Pelli jubeat, a proge⸗

nexos j

2

*

1,6 G8 Prælectiones ad titulum

—,— — —

—

neros aliosvé extenſio facienda non erit.
. tert etanteneſ. de pæn.

L.eX 32.
Paulus nin⸗ 2. ad L. Iuliam & baien.

Ter enixa videtur . etiam quæ
trigeminos pepererit.

1 E Thoc ipſum in odios legis Papiæ ma-
teriâ inductum eſt. Nam ut ex Sena-
tusconſulto Tertulliano filiis mater ſucce-

dere poſſet, ter peperiſſe, non tres uno im·

petu fudiſſe, adeoque unum duntaxat par-
tum edidiſſe oportebat. Paulus libro 4. ſen-

tent. tit. 9. Hodiè illud quoq; Senatuscon.
ſulti Tertulliani caput antiqugtum eſt. . .
ſed nos I. de §C. Tertull. Argumento verè

8
"hujus legis Bartolus tradidit in I. ſi gemina j.

arb. ſurt. cæ&ſ. paria eſſe, tria vulnera ſepara-
tim inferre; vel uno ictu: quod ad ſtatu-
torum interpretationem pertinet „puta ſi-

cubi ſtatutum ſit, ut qui tria vulnera infli-

Xit, certàâà Pœnãa teneatur: ut is quoque te-
neatur, qui unam duntaxat Pplagam
triſulco telo intu-
lerit.

—

—

Ml

Hen
otom
.

aae

ſi

5
ſtenrn
recd

1
url
⸗
enn
il
NN

Nen

k
“

Mhin

tin e

gi Mnien⸗
nitelk.
iterlut⸗
resunoll⸗

nnar.
n.

Druscoh⸗

tun el..r

ento Vel⸗
gewu’

eln lenn

140 kurr.

1, uttl⸗ B

eri in.
vogle le⸗
oai

De verborum ſignificatione. 269

Lex s.

Paaſe⸗ ior 4. 4d . Iuliam & rapiam.

Hæreditatis appellatione bo⸗
norum quoque boſſeſſio contine-

tur.

Id. quæ notavi ad 1 179. ſuzra. h. t. *.

adde. pretor i. f. de R. I.

Lex 39.

e libro⸗ 7. 34 L. Iuliam & Papiam.

Tdificia Romæ fieri etiam ea

videntur, quæ in continentibus Ro-
mæ ædificiis fiant.

Oc quoq; expoſit eſt I.2. & 1 ar 41, rhe.
nus &. ſupra:b.t. ut esd im cx hac lege-

quæz ex illis, agumenta duci poſſiint. Lo-
318 P

quitur autem textus præſens, ut rectè Ac-

curſius animadvertit, de eo qui Romæ ædi-
ficium extruit: eo ipſo enim jus civitatis
adipiſcebatur, & ex teſtamento, ſicut quivis
Romanus civis, capére poterat, cum alio-

quin per legem Papi am caducariam cape-

te non Poſſet, niſi civis R. manus. Neihil
au

270

Praælectiones ad titulam

er —

mæniorum ambitum ædificium poſuerit,

,
4

Perfeciſſe ædificium is vide-
tur, qui ita conſumma vit; ut jam2

in uſu eſſe poſit.
1 Tjuxta præcedentemtextum ædifi-

I cium proſit, perfectum eſſe oportet,
non inchoatum. Nihil enim cenſetur fa-
ctum, dum aliquid ſupereſt agendum
I. pen. C. de his quib. ut indign. Sicut opere

ſed &Üροναα ſignificatur. l. y. S. 1. ſuprà.

catio, abſolutam eſſe oportet, ſi effe ctum
habere debeat; eò quod obligationes fa-

32 Non tamen ejusmodi ſumma perfectio

mi poſſit; ut l. 2. C. de vindict. liberi. &

ſed ſufficit ita conſummatum efſe ‚ut inhka-

bitari commodé, & ei uſui, cui deſtinatum
eſt, ſervire poſſit; I. so. S. . F. ad I. Falcid. etſi
picturæ & incruſtationes, & cætera quæ ad
ornatum magis quàm uſum pertinent,
. abloluta nondum ſint.
kXkXk

autem intereſt, an in ſuburbiis, an intra

£½

locato vel conducto non inchoatum opuss
2 h. t. Qum enim in facto confiſtat ædiſi-

cti ſint individuæ. l. 2. S.item ſi in facto F.de V. Od

requiritur, ut nec addi quicquam nec de-

, Mi
n poluen

en

tun 2dar

Keopontn
enleurkr.
Kentun
NumO
Y
lratt.
ceaun
iges r.
xekkuib

nbec de.

in.
. rihhr⸗
efünatunm
al
ngir 4
oent,

1

c oeke

Wð
SSõ

Der verborum ſignifit tione. 27½

–—

—

Paulus libro 6. ad L. luliam & Papiam.

Cepiſſe quis intelligitur, quam-
vis alin adquiſiitt. M
On eſt dubium, legem Papiam, per x
N quam caduca fiunt incapacibus reli-
cta, non eos tantùm capaces vocare, qui ſi-
bi, ſed & illos „qui aliis acquirunt zut ita

ſervus quoque capax eſſe videatur. Nec.

adverſatur, quod in l. 77. ſupra. h t. dictum eſt,
eum qui alii reſtituit, non capere, ſed tan-
tùm accipere. Servus enim non reſtituit
domino, nec filius patri, cum ne momento
quidem ſubſiſtat in ejus perſonâ, per quem

acquiritur. l. placeret 79. ff. de acquir. hæred.

Itaque & filius & ſervus hæreditates & le- 3
gata & dotes capiunt, quamvis aliis acqui-
rant: nec enim quibus acquiratur, ſed quis
primum capiendi ius habeat, inſpicitur.

Unde nec dominus ex illà ſubſtitutione ½

admittitur, quisquis mihi hæres erit, idem ſilio

impuberi heres eſio, quamvis pèr ſervum hæ-

res factus ſit. lI. cum filio 3. f. de vulg. & pup. Is
qui liberis. 8. §. hac perba.

eod. tit.
1en

2

Pralectiones ad titulum

Lex I1I.

miunut libro . ad L. luliam & Papiam.

Etiam ca mulice; cum more-

retur, creditur filium habere, quæ

exciſo utero edere poſſit. Necnon

etiam alio caſu mulier poteſt habe-
re filium, quem mortis tempore

noôn habuit: ut puta eum, qui ab
hoſtibus remeavit.

Tli alias peperiſſe non videatur, cui

mortuæ filius exſectus eſt; l. 132. §g. 1.
ſupra. h. t. tamen ad evitandam L. Papiæ
pœnam ſecus obtinet, per ſupra dicta i in
l. 135. h. t. Addel. 1. ſed ſ matris ſ. ad 50.

Tertull.

ALIO CASu.) Retrèò enim credi-

tur in civitate fuiſſe, qui ab hoſtibus adve-
nit, l. 16. ff. de capt. & poſtlim. rev. & omne
jusſuum recipit.l. us halesg. &, cum dus

14. d. t.
Lex 142.

Paulus libro 6. ad I. luliam & Papiam.

Tri⸗ plici modo conjunctio in-
telligitur. Aut enim re per ſe eon-

jun⸗-

z

——

indio eo
ilt perbi

t, iveo
miounre
li Miius

cetͤtr;
ele bine

trentuini
deumanten
filoggert f
Ku D
largaril
ilagmn
1n NMur
in D

hugen

Uuntute

ltemmn
ultier
D hyte 4

nitii

ſeani

in Hinin
val R
ſvoc gen

in; De verborum figniſicatione. 273

—

dAut verbis tantùm. Nec dubium
6α eſt, quin conjuncti ſint, quas & no-
minum & rei complexus jungit: ve-
umm minumi &rei comiplexus jungit: ve-
beke,

Pggrelles ſunto; vel ita, Titius Mævius
it. Nerol Janto; -1 lta, viusq.

Nteſt Iin/ baredes ſunto Vel 7 in; kee Mavio
s tengt r Larte Simidit baieges ſanko. Vi-
deamus autem, ne, etiamſi hos ar-
n ticulos detfahas, &7, que, eum, inter-
dum tamen cõjunctos accipi opor-
me teat: Veluti, Lucius Titius, Publius Mæ⸗
il vius ex parte dimidid hæredes ſunto; vel

SSõG
.

2

junctio contingit, aut re & verbis,

luci, Titius & Maæviusex parte dimidia

un Mi ita, Publius Mævius, Eücius Ticius hære-

ritit desſunto; Semproniusex parie dimidid

nuifit hereseſto: ut Titius & Mævius ve-

4 im cen yanks,S7 Y.: „„— —12 2 *
inag verbis conjuncti videantur. La-

n ias litiu ex haice dimidia heytz MHo
Aem inſtitui; hæres eſto“ Sempronius ex
bparte dimidià hæréreſto. Iulianus du-

—

.
. .

bitari poſſe, tres ſemiſſes facti ſint;

incho Gaio Seio inſtitutus ſit: Sed eò

tha.

. te di⸗

niant in partem dimidiam, & re &

—

u quod Sempronius quoque ex par-

274 Praledtiones ad titulum

——

te dimidià ſcriptus eſt, veriſimilius
eſſe, in eundem ſemiſſem duos coa-
CRos;, & conjunctim hæredes ſcri-
ptos eſſe.
1 M VItm intereſt, conjunctim aliqui-
bus legata fideicommiſſavé data
utnt, an ſeparatim hoc modo altero ex le-
gatariis mortuo legatum intercidit, & ad

hæredem pertinet;: altero caſu conjuncto

debetur. Conjunctionem autem non uti-
mens diſponentis, quæ ex toto ſermonis

3 particulâ colligi debet. Itaque ſi ita lega-
ta data ſint; Titis fundum Cornelianum &

ſunt, nec alter inalterius defectum ſucce-
det. l. &ℳ. §. pen. F. de leg. 1.

plexu, ſed ſeparatim diverſis orationibus
datum relictumvé quid eſt: velurti, Titio do-
mum meam lego, Sempronio zandem domum le-
go. In quàâ ſpecie partes quidem viriles, id

to: quod ſi alter jam mortuus, pura Sem-

que faciunt particulæ conjunctivæ, ſed

contextu & ratione, non ex unà aliquâ
Maærio domum meam lego: ſeparata legata
4 AuT ENIM RE.) Re conjuncti

dicuntur, quibus non uno orationis com-

eſt, æquales capiunt, ſi concurrant in lega- .

proniu, ejus pars alteri, TRio ſcilicet nos

e.

rer--

el, ſ
Can il

Cglern, ſ.

ſet mbern 4

uchu
ranerunſ
Nueitſler
66ini.
unift
1ſunntuin
atongn
luunnekt
(ugil
wurleukt
nrhmn

—

en de nerberum ignificatione. 275

Veriimm creſcit, ſed illam ſuo proprio jure, guaſo⸗
endidn lidum ipfi legatum eſt, capit. Alioqurn«
edeh ſequeretur, ſi Mævio onus adſcriptum eſ-
ſet, ut decem daret Sempronio, quò d onas
illud Titius agnoſcere deberet, cũ utiq; res
uncinalg tranſeat cum ſuo onere. I. civitatibus 122. §.
mmidne à Luciαε ,, de leg.1 l. un. S. ubi auté verſ. ſin autem

lodtenee ad deficientis C. de cad. tol. Cui nihil obſtet .
inretcicit,l

alu toni * qus nominatim legatum eñt, ad creſcit, non præ-
iutenmi Nabit legat um, quod jure autiquotapit. hoc emim
rjunen antiquatum eſt conſtitutione Iuſtiniaat in

l.-pyater 29. S. fin. J. de leg, 2. ibi, ſi, filio pars eſus.

wo ein 4d. . un. &. his ita definitis C. de cad. toſ. non le-
dn el M19 cus ac legata & fideicommiſſa in teſtamen-

luaenk t relicta novo jure debentur, etſi res adin DWU
teſtati cauſſim ob præteritionem aut ex-
hæredationem reciderit. Aath. ex cauſa C. de
iboreterit. —”
Apparet itaque, in re conjunctis jus „
ſlecore accreſcendi locum non habere. Nec ad- ”MD
entolbt verſatur. 4. k. 12½. H. de leg. 7. Nam ſicut .„
orrii utervis ſolidum ſuo jure capit, niſi partem H’
1 concurſu faciat conjuncto; ita uterque ſo-

1 CmEfE
ſunt
deſeamn

nre lidum onus ſuo jure agnoſcit, mſi concurſu . S S
, ſolidum ſuo jure petere poſſe liquido ap-
u paret ex l. duobus 57. F.de leg. /. ubi cum con-

e, Junctus partis æ ſtimationem accepiſſet, al-
E ter adhuc totum legatum jure ſtricto rectè
1 9S Pe⸗

2

27 6 Pralediones ad titulum

petit; nec tamen plus petens ab actione
cadit, aut in totum repelluur, ſed ſolùm
propter æ quitatem doli exceptione oppo-
ſità partem duntaxat conſequitur: Id quo-
9 que ratione carere videtur, quod unam
tantùm rem, non plures conjunctim lega-

ri poſſe quidam affirmant, adducentes

ujusmodi S. quibus fde leg i- quæ nihil pro-
bat, ſed id ſolàm docet, eos re conjunctos

non eſſe cenſendos, quibus res ejusdem

generis plures, aut eadem res, diſcretis ta-
10 men expreſsè partibus, datæ ſint. Et ideò
ſi Titio dimidium fundi Corneliani lega-
tum ſit, Mævio altera medietas, etſi una res
idem fundus ſit, ſeparata tamen legata
ſunt, & Mævio legatum non capiente, hæ-
1I1 res capiet, non Titius. Illud obſervan-
dum, ex conjunctione verborum non utiq;
conjunctionem ſemper, ſed quandoque
ademtionem inferri, & translationem le.
gati. Quid enim ſi ita ſcriptum ſit? quod
ritio legavi, id Seio lego: ademtum Titio &
in Seium translatum intelligitur. I. Kicut f.
de adim. leg. ſecus ac ſi dixiſſet, idem Seio lego.
12 non ademtionem denotat. Quæ adem-
tio ut admittatur, probabiles conjecturas

patticula enim idem repetitionem legati,

conjunctio magis, quàm ademtio præſu-
mi⸗-

intervenire oportet; in dubio ſiquidem

de
—
nitur,ut
nngs e
lel l
erbi⸗
(ibl ſh
ales, ert
Uilun, utin
Uhlitog dee
tanſrchi.
ſoen, guo
wlefal⸗
Mlurnd
Aneih
ffälhenn
Ummemin
nſtnetn
Timgs
ſalr ſe
Cuntinen e
Euaken
lohwetan
nergze
tüeld
min:
Kenhe⸗
nn lunn
hhen
Pece dor

in N

lun

De verborum ſignificatione. 297

n

ens 1 e
tat, lellän
eptioneſ
guimn lier
t, guod in
hiunctin ee
1, Wucen
aneühle
te Coljlni
brs tes een
les, Ciitnit
2 ſot bi⸗
ornelan
etis eth uit
tanmen ⸗
ol cihinn
lled oben
Pormununtn
chtoen
mun Iit
uch,
ſeinic,
aronen
E
bin
uminſ,

= — —

=

—

=—
=

mitur, ut prior legandi actus in ambiguo
magis valeat, quàm pereat. l. quotiens f. de

Verbis tantùm conjundi illi ſunt,
quibus ſub eodem orationis complexu
una res, diſcretis tamen pattibus, non in
ſolidum, ut in priore ſpecie, dantur: ve-

luti, Titio & Seio fundum æquis partibus do lego.

l. re conjuncti 89. ff. de leg. 3. Et licet expreſ-
ſio ejus, quod tacitè ineſt, nihil opere-

tur; l. 3. F. de leg. 7. I. g9. ff. de condit. & de-

monſt. l. non rect? C. de fidejuſſ. & partibus non

aſſignatis ipſo jure partes æ quales ſive vi-

riles debeantur: l. legata 19. in fin. f. de leg. 7.

tamen æ qualium hic partium mentio facta

cum ſit, ne fruſtrà ſit facta, cum debeant

quando. 19. F. de leg. 1. non tàm ad partium

quantitatem conſtituendam referenda eſt,

quàm ut oſtendat, non ſolidum utrique, ſed
pro parte duntaxat legatum eſſe. Vtrum
autem jus accreſcendi in hac ſpecie locum
habeat, paulò poſt dicetur.
Interim in contentioſiſſimâà hujus ma-

14

yvetba intelligi, ut aliquid operentur; I. f

16

teriæ tractatione attingenda eſt quarun-

dam legum hùc facientium ſententia, ut
Iſi pater 9. f. de vulgar. & pup. ſubſt. in cujus
ſpecie Fornerius „ doctiſſimus interpres⸗

Vult plures eadẽ oratione copulatos,o mnes

„SW⸗ z3“ unius

272 “ Ppralelliones ad titulum

——=

unius loco haberi: cujus non apparet pro-
17 babilis ratio. Neque enim ibi pluribus

copulatis tantundem debetur, quantum

uni ſeorſim nominato, quia illi copulati

ſunt; ſed ideo, quia as expletus eſt jam an-

tè. Cum igitur unus Titius, de novo adje-
ctus, non inveniat partem, in quàâ ſuccedats

utique ex communi jure, & non propter

copulationem, novum aſſem capit, ut du-
pondium fiat; quod idem accidiſſet, etſi
non conjunctim, fed ſeorſim factis inſti-
18 tutionibus primus as expletus eſſet. Et
viciſſim, ſi in filii teſtamento patris hære-
dib' non as integerſed dodrans cõjunctim
datus eſſet, nemo opinor dicet tantundem,

idd eſt, alum dorantem T'tio, illis cohæredi

19 dato, deberi,ſed quadrantem. Quam ſen⸗
tentiam non everrtir, quod ſcribitur in l. in-
terdum 13. l. de hæœred. inſtit. ubi Primo & fra-

tris filiis haredibus in ſtitutis, ſi aliud adje-

Gtum non ſie, in ſemiſſes, non in viriles ſive
20 * uales portiones fit diviſio. Non eſt
enim inconveniens, ibi exiſtimare eum,
quem Primum vocat, Glhium eſſe teſtatoris;
quem, n'ſi expreſsè jubeatur æ quis partibus

cum fratris filiis hæreditatem dividere, uti-

que plus, quàm illes, diligi ex paternæ pro-
penſionis & naturalis inſtinctus interpfe-
tatione colligemus, accedente ad hoc præ-

2D

he

pm n

(muin copu

unen,
Usfnil
ponitepi
Gndhe
ſrilton
letels,u

Mleni

ſhter u

Auſteflin

lugſenent
(iseuncie
naelgirdin
Nuunptnnn
lllonrhlrn
Unnger

Gemdime

Mluminde

rer, a
ſeidg u⸗
ſnpinnl
fkanten
Kitndr
neege
eincolle
Coheurten

Ic

Cerſepn
Ulsreze

JYMD De verborum ſignificatione. 279

—,— 6 ——

Pnuen ertim copulationis in inæquali gradu ar-
nidem gumento; quæ ratio alioquin frequenter
elt, n plures pro uno numerari, & ita in ſtirpes
a i non in capita, ut loquuntur, hæreditatem
ernelnn dividi facit. Majoris certè efficaciæ eſt 21
1,deſait ſpecialis compellatio, quàm confuſa & in-
nquid ter cœteras, ut loquitur Iuſtinianus in S. 1.
Etonde Anſt. de exhered. liber. & probat I./5. S. ait præ-
aÜN korf. de injur. ut ita fratrum filii neglectiùs,
r Aquãàm ipſe filius Brimus, inſtituti appareant.
In Hæcq;ſententia naturalem æqquitaté habet. 22
e ele Quis enim dicat patrem, qui liberos ſuos
haæzredes inſtituit hoc modo, Mævium filium

nd en 1 10c mo iun/
lanc meum & cœteros meos liberos bæredes ſacio, vo-
Ierum luiſſe, ut Mævius tantundem ſoluùm, quan-
ülcel lanan — * „ * 4
em tum univerſi alii, caperet? Præterea illam 2
IO AMee

en Cnm ſententiam ex d. l. 13. elici non poſſe, imò
. noſtram inde evidenter confirmari, ex eo
apparet, quòd ibi Vlpianus & Labeo illis

,, . 7
AAubiturnn

glaiiln verbis, qua detractà ſemißem fratris filii, ſemiſ-

mionitn ſem primus haberet, non novum & ſingulare
„ N Ius conſtituunt, ſed vetus & commune jus
7100. „₰ . . „ .
in. recitant, cui volunt derogari illàâ adjectio-

ſ male
ſe in confeſſo eſt, ut inæqualibus gradibus
ei concurrentibus in ſtirpes fiat diviſio.
ten Tertio loco re & verbis conjuncti 2
W cenſentur ii, quibus uno complexu oratio- 4
iel, nies res eadem non diſtinctis partibus reli-
tei 8S 4 da

10 Pralechime 4 tuilen.

Beannget Ba tesdsnidt, elelbeneut⸗ inæ-
qualibus partibus: alioquin verbis quidem
conjuncti, re autem disjunct: eſſent, per ſ⸗
pra dica. Atque ita utrique ſolidam do-
mum legatam eſſe voluit, ita tamęen, ut par.
tes concurſu faciant, de quo pòſt videbi-
a5 mus. Id ſciendum hos demum bropri
conjunctos dici, ſic quidem, ut etiam ſæpè

ablſolutè absque additione conjuncti ap-

Cet re ſolùm, aut verbis ſolum conjuncti,
pro disjunctis habeantur; text. & gl. in d. l.
un. S. his ita, in verbo, conjunctim C. de cad. toll.
quibus etiam præferuntur 4 4. l. re conjundii g.
Fj. de leg. .
26 Reliquorum autem generum alterà
tantùm parte conjunctorum, uter alteri
præferatur? non ſatis expeditum elt. Bar-
tolus concurrere tradidit in I. Mæ vie 41. fde

ſionem petęre tutius eſſe arbitror, quàâm ex
d. 1. re con/uncti quæ ſive à compilatoribus

ut conſtans inde & certus ſenſus erui non
. poſſe videatur. Alciatus verbis conjun-
22 tum præ fert, propter l. un. §. boc ita C. 4e

cgad. tel. ubi tamen non de verbis tantùm,

pellentur: & horum reſpectu reliqui, ſcili-

ieg 2. Ex quà lege hujus quæſtionis deci.

ſive à librariis miſeréè lacerata eſſe apparet,

ſed utroque modo conjunctis ſermo eſt.
Bar „

—
znalte
A intten
nezelit⸗
zulein 4
liginue

(ovorutar

leColcis⸗
lhiotantu
huriſen
Uifndi
lncioni⸗

4 illgen

Norr

II ngni

Lonnorerlun

Uunſlpn

ol ſiene

ngehnn
8ue
legg do
linn
Uninen
nge llen
ul
iier n
nRonn
e
unler

E

R

lun
—
, Meni
ullibosme.
nfetbigiin
iellent
deſolidmn

Aumnen e

=

vo t ien
Genun nt
nltetim

Gniunct 4

eautdn iſ
Numcolſ,
rt g

in.a: ⅓

4Ananni

=

4
D

genemn 47
umn, Nel
ungſ
Mnt,
ttionut⸗
rng 1
col ronn
i de t
etineuin
ebi 8Cne
6 1
ſerbig tu
n

6

,OAS
=

S=

S= —
=

—

de verborum Kanißcatione. 2 1

*

Bartoli ſententiam amplecti mallem, tum ²2

ad intricatiſſi mas circa hoc diſputatio-
nes reſcindendas; tüm quod in dubio ad
æquale jus proniores eſſe debeamus, ut pri-
vilegiatus contra privilegiatum privilegiq
ſuo non utatur; tùm denique quod novo
jure Codicis d. t. de cad. tol. inter re tantùm
& verbis tantuùm conjunctos nullum con-
ſtituatur diſerimen, ſed utrique indifferen-
ter disjuncti vocentur, cum tamen hæc
conjunctionis, jurisque a arcreſcendi mate-
ria ſatis diligenter ibidem ſit t pertractata.
Prorrò utrum propriè conjunctis, ſo-
lidum ſi ingulis legatum eſſe intelligatur?
controverſum eſt. Putem autem non ſo-
lidum, ſed partem legatam videri, cům pro-⸗
pter. plane 34. §. ſi conſunctim ſj. de leg. /. ubi
partes ab initio fieri ſcriptum eſt; tům quod
aliàs jus adcreſcendi inter eos locum non
haberet. quod enim jam antemeum eſt, ad-
creſcere modè mihi non Poteſt. Eſſe au⸗

2 2 2

2

turin4. 1. un. H. ubt Aeren, verſ. ß ver) pars. C.

gecaa. toll. Necadverſatur quod ibid. in §.

his ita verſ. hoc ita dicitur, illos partem con-
junct orum ſibi hæredum » quaſi ſuam, prę-

Qepdadl conjunctim 80. . de leg. 3. atti-

nei

occupare. particula enim quaſ improprie-
tatem denorat. pr. 1. de oblig. quæ ex quaßi del.

282 Pralectiones ad titulum

— *

net, ea ſic accipienda eſt, ut ſolidum illis

conjunctis ſolidum ſingulis relictum vide-
tur, & ideò ſuum accipiunt, non quaſi
ſuum. d. S. ubi, verſ. ſin autem.

parté adcreſcere; etſi non deſint qui in hac
ſfſpecie jus adcreſcẽdi omnimodè excludat.
34 Cum enim eos paribus paſſibus ambulare
cum rc conjunctis liquidò appareat, ex d.
I. 41. ff. de leg. 2. conſequens eſt, ut aut utro-
bique aut neutrubi ius adcreſcendi locum
habeart. Indubitatum eſt autem, locum
habere inter re conjunctos: ſæpè allegato §.

locum.

Lex .

Vlpianus libro 9. ad legem

Id apud ſe quis habere videtur,

de quo habet actionem. Habetur
enim, quod peti poteſt.

1.

“ . Qu actionem habet ad rem recupe-

8 randam, ipſam rem habere videturz!.
qui adtioqnem Ij. f. de R. I. quoad juris effectus,
non

2

—

vigdeatur datum, ne pars caduca fiat; non ut
3²¾ ſolidum ſuo jure capiant. Sed re tantùm

33 His ita poſitis ex neceſſitate dicendum
erit, verbis quoq; conjunctis, alteri alterius

usbi autem, ergò & in ſpecie alterâ habebit

luliam & Papiam.

—
vongue
Cun.
eul,
Nitnur e
Cnpetere

nbellres
n Vn
Unlei,
ſtineni
n ded
nncr

i ſ
nrido

n
—.
tſolcunke
afatzman
decte unin
lelictam ni⸗

Nt, hod d

,altetialteit
umqpiin
noid ercii
Eibus untuu
Pppateiſil
ſt,utautun
eſcendilun
ſn

=

De verborum fignificatione. 28 3

non quoad corporalis poſſeſſionis commo-

tate Ccende

dum. Qui juris effectus in eo eſt, exem-

pli cauſs4â, ut legatum ad hæredem trans-

mittatur ex eo tempore, quo adtio alicui
competere cepit, non ſecus ac ſi legatum
ipſum jam nunc eſſet conſecutus: I. 7. & tot.
tit. f. quand. dies leg. Et hæreditas adita,
bonorumvé poſſeſſio agnata transmitta-

tur, etſi res hæreditariæ ab alio poſſidean-

tur. Vnde etiam bonis noſtris annume-
rantur ea, quæ in actioni bus habemus: l. be-
norum, ſupra h. t. ut nihil in fraudem credito-
rum de actionibus diminuere liceat, non
minus quàm de rebus; I. 1. §. quod ſi nolit. f.
quod in fraud. patroni. & bonorum uſufru-
ctu relicto, etiam quod in actionibus eſt,

computetur. I. ult. F. de uſufr. leg. de quo di-

ximus in d. l. bonorum 49. b. t. E diverſo
rem videtur amiſiſſe, qui actionem ad eam

perſequendam am ſit. l. 14 S. rem amifiſe, ſu-
prah. t. Alioquin non jure noſtro, juris-

que effectibus, ſed ipſo poſſeſſionis com-

modo inſpecto, minus eſt actionem habe-
re, quàm rem. I. minus. F. de R. I. quod &

verbum videtur hic poſitum demonſtrat,

quod improprietatem, ut loquuntur, & fi-
ctionem denotat l. 1. §. videor. F. de vi & vi
arm. Unde qui actionem quidem habet, 6
ſed inanem, ex quàâ ſcilicet nihil exigere

Praælectiones ad titulum

234

—

Pe t „eam habere non videtur. I. nam F.

de dolo mal.

Lex iI44.

rgulus lihro 10. ad L. Iuliam & Papiam.

L. ibro memorialium, Maſſu-
rius ſcribit, Pellicem apud antiquos

cam habitam, quæ cum uxor non
eſſet, cum aliquo tamen vivebat:
quam nunc vero nomine amicam,
paulo honeſtiore concubinam appel-
lari. Granius Flaccus in libro de,
jurePapiriano ſcribit, pellicem nunc
vulgò vocari, quæ cum eo, cui uxor
ſit, corpus miſccat: quosdam eam,
quæ uxoris loco ſine nuptiis in do-
mo ſit, quam Nernit Græci vocant.

Vs concubinarum ſubinde coãt ctatum,
tandem in univerſum ſub latum eſt à
Leone Novella g9o. & 91. quæ conſtitutiones
etſi i inter Imperii Romani leges non nume-
rentur, moribus tamen illa concubinatus
abolitio com probata⸗ ac confi rmata ad no-
ſtra uſque tempora duravit ac durat; ut ho-
glè ne ſoluti quidem concubinam habere

pol-

D

maera
ollongt
llr itaniten

tirrlbueld

aesenim

Gtinum

giln,
lee, ae,
en ſolen
bmntt,pr
el
Eimen Don
fülaninte
ling. c
Nllirake
li whbe
erin
nrſberor
Utümd
ure

Cnegi
nmn,
Nend
l,
nr

uluns

—=

uth bun

16 in

lium, Madn
pod n
Im DrN
ven rinht
ine /ℳid
inin 40
silbroc

vellcenang

neo,culdl
ecemne
is in e
eclNe

4

ge citdunn

ſabimm
cootruign
geinli
ℳelbni

Gunm ul

6
R

rannjt
bium bi

4

—
S= = –

De verborum fgnificatione. 225

poſſint ‚quod olim licuit. I. un. C. de concub.

Ut ita videantur univerſa jura, quæ de na-

turalibus liberis extant, abrogata eſſe. Na-

turales enim liberi non omnes, qui extra

legitimum matrimonium ex vag Venere

ſuſcepti ſunt, ſed ii demum, qui ex certâ
muliere, quæ conſtanter in contubernio
habetur, ſolemniter tamen inuxorem du-

canon eſt, procreati ſunt tot. tit. C de natur.
ib. & Novel. 5g. quibus modis naturales & c. Iu- 3

je tamen Pontificio concubinatus prohi-

Bitus non invenitur, c. is qui 2. diſtinct. 34. c.

aliter 30. quæſt. 5. niſi perſonis eccleſiaſticis

t. nullus cum. c. ſeq. 32. diſt. ubi miſſam ejus
audiri prohibetur, qui concubinam penes

ſe habeat. in quibus omnibus utique natu-
ralium liberorum jus ſupereſſe dicendum.

Quin etiam obtinuiſſe videtur, ut qui ex- 4
tra matrimonium quidem, non tamen ex

publicè infami muliere nati ſint, natutalita-

tis jura habeant, üt ex unciâ hæredes inſti-
tui poſſint legitimis extantibus; & non ex-

tantibus ex aſſe; ſecundum tenorem d. Nor.
89. cap. diſcretis; cum ſpurii, id eſt, vulgò
concepti prorſus ſint incapaces. d. Nov. 69.
t. ſi vero, in px. Nam id quoque, ut pet ſub
ſequens matrimonium legitimentur, uſu

invaluit, quæ legitimati non ſpuriis, ſed

naturalibus tantum antiquo jure ?ompete⸗-
1S

—

289 Ppralsälionet ad tirulam

— —

re videtur. d. Nov. ?9.S. reliqui. Eamque le-
gitimationem non ad allodialium tantùm,
ſed & feudalium bonorum ſucceſſionem
prodeſſe latè oſtendit Hartm. Piſtoris lib. 2.
parte 2. quæ/t. b1.

Lex 14.

yVlpianus libro 10. ad L. luliam & Papiam.

Virilis appellatione interdum⸗

etiam totam hæreditatem contine-
ri dicendumet.

1 Icut reſidui appellatio etiam totum ad-

) mittit, veluti cum ex reſiduâà parte hæ-

res inſtitutus, cohærede incapace totum
capit; I. 2. C. de hæred. inſtit. & univerſitatis

aut famiiiæ nomine quandoque unus dun-
taxat continetur; I. icat f. quod cujusque uni-
verſ. lI. &. l. deteſtatio. . h. t. & ſicut reliquo-
rum appellatio univerſos ſigmfcare po-

teſt: ?. soteft g97. ſupra b. t. ita virilis partis ap-
2 pellatione totum contineri nihil vetat. So-

let autem pars virilis pro æ quali dici; l. viri-
lis ff. de leg. præ/t. l. auſertur. F. de jur. fiſc. l.

unum ex familia. S. ſi duos. f. de leg. 2. quod vi⸗-

ritim fiat diſtcibutio, & ita æqualiter: cum
ibi, ubi partes expreſſæ non ſint, equeles
eese 1n ipſo

1

r Mn

ojuen

lel r

nmnenn l

ſiniium rer
eronekt
Unns, U
Genhnitt

ſciglletor

1

Nellinvert

(rn, de t

inpane

nimeneot

ühbbtenn

ite l o

ſ Nlean
dent
oonidn
nuupmi
lcenine
Pnbtion
tonnnlde

n e.
litiad

„ De verborum fignifica tieere 297
Hn ipſo jure intelligantur. I. legata inutiliter f. de
unum leg. 7. Cæzterum hoc non ex verbi pro⸗7
lcehen prietate, ſed juris interpretatione eſſe, con⸗
M ſimilium verborum argumento cognoſce- DWR—
re non eſt difficile, quorum antea memi-
nimus. Ut mirum ſit, Bartolum gloſſam 4
ſecutumin l. pater 38. §. filiam ff. de leg. 3.
ſcripſiſſe, totum fideicommiſſum ibi ad ſu-
perſtitem vernam pertinere; etſi expreſsè
eimetdan- Scævola de toto rogatus, non totum ſed
virilem partem pertinere reſponderit, cum

6 nin

emn col . . . .
minore negotio, & citra reſponſionis am-
biguitatem potuiſſet dicere, torum perti-
umtomng nerc: ut voluntas teſtatoris in perſo n fi-
Cri ur. liæ impleta videatur, quæ extra familiam
*R non alienavit. nec quicquam dictum eſſe
Ltin proponitur de vernis, ut illis quoque alie-
Ni,ukar natio prohibita eſſe cenſeri debeat. Ac 5
oeen 4 licet animadvertere, Scævolam hujusmodi
ine 9 prohibitiones, ceu juri commum ac vendi-
int ken tionum libertati contrarias, adeoque odio-
iaſanet ſas, ſtrictè, quantum potuit, interpreta-
e tum eſſe. Certumque eſt illas publicæ
ülun utilitati adverſas, certarum tantùm familia-
ii rum dignitati ac opulentiæ tuendæ ac-
firn . commodatas eſſe.

Pralelliones

. . .
— —.—

—= —— — 7 —

Lex
Terentius Clemens “l 2. ad uliam
& Papiam.

Soceri & ſocrus appellatione;
avum quoque & aviam uxoris ve
mariti contineri, reſpondetur.

Aciunt notata ad l. nurus e: &l. geneni.

1z0. ſupra 4. i.
Lex 11z.

rerentiut Elemen: ubzoz 3. ad legem luliam
Fapiam.

.
4

ti ſunt, Romæ nati intelligantur.
Vigel. 139. & ibi notata ſuprab. t.

Lex 145.

Gajus libro 8. ad legem Iuliain G payiam.

Non eſt ſine liberis, cui vel
unũs filius, unavé filia eſt. hæc enim

enunciatio, babet liberos, non babet li-

beroy, ſemper plurativo numero
præfertur: ſicut & pu gillaresz co-

dicilli.

1ex

Quiin continentibus urbis na-

Ainenol)
Lettdanu
r itp
inn

btn. ſe

nelketerin
ſttintilrt

i hrrai in
wd ſl ci

uten

—

e verborum gnißcatione. 283
lgenra 1Y.

Gajus libro o. ad L. luliam & Papiam.

elin Nam quem, ſine liberis eſſe,
numt dicere non poſſumus; hunc neceſ-
ndem ſe eſt dicamus liberos habere.

NI T Inc regulam tradunt, plurale reſolvi
1 1I in ſingulare. I. falſa 33. S. fin. . de cen-
. dit. & dem. Vnde ſubſtitutus ſub condi-
tione, ſi heres inſtitutus ſine liberis deceſ-
Alzniin ſerit, non admittetur; quando vel unus fi-
lius hæredi ſupereſt? l jubemus S. ſn autem.
LC., ad Trebell. étiam naruralis tantùm, nilſi 3
huäntif dignitas & conditio tàm teſtatoris quim
ligun fubſtituti diverſæ voluntatis conjecturam
ſüggerat. eæ faltto 12. § Ki quis rogatus f. d. t.
4 Et eam feudi conceſſionem, ut maſculis ſu- 4
. perſtitibus fœminæ non ſuccedant, ſic in-
perſtite excludantur foœëminæ. Bl. in l. i. C.
erbjal de condit. inſert. atg.l. pater Severianam ior. 5. 1.
A hreen Fee cond. & demonſt. IIlud notandum ſi
pater filio ſubſtituit ſimpliciter, non ad- 5
1ed jectà conditione, ſi ſine libeêris deceſſerit,
nm illam tamen conditionem conjecturàâ pie-
Uisgth tatis paternæ tacitè ſubintelligi; ut eâ exi-
ſtente excludarur ſubſtitutus. I. cum aruus
UW 1 402. pGH

4

Des

HW

290 Pralectiones ad titulum
102. ff. d. t. de cond. & dem. & l. cum acutißimi
C. de ſideicommiß. MRRW,
SEMPERPLuIRATIVO NUIMERO)
In Codice tamen, ubi latini ſermonis pu-
ritas deſideratur, non uno loco legitur nu-
merus ſingularis. lI. ſi quis prioris S. in ilo C.de
ſec. nupt. I. ſi quis in ſuo C. de inoff. teſtam.

Lex Joo.

Gajus libre 9. ad L. luliam & Papiam.

Si ita à te ſtipulatus fuero, Quan-
tò minus à Titio conſecutus fuero, tan-
tum dare ſpondes? non ſolet dubi-
tari, quin, ſi nihil à Titio fuero
conſecutus, totum debeas, quod
Titius debuerit.

1 X7 Ideaturl. minus 32. & l. verbum amplius
V 82. ſuprà. h. t. hoc addito: ſtipulatio-
nem in hac lege poſitam, nihil aut parum
à fidejuſſorià obligatione differre. Hodiè
enim fidejuſſores ſi non ex verbis fidejuſ-
ſionis, vi tamen ipsâ & legis interpretatio-
ne non aliter obligantur, quàm quanté
minus à reo principali ſervari poteſt, id eſt.
excuſſo prius reo principali. Auth. praſente
C. de filejuſ. l. ult. ſ. rem pup. ſaly. ſor. ged
4 ʒPel

—

r
Porbu ſeit
in ſolconok
Pdebllense⸗
Nenre olrend
Coneuatcecdt
ſeldonon ek,
Uhuheeke
hincſdicon
enſn e
NMeemner
Ccſtetlis,
1
geleeuntn
Whmends,an

=S ..

ennes ioree

u t

nenig

Mkn
Cangnis
lon
Wüni
We

fulge

—

ln

eIvo WI
tniſemon
looolermn
ii

ufengfe
l.
unt eis

8fuero
ueN

n ſolert
i Iron
dehen 6

der velorun hanißcatine. 291 1

pluribus rei reis exi ſtentibus, ſingulis quidem

in ſolidum obligatis, qui tamen ſingulos

hidejuſſores dederint, uno ex reis non exi-
ſtente ſolvendo, non protinus ad alterum
correum decurretur, niſi i prius ejus, qui ſol⸗

vendo non eſt, fidejuſſore excuſſo, ut ita

in hac ſpecie fidejuſſor prius, quàm reus

principalis conveniatur. arg. l. Lucius 46. §.

Sempronii & S. cum 1 Ramentd fF. de admin. tur.

Nec pertinet d. Auth. præſente ad reos, qui
pro diverſis, quamvis correis, ſigillatim fi-
dejuſſerunt: non ſecus atque ex diverſis
teſtamentis, aut inter diverſo jure ſucce-
dentes jus accreſcendi non oritur. I. 16. f.

quib. mod. Mazſ. amitt. I. 5. F. de bon. poſſ.

Terentius Clemens libro j. ad L. Ia-
liam & Papiam.

Delata hæreditas intelligitur,
quam quis poſlit adeundo conſe-

qui.
M⸗ inter ſe differunt, delatam ali⸗ 1.

cui eſſe hæreditatem, & ab eo eandem
aditam eſſe. Adita ad hæredes transmit-

titur: delata non transmittitur, niſi ex! an.
1T à C. de

29 2 pralectiones ad titulum

—

C. de his qui ante apert. tab. arg. l. quis filium 7.f.
2 de acquir. hæred. Delata repudiari poteſt:
adita ſemel repudiari non poteſt. S. etraneis
1. de hær. éual. & diff. l. ſi quis 8. f. de jur. delib.
32 Denique hæreditas etiam ignoramti defer-
tur, ut rectè Alciatus aſſerit per l. ſi in ſauti
C. de jur. delib. l. Pannonius ff. de acquir. bæred.
quibus adde d. I. 7.5. K ſilius, eod tit Quod eò

pertinet, ut ſicubi ſtatutum ſit, de hæredita-

tibus quibuſcunque, à lege aut teſtamen-
to delatis, etſi aditæ nondum ſint, ad hæ-
redes transmittendis, ea quoque transmit-
tantur, quæ ignorantibus deferuntur; cum
ignorantis mortem teſtatoris nulla ſit adi-

tio. S. pro hærede l. de hared. qual. & diſer. l.94

f. de acquir. hared.
Lex 2.
Gajus libro 10. ad L. Iuliam & Papiam.
Hominis appellatione taàm-
fominam quàm maſculum conti-
neri, non dubitatur.

0-⸗

171 J Omo in jure plerumque opponitur
brutis: unde meritò univerſos
mines & utrumque ſexum ejus appellatio
itur. 1non
2 complectitur. Quandoque tamen n

br u⸗

Den

1

uig lell
terpnenn,
lidis
Cortoribado
ſCeroromnr,
eC!
tClnl
Pere huhor
Naneic,ob
t
Dobtte
eneor
dhomo

atifa

lalii, an
llicßin

UInezele

Uhe lipp⸗
ilenmee

ier//, D
llice⸗
Enmnohabe
d
.

glunt

—

Elgifn.

ehuin D
wel Guni
ut n⸗

nitan i

lein et erlſal

5 un Apli
ut
rlocelert!
geiut 1 elw
Un lunt, 4
weem
eerummt:
Ors allt

ℳ

1
16hi

gtone i
llven

De verborum trißcaiime. 293

brutis ſed liberis hominibus opponitur,
præcipuè in jure feudali: & homines no⸗
ſtri pro ſi ubditis & famulis noſtris, aut pro-
curatorib. actoribusvèé, quorũ aperâ & mini-
ſterio utimur, uſurpati leguntur. l. 2. C. de
Epiſc. & Cler. lI. 1. C. de conduct., & procurat.
præd. & c. lib. I1. l. 4. C. de dignit. l. 1. C. de com-
merc. Inde hominium vel homagium præ-
ſtare, id eſt, obedientiam & ſidelitatem ju⸗
rare. D
Dubitationem autem ad hanc legem
adferre poteſt l. ſi quis 35. S. qui ſe f. de pœn.

ubi homo & mulier inter ſe opponuntur.

Si abortionis caußa aut amatorium poculum quis
dederit, & eo mulier aut homo perierit, ſummo
ſupplicio afßicietur. Apparet autem, ibi ho- 4
minem appellari id, quod in utero geri⸗
tur; etſi aliàs partus nondum editus homo
fuiſſe non rectè dicatur, l. in Falcidiâ 9. ff. ad
L. Falc. & modo ſperetur homo fieri: l. eum
inter 14. C. de fideicom. libert. præterquam
quod, ubi de commodo ejus agitur, pro
jam nato habetur. l. qui in uter f⸗ de ſtat. hom.
l. prox. & I. 231. infra. h. f. de quo
hamjam dicetur.

T Lex

Pralectiones

ad titulum

—,ß

Terentius Clemenslibrott. ad L. lu-
liam & Papiam.

Intelligendus eſt, mortis tem-
pore fauiſſe, qui in utero relictus eſt.

1 CIK* jus protimiſeos habet non ſecus
Aacſi jam natus eſſet: executio tamen
in eventum nativitatis ſuſpenditur. arg.
1. 3. §. 1. f. de in juſt. rupt. & c. ibi, alia eſt ſuper-
ſtitum cauſſa, alia poſt humorum: illi ſempen in-
juſtum faciunt teſtamentum; hi rumpunt, ſi na-
à ſeantur. Hinc quæritur :ſi filius hæres in-
ſtitutus, ſi ſine liberis deceſſerit, hæredita-
tem Fitio reſtituere debeat, iſque hæres
prægnantem uxorem relinquat, an fidei-
commiſſo locus ſit e & dicendum, non efſe,
voluntate teſtatoris inſpectâ, quaſi ſcilicet
minus ſcriptum, quàm dictum aut ſenfum
ſit. arg. cum arus 102. f. de condit. & dem. & l.
Neratius, ihi, ſi cui libertatem dederim, ſi filius
mihi nulſlus erit, cum moriar, peſthumo nato im-
pederi libertatem &e. ff. de manum. teſt. In pen-
denti tamé erit, utrũ fideicomiſſum locum
habeat necné, per ſusra didta. Nec obſtat,
quod conditio in formâ ſi pecificàâ ſit adim-
plenda l, qu: hæredi F. de condit. inſtit. Satis
enim

Ne
„—
aimheeti
teltnorunn
teſlamentug
Et guma
Norſoli⸗
e tam
itſlisgnos
Eehcben eer⸗
n vel..

lulſeſt.

1 1
(unet dei

ſende Aun
twenleien
Mnnge
Kunlterten
ſelhzeit,
uinchin
Mumar
Elan
um t
tenbberet
Uunguo

ſehnre

Dll All.
n

ortte

relicel

her nonk

eetrd n

ſpendin
ii luiſ⸗
n: il ſen
bi onpe
fliusbent
ert, Men
en, “

.

Adum,nor
qui⸗
gumnan
Grl
hemun,
hah⸗
e
.

.

=

De verborum ſigniſicatione. 295

enim ſpecificè impleta videtur, ſi voluntati
teſtatoris paritum ſit. Ea enim legem dat
teſtamentis. S. diſponat Auth. de nuot. collat. 4.

Et quamvis in poteſtate patris eſſe dici 4

non poſſint, antequam naſcantur, ! fin. . de
collat. bon. tamen quando lex patri permit-
tit filiis, quos mortis tempore in poteſta-
te habet, dare tutores, poſthumis quoq;
dare poteſt. S. permiſſum & S. ſeq. I. de tutel.
Fac. lI. En. f. de aßignat. libert. Vnde & illud 5
eleganter dicitur, eum qui quatuor habet

liberos, & uxorem prægnantem, non tri-

entem ſed ſemiſſem debere his relinquere.
Nov. 18. . 1. & ſAuth. Novißima C. de inof. teſt.
Similiter tamen, ut antè dictum eſt, in ſu. &

ſpenſo erit, an rectè triens relictus ſit, &

ita inofficioſi querela excluſa? Nam non
natus non rumpit teſtamentum. lI. poſtbumo
C. de bon. poſſ. cont. tab. Neque exiſtiman- 7
dum eſt, etiam ante nativitatem ipſi par-
tem hæreditatis deberi; ſed in tempus de-
mum, quo naſcetur, omnia ei jura integra
ſfervantur. I. antiqui f. ſi pars hæred. pet.
I. ſed ſi reſtituatur S. ſfin. f.
de judic.

T Lex

29 6 Praleliienes 44 iralun⸗

Lex 14.

Macer libro t. ad e nen

Mille Paſſus non à miliario ur⸗
bis „ ſed à continentibus ædificiis

numerandi ſunt.
Ca Onjungenda ellcam . 2. b. Gt

—

upta. hy k.

Tex DN.

Licinnius Rußinus libro7. Regularuk.

Proximi ap ellatione ctiam
ille continetur, qui ſolus eſt.

Vm lex ad inteſtatorum hæreditates

vocat Proyimos aghatos vel cogna-
108, etiam qui ſolus eſt admittitur ex len.
tentiâ legis. Suffſicit enim non eſſe proxi-

miorem, erſi non fit remotior, cum quo

confſetatur. 192 ſupra b.t. IIIud Arrau
an proôbare debeat, ſe proximum et e, ſi ab
extraneo poſſideatur hæreditas: à Et verius

eſt, non debere, modò probet ſe agnatum

eſſe, & ita proximiorem ipſo poſſeſiore. Si-

cut qui rem uſucapit, non probat ſe domi-

num eſſe, ſed Publiciana ſufficit. 4. I. deé
adiene

(tion.
ber,,

Contelr
chut
giojn
Neeni

ſ kialt
tlti,
oenmr ri
ec C
Wnc⸗

tinen

milarion
us edle

4 6 9

4
.

Igtlnn

dve euin
.
n Mxeelin
e el t
utur eit⸗
obcleen
or, n ,
Augeen
ſNt

punt
tudEriin
etle l

7

oletote,

fengt

1

De verborum ſRignificatione. 296

gction. Satis eſt enim potiusjus ipſum ha-

bere, quàm habeat poſſeſſor. Et qui litis
conteſtatæ tempore poſſidet, vincit inter-

dicto uti poſſidetis vel utrubi, ſi maxime
ab alio, modò non à poſſeſſore vi, clàm aut

precariò poſſideat. S. g4. in ſin. Inſt. de inter-

dict. Nec ignorantia talis imputari ei po-

teſt, qui neſcit, an proximior abſens in vi-
vis ſit, nec ne: dummodò paratus ſit ei,
. „ . uſſe b . ſe .
quive cauſlam ab ipſo habebit, ſi redeat,
hæreditatem reſtituere,
Interdum etiam proximus dicitur,
. .* „ „ SS
qui ante ſe proximiorem habet ipſe tamen
in eo genere eſt, ut jure proximitatis inte-
ſtato ſuccedere poſſet, ut in ſpecie l.io. C. de
legat. ubi proximæ perſonæ, id eſt, quæ ſit

ex numero propinquorum, res aliena lega-

ri poteſt, etiam ab ignorante, alienam eſſe.

Denique notandum, ſi inter emtorem &
venditorem convenerit, ut prox-imo men.

ſe, aut intra proximum menſem pretium
ſolvatur, ſi non appareat, quid actum ſit,
computationé inchoari debere, ex die per-
fecti contractus, id eſt, traditionis factæ,
non conventionis. l. tah f. de jur. dot. H
Br. in l. fi cum legeturff.
geoe leg. -.

T 1 Ie«

e

—

Licinnius Rufinus li

Majore parte anni poſſediſſe

Pralectiones ad titulum

Lex nSbö.

bro io. Regularum.

quis intelligitur, etiamſi duobus
menſibus poſſederit: ſi modò ad-

verſarius ejus aut

paucioribus die-

bus, aut nullis poſſederit.

P Ertinet ad interdictum Vtrubi, quod

ad tetinendam rerum mobilium poſ-
ſeſſionem dari ſolet. quo interdicto is vin-

cebat, qui rem mobilem majore parte anni
poſſediſſet. Videtur autem majore parte
⁹ anni is poſſediſſe, qui diutiùs in eo anno,
quàm adverſarius poſſedit; reliquo autem

anni tempore neuter poſſedit: Et ita re-

ſpectu adverſarii magis, quàm ipſius anni,
major pars dicitur. Sicut in l., majorem .

3 & I. præced. in fin. f. de

pact. major pars cre-

ditorum dicitur, non pro numero perſo-
nararum, ſed pro modo debiti-ut ſi vel uni

plus debitum ſit, quàm compluribus aliis,

in unum collectis, hi

omnes illius unius pa-

Ktum ſequi cogantur. Et pari ratione in
4 l. cum de lanionis 15. §.
ſtrul. & . arbitror ill

Sabinus ff. de fund. in-

a legato cedere, quæ
lon-

Nisloe
(Anon

ſeunte

Zeum

ment

—

Ugllenun

i poledl.
Inli Gucbe
i modex.
ioribus⸗

n Vrd,M½⅓

hnobing

1

igtercicn bfn.

Nuſengtenl
ten nae,n
aüsin enn
rlonnen
edrthut⸗
in luet
u Nieen
njor ind
numero
Ptiul ⸗
nlitu
giiuun
Nniri
1
. ltng

.
9

4
7
1

De verborum ſigniſicatione. 299

I. de interd,.

longiore tempore in fundo legato, quàm

aliis locis, morari aut eſſe conſueverunt;

etſi non ultra ſex menſes ibi fuiſſent. Cæ-
terum hodiè in interdicto retinendæ, etiam 5

rerum mobilium, non uter majori anni

parte poſſederit, ſed uter litis conteſtatæz

tempore non vi nec clàm aut precariò poſ-
ſideat, inſpicitur. S. retinendæ, verſ. ſed hodie

Lex VUZ.
PFPlius Gallus libro i. de verborum, quæ ad
jus pertinet, figniſicatione.

Paries eſt, ſive murus ſive ma-
eeria eſt. H

—

ILRasquarirur:ui operam ſuam ad pa- 1

rietem faciendum locavit, utrum mace-
riam feciſſe ſufficiat, aut parietem concra-
titium? Primùm inſpiciendum, quid actum
ſit: ſi id non appareat, ex pretii aut merce-
dis quantitate æſtimandum, qualem parie-

tem facere conveniat. gl. notab. in l. 1I. F. 1. in
verb. agendo f. de ſuperfit. Tum etiam loci, 2

qui pariete cingendus eſt, qualitas, & re-
gioms conſuetudo haud difficilem ei rei
conjecturam præbebunt. Alii enim cir-

ca vineas, alii circa ædiſicia parietes eſſe ſo-

lent. Fac. h. ſi ſeryus plurium §S. ſin. F. de leg. 1.
H Item

S

300 Prælectiones ad titulum

2-

§. 1.

Item via eſt, ſive ſemita, ſive-

iter eſt.

—

. lIam ab itinere diſtinctam eſſe notum
eſt. Igitur hoc velle] Ctum proba-

bile eſt, in vulgari ſermone viam ab itinere
2 aut ſemitâà non diſtingui. Et quidem Pliüi

Galli nihil ſupereſt, niſi parsl. 19. ff. de uſur.
quæ etſi itineris & actus mentionem faciat,

tamen hùc accommodari non poteſt.

4
—

Celſus libro 5. Digeſtorum.

In uſu juris frequenter uti nos
Caſcellius ait ſingulari appellatio-
ne, cum plura generis ejusdem ſi-
gnificare vellemus. Nam Multum
hominem veniſſe Romam, & Piſcem vi-
lem eſſe dicimus. Item in ſtipulan-
do ſatis habemus de hærede cavere;

Si ea rer ſecundum me hæredemvé meum

judicata erit. & rurſus: Quod ob cam

rem te bæredemvé tuum.

Nempè

què, ſi plures hæredes ſint, conti-

nentur ſtipulatione.

N

Sicut

MN

nnerr

lan gur
ne

mliuuft
lhninin
c,kiccti
aideuotur;
nhlonin
irnir,pl
ulmumſ
tlieos

(Huonnes vi

naneten
(Genemerde
Uutelcnnn
Untttunn
loclone
afin

nnitu

um elenon

Ctumgti

am abne

. güigen 5

1 .

tonenkacn
apored.

.

mun

eeri
eibten
zu Mn
Nſend
eCe carent
im’ u
la
Nene

,CNο

8

de verborum Kgnificatione. 30 1

Icut pluralis ſæpè reſolvitur in ſingu-
O larem; per ſupra dicta in l. 48. h. t. & gl.
in l. Dirus in fin. f.de petit hæred. ita quoq; ſin-
gularis in pluralé. quod accidit in omnibus

locis, ubi actiones hæredi vel in hæredem

dari dicuntur; ut etiam ſi plures ſint hære-
des, nihilominus actiones tranſeant. Pa-
ri ratione, ſi pluribus hæredibus inſtitutis

g4:

ita ſcriptum ſit: Hæres meus damnas eſto

dare aureos quinque: non quilibet hæres,
fſed omnes videbuntur damnati ; ut und
quinque dent. . s pluribus 444. f. de leg. 2. Et

côvenienter Pomponius diſtinguit: utrum

ita relictum ſit: quantum hæres meus habebit:
an ita; quantum unus bæres habebit: ut ſcilicet

illo caſu omnes hæredes intelligantur. I.

ſta 43. princ. & S./· f. eod.

Lex 159.
Vipianus libro 1. ad Sabinum.
Etiam aureos nummos &s di-
Sin àſignoò pecudis, quod antiquitùs
9 nummis imprimebatur; omhes exinde
monetæ pecunia dicebantur: ita ex æ ris
materiâ, ex quâ primùm nummt cudi ſo-

lebant ‚omnis pecunia aris nomen reti-

–

GU

302 Prelelliones ad titulum

à nuit. Eleganter autem hic quæri poteſt:
utrum, qui auream monetam ſolvere pro-
miſit, argenteam aut æream, veluti minu-=
tos nummos, ſolvendo liberetur? Et con⸗-
ſuetudine receptum eſſe, ut liberetur, ple-
rique aſſerunt, etſi fateantur contrarium
jure eſſe diſpoſitum in l. 99. ff. de ſolut. &
quod aliud pro alio invito debitori ſolvi nê
poteſt. . 2. S. 1. f. de reb. tred. Verunta-
men ſi certæ ſpeciei & formæ moneta pro-
miſſa ſit, communiter tradunt cogi credi-
torem, aliùs ſpeciei, ejusdem tamen mate-
riæ, monetam accipere; veluti florenos au-
reos, pro coronatis aut ducatis. De qui-
bus latiùs Covarruv. part. 2. relect. cap. 7. tom. 1
4 Denique notandum, ſi quis certæ ſpeciei
nummos, puta ducatos, promiſerit, ſi valor

eorum pòſt diminuatur, adhuc cogi credi-

torem illos accipere: & viciſſim, ſi augea-
tur, debirorem eosdem cogi dare, ut ita eo-
rum mutatio tàm proſit, quàm obſit credi-
tori, per ea quæ tradidit Molin. de contrach:
quæ ſt. 92
Lex 160.
yianus libro 2. ad Sabinum.

QCoeterorum & Reliquorum-
appellatione etiam omnes contt-

nenturt
cum aui
tetidenp⸗
Rmrope
nünnperri
ſielipr

ppi⸗

Wone
wa

tülus
ie qurn t
n ſolreng

n, Velutin

eretur? Na
urliderent ,
Wkut onnnun
lgg ed
Etinnhlin
Hendl Verwen
rme mmuft
untc
lemtamen
elutiforenont
ocats. De
telech 4,
gisen l
nmminin
Adbuecegiot⸗
lelhi i 1
arilre it
nunodl t
Nin 4 en

6

n

Nlgin
onne 4

= =☛ =—

.

De verborun ſeuifoatiane 30 3

nentur: ut Marcellus dixit circa

eum, cui optio ſervi legata eſt, cæ-
teri Sempronio. nam tentat dicere,
ſi non optet, omnes ad Sempro⸗
nium pertinere.

Vigde ſuprà notata ad l. 9). h. t.
Lex 161.

Vlpianus libro 7. ad Sabinum.

Non eſt pupillus, qui in ute-
ro eſt.

commodo agitur, pro jam nato habea-
tur zl. 7. f. de ſtat. ho m. l. 153. ſupra. h. t. i ſthæc
tamen fictio non, niſi poſtulet neceſſitas,
adhibetur. Quorſum enim attinet finge-
re, quando etiam ſi ſine fictione ipſius com-
modum in tuto eſſet? Unde non ſolet ei,
qui in utero eſt, conferri ab emancipatis. I.
Fin. f. de collat. bon. Satis enim maturéè
conſeretur, ſi natus jam ſit; ne, ſi ante na-

tivitatem moriatur, aut abortivus fiat, col-

latio fruſtrà facta reſcindenda ſit. Hine
tutor datus pupillis te tatoris, non videtur
ventri daus, ſi non naſcatur infans zideo-
quenon tutelæ, ſed negotiorum geſtorum
eguanm

õ

*

E Tſi iqui in utero eſt, quoties de i us

204 Pralectiones ad titulum .

nen

ſi tamen naſcatur, tutelæ erit actio utrius-
que temporis nomine; id eſt;, antequam
mnmnaſceretur, & poſtquam natus eſt. d. l. cum
dutA—%!, zater non quod hoc caſu etiam ante nati-
vitatem pupillus fuiſſe videatur, ſed ut
cauſſæ non dividatur continentia. arg l. 3.5:

Judicio, ibi, ſi negotüis tutelæ tempore geſtis ne

rrrxum 'probetur f. de cont:. tut. & ut. alt. Ele-
5 ganter Gail. lib. 1. obſ. 32. per tot. Dicitur
autem propriè pupillus, qui cum impubes

ſit, deſiit in patris poteſtate eſſe. l. 239

Pomponius libro 2. ad Sabinum.

In vulgari ſubſtitutione, quà

unico intelligitur: exemplo duo-
decim tabularum, ex quibus proxi-
mus agnatus & ſolus habetur.

N On pòteſti admitti hoc loco Rebuffi,
N Alciatum reprehendentis, ſententia,
unicum tantùm hæredem inſtitutum eſſe,
& tamen ſubſtitutum ei, qui ſupremus mo-
2 rietur. Quis enim ſanæ mentis tellate

cum eo agetur: l. cum pater 22. F. de neg. geſt.

ei, qui ſupremus morietur, hæres
ſubſtituitur, rectè ſubſtitutus etlam

der

llouetenn

umnonwe

bſtiutin,

ſti Unkme

tionenpleret

eſen arkubet
ilu imie
glod glen

(olecipo

eleplruli⸗
uſteemol

Pnon diurce

ſre unele
tnnh
mMumnieutr
lurnatet,
lerunmor
meichrce⸗
Un Men.
ſcten kent⸗
tehrbute
keuücubrte
mlananeni

Eblinin

wendn
umnezſile
en

Weorun

R

6

— n 4

5

Feigg
t aGion.
l; mmenn
nus el len
tiamante .
dentit, ſat
dentinnitig
nyen itl
StA
ntat. Diin
nicam imzun
ate elel i

.

abinun.

jtrione,
jeuun ben
urusetit
bo
ibuspeo
betoe⸗

Geseenenn
ltturuane,
gtenu,
enis tn

–

—

tum non valeret, I. 3. C. qui teſt. fac. ita nee
ſubſtitutio. Quanquam nec gloſſæ expo-

5 P . verborum Kgnificatione. 20 5

ita loqueretur? Unde ſicut deliri teſtamen-

—

ſitio probari poſſt, pro vulgari ſubſtitu-

tione pupillarem accipientis. Si enim idem
eſſent, cur haberent diverſanomina? I. ſi co-

uicibus C. de codicill. Nec quicquam facit,
quod pupillaris certo reſpectu vulgaris

quoque dici poſſet. Id enim etſi verum
eſſe poſſit, nullius tamen juris ſive authori-

tate ſive exemplo comprobari poteſt. Er-

g non abſurdè ita fingetur facti ſpecies:

plures, tametſi extraneos, eſſe hæredes im-

ſtitutos, & ei, qui ultimus morietur, ſubſti-
dutum vulgariter. Etſi enim unus hære-
ditatem adeat, & ita verum non ſit, illum
ſupremum mori, cum ſolus ſit; tamen ex
mente teſtatoris rectè dicetur, ſubſtitutio-

nem valere. Nec dici poteſt, hanc facti 4

ſpeciem textui adverſari, qui de unico, non
de pluribus hæredibus loquitur. Nam &
hic unicus hæres eſt, & reliquorum, qui hæ-
redes non extiterunt, partes capit, non ju-
re ſubſtitutionis, ſed jure accreſcendi. Il-

lud notandum eſt, in tali caſu duas ſubſti

tutiones videri; primam, ut hæredes inſti-
tuti ſibi mutuò ſubſtituantur; & demum,
qui eorum ultimus morietur, alium ſubſti-

.

Pralettiones ad titulum

2ð

306
tutum accipiat. 1. Titia Seio 87. 8. Seia f. e

Quod dixi: ſubſtitutum vulgariter:

non accipiendum eſt de vulgari ſubſtitu-
tione, quæ pupillari opponitur: ſed de fi-
deicommiſſarià hæreditatis reſtitutione,

milias 46. ibi, in utrumque caſum l. ſeq. 47 ibi,

& d. l. 87. §. Seia ff. de leg. 2 ibi, eos ſubſtituit.

4 . 8 . §. 1. 8 — –
“ Zi quis ita teſtamento ſcripfſe-
rit, Si quid ſilio meo acciderit, Damas

Damas liber erit. Licet enim ac-

cidant & vivis, ſed vulgi ſermone /

—

7

etiam mors ſignificatur.

rit, F. 1. I. de donat. I: 30.S. ab hæredibus ſ.de adim.

leg. l. 41. §. Seium ff. de leg. 3. aut ſi aliquid bu-

= manum mihi acciderit. I. Publia 26. princ J.
2 depoſ. Porrò notandum;, optimum ſer-

monis interpretem eſſe vulgi uſum l. 124

ſupr⸗

–

quæ ſubſtitutio vulgariter vocatur. paterfa
ſororem ſuam ſubſtituit ſf de vulg. & pup. ſubſt.

Facit quoque ad hanc legem reſponſum
Africani in lie duobus 34. F.4.t. de pulg. & huß.

ſervus meus liber eſto mortuo filio,

Requens eſt in jure hæc mortis for-
mula; ſi quid mihi humanitùs contige-

Di

ma.hetlſ⸗

Promiſetio

em ne clen

7

hlſiun

4

tules

idhh e
promiſerit probam monetam, ſufficit ta-

tuum igr.

/

De verberum Kgnifcatione. 2005

ſupra. b. t.l. ſ chorus f. de leg. 3. Vnde ſi Juis D

lem dare, quæ vulgò eo loco proba diciturf:

eniſin urg. l. ſciendum 19. 5. ilud ſ. de adil. eaikt.
oni. ltee l
. al 4 Ppanlus libro 2. ad Sabinum.
n 6, IIa verba, Optimus Maximuszz;
N vel in eum eadere poſſunt, qui ſo-
en u Ius eſt. Sic & circa ediétum præto-
Nungé ris ſeprematabulæ habentur& ſolæ.

.

trilet N

„Worn⸗
Lioet enn

igilen

bon. poſ. ſec. iab.

Pueri appellatione etiam Puella
ignificatur. nam & Fwkminas puerpe-
as appellant recentes ex partu, &

5 de 1g2. 1. 55. ſapra h. t. l. 1. §. 1. F. de

u &ταπ Rαcmuniter appellatur.

te rot
muntuc
mtß,
zul 10
laz
1 Nton

9
g

Onvenit cum l. 52. l. 107. 8. ſervie upr4.
h. t. cum ſimil. ibi allegatis. 1. 37. in fi
princ. ſ. de leg 3. l n16
Frex 16.
uhyienus libro 5. ad Sabinum.
Nomen Filiarum & in Posthumam

*

309 Pralectiones ad titalum —
cadere, quæſtionis non eſt. quam- en s
vis Posthume non cadere in eam-, in le
. . “ F. ON
Ju in rebus humanis t certum Eeniunhate
ſt. tpinbusm

„

UINde ſi quis filiabus tutores dederit, rtirſi
U⅝poſthumæ quoque videtur dediſſe. l. 5. H
2 F. de teſt. tut. Veruntamen qui filiabus le- kide
gavit, eum, ſi mentionem aliqu parte te.
ſtamenti poſthumæ fecit, videri in filiarum miod
2 . Ü .
legato etiam de poſthumà ſenſiſſe Vlpia- line
nus tradidit in I. qui filiabus 17. f. de leg. . enn
Ergò, ſi mentionem ejus non feciſſet, non 1
contineretur;, contrà præſentem legem. ln
3 Cujus diverſitatis ſingularem rationem el- , .
ſe puto: favorem liberorum, præſertim
poſthumorum, qui ſi nec hæredes inſtitu- gl
ti ſint, nec nominatim exhæredati, jure hri
Digeſtorum legatum tamen ad minus illis 4
præſtandum fuit. S. poſt humi I. de exhar. lib. ſna⸗
Ft ſi quidem eorum mentio aliqua facta . mn
ſit, ex quàâ appareat, teſtatorem non per “
ziſſe, utique aliter .

oblivionem eos præteri iet
præſumi non poteſt, quàm, ut in filiarum t n
Exhæredatarum legati partem admitteren-
bn

tur, voluiſſe: ſi nulla eorum ſit facta mentio,
& tamen non ſint inſtituti hæredes, utique 4
aliquid legatum ipſis eſſe oportet, ut non Wuns
rumpant teſiamentum 4.5. ponbumi in
ä agme

Gignen

4

n Der verborum Agnifcatiene 309
ndn fragm. tit. 22. Sed filiarum legatum poſt- 4
genc humæ agnatione diminui iniquum eſtꝛeceam
e etiam, ſi quis ita legaverit; ſi qua mihi filiæa HW
ulran genita erit, ei heres meus centum dato, iniqdquum ..
ſit pluribus natis, ſemel tantùm dari cen- A
tum. d. I. 7. 5.1 & ideò tali casu Vlpianus ſen⸗
renti ſiſſe videtur, poſthumam non in legatum
etu⸗ il fliarum unà admittendam, ſed ab hærede
nguflinr tantundem petituram, quantum filiarum
We quæque habeat. Aut dici poteſt exhæ- 35
ürinie redationis odio non præſumi filiarum ap-
Aukff pellationel de poſthumâ ſenſiſſe, niſi pro-
un zun betur: arg. I. 77. S. in. esd. tit. de leg. 1. ut ita
nonſc rumpi teſtamentum voluerit potius, quàm
rlenen filiarum odioſum & vile fortaſsè legatum
genimm diminui. Nec novum eſt in Ilure, ob æ2
n, M quitatem flecti vulgarem interpretatio.
gelgi nem, per ſupra dicta in l. 145. ex l. 3. S. Fliam.

zerln: F. de leg. 3. MV
ni n, QuANTUuMVIS POSTHIMA.) 6
1 Veruntamen poſthumus vocatur ante
oiiu? mortem patris, ſcilicer poſt teſtamentum
murn , natus . 3. F. de injuſto rupto &. non quidem —
ti ex viverbi, nec ex interpretatione, ſed ſup-
nunl plendo voluntatem teſtatoris, qui minus
n anin dixit, quàm ſenſit. I. cum avus ff-. de cond. &
tnne dem. Facit textus ad hanc totam legem N.
zuelult, cum primis utilis 1. ſi quis ita 16. §. ſi 44s ,7,
ne,i cum ignoraret f. de teſtam. tut. 1

K 7
R

310 Praledtiones ad titulum
partitionis nomen non ſemper
dimidium ſignificat: ſed prout eſt
adjectum: Poreſt cnim juberi ali-
quis & maximam partiri, poſſe &
viceſimam, & tertiam, & prout li-

buerit. Sed ſi non fuerit portio adje-

Gda, dimidia Pars deberur.

Ti aliàs non adjectis partibus æquæ
¹E ſerventur, . legata 9. §. lin. f. de leg. 1. &
dimidia pars debeatur: l. etiam 43. ff. le uſuf.
tamen hoc voluntate teſtatoris expreſsà

ſecus ſe habere, hic textus luculenter oſté.

1 dit. IHud notandum, quod cum lex pro
parte vVel in totum aliquid recipi vetat,
etiam qui minimam partem receperit, pœ-

nam lege⸗ definitam incurrat. Alciat. hic pet

c. sparitie in fn. de elece lib. M

Hasere, ſicut pervenire, cum

effectu accipiendum eſt. 5

Vris eſt regula: Verba cum effectu ac-

cipi debere. . ſi quando f. de leg. 1. l. 1. ff.
⸗ Juisé; jur. Ex quo conſequitur , re⸗
cohæe

—

err
oherecss

i
4

DN

—

id Nennn
*
despenint

natimconen
ctumre ßut

ſeck eſcion
Cianfe.
fümar,umnd
mottdoſ
inſie an

Cbucgoc

iuufgigi
hehcencon

itti, Inl
biropene
Oltone:

in⸗
brribabe
tt lel⸗

nn

Ven

Ne

N
Lrbende

6

im De verborum ſignificatione. 3 r

4 . N

cohæredes diviſione hæreditatis factâ, ſi 2
quid alienum ignoranter uni adjudicatum
nen e ſit, eo evicto damnum ad omnes cohære-
dut des pertinere; I./2. C. fam. erciſc. niſi nomii· “
imn lbent natim conveniſſet, ut unuſquiſqu e even-
trir tum reciperet. Ideoque cohæredes inter
.

=

n, Kor
porriot

ſe de evictione cavere convenit, l. hæreges —
25.§. judex f. d. t. Nec enim oportet exi- 85 Hẽ’
ſtimari, tum demum hæredi hoc modo da-
derlt mno affecto ſuccurrendum, ſi ultra dimi-
dium ſuæ partis ſit deceptus, ut in contra-

art dibus, quod gloſſa vult in ImajeribusC. cm.
gf4 munia utriusque jud. Nihil enim commu-
n e habent contractus cum diviſione hære-
leret ditatis. IIlli à contrahentium voluntate & ”M

arbitrio pendent: hi aut teſtatoris aut legis
“r diſpoſitione aſſignatas ſingulis partes hæ-
un reditatis habere debent, & cum effectu ha-
em fecebellN ⸗ . . 7 . . ”M
* bereh. l. & I. pen. F. ne quis eum qui in jus vo..· —
Lex 746.

FPromponius libro 5. ad Sabinum. MU

—

9e .

UNcun

.

„A Veniſſle ad hæredem nihil in-
4 telligitur, niſi deducto ære alieno.

umetc 7 Nde legatum id demum videtur, 2
g quod deducto eo, quod conditionis .
eiu; explendæ cauſsâà datur ſupereſt. I. non am

—

7

3 1 2 praleſtiuer 4 titulum

3 plius 76. f. de leg. 1. i. Sed in ponend' keze⸗

Falcidiæ ratione totum legatum, non id

quod ſupereſt, computaturzl. ad veterani 46.
F-ai I. Falcid. etſi hæredidatum ſit explen-
dz conditionis cauſs?: cuùm quod alio,
qu⸗ im hæreditario, j jure ad hæredem perve-

nit, in Falcidam computare non cogatur.

lei in Mawan 91. in brin. 6 §. ſ F. 664.

Lerx

Ppomponius libros. A4d

Vrbana familia & ruſtica, non

loco. ſed genere diſtinguitur. Po-

teſt enim aliquis diſpenfator non
eſſe ſervorum urbanorum nume-

ro; veluti is ‚qui ruſticarũ rerum ra-

autem urbanorum numero eſt. Vi-
dendum tamen eſt, ipſe dominus,

quorum loco quemque habuerit;

quod ex numero familiæ, & vicariis
apharebit.

ED GENERE IId eſt, conditione ope⸗

rarum & actuũ, quos gerunt, & officio⸗

rum 3 Abo⸗ brgſunt. Ergè ruſticanus

ulus

1
er lihitſe

₰*

W

ulos Ao

tmio bt
lusſerh

oheteſzn
lecenonn
ſeiatkcs
nlics a
Uitatio
HM
Ykoriͤ.
bet, gi 8
li

Uleſeri
ſetmoelen

raotur,l
rniun

tiones diſpenſet, ibiq; habitet, non
multum abeſt à villico. Inſularius

4

—

Nn⸗
Wluin
Ghnd

en

1 Wenm

mte

ln

ponendk

Gerunm ml

I Aeni
Num ſerk
Gün

erecenſen
e nonane

6.

☛“

Cruſtian
Znin 5
peniut

OEN NoN
Ginwkumt

Ptinn
d .

veroet

ſe Connm

uu
zKmun

Ghtonenn
n Lolts
6 ict

Z Deverbeun ßanifcatione. H 315

— —

uſas & operæ ruſticum faciunt, non habi-
tatio. Et idem quod de ſervis urbanis Pau-

lus ſcribit l. gg. f. de leg. 3. eos non loco, ſed
opere ſeparandos, id ad ſuppellectilia quoq;

rectè accommodabitur: ut uni urbanaâ, al-

teri ruſticà ſuppellectile legatà, non utiq;
in ruſticà computentur, quæ regulariter

uſui ruſtico deſtinata non ſunt. 1. quæfitum
28. in fin. eod. tit. de leg. 3. Cui nihil adver- 3
ſaturl. un. C. de capitat. ciy. quæ pro ruſticis
habet, quicunque extra muros habitant;.

per gl. ibid. juncta l. 1. C. ne ruſticani & . quia
non de ſervis, ſed plebe urbanâ aut ruſticI
ſermo eſt, quæ utique loco non ineptè ſe-

parantur, cum aliàs nulla eſſet futura dif-
ferentia: ut & in l. 4.S, ſtabula Fin guibus cca

bign.

pPernoctare extra urbem in-
celligendus eſt, qui nulllà parte no-
Stis in urbe eſt. Per enim totam⸗

noctem ſi gnificat. S

Ac. ! l. ædificia 139. F. 1. ſuprà h. . Pertiuet
autem ad explicationem I. 4 15. f. de

Ge r
V 5 TLer

314 mialeſione. 44 murlum ?JJJMMUU

TLex 167. 4

hianus lib. 25. ad Sabinum.

Carbonum appellatione ma-

teriam non contineri. Sed an li-
gnorum? & fortaſſis quis dicet,
nec li ghorum; non enim lignorum
gratiaà habuit. Sed & titiones, &

alia ligna cocta, nefumum faciant,

utrum ligno, an carboni, an ſuo

generi adnumerabimus 7 & magis
eſt ut propriũ genus habeatur. Sul-
phurata quoque de ligno æquè ean-
dem habebunt dsfinitionem. Ad
faces quoque parata non erunc li-
gnorum appellatione comprehen-
ſa, niſi hec fuic voluntas. Idem-
& de nucleis olivarum, ſed & de

balanis eſt, vel ſi qui alii nuclei. De

pinu autem integri ſtrobili, ligni

appellatione continebuntur.

P. lex ad verbum repetita eſt cx. li-

gni 5. f. de leg. 3. Qujus breviter ſen-

tentia hæc eſt: lignis legatis ad uſum pa-

Lrisfamilias neceſſariis, nulla alia ligna vi-

deri

erilegt

uten
herenmn
kars
mele

iu. Hoecr

unun
Uulltmn
toe ue⸗
lellmnet
n n
Dumnoe
Aauun
nonre
unmml
ſet, non
lcenls
ntentk
kenaeg
glo te
Gceai
funtie
fuum on
n

in Ml De verborum ſignificatiene. 315
— — .
AQAeri legata, quàm quæ cremari ſoleant; non
anutem quæ ædificationibus ſunt idonea.
üinn. hæc enim non ligna, ſed materiam latini

authores appellant; etſi lignorum gene-
lien rglis appellatio ptru mque complecti videa-
daln tur. Hinc regula elicitur, verba diſponen- 2

glis ioan tium ultrà eorum intentionem nihil ope-
nligon rari l. non omni⸗ Ff. certum per. quæ inten-
e tio ex vulgati ſermonis ſignificatione, aut
SS peculiari etiam teſtatoris loquendi conſue-

punn klen tudine non diffculter deprehenditur.

onl, Dummodo illud quoque obfervetur, quod
E Arlciatus hic tradidit regulæ loco: Re lega-
beatie t non videri materiam ei rei faciendæ ac.
ore commodatam legari z ut qui carbones le.
rl A get, non videatur ligna, etſi carbonibus

N. faciendis deſtinata, lega ſſe : nec viciſſim
nonn materi4 legatà rem, quæ inde fieri ſolet, —
vngten legato cedere. Nec mirum videri debet, 4⁹
Nen quod de olivarum nucleis, item balanis, id

d A eſt, dactiliis, qui palmæ fructus ſunt; item
nucd ſtrobihis, ſive pineis nucibus hic dicit. Hæ

l,„ Enim omnia ignis materiam præbuerunt:
& præbent etiamnum, ubi horum co- ”MM
el a ntiii
Aulun ,
lalt

3 mal Kint. 4 aiulam — V
TLex 165§. in
1. alus libro 4. ad Sabinum.
4
erum⸗
pali & Perticæ in n Wen⸗ HM
Pa redigendi ſunt: on conti- kne
materiæ llatione n H ̃ ”
gnorum apPe
ealre
. xX
nentur. 1 „aliz6. f. de E. ge “
m t
Onvenit aunt planam haber „quia u
C hrrcelentthn⸗ enim & perti f. de i in- D Nnken, 1
pretationem. vineæ ſunt /. 76. 5. za⸗ . emt. *
Inſtruluentum l. 17. 5 fen. f. duntur.
vel inſtrum. leg. 6 prchen girlintin
Frua. m legato non c B mn Eon
lignoru 69. Niuite
LX XxX 169. lren
um.
fuanulus ibre 1. 6 ibus, in
tùm in tradiionibus Aaui
Non tan nibus & ſtipu hæc, immnel
d & in emtio adjectio eart
ſe & teſtamentis est, hoc ſi⸗ hon
ti optimus m ræ ſtetur ſümm
gniffcat, ur liberum e tutes ei de- nile
hranr Ut etiam ſervi N
büamter. ld. omi
Ga Vid. S

gun.

Mumerunn
Küigetl
Dn Co

Faigite
uber :
eticef
41

ds

Meheunm

.
n

Stonib

khultd
li⸗ i

commiſſario quoque proderit.

De verborum ſgnißcatione. 317

—

mnnnn,

Vi ſupra l. go. F. . junctà I. cvum vende-

tes 59. F. de contrah. emt. l. ſerpo legate
69. §. fundus f. de leg. 1.

LTex Io.

Vlpianus libro 33. d Sabinum.

HWM

Heredis appellatione omnes

ſignificari ſucceſſores credendum-:
eſt, etſi verbis non ſint exproſſi.

5 vi⸗ Gibi hærediꝗue ſuo ſtipulatus eſt,
aut cavit, per ſe heredemque ſuum

non Heri, quò minus &c. non de uno tan-

tùm hærede, ſed de omnibus egiſſe intelli-

gitur l. in uſu /5 ſupra h. . Illud quæritur, 3
utrum de omnibus quoque hæredum ge-
neribus, id eſt, ſive civili lure ſive præto-

rio ſuccedant, ſive directè, ſive per fidei-
commiſſum, ſive etiam fiſcus ſuccedat? Et
prætorios ſucceſſores contineri apparet ex

l. bareditatis 133. ſupra h. 1. Hæreditatis
enim appellatione bonorum quoque poſ-
ſeſſio continetur. Fideicommiſſarios etiam,

etſi proprie hæredes non ſint, §. reſtituta l. de

fßßsdeicommiſ. hæred. l. poſtulante §. pen. in verbo⸗

heredis loco f. ad Trebell. tamen ob identita-
tem rationis ſtipulatio hæredi facta fidei-
la 8. S. Credi-
sofe

118 ralefliones ad titulam

tor f. quibus mod. pign. &. l. hares 21. in prine⸗

4 f. de fidejuſ. Fiſcus quoque, qui ab indi-

gno hæreditatem abſtulit, hæredis loco eſt;

& legatorum perſecutio adverſus ipſum
locum habet. I. f ſervus plurium So. f. de le-
gat. 1. l. um fiſco. 9. f. ad Sy lan. Salyc: in l. 3. C:
ad L. Falcid. Verum ſi ex aliâ cauſsà, quàm

1 Beredis indignitate, fiſco acquiritur, ut quia
vacat ſucceſſore, t. t. C. de bonis vacant. au

quia ſupplicio defunctus periit, l. I. & paſ-

him fj. de bonis damnat. varium jus eſt. Si bo-
na vacantia ad fiicum pertinent, & legata
& fideicommiſſa præſtantur; quæ præ ſtare

cogeretur hæres:à quo relicta erant. I. qui⸗
7 dam 96. S. quoties ff. de leg. . Et cum caduca
bona fiſco addicuntur propter inultam
mortem, in eum legatorum actio datuür, &

libertates ratæ funt. d. l cum fiſeo, cum ſi-
8 omninò æqquitas poſtulare videtur. Con⸗

eadem ff. de fideicommiſ. lib. ſeribitur, bonis

vacantibus ad fiſcum delatis fideicommiſſa

non deberi: de quibus videri poteſt Fachin.
„ 4 lib.6. . 2 2. Illud norandum, fiſco bonis ex de-
licto delatis creditores præferri: lun. C. pœni⸗
ſiſcalib. credit. in ſortem ſcilicet, non in pœ-
nam; ut ſi pœna præter ſortem ereditori
debeatur, ea creditori pereat. d. l. an. & l.

qudae

mill. allegatis per gloſſ. in d. . 9s. Quod ingtuin

tra in l. quod di vo 10. ſj. de manum. teſt. & l. 4. S. flin

–

r
gud un
tionemnn
cehtunce
lebereonu
Lintupro
l,legti
oblütuo.

enileo

un tio e
minprin
Anhrreci
Naanddbes
tultde⸗
ſdabnn
llltri
ui.
tunlen,

P

eouetey

4

n
inder
Mumk
Miro⸗

—.
elihft

gi d

Aelislone

Crerlas ilu

unf .

t ull

4A A 13
Acauſiimn
ittuni

4CAnt. 4

inler

e ⸗

gnehuin S

W al lacuentf. de jure fiſci. Illud dubita. B
tionem non habet ,Rſi hæres juſſus ſit alicui

ierant, 6

Etcum catt

er Aclon.

Giodatie

ſſnt nb
41, C

1

eue (

ſibturban
6beronn

otelte
obonuel

nilenC
4Donin e.

en ctelima

la4

8S. 2. f. de cond. & demonſtr.

Dde nerlorum enikenime. 319

centum dare, isque non adeat, ſubſtitutum

debere onus illud agnoſcere. Nam ſub.

ſtitutus propriè hæres eſt: eſtque aliâs re-
gula, legata ab inſtituto videri repetita à
ſubſtituto. I. licet 72. F. de leg. . Denique
meminiſſe oportet, eum qui annuum lega-
tum TLitio ejusque hæredibus dedit, non

tantuͤm primis hæredibus, ſed etiam hære-

dum hæredibus in infinitum videri dediſſe.
1. in annalibus 22. C. de legat. Etſi in uſufru-
ctu, Titio & hæredibus ejus legato, ſecus
ſit : & de primis duntaxat hæredibus ſenſiſ-

ſe teſtator intelligatur.1 antiquitas C. de ſu-
frud. Cujus ratiò eſt, quod qui uſumfru-
Gum legat, proprietatem apud hæredem

remanere vult, eamque cum effectu, non

I1

12

imaginariam & inutilem. Facit. l. Titio 7io

Lex 1yi.

tomyoniu⸗ libro 1i6. 44 Sabinum.

pPerveniſſe ad te rectè dicitur,
quod per te ad alium perveherit! uE

in hæreditate à liberto per patro-

ptivo adquiſità reſ ponſum eſt.

num filiumfamilias patri ejus ados

325 Preleſiones ad tiulum:

„ TD demum perveniſie dicitur, quod eſt

Lremanſurum. I. aliud7. 5. ſcut. ſupra h t.
Vnde qui ita legavit: quanta pecunia ex haæ-
reditate Titii ad ſe perveniſet, tantam pecuniam

Sempronio dari: ſi hæreditas Titii fuerit du-

centorum, centum autem de iis legata ſint,
non totam hæreditatem, 200 ſcilicet, ſed
reliqua 100. duntaxat Sempronio deben-

tur. l. qui concubinam 20. S. cum ita f. de leg. 3.

2 Particula enim per, perfectionem denotat

1. 166. §. pernocare, ſupra. b. t. Unde quod

3 patri per filios: quos in poteſtate habet, ac-
quiſitum eſt, cum id omne filiis reſtitui poſt
mortem patris debeat, §. 1. I. per quas perſ.
non tàm ad patrem, quàm filium perveniſ-
ſe, aut ei obveniſſe, ut in d. §. 1. dicendum

4 eſt. Rectè enim ad me perveniſſe dicitur,

etiam quod alii acquiſivi: I. cepiſſe /40. ſupra.
h.t. etſi nec momento in meàò perſonàâ con-

ſtiterit. l. placet f. de acquir. bæred. Qui⸗

F bus poſitis manifeſtum eſt, hic agi de eà fa-
cti ſpecie, quâ pater adoptivus cavit ami-

cis arrogati, aut publicæ perſonæ ſe-

cundum S. cum autem Inſtit. de adopt. ſe
Juicquid ad filium perveniſſet, eo impube-
re defuncto, reſtituturũ his, ad quos ea res
6 pertineret. Sicut & maritus ſoluto matri-
monio, quicquid ad ſe ex re mulieris per-
venerit, tenetur reſtituere 1. / vero 62. . ſo-⸗
, Ks

.

Den

pe
ann⸗

to matnn

Eeriguoke
ue anard⸗
quumn unne
Ebens iherre
inhvenlt

Itn monintur

ſpoiten ne

—

eonlnd el
ehenzn

lre.

e
u U

len.

t, Nn

zat. imn
Nntiul
utin enie

Tttükuetdl.

eüülegenin
o ſilce
rdio Cebe
ziuſ deg

bonen enot

.. Voleg

ſate nubet

lisreſtinit

umene

Slcnt
encebinn

u

Ayetnnn
en G
leuieen
cn 4
Detde!

ſenenin i⸗
oe

4
pierie⸗

—
3
E 4
=

garum numero notavimus fuprà

— —

luto matrim. Dixi, perveniſſe id demum vi. 37

De verborum ſignificatione. 321

deri, quod eſt manſurum: ex quo illud quo-

que circa donationes jus exortum eſt, ut

quamvis univerſorum bonorum donatio,

liberis ſupervenientibus, revocétur; 1.

unquam 5. C. de revocand. donat. tamen ſi mox

nati moriantur, fata ſit donatio, ut latè
tonjungenda eſt hæe lex cum I. non aliter
1. & l. A arrogator: 22. f. de adopt.
Lex 172.
Vlyianus libro 35. ad Sabinum.
D Liberti appellatione etiam«
libettam contineri Placuit.

I h. t. cum ibi alleg.

aor 153.

Vianus libro 39. aa Sabinum.

5„

E jure collegiorum . itemꝗue colle-

—

1N5

Collegarum appellatione hi
éontinentur, qui funt ejusdem po-

ibidem Tiraquellus oſtendit. Denique 8

—

.
.

4 —;R——

A

—
——=

g.

322 Pralectiones ad titulum

Neratius 8;. h. t. Cæterum collegæ appel-

lantur, non tantùm ejusdem artificii ſoda-

les ac conventionales; ut erant piſtorum,

naviculariorum, & qui metallifodinas ex-

colleg. illicic. ſed etiam ejusdem magiſiratus,

a ejusdemvé tutelæ adminiſtratores. Qui
quidem ejusdem ſunt poteſtatis, paremq;
jurisdictionem habent, etſi alter ſive ætatis,
ſive diuturni officii cauſsà præ eminentiam
quandam & authoritatem majorem ha-

beat. par enim in parem non habet impe-

rium. I nam e& magiſtratibus ff. de recept. arbitt. ſunh
Alter! Mon del

3 Ll. un. ff. de off. conſulis. Alter tamen pro al-
tero ex malàâ adminiſtratione teneturl.2.§.

jus Reipub. fj. de adminiſt. rer. ad civit. pert. l.1.
8S. ſi inter ſ. de magiſt r. conven. nimirum ſi is,
qui adminiſtravit, ſolvendo non fuerit. im-
4 perator f. ad municip. Et quod major colle-
garum pars cenſuerit, jus facere ſolet.l.quod lüli
(iern
omin nr
“ innori
in blgn

major i9. f. ad munic. Qued Alciatum ſe-

cutus locum habere arbitror, etſi cautum

. eſſet, ut omnes debeant conſentire. Statu-
ta enim contra rationem inducta nullius

ſunt momenti. Hoc autem ſine ratione

eſſe ex eo apparet, quod nullum, vel leviſ-

ſfſimum negotium hoc modo determinari

contingeret, cum homines naturaliter ad
diſſentiendum ſint proclives. l. item

(
8 M

unus

§F.prin-

de

ynvohtin

lem aten)
geinbuten

er mio
ercent, de quibus C. tit. de collegiatis, & f. de Glierearent
te deben.
H

NCum ene .

elyrne
emntenim ut

blextre
lecret

kit
.

ffuur

Man⸗

Wrens

ſe Alui

n dee verborum fignificatione. 323
cle. H. principaliter f. de recest. arbit. Ad majo. 6⁶
nidn rem autem partem duas omninèò partes
ttim lton de tribus requiri, ut dicatur, nulla juris ur.
deliim get ratio. Quod ſi municipali lege ſpe-
gun Cialiter caveatur, nihil prohibet, quò minus
mmigkn valere debeat. Adeſiſe quidem ad decer- 7
lutis part ſ quod cujutque univerſ nem. ſed non ad conꝛ

udre ſentiendum, ut &. lI. 45. C. de decur. lib. 0˙.

, Qui extra continentia urbis eſt,

kbene A— on⸗ urbis
eng, b eſt: cæterum uſque ad continen-
mem dia non abeſſe videtur. „
int ”
nerteue Vicde infrà l. abſentem 199. h. t.

Aint e—

e Lerx Tyz.

oneils Upianus libro 42a. ad Sabinum.

. Aliud eſt, promittere furem non
eehels eſſe, aliud furto noxaque ſolutuum.
aen Qui enim dicit, furem non eſſe,, ee
e hominis propoſito loquitur; qui
tlte. . . —2 —„ .
c 7 furtis noxaque ſolutum, nemini eſſe
iemg Türtl obligatum promittit. “
ſt 4. Vi mancipium vendit monere em-
* torem de vitiis ejus debet, l. i. in princ.
un H. de ædil. edic, niſi vitium in conſpectu ſit, ut
% X 2 abzs;

—

—
☛ S

1

Pralectiones ad titulum

„

—

abſque monitione ex ſe intelligatur. d. l. 1. 9.
2 ſi inteligitur. Aliàs ſi emtor admonitus
non ſit, intredum redhibitione, interdum
ex emto actione, quanto minoris, contra-
Gus reſcinditur, aut ad id, quod intereſt,
venditor convenitur, ſive is ſciverit vitium,
ſive ignoraverit, ſecundum diſtinctionem
3 I. lulianus 13. F. de act, emt. Semper tamen
eſt tutius, emtorem ſibi per ſtipulationem
proſpicere, ut veteres ſoliti ſunt. l. quod A
nolit. S. I. I. i furtum l. quid ſit S. ult. f. de ædil.
4 ea. l. ſi ita quis ff. de eyict. Aliud eſt autem
ſtipulari mancipium, quod venit, innoxium 4
& frugi eſſe: aliud item, noxâ ſolutum eſſe.
Ex priore habitus animi bonus promitti-
tur, & ideò quandocunque committi poteſt
ſtipulatio, dummodò non demum apud
emtorem vitium contractum ſit. arg.l. di-
5 les 25. F. de ædil. ed. Ex poſtetiore non ſe-
cus, quàm ſi noxali actione emtor conve-
niatur. Hoc enim eſt nox4 ſolutum eſſe,

eſſe: quia noxa damnum ſign ficat: inde
noxæ dedere, id eſt, noxæ nomine, aut da-⸗
mni nomine dedere: et ſipoſtea Tribonia-
nus noxam ipſum corpus, quod noxam de-
6 dit, appellaverit in §. 1. I. de noxal. act. Deni-

que argumentum ex hoc loco duei poteſt,

non teneri injuriarum, quit ait, Tu falſum
=JZMBDU CCicis⸗

4 4
7

De

ſcis uft
Cigiger,ut
hoc daim
mepenivemea
Colito ka
Unglucer
Kunmo rerb

ſllnlt ſee
en l

Munhorn
kartene

(ayſli c

ena
Düelio

oſnregta

nngee

ckingn
nemini ob noxam commiſſam obligatum

Cuscteis

m eſ

Piere o

lus n

len

oum e

nor Ann
tone inted

minoriyconn

baroliget

8larerk wone

1

Edioonnen

Eene w

64

cummeticot

Eenum 4

mb. 1e
etiole hol

Colutund

.
7

moblan⸗

oineen
ſer in

S

hCveiot
ℳ

Dde verborum fignißcatione. 344

dicis, aut Falſum dixiſti; etſi teneretur, ſi
dixiſſet, Tu mentiris: quia illud ad factum,

hoc ad animum & propoſitum refertur: ut
mentiri nemo dici poſſit, niſi qui ſciens &

ſum quis dicere poſſit, etſi non mentiatur,

& ut uno verbo dicam: omne mendacium

falſum ſit, ſed non omne falſum menda-⸗

Pomponius libro 22. ad Sabinum.
Faciendi verbo, reddendi etiam

N

actio inventa ſit l. 1. ff. quæ in fraud. cred. hanc
eo quoque caſu competere, cum debitor

creditori ſuo, antequam conveniri poſſet,

debitum reddiderit. Eripuit enim credito-
ribus cæteris medii temporis commodum.

I. 17. in f. fl. d. t. Et quia, quod metus cauſsàâ 4

fictum eſt, ratum haberi non ſolet, ſi debi-
tor metu compulſus debitum reddiderit,
repetere poteſt, quod dedit: imò creditor
jus crediti amittit. l. extat i3. f.
quod met. cauſ. S

–

Ein plũ eſto; cum ad ea, quæ fraudato- x
Lrũ creditorũ cauſsàâ facta ſunt, Pauliana

AX,hXAXAXz Lex

*5 — 4

3 36 Prelechsne 44 tmulam

Lex xX . . aed Covenie
ey ni
. Vy:anus iißro 45. inen. Dhnvin
Solutionis verbo ſatisfactio- ünmnie
nem quoque omnem accipiendam cnon⸗ Ri
placet. Solvere dicimus eum, qui 1,
fecit, quod facere Promiſit. e
S ATISFACTION E M O M N E M. ) Si
creditor eam admittat, ſecundum Al-
ciatum hic; quæ tamen conditio non vice-
tur eſſe necoſſaria. Nam ne fatisfadtum an
quidem intelligt poteſt, niſi ſecundum vo M

luntatem crediroris, ſive præſumtam, ſive Crriin,

2 expreſſam. Ergè ſive accepto lata ſit pe- Uglun)
cunia, ſive expromiſfor datus, recté ſolu- Nieti
tum inte lligitur; quia hoc verbum magis N hle
Mmhrat

ad obligationis ſolutionem, quam ad num= e
morum numerationem refertur l. 54. fF. de. Wemlel
ſalut. l. ſenon obtulit 4. S. ait prætor. f. de re ill.
iud. Et qui ſub ;nà per Iudicis ſenten-

tiam juſſus eſt intrà certum tempus ſolve. NILOd
re, quocunque modo ſatis faciat creditori, ſcſe⸗
S evitabit. Is quoque, qui in arti- Ummkan
culis ſe ſolviſſe aſſeveravit, ſufficit ſi pro⸗ Clt.)

bet, ſe quacunque ratione ſatisfeciſſe. I. A aa
rem 9. §. omnis ꝗ. de pign. alt. Bald. conſ. 47. Mhbis
5 Illud notandum, procuratorem conſtitu- udu
tumz;

„ de verborum enifcatione. 327
— tum, ut ei ſolvatur, non poſſe aliam ſatiskz —
— Gionem zcceptare ut pignora aut fidejuc.
. ſores, niſi ſpeciali domini voluntate: quia
nn „in hoc non intelligitur efſe conſtitutus; G
if Tolutionis verbum proprie & ſtricta ſigniſ-

Ceigerin catione ad numerationem refertur nec ſa- .
eln tisfactio eſt ſolutio, ſed loco ſolutionis. l. 2.
ih: f. de ſolut d. l. rem S omnis. Alia huc per-
tinentia repetantur ex l. liberationis 77. ſu-
ge ſiibdn Vlpianus libro 47. ad Sabinum.
edm Natura cavillationis, quam
lumm Græci awο να (id eſt, acervalem 8ylI-
Nolul⸗ logiſmum ) appella verunt, hæc eſt,
Ei ut ab evidenter veris per breviffi-
e mas mutationes diſputatio ad ea,.
. . quæ evidenter falſa ſunt, perduca-
de⸗ Oneſtà lure aliena & ad dialecticos »
ADH N rejicienda hæc conlſideratio, ut ex

H Platone apud Quintilianum libro 2. cap. 15.
conſtat. Nuſquam enim vel frequentior
Kir vel pernicioſior eſt cavillatio, quàm in legi-
tele, bus, pactis conventis, transactionibus, &
h omnibus omninò, quæ ad lus ſpectant,
eut X 4 actio-

„*

2
actionibus civilibus, ut eam meritò legumß
2 adulationem Plato dict. loc. definierit. Aper-
tid, ex Paulo definitur: pen. F. ad ad exhib.
ut ſit ſimplicis & candidæ conceſſionis ad.
verſarii abuſio: quæ à gravi viro aliena eſt,
Præſertim Iurisconſulto. Vnde cum ad
exhibendum agere poſſint omnes, quo-
rum intereſt, non tamen poſtulare poteſt
actor exhiberi & edi ſihi inſtrumenta & ra-
pen neq; enim oportet Ius civile calumnia-
ri, ſed quà mente quid diceretur, animad-
Vertere convenit. Et licet transactiones
4½ generaliter fſint ſervandæ i. 3. C. de tramaltt
ubi Bart. ſpecialem ait transactionem, ſpe-
cialem operari effectum & Bald. in / 29. C.
eod. generalem transactionem generalem
tumvis generalem, verborum conceptio-
nem ad ea, de quibus cogitatum non eſt,
producçere licet. hoc enim eſſet captare &
ca villare. I. cum Aqutliana l. qui cum tutoribus

Pralectiones

–
.

tituluim

.

viqꝗ per alterius fundum conceditur, ut ſci-
licgt per quamlibet ejus partem ire liceat,
hoc non oportet captiosé interpretari, ut
Vel per medias vincas irc agere ſinendus ſit,
quædam enim in ſermone tacitè excipiun-
tur: A ui g. . de ſervit. llud quæ ſitum eſt:
4. 2 de , Eei der

—

Si ttansactto ſ. de trancact. Et cui ſimpliciùs

1

nis ui

pearbit

en ſee
Comem

pollt di

en hne

lütarnn

le 4

buerim
leckms
mnrcer

lolet,i

leinel.

h eter,

ntoug
ſuen I
Norbucd⸗

Gin
ibuſge
nn
Caci⸗ e
4
7. ee

Alogete
Aherior

lernn

faln

7 .

De verborum ſignißicatione. 329

nini ſine arbitris, quàm pòſt ipſe creditori iti-
gem ſecretò, & ſine teſtibus reddiderit,
nccſit conventus ab improbo creditore negeare
inindient. poſſit, ſibi mutuo datum? cum certus ſit.
lemi ſitem hanc ſibi moveri, quòd nullas ſolutio-
annd ſi nis factæ probationes ſupereſſe creditor in-
tolared telligat. Et traditum eſt à quibusdam,
nnerdt hunc etiam jurejurando, ſi hoc ipſ) deferez
dinterttl.

ne tur, affirmare poſſe Iudici, nullum ſe mu-
edun tuum accepiſſe: quia, inquiunt, non do-
ne lum facit, ſed dolum excludit, quod omni
m jure licęgt. lI. 77. §. Titio f. de leg. 2. Rebuff. in l.
Cu un. notab. 9. num. 12. C. de ſent: quæ pro eo qued
Koen, intereſt. & . Bl. in rubr. num. zo, C. de fid. in-
n Erum. Verum hoc ut probetur, bonis 7
n em moribus & exemplo pernicioſum eſt, prz-.
unee ſertim cum aliæ prudenti viæ fuperint

nNHE“ quibus ſine perjurio dolum adverſarii ex
nun e cludere poſſit: & ſi non poſſet, tamen men- “
Ea dacio vincere non licet. Bl. d, num. 30. pr.

n u Nec propterea iniqua eſt, aut abſurda d. 3
aidne J. 77. quæ de caſu longè diverſo tractat.
AH Aliud eſt dolum repellere, aliud perfidiam
en ie S& perjurium aut mendacium in ſe admitte-
rptni re. Atque ideò hofti jurisjurandi fidem 9

iens ſervandam eſſe canenibus traditum eſt: c.
eace noli 23 quæſt. 1. etſi fraudem & inſidias ad-

ulmnt verſus eundem juſtas & legitimas cenſeat M
X „ (f. de-
N

/

330 PFralectiones ad titalum
c. dominus noſter 23. quæſt. 2. c. cupientes. ubi
gloſſa in verbo, malignantium, de elect. lib. . Nide
Covarr. lib. 1. reſol. c. 1. per. tot. etſi num. 4. ibid.

10° Denique ex hac lege notandum, ex bre-
viſſimâ mutatione veritatem obnubilari, ut
mirum non ſit, cum ex facto jus oriatur,
per I. ſi ex plagis S. in clivo f. ad E Aquil. quod
vel aliquantulum mutatà facti ſpecie jus
mutetur; nec protinus vafrum aut verſi-
pellem eſſe lureconſultum, qui de factis
propè ſimilibus variè reſpondeat. Ideoꝗq;
monendi ſunt clientes, ut facti veritatem

11 ſpecificè & per circũſtantias aperiant „ut

congruum poſſint accipere reſponſum.
arg. lI. ut reſponſum C de transaéat. l. precibus.5.C.
Qe impub. & aliis ſubſtit. “

Lex 175.

vipianus lib. 49. ad Sabinum.

Pecuniæ verbum, non folum
numeratam pecuniam complecti-
tur: verum omnem omninò pecu-
niam, hoc eſt, omnia corpora. Nam
corpora quoque pecuniæ appella-
tione contineri, nemo eſt qui am-

biget.

Omni-

VAN
0²
Minei

novò artificio contrarium probare nitatur.

6

—

(alird
tenecon
CInihd ca

(jerer
orngo

b
☛
Ulint lonn
letl

mnkſ

Nenn len

Qodton

1

V.
iſlelte, no

Fchrti
ge .V

lun⸗

iitun lun
otr ſen

foobaton
d l.

futij

Uenekeri

Here
eel

unt 6

eilin.

elnunell
öbrerien
Mdun abet
Obooblnie
ojus dinn
1 AMrl

ai lecit

un
guitt
holer ltel
aieinn

Peran .⸗

eſoonit
ljmuiun

Girun

oNHMN h⸗
M)

—

—
—

S=

ninoe.

Dort N

S

e

gn 60.

on

Quod non eſt generaliter verum. Si enim
Ajudice, non à parte, juramentum dela-
tum ſit, iniquum eſt alteri parti futuras
ſuas probationes juramento adverſæ par-
tis eripi. Vnde probatio contrarii admit-
titur. lI. ad monendi z1. f. de jurejſur. Cum & 4

S=
EE

De verborum n Kenifcatimne. 32 1

V MxINO.) ) De vi hujus verbi notan-
dũ ſecunduũ gl. in l. 1. S. ſi pecunia f. de-

peßti. per id quandoque tantundem ſignifi-

cari, ac ſi dicatur ipſo jure. ut cum emphy-

teuta canonem triennio ſolvere detrectans
omninò cadere jure ſuo dicitur, hoc eſt,
ipſoj jure, ut opus non ſit ſentensis decla-
ratoriâ. gl. & ibi not. in l. Græcè §. ilud ff. de f-
dejiuſſ. Et ſi omninò ſtandum fit j juramen- à
to, non eſſe locum probationi contrarii,
tradunt Rom. & Aret. in l. s duo ff. de acquir.

6

hared. perl. 28. §. exceptio, ibi, & omnino obſer-
vandum eſt juramentum, etiam peraliam actio-

nem ealem quæſtio moveatur ff. de jurejur.

contra plenam probationem admittatur

probatio in contrarium. per Rebuß. hic verſ.

ilud arg. I. cum de indebito, in fin. ibi, tunc enim

Hereditas juris nomen eſt, quod
& acceſſionem & deceſſionem in

eum ſtare oportet ſuæ confeſßioni, niſi evidentiſßi-
mis brobarionib. oſtendere neratn: ſit de probat.

ſe re-

3

djitatis de evictione corporum & rerum
ſingularium nontenetur l. 1. C. de evitt. Ius

5

332 Praleſlione: ad nitulanm

2 — —-— Emumumu᷑m=W= —ꝰ

ſe recipit. Hereditas autem vej
maximé fructibus augerür.

P Ereditatem luris eſſe nomen, non

corporum, quæ in hæreditate inve-

en at ince conſtat, quod venditor hære⸗

enim, quod habuit, vendidit. l. 2. §. §. 1. ff. de

H

bæred. pend. Non ſecus a atque is, qui jactum

retis à piſcatore, aut indsginem plagis po-
ſitis à venatore emit, eventum capturæ,

non ipſos piſces ferasve emiſſe intelligitur:

ut univerſum pretium nihilominus emtor
praæa ſtare neceſſe habeat, etſi nihil captum
ſit. l. ex emto /7.S. qui autem ſj. de ac. emti. Ni.
de evictione corporum ex preſſim ſe ven.
ditoridemque hæres obligaſſet: quo caſu
non propter venditionem, ſed propter
ſuam promiſſionem teneretur. arg. l. ſtigu-
latio iſta S. alteri f-. de verb. oblig. Et ita da-

mnoſa quoque hæreditas, hæreditas eſt, id

eſt, ex quq non tantm nihil lucri heredi ac.

cedit, ſed etiam de ſuo decedir, quia alieno

* re prgravata eſt, quod hæres de ſuo te-
netur luere, niſi i inventarium a feterit. 1.fn. “

C. de jx re delih.

FRuICTIBUHS AuGETIKR. ) Dili-

genter eſt animadyertendum, „ꝗuatenus &

qui⸗

lucuerc
dimminonen

iam. G

elelneti
leſngvan

ortstem
lgnt.
.

ſtundzdib

Wunenrss

Uor) e lered
knnl ſont
nnsbarcs

fikellgih

lkotude

Aliretn

ſuetzin

Rgi co⸗

Edunun

Plekeni⸗

Popterſen

—
Aen
err.

gomen
etechitnein

rendirotlaa

hrum An

.CkeI
li f
Eei fiſn
hepſten

Re inelee.

vocnious en
7nil apn

. W
leſinet
lel e

rg,l “

ktcd tent
el
eu

tatedℳ⅓
uite

de verborum ſgnificatione 3 i

—

quibus 1ebus augeatur hæredita, quibus

diminuatur émaximè propter legem Falci-
diam. Quoad hanc enim tanti videtur

eſſe hæredltas, quant fuit mortis tempo-

fe, non quanti fuit tempore aditionis. Pa-

.

F2„

ta mortis tem pore æ ſtimatam mille, & 7006

eſſe legata. Tem pore aditionis 200 pe-

rierunt, ædibus fortaſſe conflagratis, wor-

tuisj umentis, agro chaſmate abiſumto, dez

bitore hære ditario inopinatam calamita-
tem paſſo. ut ſolvendo amplius nof fit. H S
caſibus Fal cidia locum non habet, quæ nen

fuiſſet locũ habitura ra, ſi ſtatim poſt mortem
teſtatoris! hereditas adita eſſet: Et ideo hæ-
rédi Perire dicuntur, nõ legatar: is 1 l. in ra
tione 50 princ. & §. rurſus ſj. 241. Falcid. Er-

g ſi agri conſiti ſint mottis tempo bré, aut

fructus maturi, non agftor um nudorum ad

Falcidiæ rationem ineundam æſtimatio fa-

cienda eſt; ſed quatenus ſunt pretioſiores

Propter ſpem fructuum. Slein l. 9. in verbo,

mortis tempore, eod. tit. Quat mvVis &ex textuibi
videatur; non aliter fructaum pendentiust
rationé haberi, ad æ ſtimandâ hæreditatem,

quàm ſi jam maturi ſint; pra iertim c cum di-
1t

utl⸗

ſertè ibi de ancillis prægnanti Dus Papinia-
nus ſentiat, ullarn uterira tionem haben-

dam, ob carm cauſiam, quod partus! nondum

editus homo dici nequeat. Gloſſæ tamen

fſe12

3 34 Pralefione 44 titulum S

EE

5 Eententis verior videtur, ut ſcilicet ſpeira-

tio habeatur, & quantò majore pretio ven-
10 di ager mortis tempore poſſet . Nec id Pa-
piniano adverſatur, qui non ſpei ſed rei;

fructuum ſcilicet maturorum facit æſtima-

tionem, non ſecus ac ſi jam eſſent perce-
11 pti. Fac. I. in quantitate 723. f. ad L. Falcid. Cæ-

5

terum fructus, quatenus bont percipiun-

tur, ut fœtus pecorum, & quicquid omni-
nò hæreditatis occaſione acquiſitum, bez-
reditatem non auget; ſicut nec incendiaz

nauftagia, mors pecorum eandem dimi-
8 P

nuit: ſed illud ſolius hæredis lucro, hoc

ejusdem damno ſolius cedit. d. I. 30. & d. 73.

12 Hæc ita, quoad L Falcidiam. Qugd au-
tftem ad petitionem hæreditatis attinet;

omnibus illis enumeratis modis, & auge-

tur & diminuitur hæreditas. l. 2. C. de petit.
bæred. ut poſſeſſor acceſſiones quoque &
fructus cogatur re ſtituere. l. item veniunt 20.
§. item non ſolum & g. præter hæc f-. de petit. hHæ -
rea. niſi bonà fide quid diminuiſſet. d.§. 572-

ter baæac & ¹ utrum, cum tribus ſeqꝗq. eoc. tit.

8 §. 2z.

Acdionis verbum & ſpeciale eſt
& generale: nam omnis actio di-
citur, ſive in perſonam, ſive in rem

7

—

K r

hent nt
muln e

ir perite

nes helo

ttions at
ſezſonf⸗

odifetd

Cnionee
ſceconn
lune Nen
Ulancvtio

docer

feran h

n hire
Im etona

“ fine in .
Wenrn orch
(llten

Utnllunn!

imius

k⸗

longliſn
M

d

lus

lee

Greſtein

et. Nrih
n hlr

n rin m.

il. niſ

gil un,t
1 netineett

eindentni.

ls ucto,
A1.

irais n

ods, e

HA

1s o ledH
* fotmularum ſublatis ſolennitatibus. I. 17. C.

de ſormali⸗ & impetr. ſublatis.
FIDEICGOMMISSORIM.) Hodie 2 2
habent jurisordinarii executionem l. 1. C.
commun. de leg. ubi actione petuntur ſive
kertaual ſive hypothecariâ: quanquam ni-

mmui
ſe, itl⸗
“

ſeile 4

Coc⸗
i⸗ un 4

=

SS

der verlorun nKenifcatiane. 33 34

ſit peritio. Sed plerumque actio-
nes perſonales ſolemus dicere: pe-
titionis autem verbo in rem actio-
nes ſignificari videntur. Perſecu-
tionis verbo extraordinarias perſe-
cutiones puto contineri: ut puta-

fideicommiſſorum, & ſi quæ aliæ

ſunt, quæ non habent juris ordina-

rii executionem.

J Nde apparet, eur actio, petitio & per
ſecutio conjungantur in l. procurator 23.
Frem ratam haberi l. 1. f. de SC. Maced. §. eſt
autem Inſtit. quib. mod. toll. oblig. actio nimi-

rum perſonalis, petitio realis, utraque le-

gitimo jure certisque formulis; perſecu-
tio extra ordinem judicis impetrato offi-
cip, quales ferè hodiè ſunt omnes actiones,

il obſtare videatur, quin judicis quoque
officio im plorato ſine ordinariâ actione pe-

ti i poſint. Lasinr altiat. bic. WM

d.

336 Pralectiones ac titulunꝛ

n
-=

— 1
4 .
* Ei * 8

Hoc verbum,; Debuit; omnem

Omninò actionem comprehendere
intelligitur; ſive civilis; ſi?7e hono-
raria, ſi ve fideicommiſſi fuit perſe-

. .

ri non poſſit. Vnde definitionem l. mihil
51. f. de O. G A. quâ actio jus eſſe dicitur,

ejus perſequendi, quòd ſibi debetur, im.

perfectam eſſe nonniulli cenſuerunt, quòd

actionem in remn non complecteretur. Sed

etſi non res noſtra, tamen ejus poſſeſſio

deberi nobis poteſt; eaque eſt, quæ in vin.-

dicatione ab adveêrſario avocatur, non do-

minium, quod penes vindicantem eſſe

oportet, alioquin non teneret vindicatio. .

Kin. C. de R. E.

StVE PERSECàITIO.) Ergè judi⸗
gationem præſupponit.

cis officium oblig

Vtique enim, qui debet, obligatus eſt, cum
ad ſolvendum, quod debet, cogi poſſit:
quod iniquiſſimum eſſet, ſi nullo modo
eſſet obligatus. Nec obſtat; quod in §.
4 omnium I. de adion. ſcribitur, eum qui rem
noſtram detinet, nullo jure nobis oblin⸗
1

E ngdn
Welunn
O MNERM ACTIONEM.) Ergè etiam Eantd

realem, quamvis res mea mihi debe-

Dde

————

uun ele N

nodo; Eel

(contndhu,

tiicegubhos

Ohoruc

nuid enctpti

1

eleſeuntd⸗

Kens enimi
eallaniadin

en enunen
dg guie

tumoingie

en! Kaut

rrum/,

4

üümnite

lynge

heoce

=
—
-—
—

.
D

— 7

De verborum fignißicatione 2

tum eſſe. Nam nullo jure nõ ſignificat, nullo

modo; ſed non jure contractus aut quaſi

contractus, nec maleſicii aut qu ſi malefi-

cii, de quibus in præcedentibus a cum erat.

Obligatus eſt tamen quoddammodò, quia

nullà exceptione tueri ſe poteſt. l. vel obli-
gaätus 20. §. obligatum F. de liber. caaſ. Nec .

adver ſatur, ꝙ1 l. qui per coluſionem z9 in fin.

S
wer miicr

peculiari actione peti poſſint: recte ta-

ſus eletn
di debeit
aletutt,:4
Medemt
en uf
eel,e
ſoein,une
fnchanent

let bdcn

f.de act. emt. dititar ufuras in obligatione nõ
eſſe, ſed tantùm officio judicis præſtari Ha-
ctenus enim in obligatione non ſunt, ut

men petuntur actione ſortis principali l.=.
C. depoſ. quà extinctà ex neceſſitate acceſſo-
de R. I. Sicut igitur una eſt actio fortis &
uſurarum: d. l. 4. ita & una obligatio, quzæz
actionis mater eſt. l. licet 42. §. ea obligaiis
V. de procuraf

Ulpianus libro PIr ad sabinum.

Inter hæc verba, Quantiea ree

krit, vel, Buanti bam rem eſſe paret;
nihil in cereſt. in utraque enim clau-
ſulà placet veram rei æſtimatio-
nem fieri. l

2 t

☛☚

2

de 3 38 Praledltiones Ad titulum

1 Xhoc plurimarum legum petenda eſt
interpretatio. In eum, qui jus dicen-
ti non obtemperavit, quanti ea res eſt, ju-
diecium datur, id eſt, quanti æſtimatur ea
res, quæ in judicium deducta eſt, non quan-
ti actoris interfuit, obtemperatum eſſe.
2* 1. un. in ſin. ff. ſi quis jus. dic. Gc. Plerumque
eenim id, quod intereſt, majus eſt, quàm ve-
ra rei æ ſtimatio, tùm propter affectionem,
tüm multa extrinſecus lucra accidentia;
aut emergentia dam na. l./3. f. rat. vem. hab.
́”́”MUE 3 Hoc ita, diverſa ſint res, quæ petitur, &
. DW id, quod intereſt. Sed ubi coincidunt,
ceſſat hujus legis regula: & ideò in eum,
qui damni infecti nomine non cavet, quan⸗-
ti ea res eſt, judicium datur; quod non ad
quantitatem, ſed ad id quod intereſt, re-
fertur. Verbum enim es ves damni me-

tum, non rem, cujus nomine cavetur, ſigni-

ficat. l. 4. §. in eum qui F. de damn. inf. Cæ-

4 teràùm in l. 14. S. Labeo ſ. quod met. cauſ. ubi

hoc verbum, quanti ea res eſt, ex ponitur hoc
modo, cum fructibus & omni cauſsâ, non
arbitror propterea id quod intereſt ſignifi-
cari. Nam præter fruétus & id, quod omnis
cauſſa in Iure dicitur, alis quoque modis
intereſſe poteſt. In ſummâ: infirma eſt
huyus legis deciſio, & pro materiæ ratione
VYaria. Nam in interdicto, Vti Poſſndis;
. ( . fbss

NTre *
——

bzcchal

cuſusgve
lbf/
a
mnigzlot
tnäs wen
Unlnenti
laltumel

Alaitap

Aconlſe

ſatit i.
Cnniti
Rdlcack

uan

uum ertti

h,In

hi eatezti⸗
Atizkintn
Nrektamen
npentn!
uelt,lt
ucti Ktit
5.fuinl
, gue emn
nbi oie
Kigejut
noncateſs

4

SS

ie urt,
AKCiIt
ecretl,
nt. 4
ine

Peei

1

mal
inetti⸗
Nin n⸗
gole
1 il 4
PitentA

———————=

hæc clauſula ſic eſt accipiéda, quanti anius

cujusque interfuit, poſſeſſionem retinere.

1.3. S. n. ff. uti poſßid.

Iud notandum; pro iisdem habe- “
ri, eſe & apparare. Id enim verè eſſe judica-

mus;, quod nobis apparet; nec aliam veri-

tatis menſuram habemus; quàm quod ex
argumentis & documentis apparet. Vnde 7

traditum eſt, judicem in judicando id, quod

ex Actis apparet, ſe qui debere; non quod in
ſuà conſcientiâ verum eſſe ſciat. Br. & ſe-

quates in l. ilhicitas S. veritas ff. de off. præſid:

–—

ægdificium, quod ruſticæ magis cu-
ſtodiæ convenit, quàm urbanis æ=
dibus, ſignificatur.

Quod quàm verumſit, eleganter & erudi-
te diſcuſſit Cujac: lib. 12. bbſery. 19.
Lex 1So.
Pomponius lil yo 36. ad Sabinum.
TIugurii appellatione omnes

O fllius ait, tugurium à tecto;

tanquam tegularium eſſe dictumg;

ut toga, quod eà tegamur.

Vi paſcui ſervitutem habet, aut pe- 1
Coris app ellendi, ei talem ſervitutem
XX 3 coé—K.

De verborum ſignißcatisne. 339

N

340 Pralectiones ad titulum

conſtitui poſſe, ut tugurium habere liceat,

Mecianus putat in l. veluti 6. in f. ff. de S. P. RK.
ut, ſi hyems ingruerit, habeat, quò ſe reci-
2 piat. Ex quo apparet, tugurium eſſe ca-

.

ruſticæ ab &ris tempeſtatisque injuriâà tu-

formandis argumentis, de quo hic tractari
ſolet, eleganter diſtigvendo en plicavit
trerhard. in top. legal. loco ab etymologia.
Brerbar b. legal. loco ab ery mologic.

lpianus lib. 35. ad Sabinum.

ſimè pacet. nam & eis rebus peten-
dis aptum eſt, quæ dominii no-
Z poſſideamus, quam visnon ſint no-
eetiam ea dicimus, que in nullà eo-
rum cauſs ſint; ſed eſſe poſſint.

. 14 2“
1 V7 Igari quidem illà clauſulâà, quæ in
inftrumentis inſeri ſolet „pro ſe & bæ

redibus & quibuscungq, aliis ad quos ea es perti-

net ſiye cauſſam habentibus⸗ ut hodiè loquun-
S . tur.

D

ſam vilem, ſtramentis, arundine, vel ut Virg.
ait; ceſpite congeſtam, ſub quà cuſtos rei

tus ſit. Porrò quæ fit vis etymologiæ in

Verbum illud pertinere, latiſ- B

ſtri ſint: & eis, quas jure aliquo

ſftri dominii. Pertinere ad nos

chrwsde

5

ðð

uur,doni

1fhtl

Anosen

guuloni
menptte
Piorhan
Tticblsren

odleni

eiloen,
cdro

oltilanr,

imos

Vemte
Antiecumn
henret

d uten

IRu
Cluncee
ſllto enn

i hie

fEnd

n

uer

Nden
lergas

lun De verborum ſigniſicatione. 341
haem tur, dominium ſignificatur. l. ſciendum 70. 5.
fAI fin. ff. b. t. Interim tamen rectè dicimus, rem 2
en ad nos pertinere. ſi non jure domini, tamen
guimean quaſi dominii, ut ſunt ſuperficies, feuda, bo-
Mnenduin na emphyteutica; aut jure poſſeſſionis, aut
alnt pignoris- aut quavis alià ratione: ut quiin
eifmin articulis rem ad ſe pertinere aſſeruit, ſatis
miti probaſſe videatur, ſi quoquo jure ſibi de-

mbemm beridoceat, Et cumillis duntaxat rebus, 3
do allian quæ ad nos pertinent, id eſt, quæ dominii
ulhe noſtri ſunt, d. l. 70,. ff. h. t. ſervitutem poſſi-

mus imponere 1. 5. f. commun. præd. ſuper-
fciarius tamen, etſi dominus non ſit, ſer-
un vitutem recté imponet, . H.quib. mod. uſufr. H „
amitt. dammodò præjudicium domino non
generet: ſicut & vaſallus & emphyteuta.
Orsenl c., 1. S. quid ergo, de in veſtit. in re alien. ſact. in
ebiuh V. F. ut ſcilicet damdiu duret ſervitus, 4
in. quamdiu jus ejus, qui eam impoſuit. Re-
ue U ſoluto enim jure concedentis reſolvitur H
On UNtNe jus accipientis. l. ubi aut em §. ſed & Marcel-
e 40 lus fj. de in diem addibét.

Lex I52.
Vlgianus libro 27. ad Edictum.
Paterfa miliàs liber peculiumnon
G“ poteſt habere: quemadmodum nec

“ ſervus bona.
l X 3 Pa-

tuen,

342² rraledliunet. 44. titalum

——

—,—

1 ſtens in domo dominium habet, atque
adeò liberam bonorum ſuorum admini-
ſtrationem; :quanquam hoc poſterius non
neceſſariò requiritur I. pronunciatio. 105. §.

2* famil. ig. infr. h. t. Peculium verèò eſt quod ci⸗
qui in poteſtate eſt, ſeorſim à rationibus

patris vel domini habesc permittitur: Ipe-
culium 4. f. de yeculio quaſi modica & puſil-

la pecunia. nec enim omnia, quæ acquirunt,

ſibi habere permittitur, ſed modicum dun-
taxat accendendæ induſtriæ cauſs4 illis re-

aut ſiliifamiliàs ſit, nihilominus domini

nat. cum ſi verè & plene eorum eſſent,

utique licęret illis re ſuâ abuti. 1. ſi quid poſ-

ſeſſor §. ſicut ff. de petit. hered. Hinc notan-
F dum, etſi bona damnatorum ad fiſcum per⸗
tineant, l. 1. f. de bonis damnat. niſi propter
milerationem portio filiis relinquatur:

l. cum

Treriimligs dicitur, qui ſui juris exi-

linquitur. l. depoſiti f-. eod. Hoc etſi ſervi

etiam patrisque eſt ſuo modo; quia quan-
do vult, auferte poteſt, aut minuere pro
arbitrio, d. , z. modò non in præjudicium
8S& ſtaudem creditorum. Quicquid enim
ire licitum elt, id fraude accedente fit il.
4 licitum. Et adeò pec ulia dominorum &ι
parentum ſunt, ut quamvis iberam corum
adminiſtrationem cô οÜε Iint, nihilomagis
donare ſeiyus aut flus poſſit: l. 7. F. de do-

lum rin
uum Qcan

Parentest
Plericet

(uonfocn

Utlteleror

Aeetitui
uobetu

Tihern ir
ahemio

hynbi

igleneſt

üdedon⸗
(hele

ulrern

Meciflin
iuin e⸗
eElliig
n iſe

ſun tli
clhenlen

le

eunl

Potelt,8
Mlunkrue

R eo

ſus lctes

c

DVDe verborum ſignifcatione. 3 44
Iinde 1. cum ratio 7. d t ſervorum tamen aut filio-
nhe rum damnatorum peculia ad dominos aut
umn im Parentes reverti. l.. l. 5. C. de bonis proſcript.
leinon Plerique tamen patresfam. patrimonium G
Mtie ſuum vocant peculium, extenuandi gratig:
ete ut ſi teſtator rogat ſuum peculium ab hæ-
lm rede reſtitui. I. cogi 16. F. ad Trebel. Quin „ –
mitth Sealio ſenſu peculium dicitur, quod à pa-
ind tribusfam. in caſus ſubitos ſeu præſidii cau-
ANrin sà ſeparari ſolet inſtar theſauri. I. ſi chorus f.
modtunen de leg. 3. ubi dicitur, pecuniam ſine peculio
ailie fragilem eſſe, id eſt, poſſeſſtones & prædia;
eair aliaque bona, utpote in conſpectu poſita,

4
1

—
.

S

nins i l. 2. ihi, nec latere facilè poſſunt C. quands & qui-

zgie bus quar ka pars &c. injuriis bellorum, maxi-
R mè civilium, obnoxia eſſe, majusque & tu-
ei“ tius in peculio, id eſt, numeratâ pecuniâ?
dulan repoſità, quam quis ſecum ferre poſſit, ſub-
crneſi. ſidium efſſe. Denique fciendum, pecu. 8
mime lium filiifam. eſſe duplex: paganicum &

caſtrenſe vel quaſi. I. fin. C. de in of. teſtam.

l
beame 1
e An hoc filius habetur loco patrisfamiliss.
re —

1SO I. nam quod fj. ad Trebell. unde & teſtari de eo
ne ℳ poteſt, & fratribus non confert, nec pater
lip⸗ uſumfructum ejus habet. Hlud duplex 92

eeſb profectitium, cuius proprietas & uſus-

Hine doc⸗ B
ilans fructus patris eſt: S. 1 l. per quas perſonas &.
iie⸗ & adventitium, cujus uſusfructus patri ad

.

344½ Prelectiones 44 titulum

ſen⸗ -⸗
— —

aead

dies vitæ debetur. l. cum oportet. C. 4 o.
nis 1e liberis.

Lex ISr.

Vlpianus libro . 44 “H

4Taberne appe llatio declarat 0.
mne e utile ad habitäãdum ædificium:
non ex eo, quod tabulis cluditur.

X

Lex 1Sg.

1. Paulus libro 30. ad Edictum.

te4

Inde tabernacula & ontaberna.

ler dict ſunt.
Lex 1s-y.

Lpianus lirro 25. 44 Edictum.

Inſtructam autem tabernams
ſic aceipiemus, quæ & rebus & ho-
minibus ad negotiationem Paratis

conſtat.

exponuntur, hac voce ſignificantur: l. qui
dalernas 32. f. de contrab. emt. l. f pendentes 27.
§. 1. 1f. de uſufr. aut ubi vinum venditur.

tha⸗

lle⸗

Roprie 8 uſitate artificum officinz
G& ergaſteria, aut ubi merces venales

(alnf
dit,non:

er hube,

enimabe
Cltierun

Alzilet
lcih

Crmte

Mie⸗
Mlinere
Gtömm

uenekn
einvdder

Gartirar.
ſitlolern
e E
Nnkecen
ant.
ſelelene

etoo

erenn

el ln
enern
ſhigen
il t.
ptonert
lun, e
Gndn

2 de verborum ſignificatione. 34 5
14,0 l. palam ff-de ritu nupt. Quitabernam ven- 2
dit, non ædificium ipſum, ſed jus, quod in
es habet, vendere inrelligitur. d. l. 32. Ipſæ
enim tabernæ publici juris erant. Unde
Cnrne dubitatum fuit, an qui tabernam pignori
obligaſſet, nihil videretur egiſſe, cum rem
leclar e. publici juris obligare non potuerit? l. cum
elfenn tabernvam 34. ff. depign. ſed ut actus valeat
dum potius, quam pereat, l. quoties ff. de reb. dub.
ipſas merces videbitur obligâſſe: quæ cum
ttrebrô mutentur, ex demum pignoris ne-
. xu tenentur, quæ mortis debitoris tempo-
in re in tabernâ inveniuntur. d. L. 34. IIIud 4
untlen quæritur: an mercator merces, quas expo-
fſuit ſoletvé exponere, cogendus ſit vende-
re⸗ & quidem in invitum contractus
non redditur l. invitum, ubi Bald. & Salyc. C.
de contrah. emt. l. nec emere C. de jure delib.
gntnt Sed dicendum eſt cogi, juſto & conſueto
beu pretio volenti unicuique vendere; quia
bosh mercium publicâà expoſitione ſe tacité ad
n hoc obligavit; ſicut caupo poſtquam ſe-
. mel ſigna hoſpitii vel cauponæ publicè ſu-
ſpenderit, omnes reci pere tenetur; l. un. §.
n Au ſervi S. namq viator ſj.furti adyerſus nautas & c.
a kenn niſi ex cauſsâà hoc poſſet recuſare, puta
uI Propter multitudinem hoſpitum aut ſimi-
ununni lium, de quo Bart. in d. S. ſervi. Illud no-
ec tandum qui tabernam egercet non poſſe .

„

3246 Prlelttiones ad titulum
vicinum prohibere, què minus is quoque
tabernam inſtituat, ut negotiationis lucra
ad ipſum ſolum redeant, etiam ſi longiſſi-

mo tempore ſolus mercaturam exercue-

rit. quæ enim in facultate nud4â conſiſtunt,
nullo tempore præ ſcribuntur, Sicut qui

molendinum ſe olus longo tem bore habuit,
alterum prohibere non poteſt, „quò minus
molendinum ædificet, ut apud ſe ſolum

molere cogãtur incolæ. arg l.libertus negotia-

toris f. de oyer ſihert. laſon. in l. quo minus f. de
8 fum. Hoc ita, niſi publicè interſit, certum
molendinorum, aut mercatorum, ant arti-
ficum numerum potius, quam indefinitum
„eſſe. De tabernâ autem inſtructâ legatâ,
de quâ loquiturl. 185. videatur textus in.
SðWðUMWã 12. F. de inſt. vel inſtrum. esat

Lex 7 6.

— 7

Phyianus libro zo. 44d

Camzwelndare nihil aliud eſt,
quàm deponere.

? Oc probatl. Lutigz 24. ff. denaft. Id-

que ſcire intereſt, propter uſurarum

incrementum. Nam! in depoſito quidem
uſuræ ſtatim à tempore moræz debentur

l. die. 25. §. qui berunten eos. tit. Porrè ſi

mlchrec
Im kend

romun
ſtiop⸗
lle peen
ien ,t⸗

ſonen a
Airenond

Punt lte
lfnn. N
Uteſtne

mnhren

Pelomen
huntire
ſenrckean
Ciucem

uUlriok

ghiuf⸗ Uliuft
Wtin
uneite
Cnnene
ſe N
do

11

ls n

itionisn

n lurt
nn genel

n coniton
t. Kage
oteni

K,aoinn

ol ſehe
rmungen

gnmi —

terit hen

inein

4
nn ee

ler

—

de Perboran ſonißcatiane. 347

— ———

pro mutuo haberetur ejusmodi com men-

datio, propterea quod is, cui commendataea

eſſe pecunia proponitur, eâ uſus eſt, nec
idem, ſed eandem ſpeciem reddit, ꝓræxter
ſortem nihil peti poſſet, cum ex mutuo
uſuræ non debeantur, niſi ex ſtipulatione;

1. 1.4. 3. C. ge uſur. l. dema, §. quis Titio f.

mandati, nec quidem poſt litem conteſta-
tam, ſecundum gloſſ. communiter rece-
ptam in!. lite. f. de uſur. Donek. de uſur. cap. 3.
ante finem. Nec id iniquum eſt, cum ſi non
uſuræ, tamen ejus, quod intereſt, nomine
ſupra ſortem peti poſſi it & ſoleat. Aliis
perſona commendatur, ut in ſpecie l. ſi vero
1enunciandi 12. S. cum quidam . mand. Quod
ſi ex eà cauſsà pecuniam mutuaverit, aut
gebita commendati ſolverit is, cui com-
mendatio facta eſt, commendator non ob-
ligatur: d. S. cum quidam. ſicut ex verbo,
commendo, non videtur fideicommiſſaria
libertas relicta eſſe l. 12. C. de fidei ommiſ. li-

bert. nec aliud ſideicommiſſum „puta ali-

mentum aut veſtiarium. I. hideicommiſſa 11.
§. iita f. de leg. 3. Et quod Alciatus ait eum, 6
qui Titium commendavit, juſſitque ple-
nam ei fidem haberi, non tamen periculo
commendantis pecuniam illi credi poſſe, ſi
ſe procuratorem conſtitutum dicat, ſic ac-
cipio, ſi apparet de aliàre, Auam de pecuni
cre:

—

348 PFralectiones ad titulum

—

credendâ in literis commendatiis & cre-

dentiæ, uti vocant, principaliter actum eſ-

ſe. Cæteroquin cur generalis ejusmodi
juſſus, geto plenam ei fidem haberi, ſufficere

non debeat? nulla probabilis eſt ratio. l. 1.

ibi, ſive ſpecialiter in uno contractu juſerit, ſive

generaliter ff.quod juſſu. Verbum enim ſpe-

cialiter, in l. ſin. C. quod cum eo qui in alien. pot.

poſitum, generali tantùm & vulgari com-
mendationi, non autem juſſioni, ut plena

fides commendato habeatur; opponitur.

In emtionibus quoque, quæ commendandi

cauſsâ dicuntur, pro iis habenda ſunt, ac ſi

nec dicta nec promiſſa eſſent, modò dolus
mmalus ablit. l. quod venditor 37. f. de dolo. Hoc
2 ſiquidem generaliter circa id, de quo prin-

cipaliter non agitur, commendavit; ſed ſi

in ſpecie, non nudæ commendationis cauſ-
84, ſed ut praſtet, tenetur ad redhibitio-

nem 1. ſeiendum., 1o. in princ. f. de ædil. edicto „

niſi in conſpectu fuit, falsò com mendari.l. .

S. ſi intelligat ur. eod. tit. l. Ialianas 13. S. ſ ven-

ditor dolo f. de act. emt. Eleganter Fiorenti-

nus in l. ea quæ tommendandi v3. ſ. de contrah.
10 emt. Tertium en commendationis genus,

qu vacans ecclelia aut ſacerdotium ponti-
ficio jure dum perſona idonea ſubſtitua-
.
tur, tertio cuſtodienda commendatut: un-

de

n

1
—
ge comm
ſteſto

n

Verb
oönas
eterera⸗
Olent ſ
guin
ſnthii
ſbilleen
lunuteceb
l ulee
1

Kiprn

kgtinten
lellencdn
n,Kn
(n cOV
Alptin

Wul.

Nebechis

ſe Grfr

tonlella

—

is r.

ſeraond
As eiend
en, Ece

eltrt

1 lſni h

umehinte

Nin An

leni er
Ori uſe

1

t, pann
Ommentu

d ſun
mocben
A

ee
tonisc

tedhibien

/

confeſſio non eſt ſolutio; per d. l.

—

—

de commendatarii dicuntur, de quibus in

t. nemo. de eledt. lib. 6. H
Lex TIb.

Npianu: libro 32. ad Fdictam.

Verbum, exactæ pecuniæ, non

ſolùm ad ſolutionem referendum,
eſt: verum etiam ad delegationem.

Sian ſolviſſe videtur, qui quacunque

O ratione creditori ſatisfecit: l. ſolutionis
upra. b. t. ita exegiſſe; qui alium debitorem
ſibi delegari paſſus eſt. O portet enim vo-
luntate debitoris hoc fieri; l. pen. f. de pign.
46l. 1. delegare ii. F. de novat. & deleg. quia
aliud pro alio invito creditori ſolvi non po-

teſt. per R. I. Atque hinc eſt, quod procu-
rator, qui pecuni 3
legationem ſuſcipere non poteſt; quia de

am juſſus eſt exigere, de-

reali ewactione mandator ſenſiſſe intelligi-
tur, & procuratori mandati fines excedere
non convenit. l. diligenter f. mandati quod
& ſupra attigimus l./176. h. t. Facit l. 27. &
gloſſ. in lI. cui recte f. de novat. Quod ver 0

Rebuffus ait, ejusmodi procuratorem poſ.

ſe confiteri, ſe debitum recepiſſe, quia

21. id it a
verum

de verlorum fgnif catione. 349

„

318 ralehioner 44 malun .

e

—
verũ cſt. ſiconſtet confeſſione, ſi ve quittan-

ciam, ut vocant, ſine numeratione factam.

eonfeſſioni ſtari non debtat, ſibiꝗ ue im-

putare, qui talem proeuratorem elegerit.
P qu P 8

Alciatus in d. l. 176. ſupra h.s. Et cum poſ-

ſeſſor hæreditatis non tantùm exactam ab
emtoribus rerum hæreditariarum pecu-

niam, ſed eam etiam quæ exigi potuit, re-
ſtituere hæredi debeat; l. item veniunt 20. §.

rvedalta ſive exactæ, ut alia exemplaria! ha-
bent ff. de petit. bæred. I. ſed etſi S quod ait eod.
tit. hoc ita accipiendum eſt, ſi malæ fidei

poſſeſſor ſit. Cæterum ſi bonæ fidei, & de-=
bitum quaſi ſuum neglexit exigere, igno-
ſcendum eſtei, I. Ri quid poſeſor. 31. S. Fcut d. t.

paulus livro 3. ad Ediétam.

4 Cæterum ſi id non conſtat, nihil eſt cur

& actiones, quas habet, Præſtando lhbe.
tatur. 4. . exactg.

Habere duobus modis dicitur:

ältero, jure dominii; altero, obti-

nere ſine interpellatione ie id, quod
quis emerit.

Nemtionibus ejusmodi ſti pulatio: intef-
Poni ſolebat: id quod a te emi, ,habere licers
Se⸗

ntat
.

enctor
ſuumun,
kenetelie
Prr fen
loſhcti
netk,
ſgentaa

et,n

lun de

uminte

iit 4 4
kenie
Tluten
wel,.
te
ſoſi
ltebe
iun 1
elin
tung
ſtife
lii
enn

lus
— —
olega . aades i fipulatio iſta 35. l. inter fipalanten
dritolelch 82. fF. de V. O. qu id promittitur, nec per

De perhorun ſeuifcatune. 3 141r

,Id venditorem nec quemquam omninò alium
en, hit futurum, quèi minus rem emtam habere &
tren en tenere lic eat. d. I. 53⁸. Nec tamen ideò co- 2
icnn girur venditor dominium transferre, ſeid
lnart lufficit ita rem tradi, ut ſine interpellatio-
umn ne, id éeſt, ſine poſſeſſionis interruptione
cgnt rresemti apud emtorem manear: quia rem
len mMin habet, non tantuùm qui à venditore domi,
eumid nium adeptus eſt, ſed etiam qui ſine cujus-
d quam interpellatione eam uſucapit.
k, ln Habere porrò cuùm effectu accipi- 3
oneſtn tuür: l. 164. §. babere ſupra h. t. & ideò qui in
ike alienâ poteſtatè eſt, tenere quidem r rem pe-

ſn n culiarem poteſt, habere & poſſidere non
— poteſt, l. poſſeßio 49. ff. Beat gain. . d. l. 35.
8. quis fort? S. quæftum ff. de V. O. cum à pa-
tre aut domino quandocunque aufferri
. poſſit. Non autem videtur habere, qui
ita habet, ut retinere non poſſi icl. non vige- 4

im tur 22. ff. de acquir. poſ-.
hlis dir - INT ERPELLATIONE.) Inter- 5
ltennch Pellare hHoc loco eſt poſſeſſionem inter-
ri⸗ tumpere, controver ſiam rei movere. I. ſer- —
vitutes fj. de ſervit.l. non ſolum ff. de uſucay.
cum ſimill. Aliâs interpellatio eft denun- *
htſ ciatio, quæ fit debitoriut ſolvat: & ſi dun „
,ten dem de die ſolutionis conventum fit, ali

znte Ee.

„

352 Pralectiones ad titulum.

interpellatione non eſt opus. nam dies in-
terpellat pro homine. l. magnam C. de con-

trah. ſtip. l. fi Stichus f. de V. O. Cujus in-

7 terpellationis effectus eſt, ut in morà con-

“ SS ſtituat debitorem, atque ita fructus deberi
incipiant; I. videamus §. ſi actionem & §. ſeg.

F. fide uſur. & interitus rei ad debitorem

. ſpectet. l. quod te ff. ſi cert. pet. l. ſi ex legati

2 2z3. f. de V. O. Eſtque ſciendum, unicam

interpellationem ſufficere, ut communi-
ter traditur per! Titia Seio. S uſuras f. de leg. 2

* . 5
§. . 17 * 4

CeoaKautum intelligitur: ſive per-

ſonis, ſive rebus cautum ſit.

1 Ho verbum generalem & ſpecialem
Thabet ſignificationem. Generaliter
omnem ſecuritatis præ ſtationem, ſive re-

promiſſione ſive pignoribus aut etiam
fidejuſſoribus datis, denotat: ſpeciali-
ter ea, quæ verbis & ſtipularione tantùm

2 fit, ſufficit. facit l. ilicitas f.. de offe, pralj⸗l. eit

ſancimus C. de V. S. Hocque intereſt, quod
ubi nudè cautio praſtari jubetur;, in dubio
non de pignoribus aut fidejuſſoribus, ſed
nudâ repromiſſione actum intelligitur:
d. l. ſancimus, quod ſi idoneè caveri, aut

)
9

De
—
e cavenic
ſuchctl/g)
uſlitſrß

erunm nton

Wnnmie ſlt
elumen

—
S=

fllienn

netih

jninipi⸗
elenigi

1nfiin
hmmak

kenedfn

Alen.

DAN G
nund. 49
0. (un
Ntindontd.
fructucke

lonen H H

d Sebin.
et. Hatte
nCon, Antt
, MuNn
ruf e

vonen,1l

— £

bus an
ta:
Mione
nteret
etul
Corno⸗ 4
rell,

4
e.

1

—

—

.

=

4
D.

=

Se
☛ätR

e
1
4
6
ſ,

JrèðZ
—-

De verborum Kenißcatihe. 3 55

tu 5. in ſin. j. mand. tum ſi mih.
Lex 15g.
Paulus libro 3s. ad Edictum.

Facere oportere & hanc ſignifi⸗

cationem habet, ut abſtineat quis

ab eo facto, quod contra conventio-

nem fieret; & curarer, ne fiat.

§ Iquidem tàm aſſirmativa quàm negati-

va hujus loci lectio partim authoritate,

Partim rationibus utrinque probabiliter
detendi poteſt, nec altera alteram tollat, ur

aliàs in oppoſitis accidit, non eſt abſurdum

utramvis ſuſtinere, variatâ duntaxat in di-=
verſum, non tamen in contrarium muta-

tâà lurisconſulti intentione & ſenſu. Sen-

quandoque ad actum non faciendum per-
ti nere, idq; loquendi conſvetudo compro⸗
bat. Rectius fecerit Prętor, i actionem in-
juriarũ privato, quâà publicalegis Corneliæ
de ſicariis vind icta tolleretur, non dederit.
l7. S. ß dicatur f-. de iniur. Et circa quere⸗

lam inofficioſi teſtamenti, qui ultra fratres

ſunt cognati, rectius facerent, ſi ie ſumpti-
2 Brus

Gté caveri dictum ſit, verbalis cautio non
ſufficit I.. S. jubet f. de coll. benor. l. f manda-

1

.

ſus affirmans hoc vult; faciendi verbum

34 Pralestiones ad titulum Nn
bus inanibus non vexarent. I. 1. ff. de inoff. ſein i
2 teſtam. Ex quo colligitur, appellatione fa- nſtinr
Gti etiam non factum contineri S. uxorin choini
fin inſtit. de nupt. Vnde dicendum videtur Itolin cu.
in clauſulàâ, quæ ſtatutis pœnalibus inſeri Gendimmfa
folet, ſ quis adverſus ea, qua ſtatuta ſunt, fecerit; Ulin mili
faciendi verbum etiam ad omittendi cauſ- poriitno⸗
ſam pertinere: quod verum eſt; ſi par ſit iIun tilt;,
4 in faciendo & omittendo malitia. Què Ptmn alin
ratione, qui rem in fraudem creditorum iind,
pro dereliο habet, alienaſſe videtur, ut id ulohe

R1,

creditoribus non obſit. I. 4. f. quæ in fraund. (iſnriiene
credit. Et qui non paſcit, occidit. c. paſce 386. üle ſüthtn
5 diſtinct. & . decimæ 16. quſt. 1. Pletunque nrenimm,
tamen gravius in faciendo, quàm omitten. imenmnt
do delinquitur: unde diverſæ poenæ infli- lerleſu
guntur. 1.1. & 2. f. ad L. Pomp. de parricid. letmdtet
Siſn negativam, eamque eommunio⸗ eiunſſtwir,
* rem, le ctionem retineamus, ſenſus hic erit: nunilt
Eum qui ſe non facturum adverſus pactum Mpnifee
contractum aut conventionem aliquam fue
promiſit, teneri non hactenus tantum; ut f
ipſe abſtineat, ſed eétiam ut curet, ne quis ltetſ
„ alius faciat. Eulpa eſt enim non prohi. wifann
bere, cũ poſſisl. i ſundus 33. ibi, quam vis per ie bt⸗
non ſtet, quo minus id præſtes ff. lotat. arg à con- tuin ſn
trario ſenſu ducto, quod in jure fottiſſi nn
mum eſt l. 1. S. bujus f. de off. ejus &c. & ibi. ltefeg
tolonus frui à te, aut ab eo, quem tu probibere, un herſe

nules

——

lnid
mieigſn
endun i
SPenlri
tantſuzn
donirnds
run thif
o kiin
Odemtln.
enverut
ſ.ae i
eCdt
4,1. Mum
dlunnin
getle ten
npnn
PCletonm
,enube⸗
ilieluft⸗
donen i⸗
Iutumrn

Klri

=nKR—B

nreeO

in nonſt⸗
lung
pin
nſr ni
at⸗

tem, ſupe verbo, habere

De verborum gnißcatione.

id ſaciat, poßis d. l.K 32. Sicut & is, qui pro- 8

miſit tibi, per ſe non fieri,

quò minus jure

aliquo uti frui ſecurè & ſfine interpellatio-
ne poſſis, curare etiam tenetur, ne per
quem alium fiat. I. in ila ſ. de V. O. Et qui
dolum malum in contradu abfututum

ſpopondit, non tantùm tenetur, ſi ipſe do-

lum admiſit; ſed etiam ſi non curaverit;
quò minus alius dolum faceret. I. in ſtion-
lantem S. 7. f. de V. O. Non aliter tamer;
quàm ſi prohibere potuit, & quatenus po-

tü t ſine violentiaã. Proh
tuiſſe videbitur ſervos, ñ

berè autem po⸗-
lios, tonjugem;

mercenarium, procuratorem & quibus-
cunque mandandi jus habet, ac. l. 1. pr. &
9. familiæ f. de publican. atque adeò pro ex-
traneis non tenetur. . in d. l inter ſtipulan-

minum 24. S. quamquam &

non poruit ſſe de damn. infect.

Vnde eleganter quætitur: qui ſe fa⸗ .

icere.

vide tamen l. fu-
ibi gloſ. in verbe;

7

Gtum & curaturum, ut Sempronius ratum
abeat, ſub pœnàâà ſpoponderit, an tenea-
tur, ſi Sempfonius ratum habere omnimo-

dò noluerit? Et propius eſt, ut non te-
neatur, ſi, quantum in ſe fuit, fecit, modò
juſtam & probabilem cauſſam habeat. arg.

I. quod ie ff. & cert. pet. Sufficit enim per eum 12¾

non ſtetiſſe. arg. I. fin. §. idem juris f. ad L.

Z2 à Rkhod.

13

14

356

Praledhiones 4 nialam

en .

Rhod. de iaa. cum ultra vires nemo teneatur.
per vulg. reg. Vnde & illud fluxit, ut alienum

factum nemo utiliter ſtipuletur. d. I. nnrer ſü.

pulantem, ff. de V. O.
Deniq; hinc infertur, caupones non
tantùm teneri, ne quod ipſi damnum in-

juriam 6 hoſpitibus faciant; ſed & curare

S&X prohibere, ne à quovis alio fiat. l. 1. &
tot. tit. ff. naut. caup. ſtab. Vt & vaſallus à
quovis alio illatam domino injuriam & vim

Propulſare tenetur. c. un. de form. ndelit. in

V. F. Nequi enim ſatis eſt, à malo abſtine-

niſi & quod bonum eſt facias, ut ibi dicitur.

gua/. 1. 6.
Lex 19o.

Vlpianus libro 34. 4 G Eldictum.

Provinciales eos accipere debe-
mus, qui in provincià domiciliũ ha-
bent: non eos, qui ex provincià

oriundi ſunt.

Ontrarium ut aſſeramus, ſuadet com-

munis uſus loquendi. Tubingenſes

enim vocamus tàm qui hic nati ſunt, quàm
qai domicilium hic conſtituerunt. At-

qui communis uſus ſpectandus & ſe-

Auendus eſt l. Labe⸗ ef. de ſasel. leg. Unde
3

Elegans gl. in c. de form, in verbo, confilium 2 24%

—

Den⸗

uidim eil
punts wt

len uenn

i lemmg

Tncikpenr
Altennett,
lmn on

Cmrur caine
Aunmnkort

ni
ndicanicil

n nihlule

Genllchen
Dntleen
acen lli

trlancon

nn ſe.
in Eini
nninfe
tleunn er
Nlndne!
Necaſhmnn Vum
inioten e

iu entohn um

entl tl

welmi e

miue ſr

n nenn

iul

—
aDeno telt
Idnnit udee
endtin

pdk
Libnmm
ut;etAc
s d10 fat.l

t A uale

Doioyuuumtn,
imado
s,utibil

—

.
1
„7

nto, enfle

nl

4EMü

ecſgenet

Lomicli⸗
er o

=

Gusſutt
6. Tubin
ering
tuendt.3
nds ,

. 4 1

4

=

I

☛

— =—
=

„—

bentem duci prohibeat, hoc tamen ſic ac-

Derver borum gnißcatione. 3 7

quidam exiſtimant non negationer:, ſed -

partis adjectionem hoc loco eſſe, ut ſit
ſenſus: non tantùm oriundos ex provin-
ci, ſed etiam qui domicilium ſolum in pro⸗
vinciâ habent, provinciales dici. Quod
etſi verum eſt, hujus tamen loci ſententiæ

quadrare non videtur; & ideò ad certos

duntaxat caſus hoc reſponſum referen-
dum cum Fornerio arbitror: verbi grati4,
cum quæritur, ubi inſtitor ejus, qui in pro-
vinciâ domicilium habet, quem provincia-
lem appallat l. 9. H. apud Labeonem ſj. de judie.

defendi debeat, ſi extra provinciam taber-

nam habens contraxerit? traditumque eſt
ab eodem Ulpiano, non ſecus habendum,
ac ſi cum domino ipſo provinciali contra-

/

Gum eſſet. Tum illud quoque notan.

dum, de adminiſtratoribus provinciarum

antiquo jure ſummâ providenti cautum
elſle, ne mulieres provinciales in matrimo-

nium ducant. I. quis ofi ium 58. ff. de rit. nupt.

ne affinitatum occaſione provincialium alii

nimio favore laſcivirent, alii plus juſto gra⸗

varentur, nimisque multorum terrore pre-
merentur; tùm etiam ne poteſtatis terro-

re vel invitæ mulieres nuberent l. un. S. pro-
vincias C. ſi rectoz. provinc. Et quam vis d. I. 38.
tàm oriundam, quaàm domicilium ibi ha-

2 3 ci-

358 Praledtiones ad titulum

—☚

cipiendum eſt, ut quæ oriunda tantùm eſt

ex provinciàâ, dom'cilium tamen & cogna-

ti, nem alibi habeat,duci non prohibeatur,

ceſſinte nimirum ratione prohibitionis

6 znie expoſitâ, Ratio enim jegis ejus

anima eſt. Paris. confil. 78. n. 13. vol. 1. Gail. de

la ſit operatio, adeoq; ſe ola ratio ſit omnium
extenſionum limitationumque meg-

jegi
FPaulus libro 35. 44 Edicta ſt

Inter divortium & repudi

dem

nul-

am⸗;

hoc intereſt, quod repudiari etiam
futurum matrimonium poteſt: non

rectè autem ſponſa divortiſſe dici⸗

tur: quod divortium ex eo dicum

qui diſcedunt.

eſt, quod in diverſas partes é

„

68

tnm ull tepudium mittere, aut dipor

unt,

lvortiorum ac repudiorum licentiam;
Weoft Spur’i Carbilii Rogæ ezemplum
quin ent's amplius à Romàâ conditâ annis
inva efecntem luſtin anus coarctavit in
Ar th et li eat in tr. & C. S. quia vero, & Auth.
quod hodie C. de jeyud ut extra caſtitatis vo-

face⸗

R

—
ſicerelcer
lurek elee
golum, gnn
ſepnet u

one

alle⸗

uukioriam

ernepnitt
elAs

Enutionen

Dohetenm ⸗

ALllenin

Püni uigre
Ctris mnen

cpenruntig
imuu.
ekeberen
lginegh

fiean
lſihnimn

n

daunn
mmen Aun
n gohben
e Pnihin
in egrtne
.MLG
mtotenn

rokrommn

,

len

R tepolt
hodian

n weettt
nonſecn

ln

rumlien

14

1ez eten 4
de a
cobcſtin

=

(ONN

6 6

alntun

ucl

nuncnene

De verborum ſignificatione.
facere liceret. N oſtro jure in totum ſi ub.
lata eſt, exceptâ ſolâ adulterii cauſsà, per re-
gulam, quod DRus conjunxit, homo ne
ſeparet. Matth. 19. can. quod Deus 32. quæ/ſt. 2.

Illud quoque ſciendum, non fuiſſe fas ad
id, quod ſemel divortio diſſolutum eſſet,
matrimonium redire., formula enim talis

erat; promitto me non repetiturum te.

loſeph. lib. 4. antiq. Iud. Denique notandum,

3

2

4

repudiationem ad jus quæſitum propriè,

non autem quærendum modèò jus, ſpecta-

re. quod enim nondum acquiri poteſt, re-
pudiari utique non poteſt. Unde hære-
ditatis nondum delatæ repudiatio nihil
operatur: I. I. §. decretalis ff. de ſucceſſ edict. l. 1
in pr. I./8. f. de acquir. bæred. & quod quis, ſi

Hc quoque pertinet l. inter fuprum
mi. S. divortium ſuprâ ht. l.2. F. de diport.

LTFLex 7292.

Vlpianus libre 37. Ad Edictum.

Hæc adjectio, pluris ve, non in-

finitam pecuniam continet, ſed

velit, habere non poteſt, repudiare non po-
teſt. l. qui voteſt 174 §. 1.f.de R. I.

modicam: ut taxatio hæ c, ſolidos de-

“S

cem plurn pé, ad minutulam ſum.

mam referatur.

2 non abſurdè videntur colligere. Neque

venditorem magis donare, quâàm vendere
voluiſſe, quãta qguahta etiam ſumma eſſet,

quæ danaretur, quæ ſpecies nunquam aut
perrarò uſuvenit, unde de illa interpretes

ſenſiſſe non eſt veriſimile. arg. l. nam ad ecN.

cum l. ſeg ſ. deleg. Sed de illo caſu, qui fie-
quens eſt, quo venditores, dum res ſuas,

quàâm maximo poſſunt, pretio diſtrahunts

vidétur tamen Gbi, aut certe videri volunt,
al'quantulũ remiſifſe de eo, quod alias habi-

turi fu ffent, id; emtoré donationis nomi-
ne jubét habereiex bland4 veriùs védetium

côſnetudine, quàm benevolâà liberalivé vo-
luntate, cum ab initio contractus nihil mi-
nus quàm donare deſtinaverint. His uti=

que hæe adjectio, qued pluris eſt, dono, fraudi
eſſe non debet, ſi immodice, id eſt, ultra di-

midium juſti pretii l. 2. C. de zeſcind. vend.
deceptos eſſe appareat. Verba enim con-

trahentium ultra eorum intentionem

operari non debent.l. non omnis. 19. F. f cert.

Net

1 Ui hoc reſponfum ad reſcindendam
venditionem talem accommodant,
Hanc rem decẽ vendo, nod, ea gluris eſt, id dono

.

rrmn

mumſenii

Ackenlu⸗
riemmnnni
Conurtin
ſunanteet
honinns
Whliue

nuneer

zunender
Doletdon
etlnigne,
Nineccehe

(Cofnmunit

Cocumenn
intim 0,V.
ligneen
Alwancd
tloc
let 4
uenenti
Puli
Cherani
uunnn
uionis
lmidiu
4 4 1

tulen

—

Okolan a.

elcnlen
AA lar ſ

nut, Conm

e, uun ſe

5 .
Mamlomwac

les uungun
e is intene

nl unl
eloctſa
8, Con I

5

.„1 4
Fetio Atttn

eidene

uo ul
oaroeh

erius veli

,
Nlilcberanen

acu ſle

. ſ let
hidethin,

Hethuetige.

eptit

GeNH

—

De verborum fignißicatione. 261

EE

zet. Intentio autem ex communi verbo.
rum ſenſu colligitur. I. Labeo 7. ſ.de ſupell leg.
Ac ſenſus quidem horum verborum, plu- 6
ris, minoris, plus minus, circiter, amplius, cum
comparativè uſurpatur, modicum exceſ-
ſum aut defectum fignificat: ut cum ſolem
plusminus 30. diebus ſignum cœleſte per-·
ambulare Plinius ſcribit; & Livius, plus

annum ægrum fuiſſe. Nec obſtat, quod

Partem donare licere debet ei, qui totum
Poſſet donare. I. cui quod plus. ff. de R. I. Li-
cet utique, ſi velit. Sed voluiſſe ex his ver-

bis nec debet nec poteſt præſumi, ut quæ
communiter modicum exceſſum ſignifi-
cãt, niſi alia liberalis voluntatis accedant
docun:enta; veluti ſi pater filio, intimus
intimo, vendat eamque clauſulam adjiciat.

tique enim ex qualitate perſonarum hæc 8
æſtimanda ſunt. Principi certè modicum

eſt, quod humili eſſet permagnum. facit gl.

in l. ſed & ſi uſucepit 52. §. ſi liberis in f.in verbo,

modica. H. de judic. Dicat aliquis: operari

tamen aliquid ejusmodi clauſulam debere: 2
perl. ſi quando iog. ff. de leg. 7. nihil autem
Operari, ſi res vendita ſit 0. quæ valet cen-

tum, cum, ſi vel quantumvis modicum do-
nationis nomine ad yo. accedat, jamintra
dimidium deceptio ſit, ſicque remedium
d. l. z. excludatur: ſin remedio locus ſit,

X

36 2 pPralectiones ad titulum

10° cedere. Verum non eportet legem ca-
ptare, I. non dubium C. de leg. ſed ante omnia
venditionem reſcindere, quia potior eſt
cauſſa damnum fugientis, quàm lucrum ca-
ptantis. . Proculus 26. f. de damn. infed. I. fn.

quid, prout ex qualitate cauſſæ videbitur,
de pretio relaxare, ne nihil dicta clauſula
12 operetur. Semper enim ingçerta quantitas

judicis arbitrio æ& ſtimanda eſt: fac. gl. in l. cum
Filius 76. S. pater, in verbo, nominis fj. de leg. 2.
& ubi æquitas poſtulat, judicis arbitrium

moderari debet. I. 2. f. de jud. I. ſi vero non re⸗

13 munerand: S. ſi mihi ante f. mandat. Cæte-

rum l. cum furti f. de in lit. jur. hæc eſt ſen-
tentia: cum res dolo aut co ntumaciâ adver-
ſarii non reſtituitur, atque ideò ab actore
pro libito æſtimatur, juramento interve-
niente, non eſſe neceſſe adjici, ſe tanto
pretio re illà carere nolle, nec etiam majo-
re. talis enim adjectio ſupervacua eſt pro-
pter incertitudiné, ut judex ejus rationem
14 habere n6 poſſi t. c. inpræſentia ext. de probat.
Non auté exiſtimare oporter talé adjectio-

nem vitiare æſtimationem; nec enim ulla ad

. hoc probabilis ratio adduci poteſt.

uriq; nihil donationis titulo ad emtionẽ ac-

Lex

De

Hin

leere
tſeenonqe

.

leni
Ilg ſhra

funn

e„Aod id emror Porius) Mſunatonen
pretium ſolvere, quùm injuſtum reddere
paratus ſit, æquum erit officio judicis ali-

lner⸗
Eel od
Umnuenzen

Uun wunns

1

nune

VOrhre

lreniz,

Hkgnone

— — —

lekibag!

— = =
=—

odhitrer

er guger

Kenlen

—

Uod entes.

donet een

glmen
e, guin in
sginkum
eant iſi⸗
tor oniuſu

gfulſtum een
ſcio cca n

albe ſitebi

Pi dch
iocenn enm
elf N

umini f

licn Ttint
,ung
nuntt 4
Prrumi
eedtd d

Gento inten
ilici,ein

ner crun N

ermncutt

A

De verborum ßſignifecat ione 633

Vlpianus libro 38. ad Edidtum.

Hæc verba, quanti cam rem pa-
ret eſſe, non quod intereſt, ſed ad rei
æſtimationem referuntur.

.

H Vc pertinent quæ ad I. inter bæc verba
LLua. ſupra, h. t. dicta ſunt.

Lex 194.

Vlyiunus ibro 45. ad Ediclam,

Incter donum & munus hoc in-

tereſt, quod inter genus & ſpeciem.

nam genus eſſe donum Labeoà do-

nando dictum: munus ſpeciem.

nam munus eſſe donum cum cauſ-

Sà, ut puta natalitium, nuptalitium,

NOn eſt negligenda harum vocum dif-
AIferentia, ceu nudè grammatica, cum
ſuos quoque in jure effectus habeat, ut ex

ſequentibus liquebit. Donum mera li-
V beralitas eſt, cum quis beneficium dat,
quod liceret & non dare. Munus libera-
liter quidem datur, ſed ſine pudore tamen

non

N

SSõ

—
—

364 Pralectiones ad titulun
non omittitur; ut ſunt non tantùm natali-
tia, nuptalitia; ſed & quæ Præceptoribus

Minervalia, & Medicis Soteria, aliisque ſi-

milibus liberaliter ac ſupra conſuetam
3 mercedis quantitatem præſtantur. Hæc
enim utrum doni, an verò muneris nomi-
ne & jure cenſeantur, non nihil intereſt.
Donationes propter ingratitudinem, alias-
que cauſſas, revocari poſſunt: I. ſ. I. ult. &
t. t. C. de rerocand. donat. munera non item.
4 Horum enim alia, quia &sοσν ſunt, ma-
gis permutatio, debitivé naturalis ſolu-
tio, quàm donatio videri debent. arg. l. ſed
etfi. & conſuluit f. de petit. hæred. facit. l. hoc
9 jure S. ſi quis ſervo ff. de donat. Naturalis K.
quidem obligatio, qualis eſt remuneratio-
nis, d. l. ſed etſi, donationem impedit: gl. in d.
I. bec jure, unde inſinuatione non egere ,
daoo quantumvis amplum, Bartolus ſcri-

bit in! pen. S§. ſi quis f. de donat. ubi diſerte

remuneratoria donatio irtevocabilis eſſe
6 aſſeritur. Alia etſi non beneficii alicujus
penſandi, ſed gratulandi & officii ac bene-
volentiæ caufsâ dentur, ut nuptalitia, nata-
litia, tamen non tàm ex mera liberalitate,

quàm conſuetudine & more præſtantur,

nec in eâ quantitate ſalent eſſe, ut revoca-
„tioni meritò locum facere debeant. Ita
tinor, etſi donare non poſſit de rebus pu-

—

den

lliliumn
nec lllo
leil ßea
penſlewnie
Müenzlunt

Goreampoe

le hmuiunpn
ftſcunnn:
geummpo⸗
nit thec

ur ellohon

tnuptie ar
refuprehn

Garum mn

talar woneta
N meritotn

Uur Gen

Colnoribun

(nlit
lerdhn ne
ehlim ,
feiikes n
Lllne
chinn
ſu ni
Dene
uprſt
1de

tütlen

OAtuNtINNe

n Drꝛceyt

Meetu, 4

lin D
przſtinne
muben
on nihiar
nitucinent
m lel
Dunera mwit
lloe lu:
e natutals
igebent
benel. ſi

4. Nuud

enn ami
7 B

henehel

ochei. S
nNotiitH

reti Henn
oe Nunn
tele,teft
Eben.
1te ten

4

de verborum m anie atione. 3. 6 55

Pilui. tator b Arintatem 22. F de gami tut.

nec pu pillo donaturo authorinmtem bPreſta⸗

re; l. 1. F. 1. F. de tut. & rat. diſtr. munera ta-

men ſolemnia & conſueta recte dabit, &
Miner valia Præceptoribus pupil! inon uti.
que dunn poterit minima, ſed pro dignita-
te natalium pupilli. . cum plures 12.. cumtu
tor F. de admin. tut. Et licet nuptialia mu-

nera matti pupilli mittere Ptohibeatur; 1.13.
in ſin. d. t. hodiè tamen illud vix obtineret,
cuim Paulè honeſtiores habeantur reperi-

tæ nuptiæ, quàm olim. nec enim alia appa-

ret ejus prohibitionis cauſſa, quàm ſecun-

darum nuptiarum odium. Hodiè verè
talia munera honeſtè omitti non poſſunt,

ut meritò tutori reputari debeant d. l. 12. G

ibi Bart. dicens tutorem ex pendere debere,
quod moribus, honeſtati & conditioni D
pilli congruit.
CQConſtitutum quoque eſt, ne magi⸗
ſtrat'dona muneravé à ſubditis oblata cape-

re poſſintl. ſolent b. in f. f. de off. proconſ. ſub

pœnaâ legis luliæ repetundarum, l. 6. l. 7. 4

L. Iul. repet. niſi eſculenta & poculenta xe-

niola, intra paucos diesabſumenda. f. l.6.l. 15.

ſ. Leof. r aſis.

Denique notandum biterg dona

nuptalitia, quæ ſponſus ſponſæ aut viciſ-
ſim, aliive alterutrihorum dederunt, etiam

10

ſolu-

Pralehiones 44 titulum 4

”M
äl

ſoluto matrimonio apud donatarium ejus.

vé hæredes jure perpetuo temanere. Am. ma⸗
ter 12. C. dedon. ant. nugt. .

loianus lbro 46. 44d ae d

Pronuüntiatio ſermonis in fexi
maſculinoad utumque ſexum ple⸗
runcdus porrigitur.

y Bicunq: Zeadem eſt ratio, idem qüs⸗
que jus eſt: I. illud. ff. ad L. Aquil. ideo⸗-
que lex eousque operatur quousque ejus
ratio, ceu ejus anima. Fac. not. ad I. nl. 40.
ſapra. h. t. Vnde non mirum eſt, hanc
hujus loci regulam hactenus locum habe-
re, quatenus inter maſculinum & fœmini.
num non eſt diverſa ratio. Exempla tra⸗
dita a ad d. l. 40.
Familiæ appellatio qualiter
accipiatur, videamus. Et quidem
varie accepta eſt, nam & in res, &
in perſonas deducitur. In res, ut
puta in lege duodecim tabularum

his

(eAcet

Den

iis verbis,

um hehtn
eleleur ian

huncet r

r: Aeifun
6 a. hie
nalgem!

ue⸗ yer
nerſam

nine⸗

4

Munſnn
iten Einie

t nlet
ſiſei
olrn il 1

elumun .
⸗

deern
laumauer
gtluͤtent
lern
Uolttat.

bu Ala

Rlan

—.—

1omurin
temanee

ilkbi

ſermoninn’

guektumg

tnio, iden⸗

1l. A Ura
uͤn tatem & univerſum jus quod defunctus

, guot
.ndi

1ſ

Dirunht

enns loin
luumd
liemn

erciſcundæ; id eſt, hæreditatis dividendæ.
Ungde familiæ, id eſt, hæreditatis emtor in

R

De rerborum f gnificatione. 367

his verbis, adgnatus proximus fami-

liam habeto. Ad perſonas äautem-
refertur familiæ ſignificatio ita;

cum de patrono & liberto loquitur

lex: exeâ familia, inquit; in eam fa-

miliam. & hic de ſingulatibus per-.

ſonis legem loqui conſtat⸗
—Amiliæ verbum etiam res, & quidem t
univerſam ſubſtantiam ejus; cujus de
ſucceſſione agitur, ſignificare, tum ex alle-
gatà hic clauſulàâ legis 12, tabb. palam eſi:
Adgnatus proximus familiam, id eſt, hæ redita-

habüuit, habets: tum ex tit. D. & C. familiæ

S. ſed neque Inſtit. de teſtam. ordin. Et cui quis
familiam ſuam teſtamento relinquit, uni-
verſam ei ſubſtantiam & hæ reditatem reli-
quiſſe intelligitur. l: fin. in fin: C. de verb. jſi-
gniſ. Ceterum cum ad perfonas refertur, 5

plerumque multos colleétive, interdum

ſingulas tantùm perſonas ſigniſicat.
Lerx autem illa;, cujus hic ht mentio, 4

non extat. A pparet tamen patronum fa⸗
miliam appellart; ac libertum itidem z ut

bona ex familiàâ, id eſt, à hiberto, in fſami-

368

liam id eſt, patronum tranſeant.
pertinet . quod in §. quod autem, verſ.
guinto I. de bon. poſ-. ſcrib: tur, tum quem ex
familia, id eſt, tum ad ali iauem libertum de.

Præledliones ad tiralum

—— —

—

fertur bonorum poſſeſſio. Dictio en'm

tum quem ſervata eſt ex aliquàâ lege edictové,

ut apparet ex l. ex illa 227. infra h. t. I. 1. l. 1F.
ande legt. Cujac. in d. S. nod autem.

2 H

Familiæ a ppellatio refertur &*

ad corporis cujusdam ſignificatio-

nem, quod aut jure proprio ipſo.
rum, aut communi univerſe cogna-

tionis continetur. Jure proprio

familiam dicimus, plures perſonas,
quæ ſunt ſub unius poteſtate, auct
naturà, aut jure ſubjectæ: ut puta-

patremfamilis matremfamiliàs,
filiumfamiliàs, filiamfamiliàs, qui-

que deinceps vicem eorum ſequur.
tur; ut puta nepotes, & neptes, &
„ „deinceps. Pater autem familis

apppellacur, qui in domo domi-
nium habet, recteque hoc nomine-
appellatur, quam Visfliumnon he-
beac

Denm
—
edt. Non
es led ⸗

que N g

pelouns,
tortor,o

Abberine,
fomtudere,
Gumtrumnn
egemiet
melt nan
6u, Non
Chnmoni
mimnt,

elimileen

ul te
Vondſgeſti

=—

(ennkiolie

alen lono

ls Gudd

hecinet,

tins üfn

recamn huni

. n Nmn Ulenn
mnilirtehn

nelich,

ftulis

—— —

n munlent
ſul aun
ddar ten n
Onenlbenm
ſo. Dins
iegttin
infahetl
uten.

6

igut⸗ 1
propre
nireren
ure/
plureyri⸗

—
==
— =

Demrlorun eni catione 365

beat. Non enim ſolam perſonam
ejus, ſed & jus demonſtramus. deni-
que & pupillum patremfamilias
appellamus, & cum Paterfamilias
moritor, quotquot capita ei ſubie-
ca fuerint, ſingulas familias inci-
piunt habere. ſinguli enim patrum-
familiarum nomen ſubeunt. idem-
que eyeniet & in eo, qui emanci-

patus eſt; nam & hic ſui juris effe-
W
roofeten

Stus, propriam tamiliann habet.
Communi jure familiam dicimus
omnium adgnatorum. nam etſi pa-
trefamilias mortuo ſinguli ſin gulas
familias habẽt, ta mẽ omnes, qui ſub
unius pereſtate fuerunt, rectè ejus-

htiut dem familiæ appellabuntur, qulex .

Ade: n⸗
Nretntan.
Ntamui 6
Orunin
,K N

ten MM

1 oin

e enmn
Monn

eadem domo &. gente proditi iunt.

F Afmiliæ quandoque appel! latio id cor-
pus, quod unius patris familias boteſtati
ſubjectum eit, quandoque ejusdem cogna-
tionis ſi ignificat. Illud jure proprio, hoc
jure communi familiam VIpianus vocat.
Itaque ſi legatum aut ſideicommiſſum fa⸗
miliæ relinquitur, utrum domui tantùm &
dome ſticis, id eſt, uxori, liberis ſervis reli-
A A Gum

7. X

—

370 Praledliones ad titulam .

Gum ſit, an univerſæ cognationi? quæri-

tur. Et magis eſt, ut cognationi debea-

tur ejusdem neminis: I. n. C. de . §. & l.
32. §. in ſideicommiſſo. Feo de leg. 2. ordine ta-
men obſervato, ut tum demum ulterio
res ad ejus petitionem admittantur; ſi pri-
mij deſiciant. d. l. n. & d. l. 32. ibi, primo gra-
à du. Illud notandum: etſi relatum omne dica-
tur reſpectu correlati, hoc tamen in jure

perpetuum non eſſe. Sic enim paterfa-

.4 . .⸗ .
milias eſt, non tantum qui filium aliamye

familiam habet, ſed quicunque ſuæ pote-
ſatis, ſive pubes, ſivé impubes: l. nam ci⸗

rnium fj. de his qui ſunt ſui vel al. jur. habito ni-
mirum juris potius, quàm ejus, quod in fa-

QGo eſt, conſideratione. Idem enim juss

eandem authoritatem in domo hahet, ]

quäm quisalius paterfamilias. Eſtque hic
4 argumentum, rectè res noſtras dici, quas .
aut recuperare jure poſſumus, aut ad quas
7 ſpem ſucceſſionis certam habemus. Qux-
ritur etiam, an hodiè emancipatus, cum
inſtar ſuorum redactus ſit, N. . S. nulam.
familiæ appellatione contineatur? & verius

eſſe videtur, non contineri. nec enim pa-

triæ poteſtatis & emancipationis jus, etſiin
ſucceſſionibus mutatum eſt, ſublatum ideè
eſt. Atque adeo alimenta patri eiusque faa

mi-

—

in nei⸗

ni deder.

ordinet:.
m ulteri⸗
ur;üpri.
Mmege
ndinnedic-

zmenin e

enim zneh
AE 4
Iun danne

neſle M.

6: d

. abito 1
goliuh⸗
enin t⸗

mo nabet
Eapenie
Cich
ut Al

us E

—

„

De verborum ſignißcatione. 391
e verborum gnifentionn. 571

non videntur

5F. 3.

miliæ relicta ad emancipatum pertinere

—

ZServitutium quoque ſolemus
appellare familias, ut in edicto præ-
toris oſtendimus ſub titulo de fur-

tis, ubi Prætor loquitur de familia
publicanorum. Sed ibi non omnes

ſervi, ſed corpus quoddam demon-

ſtratur, hujus rei cauſs

à paratum 3

hoc eſt, vectigalis cauſsa. Alià au-

vi bonoram raptorum

tem parte edicti omnes ſervi con-
tinentur ut de hominibus coactis,

*item red-

hibitoria, ſi deterlor res reddatur

emtoris operàâ, aut familiæ ejus: &
interdicto unde vi, familiæ appel-
latio omnes ſervos comprehendit.
led & filii continentur.

[Nir &ulshie L1 1. §. familie, hæc ap-

A pellatio non univerſum corpus dome-
ſticum una cum patrefamiliàs, uxore aut li-
beris, ſed ſervorum tantùm corpus ſignifi-

kat. Sed nec quidem omnium ſervorum;
ctigali exercen-

ſed eorum duntax at, qui ve

Aa à2 do

2

—

2

2— 1èè

392 Prelecliones ad titulum

do deſtinati ſunt, per text. hic, ibi, ejus rei

3 cauſſa paratum. Ex quo infertur, ſi alius

ſervus publicani, villicus puta, aut inſtitor,

aut mediaſtinus deliquerit, ex generalitan-
tàùm edi co, ſi ſamilia furtum feciſſe dicatur, te-

neri. Mitiùs igitur hic punitur, quam ille;
qui præter actionem, quam vectigalis no=

mine ſuſtinet publicanus, & furti aut rapi-
næ à familia factæ tenetur; ſicut raptor, ſi

apprehendatur, præter actionem vi bono-

rum raptorum etiam

2

omnes, ut Duces quoque exercitus, Capi-

tanei, officiales, pro famulorum, quos ha-

furti manifeſti tene-
tur. Ita hoſpites quoque, & genersliter

bent aut ſecum ducunt, delictis tenentur:

1. licet S. in factum f. naut. caup. S. item exeres-
tor Inſtit. de oblig. quæ ex quaſi delict. arg l.
poſt depoſitam. C. de aſſeſſor. civiliter tamen,

non criminaliter. per l. ne quid ubi Bart. fF. de
incend. Bald. in l. obſervare 8. proftciſci. F. de oſic.

proconſ. Quod non poteſt grave & durum
videri. debet enim quisque explorare eos,
quos eligit, cujus ſint fidei & innocentiæ;
1. fin. S. ſervorum ff. nautæ Calp. ac ſibi impu-

tare, ſi malos elegerit. §. fin. Inſt. de ſociet,

Quod ſi probaverit, communiter pro pro-

7 bis & fidelibus habitos, quorum utitur ſer-

vitio, æ quum erit, ut excuſetur. Alex,; in l. ſ

cum dorem §S. I. F. ſolut. matr. & exhiberi de-
. lin-

jagven
eſnerte
guicen

((anne

liſei
ſum

.neniea

ur

Pten

li eſure
t, Käns
inlliot

gerditan.

Gicatunte.
guamle
kals 1o
iauttant

nntit

itelitene.
d
ltus.
d,rſt

teyentuſd

en ereſt⸗

,

er tamnelh

m.

Cuun
okareeo

vocelti

Piinpr⸗
ſſin
oßl⸗
itur ſe⸗
n,

l⸗

cui plus creditum eſt

moriæx.

De verborum fgniſicatione. 273

Inquentem ſufficiet A. . 1. S§. femilie & . f.
cum exhibuiſſent ff. de public. Nam ne tum

quidem tenetur dominus, ſi famulus extra
officium delinquat; l. quoties ff-. de noxaladt.

L1. §. familiæ. f. de vi & vi arm. I. ſi ſervus 27. S.
ſ; fornicarius f. ad L. Aquil. niſi eundem non
correxit, ſi quidem error, cui non reſiſtitur,
approbatur. c. error. 3. diſtinct.

In interdicto unde vi, & actione redhi-
bitoriâ, mirum non eſt, familiæ appella-
tione univerſos ſignificari, qui de domo
ſunt, ſecus atque antea de publicanis di-

Gum eſt. lbi ratio eſt, cur aliter teneri
debeant, qui miniſterio certò præpofiti

ſunt, aliter ſelidui gracius enim delinquit,
; gravius coercendus

eſt, qui publico miniſterio improbos præ-

fecit. Hic nihil intereſt, quis ex familia
damnum emtæ rei dederit.

Iitem appellatur familia plu-
rium perſonarum, quæ ab eiusdem
ultimi genitoris ſanguine profici-
ſcuntur: ſicuti dicimus familiam-⸗

luliam, quaſi à fonte quodam me-

Aa 5 La-

174 praleſtiones Ad titulum

4 I Tachmo ſigniſicatu familia univer-

„ſam aliquam ſtirpem, nullàâ graduum

longinquitatis habità ratione, comprehen-
2 dit. Aliàs autem cum teſtator rem ſuam
aliquem extra familiam alienars prohibuit,

iſtiusmodi prohibitio ultra quartum gra-
dum non extenditur, ut in Auth. de reſtit.

Mulier autem familiæ ſuæ &
caput, & finis eſt.

. 1T Nde quæritur: an Pprivilegium familiz
conceſſum ad filias nuptas pertineat ²⁹
Et ſi quidem deſcendentibus alicujus, ma-
ſculis & fœminis, datum eſlet, ad nuptas

Kxdeicom. Noy. 125. Tuſinianus ſancivit.

non pertinere afſlerunt Dd. in l. n. C. de pri-

vig. ſcholar. lib. . Ergoò molto minus, ſi
2 familix. Napta enim ex famil ià & domo

Patris exiit, Gell. lib. 13. cap. o. Forner. in! ſeq.

qui de ejus facto non perin &, ut de fami-

liæ facto renerur⸗ de deſcendentibus ta⸗ “

KNEE

—

alig coreneba voluntas appareat; ut

tam paternis, quàm quæ mariti data ſunt

4 familiæ, privilegiis frui debe at, per bunc texit.
quia in utriusque familiâ eſt; alterius nimi-

rum princi pium . alterius ſinis

NexX

enuern

4 uone.

igradmn

Mptein. V

Ttemlon
Drohbu.
Ntonenn

tb. A Gr

cifit.

iundnl
gennet
H
1c Dln
1 eft
nunng
ner re
tce ,
ntibue k.
nvenil
lelt, .
lun in
ponet
usni⸗

4

õ

.
4

Lex 196.
Gaju: Iire i6. sd Edictum Propinciale.
familiæ appellatione & ipſe

princeps familiæ continetur.

C Onſequens eſt igitur ut privilegio 2£

Titii familiæz conceſſo, ipſi quoque
Titio conceſſum intelligatur l. quæ de tota f.
derei vend. Ita militum appellatione ve-
nit etiam Dux exercitus i. 1. F. de milit. teft.

Cæzterum in tantâ hujus verbi variatione.

certa dari regula nequit, quæ cuique loco &

ſigniſicatio competat; ſed ex occurrentis
materiæ qualitate, & iis, quæ dicta ſunt, in-

ter ſe collatis conjectura facienda eſt. Fie- 4

rienim poteſt, ut & in præced. lege memi-

nimus, unam duntaxat perſonam hac ap-
pellatione notari, & probaturin l. 1. §. faz-

milia F. de vi & vi arm. etſi id diſertè nege-
tur in I. deteſtatio go. F. h. t. quæ nudam tan-

tùm yerbi proprictatem ſpectavit.

ß .

Foœminarum liberos in fami-
lià earum non eſſe, palàm eſt: quia
AAa 4 qut

—

ð

3 76 pryaleltio, net 44 titulum

qui Rafcumr, paitk; non matris,

familiam ſequuntur.

Oemina familiæ ſuæ principium pari-

ter & finis eſt: unde liberi ipſius ejus

familiam, cujus finis eſt, non ſequuntur,

8 4

ſed patris; zut nec in adoptionem dare neq;
adoptare ipſa poſſit, l. 5. C. de adopt. 5. ſœmi-
na Inſt. eod. nec alia, quæ ob familiam com-
petere ſolent, jura ex maternàâ lineâ dedu-

²½ cereliceat. Adeoque matris nobilitas &

dignitas filios nihil afficit: gl. in l. oum legiti-

wya ff. de ſtat. hom. cum ne bona quidem ma-
tris ante Senatusconſultum Orfitianum ad
ſlios pertinerent, ſed ad ejusdem adgna-

tos, quorum aliàs qua ue poſt ſuos Prima
cauſſa ſolet eſſe. 4

Kex 197.

Nlpienus libro jo. ad Edidum.

–

Indicaſſe eſt detuliſſe; geit

ſe, accuſaſſe, & conviciſſe.

. D Iſtin ctè legendum eſt. indliealſe eſt

detuliſſe; zarguiſſe verò eſt accuſare.

Imaicium refertur ad ea, quæ nud indica-

Hione ſolent magifelta ſieri (ita ſervi tor-

quen-

f

ggentun

(cent.
enhinea

Netoren
Helne 1
ſet⸗

un ſen

ntoll.

eppmum,

ite

—

Umart⸗

kinm nn
in en
lanuntuh

1 a elegt

nt ſn.

llam cor.
ines eetr.
nobilnnt

Lant

lligenn
Btuanunt
en Mn.
tluupun⸗

1,

Uglie

cale c

eclne.

Indc

ſin⸗

Dder verborum Kgnificatione 32 77

S e

quentu ut authorem necis dominiex in-

dicent: l. 1. 3. 4. F. ad Syfan.) aut certé ſo⸗

lenni accuſationi occaſionem præbere. At
verò verbum arguere ſolennem accuſatio-
nem, quam condemnatio ſecuta eſt, ſi igni-

ficat: veluti argumentis probare l. licet g.

fin. ſ. naut. caup. ii, & certi hominis ſactum ar-

guamusl. 2. f. ad l. lul. rep. l. de tutela C. de in
integr. reſtit. I. ſi voluntate C. de reſcind. vend.

cum ſimill. Indicium etiam eſt merces &
præmium, quod propter indicium datur.

l. 4.§. ſi tibi indicium dedero, ut Histenan meum
intte⸗ .. ae condict. ob turp. cauſ. UYUM

Lex v95.

nöins libro 2. de omnibus tibunalibut.

Vrbana pre dia omnia ædificia

accipimus, non ſolùm ea, quæ ſurn
in oppidis: ſed & ſi fortè ſtabula,

ſunt, velalia meritoria in villis, &

in vicis: vel ſi prætoria voluptati
tantùm deſervientia: quia urba-

num prædium non locus facit, ſed

materia. Proinde horti quoque, ſi
qui ſunt in ædificiis conſticuti, di

cendum ſit⸗ urbanorum geli
42 ti0

/
2

—

578 Praleltiones d titulum H
tione contineri. Plane ſi plurimum emi
horti in reditu ſunt, vinearii fort, unn
veoel ctiam olitorii, magis hæc non iuiil

ſunt urbanag. ind
2 N7 bana przdia à ruſticis internoſci mſe
oportet propter varios juris effectus, ugin

quorum aliquos pſt tangemus. Stabu- Ceunn
lum hoc loco non utique jumentorum aut nckt
equorum ſtationes & cubicula, ſed quævis mi

10 .

diverforia, ubi ex vià fem quieſcimus, qduz füm
vulgo tabernę, id eſt, humiliora hoſpitia a- iitl
à pellantur. Ejus ſignificationis eſt in f pec⸗ ſiſee
niam fj. de condift. cauſ. dat. I. lex Cornelia. B5. Mn
tantum fj. de injur. S itena exercitor. Inſt. de ob.

lig. quæ e delich. naſe. ?
VEL ALIA MERITORIA) Me- üium
35 ritoria ſunt, æ dificia locari ſolita, ut taber- u
næ, officinæ, & de quibus modò dictum eſt I
hofpitia; quorum nomine mercedem do. a
minus capit, quorumq;ue nomine, ſi vi in-
troitæ ſint, non domino, ſed colono autin. d
quilino injuriarum actio competit d. I. lex, Een
Cornelia. S. & ſi dominus. Et cui domus n
uſusfructus legata eſt, meritoria illic facere iin
mnon debet, id eſt, diverſoria, vel fullonica: u
l. 13. 5. item Nerpa f. de aſufr. etſi meliorare
rem poſſit; quia melioratio non tantm ad n
. . PpPpe 8

H

BDe verborum fjgnißcatioue.
— —— Kegnißcatione. 37 5
ummn pechnniarium reditum eſt referenda, ſed ma-
i, gis ad voluntatem & dignitatem proprieta-
eeun rietarii d. ?. 73. §. fruldluarius, jau. §. nae quaæ-
Aitum & S. tamen.
PRETORIA.) Hoc loco eſt do- 6*
ntemld mus ſplendidior ruri poſita, (ein Luſthauß)
befedu quales ſunt nobilium ædificia campeſtria.
Nh. quæz enim in præruptis & præcipitüs poſita
en a ſunt, caſtella & arces appellari ſolent. Aliâs „
Klgei prætoria etiam dicuntur, omnes ædes ma-
ndu gnificentiùs extructæ, ut in plenum f.de uſis
iu E babit. Il. 2. F de ſervit. prædior. zuſt. l. prædiis
Enn H. I. ff. de leg. 3.l. Titia. S. Gajus. F. de leg. 2. l. in-
CAn juriarum §. ßs quem fſ. de iniur.

o Hiis poſitis, ita de urbanorum ruſti⸗ 8
corumque prædiorum differenti ſenten-
14)i tiendum, ut urbana ſint, non utique quz
Kur in urbe ſunt; ſed ubivis, modò habitandi
lünde magis, quàm fructuum terrà naſcentium
len (Lauſsà habeantur, inde materià, id eſt, li-
„lit gno ergaſimo l. carbonum, ſupra h. t. hoc lo-
oeltlx cO ea definit Ulp tianus. Sed & deſtinatio „
4,rG & uſus domini uſpiciendus eſt, non ſola
SAnu materia. l. urbana familia 166. ſupra. h. t. Item
hee. Pprincipale ædificium. Nam ſtabulum ædi- 40
Moer bus junctum, pro urbano prædio habetur,
elcre propter ædes, quarum eſt acceſſorium. l. er
Nio jure. & ſtabula f. quib. mod. pig. Separatum

Nerò fuſticum eſt, utpore juris colendi &

ſu

4 * –

r⸗=— ð

3 80 Praledtiones ad titulum

fractum cauſsàâ paratum d. I. eo jure l. qui re-
caſa in agro poſità agri fier acceſſio; ſicut
banis prædis annumerantur. per text. bic.
12 Quod effectu non caret. Alia eſt enim
ſervitutum urbanarum, alia ruſticarum

ſervitus æ dibus debita, ne altiùs tuas ædes

quoque contiguis competere & prodeſſe

13 debcat. In urbanum prædium illata inve-

dGa tacité obligantur pro penſione, in ru-
ſticum non item. l. 4.6. 7. f. in quib. cauſ.pign.
lI. 5. C. locati. Quin & circa alienationem
rerum pupillarium diverſa eſt urbanorum
& ruſticorum prædiorum cauſſa. Leæ quæC.

de admin. tut. Denique longe tutiores ſunt

1½ agrorum, & generaliter omnes campeſtres
“ hy pothecæ, quàm urbicæ; ut quæ fructi-
bus fœcundæ ſunt, & paucioribus pericu⸗=
lsS obnoxiæ. Pac. . fin. C. de debit. civit. libe 1.

Lexx 929N
lpianus libro 5. de omnibus tribunalibus.
Abſentem accipere debemus
eum, qui nõ eſt eo loco, in quo loco

1I hgiofis f-. de ei vind. Eademque ratione

horti domui juncti, ſi principaliter volu-
ptatis, non redituum cauſèà habentur, ur-

conditio: f. de ſervit. urb. & ruſt. prædior. ut

tollas, ne luminibus meis officias, hortis

.

——
petten
ſenterm
ext e

(kernn
0belent

Pere
flan
, 1

untch

Konei
ilenea
Ufe
ehe
Uun

D

uaate

.

4

=

(lng.

Wels

Mehtunn

neten

tintle

Clre

tun l

Ponnt
pen
ting.

l gan.

ge kawone

ello;un

Uiter wor.
entur,u.
1 trt. M
eltenin
talacarun

n 4

t 4

kins
4 Proek
ltaiune

nein a

gn
euutven
tuorue
r ⸗
oreriun
npelt

He

hei

elnae
Dl
ler. .

„

ſentem deſideramus. Ec ſi forte-

extra continentia urbis ſit, abeſt:
cæterum uſque ad continentia, won
abeſſe videbitur, ſi non latitet.

A Bſentia pro varietate negotiorum
A ipſa quoque varia eſt. Cum de da-
mno infecto cavendum eſt, quicunq; non
eſt in jure, id eſt, in loco, ubi juris dicendi

petitur. non enim trans mate ab-

vel judicandi gratiã magiſtratus conſiſtit,
1. 4. H.¹ fF de interrogat. act. abſens eſſe vide-

tur;l. 4. S. prator'f-. de damn. inf. etſi aliàs in

urbe aut in propinquo ſit: ideò nimirum,

quia cauſſa celeritatem deſiderat, & ju-
dicium in ablentem nullum eſt, l. 1. F. eod.
Aliàs abſentes videntur, qui extra conti-

nentiam urbis ſunt, I. collegarum J. fin. ſupra.

h. t. etiamſi provinciam nondum exceſſe-
rint. I. abeſe f.. e quib. canſ. major. Tertiò
cirta præicriptiones is demum abſens vide-

tur, qui extta provinciam eſt. S. 1. Inſtit. de
uſuc. Il. fin. C. de præſcript. longi temp. Extra
provinciam autem eſſe viderur, qui alii re-

Eimini & jurisdictioni ſubeſt. gl in d. l. ßn.

in verbo, in una provintia. C. de py ſoript. longi

temp. Quartò in ſtipulationibus dicitur
abſens, qui vocem alterius non exaudit &

3 2 praleſlione, 44 tualum

4 nihil Teſpondell 1. F . 0. Caiatd eriam
is, qui in urbe eſt, ſi latitet, & ſui poteſta⸗

tem non faciat abeſſe videturper text. hir.
Latitare autem non ad momenta referen-

dum, ſed cum temporis tractu accipien-
dum eſt. 1. Fulcinius S. latitare 8. Fquib. ex cauf.

6 in poſſel. Atque hinc infertur, præſentem

coràm & vivà voce, ſive, ut loquuntur, per⸗
ſonaliter eſſe citandum: abſentem, ſivere=

vera ſive juris interpretatione, ſuſſicere ad

domum denunciatione factâ citare. Alciat:

6 5 bic per d. I. Fuleiniut. Illud denique notan-

dum: abſente principali, id eſt, extrater-
ritorium conſtituto, ut citari facilè non

poſſit. fiqejuſſorem ſtatim conveniri ipoſſe,
dilcuſſionis exceptione non obſtante. Ne-

vell.⸗ 2: in ers ubi sri in enetbograſentek⸗

Abeſ non h videtut,qui⸗ ab ho-

ſtibus captus eſt? ſed qui à latroni-

bus detinetur.

Oc videtur velle, majorem eſſe fato- H
rem ejus, qui ab hoſtibus, quàm qui à

latronibus captus eſt. Utrique quidem
ſuccurri ſcribitur l.t H.ex quib. auſ. maior: ſed
8 Alatronibus detenton non magis, quàm cui⸗
Vis

ſis dli9

elerpe

in e
onmnb

d

Pre⸗

ſn

fan

ln⸗
Ae
in

te

de verborim ſgnißcatisne. 236;3
r

imdein vis ali abſenti. Ab hoſtibus capto non 4

tich elſſet neceſſe ſuccurri, cum redeunti ipſo
u jures per poſtliminium tàm ipfi, quàm
ten omnibus ejus bonis cautum ſit §. pliuse
Rd Jam. Inſtit. ꝗuib. mMod. jus patr. poteſt. ſoly.

noan Lex 2900
—
ten De. lulianus libyo a. Digeſtorum.

AE Rac ſtipulatio, noxis ſolutum
itenn. bræſtari, non exiſtimatur ad eas no=⸗
bem zas pertinere, quæ publicam exer-
een citionem, & coercitionem capita-
2 Naore appellatio circa venditiones ad g
A N privata tantùm, non ad publica deli-
cta pertinet; ſed ad ea tantum, quorum
noymine noxalis actio datur. l. quis ſit fugitu-
iebho yus S. qui ajunt. f. de ædil edict. Nihilominus 3
ur tamen tenetur venditor, qui emtori non
prædixit. I. 1. §. item . & 1. cum ut F. excipi-
tur. f. de ædil. edit. Aliâs autem omne de⸗
ſehyo⸗ lictum noxa dicitur. 1. plebs §. fin. infr. h. t.

64 „ . . . “
ningun HIIud ideò, quia præſumitur contrahentes 3₰½
114 . „ /
gilet ſeſe ædilium edicto accommodaſſe. unde
ünl infertur, ubique exiſtimandum, contrahen- H

uund⸗ tes aut diſponentes accommodare ſe ad
1 W Ver⸗

z,8 4 H rnraleſionet 44 eulum

a —

vVerba Eitentiz, legis de eadem re con⸗

ſtituentis aut diſ donentis

Lex 201.
lulianuts nbre 1. Digeſtorum.

filiamfamiliàs contineri fæpe re-

ſpondimus; ita & nepos videa-
tur comprehendi: & patris nomi-
ne avus quoque demonſtrari. in⸗-

telli gatur.

1 T Aciunt notatain I. pronunciatio 125. &
quæ dicentur in l. libereram 220. b. fa
Crzterum juſta interpretatio non alia eſt;
2 quàm probabilis, rationi non adverſa. Ita

* lten id eſt,. probabilem litigandi cauſſam

habens ab exp enſis relevati ſoler: veluti

qui jurisperiti conſilium pro ſe habuit Bart.

Alex. in l. bonoram. ff. de bonor. noſ. Guids
Papæ deciſ. 227., ubè tamen addit;⸗hoc non

ſubſiſtere, ſi illius conſaultoris ſententia jam

ante eſſet communiter improbara: ut ſic
appareat magis à Iudicis æquitate & arhi-
trio, quàm à² Adict regulâ pédere, cujusmo-

di AAll ab expenſis ezcuſaré debeat.
LX

Juſtaài interpretatione recipien-
dunr eſt, ut appellatione filii, ſicuti

Lex 20o2.
Alſenus Varus libro 2. Digeſtorum.
Cuym in teſtamento ſcriptum
eſſet ut hæres iu funere, aut in mo-
eci numento duntaxat aureos centum
i ſet conſumeret, non licet minus con-
rde n ſumere; ſi amplius vellet, licet: ne-
Iler queob eam rem contra ceſtamen-
Snm tum facere videtur. 7
B Ltimæ voluntates inſtar legum cuſto-
diendæ ſunt: S. Adiſponat. Auth. de nupt. 1
.4 & hæres, qui contra voluntatem juſtam fe-
ght cerit, defuncti hæreditate tanquam Indi⸗
e gnus privatur. 1i. ult in f. C. de ſideicom. Sed
DR ſi circa ſumptus funerum teſtator hæredi
d Pebercit; nullâ ratio eſt, cur favori ſuo re-
n nunciare hæres non poſſit 2 l. 31. & 46. f. de
“ dact. l. 1.f. de ſeryis export. nec opus eſt ex-
S preſsà renunciatione: ſufficit contrarium
u actum exercuiſſe 1. ſi ſtikicidii 8. ubi Bald. f.
ene Aguemad. ſerrit. amit. Neque huc pertinet
n regula, fines mandati cuſtodiendos eſſe: §.
1 e is qui. Inſt. de mand. ſiquidem hoc mandatum
4 haæredis gratiâ tantum fit; ergò non eſt
u, bligatorium. §. tus tentum. Inſtit. d Cæ--
* 6868668BB 6ö teram.

1 2

.

Ddee verborum ſignifßcatione. 38 ½

3 86 praletliones ad titulunm Nd

4 terum ſi aliam cauſſam habuit teſtator, cur (ultint
majores ſumtus fieri noluerit, conceden- gicten
dum non eſt hæredi, eam voluntatem con- l in
temnere. arg. I. 4. & 5. in fin. f. de admin. rer. ſet ect

ad cirit/ pert. Sicut é diverſo nimis ambitio- gente
ſa voluntas ad legitimum modum revo- en ken
canda eſt. . hereditas z0 H de hared. perit 1 ar ſo
ſi quis. S. quid er go. de relig. & ſumpt. fun. oben
Alfenus parus libro 7. Digeſtorum. m n
ſaltn

In lege cenſoria portus Sici- Ueltnns
liæ ita ſcriptum erat: ſervos quos do- (enmn
mo quis ducet ſuo uſu, pro bis portofiun iegl
ne dato. Quærebatur; ſi quis à di il
cilia ſervos Romam mitteret fundi mial
inſtruendi cauſſa, utrum pro his iule⸗
portorium dare deberet „necne? ſcpnt
Reſpondit, duzgs eſſe in hac ſcripeu- ken
rà quæſtiones: primam, quid eſſet inn
domum ducere? alteram, quid eſſet falie
ſuo uſu ducere ⁷ Igitur quæri ſolere, mnl
utrum ubi quisque habitaret, ſiyve hien
in provincia ſive in Italia, an dun- Qn
elſſe recte dicetur? Sed de eâ r& e
con-

a Ang
teltucent
conceln.

Ntatem.

eAdin .
wisamber

dumn ſed.

Gnet Mtl⸗
ſunnt

.
itnn.

ortis

0 ℳ 4
6 nmnc

—

ſgini.

eret ful

De verborum Kenißicatione. 2987

conſtitutum eſſe, eam domum uni-
cuique noſtrum debere exiſtimari,
ubi quisque ſedes & tabulas habe-
ret, ſuarumque rerum conſtitutio-
nem feciſſet. Quid autem eſſet,
tionem: & magis placet, quod vi-
ctus ſui cauſsà paratum eſt, tantùm
contineri. I temque de ſervis ea dem

uſu ſuo, magnam habuiſſe dubita-

fatione quæri: qui eoruüm uſus

ſui cauſsd patati effent? utrum di-
ſpenſatores, inſularii, villici, atrien⸗
ſes, textores; operarii quoque ru-
ſtici, qui a groram colendorum⸗
paterfamiliàâs fructam caperet, qui-
bus ſe toleraret: omnes deniq; Rr⸗

Fos, quos quisq; emiſſet, ut ipſe ha-

beret, atque eis ad aliquam rein-:
uteretur; neque ideò emiſſet, ut

Vendetet. Et fibi videri eos de-

*

mum uſus ſui cauſsa patremfamiliàs

„

. habere „qui ad ejus corpus tuen-

dum, atque ipſius cultum præpoſi-

ti, deſtinatique eſſent, quo in ge-
here junctores „cubicularii, coci,

Bb 2 mi-

389 Praledliones ad titalun:

mDitſniſtratores, atq; alii, qui ad ejus-
modi uſum parati eſlent, nume-
rarenrur. ðôUU

tà, ut qui vectigalia, portoria & ſimi-
lia locare ſolebar.
A IIMN suA cCufIusQOUE FATRIAA)
Dubitationem facit, quod uni quando-

mum hic pro domicilio capere. nam & hoc

4 meritò refertur. Habitare videtur ubi
quis non momenti cauſsâ moratur, ?. lex

de lanionis S. Sabinus f. de fund. inſtr. Cæ-
cis hujus legis benificio quis utatur, ſi ſci-
AVY. l aſfumtio l. 27. F. ad municiy.
* QurbD AuTEM usu suo.) Movet⸗

quòd nſui noſtro eſſe dicuntur, quæcunq;
Aua⸗

2 C ENSORIA.) Id eſt, à Cenſoribus la-

que multæ ſunt domus, quibus omni-
bus immunitatem tribuere voluiſſe Cen-
3 ſores non eſt veriſimile. Nec ſufficit do-

non uno loco haberi ſolet. I. 1.l. afumptio f.
ad municip. Vnde Dd. triplicé domicilii dif-
ferentiam conſtituerunt, uti dicetur, l. pu-
pillus infra-b. t. Ergò ad habitationis locum

Cornelia §. ſi tamen & S. caterum. F. de injur.
&e ubi quis majore parte temporis eſt. I. oum

terum nihil vetat, quo minus duobus lo-

licet utro bique ita ſe inſtruxit, ut nonideò
minus apud alteros ſe collocaſſe videatur,

1
e—
lagben
iriuni
ſilt. H
nd ſet
Uernurt⸗
lglin
Aulin
Mhuin
ſier
Marnd
getum
lhateten
noce
Goorn
gwiſet
iſi
nn
tnli

Hundne

Aben

ei

Nuit.
ficebe
ſer
dkel
We
farne
Cant

l ded.

RDoe.

1LII

mi nn

lihn Nt

ſoliſe (en
ee litit⸗

e Nan

1l

lmcis

Conithen

ſeunt

wenu!

M. 4

,. 0
Cuobu
Crut i

tmn
e iten

1ℳM.
,Nen
6

—

De verborum ſgnifcatione. 389

quaque ratione nobis ſunt utilia. 1. poſtli-

——

minium in f. f. de capt. lI. offcium. S. 1. f. de re

milit. Sed hæc ſignificatio omnia omni-

nèò vectigalia eſſer everſura, atque adeò 7
enlorb
tori in

nervos reipublicæ. I. 7. S. in cauſſa ff. de quæ ſt.
Itaq; talis intellectus, ceu abſurdus, reiien-
dus. I., nam abſurdum ff. de bon. libert. I. 1. §.
unde quæritur. f. de publi.

VIC Tus.) Hoc verbo quid conti- 8
neatur traditum eſt in l. «3. ſup. h. t. Ita cui

argentum, quod uſus ſui cauſsàâ paratum
haberet teſtator, legatum eſt, id tantům

legato cedit, quod victus cauſsâ, id eſt, ad
quotidianum uſum paratum eſt, non id
quo ipſe teſtator temerè uti non ſolebat.
l. 28. f. de aur. & arg. leg. Notandum quoq; 2
res quæ non negociationis ſed victus noſtri

cauſsà nobis advehuntur, à vectigalibus
immunes eſſe debere. I. aniverk C. de vecti-
gal. & commiſſ. Sed conſvetudine, quæ cir-
ca vectigalia potiſſimùm ſpectari ſolet, . .

§. fin. f. de public. paſſim contrarium obti- H
nuit. Id quæri ſolet: quo pacto cogno⸗ „½

ſci debeat, utrum negotiationis, an victus,

an verò quavis aliâ cauſsâ, puta ad ludos
edendos, ad magniſicentiam oſtentendam

vehantur? Et communiter receptum eft,

juramento eius, ad quem pertinet, ſtan-

dum eſſe, per gl. in Clem. f. in verbo, non ue-

220 Prelediones 44 titulum

1 1 goriandi, extr. de cenfib. lud non inſpici-
tur, an poſtea res illas emtas denuo vendi⸗
derit, quas tamen victus ſui cauſsà compa-

raverit. Prima enim deſtinatio attendi

debet. locus ſuprà. h. t. l. zo. infra. eod. lſ

qui ſilium 64. F. de eg. . Fornerius i hlare

flaganen

”” Pesr hi nore⸗ 2. ed Aſens

Paueri appellatio tres ſigniſi⸗
cationes habet: : unam, cum omnes
ſervos pueros appellaremus: alte⸗
frfapm, cum puerum contrario no-
miine puellæ diceremus: tertiam,

cum ætatem Puerilem demonſtra:

rem us.

141 guitates ſolet diſtinguere. Cum

de ſervitio ſermo eſt, puer eſt etiam ſe-
nex: quo ſenſu utrumque ſexum comple-

Gtitur, ut pueris legatis etiam ancillæ de.
beantur. l. ſervi; §. 5ueris f. de leg. 3. Quod

Puberem gni ficat infra 14. annum con-
ſtitutum . kber. 5. 1. f. ereb. eor. ut & pueri-

Ateria, gui de agitur. vocum ambi⸗

ſi de ætate agi apparet, propriè puer im-

lis

etasl.

Aun

ſsprore
Gailu
Vuumnu
Nun

Mrent

mmi
Mlee

Plheten

(ANnenin
8 ur

urſ

8
8 Den
Nchime

lre

vonc

Mliin
allten

eutht⸗
inn⸗
ndeli
o.
Fenad

———

=

on Mnt.

nuo ſetd,
d con.

Nio etl

=EEE -=

eH

1 gi

igiß
nOH

nls:,

mmoN.
. lette⸗
enondt

4

=ꝛ—

1
49

cumn n
e (n
eun
nome
Nelete

—

De verborum fignificatione. 39 1

lis ætas l. fin. §. ubi autem C. de bon. quæ lib.
Etſi favoris canſsâ tẽpus hoc certis in cauſ- 3
ſis prorogetur, veluti alimentis puero reli-
ctis uſque ad pubertatem, decimus octa-
vus annus completus ſpectabitur. I. Mela f.
de aliment. & cibar. leg. In poſtulando 4
puer cenſetur usque ad 17. annum. ?. 4. 5.
pueritia f. de poſtual. Qæterum cum à teſti- &

monio dicendo pueri arcentur, commune
pubertatis tempus ſpectatur 14. annorum:
, -um pueri 22. quæſt. 5. quia ſcilicet ante id
tempus juramentum eorum, ceu quorum

animi judicium incertum eſt, invalidum

cenſetur. lI, 1. S. impubes C. falſ. mon. d. c. pueri

l. 26. f. de jurejur. Teſti autem injurato
credi non debet l. ſolam.l. juris jurandi C. de te-

ſtib. Denique non unum eſt pueritiæ be- 7
neficium, ut etſi intra legitimum tempus

inveſtituram non petierit, feudo tamen
non cadat protinus: §. prgterea, de probib.

ſeudi alien. per Frid. nec ab emphyteuſi ſtatim

cadat canone debito tempore non ſoluto:
Guido Papæ deciſ. 435. facit text. in Ricut. verſ.

ſed in pupiliari C. de præſctipt. 30. anner. & éo-

rum delicta mitius puniantur; ext. de delict.
puer modèò ſe ſenſerint delinquere; alioquin
Vvenia danda. I. 1. C. de falſemon.

Bb 4 Locx

D

S — * ðWð

392 kraltone ad ihulum

= —

TIer

kaulus libro 4. H e

Qui fandum vendidit, po-
mum recepit nuces & ficus, & uvas

duntaxat duracinas, & purpureas,
& quæ ejus generis eſſent, quas non

vini cauſsà haberemus, quas Græci un
Phon

reakikss, id eſt, comeſtibilex, appella-
rent, reeepta Videri.

Inc apparet, pomi iappellationem ge

. H neralem eſſe, & ad omnes arborum

fructus, edendi cauſs4 paratos, pertinere,
ſive molles extrinſecus, ſive duros. Plin.
2à lib. I5. nat. hiſtor. Macrob. 3. Saturn.9. Quem-
admodum igitur in l. qui ſundum 40. S. fund
venditot, ex eodem- Pauli libro deſumtà f. de

2 contrah. emt. fcribitur, maxime referre, quid

actum ſit; cæteroquin verborum proprie-

tatem fequendam eſſe: ita & is, qui in ven-

ditione pomum ſibi recepit, ſive excepit,

non mala tantùm, ſed & nuces & ficus & c.

csxcepiſſe ceniebitur, niſi aliud actum
S elſle demonſtre-

-— ttur. YYUMW

lex

lnte
Eltst
Cundi

Uefnoe

ln

ehen

eme⸗
dunn
uun
mun
u

Dari
gue
Nee
di

)

De verborum fignißcatione.

—
2

Lex 206.
len. lulianus libro 6. x Minicio.
Gdt,N Vinaria vaſa proprie vaſa tor

, Cularia eſſe placet. Dolia autem-
urpte & ſerias tàm diu in eâ cauſsà eſſe,
uum quamdiu vinum haberent: cum ſi-
8 G né vino eſſe deſinerent, in eo nume-
wrele ro non eſſe; quoniam ad alium⸗
uſum transferri poſſent, veluti ſi
frumentum inhis abdatur. Ean-
im dem cauſſam amphorarum eſſe: ut
nem cum vinum habeant, tum in vaſis
m vinariis; cum inanes ſint, tum ex-
emmli tra num erum vinariorum ſint: quia

E aliud in his addi poſſit.
Einiß A bDALIIM uSUIM TRANSFER- I
dee d A RI.) Hinc conſequens eſt, vaſis vi-
en nariis legatis, ea duntaxat legata videri,
ginee que in uſum vini perpetuò haberi, ſolent.
jetlh Nec refert, quod ad alium uſum trans-
feu e ferri poſſent, ſi teſtator id facere ſolitus
üen non erat. Ergè' inania quoque vaſa 2

Qebentur, ſi in hoc habentur, ut mox
repleantur; cum, quæ in proximo ſunt.

—

394 pt alectiones ad titulum

—

—

ineſſe videantur. I. lecta §. dicebat f. i cert,
3 pet. Hinc argumentum ducitur, privile-
Zia certis perſonis, veluti ſtudioſis data,
tantiſper data videri, quantiſper ſtudia ſe-

cGentur, non autem, cum nomèé illud emen-
tiuntur. Eleganter Calliſtratus in l. ſem-
4 der. § negotiatores f. de jur. immunit. IIIud

notandum, vino legato vaſa quoquę legata
videri: I. 3. §. i vinum f.. de tritic. vino leg. ut &
vino vendito l. pen. §. vinum d. t. Quod
cum hodis ex conſuetudine ſecus ſit in

venditione, veriſimiliter in legato quo-

que ejusmodi præſumtio ceſſat. Pac. d. .

pen. ubi gloſ. in verbo, cum his amphoriis,

Africanus libro 3. Quæſtionum.

Mergis appellatione homines
non contineri, Mela ait: & ob
eam rem mangones non mercato-
res, ſed venaliciarios appellari ait,
& rectèe. =JYMVM

7 H Vic obſtat l. ſuot. 23. S. eumi qui ſf. de
LI leg. 3. ibi, quos quis ideo comparavit, ut
illico diſtrabraheret, mercis magis loco, quaâm ſuo-
rum nomine habuiſſe vidgetur. Et actio tribu-
toria

4
. „*

—
ſotin⸗
Aln
E
D
Cn.
nnin
in
ine
ſne
nunele
Kulge

n
Drinle.
olts Ern
ſudiate
demen⸗
inl .
t. Uud
beekeer
nlu
. o
s n
110 9o.
i. 4))

,

M

ad ſervos peculiares pertinet. I. 1. f. de trib.
sd. Sed aliud eſt, eſſe tale, aliud ejus lo-
co eſſe: aliud eſt, eſſe dominum, aliud loco

De verborum Kignißcatione. 399½

foria, quę ob merces peculiares datur, etiam

2

domini, Dominus rem debitam etiam

gratis remittere poteſt: . tibi I. i unus ſde

padt. tutor aut procurator, etſi loci domini

ſint, iem non poſſunt /. qui fundum S. ſi tu-
tor ſ.pro emt. l. inerdum g. qui tutelam fj. de

furt. l. Litius ſ. de procur. Aliud eſt legiti-

mum eſſe, aliud pro legitimo haberi. l. etiam,

Lex 2od.
Africanus libro 4. Queſtienum.

Bonorum appellatio, ſicut he-

reditartis, univerſitatem quandam.
aàc jus ſucceſſionis, & non ſingula-

res res demonſtrat.

u¹* succEsSIONIS.) Hæcque eſt
civilis appellatio, de qua l. bonorum e9.

ſup 74 h. t. l. 3. princ. ſ. de bon. poſ. Vnde qui

bona ſua reſtituere rogavit, de ſucceſſione

ſenſiſſe intelligitur. I. 12. 5. Fn. um duab. I.

V4l N. aa rebet. Adde l. 24. .. us. ſupfa.

H. .
2 „ ⸗

vex

4

7 N S
1

396 pralectiones A4d titulum

en

7

n

Florentinus libro 10. Inſtitutionum.

juſſus, non videtur præſente eo fe-
ciſſe, niſi is intelligat. Itaque ſi fu-

rioſus aut infans ſit, aut dormiat,

non videtur coram eo feciſſe. Sci-
re autem, non etiam velle is debet:
nam & invito eo rectè fit, quod juſ-
ſum eſt. ?JMU——

ſonarum requirit, oportet tàm ani.

x QC Votiescunque actus præſentiam per-

mo quàm corpore præſentes eſſe. Et ideo,
qui teſtium certorum pręſentiam in inſtru-
mento allegat notarius, tenebitur falſi cri-
micne, ſi ſciens dormitantes aut aliud agen-
tes conſultò & diſſimulanter adſcripferit.
2 Quod autem ait præſentem intelligere de-
bere, quid agatur, ita accipiendum eſt, ut
intelligat, quantum quidem ad illum actum
opus eſt. Et ideò qui teſtamento adhi-
bentur teſtes, ſufficit ſi ſciant, cui rei ſint
adhibiti, etſi non intelligant, quid in in-
fſfKBtrumento contineatur l. qui teſtamento f. de

3 teſtam. IIlud quoque hinc colligi poteſt.

etiſi

Lex zog.ÿ

—

eiſ

Alen
pet⸗
Atel
liͤi⸗
lein
tle

fag

Unne
nh
neen
Ebere
en
Whn

ſen

öle

d

En

t
l
(⸗
ller
en
let

——

De verborum ſgnificatione. 397

— —— —
eetſi renunciationis bonorum, aut cujusvis
alterius actus, inſtrumentum coram esâ
perſonàâ, ad quam ea res pertinet, letun
D S& relectum proponatur, nihilque contra
ſicen ictum, imò diſertis verbis conſenſum
f. eſſe: tamen ſi veriſimiliter, vel ob ætatis
S. aut ſexus aut judicii imbecillitatem, velru-
ſeift ſtiicam ſimplicitatem, vel ob ſermonis in
lornuu inſtrumento obſcuritatem non intellexe-
le Ser rit, nihil ei talem præſentiam & conſen-
dehe. ſum, qui verè conſenſus non eſt, nocere
1od. debere. Abſenti enim præjudicari non
debuit; abſens eſt autem, qui quod agi-
tur, non intelligit. Et cum oporteat præ- 4
rtim,e ſentibus iis, quos cauſſa contingit, judica-
nn ri, l. de unoquoque 47. F. de re judic. præ ſentes
n Eos demum vult Ulpianus, qui ſapiant, id
ineon. . eſt, intelligant quod agatur. l. 27. fide re-
AAͤ Lept. atbit. Vnde nupilli præſentia pro
agtk nulla habetur. l. ſi compromiſſum 77. f. eod.
tlen Cæterum an is, coram quo a ctus geſtus eſt, .
Pcel⸗ in eum conſenũſiſſe videatur, quatenus qui-
acht dem ſe tangit, ſi non contradixit èira opor-
uönn tet diſtingui, ut ubi contradictio nihilope-
wal⸗ raretur, nihil ſibi præjudicet; ut qui præ-
eiin ſens pignus ſibi obligatum paſſus eit vendi.
o- nec eniun pignoris obligationem remiſiſſe
mnf videtur. .ſi conſenfit. 6.§. non vigetar F. gerah⸗
mod. big. ſolrit. text. & gl. in l. aju: 39. . 4.

=
₰

398 Præledliones ad titulum 1 .

6 pignor. ad. Quod ſi quis prohibendi jus
habuit, & præſens non prohibuit, nullara⸗

tio eſt, cur conſenſiſſe videri non debeat.
l. Sabinus 29. f. commun. divid. l. quidam 12.

F. de evid. Malitia eſt enim tacendo &

connivendo, alios ad irritos actus induce-

re; cui malitiæ indulgendum non eſt. ,. in
„ fundo ff. de rei vend. Nec obſtat huic ſen-

tentiæ quod gl. in d. l. Sabinus. contendit;

tace ntem non conſenſiſſe ali às nec de da-

inno fuiſſe acturum. neque enim hoc juſt
„cConſequentiâ extrui poteſt. Papiniani
verò mens eſt hæc, conſenſiſſe quidem

videri, ut opus fieret, quia prohibere præ-

termiſit: non autem ideò conſenſiſſe, ut

ſuo cum damno fieret; potuit enim
exiſtimare, id ſine damno ſuo futurum.

Quod ſi malitiosè tacuit „ adhuc dice-
muas conſenſiſſe, nec de damno actio da-
9 bitur. arg. d. I. in fund. Nec movet me
gloſſa in d. I. quidam Scæ volam reprehen-

dens, quòd ait, tum demum videri unum-

quemque ſuam quoque partem vendidiſ-
ſe, ſi præſentes non diſſenſerunt; & non

eyx præſentiâ; ſed pretii acceptione con-
40 ſenſum præſumit. Nam Scæ vola ibi de

Pretii acceptione rogatus, tamen de eàâ ni-
hil reſpondet, quaſi non ita multùm ad rem
faceret, atque præſentia nuda. Idque me-
W ritò.

Ciftrkh
Unltini

idte

Coreele⸗

uhidn

lut

De verborum Konificatione. 399

dn ritô. potuerunt enim prerium accipere, Y
nen non quèòd probaverint venditionem, ſecd “H
icaa quèd novà reſciſſionis lite implicari, aut
ing diosé c cohærede agere noluerint; ſiqui-
lenlo dem multa facta admittimus, quæ non ad.
zindue. mitteremus facienda. arg. l. pater. F. de his
nlu quei ſunt ſui velalien. jur. & gl-in d. l. Sabinus ſf.
hueſe. commun. divid. Nec negat Sca vola, in ſub. 11
ume ſidium dandam etiam in cohæredes actio-
gerbedd nem, ut iniquum lucrum ipſis extorquea-
A tur: ſed id ſolum negat, non debere in ele-
Pnina ctione eſſe emtorum, utrum venditorem G
qin in ſolidum, an cohæredes in partes conve-
i HM Marcianus libro 7. Inſtitut ionum. B
ni S Is, qui natus eſt ex mancipiis
e⸗ urbanis, & miſſus eſt in villam nu-
ſir. triendus, in urbanis ſervis conſti-
eeee.
ude Tque hinc intelligitur, rebus urbanis
eto. Alegatis, aut etiam quæ in urbe ſunt, *⁷²
htit non res tantùm, quæ tempore teſtamenti
kedt. aut legati cedentis in urbe inveniuntur; ſed
uten & quæ alias ibi eſſe ſolent, etſi caſu nunc ibi
kene Bakfs
Iſto
7

40 Pralectiones aAd uulam

non ſant, legato contineri ! uaftam: in pr.
4 & §. fin. f. de leg. y. Alio vero intuitu dif-
ferentiam faciendam eſſe, inter res urbanas

& quæ in urbe ſunt, ſupra l. 2. h. t. oſten-
ſum eſt. Non locus, fed uſus; non mo-

3

mentanea mora, ſed perpetua aut diuturna

deſtinatio inſpicienda eſt. farit le 166. l. 195.

. ſaora. h. .

—

Lex 21I.
Florentinus libre . aſirurierr.

Pnndi appellatione omne æ di-
ficium, & omnis ager continetur:

ſed in uſu urbana ædificia, ædes; ru-
ſtica, villæ dicuntur. Locus verò
ſine ædificio, in urbe area; rute au-
tem ager appellatur. Idemque
ager cum ædificio, fundus dicitur-

Vigde notataad l. ny. ſupra. b. 2.
Lex z12.
Vlipianus libro 1. de adulteriis.

Prævaricatores cos appella-
mus, qui cauſſam adverſariis ſuis

donant, && c* parte actoris in par-

tem

X

5
enei
enunnpr

6

ſilee,
Guninfes ⸗
elm

1 ntſultio
fakfioles

ke

iitone

nn

Cale

eStan y.
iaruirndt.
1e urbns
r.ole

1s;on wo⸗
autem
l 6

poſtulare videatur cauſiæ
poſſint gl. ſing. in g. in ſumma Inſtit. de injur.

tem rei concedunt: A varicando
enim prævaricatores dicti funt.

Vm vix aliud civili ſocietati ſit magis
adverſum, quam fidem ſemel datam
fallere, omninò graviter aftimad éerten-
dum in Advocatos, qui cauſſam ſuſceptam
adverſario produnt, ſecreta cauſſæ reve-
lant, probationies urgentes diſſimulant:le-
ves & frivolas urgent; excuſationes falſas
cniventer adm ttünt. l. §. quæri ſf ad

5C. Turpill. Hi falſi PGenâ tenentur: d. 1-7.
l imò extraordifiarié puniendi ſunt pro

cauſſæ qualitate: l. 2. f-. de praâ raricat. & ibi
W.ſ. in par: ut ultimo etiam fupplicio, ſi ta
gravitas, afſici

in verbo, extraordinatia. Quòd & in eo lo-
cum habet, qui cfiminoſum leviter &
translatitiè accufat, quò alterius gfavem &
juſtam accuſationem amoliatur & impe-

diat; qui extra ordinem eadem p&àà affi-
citur, quâà teneretur alter, ſi propter præ-
yaricationem abſolutus non éſſet. 1I. pen. de

i. de præpar.
Nianus iibfo 1. Regalerum.
Cedere dien ſignificat inciperé

De verborumi ignißicatione 401

A40 2 Pralectiones ad titulum

—

deberi pecuniam. Venire diem ſi-

cunia peti poſſit. Ubi purè quis

ſtipulatus fuerit; & ceſſit & venit

dies: ubi in diem; ceſſit dies, ſed

nondum venit : ubi ſub conditio-
ne; neque ceſſit neque venit dies,

pendente adhuc conditione.

1 M VItùm intereſt circa legata cujusvis

generis, ceſſeritné an etiam venerit
dies eorum, id eſt, an deberi tantùm cœpe-

rint, an verò peti jam quoque potuerint.
2 Cumque in triplicem poſſint cadere dif-

ferentiam., ſcilicet ut vel purè, vel in diem
certum, vel ſub conditione inque diem in-

rertum, qui conditioni æquiparatur, l. dies.

7v. f. de cond. & diem. legata ſint: circa duo

quidem priora genera ſciendum eſt, eo-
rum diem cedere ex die mortis teſtatoris,
quantum quidem ad transmittendi jus per-
tinet; tertium verò ex die conditionis exi-

ſtentis. Ex quo cõſequitur, ſi legatarius vel
ante teſtatorem, in prioribus caſibus; vel

ante conditionis exiſtentiam poſteriore
caſu moriatur, legatum evaneſcere: fin

pôſt, hæredibus ejus deberi. l. un. §. cum

igitur. & S. cum autem C. de caauc. tollend.

Por-

—

uan

N
Ne—
Norroine

cuselhi

niritehe
Cpin,

Unord
kritet, d

Rahate

Ele
nn

hundu

nenilee
Erinin
kflat
Noone
mnnute
leit et

debe

Atebie
fiul

N

ren

dien.
edlo⸗
pre gi
ſit Ken

t Eies,A
COlUt.

ſenit de;
lone

7

gatielſeòe.
etinin ſen

ntumc,
e potuet
1 clerl
ei in
tlent⸗
kenunln
,ciad
D el, .
giellnon
endu⸗
tionul
ronnib
ſuj
ent
Nletent

. 4
N MW
n,

“

——

cus eſt, ubi etiam ante eventum conditio-
nis ipſa ſpes in hæredem transmittitur 5 eæ
conditionali Inſtit. de verb. oblig. Deinde

quoad obligationes, legatorum dies in
aditæ hæreditatis tempore cedit; eò quod

adeundo hæres quaſi contrahere cum le-
gatariis videt ur. . 3. in fin. & ibi glff. ex quib.

cauſ. in poſſeſſ. eatur. Hinc conſequens eſt, 6⁶

ut ſi nemo adeat ex teſtamento, legata in-
tercidant. Etſi hodie, cum præteritionis
aut exhæredationis cauſsè teſtamentum

De verborum fignißcatione. 403

Porrò in contractibus conditionalibus ſe- 4

4

rumpitur, legata ſubſiſtant. Auth. ex caußd

C. de liber. præter.

IUBI PuRGé.) Hinc eſt, quod in ob- 7

ligationibus, in quibus dies non apponitur,
præſenti die debetur, I. in omnibus fj. de RI.
& peti confeſtim poteſt: S. omnis I. de Verb. obl.
niſi ex qualitate rei tacitè dies inſit; ut ſi
Ephefi dare promiſſerim, tempus ineſt,
quo illàùc commodè pervenire poſſim l.on-

dedit, etſi ſtatim actionem habeat „tamen

non debet eveſtigiò repetere, & cum ſacco

ad debitorem venire, ?. quod dicimus 105. f. de

ſolut. gl. in d. S. omnis Inſtit. de V. O. ne deci-
piatur magis, quàm juvetur beneficio
Qebitor. l. in commodato S. f-
cut. F. commed.

—

1

rinuus §. Cum ita f. de V. O. Et qui mutuo 8

1

4

404 Praletcliones ad titulum.

—

ð

n

Es alienum eſt, quod nos aliis
debemus: s ſuum eſt, quod alii
pnnnobis debent.

M V Ide quæ dicta ſunt in l. meorum 91.

I. is apud 123. ſuprà h. t. junct. l. ſubſfi-
gnatum 59.S. 1. & l. etiam 119. .

omnes intelligunt.

El. magna 226. infra b. t.

DM Ho reſervabimus ad I. latæ culpæ 223.

iarcianus libro opublicorum ludiciorum.

ceſſariè obimus, lege, more, im-
periové ejus, qui jubendi habet

poteſtatem. Dona autem propriè
ſfunt, quæ nulla neceſſitate ju ris, of-

tfEcii, ſed ſponte præſtantur: quæ ſi

.2 non præſtentur, nulla teprehenſio

gentia, id eſt, non intelligere, quocld

ell; &
Ausm

Veurtnan

Ne

hmrlan

ſague⸗

nert
W

.

NOSie
Nl

1 erern

nit ti

mu n.
gerecli

4uuhe

Ganit

3
gnos

n .

—

HW

Dee verborum fignifi catione. 40 †

eſt; & ſ præſtentur, plerumque-

laus ineſt. Sed in ſumma in hoc

ventum eſt, ut non quodcunque

munus, id & donum accipiatur:

at quod donum fuerit, id munus
rectè dicatur.

E muneribus, quæ donationis ratio- 1

nem habent, actum eſt ſupr. I. munus
78. & I. inter donum. 194. h. . Hoc reſpon-
ſum de duobus reliquis generibus accipi
debet, potiſſimum tamen de patrimonia-
libus, hoc eſt, iis in quibus ſumtus maxi-
mè adminiſtrantis requiritur. l. fin. S. patri-
meniorum fj. de munerib. & honer. id quod ex
oppoſità ei doni mentione facilè colligitur.

Hujus generis ſunt munitiones viarum, 2

angariæ, tributa, collectæ & ſimilia, quæ
ab omnibus agnoſci jubet l. 1. C. de mune-
rib. patrim. lib i0. Etſi aliquibus poſtea ab

his quoque ſit tributa immunitas l. maxi-
marum l. fin. C. de excuſat. mun. d lib. o. Per-
ſonalia munera ſunt tutela, cura & ſimi-

les, quæ animi magis vigilantiâ & ſollicitu⸗-

dine, quim pecuniario ſumtu adminiſtran-

tur: d. l. fin. in pr. quæ omnia pe.
culiarem tractationem re-
quirunt.

Cc 3 1Lex

)

Ee —

4 G maehime a44 nitulum

Ler 215.

rarls es ſingulari 44 legem Fu-
am Caniniam.

„

Poteſtatis verbo plura ſignifi
cantur. In perſona magiſtratuum,
imperium; in perſonà liberorum,

patria poteſtas: in perſonaâ ſervi,

dominium:. At cum agimus de

vum non defendit: præſentis cor-
poris copiam facultatemque ſigni-

ſtatem domini rem furtivam ve-
niſſe videti, & ſi ejus vindicandæ

Caſſius ajunt.

—

1 1 M&S†D☛h11α. ) Sie Ulpianuein. 13. f. r

fiunt, ad actionem non pertinem, id eſt, ut
Paulô antè dixerat, ſi quis, quod decreto

fit, non eſt in eâ cauſsàâ, ut agat injuriarum

ſi fiducià magiſtratus injurios? Autd 4 fece-

noxæ deditione cum eo, qui ſer-
fieamus. In lege Atinia in pote-

poteſtatem habuerit, Sabinus &

injur. quæ jure poteſtatis à magiſtratu

magiſtratus non obtemperaverit, ductus

propter præceptum Pprætoris. Juris enim
2 executio non habet injuriam. Cæterum

rint,un

(courenl
pyimio

ſectoon

eſentis
ia n .
IUrtinm e
hdent

Alef

pugkt

1

gend, 3 44

1oe te

Vetihl

„ onzen
, (mteu
gl 6

— .,—

Ade

ifitam

de⸗ verborum anifcatune 407

rint, nibil vetat ipſos quoque injuriarum

conveniri. I. nec magiſtratibus 32. ff. de injur.
ubi minores magilſiratus ſine poteſtate eſ-
ſe dicuntur.

PATRIA POTESTAS ) De quâ 3

gl. in §. jus autem. lnſtit. de patr. poteſt. Cui
tutorum, qui patris loco ſunt, poteſtas

ſuccedit. Nam & tutela poteſtas quædam

eſt. l.1. f. de tutel. I. o. f. de leg. 3.

IN LEGE ATINIA-) Cum res 4

furtj'va uſucapi non poſſit, priusquam in
poteſtatem domini ſit reveria S. furtivæ In-
ſtit. de uſuc. tům videbitur in poteſtatem
veniſſe, cum eam vindicare potuerit, id eſt,
poſſeſſionem ejus corporaliter; ut loquun-

tur, apprehendere. Nam ut res vindicari

poſſit, præſentem eſſe oportet. l. 1. f. ad ex-

bib, unde manus in vindicationibus i injici

ſolebat. Owid.

Et dicam, mea ſunt, i inji iamgq, manus. .Y

ficit dominum ſeinc, ubi res ſit, & furem
præ ſentem eſſe, quem convenire poſſit, ut
contra Alciatum Rebuffus hic exiſtimavit;
cum dominus vindicandæ rei pote-

ſt.atem nondum ha-
beret.
C. 4 Lex

Briſſan. de forn. ib. 5. fol. 373. Non ergò ſuf

R 2

40 8 Praleäione⸗ 44 titalun

Tex 266.
hianu, libro! 1. ad Tegem KFliam Sentiam

Verum eſt, eum, qui in carce-

re cluſus eſt, non videri neque vin-
Gaum, neque in vinculis eſſe, niſi
corpori ejus vincula ſint adhibita.

dirt Reb: affus ex antiqui Codicis au.
thêritate; tamen ei ſuccurri placet, Vt
ſenſus ſit: Erſi edictum de reſtituendis in
integrum majoribus 25. annis, eorum tan-
tum, quiin vinculis ſunt, mentionem fa-
ciat, non minus tamen illis quoque, qui
quaque ratione in cuſtodiâ detinentur,
ſuccurrendum eſt, ſi quid damni interez
perpeſſi ſint; l. 1. 1. ſuccurritur. F. ex nih⸗

—

cauſ major. qu Parum interſit, parieti-

bus an compedibus quis teneatur. d. l. ſuc-
2 curritur. Verum inſcriptio effeit, ut de

“Z

libertatis impedimento lege Auguſti i in-

trod ucto, aut alià quadam exoletàâ lege agi
Veriſimilius ſit: quod accuratius inveſtiga.
re laborioſin iuͦs fortaſſe, quàm utilius
foret.

232*

Lex

—

Alteni,

ſul
Lung
n tte⸗

al

K

bodr
euune

N
Pnune
terkua
ſeledi

1Rn

in caler
ele vin⸗

Cod

igus N
ſtnetlttn

ntionen k⸗

lolle,l

eltenlt

hete
Auglin
ei 4

binele

ulis

—

Lerx n..

de e rrloun. eniſeatane. 409

larolru. uu 91. ex H S

Inter illam conditionem, cum,

fari pot uerit, & poſtquam fari potuerit,
len multm intereſt. Nam poſterio-

adhbie

rem ſcripturam uberiorem eſſe cõ-

ſtat. At cum fari potuerit, arctio-

rem; & id tantummodò tempus ſi-
gnificari quo primumt fari poſſit.

Vorſum hoc diſcrimen exacte rcla-
tum ſit à Labeone, non eſt facile

comjicere. Probab. liter ad conditiones,

quæ fideicommiſſis & legatis adſcribi ſo-
lent, referetur; arg. l. 39. F. de vulg. & pup.
ſubſt. l. 60. l. 62. F. de acquir. hæred. ut ei, cui le-
kerum datum eſt, cum fari poterit, ſtatim de-
eatur, atque fari cœperit: quod poſt bi-

ennium aut quadriennium contingat. Si
verèò in id tempus; poſtquam fari poterit, le-

gatum collatum ſit, ex præſumtà volunta-
te teſtatoris, maturius tempus requiritur;

gquaſi particula peſtquam plenitudinem &

perfectionem quandam denotet. Et ſi⸗=
milis diſtinctio eſt in Iſi quis. n2. f. de V. O. ut

gui ſtipulatus eſt Stichum aut Pamphilum,

1

5.
„
.

3

B Cc Vtrum

410

Pralectionet ad titulum

*

utrum voluerit, eum cogatur admittere,
quem primùm elegerit. Quod ſi, utrum
volet, ſtipulatus ſit, ut tractam ille ſermo
habeat, adeoque mutare poſſit volunta-

trem, donec judicium dictetur. Cæterüm

4

cur Baldus & Alciatus ejusmodi, uti di-

Gtum eſt, legatum deberi neget, ſi legata-
rius mutus eſſe perſeveraverit ?à equidem

non aſſequor: cùm ex vulgari ſermone ſa-

tis conſtet, magis in ejusmodi locutione

1

exiſtentiam le

ſpectari ſolere id tempus, quo fecundum

1

naturæ curſum, qui ſpectandus eſt, l. 53. S5S.
acram ff. de V. O communiter pueri fari in-
y cipiunt quäm ad factum ipſum. Nihil

enim huc pertinet regula, ante conditionis
gata non deberi l. un. S. ſfin

8 „. 9.
autem C. de cad. tol. eam que in formâ ſpeci-

ficà adimplendam eſſe. I. ſi æredi. f. de cond.
& demonſt. Neque enim id pro conditio-

ne haberi poteſt, ſed pro die, eoque cer-
to&ανπιt1â ue non adeò incerto, ut
ſfſunt dierum incertorum in jure exempla.

Ideoque ſicut in certum diem relctum de-
betur, etiam ante diem mortuo legatario,

id eſt, etiamſi natura votum teſtatoris in-

7

verſum caſum humanæ ſortis ſy pectaſſe.lin-

terverterit: cur non pariter debeatur in-
fanti, quem teſtator mutum futurum non
proſpexit? Nam & improbum eſſet, ad-

ter

in ſhl

nol

t

liunn
luln
ſe

en⸗

dann
vanle
eot

De verborum ſgnificatione. 411
An, ter ſtipulantem 83. S. ſacram verſ. & caſum ff. de
Aeimn V. O. I. ſi in emtione 34. S. omnium ſf. de contrah.
nieim emt. Quodque d. I. inter ſtipulantem ait, de
it lum. äillis tantùm agi ſolere, quæ ſui naturâ poſſi-
(um beilia ſunt; non de abſolut4⁴ poſſibilitate,
d;H ſeg de vulgari curſu loqui palàm eſt: ut re-
,ha. tè dicamus teſtatorem tacitè quoq; tem-
emn prus conſuetum ſpectaſſe, ut d. loco de ſtipu-
ſemo latore notabiliter Paulus ſcripſfit.
W Iltem ita datàâ conditione: illud
ln. M Facito in diebus: ſi nihil præterea
eds fuiſſet adjectum, in biduo condi-
O tionem impleri oportet.
fu REeul eſt, quod numerus pluralisin 1
Cir. Aduobus verificetur c. pluralis extr. de
,eoeleck R. I.: adeoque ſi non adiiciatur, quot teſti-
rerht bus quodque negotium probandum ſit;
e lehe duos ſufficere. l. ubi numerus ff. de teſtib. In-
enr⸗ de legatum poſt annos relictum, nullo nu⸗
lemm mero adjecto, poſt biennium deberi ſcri-
tronl bitur in l. libertas. ff. de manumiſ. teſtam.
den ?G Qæterum hoc ita demum, ſi aliud non ap- 3
tuuak pareat; ſive quòd aliud adjectum non ſit,

DRAH per text. hic, ſive quòd conſvetudo loquen-
eaeN tis, aut regionis l. ſi ſeryus, S. ſin. F. de leg. 7.
OðWDU AAut

ä
.

Arz praledktiones ad titulum

aut quidvis aliud diverſam conjecturam
inducat, d. I. libertas. quod judicis arbitrium
4 poſtulare videatur. Generaliter enim, cum
jure quid definitum non invenitur, ad ju-
dicis arbitrium recurrendum eſt. I. 1. F. de
fur. gelib.l. 32 f. de uſur,

Lex zXzö.
Papinianus libro 27. Quæſtionum.
Verbum facere omnem omninò
üäEkaciendi cauſſam complectitur:
Adandi, ſolvendi, numerandi, judi-
candi, ambulandi.
Qlctut adtus verbum generale eſt., varias

1 O ſigniſicationes habens, per ſupra dicta
inl. Labeo 19. b. t. ita quoque factum pluri-
L bus modis accipitur, & vatietatem habet,

ut dicitur l. in fadto 60. F. de condit. & dem.
2 Aliquando enim ſignificat ſfactum nudum,

& dationi opponitur. I. 2. l. ſtipulatianeg 712
1.continuus 127. § fin. f. de V. O. Aliquando
3 & dationem includit, ut in [pecie l. A hæ /es

27. f. de leg. i. & ſolutionem, ut cum do-
natotem aliasque perſonss in id, quod fa-⸗

cere poſſunt, conveniri d cim uS l. Divus Pius

28. & ibi not. f. de R. I. Adde I. faciendi 175.

& l. fatere eportere. 159. ſupra. b. t. Sed &

. face-

laete
eſſelenn

unu

kalteret
tnn ken
47
lget
tunone⸗

nſoet

=
=–
——
E
—
—

P S

8— de verborum Kgnificatione. 4 1
dnin facere quandoque pro vivere uſurpatum 4
s Adein — l

4 .

Nm eſſe legimus, ut l. ſervus 14. §. ſervus, ibi, an-
fennn num in fugà fecerat f. de ſtatulib. Illud gene-
utih raliter admittendum non eſt, quod Alcia-
elltus hic tradidit, ſi ſtatutum extert, de dupli-
candâ pœnàâ maleficii noctu commiſſi, con⸗
vitia non cõ prehendi. Quid enim ſi noctur⸗
nam quieté quis turbaverit, & convitiando
finn. omnem viciniam impleverit, ac impune
evadere, pH tenebras incognitus, ſperaverit?i
mdon. utique & hæc injuria atrociot cenſebitur,
geinn quàm ſi interdiu; forté inter pocula aut
adl, aliàs inconſulto calore, verbis contumelio-
ſis aliquem laceſſiverit. Vnde non eſt exiſti-
mandum, fationem legis hoé caſu éeſſate,

—

Ne,‚oA4
enhar Papinlanus libro 2. Reæſponſorum.
In conventionibus contrahen-
n L

glutinnetn tium voluntatem potius; quàâm-⸗

Nihunb verba ſpectari placuit. Cum igi-
ellten tur eâ lege fundum vectigalem-

Gundd municipes locaverint; ut ad hærée-

ah dem ejus, qui ſuſcepit; pertineret:

N jus hæredum ad legatarium qua-
ut que transferri potuit⸗ .

2

y
1 —“ OY””M 4

4 4 Praledtiones ad titulum

—

CLeurrunt hic duæ regulæ è diame-

tro ſecundum ſpeciem ſecum mutuo
pugnantes. Vtraque tamen veriſſima &

utiliſſima. Prior eſt: in omnibus con-
ventionibus voluntatem potius, quàm
verba ſpectanda eſſe, ut in extraneum ſen-
ſum verba trahenda ſint potius, ſi voluntas

aliter ſalva eſſe non poſſit j. cum quidam C. b.
2 t. l. cum quæſtio. C. de legat. Vt enim anima

corpori, ita ſenſus verbis præ ſtat c. ſeduls 35.

diſtinct. c. humanæ 22. quæſt. y. Itaque nus-

quam tantum valere debet verborum in-

terpretatio, ut melior ſenſu exiſtat. l. ſi quis.

C. de lib. præter. Verba enim propter men-

tem ſunt, non mens propter verba. c. intelli-

gentia extr. h. t. Altera regula eſt, quod
cum in verbis non eſt ambiguitas, volun-

tatis quæſtio non admittitur: I. ile aut ile

2 5. F. 1. F. de leg. 3. quia in eo, quod certis
minimeque ambiguis verbis jam defini-

4 tum eſt, nullus eſt conjecturæ locus. I. con-
4 tinuus 137. S. cum ita f. de V. O. Indeque VI-

N

–

pianus putavit, ſi quis veſtem legaturus,

ſupellectil ſcripſiſſet, dum putat ſuppelle-
ctilis appellatione veſtem contineri, veſtem
non deberi. l. 4. -. de leg. i. At nec ſuppel-

lectilem quidem, cum de eâ non ſenſiſſet,
adeoque nihil. gl. in d. I. 7. Sic ergo ha-
bendum: cum volunt as eſt manifeſtiſſima,
Ver-

1

„

4 —

=

De verborum ſignificatione. 41 /
etden. verborum nulla prorſus ratio habetur. d., fſ
un nmn qais C. de lib. prater, quantum vis certum ha-
Veriſtoma bere videantur ſenſom. Nec enim aſſen.
tniuan. tior gloſſ. in d. 1 4. exiſtimanti, neutrum deez
is, Un beri, quia neutrum dixerit per l. in ambigao
nnelnen. F. dereb. dub. quaſi à ſermone legata pen-
Grlroda de ant, contra l. nutu 27. f. de leg. 3. Econ- 7
s! dra cum verba ſunt manifeſtiſſima, preęſum-
enin aum tæ per conjecturam voluntatis itidem non
te ſulet habetur ratio, ut in ſpecie d. I. ille aut ile. &
ltugne uu 4. l. 4. ubi quod ait, dum putat, ſic accipien-
botni. Adum, allegatur putare; vel etiam ſi probe-
En ja tur, modò non evidentiſſimè in hoc ipſo
topternen ſcilicet actu loquẽdi. facit l. non aliteribi: ma-
il niſeſta ſ. de leg. 7. Sin utrumq; obſcurum eſt, 8
l,en ſolu judicis ſupereſt arbitriu: d lcontinuns §.
iu, n. (um ita. . 1. fF. de jur. delib. ut tamen in du-
1AeA bio, ubi neutra pars prævalet, ſic fiat inter-
len Pretatio, ut actus magis valeat, quàm be-
in beli⸗ reat. l. quoties. F. de reb. dub.
Ncl AbD LEGAT aRIUIM Qu O Qu.) 9
Nbehnſ Etſi hæredis appellatione tantùm unver-
lerruk ſitatis ſucceſſor contineatur, . 65. l. 70. ſt-
1 npd brab. t. tamen cum ager vectigalis locatus,
eiſeten Jend ſineomni alio pacto, per ſe ad har
es conductoris tranſeat,l. 1. F. ſi ager veétig.
ne nihil òperentur verbaconventionis, ve-
1 iſimile eſt, de omni ſucceſſore actum eſſe.

10 Quod ſiid ſolum reſpexerunt, ne morte

/

.
—

4 Pralectiones ad titulum

conductoris fimretur conductio, etſi id

ipſo jure fiat, tamen quod tollendæ dubita-
tionis cauſsâà additur: jus commune lædere
non debet. I. qui mutuam 56. : mand.

Lex 220.
Calliſtratus libro ?2 Qunſtionum.

Liberorum appellatione ne-
potes, & pronepores; Cæterique,

qui ex his deſcendunt,: continentur:
hos enim omnes ſuorum appella-
tione lex duodecim tabularum cõ-

prehendit. Totiens enim leges

neceſſarium ducunt; in cognatione

ſingulorum nominibus uti; veluti

filii, nepotis, pronepotis, cætero-

rumvé, qui ex his deſcendunt; quo-

tiens non omnibus, qni poſt eos

ſunt, præſtitum voluerint; ſed ſo-
lis his ſuccurrent, quos nominatim

enumerent. At ubi non perſonis
certis; non quibusdam gradibus

præſtatur; ſed omnibus, qui ex eo-
dem genere orti ſunt, liberorum

appellatione comprehenduntur.

.Y

.

lbbeo
Niun

, elin
üfunbn

1

pd

4

Uhuntepe

fentbneoe
“

Ulnge
mnmneppel
Pi ltioe

eninhgir

Ronnſckki

ne mate
o, elt
ndedir

une etet

nat

a.
tione n.
Ceteni
Otinenun

gono

1

l, fet.

Ceten⸗
uor⸗
ot 6
4 t l
mün

vlan

guiu
. elel⸗
Herorun
neor⸗

be

7

4

Tlberorum appellatione omnes in infi
„7 nitum gradus comprehendi verius

eſt, et ſi aliis ütrà trinepotem non extendi

De verborum fignißcatione. 417

—

1

viſum ſit per l. jureconſulius 10.S. parentes F. de

grad. & afßin. quæ tamen hoc tantùm negat;

ultra trinepoté nullam eſſe ſpecialem libe-
ris appellationem; ſicut ultra tritàavum pa⸗-

rentibus; eoꝗ ue ipſo confirmat, liberos eſ-

ſe quidam penerali nomine, ſed ſpeciali
—2 4 . . „ — .
tantuùm appellatione deſtitui. Privileg ia
igitur Titio ejusque liberis conceſſa, omni-

bus in infinitum competunt, etrſi privile-

giorum Verba proprie ſint accipienda; c:, x

parte. ext. de pricig. cum hæc ſignificatio

non ſit im propria. Fac. texi. hic in verbo, omni-

bus qui ex eo lem genere ortiſunt. Et quod in

I. 1. C. de condit. inſeyt. ſcribitur, nepotem

ex filià liberoruùm numero eſſe, non eò re⸗

ferri debet, quaſi multò major dubitatio

ſit gradu longè ulteriore, cum ibi de pro-
pinquo dubitatum fuérit. Namque ibi

magis ob ſexum, quàm gradum quæa ſitum

apparet. Et tamen dubitationem, tan-

quam de re nimis manifeſtà, Imperator im⸗

probat. Cæterum in eâà facti ſpecieè de gra-

du valdè remoto quæri per rerüm
naturam non po⸗

DA .:¹.

ò—ð

R —
—

Sed & Papiriu Fronto libro
Oͦÿ”Zẽ tertio reſponſorum ait, prædio cum
SvSyuillico & contubernali ejus, & filiis

418 Praledliones ad titulum

Se

ter habeat. Filii enim appellatio-
riàm placere.

1. Nguſtior eſt Elii appellatio, etſi in

—

liberos continere. Ilud enim pariter ad
ſexum, non ad gradum referendum, ibi-
dem oſtenſum eit ex l. . f. de teſtament. tut.

regulam in caſibus non exceptis l. 1. & ibi,
gl. f. de ll. ut & in ſpecie. l. uxorem ⸗1. S. con-

à parentibus divelli, gt, & Bart. ibid. adeoque
1. poſſeſßionum 11. C. commun. uelr. judic. Deniq;

rorum) uſurpatione, nunc extensâ, nunc
reſtrictà, idque non uno modo, nec uni-

bitâà favoris aut odii, identitatis item ac di-

legato, nepotes quoque ex filiis con-
tineri: niſi voluntas teſtatoris ali-

ne ſæpè & nepotes accipi multifa-
l. filii. 94. ſuprà. h. t. ſcribitur, omnes

2 & probat bic S. Exceptio enim confirmat

cubinæ f. de leg. 3. ubi durum fuerat, filios
offenſa pietas. I. plerumque 35. f. de adil. edid.

¾ in tam variâ utriuſq; vocis (filiorum& libe-

formiter, nequit certa dari regula; ſed ha-

de

ſerlſitatisti
eiimalin
unt,one
teln unn
(citckl

Un
ſ,anne

n gi

tntleut

fu⸗

nto I
Nredonn
eEffi
Xfitco
tatotule

de verborum ſignißicatiene. 4 19
verſitatis rationis conſideratione, præſer-
tim aliis quoque, ut ubique ferè ſeſe ofle-
runt, conjecturis adminiculantibus, men-
tem ac ſenſum diſpoſitionis aſſequi non

erit difſicile.
Divus quoque Marcus refri-

„
Amuepn

1hpelin Pfit, non videri ſine liberis deſun-
i mui ctom, qui nepotem fuum heære-

Alro, ent

bit,omn
inpun
entun i⸗

tufmnm

in nt

dem reliquit.
H Inc ſuppellenda & amplianda l. 14.
ſupra. h. 5.
Prræter hæc omnia, natura.
nos quoque docet, parentes pios;

t qui liberorum procreandorum
m animo & voto uxores ducunt, filio-
den, rüm appellatione omnes, qui ex
Gtd“ nobis defcendunt, contineri. nec

AAN. enim dulciore nomine poſſumus
N† nepotes noſtro Am filii appe
nepotes noſtros, quàm filii appel-

Nene
o/bee

, ⸗
ſten“

e, lare. Etenim iccircò filios ſilias vé

concipimus atque edimus, ut ex

Dd ⸗ a;

420 Pralectiones ad titulum

— 2

— —— —.—

linquamus.

H Oc jam pluribus locis ſuprà incul-
1 catum eſt, ut l. 56. SF. 1. l. filii 74. l. na-
torum 104. l. juſtâ ior. h. t. ut ulteriore con-

firmatione non ſit opus.
Paulus libro 10. Reſponſorum.

Paulus reſpondit, falſum tu-

torem eum verè dici, qui tutor non

eſt; ſive habenti tutor datus eſt, ſi-
ve non: ſicut falſum teſtamentum,
quod teſtamentum non eſt; & mo-
dius iniquus, qui modius non eſt.
. Hæ& pertinet ad titulum, quod falſo tu-
Ltore authore & ÆAquiſſimum eſt ei, qui
falſi tutoris interventu deceptus eſt, quem

legitimum eſſe probabiliter actor exiſti-
mavit, ſuccurri. Id quod per in integrum
reſtitutionem fieri ſolet. I. tI. S. ait prætor. ſ

quod falſo tut. Etſi videbatur ipſo jure
contractus nullus eſſe, utpote cui dolus
cauſſam dedit Dd. in l. & eleganter 7. in pr. ff.
ds dolo,. Vt apparcat non ita anziè diſtin-

4

tis nobis memoriam in ævum re-

Mg
iſe Ppir
getitnecon

Ceoerinen

Gaiwchin

t evn o

lencle,hie⸗
og ern

Apohben

ke Au

inſ.

lablls
funin n
len Iren

uggen

ſbtndron

fln

MWnenli
N K d⸗
ki
huli
4 oln
w ⸗
glu

uhe

Non
lalefe
nſn.

kunn e
Onni

6

—r.

KENk.

lr D

N
lteriote

npeun.

tulu⸗

u tott

14 *

atusthe.
eſtantnng.
ncha

ustontk

Umektene
tusel,
or ei
ginerun
Aru
1- n
te eul
1 ,N
miicl,

wℳι

”

De verborum ſignißicatinne. 421

Xxiſſe Vlpianum circa hoc negotium z de-

deritné dolus cauſſam contractui, an inci-

denter intervenerit. Quanquam & illud 3⁸
dici poſſit, in integrum reſtitutionem con.
P 8

tra eum tutorem dari, pui putavit ſe tuto-

rem eſſe; ſive quòùd teſtamentum non va-

leat, quo datus fuit; ſive quod à magiſtra-
tu jam habenti tutorem per ercorem da-

tus ſit. Alià enim parte de dolo cavetur.
l. novißime ff. d. t. quod falſ. tut. & .

Ita falſa & adulterina pecunia, non eſt 4
pecunia: gl. in l. 2. C. de haret. unde nec li-
berat ſolventem, ne in partem quidem.
l. eleganter S. qui reprobos ſ-.de pign act. Et fal-
ſus emtor non eſt emtor. l. 4. §. cum igitur.
Ff. de in diem addic. Vnde inferunt actum

nullum, nullius etiam eſſe effectus, cum
ne actus qudem verè dici poſſit. Atque

adeò ſicubi ſtatutum ſit, ut de contracti-

bus quibuscunque certa portio, velut 1 o.

de 100. ſolvatur domino territorii, ſi con-
tractus ipſo jure nullus ſit, nihil deberi
Bart. in l. ult & ſin. autem C. comm de leg. Et
emphyteutam nulliter alienantem rem,
eam non amittere, nec jure ſuo privari
ait Rebuſus hic allegans laſ. in l. fin. C. de jur.
emphyt. & alios. Quod etſi ſuo ſenſu ve- 2
rum eſſe poſſit, ambiguum tamen eſt.
Omnis enim alienatio rei emphyteuticæ,
D Dd 3 igno-

2

422 Pralektiones ad titulum

m R

ignorante domino facta, ipſo jure nulla
eſt: & tamen conſtitutum eſt, ut alienan-
9 tem privet d. l. kin. Atque ſecundum hoc

dicendum eſſet, alienationem rei feudalis,

absque conſenſu domini, non privare va-

ſallum beneficio ſuo; cum alienatio ipſo
jure non valcat, utpore lege prohibita. c im-

perialem, ibi, quod ab initis de ure non val uit, de

W ſentiendum, nec aliter ipfos, qui modò ci-

ut ne quidem quoad coutrahentes valeat;

cCa aut feudalis res ſit, cam domino com-

—

autem contrahentes eſſet validus, diverſum
jus eſſe, ex antè dictis eſt evidens. Nam
pro regu'à traditum eſt, in prohibitis etiam

ex acta nullo pœnam committi laſon. in N
12 ret OC. de protur. Sicut qui legatum ſibi-
met adſeripſerit, tenerur pœna legis Cor-

neliæ, etiamſi inutile legatum ſit. Nec
inteleſt, tellamentum valeat, an non va-
leata

10 prshib. ſeudi alien. per. Frider. Sic reque

tati ſunt interptetes, cenſuiſſe exiſtimo: ſi-
quidem contractus ipio jure ita nullus ſit,

veluti ſi ſub cõditione, intra certum termi-
num implendà, venditio facta ſit, condi-
tiodque deficiat, hujus contractus nomine
nec gabellam deberi; nec ſiemphyteuti-

1

mirti arg. t. 6. . ad L. Coru. defalſ. Quod
11 ſi propter tertium aliquem nullus fiat, cu-
jus ſcilicet conſenſus requitur, inter ipſos

N

—

e, mol

ſet. Nnd

isehetnn
e li
uu ven

cfun

Unptin

unie

eräti
inſli
tnpnut

e int

—
DDde verborum Agnificatione. 423
len leat, modò in ea cauſsàâ ſit ut valere potuiſ-
ule. ſet. Nam ſi ne ſignatum quidem eſt, ma-
unne Ziseſt, ut non teneatur. d. 1. 6. ff. ad L. Cornel.
ntekg Ade falſ. Et actus, etſi ex poſt facto fiat ir- 13
u ritus, tamen adhuc declarat voluntatem.
lenm 4 ¹.Fn. F. de rebus eorum. &c.
ohidtuuc.
eiet n 9H„ Lex 222.

NI Hermogenianus libro 2. juris Epitomarum.

,ui wotd. .
ſeeuihanl. Pecuniz nomine non ſolàm-

uIH numerata pecunia; ſed omnes res,
“ . X — 1
Eentes et tam ſoli, quaàm mobiles . & tàm S
kunnn corpora, quàm jura continentur.

dus hne Vide ſuprà in! 5. & l. 178. b. k.
. Lex 223.

Cocnno .

. Paulus libro 2. Sententiarum.
c hubc⸗ .
ri Latæ culpæ finis eſt, non in-
s telligere id, quod omnes intelli-
en. N. gunt. H
en D D varios juris effectus, quos culpæ 1—
Genſi parit diverſitis, dij udicandos ſcien-
dum, appellatione ejus generali, ac latà ſi-

D iſicati . .
ſ. N. Snificatione etiam dolum contineri,. ma-
nnon Sna enim culpa dolus eſt. I. magna. infra. h. t.

2

4:4 . Pralenisner adiirtlen

Poteſtque definiri, eam eſſe cum nid al⸗

ter, atꝗque deberet, admittitur aut omitti.·

2 tur. Sed in jure plerumque culpa dolus
opponitur. Hic malignam animi inten-

tionem; illa negligemiam, i incogitantiam⸗

imprudentiam, imperitiam quoque conti-
net. Etſi utrumque tàm committendo,
quâàm omittendo contingat: tamen in do-
lo tantùm „quid animus commiſerit, in

culpâ quid omilerit, ſpectatur. Hic dili-

J gentia omiſia eſt, illic malignitas admiſſa.
3 Vnde fit, ut dolum ſequatur infamia, cul-

pam non item: S. ſuſpectus l. de ſuſpelt. tut.
ob dolum in litem juretur, non etiam ob

æſtimatio eſt fgcienda. Cæterum etſi la-
, 4 tiſſime patet culpa, ut infinitæ in illam ca-
dant differentiæ, tamen in tres illos com-
muniter receptos gradus diſtinctionem
fieri fortaſse non eſt abſurdum. Nec mo⸗

Parum enim attinet; urrum ſpecierum, an
raduum, an quovis alio nomine utamur.

culpam; I. 4 in f. f de in lit. jur. ſed à judice

²½ vet, quod majus & minus diverſas ſpecies
non conſtituunt. . ſin. fj. de ſund. inſtruct.

t novum non eſtin jure, ſpecies appellare

di fferentes, quæ g gradibus tantùm diffe-

runt, etiamſ ſpecie conveniant. ſufficit

enim differre eſtectbus, quò ſolum Iure-

6 Sonſulti reſpezerunt. Effectus portò po-

tiſſi⸗ 1

—

—
hmun

Pan ntin

twume
nodun

diunu
lltterel
Gcni

Kuenn
lamente
leconmn

Uenenco

.
lerom

Wun

R De verborum ſignificatione. 41

um gutl tiſſimum in eo cernitur, quod contractus
I pari ratione in triplicem cadunt differen-
e tiam: & alii ſolum accipientis, veluti com-
nimiin modatum; alii ſolius dantis, uti depoſitum;
euHh alii utriusque gratiâ fiunt. Dolus quidem 7
en. ubique præſtandus eſt, cum æquum non
GnII ſit, dolum ſuum cuiquam prodeſſe. l ita f-.
unIh dearbitr, nec alteri nocere. I. electio 26. f. ℳ—
umni abſente f-. de noxal alt. Vbi verò dantis ſo- 38
n Heh lius verſatur utilitas, non niſi lata cul pa; ſi·

gnin nn bique imputabit, qui diligentiori non de- S
ime it. S. prateres I. quih, mod. re contrah. eblig. Si

4 ſolius accipientis, etiam levifſima culpa:2
lon einm quæ tacité videtur eſſe promiſſa danti, cum
diHX nullum ex conceſſione commodum ha-
deme beat, utique aliter non conceſſurus. arg. . ſi
zinln c ſervus communis §. circa f. de ſurt. D enique 10
Nesle ſi utriusque, ex culpâ quidem tenetur, ſed
Indun — non leyiſſimâ. I. ſi cum venderet S. venit aua.
is contrab. . cum autem Inſtit. de emt. I. ſi ut certò
ul ℳ. S. nunt videndum f. commod, In locatione 11
endt tamen rerum fragilium aliud receptum eſ-
nine utmue ſe communiter tradunt . §. candactor & zht
ctsthelne gloſ. 1. de mand. ut & circa precarium, quod
nun ⸗ revera contractus non eſt, l. interdidum 14.
n. i F de precario, & vel hanc ob cauſſam à cæ-

unH terorum contractuum condtione ſepara-
rme tum videri poſſit. Aliam rationem aſli-
dd enat

4

42²26 Praælectiones ad titulum

gnatl. quaſit um 9.§. ilud f. de precar. Certè
poſt redditum interdictum levis quoque

culpa venit. l. eum qui /4. F. is qui precario f. de
12 ſurt. Ex ſuperioribus autem apparet, cul-

p latioris, latiſſimæ, levioris & c. gradus

ad judicis quidem arbitrium informan-

qum, non autem ad juris differentias con-
fſtiituendas pertinere. De aliis locus erit
dicendi in I. contractus f. de Reg. lur.

Amicos appellare debemus,
non levi notitià conjunctos: ſed
quibus fuerint jura cum patrefami-
üiUas, honeſtis familiaritatis quæſita
rationibus.

11 Vm amicitiæ ratio plurimis in nego-

tiis haberi ſoleat, ut pòſt dicetur: ſcié-

dumn, non quamvis leviculam conjunctio-
nem, ſed majorem ac ſolidiorem, publico

teſtimonio æſtimandam, ſpectari debere.

Iudex ob amicitiam, quam cum parte ad-
versâ colit, tanquam ſuſpectus recuſari po-

teſt: c. accuſærores 3. quæſt. 5. C. cum R. ext. de

off. deleg. non tamen ob quamlibet. arg. tex-
tus hujus. Judicis igitur arbitrio hoc relin-

gui debet. Menoch. lib. 2. de arbitr. jud. quæf.

—

enn

caſu

(aſulfl
ctiamlnet

genlilt
d ti
Nern

Eienin

lenicgnt
nfugh⸗
Cunepoca

ladkl-⸗
üuinuii

Uitlberee

Nn

Eeniber
ſotlein
ſigt

uNIui

in li
Etemhtl

1
gn

Z
4

—

4. (

pparentt
c. gr⸗
inkonmn.
tentis al⸗

lis beu en

gebeme

Cos: A.

Atrefun.

agei

innege

Eetur.

vnfunctt⸗

n,pbie

1 gebere
e ⸗

lniſo.,

hoeteln⸗

s
1

”M

—

——

—

taſu/I2. Amicus amici cauſſam nr,.
e 1 — i cauſſam aCturus

ettiam ſine mandato admitti d„
iutiif r” titur. Iaſ. in l. exi

gendi. C. de procur. arg. I. ſed & be perſonæ ff.

cod. tit. Etſi hoc in Camera receptum eſſe

neget Gayl. lib. 1. abſ. 137. num. 3. Cumꝗ;

de abſentis præ judicio agitur, amicos ejus

De verborum ſſgniß catione. 44y

vocari oportet. l. fin. . ubi pupiſtus educ. l. ergè

22. f. ex quib. cauſ. maior. Ac licet amicus ami⸗
cum provocatum defendere non teneatur:

Idim Gail. lib. 2. obſ. 110. num. 9. tamen à pœæ-—

. .,A „ „7 . .
naâordinarià homicidii excuſatur, ibid. ut
qui delibercto animo occidiſſe non vide-

tur. Meneoch. d. I. cent. 4. caſu 364. Dona-

reitem libertus bene merentibus amicis
poteſt, etiamſi patroni portio minuatur.

l.9. ſ. fi quid in fraud. patroni. Deniqne u.
utrum ob amicitiam teſt monium redda.

tur minus idoneum, religioni & pruden-

tiæ judicis permittendum eſt. Bald. in l. eog

C. de teſtib. l. 3. in pr. f. e.d. Etſi aliis omni-

modè ſuſpectum ejusmodi teſtimonium
videatur. Certè vir gravis & conſtans
nusquam non veritatem amicitiæ
potiorem habe-
it.

6

.

42 8 Praledliones ad titulum

Lex 224.
venuleius libre 7. Stipulationum.

Vinculorum appellatione vel

2 privata vel publica ſignificant. cu-

ſtodia vero, tantùm Publicam eu-
ſKtodiam-
Iberum hominem in privatis vinculis
detinere nefas eſt. I. un. C. de privat. car-
cerib. inbib. l. ult. ſ. quod metus cauſſa. Pu-
. blicos autem carceres magis ad cuſtodiam
iecorum, quàm ad pœnam & vexationem
com paratos eſſe, vel ex appellatione cuſto⸗
diæ apparet tl. aut damnum. §. ſolent j. 4eyæ-
nig, ut & catenas illis reis injicere, niſi con-
victis, non liceat. I. 2. C. de exhib. reis. Vn-
3 de & carceris ſqualore & catenarum acer-
bitate reos vexari Conſtantinus prohibuit,
ſed ſtatim quæſtione habitã, noxios puniri,
innocentes abſolvi. l. 7. C. de cuſted. zeorum.

Notandum denique, carcerum cuſtodes te-

nexri, ſi rei aufugernit eadem nimirum pœ-

nâ, quàâ, qui elapſi ſun, tenerenvur, l. . C.

d.t. Et ob privat ca debita neminem in car-

cerem comping idebere: l. nemo. C. de exa-

Ger. tribut. lib. o. Etli id licere videatur, ni-
ſi quis bonis cedere paratus ſit. l. i. C. qui bo⸗
S . 2 nis

iitcel

Diwirun

umt

lurt

“ nlum

Netie

lini⸗ iotc

tine
run, de
llente
liene en
len

Kunn n

unn
tenbe
ipten
Comnl
eaden
inele
gede
Pie
Adn

—.

tartun.

ltoneſe.
ſticant. c.
Mlicamn t.

ratis ene
(Mnmi (.
aſe

d cukkodn.

rerationet
. 1
auonechl

ſlenſ
tete, lrr.

i. V
atucn Ael⸗
S
D8105 Untn
ſa

“

entl

zimivn

retginche
,4
enur-

,.l. N 9
8

nircel. Sed prior lex recentior eſt, ipſius
nimirum Conſtamtini; ut ei meritò ſtan-

dumſ ſit.

de verborun ſanißttarione. 423

——

. — —

ex 227.
Trpbeninit libro 7. Ddiſputationum.
Fugitivus eſt non is, qui ſolum

conſilium fugiẽdi à domino ſuſce-
pit, licet id ſe facturum jactaverit:
ſed qui ipſo facto fugæ initium me-

tê deduxerit. Nam & furem;adul-
terum, aleatorem, quanquam ali-

qu ſignificatione ex animi propo-

ſitione cujusque ſolà quis dicere
poſſet: ut etiam is, qui nunquam
aliénam rem invito domino fub-

ttaxerit; nunquam alienam ma⸗

tremfamilias corruperit, ſi modoè
ejus mentis ſit, ut occaſione datà id
commiſſurus ſit: tamen oportere

eadem hec crimina adſumto actu
intell gi. Et ideò fugitivum quo-

que & erronem non ſecundum pro-

poſitionem ſolam, ſed cum aliquo

actu intelligi conſtat.

X

2

/.

D

4 30 Praledliones ad titulunms
Iſi voluntas & conſilium maleficia di=
— ſunguat, atque adeò illud magis, quàm
ipium factum ſpectandum ſit: c. non omnis

*

J. quæf. 5. tamen, cum de civili diſciplin?

quæ ſtio ett, nudam voluntatem plecti non
oportet, & cogitationis pœnam nemo pa-
ti debet?l. cogitationis f. de pœnis, alioquin
nemo futurus eſſet innocens, pœnarum-
que ſeveritas, quæ publicæ tranquillitati

ſervire debet, univerſam Rempublicam,
imèò univerſum mundum eſſet everſura.
Adeoqe etſi quis, ſe Titium occiſurum
eſſe, ja ctaverit, isue poſtea ſit occiſus, non

oportet illum ex hoc ſolo condemnari:

ſicut nec ideò, quod poſt homicidium
Patratum, ſeſe ejus authorem eſſe, jacta-

bundè dixerit; uterꝗque tamen caſus ad tor=

turam eſt ſuſſiciene, ur in Ordin. crimin. Im-

Per. Car. V S. 12. ſuh tieulo. gemein anzeigung/

deren jegliche allein zu peinlicher Frag ge⸗

nugſamb iſt. Cæterùm in atrocioribus nee
voluntatem etiam impunitam eſſe opor-
tet. I. quis quis C. ad b. Iul. Maieſt. tůùm quod
Reipubl. ſecuritas ita poſtuſat; tùm quod
voluntas etiam atrox ipſa ſit enorme flagi-
tium. In cæteris ad actum aliquem per-

veniſſe ſufſicit, cum appareat, per eum non
. . . 6.
ſtetiſſe, quò minùs per ficeret· Adeoque

qui arma ad hoſtes Im perii devehit, etſi ad-

hue

4

toc intu

ponminn

kr.hul
qguinin

Gina

W”MMUM De verborum fignißicatione. 4 31

4, . . H 2. 5
ddeffin⸗ huc intra limites Imperii deprehendatur,
men non minus puniendus eſt, ac ſi perveniſ-

E ſet. Fac. lI. cotem. S. dominus ſ. de public l. 3. S,s
dii gui volens F. de re milit. I.1. G. fin. F. de extraord,
n earmm crimin. MVl
mhenon. „„ .
PEe. Paulus libro 1. Manualium.
hlen Magna negligentia culpa eſtt
eein magna culpa dolus eſt.
n Occ Mun
tooſon M Aa negligentiam, ſive levem 1
oecennum culpam erudite Oelſus definit in
Uoccein k. quod Nerva 32. f. depeſiti, cum quis non ad
nceh eum modum, quem hominum natura de-
luim ſigderat, diligens eſt, ut qui fores negligenter
GH occludit, aut ignẽ indiligéter aſſervat, & res
enzegneng furto aut incendio pereunt. Magnam veròô 2
egg ſive latam culpam „cum quis minoremfe-
nistee bus alienis, quam ſuis „curam & cuſtodiam
leeaa . adhibet, quam ſpeciem in dolum incidere
ungr idem Celſus voluit. Simplex autem ne
tuocu gligentia, leviſſima culpa eſt. Negligens
unei⸗ Eenim eſt, qui non exactiorem rebus, quas
en t⸗ alieno beneficio habet, quàm ſuis, adhibet
eunnet curam. Cæterum cum lata culpa dolus
ie eſſe dicatur per text. bic & d. I. quod Ner vâ,
el quæritur, an ſicut ob dolum infamia irro-
H JU— òòMD

4 2 Prglectiones ad titulum

gatur, & in litem juratur S. ſaſpectus 6.l1. de
ſuſpect. tut. l. in actionibus. 5. S. ſed in his fj. de in

litem jurando, ita etiam ob culpam latam? Et
apparet ex hoc textu culpam ſimpliciter
prolatam de levi culpâà accipi, quod & Al-

ciatus hic tradidit, tametſi hoc ipſum in-

ſtantiam pati videatur. In dubio tamen,
ab eo, quod frequétius eſt, recedi nõ opor-
tet. Sêcundum quod dicendum etiam ob

latam culpam infamiam irrogari poſſe. gl in

d. S. uſpectus, etſi Alciatus hic contradicat;

ſecutus fortaſeè gloſſ. ſibi contrariam in d.

Ly. Quod & in juramento in litem multò
magis quis dixerit, utpote ubi de pecunia.

rio tantúùm præjudicio res eſt. Vt in tantâ

variatione tutiſſimum ſit, ad judicis arbi-

trium rejicére, quænam culpa tàm lata &

effula videatur, ut pro dolo haberi debéat.

arg. gl. in Auth. præterea G. de unde rir. & ax.
& gl. in c. ſtatutum S. inſuper, in verbo, paucis.
de reſcript. in 6. cum ſemper culpam aliam
alià graviorem eſſe contingat. Fac. I. liber
homo F. 7. f. dé acquiv. rer. dom. Illa di tinctio

negligenda non eſt, ab omnibus recepta,

in civilibus quidem latam culpam pro do-
lo haberi; in criminalibus ſecus: per l. 7. f.

ad L. Corn de ſcar. In his ſiquidem exten-

ſio facienda non eſt. l. interpretatio f. de pæ-
7 nit. Et dolum directum, cui pœenæ ſtatui
ſolent;

Ne

ſolend lee

udebotund

0 hirt
lojglti
imfennkwe

9 hena ſe

ſocchiselt,.

gorlecr
Unlani,
Den en nun
1 .
itligeeli

Plilſen.
ſelant e

bfitzent

☚

ſaheäuill

ſolent, ſccleratiorem eſſe palàm eſt, „qum

ſin hufin.

lanluand
n ſmlet
iguol
hoc ihluni⸗
dubio untt
ce nö.

Wumn etand.

wil,
e n llen
contkmmmin
viölte lennt
thicepenin

AN. Vr Gdn
uuti

1

Uatn
bebenien
N 161
nn

aleun , H

1. ae V
dtudh
ibustein
lömei in
Aohetl,
niee eut

,
peru

ſMℳι

Dererlorun Feniſicatione 4 33

=

indefinitum illum, qui modò longià ůs, mo-

d Pro jüs abeſt à certo & deſtinaro do-

lo, quie irectũ animi conſilium, non vagum

impetum habet. Porrò cum exemplo res 2

pernicioſa videtur & nudæ culpæ proba-
tio d eilis eſt, non minus quam dolus di-
Fectus puniri ſolet, ut in aromatario, qui
temere venenum dedit; 1. y. S. alia fj. an L.
Cornel. de ſiar. ut in commentarienſi SS

eſffusà negligentiaâ retus ex carcere el lapſus

eſt. I. pen. C. de cuſtod. reor. Atque hinc il-
lud quoque coſligi poteſt, verius eſſe per-

latam culpam induci malam fdem; il. l. quo4

Nerva cum paria ſi ſint intelligere & del fe
intelligere l idem juris §. 1. f. ad L. Aq il. l.

uod te f. ſi cert. pet. Nec huic ſententia ad 10

verſatur l. ſed & ſi S. ſcire ff. de petit. hæred.

ub juris error malam fidem non inducit.
Nec enim error juris protinus lata culpa

eſt, ſed in iis tantùm caſibus, ubi jus igno⸗

rare non n licet.

paulut libro 3. Manualium.

–

Ex illa parre edicti, Tum guem

éi baredem AGe oportet, hæredis hæ-

Ee Sæzæ fedi-

l

434 Pralectiones ad titulum

redibus bonorum poſſeſſio non-

Item in ſubſtitutione, his ver-

defertur.

bis, Quisquis mihi hæres erit, proximꝰ

hæres tantùm ſignificatur: imòô non

ſcriptus.

F T Fredis appellatio regulariter non ad
primum duntaxat ſucceſſionis gra-
dum, ſed ad omnes in infinitum ſequentes
pertinet. l. bæredis 67. ſupra. h. t. l. qui per ſuc-
ceßionem f. de R. I. adeoque quæcunque ju-
ra aut beneficia quis ſibi hæredibusque ſuis
acquiſivit, non de primis duntaxat, ſed de
omnibus egiſſe intelligitur. Et cui lega-
tum aut ſideicommiſſum datum eſt ‚ſi hæ-
redi tantum aut tãtum daret, hæ redi dando
relictum conſequitur. I. paterfamilias. 76. f.
3 de vulg. & pupill. Sic qui hæres ei fuit, qui Ti-
tio hæres extitit, ipſi quoq; Titio hæ res eſſe
videtur, ut omittere ejus hæreditatem non
poſſit.l. ſi quis filiu:fam. 7.5. fin. f. de acquir. ha⸗
red. Et cum defuncti poſſeſſio æredi
prodeſſe debeat in uſucapionibus, §. diuti⸗
na I. de uſucap. proderit et'am hæredis hæ-
redi & ulterius. I. 20. F. eod. tit.
Hxe

Nf
Hrcc
1sconen
ſc inlktut,

4

ſererftrnn

Uunrdnberee
ſillen i

rfünten

tantùm proximus hæres, ſed etiam inhun

benlgie

V e ,1
Glillono,
,e . 1
(uimmtn

lellio .

tione,u
eritro
tur-ion

es ſed ti

dpup. ubſt. Nam & incerta eſſet hujusmo-

—

De verlborum ſignißicatione. 435

Hæc omnia, niſi aut lex, aut volunta -

—

tis conjectura aliud ſuadeat. Qui enim

ſic inſtituit: Qui mibi heæres erit, idem filio mes

heæres eſte: non de omni, ſed de inſtituto
tantùm hærede ſenſiſſe intelligitur. Et ideo

ſi flium Titii inſtituerat, atque ita Titius

per filium hæres factus ſit, mortuo poſtea
hilio, Titius non erit ipſius Hlii teſtatoris

hæres. . qui iberis. S. hec verba ff. de rulg. &G

di ſubſtitutio, ! ſciendum 70. ſupra. h. t. quæ
legibus improbatur.I. quoties. ff. de hæred. in-
Rit. Aliter interprétantibus, inimicum te-

ſtatoris hæredem ei fiefi, idque ex volun-
tate eius contingere, dicendum erit, quod

utique eſt abſurdum. Lex quoqueregu-

lam limitat. Vt cum alienationis prohi-

bitionem hęredibus factam, ultra quartum⸗
ſaduin extendi non patitur: Novell. 159
t uſumfructum hæredibus relictum ad
primos hæredes arctat, ne inutilis fiat
Proprietas. I. antiquitas C. de uſufr. Ita pari-
ter edictum prætoris ad ſucceſſionẽ vocat

agnatos, quos ei hæredes eſſe oportet, non

etiam agnatorum hæredes, qui fortaſſe nul-
lo jure defunctum contigunt: niſi fortè
jus deliberandi in hos transmiſſum fuiſſet.
l:emancipata. C. qui admitti ad bon. poſ. & ibi gl.
Ee à Per-

43 6G6 Prelectiones ad titulum

Pertinet hoc ad lun. f. ut ex legib. Senatusye

con ſult. bon. poſ. detur.

Lex 225.

Paulus libro ſingulari de Cognitionibut.

Municipes intelligendi ſunt, &

qui in eodem municipio nati ſunt.

doymicilium habent, munerum & hono-
2 rum expertes. Et cum jus municipii non
uno modo acquiratur, ſed manumiſſtone,
adoptione, &c. nativitas quoque modus
eſt & quidem principalis. I. 1. f. admunicip.
3 Illud notandum, militem ejus civitatis, in
qua ſtipendia facit, civem & municipem
fieri. 1 municipes 23. S miles ubi. gl. F. ad muni-
4 cig. Quod ad Profe ſſores ceu togatos mi⸗-
lites, quamdiu ſtipendia faciunt, extenden-
dum eſſe Bart. ibid. docet, ut jure civitatis
gaudeant, etſi ab oneribus immunes ſünt
Et id ipſum in Ecclefiarũ miniſtris obtinere
oſtendit idem Bart. in l. 1. num. 3. &
17. ceod. zit.

ILex

1 Mnicipes incolisetcoionisopponumt-
Coloni regũtur jure ſue metro poleos:
Municipes ſuis legi b. utuntur, muneris tan-
tüm honorarii ſunt participés. Incolæz

Den

Mue
behenng,n

werla to

anoſeria

Rn
Unucton
lenhers l

I

lftygen
Cnr n
4 orun,
eprce
u ſ

uun1
u n⸗

n

leeb.leuue

.

Yiiinlt

Nbopponnt.

eend

inu ii
nmmin
golt Nt
11 1 Are
Gnterte
3 1 gunicy⸗
B ,M .A
uttgrif 6

nt tentui
1 ⸗ in

lagt

Gil, 4

De verborum S 4 ½7

Le-x

Paulus, libro Gacerla⸗ 6 Tacitis fdei-
commißis.

.

Trantadta finitave intelligere-
debemus, non ſolùm quibus con-
troverſia fuit, ſed etiam quæ ſine

controverſiâ ſunt poſſeſſa-.

Lex 2z0.
Idem libro ſingulari ab Senatuscon-
fſultum orftianam.

Ut ſunt judicio terminata,

transactione compoſita, longioris
temporis ſilentio finita.

T Ransactionis appellatio generalis eſt

& ſpecialis. Generalirer omnem
omninò modum comprehendit, quo tol-
litur actio, ut in l. /j. S. conventionis: juncta gl.

in verbo, tranßgendi f.. de pactis. ſive quo rece-

ditur à negotio, ſuper quo lis fuit, aut eſ-
ſe potuit. Vndéè ſive judicata res ſit, ſi- 2
ve præ ſcriptione finita, transa ctum vide-
tur: l. ſeq. aut ſi pactum intervenerit, I. f

inſtituta. 27. in pr. f. de inof-. teſt. aut alia ali-

qua compoſitio. c. ſuper eo ext. de transact.
e 2 In

3 In In ſpecie verò eſt certum aliquod con-

4 yaledtionet ad titulun

ventionis genus, quàâ dubius litis ſive mo-

tæ ſive movendæ eventus, certo aliquo

dato vel retẽto remittitur. l.i. f-.de tranſact. l.
trantaftio. 35. C. eed. Ergo nec pactum eſt.
fſiquidem hoc gratuitum eſſe ſolet & de
re certâ ſteri d. E. j. & omnes omninòèͤ con-
ventiones continet: k 1. ff. de pactis nec res
judicata, nec præſcriptio, quæ dubium litis
eventum non continent. Imò ne tranſi-

5 gere quidem licet poſt rem judicatam, &

8 in da l. 2. Quæz ſententia vix admitti poſſe

quicquid ex ejusmodi transactione fola-

tum fuerit; repeti poteſt, tanquam inde-

bitum. I. eleganter 23. S§. ſi poſt rem judicatam
Ff. de condiét. indeb. niſi ſententia appellatio=-
ne ſufpenta ſit, aut ignoretur judicatum eſ-
ſe: quibus caſibus utique, ceu de re in-
certàâ, trahsactio rata eſt d. l. eleganter. Vbi
illud obiter notandum, non protin us actio⸗
ne excidere- qui doh esceptione bi com-
petente uſus non eſt, quaſi donaſſe aut re⸗
miſiſſe, quod dedit, videri debeat.
Dixi litis motæ ſive movendæ. Nam

7 & ſi lis metuitur futura „ rectée tranſigi⸗

tur. l. 2. C. de tranſal. Qnin etiam ſi nulla
lis judicialis metuatur, ſed ſolùm externa
violentia & via facti, ut loquuntur, tranſigi
poſſe vult Elahe⸗ bie, allegans Bart. & Dd.

vide⸗

—

de

X —

Ptetar: 1
lf.un⸗
guiten
itetpen
io,en
Ptkbein
atſ⸗
loxe
urno
Cuntkenerb
Gogmin

eo igle, ea

nefrlt

lonnen 8ſe

. unc 4
Dl
le
Ctnn
Umanehe
ſen ſe iͤ
. e
nnynſi
i elnan
emüni

=

uigde

Nlen
tumren

biie

— N ₰ ₰ . „% „ +
— videtur: tùm quod Ulpiani definitio in .
Hne. „» P en. H”
Rin 1.1. f. de tranſact. temeré rejicienda non eſt,
nsleen

qui rem dubiam, incertum litis eventum
Enn interpretatur ztùm quod ejusmodi trans-
ctio, utpote per metum aut vim extorta,
den rata haberi non debet. I. ſ. & tot. tit. F. quod
elt etns cauſſa. M
omiiuch LoNGIORIS TEMPORIS SI· 2
ERD LENTIO) Hoc ad præſcriptiones referen-
unt qum eſt: verbi cauſsâ, qui injuriam ſibi fa-
wrnn Gtam ad animum non revocaverit, de eâ
dan tranſegiſſe, eamve remiſiſſe tacitè intelligi-·
e rur, §. zn. I. de injur.l. non ſolum 11. 5. 1. f. eod. .
un . Longius verò tempus quodnam ſit, defini. 10
ri non poteſt; ſed ex materiæ & cauſſæ con-
ditione eſt accipiendum. MMM
Ulud etiam notandum, rerum judi- 1 1
eeit catarum, de quibus hac lege mentio fit,
un tantam eſſe ſolere authoritatem, ut ne qui-
i dem reſcripto Principis infirmari valeat.
Heltie , alt. C. de errore advoc. I. ult. C. ſentent. reſc.
le non poſſe. Quod ita accipio, ſi reſcriptum 12
den ita emanaſſe appareat, ut Princeps de ſen-
ele tentia nihil ſciverit, & quia nullam ejus in
Lenle refcri pto mentionem facit. arg. l. 1.C. ut lite
anlii vendente &. Cęterum cur apertè ſenten- 13
inent tiamreſcripto Imperaror tollere non poſ-
ſit, nihil apparet; utique cum eam legem
6ν fibi dicere nequeat, ut priorem volunta-
iti Z Ee 4 tem

14

.

)

.
5„

410 rraleſhiones ad titutum

— ——

tem non liccat mutare. l. guis in pr. r. de
leg. 3.

4
4 plicat l. 1.§. qued n Senatus . 4d §C. Tertull.

tum Præ bet.

Lex zz.

Paulus libro ſingulari ad enatus conſultum
Tertallianum.

Quod dicimus eum, qui naſci
ſperatur pro ſuperſtite eſſe, tunc
verum eſt, cum de ipſius jure quæ⸗

ritur. Alis autem non prodeſt,
niſi natus.

Onfsquens eſt, ut legitimæ hæredi-
tates his reſtituantur. 7 qui in utero ff
de Ratu hom. t. t. f.. de ventr. in poſſeſſ mitt. Et ſi
cui legstum vel figeicõmiſſum datum eſſer⸗
* ſi nullum fihum teſtator, cum moreretur,
haberet, poſthumo nato legatum expirat.
l. Neratius ff. de manumiſſ. 1eſt. Nec magis
3 Ppoſthumum teſtamento præterire licet;

4 pro & c. Inde jus protimiſeos ſive retractus
is, qui in utero eſt⸗ per curatorem exercet;
exe⸗

Denique hanc legem eleganter ex-

de quo ctiam hic agi inſcriptio argumen-

quàm ſ ſi jam natus eſſet t. t. f-. de injuſto ru-

De verborum ſgnißcatiene 44

—

IA executio autem, dum in utero eſt, in pen-
Qenti eſt. Tiraq. de retractu S. 1. gl. 9. num. 77.
enteitr. cum ſeqq. Et qui filium hæredem inſtitu- 5
. Nentl tum juſſit hæreditatem tertio reſtituere, ſi
. ſine liberis in poteſtate conſtitutis dece-
dat, probabiliùs dicetur, conditionem de-

feciſſe, ſi prægnantem uxorem reliquit.
Etſi Dyno ſecus vidęatur, eò quod venter 6
in poteſtate non eſt: per l. fin. f. de aßign. lih.
l. fin. f. de col. bon. tamen ex poſt facto vide-
hautuci ita lex ipſa interpretatur d. l. in. f-. de aßign.
elen ubert. mayximè hoc caſu, ubi veriſimiliter
ee teſtator progeniem ſuam alienæ prætulit. l.
elf eum avus ſ. de cond, & demon/t. I. generaliter
§ cum autem C. de inſtit. & ſubſtit. præſertim
cum per hanc legem pro nato haberi de-

nehrt, beat, quia de ipſius commodo agitur. Nam
e S. pater pupillariter ſubſtituit poſthumo:

ſntb I. fin. C. de inſtit. & ſubſtit. quam vis iis tan-
tum, quos in poteſtate habet, ſuhſtituere

n. CuMN DEIPSIIuS IuRE.) Jus 2
* intelligit commodum juris; ut & l. 7. F. de
4 ſtatu bom. ne quod in favorem ipſorum eſt
nen „ introductum, retorqueatur in eorundem
f odium, contra l. quod favore C. de leg.
geteng ALIIS AuTEM NON PRODRST̃.)
en n Ne patri quidem. Vnde qui duos habet ?

Ee 5 libe-

442² Pralectiones ad titulum

liberos & uxorem prægnantem, tutelas ex-
cuſare non poteſt. l. 2. S. qui autem in ventre
f. de excuſ. tut. Et liberi nondum nati, non
prroſunt patri matrive, ut jus liberorumin-
terim habeat. Paul. lib. 4. ſent. tit. 9. in prine.

X

Lex 232.

Gajus lib. 1. de Vjrborum obligationibus.

Hc enunciatio, quæ ſunt pluris
aureorum triginta, ſimul & quantita-
tis & æſtimationis ſignificativa-

eſt.

3

pecuniam, & nummarias pecunias,

verba ipſius rei æſtimationem non exclu-
2 dunt. Cæterum æſtimationis appellatio-
nemad ipſius rei quantitatis, & ejus quod
intereſt, pretium retuliſſe videtur Ulpia-
Hoe
iam:
xſti⸗

nus in. I. 2. §. Kn. F. qui ſatis diſd. og.
3 loco quantitas ad numeratam pecun

Bſcurum eſt, quò hoc pertineat. Ad
J litis æſtimationem referri poteſt,
quæ tàm rei, quàm omnium damnorum,
ejusque quod intereſt æſtimationem con-
tinet. I. 1. . pra emt. l. ſed & res f. de Public.
act. A quo non abhorruiſſe Budæus vide-
tur, lites æſtimatas definiens multatitiam

quæ

AI
iam

—
nelner.
in nantt
ani bon
rorunin
Nnu

erhe.

ſurſi

uumtr.
cati

Men 4
8 zt⸗
mooruc,
eln (l⸗
eus ⸗

Urutn

liin u
nͤecr
nelnd
neloo
ulo
1 Ulye
.
nin
AI

æſtimatio ad rem ce
tam refertur. & menſura-

Lex 222.

Gajus libro /. ad Legem duodecim tabu-
larum.

, Ses er- & moretur & fruſtre-
w. nde & calumniatores appel-
Kei unt, quia per fraudem & fru-
. arioncm alios vexarent litibus.
nde & cavillatio dicta eſt.

Alvire eſt eludere, fruſtrari & Vitare

vis, bran delt, G rchendere nititur, à cal-
Genlretnpptenenckionenmt, aintenen d
anenen al Aucunt. plautus. Vbi
Ey opor manus calvitur.
creditori mar Gajus legem 12. tabul. quæ
verſanti & ahusinſiciendi debitori tergi-
die ſecus eſt u nti, poteſtatem facit. Ho-
propriâ authoritate nim oportet quemq;
P “ icre e lur. cum quis à magiſtratu
le Mione ere, ut in bonorum debitoris poſ⸗
Iud m mittatur: t. t. f. de rebus anthor
Iud. &c. aliàs cauſſæ amiſſione mulctature

qaui

444 pralelttiones 4d titulum.

rit. l. extat. ff. quod metus cauſſa.

4 Calvitas in l. 29. §. pen. ff. mandati pro

fruſtratione ponitur. Vnde calumnia: cujus
pœnain criminalibus eſt ſupplicii ſimilitu-

do, in cęteris arbitraria pro qualitate delicti.

l. fin. c. ge calumn. leà. ſ. eod. t.

Poſt Calendas Januarias die
tertio pro ſalute Principis vota ſu⸗

ſeipiuntur⸗

Otum eſt alicujus faciendi, vel non
faciendi, verſus Deum de liberata &
julta promiſſio, ut Alciatus hic definit, &
probat I. 2. f. de policit. Inter varla autem
2 votorum genera ea quoque erant, quæ à
Conſulibus, poſtquam fſcilicet Calcndis
Januar. conſulatum ingreſſi leſſent, l. Publiug
36. pr. f. de condit. & dem. biduo pòſt pro ſa-
lute Principum ſive Imperatorum ſuſci⸗
piebantur, de quibus hoc loco agi tempo-
ris ratio indicat.

Telum vulgè quidem id: ap-
pellatur, quod ab arcu mittitur: ſed

nunc omne c ſiguificatur, quod mit-
titur.

— W. *

qui rem n ſuam Fiolenter ſine judice repetie-

ue 8 —

Aiitur.

gnun
tinent,
inlan
fbet
Gſlc
Crlnen
Genne

lume

—

eoge

ignte
ünſein
N, guo⸗
,

cereein

undut n

mniacuj
eimilt.
ue delch

Gi, velomn
elderrn4

ie ein
tvun en

Aan u
Clendn
l N
.ltro ſ.
cummn ſuli
git py⸗

1

de verborum fgnißcatione. 445

titur. Ita ſequitur, ut & la pis, & li-

gnum, „& ferrum hoc nomine con-

tineatur. Dictumque ab eo, quod

in longinquum mittitur. Græca
voce figuratum &πιε 1S gryX8. id'est, ab

co quod est longe. Et hanc ſignifi-
cationem invenire poſſumus & in

græco nomine. nam quod nos te-

lam appellamus, illi 6απ appel-

lant. eoq ue nomine vulge quidem⸗
id ſignificatur, qu od ab arcu mitti-
tur: ſed non minus omne ſignifica-

tur, quod mittitur manu, aπωο r&

SanXεαααοανοαρâεä, 4 jaciendo. Amoner
nos Xenophon. nam ita ſcri bit. n *

Xα b GPeger; Mννοασ, αα .
cναοανπüWοαd⸗ *εu¹, id est, 65 té-

la ſimul ferebantur, haſtæ, ſagittæ, fun-

dA4 plurimi tém lepides. Et id, quod
ab arcu mittitur, apud Græcos qui-

dem proprio nomine 56να VoCa-
tur: apud nos autem communi no-
mine telum appellatur.

. am-
)

—

T Inc manifeſta eſt ſententia §. lex cor. 1
1 1 nelt⸗ I. de publ. jud. quæ eum, qui am-

446 praleſftione: ad ntulum
ambulavi- cum telo hominis occidendi
caulſsâ, punit ac ſi occidiſſet. quod tamen
de conſvetudine nuſpiam ſervari commu-
& mier traditur. Paulus teli appellatione
omnia. exquibus ſaluti hominis noceri poſ-
ſit, accipit. I. fin. ſ. ad L. Iul. de vi publ. Quin
S& fuſtis teli appellatione venit. lſi pignore S.
3 Jurti. ſſ. de &s. Porrô Maje ſtatis læ ſæ
tenentur qui conveniunt, quò armati ho-
mines cum telo lapidibusv in urbe ſint;
uivé hoſtes telis, equis, pecuniâ adjuve-

4

lum tutandæ ſalutis ſuæ cauſsâà gerunt, non
videntur hominis occidendi cauſsàâ porta-
re, l. hi qui S. ult. f. ad I. tul. de vi publ.

Lex 234.
Gajus libro 2. ad legem duodecim
tabularum.

Quos nos hoſtes appellamus=

eos veteres perduelles appellabant,

per eam adjectionem indicantes,
cum quibus bellum eſſet.

4 7 Oc loco notandum, in bellis civili-
bus hoſtilitatis jura locum non ha-

bere. I. i quis genkem 21. F. de captiy. Invi-
cem

rint. l. 1. 1. cuiusque ff. ad L. lul. Majeſt. Qui te⸗

ön—
cemip
busen
elome
eutunk
Cntt
üteut
Heniustn
l En

V inh

miapolt

ebnnr

Man

at

l
nen

AWorn

1
r

n

Qun

hin
les g

ſa n, „ S
—— —,— e ver hor eri S. — 42— “
naäini cem igitur capti non fiunt eorum, à qui-
Adun brus capti ſunt, ſervi, nec poſtliminio opus
m onm eſt. nam etſi Reſp. læditur, non tamen in
r exitium Reipub. contenditur. d. lI. 2. Et 2
eneen cum perduellionis rei, lege Iulia Majeſta- S
nd tis teneantur: I. fin f. ad L. Iul. Majeſt. ge-
rliſhng neralius tamen eſt Majeſtatis erimen,
Helinu quàm perduellionis. Hoc adverſus ipium -z
une tantüm Principem aut Rempubl. d. l. n.
n une ſ illud etiam advecſus Conſiliarios ejus com-
Cunl i. mſttitur. I. . C. eod. tit. Ex illo damnatur me- 4
r moria poſt mortem, atque adeò liberi quo-
renun que damnantur, bonaque publicantur: ex
lenm. hoc non item, ut oſtendit Beer. in tract.

1u ge ſedit. in 6. præſupp.

in Locuples eſt, qui fatis idoneè
ocuples eit, qui latis idone
habet, pro magnitudine rei, quàm
velan actor reſtituendam eſſe petit.

nl 1 Irca ſatisdationes oportet fidejuſſo- 1
die res dare locupletes, non utique abſo⸗

lute reſpectu pauperum, ſed reſpectu rei,
öid cujus gratiàâ dantur. Id enim ſolum ſpe⸗
ß „Saatur, ut in poteſtate ſitactoris, utrum de
um bitorem ipſum, an verò fidej uſſores ejus, 6
. res debita non reſtituatur, conveniat. 9. 16

. Inſtits

1

443 praleſtiones 44 tiruum

—☛ —

Inſit. de ſatisd. Nec tàm ex Pcültatibus,
quàm conveniendi facilitate locuples Xſti⸗

4 mandus eſt. I. 2. f. qui ſatisd. cog: Rixoſus

igitur fidujuſſor a aut præpotens non vide-
bitur idoneus: neque enim vel facültares
vel dignitas tantù m ad fidem valent, quan-
tum benigni mores. I. 27. S. oum reliquis I. dé
tut. G curat. dat.

§. 2.

Verbum vivere quidam putant
ad cibum pertinere: ſed Ofilius ad

Atticum ait, his verbis & veſtimen-
ta & ſtramenta contineri. ſine his
enim vivere neminem poe.

IGus appellatione non cibaria tan-
tuͤm & poculenta, ſed veſtem, habita-

tionem; quicquid omninò homini advi-
tam ſuſtentandam pro qualitate perſonæz

eſt neceſſarium, contineri oſtenſum eſt lu⸗
Fa. . 73. h. t. & ſeq.
Gajus in 3. ad legem duodecim tabu-
larum.
Ferri propriè dicimus, quæ

quis ſuo corpore bajular. portari
Ear

X

dete⸗

a, qurcen
6

rrun

I M .

nn Sntt
Ultloottar
eftpett ſ
inete,
nſit ble⸗
lect.

Ihnt
nClnnte

floms

MN a:
N

utad
tellirte
Unnes int

um N

e

lun

kailunn

elochle
Le Nint.
tens nonſe

mn ſel ilr
n venpgun
minfilni

5

ea, quæ quis jumento ſecum ducit.

Agi ca, quæ animalia ſunt.
8 Tatutorum verba proprièe ſunt accipi. 1
enda. Late Alex. tonſ. gz. vol. 2. Quod
ſi ſtatu um annonam extra territorium
aut arma ad hoſtes exportari Vetet,
non oportet verba captare, ut hacte-

nus ea exoortare liceaât, quatenus huame-

ris ferri poteſt, ut quidam voluerunt, Al-

ciato teſte. Ratio namque ſtatuti commo⸗*

dum Reipublicæ, non devehendi modum
ſpectat.

Fahbros tignarios dicimus, non
eos duntaxat, qui tigna dolarent:

ſed omnes, qui æ dificarent.

Vm tigni appellatia ne omne genus
— materiæz ſige ficetur, ex quò conſtaut
æ dificia: I. tigni 6. infra. b. t. conſequens
eſt eſt, ut hàc ſege dicitur, fabros tignarios

omnes intelligi, qui extruendo ædificio

operam adhibent. H
Gajus libꝛo g. ad legem duodecim tg-
bularuuaoncm.
Qui venenum dicit, adiicere de-
Ff bet,

9

—

450 Pralectiones ad titulum

bet, utrum malum, an bonum. nam
& medicamenta venena ſunt: quia
eo nomine omne continetur, quod
adhibitum naturam ejus, cni adhi-
bitum eſſet, mutat, cum id, quod

2*

nos venenum appellamus, Græci

Oaâonαοαν dicunt. Apud illos quoq;
tàm medicamenta, quàm quæ no-

cent, hoc nomine continentur; un-
de adjectione alterius nominis di-

ſtinctio fit. Admonet nos ſum-
mus apud eos Poetarum Homerus.
nam ſic ait:
S X N G 7*
agkα π7 α „ εα
va, Xα α Aνπειαι¾ id eſt,
Venena multa quidem bona mixtas;
multa autem noxia=

1Ongꝗé atrocius crimen cenſetur ve-

neno, quam gladio occidere. I. 1. C. de

malef. & mathem. Vnde licet legi Qorne-

liæ deSicariis ordinarig derogatum ſit com-
muni & generali conſvetudine, in ejus per-
ſonàâ, qui cum telo hominis occidendi
cauſsâ am bulaverit, etiamſi ad actum alè-

quẽ maleficium nondũſit progreſſum, per

ſup: dict. l. ſi calyitur S ſin. h. t. I. is qui cum te-
vdo

de⸗

C al en
ſenenunins
ert tinn
Et hhent
Xenmtan
(eumnhen
lannelene

Cdnernnta

1

fhunnnt,
uwhün
Dentets

len

—
Donom
m ſumg
eenurt
as,elatt
UNL ,
mis, e⸗

Gillos an

e
1

un en

Uunenturu
tommnc⸗
jet 01 .

Homen.

a ut

1
.

uA M
0

tellmn
Clere 110
legin⸗
tumhit
ne ingoſt
S
Aun-
iß

1

De verborum ſignißcatione. 4 1

lo C. ad L. Cornel. de ficar. tamen de eo, qui

venenum in necem alterius præparaverit,
erſi nihildum nocuerit, diſputatum eſt.
Et frequentiùs teceptum cſſe volunt, ut

& hic arbitrarie extra ordinem puniatur.

Cæterùm ſi jam propinaverit, morfs tamen
ſecuta nõ ſit, non Pputem errarc eos, qni or-
nariam pα am in eum conſtituunti tuin

pfopter crininis attocitatem; tüm quod

is actus propinatienis conſi mmastioni pro-

quo maleficiuch ſuum abſblvat; traditum-
que ſit pro regul4, in altrocioribus crimini-
bus conatum ad proximum actum dedu-

ctum ordinæzrià pceni dignum eſſe. Corart.
bart. 2. reled, in prt. iaum. it. Conſtat autem,

Veneficium aliis homicidus eſſe atrcius:
quòd hæc communiter illud proditoriè
& plerumq; ſub ſpecie amicitiæ, fiât, adeoéꝙ;
minus caveri poſſint. Balad. in l. nemo. C. de
ſum. trinit. Veneni quoque mali emtionem
nullam eſſe Gajus voluit in l. quod /apè §.
herciſcundæ id inter cohæredes dividi

patietur. lI. 4. f. fani. hezciſce. hæc enim &
hujusmodi, velut & libri improbatæ lecto-⸗

His, protinus corrumpenda ſunt. d. I. 2. §F. 1
t carceris cuſtos, ſi venenum in carcerem

ififerri paſſus eſt, quo rei ſeſe ſup Plicio ſub-

4
.

2

1
1

Bo

ximus eſt, ut nihil reſtet aliud ve efſco,

6

Ff 2= tra-

45 2 Ppraledliones ad titulaum

—RMW—è

traherent, judicis arbitrio punitur. l. 7. f. de

nenum filio dederat, ut patrem è medio

tolleret, etſi is dare non potuerit, ultimo

tamen fſupplicio afficitur, nimirum ex L.
Corneliâ de ſicariis. I. 2. in fin. juncta gl. ibid.
8 f. ad L. Pomp. de parricid. Quod hanc ratio-
* nem habere poteſt, quia in officio deliquit,
atque adeò gravius & perniciosiùs, per ſu-
prà dict. in! magna 226 .H. t. Facit l. 3. in pr.
& S. alio. F. ad L. Corn. de Kcar.

3 §. I.

fractus continetur, ut Javolenns
ait: exemplo græci fermonis, apud

quos omnes arborum ſpecies

Kzαινα appellantur.

1 A Lienum fundum invito domino non
A licet quidem ingredi, venationis aut

aucupii gratia: l. divus 16. F. de ſervit. 7uſt.
praæd. l. gzer agrum. C. de ſervit. licet tamen

glandis legendæ cauſſa. I. an. F- de gl. leg.

a Quod ad omnes fructus propter rationis

tùm de caſu frequentiore edictum conce-
3 ptum eflet. Igitur cujus arbores in alie-

num

7 cuſt. & exhib. reor. Certé Medicus, qui ve⸗

Glandis appellatione omnis

ſimilitudinem ICti porrexerunt, cum tan-

R.

SMNH emn

uscn horon
enben ini

ſendis aun⸗

germitnni

menuire
leun

NrI/

Duobre
Pemlrit

=

innt

Ceintan
Montnee,
Utmtin n
mitiin 1
Ehlitten
ugſeun
Mwuren:
Hlhnen
Mobnnnnt

lhen

— ———MW

hniurly
eliciz dui
Anten N
Mrleit,Uin
Dimmmeih
in il in

Nod hII.

— . H 1
fhcioceint

siigher

Etl zu,
⸗

ane nn

1r erlend

noni i

.

In He

oGominol
ebltiontt

leſniH

,. Mam

N
e
v Cn

ales14

6
1

Iulianus in I. qui pignoris 26. ff. de acquir. poſſ.
probaturus precarii rogationem, quæ aliss

De verborum Kgnifcatione.

—☚n A nn 8
ð e

num hortum aut fundum ſupernè pro-

pendent, judicis officio cogendus eſt, ut

fructus cadivos legere certis temporibus
permittat, niſi ubi conſvetudo eſt, ut pro-
minentia ſint ejus, cujus ſolo ſuperim-
pendent. YY
Lex 23y7.
Gajus libro 5. ad legem duodecim ta-
bularum.

Duobus negativis verbis qua-
ſi permittit lex magis, quàm pro-

hibeat: idque etiam Servius ani-

madyvyertit.

nes haberi vim affirmationis, pro
conivetudine regionum uſuque loquen-

tium varieè limitari debet. Vt Ulpianus, 4

cum dixiſſet eum, qui in loco cõmuni æ diſi-
cat, etiamſi ex loci vitio dam num timeacat,
non tamen cavere cogi poſſe, niſi de ope-
ris tantùm, non verò loci vitio, addit: quis
enim dubitat neminem eſſe à quo ſtipuletur, in-
dem nitatem ſcilicet, cum nemine mihil faiente
locus ipſe publicus damnum inferat ſud natur.
l. fſuminum 2g. in pr. f. de damne infect Pariter

QE vulgò rradi ſolet, duas negatio- 1

4

32

7

4 1 4 rraleſhonis ad titulum 4

—

K

ulucapionem impedire ſolet, in perſon:

tamen debitoris eandem non im pedire, ait:

Cum poſſeſio creditoris non impediat capionem,
longe minus precarii rogatio impedimento eſſe
4 hon debet. Quin & Plenior eſt aliquando
14 ſimpl ex affirmatio, quàm dquplex negatio.
Vnge minus eſt, non nolle', quâm velle.
quod ſaſ⸗ Giammatiei tradunt. Cæte-
. rum del egis permiſſione, cujus hoc loco
ſit mentio, regula perutilis eſt tenenda,
multis loçis ab A curſi inculcata: Omnia
cenſeri Permiſſa; „quæ non inveniuntur
prohibita. l. ab ea . F. de probat. l. R quæramus
2. F. ui teſtam. fac. l. tzec non 25.§. quod eius
F. ex quibus cauſ. major. Cum enim libertas
juris ſ⸗ Pt naturalis, S§. 1. Inſtit. de jur. perſ. me-

rirò quod ea pręſumitur, donec de prohibi⸗

6 uone doceatur. Ex quo efficitur, proba⸗
tionem illi, qui atum ait prohibitum, in-
cumbere; non ei, qui permiſſum. Siqui-
dem negantis prohibitionem per rerum
nat turam nulla ſit probatio. l. adior. 23. C. de
7 probat. Qui nihil obſtat l. 1. l. 3. in ſumma.

F. de colleg. ikic. ubi omnia co llegia prohibi-

ra eſſe Pproponuntur, niſi quæ probantur
eſſe permiſſa. Poſtquam enim ſemel lex
collegia, urpote periculoſa Rebuspublicis,
genera iter prohibuit, fruſtra jam de per-
miſſione aut licenti diſputatur: cum qui
. omne

1

omne ect

Herilt.

teglun
llenc⸗
eth
lultelin
kniſtke
uelme
tengecen
en heins
Penio Kr
ttünre
wu ln
Uener
minelee
GNuindd
uhennn
nſen

mn De verborum ſignißcatione. 45 5„

—.—

en omne dicit, nihil excludat, niſi lex eadem
nimein ſpecialiter quædam exceperit. Ita quoq;
Nütgin regula tradi ſolet: permiſſum ad tempus,
ul illo exacto, prohibitum cenſeri; & è con-
den verſo. Unde qui annum aut biennium

rlee exulare juſſus eſt, expleto illo tempore re-

0

en Ouirt verti poteſt, etiam ſine aliâ licentiâ. arg.Il.6.
unt. S. 1. & l. Imperator §. f. de peſtul. ne pœna
nhen tempore determinata contra ſententiæ fi-
ls &h ennt dem ulterius porrigatur. Et cui quin-
ellcundn quennio advocationibus interdictum eſt.
n renia poſt quinquennium poſtulare non prohi-
betur. d, I. Imperator. Denique neceſſitate

LS
s urgente permiſſum, eâ ceſſante prohibi-
aane tum intelligitur, c. quod pro remedio. . 4. 7.

inſs cum ad multa connivere cogat neceſſitas,
mie, quæ Rempubl. ſi perſeverent, vehementer
lIædunt. facit l. Senatusconſultum 16. F. de oic.

p :
.⸗ ſeN⸗

rokbrnmi raſid,

. el Gajus lbro 6. ad legem duodecim tabu
e 4 larum.
Plebs eſt cæteri cives ſine Se- 1
otu⸗ natoribus. ”
guntei I Taque à populo eo differt quo ſ. becies
1oer X generc. Nam appellatione populi

4 56 pralelliones 4d titulum

— —

univerſi cives ſign; fcantur, connumeratis
etiam patritiis & Senatoribus §. lex eiſt l. g
jur. nat gent. & cip.

Deteſtatum eſt teſtatione de.

nunciatum⸗

V. Id. ſupral,. 29. . mtwi 40. 17.

§. 2.

Pignus appellatur 4 pugno:
quia res, quæ pignori dantur, manu
traduntur. Unde etiam videri po-⸗

teſt verum eſſe, quod quidam pu-

tant, pignus propriè rei mobilis oo-
ſtictut.

4 Q Vod p; ignus ab hypotheci ne non niſi

ſono d'fferre Marcianus voluit; l. 5.
in f. I. depignor. ex hodierno uſu verum eſt,
quando promiſcue tàm bro mobilibus,
quàm immobilibus, ſive tradità poſſeſſio-
ne, ſive non tradit4, peſſim utrumque uſur.
patur. Cæterum in jure hac di frerentia
ſpectari ſolet, ut hypothea nudâ conven-
tione contrahatur, pignus etiam traditio-=

nem requitat. iten erpiana Inftit. de ad. l.

GRirem

1

Aremaln
V Visprort

moboget
moblint
itonlen
ldſ ſnua
Cupew⸗
nfenn
gonfe⸗
Uen En
Ceroblbos
incun
lnne kun
tlt ier

S=

ln
—
connunere

n lact 4

ſtatione

nle

dor
runt

hnvideriſr

goidinſ

lmohls⸗

n erne
vobibe,
13 nli⸗
mcteotl⸗
. Ifeen

CoNſe.

n taugln
6,1

De verborum ſignificatioxe. 45

5rem alienam 5. 1. F. de pign. 46). Et quam- 5„

vis proprie pro re mobili pignus dici ex ety-
mologia hic probatur, tamen & pro im-
mobili paſſim capitur, cujus poſſeſſio cre-
ditori ſit tradita. I. creditor 25. F. de pign. ſci-
endum. S. creditor. f, qui ſatisd. cog. Et fun-
dus pignori datus in l. cum bi S. idem eſt &

agere ſ. de transact. & fundus pignoratus in
l, quam vis f. de pign. act. cum ſimill. Ex que

infertur ſtatuta de pignore loquentia tam

de mobihbus quàm immobilibus eſſe acci-
pienda, cum verborum proprietas, quæ in
ſtatutis cumprimis obſervari debet, in uſu

teriæ aut ſubjecti ratio d'verſam conjectu-

ram præbeat. Denique in actione hypo-

thecariâ alternativè concludendum eſſe
Bartolus docet in I. fin. C. ſi unus ex pluribus
bared. ut poſſeſſor hypothecæ aut debitum
ſolvat, aut poſſeſſione cedat.

Nuorxiæ appellatione omne de-
lictum continetur.

N Oxiam plerumque pro lenioribus 1
N peccatis contra verbi proprietatem
dici ſupra oſtenſum eſt: I. 200. 1. 174. b. f.
S rf f piro

Ppraledtiones ad titulum

— — ——

pro privatis ſcilicet delidis, quorum nomi-
ne noxalis actio compet t. l. quis ſit fugiti rus
f. de ædil. edict: Illud notandum, pro deli-

Gtis animalium in dominos eorum compe-

tere actionem: l. 1. ff. ſi quadrup. paup. l. 1. f..
de nox. adt, eum tamen, cui quadrupes da-
mnum dedit, non debere ad noxæ dedi-
tionem in libello concludere, ſed ad damni
æſtimationem. Illud enim ſolum judicis
officio indulgetur, ut damnato liceat dedi-
tione illius corporis, quod deliquerit, evi-
tare litis æſtimationem. l. ilnd in fin. ff. de
pet. hæred. l. 1. in fin. f-. de nox. at. Quod ſi
F ante litis conteſtationem animal, quod da-
mnaum dederat, mortuum fuerit, liberatur
dominus. d. .. I. S. & cum ff. ſi quadrup. paꝶy:
bex 2719.

pompenius librofingulari Enchiridii.
Pupillus eſt, qui cum impubes

eſt, deſiit in patris poteſtate eſſe,
aurt morte, aut emancipatione.

1 LV Oc, ut pleraq; ſuperiora, exactè non
obſervatur. Pupillum quandoque
dicimus ætatis ratione habitàâ, etſi ad huc-
dum in patris ſit poteſtate. I. 7. verſ. pupillum
L autem

er e

tentir

ntſet,
tute
1.0 Me
glummdte
ngd
Im
t1
ntnelot
nmm

Cgenm⸗
ſehenͤc
Kunen
ueſtte
nu
Nnzn,

krin
ſguuf

an

— nn

goorumonn.

aute r tyettn⸗
64 Ptgpr

.
An aſen
1

Beotuncn.

lim.chl

iude.

1
1d Norrc.

eerleladtn

1

nuoltur e

celgt,e
ma, al
neti n

Iun

iii

De verborum ſignifcatione. 49

2

EEE

autem tàm filium quam ſervum peculium habe-

re poſe f. de pecul.l. fin. S. pupillus i in patris po-
teſtate eſt, ne authore quidem patre obligatur f-.de

V. O. Inde pupillaris ſubſtitutio „quæ fit &
filio impuberi, in poteſtate conſtituto. I. 2.

. de vulg. & pup. ſubſt. S. 1. Inſtit. de pupil.
Jubſt. & pupillare teſtamentum in 5. liberis

Inſtit. d. t. De pupillo autem & quovis

minore illud notandum, etſi ex delictis ſuis

darnum hache ſubveniri non ſoleat, ſcili-

cet quando nihil ex illis delictis ad ipſos
pervenit, ſubyeniri tamen in eo, in quod
Poœnæg nominę condemnati ſunt, ſi id evi-
in quagruplum condemnatus fuit, cum do-
minus, cui furtum factum eſt, ipſius rei re-
ſtitutione contentus eſſe voluit. I. ſi eæ cauſ⸗

dDo

Servorum appellatio ex eo flu-
Xit, quod Imperatores noſtri capti-

Vos vendere, ac per hoc ſervare, nec
occidere ſolent.

M. Orem illum hoſtes captivos ſervandi,
½ 2 utpote plenum humanitatis, meritò
in legis neceſſitatem trahit Alciatus, quod

& pro

1

2r Praleftiones ad titulum

& & pro lege Romaßis obſervatum eſſe alii

tradiderunt: Alex. ab Alex. lib. æ. genial. die-
yum. c. 7. Cæl. Rhodig lib.17. antig. lect. cap. 227.
cum ſeq. hocque non Romanorum tantùm,
ſed commune omnium ferè gentium jus

4 eſſe XKenophon alicubi ſcribit. Vnde &
² ud colligitur, etſi proſcriptum i impuné
cuivis occidere liceat; tamen ubi is ſemel

captivus factus eſt, d Magiſtratum, aut
judicem duci, non verò occidi oportere:
quaſi i videatur ob id lipſum proſcriptus eſſe,

quod alias coerceri non poſſit, quæ ratio
utique in captivo ceſſat. Faciunt notata Alcia⸗

ti hic. Aliàs inquit, facilè reperirentur,
qui eum obtruncarent „ne de conſciis
interrogari poſſi t, vel ut maturiùs ignomi-
5 niæ pœnæque ſubduceretur. Porrèò ſer-
vare idem apud Jureconſultos eſt, quod cu-
ſtodire aut obſervare, ut l. pen. fF. de vent in-
ſpic. ubi gloſſæ interpretatio diena eſt. Et
res quæ ſervando non ſervantur, id eſt, tẽ-

pore perire ſolent, à tutore vendi ſive de-

creto Magiſtratus poſſunt l. leæ quæ. 22. ubi
Bald. C. de admin. tut. Imò debent, ut ſi
pereant, ipſius tutoris periculo bereant. l. K
tutor 5. F. eod. gl. in l. Fn. S. ſin. C d. r. IIIud

vulgare eſt, fidejuſſorem non teneri, viſi

in id, quod àdebitore ſervari non poſſit,

id eſt,

Gllfiid
lanbi,

KLaenz!

D

4 lare
luumncoe

o

uſn
Conelun
dlrign

nzrl

gkopp

lt:

„

Win.

Me
Gin

*

ume

Krnann
ſntin
ni ln⸗
lunne
1 Ne⸗
ntän
gum
Polun

—
tuin eeide

genici.

um uItIn

gentiun in
t. Ve
tun immt

nbisſn

ltrum, m
— le⸗

t, Tei
ras 4i
eritentur,
. conleis
Penoni.
n ſel⸗

ertut in⸗
1ck. E
ideſteti.
hece.
1411 4
ent l
rant i
IId
er, ni

jgel

de verboram ſtaifcn. 461

id eſt, quod debitor ne non ſit ſolvendo, ut ur
ſuum conſequi creditor non Poſſit. t.

§. 2.
Incola eit, qui aliquàâ regione
domicilium ſuum contulit, quem⸗
græci αναον. d e&e, juxta habitan-

tem, appellant. Nec tantum hi,

qui in oppido morantur, inco-
læ ſunt: ſed etiam qui alicujus

oppidi finibus ita agrum habent, ut

in eum ſe, quaſi in aliquam ſedem,

recipiant.

Vplices ſunt municipes ſive cives:

Originarii & voluntarii. Origina-

rios facit nativitas, manumiſſio, adoptic.
l. cires 7. C. de incoli⸗ lib. io. Originarii enim
ſunt non nati tantùm: ſed & manumiſſi

& adoptati l. cum neque C. d. t. Voluntarii 2
ſunt incolæ, qui alibi, quàm in loco origi

nis, domicilium, id eſt, ſummam rerum

—

ſuarum conſtituerunt.l in lege conſoria ſupra

b. t. Nec enim nuda domus poſſeſſio ſed
domicilium incolam facit. l. libertus F. jſolas

gatio & §. ſola domus ff. a4 munitip. Vnde à⁸

qui in territorio & finibus civitatis ſedes

Poſuit, licet in civitate non moretur, inco-

la eſt

1

—

„
2

R

464 Præledliones ad titulum
la eſt ejus civitatis per texæt. bic: ita tamen ſi (t. Ein
receptis civitatis privilegiis, jureque ſin- (ereomn

gulari & præcipuo utatur. I. 35. f-. ad municip. nunds
ſunt autem præcipua civitatis, forum, bal- Iun ſi,

.1

4 nea, templa, ſpe ctacula. l. 27. 4. t. Et quiin h &

Colonia moratur, negotia tamen ſua non tmnilen
in Colonia, ſed in municipio ſemper ag t; nnnft
in illo vendit, emit, contrahit, ibi feſtos dies: wNE⁵²
celebrat, om nibus deni que municipii com-
modis, nullis Coloniarum fruitur, ibi ma-
gis habere domicilium cenſetur, quàm ubi Mh
colendi cauſſâ divetſatur d. I. 27. Sed in udhmn
hoc differunt Incolæ ab originariis, quad
jus incolatus mutetur mutato domicilio; mmne
jus originis, utpote naturale, non muterur. lhun
Vngde munera ſubeunda ſunt, ſive quis do. uunui⸗
micilium ibi habeat, ſive non habeat: in lo. ulnk
co incolatus, non niſi dum domicilum ha (nun
bet l.5. C. de municip. & orig. lib. 10.l. 2 C. dé in. ur
col. quam affirmativè legendam eſſe Cuiac. ſuſn
ibid. oſtendit. Illud quòque notand u, 6hum lnnte
patris originé ſequi, non etia matris; (cilicet (ten
quoad munera ſubeunda; incolatum patris lont
non ſequi: nec propriam ſequi originem. (nm
ſed incolatum ſuum. I. 5. C. de municiv. Mu- lan/
lier idem cum marito domicilium habere

intelligitur, idque mortuo etiam marito,.
dum vidua eſt, retinet: Unde ibidem con-

venitur & munera perſonalia ſubit. l. fn., C Ptnn

. HM de verborun anifeatione. 46
inunn 4. 1. de meol. Patrimonialia verò agno 32 4
luregnet. ſcere coguntur, qui neꝗq ue incolæ neque
An municipes ſunt, pro modo patrimonto-
torun b. rum. I. fin. & patrimoniorum ff. de munerib. &
1i hqni & bon. Sed qui nuper aliquò commigra- 9
men hon runt incolæ, non tenentur agnofcere X*S
ſeneet alienum civit. atis, anterius contract tum arg.
bieſode l. providene Ge e 2¾. C. de decuz. leh 10. de quo
nicipi cor⸗ debito ſi Pra & ciflent . veriſimiliter eO ſe
tur, ibi n non fuiſſent recep i. Vin. C. de omni ag ro

5„

1,uim deſert. 4. 11. Ptæ Eita⸗ naturali contra-
„. Kech rIum et t, pro alienis debitis alios moleſtari:
rni,g lL. r. C. ut nullus ex vican. & . Neque repreſſa- 10
n Lonr lio rum conceſſiones ad Incolas pertingre,
inmen V ilt Rebuffus hic: Cujus non apparetra-

er tio probabjlis, niſi in eo, qui alterius loci

hikera. incolam ſe reddit: . quod latius examinare
omelmt. ſuper vacuum eſt, cum hodiè repreſſaliæ i. in
7Ct unmiverſum ſint prohibitæ Norell. 52. Ve non
elei hant pignorationes &c. Denique incola etſi 11
ntifln forum ſortiatur in loco incolatus, tamen
ric,lellet ſi⸗ pôſteaquam in jus vocaàtus eſt, aliò domi-
hingin cilium tranflulerit, in eâcauſsâ jus revocan-
ai di forum non habet. l. ſi quis 7. Fae ud.l cum
nin.) guadam. 19, ſ. de urisd.
n ke F. 2J.
n wn Munus publicum eſt officium
ene privati hominis ex quo commo-
l,
7 HM

2 frn. f. de offc. ejus cui mand. Vnde Senato-
riam dig nitatem adeptus, quantum ad mu-
nera quidem attine ride ſinit eſſe muni cepR.·
l. municeps 23. f. ad municip. quod de perio⸗
nalibus ex neceſſitate accipiendum eſtz
cum patrimonialia etiam non municipes
teneantur agnoſcere. d. l. fin. f. de muner &

1

464 rralaftione: ad tirulum.

e

dum 20 ſingulos umiverſosus ci⸗
Ves, remque eorum imperio Magi-
ſtratus extraordinarium pervenit.

Alim eſti igitur, publicis perſönis „ho⸗
norem aut officium gerentibus, mu-

nerainjungi non debere, per text. hic & l.

bonor.

§. z.

„

Advena eſt, quem græci àwνοο

idest, domo proefugam, colonum 2dve-

nientem, à P pellant-

Dvenarum quog! te alia eſt conditio,
quàm vel incalacum vel munic: pum.

Qaieurm advend, id eſt, peregrino qui do-
micilium fibi nondum conſtituit, aut ho⸗-
ſp te contrahit, in loco contracus conve-
nire eum non poteſt, ſed domicilium ejus
ſequendum eſt. Intelligitur enim con-

tractum eſſe, tanquam cum receſſuro. L

harei. 19. H. Proinde J. 4s udic.

Qucd

De
r--=
ltienmn

i enort

arante

Meacceyunn

=
S=
—
SS
S
— —

—

seve .
rio

Perfen,

1
delans,o⸗
entiden, mu.

de Rend .

tumzdar-
e muneſ⸗
d de en

jen un elh

. Upint?

Zci u
Al

P coocite

lunicpnn
og
1,n ko
s Collfe⸗
um e
imn Col⸗
Aio.,

n⸗

S

6

ei extorqueri non debeat in ipſo contra-
ctu; cum nec tradere teneatur venditor

Ante acceptum pretium: I. Iulianus g. oferri

F. de adtionib. emti. ſed cum textus bono-
rum poſſeſſionis mentionem faciat, appa-
ret ſermonem eſſe de eo, qui alibi domici-

lium, alibi prædia aljavé bona poſſidet; quæ

non ideò venundanda ſunt à judice ejus

loci, quod contractus ibidem celebrati le-
ges ab emtore non impleantur, ſed judex
domicilii adeundus eſt. Contra ctus igitur

tempore fidem de pretio habitam non ap-

paret. Illud humaniſſime à Iuſtiniano ſan-
citum eſt, ut omnes advenæ & peregrini
liberè hoſpitentur, ubi voluerint: & ho-

ſpitati liberam habeant ordinandi faculta
tem &c. Auth. omnes. C. comm. de ſucceſſ. Vn. 4

de naſcitur illa variè diſi putata quæſtio: u-
trum ſtatuta locorum, à jure communi di-

verſſa, advenas quoque aut quoſcunque ex-

traneos, quos quaqu ratione tangere poſ-
ſunt, ligent? Certum eſt, quod extra ter-
ritorium ſuum Magiſtratus urisdicionem
non habet. l. fn. f. de jurisd. quamprimùm
enim provinciã exceſſerit, priyvatus eſt: l. 3.
F. de offpraſid. eodemque modo eis, qui non
unt ſuæ provinciæ aut territorii, etſi aliquàâ

ef cauſsd in provincia ſint ‚ut advenæ, tu-

Sg to⸗

De verborum Kgnißcatione. 46 5

utique non ad pretium pertinet, quaſi id

“ — = 5 — —

46 rralehhioret ad titulses

Ad

—

tores aut curatores dare non porteſt. l.f. f. de
6 tutorib. & curat. dat. Cæterũ ſi negotium ibi

contrahant & litigent, quia tacitè videntur
illius, in qué advenerint, loci jurisdictionem

=B . 6 *. 4 = *
ſubire, non tantùm ibi convenientur: d.. 9s

ſed etiã ſegib. & moribus ejus loci utentur,

& receptam ibi judiciorum cõſvetudinem

obſervabunt. Forner. hic. Quod non ge-

neraliter accipi oportet, ſed de iis legibus &

moribus, quæ ad litis ordinationem & pro

ceſſum judiciarium ſpectant; ſecus in iis,
quæ litis deciſionem concernunt. teæxtus
Bart. in l. 3. S. in. f. de teſt. Et ideò ſi ſtatu-
8 tum ſit, ut conjunz ſaperſtes omnia inte-
ſtatò defuncti conjugis mobilia præcipiat,

im mobilia cum filiis dividat: exiſtimarem

ad eum caſum parrigi non debere, quo
lier, quæ ex priore matrimonio in alio

ritorio liberos ſuſtulerat, pòſt in ſecundo
matrimonio in loco ſtatuti ante maritum
inteſtatò defuncta eſt; maximè cum ejus
ſubſtantia in mobilibus fere conſtiterat.
„ Vnde ſtatuta eiusmodi municipialia ſuc-

mu-
ter-

* ceſſoria non alias locum habere videntur;

quàm quotiens municipes inter ſe ad ſuc.

cedendum concurrunt, qui tacito con

ſuu ſtatutum ſuſceperunt; quod ſi cum ex-
traneis, jus commune ſequédum erit. Huic
olus

tamen vehementer obſtart, quod Bart

—

ſen-

-

faditintn

. ,1
eilocit
(caalir,
ubitontu

citnai

1

“”“””

Umenend

amimt
Mulrtontn

ligemſe

ſnnptih

8 ea

nlin
Neniihe
eſiit

lifin

D

8
dell,f tradit in l, 7. . 27. C. de ſum. trin. ſtatutum
egtün, eius 100 i abi res ſita eſt, la ervandum eſſe, per
idnn 1. venditor 13. . ſi conſtat. F. comman. grædior.
teitumm ubi dominus cogitur pati, lapides ex ſuis la-
dientuse pidicinis cædi, ſi con ſuet udo talis ſit ejus lo-
ieum ci. Reſpondcri tamen poteſt, ſtatuta loco.
üntmen rum res ſub ſe ſitas, ut d. I. 13. affhcere poſ-
WW ſe; perſonas ſibi non ſubjectas afficere non

eizegbut

UM De verborum .gnificatione 4 ℳ0%

G

—

Pone u in noſtro caſu: & quam vis utro- .
tioen A bique & res & perſonæ miæxtim ſint, aper-
ſKautz tum tamen eſt, hic principaliter & potiſſi-
ri mũ quæri de jure perſonari ſuccedentium;
ltn ibi de jure reali, ſcilicet lapidis ab invito do.

ontane imino emendi. Quod & eο patet, ꝙ ſtatu- T12

luptrgi te retari poſlit., laoide exrraneis vendi ex-
alun arertrorium: non poſſet tamen vetari,
Nerae ne legitimæ ſe ucceſſiones ad extraneos per-
vuiet. vemiant. Nam ſtatutum tollens jus uni
in aunt ri e . ns, S da ns alteri, ipſo jur enullum
enumd n dum e tee⸗⸗ ſe n. ult. Denique no.
eoaſtitea hoc pacti ell e heyge, noscnncue; quaſ
Hinl. Part F ſurti ada en . . . 1. uhi
ilen, F. furti. aderſ. nautas &t.
,bi .
ocone §. J.

nog Hecuriones quidam dictos

Ajunt ex co, quod initio cum Co-

—

,

4 6 rralediones ad titulum

Oðð

loniæ deducerentur, decima pars

eorum, qui ducerentur, conſilii

publici gratià conſcribi ſolita ſit.

Vuria Senatum ſignificat. Decurio-
nes ergò, Senatores cujusq; civitatis,
ex quib. municipales magiſtratus, ut Con-

2 ſules, Scabini leguntur Hi vicem gerunt
Reipublicæ, utpote quibus ſumma admi-
niſtrationis commiſſa eſt. I. municipes ſ. ad

mnmnunicip. Vnde quod ipſi decernunt, cæteri

tenentur obſervare. Lucas de penna in Rubr.
C. de decur. lib. 10. Variis hi muneribus obno-

* xii ſunt, ut annonam remq; frumentariam
procurare teneantur, ponderum item &
menſurarum curam gerere, & alia, de qui-

bus Alciat. bic quorum nomine ſi malèver-

ſati fuerint, Reipub. tenentur.

§. 6.

urbr ab urbo appellata eſt. Ulrlare

eſt aratro definire. & Varus ait Ur-
bum appellari curvaturam aratri-
quod in urbe condendà adhiberi
ſolet.
Hoc attigimus ſuprà in l. 2. h. I.

oppidan ab ope dicitur, quèòd

ejus

M

zos rei c
wta

—
ccim n
1,, CI
ilolrt

at, Deonn.
juegzent⸗
atus unN.
ficen gen
lumma A
nmnicetft
etnuntc
nu il
Heribuso.
Pumenmian
GenmienA
Ain Ei
e, imlikt.
u.

eſtirte
ns titl⸗
4100

4 Abet.

De verborum ſgnificatione 4 92

—

eius rei cauſsà mænia ſint conſti-

Inc Alciatus infert, oppidum pro- 1
I1I prie id eſſe, quod tanquam propu-
gnaculũ adverſus hoſtium incurſum mœ-

nibus cinctum eſt: ut ita generale ſit voca-

bulum, omnibus locis munitis competens.
Vulgari tamen loquendi modo urbes & 2
oppida non diſtinguuntur, niſi quod hæc
plerumq; pro minoribus & obſcurioribus
accipi ſolent.

Territorium eſt univerſitas agro-

rum intra fines cuiusque civitatis:

quod ab co quidam dictum ajunt,
quod magiſtratus eius loci intra eos
fines terrendi, id eſt, ſummovendi

jus habet.

QheeeADr IuS'HAEBENT,.) Imò
debent purgare fines ſuos improbis
hominibus. Congruit enim, ut bono
viro, præſidi provinciæ curare, ut pacata &

quieta ſit provincia, quam regit. l. congruit

F. de of. prefid. Illud notandum, agrorum „

tributa pendi debere in eâ civitate, in cuius

,, .

Adiſtrictu aut territorio ſita ſunt. I. forma S. ſ

Sg z3 verd

—

N

ae-

verd 7. 7e cenſth. Vnde collecari n⸗ non poſ Alocnin
ſunt poſſeſſores, . pro portione eorum præ- 1 unſtſin
diorum, quæ in alieno territorio ſita ſunt. Ulnti
D ð §. V Mulien
9. Aunnlt
Verbum ſuum, ambiguum eſt, In r
utrùm de toto: an de parte ſignifi- Wiin
cet: & ideò qui jurat ſuum non. umt
elſſle, adiicere debet, neque ſibi

470 PFreleniones ad titulum. 4

communem oſſe⸗ nmi
WWIHn
. Vm teſtium depoſitiones debeant ythit
H neceſſariò concludere, ſicut quæli. meni
bet alia probatio: 1. neque natalet C. de pro- nue!
bat utique ambiguum eorum teſtimonium N

2 inidoneum eſt. Neque enim indefini-
ta paſſim æ quipollet univerſali, maximé
in materiâ probationum. Felin. in c. auditis
extra de reſeript.: Et ideò de novo audien-

di ſunt teſtes, ur teſtimonia ſua explicent,
utrum de toto, an de parte, ſive divisâ ſive
indivisàâ, ſenſerint. c. per tuas ext. de teſtih. ”

Veruntamen ſi ſine ambiguitate rogati ſint
& ſimpliciter reſponderint, Puta, an quisre
uſus ſit tanquam ſuàò propria? 2 depoſue-
rint, uſum eſſe tanquam ſua; videbuntur Counen
ſe ad interrogatienem retuliſſe arg. I. de-: el
Jenſor S.l.F. de zinterrogat. adt. &c inter in fin. NA Unin
u färitnk Neep e ræ ſumi pofſunt, captio. Alhigl
6109.

R

.

—

4

ri non

eorunun.
tio duln

digunnen

te lunt.

fuum uo.
nege

nes geben
ſut qun

llt C. e

te unonuag.

nim Men.

ſdi,Nnmme

int aln

Naliei
Oplcen 6

e nuihe
4, ft
unit
olu
iebubtu

, ,t

unſi
SS

— .

—

De verboram ſgnißcatione. „47 1

8sà locutione fallere & pejerare voluiſſe. Vt⸗
ut ſit, ſatius eſt tamen & tutius, diſſertè &

diſtincte reſpondere compelli; eòà quod

multi perplexũ aut ambiguum ſermonem,

quam vis datàâ operà fallendiq; ſtudio pro-
latum, perjurii tamen expertem eſſe ſi bi
blandiuntur. Et ſummatim ad hunc tex- &
tum quod attinet, verba menm, taum, ſuam,
quando ſolidam proprietatem, quando
pro parte denotent, id ex intentione lo-

quentis animadvertere facile eſt, regul4

comprehendere impoſſibile. Itaque quj „
rem legavit, ſi ſua eſſet, cum moreretur, fa-

cile apparet legaſſe, quatenus ſua eſſet.

ſeryi 9.1. F. de leg. .

Lex 21M.
Panlus ex libris ſex libro I. Imperialium ſen-
tentiarum in coy nitionibus pro-
᷑ üuuurtaram.

Cum quærebatur, an verbum,
ſoluto matrimonio dotem reddi, non-
tantùm divortium, ſed & mortem
contineret, hoc eſt, an de hoc quo-
que caſu contrahentes ſentiant.
& multi putabant hoc ſenſiſſe, &
quibusdam aliis contra videbatur.
D 6G 4 ſfſo-.

47 2 Pralectiones ad titulum

⸗

ſecundum hoc motus Imperator
pronuncia vit, id actum eo pacto, ux
nullo caſu remaneret dos apud
maritum⸗

Rgumentum hinc ducitur, plurium
ſententiæ ſtandum eſſe, quod pro re-
gul3 tradi ſolet in I, majorem cum l. præced. ſ
ue paéctig. 6. 2. de his quæ funt à majore parte ca-
pit. c. paſtoralis 3. de reſcriptis cum ſimil. Tu-
2 tior tamen eſt regula, non utique majorem
perſonarum numerum, D vim rationis
ſpectari debere. lI. 3. S. 1. verſic. alids numerus.
F. de teſtibus. major enim pars eſt, quæ ma-

3 lana, diſtinct. 9. Quo fit etiam, ut ſervum
pluribus dominis communem ſi unus ma-
numittere velit, cæteri nolint, cogi tamen
debeant, ut partes ſuas manum ſlara ven-
dant I. 1, S. his itaque C. de commun. ſerv. ma-
num. Ex quo argumentum capi poreſt ad

Omnes cauſſas pias aut qualitercunque fa-

vorabiles, ut vel unius voto favorem ſuſti⸗
nenti multorum contraria vota cedere de-
. beant. Et manifeſtum eſt indl. majorem⸗
non numeri creditorum ſed debiti magni-
tudinis rationem habheri. Denique ex
hæzc præſente lege confirmatur regula, in
dubio 4 Propri; verborum ſigiſicatio⸗
ne re⸗

——

jore nititur pietate&ratione d. c.2. ubi gl & t.

D

eecetel

ſein

er⸗
Kucntene
Arhor

LNh

Keſenan

Uonconene
geche
e ſ
ini une
henntoni

Memort

r⸗
elunle
fünn

lnpenn
opalo
dos n

irur oin

ar.
aunl ruiß
cnenent.
tunſnid
ignemiun

W rimratad

A4runn

1cuil

m urnn

emiWn.
t coolunel

Cvt
. ſem

4

1i kutkt

leg. 5.

7

De verborum fignificatione. 47

ne recedendum non eſſe. . non aliter f de
LTex 21.
Agintus Mutius Scævola libro ſn-
gulari 5οot.
In rutis cæſis ea ſunt, quæ ter⸗

rà non tenentur; quæq; opere ſtru-*

Rili tectoriové non continentur.
Ex uſu vulgari notum eſt, fundo ædibus.

non continentur, velut in fundo quidem

dejectæ arbores, lapides eruti, carbones

ibidem facti; in ædibus menſæ, ſcamna,
ſcrinia, quin etiam quæ affixa ſunt, ſic ta-
men; ut nonita ſint perpetuo, ſed refigi ſo-

leant, emtori non deberi. Hæc ruta cæ ſa
appellantur Iureconſuſtis, quæ ſcilicet ne- ²

que ædium ſunt, neque fundi. I. in vendendo
66. f. de contrah. emt. Olim ſpecialiter éx-

cipiebantur, quod fruſtraneum eſſe docet*
Ulpianus in l. 17. §. 1. f. de act. emt. per ſe
enim tacite excepta intelliguntur, niſi ex.
preſse de illis a tum ſit.

Lex 272.
lapolenus libro 2. ex pofterioribus Labeonis.,

Malum na vis eſſe patrem, arte-
monem autem non eſſe, Labeo ait:

vé venditis, ea quæ terrâ aut ædificio .

.

—

ulſuque rei principali deperiſſe videatur.

.„*

–—

474 Praledliones ad titulum

quia pleræque naves ſine malo inu-

tiles eſſent, ideoque pars navis ha-

betur, artemo autem magis adje-

ctamento, quàm pars navis eſt.

. E X hoc §. apparet . generaliter re vendi

.

tà, ea in dubio extra venditionem eſſe,
quæ communiter ab eâ ſpecie ſolent abeſ-
ſe, quibusque detractis nihil de ſubſtantia

Nam & ſine utenſilibus habitatio domus

*"propriè eſt inutilis, & tamen domo vendi-
tâà utenſilia non veniunt.l. lalianus S. fin. &
I. ſeq. F. de a emt. Non aliâ ratione, quàmb
uod hæc communiter unà cum ædibus
vendi non ſoleant, ſed privato cujusque

uſui reſervari. Ob navis autem hoc loco
mentionem obiter illud notatu dignum
eſt: Nanfragio facto res ad littus ejectas
dominorum manere, etſi quandoque fiſcus

contra jus ſibi eas vindicet. Sed quod nam
jus fiſcus habet in alienà calamnitate? l. 1. C.
ge naufrag. lih. 1t. Et conſuetudo, vel uſur-

patio verius, in contrarium, tanquam im-
proba, nullius eſt momenti Auth. narigia C.

ſe ſjartis.

Inter projectum & immigum hoe

inter-

Lolo

de
Uerelen

Gumn de
tun At
la wonun

Iuolins

ligur⸗

Cnigmnen
Keuche
Inmmnmn
ide
10 Gel
lunnn

ilnetin

Mentenen
N

„— borum ſenißcatione. 49;
m intereſſe ait Labe — —1
gse rur den let id, quod ira pr ovelene.
dl. lia ncstna das 1. equieſceret: qua-
. nana & iuggrunda
lRerteenl. Immiſſum autem ,30 erla eſſent.
D ti aliquo loco re quie ſce DW fieret, “
ſl. tigna „trabes, quæ i fees velu-
Eeüblna Lur. Ss, quæ immitteren-
ile (len
itnio n H Vjus diſtinctioni
is diftinctionis effe .⸗
= quod immiſſum in Kedu hic eſt,
ui iojecin quis ſuo jure recte d ſolum vel
oe⸗ recté demolitur:
ini Projectum autem non proprida ii,
cun . . ju icis interveniente ſ- ria authofttate,
n ge liri licet. I. quemadmodum g d demoli-

en don
n Aun

ns geet
ae las
got 1
tutetl G
ore ii.
lmiu

inld⸗

ad L. Aquil Eri
L. Aquil. Aêris enim uſus commmunis

quam injuri
juriam uſurpetur, quo caſu actio

ne opus eſt
tàm immitt er enoypt oge ris nunc. ubi utri ue, 3
ttentiin noſtrum, quàm proſici⸗

60 4 .
novi operis demue remedio occurritur
verſus Utrumanee oeſt. prodeſt hæc ad-
m mque, poteſt tamen contra a1.

terum etiam
im de fact
menremedium utji 40 procedi. IIlud ta-
ejus, quiinnnd utilius eſt. Nam awtile
pPtIS-

8 6

476 Prelectiones ad titulum

propriàâ authoritate demolitur, fumtus

non recuperat, cum actio ei prodita non
ſit, eique imputetur, cur non expectarit,
dum alter demoliretttor::

Mornianæ ſunt, quæ ?αονα vοaαt .

mæœniana C. de ædif. priv. ita enim ibidem le-

gendum eſſe à Cujacio & Harmenopulo
oſtenſum eſt.

plumbum quod tegulis po-

neretur, ædificii eſſe ait Labeo.

* „

sâ poneretur, contra eſſe“.

ſed id quod hypethri tegendi cauſ-

“ .P Lacet Harmenopuli ratio ad hunc lo-

2

3

ri adhibita, emtorem non ſequi. l. granaria

F-de

cum; ea quæ voluptatis magis quàm

uſus cauſsàâ in ædibus habentur, his venditig
recepta videri, & in rutis cæ ſis haberi, ſi de-
trahi poſſint & ſoleant, illæsâ domus ſub-
ſtantiä. Alioquin ſi ad perpetuitatem
uſus reſpiciamus, ratio inde ſufficiens ne-
ſcio an reddi poſſit. Nam & ea videntur
perpetui uſus cauſsâ haberi, quæ per inter-
valla tolluntur. S. ſtraturam h. l. u. modò ha-
beantur ad hoc, ur reſtituantur. IIlud
autem extra dubitationem eſt, deſtinata

perpetuo ædium uſui, nondum tamen ope-

4 f.leelen

D

Leneruent
Mropht

Punttine

an /

n

ur, fum
prodin non
nerrötn

Nt

n ient.
Urmennh

egnli

Ait LhN.
endi A

hemi en
ciens de

ea ſiden

epeiltt er.
o Ir.
t M
*
menh
1. Hln

omuſt.

pe rerborum znißcatiene. 477

ſ⸗ Leact e emt. Quod eleganter Alcjarus in 4

generalem regulam traxit: deſtinationem
proipſo facto non haberi, d. I. granaria cum
leg. præced. §. item, niſi fortaſſe opus jam ccæ.
ptum factoque proximum ſit. I. librorum. §.
ſed ne cepti. I. de leg. 3.

§F. 3.

miduanm non ſoluùm eam, quæ
aliquando nupta fuiſſet, ſed eam-⸗
quoque mulierem, quæ virum non
habuiſſet, appellari ait Labeo: quia
vidua ſic dicta eſt, quaſi vecors, ve-
ſanus, qui ſine corde aut ſanitäte-
eſſet. ſimiliter viduam dictam eſſe
ſine duitate.

P I! Odie ſignificat eam tantùm, cujus

maritus mortuus eſt: c. vidua 534. di-
ſtind. cum ſimill. ſecundum quem uſum

omnes diſpoſitiones accipiẽdæ ſunt, etiam

pœnales, neglectâ illà exoletâ proprietate.
I. librorum S. quod tamen Caßius F. de leg. 3. l.

cum de lanionis. S. aſinum ſ. de ſundo inſtruct. l.

Labeo ſf. de ſuppell. leg. Etl. un. C. quando Im-

perator inter pupillos & viduas & . de his tan-

tüm, non etiam de virginibus accipiendam
eſſe apparet ex illis verbis, pupilli vel viduæ,

4

perpetui & quidem neceſſarii uſus cauſs

quandoque caloris cauſsàâ ſolent. De aliis:

—

47 ³⁹ Proletione: 44 tiralam

alii, ſortane: injuria miſerabiles „.. Vnde
privilegia viduis competentia virginibus
quoque competere non ſequitur. Certè

conditio viduitatis legato viduę relicto ad

ſcripta operatur: Anth. cui yel. ctam. C. de in-

dicta vid. foll. adſcripta virginit ſi non nubat; L
nihil operatur, uti receptius eſt der gloſ in d.

Austh. cui irelictum.

§9. 4.

Staiuram loci alicujus ex tabu-

lis factis, quæ æſtate tollerentur, &
hyeme ponerentur, ædium eſſe ait

Labeo., quoniam perpetui uſus
paratæ eſſent, neque ad rem perti-

nere, quodi interim tollerentur.

Oc quoque ad ſuperiorem rutorum

cæſorum definitionem pertinet, an

tabulæ & ageres exemtiles, quibus quæ-

dam pavimenta ſterni folent, uti balneo-

rum & ſimilium, apud venditorem ma-

neant, an emtorem ſequantur? Et ad em-

torem pertinere tuùm ex eo apparet, quod

paratæ ſunt; tůùm quod alii loco non æqué
conveniant, inſtar feneſtrarum, quæ tolli

quæ

—

N

—

Aurommm
um bae⸗
ilonehn

Nudonlg⸗
luichit
entirü

. Cn di tesS

6

D
6
.

4 de ver boran Kguißicarione. 479
6*7 e quæ ornamenti magis, quâm utilitatis cauſ- àʒ D
tüim ſam habent, quam vis affixa fint, aliis alinch
n viſum eſt, ut de ſpecularibus Camſo . Ul-
ent piano in 1. quafitum 12. 5. ſuppelex f. de fun-
din Ao inffr. & inſtrum. leg. Putem conſuetudi-
Iinmnn nem in ſimilibus caſibus, ad quam reſpicere
eſ contrahentes veriſimile eſt, obſervandam
efle.
Lex 23
Scærola libro 1t. Digeſtorum.
krenmne Scævola reſpondit: ſemper
n de aeceptum eſt, ut libertorum appel-
eu M latione eciam hi contineri intelli-
tenn. Lantur, qui eodem teſtamento vel
eum Poſteriore loco manumitterentur:
niſi manifeſtè is, à quo peterentur,
nmem Ccontra defuncti voluntatem doce-
hetinet‚I. ret peti. “N
ui t. LJT Vius reſponſi ratio non ea tantùm eſt 4
Proren d . 2 quod teſtamenta in ipſo mortis arti⸗
DE culo condita intelligantur, atque ita ab ul-
ut,llan timo tractu perfectionem ſuam accipiant
uen 1. 2. §. prius f. de vulg. & pup. ſubſt. led quod
et generaliter actus qui cunque poſteriores:
,gue tl ſecundum priores, cum quibus connexi⸗
„Dei“ nem habent, interpretandi ſlunt. Vnde

488 Pprelectiones ad titulum

—

mentorum mentionelegato, ad huc tamen
alimenta deberi eidem Scævolæ viſum eſt
3 in Cajo Seio. 13 f. de alim. leg. QCui ſimile
eſt, quod bonis generaliter obligatis pi-

gnori, etiam poſt obligationem demum

quæſita pignori cedunt, etſi antiquitati
aliter ſervatum in hac ſpecie fuerit. I. fin. C.
quæres pignori & c.

Labeo libro g. Pithanon à Paulo epito- .
matarum.

qua mulcta eſt, pœna eſt. Paulus:

haoc quoque apparet, quod de pœ-
nà provocatio non eſt. ſimul atque
eernim vicus quis eſt ejus maleficii,
cujus pœna eſt ſtatuta, ſtatim ea de-

nec ante debecur, quàm aut non eſt
provocatum, aut provocator victus

ϑ△ qui certam pecuniam alicui legavit, ut ex
uſuris ejus certis perſonis legata præſta-
rentur, etiam tranſlato in alium ſine ali-

“ 8Si qua pœna eſt, mulcta eſt. ſi

utrumque eorum falſum eſt. Nam-
que harum rerum diſſimilitudo ex

betur. At mulctæ provocatio eſt:

D

—

elt. ner⸗
Cicctele

erba d

tethoni

Peaann
ucieſ

96 !

Auntunitt

Ctchrin

1

amit ut
gr het
lutn Une t.
dbletn
le finme
oblrt .
6
Mem (

De rerborum ſignißcatione. 4²9

— —— .êẽòẽt⁴⁸s 3

eſt. nec aliter, quàm ſi is dlxit, cui

dicere licer. Ex hoc quoqae garum

peccatorum ſunt: m ulctæ contra.

quia ei us judicis poteſtas eſt, quan -
tam dicat; niſi cum lege eſt conſti-
tum, quantam dicat.

Vm inter pœnam & mulctam, ſecun-
dum Paulum, tantundem interſitz;
quantum inter legis authorirarem & judi-

cis arbitrium, conſequens vide batur, judi-
cem pœnam à lege ſtatutam alterate non
poſſe, quod tamen licere aPparet ex l. quid
ergd S. p& na gravior ff. de his qui not. infam. &
pder ſupr. gici. in l. 131, §. inter mulctam h. t.
Què facit vulgata regula; pœnas interpre-
tatione molliendas eſſe, non exa ſperandas.

pen. ſ de 'œn. Atqui pœnarum perſe
quutio non judicis voluntati mandatur, ſed

legis authoritati feſervatur i1. 7. 44d &. Tur-
pil. ideoque hot jure nec exprimitur qui-

dem pœna, ſed factum tantùm: veluti, vim

feciſti, calum niatus es & c. d. j. i. quaſi hoc

ipſo de pœn ſatis appareat. Sed expedi-

rerum diſſimilitudo apparere po-
terit, quia Pœnæ certæ ſingulorum

1

tum eſt, mulctarum arbitrium omninò

Penes judicem eſſe, qui vel mulctare po-

Hh teltz;

4

–

422 prlelliones ad titulum

teſt, vel non mulctare, etiamſi modum

ex cedere non poteſt. I. eos C. de modo muldar.

Et mulctam jam dictam propter pauperta-

3 tem aliamvé cauſſam ſimilem remittere:

I. iticitas §. fin. f. de off. præſid. Rebuff. in d l.

131. ſupra h. t. pœnam remittere ſemel im-

ofGtam non poteſt, utpote jam functus

officio ſuo.l. judex f. de re jud. l. com miſſum.
C. ad L. Iuliam de adult. Eam quoque im-

ponere vel non imponere ſuo arbitrio non
poteſt; moderari tamen, uti plerunque
lex ipſa permittit, poteſt, per ſupr. dict. in l.
4 u1. Adl. quid ergèò f. de his qui not. inf. quod

attinet, inde probati non poteſt, judicem

poſſe pœnam lege graviorem imponere,
quam vis id ibi factum proponatur. Vti-

lius eſt enim, quædam tolerare & interpre-
tatione juvare, etiam perperam fada,
quàm ad irritu reducere, ſi hoc vel difficile
ſit, vel non ſit operæ pretium; tali caſu ma-

xzimè, ne judicantium vileſcat authoritas

arg. l. /1. § biduum ff quando appell. ſit. & l. 1.

S. 7. ff. de feriis. I. relegatorum. S. ad tempus. f.

de interd. & releg. cum ſimill.

Lex 24.

Pomponius libro 10. Ey iſt olarum.

Statuæ adfixe baſibus ſtructilibus,

aut tabule relegatꝙ catenis, aut erga

parie-

Koctc
N

P.

——

Parletenn

Drrepel

Ornatisen

tor, Ml

4

unſeneit
lanngig

AH
Wn retee

Kolen
Uemel
uclrn

riuin

u rlin

hen

—

ol motnnr
nls Krde n
erecern

n leminete

enſ tl

e ſendin.
ſm futn
Lunnjr
gogue l
Abirti nen
iperme
yrAünl
rine
At, 'din
nimporen
Narm. I1.
eKilenne⸗

eram nh

tliciſaht
mthonts

1F

quod in ædibus fieri ſolet, ædium-

De verborum ſignificatione. 48

P

arietem adfixæ, aut ſi ſimiliter co-
ærent lychni, non ſunt ædinm.,
Ornatus enim ædium daufsâ paran-

tur, non 980 XW Ces Perüiiclantur,

§. J.

Idem Labeo ait, prothyrum⸗

1142
11
eſt.
VIgo dicunt affiza (was der Nagel
hebe) ædium eſſe 5.qihus eroò
tis unà vendita intelliguntur, per'reguls m
I. in rutis cæſis ſupr. h. t. Quod verũ eſt, ſ ided
ſint affixa, ut ſint perpetuò: ſecus ſi afhxa

ideò ſi 1 21 1 „
ideò fint, ne facile tollantur aut dejiciantur,

veluti ſtatuæ; aut ut ornent ædificium Di.
hil tamen ad ejus perfectionem conferant,
ut tabulæ chartæ vé pictæ. Quod ſi tecto-

rii loco rudes parietes contegunt, utique

ædium ſunt. I. ſundi. & 2. f.. de ac. emt. Rur-
ſus quædam ſunt ædium, etiamſi affixa non

ſint, utd. l. fundi pr. & §. caſtella.

Lex 256.
Pomponius libro 16. Epiſtolarum.
— Abud Labeonem pithanan-
ita ſcriptum eſt: Exhibet, qui præ-
ſtat ejus, de quo agitur, præſentiam.
3 Hh z nam

3

T

vendi. 2

3

494 Praleliones ad tit. ke verb. ſarf.

nam etiam qui ſiſtit, præſtat ejus,
de quo agitur, præſentiam, nec ta-

men eum exhibet. & qui mutum⸗

aut furioſum aut infantem exhibet,

non poteſt videri ejus præſtare præ-

ſentiam: nemo enim ex eo genère
præſens ſatis aptè appellari poteſt.

Reſtituit non tantum qui ſolum

—

corpus, ſed etiam qui omnem rem

conditionemꝗ;; redditàâà cauſsâ præ-
ſtat. & tota reſtitutio juris eſt inter-
pretatio.
XE ultimo tituli hujus capite ſufficiant
quæ dicta ſunt adl. 22. 25.73. 75. 20g.
ſupr. h. t.

INDEX.

Mermre
Kintmr,
Nunkoet

V ſe

f 13

ugie
uzpien

iae
Anl
lin
Cmn

—,

Umuun
8
n exrnude
Alkaree.

4

eo r

All

nbiſo⸗
mnemn
cauſaie

3 eltun

iteſahn
7, i

WN.

J N D E£E Y

e ege r ve

RERI M NOTABILIUM

in Prælectionibus ad Titulum de

Verborum ſignifica-
tione.

Prior numerus legem; poſterior num. marginalem:
ubi verò tres reperiuntur numeri, intermedius paragra-

phum denotat.

)

m nuncio, non po-

tent rerocari.

Accidentia extrinſecus non ſunt attendenda.
Accipiens debitum tardius ſolutum, an alio judicio tem-

poris acceßiones petere poſat?

A Bſens quis dicatur? 1. & ſeqq.
aAbſenti facta donatio, miſſo ja

67.7.5§.
go. 1.

10.1. F.

dccreſcendi jus inter re conjunctos locum non habet.

Actio & lis quomodo diſferant?

172. 5. & 7.

36. 2. & ſeq.
Actio popularis ante litem conteſtatam nullius in bonis eſt.

10. 31.

Altio quandoque non competit ei, qui ſolrendo non ef.

114. ſ.

dlionem habens, ſed que petitienem ſumtu exhauriret,

nullam actionem habere videtur.

14. 1. 5.

4Acliones in fraudem creditsrum diminuere non litet.

Hh

3

142 3.

NE

A lion s iec mobilibus nec immobilibus accenſentur. 93.4
Actor quande teneatur inſtrumenta reo edere? 5g. 2.7.
Aktus: aria ſig niſi atio. 19. 1. & ſeqꝗ.
Allus litet irritus, voluntatem tamen declarat. 221. 13.
Almin: trantes res alienas toruma: aredes rationes .
dere tenentur. „77. 2.
Ad venam in loco contractus conveniri non poſſe, gann.
do intelligendum ? 219. 4. f. & leq.
Avocati, qui cauſſam aaͤverſario produnt, pœna ſalſfi te-
nentur. 213. 2.
TPdibus enditis ra Tuojuer vendus cenſentur, 245.
. & ſeq.
aißcii materia ninbitari non j doren ſtante æâaιſ⁄ſιH» (i.
62. 1. & ſeqꝗq.
Ei alienum civitatis . tola non tenetur agnoſoere, Ki con-

tractum ſit, antequam eè migraret. 27 9. 2. 9.

Alien: re vendita & uſucapta, venditer ad cſuutionem
pretu tenetur domine. M 67. 3.

Alienere videtut, qui in fraud lem creditorum rem pre

Lerelido habet. 19. 4.
alenere non cenletur in Ras dei creditorum, qui hare-
gitatem aut legatum repudiat. 126.3.
Alienari prohibita uſutapi non poſſunt. 25. 1.

Alienati one udicii mutandi caußa prohibit non probi⸗

betuar teſtamenti faltio. 20 .
Alienuim fun lu m ingredi licet ad legendos frudtus, ex
propriis— arboribus cadentes. 2136. 1. 2. & ſeq.

L Al. iment a relica usque ad hubenatenn, us ue ad 18. an-

num debentur. 2 . 7.

S-
——

Alu -

, 1 A —
MAuniniin
Aienfenn

Kiiin

ulnlen

ifiun
Mldegrtn

Mn 1 tt
Mine

lemnee
kun
Re Muet⸗
nuſte
lyſeſie

aepſettte

ne? Ne.

19, 1. Eeke
elarat. 211½

lerketienee

Nh 17
9,Aalth⸗
nnſiſe
P„ 4
t eni

.14

Ae, 116
rn 1
7

ſann 41
1.il
uſan

4 nuin

9
eun iir
ntu i

I N D B X. “

Aluvionis ius in laca non obriner 112. 2

Amicos pocari ohonten, cum de abſentis præjudicio agitur.
223. 1. 44.
Amitcitiam juen, tanquam ſuſpeltus, recuſari poteg.

Arma permiſſa ad abuſum & oſenſionem gerenti, eorum
geſtione interdicitur. 2 ··.
Arma ad ha ſtes de ehens, etiam intra Imserii limites de-
prehenſus æquè punitur, acf adilos herveniſer. 225.4

Bonæ hue⸗ AR. ſe I non reſtituit bretium rei deperdi-

223.1,2.
Aunuum legatum, heredibus alicuius relidum, omnibus
in infinitum debetur. 170. 71.
Apocham generalis liberationis non tenetur edere credi-
tor, etſi nihil amplius ei debeatur. 457. 1.
Anoftoli ſi non petantur, appellatio fit leſerta. 106. 2.
4 pebare nen licet aà ſententia arbitri. 6. 6.
Appelare poteſt is, cuius procurator intra legitimum
tem us non appellarit, nec ſolvendo eſt. 114.7.
Arbitri ſententia actionem parit. 6. 57.
Arbitri triplex ſignifitatio. ibid. 4. & ſeqq.

Armati qui dicantur? 41. 2.
Are ſetin⸗ guic ſit & qus modo ſiat? 39. 2. P.
& ſeq.
Biſeætili anno ß minor 25. annum abſolvat, reſtitutio-
nis tems ora quomodo computentur? 95 2. & ſeq.
Bona duplicem h 4bent ſignificationem. 25. 1. & ſeq.
Bena civitatis an uſucapi poſßint? 157.3.
Bona ſides ſe ſemper prælumitur. 10o 12.

Hy 2 ta,⸗

TND F x.

EEHLH

a⸗ ni petitor diſtracturus faiſſet. 8 27.·4.

Pona ſidei poſſeſſor an omnes Fuctus extantes reſtitue.

7e teneatur? 26.4.
2 hdei poſehor ſr tcka lum expenfie 5ͤ compenſare de-

quombdo le diferat à maleſleipaſi ſrer b. .& ſeqq

erum appellatione non ſemper comprehenduntur no-

mina aebuoram. AYA. 6. &£ ſeqq.
. capitalit cauſſa quæ dicatur? 103. 1. & 4.
Carcer ad cuſtodiam, non pœnam eſt, 224.2.

in Carcereni comßping: 05 nnivate debita nemo debet.

lbid. ſe
Caßi. „ciritate, vel oppida vencire an territorium
quo ue & jurig diltio ei cohærens vendita intellige-

Caſum al erſum ſpectare improbum eßt. 217.7.
Lanpe omnes ho ſpites recipere tenetur. 195. . &
239. 4. 14.
ciriase⸗ etiam ante diem debitores ſuog ad ſolutionem (e-
UPere pottst, e& außan ereitatig. 16.4.
Clerici non Munt 4 4 commaibus paſeuig prehiheri.
L 30. 5.
Cohæredam commune lamnum eK, ſi zon diviſionem al-
tera! iu! a evintattr. . 164, 2. 2.
Colleriam Per unum conſervari potet. 8. 3.
Commen dator non obligatur ex commendatione ei qui
com mendato pecuntam metuo dedit. 196. 4.
ſecus ſi plenam ei ſiaem baberi juſſerit. ibid. 27.

iau

—
Connfnertu
CoNcktuutB
(Milſtfnn
ſcher
ſbhin
kleen

lhintr⸗

lgi

4

ſech
mnay/

ſiſn

Coneg

1g dent .

,

46 teniun

utt in⸗
44
6
49,4
Patiatent⸗

Commendatio in renditione quid operetur? ib. 5, & ſeq.
Concubinatus jure Pontificio non eiy probibitus. 144. 3.

Conditio nuptiari, ſi pater conſenſerit, etiamſi primò
diſſenſerit, mox conſenſerit, impleta cenſetur. 89. 1.3.
Jub Con itione, quæ in poteſtate ejus non eſt, filius non

recte hæres inſtituitun. 124. 2.
Conditionalis deditor non poten ad inſtantiam credito-
um capi. 10. 17. & 20.
Conditionalis ſtipulatio cur diſſerat legato conditiona-

Conjucta vel disiundla verba quomodo intelligatur? 53. 2.

ropriè dicuntur, qui re & verbis ſunt con-

juncti. ðð 142. 2.
utrum iis ſolidum legatum eſſe inteligatur., ibid. 29
(Eien egc.
Conſenſiſe an videatur, qui ſcivit & non contradixit?
209. . & ſeq.
Confilium fran lulentum dediſſe nocet, facto ſecuto, etſi
au xilium latum non fit. B., 1. 1.

de Conſvetudine teſtanti Dodori an fides adhibenda?

Contractus in teſtamento fieri poſuunut. 20. 7.
Conpentio de altu, qui reiterari poteſt, de primo intelli-
Litur. ““ 87.1.
Contumax non habetur, qui ſontica caußa impeditur.
nec ſententia contra eum lata executioni mandatu r.
Corruptum quid dicaturxr ? 13. 1I. 8.
2S H h 5 cor-

IN D E X.

1

Corruptam dutcens, quam virginem putabat, repudiare

eam poteſt, non adulterii accuſare.,’ 1l. 4.
Creanor & gebiror guit dicatur? 10. 1. cum ſeqq.
& 57. 1. & 5-.
Creditor conditionalis i in 5oge ſionem bonorum mitti po-
tesßt. 10. 17.
E& cautionem exigere. 54. 4. & ſeq.

Creditor inſtrumento venditionis pignoris ſui ſubſcri-
bens, non cenſetur juri ſuo renunciaſſe. 39.3.

Creditor cogi non poteſt ad elendam generalis liberatio-

nis ayocham, etfi nihil amplius ei debeatur. 27. ſ.
Creditor plus oferens, q; alii, pignus emere poteſt. 109. 11.
Creditor quatenus pignus poſideat? 2 62. 1.
Creditores qu oad ſortem ſiſco præfetuntur. . ob delidam

bona debitoris occupanti. 170. 9.

Creditores & legatarii, ſcientes fraulem in hæreditate

non eſje admiſſam, ultra vires hæreditarias bæredem

convenire nequeunt. 24. 6.
Culpaæ tres gradus. 223.4
Culpa lata, quænam pro dolo haberi debeat, ad judi is
arbitrium pertinet. 226. 5.
Cuſtos carceris, Q venenum in carcerem inſerri paſſus
ecs&è, arbitrariè punitur. 736.6.

5ß reus aufugerit, ad eandem pœnam tenetur, ad

quam ipſe reus tenebatur. 2724. 4.

Damnati filii peculium ad ßſeum non pertinet. 182. 5.
Damnatus in integrum reſtitutus Principe & ho⸗
norem & bona recupetat. 21. 4

1.

en n.

n hi

jlchi
Mtonde
ſu Cado
N han

Mtante

ſb
Mituny
Miun,
twir
fin
Mig en
Ni
nol

—

nck, iln

6
hlunſe
6 eld
erunſirtfe

l
ii ,i
.

eralr erd
AAttr.

6zmell

1

1
7

tu, d

⸗
Vr eltu
miu ℳ
1
191

9

I N D E X.

an etiam fructus ante reſitutionem erctzter
22. J.⸗

Decretum a majore barte jus facit. 17. 4.

Debitor kta, etiam qui rei vindicatione tenetur. 10. 3.
. & ſeq.
Debitor pignus non poßidet, quoad ſatisdationem? 63. 2.
Debitor conditionalis non poteft ad inſtantiam credito-
rum tapi. 10.12. G 20.
Debitores Reipubl. ad honores non admittuntur, niſfi poſt
ſatisfacttonem. 6’!. §. G 108. 1.
Debitum purum quid ſit? 10. 12. & ſeq.
Debitum tardius ſolutum fine acceßione temporis acci-
piens, an poſtea acceßiones petere poßit? 12.1. 5.

Debitum nen nißt ex juſtâ caußa intelligitur. 10. 29.
Debitum excedens soo. aureos donationis cauſa remit-

tens, inſinuare id deber. 26. 6.
Defendens amicum prorocatum, à pœnà homicidii ordi-
naris excaſatur. 223. 1. J.
Delegatio fit voluntate creditoris. 777. 2.
Delicla paerorum mitius puniuntur. 207. 7.
in Deliclis quomodo ſubyeniatur pupillis minoribus?
239.3.

pro Delifii femalorum⸗ quomodo teneantur domini?
105. 3. 5. & ſeqq.

Denunciatio legitima quomodo fieri debeat? 35. 2. 2.
Depoſitam rem ſi i deponens ab alio poſſeſſore vi abſtulit,

ashac cum depefitario agere potet. 13. 2. 2.
Doſtinet uiusque rei inſpicienda eſt. 203. 11. & 2103.

Deſtinatio pro ip/ſo ſde non habetun. 272 2. 4.

Dete-

TIN DO E X.

nnm

= Deteriore re reddita, res ipſa ucpettu,, quaf planè

non fuiſſet redditæ. 13.7.2.
Die dominico an quis iter facere cogend lus Kt?3. & ſeq.
Dies incertus congt⸗ oni c, uiparatur. 213. 2.
Dies termini computatur in termino. 13. 1. & ſeqꝗq.
Dilationes quemodo concedantur? 79. 1. 1.

Dilationes gropter fortuitos caſus danda ſunt. 11.2.
Divitum filit an ad munera Reip. capeſſenda admittendi
Ant, ubi divites tätum admitti flatuti eſt? /9. 1.3. &ſeq
Dochon de conſuetudine kaſtent an ſides ſit habenda?

—

132.1. & ſeqq.

Dolut & culpa quomodo diſerant? 223. 2. & ſeq.
Dolus & fraus quomodo diſerant? 171. 2. & ſeqꝗq.
Dolum malum in contractu qui abfuturum ſpondet, A-
rare tenetur: nec alius dolum faciat. 189. 9. & ſeq.
eob Dolum contractus reſcinditur. 10 9. 2.
Dominu rem ſuam venditam im oleto .ſucapionis tem:
pore védicare ne juit, ſed eretin à venditore repetit 67.3
Donatio ab ſenti fa Ja an revocari poßit? ibid. 1. §.
Donatio non terocatur liber:s Hs ſi mox
nati moriantur. 1771. 7.
Donatis remuneratoria propriè donaria non eR, nec inf .
nuatisne indiget. 22½ 7. 1. 3. G 194 4. & ſeq.

Donatio mortis caußa guomodo diſcernatur à donatione
ſimplici? 67.1. 4.

ſ

& quomo lo dißerant. ibid. 5. & ſeqꝗq.
in Donatis ne dominium trangferri debet. ibid. 1.2.
Dos eſt in bonis mariti. 49. 11.
Dos uxori legta deducétis exhenfi intellgiru. 79. F.
. Dos

Ss a

Mtenannn

Ditereſfinn

e

Dencurue
lvpſhue
Mapen

henck

liſtuunen
iſaerteen
luſfneli⸗
u
kyettſten⸗
lthere
Cklinnnen

=

4

1

1zl
4
ſent ſ
ſanl dinil

1

,
144 4 l

11 .l

4

=

Mhn mins
10

,A
6,1
l,Eſeg⸗
bic/

I N D E X.

2

W —

Dos etiam ter compenſationem data inteli igitur. 76. 2.
Dotare filiam iterum tenetur pater⸗ 4 lgrima or conſum-

ta ſit. E.

59. 7. 6.

Emancipatus n nen oõtinetur ſamiliæ relierione. 197. 2. 5.
Emplyteuta ignorans ſe eße emphytentam, ob non ſolu-

tum canonem jure 1u0 noen pripatar.

109. F.

Empt yteutaob canonem nen ſolutum jure ſuo cadens an
nece/ rias impenſas rey utet? 72. 1. & ſeqq.
Emphyteus n puer no amittit, b canon?s) olutü, 204.7.
Emiott vini dolia ſignanti raditio ieò acta eſſe non in-

telligitur.

Equum ietinere poteſt faber, qui med icinam
donec expen a ſolvantur.

3y.5.
7. 12.

cui Equus mercenavius vi latrenum ereptus eſt, ſi ejus re-
cigezendliis Jatultatem babet, adhut tenetur locatori.

tI: pymere paria ſun

Evictæ rei damnum inter eberedese etiam poñt diviſonem

ommune ent.

14. I. 4.
779. 6.

164. 2.2.

Evictionis nomine non tenetur venguo⸗ profœtu: rei ven-

ditæ.

26. 5.

Evictionem non præſlat v? litor bæreditatis.2 2.3. & 119.3

mniſi id ex preße receperit.

Evido u ufructu venditor ex erictione tenetur.

17⁸⅝. 1. 5.
25. 5.

Exceptio ſolutionis ubi admittitur, admittenda queg eſt

acceptilationis & compenlationis.
Exceptienes perpetuæ quænam ſint?

97. 3.
10. 7.

ſaceweme. no agere, tameæxceptiomb. ſe de-

ſendoie boreſft.

1Tæe

I N D E x.

Executio lei udicatæ n non ſit in nominibus, niſti in as.

dium. 29. j.
pro Executione rei ijudicate nec arma militum, nec libri
Studioſofũ nec aratra ruſticorũ & api poßut. I25.5.
Erkharedato flio, non cenſetur filia exhæ edata. 790.1.2.
Evpreſum facit ceſſare tatitum. ibich. 2.

=S Factum variæ ſignifcationis eſt. 215. 2. & ſeg.
Factum quandoque accipitur, etiam quod non omnind

9

perfeclumeft. 75. I. F.
Facti appellatione etiam non falum tontinetur. 189 3.
de Facto reſpondere lurissonſultus non debet. 122.1.
in Falcidiam non computatur, quod alio, qudm haredi-
tario jure, ad hætedem pervenit. 165.2.

uni verſæ cognationi debetur. 195. 2.
vir & uxor, & ſoli ſunt: mul u mittere cogutur. 40.3.2.

tur, etſi hbonorum ſucceßioni renunciatum eſt. 49. 5.
Feudum an retinere poſint. qui notabili corporis vitio af-

ur., und quoque ſuperſtite ad illas non pertinet. 149,. 4.
Feudum venditum, nondum tamen traditum, vaſalus

non amittit. 627. .

Fidejuſſor ejus, qui arbitrarids acnione convenitur, pro
atceßione non tenetur. 37.3.

Pidejuſſont re certa, cu t heeni⸗ debetur, no tenetur. 85. 6.
Fice-

Familiæ relictum legatum, non domeſticis tantùm, ſed
ecr Familii qualibet ſi unus homo ad militiam dandus eſt,
Feudalibus & emphyteuticis bonis renunciatũ non vide-

fecti ſunt? 2. f.
Feudum, à quo maſculis ſuperſtitibus fæminæ excludun-.

Wlru
R an

ar e.

eſeſerd
itin⸗
iteſeſnn

mini
li inſei
m
muzn

Pikiue!
M.
i m 1
lgl nen
unſtgelen

Impgte

Imnintee

u
nimn Nhplen

——

ei

lun, 5
.

116, 1Ai

mn n
nttut. Il
bet.
gin
iitunn⸗
iunlulich
An
AEN
nck. 4

mni
7

I N D E X

e

nejaſeer liguand prius, quàm reus pringipalit conve-

nitur. 114. 6. &) 150. 7. & 199⸗ 7.
ridejuſſores dare qui tenetur, an pignoris datione libere-
tur invito creditore? Si. j. & ſeqq.

Fideicommiſſaria heæreditatis reſtitutio, vocatur etiam

ſubſtitutio. 162. 1.
Fieri non poſſe videtur 4 commodè fieri no poteſt. 12
Filius ſub conditione, quæ in ejus poteſtate non eſt, be,
inſtitui non potet. 14.2.
Fiſcoob delidtum bona occupante cresitores præferuntur,

Auoad ſortem. 170.9.

contra Fiſcum, qui ab iudiyno hæreditatem abſtulit, da-
tur legati perſecutio. ibid. .
Fœminæ gaudent dignitate viri, etiam defuncti. 100.2.
Fæœtus non babetur pro parte renditionir quoad eriſtio-

nez. 26. F.
Forma rei mutata, etſi corpus maneat nec deterius facti
Ait,adbuc res ipſa debetur 1Z. 1. 4. G 10.
Fratris appelatione ſoror continetur. 70. 1. 1.
Fraus & dolus quomodo differant? 131. 2. & ſeqq.
Fructus rei furtivæ non ſunt ſurtii. 3.7.
Fructus quatenus ſint pars rei? 27”. 3.
Fructus ex proprüs arboribus cadentes in alieno fundo
legere licet. 2356. 17.2 & ſeq.
Fructus extantes omnes an reſtituere teneatur bonæ fi-=
dei poſſeſor? 26 ℳ.

com enſare debet. 1097. 7.

Fructus bonaæ fidei poſſe ſor cum iwapenfft in rem factis

Furtiactio dature etia in en, qui conuzir, etſi non amo ve-

S it.

W .

I N D E x.

———5

vet. MM 13. 1. „9.
Furtiva res uando in boreſtatem omin i reverſe videa-
tur? 260. 4. & ſeqe
Generak nermißions non cenſetur nennium quod zt
ſpecialiter non permitteret. 67. 1. 1.
Geſtum dicitur, etiam quod4 verbis fadtun et. 19. 9⸗.
Habitare ubi quis dicatur 23. 4.
Hares inſtitutus ex reliqudâ zarte, ſi as eæpletus ſt, nihil
conſequituanr. 2.2
Hæres contra voluntatem juſtam 4efundi ſaciens bære-
ditate privatur. 204. 1G
Bæres ultraid, quod ad ſe pervenit, ex naturali æuita-
te non obligatur. 24. J.
Hæret in jus vocatus, ibi defendi debet, ubi domicilium
defunctus habutt. ibid. 13.
Hæredis appellatione qui veniant? 170. 2. & ſeqq.
Haæredi qui dare juſſus eſt, bæredis hæredi dando condi-
tionem implet. 65.3.
pro Hærede genere non videtur, qui jußfa funebria de-
fando perſolvit. 24.9.
Hæredibus ſuis legitimis ſtipulatus, de teſtamentariis
etiam ſenſiſſe cenjetur. 130. 4.

Heæredes in ſolidum tenentur ad opus faciendum. 5. 1. 2.
Hareditas quomodo augeatur vel minuatur? 178 15.
, & ſeqq.
Haæreditas pro narte adiri, bro parte repudian non poteſt.
24. 1 I.
Haære-

—

ljelnan⸗

nuiti

“

. “

Unnar.

—,—

nene
19,4 E

iſun al

aletuſtre

i aten

NN.

nuturtli en

inls ſ
, 9
Ginorpci

6

Incolæ ab originariis ut diſfferant?

let

41

—

.⸗— -·—

Hareditas adita & delata quomodo diferant? 151. 1.

=MMD &ſeqe.
Hareditas etiam ignoranti deſertur. tbig. 3.
Hareditas nondum delata repudiarinegqutt. 1 91. K.
Haæreditatis venditor, ſi res quaſdanm haæreditarias
ante venditionem diſtraxit, pretium emtori praæ⸗
Kare tenetur. 27. J.
Hæreditatis poſſeßor quando teneatur de non emactiz
Lebiti? S 187. F.

Hareditatis petitio quanto tepors præſeribatur?tIg..

Hommis dup'ex ſignificatio. 172. 1. G& ſcc,
Honorarium jus unde dictum? 10.9.
Hoſpes publicus ob ſymbolum non ſolutum res hoſpitis
licite detmet 117. 10.
Hypothecæ campeſtres tutiores ſunt urbicis. 1 9⁰.15.
I

Ilata invecta in bprædium urbanum tacite obligan-
tur pro penſione. 229. *½f
Impenſaæ litis pro re dotalimeceſſariis acc?ſentur. 79 3.
Impenſas neceſſarias omnis poſſeſſor deducit. ibid. 7.

Incertitudo vitiat inſtitutionem. S. 4.
Incertum quid intelligatur? 39. 3. 3.
Incola quis dicatur? 259. 2. & ſeq.

ibid. 5.
Inſolitæ clauſulæ arguunt actum ſuſpectum. 29. 7.-
Indicium dicitur premium, quod indicu cauſa da-
Infamia facti per Principem tolli non potest. 42, 5.

Infans famella mulieris appellatione continetur.13.5.

1i Innju=

2

ð

————

in Interdids quorum bonorum, nen continintur nom-

na debitorum. 2. 6.
in Interdicto reſtitutorio nen modò fructuum ‚ſed onnis
utilitatis ratio habetur. 35. 1.
Interpellare gitid ignificet ?² 188. 5. & ſeq.

. . 1 5 6 6 4
Interpellatio unica ſuſicit ad debitorem in morè en
tuendum. ibid. .

Inteſtati decedere dicuntur, etiam qui omnind 1

non potuerunt. 227
Inſtrumento ſi cautum ft, ne ulla eæceptio opponatur,
quàm ſolutionis, poteſt tamen opponi exceptio acce-

ptilationis, oompen ſationis. “”” .
In rentario conſeſto hæres impenſas in hæreditatein ne-
ceſſarid fadtas dedutit. 79. §.

Iuyventario nõ confects hæres ultra vires hæreditarias non
tenetur, ſi fraudem abfuiſſe creditores & tegeren
iar 24. 6.
ſciant. 4

ob In reſtituram legitimo tempore non petitam pite⸗ feu⸗

dum non amittit. 264. 7.
Iumenta ſunt, qitæ d0ſ ferunt onera. §y. 1
Iuratoria cautio quande locum babeat? . 6:. 4.
contra luramentum an probatis contrari: adbuc adwit-
tatur? 75.2.8 ſeqꝗ.
Iurisdictione mandata an ſola cauſſæ cognitio, an etian
erxecutio mandata inteligatur? 99. 1.

in lus otatus, etfi poſtea alibi domicilium conſtituerit,

forum decçlinare nan zotettt. 229. 2. 11.

andi cauſſam habere quis dicatur?
Iuſtam litig . 4 “

Injuriarum non tenetur, qui ait, Tu falſum dicis. 174. 6.

17
ltrt

giffaen

n
er

ltalil
ligut

1

ℳ NNN

as ee e

tnlaet,

ikudlen ne
euulſtie
ſſtingii⸗

=

lgnig igi

lutn ſhl

1R

lgii ſi

nt er
lgu ſale⸗
Mhir,g
l

5

hlnz,

ſi⸗
4 . 4
ſole n

gennen,

nent
naltn

1

—

nidN
iniueK
lun eIn

num iul
Krin i
6
niunhin
z erleſtu/
tartliun
il ru
1
ℳ 9 49
4
niuß,

6

— — — —
L.
Lata culpa inlucit malam fdem. 226. 9.
Legata 45 inſtituto Benſemur repetita à ſubſtituto.
5o,. 2.

Legans argentun. uod ſuum ADei⸗ noti cenſetur lega .
id, Auod n credito et

97. 2.
Legarts viſe rel veſtiatig guid eleatur⸗ 127. 1.
& eq.
legar; re non videtur; materia leg. ta, rei ſaciende at-=
commodata, e& pvice versa. 167. 57.
LI5 Sataà eadem re daobus te; amentis, ex alteyo re-

ſtituenda ſt, ea alteto peti poteif. 11. I. 7.
Legatarius conditionalis Cautioné exigere potet.19. 19.
1cgatar us con litionalis jus ſuum non transmirzit ad
haredem, Ripulaior transmittit. 72.5.
Legati perſecutio etiam contra fiſeum locum haßet.

170. 4 & ſeq.

Legatis jumentis hoves non veniunt. 5§9. 2.

Legato fundo, per duas bartes locayi ſolito, nihiloninus

totus debetur. L 2. 7. 1.
Legat Jundociun omnibus, quæ ibi ſunt, ea non conti-
nentur, s nihil dum fundo commune babent.

950. 2.
egato rerum certo lor 60 exiſtentium non comprehen-

duntur ea, 7uæ caſu ibi ſunt: ſed ea quæ ſolebant

ce, licet caſu ibi non ſint. 1’73 2. & ſeq.

egatum extingvitur, ſi pon teſtamentum gemmæ vel

uniones legati in aliam ornamenti eciem conper-
tantur. i; 1. 1. 6.

–

7.

Legautum conditionale 4 ſtipulatione conditionali lelitse
quare differat? o. 15. inh
Legatumterum, quæ Romæ ſunt, etiam eas continet, linn
Legatum ſibe adſéribens, ſalſi pœnaà tenetur, etſi mu- Nhat
Legatum, ex cujus uſuris alimenta alicui præſtanda
fuerunt, ad alium tranſlatum cum eadem qualita- Unhe
te intelligitur. 243.2. inni,
Legatum virgini velictum, ſi non nubat, nibil ope- Mün
ratur. 242. 3. 3. Mentnihe
Legatum ita relictum, cum fari poterit, debetur- UAurnen
etſi legatatius mutus eſſe perſe veraverit. 217. 4. ſfuf
=W 8S& ſeqq. Mlnnne
Legatum post annos reliétum, poct biennium debetur. Mmhcnn
ibid. 1. 2. Mipft
Legatum accipiens, quod alii reſtituere debet: non te- Uunmn
netur ſatiſdare de eo, ſupra Falcidia cepit. 71.6. ln
Legesad præteritos caſus non pertinent. 123. 4. MWuun
Legis Corneliæ ſictio. 3. 1. 2· fn
Legitimatio per ſubſequens matrimonium etiam ad mm
feudalium bonorum ſucceßionem prodeſt. 144.6. Mlnine
Libellus in actione noali quomodo formandus? an
ü 235. 3. 2. Wn
Ligna intempeſtivè cæſa ab uſufructuario non fiunt Mndin
proprietarit. 565co. 7.
Ligna proptié dicuntur, quæ cremari ſolent. 167. 1. Mun
Litigioſa res uſucapi non potest. 2§. I. dr
Litis conteſtationis quis ſit eyectus? 36. 5. W
ante

Puidd ande Liti, conteſtationem mortuo animali, quod da-
mnum dedit, liberatur dominus. 255⁵. 7. 4.
ubeg nn ob Lifi metum recte tranſi ge⸗ ur. 20. 7.
uun ir. Magiſtri. qui dicantur? 7/7. 2.
ul Majeſtatu crimen quomodo differat à perduellone.
4lcui teunt V 234. 3. & ſe leq.
ul Major pars quæ dicatur? 173. 6.
Majoris partis ſeutentiæ nonſemper ſtandui est. 240.2.
lengbie Maſculinu soncipit ſ[œ mininu ex verbi pprietate. 1. 4.
Aatrufamilias duplex ſi ignißicatio. 46. 1. 1. & ſeq.
ett,αι AMedicus venenum filio dans in necem patris, ultimo
“ ſupplicioaficitur. 236.7.
Mendacio vincçere in judicio non licet. 177.7.
ene 4 iles ejus civitatis, in qua ſtipendia facit, civis &
uI municeps fi. 225. ⁶‧.
,nlirr Milez ejus temporis, quo apud hoſtes captivus fuit,
ilir ſtipendium non conſequitur. 113. 5.
Miliaria computanda ſunt ſecundum blaniorem, ma-
4 1 gisq; tritam & tutiorem viam. 5.9.
uninn Modicorum non habeturratio. 99. 1. 2.
AMolendinum vel tabernam qui longo tempore ſolus
ſe “ habuit, non poteſt vicinu 1 prohibere, ud minus mo-
4 “ lendinum vel tabernam æadiſicet. 185.6. & ſeg.
uß Monetà auream ſol vere qui promiſit, an minutos nu-

I N D E x.

— S —

mos ſol vendo liberetur? 792.
Monetam certæ ſpeciei & formeſolvere qui promiſit.
alterius ſpeciei, ejusdem tamen materiæ, recte
ſolyit. ibid. 3.
1 3 Mon-

I N D E X.

N—Z

—

Monſtrum occidens non tenetur lege⸗ Cornelid. 38. 1.
Monſtrum quid dicatur? ibid. z.
Morbo ercuſatur vaſallus, qus minus fſeudum amittat, 5

in veſtituram debito tempore non petiit, vel ſervitium

non ræſtitit. 113. 6.
pro) Moreuis habentur, qui ita nati ſunt, ut per nataram
ſunervivere non poſtint. 1729. 2.
Mulctæ & pœnaæ diſferentia. 121. 1. 5. ſeq.

Muülctam remittere judev poteſt, pœ nam non ité. 244.32

Mulier honeſta: in carcerem deduci nequit. 46.1.2
Mulier ſtatuto contrahere vetita ſine conſenſu viri vel
agnatorum, nec donare, nec Fiejubere, nec nienn.

rem darę & c. poteſf. 1(9, 6.
Muner? 4 lablitis capere magiktatetz non gebet.
194. 9.
Muanera perſonalia: injungi non debent perſoni publi-
cite 1732 3.1. & 3z.
Muneris varia ſignificatio. 18”. 1. S ſeqꝗq.
Mutuatarius denuò conpents poſt ſolutionem, an poſit
negare creditum? 19277. 6. & ſeqq.
qui Mutuuin dedit, non gebet Ratim reyetere, etfi⸗ a6ior
nem habeat. 213.: 6.
Nturale debitum pro irdahito habetur. 112. 5.
Natu ralis obligatig quid At 1. 21. & ſeq.

Naves in commiſum non incidunt, f portorium non Pr-
verit⸗ ubi ſat io naviganlibus eſt periculoſa. 59 2
Nas.

A

Nuuftip⸗

Nnſter

tltninte

Nrer

un
erennon

ſlen

Mheu in

i

i Nhrene

nnmnma
Ntelplen

tin
f.
Mr
ih
Nunna
n
N a

..,A⸗
rire 144)
4ℳ1
enſt nin1

e, e n

4
4 1 N.

4

FN
. A 7

nn,4
„6ler
gt, 4 fe

190

l

.☚.

=

9

I1 N D E x.

R

Nanfragi fallo res ejecte al ſſeam non pertinent.
242. 3.
Neceßitate urgente permiſſum, ed ceſante prohibi-

tum intelligitur. 237. 9.
N egare an liceat creditum, ſi post ſolutionem factam
denuò quis conyeniatur? 177. 6. & ſeq q.
Negotiationis cauſſa aliquid advectum eſſe quomodo
probetur? 2603. 10.
Nepotes guando liberorum appellatione continean-
tur? 8S.. 2.
N obilitas marti kRliot non afficit. 196. 1.2.
Nomen pro debito accipitur. H 6.1.
Nomen pignori dari, vendi, in dotem dari, legari po-
teſt. ibid. 3.
Nomina debitorum Leque mohilitus neque immobi-
libus annumerantur. 93. 4.
Novalis terra quæ fuit, non perpetud novalis habetur,
quoad decimatum immunitatem. 320. 2. I.
& ſeqꝗq.

N voxalt acti non datur 05 delicta publica. 200. 1.

G& 228. 3. 1.

Noxali actione agens, non ad noxæ deditionem, ſed
eddemniafimatiouem in libello concludere de-

bet. 2 775§. 32.
Nulliter alienans rem, ſub pœna alienari prohibi-
tam, ſure ſuo non cadit. 221. 10.
Nummos injuſti ponderis ſolvens, aut improbati nu-
mismatis, non liberatut. 13. I. 7
Nuptialia numera matii pupilli tutor bodiè mit-
. UMVdx tere

I N D E XI

rmrezoteſl. 4.
„ ¹

Obligatâ ſylvd, non cenſente⸗ gere donut. ex mate⸗

ria ſylvæ ædificata. ZzZo. 4.
obligatio naturalis: Huid At? 10.21. & ſeq.
ohcum judicis igatonen praæaſupponit. 12. 3. 3. “S
& ſeqq.
ad Oficia ſpectabiliora non admittumur corpore deſor-
mées. 2⁵,. 3.
Omninò, ilem ignifcat, quod ipſojure. 178. 1.
Obptima res quæ dicatur? 90. 1.
Optio quid fignificet: 25§.14.
Opus perfectum quando dicatur? 1. 1. 3.

Opus novum faciens ſpretâ nunciatione, non tantàm ad

deſtructionem, ſed omnis damni inde evenientis reſti-
tutionem tenetur. §l. 2.
Ornamenla & veſtes qnomoſo dißerant. 741. & ſeq.

ℳ e

Pactum, ne denoſiti agatur, cur naleat? 42. 3.
Parentis appellatio auand⸗ utrumgat ſexum comprehen

dat? / 1. ſe
Parentibus legitimis, non verò naturalibus tantùm, hæ-
reditas relinquenda eſſt. iiibid. 4.

Particularem alutionem ne mo tenetur ſu ſcibere. 10.1. 7.

Fartus ancilæ ſuttiræ apud bonæ fdei poſeſorem conce-

ptus uſucapi poteit. 26. 2.
in Paſcua communia gui iplura pecorum capita agit, ut

–

pfute
hlurtn
Maervrt
nitſin
Menwnin
MMürnmiut
alange

Mtuft
lete

cglicte

lng
Inſienn

I N D E x.

propterea emeutha⸗ ciwibe non ſihheiant, altione
communi diridungs tenetur. 30. ⁵5.
Pater nen tenetur filio rationes reddere de bonorum ad
readn mini’ratione. 59. 2. 3.
PpPatrimonium omnia bona & fucaltates denotat. 5. 7.
nulh Petrimonialia munera omnes agnoſcere tenentur. 213.2
it. it, Peculium uid ſt, & cujus? 182. 2. cum ſeq. &
6, cum ſeq.
e ii Petunis pradioram emtioni deſtinata inter immobilia
4 cenſetur. 92. 2.
.—Iecunia numerata an mercis appellatione contineatur?
66. 1. & ſeq.
Perfeltum cyus quando dicatur?· . 1. 3.
Permiſſa omnia cenſentur, quano mnyeniuntur prohibita.
Gn An . 237. J.
Neruntitti⸗ Dermiſam ad tẽpus illo exacto probibiti cenſetur. ib. 2.
Perſonæ Pedtabiles quaæftionibus non ſubiiciuntur, nec in
zhl⸗ carcerem coniiciuntur, nec teſtimonii caußa judic em (
aggeunt. 100. 1.
Picturæ aliquando ad impenſas voluptarias, aliquando ad
„atiles referuntur. 79. 1. 5. & ibid. 2. 1.
nIOH Pignori dari nequit res alienari vetita. 28. 4.
Pignori obligata tabernâ, merces in es videntur obliga
eolet I. 187. 5. RM
, Pignori generaliter obligatis bonis, etiam poñt obligatio-
cpetOOO nem quæſita pignori cedunt. 243. 3.
n Pignus pro parte non liberatur. 32. 4.
Pignus etiam alterius debiti nomine, quam pro quo obli-
G Aatum fuit, retinen poteſt. 117. 9.

—

I N D E x.

82.1, 0. P
Egnus gicitur, tam mohle Juam immobile. 2 “
Bu non licet in lacu, niß domino. l
doque reſolyituri in ſingu vinſeck
Plurale quen 4 as. . & 0. 1.
. it, quàm duos.
ures requirit,
Pluralis numerus guando pl g¹— r 4.
10. 1. l.
Plus herere ui dicatur: 2

in bonis eſt.
Popularis aclig ante litem conteſtatam naliu⸗

1. 31.

. (2ſ y
poſſe non dicimur, niſfi 4 jure & decorè boſumus ..

minii reſti-
Poſſeßio per captivitatem amiſſaan jure poſtli

1. 5.
2 “
ralitgnen interrumpitur ber rei i exhibitionem, 4
cutâ vindicatione. gizrolef al aſtee.
P oſeſßio defundti etiam bæredis hæredi p a.
. 4
“ m ante morte
Palinmne etiam dicitur hoft eſtamentu e ge ,
heres erit, etiam
P un⸗ heærege inſtituto, quem mulier gepet 17
6 exſectus ex mortus hæres “D . erehendgngrt
Præcepterum wercedes an ſub » dee.
mpenſas perti-
Praceptorum aettecer an 4 neceſarias im penſ⸗ gert⸗
ntanei 118.
Prædo at tagi nenn ⸗

Uhutnn

annite

——☚. .
teſenagi

Mloniun
Melcrt
iungun

Mintlul

nu ſei
mtnefe
fifui⸗
lenmmh

ilfunn

Fnlinen
ſaltiri

Mnn uemg

n

fun 4

ten
i
llle

nliz,
unen

E

re
le lle
1

: 6 iAe

1t nunt
n, Kint

14

Ntef. gl
4liginmni

Minu) 1 .
. miri?

D

ſoren, ℳ

,eht
4
unttn
1
ortoen,
4
eniet.
1

I N D E X.

——

=ò

Præſens quis dicatur? Z „o9. 4.
Pratori um quid ſit? 155˖. 6. à ſeq.
Precarium nen eſt contractus. 2.5. 177.
Pretium quatenus ſuccedat loco rei. 132. 5 E ſeq.
Prvilegia liberis conceſa omnibus in infinitum ampe-
tunt. 210. 2.
Pnwilegia officii intuitu tributa durant, etſi uis per
morbum oficio racare non poßit. n3. 4.

Privilegiati: in omnibus caußis, in quibns ſpeciale pri vi⸗
legium non habent, jure communi utuntur. So. 1.
Privilegium familiæ conceſſum an ad filias nuptas perti-
neat? 195. 5. 1. & ſeqq.
Privilegio certo Ordini conceſſo tam diu quis Fuitur.
quamndiu i in illo perſererat. 206. 3.
Probatio contraria admittitur contra dlenem probgtio-
nem. 2095, 4.
Procurator qui ſolvendo non eſt „Fi intra legitimum tem-
dus non appelevit pars ipſa adhuc appelare poteſt.
114,7.
procuratorem 44 ſalutionem accipiend qui conſtituit, de
nullà alid ſatisſactione „ quaàm reali numeratione

ſen ſiſe inteligitur. 176. . & 197. 3.
Prohibita ad temput⸗ ile exacte bermiſſa enſentur.
27. 8.

Probibitio de non alienende extra familiam, ultra quar-
tum gradum non extenditur. 195. 4. 2. & 227.7.
Permittens ſub pœnàâ ſe curaturum, ut alius faciat,
an teneatur, ſi is facere nolitꝰ? 1589. 11. & ſeq.

ducndus ef. 239. 1. 2.
Proſocer pronurum alere tenetur. Fo. 2.
Proximum ſe eſſe an probare teneatur, ab extraneo ba-
reditatem vindicansꝰ? iuiuijzz. 2˙.
Publicani ande dtéi? 16. 2.
rublicum eſſe & in uſu gublico eſſe emoc, diferaut 5
727. .
Publicæ perſone« Amunerihts perſenalibus . immunes ſunt
2597. 3. 1. G 3*
PFPuer cur teſtis N nequeat? 2564.6.
Pueritiæ beneficia. ibid. 7.
Puella etiam dicitur, quæ tertid nubit. 13. 2.

I N D E X.

— —— — Bͥ. — — ——,,

promiſi⸗ alienationis ſpecies ef. 28. 3.

Promißu nuda an Honkoni nomine contineatur? 7. 5.

& ſe eq J.
ronunſare propriè ent, viva voce proferre. 246. 3.
Proſcritus captus, non oecigendus, ſad ad Magiſtratum

Pupillus hæ reditatem regudiare ſine tutoris authorita

te non poteſt. 2⁵. 12.

Pupillus dicitur, etiam qui in uruporeat. eſt. 229.: 1.

& ſeq.
Pupillus tutore æuctore cirtumſeriorar ,„ſi tutor ſol-

vendo eſt, doli actionem non babet adverſus deci-

dientem. 114. §.

Purum debitum quid t 10. 17. & ſeq.

Qusæ Lionibus ſubiici non aſunt perſonæ in hpe eſtabi-
liore dignitate confiuati, nec in carcerem conici,: &c.
1 160. L.
Fatio

Miden

Minyne
utt

agenernfn

iecf
en M 4
ny /

=

a un

Dulterrte
Miſe e

Mſdep

lumneſn

Unnee
iee
i

Munen

cie
t i
eitei
ulan
n
Uen

— —
Ratio enjusgue reiinprimi confideranda. 1. 1. & 6f.
„ 4 7. & 190. F.
4 Mefun Rationes reddere tenentur aliena hbona adminiſtranttes
NeHE corumé hæredes. 39. 2. 2.
Reconrentisne aut compenſatione an naßir uti, qui ager:
Sae non potest? . 1. 7.
Regemtus ab hoſtibus pignoris nexn detineri poteſt, done:
ſolyatur pretiDum. 1. 6.
Dfint. Reditus annui inter immobilia computantur. 23. 24.
Reemittens debitum dare videtur. 47. 2. & 76. 6.
innuni Remißio reddendarum rationum quid operetur? 89.
139. ld 2. 4.
ℳ napreſñalie zrabihite. 2349. 2. 70.
1Res variæ ſignificationis eſt. 5. 3. & ſeqꝗ
Retentio vegulariter nen conceditur. nz. 7
tAl Retrahens rem ab emtore non pretium tantm, ſed
,9 impenſas neceſarias ſolvere teuetur. 76. . G .
461 75. 9
4 Reum excipiendo ſieri actorem , guomod⸗ intelligendum
unh 8. 1. 2.
J9. H
41 Salarium ejus temporis, quo quis per morbum oſicio vaoaꝝ
El care non potuit, nihilominus debetur. 113. 4. H
Satisdatio propriè fit ſidejuſſoribus latis. 67.1.
1ℳ Satisdationem non evitat, qui ſolvendo non eſt, etf bona
nioS immobilia poſßideat. 83. 1.
AO Sciens & non contrauiten⸗ quando conſenfiſi intelli.
16 Laturd

I N D E X.

gatir?2ꝰ 209. 5. & ſeq.
Sentenua legis prævalet verbit. 6. 1. 4.
Kententia an eſi tolli reſeripto ? 230. 12. & ſeq.
Sequeſtrum lieſcipere invitus non tenetur. 0. 1.
Sequeſtratio judiciaria regulariter ptohibita. ibid. 3.
Sequeſter quâ actione conveniatur? ibid. 8.
Servitutem imponere poteſt ſuyerficiarius, vaſalus G
emiphyteuta, ſine præjudicio domini. 181. 3.
Ssignum limitat ſignat uun. 2, 2
dictio Solus nen excludit caſus fimiles. . 4
Solutio nummis iniuſti pon leris vel improbati numiſ-
matis facta non liberat debitorem. 1. 1.3.
dolutionem barticulatem ne nemo tenetur ſuſcipere. 10.
1. 4.
Spadones nuptias celebrare nequeunt. 125. 2.
Stabulum pro quoyis diyverſorio accipitur. 195. 1.
& ſeq.
Satuere quid ſgnißtcet? 46. 4.
Satuta Kridè ſunt accipienda. 19. 5.

Statuta à jure communi diverſa an advenas & exira-

neos obligent 2“ 239. 4. 4. & ſeqq-

Satuto vetari non gateft, ne legitimæ hæreditates ad ex-
traneos perveniant. ibid. i2.

Satutum annonam aut arma exportari vetans, etiam
humeris eſferri vetat. 23f. 1. & ſeq.
Statutum ob tria vulnera inflicta pœnam certam im-
ponens, de eo quoque diſponere cenſetur, qui tri-
ſulco telo unam plagam intulit. 177. 2.

Satutum de Aur cande pœnà maleficis? noltu commißi an
Ad

A dunt
Stcuun⸗

—
1
6
11. n
tuf. A

lilit. Min

pjheti

1

41
pinn. K
ℳ
9.
eNu e
de
mdr
bun
Gn 60
“
grm.
,, 1 4

ſmnßi/

ad convitia pertineat? 118. 5.
Statutum ad munera civilia admittens eum, ei mille
aureos in honis habet, non excludit eum, qui prædia
tantæ aſtimationis poßidet. 8. 2.
Stipendium unde dictum? 27. 1. 1.

Stinendiu non datur militi eius temporis, quo in ca-

ptivitate ſuit. ibid. 2. & 112. 5.

Stipulati⸗ ad interrogantem refertur. 7. 75

Studioß a græſtativune vectigalium ſunt immunes 17.1.10.
Subſeribens ea, quæ non legit nec recitari audirit, non

ridetur apprebazée ſerinturam. 39. 4.
Subſeriptionis eadem vis ent, quæ en ipſius ſerintionis.
ibid. 2.

Subſtitutio ſjlio falta inteligitur ſub conditione, ſi ſine

liberis deceſſerit. 1”ö9. 5.
Subtilitates ſine utilitate ſeſtandæn no 5ſant. 58.1. & ſeqq.
sylva obligatâ, non iunt oblaere domus eæ illius ſlræ

materià ſtruciæ. 30. 4.
Tabernaqui⸗ ſignificet· 1ez. 1.
Taxativa dictio non excludit caſus fmiles. 63. 32.
Taxatum ubi eſt ſalarxium pro inſtrmento contraltus,
ctiam pro teſtamentis taxatum cenſetur. 20. 6.
Telum dicitur, omne quo noceri poteñt. 234. 2.

Tempus judicatis af ſolutionem datum judex ardare vel
prorogare poteſt 125. 5.

Tempus ſolution: pretii i deſtinatum,à traditione rei, non

conventione computangum eſt. 155⸗7.
H H Ter

1 N D E x.

—

Terrrorium Siur dicnio an veneat, Pendieo aſtro, ii.

tate vel oppido? 2.

239. 4. 3.
ex Teſtame uto qui i capere non gaſane, rectè accipiunt, at

alii reſtitnant. Er 1.
ex Teſtamento qui ſolidum capere non poteſt, inſtitutus

ab eo, qut ſoherde non eſt, ex aſſe bares Ft.
114. 1.
regintonium oh amicitiam an rejiciendum? 223. 7. 2.
Teſtimonium ambiguum non valet. 239.9.1. & ſeqq.

Teſtimonium cur puer perhibere neuueat? 22. 6.
ad Torturam ſieffcit, ſi quis ſe occi arum aliquem jacta-
verit, isq;, occiſus ſit. 22˙ 7
Trans Mionis duplex ſi ignificatio. 30. 1. & ſeqq.
Transactio pest rem judicaram non valet. ibid. 5.
Transaclis oh metum x iolentiæ non valet. ibid 5.
Transaötio & dromigi⸗ alienationis ſpecies ſunt.
2⁰. 2.
Tributa agrorum pendi debent eo loco, ſub cujus territo-
rio ſiti ſunt. 2597. 5. 2.
Tutor pupillis datus, ventri datus non cenſetur, 161. 3.
Tutor donare non poteſt. 18. 6.
2* Tutels non excuſatur, liberes duos babens & uxorem
pragnantem. 231. g.

naſallus tenetur rruunun vins 4 domim⸗ egelatt
19. 14.

Teſtansntuu condere boteſt 44dvena uscunque loco.

ſeulmn

Wusgi

ſeriuſh
Hiſchiua.

cſalin

Mhuſe

lltlar

WNNnde

hinenen
Ulinſung
Ctſifn
fnliti,
ſlan, ,

faltiun,

lncgn
Eſr ii ſ
lullin he
dlnnnen
lu M,t
inntlie

Re
eſn

1

—.
Nlncgine

—

11411
1
7

RI

g ate,

N
tiim 1

e 96 66 4 6

?c — ,——

I N D E Nx.

Vaſallus ob feloniam ſendo privatus an impen/as S=
ſarias reputare queast? 79. 12. & leq.

Vaſalli vajallus an 6 it domini pæſallus? 107. 1.8& ſeq.
Vaſalum & emphytentam nultiter rem alienantem,

jus Jaum on aisitere: guoma/ inteutgendum

221. 10.
N necigal uia fre 136. 1. & 17. 1. .
Vecigalia non p: eſtantur, ob ob yes ricius „non ne getiatio-
i; casu advectas. 29 . 9.
Vendens em nidetur cum impoftra ſerritute rindidiſſe.
22. F.
Pen dere mercetoy iur itus egi poteftt. Sy :8. ſeq.

renai rem ſuam qui ſcit & patit ur, non potent eam vindi-
care, niſi pretium reſtituat. . 4.
Venditâ re aliend, eaq S, uſucaptd, dominus non rem ipſam
rindicare, lLed Pretium 3 4 venditore petere poteſt.
67.5.
in lenditionen ædium generalem quæ veniant? 242.
1. cum ſeq. & ibid. . , cum ſeq.
bendito caſtro, tivitate vel oppido, an territorium quoque
& jurisdictio ei cohærens vendita cenſeantur? 2.9.

Venditor etiam poſt traditioneni tenetur ad ervictionis

caut ionem præs annam. 1. 2. 7j.
venditor, etiamſi dixerit ſe, quod pluris res eſt, donare,
immogic? læ ut ad reſe- ionem agere poteſt. 192. g.

& ſeqq.
rendino, bæreditatis de eviltione rerum ſi ingularum non

rrr r —

7

I N D E x.

minus tenetur ordinariâ pœna. 2536. 3

Verba tran poſita egulariter igem fignificant. 2. 16.
Verba pro ſubjectâ materiâ pariè à accipienda. 33. J75.
Verba ex intentione loguentiem interpretationem acci-

piunt. 5. 1. 7. & . 4.

verba 46 ſunt lara, voluntatis quæſtio non admittitur.

219. 3. & 7.

perborum prosrietas non ſemper attendenda. 6. 1. 4.
yeſie legata quid debeatur? 127. 1.

Vidua ſerrat dignitatem defuncti mariti. 26. 1. 3.

nictus quià ſigniſicet? 41.1. cum ſeqq. & 44. 2.

in ictu præſtando, tàm ejus qui debet, quàm ca

debetur, qualitas dignitas & ætas attendenda. 43. 6.

linculorum appellatiene quid contineatur: 45. .
Vino legato vel vendito vaſa quoque legata vel vendita
cenſentur. 206. 4.
Nir dicitur, qui 14. annum implevit. 13.J.
Virilis pars pro æquali ſumitur. 145.2.
Vitium ad redhibitionem rei venditæ quale requiratur?
. loi. 2, 2.
voluntas potior dicitur eſſe verbis. 219. 1. & ſeq.
ſi ſcilicet maniſeſta Kit. ibid. 5.

voluntatis potior dicuur eſſe ratio, quanm vperborum.

116. 1.
Voluptarias impenſas ſi Aominus hier⸗ roluit, man-

dati aclione tenetur. 79. 2.4.

Truir appellasio aliquando etiam ſutarliscoyizner. 2.5.

Al-

——

Venenum alicui propinans, erh mors non ſeduatur ihi⸗

—
dgen

Machign

Cmnieu

int
Miumn

upmui
iun

fen
ainhrhi

4 ill Ulere

ie.

ifn

muſei

lllole

Ulgnr

—
ſeguumnain

zict. 1.

ne

Muttint
117610

wr Antin

aA
7.

ſegg b
e, 6ℳ
tendent
41 4

r ned

,ℳ

IND E x.

—

numna, ad centeſfimum usque lapidem porrigitur. 5

ibid. 7.
Uacapi qui yatitur rem ſaem ix fraudem creditorum,
actioni Paulianæ locum facit. 45. 7.
Vure jure Canonico prohibitæ. 22471. 1.

Maræ geincuncer Conſtitutionibus Imperii tolerantur.
ibid. 2. & ſeqq.
nfara non fure allionis ſed officio judicis veniunt.
Wuræ nonuſs dicanturi in obligatione non JT. 1776.
Haſmulluarius nz ob “ ibet itarinraronemi jure ſuo
privatur. 2o. 2.
Pſusfrutus dicitur, etia cum proprietate Solid atus. 25. 8
Musfrullus bæredibus relictus ad primos tantùm hæredes

dertinet. 70. 6. & 170. 72.
Vxor, quæ ſine mariti conſenſu contrahere nequit, poteſt
tamen teſtari. v. 1.
Frore harede inſtitutä, ea Hetenlig enn quam teſtator
tune in matrimonio habuit. 89. 1. F.
Kk 2 IN-

INDEX LEGUM
EX ALIISTIT V LIS

hic ex plicatarum vel concilia-

L. 28.

—
7

tarume
S§. is qui l. de mandaß. 2002. %. ’
S. 1. I. de actios. SYY. z. 4.
r. F. de gir. M 7. 10.
L. 12. ff. de fat. hom. 335. 4.
172. S. peena grarior. ſ. de bie u vor. inſam. 274.
L. 29. .F. de vegot. goſt. 1613. & ſeq.
L. M. §. Laheo ſf. quo⸗ IWmet. caufſ. 1727. 4.
75. S. Leire f-. dc Hæred. pet. 226.10.
19. S. proinde ff. de judic. 229. 4. 2.
18. & ſeg. F. de K. V & I. 26. C. esd. 28. 32
2. F. de u ſufrut. 25 J7.
1 S Rconſtat. ſ. emmun. d. 239. 4. 10.
4 & ſeq.
29. §. 1. f.. ad L. Aquil. &1¹. 5. §. meminiße ff. de
er. hoy. itae. 252. 1. 3.
L. 31. . 6dldd. 131. 7.

44
/l
R14
51
en. 146

,1

X
1,441
494
108.
11.5.
19 4,14

141

N1

L. 2. f. commmun. diyvid. 209. .
L. 9. ff. de in lit. jſur. 192. 13.
L. 57. S. 1I. l: 12. S. um ſequeſtro ff. deyof. no. 12.
L. 12. §. f adoleſcens ff. mand. 79. 2. 5.
L. 1. S. 1. f-. de acdt emt. 2o. z.
L. 29. in f. f. e.d. 7/72. 3. ſ.
L. 12. f. de erid. n. m. S cd
L. 3. f. de rit. nupt. 190. F.
L. 13: ff. de hæred. inſt. 1242. 19. & ſeqq.
L. g. F. de vulg & bup. ſubſt. ibid. 16. & ſeqq.
L. 2. ff. de leg. 1. 2/9. 7.
L. 17. ff. eod. 169 2. & ſeqꝗq-
TL. 19. ff. eod, 2. 4.
L. Sg. S. quibus. ff. god. 12⸗”72. 9.
L. 122. S. 1. f. eod. ibid. 7.
L. 29. § fin. ff. de leg. x ibid. 6.
L. 33. §. 1. f. de leg. 3. . .
L. 35. §. filiam. F. eod. 144 . 4.
L. 23. §. eum qui ff. eod. 207. 1. & ſeq.
L. §So. ff. eod. . 13742. 36.
L. 27. §. argento ſ. de aur. & arg. leg. 91. 2.
L. 29. ff. ad l Falcid. 178. 1. 8, & ſeqq-.
L. fin. ff. de collat. bon. 21. 6.
L. 6. §. non ſolum ff. de Carb. edict. 79. 1. 7.
L. 7. f. de donat. 67. 1. z3.
L. 1. S. familiæ ff. de vi &G. arm. 40. 3. 1.
L. 22. f de oblig. & aff. 10. 1'8. & 714. 5.
L. 11. F. eod. 77⁸. 3. 43.

W 1 N D E X.

Klb. 3 3 83

I N Dp zE x

1. 83.5. ſacrem, ver ,en anteraß ge verb. . n
217. 8.
L. 5. princ. ſ. de ſolut. Sð 10. 14.
L. 71. §. 1. F. de Jir. 55. 5. & ſeqg
L. 1. F. de tign. juntt. 2. 3
L. 13. S. quæ jure ff. de injur. i. fI.
L. 35. §. Kle de pœn. 1752. 53.
L. 1. l. 3. §. in ſumma ff. de colleg. ilic. 237. 7.
L. 4. §. lacus f. de cenſib. 17. 1. 7.
L. 1j. 5 de reg. jur. 143. 1. & J.
r. un. C. quand. iner⸗ inter. pupe & vid. & c. 242.
L. un. C. ge ſußtag. 7. .
TL. fin. C. quod cum e qui in al. pot. 186. 7.
L. an. S. ſed nec ob impenſas C. de rei u æor. adt. 79.2.4.
L. 1. C. de condit. infert. 220. .
L. un. §. his ita, verſ. boc ita C. de cad. tol. 142. 30.
L. un. C. de capit. ciy. 166. 3.

L 1. C. de re miiitt. 11. ſ.

FIXNIS.

nen

eerd,

11

4

4 ,s
N
.
ℳ½

N

A VID I S
MAGIRI,

IC. ET NNN E àSSs ’.

RIS IN A CAD E MIA
Tubingenſi,

PRA1Lö6CTIONESS

Ad Titulum Digeſtorum.
RK EGIEIS i.
R 1I SsS; *

dermi Aucioris publici / jare
H facta J
Ab

HEHINRIEGO FREDERO,

Dantiſcano.

. —— — R —

—„ . . e . rSS
4

onsc. eit. 79.
Gloria, umbra virtutis eſt: etiam invitos comitabitur.
Sed quemadmodum aliquando umbra antecedit; ali⸗
quando ſequitur: ita gloria aliquando à antè nos eſt, via
ſendamquè ſe præbet; aliquando in ayverſs eſt, major⸗
que; quò ſerior,
₰ℳ :: 50

Tubingæ, Typis philierti Rrunnii⸗
ANNO M. 5C. XXVIII.

——„——

1”1s1sl

ðð

I.
ie

Ain
it

k

Nolil Amplißimo 6 Conſul-

trtißimo Viro,

DNDAVIDI

MAGIRO, IC. ACVTIS-

&IMO, CONSILIARIO BRAN.
denburgico, & Anteceſſori illuſtris Academiæ
Tubingenſis excellentiſſimo, Dn. Fautori &
Præceptori ſuo ſingulari obſer-
vantià colen-

do.
k. pP. Pp.

HEINRICIuS FREDE Rus.

DLectoremalias: Nuno
AN 1e alloquor, Vir Ampliſſiwie & Ex-
aoellentiſſtime, P raceptor ac Fautor
Bemnevolentiſſime, S& quu de re pri-
Patim teeum agere nunquam intermitto, eazn-
dem publicis hiſce literis inſerere, nec oculis tan⸗

thm, ſed animo tuo penitus inſinuare cu-
pio. Etſi enim non pauca ſunt, quibus af⸗
fſectum ingentem & propenſiſimam erga me
voluntatem declarare voluiſti; tamen hoc
est ex multi unicum, quod, ne prorſas ina-
unis oqſent preces meæ, tuas de Verborum Si-
gaificatione, de Regulis Juris, & de

gregiam, ſore ut &tera quoque Tua, quo-
rum deſiderio non vulgari tenentur docliſſi-
mi quique, à ſitu & ſqualore vindicen-

ſponte in me contuliſti: ſupplendo nimirum

e; & ſcubi nonnulla lectionem effagerent,
per temporis diuturnitatem pitiata, ita re-
FKituendo, ut qum minimum à ſenſi tuo
abirem. In quo quidem tuz ipſius operâ pla-
abirem. In quo guidemn tua Pſeus Operd Rlg
n& fuiſſet neceßfaria, ſi vel occupationes aſſi-
duas atque graviſſimas totieg interrumpere

vi pendere: cui an ſatis ego fecerim hoc mo-

do, tuunm jam enit judicares. Quod ſipor-
rò illud abs te exorare potuera, ut reliqua

tugenii & indaſtrie tuz monumenta, aut,

ise mavis, præcipua ſaltem, & ante omnia,

Jguk

Poſſeſſione prælectiones, in publicum eden-
das curæ meæ commiſiſti; eogq; ſpem concitaſti

tur. In illis autem uſus ſum eo jure, quo

quæ deeſſe cernebam; detrahbendo, quæ ſuper-

X

KR4

fum
ommn
liani
Meri
iß.

nt u.
Ne
net N
unr
Crund.
, Et
tin .
enntt
A,/ .

A,H

R

4
4

irv

nigl

guæ ad præclarum ac'dißycilem de Verbo-

rum Obligationibus titulum ingenioses
commentatus ey, pariter in lucem exine paz-

tiari, certè non malè de Republicaâ literarid
meritus mihi videbor. Duoniam igitur tri-
buiſti hoc ſemel benevolentiæz tuæ, ut me rga
alis, quibus antea idem in votis fuit & pe- †
titis, impetrabiliorem eſſe ſineres; tribuas
quoque idem conſtantiæ, ut in poſterum plu-
ra ex Openibus tuis ad communem utilitatem
per me profecta videantur. Duo nomine te

iterum iterumg,, per amoris tui ſidem, pernr

obſervantie meæ cultum, per quicquid eit in

Juriſprudentiâ noſtrà ſacrum atque venes

ranqum, oro & obteſtor: meg perpetuum de-
bendi reum, hac velut confeſſoria tabella,
ſciens prudenig conſtituo. Nec objicias, quæ-
9, alia extare ejus generls, quibus hæc tua
comparare non audeas. Equidem mihi de
ſeriptis tuis judicium ſumere nolim, & lau-

dibus immodicir, quas ſcio te indelectare vaal.
Aà, modeſtiam tuam onerare: verum noſti

ipſemet, quale alii, primariæ eruditionis vi-
ri, de illas ſuſfraginm ſerant, & quantopere

malignitatis ſuſpecti eſſe debeant , ſecus qui
ahimati ſuerint; quam aſſentationis, qui de

te honorificè & loquuntur && ſentiunt. Ne-
que etiam est, ut reprehenſt. tbonem metuas,

guod accurataà recognitione ſingula exami-
nare non poſſis, & diligentius condita ad
guſzum rigidi cenſoris exponere. Hoc

enim tantò magis te excuſari fas est, ſ antè

tot annos chartis conſignata »„non eo animo,

ut typis commendata delicati lectoris cenſu-

ram ſuſtinerent, quam tamen ne ſic quidem
extimeſcendam arbitror; ſed at ordinariis
lolum prælectionibus, pro Auditorum captu,
materiam praberent: nunc demum inſtinctu
S blanda vi amicorum, diſcipulorumq, Bo-
270 publico ſtudioſorum, & agtate confecto &&
variis negotit aiſtricto extorqueantur. Sa-
nè tui causd tutò latere poſſent iſta omniae;
qui ſamam, quam dudum ex merito obti-
nuiſti, non bac demum arte parare ne-

cAGe habes! at quantum interſe t eorum »

qui ad ſolidam Juris ſcientiam eä, qua par
es!, alacritate contendunt, ne ſructus labo-
rum tuorumns ſine ulteriore fructu pereant,
mialim ex leétione Pa deinceps recte cogno-
ſei, quam à me parcd prædicari. Sed de his

0 minus plura addam, petitionis ph s -
uitas facit, & tuan ad conf. entiendum in re

bus juſtis facilitas, nec non ad javandum

Nt. M.

1 Metun,
4 eun.
Andite 1
Nr
,RA

e ANih

trumſ.
guin
Nrlinani
nr caynn
ninbucn
nunp.
anfcn
ztur. N.
R
jif A.
rart M.
ehru
gurn
ula
A,.
/.
mut

„

—

pene hieraria zne, ʒ
terartam promtitudo inſanis. 9

circa deſino, &
niæ gratiam ns an ſer ipſi, utne mihi ve-
cerè & benevols Se⸗ velu; quin potius ſi, .
tari, etiam e⸗ uti ſoles „ omnia inten .
arhene, g ezs: emrogo. B.è FP. Vir 3 . .
l . mé tut obſervantiſſimum “
1. onſtanter. Tubinge é 6,
lüX06 Mmco pred. Cal. Sept. Anno “
NRauratæ ſalutis
I627.

N
et

744
4

tlee,
Maml
Wede
tus hth
er Clnnr

egbente

. 4 4. S

DAVIDIS MAGIRI
IC. & Anteceſſoris in Academiã
S Tubingenſi,
PREILFCTIONES
Ad Titulum Digeſto-
D E DIVERSIS

Regulis Iuris antiqui.

WVog de in integrum reſtitu- 1
AAtionibus Vlpianus ſcripſit, uti⸗
Atatem ejus tituli commenda-
WWätione non egere, eò quod ipſe
ſe ſatis oſtendat: hoc de præ-
ſente, quem aggredimur, Regularum Iuris
tractatu multò magis quis dixerit, ut qui
non uni alicni, quantumvis utili, materiæ,
ſed plerisque omnibus Iudiciis & quæ ſtio-
nibus inſerviat, ut penoris inſtar & Syno-
Pſeos eſſet luris univerſi, ſi ex omm bus è
ſingulis ejus partibus ejus generis Regulas,
ut ex multis fecit, excerpere Tribonianus
voluiſſet. Nunc frequentiores tantàùm eas-
que generaliores, colligere ſatius arbitra-
tus eſt: tùm ne multitudine & varietate ob-
rueremur, tùm quod ſpecialiores minusos:
frequentes ſuo cujusque tituli a Aatbite-

)

„ „ =
* 2

2 PRELECTIONESAD TITILIIA

— — —
linquere fortaſsè magis expedit.

Genera- (oriſih⸗
lium verò Regularum uti natur prior eſt egllenc
cognitio, ita frequentius neceſſaria „quin eullenmm
etiam facilior exiſtit: Atque in eo quidem (mntak
ſummeè ntilis, quod, qui ejusmodi Regulam mamun
r0 ſe habet, intẽtionem habet, ut loquun- Gen bene
tur, fundatam, & contrarium probandi h uin
onus in adverſarium transfert l. ſuus quode etiinenn
S. puto f. de hared. inſtit. c. venerabilis. S. peteſt len uli
quoq; de ſentent excom. in ö. Sunt enim regu- „ρ⁵
læ Iuris tenaciter ſervandæ, & pro illis pro- parniet
nunciandum, niſi de exceptione doceatur Cnnkit
Bald. in I. tutor C. ſi ſervus pign. dat. manum. mmlliene
Nam non videtur dubium, de quo eſt Re- Yingin
gula, licet ſint aliqui caſus ſpeciales, ut notat
Bert. in l. quoties A quiis caut. De ordine, cur qupit
demùm in hunc locum rejectus ſit hic ti- mnin
tulus, cum ex methodicorum doctrinà ig
propter generalitatem ſuam à principio vi- etmn
deatur tradendus fuiſſe, non attinet diſpu- l
tare. Palàm eſt, ill à Pandectarũ co ncinna- lie
toribus demum exomnibus partibus fuiſſe ſinie
excerptum. Il.2.§. qua omnia C.de vetere iure e a ien
nucleando, & ex proæmie F. verſ. guacung Sed
neque intelligi ſatis poteſt, niſi accommo-
detur ad ſpecies illas varias, quæ toto Iure
occurrunt. Tunc enim apparet, qum lh
aptè, quam rationabiliter, infinitæ caſuum hrerie
occurrentiæ eidem regulæ, eidemque de- jlin

ciſio⸗

TITNIHH

—.—
di. Cen.
und int
tſarn,
ineogiin
noäihegl
denheet
jum n
enl ſang
gtilei
Uoketin tg
pwln
tone ihen
gtlehe

—

—

6

Ge ubet/
Dttileh

=

☛ꝰ

Deoce

nsitkt
„1

drNC
Urincn

.

DEF RECMIIS IIRIs „

—

ciſioni ſubjaceant: ſimul etiam ex ratione

regulæ proclive eſt judicare de caſibus à re-
gulâ exceptis, ut pote ſub ejus ratione non

comprehenſis. Ratio enim legis eſt ejus ani-

mas mens, medulla, virtus & ſpiritus, per qué

operatur Eleganter& latè Tiraquell in tr. ceſ-
ſante cauſa, part. i. num. 135. & ſeqq. Et ex-

tenditur etiam ad materiam ſtrictam po-r-
nalem, ut ſcribunt omnes in Authent. quas
actiones. C. de Sacroſanctis Eoclef. Imô non
tàm extenſivè, quàm comprehenſiveè eò

accommodatur, ut notabiliter ait idem Ti-

ræquellus de retradtu gentilitio. S. 20. gleſ unica,
& in vepetitione. l. unquam, in verbo, libertis.
n. 745. C. de revoc. donat. Porrò jus anti-
quum appellatur id omne, ex quo Iuſtinia

nus lus ſuum conflavit. facit l. ult. S. ult. C.

de acquir. poſſeſ. Et diverſæ regulæ, quia va-
riè hinc inde collectæ, nec tamen omnes
Diverſum enim varium eſt „tuûm alibi, tùm
F. de diverſ: & temp. praſcript. C. de diverfis re-
ſcriptis. Item de advocat. diverſor. ludiciorum
cùm titulo ſed.
Lex l
Paulus libro 16. ad Plautium.
Regula eſt, quæ rem, quæ eſt,
breviter enarrat: non ut ex regulâ

jus ſumatur; ſed ex jure, quod eſt,

A re

ℳ PRXLECTIONEE= AD TITUuLUuM

—

regula fiat. Per regulam igitur bre-
vis rerum narratio traditur: & ut

ait Sabinus, quaſi cauſæ conjectio

eſt, quæ, ſimul cum in aliquo vitia-
ta eſt, perdit officium ſuum.
VoO p regulam hic vocat Paulus, id
1 lavolenus in l. omnis infra. h. t. defini-
tionem appellat, id eſt, ſententiam quà,
uod in pluribus quæſtionibus antè rece-
ptum lus eſt, & per ſingulas ſpecies obſer-
vatum, generaliter quale ſit & compendio-
sè exponitur: unde liquet, quid ſit, quod
additur, ex regulàâ jus non ſumi, ſed ex lu-
à re, quod eſt, regulam. Oportet enim Ius
jam ante conſtitutum eſſe in ſingulas ſpe-
cies, & demum ex jure jam conſtituto,
quatenus id per plurimas easque frequen-
tiores ſpecies, ejusdem conditionis & natu-

ræ eſſe, animadvertitur, regulam extruere:
non ſecus, ac jus ipſum ex rebus jam exi-

ſtentibus, non autem viciſſim res ex jure

quàm jus inde factum, cum non uno ſe mo-
do habeant, ſed variè, & contingenter, &
magnàâ ex parte non tàm ex ipsâ natur,
quàm legislatorum voluntate, temporum
ac morum diverſitate pendeant, conſe-
quens eſt, ipſas quoque regulas ex illis or-

tas

Q conflatæ ſunt. Quæ utraque tàm res ipſæ,

4
uhie

eadrnl se
P necthi
(aadentest
ð”ͦ
mam ſbie

Gllerere
elueti

ylkdn

no len⸗
ls ne

eten
keing
Pler
ſe
conil
keult

ruuun

—

igirum.

lurvr:Krr
e Copetn
ligcormn
um.

oern ul,t

Ntentünmd

us ate

Hecie⸗ 0N
compene

ni, ſen.

netenn
intuf⸗
n Coolo
gtefent⸗

Ons G

m eutnt

bus e n.

neer
ne 1
der
igenen,
A N

lenponn.

t, N 1

erils“⸗

6

DFE REGuIIS IuIRIs. „

As
— — —

tas neceſſariò immutabiliter veras & con-

cludentes non eſſe, ſed ſatis eſſe, ſi ut pluri-

X . .
mùm ſibi conſtent, cum necefſarium non
niſi ex neceſſariã cauſsâ ſequatur. Hocque

eſt, quod hic dicitur, regulaà officium ſuum

perdere, cum in aliquo vitiata eſt: quæ vi-
tiatio quemadmodum contingat, ex ſin-
gulis deinceps legibus apparebit.
„

FPFex .
Viyianus libro 1. ad Sabinum.

Fœminæ ab omnibus ofrficiis
civilibus vel publicis remotæ ſuat:
& ideò nec Iudices eſſe poſſunt, nec
magiſtratum gerere, nec poſtulare,
nec pro alio intervenire, nec pro-

curatores exiſtere.

F OEminarum in multis juris articulis
alia eſt canditio, quàm maſculorum lin
multis. f. de Matu hom. ut quod nec magiſtratũ
gerere, nec poſtulare & c. pro aliis poſſant:
Partim propter honeſtatem, ut ne contra
pudicitiam lexui congruentem virii bus ſe-
ſe c εεh. immiſceant, partim etiam propter
conſihi fragilitatem & lu brica vota, quodꝗ;;

rem ſub ſecreto di ficulter teneant, ut ait

Bald. in l. quoties. C. de ſuis & legit haæred. Ve-
M A 3 rumm

6 PakrIECTIONES AD TIruIUIM
— . — — L — er
rum cum hoc jus non naturàâ, ſed moribus V.
DWDWU ſit introductum. l. cum praætor. 12, S. morib. F. 0

de iud. Conſequens eſt ut contrariis mori- N
bus, conſuetudine, ſtatuto & c. contrarium zmedne
ingduci poſſit c. dilecti ext. de arbitr. l. more. 8. f. inai
coui ſic accidien .
3 de acquir. hared. Atque ſic accipiendæ ſunt W

omnes ejusmodi prohibitoriæ conſtitutio-
nes, ut l. 1. §. ſecundo loco. f. de poſtul. l. 76. 1. 715.
in grinc. l. 13. S. 1. F. de iure fiſei. d. I. cum prator.
f. de iud. I. fn. C. de arbit. uti diſſertè per. d. c. ſ
dilecti ext. de arbit exponitur. Et hinc legi- B
A timam filiorum tutelam matres gerunt. hi⸗
Authent matri. C. quando mulier. tut. ut hodie tndle
ſublata ſit l. iure noſtroff. de teſtam tut. I. fin.
f.. de tutelis l. 1. C. quando mulier ſublata etiam
lI. 2. eod. tit. quoad hoc, ut tutelam etiam
perjura retineat, per Authent. ſacramentum
C. eodem tit. e
5 PROCuRATO RESYadllites exercẽdas, ex
rationibus ſuprà dictis, & quòd ex SC. Yel- 1

leiano in alienis negotis obligari nequit.
Sed cur extra Iudicia negotia aliena procu-

„ . Norl
rare non poſſit, nihil impodir. . item, S Ki dui irn
f. mandati: ut & ſine mandato negotia bn
gerere l. 3. f. de negot geſti. i
S —U M
Item impubes omnibus officiis 8
. civilibus debet abſtinere nl

Quod

ruu pERHEGuIIS TIuRIs. 7

— 5 RU
—⸗ Q ex diverſo tribunitia munera
Dormrinnn. pupillis quoque elata fuiſſe colligi “

videtur ex l. ñän. C. de teſtam. milit. illud de
imaginariâ quadam dignitate, atque admi-
niſtratione rectè accipi poſſe, alii hic mul-
tis argumentis docuerunt. S

Ae,coNn
tin,lon
eclesdri
lie conltnro
gNallle

ſerteeeg Vianus libro 3. ad Sabinum.

uns e Ejus eſt (non) nolle, qui po-

Mrunnß Velle non creditur, qui obſe-
mnilm quitur imperio patris vel domini.
da NNH V Triusque ratio, & prioris quidem, u-
oui e. travis lectione, ſive affirmativâ, ſive ”

len negativà retentâ, non eſt alia, quàm quod
ℳ,; privatio præſupponat habitum, quodque
contrariorum eadem ſit diſciplina, idem
ſubje Rum. Nihil enim ſilere dicitur, quod
loqui non poteſt; aut deſinire eſſe, quod
nunquam extitit. Adeoque etſi hæreditas 2
SAH. repudiatione omittatur: ſi tamen delata
nondum fit, ſive quod vivat adhuc, cujus
A.A 4 fuc-

2 PaECTON. AD TITuTUIM

ſuc . repudiata eſt, ſive Conditio inii

tutionis nondum extiterit, nullius momen-
ti eſſe repudiationem placuit, cum ne adire

quidem poſſit. I. nolle. 2. F. de acquir. heredit.
quæ ejuſdem eſt cum hac præſente inſcri-

que ita plane nihil egiſſe videbitur. l. 4. C
de acquir. hæred. Vndé tentari poſſet, renun-
ciationes ſucceſſſonum nõdum delatarum,
id eſt, quæ nondum adiri poſſunt l.delata f. de
V. S. ex identitate rationis, nullius eſſe mo-
menti. Verum alia eſt renunciationis, alia
repudiationis conditio. Hæc aditioni, aut
pro herede geſtioni opponitur, & credito-

res potiſſimum reſpicit, quorum intereſt
ſcire, quoſnam hæ redatis nomine ſibi obli-
gatos habeant, & ad eos pertinet, qui deli-

berant ſecum, ſuſcipere, an dimittere hære-
ditatem oblatam malint, quam fortè da-
mnoſam eſſe putant, nec aliam cauſam re-
pudiationis habent, quàm quod ſuſpectam
5 habeant hæreditatem. Renunciatio verò
ſpei ſucceſſio nis opponitur, & jus futurum
directe ſpectat. I. 1. C. d. pactis. & cohæredes
maximé reſpicit, & ad eos pertiner, qui ac-
cipiunt aliquid, ut ſuam ſpem aliis permit-
tant, nec ſine causâ vel pacti vel permuta-

tionis ſit, & ſi aliter fiat, nullius momenti

eſt. l. 2. S. circa f-. de doli mali except. Vt mi-
rum

Aualllir
ptionis. hi ie qui. 13. l. is poteft. 18. eod. tit. at-

—

s

um hon

Ftate ne⸗

inpett

renuncete

cunnil

G.

niuh l

Eneng
1¹
ewong

4

Wanli

anhtel

Ule

ruI
—
coti..
ullusnort.
teugii l
dreſenteine⸗
. A. ſe

8

1
Videbien ,/0.

1 Pokeggann

Curlulug
Dulizele
Coacinnoni,4
2Zcachtion⸗
r, Aen
rum inet
ninetbich
et, gtict
mmitetehen
lan MMel
o ſuſetr
Gncaro
Lallzrce
incgin
Asermt.
eemmun
monen

M 4

DE REGuIIS IuRIs. 9

—

rum non ſit, repudiationes præpoſteras, le-
vitate magis & inconſulto quodam animi
impetu factas, jure improbari: cum etiam

renunciationes, vel metu, vel reverentiâ

vel aliâs temere factę, quales plerunque oc-
currunt, à legibus ſint rejectæ. I.padum do-
tali. C. de collat. Qujn & ea ſpecies hic con-
ſideranda eſt, jus accreſcendi concernens,

quèòd legato duobus conjunctim relicto

deficientis quidem pars jure accreſcendi,
quod inter conjunctos locum habet. l. re

coniunci. 88. f. d. leg. 3. ad ſuperſtitem perti-

net: verum non aliter, quà m ſi deficiens ca-
pere potuiſſet; alioquin hæredi relinqui-

tur, quod in legatarii perſonà nunquam

conſtitit. l. i filio. 7. de leg. 2. un ſpecie ex-
ceptà in l. planè. 34. S. coniunclim. 9. F. de leg.

. ideò nimirum, quòd in poteſtate teſtato-

ris erat, conſiſteret legatum nec ne. Sic-
que quod volens ſibi habere non poteſt, id
non volens alteri non poteſt cedere. Nec
alia eſt tatio l. 16. in grin. & I. &. § ſi Titio.
eod.tit. deleg.. Denique nolle admittere, ſi-
Ve repudiare hereditatem pupillus ſine tu-

toris authoritate non poteſt l. pupillorum. C.

de acquir. hared. quam nec velle poteſt. I. ob-
ligari. I. de author. tut. & l. more. f. de acquir.
bared. Adde l. pater Severianam. 101 ff. de tond. &
gem. I. cum quidam. 17. S. ſi zupillo. 7. F. de uſur.
A Vel-

10 PR AIECGTIONES AD T IruTuIM

= — ——- ———— —0 —ð

VELLENON CREDITüUR) Apparet hoc

de acquirendâ hærediate pronunciaſſe VI-

pianum, quam qui adit à patre dominove

10

11

compulſus, ipſo quidem jure omnibus ſe a⸗

ctionibus hæreditariis ob! ligaret, ſed tamen
cum ſponte non adicrit, placet ne momen-

t0 quidem hæredem eſſe.! l. placet. 79.] . de ac-
quit. hæredd Hec quidem jure Digeſtorum.
Hodèenim nihil opus eſt, patres ſibi per fi⸗

lios adire coactos acquirere hæreditatem,

cum per ſe licentiam adeundi habeant, ſi fi-

lii ſe obligare nolint. I. iin. F. 1. C. de bon. que
liber. In aliis autem capitibus etiam coacta

voluntas, voluntas eſt, ut in eo, qui patre ju-
bente duxit uxorem, quam aliâs ductu-
rus non fuiſſet. Conſtat enim matrimo-
num. Ri patte. 22. F. de fitu nupt. quod ma-

trimonii favore ſpeciale videtur eſſe, in cæ-

retis regulam ſequi præ ſtat.

Lex. F.

Paulus libro 2. ad Sabinum.

In nego Otiis countra ahendis alia
cauſa habita eſt fu riolor om, alia eo-

rum, qui fari poſſi unt; quamvis a⸗

ctum re inon intelligete ent. Nam fu-
tiGus noullum r egotlu contrahe-

re poreſt: pupillus ochnia tutore au-

ctore agere poteſt. Ma. a-

aaame uas

N.
W

1

gulten i
lilh
arſhp
Inheno.
Alcnut
Nen e

11 .

Uineg
s u⸗
fahmi
Werele
nlagel
lcckn

”M DFEREG;:IIS IuRIsS. 1II

.

hpreh Mmieſt eſt inter pupillũ & furioſum 1

Tuncelee differentia, atꝗ;adeò manifeſta quoq;
te ond diverſijuris ratio. Pupilli ſenſibus ſunt inte-
unnbu gris, ut actum, quẽ gerunt tutore authore,
e,tuan qualitercq;intelligant, etſi uſum rerũ non
iend habeät, qui defectus tacite tutoris intervẽé
IA« tione ſuppletur. l. quavis § infans ſj.de acq. poſſ. “
Dem In furiolo nihil eſt reliquũ, ꝙ ſuppleri poſſit .
nerfiirt authoritate curatoris.. 5:S. ides .ad .· Aq. Nec 2
bertin ad rem pertinet, ſi actus ab ipſo ſcitè & le.
habemtin gitimé geſtus proponatur. Id enim caſu 4
s magis quàm mentis deſtinatione factum
cimas pra ſum itur, ut ita in omnibus & per omnia
vion. abſentis loco habeatur. . 2. F. Jurioſus. ſi. de
ln iure codicill. Ex quâ eadem ratione fluit, 3
mrumm quod furioſi delinquere non intelhguntur.

,nol n . Diras. f. Ae off. præſi d. l. inſans./2. ſj. adl. Cor-
ele ng nel. de Nicar. ar qu e adeò pmnimodo exc uſan-
tur: quod in infante, dummodo doli ſit ca-
Pax, ſecus obtinet. Covarruv. part. 3. relelt. .
5. in prin. nam. y. Nihil enim vetat infantem

. Pueritiæ propinquum doli capacem eſſe,
AA quem ſolum reſpiciendum eſt. Canon. in
elet Lap. 1. de delict. pueror. H
NVInSE yian5 libro 7. all Sabinum.
ek Nhrozhͤn vult hæres eſſe, qui ad ali-
en Um transferre voluit hæreditatem.

1I2 PgkE LECTIONES AD TITuIUIM.

1 IWer varias gl. & Dd. ad hanc legem in-
terpretationes illa videtur cæteris ac-
commodatior, quod hic loquitur Vlpianus
de eo, qui vel pretio accepto, vel, ut alium,
ſive legitimum hæredem ab inteſtato ven-
turum, ſive ſubſtitutum, ſibi beneficio obli-
garet, étiam ſine pretio hæreditatem repu-
diat Hic enim legatariis & fideicommiſſa-
riis nihilominus tenetur, ac ſi hæreditatem
adiiſſet. I. 2. 3. 2. ſi quis omiſſäa. cauſ teſt. An-

ne ig tur pro hærede habetur., ac ſi voluetit

heæres eſſe juri⸗ s'nterpreratione, & hoc ipſo
pro hærcde gefſerit, ut creditoribus hære-
ditariis pariter obligari debeat, quia contra
lIuris prohibitionem auſus eſt? Nequa-

quamm. Alia enim eſt cauſa creditorum: alia

egar tariorum. Ratio Prohibitionis non ad

alios quam legat tarios & fideicommiſſarios

actowmodari porteſt, quorum ſpes inter-

tren ir hærede teſtamentario non adeun-

11i1 tis omiſſa. 17. H. ſi quis omiſſaz. crediro-
L rihu⸗ lus ſuum manet integrun n, quocun-
que adeunte aut nemine adeunte ipſis ad-
dicitur hæreditaz, ut in ipſorum fraudem
nihiejuſmodi molht: pe oſſir. F Tacit lex. 2. in
princ. d. f. Czæicrumm iiſine fraude hæredi-

tatem ſeriptus heareson mierit, etiam lucro-

ach, etſi le egata inteteidant, non tencçtur. d..
17. J. R qts owiiſſa. Hanci interpretationem
com-

compro
cumkae

UluN

—
kegent
(teri t
ur hurn

)

vel dnn

nteltnoren
enehctocb⸗

itatene.
eiconnl.

.
leredttkt

4nſicfh

ſ .
1c t vole
hocin

hribus hrt

uia con

1

omnn
esime
non adet
a ti⸗
.

. ℳ

n kulen

ekerd.
tiulnlact⸗
lenetiel
Petationen
con.

NV ,
. 6/*
eln M
1

)

DE REG:uIIS IuRIs.. 13

Een

comprobat dide l. 2. F.ſi quis omiſſa cauſ. teſt.

cum hac præſente conveniens inſcriptio.

Lex. „.

FPomponius libro 3. ad Sabinum.

Ius noſtrum non patirur, eun-

dem in paganis & teſtatò & inte-
ſtatò deceſſiſſe, earumꝗque rerum

naturaliter inter ſe pugna eſt (te-

ſtatus & inteſtatus.)

Vę communiterad hanclegem adfer-
tur ratio, teſtamentum actum eſſe
individuum, & ideò neminem ex partein-
teſtatum decedere poſſe, nihil hùc facere
videtur. Quid enim, ſi quis individuo te-

1I

ſtandi actu de parte duntaxat bonorum

ſuorum teſtatus ſit, quid vetat, quæ ratio da-
bitur, curin reliquam partem legitimus hęe-
res non ſuccedat? Et tamen dicendum le-

gitimo hæredi locum non eſſe. Vt certior

ratio vix dari poſſit, quam quod diu ita vi-
ſum ſit, quod & Angelus & Iimola probant

in l. moribus. fj. de vulg. & pupill. Cur autem

locus hic ſit.l. non omnium. ff.d. I. Illud hinc

inferri poteſt, ſtatuto aut conſuetudine

contrarià huic juri derogari poſſe. Ang. in d.

(

1

ita viſum ſit, probabiliter nemo prodidit, ut

3

5 ,

H

IA PRXIECTIONES AD TITüTIUIM

—K ð

4 l. moribus, Nec in contrarium trahi Pom-

ponii ſententia debet, quaſi naturale non

receptitium & conſuetudinarium hoc jus
ſit, in verbis, naturaliter inter ſe pugna ett. atq;

adeò immutabile g. ſed naturalia, Inſtit. de iu-

re naturali. Nec enim minor pugna eſt ea-
rundem rerum in militis teſtamento, quod

tamen in partem duntaxat condi poteſt. 8.
non autem. S. ſin. I. de hæred. inſtit. Nec

novum eſt in jure, rei certæ qualemcunque
rationem aſſignari. Cæterum effectus hu-

” jus regulę eſt, ut ex re certâ hæres inſtitutus

**

*

nihilominus ſim pliciter hæres ſit omnium.

1724. de hareg. inſtit. aut ſi ex certà portione,

reliquas portiones nihilomin' accreſcendi

jure habeat. I. 13. G. deniq; eodem tit. quod in

6⁶ milite ſeeus eſt, l. 6. F. de teſt. milit. Sed ar-

mato, ut arbitror, non item togato, in quo
ceſſat imperitia, quæ armatis privilegium
meryuit, arg. §. ſed hactenus & §. 1. ibi, propter
nimiam imperitiam eorum I. de milit. teſtam.

7 quod & Decius hic probat. Denique & ſi

pari ratione teſtamentum non poſſit par-
tim rumpi, partim ſubſiſtere, l. pen. ff. de in-

8

*iuſt. rupt: Ex querelâ tamen inofficioſi in
partem reſcindi, in partem autem ſubſiſte-
re poſſe receptum eſt, l.. J.S. n. l. circa. 2. & l.
Jgq. in fin. f. inof. teſta

(f

Aun
i
lakonor
lisoutnre
reeleen

lyht.
Unone!

uenh
lnlen
mnn
nd
ſin
Ci
N.)
ſonen
üe
unn
glll
li⸗

EU

uN

—...—

tahibon.

Wurdet
lulutt.A.

nogieſe⸗
Pugaltlte⸗
1

ekeaans hr
rGinlrurn
8ſromminn
ettipotrone
untlenl
lati
le del 1.
eRo, ncin
petlein
,uiynhn
nil ntu
enigneh
olin⸗
n fr.
nokenlin

uu

h

DrREEUISIIRISK. 12

== — —

Lex .

Pomponius libro g. ad Sabinum.

Jura ſanguinis nullo jure ci-

vili dirimi poſſunt.
N Aturalia jura, qualia ſunt cognatio-
nis, §. ult. I. de legit. agnat. tut. nul-
la niſi naturalis ratio, perinde ut civilia ci-

vilis, mutare poteſt. Quo enim quodque

jure colligatum eſt, eodem diſſolvi neceſſe

eſt. l. 35. b. t. Quo fit, ut jus cognationis non

niſi morte naturali deſinere poſſit. l. 14. §.

ſervilis. F. de ritu nuyt. Cui non obſtat. §.

quod autem Inſtit. de cap. demin. ubi maxim *

& mediâ capitis diminutione etiam cogna-
tionis jura perire aſſeritur. Nam id ad pro-
poſitam ibhr materiam accommodandum, ad

civilis nimirum cognationis effectus, ſuc-

ceſſionis & tutelarum jura per gl. & Aret. ibi

dem. Nec enim ſucceſſiones naturali ra-

tione omnimodò cognatis debentur, ſed

itaſi ſe non indignos reddant. Acutè ideò

Papinianus natursm cum parentum voto.

quod ex obſequio naſcitur, conjunxit in
l. ſcripto f. unde lib. idemque de l. a. f. de grad.
& afin. & l.7. f. unde cognati dicendum eſt.

Qudgd verò naturali juri derogari poſſe paſ.

H

r

2 6 PRLECTIONES AD TITuIUIM

— e

ſim inculcatur, cumprimis in l. 6. de luſt. &

iure quamvis in totum tolli non poſſit, id ex
. „ „» 2
ambiguitate vocis naturæ ortum eſt. Poſt

DBun nihitrectius, nihil melius eſt naturà

ſincerè acceptâ, cui jus adeò non vult de-
rogare, ut ad eam omnia revocare & redu-

cere nitatur. Sed quoniam etiam corrupta
natura, natura eſt & dicitur, eam corrigit or-
do, bonum aSεεaο, quæ tamen correctio

4

nunquam eſt contra naturam. Neque e-
nim, exempli gratia, quod libertas juris na-
turalis eſt, S. i. Iuſtit. de iure perſon. ideò ſta-
tim contra naturam eſt, ſi libertate rem ſu-
am pro arbitrio demoliendi quis prohibea-

tur, ut l. ſenatus. 52. f. de contrah. empt. aut

quod matrimonia naturaliterlibera eſſe de-
beant. l. 71. S. itio. f. de cond. & demonſtrat.
ideò protinus contra naturam tutori cum

pupillâà ſuà matrimonium interdicitur. I. tu-

tor. f. de ritu nupt. Hactenus enim natura-
lis eſt in rebus libertas, quatenus nec pu-

blicum, nec privatum cujusq; læditur com-

modum, ut non ſtatim indefinitè ac ſine

diſtinctione jus naturale ſit, quod vulgò ta-

le eſſe judicatur; ſed id demum, quod ordi-

nem Rerumpublicarum, recte & ſecundum

7

naturam conſtitutum, nullàâ ex parte vitiat.
Denique cognationis & conſanguinitatis
jura non ſunt inter ſe confundenda, quod
gloſſa

——

ummel,

1

ne
Lobaklen
ignateni
nsCrliefn

ſilgn

npel

0D
un,ſe
tmkturin
deſeknit

Mchnten

4

Ulfrnne

ſ

R

nlnG

—

1li
ondoltttt
tunmch. A
elusehum
oomt.

vocitehel.
tam conn
mcorrt

nen cotnen
m. Nen⸗

bertuant

m tImni
erlciunh⸗
eninnunn

hentes egiſſe. Ex quo in legatis quoque

1

DFE RECGCuLIS IIRIS. 17

gloſſa hic videtur feciſſe Conſanguinitas
agnationis quædam eſt ſpecies: agnatio ju-
ris civilis. . vulgo quæfitos Iuſtit. de ſacceſione

caugnat. H. ſin. Inſtit. de leg. agnat. tut.

pianus libro ijs ad Sabinum.
Senmiper in obſcuris, quod mi-
himum eſt, ſequimur.

£ NVOD in obſcuris non quod mini. 1

☛¾ mum, ſed quod veriſimilius eſt, in-

ſpici traditur in 1. 32. & I. II4. ſ. b, t. nihil

huic præſenti regulæ adverſatur. Nec ta-
men ob materiarum diverſitatem, quaſi
aliud juris in contractibus „de quibus eſt

1. 34. aliud item in legatis, ad quæ reſpexiſ-⸗
ſe Vlpianum ex l. 12. F. de leg. I. oſtenditur,

obtineat. Vbique enim tàm in contracti-
bus, quàm legatis, id quod minimum eſt,
ſequi oportet, in dubio ſcilicet, ſi non
veriſimilius eſt, de majore ſummàâ contra-

Wo.

reſponſum eſt, ſi ſliæ naſcituræ 100. lega-

ta ſunt, pluribus natis, deberi 100. ſingulis,

4. . . * —
OCq; veriſimilius ex affectu paterno idem
Vlpianus in hoc ipſo libro cenſuit.I. 17. F. de
leg. 1. Et adeo hæredem evidenter proba-
r136

2 2² PRELECTIONES Ab TITILIMA

ſtari velle, exiguius debebitur. d. I. 12. Nam
etſi non adjetum eſſet, ſemel preęſtari velle,

mæê in æ qquales eſſent ſcriptæ, minor debe-
5F retur. l. Sempronius 47. F. de leg. 2. Ius enim
præſumit teſtatorem quàm minime hære-
gem voluiſſe gravare per l. unic. C. pecul. eius

quæ præſumtio ſecundum naturam eſt:

tio cognata eſt, ut in dubio voluntatis me-
ritò ad naturæ libertatem ſit recurſus. Nam

pactus ff. de pactis Atque ex hàc regulâ deciſio
ſumta eſt l. 39. S. ſcio ex facto f. de leg. I. l. a5.
S. 1 f. de leg. 3.l. 4. S§. Fn. f. de pen. eg: cum ſmi-
„ hb. Ex quo fundamento illud quoque de-
ſcendit, in dubio in contractibus alterna-
tivis electionem eſſe penes debitorem,

quoniam hoc liberationi propinquius eſt.

Procul dubio enim minimum dabitur, l.ple-
cumq; in fin. ſ. de iur. dot. l. ſ ita ios. F. de verbor.
oblig. l. ſi ita relictum 43. S. A ita ſeri
dptum fj. de leg. .

LexX

rc debere, de ſolis 100. ſenſiſſe teſtatorem.
A Et è diverſo ſi poſt legata ſæpiùs diverſis
ſummis repetita adſcriptum ſit, ſemel præ-

ſed in diverſis teſtamẽti exemplaribus ſum-

qui libert. lI. unum ex familia. S. Ri rem ff. de leg. 2
voluntas obligationem inducit; naturæ,

cujus libertas eſt. F. 1.1. de iure per on. libera-

& aliàs elegãter traditur, rem facilè ad ſuam
reverti naturam Bart. & alüin l. K unus 27. S.

ꝰ“

Gtenm

es
UIIe, n

Kune
nlay

limnue
ulſ nurnea

tepi
1
n endon e

Stmnnng

0

nco

Hu
enfng

Mnii
Ntamider

etekemm. W OWBẽ
ülne⸗ FPaulus libro 3. ad Sabinum.
kelprektüie Secundum naturam eſt, com-
nga moda cujusque rei ecum ſequi, quem

nm ſequentur incommoda.

—
1

mininele H Inc conſequitur, cum perfectà em-
.CH T T tione, quicquid vendito fundo per
tnſ alluvionem accedit, emtoris accedat com
utumt modo. 5. praterea Iuſtit. de rerum. diviſ. quod
uct; um godem fundo vi fluminis occupato, ejus-
peſuln dem emtoris periculo pereat. !. 2. F. de ze-
ehmid riculs & com. perfectà inquam emtione,
ednn id eſt, cum jam de re & pretio convenit l. 8.
nNdiin d. t. non etiam ſubſecutàâ traditione; ibi e-
MMnus him nihil ſupereſſet dubitationis. Eadem 2
Zglii ratione ad marirum pertinet omne emolu.
uelti⸗ mentam⸗ quod ex duplæ ſtipulatione, evi-
lt u otalis fundi nomine, ad mulierem per-
ohet venit, cum idem onera matrimonii ſuſti.
Gbulme neat. 1.7). f, de Iure dot. In quà omninole-
Um BZendum videtur, ꝗuam vis apud mulierem do.
,nst minium ſit, pro eo, quod communiter legi-
rur, apud maritum, id; propter principium
fu ſegis bimahen tamen eſt. Nam eſſe alicu-
ſn 1 S dominium ſignificat. 1. LQuintus E& ibi
art. . de aur. & 4arg. leg. Fac. not. in 1 97. F. de

—
=

—

.

20 PRKLECTIONE6 AD TI TuruM.

aer

rerb. ſig. Nec alium intellectum ferre po-
teſt, particula, quamvis, quæ ſua natura ad-

ver ſativa eſt; niſi quis vellet dicere, emo-

lumentum ejus, quod ex ſtipulatione ad

—

6

mulierem pervenit penes ipſam torum ma-

nere, atque adeò indotatam eſſe. Nec enim

emolumentum ad id duntaxat, quod preti-

um fundi excedit, referri poteſt z alioqui æ-
P 11109

ſtimatum fundum in dotem datum eſſe di-
cendum foret, æſtimationemque apud ma-
ritum permanere, ſuperfluum mulieris c-
modo cedere; cum tamen de inæſtimato
duntaxat Triphoninus agat: non ſine ra-

tione. Nec enim protinus ſine dote vide.

retur mulier eſſe fundo æſtimato evicto,
cum ex emto actionem maritus habeat. l.
quoties 16. de lur. dot. adeoque rem habere

2 . „ . . 4
videatur. I. is qui 15. b. t. quod in inæ ſtimatà

dote ſecus eſt. lL. 1. C. eod. tit. de lur. dot. Cæ-

quæ ſtio l. Fen. S. pen. C. de furt. commoda-
tarium, præter rem furto ſibi ſubreptam
ejuſve æſtimationem, domino nihil reſtitu-
ere. Denique cum ex ratione contrario-

rium hic locus petitus ſit, ideoꝗ; reſpectu

ejuſdẽ intelligi ſit neceſſe, conſequens eſt,

ut ubi d verſa eſt ratio, ut in ſpecie l.ii f.neg.

geſt is, hanc regulam locum non habere. Se-
cundum quam legem ſupplenda eſt etiam-

à

1

ð

un
fugket

D

ne⸗

ln ſ.

nrünlue
Lamnunen

glolſchet

teteunott,

ehrdnn

Aund

Cn i
Cmer

terum ex hâc regula deciſa eſt elegans illa

”M

TIIIn DE REGʒuLIS IuRIs. eær

——

Cünn inn l. 17. f. pro ſocio, ut tertium mem brum ſit, ſi
elune Partim lucratus ſit, qui renunciavit, partim
adenm, damnum fecerit, compenſatione fact4, ſi
u Auod ſupereſt, lucrum ſit, cum ſocio abſen-

Wpulanom
lamtmen te, renunciationis ignaro, commune adhuc
ele ede Eitz ſin damnum, non item.
rat, galſe —DGW
“ MMV Lex. II.
un Fomponius libto y. ad Sabinum.
uumdes Id quod noſtrum eſt, ſine fa-

eis Lo noſtro ad alium transferri ne-
: bol lee qu it.
ednedQAxs ü
linwveit Bad tionibus non nudis pactis domi. 1
inhe nia trasferri traditur in l. 20. C. de pactis,
kenkl⸗ quod quomodo ſe habeat, paucis viden-
inilir dum. Traditionem facti efſe apparet: ſed 2
ſlr 40 8&& nuda voluntas facti eſt per l. 7. §. in con- H
Acai erarium F.de acquir. rer. dom. Nec tamen

nudà vol in ali mi
voluntate in alium transfertur domi-

. nd .
6 es mum, ſed factum, aut noſtrum, aut certê
golit quod bro noſtro habeatur, accedere opor-
wweumd tet. ſer ideò, ſi rem tibi vendidero, ejusqꝗ; 3
ogt⸗ a eſſionem non meè, ſed tuã volun-
ollelep⸗ damind ignorate vel invito, nactus ſis, nec
erk eſt, ſree ner bro emtore poſſides, id
bht habe rhiendi pro emtore cauſam non
its es, ſed es prædo l. ſ ex ſtipulatione 5. l.

9„

—

2

1

22 PRALECTIONES8 AD TITUILIM

fundi 3 ff. de acquir. poſſ⸗ ſ. etſi verum ſit,
venditorem tradere debuiſſe l. ex emptet.

4 Fira empt. Qujus conſequens eſt, ut ſi

voluntate & juſſu venditoris emtor per ſe
2ð poſſeſſionem ceperit, nactus ſit dominium,
quod venditor reſpectu emtoris pro de-

relicto habuit argum. lI. 2. S. ſed Proculus in

Ein. f. pro derelicto. Quid enim intereſt,
ipfſi tradiderim, an alius meo nomine?
7 Nam etſi ex præcedente traditione, quæ
dominium non tranſtulit, ut commodito,
apud te eſſe patiar emtionis nomine, re-

6* Fac um ergo pro voluntatei interpretamur.

frto, ſive alterius, noſtro tamen nomine
„ ſuppletà. per Dec. bic. Alienum enim fa-
7 Aurn nobis non nocet! 20. f. 4. t. l. ſi filius
tuus C. de donat. Cujus ratio redditur in
l. non debet 74. infra. h. t. ne ſcilicet alteri per

tione ceſſante noſtram quoque hanc le-

cogimur res noſtras diſtrahere, ſive ob
publicam utilitatem, ſive privatam æqui-
tatem per not. in l. inritum. 11. C. de contra-
ben. emt. gl. in l. Iulianus. S. idem Celſus. Fdead.
mnt.

Gé translatum eſſe dominium intelligitur.
I. qua vatione S. nihil f-. de acquir. rer. dom.

non nudà tamen, ſed facto aliquo, ſive no-

alterum iniqua conditio afferatur: quâà ra-

gem ceſſare conſequens eſt, ut in ſpecie
3 l. 7. lI. 2. C. de ſervo., manumiſ. Nam & inviti

d

—

Ge. Beft,

e ecun

Cylunmet ten

ſ crn

ſuntr

Cuni
lun don u
Mnndtlia⸗

(el oon

helun N 6
Nhlin

Gummam

iagi lein

tnen
. nit
unte⸗
Uanneit
Whkten
luns
Alrn tpo
Uundeten

UnIAH.

—4
eilt rernſ⸗
e ermm

guenstht,

udornn
emtorn Me

ſAindr

veo Mrt

Atione

tcomme-
s honni,

,„—ℳ d
et

ugin
intenemmn

Alunſſen

1 8

men bon

DE REGIIIS IuRIS. 23

—

emt. Bart. in l. item ſi verberatum f. de rei vin-

dic. ſive cum fiſco communionem l. 2. C. de
commun. rerum alien. l. I. C. de vendit. rerum f-
ſcal. cum priy. com. lib. i0.

Paulus lib. 3. ad Sabinum.

In teſtamentis pleniùs volun-
tates teſtantium interpretantur.

Emper & ubique major eſt teſtamen- 1

torum quàm contractuum favor. Quis
enim non faveat ei voluntati, poſt quam
non redit alia? arg. I. 1. C. de ſacr. Eccl. Et 2
adeò, etſi communiter voluntas contra-
hentium aut diſponentium potius quàm
verba ſpectanda ſint, l. 219. f. de V. S. nec uſ-
quam tantum valeat verborum interpreta-
tio, quin ſenſus exiſtat melior. l. ſi quis. C. de
liber. prater. Et C. plus valere quod agitur quam
qued. tamen ultimarum voluntatum ſem-
per plenior eſt interpretatio, quam contra.
ctuum: hoc eſt, minus ſtrictè verba, quàm

in contractibus, accipiuntur; non quòd

nobis liceat largiùs interpretari, quàm te-
ſtatores ſenſiſſe appareat ſed quèd plenius
& largius ſenſiſſe præſumantur, quàm præ-
ſumerentur in contractibus. Vnde etſi is, 4
H B 4 cui

„

–

24 PTECTIONESAPDTITUuLIHA

K

cui uſus ovium debetur, nec lacte, nec a-
Enis, nec lanàâ uti poſſit, quoniam hæc ma-
gis in fructu ſunt; tamen ſi ex legato debea-
tur hic uſus, modico quoque lacte uſurum

traditur in l. plenum 12. §. ſed ſi pecoris ff. de

uſur. ratione additâ; neque enim tam ſtri-
Etè interpretandas eſſe voluntates defun-
5 Gorum. Inter teſtatorem enim & hæredes
ac legatarios largiùs & liberaliùs, non ama-

rè, ut inter infeſtos, jus dicendum eſt; ſed ut

inter conjunctos magno affectu. arg. l. 258 §.

ER quas ff. de don. int. vir. & ux. Hoc enim uni-

cè agunt teſtatores, ut omnib. grati, quan-
tum in ſe eſt, ex hàc vitâ migrent. Sen. de be-
nef. Inſignis textus in l. 5. S. ſi quis rogatus ſſ.
de don. inter vir. & uxor. vid. l. 4. f. de fund.
„ dor. Et licet l. f alii 19. F. de uſufruct. leg. & l.
Labeo 7. ff. de ſuppell. leg. verba videantur am-

plecti, poſthabitàâ voluntate: recté tamen †
golinum

Accurſius contra Azonem & Hug
cen ſuit d. l. 19. loqui de caſu, quo veriſimi-
liter quidem de voluntate teſtatoris doce-
tur, non tamen ſufficienter & plenè; etſi ad-
dita ſit ratio, interdum plus valere, quod
2 ſcriptum, quam quod actum ſit. Quod ſi
ſimpliciter accipiatur, ut Hugolinus & Azo
accipiunt, etiam cum certum eſt, aliud a-
ctum eſſe, aliud ſcriptum: ſimpliciter fal-
ſum eſt, ger d.. ſi qu is C. de lib. praterit. od
ee uem

1

—
ſemace
tantumn
di cohre
Pohmnti
hukeln
ſteulien
ikele :
Mlerent
Uetuam
ſuchlun.
El
Wpu
iſcg r

(lni
“ Ehniton

fae

ITIIe

—

lde, oer.

nüumbucn.
kegnocet
hdenlort
um f
enim unlt.
Intaertetn.
im & hat
ius, oom.

lom elhſn
G al
Hoc eninmne
ibenigun

0

tel

—

ginſerf

1

genntura
ſecte tuntl

1I. eiec
uri

1

ſta eſt. l. non aliter 69. de leg. 2. l. cætera 41. §.

1.

H

idem & de l. Labeo dicendum eſt; quæ hoc
tantum vult, ineptam & ridiculam loquen-
di conſuetudinem non eſſe ſufficientem

probandi modum, etiam in conventioni-

bus & diſpoſitionibus ſecundum eam con-

ſuetudinem loquutum quem eſſe, quam
ſciret eſſe abſurdam. Cæteroquin Tube-
ronis ſententia vera eſt, liciteque receditur
à verbis, cum voluntas & ſententia manife-
12 de leg.. Quemadmodum autem pleniùs
accipiamus ultimas voluntates, quàm in-
ter vivos convyentiones, ex his apparet,
quod, qui tranſegit, neque de veſtiario ne

de habitatione tranſegiſſe putatur. l. cum bi
8. §. 4i tranſigit ff. de tranſalt. legatis tamen
alimentis, illa utra que continentur. I. lega-
tis l. fin. ff. de alim. leg. Eadem eſt ratio. l. 1.

F. de opt. leg. I. 4. f. ſi uſusfr. petatur l. habita-
tig §. 1. F. de uſu & hab. I. hujuſmodi S. ædes ſt de

leg. 1. l. ult. S. ult. . de aur. & arg. leg. Viciſſim
contingit, ut minus, quàm verba præ ſe fe-
runt, dediſſe teſtator videatur, ut in ſpecie.

1. qui frutus 25. f. de uſufruct. leg. Nec tamen

ideò minus plene interpretatio facta cenſe⸗

2

10

11

12

bitur, ut Decio hic viſum eſt, exiſtimanti,

hanc regulam in legatis nullo modo locum
habere, oro pter. l. in obſcuris f. b. t. quod ſecus

eſt. Sufficit enim voluntatem liberiùs am-
B 1 ple.

—

26 PALECTIONESAD TITUILUM.

plecti, ſpretis verbis, ut pleniùs interpreta-
tio facta videatur, ſive pro herede, ſive con-
tra cundem id faciat. d. I. legatis fj. de alim.
leg. iunctâl. in obſcuris h. t. & l. nummis legatis

X “ . .
14 F. de leg. I. Elegantia hujus l. exempla ex-
tant in l. cum quidam 23. ff. de annuis leg. lI. 1. C.
de legatis l. Caio Seio./3. S. Imperator f. de alim.

leg I. 20. de annuis leg. cujus ſimile Bartolus
improbavit. —DD

Lex 12.

plyianus libro 19. ad Sabinum.

Non videtur cepiſie, qui per

exceptionem à petitione remove-

E haͦc L. agetur infra in l. Marcellus é6s.
I. nibil interest 112.h. t.

Lex Ig.

Pomponius libro 5. ad Sabinum.

In omnibus obligationibus, in
quibus dies non ponitur, præſenti
die debetur.
1 JI N omnibus conventionibus, id quod
L actum eſt, ſequi oportet l. 32. infra h. t.
d, cùm quid f. ſi cert. pet. l. ubi eſt a1. F. de reb.

dub.

Z

4

efkt

tons

(wer.
uni enp
ſtioben,
ein
Cnnioact⸗
Gechenec
Clenin,

Tutu

—
Bimennr.
kede, iea
tuſ kn
.Eunmmte

1

4

amnnil
num fin
miee rot

. eten.
.

PDE RHCuLIS IIRIS. 2

dub. id eſt, quod contrahentes agere voluiſ-
ſe apparet, ut in ſpecie l. triticum 92. ff. de
verb. oblig. Et ideo ſi de prorogandà folu-
tionis obligationisvé die actum appareat
(apparere autem, propter infinitatem
futuri temporis, niſi per ſpecialem ad-
jectionem, non poteſt) conſequens eſt uti-
que, ut in præſenti debeatur, ne nihil
omninò actum videatur, contra l. quotiens

V. de reb. dub. Poteſt tamen & ſine ſpeciali

adjectione diei de prorogatione apparere.
Quid enim, ſi in locum longè diſſitum col-
lata ſit ſolutio? Tantum utique tempus
tribui oportet, quo commode eò veniri

poteſt l. eum qni Calendis al. l. interdum. 73. f-.

de verb. oblig. Nec enim diebus & nocti-
bus & ſpretâ tempeſtate iter continuare
cogendus eſt l. continuus /37. S. oum ita F. d.t.
Nam & aliàs, quod in præſente debetur,
cum temperamento tamen aliquo eſt acci-

piendum I. quod dicimus. i105. f. de ſolut. Cæ-

terum in diem collatæ obligationis ea vis
eſt, ut peti quidem ante diem nequeat,
ſolvi vero exclusâ indebiti condictione
poſſit, per l. in diem f. de condict. indeb. quod
notandum eſt. Videretur enim ad minus

commodum medii temporis condici poſ-

ſe, acſi in donationem incidat, ex qu?
causaà repetitio eſt, ſi negetur donandi ani-
s

—

2, 2 PKJ LHECTIONES AD TITruLUM

matur l. ſi mandatu ubi gloſſ. f. mand. quod
tamen ſecus eſt. Ante tempus enim ſolvens

ter vir. & uxor. Adde l. 32. pr. ff. de condict.

fidejuſſoré dederit, cum fidejuſſor in durio-
rem cauſſam, quàm principali s debitor,
. obligari non poſſit „verius eſt, ſub eadem

ris obli gationem cedere, quàm ut omni-
modsèò nulla ſit obligatio. Moderni in l. Grecè
ilud f. de fideiuſ. Sic dos puellæ promiſ-
ſa intelligitur, ſi erit nubilis ætatis l. qui fi-

autem aute diem poſſim agere, ut in die
mihi ſolvatur certò? vid Cagnol. hic n. 16.

Lex 1 y.

Faul. lib. z. ad Sabinum.

Is qui actionem habet ad rem
recuperandam, ipſam rem habers
videtur.

EH Anc regulam ad ſuam originem refer⸗
re neceſſarium eſt, nimirum (ut inſcri-

ptio-

— — ——
rrr W

mo datum eſſe, cum nemo donare præſu-
nihil donat, arg. ?. 31. . guod vir F. de don. in-
6 ind. Denique etſi ad omnes obligationes

hæc regula pertinere aſſeratur, tamen ſi
ſub conditione vel in diem debitor quem

conditione, ſive in eundem diem fidejuſſo-

7 lium ff. ubi pupillus educ. Decius hic. Vtrum

mrerr.

Mioman
turdler;
Vel G

(eluete

t
mhrn
ſoiicl
len,
/0.
lumtan

tur
nureyt ln.
ant. ll
mimlolken
1 lelani⸗
.lecalt
blee ſs

k; Unet

bitor Gen
orin duno⸗
ls ebiton
ſod eaden

en oejn.

In Iton.
niin0
Ale wnt.
ii if⸗
„ Vtrun
ut in ie
c,

3

DEREGIILIS IuRIS. 29

ptio monet) l. 72. ff. de leg. 3. ne hoc Vvidca-

tur aſſeri, tantundem aut perinde eſſe, rem

vel actionem ad rem habere; quod tamen

ſecus eſt, ut ſuo loco dicetur. inl minus. 104.
infr. h. t. Atque adeo ſenſus eſt: in bono-
rum cõputatione ineùndàâ non minus ejus,
quod in actionibus eſt, quàm quod re ipsâ
poſſidemus, rationem haberi. l. 49. fF. de V. S.
L. 72. f. de O. & 4. Vnde qui rerum ſuarum
uſumfructum legavit, etiam de eo, quodi in

actionibus eſt, ſenſiſſe videtur l. fin. ſ. de u-

ſufr. leg. d. l. 72. cum l. ſeq. f. de leg. 3. atque

adeo hæres, cedendo actiones ipſi legatario
fructuario, rem ipſam ei dediſſe videtur.
Quod uſque adeò verum eſt, ut qui, cum 7
ageret, obtinere noluit, de bonis ſuis de-
minuiſſe cenſeatur. l. I. S. quid K in lite. f. ſi
quid inſraud. patr. Et cum res furtiva, pri- 5
uſquamin domini poteſtatem redierit, uſu-
capi non poſſit, S. aliquando Inſtit. de uſucap.
tunc etiam reverſa eſſe videbitur, ſi ejus
vindicandæ poteſtatem habuerit. l. poteſta
tis 215. f. de verb. ſign. Vnde etiam, ſ quis rem
ſibi ab alio debitam alii legavit, actiones
ſuas præſtando hæres liberatur. l. legatum
ita 105. f. de leg. /. parique ratione, qui ratio-
nes aut inſtrumenta probatoria tenetur
edere, non ad ea tantùm tenetur, quæ pe-
nes ſe habet, ſed S quorum nomine ad ex-

en-

4

3 0 PLECTIONRS AD TITüILUIM

hibendum agere poteſt. Cagnolus bir per .
procurator & ibi Riminal. C. d. elendo.

Lex. 16.

rlpianus lib. 2t. ad Sabinum.

Iaaginaria venditio non eft
pPretio accedente.

H C Ontractus imaginarii ſive ſimulati

meritò ſuſpecti ac jure improbati ſunt
l. contractus g. f. de oblig. & act. & ideo ſimu-
lata venditio, l. 12. ff. de aq. pluy. arc. in quàâ

aut nullum intervenit pretium, aut tàm exi-
guum, ut pro pretio haberi non poſſit, ut in
lI. ſi quis 10. S. in. ff. de acquir. poſ-. Si is con-
2½ tractus revocandus ſit, revocabitur ut do-

natio, non autem ut venditio: inter quæ
multùm intereſt. Donatarius electionem

non habet, utrum rem, an ejus æſtimatio-

nem juſtam, malit reſtituere; emtor ha-
bet optionem, ſive rem reſtituendi, ſive ju-
ſtum pretium ſupplendi. I. 1. S. & ſi quis in
Fraudem ſj. ſi quis in fraud. patr. Quod & in

3 eo locum habere arbitror, qui modico pre-

tio, dimidio minore ſcil. donationis caus4
rem vendidit: Baldum ſecutus in l. 1. C. de

pactis dicentem, I. ſi unquam. C. de revocandis
don. locum habere in venditione modico

—

ſeioiͤ⸗
iiti,

ucenſei
Burtcbe

Ifun
Numennei

B
ſiun

Cote
liännen
Cichedunn

Im

glute
ndt.

n.

o none

e ſumun

robriſn
Kideo.
4 J
N.U

nauttinel⸗
nalu nn
Kucar
Hiurotco⸗

inter le.

Mebtioden
AKtnzti⸗
ennor
di veſi⸗
e
tn
wlooge.
vors (106
nnh
Molt
Ne⸗

4

DAEGIIIS IuR I8. 31

pretio factà, etſi reclamet generalitas lſ quis

donationis.38. f. de contr. emt. quam de viliore
quidem pretio, minori tamen dimidio, cum
Bartolo accipio, per Decium hic relato, in.
Ariſto ſi. de donat, ut major pars trahat ad ſe
minorem potius, quàm è converſo.

Lex. 127.
Vlyianus lib. 23. ad Sabinum.

Cumtempus in teſtamento
adjicitur, credendum eſt pro here-

de adjectum, niſi alia mens fuerirt

teſtatoris. Sicut in ſtipulationibus

promiſſoris gratià tempus adjicitur.

Tin contractibus, depoſito, commo-
dato, mandato multum intereſt, cu-
jus gratià negotium geratut, ut inde emer-
gat, utrum ob dolum, an verò ob culpam
quoque actio ſit, per l. contralctus. infra. b. t. &
GS. prærerea Inſtit. quibus modis re contrah. oblig.
S. 1. & tot. tit. I. mandati. Ita non parum in-

tereſt, dies ſolutioni additus, de quo ſupra l.

14. h. t. utrum creditoris an debitoris causâ

adjectus videatur. Creditorem oportet in.
telligi omnem cui ex quacunque causâà de-
Detur, etiam legatarium, arg. 1. 1. 9. Celſus

4

4

=

32 PRALECTIONES AD TITuILUM

—

& I.2. S. fin. ff. de reb. cred.l. is cui 42. f. d. O. & A.
3 Et quidem, cum plerumque debitoris cau-
ſa dies adjectus intelligatur per text. bic & l.
eum qui a1. F. de verb. oblig. conſequens eſt,

ut creditoris reſpectu pura ſit obligatio,

adeoque quovis tempore, etiam ante diem,

ſolvendo debitor liberetur l. quod quis. r0.
f. de oblig. & act. l. quod certa die zo. F. de o-
lut. l. intra f. de re iud. Quod ſecus eſlſet,
ſi non debitoris causàâ, ſed creditoris tem-

pus eſſet adjectum, ut in ſpecie l. filius-
fam. 11. S. diri ff. de leg. 1. cum & hujus varias
ob cauſas intereſſe poſſit, ne ante tempus
ſibi ſolvatur. Quin & hoc notandum,
debitoris favore die adjectò, mediitempo-
ris commodum & fructus ipfius eſſe; ſin
creditoris, unà cum ipſo debito reſtituen-

dos venire, arg. l. in fideicommißi 3. S. cum Pol-
lidius ff. de uſuris l. ſi ita relidum 43. §. Pegaſus
F. de leg. 2. Denique debitor ſolutionum ſui
favore prorogatam repræſentans, nihil eo

nomine deducit, per ſupra dict. in l. 12. qui.

actionem l. 58. S. teſtator ſX.
de leg. 2.

Lex

leetenn
iun connn

— —

nin be
Agut
lnifin

tone 4D

=S—- —

NE
eldne

urum DE RFCGuIIS IuRKIs. 33
ci. Lerx 1 S
end Pomponius lib. 6. ad Sabinum.
Ollealecgel
un Quæ legata mortuis nobis ad
lend heredem noſtrum transeunt, co-
ſe rum commodum per nos his, quo-
ſesd Fum in poteſtate ſumus, eodem
Aine ii caſu acquirimus; aliter atque quod
el ſtipulati ſumus. Nam & ſub con-
Xbrjuenn ditione ſtipulantes, omnimodò eis
eu adquirimus, etiamſi liberatis nobveirs*

eclien.
hſus deal. TNier ea, quæ de obligationibus puris ac 1
orem. Lin diem, ege prox. & I.12. h. t. dicta ſunt,
,Kand illud quoque negligendum non eſt; inter
3.bigt legatorum & ſtipulationum obligationes
Norionntd multùm intereſſe. Quamvis enim utræ- ²
nm,ulun que, quoad jus trãsmiſſionis in hæredes, ſi-
A ve pure, ſive in diem certum conceptæ ſint.
nhe pari Paſſu ambulant l. aſus fructus. f. de ſtipul.
ſervor. l.ſi filiusfam. 75. in prin. f. de verb. oblig.
l. 5. F. quando dies leg. cujus ratio in le- 3
gatis quidem eſt, quod reſpectu legatarii/
Pura ſit obligatio, cum dies non causâ lega-
tarii, ſed caus hæredis adjectus ſit per tex-
tum & not. in l. praced. Tamen in iis quæ
5 C ſfſuüub

34 PRALECTIOMHS AD TITüTUH

aut factæ ſunt, legatis ac ſti pulationibus ſe-
4 cus obtinet. Legata conditionalia, mor-
tuo ante conditionis exiſtentiam legata-
rio, non debentur d. I. z. f. quando dies leg.
Quod ſub conditione ſtipulati ſumus, no-
bis quoque mortuis, hæredi debetur exi-
ſtente conditione S. ex conditionali Inſtit. de
verb: oblig. creditor enim fuit I. is cui ff de ob-
lig. & act. ſolutum autem antè condici po-

reſt I. ſub conditione f. de condid:. indeb.
5§ Denique legata experſonâ legatarii, non

ejus, in cujus poteſtate eſt, ſubſiſtunt: quo
fit, ut die cedente, cum is ſuæ poteſtatis
fuerit, ipſi, non domino patrivé, acquirãtur
IAuſusfruct. ff-. quand. dies leg. Stipulationes ex
perſonà domini vires capiunt; unde etiam.
ſtipulatore poteſtate liberato aut mortuo,

adhuc dominus exſtipulatu aget, non ipſe

hæresvé ipſius d. I. ſi filiusſam. & l. quod quis
6 146. infra h. t. Cujus rationem variè quæſi-
tam breviter hanc eſſe exiſtimo, quod eo-
rum, qui in poteſtate ſunt, actus non aliun-
de quàm experſonàâ dominorum ſubſtan-
tiam & firmitatem habere intelliguntur, ut
quicqud gerant, dominis non ſibi gerere
videantur, cum proprium velle non ha-
beant l. g. h. t. ſcil. ratione juris ejusque
gffectus. At illud velle proprium habent

ſub conditione, vel in certum diem reliéaa,

KLtetine

lertie

io cocl
nin ,e
lelircz
nn
6Enonun
Kentnn
Uanic
kehamd
Mns ke
Gnbſlion,
igummn
Aemen
niit

ſe ,

6 el
Ctont
UMari
hn

N

dwnd

Gientealk.

.

luionibiet.

omsla,.
min ln.
ſundt ul
ti ſunng .
Ci cchenreni
gtiniiſt

lir difet.

coNdidn⸗
ndid
egruatin N
dlcunn
ſuz im
tinerguin
Ptiyvutones
4 Unceeinn
at non,

ger non

1

1

nratie gut

lum

lige

õ

DE RSGII IS IIRIys. 25

& retinent, quod ſimpliciter & merè in fa-
cto conſiſtit, quod notandum eſt., in in

Pprintc. f. de verb. oblig. E diverſo legata & hæ.- „
reditates, cum à teſtatoribus adeoque libe-

ris perſonis ortum habeant, quantumvis
in ſe ervorum filiorumvéfam. perſonam con-
ferantur, nihil eſt, cur non potius origo,
quàm accidens illud poteſtatis, ſſ pectari de-
beat; cum utique a Ppareat, honorem inſti-
tutionis legativé non tàm domino „quàm
ſervo filiove, habitum eſſe in cujus perſo-
nàâ, quantum per rerum naturam fieri po-
teſt, permanere debet: cum ne valeat qui⸗
dem aliter, quàm ſi libero quoque relinqui

poſſet l. debitor 32. S. ſeryo alieno ſ. de leg. 2.
l. z. F. de ſeryit. leg.

Lex 779..
Mpianus lib. 24. ad Sabinum.

Qui cum alio contrahit, vel

eſt, vel debet eſſe non ignarus con-

ditionis ejus. Hæredi autem hocim-
Putari non poteſt, cum non ſponte

Cùm legatariis contrahit.

E Tſi generalitas verborum hujus legis
hanc videatur importare ſententiam:

36 PaR ALECTIONES AD TITuITIUM

— ——G — ℳa

tionis ejus, cum quo contraxit, incurrit,
jure incurriſſe videri, ſibique imputare de-
bere, imò ne quidem pro damno haben-
dum eſſe, perlquod quis inft. h. t. Lamen illa
generalitas ſecundum verba ſequentia, vel
eſſe debet, nõ nihil reſtringéda eſt; ut ita duæ

2 ſenſum conſtituendum. Prima eſt, im-
putare ſibi quemque debere, ſi non pro-
ſpexit, quod alius diligentior in ſimili nego-
tio fuiſſet proſpecturus arg. l. ſi quis donum 9.
§. bic ſubiungi f. locati l. i idem in fin. . de lurisd.
om. iud. I. ſocius ſocio 72. f. pro ſocio, quivé quod

—da eſt omnem juſtam ignorantiam excuſa-
re l. ſed eiſi i.. in prino· f-. de contrab. emt. gl.in l.

procuratorem. S. igitur f. mand. & l. Papinianus

F.4de Publ. in rem ad. cum divinare nemote-
neatur ſi procurator ff ad L Aquil.l. ſideiuſſor
4 29. §. ſi cum debitor. f. mand. Atque adeo
non eſt generaliter verum, teneri quem
ſcire omnem conditionem ejus, cum quo
negotium habet l. 5. in princ. fj. ad Sc. Mace-
don. ſed hactenus, ſi ei imputari poteſt, cur
non inquiſierit: veluti, ſi quis pupillo, quem
putaret adultum eſſe, aut cum exiſtimaret,
licitè etiam pupillo ſolvi, ſine tutoris au-
thoritate ſolverit: nihilominus enim te-
2 ne-

₰

damnum quod quis ob ignorantiam condi-

conſtituantur regulæ, ad verum hujus legis

3 evenire poteſt, non proſpexit d. . 9. Secun- 4

eiurl
ſiſcei,

igleſ⸗

Ella

.
herim
(oveco
elenn
Eumeh
wegtun
Iouend
lieprrl
Chedlt
pokuent,
lt pihit

4

Telere

Wino
EN

IA

Ham o.
t, Maunn
nplnelf
moo hber.
Im mmenl
egleni
tt;uind⸗

nhoneee

nn elt, M.
4 Awonl o⸗
in

=

ſi n

fun 4

gline gu
lg e.
tiameul.
Hemti
l MMind
renenol⸗
ſfn
Aqne 4

☛

ebeti 4

us, 6
AN
uirrtel
loten
venlimt
ltons4

selin, 1
1

—

en

S

DE MEGuTISITunrs. 37

nerurl in caula l6. in prine, ſj. de minor. Quod

ſi fidejuſlor ſolverit, cum jam ante debitor
ipſe ſolviſſet, nihilominus mandati actio
fidejuſſori integra eſt; nec enim ſcire de-
bet, jam ante ſolutum fuiſſe d l. ſi. fdeiuſſor.
Quid, quod hic ſpecialter agitur de con
didone ontrahentium, nec ntem de facto
eorundem? Conditio 2 ſtarum refertur,
ſervus an liber. Pater an filiusfam. ſit, cum
Jun agitur: qui ſtatus cum ut plurimùm in
vulgus notus ſit, mirum non eſt, quemlibet
ſcire præ ſumi »imo debere, quod inquiren-
do facilimè noſſe potuerit: quod 1 non
potuerit, ut quia vulgò quoque ig gnoraba-
tur, nihil eſt, cur hæc regula ei Roceat d. ,. 2.
in: krine ſ. de SCto Macedeon. Secus eit in factis,
quæ licité ignorantur 1. 1. f. de his qui nor. inf.
l. regula. j. ge iuris & fact. guer Et ex hac di
ſiinct one opinor decidédum, quod quæ ri.
tur, utrum & quando vindicans rem ad
pretium teneatur? & non teneri dicitur in
I. incivilem. 2. C. ge furtis l. 16. C. de eviet. I. 4
ter 7. l. ſi manciz ium /3. C. de rei vind. I. ſ ciens
7.C. ad Velleian. Econtraà tenert dicit Liogein
alleg. legih. & argum. à contra: i0 ſeniu d. 17.
Ac de re furtivà qu idem, & generalter re
ahenâà venditâ id ratione non caret: ſi do-
mino vel in cuſtodiendâ re neglig enkiarrel
aliter aliquid imputar: boſſit; . Juia ill PIec-
C 3 rum.⸗

3 ⁸ PsRIEcCTIONES AD TITruIIIMA

„

—õ

rumque furtis occaſionem præſtare ſolet;

arg. S. praterea Inftit. quib. mod. re contrah-oblig.
emtori nihil poſſit: potior eſſe debet juſta

emtoris ignorantia, ac poſſeſſio, quam nu-
dum dominii jus, quo vindicans utitur, cum
culpà conjunctum arg. d. l. 7. & l. 2. C. nerei
dominic. Qui non obſtat lI. 2. C. de furt. quam
valdé probabiliter plerique accipiunt de
eo, qui ſolitus erat à clandeſtinis venditori-
bus emere, pretii vilitatem ſecutus: & adeò
priori caſu doli exceptione poſità pretium

obtineri poſſe videtur arg. I. emtor. 6. ſ. do

vei vind. I. 6. f. de captiris. Quod ſi nec do-

mino nec emtori quicquam imputari po-
teſt, jus dominii ſine dubio poſſeſſione po.

tentius eſt, t ſ.de rei vind. & f-.uti poßidetis & .
HEREDI AuTE M) Senſus
eſt, excuſari hæredem, ſi legatum filiofam.

aut ſervo relictum ipſi ſolvat, non autem

patri dominové ejus; quod ſecus eſſet, ſi

eyx ſti pularione eidem ſolviſſet, cui & pro-

miſe rat: debuit enim de ejus conditione
Primùm inquirere, antequam promitteret.
At legatum non ipſe dat, ſed teſtator: in

cujus locum cum ſuccedat, juſtam habet

ignorantiæ cauſam. I. 41. infr. h. t. Ele-
ganter Cuiac. l. 7. obſer-

§. „Non

N

elhv

Lon

i⸗
iß⸗
leulec

anb lel
faln gun
Kenrn
Giln
lndd in
ſſenmura

E

len

ele

ee
letl
ter
nit
rli
ſe
g

— DE REGUIISIIRNũSs. 39
trer —
unnrid i M §. IT-.
inn Non ſolet exceptio doli noce-

un re his, quibus voluntas teſtatoris
es non refragatur.
ntt E Xempla extant in I. ſeribit 34. §. item 2
ech 4 ſeribit. f. de auro & arg. leg. I. Lucius 22. f.
aſen de leg. 2. lI. 0. C. de ſidecommiſ. lib. l. cum alie-
dda 10. C. de legatis l. i0. in princ. f. de alim. leg.

u di Viciſſim quando noceat exempla ſunt inl. 2
e , 36. S. veteranus ff. de teſtam. milit. lI. pen. ff. de
1 “ coll. dot. I. 25. de mort. cauſa donat. l. 26. J. filiæ
mol

Lelionen F. de pact. dot. Vid. . 1. in princ. f. de his quæ in
veſtamento delentur.

1 /,
1) B
m Saa Lex 20.
Non mn Pomponius lib. 7. ad Sabinum.
0 4 .
ec l

Quoties dubia interpretatio
a libertatis eſt, ſecundum libertatem
reſpondendum erit.
eel R⸗—
JI Ncertitudo quidem vitiat, ſed ſi ex in-
een D certis alterum favorabilius ſit, pro certo
“ habetur. Primum probatur in. tutor incer-
ht tus ff. de teſtam. tut.l. duo ſunt Titii, eod. tit. Po-
. ſterius in l. dushus 30. f. de lib. cauſ. I. inter pgares
23%. . ge re iud. , ego g S.: ſi res f. de iur. dot.! ſi ſer- H
6 vus legatur J. de figeicomm. libert. . H

PaREIECTIONES AD TI TuIIIA

Lex 2/.
Viptanus libro 27. ad Sabinum. e
lx
Non debet, cui plus licet,quod akalg
minus eſt, non licere. “
. C. Vm minor ſumma ſie inſit majori, hane
ut per rerum naturam non poſiit eſſe neng
major, quin habeat minorem incluſam: mure
conſequens eodem modo eit, ut qui plus nuncef

poteſt, multò magis id quoq; poſſit, quod ci erin
ſubjectum eſt, & in eo contentum; ut in E
S is qui exequitur Inſtit. mand. & l. in vitus. 156.

Gconttl
§. 1. f. h. t. I.3. ex quà hæc de ſumraeſt Nt regula

flloten
S. ſi plus S 5§. quid fi ff. de ſtatulib. Hinc multæ n⸗
hujus tit. leges fluxerunt l. 26. 06. 15. in priné. rloe

2 162.16. Vnde ſi cui donare permittitur, ‚mul-
10 magis vendere videbitur perm! Aum, mſi
ſpeciaſis ſit de unoquoque caſu ratio l. ſi-
cut § Jeas, ſi f. quibus mod. zign. facit l. videamus

—
=
E Z
—
=
=
S.

§ deſerre & S. ſeg. ff. de in litem iurando. Ccæa- ü
3 terum cum primis otandum, in illis, quæ Münum
ſpecialiratis a aliquam rationem habent, ut kete

4 privilegia: correctoriæ leges, regulam hanc at
officium ſuum perdere, per Dec. hbic & gloſ.
receptam in Auth. quas alctionts cum ibi notatis. C.
de Sacroſanct. BEecl. Ius enim ſingulare non eſt
producendutn ad cõſequentias. 14.·f. de leg. W

Uruuu

—

.
hirune

100n 101 1
lein lnckur

it, I

AE S

7 ell⸗ zumn 4

m

——

Lex 22.
Yhpiunut lib. 28. ad Sabinum.

In perſonam ſervilem nulla
cadit obligatio.

—

Teffectus, puta actiones & petitiones,
in ſervilem perſonam néô competere: com-
petunt tameg pl erisque de cauſis in domi-

nos non de peculio tantüm&dei in rem ver-

ſo, ſed etiam vindicatio. I. non ſerpum 20. C. de

rei vind. Æ quiſſimum eſt enim dominum,
qui contrahere & negotiari ſervũ paſſus eſt,
peruliotenut teneri. Cæterum, ſi ve el fide. 2

juſſit pro alio ſervus, vel compromiſit, ne
de peculio quidem tenetur dominus l. 3.8. ſi
ſervus H. de peculio. I. 9. I. ſeq. . de fideiuſſ. niſi

ex causâjuſtâ interveniſſetl. 30.5. K pecuniam

Fde pad. Qur autem naturaliter obli ligari
non debeat ex fidejuſſoriâ, compromiſſio-
nis, aliavé quavis caus4, hactenus, ut poſt

manumiſſionem ſolvens indebiti non ha-
beat condictionem, nihil vetat. l. naturali-

ter l. ſi id ano⸗ F. de cond. indeb.

§. 1.
Generaliter probandum eſt,
ubicunque in bonæ fidei judiciis
C&K con-

/ Drf RGUIS TuIs. 41

[Oc vult tantùm, civiles obligationis 1 1

² 1

D

——
— nniſe,

42 PREIECTIONES AbD TITüLTIMA

confertur in arbitrium domini Utnnal
vel procuratoris ejus conditio, pro ſeeni
boni viri arbitrio hoc habendum wbirunte
eſſe. (sCKänn
oh

. § Icut per naturam nulla vis ejus promiſ- (uütng
ſionis eſt, quæ ex voluntate promitten- irl,
tis ſtatum capit: l. 705. S. Fin. . de verb. oblig. . 8. Mumiim
V. de oblig. & ad. ita nec ex ejus, cui promit- (en
titur, mero ac nudo arbitrio pendere pro- maid!
„ 1

miſſio, æquitate refragante, poteſt. Vnde Mugegit
qui domini conductoris arbitrio opus à ſe Kmg
factum æ ſtimari permiſit, non cogitur ejus irgiten
dem arbitrio ſtare, ſi modum exceſſiſſe in wiene

æſtimando videatur. l. 24. f. locati. Idemq; zrltr
3 in ſocietate eſt, ſi ſocii aut tertii cujuſdam (hni
arbitrio partes ſocietatis conſtituendæ ſint. flei

1. 6. l. ſoctetatem. 26. cum 4. ſeqq. ff. pro ſocio. en
4 Vnde notandum, iniquam & captioſam in- Abrni
terpretationé, quantumvis verborum pro- nenn
prietate ſubnixam, jure improbari. Nec e- ui
nim tàm quibus verbis contrahentes uſi len
ſint, quàm quàâmmente fuerint, inſ piciendum i
eſt. . 13. §. aliud f-. de excuſat, tut. Plerum q; lnan
5 autem ea mens eſt perſonã arbitiro ſubſti dinn
tuentium, ut, quia ſperent, eam rectè arbi- Per⸗
traturam, id faciant; non quia vel immodice

obhgari ve lint. l. zo. fF. de oper. libert. Nec reitd
quiſquam videri poteſt generalibus verbis
òèM annuiſ-

iu

—

Comn
uditon
habendn

tepromm.
leerifl
E,cui tan
pencerſ⸗
otekt. N
nio opuin
copitutt⸗
ercelllen
Nati Ind
nüi cihin
ituencrin
ln
hriolit⸗
Tdorunmg⸗⸗

bem. NH

Urthene
ubienin
1 Menng
Ptivſn.
mnlem
Alimru
m 1

ſbus vehn

nul

DE REGzuIIS IuR 1s. 43

annuiſſe, quod ſpecialiter non fuiſſet an-
nuiturus l. generali. 6. F. de pign. I. qui peculii
26. F. de peculio. Cæterum modus, quo ad

arbitrium boni viri res reducitur, eſt Iudi-

cis officium. l. continuas 137. S. cum ita f. de

verb oblig Hic enim boni & innocentis viri
ejus .

officio fungi debere dicitur in I. . f. famil.
erciſc. & in l. ſi venditor 6. ff. de ſervis export.
bonum virum pro Iudice dici veriſimile eſt;
ad hunc enim ſpectat cognoſcere & æſti-
mare, quid & quantum cujuſque interſit.

Denigque ſi juramentum tali ſit promiſſioni
adjectum, quæritur quid juris? Et genera-
liter quidem juramentum temerè prola-

tum ſervandum eſt, ſi ſervari poſſit.c.ʒ. in
Fn. 257. diſt. ut abſolutionem quoque hoc

caſu Pontifici negent Canoniſtæ. c. ſi ali-

quid b. & ibi gl.22. quaſt. 2, Verius tamen eſt,
ob enormem læ ſionem reductionem fieri

ad bomi viri arbitrium, d. l. 30,. non qued ju

ramentum cuſtodiri non oporteat, ſed
quod de graviori læſione cogitatum non
videatur. arg. d. l. 30. & c. 1. de jurejurand. lib.
6. 6. quintavallis c. veniens ext eod. Facit. l ule.
F. qui ſatisd. cog. l. ult. C. de non num. pee l. pen

C. de tranſalt. Inter juratam igitur & ſim 9

plicem promiſſionem hoc intereſt, quod
æ* ob minorem etiam læſionem adm ttit
reductionem ad arbitrium boni viri, id eſt-

cor-

44 PEFLEGTIONES AD TITuTUM

nimam, de ju non curat prætor, ut vulgè
jactatur) illa non niſi ob graviorem, ne ju-
ramentum fruſtra videatur adjectum.

Lex. 23.
Vlgianus lib. 29. all abinum.

Contractus quidam dolum ma-

lum duntaxat recipiunt: quidam &
dolum, & culpam. Dolum tantúm,
depoſitam, & Precarium. Dolum &
culgpam, mandatum, commoda-
tum, venditum, pignori acceptum,
4 locatum; item dotis datio, tutelæ

negotia geſta. In his quidam & di-
lger ntiam. Societas & rerum com-

munio & dolum & culpam recipit.

Sed hæcita, niſi ſi quid nominatim

convenit, vel plus, velminus, in fin-
gulis contractibus: Nam hoc ſerva-
bitur, quod initio convenit. Legem
enim contractus dedit: Excepto e0,

quod Celſus putat, non valere ſi

convenerit, ne dolus præſtetur: Hoc

enim bone idei judicio contrarium

kinr in

correctionem Iudicis, (Jummodoò non mi-

Rcalu⸗
4 gcci

Loſtocn

3 n,inen
Ie in

peelunn

lnin
ChE
fulsi

i wun

ILIuILN

—==D

odönonmi.

tor,utun
orem,ue.
cſeckun.

N

Um tuun

cONRN—
1accen
1, tl
ntt
Aretl

Collkell

pDEREGIHIIS IuRIs. 4 5
eſt. Et ita utimur. Animalium ve-
rô caſus, mortes, quæque ſine cul-
pà accidunt, fugæ ſervorum, qui-
cuſtodiri non ſoſent, rapine, tumul-

tus, incendia, a aquarum magnitudi-

præſtantur.
Uoniam, quæ hominum ſubjecta ſunt
Qunmade pariter quoque caſi bus 1
S&S& periculis infinitis ſunt obnoxia, meritò
quæritur in unoquoque contractu, cùm
apud alterum ex contrahentibus res, quàâ
de quæritur, eſt, apud alterum debet eſſe,
ad utrum periculum interituſvé pertineat.

Cum n. apud eundẽ res eſt, ad quem eadem

ipſa pertinet, nullus dubitationi locus eſt,

pud alium jus ſive dominii ſive poſſeſſionis
eſt, hæc tria in conſiderationem venire ſo-
lent, dolus culpa, caſus. Dolum præſſtare de-
bẽt, ſine diſtinctione, omnes quorum dolo
res perit, deteriorvé facta eſt. Caſum for-

tuitum nemo, niſi fortè quis eum ſpecia-

tim in ſe receperit. Culpam præſtant qui-
dam, quidam non. De dolo res expedita

nes, impetus Prædonnm à nullo

quin indiſtinctè periculum ejus ſuſtineat.
Cæterum cum apud alium detentio rei, a-

2

X

eſt. Doluscuique ſnus,non ad yerianio no- 3

cere

4

46 PRIECTIONES AD T 1rurux

cere debet. l. fadtum i157. infra. h. t. adeò ut pa-
ctum, ne quis de dolo teneatur, nullius ſit
momenti. ?. A anus 27. S. illad ff.de pactis. nec

enim oportet impunitate propoſità homi-·

nes addelinquendum invitare. I. ilud conye-

4 nire f.de pact. dotal. De caſu fortuito, itidem

hoc loco VIpianus expreſſit: ac leges in cõ-

trarium allegari ſolitæ ejuſmodi facti ſpe-

cies tractant, in quibus culpa præceſſit ca-

ſum, ut l. fi negotia. i1. l. fi hareditaria. 22. f. de

neg. geſtis. l. in rebus S. 1. ſ. commod. cum mul-
tis ſimil & adeò non proptercaſum, quem
nullum humanum conſilium prævidere po-
teſt, I. 2. S. ſi eo tempore. F. de adminiſtr. rer.

ad civit. pert. cuique humana infirmitas re-

ſiſtere nequit lI.1. & & ille quidem. fde oblig. &

aci. ut ita nihil ſit, quod im putetur ei, cui ac-

cidit: ſed propter culpam ſuam quisquete-
netur. Vnde ſolum illud ſupereſt, quando

cuſpa cuique ſua noceat, quando non no-
ceat. Et lata quidem culpa, cum in dolum

incidat, utique nocet omnibus per ſupr. dict.

Sed nõ eſt exiſtimandũ, latam culpam illam

eſſe, quà quis negligens eſt ultra modum,
quem hominum natura deſiderat: qui-
bus verbis levem culpam deſcribit Celſus

g in l. quod Nerya ff. depofiti. Vt appareat falli
Aloſſam hic, dum ait, depoſitarii negligenti-

— am.

N

(arn
(mlln

—
ui
m
donlce

Cundun
ut cel
iſbeen

fane
indiſtinctè verum eſt, teneri neminem, ut

Coit

ſibea

mkt
Aehei

1 vnine

☛

ſmeit

ll Con

uken

ru

t. deunn
dur, auligl
Iae

Popoltin.

re, ilstanr
orruntenn
inemten
ar epejli⸗
noditdiß⸗
rtceſi
ttmit 1r
nat.amon.
caln ge
prrüikty
AAiuftn

Uafirmita ?“

nfde
eturehcut
m goit
Betebbluan
ndo ann
um 1 n

eir ⅓

Nelendinm
Gimnun
hlein!
ſunt
puer 4
1

2

PDEB REGUuIISIIRIEe. 47

am, qui in ſuis quoque rebus ſit negligen-

tiſſimus, impu nitam eſſe non debere, cum
non liceat eſſe minus diligentem, quàm ſe⸗
cundum eum modum, quem hominum na-
tura deſiderat. Quod diſertè refellitur eo

ipſo textu, quem tamen pro ſe allegat gloſ-
ſa. Verior eſt igitur ea latæ cul pæ definitio,
quoties quis minorem in alienis, quàm i⸗
ſuis ſolet, diligentiam ad hibet d. I. quod Ner-
va, non habitâ ratione, quàm diligens ne-
gligenſvé in ſuis ſoleat eſſe. Ex quo effiei.

tur, contingere ut lata unius culpa alterius

levi longè ſit minor, ſi modum cuſtodiæ re-
ſpicias, ac nihilominus hæc multoties ex-
cuſetur, illa nunquam. Fin ge: duos depoſita-

rios, daorum alter depoſitam pecuniam,

non aſlervatam in arcàâ, furto perdidit, cum

etiam ſuam non ſoleret condere. Alter aſ-

ſervavit quidem ſub ſerâ, ſed negligentiùs

qum ſuam, ſimilique modo furto perdidit:

hic tenetur, ille non tenetur depoſiti. Hu-

jus deteriorem eſſe animum, quam ſit llius,

evidens eſt; unde meritò deterior quocue

conditio. Eadem gloſſa fallitur etiam in d. 2
I. quod Nerya in verbo, nam etſi quis decepta

Per textum in I. ſi conſtante S. ſi maritus f. ſolu-
7o matrim. Cujus hæc eſt ſententia: mulie-
rem, ſi diligentem vulgari modo maritum
Hacta eſt, non poſſe adhuc exactiorem dili-

—

48 Pa AIECTIONES AD TITuIIIUIM

—
aasαα☛+

———

gentiamin rebus dotalibus adminiſtrandis

exigete: quod ſi in ſuis rebus diligentiſſi-

mum; non cogi circa dotales res mediocri &
vulgari diligentià eſſe contentam. Hocq;

10 diſertè probat Paulus in l. in rebus 17. in prin.

F. de jure dot. dicens maritum debere tàm

dolum, quæ latam culpam complectitar,
quàm culpam admiſſam, id eſt difigentiam
omiſſam præſtare: & addit, ſed etiam diligen-
tiam praſtabit quam ſuis, id eſt, pręter e commu-

nem illam diligentiam, quæ culpæ vulgari

opponitur, ſi in ſuis rebus exactior ſolet eſ-
ſe, eandem exactionem dotalibus quoque
11 præſtabit. Atque adeò verum eſt, mari-

tum non doli, ſed cul pæ quoque, id eh, levis

culpæ nomine uxori teneri. d. l. 17. de jure
dot. & l. 25. S. maritum ff. ſoluto matrim. quam
non de latà ſed levi culpâ, contrà Azonem,
zwrelis oportere recte ibidem gloſſ. ſibi
contraria defendit, vel eo præter hunc tex-

tum argumento, duod. cujus eſt utilitas, le-
vem quoque culpam præ ſtat l. i ut certo. S.
nunt videndnm ff. commodat. quo ipſo argu-

mento à. hix. f.de jure dot. utitur ad proban-
dum, tàm culpã quàâm dolum à àmarito præ-
ſtandam eſſe. Nunc ut in univerſum con-

12 ſtituatur, de culpà levi qui teneantur, ſcien-

dum eſt, qui non teneantur: quod ex ratio-
nem magis, quâàn certis contractuum ſpecie-

bus

è
huscogro

Aundone

epolum

dn Conmod

.

ſtontenene,

uteun

wiunt

Nen Na
Endnket
nac
got

ifion,

idr tt

er ⸗
mente
untnnn
ldrein
nckifr
ſen ln⸗
Uend
in llit 8
ler te
4
leſehe
neeneer

=E

tuun PDE REGHILISIIRISs, 49
Amuſni dus cognoſci poteſt. Nam & depoſitarius
äleel. quandoque tenetur, ut ſi mercedem ob
eol depoſitum accepit, aut ſi ſe obtulit: è diver-
entum. n

ſo commodarius aliquando non teneturl.
dui in rebus. 15.5. hac ita f. commodati. Ratio non
1 ri tam eſt variabilis. Ea verò eſt, quoties nul. ¹
gine la eſt utilitas ejus, de cujus culpâ quæritur,
dien non tenerid. l. ſi ut certo 9. nunc videndum l. ſi
uimiij ſerpus 108.S. cum quid ſ-de leg. 1. E diverſo igi.
metcom tur, cum noſtra verſatur utilitas, cur cul-
S Pam non præſtemus? Natura ſiquidem ſub-
Lactor dt 4 monet, ex quâre utilitatem capimus, ejuſ-
OAue dem quoque curam agamus, hocꝗque majo-
eun k,n rem, quò major eſt noſtra utilitas, & minor
I ejus, à quo rem habemus. Cæterum preca-. HM
riò rogantis tanta non eſt utilitas, ut rem . 8k
rMuN rogatam tam anxiè cuſtodire debeat; cum
midus incertus ſit, quando, quin etiam, an un-
Len gol! quam dominus eam ſit repetiturus? atque
tetbonen adeò interim rem quaſi ſuam negl git. Ma-
zektüm jor eſt ipſius domini utilitas, qui & benefi-
cio ſibi rogantem obligavit, & nihilominus
goßbn⸗ rem ſuam, quandocunque libet, repetit, ut
tur u merit indignaretur rogans, ſi rei tam du-
minumh biæ utilitatis majorem, quàm ſuis rebus ſo-
nieimd let, diligentiam & cuſtodiam adhibereàle-
em gibus juberetur. Hæacque videtur vis eſ-

nodetn ſe verborum 1I. qugfitum. S. ilud adnotatur. 1
aumt verſ. nec immerito dolum ſolum praſtat, cum to-
YVU:v b5d5: tam

—
—,
=

=—

——.
=

7

.

SO PRALECTIONES AD TITULUM.

—

asssen

tum hoc eæ liberalitate deſcendat ejus, qui preca-

rvid conceſit f. de precar. ac ſi dicat, hunc co
tractum magis in liberalitate concedent

n⸗
is:

quam utilitate rogantis conſiſtere; ſicut
depoſitum magis in cautione deponentis,

quam aliquo commodo depoſitarii con

ſi-⸗

17 ſtit. Ex ſuperioribus igitur palàm eſt, ſive
utriuſque contrahentium, ſive ejus, cujus
de culpâ agitur, utilitas verſetur, culpam

dicens depoſitarium, qui rem depoſitam

præ ſtandam eſſe: cæteris caſibus non e

ſſe

præſtandam, ut iterum exciderit fibi gloſſa
in & praterea. I. quibus modis re contrah. oblig.

per loca periculoſa ſecum tulit, & ita perdi-
dit vi latronum, teneri: cum in hoc depo-

1” 1. in rebus ſ. commodati. Portò levem cul-
pam non interpretor ſimplicem ſed ma-

49

/
4

ſitarius manifeſté à commodatario diſtin-

guatur d. I. 5y. S§. quod vero ſenectute junctàâ

gnam negligentiam per l. magna ſj. de verbe
Ffon. Ex quo efficitur ut bonus & diligens

paterfam. de levi culpâ teneri non poſſit,
de leviſſimàâ poſſit: diligentiſſimus ne de

leviſſimâ quidem: quamvis uterque de la-

R . . △
tâ teneatur. Non movet quod, qui de lata

& leviſſimâ tenetur, videtur non poſſen
etiam teneri de intermediàa. Hoc en

ex latæ culpæ diſſimili à reliquis duobusge-
on

neribus conditione deſcendit. IIla n

on
im

IR

rr

Amuniul

Epropotte
ſebebatu
Inghotndl
do Ptuct
Chheuunt

(unnth

Chmun noce
lale ln
mnhei
temull
ihrnen
unkti no
Ulbellm
Wcter hn
Mflelinf
ſngl
tnente

—

.(Hunlnen

t..
Uufiie

Nte

—.—

ei,inet

, Dodet.

Cobctcerd⸗
oltere ha⸗

e Eeponend

*

oltanice
Alim ehit
reejus,
eur, clin
wos no
Gert
e nti i⸗
fen enlen

le Aiaen
Cur, arg. text. huius & ratione d. I. ſ ut certo §.

nune videndum: verſ. ſed ubi f. commod. Cum

min het⸗

Certdoil.

Nudnn

8

SSe

PDHREGILIS IIRIS.

in magnitudine negligentiæ, ſed relatione

& proportione propfiæ cujusque diligen-

tiæ definitur: quo fit, ut in uno
ſit, quod in alio ne levis quidem eſſet. Hæc

lata culpa

duo genera certos gradus obtinent, ut levis
culpa tantùm in ſupinum hominem cadaiz
leviſſima tantum in bonum & diligentem
communi modo; in diligentiſſimum nul-
la, niſi lata culpa. Hinc patet conducto-
rem operis, ſi in ſuis quoque rebus pro-
batæ artis & diligentiæ ſit, non niſi de la-
tà culpâ teneri poſſe, cum in ejusmodi ho-
minem levis non cadat per ſupra did. Por-
rò de leviſſima idem conductor non tene-

enim, quod ad hanc rem attinet, id præ-
cipuè in conſiderationem venire debeat, ad
quem utilitasex contractu, quo de agitur,
redeat; eaque hoc caſu ex utriusque parte
lit: conſequens eſt, ut quaſi com penſatio-

ne factà neutrius habeatur ratio, ſicut in

dolo dicimus . ſi duo 36. F. de dolo. & privile-
Bium privilegio tollitur l. verum /1. §. item

quæritur l. 3½. f. de minor. Quod ver

in l. ſt

merces 25. §. qui columnam ff. locazi traditur,

Vaturus, id eſt, de leviſſimaâ quoqꝗ

20

21

4 conductorem ad ea teneri, quæ diligentiſ-
ſimus quisque in ſimili causâ fuiſſet obſer-

ue culpâs

id

— ——

52 PRALE CrIONRSAD TITUuLUuM

id in eàâ ſpecie, quæ publicum civitatis de-
cus concernit, manifeſtam rationem habet:
ut cum columnæ ejusmodi honorariæ non
nid ſummis & celeberrimis artificibus fa-
ciendæ locarentur; ita, qui transferendas eas
conduxiſſet, eo ipſo ſe peritiſimum ejus

artis profiteretur: quà profeſſione nemi-
nem oportet decipi I.. F. de exercit. act.!. ſed

II. §. 1. & ſeq. f. de inſtit act. atque adeò jam
non ex communi culpâ, ut quilibet, ſed
ex ſuàâ profeſſione tenetur. Nam in hujus
conductionis legem venit leviſſima culpa,
quæ lex contractus utique ſervanda eſt
§. fin. I. de locatione.
A2 IN HIS QHIDAM ET DILIGEN-

TIA M) Expeditum eſt, hoc loco non me-

dioctem, ſed exactiſfimam diligentiam ſi⸗

gnificari, ut & in I. qui iniuriæ 53. §. eadem f. de

2 furt & d. h ficut certo. Illud quæritur: qui-

nam ſint contractus, in quibus leviſſima

culpa venit. Manifeſtum eſt enim, hic
quidam non quidem, oportere legi, ſicut an-
te dixerat, quidam dolam tantum &e. alioqui
ſequeretur in dote, tutelà, negotiorum
geſtione, leviſſimam culpam venire, cum
ſecundum rectam loquendi rationem ver-
baiin his ad proximé præcedentia ſint refe-

²4 renda. Et quidem in commodato venire
leviſſimam culpam, extra dubitationem eſt,

Pper

.

B

—

ertai
ſiasſolin

pamton
vVerſt
hoube
enante
ingwdt⸗
Wwlpnane
nmlci

—.—
=S= =
S=
=
=
—
=
—

TWIN

——

civitatsc.

Onembe-
noranenn
rnn
Winonm ꝰ
eMooneden

nie Al/

ve 2
gülbet,
N lnhs
illinn n,
ſernand

51116
oco non
igennin⸗
dut 6,
anmmiſr
bbuke eſi
ſt enin,
lgilans
n6I
neg Donn
1ſenie
umf
iul e.
oCno li⸗
uim,

DE RECzILIS IuIR 158. fſ

per rationem d. I. ſi ut certo qudat ſcilicet uti-
litas ſolùm apud commodatarium, qui cul-
pam contraxit, nulla apud commodantem

verſatur. In mandato verò, etſi variè di-

2 ½

ſputari ſoleat, probabilius vigerur tamen,

regulariter levem tantum culpam venire:
tum quòd culpæ appellatione abſolutè uti-

tur I. procuratorem ii. C. mandati l. ſi procura-
torem 5. S. fin. l. ideméq;, 10. §. 1. l. inter cauſas 26.

§. ſed cum ſervus f-. mand. quæ abſoluta poſitio

levem duntaxat culpã denotat l in venditio-
nes. pen. f. de bon. auth. iud. & . junctàâ gloſzai in
l ſi ſervus 102. S. Ci quid f-.de leg. . tùm quòèòd, cũ
nulla ſæpenumerò utilitas ipſius mandata-
rii verſatur, non debeat tàm graviter obli-

gari d.. iut certo. Sed ne quis hoc caſu de

ſolo dolo teneri debere exiſtimet, exem plo

depoſitarii, illud conſiderandum, manda-

tum certam ſui formam habere ſolere, à

26

mandante præſcriptam, quam dum ſuſcipit

mandatarius, eo ipſo diligentiam, in ſimili
negotio requiſitam, ſpondere videtur; quod

in depoſitario ſecus eſt, cum quo tacitè ni-

hil agi videtur, quàm ut rem ceu ſuam cu-
Rodiat. Certè l. à procuratore 13. C. mand.
cum ſola contra plures alios textus priùs

adductos à procuratore omnem culpã prę-
ſandam eſie aſſerat, & addat, id manifeſtâ
juris authoritate declarari, non ſine ratio-

D 3 ne

D

27

174 PRXLFCTIONES AP TITuLuN

—

ne ſic accipiunt ali iqui⸗ i, Gogofredus ibi, ut ad

8

latam & levem culpam referatur verbum

omnem, ne fortè duis putet eum de ſolo do-
lo & latâà culpâ teneri, cum nulla utilitas
ipſius verſetur. Qod ſi de procuratore
ad litem accipias, dici poſet, id genus pro-
curatcrum teneri arctiùs: eò quod publicè
intereſt, procuratores ad lites ſummà fide

ac diligentis rem agere; unde etiam ad id

offcium non paſſ m & temerè admittun-
tur. Quin etiam peritiam & diligentiam

in ſuſcipiendàâ re litigios tacitè profiteri

videntur, uti ſuprà de locatione dictum eſt,
ac ſalarium eo nomine recipiunt etſi hoc
fines mandati tranſire vVideatur. §. fin. I. de

dinenmn ſalarium , mandati. Et hoc minus

nobis imputari poteſt, cum non ſponte
cum ipfis contrahimus arg. I. 19. f. h. t. ſed

in eos incidimus tales arg. . ut ſit 31. f. pro ſo-

cio. l. ult. F. rem pupilli ſal vam Jore. Denique

92

tutorem, etſi nullam ex tutelà capiat utili-

tatem, quin imò onus quoq; ſentiat, tamen
non latam tantùm, ſed & levem culpam
Præ ſtare rationis eſt l. quicquid C. arbitrium

tutelæ, tùm quod imbecillis & alieni auxilii

indigæ ætatis miſeratio publicusque pupil-

lorum ſavor hoc ſuacest; tum quod ſupi-

na

—
u neglet
nucke,

Mneallutt

ſintuß⸗
trelent.
ſ
(hlum ſe
ennlenelee

ſ

=

Haliine

tnalhn.
ni
llginf.
gler at
ſelncl

in

uhen

TITIUNKN

—

nudts byurt
erunt ſehen

umdeſche..

n le min
e ſtoenun
benun⸗

etd adinin
Citen
ne t
onecnc
Pur, elt

tone knn

,leteun.
Et hoc mn

—

—

na negligentia, quæ in propriis rebus cul-
panda eſt, in alienis quoque, vel hoc maxi-

mè caſu, ſit coercenda. arg. l. ſi conftante S. K

mnmaritus f. ſolut. matrim. Nec ſpeciale vide-

„

tet f. de admin. tut. Suprà enim oſtenſum

eſt, latam vel magnam negligentiam non

eandem eſſe cum latàâ culpâ, in hàc quidem,
de quâ hic agitur, quæque in dolum incidit,
ſignificatione. Aliàs enim quandoque la-
tam culpam pro diſſolutiore negligentiaâ,
aut potius ſtupiditate capi notum eſt ex

1. 213. §. En. F. de verb. ign. Quod ad l. 2. C.

arbitr. tut. attinet, nec ibi apparet caſum

ſpecialem eſſe, ut gloſſ. & ſequaces ibidem
voluerunt. Probabiliter enim dici poteſt,
ita Imperatori relatum fuiſſe, per latam

tutoris culpam factum ibi propoſitum ac-

cidiſſe. Quid enim frequentius eſt, quàm

Impp. repetere verba in ſupplicatione po-
ſita. Vnde frequentialegum initia, cum pro-
ponas, ſi ut proponis, ſi ut allegas. Nec ideo ver-
ba illa, manifeſta negligentia ceſſatum eſt, la-
tam ſolùm culpam comprehendunt, quæ

PDE RGuLIS IuxIs. fy

tur eſſe in l. tutor qui repertorium 2. S. compe -

nihilo manifeſtior eſt, quàm quævis alia.

Vnde facilè intelligitur, quid ſentiendum
ſit, de Conſtantini Hatmenopoli traditio-
ne, exiſtimantis, tutorẽ, ut &mandatarium,
etiam ad exactiſſimam diligentiam teneri:

32

D 4 adeo-

1 PMETEYCTIONES A TTTuruIM

0 ðð

adeoque ob leviſimam culpam. Contra-

rium enim ſatis oſtendit l. à tutoribus 23.ibi, è

tutoribus & curatoribus eadem diligentia exi-
genda eſt, quam paterfamilias in ſuis rebus ex be⸗
nà ſide praſtare debet ſj. de admit. tut. & l. I. de tut.

& rationib. diſtrahend. in princ. tutorem præ-

ſtare dolum & culpam, & quantam in re-
bus ſu isdiligentiam.

Lex zz.
aulas lib. . ad sabinum.

Quatenus cujus interſit, in fa-
Gto, non in jure conſiſtit.

£
4
N .
1

bas ſuis circumſtantiis definitum, pro con-

Væſtio juris eſſe, aut in jure conſiſte-

ſtanti præſupponitur, id eſt, nihil ambigi-

tur, factum hoc aut illo modo ſe habere,

gl. in l. eum quem temere 79. S. iudicibus ff. de
iud. cæterùm quid juris in ejusmodi facto

ſit, dubitatur: hæcque ad Iureconſultos
pertinet. Facti quæ ſtiones contrario modo

ſe habent, cum jus quidem certum eſt, fa-

Ctum in certum: l. triticum 94. f. de V. O. l. mi-

les §. mulier F. ad I. Iul. de adult. I. 1. §. 1. F. q4
res pign. lI. 3. F. qui potior. l. 16. F. de ſtat. hom.

b.ult. F. Gehayeiur mo genus cum in conje-

re id dicitur, cũ factum certum, omni⸗

ctu⸗

ee-
Kuris to

Cntenl
Gi
(teri

nginin
egnüin
hronum
Micheen

i Ned

1 ſe
Phri
us
ſitgun
er
dris

Mnt
Meis

Linn
Uun

Iuun

—

m. Cone.

unnltng:

lgmtei⸗
Utrthutal
t S
wonnr⸗
ummänr⸗

erſiput⸗

4

recond⸗

twum,

hmpn
eihimi

“”
3

S

DE REGuILIS Iunis. D „

innn —

ſturis totum ſit poſitum, 4 Iureconſultis,
quatenus tales, remotum eſt: ſed ad orato-
res pertinet, & cauſarum patronos, & judi-
cis examinationi atque prudentiæ relinqui-
tur. Quoties conventioni non paretur,
actio competit ad id quod intereſt: quale
verò & quantum id ſit, jure definiri nequit;
ſed ex ejus, qui i agit, probatione pendet, &
ſicut factorum, ita ejus quod intereſt per-
quam difficilis eſt probatio. facit I. 3. f. de in-
terrog. in iure fac. l. ult. f. de prætor. ſtipul. Vn-
de quæritur: an in defectum aliarum pro- 4
bationum juramentum deferri poſſitequod
Decius hic negat, cujus vera videtur ſenten-

tia. Nec diverſum ſentit Baldus confl. 345.

vol. 2. ſed re ſemiplenè per conjecturas

probatà juramentum ſuppletorium defert,

quod juri conſentaneum eſt l. an. C. de ſen-
tent. quæ pro eo quod intereſt &c. ibi, ludices per
ſubtilitatem ſuam requirere. Porrò nullis con-
jecturis accedentibus juramentum deferri
non debet; neque enim eſt probatio, ſed
oneris relevatio Baldus in d. l. an. num. 60. per

l. eum qui F. de jureiur. In caſibus autem ſui ꝙ

naturà incertis probationes conjecturales
habentur pro legitimis. Idem
Bald. d.l. un. n. 51.

p5 Ler

„

6o PRLHCTIONES Ab TITILuIM

— 4 A

. —

N

Lex 2/.

romponius lib. 11. 4d sabinum.

Plus cautionis in re eſt ‚quàm
in perſona.

§ Icut plus eſt rem habere, quàm actio⸗

nem ad eam recuperandam l. minus 204.

infra. h. t. tůùm propter ſententiæ & execu-
tionis incertum, tùm propter moram quæ
judicatis dari ſolet, & ſumtus in litem faci-
endos: ita plus eſt quoque in rem actionem
habere, quàm in perſonam. Reales adver-

ſus quemlibet poſſidentem competunt. §. .

I1. de aft. perſonales in ſingularem ſucceſſo-
rem non competunt l. fin. F. fin. F. de contr.
emt. l. 1. §. i hæres 16. F. ad Trebell. Denique
pinguiorem eſſe in rem actionem, quàm ſit
perſonalis, apertò probatur ex l. fifundus 16.
1 S. in vindicatione, juncta l. 21. S. Kin. ſ. de pign.
Ex quo effici Pputatur, pleniorem eſfe pi-
gnorum, quàâm fidejuſſoriam obligatio-
nem, cum ſatius eſſe dicat Iuſtinianus, pi-
gnori incumbere, quàm in perſonam agere
S§. unde conſtat k. de obligat. qua ex delict. naſc.
Qui tamen textus hoc probare non vide-
tur utpote non conferens pignoris cum fi-
dejuſſoris, ſed cum rei princi ipalis obligatio-
ne.

—

ſe, l
Uude

ior,

gnnge
Nogee
an
lelvine
ihimmn

(Ahuu

l
rhcge
(ei
MI.

–

—

ruun PDE RECuLIS IuRIs. er

— — —
ne. Idemque eſt in l. itaq, 12. §. n. F. de furrtt.
Unde non immeritò quæritur: utrum de. G
. bitor, qui fidejuſſorem dare promiſit, fci-·—
Inus dando liberetur? Nam etſi aliud pro
den alio creditori ſolvi non poteſt, l. 2. F. 1. F.
certum petatur tamen ſi nihil creditoris in-
terſit, imo ſi melior quoque ejus fiat condi-
Junnn tio, improbè detrectare pignus videri po-
KA teſt. Decius bic per gloſſam in l ſi Titio f-. de pign.
een &I. Labeo §. n. f. de arbit. Eſtque regula

muIne juris, cogi quem facere, quod ſibi non no-
nnm Cet, alteri prodeſt l. 2. §. item Varus. 5. f-. de aq.
nadan pluv. arc. I. in creditoref. de evidt. Nihilomi-
Aesÿ nus cum textus l. 7. f. de prætor. ſtipul. diſert&
en, neget, pignus dari poſſe, cum fidejuſſor
mſudh dandus ſit, exiſtimandum eſt, illud ratione
om non carere: & ſanè negari non poteſt, tn-
,guunt pignaris obligatiané. Hac-anteriùs laten-
ſfmni ter obligatum eſſe poteſtalii; ſidejuſſorin-
ſA igdoneus haud faeile-latet. Pignus mahile,
nce· (dequo in d. L. 7. agi comprobat collatio fa-
oblend⸗ cta cum l. 7. f. qui ſatisd. cog. ex eodem lp.
m„ libro deſumta) fur is periculis ab-
Muntgee ., T3
Non /
ibenn
oblen⸗

4
õ

g;z; PRLECTIONES AD TITrILIuI

— — ———

rit. Ve li auu

adA lLzZa opiniane, quam communiter rece- miltell
Ptam eſle valunt, ſuo loco. Auu
Lex 26. t
plpianus lib. 30. ad Sabinum. npkli
kihrn

Qui poteſt invitis allenare,
“ multò magis & ignorantibus & ab-
. ſentibus poteſt.
“ ygrosp
. H Anc legem de rebus communibus, ut minp
ſunt ſocietatis, hæreditatis necdum di- cumimi
9 viſeæ, Vlpianum ſcripſiſſe docet l. æ3. ſam. wnugun
erctſc. lI. 14. l. 156. §. qui igitur paciſcitur f. pro ſo lgen
cio. Vnde non mirum: in aliis ſpeciebus, de liet
quibus pèſt, quandoque ſecus accidere. (mm

2 Conſenſui non tantùm diſſenſus, ſed & atkil
ignorantia mater erroris, opponitur. arg... hne
nihil tam conſenſui. infra. h. t. minus tamen (jmnn
quam diſſenſus: cum contingat ignoran- mir
3 tem cõſenſurũ eſſe, ſi ſciret. Cum igitur vel mmm
in communione vel in ſocietate invitus nrne
detineri nemo poſſit l.ſin. C. communi divid. niveoy
conſequens eſt, ut cohæres, ignorante vel trnic
H abſente cohærede, ad judicem provocare mnei
“ poſſit, etſi arbitrum petere non poſſit, nif e

præſente cohærede, quantumvis invito I. un
arbitrium 43. f. fam. erciſc. Cujus diverſita- i

SSõ

N

gi⸗ Dnrn ReuIIS IuIRIs. 6z
Ai tis & præſentis pariter regulæ ratio deſu- 4
ede mitur ex I. aliquands. 12. H. ſn. F. ad Velleian. &
l. inter ſtipulantem. 83. §. 1. F. de verb. obligat.
Sciens & præſens cohæres impedire provo-
cationem ad judicem non poſſet, cum in in-
n vitos judicia dentur d. l. 8x. Quorſum igi-
tur expectaretur ſcientia vel præſentia, quæ
dem nikhil operaretur d.l. 3. Porrò arbitri peti-
Abaseh tionem, qui fortaſſe ſibi ſuſpectus eſſet,
poſſet impedire. Vt non ſit perpetua re 5
gula, quod poſſum te invito & contradi-
munbun cente, idem poſſum te ignorante & abſen-
necuin te. Cum invito lis exercetur, cum ignoran-
leh“ te nequaquam: cum fieri poſſet, ut cedere
n mallet, quam contendere l. 1. F. de edendo. II. g
ettine lud quoque eleganter quæritur: ſi inter ſo-
ud cios pactum ſit, ne intra certum tempus à
i, ſocietate diſcederetur, quod pactum valet
nrA4 1.14. F. pro ſocio. I. in hoc judicium 8. conpeni- 4
uum atr f. com. divid. ſi ante id tem pus alter ſocio-
rum partem ſuam vendiderit ignorante ſo-
cio, utrum venditio valeat? Et valere tra-

n

e inin ditur in d. l. 16. F. 1. F. pro ſo cio, ſi quidem &
nmmhi invito eo vendi potuit, m odò diviſi 9 ſec un-
enen dum pactionem ſuſpendatur. Aliud exem 7
n Plum eſt in l. vero /2. J. pen. . de ſolut. expli-
lir catà per l. cum qulis 33.in er. &. 1. K uis Apreerst
aomn 577. in lin. F. d. t. Atque e diverſo quod in 2
goſet⸗ Vitis alienari non poteſt, nec ignora nrib 848

13

10

11

a:

12 IIlud expeditè falſum eſt, quod gloſ. hbie de

7

64 PsELECTIONES AD-TITUILUIM

W. . . ð
poterit; atque adeò proximior venditio-

nem; ipſo ignorante factam, jure ſuo revo-

cat Tiraquel. de utroque retractu S. ignorans
gloſ. =. num. 13. Cui non obſtatl. 4. in ſin. C.
e com. rerum alien. Nes enim doceri poteſt

nec veriſimile eſt, jas retractus in eâ ſpecie

eſſe, rem communem in ſolidum, etiam in-

vitis ac multò magis ignorantibus ſociis,
alienandi l. 2 C. d. t. quod aliàs in ſociis ſe-

cus obtinet l. nemo ſ. pro ſocio. Deniq; hujus

legis regulam reciprocam non eſſe, clarum

eſt ex l. ſi filius /1. F. de ritu nupt ex quo loco

obiter notandum, ad probandam certitu-

dinem ſufficere probare veriſimilitudinem.

creditore exemphi loco adducit, eum poſſe
P it, P

pignus etiam ignorante debitore vendere,

cum poſſit invito ger l. 14. &ͤz. C. debitorem

venèit. pig. imp. non poſſe. Refutatur enim
per l. debiteres to. C. de pign. l. creditor g. C. de

diſtract, pign. I. fn. S. ſin autem nuka C. de jure
dem. impetr. Nec quidem, ut opinor, talis
venditio licita eſt, etſi certa dies adjecta ſo-
lutioni faciendæ. Nam l. magnam C. de con-
trah. ſtiyulat. allegata per gloſſ. in d. I. debito-
res, loquitur de morâà inducendà & pœnàâ

cõmittendâ, non de diſtractione pignoris:

quæ non ad peenam introducéta eſt, ſed ad
ſecu.

olim obtinuiſſe. Illud notandum, fiſco jus

caritaten

unde non

Wblennn
Ooneein

ſinorre

ULuNK
t veneido.
le ſuoreſd⸗
ina

tlisſe.

lorriort
ginaifei i
um, glafe
wetiamn.

tbus loch

nlociis ,.
.
enigzlun
eſſe, ctun
.
en Glo
In cetuno.

„ ſ*

eun ple

eyenele.

gebitnen
eur ein
4.04
10. ℳℳ.
iohti
ſechſr
EKN.
AA.
4 hetl
igor
ſA
ſa

—

DH REGuTIS IukI5. 65†

Eeuritatem & indemnitatem creditori:

unde non debet ad alium effectum trahi.

Nihil enim ipſius ſecuritati detrahitur, ſi de-
nunciet prius legitimé. In reliquis per glef.
bic in contrarium huic regulæ allegatis le-
gibus diligenter i intuenti non eſt obſcura

diverſitatis ratio. Ideò enim deſideratur
ſcientia, quòd veriſimiliter aliquid opera-

tura ſit, quod contrà rationem præſentis

regulæ eſle, ſuprà oſtenſum eſt, ex l. ali⸗

guando iußn. F. ad pelleian.

Lex. 2r.s
Pompoenius lib. 16. ad Sabinum.

Nec ex prætorio, nec ex ſole-

mni jure, privatorum conventione
quicquam immutandum eſt, quam-
vis obligationum cauſæ Pactione
poſſint immutari, & ipſo jure, &

per pacti conventi exceptionem:
quia actionum modus, vel lege vel

pPer prætorem introductus, privato-
rum pactionibus non infirmatur,
niſi tunc, cum inchoatur actio, inter
cos convenit.

Pacte

—

66 PRELECTIONES AD TITILuIMA

—

1 P Gtorum vis non taàm eo, quod mutuo
conſenſu quàm quod ratione probabi-
li nitantur, cſiſtit. Propè enim eſt, ut etiam

jus univerſum nihil ſit aliud, quam expoli-

ra ratio. Abſurdæ igitur conventionis nul⸗-
la vis eſt, ut in ſpecie l. in boc judicium 14. S. ſ

conveniat f-. com. divid. Porrò quid æ què ab-
ſurdum eſt, quàm id agere, ne leges in fuis

actionibus locum habeant. l. nemo 15. F. de

leg. 1. veluti ſi venditor fundi paciſcatur, ne

de cenſu & reliquis teneatur emtor, quod
pactum eſt inutile t. t. C. ſine cenſu & reliquis
fundum comp. non poſe. Illud quęritur; utrum
hæres paciſci poſſit, ne Falcidiam detrahat?
cui pacto jus publicum refragari Pompo-
mno vigdetur in l. quod de bonis 15. F. 1. F. ad l.
4 Falcid. & ideò nullius momenti eſſe. Cæte-
rum omiſſis ambagibus, opinor de eâ facti
ſpecie eò loci agi, quà teſtator mortis cau-
sà donaturus incapaci, hanc cautioné com-

mentus eſt, ut, quod per donationem mor-

tis causà donatarius capere non poſſet, ca-
peret per ſtipulationem; quàâ cautione le-
gibus utique refragandum non eſt; legibus
Acilicet, quæ incapaces à teſtamentis arcent,
mnon autem legi Falcidiæ, quæ privatorum,
mem publici commodi causà lata eſt §. 7. inſt.
deleg. Falcid. Vt abſurdum videatur prohi-
berc hæredem, ne Falcidiam remittat l go-

„

DI

(A
(Conuvce

ntueg

ce oNrir

gnince⸗
rkakntek
Uiſollletek
Wenecket
Roltee
lntehio
t
Crturnor

=

4

ſr Ark.
ippuun

—

In DR REGuTIS IuRIs. gg

god mmn reſf. f. ad L. faleid. Cæterum de mortis cau- 5
mend. S donatione agi in d. S. 1. evidenter docerl.
nehnein 22. in princ. & S. 1. F. de mortis causà donat. ubi
gumen. Sde contributione Falcidiæ in eodem Pa.

Pnitin pin. libro, de quâ & in princ. d. I.15. tracta-
ine tur: & clandeſtinà liberalitate in incapacem
udeidh. Uti voluiſſe teſtatorem, ex ipſo textu intelli-
elerenu gere non cſt difficile. Quorſum enim cu.-
ine ſf raſſet indirectè & incerto evẽtu fieri quod

noſennt nullo negotio & majore gratia potuifſet
. 4* „ 1— . . 2* A
entee Exprefſsà & directâà donatione expedire?
1 „ „ . .
nſio Non igitur novum jus ſtatuitur in 5. verd &
n epreßim Auth. de hered. & Falcid. ſed vetus

knmi perpetuum jus ex planatur.
le ln Vlpianus lib. 36, ad Sabinum.
Porick Divus Pius reſcripſit: eos qui

imien Ex liberalitate conveniuntur, in id,
en. Quod facere poſſunt, condemnan-
tholine dos. S
Autiote . Wl 2—
Allptu P Erſecutioni ſolidi opponitur perſecu
h A ti0 cjus, quod reus facere poteſt, id eſt, T
umn Aduantâ pecuniâ carere poteſt, ut non egeat.
in condemnatione h. 1. Quam eandem

ppdn rationem multi patiuntur, ſoci »parentes, 2
rirt“ Pa troni, maritus, ſi de dote conveniatur, do.
D 3 E nnator

6G PaAIECTIONS AP TITuIIM ꝗH”

==—

—

nator. l. ſunt qui, cum multis ſeqq.l. cum ex cau- hent ie

54 30.l. exharedatum 429. f.

de re judic. Beni- nenpeert⸗

. N . . .
nius enim cum his agendum eſt, non ut .
Ueram cchi

cum infeſtis, ſed conjunctis magno affectu, ſentle
.

ut eleganter dicitur in.2

ſ
3. verſ. & ſane f de ngine

donat. inter vir. uæ. Sed cum donatore ſcercehe

. „

cum primis, qui non ex contractu, ſed nudas aer hel
liberalitate obligatus eſt. Donatio pro- g
luhngnos

4 priè contractus non eſt. Labeo 25. F. de ver-
bor. fig. l. um qui 22. ff. de donat. beneficii

tonuonelſe
nmn gun

enim & donationis cauſa à contractibus angen
enn don. . 2 c ☛—ẽ
„diverſa eſt: I interdidum 14. f. de precar. un- Punen h

de citra traditionem vel

pulationẽ ne naſcebatur quidẽ olim obliga-

tio l quis ſaxum fj. de donat.
bo factum demonſtratur
nat Hodiè etiam ex nudo
quis argentum C. de donat.

tum, quod donator facere poteſt d. .tin n- min⸗
. 7*

ſit, quæritur. Et quide
non deducitur æs alienu

de re iud. I. maritus facere 54. F. ſolut. matrim.
ſed ſolum id, ne reus egeat, inſpectâ con-

ditione perſonæ, artificn

Angelus in S. item ſi de dote & S. ſeqq. 1. de ack.

in donatione utrumque

excepto tamen eo, quod eiusdem condi-
aliis donatariis de-
betur

tionis hominibus, id eſt,

patientiam vel ſti-

mtiguon
. . Ckecte
Donationis n. ver- in
§. igitur ſ. mmalin

pacto naſcitur, M inn
verum in id tan- 3

m in cæteris cauſis
m d. I. ſunt qui 6. Mne

‚& tatis, lop. Faber & i

deducitur d. l. 56.

ITulan

—.p——

Elunern
ejuiie, .
n el, unt
mptotftn
n.
Acumcontan

rchuAun

Donzto

ni en
inn, bentli
1 conmndtin

üaH
Hentun aH

iolncdi⸗
öNationint
. hinſin
t0 Dalen

um inis

telt 41u
npumn⸗
kreiet⸗
ſanß
m
in⸗ h
esliun

PDE REGIIISIIRIS. 67

betur I. qui ex donatione f. de donat. Pinguiùs 7
nempéè donatori ſuccurrendum eſt, iis, qui
verum debitum Perſolvere compelli poſ-
ſent l. 49. f.de re iud. ne hic liberalitate ſuâ
inops fieri periclitetur I. j0. eod. tit. Cæteris
ſufficere debet, quod bonis non cogantur
cedere. Denique ſciendum, effectum hu- 9

jus in in quod facere poſſumus, condemna-

tionis non eſſe, ut id præſtando debitor li-
beretur: quinimò, quoties ad pinguiorem
fortunam venit, tenetur ad reſiduum, ſem.
per tamen habitâ deductionis ratione, ne

egeat: quo nomine cautionem etiam ex-

ponere creditori tenetur l. un §. cum autem

C. de rei uxor. adt. Notandum & condictio- 9
nem ceſſare, ſi, qui poterat ſolvere, quate-

nus facere poterat, ſolidum ſolverit l. quod
nomine l. ſeq. f. de cond. indeb. Hoc beneff 10
cium hæredi non datur, nec fidejufſori l. etſi

Faeiuſſor l. ſciendum ff, de re iud. Et licet in ¹

conſtitutum deductum ſit, quod per do-

nationem promiſſum eſt, tamen hoc be-
neficium locum habet, quia origo inſpici-
tur l. qui id quod ff. de donat. Secus eſt, ſi 12
Per delegationem alii, quam donata-
rio, deberi cæperit l. pen-
F. de noyat.

E z Lex

6 8 PRXLECTIONES AD TITuru

W☛

e Z

Lex 29.
Paulus libro . ad Sabinum.

Quod initio vitioſum eſt, non

5

ſcere.
4 0 Vatenus hæc regula nullius alterius
aLcauſaæ, quæ poſſet aliquid adſerre vi-
deri ad validandum actum, niſi tractus tem-
poris facit mentionem, eatenus nullum, o-

pinor, convenientius exemplum adfertur
quàm l. ſicut falſ 17. C. ad L. Cornel. de falſis.
2 Nimirum ſicut tempus ex ſe non eſt mo-

. . 2
dus tollendæ obligationis, utpote non

comprehenſum ſub tit. Inſtit. quibus modis
tollitur obligatio Ita nec eſt per ſe mod indu-
cendæ obligationis l. obligationum 24. F. de
obligat. & action. cum eo quodque modo
tollatur naturaliter, quo inductum eſt, l. m-

3 bil tam naturale 3,. infrà h. t. Vt recté Bal-
dum collegiſſe exiſtimen, privilegium con-
ceſſum ab eo, qui jus concedendi non ha-

buit, non convaleſcere, etſi concedens id

jus poſtea nanciſcatur, arg. l. ſi ſeryo 20. F.

4 qui & à quibus manum. Quod ſi poſtea ſcien-

te & conniuente conceſſore privilegiatus
Uta⸗

poteſt tractu temporis convale-

Uatur
Ctut,cun,
Guumernn
ofheſt

ylgo

luttenct⸗

NCeeterl.

ll terolun
Amek e
Ulen cone

(Ludo traon

tal ten
Ee, le
Mrics
ainn.
ſilline
Utnen

tend

truiun PpDr REGUIISIIRIsSs. 3
utatur privilegio, optimâ ratione defen-
ditur, convaleſcere conceſſionem, tan
iun quam ex novàâ voluntate per l. obſervare §.
ſun poñthaæc ſſ. de off. proconſ. & l. etſi contra C. de
ſumetum upt. Ergò nihil ad rem facit, quod dici ſo- „
6 e let, videri durare voluntatem, quæ mutata
non docetur l. ſancimus C. de teſtam. Eſt enim
illa L. de voluntate legitimàâ, non devitiosâ.
Sed non eſt exiſtimandum regulam hanc

rſlene airert
&α nudo tractu temporis, ſed ſimul de iis,
S quæ tractu temporis extrinſecus ſolent ac⸗
nns lnn cidere. Ita enim utuntur noſtri hâc for-
Ana mu, tractus temporis, quemadmodum in

en . I. ſed etiam 12. l. mutus 43. §. ſin. F. de procur.
ndde 5. §. 1.de iure delib. & aliis locis. Veluti ſi
uhe quis rem alienam vel alienaverit vel pigno.
S raverit, quod utique vitioſum eſt & illici-
endi tum 1. . C. de rebus alienis non alien. & l. , in

un , EIn. C. de communium rerum alien. & is, cujus
. „* .
ole res ea fuit, tractu tem poris ſuccedat aliena-
uhunet⸗ tori, quæritur, an hæc regula noſtra offi-

ſinsl cium ſuum perdat? & an vel quatenus ea
ied alienatio vel pignoratio convaleſcat, &

un rata habenda ſit ab illo hærede, cujus res
ſaummn, fuit? Quà quæ ſtione diligenter excuſs4,
, H multarum legum certior patebit intelle-
hul⸗ Gus, de quibus hactenus variè laboratum
piſie/ etlſt: quales ſunt l. cum à matre 14. C. de rei vind.

70 PAIECTIONES AD T ITruILIIM
Eive poſſeſo u. l. fin. C. de evidt. . fllium 3 f de
lib. cauſa l. venditioni C. de rebus alienis nonalien.
1. ſi ab eo C. de lib. cauſa l. rem alienam gi. f. de
pign. act. I. & Titio 22. f. de pignoribus cum mul-
tis aliis, de quibus incidenter apparebit. Et
2 hanc quidem quæſtioné ſæpè maximi mo-
menti eſſe, ex eo intelligitur, quod, cum re-

rum pretia plurimùm varientur tractu

temporis, fieri poteſt ut plurimum interſit
hæredis, evictionem potius præſtare emto-
ri, quàm rem ſuam à defuncto venditam
ipſi relinquere. .
„ Primò igitur expeditiſſima eſt regu-

la, paſſim à noſtris tradita, maximè autem

in d.l. càm à matre, quod hæres teneatur præ-
ſtare fatum defuncti, pro parte quâ hæres

defuncti. Sed quod illa regula cõmuniter
ita accipitur, u: hæres non poſſit ex ſuàâ per⸗

ſonâ vindicare rem ſuam, hoc eſt, quod

puto jutis & æquitatis rationem non pati,
i. fin. C. de exidt. I. 41. f. de pign. at. Aliud
1 eſt factum alicujus præ ſtare ,‚aliud id cogi
ratum habere, vel ei non poſſe contrave-
mnire: id quod ſatis oſtendunt allegatæ mo-
dò duæ leges, conſideratis verbis d. l. 61. ne-
que ſuſicit, tundem eſſe dominum, qui & pecu-
wiam debet ubi hæres debet pecuniam no-
L mine

Molee

eſt. lI. ex qua perſona 149. iufrà h. t. planiſſimà
ratione, quia hæres ſuccedit in jus & locum

D

—
ne Cekun
ignors n

lppotheen

iunnl
lolleunk

ulrhuͤ

Wieridior
bont el
tlardhoro
Ndicun

lturcondit

Orninotd

Umunn

—,—

tlunzſ

tni t d.

lenan ,

jbuscune

ipuibt

muuioire

AuodlN

entur men

nun im

rlareent

Go ſenn

lm etten
arine
tenenunt

tequiin

Phnlti
usln
1cö
lrenſi

00
en anft
4
itcg
ſecunnſt⸗
Negnun
6494

4 ℳ

NN

DE RECumuLIS IuR Is. „r

mine defuncti, & tamen manet dominus
pignoris ita, ut non cogatur pati actionem

hypothecariam, præſtatque factum defun-
cti agnoſcẽdo debitum, ſed non agnoſcen-

do illicitam hypothecationem. Satis utiq;
præ ſtat factum defuncti, qui præſtat em-
tori evictionem, ſicut ipſe defunctus tene-
batur præſtare: nec debet deterior eſſe

12]1

vel arctior obligatio hæredis, quàm fuit de- .

functi, cum ex perſonâ hæredis non mu-

tetur conditio obligationis l. 2. S. ex his fj. de
verb. oblig. Defunctus autem non tenebatur

omnimodò rem venditam efficere emto-

ris, aut facere, ut ei auferri non poſſet, ſed
fufficiebat ei, præſtare evictionem. Cur
ergò hæres teneatur, omnimodò rem ſuam
venditam emtori relinquere, & non potius
præ ſtare evictionem, ſecundum d. l. in. C. de

evict. Hinc apparet hæc non eſſe inter ſe

contraria, vindicare rem ſuam à defuncto
venditam, & factum ejus præſtare. Sunt
enim compatibilia, & ab eodem utrumq;
præ ſtari poteſt d.l.fin.
Non movet me, quod dici ſolet, hæ-
redem cenſeri eandem perſonam cum de⸗-
functo. Ergò, ſicut defunctus non poruiſ-

14

ſet vindicare, ſi res à ſe vendita poſtea fuiſ-

ſet ſua factal. vindicantem 17. f. de evict. ita nec

hæredem id poſſe, utpote juris fictione ean ·

E 4 dem

—☛☚ m

9

2 PaRAILECTIONES AD TITuIIIM

1 dem cum defuncto perſonam. Nam nego
heæredem ſimpliciter eodem cum defuncto

jure cenſeri, ſed cenſetur potius habere du-

plicem perſonam; alteram ex ſe, alteram

ex defuncto, quem repræſentat d. I. fin. C. de

evict. l. Scia 73 ibi, jure quidem proprio ſ-. de evil.

t. t. ſ-. de jeparat. Nec opus eſt, ut alte-

ram deponat, ſed jure poteſt utramque ſu-
ſtinere, quatenus non contrariantur: & ve-

16

r in hoc articulo non contrariari,jam ante

oſtenſum eſt, cum ſint compatibilia, & alte-
rum non tollat alterum.

eo ipfo, quod adierit hæreditatem, conſen-
ſiſle omnibus defuncti factis & obligatio-
nibus, adeoque etiam alienationi rei ſuæ;

eaſque obligationes per quaſi contractum

in ſe tranſtuliſſe; S. beres l. de obligat. quaæ quaſi

ex contr. Nam illud prius præcisè negatur.
Hæres quidem, adeundo hæreditatem, ob-

Iigationes defuncti in ſe recipit, activè &
paſſive: onera pariter & commoda ſubit:

Interim in nihil aliud conſentit, quàm ad

quod jure tenetur. Unde ſi quid defunctus
perperam fecit; ſi deliquit &c. nemo dicet,

heæredem adeundo hæreditatem illa perpe-

ram faéta, illa delicta approbaſſe, illis con-

ſenſum ſuum dediſſe. Vnde etiam eſt, ut

in multis non teneatur hæres, in quibus te-

neba⸗

Non movet etiam, fi dicas: hæredem

D
m
ebature
(sliepo

Celllee6.

(tbu en

Cbuahr

Schlrelen
Coniebtun

Eechaetrtti

Cirekiac
net Kece

id

Dä „.
lchrättlin
ſenuhnne

Uemͤnine
Cbei
Clnner

nne
moretl
ſichen
Ugli

nne

W⸗

tunun

—

1. Nm N

CuNcCtin

dushibert
er le, Aen

utiet
n iſ⸗ 1l

el At dr

ntungee! el

lintur: An
Uiizaman

NbiaAir

len hzutn
Ttenonth
tiori nuln
gat lß⸗
ne⸗

DE REGuIIS IuIRILS. 7

t ehele e 4

nebatur defunctus; ſicut videmus in deli-

ctis, lie non conteſtatà l. omnes pœnales 26. f.

de oblig. C& aft. cum ſimil. Sed & in contra-

tibus perperam factis, & quaſi contra-
ctibus ſæpè videmus mitiũs teneri hære-
des, ut oſtendit . 1. C. de hæred. tut. Quæ

omnia eò tantùm adducuntur, ut ex aditio-
ne hæreditatis non rectè ponatur heres, ab-

ſolutè & indiſtinctè conſenſiſſe in facta de-

functi, adeoque pręſtare illa teneri.

Quid ergo eſt, inquis, quod d. I. cum

4 matre ait ſiliam hæredem vindicantem do-
li exceptione excludi? Reſpondeo, legem
hoc minimè dicere, ſed hoc: emtorem non

Prohiberi uti doli exceptione: quę duo val-

dè ſunt inter ſe diverſa, quod hâ½c ratione

oſtenditur. Dominus, qui rem ſuam vin-

dicat, non habet neceſſe offerre pretium,

multò minus id, quod intereſt poſſeſſoris,

19

rem à ſe non vindicari; ſed rem ſuam repe-

tit gratis l. incixilem. C. de furtis l. ſuper empti
16. C. de evict, idque etiam, ſi pater vel mater
eſſet, quæ vendidiſſet l.i. in fin. C. de honis ma-
ternis. l. mater 3. C. de rei vind. Neque hae

ratjone filius repetens dolum facit, aut de-
cipit alterum quia ſuum petit, aut recipit:

I.55. l. 129. infra. h. t. Sed quia in ſpecie le-

20°

gis cum à matre, filius non tantùm eſt domi-

nus rei venditæ ſed ſimul etiam eſt hæres

R

E j yen-

74 PaHLECITIIONES AD TITuIUIM dr
74 IIOkES AD II —

—

venditoris; apparet illum dolo rem repete- euhon
re, niſi ſimul offerat id, ad quod defundus M, un
tenebatur, cujusipſe locum ſubit. Ita fit, ponahee⸗
ut cum pro parte tantùm hæres ſit, & to- tenhen
tam domum ceu ſuam vindicet, doli exce- dkintenn
ptione poſitâ non aliter domum recipiat, nounek
quàm ſi pro eâ parte, quà hæres eſt, reddat hie
pretium, & ſi quid amplius poſcit evictionis mimth
cauſa. Similis ſpecies eſt in l. emtor 6s. Hde ijfnn

rei vind. . te,qu
21 Dicat aliquis: ſi hæc tantum ſit ejus . mmni.
cum a matre ſententia, facile potuiſſe nos eö imlum
lege carere. Cui enim ignotum erat, & iuarp
hunc hæredem vindicantem, & omnesipfi- tulnait
us cohæredes obligatos eſſe ad pretium, & luihſie
quicquid emtori debetur evictionis nomi- linheit
22 ne. Sed primùm conſtat, totum Codicem ſmnhf
refertum eſſe reſcriptis, quæ nihil conti-: uun
nent, niſi jus communiſſimum: ad inſtan- lenllnmin
tiam ſcilicet ſupplicantium, imperitorum xnyain
fortè militum. Deinde uſus legis eſt in be- aatut
neficio retentionis. Hæres prætendit, in mMaßht
confeſſo eſſe rem, quam vindicat, eſſe ſuam; en Ker
quid autem & quantum ipſe evictionis no- aliiten
mine debeat, nondum eſſe liquidum: ita- tinpene
Jque petit ſibi antè omma reſiitui domum lndance
ſuam: paratum ſe poſtea, ſuper evictionis anken
causâà judicium ſuſci pere. Sed hunc peti- mp
torem meritò repellit emtor doli exceptio- ne

ne⸗

UN

—
temteen
odgelnror
ldi lu
reſ Ar
et, Clene

um tii

es elt den.

it enidnn
mtor i

umſtejn
nice we
num ent
Konneit
Areinil
Pons .
n Codice

Uihl (ONd ⸗

inltn
nertorut

elin.

ebliit
celelon
aͤiononn.
gon:.
vicorun

. ctan
uoe en

eueytb

—

D E REGuLIS IuaIs.

ne, ut non prius cedat poſſeſſione domus
emtæ, quàâm ſibi à vindicante præſtetur
portio hæreditaria ejus, ad quod defunctus
ei tenebatur. ſemper enim plus commodi
eſt in retentione, quàm ſit in actione, ut
notum eſt. V
Et hæc quidem ita ſe habent, quando 2
dominus rei hæres eſt factus venditori rei
ſuæ; ſicut hic filius matri ſuæ. Contrà
ſe habet, quando venditor hæres eſt factus
domino rei. Nam ille non poteſt rem, à
ſe venditam, vindicare ex perſonâ defun-
cti; quia repellitur exceptione rei à ſe ven-
ditæ & traditę, itemq; doli exceptione l. vin-
dicantét7. f. de evict. l.I.f-. de excpt. rei vẽd. & trad
Ratio diverſitatis affertur à Paulo in l. rem 24
alienam. 47. f. de pign. al. Dominus rei,
ſuccedens venditori nihil facit improbè,
rem ſuam vindicando, ſi paratus eſt evictio-
nem præ ſtare d. l. ult. C. de evitt. Venditor
ſuccedens domino rei, facit improbeè, veni-
endo adverſus proprium factum d. I. vindi-
cantem, & ex ſuo mendacio arguitur, quia
vendidit, ut ſuam, & jam vindicando ex al-
terius perſonâ, dicit non fuiſſe ſuam d. l. 41.
Ergò aut ſcivit non eſſe ſuam, quando ven-
didit, & tamen pro ſuâ vendidit, & tantò eſt
improbior: aut ignoravit, tamen ex ipſo,
quod vendidit, oſtendit ſe venditurum kug

/

76 PRELECTIONES AD rITuLUM

ſe, ſieſſet ſua zatque ita, quantum in ſe in,
tranſtulit rem in emtorem irrevocabiliter:
cui ſuo facto, memi & intentioni non po-
teſt citra im probitdtem contravenire, in al-
terius præjudicium. Hæc diverſitatis ra-

tio, quam Paulus adduxit, certé minimè

negligenda eſt.

25

EFEtiſiautem acutiſſimus Cujacius in. 2
l. rem alienam. tandem concludat, hodiè nihil
intereſſe, venditor domino extiterit hæres,

an dominus venditori; utroꝗque enim caſu

repelli hæredem à rei vindicatione: : & ad

eam rem utatur primùm eo argumento,
quod Modeſtinus author legis 22. ff. de pign.
ſit recentior Paulo, cui contradicit in d. l. 2:

utpote cum ille ad Gordianorum usque

tempora vixerit, ut oſtendit l. 5. C. ad exhbib.
Deindè etiam eo „quod Vlpianus utrumq;
caſum æ quiparet in a. l.I..de eæcept. rei vend.
&trad. Denique ut ex eo etiam putet in
1. ult. C. de evict. hæredem fidejuſſoris, ex ſu
perſonâà vindicantem, doli exceptione

26 repelli. Tamen, quod pace tanti viri dixe-

rim, non unum eſt, quo hæc ipſus ſenten-
tia manifeſte xefellitur. Nam primùm d.
I. in. clarè dicit, hæredem fidejuſſoris non
im pediri, vindicare ex ſu4 perſonâ, ſalvà ta-
men evictionis causâ. Atqui utique impe-

ditur vindicatio, ſidoli exceptione repelli-

tur.

aAr

. En

blmperte
himtslin
ſete ann
tuſummnir
utem
lnegelin
ln .

Hoirp tn

Dudierentn

Fininauum

eioreree

üncun)
refitt.
futtein

uhe

Ennäin
unet d
mmin
fidtere ur

kiorni

pioned N
rlcki
AUmetleg
nnle

Inun DE RHEGULIS IIRTIsS. 77
duna, tur. Quinetiam manifeſté diſtinguuntur
ZðZ ab Imperatoribus inter ſeſe hi duo caſus;
Wiimg primus, ſi ipſemet fidejuſſorivellet emtori
Uuente facere controverſiam, quaſi res vendita,
Gie cujus nomine fidejuſſit, eſſet ſua. Secun-
cente nii dus, ſi hæres fidejuſſoris id faciat. Primo
caſu repellitur fidejuſſor i. exceptione 11. d. r.
1Cim C. de evict., poſteriore caſu non repellitur,
i non impeditur d. I. zn. eod. tit. Deindè ani- 27
eiemin madvertendum eſt, Diocletianum & Ma-
dteeinn ziminianum, authores illius legis fin. po-
ek ſteriores eſſe tàm Paulo, qui Alexandri Se-
GeNIn veri, quàm Modeſtino, qui Gordiani tem-

us Pore vixit. Porrò Iuſtinianus, his omni- 3
din bus poſterior, in Authent. de nuptiis Noy. 22. 2

unne cap. ſed quod ſancitum 24. liquide ſancivit, ſi
,CA& parentes aliquid alienaverint, quod libero-
uti rum erat, tàm liberos, quam hæredes ipſo-
Gmns rum illud quandocunque ab emtoribus
tim pun vindicare poſſe, nullâ eis obſtante exce-
Alrsen ptione, niſi tricennalis temporis præſcri⸗
een ptione domini fuiſſent facti emtores. Quid M
il gquæſo, clarius ad hanc rem poſſet dici? ded ²9

i⸗
. SE antè luſtinianum id ſanxerat C onſtanti-
n nnl nus in l.¹. C. de bonis maternis, niſi quod de
iun tricennali tempore nihil expreſſerat. Et 30
n,der fruſtra replicaret aliquis, tàm Conſta ntini,
igege. duam Iuſtiniani legem accipiendas de caſi-

hbrus, quando liberi non fuerunt hæredes fa-

/

R *

78 PRELH CTIONES AD TI ruruM

31 Gi parentum ſuorum. Cuienim credibi-

le fiat, utrumque Imperatorem, univerſali
illa com minatione, emtoribus factàâ, reſpe-

xiſſe tantùm ad caſum rariſſimum, quo li-

beri ex hæredes eſſent; non autem ad com-
muniſſimum, & frequentiſſimum, & ipſi

naturę convenientẽ caſum, quo ſcilicet hæ-

redes ſunt l. zʒ. 6. 5. 6. ff. de legibus l. ſcripto f.

undè liberi l. lulianus 26. fi quis omiſſa cauſ teſt.
Supereſt l. ie f. de except. rei vend. & trad. ubi

z2* Vlpianus ait, idem eſſe, ſi venditor fundi
domino ejus, ac ſi dominus fundi hæres vẽ-
ditori exiſtat; ſcilicet, ut illà exceptione re-
pellatur. Reſpondeo primùm, nihil prohi-

3 bere, quo minus illa exceptio, alioqui per ſe

juſta & idonea, elidatur replicatione ex d. I.
fin. C. de evict. ſcil. ſe quidem venditorem

non eſſe, ſed paratum eſſe evictionem præ-
ſtare, quemadmodum venditor teneretur
dummodò rem ſuam recuperet. Notum

eſt enim, exceptionem, quantumvis juſtam
. △ . .„ f⸗ . . . .
primàâ facie, elidi juſtiore replicatione. I. de
replication. & alibi gaßim. Deinde reſpon-

deo, ſi maximè detur, Vlpianum hanc re-

plicationem non admiſſurum fuiſſe, tamen
ex eo nihil aliud ſequi, quàm eam quæſtio-
nem fuiſſe temerè eâ ætate controverſam,
diſſentiente nimirum Paulo, ipſius Vlpiani
coævo: ſed Pauli ſententiam poſterioribus
tem-

X

1

—
en orb
Lluſtinuann

Relookeore
hcteſleni
ſulertebn

ſfn
Ginng H

onmonl.

1kehe
Anigpoe
nimzolen
Dence

inmn ſonb

ni nane
ontli⸗
lewank
Geei nbern
Tüdliſte
,nichn
nclllne
Kln
ln
lt lnn
hent
nten
ente
nihen
mri
ſdn

TITn PDE REGuIIS JIuRIs8. 79

.

☚n-

– temporib., ſcilicet Diocletiani, Conſtantini
tem, Wunel & Iuſtiniani, approbatam eſſe per ſupra dica.
nsnct, Reſondeo tertiò, Vlpianum, ſi in ſpecie de 3 5
ſnnn ti hac replicatione rogatus fuiſſet, illam non
Nutnds fuiſſe rejecturum, ut apparet ex l. Ai ego 9. S.
Anm i Kresß. dejure dot. de quà poſtea figillatim vi-
debimus. His ita firmatis, ſibi conſtabit

D optimus conſenſus huju; l. cum à matre cum
nia 4. . Ain. C. de evid. ad quam alias nihil ſolidi
ν adferrià quoquam interprete vidi, in quo
vendts animus poſſet acquieſcer.
Undiaoua . Deindée hanc interpretationem plu-
atenm rimum juvabit, ſi conſideres, in ſpecie
mn nhl 1. cum mwatre. matrem vendidiſſe totam
dirie domum fillii, atque adeò voluntatem matris
R fuiſſe, totam hanc domum fieri emtoris, ne-
enſendun Aue et auferri, & tamen hanc voluntatem,
iäoren duæ indiviſa eſt, filium hæred em non tene-
rten t in ſolidum præſtare, ſed tantům pro par-
„ te, qu hæres eſt, Si factum defuncti præ-
Ur ſtare, eſt voluntatem ejus non impugnare,
an ſed implere, ut communis interpretatio
D vult, tunc non debuerunt Imperatores fi-
elncen.

hut lio exceptionem opponere tantùm, qua-
ͤn tenus hæres eſt, ſed in totum eum vindi-
hu cantem repellere zita tamen, ut æ ſtimatio-
1 nis p ortiones cæteras à cohæredibus ſerva-
,gln ret, ut alias fieri videmus. Nam utique hoc
eH factum matris indiviſum eſt; illa non par-

—

38

communionis facilè obtenturus eſſet com -

80 PkRAILECTIONES AD riIrutüuM

—

tem', ſed totum voluit vendere; alter non

partem ſed totum voluit emere. Itaꝗue

cum Imperatores permittunt filio, reliquas

omnes partes vendicare absque ullà exce-

ptione, (& quidem ſine pretio, ut ſupra o-

ſtendi ex l. mater eod. tit.) uni ſoliipſius por-

ne credemus illam doli exceptionem eò

permitti, ut filius jure ſuo retineat plures
partes ſuæ domus, emtori unicam partem

relinquat, cum tamen propter difficul ltates

muni dividundo judicio, ut ſuæ Pportiones

N

39

ſiceretur: ſedi is qui dederat, ante nuptias

plures traherent ad ſeſe illam unicam, præ-

ſtità æſtimatione? Annon longè veriſimi-

lias eſt doli exceptionem, in ill unicà par-
te, magis dari ad effetum recipiendi ante
omnia pretii, & quoôd amplius ex causàâ evi-

ctionis debetur „quàm ad effectum illius u.

nicæ partis emtori conſervandæ, cum ta-

men illam partialem retentionem alioqui
noſtra jura Bravem & corrigendam cen-

ſeant.

Tertio, hujus interpretationis Aqui⸗ .
tatem valdè juvatt. ſß ego 92. §. 1. F. de jure do-
tium. Nam ibi defunctus rem, non hæredis,
ſed ſuam alicui dederat in dotem, proaliquà

puellà, ut demum nuptiis ſecutis dotis ef-

ſecu⸗

— .

——
cnrascecel
ſun rei
re lelma
miſent Nu⸗
Ungfrenten

uli n
tioni ſinunt: opponi doli exceptionem, an-

eodllelerin
ihhinng
MeClthtet
irizeno

=

ibinehe

igeniſen
nlreitl

kuſe n

Auumm
ne holl

ltu

—
ere; Aen
mere. lue
ninth
enelliet
to, min
diſolipiunn
Ceptionmnt
cetionene
teinet e
mnicm on
er Cchcun

lruseſem
ſor nE

municnn

ſeltt
longeenn

erpien
iusexcandh
Fectumiiun
r, cun
vonen do
gecan

eiotitt⸗
1fAe
vnminn
temnl
ultni⸗
inte i

6

8

DE REGuIIS IIRIsSs. 91

ſecutas deceſſerar; atque adeò dominium

ejus rei (ſicut etiam cæterarum omnium,
quæ defuncti fuerant) in hæredem trans-

miſerat. Nuptiis deindè ſecutis, ait Vlpia-
nus, fatendum eſſe (nota hoc verbum, fa-

tendum eſſe] non poſſe dominium rerum ab

eo diſcedere, inuito eo. Concludit quidem
ibi Vlpianus (r.) benigniusefſe (.) id; fa-
vore dotis, neceſſitaté imponi heredi, con-
ſentire ei, quod defunctus fecit: ſed ſi ita
indubitata eſſet communis ſententia, in hac
I. cum à matre, nihil attinut, Vlpianum ſe-
ſe fundare, in ſolo favore dotis, ſed fundaré
debuit ſeſe in eo, quod hæres omnis &
omnimodò citra omnem favorem cauſæ
debeat conſentire facto defuncti, ob hoc
ſolum, quod hæres ſit: idque eo magis, quia
illa res fuerat defuncti, non hæredis. Si pu-
tavit Vlpianus, non obſtante, quod ea res

40

41

defuncti fuerat, tamen fatendum eſſe, non

poſſe dominium ejus invito hærede ab eo
diſcedere &c. quid putabimus dicturum
fuiſſe, ſi hæres, paratus obligationi defun-
cti ante omnja ſatisfacere, urgeret tamen
rei ſuæ reſtitutionem; ideò fortè, quod
certà ducatur ejus affectione: paratus, in-
quam, interim omne id præſtare eo nomi-
ne pro ſuàâ parte, quod defunctus præſtare
tenebatur. s
F Quar-

42

4

82

—.

Pa FLECTIONES AD TITuILuIM

Quartè confirmatur eleganter hæc
ſententia ex l. Seia 73. ff. de evict. licet ea pro

communi interpretatione allegetur „pro-

pter finalia verba, vel exceptione doli mali

Jummoveri peſſe. Quam rectè, vel perpe-
ram, ex eo facilè intelligitur, quod Paulus
quæ ſiverat, an Sempronia jure controver-

ſiam facere poſſit? & reſponderat, jure poſ-
ſe. Qui dolo facit, non jure facit, & con-
tra: qui jure facit, dolo non facit l. 5y. infr. b.t.

& ubi dolus non eſt, ibi nec doli exceptio

l. 2. in princ. & S. 1. f. de doli except. Specie

quidem juris faceret primâ fronte, ſed non

jure; ideò aliis locis dicitur, hunc fruſtrà
facere controverſiam, irrito conatu: imò
controverſiam facere non poſſe in l. 14. C.
de evict. At hic in quæſtione Pauli non fa-

cit fruſtrà, nec irrito conatu, ſed jure & cum
effectu, ut ſequatur evictio, ibi, enictis pra-

44 diis. Sed interim verum eſt & manet, illam

Semproniam doli exceptione ſummove-
ri poſſe; hactenus, ut non aliàs jure petat,
& audiatur vindicans, quàm præſtet evi-
ctionis cauſam, ut in l. fin. C. eod. tit. nimi-
rum ut exceptio detur ad illum finem, ad

quem daretur actio in verbis proximè præ-

cedentibus. Summa: quatenus aliquis dolo

facit, eatenus etiam doli exceptione ſum-
movetur; quatenus non dolo, ſed jure fa-

0

a

t, enenn

Mici Ae
(onveriente
mnpb oni

Mtentgn
UMconmrium
Ceumer

ebcineetn

Uenefrſvcce
lherecis

nnueleto
4
t

PDrFr REGIIIS TuRIS. 8;

—.
clegunnk
ig leet u

4
4

1

tegptint in

ee, e 8
ſiengunkn

jure anm
udetet f
re heit, Ar

nuitl en.

ner olant

eug
fone an

Ur, hureti
O conn1
1poleit
ge Pidin
iiml

=

Kmined
one ſunnn
alusſoe⸗
in dant
CNKN

4

Nunhn

— =E

Nviili
Methün
Gotr

.
.
1

9

4

=

egetn n.

– —
— —

— . —
n

cit, eatenus nec doli exceptio illi poteſt

obiici. Apparet igitur pulchra harmonia &
convenientia horum textuum. Denique

magis confirmabitur & placebit hæc inter-
preratio, ſi nullus textus aut ratio evidens
in contrarium extet, ex quâà cõcludatur aut
colligatur, heredem non tantùm ita pręſta-
re factum defuncti, ut in jus & obligatio-
nem ejus ſuccedat; ſed ut etiam dominium,

quod hæredis fuit, tueri ſibi non poſſit, etſi
paratus eſſet obligatisni defuncti pro ſe pa-

rêre.

Primum igitur pro communi ſenten- 46
² A . A . . . .
tiâ tuendàâ ſpeciosè objicitur l. filium 3a1. f. de

lib. canſa. ubi filiꝰ hæres patris, ob hoc ipſum,

quod hæres patri extitit, non poteſt ſervum

ſuum àâ patre manumiſſum in ſervitutem
revocare. Ergò non poſſet eundem ſer-
vum à patre venditum vindicare, licet para-
tus eſſet emtori pretium ejus præ ſtare, und
cum eo quod amplius intereſt. Sed faci

4 ½

lis eſt reſponſio. IIlud factum patris (ſcili⸗ 47

cet manumiſſio ſervi, qui filii fuit) non po-

teſt aliter præſtari, niſi ſervus ſit & maneat

liber. Filius hæres non poſſet aliud pro il-
2„* . . .„ „„
là libertate præſtare, quia omnis æ ſtimatio

Par va eſt reſpectu libertatis. I. libertas. infra.

Hh.t. Si ergò factum defuncti ab hærede præ-
ſtandum eſt,ſicut eſt præſtandum d. l. eæ qua
F 2 per⸗

4³

24 PRELECTIONESAD TITuLIM.

—.2.

perſona inſra. h. t. hoc caſu nullus modus in

rerum naturs eſt ejus præſtandi, quàm ut li-
berum ſinat eſſe eum. Perſpicuum itaque

eſt, hanclegem nihil efficere in contrarium.
Secundò adfertur I. venditioni C. de re-
bus alienis non alien. ubi emtori optio datur,

. * △ .
utrum velit exceptione doli oppoſità reti-

. . 2 .,
nere rem ſibi venditam, aut verô, omiſsãâ

49

0

51

exceptione, ad id, quod ſuàâ intereſt, agere.
3 .* .
Ergèò falsàùm eſt, quod ſuprà poſui, doli ex-

ceptionem in caſu. d. cum à marre. non poſ-

ſe opponi ad excludendam vindicationem,
ſed tantùm ad retinendum id, quod inter-

. 5 1 .
eſt. Reſpondeo, perperam in illàlege, ca-
ſum illum pro veriore poſuiſſe Accurſium.

quod dominus rei ſucceſſerit venditrici:

imò venditrix non domina ſucceſſit domi-
no rei, quemadmodum in l. vindicantem f. de

erid. Er vel ſola inſolens & inuſitata locu-
tio reprobat ſenſum Accurſi. Nam ſilo-
querentur illi Imperatores ( ſunt autem j
dem qui etiam fecerunt. I. ult. C. de evidt.) de
hærede venditricis, non dixiſſent venditriu
ſuccedenti, obſcuro admodum am biguo⸗, &
inuſitato modo loquendi; ſed dixiſſent
longéè facilias & planius, venditricis hæredi.
Tertiò pro communi interpretatio-
ne adfertur l. filiusfam. 112. S. cum patej. F. de
legat. 1. 1. ſucceſores 10. C. de ſolut. I. p., na

5
Aen⸗

.AI

(am Nto

Amint,
ſeben deh

läiraloti

runtenr

(npelute

Cbtebt hu

olutennie

liKllinl

ukzibin

Klredes .
fene gedir
Genpeen
kiten o

lunzele

Nuereltͤ

Hhilei

he
En
Commmnl.
nnilbe
thed 4
Mnigen
in ner
iul
mhuntk
fen⸗

Aſalin

IIN

——

luswotrt

mdguntd

Hinmn
incomn
nditnn
Cnintnen
logpi⸗
Nt erd⸗ 1
nerel,
ngſucl⸗
minanaf

indcni

ols
nug
ihe Mud
leit ſ⸗
ſcelil⸗
num,
Xiult
6 Nn
(anin
.CARN
llnn ,
nunß⸗
A
e
jine n,
mi,

r N

”M

DE REGILIS IuRIS. 3 5

NWRen

44. 7 ad Trebell. Sed illæ planiores ſunt,

quam ut operoſam refutationem requirãt.

Nam inl. 114. nihil aliud dicitur, quàm hæ-

redem debere parêre voluntati defuncti,

ſcilicet legitimæ & juſtæ, quam lex probat,
juvat, tuetur: ſicut ibi, dum pater fundum
ſuum noluit extra familiam alienari. Quis
dubitabit huic voluntati parendum eſſe?
Potuit enim ſuæ rei ilegem dicere, quam vo-
luit. Sed & in l. 1o. C. de ſolut. nihil de alienis

mancipiisin ſolutum datis, ſed de propriis.

At hæredes putabant illorum pretium ſu-
perare debitum, ideoque volebant ſolvere
debitam pecuniam, & recuperare mancipia.
Id quidem poſſent, ſi minor fuiſſet, qui in

ſolutum dedit! un. C. adverſus ſolut. ſed quia

major dedit, firma manet ſolutio. Legis 44. F.

2

44d Trebell. eadem eſt ratio, quæ eſt l. 114. de

g.. de quâ modèò dixi.

Quartè vehementer urgetur pro
communi l. ab eo 7. C de liberali cauſa, Etſi,

inquit, libertas jure data non fuiſſet, tamen
reſpectu aditæ hæreditatis, hæredem ma-
numittentis debere voluntatem defuncti
ſuo conſenſu firmare. Notandum eſt,
ipſius defuncti, non hæredis, ſervum fuiſſe
manumiſſum, ſed non ritè, ibi, etſi iure non
proceſſerit, puta, fuiſſe minorennem, ut rectè
gloſſa ibi animadvertit;! 4 quia in eà volun.
F 3 ta.

36 PRELECTI ONES AD TITuLuM.

⸗0 —

——

tate manumiſſor ad mortem perſtitit, per
tea tum ibi, voluntatem defuncti, nec retracta-

vit eam, licet potuiſſet, indignum eſt hæ-
redem eam retractare „qui nihil juris in eo
ſervo habuit: ſicut videmus in ſimili, ſi do-

nator non revocavit donationem, licet po-

tuiſſet, hæres non auditur revocaturus l. fin.
C. de revoc. fonat. Etſi verò hæres minoris

gaudest beneficio reſtitutionis ex perſonâ
minoris, tamen norum eſt circa libertates

difficilidls concedi reſtitutionem S. ſemel. I.
18 uibus ex cauſis manum. non licet. Quamvis
etiam ſpeciosè urgentur hæc maximè ver-

ba reſpedu aditæ hæreditatis, ex quibus infe-

runt, hæredem adeundo hærcditatem cen-
ſeri omnia à defuncto facta com probare &
rata habere, ſuoque conſenſu fiirmare: ta-

mẽ hoc falſum eſſe, ſæpiu us clarè fuit demo-
ſtratum; nec uſque aleò laté porrigenda

ſunt illa verba, ad quæ ſtiones longe diſſi.

ſ9 miles. Veluntas defuncti, quamvis mi-

nus ſolennis, circa res ſuas! ongé à& favorabi-

lior eſt, ut obſervetur, quàm circa re⸗ alie-

nas, ut apparet ex d.lI. Seia. Iod leoque etiam

aditio hæreditatis plas operari debet adi il.

lam, quàm ad hanc tuendam.

So VItimo loco præ omnibus aliis pro
communi ſententia ſtringit. ſKve poſſe ßio /4.
C. de eyiét. ut quæ non ita loquitur, quem-

admo-

D

(nodum

Nquden
Cekandst
lamorere
utenter in
1 Gan

u Aetun H

Nlolitar

mlln

alucrd

rmnen

e

— DE REGUIIS IuRIS. 87
Perki g. — 6„ „ — õ
admodum lex ſin eod. tit. ac ſi hæres præſta-
neckettd . — funci
nde ret quidem factum defuncti, eo modo, quo
in deſfunctus tenebatur: ſed ita, ut non poſ-
. tn ſit movere controverſiam, id eſt, ut fruſtrà
h e intentet vindicationis litem ex ſuâ⅛ perfo⸗ 6
Chein ctſ 2 1
nen D nä. Sed cum æquè clarus ſit textus a. . ſin. ⁵*
poce . 41 . 2
ie 3 vel etiam clarior in contrarium, ut nulla à
nene quoquam interpretum hactenus allata ſit
du l idonea reſponſio, in quâ poſſit animus ac-
Ctcilmen quieſcere, puto è contrario, non im proba-
i⸗ iliter ad hanc l. 14. reſponderi: Primùm,
fictſe ⸗ .
un e his verbis, quod controverſfiam movere non poſ-
ne, At, addi rationem ſive cauſam hanc, de qua
er ub. . pæregitari ,„; 8
ire æreditaris author laudari poteſt. Atqui
ee omnis diſpoſitio ampliatur & reſtringitur
ong cx ſuâ caus,ut notum eſt: cui conſequens

fim eſt, ur quatenus author laudari poteſt, ea-

efi tenus non poſſit movere controverſiam.
e Art verò non poteſt aliter author laudari,
elE“ qum ſi jure hæreditario veniret, ſecus ſi ex
, ſui perion, ex quᷣ proprium jus habere &
oi retinere ſuprà oſtenſum eſt ex l. Seia ,3. f- &
. ſin. C. de evici. Deindè, etſi non reſtricti 61

63 X . 2
E. veé, ſecundum cauſam adjectam, ſed univer-
ſaliter illa propoſitio accipiatur, tamen ni-

„. hil aliud ſequitur, quam Gordianum, cujus
nboſt, ca lex eſt, in eà ſententià fuiſſe, ut Mode-
α ſtinum ejus conſiliarium in l. 22. f. de pign.

ſed poſterioribus Imperatoribus, Diocle-
F 4 tia.

3 8 PRELEHCTIONES AD TITuLuM

n —

— . —
——

tiano, Maximiniano, Conſtantino, Iuſti-
niano aliud viſum efſe antea probatum eſt.
6 Denique ut concludam, multum ad rem
faciet, utrum ſciens rem hæredis defun-
ctus alienaverit, hanc ſibi licentiam ſumens

in re ejus, quem viciſſim ſuis bonis beare
voluit; an ignorans: ut hoc caſu indiſtin-

Gtè audiatur hæres rem ſuam vindicans,
ſalvà causâ evictionis; illo non ſemper.
Nam & famæ & exiſtimationis defunci ra-

tionem habere debet: quà ſalvà, non eſtar-

cendus juſto rei ſuæ deſiderio; cum videa-
mus, etiamſi res non hæredis, fed defuncti
fuiſſet, tamen haberi rationem juſtæ hære-
dis affectionis, dummodòè æſtimationem
præſtet ut in !. ſi domas. 71. §. qui confitetur
64 verſ. aut ſi ſervum ff. de leg. I. Non ignoro
etiam, valere legatum rei hæredis, etſi
teſtator ignoraverit hæredis eſſe. l. anum

ex ſamila 6. §. i rem ſj. de leg. 2. Sed Papi-
niani in ea l. quæſtio non erat, an hæres
omnimodè rem ipſam præ ſtare teneretur,
an verò lberaretur offerendo æſtimatio-
nem? ſed ne planè legatum detrectare
poſſit, etiam quoad æ ſtimationem, ut alias
fit re alienâ legatà. S. non ſolum. I. de legat. At
quando hæres paratus eſt æſtimationem
Præſtare:id jam ex alis legibus & ex ratio-
ncju.

H
üudo
el Uane

Chlvetucin
nſclenoin

n ſ

—

ejwdican

Legaure

Mn⸗
Chleulo

ihelnerc
Limneih
UN e
begen en
Reunnf
glinmn

nglf

TITN

arino, i.
tobannc

Ulrun Aer.

*

Lrect el .

etamſonen
isbonuben
eceſantt
m mdder⸗

non ſend
Nudetuncin

Ue vonett
nozcumſer

,ſel Eni.

hen Arier
lononen

= — —

ne judicandum eſt, an admitti debeat ; ut
eleganter probat dicta l. 71.

Lex 30.
Vlpianus lib. 36. ad Sabinum.

DE REG⸗IIIS IuIRISs. 99

Nuptias non concubitus, ſed

conſenſus facit.
PE X hoc efficitur, quoties inteſtato de-

̈functo conjuge ſuperſtes ſuccedere,
vel in partem vel in ſolidum, ex ſtatuto aut
conſuetudine debet, locum id habere ſta-

tim ſolennizato, ut loquuntur, matrimo-

nio, etſi necdum in mariticubiculum ſpon-

ſa venerit l. cui fuerit 15. ff. de cond. & dem.

Quin imò, etſi necdum in domum mariti

deducta fuerit Boer. in conſy. Bituric. tit. de con-

ſvet. matrim. S. 1. Br. in l. nihil fl. de ad. rer. amot.
Bl.in l. cum inte C. de don. ant. nupt. Idem Boer.
tit. de conſvet. ſuper iure & ſtatu perſonarum §.

item que la femme. Vnde & de dote actio- 3

nem habet ante concubitum, I. ideoque ff. de

2

rit. nuyt. quam ſponſa non habet: & vi-

rum luget I. denique ff.d. t. quem ſponſa non
luget l. uxoris in f. ff. de his qui not. inſ. Quæ

ſuperiuns de ſucceſſione dicta, loc habent,“

niſi ſpecialiter ſtatuto expreſſum ſit, quate-
nus in cauſsâ ſucceſſionis matrimonium in-
telligi oporteat.

F 5 Lex

90 PRIECTIONRS AD TITuILUIM

Lex 31.

Nlpianus lib. 42. 14 Sabinum.

Verum eſt, neque pacta, ne-
que ſtipulationes factum poſſe tol-
lere. Quod enim impoſlibile eſt,
neque pacto neque ſtipulatione
poteſt comprehendi, ut utilem

actionem, aut factum efficere poſſic.

IVjus L. explanatio petenda eſt ex

notatis infrà ad l. ea quæ dari iz5. & l. im-
poßibilium 15. h. t.

Lex. 22.
Ulpianus lib. 473. 4d Sabinum.
Quod attinet ad jus civile, ſer⸗

Vi pro nullis habentur. non tamen
& jure naturali: quia, quod ad jus

naturale attinet, omnes homines

uales ſunt.

Væ hic dici poterant, jam ſaprà tradi-
ta ſunt in l. in perſonam 22. h. t. Cui jun-
gende 1. cum ſervis 107. l. lervitutem 209. inf.
eod. l. ſervi 14. F. de obligat.

& a.

Lex

Iu

—

nun.

alnn.
1poletc.

birth
ioularo
d rie
celel

eund ei

taigg61

.

Cwe

nonunel
vod

herim
ſefſh
, Co

Ne4,

DE REGumuIIS IuR IS. 91

Pomponius lib. 22. ad Sabinum.
IhIn eo, quod vel is, qui petit,
vel is, à quo petitur, lucri facturus
eſt, durior cauſa eſt petitoris.

C Onvenit l. nemo /26. §. cum de lucro inf.

h. t. & explicabitur in l. in pari 128.pr. edd.

Lex 3.
Ulpianus lib. 45. ad Sabinum.
SZSenmhper in ſtipulationibus, &
in cæteris contractibus id ſcquimur,
quod actum eſt: aut, ſi non appa-

reat, quid actum eſt, erit conſe-

quens, ut id ſequamur, quod in re-
gione, in quàâà actum eſt, frequen-
tatur. Quid ergo, ſi neque regio-

uls mos appareat, quia varius fuit?

Ad id, quod minimum eſt, redi-
genda ſumma eſt.
Tſi communiter intentio non aliunde
meliâs, quàm ex verbis colligi poſſit,
cum verba ſint character animi 31. Labeo 7. Fj.

de ſup-

de ſuppel. leg. totius tamen negotii, quod ge-
ritur, ratio cõſiderata facit, ut aliud dictum,

92 PRXLECTIONES AD TITuILUuIM.

aaAEN

aliud ſenſum intelligatur: quod & per ſe
evidens eſt, & oſtenditur in l. 6. 8. ſi fundus f.

ge contrab. emt. quo caſu, neglecto eo, quod

dictum eſt, id quod actum eſt ſequimur d. 1.

6.1. 3. C. de lib. preter. Cui non obſtat! quic-

quid 99. f. de V. O. quæ pro omiſſo vult habe-
ri, quicquid verbis expreſſum non eſt. Hoc
enim tantùm eo loci agitur, ne ex generali

contractus, aut negotii, quo de agitur, natu-
râ & conditione; ſed ex ſtipulationis teno-

re fundamentum interpretationis capia-
tur; nihil tamen verat, ſi per im prudentiam
ſecus dictum, quàm actum eſſe, doceri poſ-
ſit, ejus quoque, quod omiſſum eſt, ratio-
nem haberi. I. i ſiue 22. S. ſi in ſtipulationem 7.
f. rat. rem hab. Quin etiam, quod tacitèa-

ctum eſt, adhuc ei, quod dictum eſt, præ-
ponderat I. un. C. plus val. quod agit. ltem ſi
domus aut prædium vend'tum locatumve
ſit, uſque ad certam partem vel terminum,

nec appareat, incluſivè an excluſivè vendi-
tor locatorvé ſenſerit, ex quantitate pretii
conventi, ſi aliæ probationes deficiant, hoc
erit æ ſtimandum, per gl. & Br. hic Fac. gl. no-
tab. in I. 1. §. 1. in verbo, agende ff. de ſuperſic.

Tacitè enim de juſto pretio actum intelli-

gitur: neque minor vis eſt taciti, quàm ex-

preſſi.

N

teanr ann

Peſcil

teret,
Materb
fechung
Cvendoe
tn h

(lutahen

lnnfn
infe
in re⸗
onstin
s. hn⸗

ſtnngn

lllleſin.
üinnmek
Unllnece
ckarn
Ntkee

Ei e

S=SSo

N
Ael
o
DudN
cdle

ſenli

tu

——
igholg⸗
dd
A Eee
Pndg

AOed

1

—

enin.

oblulu⸗

Lonunh

raltetei
eu5
Fodurn
tonis it
nprmin
,Ci
A,n
hulummm
oluit
1 n eb,

it. NMe

5 3
locuum.
terminn

Unneſen

hrineſe

ecANN

A

0*

DE RHGHuIIS Iu RISs. 9 31

preſſi. l. vinum f. ſi cert. pet. Vnde nihil in-

tereſt, utrum ex æquipollentibus fiat l. K

mater C. de inſtit. & ſubſt. Cęterumſcum in de-
fectum ejus, quod actũ eſſe apparet, ad con-
ſuetudinem regionis recurrendum ſit, per
text. hic, quæritur, an non potior ſit, ipſius
contrahentis & loquentis conſuetudo ?arg.

I. 12. f.. de pign. adt. l. 13. f. de uſur. I. ſi ſervus

plurium fj. de leg.. Sed verius eſt, in contra-
cGtibus prævalere debere conſuetudinem
regionis: in teſtamentis verò ipfius teſta-

toris. Cagnol. hic. Qujus diverſitatis hæc

eſt ratio, quòd teſtatoris liberalitas ex ipſius

ſenſu æſtimanda eſt; verùm in contractibus
iniquum eſt alterum alterius ignoratà con-

ſuetudine decipi: unde contrà eum facien-
da eſt interpretatio, qui legẽ apertiùs dicere
potuit & debuit.l. veterib. -.de pact. l. Labeo ſj.
de contr. em.
llyianus lib. 45, ad Sabinum.
Nihil tàm naturale eſt, quàm
eo genere quidque diſſolvere,
quo colligatum eſt. Ideòô verbo-

rum obligatio verbis tollitur: nudi

conſenſus obligatio contrario con-
ſenſu diſſolvitur. HDß
Huc

7

2

.

94 PAALECTIONESAD TITUuILuM

H Vc pertinet l. omnia Ioo. l. ferè 113. b. t.
IEt adeò obligationes, quæ conſenſu
conſtant, contrario conſenſu tolli, non per
exceptionem modò, ſed & ipſo jure, palàm
eſt. Nec minus tamen & re & verbis tol-

luntur: re, ut ſolutione; verbis, ut acce-

ptilatione, delegatione. nam & his conſen-
ſus ineſt, & inſuper amplius aliquid. Por-
rò tollumuretiam verborum obligationes

nudo conſenſu, ſed non aliàs, quàm per ex-
ceptionem. arg. l. emtio 30. f. de reſcind. vendit.
4 Eademque ratione; qui re obligatus eſt, pu⸗

ta ex cauſsâ mutui, ſolis verbis liberari, velu-
ti per acceptilationem, non poteſt: ſed ut

contingat liberatio, ipſam quoqueobliga-

tionem, quæ re conſtat, in verbalem träs-

vormari placuit: S§. quo genere I. quib. mod. tol-
lit. oblig. quâ deficiente exceptio quidem lo-
cum habebit !. an inutilis f. de accegt. ſecd

obligatio nihilo magis extinguitur. Vn-
de, ſi per errorem poſtmodùm ſolutum fue-
rit, condictio adhuc competet l. qui exceptio-
nem 40. ff. de condict. indeb. Sed ſi judicio
conventus reus vel exceptionem non op-

poſuerit, vel judex eam non admiſerit, a-⸗-
deoque reum condemnaverit, etſi verum

ſit, ejus rationem habendam fuiſſe, perinde
tamen eſt, acſi omninò non competüſſet,
propter authoritatem rei judicatæ, quæ
. pro

woet
Uenun

denil
Mrite

lnoner
aime
ſam
nlckn
lchen 3
Kilke
daeſun
ulpteen
lient
haghen
u

teliee

–+

DH RHEGuIILIS Iun Is. 9 5

runn —
— pro veritate accipitur l. res judicata 207. bh. .
fmll ingenuum 25. F. de ſtat. hom. M
oleii H Quod autem autem circa poſſeſſio-
lung nem aliter, atque hâc regula dicitur, obſer-
vari traditur, in I. 6. S§. in amittend F. de acquir.
ntiin. poſ.hanc rationem habet, quòèòd amitti qui-
mit dem citra cujuſquã injuriam vel ſoloanimo
Gonler.

Ah poſſeſſio poteſt; acquiri verò ſolo animo,
n, k ſolové cotpore nequit, citra anterioris poſ-
oblignin ſe ſſoris injuriã, aut niſi duos in ſolidũ poſſi-
un dere poſſe cõcedatur, quod in jure eſt abſur-
Wo dum. Porrò quod in I. 6. f-.a. t. dicitur, quem 7„
uue admodum nulla poſſeſſio acquiri, niſi ani-
eldemniſt mo & corpore, poſſit; ita nullam amitti, niſi
dd in quà utrumque in contrarium actum eſt:
eie ſic oportet accipi, acſi dixiſſet, non ſufſice-
re, corporaliter deſitum eſſe poſſideri, niſi
G6 Seanimo deſinatur. Igitur in l. 3. poſſidet 8
nlenn corpore, & repudiat animo: unde meritòͤ
1 ehr amiſiſſe videtur. Voluntas enim in poſ-
iu H ſeſſione potior eſt corporali præſentiâ, ur
lmm & in hæreditatis aditione. Sed in I. 5. cor-

pore jam erat amiſſa, quia alius vi detinet;
SelAh ex l.oræced. nec tamen omninò amiſſa eſt: ex
en r⸗ 16. ergè utrumq; concurrere de bet hoc ca.
Aalit ſu, quo corpore prius amittitur. ” ,
eli n Ex hàâc noſtrâ regulâ & illud ſequi- „
ileen⸗ tur teſtamentum jure factum coram tot
i“ teſtibus revocandum eſſe, quot fuerunt 2.
ſcnte hibi.

,

11

ſe non pertinenti.

96 PRFLECTIONESAD TITuILIM

10 hibiti gl. in l. cum opponeretur ff. de leg. 2. Nec

opus eſt, ut adjiciat, ſe velle inteſtarum de-
cedere, vel inſtituat eos, qui ab inteſtato
ſucceſſuri ſint: ut Bartolus voluit in l. ſi ju-
re 18. f. de leg. 3. Hoc enim per ſe ſatis in-

telligitur, ut fruſtrà exprimatur, quod ex-
preſſum nihil operatur, l. Cornelius 69. F. de

bar. inſtit. 1. 2082 rectè J. C. de fide juſſ. cum jus
ipſum id ſatis diſponat. Neque contrarium

probatur ex! ſancimus C. de teſtam. neque ex

§. ex eo ſolo I. quib. mod. teſt. inf. Qujin po-
tius, ſi vel tem poris diuturnitas, ut in d. 1.
ſancimus, vel favorabilior eorum cauſſa, qui-
bus ab inteſtato ſuccedendi jus eſt, ſuffra-
getur, & quaſi ſuppleat defectum teſtium,

ut in l. 27. S. pen. C. de teſtam. etiam paucio-

res teſtes ſufficiunt: quo caſu perdit offici-
um ſuum hæc regula.

Lex. 326.
pProymyonius lib. 27. ad Sabinum.
Culpa eſt, immiſcere ſe rei ad

E. X hâc regulâ ſupplenda eſt l. 5. f. de hæ-
H ed. vel ac. vend à compoſitoribus juris
alterà ſui parte mutilata. Apparet enim ita
ſcripſiſſe Pompomum: Si venditor haredita-
JJZñGMZ ddis

D

ſtrichen,n⸗
Rſionſoeckne

tuſg eutm

littr er
ftttui Nn

1

ſtegkeretate
Poketearu

TLTNHIII

Kielg
intektung
un idu

4

PVOetel

nherkeintt
mrnn ⸗
Cmthuhfe

i

gnecobtt
teſeen beg

Ents Nrin
oruntlltge
ijus ⸗
lectumtemn
erinm ie

PDEREGuLISIIRIS. 97

„. „ ⸗„ ½*
tis exactam, ante venditionem ſcilicet, pecu-
niam ſine dolo malo & culpa peraiderit, non pla-⸗
cet eum emtori teneri: quod ſi poſt, utique tene-

bitur. culpa eſt enim, immiſcere ſe rei ad ſe nihil

pertinenti. Nam in hæreditatis venditione 3⁸

plerumque hoc agi videtur, ut, quod perve-
nit ex hæreditate in id tempus, quo vendi-

tio fit, id videatur veniſſe l. 2. S. 1. H. d. t. Pa-
rique ratione negotiorum geſtor, ſinovum
negotium, quod non ſolitus erat dominus
facere, geſſerit, eaqque res ſucceſſum non ha-
huerit, tenetur arg. h. lI. & l. ſi negotia l. ſed an

ult,d §. ſed iſtam ſ. de negot. geſt. Et Medi- 4

cus ob im peritiam tenetur, lI. illigitas §. Me-

dicus ſ. de off. præfid. conductor item artificii
operis I. ſi merces S. qui columnam ff. locat. Nec

enim debuerunt ſearti immiſcere, aut pro-

fiteri icientiam, quam ignorarent. Fac.l lu-

lianus 17. f. de R. V & Iulianus 37. eod. tit. jun-

.

Ginun

tereln

ſine fe
torb

Nalel aiun
4

linnd
4

0 1, 4uod Tuit 203. infra h. t. l. ult. C. de neg. geſt.

ianus libro 51. ad Sabinum.

7

„ Nemo, qui condemnare po-

teſt, abſolvere non poreſt.

Ræter allegata per gloſ. b?c, addenda eſt

. etiam l.z. J. d. of. procur. Cæſ. ex quâà reci-

G pro-

—

„⁸ö PaAIECITIONES APD TITUIIIMA

—

tur, judicis abſolutionem in eâ cauſsâ, ex
quâ condemnare non poſſet, nullius eſſe
momenti: unico caſu excepto, qui eſt in
1. 3.§. aded C. ubi Sen. vel clariſ.

X

Lex 35. D

Pomponius lib. 29. ad Sabinum.

Sicuti pœnà ex delicto defun-
Cti hæres teneri non debeat: ita nec-
lucrum facere, ſi quid ex eà re ad

cum perveniſſet.

( Vm quæritur, an & quatenus hære-
Ꝙ des ex facto defunctorum tenanturè
ſequentes regulæ ſunt obſervandæ. I. Pœ-

nales actiones in hæredem non competere
§. non autem I. de perp. & temp. alt. nec cæte-

ros ſucceſſores l. i. pr. F. de priv. del. niſi lite
jam cum defuncto conteſtatà l. ſciendum ſ.
de O. & A. Latè Gail. lib. 1. de pac. publ. cap. 20.
per tot. 2. Ex contractibus deſcendentes

* omnes in hæredem dari, I. ex contractibus 49.
V. de O. & A. licet delictum quoque verſe-
tur, dolus nimirum d. I. 49. l. ex depoſiti 12.F.
eod. 3. Actionem ex contractu rei perſe-
cutoriam adverſus hæredes quoque in ſoli-

4 dum dari d. I. 16. 4. Actionem de dolo,

qux

procatio hujus regulæ oſtenditur, & doce-

d

——

gur ex con
tompetetre

(Chahon 8

RuendAun
N er
Ne!

annone

Aulecd
Poibuelke
lnnie.
Dri
Ccnoecol

I.

uaG

-
Wit, Ale.
nei calti,4

et, nuliusc⸗
epto, lii

gunnn e

prumn tenont
rrande..

von cen

) Al e
nn4 u
11 ſi
u. Mlih

6 Cllenenn

lhee
vr el

ſ

alhſen
1anteian

en Eon

——

RW DE REGuULISIIRNIS. 99

—

competere, niſi quatenus ad ipſos pervenit;
quia non eſt rei perſecutoria, (ed P&&Nalis
nen autem, verſ. aliquando l.de perpet. & temp.
act. S. ſequens I. de act.
NEC LuCRIMFACERE) Non

enim oportet nos alieno ſcelere ditari l. 1
C e delid. defunct. ac turpia lucra à poſſeſ-
ſoribus auferenda ſunt I. in beredem F. de ta-

lumniat.

PERVHENIT) Perveniſſe videtur, “

& quod dolo fecit, quò minus perveniret
4. 157. H. pen. h. t:

Lex 359.

bomponius lib. 32. ad Sabinum.

In omnibus cauſis pro facto

accipitur id, in quo per alium mo-
ra ſit, quò miuus fiat.

) Vi cautioni judicio ſiſti non ob-

„temperavit, ſive à mag ſtratu reten-
tus fuit per alterius dolum, ſive ipſius ad-
verſarii dolo factum ſit, quò minus ſe ſiſte-

ee, miccbirur iile l. , h,eusß ar eober
ꝗuem falct. erit l.2. S. ult. ff. ſ. quis caut. Re-
cteque dicitur, liberari debitorem, ſi pecu-
hiam, in quàâ recipiendà creditor moram

G fe-

quæ ex contracétibus datur, in hæredes non

nus pignus ſuu

MR—ʒ——
—

——

culpàâ ſuâ perdiderit. Depoſuiſſe enim vi-

detur, per quem non mora fuit, quò mi-

nus deponeret, per teæt. hic, juncta l. n. C. de
pign. act. I. aliena 20. §. 2. f. eod. nec ideò mi-

ſe videtur l. qui decem 72. F. de ſolut. Cæ-

100 PALECTIONES AP TITuITuIM

fecerit, antequam deponere poſſet, ſine

m repetit d. §. 2. imòô ſolviſ-

terum rectè ait, cum per alium mora ſit, qud

minus & 6. nonautem, cum per eum, qui ſacere
debet, mora non fit, quò minus ſaciat. Nam
hoc reſpectu quandoque non relevat, per
me non ſtetiſſe, dummodòèò & per alium
non ſteterit. Iccircò non malè gl. in l. 1.

4 C. de inſt. & ſubſtit. præ ſupponit, teſtatorem

aliàs relicturum fuiſſe, eaque ratione conci-
Hat d. l. 1. cum I. 4. C. de condit. inſert. quam
conciliationem juvat probabilis præſum-
tio paternæ volutatis in d. lI. 4. quòd citra

conditionem nuptiarum, quas optabat,
maluiſſet legatum remanere penes filium.

Sed tamen hanc fictionem neceſſariam
non eſſe evidenter docet l. in teſtamento 31.
in f. f. de cond. & demonſt. ubi ſufficit, condi-
tionem deficere. Fac. I. 13. . 64. I. 7. hoc
tit. l. . S. item ſi qua f. quand. dies leg. l. 13.
princ. F. de annuis leg. l. Il. F. de
condit. inſt.
Lex

panmpue

Mhnt

uro

Eerrictun

Eer
uſu
ſkbenelin
Ellcnn el
Nenndlenan
maſe
uezſ
ltivelone
ll,eui

aßuſ

lin e

f

N
non

Fal

ekett

keuhur
(unrt

TITuN

holer i

fuleennnt.

fit, ot⸗

Glelfnl
,ecitedn
1 mollt⸗
4u. 0
unn t
n liſu
d. M
hkelent,
Aer

niei

intenuorn
ug

D
– ð

DEREGUILIIS TIuIRISs.. 10 1

— —

Ler 40.

Pomponius libro 34. ad Sabinum.

Furioſi, vel ejus, cui bonis in-

terdictum ſit, nulla voluntas eſt.

H Ac L. conjungenda eſt cum l. ſed hot
z0. f. de aq. pluv. arc. Aliàs enim di-

1

verſo jure ſunt furioſus, & is cui bonis in-

terdictum eſt. IIlius nec in acquirendo,
nec in alienando ulla voluntas eſt: l. qui ſer-

vum 47. f. de acq. haæred. I. 6. f. de V. O. l. Mar-

ctelus 25. f. de fideiuſſ. Hujus in acquirendo

2

juſta voluntas eſt, l. 3. ſ. de noyat. ſicut &

pupilli, cui comparatur l. certi condictio S. S.
ſed etſi ei . de reb. cred. Fac. l. obligari f. de

author. tut.
Lex.
VUlyianus libro a6. ad Editétum.

Non debet actori licere, quod

Treo non permittitur.

Vm liccat actori, in defectum alia
rum probationum jusjurandum reo

deferte; ſecundum quam delationem ſi

reus juraverit, abſolvendus eſt, non minus,
quàm ſi transactum fuiſſet: I. 2. ff. de jure-
8 3 inr.

1

102 PaMHECTIONES AD Trruru

—

jur. ſequitur: ſi idpſ um juramentum acto-
ri retulerit, isque jurare noluerit;, itidem
abſolvendum eſſe l. iusiurandum 34. in f.
2 f. d. t. Parique ratione, ſi actor impetrave-

4 rit, cauſſam decidi remotà appellatione,

ipſe quoque in cauſsâà reconventionis ap-
pellare non debet, per text, & Dec. bic Fac.
3 f. 1. F. quod quisque jur. Quodque procura-
torem ſine cauſæ cognitione poſt litem
conteſtatam reus mutare, aut in ſe judicium

ſuſcipere non poteſt l. poſt litem 17. F. de pro-

cur. nec a6or quidem poterit l. quæ omnia

4 25. . eod. Nam & favorabiliores ſunt rei,

quàm actores. 125, t. l. Arrianus ff. de O. &
d. Nec adveriatur l. iam tamen 5. S§. pen f-.iu-
dic. ſolv. cum diſpar ibi ſit ratio hæredum
actoris & rei. Inter illos perſonalis actio
ipſo jure dividitur: l. ?1 C. ſi unus ex plur. har.
hi veròô propter individuam judicatum ſol⸗
vi ſtipulationem, adeoque defenſionis uni-
tatem. in Projue dicium actoris obligationis
conditionemi im mutare nequeunt l. „ Ke⸗ ex
bis igitur F. de V. O.

5 n
In re obſeur melius eſt, fa-
vere repetitioni „quàm adventitio
lucro.

Hine

D!

lnec⸗
IImrer

inigoun 41
Lepeitone
Vnkerſele

Cinin e

len Toni

llle.
Cuneſtm
Cimun,e

te,Aoi

tunſ
Wie

lre

TIN

—

nentumzr.
lgeni iien
tlin A
inpenn

apeltin

Cventonig
e Nl
Cgne wonn
ne volt he
oſeſucti
tun
ertl ue
zoreslunt
fui
aldftß
1to hari
rlonaif
uter
DN c unkl
Elſun

ll

sdt,
ACre

DEREGuLISIuKRLISs. 103

—

——

Inc qui animo ancipiti, Judd exiſti. 9
maret, ſatius eſſe ferre quàm facere
iniquum indebitam pecuniam ſolverit,

repetitionem habet I. ult. C. de cond. ind. Et „

mulier Velleiano non utitur, quæ loco cre-
ditoris, quem ratum habiturum ſolutio-

nem promiſit, pecuniam accepit l. 5. f. acd

SC. pellei. Tùm demum enim ſuccurren-

dum eſt mulieribus, cum de damno peri-
clitantur, non cum lucrum captant. Pa- 7

riter, ſi quid in fraudem creditorum alie-

natum eſt, intereſt, an ex lucrativâ cau-

8à, an ex onerosã teneatur. IIlo caſu
omnimodò revocatur, ſive ſeiverit, ſive
ignoraverit fraudem is, in quem alienatio
facta eſt: hoc caſu non aliter, quàm ſi ſci-
verit !l. quod autem 6. §. hoc edictum 5 Rmi-

u modo f. ꝗuæ in fraud. cred.

Lex 42.

Gaius librog:ad Edictum provinciale.

Qui in alterius locum ſucce-

dunt, juſtam habent cauſſam igno-

rantiæ, an id, quod pereretur de-

beretur.

Taque hæres Emphyteutæ,etſiſ ſine con-

TIL
ſenſu aut certificatione domini alienave-

G 4 rit

R
D

—–

104 Pa FIECTIONES AD T Iruru1

rriit rem emphyreuticariam, non tamen ca-

Adelerretur in defectum probationis, defe-
retur hæredi: eò quod præſumitur igno-
rare jura defuncti. Iaſ-in l. admonendi. num.
212. f. de iureiur. Iniquum eſt enim, aliquem
de alieno facto jurare I. Marceſus §. iurare f-.
33 de ad. rer. amet. Parique ratione hæres à²
creditore hæreditario, vel ejus procurato-

liter ignoret, creditorem vel procura-
torem eſſe, moram non cenſetur facere,
adeoque nec uſuræ currunt. Br. in l. ſi quis
inficiatus ff. depoſ. & l. grege S. cum pignori ſi
de pignor. ut nec ei, qui ignorat, debeatur
nec ne, l. ſi quis ſolutioni 24. f. de uſur. utique
cum uſuræ tantùm ob moram non fſolven-
tium, non autem ob lucrum petentium in-
4 fligantur l. cum quidam j. eod. Vnde & illud
notandum, venditorem hæreditarii prædii
ex emto non teneri, ſi de tributo, cui id
prædium erat obnoxium, ignorans & ſine
dolo nihil prædixit: I. f ſterilis 5. 1. f. de act.
5y emt. ſi liberum eſſe bonâ fide aſſeveravit,
aut minorem tributi modum dixit, nihilei
prodeſt ignorantia. Nec enim debuit te-
— mere

dit jure ſuo, niſi dominus probet, eum ſci-
vifſe, alienam eſſe, per Dec. bic. Vnde nec
² juramentum neceſſarium, quod defundto

re, de ſolutione interpellatus, ſi probabi-

Clnen⸗

pere qui
nt,lluli⸗

ſot.

lie⸗

uede

nuntun

He

A(ſumee
Unc
becunm

Melbe

Encr

TINR

—

In tamend.
Dbet,eunnſ.

4. Vceter
nod elunet
Nionis eck.

DRl o⸗
pmnengi A.
nn ügeen

immn
tone Men
toenen⸗
,lerohi⸗
jel pwer⸗
letur aen
Hr inle

NID

t, eberl.
Her ltot

non oer

zeptunit-
lelu
ari prt

Uto,bl

gebut 1
el

–

DE RE cuTS Iun I8. 105

merè quid aſſeverare l. cum minor C. de act.
emt. l. Iulianus S. idem lulianus & S. quid tamen

Fidejuſſores quoque non mi-
nus, quàm hæredes, juſtam igno-
rantiam poſſunt allegare.
Ezanelum eſt in l. 4 fideiuſor z27. print.
If. mang. W
Hec ita de hærede dicta ſunt,
ſi cum eo agitnr, non etiam ſi agar.
Nam planè, qui agit, certus eſſe de-
bet: cum ſit in poteſtate ejus, quan-
do velit, experiri; & antè debet rem
diligenter explorare, & tunc ad
agendum procedere.

—

—–

◻ Oc noneò pertinet, ut hæresidemqᷓ; 1
UHTactor nunquam poſſit juſtè & probao-
biliter ignorare, malam ſe cauſſam fovere,
atque adeò ab expenſis relevari, per Br. &G
bplereſque in l. properandum S. in autem C. deju-
dic. Sed de eà ignorantiâ hic agitur, quæ
in actore pro ſcientiâ habetur, ejus nimi-
rum, quod ſcire debet. Paria ſunt enim ſcire
& ſciredebere.l quod te mibij. .dereb.cred. De-

N

106 PRXLECIONEs AD TITuILIM

— J — ————

bet autem utique plura ſcire, quàm reus,

per rationem hic aſſignatam & in l. zurèe in
7 F. de dol. mal. ecept.

Lex 93.

vlpianus libro 28. 4d Eiidum.

Nemo ex his, qui negant ſe
debere, prohibetur etiam aliâ de-
fenſione uti, niſi lex impedit.

Quoties concurrunt plures a.

ctiones ejuſdem rei nomine, und
quis experiri debet.

Ctiones & exeeptiones cùm multis a-

liis conditionibus inter ſe differunt,
tùm hâc Præcipué, quèd pluribus actioni-
bus competentibus, und experiendum eſt:
HaiBus verô exceptionibus, omnibus li-
cet uti. Cujus rei ratio tùm illa eſt, quèòd
in actoris eſt boteſtate, quando & quemad-
modum agat, qualiterqe ſe inſtruat; in rei
poteſtate non item: tùm verèò favor etiam
3 rei, per not. in l. 41. ſuprà. h. . Quæ utra-
que ratio & replicationibus, in quibus actor
rei vicem ſubit, quædue exceptionis in-
ſtar

R

5

rr e

robenet

ſnennn ,e
lins.
Nonnoed

Mtonssep
Uinvekod

AIpinut

otigre
henee
ivaungn
Utſclomn
Uuntange
Ne Wan
Cbiumen
ſer epeni
ſite lon
Atums
Minün
mnie
konea⸗
llionen
hr gue
kemade

ſiaf.

ſe
eden
gude
U

U

u

—.r—

un er⸗

Ninl

lahen.

N Mloti

Mine il

cümml
rjencundi
luel i
n
Krurzon
ſarrenn
N.
ibluft
gri

49

DE REeUIISIIRIsSs. 107

ſtar obtinet, locum habet. Fac not. Bartoli in

I. nemo . f. de except. Dyni in c. nuſus a0. exrr.
de. R. I. in 6ö. Porrò illud quæritur: utrum 4
non modò diverſas, ſed & contrarias exce-
ptiones opponere fas ſit. De diverſis e-
nim ne hodiè quidem eſt dubium: ut in eo,
qui primùm negavit ſe debere, pòſt, proba-

to ab actore debito, præſeriptione ſe tue-

tur. neque enim protinus hæc ſunt contra-
ria, cum ſimul utrumque conſiſtere poſſit,
ut vel omnino debitor non ſit, nec fuerit
unquam, vel ſi maximè fuerit, præſcriptio-
ne ſublatum ſit debitum. De contrariis
dubium eſt: ut in eo, qui primum ſimplici-
ter negavit debitum, poſt illo probato pa-

cti de non petendo exceptionem opponit:

aut cum chirographum ipfſi exhiberetur,

primûm exceptionem non numeratæ pe-

cuniæ proponit, demùm probatâ numera-
tione, adeoque reo mendacii convicto, ſo-
lutionem à ſe factam probare offert. Sed
hoc quoque caſu exceptionem poſterio-
rem admittendam verius eſt, perl, cum de in-
debito ſ. e probat. ubi reus primò negave-
rat, ſe pecuniam omnino accepiſſe, pòſt
mendacii convictus fatebatur, ſe accepiſſe
quidem, ſed ſibi debitam, eaque exceptio
admittitur; ipſe tamen reus ob mendacium
probationis onere gravatur: quod ſecus .
Et⸗

10 8 PRAXLECTIONES AD T ITuILUIM. ßL”

Ae

werE

1

ſet, ſi ab initio confeſſus eſſet, accepiſſe qui- gifen
dem pecuniam, ſed non indebitam. actor e- moibur
„ nim probaret indebitam. Quod elegan- edatiyl
ter Br. in l. ſi quidem 9. C. de except. extendit 1Nenk,
ad eum, qui faterur, ſe promiſiſſe quidem id veptonun
quod petitur „ſed ſub conditione: ut non ierhiu
ipſe conditionem ap poſitam, ſed actor non Anti
appoſitam eſſe probare teneatur. P orrd lacabbuu⸗⸗
an hodiè poſt inficiationem hæc quoque liumgn
maentientis pœna ſit, utne pluribus utatur uton
defenſionibus, contrà hanc regulã ? uti tra- i
dit Cujac. in Nov. 15. c. 5. (quod in textu eſt .) rbi
Harmenopulum allegans, & Petr. Faber hic- lbntu
id equidem ex textu d. Novellæ evinci non emn

poſlſe arbitror. Aliud eſt enim mendacium mii
9 punire zaliud, defenſionem eripere. Quin 4
imè ei, qui cum negaſſet debere ſe: ſuamet WK
ſingraphà convictus eſt, exceptionem ſolu. an
tionisadhuc ſuperée ſſe patet ex S. ſi quis au- mi⸗
tem adunumerationem in d. c. ö. ubi, poſtquaeam mie
conſtat verè eſſe ſolutum, non duplum ad- *
huc, quod ex priore mendacio præſtandum iti
fuerat, ſed ſimplum duntaxat ſolvere jube- 4 tin
tur; ut ita appareat, poſteriorem quoque nn
cxceptionem ad probandum admiſſam, &æ& “
10 ita hodiè quoque admittendam eſſe. Quod tun
ipfſum & in allegatis per gl. in contrarium alle

legibus obſervandum eſt l. 1. S. interdum f *
quadr. paup. fec. l. 21. S. prator. & l. ſeq. SAne-

garit.

enn euene

7

13

hac
Uribu an

Aliuin.

Pienlek
er kunt
zeiddlN
mencun

ſpere,

1
ele,ſum

6onenſd,

A

. volaun
uohot⸗
hrrlin
Aherſde
ten nt
Crlin
coptmrun
zultun,.

Rn

tione: Ad
tur. N

DE RECGIIIS IuRI S. 109

gayit ſj. de nox. act, l. fin. F. de R. v. in quibus
omnibus mendacium vel in ſolidum actio-
ne datàâ, vel poſſeſſionis ademtione, ut & in

d. Noy./58. 4. 76. punitur; aliarum autem ex-

ceptionum nec uno quidẽ verbo mẽtio ha-
betur. Dicat aliquis :trã ſlatâ, poſſeſſione ut
dd. locis, utiq; exceptiones adimi. Reſp. At il-

I 1

lis caſibus actio datur, loco illarum exce-

ptionum, quæ ſi reo relictæ fuiſſent, ex mẽ-
dacio ſuo lucrum cepiſſet, contrà regulam
juris. Quorſum igitur pertinere dicam
verba, niſi lex impedit? Nimirum ad d. . n.

12

ff. de rei vind. I. fin. C. de compenſ. Denique 13

illud ſummè notandum, eiſi contrà confeſ-

ſionem in judicio factam nemo audiatur, t.

t. F. de confeſſ. quòd tamen, qui per modum
exceptionis, ſe ſolviſſe, dicit, quod à ſe pete-
retur, nonideò videtur fateri, jure petitu-
rum fuiſſe actorem, niſi jam eſſet facta ſolu-
tio l. non utique f. de except. Unde, ſi inde-
bitum ſolvit, condictione nihilominus uti
poteſt: Fac.l. contra majo res C de inef. teſtam.l.
4. f. de milit. teſt. ne ĩidem actus contrarios
operetur effectus, contrà l. qui heminem J. de
ſolut. aut ultrà intentionem agentis produ-

—

14

catur l. non omnis ff. de reb. ered. Intentio eſt,

excludere petitionem a Coris: non debet
igitur eandem firmare.
EIas-

e⸗

16

17

1I10 PaRATLECTIONES AD TITuLUM

FIuSDEM RHEI)NOMIN E) Nam ſi
diverſarum rerum nomime, nihil impedit;
quò minus cumulari poſſint.l. Lacio Titio 29.

F. de O. & 4. etſi omnium petitionüm in u-

num collecta ſumma juriſdictionem judi-
cantis excedat, l. ſi idem ff. de juriſdicét. quia

ſingulæ ſummæ ſpectantur; quæ ſingulàs a-

Riones pariunt. Ex rationis igitur parita-

te dicendum foret, actiones cumulari non

. Poſſe „ad fundandam jurisdictionem ejus;
qui infra certam ſummam judicare non po-

18

19

teſt, ut Camera Imperialis. aliàs enim fraus
videtur conſtitutioni fieri, ratioque illius
eludi. Contrariuüm tamen obſervari tra-

dit Gail. I. obſ. 23. n. 3. Mynfing. cent. 5. obſery.

83. n. 4. Porrò cum ejuſdem rei nomine
plures actiones competunt, & ad eundem
finem tendunt, non debere cumulari ratio-
nis eſt. Quorſum enim pluralitate impli-
cetur judex, cujus nullus ſit futurus effe-
ctus? præſertim cum actor deliberatè ad ju-

dicium accedere poſſit & debeat l.purè S fin.

F. de dol. mal. except. Ex contrario igitur, ſi
probabiliter actor dubitet, quæ actio com-

petat ſibi, plures cumulare ita poteſt, ut de-
ficiente unA, aliâ utatur l. . S. quia autem pr.

F. quod legat. d. l. contra majores C. de inoßfic.teſt.

20 Denique qui plures actiones connexas &

cognatas habet, non poteſt tantùm, ſed eti⸗

*

— —

ruru

NINENNID

ublime
lluuliun
etitanunin,
iiten ſi

,gr Inelt,

Unsloſtutzen
0 1

14.2 D
es umuI

CCtionene
judienente

lede aimn de

ti, nrioqren

en Cbkerint

“

tem teine

Aeut
cunilrin
Urlug
ſt hutudt
rgelbeut
eberlu
ontie ft
gut ſon⸗
iunetd
ſut ip/
CAiH
e; Oobten/
umuuntet

=

.
tue!

— =

DE REeuTIS IuRis. III

am am debet illas unà proponere, ne de eadem
re bis debeat judex cognoſcete, ut in ſpecie
I. non eſt novum 10. F. de ac. emt quo locoan-
te hæreditatis aditionem ideò ſeorſim u-
nam proponere poteſt, quia in ſuſpenſo
eſt, an altera quoque ſibi ſit competitura?
ſi forte hæreditatem adire nolit.

Lex 4.

Vlpianus libro 29. 44 Edictun.

Toriens: in heredem actionem

damus de co, quod ad eum perve-

nit, quotiens ex dolo defuncti con-
venitur, non quotiens ex ſuo.

Vaugtsleg .38. b. k. &
adde l. in depoſiti 9. F. depoſ.

Lex Sz.

yianus librogc. ad Edictum.

Neque pignus, neque depoſt-

tum, neque precarium „neq; em-

tio, neque locatio rei ſuæ conſiſte-
re poteſt.

E Xhoc ſequitur ſi rem tuam bonâ 6de

poſſideam, adeoque uſucapiam, ſi e
0—

RX

IITZ PRELECTIONES AD TITUIUIM

e

dem locem, vendam, aut pignori dem, uſu-
capionem interrumpi. Quod eò pertinet,

ut ſi maximè poſtea res illa rurſum ad me
bonà fide rediret, ego non poſſem anterio-

domino, ignoranti rem eam tuam eſſe, ean-

ris poſſeſſionis acceſſione uti ad complen-

5

dam uſucapionem, ſicut aliàs potuiſſem, ſi

non facta fuiſſet interruptio l. de acceßioni-
bus 14. & paßim fj. de diverſ. & temp. praſcript.

Cum enim dominus ex aliàâ, quàm dominii

△ .
causâ, poſſidere nequeat, utique cum ne-

mo ſibi cauſſam poſſeſſionis mutare queat,
per reg. juris, conſequens eſt, ut ex locato,

vendito, aut pignoris causàâ non ſit in poſ-
ſeſſione, & ita civilis ipſius venditoris aut
locatoris & c. poſſeſſio non duret, contractu
ſcilicet non ſubſiſtente l. 33. S. ſi rem tuam l.

21. F. de uſucap. Eſt tamen caſus valdè no-

4

tabilis in l. pen. S. 1. F. de except. rei iud. ubi

durat actio hypothecaria, non obſtante rei

judicatæ exceptione, nec ideò extinguitur,

quòd ſuæ rei pignus non ſubſiſtat. Ratio
autem ejus rei ex ipfſo textu ſatis intelligi-

tur: ſcilicet quod ab initio pignus conſti⸗
tit, & utiliter contradum fuit; unde du-
rat, etſi ad eũ caſum pervenerit, à quo non
potuiſſet incipere l.ep S. non eſt nopum inf. b.t.
NROHE PRECARIUM) Non obſtat l.
certè . ult. . de precar. ubi non proprietas,

ſed

D11

m—

Apotelioeu
ſonnn
Nc
uumlcvote
mungiſfnr

ſt lkareß
euſugede
Kiulanunn
nthtentu
ſrlokekion

Aptbrecope
ſuuſ faͤ/,
Nc 1

mime

Intd
non

R 6
lu

din e

titunuN

——

mumeleen.

Tnoricen u.
wdedernt
turumn d N quo ODIIRilOinez,
ſervum mei: f. de congict. indeb. ſi nondum de-

polen ei⸗

wicnher
vue debitur l. uius pererrorem h. t. HBæc autem 2

unp iriein
4,cuunconin
ieeun⸗
snre an
, netben
Anorhipr.
Fenimn,
et col
Annn

alnsvate?

onn obkut
00 extl

S

bllr. 1

ſut ul,

jemuit
utpel⸗

=

etihi

8

immg

MNN

V

=

tn

.

— s

DE REGHuILIS IIRISs. 113

ſed poſſeſſio duntaxat à creditore precariò
rogatur. ä W
NiC EMTIO) Repeter igitur pre- „
tium, ſi quod dedit, indebiti cond'ctione; 1.
dit, doli ſe ece⸗

tione tuebitur. Quod ſi
ſciens, ſuum e

e, pretium dedit, donaſſe vi.

de proprietatis emtione intelligenda ſunt:

nam ſi poſſeſſionem quis emat: ne domini-

um probare cogatur, valebit emtio Per l. ſi
in emtione S. rei ſue ff. de contrab. eint. ä
NEC LocCATIO ) Adde l. ui

em proptiam zo. C. de locat.

fF.
— 1 )

Privatorum conventio juri
publico non derogat.
E hoc dictum eſt in I. 27. ſupzà h. t.
& convenit l. ius bublicum 35, f-. de pact.

Gaius libro 10. Ad Edictum proyinciale.

Quod à quoquo pœnæ nomi-
ne exactum eſt, id eidem reſtituere
nemo cogiar.

“
4

H Häanc

7

IIA PRALFCTIONESAD TIrüLüuM I
1 H Anc regulam de furto conceptam ofenin
eſſe, oſtendit!. 6. F. locat. ut, quod lo- mloſi
cator pœnæ nomine à ture exegerat, id a- En üint
Gione locati reſtituere non cogeretur. uilnen
Sed hodiè, mutatâ furti porni, utilis ac- nftcded
commodabitur eò, ut procurator, ſi quam,
ob contumaciam ſuam aut illatam adverſæ
parti contumeliã, ôdemnationẽé ſit paſſus, l⸗
cijs nomine àA domino, principali ſuo, actio⸗ ſan
ne mandati repetere nihil poſſit! qui proptio iſß
s §. pen. f. de procur, utique cum non de- (AMluld

—— —

beat cenſeri damnum ſentire, quod ſuâ cul- algo
3 Ppa ſentit l. que quis 203. h. t. Quamvis 6 6 callir
contrario, quicquid ab adverſario tanquam llo elt
rocurator, ſive rei, quâ de agitur, nomine, .
ſive extrinſecus conſecutus fu erit, domino ſehte

4pra ſtarc debet d. l. 46. Ilud quoque no- alife
tandum, qui rei vindicatione conventus ekcemn
culpâ ſuâ poſſeſſionem amiſit, litis æſti- Mohntdte
mationem non alite: ufferre cogi, quàm Einng
ſi adverſarius ſuas ei a ctiones præſtet: l.63. Aulm

F. de R. V. præſtitam tamen litis æ ſtimatio- uniimng
nem non re petere, etſi ipſemet actor poſſi⸗ ſiinnſin
deat; ut vel in hoc ipfſius culpa puniatur,
ne clectionem babeat: quemadmodum flegf
nec dominius electionem Pabet redden-
dæ potius a ſtimationis, quàm ipſius rei, Utt
eadem illâà lege definitur; quia ſcilicet litis ei
æſtimatio pro venditione eſt l. 3. f. pro emt. ütunt
2= Mal. Kojen

)

dIn 3.

ð 2

no Cenn Multoque minus is, qui non culpàâ ſed do. 5

ulngi 41 lo malo poſſie dere deſiit, litis æſtimationem,
kertpenhit quam ſubiit, repetere poteſt, etſi adverſa-
mn agen rius ipſemet poſſideat, cum nec actio qui-
nt, in dem ipſi cedenda ſit. l. i5. ſu dolb 69. 4. 4e res
curaot inn viud.
tltn nint
gii⸗ ianas tu 30. ad iam.
Pllgee

Conſilii non fraudulenti nul-
ueuun 1040

8 la obligatio eſt. Cæterum, ſi do-
n 6

*D lo aci eſt.
goff t
ir J lcut aliud l commencare,alluc man-
flenter dare, l. 2. f. de groxen. & ita ex commen-

oe datione quamtum vis fals 4, modòô nonin.-.
one COE

ii, trlan

gi 73. F. de contrab. emt. quod venditor 37. f. de
ne en

dolo mal. cum inter Gmpli iciter dictum &

3 o promiſſum mulktùm interſit: I. ſciendum 19.
es ru,
=
10u0

re⸗

bi⸗ & l. 2. S. fin. f. mand. Eſt enim amicitiæ,
non obligationis. Nec intereſt, facturus

=

t 3

ſemper in ipfſius Poteſtate ſit, explorare,
quidnam ſibi expedire puret: d. l. 2. f. mand.

6 adeoque non jam conſul tori, ſed ſuæ ap-

H 2 pro-

DE NEcuTI5 Iusts. rrf

lus & Aalliditas interceſſit, de do-

ſidiosà, nemo tenetur; I. ea quæ commendan-

§& didum f. de adil. editt ita pariter ex conſilio 2
non fraudulento nemo tenetur. Pper text.

id etiam ſine conſilio fuerit, nec ne; cum 3

sä

4

116 PRXLECTIONES AD TITuILuM

N

probationi damnum acceptum ferre debet
4 Sicut & illud dici poteſt, ſi quis dolum ad-
hibuerit, jam non ex conſilio, ſed ex de-
licto teneri. l “
j DE DOLO ACTIO) Scilicet ſi
nulla alia competat. eſt enim de dolo actio
& ſubſidiaria. Porrò ſi in delictum aliquod
nominatum incidat conſilium, ut ſi conſi-
lio alicujus contumelia, injuria, furtumvé
factum ſit, non de dolo, ſed furti injuria-
rumvé agitur. I. f quis 512. S. cum Litio f. de
furt. l. ii. S. ſi mandatu ff. de iniur.
„ IIud notandum; hanc regulam ad
conſilia Iuriſperitorum non pertinere;
per Dec. bic. QCum enim eligi ſe patian-
tur, videntur profiteri peritiam juris, ut &

de Medicis dicitur I. illicitas §. Medicus F. de

of. præſid. & de omnibus, qui circa officium
8 ſuum malè conſulunt. Ratio in eo eſt, quod

hi circa jus vel artem, quam profitentur,

itaque certi de eàâ debent eſſe, conſulunt;
&, ſi probè conſiderentur, non tàm conſi.
lia, quàm reſponſa dant. At, de quibus

re, ſed de facto, de incertis eventibus, de

futuris negotiis ſunt, quorum exitus etiam

hoc loco agitur, conſilia non de certo ju-

DE!

aslre
ſetuae e
Cirdumn

doel

ſolet
En

nenei
Ungleſt
cloneo
inty

prudentiſſimos fallere ſolet. Indeque ac- fe
cidit, ut recta pravaque conſilia vulgo non jm

aliâ re, quàm ſucceſſu æſtimentur. De c

6

1D TIIulb

—.—

tum kenecht
guis dohmn

lio, Kla⸗

10) Kle
—1
imced

um, uritn

juria,unn

ſed funin⸗

l
,1
4

8. Cun ii,

ilt⸗
Aue talt
non en

amh
mnet D
“

Cihumdi

DE REGUuIIS IuIIs. 117

his itaque nec illi, de quibus dictum eſt,
obligabuntur. ðDYJUNq

Socii mei ſocius, meus ſocius

non eſt.

TLa nec fratris mei frater ex neceſſitate
meus quoque frater eſt, quamvis ple-
rumque ſit: l. 23. f. de adopt. quod circa ſuc-
ceſſiones obſervandum eſt. Fac. gl. in d. 1. 23.

ſuper. verbo, eneſcitur.

Lex zS5.

Paulus libro 35. ad Edictum.

Qnunicquid calore iracundiæ
vel fit, vel dicitur, non prius ra-
tum eſt, quàm ſi perſeverantiaâà ap-

paruit, judicium animi fuiſſe: ideo-
que brevi reverſa uxor nec diver-

tiſſe videtur.

I furioſorum dicta factaque juris
A non habent firmitatem: l. Fulcinias
§. adeo ſi ex quih. cauſ. in poſſ. eat. l. furioſi ſupr.
b. t. ita nec iratorum. Solo enim tempore
differre videntur. Ex quo ſequitur, jus-
jurandum irati non eſſe obligatiorium l 2.
C. ad L Iul. Maieſt. Fac. not. Decii bic. Quod

2

H 3 ixa

„

TII8 PLECTIONESADTITüLuIMA

Wn⸗ — — —

3 ita oportet accipere, ne quzſi ex contractu
aut pactione jurata conveniri poſſit, non
quòd impunéè juraverit temerè. argum. l.
duo 13. S. ſin. F. de iureiur. Auth. ut non luxurien-
4 tur ec. Nov. 77. S. fin. Parique ratione con-
feiſio, in jure facta ab irato, rata non eſt:

gl. in . ex lireris extr. de divort. uti nec ejus,

qui quovis alio vehementiori affectu tur-
2 batus eſt, per text. ibid. Vnde conſequen-
rer dicemus, renunciationem indignabun-

factam, niſi perſeveratione & ſilemtio

firmata fuerit, præjudicare non debere.
6 HIIIud palàm eſt: in delictis hanc re-
gulam officium ſuum perdere. nec enim
iracundia excuſat injuriam, l. ſi non convicii/.
C., de iniur. quamvis accuſationis effectum

7 §. quari f. ad §C. Lurgil-. Quin & in gra-
vioribus, ut homicidio, ex iræ fervore per-
petrato, pœna mitigari ſolet, ſi juſtus do-
lor impotentem animum preæceſſerit arg.
l. 53. S. Imperator f. ad L. Iul. de adult. Deni-
qu ſummè notanda l. ſi vindicari 20. C. de
pæœn. executionem iratæ ſententiæ, quam-
viejs ab Im peratore latæ, diffe-
rendam eſſe.

Lex

non operetur c. ſi quis iratus z. q. 3. cum in-
conſultus calor calumniæ vitio careat. l. .

reet,
Coltactu
ltligilee

Ulriitntione
. ilmereep

Nulbtore
nnemutte
mnn nnt
lhettn
bllotenn

(Erunin
ſrfe nr

ale

(
W

N

lec

Auehai

D TIfol

—

Gnlt exconu

nitioſten.

X 1
ncre. KoA/

torar M
ude colſet
tone le

eNoucebet.

Aelas bux⸗
n ri

rlerolt

,A tn

Precelaa

14it. Ne
lmi
tene
12,/0 6 le

⸗

DE RGuIIS8 IuRI5. 119

Lex 19.

riuns⸗ libro 35. ad Ediätum.

———

Alterius circumventio alii non
præbet actionem.
IN C eſt, quod pupillus, ex tutoris 1
contractu dolo inito agens, repelli
poſſit It. l. 4.5. illa etiam F. de dol: mal except. Nec

abſimili ratione circũventio alterius adver- 2

ſus alium exceptionẽ non parit: puta, ſi pri-

mus debitor dolo induxerit ſecundum de-

bitorem, ut ſe delegari tertio creditori pa-
teretur, hancque delegationem creditor

RK ſuſceperit; tenetur quidem primus ſecun-
do de dolo: tertium aurem creditorem ea-
dem exceptione repellere non boterit 1do-
li 19. pr. ſ. de nopat.

Lex. 50.

Paulus libro 39. Ad Edictum.

. Culpà caret, qui ſcit, ſed pro-
hibere non poteſt.

U Nde hærediocciſi nequit auferri hæ-

reditas, ſi à cohæredibus, quos uti-
Aue prohiberen. non potuit, contràâ SCtum
fII 4 aper⸗

.Z
r

R

120 PRAI ECTIONES AD T ITILUuM

erer

N

“ apertum ſi t teſtamentum, antequam de fa-
miliâ quæſtio haberetur; I. alt. f. ad Sylan.
modò, quod in ſe fuit, lecerit, id eſt, ſi cohæ-
redes admonuerit. arg. I. t. §. potuiſſe ibi,
2 quicquid potuit, fecit F. d. t. E contrario igi-
tur culpàâ non caret, qui non prohiber, cum
poſſet. Valet enim à contrario ſenſu ar-
gumentum, in iis, quæ principaliter, non
incidenter, & prout cauſa fert, proponun-

tur. Alioquin abſurdè concepta eſſet re-

gula in hunc modum; carere culpâ eum
demùm, qui non poteſt prohibere: cum

jta fuiſſet dicendum; qui non prohibes; ſi-

ve poſſit, ſive non poſſit.

IIlud quegritur: utrum illicitæ rei pro-
hibitio ad certas tantùm perſonas, ut ad
patrem in ſpecie l. quid ergò §. 1. fj. de bis qui
nott infam. & ad ſervos in d. l. 1. 1 3. ff. ad SC.

Hlan. & ad vaſallum in c. un. quib. mod. feud.
amitt. à n ad omnes Pertin eat d puta, an in-
juſté Invaſtim teneatur quivis defendere?

4 quilibet peſit? quod Bartolo rectè viſum
eſt in l. gen erali 5y6. n F. & 6. C. de decur. lib10.

& Baldoin l. ut vim n. 4. cum tribus ſeqq. F. de

I. & I. etſi gloſſa ibidem affectionem velit
conſider iri. Quod ipſum quoq; rectè de-
citur, ſi ſohriè accipiatur, nec tàm ad ipſam
defen ſonem, quâm ad modum referatur.
= A is

In quâ quæ ſtione & illud dubitatum eſt, an

ee n

MMserin

uguür,

elt, Nonn

ſgrenzt

Oeinz e
llynta.
etntocer
itohire
nmnpe

ockinrin

ne .

t llk
er ſahonen

7 ——

Itu

— rh

=

PE REGuLIS IuRʒIs. 121

Aliàs enim non amici, non ſocii, non con-
AfA ſanguinei, ſed omnium hominum inter-
Nn, eſt, hominem beneficio afficere! 7. f. de
d ſerv. expsrt. Quin & teneri quemlibet ad

Lumm alterius defenſioné vero eſt, quatenus po-
nnutden teſt, per text. hic. Nam nõ caret ſcrupulo ſo-
nentn cietatis occultæ, qui manifeſto facinori de-
ie ſinit obviare. c. qui poteſt 8. cauſ. 22. 4. 3. &
en, n qui non repellit à ſocio injuriam, ſi poreſt;
dnceſtn ett tàm eſt in vitio, quàm ille, qui facit c. non in-

tere tdn fſerenda 7. ibid. Poſſe autem videtur, qui
zukbeen commodé poteſt, l. Nepos Proculo ff. de V. S. 7„

Wumtie⸗ hoc eſt, ſine ſuo periculo, cui ſe nemo tene-
tur exponere. c. ex parte 47. extr. de appell.
nilctrtin⸗ Tenetur, inquam, naturaliter, & jure ho-
petiolul⸗ neſtatis Bl. in d. lI. ut pim n. 9. per l. 10. eod. tit.
n ui⸗ Cæterum ſi veltimore, vel puſillanimita- WDWM
1l5“* te, vel ſtupiditate prohibere injuriam ſine 9
gni R; dolo ſi uperſedit, puniri non vidertur poſſe.
Ianeus inl 1. §. 7u0ℳ Ki quis num. 22. f. a44 5yl-
Uris tee lan. Bl. d. loc. Dec. bic num 9.præterquam ille,
abirnnet qui alienam ſalutem ſuæ præferre tene-
o ee tur 4 1l. 1. §. 25⁵. & ſeq. ad Gllan. Neque con-
4Cr! trarium efficiturex l. ſed utrum ſj. ad L. Pomp.
mnke⸗e de parric. quæ conſcium ſceleris, etſi non
teot participem, ultimo ſupplicio afficit: etſi dif-
,onltt ſentiat gl. ibid. addens, ſubaudiendum eſſe,
tunt conſcium & participem. Nam inter con- xr
Nun 6, r 2=D H g ci.

122

Pa EIBCTIONB5 AD TIruruN

—

ſcium S participem certè Aliqua eſt diffe-
rentia. Participes dicuntur qui velcon-
filio vel aſſiſtentia, vel mandando, vel qua-
cunque ratione delicto præſtant favorem

& auxilium, uti poſt Capram concl. S0. oſten-
dit Proſper. Farmac. part. 5. prax. crim. tit. de

con ultoribus quaſt. 129. num. 35. quorum nul-

lu 11

& res ip ſa docet, & conſtat ex traditis à 4 Fa-

ſæpè eſt in conſciis. ut & natura verbi,

rinac. d. 4uæſt. 29. n. 45. & latè quaſt. 126. .

12 12. & ſeqq. Verumtamen apertum eſt, hoc
yverbo non ſolam nudam & inculpatam ſci-
entiam ſive notit am indigitari, ſine con-

ſen ſu, ſine approbatione: quia particula, c,

in materiâ malignâ emphaſin habet, ut & in

conſorte complice, conſpiratione, conſi —

lio, cõjuratione &c. ſed ad minimum ob ta-
citurnitatem, ſive non relevantiam, ut lo-

quuntur, cum deteſtando dolo onjuncta
eſt, & conſenſum ſceleri teſtatur, maximè
quando id tractum habet temporis, ut re-
1 vVelatum poſſet evitari. Cæterum de ſen-
tentiad. I. ſed utrum & l. 2. f. eod. tit. videri
poteſt Prolixe docens Farin. d. n. 153. & ſeqq.

Lex 51.
Gaius libro 5. ad Edictum previnciale.
Non videtur quiſquam id ca-

pere, quod ei neceſſe eſt alii reſtitue-·
Vids

Non
turlng
eg

illlei

gi
hitorn

Chun ſti
R tuecbete

R nuui

aſlce
Unchann

uuner

nnen
D

IItuuN

—4

n en k.

,Ibi r.

do,e

ſant byen
ncl chr
42, Gn ie

quofumn
nnura y

ttaditi. è

uf inl

41
ettunchiu
enya-
tati,teca.

tan

„ n 3
nenli

hhhent
une,l⸗
en
zm.

i 8 WW

vult ſuſci ipere actionem.

l

PEREGHLISIIRIS. 123

1DE quæ dixi in l. alud eſt 71. j. de
y. §.

VVlpianus libro 744. ad Edicdtum.

Non defendere videtur, non
tantùm qui latitat; ſed & is, qui Pre-
ſens negat ſe defendere, aut non

Hß

TEsraaice & fruſtrationem de- x

bitorum, ſeſe non defendentium, nec
copiam ſui conveniendi facientium magi-
ſtratus coërcere debent miſſione in poſſeſ-

ſionem t. t. f. quib. ex cauſ. in poſſ. ad petitio-
nem ſcilicet creditorum. Non ſolent e-

nim officium ſuum ultrò etiam non peten-
tibus impertiri l. 4.S. hoc autem f. de dam. inf.

Porrò quot modis fruſtrari, ſeque non de-

fendere videantur, hàc lege ezponitur.

Lex. 57.

Pau us lib. 42. ad EBdictum.

Cujus per errorem dati repeti-

tio eſt, cjus conſulto dati donatio

eſt.

Emens

. 2 32 .
1X

I24 PRALECTIONES AD TI TuTUIM

9

. Se —

— e

X P Mens igitur rem ſuam ſcienter, preti-

um non repetit, quaſidonaſſe videatur.

Hoc ira, niſi allum emtionis fiaem ſe ha-

buiſſe docere poſſit. Quid enim ſi à fure

rem ſuã emit jam abituro, aut, cum proba⸗

tionem dominii non ita in promtu habe-
ret, voluit venditorem ſpe pretii ſuſpende-
re, dum probationes ſuas inſtruat? Sic qui

Falcidiam ſciens omiſit, imò etſi juris igno-

ratione fecit, nihil repetit l. 1. 4. 92. C. ad L.
Falc. Nec intereſt. ſolutumnè ſit ſcienter
ingeb tum, an Promiffam modò: adhuc e⸗

nim donaſſe videtur, nec exceptio indebitæz

promiſſon § prodeſt lI. ult. C. ad L. Falc. l.
Camanus as . de oper. libert l. ß quis delega-

verit 12. S. ult. f. de novat. & l. ſeg. l. mandato .

agminnoſi mand.

C Xντ. 1ú1) Ita accipienda eſt l. da-
imas 52. y. l. in ſumma 65. S. id qu oque ff. de con-
didt. indeb. ut re petitio detur, ſi oſtendatur.

aliàs daturum non fuiſſe, per gl. ibi: quæ ſen-
tentia rationem habet, etſil. cum tale 72. §.
falſam 6. F. de cond. & demonſt. ex ceptionem

duntaxat, non etiam actionem det.
(Iter autem probabit, num actor per
errorem, an rens Onin ltò datum eſſe? A-

ctoris Auidem regulariter probatto eſt, nec
aſſeverando, ſe probare non poſſe, reum
neceſſi itate Probandi contrarium adſtringit
l. 22.

MMN.

Cebele ſcie
Pnonnin
Nrohneh
44nn
Aam ore
labennt

Miſhe

ftunm pDpDr, REGuITIIS IuN I s. 125

—.—.—

—

mer, e ; 1. 23.C. de probat. Sed quia donatio in du- 6
Kien beio non præſumitur 4d. I. Camyanus l. cum
ſloen ehn de indebito f. de probat. magisque pro erro-
Uenindice re, quàm bro donatione præ ſumitur gl. in l.
1, cmn generaliter, ſt ſuper verbo, Cauſa C. de non num. pec.
ponntk Dec. bic n. 3. conſequens eſt, reum probare
riſin Aebere ſcientiam actoris, ſi is paratus ſit
u n ignorantiam & errorem ſuum juramento
aljmnse. probare c. g. c. . extr. de elect. in 6.c. in lectum
1119,04 37.4. 2. cum ea, quæ in animo conſiſtunt,
nbeheſten aliam probationé per rerum naturam non

nochedut⸗ habeant. Adde l. ſ non ſortem 26. §. i quis 7
enioNdn falsè F. de cond, ind. I. ſi cum aurum 70. F. de ſolut.
Cdl HNI

, vlyiana⸗ lihro 4. 44 Sdidam. JMẽ
PenlilH Neumo plus juris ad alium trãs-
nuuft ferre poteſt, quàm ipſe habet.
oltenert
* KErede, qui ab jnteſtato ſucceſſurus
cumtin erat, mortuo, antequam ex teſtamen-
eieehimn to adeatur hæreditas, ſi poſtea deficiat te-
ne ſtamentum nemine adeunte ſcriptové hæ-
min⸗ 4 rede ante aditionem mortuo, quæritur,
runchi quis debeat ſuccedere, urrum hæredes inte-
rveb? ſtatò defuncti? quod pleriſque vidererur.
cle⸗ Verum eſt enim teſtatorem in effectuinte-
—MH ſtatũ deceſſiſſe er.rde⸗ bared. us e inteſt. An 2

49 vero

P.

DDM 126 PAARCTIONES5 ADb TITuTüIM

— ð

—

verò alni,qui nunc proximiores 1 nt? Id
2 magis eſt. Id enim tempus ſpectandum

ferri cœpit l. 1. §. proximi & §. . quis igitur F.
unde cogn. Atqui ipſi delata non eſt, utpo-
te cum ex teſtamento adiri potuerit: Un-
de jus. quod ipſe non habuit, ad ſucceſſo-
rem transferre non potuit. Qued ſecus
3 eſſet, ſi poſtea teſtamentum, quod impu-

lum eſſe apparuiſlet. Ius enim ſucceſſio-
nis, quod etiam ignorantibus defertur l. 86.
inmatti, delatam paſſeßionem ff. de acquir hæ-
ved. ad hæredem ſuum tranſtuliſſet. Nam
4 eo ipſo, quod teſtamentum impugnavit, &

tendum eſt, ipſum adüſſe hæreditatem &
pro hæredegeſſiſſe . pro harede 260. f. de acq.
5bered- non obſta te, quod etiam teſtamen-
tarius hæres adierit, adeoque videri poſlit,
inteſtati aditionem, quæ amdiu pendet cauſa

fra. h. t. ſiquidem non poſſit ante deferri l.
D f.. de acq. hæred. ut nec antè locus ſit bovo-
6 rum poſſeſſioni 1. 1. C. de bon. goſſ. ſec. tab.
C um enim aditio hæreditatis ſolo fiat ani-
mo l. ſi quis eætraneus 27. & l. f de 404. hæred. &
hic animum ſuum ſatis declarârit, impu-
gnando teſtamentum, nihil ſanè cauſæ eſt,

eſt, quo primùm ab inteſtato ſucceſſode-

Anare cœperat, poſt ipſius mortem nul-

Ab inteſtato hæreditatem ſibi aſſeruit, fa-

teſtamenti, nullam eſſe, per! geamaiu dy. in-

Crus ſun

Uit avtem
Pheredte

ſamen cume

ſuge tekun
Etlim ereoe⸗
Uun noo e

io kin!
Wnn ſe

ſiſllells i
Aiidkeuter
Fing e

n himin
iuſelen
ifunfn.
umn lel

ieckigwi

Clmntn
N

cur

fuuuu DE REGUTIS IuR 18. 117
Slorrecndt cur jus ſuum ad hæredes non transmittat.—
Etſi autem verum eſt, nohn prius adir: poſ- 7

lcelt. ſe heæreditatem, quàm ſi ſit delata d. i. 27.S. 2.
KImO⸗
tamen cum ex poſt facto appareat, nallum

euts Ner
iuri fuiſſe teſtamentum, atque adeò nullam
lwlelhl⸗
nei etiam ex eo aditionem, fatendem erit, non
tum modô deferri ab inteſtato, ſed ab ini:

,Alctek,⸗

tieo ſtatim à buncto mortis defuncti: &
Cühn tantùm reſpectu ſe ſententiæ ſive declaratio-
ne nis judicialis in ſuſpenio eſſe, uter rece
etenn adierit, & uter nulliter? teſtamentarius an
nreeſ⸗ legitimus à reſpeétu veritatis non item:
Eeruh cum periniquum foret, veritatem vitiar?
an / aAlterius vel errore vel fraude I. illi itas §. ve⸗
ile. dn zitas F. de of. præſid. Secus tamen eſt in bo-
nprinl norum poſſeſſione d. . 1. Ratio differen-
en tix eſt, quod lex defert hæreditatem, ſe- 9
tlinN cundum naturam & veritarem, quæ ſem-
zuu per eſt certa & cadem: bonorum poſ-
utelnmg ſeſſionem non defert! exiſed homo, Præ-
eihe tor ſcilicet, qui defert ſecundum opinio-
et nem, cum ut homo non poſſit aliter. Ne- 10
que in contrarium movere nos debet, quod
hic ab inteſtato heres dam teſtamentum
Gltborr impugnat, non poſſit aliter dici adire hez-
, reditatem, quàm ſub conditione, ſi teſta-
m. mentum non valeat: at verò aditio hæredi-
k tatis ſit actus legitimus, qui conditionem

non adinittat . aaas legitimi 77. infr. h. t.
1e Nam

.
N

12 8 PRXLRCTIONESADTITILIUIMA

11 Nam dico reverà non eſſe conditionem,
cum omnis vera conditio poſita ſit in futu-

ro eventu l. inſtitutio talis 10. S. ſi quem ita ſ-.
de condit. inſt. cum ſimil. Hic autem in præte-

ritum verum eſt, teſtamentum nõ valere, li·

cet ejus declaratio poſtmodò ſequatur. Fac.
L. ſi quis afirmaverit 9. S. item ſi tabula 2. ff. de
dol. mal. l ſi filius 16. ff. de lib. & poſth. ubi filius
ex aſſe hæres inſtitutus, præterito polthu-
mo, & antequam is naſceretur, mortuus;
eo nato creditur ab inteſtato hæres extitiſ-
ſe. Facit etiam ratio l. ventre præterito 84. F.

de acq. harel.

1½ Quin etiam ex ratione legis Pannonius

Arvitus 86. eod. tit. de acquir. hær. tractari po-
teſt, ſaltem reſtitutionis in integrum re-

medio ſuccurrendum eſſe hæredi ejus, qui

per juſtam & excuſabilem ignorantiam
non adivit hæreditatem ſibi delatam, pu-
ta, ſi vel abſens ignoravit defunctum eſſe,
cui ipſe hæres futurus erat; vel ſi maximè
præſens fuit & ſcivit, tamen putavit ſe te-
ſtamento facto jure excludi, alioquin te-
ſtatus, niſi teſtamentum in medio eſſet, ſe
fuiſſe futurum hæredem. Neque enim in-
duci poſſum, ut credam, rationem reſtitu-
tionis in d. ! 86. principaliter poſitam eſſe in

abſentiâ Reipub. cauſsâ, ſed potius in ju-
1I3 ſtâà ignorantiâ. COertè Prætoris edictum

utkmwntin

He

Eint

DI

ll/ ſer g
u miii
lttercali⸗
Cl
ln
niprnen
imconiaium
lel pnigzn

ibgunauthe

,—

( luseni

—

Mlebet a
Plguil ce
uplnilin⸗

1

N i⸗

1lfrle

(lund.

Lihn:

N

1

IWhure n

00l

mu
—
ſe conltone
polnlankr.
1ann

. ennm

mum vöſdee
dolgen

4
n, uulift

5

Nrnteinſea.

cetetor, nont
Kroheresen:

n runin

ie len un
„Mr maun
in intep

enn annd.
Pbicelrn

zCehnn⸗
anplteſi⸗
i, Agu
elne⸗
Nane⸗
toent
Olun 6
un
uunsti)

in l. 1. f. ex quib. cauſ. mai. illam clauſulam,
KR qua mihi iuſta cauſſa videbitur, æquiparat

cæteris cauſis, adeoꝗ; etiam abſentiæ Reip.

—

△
causâ.

Porrò quod creditor in emtorem,

cui pignus vendit, contrà præſentem regu-

lam dominium transfert, quodi pſe non ha-
bet l. non eſt novum fj. de acquir. rer. dom. pa-

laàm eſt, non tàm jure ac poteſtate credito-

DE REG⸗uLISIuI RISs. 1229

*

ris, quàm authoritate legis dominium trãäs-

ferri. Ius enim ejuſmodi venditionem eo
loco habet, acſi à de bitore ipſo facta fuiſſet
§. I. I. quib. alien. lic. ſicut & tutor ac curator
bona pupilli vel minoris alienat, quorum
dominium ipſe non habet l lex qguaæ tutores

16

22. l. Fn. C. de aumin. tut. & procurator S. 42.

E& ſeꝗ. I. de R. D.

Lex. p.
CGaius libro 2. de Teſtamentis ad Ediltum
urbicum.

Nallus videtur dolo facere, qui

ſuo jure utitur.

Inc talem regulam colligunt; Quod

mihi prodeſt, quamvis alteri noceat,

id invito eo in meo poſſum facere, dummo-
. .
dò dolo caream. Vnde qui foſſam in ſuo

R

1 ſolo

Oð

)

130 PaAIECTIONES AD TITUIUIM

1

ſolo fecerat, etſi eo opere fontem vicini

averterit, nullà actione teneri Vlpianus re-

» * /. »
ſpondit in l. 1. 5. denique ff. de aq. pluv. arc.
Cur enim teneatur de eo, quod in ſuo fecit,

cujus arbiter eſt I. in e C. mand. non ut vi-

cino noceret, ſed ut ſuam conditioné me-

⁸ liorem faceret. Idemque in eo dicendum,

qui ædes ſuas altiùs ædificat, quod cuique
liberum eſſe de bet, etſi vicini luminibus of-

ficiat l. altius C. de ſervit. & aq. ubi Br. ſiqui-

dem ſuam utilitatem ſectetur, non odio al-

terius faciat. Malitis enim hominum in-

dulgendum non eſt l. in fundo f-. de R. YE.
Preorrò remotà etiam malitiâ, id quod

4 . . . „ . ,„ℳ„ .
licere dictum eſt re ſuâ pro arbitrio uti,

etiam cum damno alterius, non eò perti-
net, ut illa licentia modus ſit & menſura
noſtrarum actionum, quæ non ad juris per-

miſſionem laxiorem, utpote neceſſitati ac-
commodatam, ſed ad honeſtatis, humani-
tatis & charitatis regulas exquiſitiores ac

5 certiores exigendæ ſunt, Equidem chari-
tatem benée ordinatam à ſe ipso incipere,.

elegãter Salycet tradidit, in l. praſes C. de ſer-

vit. veruntamen id non oportet ad captio-
nem trahere, contrà æquiſſimam deciſio-
nem d.l. praſes: quæ cum d. I. 7. S. denique non

pugnat. Nam in illâ L. præſes principaliter

& conſultè res ſua alii auferebatur; in al-

△
tera

— 1

plblekkor

11!

s

Glilucipe
Penngincon

tr Vi ine

ukarunng he
Celmonidr.

Ptlialt nee
rti hgut⸗
6ircaome

ihinreſtato

It aincdn

TIuI

— —

* 1

e tonten ſid

eninman
n
1, allah
nilunintbus
n,onote
nru
uuf e
dto minn
, nonif

44.
g

3l Ae

NNajins

enatlin
uſtont

*
ðèGUBUĩ

D

DE REGIIISIIRIS. 1 t

M

— —. pꝰvò )e.

———

terâ aliud agendo, deoꝗ; accidenter, quod

genus in conſiderationem venire non ſo-

let: Vti apparet in eo, qui hæreditatem, 7
quantumvis lucroſam, ex teſtamento libi
delaram omittit. non enim tenetur legata-
riis, quibus legata interciderunt, cum ſuo

Juré uſus ſit, nec id egerit, ut legata inter-

VEtteret. .̃ quis omiſſa f. ſi quis omi j. cauſ. teſft.
Qun erſ hoc egiſſe doceri poſſet, dammo- 3
dô ſine dolo malo, ideò tantùm, quod hæ- *
redi ab inteſtato, amico ſuo, concedere ma-
luerit, adhuc dicendum „impunè hoc fore.
Nam in pari cauisà gratiſicationi locus eſſe
debet l. in navem à1. locat. Illud facile pro. „
bandum non eſt, ut liceat vicino ſontem
in ſuo prædio fodere, quem ſciat vicini
fontem averſurum eſſe, & ad ſe derivatum
iri, non aliunde aquam habiturus d. l. præſes.
Quid enim intereſt ſupra an ſubtus ter-
ram viam nocendi quærat? Nam & præ-
vemione jus jam quæ ſitum eſſe videtur

vicino argum. . i pluribus z2. in F. HF. de leg.

7. Adde. I. 1. g damnum il. f. ne quid in loc.
Publ. l. Proculut 26. F. de damn. infect. I. in-

uariarum 13. §. 1. F. de
H iininjur.

72 Lex

/ e

132 PRELECTIONES AD tIruruN ——
Lex 5 6. “ Gull
. G,, ertetes,in
ig M.
urlies BBBBͤtn
Semper in dubiis benigniora min
præferenda ſunt. Imlene,
“?YVZV edcod
1 Vbia accipere oportet, quæ remotaà neſe eun
benignitate æqua in utramque par- m a
V

tem rationis momenta habent: Veluti, le- tlle
2 gato Sempronio relicto, cum duo ejuſdem oneſend
nominis amici teſtatoris fuerint, benignius ſun
eſt, ſervare per interpretationem legatum ef et,
ei, quem ſingulari affectu defunctus pro-

ctus pro ngig
ſequebatur, quàm propter incertitudinem en in
voluntatis utrique negare, arg. à contrarie nngat

ſenſu l. ſi ſuerit S. ſed etſi, ihi, qiti charitate f. “
de reb. dub. Secundum quam interpretan- Pten
dæ ſunt etiam l. cum ex pluribus f. de ma-
num. teſtam. I. in tempus 62. S. 1. F. de hared.
inſt. l. 9. §. hares inſtitui, eod. tit. Vt fortè
non ſine ratione Græcus hic ſcholiaſtes ſur
exiſtimaverit, ſi de duobus Titiis dubitetur,

.„ „ Un, I0
cui relictum ſit, pauperiorem ditiori præe- en
ferri. Scilicet ſi in cæteris omnibus æqua- ln
les reſpectu teſtatoris fuerint. Cur non

enim dubiam voluntatem pietatis & 8
ſerationis præſumtione juvemus, ſi nihlii
S uſpiam

sf.

A

— uſpiam obſtet? Cæteroquin ſi omnimo- .
. dè æqualis ſint conditionis utrique, ſive

Aon hæredes, ſive legatarii, nulla eſt inſtitutio,
nullum legatum; d. l. 52. F. de har. inſt. d. l. ſi
fuerit f-. de reb. dub. utique cum & illud du-
u⸗ heumnr bitetur, in utram partem interpretatio ſit
futura benignior. Cæterum cum in d. .,ſi &
fuerit non dicatur ejuſmodi legatum nul-
em lum eſſe, cum duo ſunt ejusdem nominis
numm legatarii, & dubitatur, de quo teſtator ſen-
ent ſinß ſerit; ſed legatum impediri: non ſine ra-
und“ tione tentare poſſet aliquis, ſi parati ſint
nuing vel legatum inter ſeſe dividere, vel alter
onenen alteri cedere, tunc non debere impediri;

dene quin potius hâc ratione conſervari volun-
zincene tatem defuncti, & per illam legatariorum
E ſynonomorum concçordiam omne impedi-
u mentum removeri: non tantùm ideèò,
umimg gquod benignior ſit hæc ſententia, per no-
Mminſi⸗ ſtram hane regulam, ſed etiam quod inter-
pretatio potius ſit admittenda, per quam
14. W Valet actus, quàm per quam perit l. quoties
Iic Gς⅝ 17. f. de red. dub. & quod non dicatur incer-
is tum, quod aliquâ ratione ad certitudinem
n recdigitur l. 5. C. de ſent. quæ ſine cert. quant. &
mhn denique, quod lIuſtinianus haſce leges de
u e/ legatis incertis perſonis relictis procul du-
jennl bio correxerit, ut fatecur I. de legat. §. poſt-
ſend hbumo & I. de bon. poſj.pr. etſi illaconſtituo de-
4 13 Per- .

—
S

134 PsArECTIONEE 4D TIrüruM

———ðG

perdita ſit. Finge Titio legata eſſe 100.
cum duo eſſent Fitü A. & B. Hæres neutri
vult dare propter incertitudinem. Titius

A. dicit, ſe faſſurum relicta eſſe 100. ipſi

B. quod ſi hæ res diffiter: velit, neceſſe eſſe,

ut fateatur, relictum eſſe ſibi A. ſi ne hoc

quidem fateri velit, eſſe meram malignita-

tem & eluſionem. Si hæres dicat, ſe non

malignari, ſed fateri, alterutri relictum efſe

certò: uterque autem dicat; Ergò da al-

terutri, utri tu vis, & alter pro eo habebit,

ac ſi ipſi dediſſes. ego nullam viderem ela-

bendi viam. VI pianus in l. duo ſunt Titüi f
de teſtam. tut. dicit, non jus deficere, ſed
probationem. Ergò ſi legatarii ſibi mutuò
remittant probationes, benignéè ſuſtine-
tur voltas defuncti: quia ex ipſorum par-
te jus non deficit, ex parte hæredis deficit.
nam utique defunctus illud Jegatum no-

luit apud hæredem manere. Adde l cum
in teſtamento 2 4. ſj. de reb. l. 172. §. 7. infr. h. t.

l. Paula 27. 9. Pompeius in f. F. de leg. 3. 1. beni-
gnius 158. f. de J.

Lexr 537.

Gaius libto 15. ad Ediſum provinciale.

7

Bona fides non patitur, ut bis
idem exigatur.

§i

Ammnl

b

Nledito
4 Nuru

lganiilue
Unetlit rri
gleim⸗
Hemannr

Ute Cvodn

lneklinl ie

merrdo

inticbtot

uroonlecut
llineguent

Mlechin⸗

umnneſpe⸗

1

n Ceogte
Ercu lt
Wiaren 8

Aunfrtt,

lipden

— —

itetice

TIIun

—
Aünn
el

in 4 et
ſbil
erezcen en

In reerrent,
lAsri,
Is defteet

ri bi

iplormg
enl ete

§ I credhtor, b tergiverlationem m gebi

DE REGuTTS8 lukfts.

toris ejus inbona rei ſervãdę cauisà mi D

ſus, admiſſus non fuerit, & inde, quanti ſus

interfuit prohibitum non eſſe, conſecu-
tus, quæritur, an nihilominus debitor te-
neatur, cum quo nihil creditor negotii ha-
buit? Quod meritò improbum Paulo vi-

ſum eſt in l. ſ uis dolo 57. F. de re iud. ut ite-
rum exigat. quod jam eſt conſecutus. Hoc

ita, ſi à debitore, non alio quovis prohi-

bente conſecutus ſit: atque ita concilianda

1 3. §. inde quaritur ff. detab. exhib. Etſi enim
œnale eſt interdictum, ne vis fiat ei & . ta-

men reſpectu debitoris eſt rei perſecuto-

rium: adeoque rectè dicitur, ſi legatarius
ob tabulas teſtamenti non exhibitas æſti⸗
mationem legati conſecutus ſit ab alio,
quàâm hærede, adhuc legatum petere poſ-

ſe, ſiquidem pœnam tantùm conſecutus
elt: argum. l. alt, F. ne quis eum qui in ius voc.

nec adverſatur noſtra regula, quæ idem bis
ex igi vetat, non rem & pœnam: ſin ab hæ-
rede ipſo, rem jam habere viäctur: ui elti-

marionem habet ab eo, qui rem debet;

cujus hactenus tantuùm pœna Verſatur,
quòèd non communem æſtimationem, ſed

actoris juramentum lequi cogitur.

Ex häc regula i⸗ illud quoque deſcen- 4.

dit, etſi ce certis perſonis, jure refragante, non
re-

I 4

136 PEELECTIONS AD TTITUTUIM.

—½.
Se

recte ſolvatur, quod illis debetur, ita ut ex

tali ſolutione liberatio non contingat;: con-
tingere tamen virtute bonæ fidei, quæ ex-

ceptionem parit, I. agud Celſum 4. §. ſi quis
Pupilo g. de dol. mal. except. ſive locupletior
factus ſit creditor l. 15. f. de ſolut. ſive non

ſit, dummodò nulla debitoris culpa argui

85

poſſit l. in pupillo ⸗7. d. t. Adde etiam l. oͤrl-

chum 97.5 dolo y. . de ſolut.

Lex F5.

lpianus libro 2. Diſputationumw.

FFEx poænalibus cauſis non ſo-.
let in patrem de peculio actio dari.

1 Vm ipſi filiifamilias pro ſuis delictis
C conveniri ipoſſint S. ult. I. de noæ. act. in
patrem aGiο dari non debet l.:.8 ſi flinsſam.
7. F. de his guis eſfud. vel deiec. niſi quatenus ad
eum pervenit l. 3. S§. ex furtiva ſ-. de pecal.
2 Quod ſecus eſtin contracti bus d. S. y. l. K
quis 74. ff. de pecul. vel etiam poſt litis con,
teſtationem, quæ pro contractu ha-
beturd l. 2.S. idem ſcribit ii.
de pecul.

.

Lex

ſhin

Here
igrel
Cllat

rn
etbtenn

elu uilacc

innerk,

Weizloe
Pinfeeh.
Criektion
irn
Wiarlthe
ien

d Mrurnn

beilh inte
continpn.

„ .
llen 4ſs

7 1

7

1 1
Uve oelheie
, lor ſe
ſ hen
ditorscun

0

5
4
1

1
.

6

gro ſus
l.ett4

S
eAE
N h
t ,8 ,
Eb /

„

/.
—

PDrIMREGCMHLISIIHNIS.

rz

Acgeetiunt.

Lex 579.

Vlpianus libro 3. Diſputationum.

Hæredem eiusdem poteſtatis
jurisque eſſe, cujus fuit defunctus,

conſta t.

Ententia eſt: conditionem hæredis de-
O teriorem eſſe non ſolere, quàm fuit

ejus, cui ſucceſſit. Nec enim æquum eſt,
ei nocere, duoe adverſus eum non nocuit,
in cujus locum ſucceſſit l. invitus 156. S. cum

quis infra. h. t. Negationem enim in vul-
gatàâ editione deſiderari docet lI. 2 S. ſi quis ff.
de itin. al. priv. Quin autem ſæpenumerò

itidem non ambigitur. Nam tutores qui-
dem & magiſtratus, qui eos dederunt, tàm

latæ, quæ pro dolo habetur l. . C. de hared.
tut. l. 6. f-. de magiſtr. conven. l. curatoris C. de
neg. geſt. Hæres adverſus pignoris perſe-
cutionem exceptione longi temporis uti-
tur, in caſu l. an vitium ff. de diverſ. & temp. præ-
ſeript. quâ defunctus uti non potuiſfet. Hæ⸗
res reali actione quâ defunctus, etſi non
poſſideret, tenebatur, ipſe tamen nontene-
s ratio ſumi-

tur l. i in rem 72. f. de R. V. Cuju

1 5

S

tur

R— . .„ 2
melior ſit hæredis, quàm defuncti conditio,

doli quàm culpæ nomine teneri certum eſt;
utriusque hæredes non niſi doli culpæ que

SSH 6

Alerut
liisfe
ſentrette
ſter lin⸗

139 PXTECGTIONE AD TITuLuN

—,

s

4 turex l. Kcut 3. ſapra. h. t. Huc tamen tra-
henda non eſt I. 12. F. de aq. pluv. arc. ut
hæredi ejus, qui aquæ pluvie arcendæ actio-
ne tenebatur vicino, optio detur, aut opus
factum à defuncto reſtituendi, aut patien-
tiam ſolummodò præſtandi &c. quodque
ibi dicitur hanc optioné dari emtori cæte-
risque ſucceſſoribus; de rei, non juris ſuc-
ceſſoribus oportet accipi. Petr. Fab. hic per. WD
ſi tertius S. pen. junda l. 4. f. de aq. pluv. arc. Z H
4 Veruntamen non uno tantùm caſu delegen
pergdit officjum ſuum hæc regula. Privile- Abtan
gium enim,quod quibuſdam perſonis com-
PpPpetit, ut in id duntaxat, quod facere poſ- Kone
llnt, condemnari debcant-, l. Diyus 28. h. k.
hæredibus eorundem concedi non ſoletl. (h
etſi fidejuſſor æ ſ maribus & l. ſciendum 2.f.
de re ſud perinde ut alia quoque perſonalia
6 jura. illo tamen in hâc ſpecie diligenter ob-
P ſervato, quod hæres mariti „qui in ſolidum
reſtitutionis condemnari poteſt, habeatt ta-
men retentionem ex causâ donationum
quoque à defuncto factarum: l. rei judicata
7 15. §F. 1. F. ſol. matrim. ut appareat donationes 6
inter conjuges, etſi morte donatoris conva- Uunmm
leſcant, non tamen ipſo jure convaleſcere“ iſtte
ſed ope duntaxat exceptionis, arque adeò
naturalem obligationem manere, cujus in-

tuitu retentio aut compenſatio hæredi in-
dul-

Inn

— .

ücumnentr
Mu

ActNr.

ent, u
i, umrt,
tientoncre
Nor iurslu.
üle
1 ſungt

eſfmn

perictünns
0 ſueep⸗
Di11
i nond.
ne jelin
lpennt⸗
llebent

lje
ontim
1oriN
ule
. llſut⸗
ui

que eſt, ut mandati teneatur, per

—
J

dulgetur. Denique notanda hoc loco l. 36.

DFE REGIuIIS IuRIs. 139

§8. Titia ſf. de condit. & dem ut hæres repræ-

ſentare fideicommiſſum cogi non poſſit, a-

liter quàm defunctus potuiſſet.

Lex So.

Vylpianus libro 1o. Diſputationum.

Semper qui non prohibet pro
ſe intervenire, mandare creditur.

Sed & ſi quis ratum habuerit, quod
geſtum eſt, obſtringitur mandati a-
ctione.

C Um inter negotiorum geſtorum &&

mandati actionem multùm interſit,

alterâ duntaxat doli levisque culpz nomi-
ne competente, per not. ſupra. in l. contraltus
h. t. alterâ, negotiorum ſcilicet geſtorum,

etiam leviſſimæ, per S. igitur in f. I. de oblig.

qua ex quafi contr. meritò quæritur: utràâ te-

neri debeat, qui non quidem ignorantis
(quo caſu negotiorum geſtorum dari æ-

quiſſimum eſt arg. I. pdejubere 30. f. de fide-
juſ. & l. 3. F. ſn. cum l. ſeq. f. de neg. geſt. )ſed
non contradicentis negotia geſſit? magis-

text. hic &
16. 5. i paſus f. mand. adeoque regulariter

non

E.

2

èð

140 PzALECTIONESAPDTI TuIUM.

— —

non niſi de levi culpà. Cur non enim
inhibuit, ſi parum diligentem ſuisque

negotiis inidoneum judicavit? Hincque

valde com probatur regula, ſcientiam ejus,

qui, cum nullo negotio prohibere potuiſſet,
non prohibuit, pro conſenſu haberi. Nec

5movet gl. in l. quidam 12. f. de evict. quæ ex
pretii perceptione, non autem ſcientiâ co-
2 heredes evictioni obligari contendit. Præ-

terquam enim quod id Scævolæ verbis li-
quidò repugnat, illud etiam verum non eſt,

magis ex perceptione pretii, quàm ex ſol
ſcientià conſenfum argui poſſe. Sæpéè e-
nim factum admittimus, quod non admit-

tetremus re integrà. Illud non impugna-

re, patientiæ eſt: hoc non prohibere, mali-

tiæ alium adirritos actus inducentis. Vn-

7 de 8& pater, qui electioni filii ſui ad magi⸗-
ſtratam non contradicit, tenetur præſtare,
quicquid in Republ. ſilius geſſerit, acſi di-
ſertè fidejuſſiſſet l. 2. f. as municip. ſecun-
dum quam etiam ſupplenda lI. ſi filiugſam. f.
de admin rer. ad civ. pert. „—
8 RATUM HAEFUüERIT) Vulgaris eſt

regula: ratihabitionem retrotrahi,l. fin. C.

ad §C. Mated. l. Licet f-. de judic. mandatoque

comparari, non tantùm quoad effectum.
ſed etiam quoad, actionis ſpeciem, ur gl.
hoc loco ſentit. Quorſum enim utile eſt
— dice-

D1

——

Ccere,nege
6nonnan⸗
lumundai
glotinl
Kenet
Uunidonen

Cancen

egthunt

Ulinsetek
11n

iibenioden

Aldoberi

llisimpe
litedipl
lenn

IIIu DrE RECGIuIISIIRIS. 141
I dicere, negotiorum geſtorum actionem da- MJM

enen li ri, non mandati; venire tamen omnia, qu
enn Hi in mandati judicium venire ſolent. Porrè 29
ſetnim quod in l. ſi pupilli S. item quæritur ſj. de negot.
ier geſt. ratihabitio negotiorum tantüm geſtto.
luhabe N rum actionem parit, non mandati, illa ratio
Enim eſt, quod ejus negotium non fuit, cujus no-
tenſem mine geſtum eſt, per not. Fabri hic: alioquin
ntentth nullus erit effectus c. ratihabitio de R. I. in 6.
eide i . d. I. fin. C. ad Maced. Denique notandum 10
mennu ratificationem non tantùm verbis, ſed eti-
ei ng am facto fieri, per not. Cagnol. bic. Vnde
N uilitis im pen ſas à falſo procuratore factas

ulum ſolvit, eo ipſo geſta ipſius rata habere intel-
la 3
E lpianus libro 3. Opinionum. S
,ſett, RKr J S
geſen Domum ſuam reficere uni-
6 „ Ccuique licet, dum non officiat invi-
11 1
LRMNMOE

to alteri, in quo jus non habet.

B
ſ 6,7
1
VAN
.

11)Nn N Ihil refragatur l. nullus 51. b. t. S& l. al- 1

, . .Z . *
tun tius C. de erv. & aq. Nec enim hic di-
citur, non aliter cuiquam licere ſuam rem
41/ He . 7 „ *
vouie reficere, quam ne invito alteri noceat.
ſao eh, . .
eeh ut Cagnolo viſum eſt; ſed ut ne noceat in
neunmd. e0.
6

. . 7 ——
eo, in quo jus nocendi non haber: veluti ſi

ſtillicidium in aream vicini derivet aut ſu-

2 per ejus domum projectum faciar. Porrò
ſi habeat jus, ut in ſpecie d. l. altius, ne vide-
bitur quidem officere, ſed lucrum dunta-

xat, quo hactenus vicinus uſus eſt, inter-
3 cipere l. Proculus f. de damn. inf. Illud omit-
tendum non eſt, jus altiàùs tollendt, quod

cuique vel ad cœlum, uſ ue competere gl.
tradidit in d. . altius, & Dec. in d. I. nullus per l.

En. S§. pen. H. quod vi aut alam, hodie corre-
ctum eſſe per l. 12. S. 1. C. d. adif priv. ubi
Præcipitur, ut qui proprias domus renovare

cupiunt, veterem formam non excedant, ſlt⸗-

cut nec hi qui novas ædificant, aut lumen
“” vel proſpectum vicinis auferant, adverſus
4† ea quæ pridem conſtituta ſunt. Illud de-
nique ſciendum, modum ædificiorum non

ſtatuta & conſuetudinem æſtimandum eſſe
l. 3. C. de ædif. priv. illo obſervato, ut ne pri⸗

Ktus l. 2. eod. tit.

Iulianus libro“. Digeſtorum.

vatâà novitate publicus deformetur aſpe-

Hereditas nihil aliud eſt, quùm

ſucceſſio in univerſum jus, quod de-
functus hahuit. “”
Sð Ke.

X

142 PRXLECTITONESAD TITuLUM

511

ar

Eyein
R 146

degenten
ſtur, tenunitt

ſonihrekere⸗
Poleutmneh
Gttern., Eti

(elutlo
tàm ad Ius commune, quàm cujuſque looii

Pmgnonebe

ſhetenonen

eneltamen

” Ueſgti

. 0

Uupt ele

5

A
E

kuen

Lomon
in,¹
lvdicun

4d Mmu

—

lei⸗ “

Nhkin, Mn
Aties Nei .
lucmm inn
ljan⸗

. Mucor.

3 A! llen,
114.l rulre

n,hocet e e
1 A
1 „

nonenatn,
nt, A
erint, en
nt. Mde.
g
ahulgteis
undunek

netur 4,⸗

ð

DHE REGHuIIS IIRIS.Z. 145

llen. al,g

Epetita eſt ad verbum in l. nibilaliud XI

22. f. de V. S. ubi plura notavi. ud

eleganter à Decio & ſequac ibus hinc infer.

tur, renunciationem à fillàâ factam ſucceſ-

Koni ſive hæreditati paternæ, extendi non
poſſe ad fratris hæreditatem, qui patri hæ res

extiterat. Etſi enim per conſequentiam

patris quoque bonaconſequatur, ſecus at-
que per renunciationem actum videbatur;
verum eſttamen, illam à bonis paternis ab-
ſtinuiſſe: ſiquidem fratris aditione hæredi-

tas patris eſſe defiit, atque cum bonis fra-

tris confuſa eſt: l. ſed ſi plures S. f filio F. de
vulg. & pupill. ſubſt. ſimiliter ut in l. an vitium
§. ſin. f. de div. & temp. præſcript. hæres in re
hæreditari, à defuncto diſtractàâ, & poſteàâà

à ſeredemtàâ, non amplius defuncti,ied ex-

tranei ſucceſſor intelligitur.

Lex 67.

Iulianus libro 17. Digeſtorum.

Quiſine dolo malo ad judici⸗
um provocat, non videtur moram

facere.

E Tideò litis conteſtatio non protinust

moram inducit, cum fieri poſſit, ut ad

judicium reus Provocctdum putat bonâ ſe
in-

I44 PALECTIONES AD T ITuILUIM.

— ð

inſtantiâ uti: unde nec interitus rei conti-
nuò ad ipſum ſpectat, tàm in univerſalibus,
ut arbitror, quàm in ſpecialibus petitioni-

bus. ita enim cum Azone generaliter acci-
pio verba l. illud 40. ff. de petit. hared. Nec

uſuræ ſtatim currunt, arg. l. ſi quis ſolutioni f..
de uſur. Hiſce non obſtat l. nemo a. . ſ poſt

moram ſj. de V. O. quæ indiſtinctè moram fa-
cere aſfſerit eum, qui litigare maluit, quàm
reſtituere. Id enim plerunque & ſecun-

dum communiter accidentia verum eſt, e

. . 4 . .
cum fieri vix poſſit, ut ex libello reus igno-

rare cauſæ ſuæ merita poſſit. Cæterum ſi
probabiliter ignoret, non debet propter

metum periculi moræ jus ſuum indefen-
4 ſum relinquere. d. l. ilud. Quo confert,
quod ante allegatal. nemo loquitur de pro-

miſſore, qui utique promiſſionem ſuam,

ceu proprium factum, ignorare non potuit:

eſtꝗque em phaſis in verbo, malle litigare, qua-

ſi diceret; cum ſciret promiſſor, iſe debere

dare, præ ſtare, reſtituere, maluit tamen liti-
gare ac diſtinere actorem, ſive ut ſumtuum

laborisq; tædio illum cogat, vel ad ceden-
dum, vel ad tranſigendum, ſive quod ſpe-
ret, ſe ſuistechnis & diverticulis poſſe cauſ-
ſam tàm reddere dubiam, ut in ambiguo ju-
dex ab abſolvendum pronior eſſe debeat.

—

D
ne

Iulin

ſe⸗
were nge

tWM,

Ppeclter

Peelundn

tinr onn
Puneſkne
iln
Clenn
Aunlin
unre
Mn

In DEREGC⸗,uLIS IuhR Is. 144

Dinwonec W
cetä Tulianus libro 29. Digeſtarum.
Klduein . “ “
een Ea quæ raroô accidunt, non te-
en meré in agendis negotiis compu-

NNeH rantur.
Aaneorn 1T ideò in rarò contingentibus, licet
reue ſpecialiter non exceptis, nan tamen

Emeik utique ſecundum jus commune judican-
Amn dqdum eſt, ut Decius hic voluit, per! major
dele quinquagenaria C. de legit. bared. ſed aliter at-

.
vollt Cren que aliter, prout rationis vel identitas vel
iryerſitas ſuadebit; argum. I iuſte 44. pr. f.
NE deuſucap. ut, que eandem utilitatem habent,
1 E vel interpretatione Iurisconſultorum, vel W
e jurisdictione judicis ſupplezntur I. 3. f. de
mmiun? legib. Exempla ſunt in I. quod dicitur 12. f. de 2
untth Qdiber. & poſth. I. 44. f. as sC. Trebell. Hhine-
pleliſene tradi ſolet, tutorem vel curatorem ad pro. 3 SB
le bationem contrarii non admitti, ejus quod
muitt in inventario publicè cõfecto, ſuper quan-
en titate bonorum pupilli vel minoris, ſcri-
t, ptum eſt. non alià ratione, quàm quod ra-
e riſſimeè, aut nunquam potius fieri credatur,
Giclishle quenquam tàm ſ upinum eſſe, ut majorem S

.
te irtr
s lun

—

Imt qͤuantitaté publico inſtruméto inſcribi pa-
irelemn tiatur ea, quã reverà com perit: I. ſin. C arhitr.

tult. niſi fortè donandi animo hoc faciat. Cæ-

7

146 P FIECTIONES APD TI TIIIUM

üR —

terum ſi non in publicà actione, ſed aliäâs

majorem quantitatem profeſſus eſt, uti

non rarò contingere poteſt, meritò hoc ei
nocere non debet, ad id ſcilicet, ut ad veræ
quantitatis probationem admittatur. Hæc-
gue putatur eſſe ſententia d.l. iqn. C. arbiir.
tut. ubi gl. Bl. Salic. & plurimi alii, quoniam
tale inventarium habeat præſumtionem

juris & de jure, adverſus quam non admit-

tatur probatio in contrarium. Menoch. de
praſumt. lib. I. quaſt. 6o. Maſcard. de probat. 4. 10

ubi tamen tot ejus regulæ faciunt exce-
ptiones, ut prorſus deſinat eſſe regula. Vn-
de interpidé dicendum eſt ,illam traditio-

nem falſam eſſe. Quid enim vetat, tàm
hæredem quàm tabularium, qui inventarii
confectioni adhibetur, errore calculi lab?
quid vetat etiam abſque calculi errore exi-

ſti matum eſſe, defuncti debitorem aliquem
adhuc obligatum eſſe, cujus chirographum

inter res hæreditarias invenitur, qui tamen
poſtea, apochàâ exhibità, docuit ſe ſolviſſe?
Quid vetat, res aliquas commodatas vel de-
poſitas, vel bonàâj fide poſſeſſas pro pro-

priis rebus defuncti eſſe relatas in inventa-
rium, quæ poſtmodùm compertà veritate
dominis reddenda fuerunt? Quisnam his

caſibus & aliis ſimilibus dicerer, tutorem
non admittiad probationem contrainven.

tarium,

Npuſnonpare
trtürn 1

arſeltuſn

ſit

ſartünine,,

Urenlne

11

2

Urum,dben
nunturl.

Lihl ahben
tmilli

/

ntiidunninz

.

ltellenſoet
Iurilmdi⸗

nn kibeſcii

l
1

hrquiai

Ulmti

ſinilterſe
nüilec
frltee⸗
agennii
tklnentz

Cndi

hiuftni
N tone tn
huit
arttn
lien⸗
tunann

tleleit

TITNN

——
811

Gione ſotl
Nokekuch

h, menmnh

—

..,9 Ieer
ſalcet, wu
tn1l 66,0ℳ
giniaui,
At Delnm
am im O Ae
ostett ,
autee

5—

1

—
=, —

le komn

=

ſ. 60
at eſtele⸗
„ „ ,,3
4

'ſſo
l,iUmn.
enun n,

a,
y
84

.

DE EEGI I5 IuhRI 5§. 147

tarium, quemadmodum & creditores ad. 7
mittuntur l. fin. S. licentia C. de iure delib- licet
& ipſi adhiberi ſoleant ſolennibus Inven-
tariis d. . ſin. S. ſin autem dubuis. C& ibi gl. in
verbo, cæterorumq; C. ed. Quod ſi detur, uti
negari non poteſt, velim monſtrari caſum;
ubi veritatis probationi adverſus Inventa-
tii tenorem locus non ſit. Secundum hac 8

longè aliam dico eſſe ſententiam d. . Kn. C.

arb. tut. hanc ſcilicet, tutori nihil præjudi-
care, ſi vel ex ſimplicitate, ſive favore pu-
pilli, ſve quâ alià cauſsà majoré jactaverit
pupilli ſubſtantiã: nihil, inquam, præjudi-
care etiam in eo, ut probare neceſſe ha-
beat, rem aliter ſe habere; ſed vires patri-
monii aliunde, quàm ex hâc tutoris aſſer-
tione, quærendas eſſe: cæterum, quæ paſ-
ſus eſtin Inventarium referre, illa præſtare
debeat, niſi de errore inventarii doceat le-
Zitimè.

probatione erroris ſim pliciter negat quan-
titatem Inventarri, dicens, utcunque fa-
ctum ſit Inventarium, tamen ſe non am-
plius accepiſſe, quàm tot & tot &c. Huic

rectè obiicitur, illum tàm ſim plicem, imò

.

ſtultum, non fuiſſe futurum, ut aliquid con-
6

trà ſe ſcribi paſſurus fuerit. At illi, qui de
errore legitime docere vult, iſta ſim Ppl ci-

lam ratio Legis, quod nemo tàn
Rultus & . militat tantùm in co; qui abſq; “

1
4

br

148 Pa ALECTIONES AD TITUILUIM

tas vel ſtultitia non poreſt obici, cum in iun
etiam ſapientiſſimi quique erroribus ſint rnigtk
obnoxkxi. ”M weilektruce
MßV ruVer ſc.
Iulianus libro 54. Digeſtorun. Tonpocrt
l mlidoher

Ea eſt natura cavillationis „ (uwe
uam Græci oορ⁵n, (id eſt, acer- laichher.
valem ſyllogismum) appellant, ur elſe⸗

ab evidenter veris per breviſſimas emes
mutationes diſputatio ad ea, quæ hnihnin
evidenter falſa ſunt, petducatur. Euwwu
UMumhel
St quidem ad exhibendum actio com- 1 htuhn
I1 U+◻☚ munis omnibus, quorum intereſt, W
Crbrior

I. pen. F. ad exhib. ſed hoc ita oportet accipi,
quorum intereſt ex honeſtäâ & probabili En

2 cauſsà: l. 3. §. i mecum d. t. alioquin futurum Galltete,

eſt, ut actori quoque exhiberi debeant in- Hndh
Unnneen

ſtrumenta rei, ex quibus intentionem
ſuam fundare nititur, quod juri contrarium Caſt.
eſt I. fin. C. de edendo. Nec enim oportet jus lhem
2 civile calumniati d. I. pen. Cæterum cur in Mulnn
⁷ hic ſpecie diverſum jus ſit actoris & rei, un
Byr. in d. l. fin. ex poſuit. & generaliter, quan- hoſte
do & quatenus litigatores ſuas mutuò pro- (

bationes inſtruere vel coadiuvare cogan- eluni

n
tur, 11. ibid. num. .6. G&%. & he tot. In acto 4

—⸗

r enmdda

6.
Dcnn
crNN
. men

nr in

Atio MAl

t,pelllaa

dendund

uhte
411 liuis
int
nibis .
ifin
ece enn
. (nenn
ulr n
Lgene,

eslus nt
culiiß

W

Dr REGurI; 1unRrS. 1429

re major eſt occaſio, adeoque probabilior
metus fraudis & falſitatis, cum de induſtriaâ

potuerit ſub ſpecie amicitiæ inſtruméta rei

Perdiſe ere & ad futuram ſuam actionem, de

quàâ certus eſt I. suré S& alt. F. de dol. except.

accommodare. E cõttario de reo nih- ejuſ-⸗

moci probabiliter prhæzſumi metuivé po-

teſt, utpote ignaro, quòd & quando reus
fieri debeat. Atque ita ceſſat objectio, p
quod etſi ſeculari jure, ſve fori, ut loquun-

tur, nemo cogatur ſuis docume ntis adver-

ſarii probationes inſtruere, tener tamen

in foro conſcientiæ, in quo vel ſine judi-
ciali interpellatione ac ſentent'4 obligatio-
ni parendum erat. Reſpondetur enim hoc &
jus confſcientiæ neutiquam adverſari, ſed
machinationibus duntaxat, quæ ex parte
actoris proclives erant futuræ, prudenter

occurrere. Quod ſi contingat ejuſdem

juris occaſione injuriam cuiquam fieri, uti

ontingere boteſt, eventus ille rarus non

debet jus in quàm plurimis caſibus benè &

prudenter conſtitutum evertere: ſiqui dem

nullauſpiam lex tàm ſincera eſt, quę omnib.
ex æ& quo ſit utilis

; ſufficit ſi in commune
proſit, & majori parti, ut apud Livium lib 33.
Cato demonſtrat. Reliquis, qui quandoque

exvenire boſſent „caſibus, judicis religioni

K „ ac

dummodèò juſta ſit exceptio.

D

1570 PEEPCTIONEs APD TtruruM

—

ac diſeretiom commendatis l. 0. cum Ienn

Fde .

Lex. 1

Iulianus libro W Sgre⸗

Varcellus ait: Deſi nit debitor
eſſe is, qui nactus eſt exceptionem

juſtam, nec ab æquitate naturali

abhocrentem.

cernunt; tamen, quod ad liberationem at-

0 &4.
tit condictio l. 7. l. 40. pr. . de condict. indeb.

genter advertendum, quæ nam juſta vigeri

debeat? cum contingat, unam eandemque

modèò juſtam, adeoque validam cenſeri,
modò rejici, ceu minus idoneam, ut collatis

inter ſe l. 2. §. aliud iuris & § ſeq;. f. de donat.

repetitâ ad verbum in l. Ialianus 7. F. de dol.
except. cum I. doli 19. pr. f. de novat. aliisque
per gl. in d. l. 2. sdductis, facilè apparet. lbi

donatarius fallusvé creditor idemque ſti-

H

Porrò dili-

dI

Pelroeuet

etengenn

Aabenriocebi

tinet, parum intereſt. l. 22. §. oreditores f. de (hil
Gtrinque enim indebiti compoe-

——

jackumure
ginuc⸗
iercblanr in
Liclütnen

(Cercehtoni

ſhlA

uunadionemd
(AKinen, ei
1Tſi aliis relpectibus paſſim elepe in-
terſit, utrum ipſo jure, an verò per ex-
ceptioncin tutus quis ſit? ut oſtendunt in-
finita loca juris noſtri, quæ hæc inter ſe diſ-

enmnngetet
ſeht i
eint i,
Imekperte
Deigteſltzn
drinn
ſnnginie

euahge ſ

R
fenela
Clngibu

rITIIH

—

Nislt 4

6

Dnn.

5

4*

Hitlte uun

nſin let

4

e,Anſeote

Utofenet
2hrcintet,
Pberntonen
1 mrimn

vcebitt nt

ntd

tnunilitt
V

Dehnittdt
Pexcepein.

PDE REGuIISIIRIys. 1,I

pulator, exceptione repellitur, ab eo qui

per errorem, dolo nimirum donatoris in-
ductus, indebitum promiſit. Hic creditor
in caſu ſimili repelli non poteſt, per nor. in l.

alterius 49. ſupra. b. t. Ratio eit, quòd quo 4

ties obſcura ſunt jura partium, melius eſt

& juſtiùs favere repetitioni, & multò ma-

gis exceptioni, quaàm adventitio lucro 1. 41.

ſupra. h. t. lI. ult. F. 5. C. de iur. delib. Cum e- 5
nim actionem habeat, indebiti ſcilicet con-

dictionem, eidem multò magis exceptio-
nem competere quis dix erit l. invitus S. 1. in-

fra. h. t. In d, l. 2. de donat. de lucro certa- 6⁶
tur: in d. . 19. damnum metuitur; quorum

non eſt par ratio. l. Proculus ff. de damn. infelt.
Denique juſtam exceptionem, id eſt, jure
civili ſubnixam habere non ſufficit, niſi ea-
dem æ quitati quoque naturali ſit conſenta⸗

nea; ad hoc ſcilicet, ut debitor quis eſſe de-
fſinat: ut hæc duo non obiter & perfuncdto
riè Marcellus hic conjunxerit. Sunt enim 8⁸

caſus, quibus exceptio juſta competit, re- H
petitio non competit; æ quitate ſcilicet na-

turali deficiente l. qui exceptione l. Iulianus

in pr. l. iudex fl. de cond. indeb. l. ſed etſi in f.
& l. ſeq. f. de SC. Maced. I. 3.S§. ult. f. quod quiſ- y

gque iur. Adde l. creditores 10.l. creditor 57. l. de-

*

e ẽð
17

Lex. 67.

ulianus libto &7. Digeſtorum.

quem urerque litigantium pro ſe interpre-
tari contendit, iccircò plures regulæ de am-
bigui ſermonis interpretatione paſſim in

nimum eſt, ſequendum eſſe l. ſemyer 9. b. t.

ri oportere l. 112. h. t. Id agendum eſſe, ut
actus mag s valeat, quàm pereat I. quoties ſj.

* .⸗ . » * R „
ralis non eſt, ſed exeeptio potius à regulà,

32 urt ſuo loco monſtrabitur. Cæterum iſt.

haæc omnia hâc præſenti regulâà continen
videntur ut in ambiguo id ſpectetur, quod
4 rei gerendæ aptius eſt. Et ideò qui intta

certum tempus Carthagini dare promiſit,

cum duæ ſint Carthagines, non utique ſpe-

—
. .

1 :2 PRLECTIONES AD TITruILuIA

Dl

pasr nmrre

itek be
(olorolt⸗

Poten lun

alreal

onnote e
Kan
lgit epii

0

Qnuotiens idem ſermo duas
ſententias exprimit, ca potiſſimùm
excipiatur, quæ rei gerendæ aptior
1 Um multò maxima pars controverſia-

"rum ex ambiguo ſermone naſcatur,
(umcunt
2 jure proditæ ſunt. In dubiis, id quod mi-
In obicuris, id quod veriſimilius eſt, ſpecta-
de reb. dub. Ejus maximéè ſententiam ſpe-

cCtandam eſſe, qui ambiguam rationem pro⸗
tuliſſet, I. 96. h. t. quæ tamen regula gene-

Glrmune
Deonik
Ce ultet
l eſ.
Deri

f./
Plnions
Tün gont
Vurbant
D
Ponlore
worde
urinon
Nlire
ornn

AQabitur, quid promiſſor ſenſerit, ſed quod
. aptius

1l Ninir
En

AD TIINe

—

97.

enn i
a lerco

,EeaDOe
porlln.

0

—— —

aptius eſt negotio, ſcilicet ut id quàm rutiſ⸗
NSm ſimo loco ſit, ſi fort in alterum locum vel
propter longinquitatem, vel pericula bel-
ſi aliaſvé cauſas intra conſtitutum tempus

commodé perveniri non poſſit. l. 21. F. de

reb. dub. Si quis tabernam ſuam pignori ob.

ligavit, aptiùs dicetur, eas demum merces

DE RHEGIIIS IuRIS. 132

gelence
dobligatas intelligi, quę im bi erant tunc, cum
me pignoris inſtituitur perſecutio; non ea,
een quæ tunc erant, cum pignus conſtituere-
tur. 1. 3 4. F. de piggggger.
ee . Denique ne pugnare tàm inter ſe,
e quam cum præſente L'videantur I. quicquid
po. pr. & l. ſi mihi no. f. de V. O. quæ verba
ſtipulationis ad mentem ſtipulantis magis,
quàm promittentis, referri debere tradit;
non habitâ ratione, quid ſenſerit promiſ-
ſor: contrà quam in l 99. Celſus ſecundum
promiſſorem ferè interpretationem fieri „
jubet: obſervandum eſt in l. 10. verba ſuâ
natutâ non eſſe ambigua, ſed ſolius pro-
miſſoris reſpectu, ut in dubio meritò ver.
borum naturæ ſervire debeamus, ex gene-
rali nimirum, non ſpeciali ſignificatu; ſibi-
que imputet promiſſor, quod de fingulari

5 *
“
um proletwe

4
. Naſee
Zubtis,l⸗
5 .
. „ 1
.„ 4. , e
7
1 N!
d ,,A
gelest ,ℳ.
Pe 11
’

,
mel teen
1 „6

ſuo ſenſu ſtipulatorem non ad
Hief M monuerit.
enenk, XK 7 LPer

R

. 1

7

D —

Lex dLvYHMb.

Paulus libro ſingulari de dotis repetitione.

I54 PaALECTIONESAPDTITUILUM

Inomnibus cauſis id obſerva-
rrur, ut, ubi perſonæ conditio lo-

eãà beneficium quoque deficiat: ubi
verò genus actionis id deſiderat, ibi,

rtit, non deficiat ratio auxilii.
Vod ſuprà in l. 2. h. t. de iis perſonis

C dictum eſt, qui non in ſolidum, ſed in
id duntaxat, quod facere poſſunt, conde-
mnantur, ſecundum hanc legem moderan-
. „ 1 „„ .
dum eſt, ut nec hæredibus nec fidejuſſori-

bus eorundem hoc beneficium detur: ni-
mirum quia perſonale beneficium eſt, &
cum perſonꝗ extinguitur. l. quia tale f. ſolut.

4 Matt. Nec exiſtimandum eſt, quod unàâ

manu numeratis ſuprà perſonis concedi-
tur, id alterâ rursum eripi; cum fidej] uſſori-
bus mandati actione in ſolidum teneantur.

Br. & Az” in l. etſi fidejuſſor 24. ff. de ve jud.
„Adhuc enim condemnatio in id duntaxat,
quod facerè poſſunt, facienda eſt: ſicut &
prioribus actio in ſolidum competit, con-
demnatio ſolùm mitigatur, per ſupta ice

)

cum facit beneficio, ibi deficiente

ad quemvis perſecutio ejus devene-

Dr
Kepopllwi
is itleg
habal dinea
lig tal tt.
neuckones
Nelntu 3

(eignoncon

laurlllältet
ittlr
Cocklaisen

cerpgekle
talen hetl
Wht iet

ud hance
Ctrrnrir,
lefuhen
Ir
Cennlnn h

AbrIruun

—

6.

i ntiin

Ns d olen

lbi defig

e deflenne
Adelicerut
——
o ejsceſt⸗
Dauxli.

14
AA
11. Eisertn
4

epemnt nis
. tectee
geium Gemr I
eehiint
14 funſ⸗
ge un
les un

1⸗ 4

umnbceid⸗

durn n
1

4 e
nd
luchi,
eh 1

6

ceſerſ

X

DE REcuLI5 IuRIS. 1 55

Sic pupilius: in Venditis ione bonorum debi-

toris privilegium habet: hæres ejus non

habet l. dabimus 19. f. de reb. auth. iud. p of. &

l. 23. eod. tit. Ita privilegium mulieris, ut

præferatur,l. Aßiduis C. qui pot. in pign. hæ re-
di ejus non competit. lI. un. C. de privil. der.

hæredi ſcilicet extraneo. nam filio compe-

tit d. I. aßiduis S. exceptis, ut & priore caſu

quoad dotis exactionem, quatenus reus fa-
cere poteſtl. etiam /8. f. ſol. matr. In cæte-
ris autem perſonis, de quibus ſupra in l. Di-
pus b. t. inter filios & extraneos hæredes,
quoad hanc cauſam nulla debet conſtitui

4

in exactione dotis omnibus creditorib us

S
7

differentia: ſiquidem hoc jus ſpeciale eſt,

Per gl. ind. l. etiam & d. l. aßiduis.
VBI VERO GENuS ACTIONIS)
Secundum hoc beneficium Velleiani ad

Areges mulieris pertinet. l. haredes C. ad
pelei. Eſt enim reale beneficium, non
perſonale; I. exceptiones 7. ff. de except. ſeæz ui

in univerſum, & cauſæ interceſſionis, non
ſfingulari perſonæ datum, quia totamobli-

gationem Senatus improbat!. 16. in f. f. ad
5C. Vell. Sic exceptiones minorennitatis,

quod metus causà & c. tàm hæredi quàâm fi-
dejuſſoribus proſunt, tanquam cauſæ læſio-

nis, non purè & ſimpliciter perſonis datæ:

unde nec datur, quàm causâ cognita. 3. F. de

.

10

2

II6 PaAIEBCTIONES APD T ITuITIUM

—

reſt. in integ. l. 5. C. de his quæ met. caaſ. I. 2. C.
de fideiuſſ. minor. lI. minor. autem S. alt. & ſej.

f. de minor.

11 Hluic regulæ conveniens eſt, ut bo-
na à perſonis eccleſiaſticis poſſeſſa, cum

immunitate decimarum, veétigalium, tri-
burorum, aut quorumcuuque onerum pu.⸗

phcorum, altenata & tranſlata in perſonas
non privilegiatas redeat ad jus commune,
nec immunia maneant; etſi eâ conditione
aurienaverint priores poſſeſſores. hoc enim

non eſtin ipforum poteſtate, privilegia ſua
aluis cedere vel communicare.

12 Quod autem hic quæri ſolet, an pri-

vilegium & beneficium in dubio perſona-

le, an reale cenſeri debeat? purta facti eſſe,
nelc in univerſum definiri poſſe, ſicut Scæ-
vola de acceſſionibus poſſeſſinnum dicit in
13 l. 14. F. de diverſ. & temp. praſcr. IIlud ta-
men notandum, privilegium alicui & po-
ſteritati datum ad poſteritatem ex fœminis

„non pertinere l. 1. ff. deiur. immun. Nec
hoc durum eſt. Gaudent enim privilegiis

mBaritorum, per not. in l. fœminæ 8. F. de Senat.

Ergèò niſi hoc ſtatuatur, melioris eſffent

conditionis quàm Viri, ac duplicibus ute-
rentur privilegiis, täàm ex parte parentis,

1 5 quàm viri. Denique privilegia, quan
vis perſonalia ad domeſticos tamen & ſa-

.

tum-

mi-

dſeere

1
õ
Tliatepettin

Sfinlumn

V

Mrlena

lne int
tum 1

Wilangn

Uenoluen
Puſbenntor
tünme
Mned
nhnine
Ullunne
tergni
Ntegtn
Conatio
Cnnrote
ſereni
Nolare
hunirn
nu
Gul

/

AD TIkuun

—

uunn ut⸗A

umd il e⸗

8
wenlens etuy⸗

7—

hch llht
n, ſeelun:
3 cho ⸗
tungutoten
Nulrtinſen

1. eng
ſeltores not
Atre,eiiit
V

wene.

ſazer 8

renioti,

in hoe

.
ſe
IN
“S
„N

D

. voſe, Nk

icr.
Gin
ninl/9
6 peln 6
eCihlc⸗
5

eosuud

M

5

pE RHEGuIIS IuRIs. 177

miliares pertinere eleganrer probatur ex 1.

Riſtipulatus 111. F. de V. O.

Lex 9.

HM raulus libro ſingulari de AFignationeliber-

10 Am.

Invito beneficium non da-
tur. =ðð

LY Inc inferre licet, ſi creditor ſe debi- ?
tum remittere ac donare profitea-
tur, illamque liberationem debitor acce-
ptare noluerit, non poſſe poſt aliquod tem-
pus liberationis exceptionem agenti credi-
tori objicere. arg. l. 91. pr. ff. de ſolut. Nec
enimacceptilatio eſt, poſt tantum inter- 2
vallum reſponſione ſecutâ: l. 1. S. 1. ubi gl. in
verbo, reſponſum ff. de V. O. nec pactum, cum
nullum momentum oſtendipoſſit, quo u-
terq; in idẽ placitõ conſeni. erit, quod omni-
nò requiritur. l.,. F. de pa. Nec mutat, quòd 3
donatio abſenti facta valeat, etſi pornituit
donatorem, antequam res ad donatarium

per veniſſet. arg. l. i pœnituit 7. F. ae repud. de

quo latè Cepbal. conſ. 740. vol. 3. per fot. Præ-
fumitur enim abſens, qui poſt ſuſcipit, ſta-
tim ſuſcepturus fuiſſe donum, ſi præſens
adfuiſſet: quæ præſumtio in hoc caſu celer⸗

1 1 3 PaMIECTI I0NES AD rIruruM

—

4 Interim, quin per interpoſitam perſonam
vel pro invito ſolutio fiat, quæ liberatio-
nem pariat, nihilimpedit I. ſolutionem ff. de

ſolut. vel etiam promiſſio d. l. 9t. & 1. . Sti-
chum F. ult. f. de nopat. Ani igitur ſaltem hoc

5 caſu donaſſe videbitur, qui pro invito ſol-
vit? Quod non vidctur. arg. l. nec emere C.

Qeiur. delib. I. hoc iure §. non poteſt f. de donat.
& Fatendum eſt tamen, in effe &u donatum
eſlſe, cum tantò ſit locupletior is, pro quo

ſolutum eſt: niſi fortè exceptione tutus

fuiſſet. Etideò donatorem ad inopiam re-

dactum alere tenebitur, gl. in ſin. in verbo, vo-

luerit C. de revoc. donat. etſi aliàs ad reſtitu-

tionem cogi non poſſet. Br. in d.l. Stichum.
7 Hinc eſt quoque, quod qui pro invito &

prohi bente domino negotia ipſi ius gerit,
ſumtus in ea, quantum vis utiliter, factos
nullâ ratione recuperat. . ſin. C. de negot. geſt.
8 Sed nec retentione aut compenſatione uti
folle⸗ validè defendi poteſt; cum nemini

liceat rem alienam invito & repugnante

domino velin meliorem ſtatum commuta-
rel. fin. f. de uſu & habit.
Perdit officium ſuum regula hrc,;
quoties non ſolius, quo de agitur, ſed & ter-
tii, ſive privatim ſive publicè, intereſt. Qus
° ratione pro damnato ad mortem, quamvis
repugnante recte appellatur, humanitatis
ratio-

(henbinel

DL I

—W

tone,,

ſerimn Cphd cun

ajlhsnte

ruc, Crlin
tt lklus
il un,,

ſiblonipupi

Metlaran

a

4
iileni ſe
leniitumn
rinterell

n l eha

.

pueubn

wlitnl
ffmnael
iunniße
laniſin
Ce nl
mienei

Nmun

—

olun ein

N,ur bern
nl Aing
lg⸗
nigeurlituie
gu oroini
,Luren
1uct lein
lakednconue

14 2
cgeſge!

etlor 6, .

erceptione int
medinorinmt
lfriunhs

Ais ad lAl

n0,n

nu il 6
urlitet,tit
CA
erltilen
um hnn

17

9

—

unl
tunſil
imertl

en,un

1
Huwm

1, 1

1

= =

Krenſ. in l. ſolvendo fj-. de neg, geſt.

ino lnnn.

DE REG;:uLIS IuRIS.

—

terim ſupplicium, quia hominem ſervari

cujuſvis intereſt. I. cum ratio 7. F. debon. da-

mnat., Quin & invitis conferuntur hono-
res, publicâà ſuadente utilitate. fac. inignis
gl. in l. dotem 37. ſuper verbo, filia f. ſolut. matr.
Vti & inviti pupilli tutores accipiunt, quòd

id Reipub. interſit. lI. 5. & 6. F. de tut. & cur.

dat. Nec alia rario ſuperioris deciſionis eſt,
. „ . R .
quâ ex alienâà ſolutione invitum etiam li-

berari dictum eſt, quàm quod creditoris

15J2

ratione, I. 6. f-. de appell. differendumque in-

11

quoque intereſſe verſatur. Eleganter Ca-

Lex 7o.

Viyianus libro I. de oficio Proconſulis.

Neumo poteſt gladii poteſta-

tem ſibi datam, vel cujus alterius co-

ercitionis ad alium transferre.

= “ HW . . . . „
ete m zreſemtislet⸗ mat eria ſingularem

N .
ncon tradita ſit in l. ſolent, ex quâ deſumta eſt ff. de

tractatum requirat, & diffuse ad Dd.

of. proconſ. & l.imperium, totoque titulo ſj. de
iurisditct. om. ind. nobis ſummatim tantùm,

ſicut inſtituti ratio poſtulat, ſequentia hoc

loco notaſſe ſufficiat. Ex duplici Iuſtitiæ
ratione, de quã Ariſt. lib. y. Nicomach. duplex

Auo-

D S

—SðN

*. ———

quoque Magiſtrarus officium oritur: quo-
rum alterum in judiciali cognitione nego-
tiorum, quæ curſu & viciſſitudine perpetuâ

inter homines contrahuntur: alterum in

conceſſionibus privilegiorũ, beneficiorum,

& punitione ſcelerum conſiſtit. IIlud ju.
risdictionis eſt: hoc imperii. Veruntamen
3 Rnec hoc ſine jurisdictione nec illud ſine im-
perio expediri queunt: cùm propter con-
tuma ias reorum, judicia ſubterfugienti-

um, tùm infinita alia, quæ juſſionem magis

duaæ Imperii ſpecies fluxerunt: meri. de quo

quod civilium, eorumque communiorum

5 negotiorum eſt. Nec ideò exiſtimandum
eſt, inter mixtum imperium & ſimplicem

iurisdictionem nil intereſſe; cum & huic

aliquod imperium inſit, quatenus ſcilicet
aliàs jurisdictio explicari non poſſet l. 2. ſ.
6 ge iurisdiét. IIlud enim principaliter in im-
perando, non cognoſcendo, niſi per conte-

quentiam; hæc é diverſo, verſatur. Por-

rò id tantum, quod principaliter venit, non
quod in conſequentiam, inſpicendum eſſe-

eleganter docent l. .l. . F. de auth. tut. Nunc
H guo⸗-⸗

TI60o PRLECTIONES AD TITULIUMA

un eagnanen deſiderant; ut poſſeſ-
ſiones bonorum I. 3. f-. de turisdid. Vnde
antè dictum eſt, quod gladii, adeoque ſum- elbi u
mum jus habet, aliaque „quæ non niſiex
ſpeciali conceſſione competunt; & mixti-

Dl

en

ghnnim, ad

Unre ntone

ulschroeci

Moncutscown
gemmin

(tedore
mgucteine
enmtaur,

lenſte, ee
nnoten potel
lens igent

ennunnden

Polt,cotlene
.

Ceenre

uſanelezen

ner mde,
mn⸗
hmeton
ſin
töiien
lgnnne⸗

1

Elmingten

ennre
nhe.
S AI
exlilehn
uUIsad Un

4 les, E

4d TMratan

——

dmort
Cobitlett⸗
Kunlepentt
Mndur: Metun
ribenehorne

1
14

eubtnii
,„ aebe
Cii,aCelt
gtr ler
nperuntzn⸗
le commin

Aunene⸗

von l/

gnciie
,Nelit

“S 3
nhien

H

DE REGUILIS IuRIS. 161

quoniam, quò majus eſt periculum, hoc
majore cautione opus eſt; quo magis ar-
dua res eſt, hoc circum ſpectiùs, ſpecialiùs, &
non cuivis committenda: ideo rationis eſt,
ea quæ meri imperit ſunt, delegari non poſ-
ſe à rectore provinciæ, de quo lex loqui-
tur, quique inter ſupremos magiſtratus eſt;

quæ mixti, aut jurisdictionis, poſſe. Pote- 8

ſtatem ſuæ æqualem tribuere non poteſt:
minorem poteſt hactenus, quatenus con-

cedentis intentio ferre judicatur. Cum
enim tàm multa per ſe expedire utiq; non
poſſit, conſentaneum eſt, id permiſſum
intelligi, ut gravioribus ſibi retentis mi-
nora delegare poſſit. Palàm eſt autem, 9

graviora eſſe, quæ ad merum Impium per-
tinent: unde, niſi ſpecialiter deferantur,
non competunt arg. I. aut damnum 9. preſe-

dto f. de ꝛ en. Quod eò pertinec, ut, ſi de 10

facto delegentur, nullius momenti ſit de-
legatio nec abſolvere quenquam capitalis
criminis reum poſſit delegatus, cum con-
demnare non poſſit, per not. in l. 37. ſu⸗
prabhr.

ALTERI;uS COëE RCITIOMIS) Vt 11

exilii, fuſtigationis, flagellorum, damnatio-
mis ad opus publicum, ad perperuos carce-
res, & ſimilium. Vt rectèe hic gl. addide-

X

IZ2 PRXLECTIONES AD TITUILIM

6 O⸗αν *

N Meu
— — — —— — —
ru, magna., nam modica coeërcitio tranſit Idſarfkrnas
mandatâ jurisdictione l. alt. F. de off. eius ſeihmum
cui mand. eſt iurisd. euN et i.
òôòMU nntiſt, uopli⸗
Lex.,. I. ExlNCANtioen
Vpianus libro 2. de oßicio Proconſulis. fiuittſutlen⸗
õä . uleitberel ,,C. e
Omnia, qnecunque cauſſæ lliminie, i
cognitionem deſiderant, per libel- fml h,
lum expediri non poſſunt. aAeſntatgnir,
Uhelbehum relt
NMiſſis, quæ loe loco nectuntur, am- ſnmnn hi er
bagibus, præſentem legem ſimpli- am a
ciſſimè ſic accipio: Proconſulibus, de qui- el
pus hic agi certum eſt ex I. ner quicquam 9..
ubi decretum ff. de off. proconj.etſi permagnam ler
poteſtatem habeant, & conſequenter aliis
quibusvis magiſtratibus non integrum eſſe aur lbro;
petitionibus per libellos factis annuere; ni- lal
ſi præ viâ cauſſæ cognitione;, ubicuna luni
lex cauſſæ cognitionem defderat. en⸗ Nlne
derat autem in rebus minorum alienandis:
1 minorum C. de prædus min. Aine decr. non alien. ſnne
ade q; 2liéatio predii pupillaris aut wiaee id un
à magiſtratu permiſſa, ſine tamen cauſię co- hlbker
niuone, nullius eſt momenti. Ac pari= fulchin
ter alimentorum transactionem authori- atfim
tas magiſtratus interveniens ratam etßce Ekotſitnen
re nequit, niſi plene cauſſa cognita tu . olgſe

xs ndn. nf· REeUIISIIRISSs. 16;

odi deinm ,

onel

Tes. ſententiam, apertè monſtrat d. l., mi

norum C. de præd. min. & multa Im perato-

rum reſcripta, ſupplicantes à 4 libellis a d ju-
x. /1. dſchlem cognitionem eohortantia, etſi de
Afu6“ plenitudine poteſtatis ſi ſimpliciter potuiſ-
ent reſcribere!. 7. C. redig. nov. inſt. ibi, alle-
(NerNNe ga Præſigi prozinciæ, quæ in libellum contuliſti.

ſunt, per libellum reſeindi non Poſſunt!3.
be be im C. comminat. eyiff. progr. ſubſe Tript. &t. l. 2. C.

lnren ah Vent. eſo. non zet. quod ſumme & notan-
Ani . um neſt.

maſeß . Lex 22.
SS Iavolenus libro 3. N poſterioribas
db ming Labtonis.

14 6aunver⸗
den
(ene

RR

Vi rem tenetur reſtituere cum fiu.

piendis, tenetur utique id quoque reſtitue-

. 4 macl
nuen re, quod actoris intereſt, rem ſtatim judi-

Cii accepti tempore redditam eſſe, guam
1 Soe

, pignori fuiſſet obligaturus argum.. huius
eas, . f. de uſur. Sicut id quoque in fru
aulich 11 3 Gu

5 §. naro,ß. de transact. Porrò hane ne eſſe 4

eum etb Briſſon. de ſormul lih. 2. fol.:2 9 Et retrò, quæ -
er cauſſæ plene cognitæ, definitæ ac deciſæ
U e

kructus rei eſt, vel pignori da-

ibus, tàm Perceptis quàm perci-

.
,
1
1
1 „

1 116l

—

6A4 PRLECTIONES AD TITULUIM. ——

Gctu habetur, quod mercedis nomine ex elnin ieni le
lecatione rei, quâ de quæntur, habitu- giminumdone
ri eramus l. videamus 19. §. bræte ea F. de Dnſtinmpcep
S uſur. Dixi, perceptis & perci piendis. aumcgin ilif
32 Igitur duntaxat in malæ fidei poſſeſſore licen.
hoc verum eſt, cum bonæ fidei poſſeſſo. malanenm
res ne de perceptis quidem omnibus te- Cicgwohienn
neantur. MmMhlſn ulteu
Porrò etſi hic locus non de ftuctuarũ ninio huctusi
jure, ſed de reſtitutione rei ſecundum Punelecumin
prædicta, videatur accipiendus, tamen non ture nenin
abs re quæritur, an fructuarius rem, cujus nſel de
ulumfrauctum habet, rectè pignoriobliget? ſiteäfnirn
uod negandum videbatur per l. interent ſener henis ad
5 6.. C. de uſuſr. amen recte hic à Fabro de- lrütren oro
fendi puto, proprietatem quoquæ obligari⸗ lſchuuf,lecif
ſicut & vendi etſi domino proprietais geſi ſe⸗
rem ſuam quandoque vindicanti hoc ni⸗ hin kint. P
hil obſit. Et ideò proptictare poſtmodim aiſtand
obliganti acquiſità pignus omnimodo lia. Emhiüninlign
lebit; quod ſecus futurum erat, ſi nulla-
tenus oligatio valuiſſet I. & quæ nondum 17. le
6 g. quèa dicitur f. de pigner. Nec obſtat a6. WWW
quæ convenientiſſimè de præjudicio do- Erlui

mini loquitur; ut nullum ei generetut ex ul
alieno facto, contra reg. juris: ceſſante au. Pnn
7 tem præjudicio valebit obligatio. Den- Phhenelic
que vaſallo omnimodò pignori dare n immn
licere feudum verius eſt, quin Erotinu

d min — —
lud amittat: F. babito, de prohib. feud. alien.
per Frider. hac, niſi fallor, ſingulari ratione,

—.—

.
1

u de nenn, I
nis uu

eese 4 , n
* 1 „* 5

a
. ”M
ulen N!
1
1

R
4
Ded

14 † 1
aemnedane
clocus dobc
. 4 6
Utmtiope tel, A

1
. 16
“
K (lptenoog⸗
ſe en i
ult (tuatuuteoy
1
al./ e
et, eepoo
10

1ſ4 lre
emn 100 N
„ 1 1 4
W!

ne dominus occaſione pignoris aut vaſal-
lum ſibi minus acceptum, quem ſuo judi-
cio non elegiſſet, ſuſcipere, aut litibus im-
plicari cogatur.
Illud ad extremum admitti non po-
teſt, à Cagnolo hic traditum ex c. conque-
ſtus extr. de uſur. uſufructu pignori obligato

proprietario, fructus in ſortem computan-

dos non eſſe, cum ſint conſolidati proprie-
tati, & ſua res nemini ſervire poſſit: nec

/
DE REGULISIIRIS. 165

32

locum eſſe I. 1. C. de pignor. aft. Quod ini. 3
quum eſt, & abſurdum. Iniquum, cum non

debeat ex alterius jacturâ locuplertari, etſi
juris ſubtilitatem pro ſe babere videatur
I. 12. §. 5 alienaæ f. de diſtract. zign. Abſurdum,

quia non ex ſuâ, ſed pignorantis perſonà
fructus percipit. Denique d. c. conqueſtus 10

extr. de uſur. captioſum eſt, & avarum, &

Iureconſulto indignum.

Lex 73.
Quintus Mucius Scævola libro ſin-
gulari 6.
Què tutela redit, eo hæreditas
pervenit, niſi cum fœmine heredes
intercedunt.

L 3 Se-

„

166 PRALECTIONES AD TITuTIM.
Ecundum naturam eſt , commodum
cujuſque rei eum ſequi, quem ſequitur
2 onus l. 10, h. t. Hoc ita, ſi ex eodem fonte
oriatur; veluti cum naturalis ratio ſangui-
nisque conjunctio & curam propinquo-
rum imponit, & ſucceſſtonem defert. Cæ-
terum ſi ex diverſis cauſis utrumque de-
ſcendat, nihil eſt, quod huic regulæ locum
faciat; ut in extraneo tutore, cui non na-

1

turalis ratio, ſed jus publicum tutelam cu-
4 ramvé injungit. Vt appareat, male hoc
loco gloſſamcollegifle, tutorem extraneum
in ſucceſſione pupilli ſui fiſco præferri:
quod ut rectè Bartolus reprehendit, uſus
arg. l. nutritoribus C. commun. de ſucceſſ. etſi
plurimi gloſſam tueantur, de quibus latè

xat, non aliâ tutel4 regulam accipiendam

bared. & textus hic cvincit, in perbo, redit,
quod in dativum cadere non poteſt.
NISI cuM FœMINE) Hodiè in-
6 ſtantiam hoc patitur in personâ matris &
aviæ, ut gerat tutelam filii ſui, ſi velit: Auth.
ut ſine prohib. matr. & c. Noy. 94. t. t. Cquand.
7 mul, tur. off- ita quidem, ut ſi nec ipsa gerat,
nec petat tutorem, à ſucceſſione quoq; ar-
ceatur l. 5. C. qui pet. tutor.
5

5 Caægnolus his num. s. ita de legitim4 dunta-

eeſſe liquidò conſtat ex l. f. S. pen. C. de legit.

5§.7.

De N

wmerner

Nenmo

tiiqtuni

pooc;coen mo
ſe elet,l

ſtigtn

fhenttu
eqimigel

ſeu

udimeke
riekerſele
co Aeris:

Ndn

lenib,
Gnn gn
ſetui ut
uuckeſee

V 4
Aunſe
Oongin
tunan .
Gbeiſet
Ne an

Ueligei

Tnnun

—
—
—,

ekt, conn
i,,genken
rurlrnobn

.
de
Utam PION
4

Ontc feontelen
S leouel
d
eneote T
twore,cngn⸗
1
Woalert, Dtel
P Ei WeR!

„. o 8
Rieg ere
lul Uleo⸗

1 1

r, be gube

in
5 re S Lagt 8
1 kpt RNCN1

4* 1

DE REGILIS IuRIS.

7

167

—

=

Nemo poreſt tutorem dare

cuiquã, niſi ei, quem in ſuis hæredi-

bus, cum moritur, habuit, habitu-

rusvé eſſet, ſi vixiſſet.

— Vr igitur exhæredato poteſt? l. a.pr. l. 1

WꝘRbereditas §. qui filium in f. F. de teſtam.
tut. qui utique ſuus hæres non eſt l. 1.S. po't

ſuas f. de ſuis & legit. bared. Ideò nimirum, 3

quia ab inteſtato ſuus erat futurus. Ius enim
ſuitatis ex ſeſe, non ex teſtamento, adeoꝗque
facto alterius æſtimari oportet.

2

Vi factum id videtur eſſe, quâ

rnfs de re quis, cum prohibetur, fecit.
Clam, quod quiſque cum contro-
verſiam haberet, habiturumve ſe

1 ſee
on potel⸗

VZ] HG&
Heſson t
. „ i 4
unt Uelt

1641406
ree ee

1

putaret, fecit.

( Vm agitur interdicto, quod vi aut

clam factum erit, ut reſtituatur; ſcire
oportet, vim non utique ſignificare violen-
tiam, quæ impetum habet: ſed quodcun-

oce u⸗ que adverſus prohibitionem, ſive verbo, ſi-
faſtum erit.

am. Fac. l ex-

ve jactu lapilli, more antiquo,

Per l.I.S. ſed ſi quis F. quod vi aui e1

L.

4

tat„

V

168 PRXLECTIONHS 4 b TTTuuN

2 tat. 13. f. quod mer. anſe Scutclam fadum i

videtur, quod animo celãdi factum eſt eum.

quem quis prohihiturum fuiſſe credit l..5.
3 Fn. F. quod vi aut clam. Vtrumque factum in
antiquam faciem reſtituendum eſt.

§F. 3.

ſeripta, ut intelligi non poſſint, per-
inde ſuut, acſi ſcripta non eſſent.

1 R. Otandum, ſeripturam, ſi qua conti-
neat, quæ intelligi non poſſunt, ni-

niio magis vitiari in reliquis ſuis partibus.

2 Cæterum eadem eſt cauſſa eorum, quæ le-
gi non poſſunt⸗ etſi extrin ſecus intelligãtur
1.1.§.1. F. de his quæ in teſt. del. Vix enimeſt,ut
non laboret incertitudine.

Nec paſciendo, nec legem di-
cendo, nec ſtipulando quisquam
alteri ca vere poteſt.

1 Um igitur omnirnode erit inutile
ejuſmodi pactum vel ſtipulatio? arg.
2 § f quis alii,ibi, nibil agit I. de inutil. ftipul. Sed

* nihil vetat tutilem eſſe, quoad Kipulantem.
Et11

7

Quæ in teſtamento ita ſunt

511

n

elliguo⸗ Atern

vCanc. He⸗

nimqummage

eebit Mun⸗
lopnrartte

ſuuliigentru

ſeuc Klie

ſundmercth,

lnemmun

lfüin 5

Mien nlume

Ain,
Uen nüter

r-

4
llnmn ſlioe

Mnttüneta
iii

—

Mer etn,
ſeliin i⸗

iziinn

SADIn DE REGIIIS IIRISs. 169

— —
udmlin erſi quoad tertium ſitinutilis 1. cum res 22. C,
hämia dedonat. Hæc ita jure ſtricto: æquitas e- 3
miileu nim quandoque aliud ſuadet l. ſi res . C. ad
umeiin exhib. I. Publia a6. pr. f. depoſ. Quod in fi- 4
uennk lio propter affectionem admitti videtur: ut
ſecus ſit in extraneo arg. l. donationis 91.S. pen.
. de donat. Sed id falſum eſt, ut apparet non
,. tantùm exd. I. 8. quam de filio loqui, nul-
1 lum extat argumentum: ſed etiam clariùs
ex l. ſi tibi 12. S. ſi pactus ff. de palct. ubi Iulia-
unontl no idem viſum eſt in filio, quod in extra-
neo. Sed & in l. 26. C. de iur. dot. ne pater
quidem utiliter ſtipulatur dotem, àſe pro
filia datam, filio emancipato reſtitui. Quod 6
ue autemattinet ad d. l. 31. §. ben. f.. de donat. ex
ltcumg eàâ nihil aliud probari poteſt, quàm quod ex
ineu pacto, depoſiti 5lio Sperato reddendi, do-
4. natio ipſi Sperato facta evinci non poſſit.
1 Vtrum autem Speratus id depoſitum jure
poſſit poſcere, vel non poſſit, id ibi non do-
cetur: ſed quod non poſſit, certum eſt el.
nee lent⸗ 10. ff. de ſolat. Depoſitarius vero poteſt id
Sbperato reddere, etiam invitis hæredibus,
tanquam adjecto ſolutionis causa. De-
nique in I. Publia f. depoſ. ex acutiſſimorum ?7
Interpretum, Qujacii, Ant. Fabri, Gotho-
fredi ibi, judicio verba diſpoſitionis innu-
unt fideicommiſſum, cujus vigore ad illum
ui,ſ, L. 5 filium

tng inl
mndol

turm en⸗

4

*

E.
„

I70o PRXLECTIONES AD TITUuLUIM

—

glium ſolum, non etiam 2d ipſius cohære-
des arca depoſita pertinere debeat.

8 ALTERI) Extranee ſcilicet :hære-
di enim poteſt l. avus 73. F. de pact. Quod

9 ſi contigerit hæredem fieri, cui non tan-

10

quam hæredi futuro, ſed tanquam cuilibet
alii paciſcendo cavere voluit, adhuc ei nihil
prodeſt d. l. ſi tibi 17. f. eod. doli tamen pro-
deſt exceptio propter æquitatem /. 21. §. nos
autem d. t. de pact. Adde l. etſi frater 16. C. pi-

nor. l. maritus 19. C. de diſtrac. pign. l. mul-
tùm intereſt 6. C. ſi quis alt. vel ſibi fub alt. nomi.

& r.
bexr. Zf.
Papinianus libro 1. quæſtionum.
Non debet alteri per alterum
iniqua conditio inferri.

1 ocii quidem pactum
1 Hinc el quod ne ſocii quidem p

ſocio nocet, I. ſi unus pr. & S. pacta qald
turpem in f. f-. de pact. nec hæredum diviſio
cohæredi, l. cohæredibus 7. C. famil. herciſe.

nec tutoris donatio, vel gratioia tranſactio

pupillo, l. 22.1. Lucius 46. in f. f. de adminiſt.
tut. l. 22. C. de pact. nec fratri factum fratris,
Keri vel mutari teſtamentum prohibentis,
l. 2. S. fratris ff.ſ quis aliq. teſt. prohib. nec pro-
curatoris tranſactio, generale man ine

X

datum

lubentis, d
bemetedi
neſcrinn
en. t er.

EEaAretlano

golntcrein
ockernn,

nmcontatt

Tollonn
lſefete
Kerum
inerluo⸗
hennan

Mlltonem

inenllen
licin⸗
ncfcm
Rſiireſe
Atngnn
onhli
Deltii
n
Uekbieſer
elkrs
hnſ
tümimte
lcet Anin
Eente

UItuun

—.4——
5
Apancconen
1
ededea,
P.ͤ. .
eotkellicet de
7
it, Aet

fun 4

fiſcen

7

Aſim

irun
5

leln

bltu

ſeſ,
AAAN,.

A
„ Qum i
1CEAfNN

oeg
1IDtINN
DtOn

en.

*

,—22
DEREGULIS Iu⸗uRIS, 171

—rr

habentis, domino!. 60. f. de procu. Indi- 2
dem eſt edictum utiliſſimum de alienatio-

ne judicii mutandi causâ fa ctum l. 1. f. de

alien. iud. mut. &. neoppoſito nobis durio-

re adverſario circa rem, quam alienans liti-

. . ⸗„ 7. R. .⸗
gioſam fore intelligit, iniqua nobis condi-
tio afferatur. Ita jusjurandum adverſus

eum duntaxat, qui detulit, prodeſt; adver-

ſus alios non item l. nam Poſteaquam 9. S. fin.

cum l. ſeq. ſ. de iureiur.
Iterum hic quæritur: an aquam plu-
viam ex ſuo agro in vicinum derivare liceat
ſi hoc non animo nocendi vicino, ſed ſuam
conditionem meliorem faciendi fiat ?2 Et
licere gloſſæ viſum eſt in/. 1. §. ſed & foſſas z.
de aq. pluy. arc. & arg. l. Proculus ff. de da-
mno inf. cum nemo videatur injuriam face-
re, qui jure ſuo utitur Isy. ſupra h. t. Verius
eſt tamen, non licere, etſi animum nocendi
non habeat: & negatur, eum hactenus ſuo
jure uti d. l. 1. §. udem aiunt fi aqua to. ff. de
44. puy. Nec enim oportet vim fieri

verbis Scæ volæ in d. 5. ſed & foſſas. Nec ad-
verſatur §. denique 12. verſ. & ſanè non debet
habere, ſi non animo nocendi &e. Nam mul-

tùm intereſt, directe ac ex neceſſarià causâ,
licet animus nocendi abſit; an verò acci-
denter & pPer qualemcunque conſequenti-
am

I72 PRXLECTIONESADTITUuLUM.
am alteri noceatur.
b. t.

—

Fac. notata in d. lI. y.

llud notandum, eorum, quorum eſt
naturaliter indiviſa cauſa, alterius quidem
factum alteri nocere: ſuccurri tamen, ut,
quam poteſt fieri, noceat minimum. ſ. 2. S.
niem ſiin fallo l. 5. in f. . 8,5. F. de V. O. l. 6r. f.de
evic?t. “JJM “
Lex 7.
Papinianus libro 3. quæſtionum.
Neuymo poteſt mutare conſili-
um ſuum in alterius injuriam.

Ta minor, qui teſtamentum ex caus?

præteritionis aut juſtæ exhæredationis

impugnare poterat, ad id in integrum im-
loratâ reſtitutione, contra bonorum poſ⸗
ſeſſionem non agnitam, ſi poſtea legatum
ex eodem teſtamento acceptavit, id com-
probaſſe videtur, ut ad querelà aut nullita-
tis ꝓbationé amplius nõ admittatur ſi filius
emantipatus 30 ex eodem libro deſumta ſj.de
minor. Pariterque creditores, qui ſeparatio-
nem impetraverunt, reverti poſtmodàùm
ad hæredem, ſi idoneus inveniatur, atque
ita in ejus præjudicium mutare conſilium
non poſſaunt. I. & creditores fj. de ſeparat. Por-
rcur eodemlibro mutationem in pari ca-

ſu idem

DE

—.—

(idenanthe

1fde

Umitur:ae⸗

hele oleit

Con erttaorc

4 Eolininye

Neinpertttur
ell li /
fun n e
fobonenimn
8 i
en nnef⸗
Ater pitun
1
1
genn
fKlieneine
Nnrn li
lläin
. ſuln
folttctid

Pianusee

r ſef

leonli en

fanſten

DTIun

— —,—

1oautl

Numscorunt

114q
1, Aterius nn

Ncurn uma
winiman e

urol

5.

unan

ventum ad

irt niraunh
oeni
giſne
tl iot
enum,
iu ⸗ , 4

e e

ℳ
e

=

DE REGIuILIS IuIRIS. 17

ſu idem author admiſerit, in l. nonnunquam

. F. de collat. benignitate non ſtricto jure
nititur: quæ quam vis & in d.lI. 30. locum ha-

bere poſſe videbatur, tamen duplex reme-

dium extraordinarium, quo ibi opus erat,
difficiliùs impetratur, quàm ſi ſimplex; imò
ne impetratur quidem l. ult. S. Abi autem
puerilis, ibi, ſæpius idem amplecti & reſpuere be-
neficium non concedimus C. de bon. quæ lber.
Verbum enim ſæpiuns iteratione contentum
eſt d. S. ubi autem, ibi, iterum l. i5. ibi, ſemel an
etiam ſapius ſ. de reb. autb. iud. poſ. Gene-

raliter i igitur variare non licet, quod idem
Papinianus eode loco tradidit in aliâ ſpecie

l. 4. §. eleganter f. de leg. commiſſ. Et hæres

qui ſcienter integra quibuſdam legata per-

ſolvit, in reliquorum quoque præ ſtatione
Falcidiâ uti prohibetur Nov. 7. S. non autem.
Fac. gl. in l. in cauſæ 27. in perbo, recuſabit f. de
procurat. ubi quatuordecim caſus eò perti-
nentes enumerat: quibus addo l. ſi cui 9. f.
de ſer vit. l. Fin ſ. de divort. I. Pomponius 9. F. de
negot. geſt.
IN ALTERIIS IN tuBIAM) Ergè
re integrà nihil orohibet, quò mi nus muta-

4

ri poſſi: ut in mandatario, cujus nihil in-

tereſt, antequam quid geſſit. Vnde pro

regulâ ttaditur quamdiu res eſt integra,
PFenitentiæz locum eſſe. elegans gl. in . in

cat

174 Pa AIECTIONES AD TI TFILIM

cauſis z0. §. quia però extr. de eleſ. Fac. l. dedi 37.

§. ſed ſi tihi 2. l. i pecuniam s= gr. ſf. de condick.

2

2 cauſ. dat. Porrò in ſecie per fandum ff. de

§. R. P. res non amplius eſt integra. Nec
illa adverſcur regulæ: quod initiò non va-
let, ex poſt facto non convaleſcit. Valet

enim ibi ab initiò quoque ſervitutis conſti-
tutio, ſed actus ſecundus, & uſurpatio dun-

10 taxat ſuſpenditur. Ita qui paſſus eſt nego-

tia ſua geri, poſtea prohibuit, non poteſt

recuſare impenſas, ante prohibitionem
1 SBeſtore factas. I. fn. C. de neg. geſt. Dem-

que mutare conſilium poteſt ob novæ cau-

ſæ emergentiam, qui aliàs non poſſet. Quæ

enim de novo emergunt, novo opus ha-
bent conſilio l. de ætate S. fin. ff. de interrog. in

iur. fac. d. S. non autem in f. Nov. 1.
Lerxr 76.
Pappinianus libro 24. quæſtionum.

In totum omnia, quæ animi
deſtinatione agenda ſunt, non niſi

verà & certà ſcientià perfici poſ-

ſunt.

Egula juris eſt: hæreditatem non adi-

XMtätranſmitti nõ poſſe, ne à fratre qui-
dem l. 7. C. de iur. delib. Cæterum cum adi-
Liio

erndonihl .

501 1

ocetm mni
Lxmibulhnon

nſeuſnn
Nlicentttenti
ecnaunele,

ten, e iren

ſlund te a.

cnndusſt
ſuuir tenu
ollelutaret.

trummn

alet t ucg
Dottoumn, Alen

4
Ennebeline
Ulterauhe

terſ
Urlinrin
Ummnn co
n
1 en .
eenmn
Wünlänti
Waenne
ae
II

1
NI
ratlonnen
ſaninmn

dumun

—

Adiei u e
an
kelyr fnln

en meg

I

nibatt,one
1

1ſe.
Nonloltioen .

Otehobnon
gnon le
t, noro oa!
einmg

Wa.

1

un

tio certam animi deſtinationem poſtulet,

altero eorum, de quo dubitatur, exiſtente,

DE REGUIIS IuRIS.

—

& animi ſit, non facti, ſecundum l. pro bærede
20. ff. de acquir. hæred. conſequens eſt, ut non
niſi certâ ſcientià perfici poſſit. Igitur &
defunctum eſſe, cujus adire vult hæredita-
tem, quæ viventis nulla poteſt intelligi l. 1.

.

2

ff. de hored. vel act. vend. & teſtatò an inteſta-
tò defunctus ſit, certus eſſe debet l. 19. L. 227.
F. de acquir. hæred. S. item fi extraneus verſ. pro

barede I. de hæred. qual. & difß. Quod ſi du-
bitet, utrum vivat, etſi revera mortuus ſit,
adeundo nihil agit, nec repudiando l. 13. l.
32. d. t. de acquir. hared. Præterea etſi &

mortuum, & ſe teſtamento ſcriptum hære-

dem eſſe ſciat, de viribus autem teſtamenti
dubitet, adhuc adire nequit l. eum qui 51. pr. f.
d. t. Pariter ſi dubitet, utrum purè an ſub
conditione inftitutus ſit, etſi ex abundanti

in eventum conditioni paruerit, adire ne-
quit. Ergò nec tranſmittere. hæcque
eſt ſententia I. 32. f. de acquir. hæred. ut in

eventum parere conditioni voluerit, aut

etiamſi fortuitò & alind agendo. An igi 7

tur eodem modo, qui dubitat, utrum ex aſ-
ſe, an ex parte inſtitutus ſit, adire non pote-

rit? minimè: arg. l. 10. F. de acq. hær. Cujus

ratio in eo conſiſtit, quod illa omnia ſub-
ſtantiam juris ſuccedendi concernunt, ut

—
4.

.
alemcunque ejus pr
* u
taxat erroris, aut ꝗ

. il il 1 . li .
8 b

Lex 77.

ionum.
Bapinianus libro 25. quæſt

Actus legitimi, qui reci-
gitimi, qui non ⸗
un 4 m; veluti
e eem valee ditionem; elu
pi diem elcondi aln
mancipatio acccprilatic;, har . i,
iti ſervi optio, dat o tuto
tis aditio, ſ⸗

„

Non-
jectionem.
nditionis adjectio
CO

5
.
1

che nſa vitium nakern⸗ conditio-
Dprchen feratur el, qui m egiſſe ali-
efiacceptilartointel 18ten
id acc
qu

* . * . ſi

DE

——
ſelbis notni
ompredench
Ilſectetadon

Cugkert
Unlttin
Dlrumlunt,e⸗
Hacpltocti
lurhlſti⸗
tuenmipt
Enelutkalit
kenen the de
Getonumfort
iſeltun tet
Clln ſene

ugi, ieri

uatmn et
ngncae.

Ghnn Unn
ſlenlint
ſanine Uon
0 ecen
Guln len
Conlinen
nonpock
utlr,nen

ſfeiphen⸗

nocead

ADTIN

ur: hoecilt
mamt. ele
llenum ſn
Notacun
tzüumtonae
pberur An
enſequung

.

1 tſinn
igiomt

Acoven,ſ
inſten

N

DE REGuILIS IIRIS. 179
verbis nominatim acceptilationis
comprehendatur, nullius momen-

—

ti faciet a cum.

Ctus legitimos appellat ſolennes, ſi⸗

Acceptilatio quidem ſolennis actus appel-
latur in I. fn. C. de revoc. his quæ in fraud. cred.
ſicut emancipatio in l. 3. C. de emanc. liberor.
Hæreditatis aditionem, ut & cretionem ſo-
lennem eſſe nemo dubitat, ex antiquis
cretionum formulis, cum utrum que ſit fie-
ri ſolitum teſtibus, ut ex Cicer. ad Atticum

conſtat, & ſemeltantùmI. ſi ſolus So. S. ult F.

de acquir. hared. & per ſe, non per alium l. per
procuratorem, eod. tit. & verbis conceptis I.
eum qui jl. S. ult. d. t. His addi poteſt in ju-
re ceſſio, libertatis datio, quæ in jure fit &c.

Quorum omnium hæc eſt natura, ut diei

vel conditionis non ſint capacia: quod ex-
plicationis non diſtinctionis gratià hoc lo-
co adjectum eſſe obſervandum eſt; non

A cut legitima verba dicuntur, quæ for-
mularum ſi unt, concepta, civilia, ſolennia.

quaſi alii eſſent actus legitimi, qui diem &

conditionem reciperent, quod jure oſtendi
non poteſt. Deratione verò horum ſi quę.-
ratur, in emancipatione quidem eandem

5

eſſe apparet, quæ eſt in adoptione: quæi pſa

quoque actus legitimus eſt. Adoptare au-
1 tem

—

178 PLEBCTIONES APD TT TuLUIM

,
Z.
maans

324. in f. f. de adept.
hæreditatem, ſi ſolvendo ſt, nullam eſſe

aditionem ſcribitur in d. l. eum qui 51. F. de
acquir. hared. adeoque nec transmiſſionem;

Ideò, quod aditio, quandocunque facta, hæ·
reditatem cum tempore mortis continuat,

adeoque non debeat ſemper in ſuſpenſo
eſſe l.i81. infr. h. t. Nec adverſatur! 23.f. qua
in fraud. cred. quæ ſub conditio ne hæredi-
tatem adiri videtur permittere. Nam pu-

ſolidum petentes conventionis exceptio-
⁸& nerepellantur. Acceptilatio planè in vi-
cem ſolutionis ſuccedit I.5.f. de acceptil. Vn-
de ſicut per rerum naturam im poſſibile eſt,
ſolutionem in diem ſubvé conditione fieri:
9 ita conſequenter & acceptilationem. Cæ-
terum quod in fine addit, tacitè poſſe con-
ditionem ineſſe, expreſsè non item, ſic ac-
cipiendum eſt, ut verba conditionis abſo⸗
luteè inſerere formulæ non liceat:
centum ſub conditione debeantur, ſi na-
vis cx Aſi venerit, non poſſe acceptilatio-
neeum ſic fieri: ferené accepta 0o. ſi navis ex Aid
venerit? ſiquidem hoc modo præſuppo-

neretur 100. purè deberi, & fub conditio-
ne

7

. 1

tem in diem ideò non licet, quia moribus
improbatur temporalem flium habere I.
Ita ſi quis dixerit: adeo

rè eſſe aditam nihil prohibet dicere: con-
ditio verò adjecta ſolos creditores afficit, ut

veluti ſi

.

I

LNA

D5

—

enrtthihker
hoſſti uuun
ſnni chu!
Colntchuntt

5 7 C1
ſan
⸗

lectin
eſelatt

1
4

purl abuer

rrteleinli
fiherkenn

ſichmrerd

mi onine⸗

. —

t, gun won
1 1

—„ 4
””
Dltaan hroen

1 1
agee .
an g,
eee
„
nnane Elt

0CURe

ſ6
cpe⸗ 1, —

e N1

ooltinen

.L,, ſir er
gldet Ckel⸗

1* I
eger 4 Rl.
cecnord

4
„ ,„ 4
riutioven

7 . v

dnonie,
lcene,

un0 18. J. eins ſ. de acct

ptilatione tolli poteſt, ita ut exiſtente con-

. . 4 .
Patris nondum habent. Itaque ſi & ipſi

DE REGuIIS IuRIS. 179
ne acceptò ferri. Quin autem ita inſeri
poſſit: centum, quæz tibi ſub conditiene debte,
Jersné acceyta? nihil vetat; & evidenter
comprobatur ex fermulà Aquilianâ in !. &

ehkil. ibi, præſens in diem-

adiicerentur verba; fers-

vé. Ridicule etiam

7 . . „ „ . .
né avtepte, ſi conditio extiterit? cum non aliàs

debiturus Gt, quàâm cxiſtente conditione.
5 3. . . .„
Sane quod ſub conditione debetur, acce-
ditione dbitor jim olimn Hperatus Intel-
ligatur l. ſub tonditione fj. de ſolut. Quod

juris eſſe in aliis optionum generibus, ſe

2 „»„ .
quod hoc genus Ppræcipaé S& frequentius

u legarrtur. Quæz ideò diem conditionem-

vé reſpuere arbitror, quod jus hæredis per
legatariam ſuſpendi atque adeò gravari
non debet. Denque quod de tutoris da-

10

ſervi optione aduckur, non arguit alind

tione dicit, de dativis oportet accipi. Nam 1

in teſtamentariis ſecus eſſe Palàm eſtI. y. S.
F teſtamento ſf. de tut. & rat. diſtr. l. 12. f. de

tutel. Diverſitatis ratio in eo conſiſtit, quod 1 ½

magiſtratustutores dare debear iis, qui pen⸗
dente conditione tutorem ex teſtamento
ſub conditione darent tutorem, itidem
alium interea dare deberent, qui utique
deficiente conditione perpetuus erat fu.
. M 2 turus:

I80 P AIECTIONES AD TITuru

rrr r CC—— ——.—

turus: in quem caſum ſi idoneus eſt

14 dum eſt, quàm patri 1. muto 6. F. ſub

—— —
viſus,
cur non videatur, etſi ſimpliciter datus fuiſ.
ſet. Minus igitur magiſtratui indulgen-

condi-

tione ff. de tutel. Pietas enim & ſolicitudo

aterna haud facilé tutores permutandos

ordinabit, niſi magnam utilitatem ſabeſſe

.

fſciat. Quæ conſideratio in magiſtratibus,

qui communem omnium curam 8
.„
minorem certè quàm parentes, facilè

Lex 75.

erunt,

ceſſat.

Papinianus libro 31. quæſtionum.

Generaliter, cum de fraude
diſputatur, non quid habeat actor;

ſed quid per adverſarium habere

non potuerit, conſiderandum eſt.

legendam eſſe, cùm Græcorum auth

Anc L. negativé potius, quâàm, ut
1 vulgati habent Codices, affirmative
oritas,

. . . R 6
de quibus Fab. hic num. 22, tum ſenſus ſua⸗

det aptitudo. hoc modo: cum de fra

ude di-

ſputatur, non quid non habeat acler, ſed quid per
adverſarium habere non potuerit, conſideran-

2 dum eſft. Quod in edicto fraudatario &
latores

reſpe-

actione Paulianàâ, ad quam compi

wne—

Ieherile
Deptum e⸗
egerlos
Moenuten
Crorum ae
fuulsliy
ſcenfmut
lebentado

(oope Daute

ttlumer
keten alen⸗
Uelt, con
en calun
Colcio em
Ulbce ene
er edit
onmin
nlll,.
lalint

Aluſig
Untodan
Fuunckee
tolgte
one u
elume
Geen⸗
C ri
et⸗
belden

NTII

——.

uurn n,
üi ginli

10

ſe

Nr htsNnn
mn

geſtt
Uenn N

„a e

DEREGuIIS IuRIS. 191

—

n en

relſpexiſſe c. connexæ Iegis ſequentis argu-
mentum conjecturam præbet, generalis
regulæ loco obſervandum eſt. Itaque non

protinus revocatur, quod in fraudem cre-

ditorum alicnatum eſt; ſed ita ſi emtor
fraudis ſit particeps, per I. 6. §. hoc edictum

f. quæ in fraud. creÄld. Non enim quid non

habeat actor ſive creditor fraudatus, qui a-
ctione Paulianàâ experitur, ſed quid per ad-

vVerſarium, emtorem ſcilicet, à quo revoca-

re rem alienatam nititur, habere non po-
tuerit, conſiderandum eſt. Et hoc qui-
dem caſu nec pretium reſtituitur fraudis
conſcio emtori l. 7. d. t. An i ig tur, ſi bo-
nâ ſide emerit, ſaliem hactenus refſciſſoriâ

agere licebit, ut pretium ei reſtituatur ?

quod omnimodéô arbitror arg. à contrario
ſenſu d. lI. 7. cum & in negotio ſimili apertè
id conſtitutum ſit l. 1. S. ſi quis in ſraudem ſy. ſi
quid in ſraud patr. niſi ipſe ſuppleto juſto
pretio malit rem retinere. Nec enim ini-
quum eſt, etiam in eos actionem dari, qui
bonà fide rem poſſident, de cujus reſtitu-
tione quæritur; quatenus ſcilicet in lucro
verſantur: d. l.o. §. ſimili modo ff. quæ in fraud.
credit. etſi Prætor dicat, ſciente te. ſiquidem

quæ ex ratione legis apparet, quamvis ve-
bahoc non patiantur l. 11. f. de in ius voc.
M 3 Lex

cum primis mens legislatoris ſequenda eſt, 7

4
4

182 PRXLFCTIONES AD TITILuIM

———

Lex. 79.

Papinianus libro 32. quæ« ſtionum.
Uc/

Fraudis interpretatio ſemper
in jure civili non ex eventu dunta-
xat, ſed ex conſilio quoque defi-
deratur.

Oc non eſt perpetuum, tm ex l. fin.

C. qui man. non poſſ. tůùm in omni, ut o-
pinor, alienatione, lucroſum titulum ha-

bente. Generaliter enim accipio hé6. S. if-

mili modo f. quæ in fraud. cred. ibi; in hos tamen,
qui ignordnter ab eo, qui ſolvendo non fit, libe-
ralitatem acceperunt, hactenus actio erit danda,

quatenus locupletisres facti ſunt, atque adeè

ſive conſilium fraudandi debitor habuerit,
ſive non: item ibi, hog tantum quærendum efſt,
an fraudentur creditores. Quod autem aliud
in directis libertatibus, quæ utique lucra-
tivum habent titulum, conſtitutum eſt, l. 1.
C. qui manum. non poſ. S. in fraudem I. ex quib.
cauſ. manum. non lic. hoc fecit tenor Legis
Bliæ Sentiæ. Facilius im peditur libertas ſi-
dei commiſſaria, ut quæ olim non ipſo jure
teneret, ſed æquitate tantùm Prætorià ſu-
ſtineretur: S. 7.l. de fideicom. hared. quàm di-
cta, abſque omni fraudis conſilio data.

Vt

DI
——
talis ſem
mgafwene

Vemirolocro

(pler in je
nullfe
AArS
Cetetun
uiakbnentli,
muiinloc die
Gaunhion
ient: non
innncurn,
Unarltonbe

Aenocendie

(ons Den
ubtl g
eltaregl
nptlitenn
lunCiorh
Knmg
lepſihen
Clcre ee
miten,

AD TIIII

eee.

14

4
.

Leſennudl
o Cvogr

N

1 3
etuumtundh,

. * 4
ſe1 Sa 1
„(UIRIllllyee⸗

17ʃ Rl 1

ſſſin 10

Aii P

,
Ne
Hua drN

A nla⸗
utenn“
* .
r nigbe nn
Etumund

1uln i⸗

Eri tenl

4 4
ne Dene
eit Dowm

.

nonnhle/
lun imn
9

6 ⸗

1,8

pDEREGuLIS IuRIs. 13;

ͤ

magis favendum eſſe repetitioni, quàm ad-
ventitio lucro: atque ita appareat, verbum

ſemper in jure non eſſe omni exceptione

majus, ſed frequentiam ſolùm inferre. Fac.
I. 148. f. de V. S§. l. 1. 8 ſemper autem ff. ut legat.
nom. CQæterum conſilium fraudandi defi-

niendum exiſtimo eum habere, non utique

qui in hoc alienat, ut fraudet creditores;

ſed qui nihilominus alienat, etſi ſciat frau-

dari eos: non qui id agit, ut noceat; ſed
qui non curat, etiamſi noceat: alioquin pa-

rum creditoribus conſultum erit, cum di-

rectè nocendi conſilium diff ilimæ ſit pro-

bationis. Denique notandum, hanc regu. 6
lam, & t. f. quæ in raud. cred. non pertinere

ad creditores, ſuum recipientes, antequam
bona poſſideantur, etſi & fraudandi conſi-
lium debitor habuerit, & eventus ſecutus
ſit. Sibi enim vigilàârunt l.6 S apud Labeonem

I. 24. f. d. t. Quanquam in ſociis aliter obti-
net, propter jus fraternitatis: ubi alter, qui 7

ſolidum accepit, communicare id debet
cum altero, quem prævenit l. verum S /i
cum tres ſ. pro ſoc.

Vt aliàs ſemper regulæ ſit in herendum, 4

N g Lex

184 PRFLECTIONESAD TITILuIM

. —

—

Lex So.

Papinianus libro 3. quaæſt ionum.

In toto jure generi per ſpe-
ciem derogatur: & illud potiſſi-
mum habetur, quod ad ſpeciem
direcum eſt.

S

1 Enus ac ſpeciemi in præſenti à non ac-
AQQ I curate, & ut apud Logicos ſolet, ſed
utcunque accipi, quoties duobus inter ſe
collat S alterum altero latiùs patet, aut plu-
ra ſub ſe comprehendit, plurima exempla
2 comprobant. Qui ſic hæredem inſtituit
ſii filius meus intra 10. annos deceſſerit, Ti-
tius hæres eſto: ſi intra 14. Mævius; ar Rtio-
rem ternunum foli Titiop rde ſſe voluide

intellig tur, et btiam in 14. 1 nſint 10.l. ex

ſacto &. trem nars ſ de vulg. & pup. ſubſt. Ma-
3 ter quæ certum fundum quibusdam lega-
vit, & filio Börcdigcccraitcr omnia præ le-

gavit. quæ à marito ſuo jegati nomine ob-

tinuiſſet, etiamſi idem fand us inter hæc re-
periatur, nihilominaus tamen illis debetur,
quibus ſpecialiter eundem re liquit l. uxo-
4 rem gi. S. ſelicißimo 1. F. de leg. 3. Adde
plura ex l. ſervis urbanis 99. H. ſin. fj. de leg. 3. l·

alimenta /6. §. Baſi licæ 2. f. de alim. legat. l. lega-
tum

iſenmn

nr in uſ,
1

1

—
un 14 † 1
faneti
Einili
Peeni
Gamnalon⸗
tone nutu

iil nednt.
ernkenihi

UNa beler

er

honi U⸗ in

i lel

gin

lber-
Cmere

1D Innn DEREGʒuIIS IuIRIS. 19 5
tum 22u. §. 1. F. de adim. leg. l. cum ita. 9. §. 1.
.

F. de opt. leg. l. ſervo manumiſſo 1. f. de pecul.
n leg. junct. I. äi geculium 10. pr. ff. de manum. teſt.
122. F. de trit. vin. & ol. leg.
Gnen N Hæc nimirum locum habent, quo- 5
ties non aliunde quam ex generis & ſpeciei
ANEE ratione mutuâ jus quærimus: cæterùm ſi
aliud accedat, regulam vitiari & officium
perdere nihil vetat: veluti in eo, cui bona
rtemimn omnia generaliter ſunt obligata pignori, &
e ex his quædam poſtea alii ſpecialiter. Nam &
g prioris juri nihil derogari poteſt, etſi ex re-
un liquis ſolis debitum ſibi redigere poſſetl. 2.
umt F. quipot. in pign. Hic enim non generali-
unleni⸗ tas obligationis „ſed antiquitas temporis
echt potiſſimùm ſpectatur: alioquin procli-
1AMlene4 ve eſſet debitori, generalem hypothecam
l ſpecialibus ſuppoſitis eludere. Porrò ſi 7

Aduis putet, hoc jus malitiæ indulgere, ſi-
Auidem antiquior creditor ex merà invidi4
velit hæc potius bona diſtrahere, quæ alii
romi quoque obligata ſunt, ut illum ita damno
i⸗ afficiat V is eogitet, hoc tantùm ſpectare Pa-
ilianum eò loci, ut ne poſterior creditor
,„ (Iinolit expectare, dum prior creditor ſu-
den um conſequatur, & ita omnia pignora ſua
e liberet) poſtulare debeat à priore, ut reli-
ĩ quis tantùm contentus ſit, quaſi præjudi-
lpfii cium ex eàâ re nullum ſentiret: quod ſecus
, M f eſt,

186 PaALEE TIO NRS AD TITuILuIM

— ——

eſt, cum multa accidere poſſint, quæ pignus

3 idoneum reddant inidoneum. Ergò offerat

potins debit priori, & ita univerſa pignora
ſibi ca piat, quod creditor vetarenon poteſt.
l.:. C. qui potior. Quin etiam ſi non poſſit of-
2 ferre, & prior creditor prius di ſtrabi petat
pignora, poteſt poſterior Iudicis im plorare
officium, ut illa potiſſimum bena diſtrahi

permittat, quæ ſuæ obligationi quàm mini-

mum noceant arg. l. 2. C. 4e bignor⸗

Lex Sr.

Papinianus lbroz. Reſponſorum.

Quæ dubitationis tollendæ

causà contractibus inſeruntur, jus
commune non lædunt.

1. V Nde quod in dandis pignoribus adji⸗

ci ſolet, ut quantò minoris pignus
venditum effer, reliquum redderet debi-
tor, non hoc operatur, ut, ſi id adjectum
non ſit, debitor ultra pignoris valorem te-
neri non debeat. l. 9. in f. F. de diſtr. pigner.

2 Quid igitur ſi creditor à fidejuſſoribus ita

ſtipulatus fuerit, ut ſinguli in ſolidum te-
neantur, anne beneſicio diviſionis uti po-
terunt; cum, etſi id actum non fuiſſet, ni-
hilominusi in ſolidum ipſo jure tenerentur,
quam-

DI

tmaans ahru mu

umt et
hein inpet

in dlenb

Ppetgere
On⸗
Cns geflie

1 6 1
tum ponche
Mltehning

Cnnertulone
Gervorerba

ſeentit

ſenel,

ſſeui.

Unctecltort
ſiilgſanes
icceltt, uti
Uerindin
mennesſr
tunhde
liflentn

nnelthn

gnminſt

anibeeten

Keleidn
ſin nn,
llneg er

dn 4

l

DTITuLN

1veuredob e

an
numbemt
Kionin
upnen

4.

Uißnen

A:—

iois

mn

lt, 1 ig .
mmbci
S

.

1 ſrli⸗
eitowd

8

rmmii,

Geten
peng

2

DE REG;IuLIS Iu RS. 197

E

quamvis ex epiſtol4 4 Divi Adriani diviſio-

impetrare reſcriprum eſt in l. non recte 3. C. de

toris præjudicio ageretur, in conſequen-

tiam non facilè trahendum erit, uti multis

modis contingere poteſt: nempèſ alii aliis
conventu longé ſi ſint faciliores: tùm quod

ch nem impetrare poſſint? Et adhuc poſſe

hacjuſſ. Quod tamen, ſi de magno credi- 3

in dubio verba ſunt potius in eo ſenſu acci-
pienda, ut aliquid operentur, quàm ut ſint

ſupervacua l. ſi quando 109. pr. f. de leg. 1I. l. 4.

pr. f. de uſur. Cæterum hoc caſu, quo pa-

rum creditoris intereſt, i in ſolidum, an in
viriles partes conveniri poſſi nt, cum nihil

ei decedat, utique cum non aliter diviſio
obligationis indulgeatur, quàm ſi ſolvendo
ſint omnes, faciliùs admitti poteſt, ut am-
bigua verba potius dubitationis tollendæ
causâ videantur adjecta, quàm ut jus com-

mune lædant: præſertim cum imputari g
creditori poſſi it, cur non ſpecialiter renun-
ciari beneficio diviſionis fidejuſſores ſingu-
los juſſerit, cum id ſtyli ſit, qui ſervãdus eſt:

c. quam gravi 6. ubi Da. extr. de crim. falſ. fi-
dejuſſores verò probabilem habuerint cau-

ſam credendi, illa verba adjici tollendæ du-
bitationis causâ, ut ne in partes duntaxat

viderentur fidejubere; ſive quis eorum ad
inopiam redigerctur, ſi ſie non: alioquin

E re-⸗

4

5

18 8 P FgIECTIONES AD TITuIIUIM

—

creditorem ab ipfis petiturum fuiſſe, ut ſpe-

cialiter, ſecundum morem, renunciarent
epiſtolæ D. Adriani. “”

Lex 52.

Papinianus libro 9. Reéſponſorum.

Donari videtur, quod nulloju-

re cogente conceditur.

PE Tideò ſi teſtator rem, quam legaverat,

alii donaverit, etſi poſtea eandem ex

alià causâ denuò conſecutus fuiſſet, lega-
tum tamen extinguitur: quod in aliâ rei a-

lienatione, etſi ad teſtatorem non rediſſet,

diinctione non caret l. ſcribit 34. §. item

de leg. 3. l. tum ſervus ſj. de adim. leg. Non

aliâ ratione, quàm quod in cæteras aliena-

tiones neceſſitas cadere poteſt; in donatio-
2 nei non potelſt. Eandem ob cauſam do-
nator ſumtuum nomine, quos donatarius
in rem donatam fecit, cum res evicta fuerit,

conveniri non poteſt, venditor poteſt!. Ad

7es 62 F. de ædil. edidt.

Lex. §.
Papinianus libro z. Definitionum.
Non videntar rem amitteére,
quibus propria non fuit.

4

Hinc

(nelunek

. ſoeribhit f-. de aur. & arg. leg. l. 17. S. ſi rem 12. ſ.

DE

—

keo⸗
I miun

4 luncun,
Pctonokeen
leſktenr, i
Gmiam penin
tio det wor

lſl lere
kelefe⸗
ercdonn
cechen
Pernne
hoindgne

Ab Hu

DEFE RECGUIS IuaN IS. 189

———

numnin Inc elegans quæ ſtio deciditur l. Sem- 1
Gen, kim H pronius 26. F. de uſufr. leg. Si hæres,
qui fundum, deduéto ac ſibi retento ulu-
2 fructu, poſt certum tempus cuidam præſta-
re juſſus erat, intra illud tempus mortuus
lihnn ſit, quæ ſitum eſt, an ſolida proprietas ad le-
r clalii gatarium pertineret, amiſſo ſcilicet & ex-
tincto, per mortem hæredis, uſufructu?
Verum amitti non potuit, quod proprium

emgng non fuit, quodque nunquam habere cœpit
miaa heæres; & ideò ab hærede hæredis incipere
Zeumh deberet uſusfructus, niſi voluntas teſtato-
uii ris reclamaret. Nec mirum videri debet, 2
ormuIE quod dictum eſt uſumfructum non fuiſſe
etlit hæredis proprium interea, cum utique ple-
„E na proprietas ejus fuerit. Non enim fuit
euel ejus, ut uſusfructus, quo ſolùm rectè & ju-
olograt ridicè reſpexit Paulus: adeoque non fuit
hares fructuarii loco, quia dominus in re
nbbens ſuà nſumfructum non habet, cum ſua res
neminiſcrviat l. 5. F. K uſus fr. pet. Eodem- 3
WG dque modo ſupplenda I. Titio 06. . decond. &
miur dem. addito ex d. l. 26. hoc verſiculo: ſed his
caſibus de ſententis teſtatoris quaærendum eſt. & c.
Fac. l. 6. f. de cond. cauſ. dat. Pariter, quæ 4
6 per colonum tenetur, poſſeſſio, eodem vi
etnm dejecto, nobis non ipſi interdictum recu-
“ perandæ parit. Ipſe enim amittere non
ſi potuit, quod ipſius non fuit prop tium Fae-
Hun X. 4 ”

190 PEALECTIONES AD TITruILuUIM

l. 44. §. ſin. H. de acq. poſſ. junct. lI. 1. §. quod ſer-
vus j. de vi & vi arm. Itidem legatario! ega-
tum, quod juſſus erat ali reſtituere, repu-
diante, fideicommiſſario ſervabitur lega-
tum, quia id non potuit amittere legatari
us, quod ejus non fuit proprium l. 9 f. de
6 uſufr. leg. Indidem eſt, quod bonadamna-
torum, quæ reſtitutioni ſunt obnoxia, ki-
ſico vindicari non poſſunt: quia non poſ-
ſunt in commiſſum incidere, & ita amitti,
cum non fuerint omnimodò ipſotum da-
mnatoru, ſed magis eorum, quib. reſtituẽda
7 ſunt. Fac.l. 97.. t. Sic debitor nihil videtur a-
mittere, qui non acquirit l. 6. pr. & §. ſed &
ilud f. quæ in fraud. cred. licet aliud ſit in pu-
pillo l. magis puto S. fundum ſj. de reb. eor. &.
quò facit l. pupillorum 21. C. de admin. tut.

Paulus libro 3. Quæſtionum.

Cum amplius ſolutum eſt,
quàm debebatur, cujus pars nonin-
venitur, quæ repeti poſſit, totum eſ-
– ſe indebitum intelligitur, manen-
te priſtinà obligatione.
1 H LurTruM EST) per errorem ſcilicet.
Quienim ſciens amplius ſolvit, dona-
re videturl. 12. H t. CuIus

N

mzerorn

51 n

prvurr ner

Culus
1n) Deke
icleefhaih
luls
nn, ligii
ſpetleunonr
ſeleblecom
ltinemeneeſ
Centertunte
Cthnlensele

enim,utt

e lintelbe

rck umnini
gtrlenntone

W UNIHe
—
u lrig iſß
itenlerute
Aünehhrue e 8
rn len. ur S
uitami minmg

SE

1

13
ange des
ſant tramn

gtli Ne RM
Llrettunſt
nſ
N

4

NierN

lolveun
6 Nntan
ie,toemne
ur n
6
looen. 4

DE RBGʒuLIS IIKISs. 191

—

räsrnne rsn rrrrr

CuIüusPARS NOGN INVENI- 3

T uk) Difficile eſt quidem accommodam
huic legi facti ſpeciem inve enire. Sed fin-
gamus eum, qui reſtituere poſt mortem
ſuam, quicquid ex hæreditate ſibi relicta
ii ſupereſſet, rogatus erat, per errorem repræ-
ſentaſſe fideicommiſſum. Hic etſi non poſ-
ſit intervertere fideicommiſſum, atque a-
deò certum ſit, debitum iri: unde nec repe⸗

elin titioni locus eſſe videatur: arg. l./16. in f. cum
duabus ſeq. f. de condidt. indeb. verius eſt ta-
men totum repeti poſſe arg. I. hujus. Ma-

is eſt enim, ut fortius trahat ad ſe id, quod 32*
Enbecillius elt, quam econtrâ. Porrò for
tior eſt damni vitatio, quàm lucri, quod ex
repræſentatione quæritur, captatio. Nec 4
movet, quod dd. 1. 17. & ſ18. traditur, con-

ditionem omnimodò extituram excludere

repetitionem: hic autem omnimadò extt-
turam reſtitutionis conditionem, cum non
ideò poſſit hæreditatemn dilperdere, quèòd
id demum rogatus ſit reſtiruere, quod ſibi
ſuperfuturum eſſet; quaſi, ſi ni hilreli uum
faciat, nihilquoque præſt⸗ are teneatur: ad
ſecus eſt l. Titius 44u. f. ad SC. Trebell. Nam 7
etſi certum hic ſit, conditionem ex xtituram,

illud tamen incertum eſt, an & quid hæres

interim de hæreditate ſit deminuturus ex
neceſſariis cauſis, ut eo intuitu meritèò re-

Ppeti-

6

192 PRXLECTIONES AD TITUILIUM

petitioni locus fiat. Eſt & alius caſus,
quo, etſi pars inveniatur quæ repeti poſ-
ſit, tamen totum repetatur: ut in eo

qui, cum centum debens 200. ſe debere
crederet, fundum ducentorum ſolvit. Etſi

enim partis fundi dimidiæ pretium repete-
re poſſet, tamen intereſt fortaſſe velipſius,
vel creditoris, proprium potius quàm cum

alio communem fundum habere l. ſi non

ſortem S. ſi centum ff. de cond. indeb. Quin
etiam, ſi creditor paratus eſſet partem fondi

reſtituere, tamen adhuc debitoris intereſſe

poteſt, vel totum fundum vel totum pre-

tium, non autem utrumque particulatim
habere. Nam & aliàs, cum aut impoſſibi-

lis, aut incommoda eſt diviſio, in ſolidum

competit repetitio l. 1. S. quam vis autem f. A
quid in fraud. patr. aut redhibitio l. 33. in f. f.

de adil. edict. “
Is naturà debet, quem jure gen-
tium dare oportet, cujus fidem ſe-

cuti ſumus.

Lia naturaliter tantùm debentur, ut
A quod pater filio, aut ſervus cuivis aut
quiſque nudo pacto debet: I frater à fratre
F. de condict. indeb. l. naturaliter, eod. tit. alia
civi-

1I

—

lltertanrun;

ime hece en

(onenn lannac
ettoren ini
n
inſcr Alte

1
1

iinen

teitbnen ade

4

Ulgningtn

Mlitnlug
Cnenireene

RTN

4

ſumnenniſek

iiuinn n

mninumnen

.

nndetnag A

cmult ifii

Ucrey

8 Ab Uul
—.
EKiua
ur he
Epetunt: a
dens 100 kecee
entotunloleg
.
„ „ 1 1
aſ t, Ve
dun hadete,
1 1 4
N
S
11 .
maz
ℳ„ 4 ſſct
4 1. %½ ¹* Ve
dn, U
5 unn
1

dennſct

—

rin chen
Glernucs
erl
a/

2

DE REGIuIIS IuRISs. 192

civiliter tantùm; pleraque utroque modo.

Prima ſpecies exceptionem & compenſa-

tionem parit, actionem non item, nec re-
petitionem ! iurisgentium S. quin imo Gide pa-
lisl. 1. . is qui natura fl. ad L. Falcid. l. 94. & Fa-

vius ſf. de ſolut. Altera actionem „ adeoque &

repetitionem habet l. ſi unus §. pactus ff. de
Fact. l. qui exceptionem ff. de cond. indeb. Por-
rò quid ad l. 16. S Edeiuſſor ff. de fideiuſſ. priori

5

ſententiæ è diametro oppoſitam reſpon-

dendum ſit, non ſatis liquet. Certée Cu-
jacium negativè legiſſe, hoc modo: Nata-

ales obligationes non eo ſolo æſftimantur, ſ actio
aliqua eorum nomine non competaæt & c. a pparet

ex tractatu ad Africanum ſeptimo l. at. S.

ſervo tuo d. t. de fideiuſſ. Quod ipla quoque
ratio poſtulare videtur, cum nulla poſſit
adduci ſpecies, in quà ex naturali obliga-
tione actio naſcatur. Quod en m gl. de 4
donatione adducit, ex l. quis argentum C.
de donat. primùm ad rem non pertinet, cum
aliquot annis poſt editas Pandectas illa lex
novo Codici ſit inſerta, ut ad eam Iulianus,
4.5-16. author, reſpicere non potuetit: dein-
de dici hodie non poteſt, omne nudo pa-
ctum naturalem duntaxat obligationem
Parere, cum illa donationis pactio hodieè ci-
vilis ſit facta, per d. . ſi quis argentum.
. S N Deni-

X

194 PAALECTIONESAPDTITuILUM D1 11

wrerne

— —— — *

Denique ſi quis quærat ,quæ ſit ra- elngt, gu

tio, quod, cum naturalis quoque obligatio conaffamn
æquitate nitatur, I. Sticbum S. naturalis f. de Myſn Puin
ſolut. non minus quàm civilis, non ex illä
quoque pariter actio detur? Annon enim,
ubicunque æ quitas ſubeſt, actio danda eſt?
Reſpondebo, naturales obligationes ita æ-
quitate niti, ſi ſponte fiat, in quod obliga- n
vit ſe aliquis: cæterùm, ſi juris accedat coa- laulle al⸗

Uneſt

lterce

l

ctio, futurum eſſe, ut ex æquo quandoque iln cpere

fiat iniquum, ut ſi leviter & inconſultè pro.
mittenti nudè, ſtatim neceſſitas ſolvendi

Nnnn 1
6 imponatur. IIIud quoque dici poteſt: Ci- 1bononk

viles obligationes habere, præter æquita- ſabtiuger
tem civilem etiam cauſſam, ut omnes con- Melle nii,
tractus, qui publicæ utilitati & commercis Puck, gl

inſerviunt: naturales non perinde eſſe uti- Mllinn,n
les; ideoque negligi. Vnde dicuntur ind.l. Nltntttiin

4

Stichum ſolà æquitate niti. n Nd
Lex Sr. upiai
Paulus libro 6. Quæſtionum. n
AU
In ambiguis pro dôtibus re- kimn
pondere melius eſt. Ani
Eunmti

II mulier & fiſcus inter ſe concurrant, nuntenn
O in ambiguo mulier præferenda eſt arg. keln
l. 20. ſupra & le 165. infr. b. I. Nec enim lai⸗ Denme
ede⸗

Run DE REGILISIIRIS. 195½

er ut 1 18 delinquit, qui in dubiis quæſtionibus 2
en contra fiſcum reſponderit, teæt. notab. in 4.
ia ui non puto 1. age iure ſiſci.

winn Non eſt novum, ut, quæ ſe-

”Z mel utiliter conſtituca ſ unt, durent;
tjuit licet ille caſus extiterit, à quo ini-
n tium Capere non potueruat.

zat H
R Icuti, quæ ab initio vitioſa ſunt, ex tpoſt 2
räft facto non facilè confirma antur: l. 29. ſu-
uft prah. t. ita quæ ab initio firma ſunt, ſuper-
veniente vitio, non temerè infirmantur.
iuiben Hinc eſt, quod uſucapio bonâ fide cœpta 2
re on vitiatur, nec interrumpitur ex ſuper.
naßg⸗ u Veniente rei alienæ ſcientiâ l, hares 23. f. de
uts uſucap. In quo tamen articulo æquius Pu-
4 tatur Ius Canonicum jurique divino pro-
pius, & conſcientiæ tutius. c. extr. ge pra-
. ſrinr.
iing Quamvis æquitatem iſtam eſſe merè 3
4 imaginariam, & exinde ſummam iniquita-
ro h tem potius reſurgere verius exiſtimem.

4 Earum enim rerum, quæ reali vitio labo
rant, puta furtivæ & vi poſſeſſæ: nulla eſt
nelin⸗ præſeriptio: cum hæc vitia talia ſint, ut
Flerumque. emtori a Kauid imputari kol

196 PRICTIONES AD TITUTUIM

Quod in vi poſſeſſis clarum eſt, quia vis eſt

aperta, nec facilè ignoratur, ſed famà vul-
stur. In furtivis etiamſi ſit clandeſtint-

tas, tamen notum eſt res furto compara-
tas plerumque etiam furtivè & cum metu
diſtrahi, non palàm, non in foro: ut ſi non

malâ, tamen ambiguâ fide emantur; certè

nonbonAͤ, niſi rarò. quæ raritas non mutat

regulam, etſi quandoque injuriâà afficiatur
bonà fide emtor, qui pretium ſuum amit-
. . △ △ △
tit absque ulla ſuàâ culpâ: cum nulla lex ſit,

quæ omnib. ſit æ què cõmoda, nec quando-

que in iniquitatem incidat; quod ferendum
eſt, modò publicè ſit bona. In cæteris re-
bus, quæ reali vitio non laborant, poſt tan-
tum tempus, quod leges indulſerunt do-

minis ad inveſtigandas res ſuas, gravior e

rei. Vnde non apparet, quid laborare de-
beant in conſcientiaâ, ſi nolint periclitari de
ſuo, quod optimàâ fide erogàrunt, ut alienæ

negligentiæ damnum ſarciant.

negligentia dominorum „quàm emtorum

imprudentia, quibus nulla culpa poteſt im-

putari. Neque ſuperveniens ſcientia rei
alienæ poteſt aut debet efficere, ut ipſi em -

tores teneantur magis eſſe ſoliciti pro do-
minis, quàm pro ſemeti pſis, dum de pretio
ſuo periclitantur. Emtores tàm carent do-
minio ſui pretii, quàm

alter dominio ſuæz

Ee i
uner
uImnn mnce
Qoontid er inb
fns r.,

lumenun le
ſeneienekun
ſüghiten ine
Cummiedbiditi
dgl tene
Plbrimtel
feeluchere
Ein. Pui
gloroen
felauner!
orrthkiunn,
lticniscnt
Eunntkahni

„Qun
UMunri
lno nor
demhdrne

Nen
keni
worleen

IInu

—.—

Unt *

tiritasonn
eirini d
en n lumt
wolneſi
nzaot in
. Den an
or M 6
lͤe

e
leni⸗
l 6
tinann
erCi 4
4

gei⸗

temperanda eſt.

DE REGuIIS IuRIS. 197

. .—M

Sic utiliter contractum matrimo-

8

nium ex cauſsâà tutelæ ſuperveniente in-

firmari non debet l. 3. C. de interd. matr. Nec
donatio ex ſubſequente matrimonio l. 37.
f. de donat. Fac. I. ſi guia F. de ritu nupt. Nec
teſtamentum legitimè confectum ex ſu-
perveniente furore, aut bonorum ob pro-

in digalitatem interdictione, aut captivitate,

quam vis ab initio ſic fieri non poſſet S.yræ-
terea I. quib. non eſt permiſſ. fac. teſtam. l. is cui
lege l. lex Cornelia ff. qui teſt. fac. poſſ. Fac. lI. g9.

§. 1. F. de duob. reis l. 1. S. fin. cum l. ſeq. F. de itin.

act. priv. Pariter tutor creatus eo tempo-
re, quo propediem excuſationem vel æta-
tis, vel numeri liberorum, vel quam aliam

erat habiturus, tamen exiſtente poſtea ex⸗
cuſationis cauſseâù nihilomagis excuſabitur,

per not. Fabri bic.

Qboticns æquitatem deſide-

2

/

16

7

rii naturalis ratio, aut dubitatio
juris moratur: juſtis decretis res

1

Ac inſt igni ac veréè aureà regulà lucu-

lentiſſimè demonſtratur, non utique
mordicus in hærendum eſſe Legum verbis,

nullà Xquitatis Vel eyidentiſſimæ habitâ ra-

N 5 cio-

T

4

7

198 PRLECTIONESADTITILIA

—

—,

tione; quaſi non aliunde nec alibi æquitas,

quàm ex ſcripturâ & tenore legum, queren-
da lſit, ut multi contendunt, abuſi illo vul-

gato Vlpiani reſponſo: ethi perquam durum
est, tamen lex ita ſeripta eſt, in l. groſpexit ſ.

qui & à quib. nan. Quod quorſum perti-

2

pianus, legem, de quàâ loquitur, non kaiſſe
generaliter, ſed ſpecialiter lata m, etiam de
illis ſervis, qui in agro eſſent, ibi, quia ita
verba faciunt, ut ne eum quidem &c. quod ad

neat, & quàm parum ad illam ſententiam
* . . .
tuendam faciat, in! 90. infràh. t. plenius ex-
. . X
Iilud nunc breviſſimè nota-

pl'cabitur. viſſin
bimus, non effici ex eà lege comune iſtud

effatum; quod lex quæ generaliter & inde.

finitè loquatur, ex defectu rationis non ſit
reſtringenda. Namque ſatis indigitat Vl-

eneralere diſpoſitionem aon fecteè trahi⸗

tur; ut oſtendit Pyphoninus in l. pen. §. ſ.

verſ. ſed etſi Senatusconſultum ſſ. de rit nupt.

fſplent enim familiares ſervi talia inter ſe
communicare. Pac. l. 3. ibi, non ſolum verbay

4 ex d. 1. Pen. y. 4e rit. nupt. efficitur, legem ge-
nera⸗

Neque id ne ratione. Nam nihil prohi-

re, & indcia ſuppeditare poſſe domeſtica-
rum libidinum, de quibus illa lex loquitur.

⸗

Jed & ſententia, &
prehendit C. aaà L. lul. de adult.

hi, de quibus ſpecialiter com-
Atque adeò

het, etiam ſervos villanos notitiam habe-

!

arrr-
herälen erc
Cocet ./

octeneuwnnk

Nö noter,

ſoluen j

ſnun.uin
Nunniisin
anleince
Cobttonen
ntinſgn
nlt dodeſ
n tle ie

Cetnencnon

pwetren
ettemgten
ſihtoiner

let. lenq
flemmneit
l 6 fther
Urlinnge,
Penberdi
toſtekeen
iarn
ununri
ſennf
hlefe
lbnn .
incutn
tenhen

WDIU

——

eeci bin Ae

doteſernnce
6
wen

i, i 1

di .
ufuthe
nc hter ſe
2Cnthtt
D in i

7
5
Rsſent, h⸗
Relen 1

nang nl,
n 11,
Nn,

S

DE REGUIISIuRTS. 199

neralem ex defectu rationis reſtringi: ut &

docet l. 7. S. ſi quis in villa gq0o. F. ad SC. Syllan.

Hoc teneamus: quoties æquitatem petitio⸗-
nis noſtræ, quæ deſiderium hoc loco ap- 5
pellatur, ut paſſim alibi l. s. S. ob/er vare ff. de

oß. proconſ. Briſon. de Verb ſigmif. lib. 4. aut ratio

naturalis, ita generaliter inſpecta, aut ju-
ris civilis in contrarium rendens, adeoque
dubitationem movens, conſtitutio judi-
cem, totiuſque negorii deciſionen remo-
ratur; toties juſtis decretis rem temperan-
dam eſle, id eſt, toties mos⸗ ſtratus, qui de-

cernendi, non tantuùm ſimpliciter judican-
di, poteſtatem habet, aut Senatus interve-
nire, remque ex æqquitate naturali, jureque
ſcripto, inter ſe collatis, contemperare de-

bere. Ideoque etſi filius inſpecto naturali ⁶
jure matre ſit potior in ſucceſſione pater-
nàâ: §. praſeruntur I. de SC. Tertyll. l. Rn. . de
bon. damnat. notab. fext. in l. ſenipto 7. F. unde

liberi hæc viciſſim filio, in adoptionem da-

to, preferetur inſpecto civili jure, quo ado-

ptivi duntaxat ex capite Vnde cognati ad pa-

tris naturalis ſuceeſſionem admittunturl.7.
g. epenit f. unde cognati; mater econtrà es
capite Vnde legitimi: Ppropter Senatuscon-
ſultum tamen, ni utrumque durum &
iniquum eſſe viſum eſt, ex æ quitate res ita
temperanda eſt, ut uterquc ſuecedat æ qua-
N 4 li-

200 PRIHCTIONESADTITULIM

=

liter l. 2. S. i quis ff. ad SC. Tertyd. Iure civili

tutor excuſationem non habet, niſit pro-

pter trium tutelarum onera: l. 3. 4. f. f. de

excuſ. tut. veruntamen ſi vel unica tàm dif-
fuſa ſit, tàm moleſta & negotioſa, ut pro
pluribus cedat, æ quiſſimum eſt, vel ob u-

nam ſolùm excuſationem admitti l. 321. §. fin.

⁸ f.d.t. Sicut è diverſo excuſationem non me-

Porrèò in caſu l ſi mater 3. C. de in off. teſt, ini-

10

II

. A A .
retur, qui à quartà tutelâ ſe excuſare juris
civilis prætextu conatur, cum una plures-
véjam propè finem ſint l! non tantum 17. f. eod

quum eſt, excludi filium, quem mater præ-
ſumtivé excludi noluit. Iterum iniquum
eſt, reſcindi omnimodò teſtamentum, in
quo mater nihil contra officium pietatis fe-
cit. Ergò temperatur res, ut ſuccedat, tan-

quam ſcriptus eſſet, in virilem ſcilicet por-

tionem. Nam ſi inofficioſi querela admit-
teretur, toto teſtamento reſciſſo ad cauſ-
ſam inteſtati ſucc eſſio reduceretur: prædi-
cto verò modo duo fratres ſcripti habe-
bunt ſuas prærogativas, quas teſtamentum

illis dat. Ejusdem æqquitatis conſideratio-

ne datur privilegium muto, ſurdo, prodigo,
debili in bonis curatorũ, etſi in edicto non
fiat eorum mentio l. 4. in f. l. 5. l. b. ff. de pri-
vil. cred. lI. & mulieri §.1. f. de curat. fur. Ad-
de l. 6. cum l. ſeq. f. de legat. præſtand.l. cum qui-
damm

d
lmnluſt
ee linpemn

glotce i

(idun el,4
(uronubn⸗

uignebien

lcliencen

nl

NN

WrIruuI

—

Tenmt. Iug
nader, U

1
nek, e

9
4
1

R*
velnote 7
n Welumgaund.

haggetaſr
Ngolnh

Wum Az NE.⸗

1 e 1
. ..
üeen
.*
11
UIopenonz
4 60 ſ.
NAle ekcr.

lel

lumn turtn’

Kuf

Rarn meae
1enden
1 „ 1
. ole
kenmun⸗

7 4
Senn . 4 8
MEZEÉ¹ Nch
“

1
E

rien (Ueer

ActereA?.

gletu
stelme
colen
nelen
,1,
n,/
.

==

7

DEREGC⸗uLISIuRIS. 20

7
4 X

dam 17. pr. f- de uſur. I. ſedi aliæ 17. f. de

onſt.

pec. l. Imperator zo. f. ad SC. Trebell. Verum

dictum eſt, de eà æquitate accipi oportet,
quæ omnibus probari poteſt; non quam

aliis diſſentientibus.

Lex §é.

Paulus libro 7. Quaſtionum.

quisque ſibi ex ſuo fingit cerebro, plerisque

quod de æ* qquitate, legum temperamento, 2

Non ſolet deterior conditio

Lex §.

Idem libro 1 3. Qusktionum.

Nemo enim in perſequendo
deteriorem cauſſam, ſed meliorem

Feri eorum, qui litem conteſtati
ſunt, quàm ſi non: ſed plerumque
melior. ů́

facit. Denique poſt litem conte-

ſtatam hæredi quoque proſpiei

tur,

& hæres tenetur ex omnibus cau-

ſis.

◻T ideò litis conteſtatione uſurarum x
Lcurſus non ſiſtitur, I.1. C. de judic. quan-
quam aliàs novatione factà deſinant curre-

re,

202 Pa AIECTIONES APD TTTuIUN

— —„— —

re,l. nopatione 18. I. emtor 27. F. de nopat. quaſi

moràâ purgatàâ l. i Stichum 8. F. eod. In quo

2 etiam conſiſtit ratio diverſitatis, quòd, qui

litem conteſtatut, moram non purgat, cum
invitus id faciat, & non poſſit non eam

conteſtari: novare autem poſſet nolle. fac.
1. defenſor 22. f. de tut. & rat. diſtrah. I. aliam
3 cauſam 2g. ff. de novat. Nec compenſatio
iimpeditur, ſi prior actor, poſtea reus non

neger quidem ſe debere, ſed poſtulet tan-
tùm propter litis anticipationem prius ſibi

ſatisfieri; quæ eſt ſententia I. f.de compenſ.

4 SEBD PILERuIMQHIE MELIOR) In-

nuit in quibuſdam, quantumvis paucis, ca-

ſibus detetiorem. aut certè non meliorem
fieri conditionem noſtram, per litis conte-

5 ſtationem. Nam actio ſuâ natura perpe-

tua, ſi lite conteſtatà negligatur poſtea, uni-
us anni ſilentio intermoritur: quæ, ſi lis
conteſtata non fuiſſet tricennalis erat fu-
6 tura Nor. 112. cap. 3. Quod tamen non li-

tis conteſtationi „ſed ne egligentie acce-

pitum ferendum eſt, quæ major eſt utique,
quàm Pp! anènon moventis actionem :quin

imèò malitiæ ſpecies eſt, non ſuum jus ber⸗

ſequentis, ſed adverſarium vezantis & a.

7 tigantis. Aliàs certeè, ſi negli Saiariing⸗
tari non poſſit, tricennalis actio 4 nadra-
geſimum uſque annum litis cor ſtatio-

ne

R1

ð

pe Prorerän⸗

inl Mn

aliberten

Qun kebito

mtufent
Etheteguit
les contelar

Giovenconc

lodan
Worneen k
Nerdonisn
Cöndeinnedi
Cutturin
uibutacen
lſcr, en
Cneltttun
Gillebebe⸗

n PE REGuLIS IuRIS. 20¾
— — —23
kuus ne prorogatur l. fin. C. de præſer. z0. annor.
A Sicin l. ſi per imprudentiam 51. 5.Kn. F. de erict. 3
e . liherum 16. C. de fideiuſſ. qui plures in ſoli-
ne qum habuit obligatos, ſi cum uno vel o-
wrſtu⸗ mnibus litem fuerit conteſtatus, deinceps
nle variare nequit: ubi tamen rurſus non per
nuifnil litis conteſtationem, ſed per actoris ele-
Ne. Grionem conditio ipſius detertor redditur.
tan IIud notandum: reum criminis ſam 27
eiein mortuum accuſari ad effectum bonorum
emf agdemtionis non poſſe, niſi lite conteſtatâ &
iIIi condemnatione ſecutâ, exceptis quæ tra-
IE duntur in I. ex iudiciorum 20. f. de accu/at.
Auniaſt Quibusaddi oportet cauſam violatæ pacis 10
niIE publicx, quæ morte rei, etiam ante litem
E/Eς . conteſtatam, non omnimodò extinguitur.
oKinnis Gail. de P. P. cap. 20. num. 15. & 17. lib. 1.
eGH Lex -Sb.
Genme Scgpola libre 5. Qusſtionum.
gene Nuulla intelligitur mora ibi fie
Gmoret ri, ubi nulla petitio eſt.
nſung T TKlegatum purè relictum ſtatim de- ?2
L beatur à tempore mortis teſtatoris I. 1.
8S. in novißimo C. de cad. toll. adeoꝗue aditâà hæ-
reditate protinus ſolvendum ſit; tamen

hoc ita accipiendum eſt: ſi legatarius petie-

4 0 ,=
R

20 4 PaKILECTIONMES AD TITüuTUIM it
rit, non autem, ut id hæres etiam offerre te- - .
2 neatur. Ex quo ſequitur, ſi ſine facto hz·-

redis id deperierit, legatarii damnum eſſe, Mu
non hæredis; ſiquidem per hanc regulam
moram non facit, à quo petitum non fuit. Cundt

3 Fac. lI. s ex legati 23. F. de V. O. Idemque eſt, Mendonm,damn
etſi factum & culpa hæredis interve- uigiu.
nerit, quam tamen non interveniſſe nihil
legatarii intereſt l. 26. §. fin. ff. de leg. . Nam jirktin
ne ſic quidem moram feciſſe intelligi po- Ilcſh⸗
4 teſt. Quin etiam ſi petitio præceſſerit, non Anfitumn
tamen protinus mora facta cenſeri debet, ſi irpoſttm
res petita ſine dolo aut culpâ poſſeſſoris p- mhliu;e
rierit. nec enim debet metu hujus periculi lulu me
ijus ſuum indefenſum temerè relinquere . ſollunenien
F illud ao. in f. pr. f.de hered. petit. Quod etiam ineizheni
in ſpecialibus petitionibus obtinere indi- mmmm ſer
dem probatur: utita l. 15. S. Fin. F. de R. V. inltßneh.
non generaliter, ſed de malæ duntaxat fidei (gulecc⸗
poſſeſſore neceſſaciò ſit accipienda. Ila N
enim verba d. I. 40. in bona fidei poſſeſſorib. Caſ- luimnnl
us &c. de ſingularum rerum poſſeſſoribu muntme
agere ex proximè przcedentibus utique lt

E

Arc
negare nemo poteſt. Vid. l. ſi longis 7. C. de Inmil

& execut. rei iud. Pariter ſi petita quidem res nllnſe
fuerit, non tamen legitimè, itidem mora um
non contrahitur l. ſed ſi 24. l. ſi pupillus

1272 F. de V. O.

PBex

mune

—

*
kesemanoten⸗

5„ ,

1 1
rahs knlctin
1¹

10 peckmatent

N Meleds M

on loterrenle :

e 4
5 iſl⸗ . ſſe
yrectlei!
ucellencen
à — 1
5 . 4
ntfte eeie
et Ulus

tenele lalle

A
ir Cula
„f l.1
4 1 4 ,
142 CMN:
“
1nizien
,
7 * 4
AUE
, 6
(lrer
t10ue
geinta
B

—2 8
Cent
ne, t

5

, 8 2

DE REC⸗uLISITIuRIS. 20 5

LLex 5S9.

Faulus libro/o. Quæſtionum.

Quamdiu poſſit valere teſta-

mentum, tamdiu legitimus nonad-

mittitur.

TTInc ſequitur, interim nec repudian-
do ſibi præjudicare ab inteſtato hæ-

redem futurum, utpote qui necdum acqui-

rere poſſit l. nec ĩs 17. S. ſin. f. de acquir. har.

Hoc amplius, etſi teſtamentum valere non
poſſit, puta mortuo peregrè hærede ſcri-

pto, id tamen ignoraverit is, ad quem legi-
tima ejus pertinet ſucceſſio, adhuc non ad-

mitteretur, per ea quæ notavimus in l. to-
P

tum 76. ſupra. h. t. Quo tamen caſu hære-
dibus ejus ſuccurrendum videtur, acſi trãs-

miſiſſet: arg. I. 12. F. de Carb. edict. & fac. tra-

dita ſupra in I. nemo plus iuris 54. yerſ. quin eti-
am ex ratione. cum major ſit favor legitimi
ſucceſſoris, quàm extranei, cujus maximè
intuitu illa aditionum ſeru puloſitas, de quâ
in d. I. 76. ſupra. h. t. introducta videtur: ut ita
in legitimo juſtis decretis res ſit tem-
peranda. argum. l. 8y. 28.
SIn. h. .

6 *ℳ

—
—

206 PRALECTIONES AP TITuLuN

. Lex. 90.

Paulus libro 1. Quæſtionnum.

In omnibus quidem, maxims

eſt.

tamen in jure, æquitatis ſpectanda
1 Oc itidem adverſus ſtricti, quod vo-

cant, & ſum mi jutis exactores obſer-

vandum eſt: non quod jus ſtrictum æqui-

R

tati tanquam inter ſe contraria oppona-

mus, (quod legum authoritati, quam in

KRepubl. ſalvam eſſe ſummè intereſt, pluri-

mum derogaret) ſed quòd eidem, ultra
quam &quitatis menſura patitur, inbæreri
* ac tribui pernicioſum dicamus. Quid enim
aliud eſt jus ſtrictum, quàm unus idemque
perpetuus juris, uti ſcriptum eſt, tenor, per-
pPetua obſervatio; quodque omnia recta &
inflexibilia exigit, non habità cujuſcunque,
qui quandoq; poteſt inc dere, caſus ratione,

3 contrà hio f. de l. Quã definitioné Scævola

cõprobat in l. de acceßionib. ff. de diverſ. & temp.
praſcript. æ quum jus eâ conditione deſcri-
bens, de quo nihil in perpetuum, nihilge-
4 neraliter definiri poſſit. Hoc ubique ſpe-
ctandum eſt, non ſolùm ſi jure deficiamur,
l. 2. 9. gquanquam ff. de aqua. pluv. arc. ſed &
cum ſcriptum jus in contrarium render⸗
ůäü

—

8
—

1.

iebtut

lereniente

pnorult clh

Cletencopor

N

d ſelarf
bendrörin

(Aubigecut
tniuſuſit

nenjunsl

Ulſanrin

Mbinnno
telamentn
Netentus

lbocjuri

aig nr
konumu
fſcheltat
Khie
anonn
neſgzir
Ulotta
Clnen
UWlbn

—
4 I DE REGULIS IuRISsS. 209)
. vigebitur. Et ideò etſi culpàâ debitoris in- &
G terveniente jure perpetuctur obligatio, &

mora ſit culpa, tamen eam emendari poſt
Gen mi offerendo poſſe Celſus ſcribit in l. ſi ſerrum
. HFl. §. ſequlur ff. de V. O. his elegantiſſimis ver-
bis additis: in hujuſmodi quæſtionibus, in
quibus æ quum bonum verſatur, ſub autho-
id ritateiuris ſeientiæ perniciosè errari. Nimia
N; auntem juris ſubtilitas in perniciem reverti-·
ame tur l. ſancimas C. ad ITrebell. Quamobrem 65
nI Papiniano ſuſtinendum & tuendum eſſe
Hoinm teſtamentum viſum eſt, in quo filius eſt
rienet Pprzteritus, ſi is judicio defuncti acquieſcat,
E; etli hoc juri refragari videatur l. ſi filio 12. f.

uutl A de iniuſt. rupt. & . Nec enim oportet te-

1
81 gottiagt
Carls Hpelhah.
1

Hunte i ſtantium judicia ob nimiam defrauda ri jſu-.
nundes ris ſubtilitatem l. ſi quis haredem C. deinſtit. G
d ſubſt. Et licet, per fundum plutium ab uno 7
Veomtats dominorum eundi jure conceſſo, ex quiſito
A jure ſervitus conſtitura non ſit quiſſi- D
es mum eſt tamen conniventibus cæteris, cõ-
nitoeN cedentem prohibere alterum, ne ſervitute
um utarur, non poſſe, per . 11. F. de S. R. P.
l Cæterum, quæ in contrarium adduci 3
“ ſolet l. proſpexit ff. qui & à quib. manum adeò
rniſf non adverſatur præſenti legi, ut eam maxi-
, neceto moperé confirmet. Equidem negari non „
ſe 1NO poteſt, leges quaſdam, etiam Imperatorum
el, judicio, duras admodum eſſe: qualis illa
aulun 49 DNr 1 uit

20 S⁹ PaFLECTIONES APD TITHLIM

de prærogativãâ maſculorum circa ſucceſ-

ſiones, quam lIuſtinianus ſuſtulit in I. 12. C.
de legit. hæred. l. maximum vitium C. de liber.
prater. quarum rigorem lenire non cujuſ-
vis, ſed Im peratoris eſtl.j. C. de l. Quem-
admodum enim æqua interpretatio illis ad-

hibeatur, quę propter evidentiam interpre-

1o tationem reſpuunt? Longéè verò aliud eſt,

leges generales in certis ſpeciebus, de qui-
bus non cogitaſſe legiſlatorem aut verſſi-
mile eſt, aut certè probabiliter prætexi po-

N

teſt, interpretatione juvare: quod dicto lo⸗

co non negavit Ulpianus; ſed eo ipſo, quòd

durum judicavit, quod ſuâ naturâ uſque a.

deèò durum non eſt, regulam præſcripfit
nobis, quemadmodum nonad ſolum teno-

rem legis, ſed ad ejuſdem æquitatem ſimul
1I oporteat reſpicere. Eſtque ipſorum juris
auctorum diſtinctio inter jus & æquitatem
d. l. 1. C. de ll. l. 25. f. eod. I. 16. f. de cond. & de-

monſt. l. fi eæ duobus 92. pr. verſ. ſed licet ff. de
pecul. l. epiſtola 52. in f. f-. de pact. l. 6. §. 1. ver/

12 quamyvis fj. de bon. peſſ. Nec Imperatoribus

modò, ſed & Iureconſultis videmus fas eſſe

benignéè voluntates defunctorum interpre- 3

tari, etiam cõtrà regulas juris civilis I. Scayo-

Ala 76. f. ad SC. Trebell. Pac. I. 1. S. qui operas ſj.
ad SC. Tertull. l. ſi fundus 16. . ſi pluris f. depi- Kg

13 gnor. Eodem modo reſpondebitur ad. 5

—

DI1

———=

entſini⸗f

iigniotenlegt
ſet, ſedideunn

Gentilazai

1

Nalurhi
Coren
Wilcoi fu
ne, quoe

(l ſerus.

TIee
—

Numn atar⸗
1 niun e,

1
Rergteegeiat e⸗
erp kelauolls’

e

—

m den 11 ae
. enen UI

ARoe vasai te
1
Ohe ſecheh

* 1†
ectehne aie
elk het⸗

4
Moten A
Wllerreten
Ne roli
5 4
. 11

nienei
UA Muel

ſflle⸗
l
lyeun
iemmutr!
unie⸗
8ſg
ſun
Ncehtu⸗

.
9

.
.
4
8

—

5.

DF REeUIS IuRIS. 209

—

expreſim/9. f.. de appellat. quæ judicibus be-
nigniorem legis interpretationem non au-
fert, ſed id duntaxat, ne expreſſim ac rectz
contrà Leges judicetur.
Lex 9.
Pauulus libre 17. Quæſtionum.
Quotiens duplici jure defer-
tur alicui ſucceſſio, repudiato no-
vojure, quod ante defercur, ſuper-

erit vetus.

E T non abſurda ſit Accurſii ſententia, 8
præſentem textum ita accipientis, ut
ſuxceſſio teſtamentaria, cen jus novum ei
quæ inteſtatò defertur, tanquam veteriop-
Poſita intelligatur adeoque, qui ex teſta-
mento ſibi delatam hæreditatem repudia:-
vit, nihilominus ab inteſtato ſuccedere
poſſit, ſalvo tamen jure & titulo fj. ſi quis
omiſſ cauſ. teſt. ſcilicet, ne quid in fraudem
legatorum aut fideicommiſſorum fiat: ta-
men rectiùs ad bonorum poleſſtonis, eiq;
oppoſitæ civilis ſucceſſionis jura accom-
modabitur; ſic ut ſpretâ bonorum poſſeſ-
ſione nihilominus civili aditione ſuſcipi
& agnoſci hæreditas queat, l. ſuum hæredem
C. de iur. delib. ab iis potiſſimum, quibus e
A0 1e

.

.

X

6

210 PRELECTIONES AD TITuILuIM

adire neceſſe eſt, per I. in ſuis f.. de ſuis & leg.

I. un. C. de his qui ante apert. tab. Nec tamen

ijdeò nullius eſt effectus aut utilitatis bono-

ð 6

venta, ut ſuppleretur vetus jus, ſicut appel-
latur in S§. 1. I. de bon. poſſ. l. 6. F. 1. F eod. quod
quasdam- erſonas præter X quitatem ne-
glexiſſe videbatur: poſt ab iis quoque peti
cœpta, quibus eâ non erat opus, cum lu⸗
ervacua non noceant l. 77. C. de teſtam. &
juſtè poſſidere videatur, qui prætore au-
thore poſſidet. !. iuſtè ff. de aquir. poſ.

„ e „ % „ Q&C . „ —RDMW
rum poſſeſſionis petitio: primùm ideò in-

4 Ex quo in univerſum id efficitur, ut

quoties uni plura competunt, uno remiſl⸗
aliud remanere intelligatur, per not. & a
gata Decii hic n. i. Qui nihil obſtat, quo

traditur in!. 77. f. de acquir. bar. eum qui le-

gitimam hæreditatem repudiat, ſimul eti-
am videri eandem ex teſtamento ſibi dela-
tam repudiare, id quòd ex præſumtà repu-

diantis voluntate accidit : ſimul & ex regu-
Ià: actus agentium ſic eſſe interpretandos,
ut aliquid operentur, per l. 109. ff. de leg 1.

6 Atqui nihil operari poteſt legitimi juris re-
pudiatio, niſi cum delatum jam eſt, ſicut
non adipiſci poteſt antea, per ſupra dictᷣ in
1 in totum y6. b. t. Deferri autem ita de-
mum intelligitur, ſi teſtamentum deficiat,
per l. quamdiu 29. ſupra h. .

4

—
uepotelnte
uncteſenn
nomentoyrel
abio ie

Wungveſul⸗
(mn boc retba

Cnnrnt.
Eeddehe

llentenn
(bener hie

IIm, ll ken
dlrn ſem

acroteb

Neeſenlil
Imn Morete
luigue⸗

i inntta

ſültener
1i kenunce
anenid

Iccircò cum in
ejus

wtrnne
etkütdnn

ngteſtu
e, u

iſſent

elg. f
leſa

SDen PrE RECuIIIS IuRI8S. 211
afaf ejus poteſtate fuerit, vel alterutrum vel u-

A N trumque repudiare, idque vel fimul eodem
18 0. Reh . . . .
mmiim momento, vel diverſis temporibus, meritò

nhé in qubio videbitur id egiiſe potius, ut u-
R * trumque jus ſpreverit, quàm ut neutrum;
. Ccum hoc verba non patiantur, illud ſenſus
A „ . S
ven aldlmittat. M
” Sed ne uic longiùs immoremur, il-

lud ad extremum ad elegantem illam quæ-

engie, ftionem ex hc regulà elici poteſt: Domi-
1 nc num, qui feudum à ſe dependens pignori
ſeen. obligari permiſit, non protinus juri ſuo du-
unſ⸗ plici, quod habet, renuncjiaſſe videri d ebere;
ſun ut rectè ſenſiſſe videtur Afflictus, ab Hart-

man. Pfſtore relatus lib. 2. quæſt. 46. num. 12.
rn ANe hujus ipſius legis argumento uſus. ſicut ibi-
IV

i Agem num. z. traditur. Quæ etſi non de ſim-
Br Plici & generali, ſed ſpeciali uniustantùm

euir/l⸗ partis renunciatione loquatur, nihilomi-
lmmnſh nus tamen ad illam quæſtionem pertinet,
agtim ſi ratio legis ſpectetur; hæc nimirum,
lmd quod renunciatio extendi non debeat eti-

17

menmn am inillis, quæ nexum & cohærentiam ha-

I bere videntur, niſi conſequentiæ id efficiat

Mei nececſſitasd. . 77. de aquir. bared. Vtrectè
e “
In hic Dec. num. 4. tradiderit contrà gl. in I. 1.

,
44

e vexrſeſed videndum, ſuper verbo, ſuccet a ſf. de ſuc-

u ceſ. edict. fenunciationem ſimplicem non

l 1

men eflie propterea & totalem, niſi in juribus,

l/ O 2 quæ

212 PaIECIIONES AD TITüuIUMA

—

10 quæ eodem tempore competunt. Ex quo

obiter illud notari poteſt, filiam, quæ pa-
tris ſucceſſioni renunciavit, non ideò à fra-
tris, qui patri ſucceſſerat, hæreditate arceri
poſſe, cum hæc jura non eodem tempore,
ſed ſucceſſivè competant. latè Dec. bic. n. 5.
11 Vide etiam ſupraà in l. 62. h. t. Quæ omnia

non eò pertinẽt, ut in propoſitâ quæſtione

dominum pignus luere non cogi ſimplici-

ter aſſeveremus; ſed eò tãtùm, utne ſemper
teneatur luere, ſed quandoq;teneatur, quã-

doq; non, pro facti qualitate & emergentia:

ſive voluntatis ſit, quæ præ ſumtionib. variè

aliter atque aliter adjuvanda & interpre-

12 tanda eſt. Quid enim ſi pro modicâ pe-

cunià feudum emtum oppignoratum eſſet

numerosâ beatus ſit, ut nullo modo veriſi-

mile fuerit, prius domino feudum apertum
iri, quàâm debitum ſolveretur. Non ta-

men rectè quis dixerit, eo ipſe o quòd præter
omnem ſpem fendi commoda ad do-

minum redierint, onus quoque, eidem an-

nexum ipſius conſenſu, agnoſcere debere.

Nec enim ſpectandum hic eſt, quo com-

modo dominus afficiatur, ſed in quid ſe ob⸗
ligere ſuo conſenſu probabiliter voluen

a

lud e

untekanent
Mdenng uth

iſ e

Wertelame

ſſhinſa

.
Kepe⸗e

di lib
thrlation

4

cum tota hæc quæſtio non juris, ſed facti Mere, qu

llor tene⸗

ha

kenin erl

ejus vaſalli, qui aut ipſe juvenis, aut prole Gunn ob

Gmmtam

unsbele

D Wn. N PE REeuIIS Tun 1s. 213

——

dand k IIIud denique notandum, omiſfio- 13
n e nem teſtamenti juri legitimo locurm facere
tumdes hactenus, ut ſi quid in fraudem SCti, ſi quis
lerluum omiſ. & -. factum fuerit, eo loco habeatur,
nedenee acſi ex teſtamento adita eſſet hæreditas t. t,

n lubeln 16 6 lu emiſ. cauß teſt.

ult En ł
⸗ Lex 92.

. Si librarius in tranſcribendis
chhtten ſtipulationis verbis erraſſet, nihil

Ae Kertet
u nocere, quò minus & reus & fide-
60 s, 5
mei juſtor teneatur.
V .
mnl⸗ 5 Nſtrumentorum quidem, àpublicis prę- x
Nümn ſertim perſonis contectorum, itemque

Niinn m actorum publicorum magna eſt authori-
D tas: tanta tamen non eſt, ut veritate ſit po-
h rior, adeoque liquidam contrarii probatio-
Dn nem excludere non debet . optimam C. de
gen. N contrah. ſtiul. lI. cum precibus C. de probat. Vn- 2
hogi⸗ de ad traditionem com belli non boteſt, qui H 1
õ quid donaſſe, donationivé cenſiſſe in in-
—DS ſtrumento proponitur l. nec ignorans 10. C. de
Gulen⸗ donat. Huncque ſenſum eſſe h. ilicitas S. ve 2
krie, ritas ſ. de of. præſ. dubitari non poteſt: atq:
inge, in eodem textu rectiùs legi geſtorum, id eſt,
ile, 6 actorum pPublicorum, ut a pud alios quoque
— 3 au-

aTA PRFLIECTIONES AD T IruruH

LT—

authores uſurpatum extat, quàm geſtarum,

2–
õ

id ev ncit, qued verbum, vitiatur, alioquin

abſolutè, præter rectã ſermonis rationem,
eò loco poſitum dicendum eſſet. Doctiſſi-
4 mé Faber hie n. 3. Ita veritati non poſſunt

præjudicium afferre errores eorum, qui do-
ſideria, id eſt preces conſcribunt l.2. C. deer-
yor. advoc. & ſtatus liberorum, ob tenorem

S=S“ inſtrementi malé concepti, non læditnr
5 l. Imperator ff. de ftat. hom. Sic qui per erro-
rem vel in minore vel in majore parte
hæres ſcriptus eſt, eam nihilominus obti-

nebit, quæ voluntati teſtatoris conveniens
eſt: l. quoties g. S. ſed ſi non in corpore 2. cum 8.
ſeq. f. de hær. inſt. quonism in teſtamentis,
cum perperam fſcriptunm eſt, interpretatio
fieri deber ſecundum id, quod credibile eſt
cogitatum l. cum in teſtamento 24. f. de reb.

dub. Adde l. errore 9. l. ambiguitates 24. C. de

6 teſtam. Idedque etſi librarius in tranſcri-

bendis ſtipulationis verbis erraverit, puta, ſi
ſponſionem interrogationi poſtpoſuerit,
mihil hoc actori nocet, quò minus reus ipſi

& fidejuſſor teneatur arg. I. sræpoſteri 25. C.
7 de teſtam. Apparet autem ex mentione li-
brarii & tranſeriptionis, de editione inſtru-
mentorum, quæ pariter cum libello tene-

2 tur actor edere reo, hac lege agi. Ilud no-
tandum eſt: inſtrumento ſtari, etſi error

DI
—
Ult,Lunisli
luunmtlit
ettlurtlone⸗
en norett
ittomentun;

lfigfe

in Ce reſen
ſpepondum.

Gleutleten
Dence
Elr exidendi

Uenutrum

nlectione e

end udie
UArnurcitni⸗
terſgniten

mtechone i

Mralrmm
latid ipl.
llmpeſir
lutne
knelr
fan R
Uonpork

D Iuunun DE REGUIIS IuarS. 215

gin in inſit, dum is liquidò non probatur; gl. in 4d.
furis k. cum precibus C. de probat. vel niſi ſuſpicio,
rai=e exraſurâ fortè aliavé cauſsà ſuborta: judi-
mc ds cem moveat ad præſumtionem adverſus
inſtrumentum Br. in! 1. C. de iureiur. Porrò 92
nenné ad lI. ſi alii 19. f. de uſufr. leg. & I. fin. C. arbitr.
Ghms tut. quæ præſenti regulæ obiici ſolent, ſu-
n Amm Pri reſponſum eſt in I. in teſtamentis 14. n. 7.
Hi, Ol, ea qug rard 64. h. 1. “
KS Denique quod à Br. & interpretibus 11
1in mier hic ex idenditatis ratione de notario quæri
olet, utrum is errorem à ſe in inſtrumenti
confectione commiſſam corrigere poſſit.
an verò judicis authoritas & partium re-
quiratur citatio? illud im ſummã ſic ſe ha-
bet: ſi quidem error ſit ejuſmodi, ut ejus
correctione jus partium nihil lædatur, ut
puta ſi Grammaticus error irrepſerit, pro-:
α cul dubio ipſemet non ex pectatâ judicis
nd 8 juſſione poſſit; ſin partium interſit, utique
un inſciis & invitis ipſis innovari nihil debeeat.
e Lateé Br. Dec. & k Cagnol. bic Fac. 1. actorum ff.
iahe ge ze iudic. Iudex verò indiſtinct& ſenten- 12
„tieam, à ſe prolatam definitive, emendare
A non poteſt, utpote ſemel functus officio
en ſuo l. iudeæ poſteaquam

1
4 4 7
niſhi girot ſ
UIuocA
arrane Narene
(
rdonreon

.,
4 46
am! eſfae 6
2 Kllalh
. 14
„ ſe e ye
,
le

„Ad

,A
etgi N OJ Lex
. 63 V
oKui, .

S . 7 „ . ,. 4
.

O — 4

216 PRATRCTTOMES AD rMunu M

Lex. 92¾.

Matcianus libro 1. Fideicommiſſerum.

fhinn
Filiusfamilias neque retinere, u

neque recuperare, neque adipiſei fünlp
Poſſeſſionem rei peculiaris videtur.
ILre,

X hoc ſequitur, fil liumfamiliss, etſi Ilenr
E corporaliter rem teneat ac poſſideat, inlitutio
nulla tamen poſſeſſionis ju dabere Aumzuuc
Vnde nec uſucapere boreſt pſe, ſed ilbenaiz
Pater in perſonâ filii: l aehutrtie f. de . br

acquir. ver. dom. nec ullam ejus poſſeſſio nis Ianaial
aut rei nomine actionem, nec interdiéum Nd. Eia
adipiſcendæ „retinendæ vel recuperandæ iumen
rectè intendit; nec ſervitutem rei à ſe ac-— Thtenonmo
quiſitæ i imponere, nec eam donare, aut a- umnliet

2 liàs alienate, invito patre, poteſt. Quæ inihe
omnia hodiè nö alibi, quâm i in profectitiis
peculiis; non item in adventitiis, lI. cum oper- wlen
tet C. de bon. quæ lib. multò minus caſtrenſi- mufen
bus obtinent, in quibus patrisfam. loco ha- tend

laten wor

betur filius; aut iis, quæ al às acquiſitionem u
parris eſtugiunt; Auth. excipitur, cum duab. akie⸗
ſeqq. C. d. t. quæ tamen quoad alia, putado-
nationem prohibitam &c. quaſi 1 caſtrenſis fin

peculii loco haberi non debere gen

verius eſt. totialn
Lex 94.

ümn pr REGuIIS IuRIs. 217

Vlpianus lihro 2. Fideicommijorum.

heſtn Non ſolent, quæ abundannntt.
Declle ad⸗ .„ .
ee vitiare ſcripturas.

H Oc eſt, quod aliàs dici ſolet, uti- 1
Bümme LIIe non vitiari per inutile. nde he-
n redis inſtitutio non infirmatur ex eo, quòêd
lons ⸗ Qà tempus facta ſit l. heæreditas f. de har inſtit.
nec libertatis datio l. ideoque f. de manum. te-
An ſtam. Quibus conſentaneum eſt, quod ²⁹
nEK eleganter traditur in I. mulier 22. pr. f. ad C.
ene Trebell. Ei cui fideicommiſſum relictum
le eſt, ſi morte patris ſui juris effectus eſſet, et-
nimm ſihoc non morte patris, ſed emancipatio-

aAHG ne contigiſſet, adhuc tamen fideicommiſ-
ed ſum deberi; eò quod teſtator non condi-
Grus tionem mortis mentione facere voluiſſe DU
TH intelligatur, ſed quod non credebatur fuiſſe .
rH emancipaturus pater: quo fit, ut, etſi ante
ti patrem deceſſerit emancipatus, fideicom- ,

u miſſum ad hæredes tranſmittat, utpote
amimsg cujus dies jam ceſſerit l. 15. lI. 21. ff-. quand. dies
e leg. (Ain imô plerumque ſtatim etiam 3

0020 Al . . .
eAℳ N2 peti poterit, non expectato mortis paternæ
uhii ceventu, ſi aliqua pietatis conjectura peti-
tioni adminiculetur d. I. i mulier. ſtalega-
HW

05Q3 to

—

218 PRXLFCTIONES AD TITULuIM

— —,—

to dato, ſi Seius hę res erit, nulla ſubeſt con-

ditio, ſed dies nihilominus cedit à morte te-

ſtatoris; quia idem fuiſſet, etſi illa verba, ſi

heæreserit, adjecta non eſſent ! aliquando
107. ff. de cond. & demionſt. l. ſi lies in f. f. quand.

dies leg. Idem eſt in im poſſibilibus, aut quæ

à magiſtratu remittuntur, conditionibus.

non enim vitiant legata, ſed pro non ſcri-
ptis h abentur l. 3. ff. de cond. & demonſt. quã-
vis in ſtipulatio nibus ſecus ſit S. ſ impeſßibilis

I. de inutil. ſtipul. Ideò nimirum, quia in his
de obligatione agitur, ad quam non debe-

mus proclives eſſe, nec interpretatione
eam juvare, ſed potius ei contrariam libera-
tionem: Legatum autem, tanquam bene-

ficium, favorabile eſt, & conſervationem

meretur.
Lex. 9.

lpianus libro b. F ideicommiſſoram.

Nemo dubitat, ſolvendo vide-

ri eum, qui defenditur.

—

C Autio, quæ legatorum aut fideicom-
miſſorum ſervandorum grati inter-
poni ſolet, ideò interponitur, ut tutiore
loco res legatarii ſit, ne veniente die legati,
conditionevé exiſtente, hæres ob inopiam-
ſolvere non poſſit. Quà causàâ deficiente
æquum

DI
guum lugue

(eelt, gothl

yeteteneitut

un nguſei
tletulni

orernetenor

lcunglehe
ennlineene

Immm. (r
ommturd) he⸗

ſiſfeinz
eaiinee ige
tin eken

E

1
4

ticebet her
ſeheminzent

llecenſergr.

AD EIN .

—,—
i nuhiodete
scedkinae⸗

. iſte a
et eintunen

—

14 ,
ollbüdagr

. 8e
dur,Mun

t, on

4
e

—RL”ðl

4 &

1

DE RCuIIS IuRTISs. 219

E

de eſt, quod fiſcus nunquam ex hâc causàâ

cavere teneatur l. 1. §. ſi ad fiſcum ff. ut leg.

nom. car. quia ſcilicet ſemper ſolvendo eſſe
intelligitur l. 2. in f. f. de fund. dot. Pari ra-
tione cavere non tenetur, qui paratus eſt
judicium ſuſcipere, & in continenti doce-
re, nullum legato vel fideicommiſſo locum
futurum. Cur enim ſupervacuâcautione
oneretur ? I. hac ſtipulatio S. ult. ff. legat nom. l.
1. in f. f. ut in poſſ. legat. Vel ſi alius hære
dem idoneè, id eſt, in ſolidum, bonique viri
arbitratu defenſurus eſt: quo caſu utique

olens do eſſe cenſetur, quæ emtorem reperit l. 3.

Ff. ad L. Falcid. Ex quo Bart. infert in I. item
liberatur S. ſi paratus num. 3. ff. quib. mod. pign.
vel hyp. ſolv. quod ex ſtatuto, quo cavetur, ut

qui certam pœnam pecuniariam ſolvere

non poſſit pro maleficio, ſuper quo accuſa-

tur, corporali animadverſione, puta mem-

bri mutilatione, puniatur; ex eo, inquam,
ſtatuto corporaliter coërceri non debeat,
qui fidejuſſorem ejus pecuniæ nomine da-

æquum utique eſt remitti cautionem. In-

videri debet hæres ſolvendo eſſe, qui de-
muß fenſorem invenit: ſicut hæreditas ſolven-

1

turus eſt, cum videatur ſolvendo eſſe, qui

defenſorem habet. Fidejuſſorem autem
deenſoris loco eſſe palàm eſt. Denique
defenſor, qui in partem duntaxat defenſu-

6

220 PRLECTIONES AD rITüLuM

————————— — — M

rus eſt, non poteſt idoneus videri :. 1 ſlnendo
F. de v. S. ne dominus pro undâ duplices litis

moleſtias ſubire cogatur l. itague 1. de funi

Lex 96.

Macianus libro 12. rideicommiſſmun.

In ambiguis orationibus ma-

ximè ſententia ſpectanda eſt cjus,
gqui eas protuliſſet.

10 Enſuseſt: legem, ſcripturam, ſermo⸗

nem ambiguum nõ cujuſvis propoſito

ſervire, non ad cujuſvis privati opinionem

accommodari debere: ſed conditionem,

cauſas impulſivas, intentionem denique

ejus, qui eum protulit, ſpectarioportere.
Nullius enim hkoc caſu præ judicium aut de-

ceptio verlatur. Porrèò in contractu am-
biguis verbis inito ſecus efſe, ſuprà oſten-

ſum fuit in l. 67. b. t. ne ſit in calumnios?
contrahentium poteſtate, ſeſe mutuèò ſer-

monis am biguitate, quæ conſenſai contra-
ria eſt, decipere. Nihil autem huc perti-
net l. 1. C. de A. juris interpretationem ſoli

Principi tribuens. Agitur enim ibi non

de i interpretatione ſermonis am bigui „ſed

de rigoris mitigatione. Sanè legis undi-

P

ſunlecilie

gin il
lettio

eibipenin

l eete

Eiinien

laſola

tukert,4

nnr
lucede

teln
Untianliere
nihenng

l

imilantel
kne
Chorumn

leſe Ulben s
un

oMirte
In. N
deotin 1
guogne
lel

2 “
dunn pIEE RHECHIIS Iun 1s. 22 2
Geril e. — 3 — 2 . ; . — z 1
eusnieil e quaque dubiæ & inexplicabilis non aliun- 4

net de, quâm à legiſlatore, petenda eſt inter-

rlimft⸗ pretatio: reliqua judicibus, juriſque inter-
pretibus permittuntur. Panorm. in c. I. de iur.
pLcalum. Dec. bic num. 1.
aumneon

Hermogenianus libro 3. Iuris epitomarum.
eGnncdeo ..
Ea ſola deportationis ſenten-

tia aufert, quæ ad fiſcum perve-
m niunt.
Snnans Erveniunt autem ea ſola, quæ propria E.
Aande ipſius deportati fuerunt, non bona u-
xoris, l. 2. C. ne axer prs mar. non dos da-
mnatàâ muliere, (nam viro damnato dubium

—

a
tentonen E

en

„ Ron. ,
4

um non eſt, quin protinus ad mulierem redeat)
anomt 1. 3.l. 5. F. de bon. damnat. non ea, quæ reſti-
8 ſe tutioni ſunt obnoxia l. ex facto 17. J. eæ fado 3
ds 5. F. ad §”C. Trebell. Illud notandum, hodiè 2
Qdarnnatorum bonaad fiſcum non pertine-
bec⸗ re, ſed liberis, parentibuſvé eorum ad ter-
tium uſque gradum incluſivè, relinqui: ſo-
ne 10 Majeſtatis excepto crimine Nor. 134. ap⸗
iin. Sed hoc quæritur: an hodiè valeat ſen 3
in tentia, præter capitis pœnam, bonorum
quoque publicationem expreſe infligens?
H Quod etſi verba ratioque a. cap. ſin. vix ad-

õl

S

222 PRELECTIONES AD TI TuruIM 7 911

mrrr.

mittere videâ ur, tamen uſi u receptũ eſt, ue (huteeich
ejusmodi ſententia valeat, ſi ſuper eo crimi- wguit ltut dlo
ne lata ſit, quæ confiſcationem bonorum ſ ſpaln
. antiquo jure tacitè inferret: ſin minus, non Pel Cnti
aliter valeat, quàm ſi à ſummo Magiſtraru,
qui legis condendæ poteſtatem habeat, la- .
ta fuerit. Ita Clar. lib. 5. ſent. quæſt. 75. n. j.
Porrèò in quæſtione, quæ nam damna-
ti bona fiſco vindicari poſſint, hanc tradunt ie
regulam: Quæ tranſeunt ad hæredes ex-
trancos, eadem & confiſcari poſſe. Quo
5 fit, ut nec feudalia, nec Emphyteutica bo-
na comprehendantur, ut quæ fuâ naturàad udi.
extraneos tranſire nequeunt; Clar. lib. 4.
ſent. cap. 29. nec ea, quæ extra familiam te-
ſtatoris alienari prohibita ſunt, ut quæ taci
tum fideicommiſſum inducant: hocque
communius traditum eſt & quitatiꝗque ma-
gis conſentaneum, etſi nonnulli diſſen-
⁶ tiant. Pariter nec Riotam. damnato, bo-
isque fiſco addictis, peculium ejus vel Prte
profectitium vel adventitum vindicari po- „n

Nyngien

inetio ven
s n h

fartese
Unut, it⸗
nglcn
Wnnnel
ionn äer
keinihld

terit; ſed patri relinquendum eſt: utpote de “
quo nec teſtari filiusfamilias, nec donatio- ae
„ nes facere boteſt. Hocamplius, ne caſtren- lun
ſe quidem in eâ causàâ eſt, ut fiſco vindicari Rin
debeat, etſi neutrâ dictarum regularum „*
comprehendatur. Fac. l. 3. C. de bon. praſer. “r

Clar. u. uaſt. 75. num. 13. Qui⸗ conſequene
elt,

Calla n

Bum. DE REG⸗uLIS IuRIS. 222z«

eſt, ut nec id, cujus uſusfructus patri non 23
rſlinetn acquiritur, fiſco cedat. Sed hæc & alia mul-
anain ta ſpecialia diligentiſſime diſtinguendo
ſer perſequitur Ant. Peregr. de jure fiſci lib. .. tit. i.

t. e Hermogenianus libro g. Iuris Epitomarum.

n Quoties in utriuſque causà lu-
cri ratio vertitur, præferendus eſt,

cujus in lücrum cauſa tempore
garum præcedit.
me 9 „ .⸗„
dnemn E⸗ Vm res eadem duobus ſeparatim le- I
zem (gatur, ita ut conſtet, teſtatorem u-

iuſurft trumq; ſolidum voluiſſe accipere, dubium
en quidem non eſt, alteri rem, alteri æ ſtima-
SS tionem deberi: ſed cum eadem utriuſque
umi lucri ratio ſit, potior debet ejus eſſe cauſsa,
nm qui tempore prior eſt, id eſt, qui litem prior
prllune eſt conteſtatus, per teæt hie & l. ſi prutibus 33.
umiu H. de leg. 7. ſcilicet, ut ejus ſit electio, utrum
Wumcé rem, an æzſtimationem malit. Illud 2
se comprimis notandum, quod ad hanc regu-
zonises lam ſumméè pertinet, quoque reſpex ſſe

W

in MMon⸗ præſentis legis authorem inſcriptionum
run ſimilitudo cum l. 17. ff. ut in poſſ. legat. con- “’J”JM
CK“ jecturam facit: Si creditores hzredis eæ-

is cauſſa judicati in univerſorum bonorum

i pfſius,

8

.

PaR IECT IONES AP rirütuIE

224

ĩpfſius, ad adeoque et etiam bæteditariorum poſ-
ſeſſionem miſſi fuerint, potiores eos eſſe le⸗
gatariis, qui legatorum ſervandorum cau-
sà eandem poſſeſſionem poſtea fuerint ade-

ptil. 5. 8. poſtquam ff. ut in poſ. leg. niſi quoad

ipſius rei legatæ poſſeſſionem, in quà lega-

tarius non jure pignoris, ſed jure proprie-
tatis potior eſſe contendit l. Kideicom-

miſſum/1. S. n. eod. tit. Illud tamen prius

quãtũ ad legatarios attinet, hodiè antiqua.

tum eſt, cum tacitam hypothecam nunc ha-

beant, ſecus atque olim l. 1. C. commun. de

legat. adeoque indiſtinctè chirograph arüs rconcrar
præferantur: l. eos C. qui potior. Inaliis au-

tem creditoribus, in quibus nihil innova-
tum eſt, notatu Perquam dignum eſt.

Lex 99.

penuleius libro 12. Stiyulationum.

Non poteſt improbus videri,
qui ignorat, quantum ſolvere de-

beat.

D E hoc ſupra actum eſtin . .uiſnetz 4.

t. CQCui illud notabiliter addi poteſt:

Etſi uſuræ & fructus legatorum & fidei-

commiſſorum ex die litis conteſtatæ regu⸗

lariter, quaſi morà Hact, deberi incipiam i 11.

5

nnnene

rn
Mtonencitu
femurekee

kuoretcenede

anerteng l
ſetener ircn
H

alirin
.

Cai
Ouni⸗
Rhoe 4
ſ tutur
kiit
die

n unoct
denn
Cu Dn

Unren fon

Mnun DDrE REGHLISII A1s. 22
tlnin Fn. C. de uſur. legat. tamen ſi hæres ideò ſo-
witnet lutionem diſtulerit, quòd Falcidiam inter- 2
lmm Venturam eſſe crederet, nec ſibi de ſi uper-
laitt- Hluo reddendo caveretur, uſuras & fruétus
Ai: non ex tempore litis conteſtatæ . ſed ex die
renirce ſententiæ computari æ quiſſ mum eſt; uti-
Kleg due cum antea nofaverit, quantum dehe-
e,in Gaius libro 7. Regulaxvum.
nLen. Omnia, quæ jure contrahun-
GH tur, contrario jure bereunt.
ims l i D E hoc ſatis dictum eſt ſupra in l. nibii
nammt tam narurale 3. H. t. “

ain. Paulus libro Rngulari de cognitionibus.

u cit mentionem, & qui ſexageſimo
& primo die venerit, audiendus eſt:
ita cnim & Imperator Antoninus
cum Divo patre ſuo reſcripſit. OO

Grobs A. . bi lex duorum menſium fa-
,

Ariis ex cauſis variè ſolent tempora
ynumerari. In uſucapionibus nonà

W ℳ

22 6 PA AI ECTIONES AD TITuLu

—

momento ad momentum, ſed à die ad diem
computari ſufficit. l.6. f. de uſucap. In re-
ſtitutione minorum is quoque minor in-
telligitur, qui poſtremum 2f. anni mo-
mentum nondumattigit, etſi diem attige-
3 rit l. 3. S. minorem ff. de minor. Iterum ad te-
ſtamenti factionem ultimum diem puber-
tatis attigiſſe oportet, non etiam complêſſe
l. 5. f. qui teſt. fac. poſ. Quin etiam, ſi favor
aliquis ſingularis ſubſit, non ultimi anni
poſtremum diem, ſed vel primum attigiſſe
ſufficit; ut in eo, cui à patre fideicommiſſum
relictum eſt, cum ad viceſimum annum
perveniſſet l. filium 74. §. 7. f. ad 5C. Trebell.
vel qui ad honores publicos eligitur: I. d
Rempub. 9. F. de muner. & bon. etſi alioquin
ingreſſum eſſe poſtremum annum plerum.-

4

5 Ejuſdem igitur favoris conſideratione di-
cemus, qui &1. die docet, fiſcum ſibi debere,
compenſatione uti poſſe l. aufertur 46. f. de
jure fiſci. Et 6I. die redhibitoriam inſtitui

de adil. edid.. Totidemꝗque dies domino da-
bimus, ut emphyteuta priùs rem extraneo
vendere nequeat. I. . C. de jur emphyt. Plu-
G ra alia coarcervavit Cuiac. de diverſ. preſcript.
cap. 1. etſi putet 61. diem duos menſes non

MXN

que non ſufficiat, etiam in fideicommiſſi
cauſsâ l. non putabam 45.f de cond. & demonſt.

poſſe conſequens eſt, arg. l. ꝗ venditor 25. F. Il

D

———

Cultituere, de

ſenn alernirne
urtle
lenili, urtol
nnen,194
minannob
Koltoit von
Uechontbo⸗
tge mnllet
Ientores,u

lhe Crputn

=

t. Po
aſe

—

DE REGuIIS IuRIS. 227

IIIe

n ſlicelt conſtituere. Sed certum eſt Iulium Cæſa-

fucg rem alternis menſibus 30. & 31. dies aſſwi-
m Snayiſſe, à Martio nempè initio faco. Vn-
Mun ,i qe accidit, ut ſoli Februario, ultimo nimi-
ealint rum menſi, 28 duntaxat veniant, præter-
hun ln quam in anno biſextili. Poſtea autem ſub
kimmn in⸗ Auguſto id nonnihil mutatum eſt, factis
wreine trajectionibus. Interim apparet ex häc
Qintn lege, manſiſſe tamen hoc apud poſteriores
Guh Imperatores, ut & t. dies pro duobus men-

nelyont ſibus computarentur.

urehceeen
Himing: 1 M e.

bleen MWyianus libro 1. ad Ediltum.
6 Qui vetante Prætore fecit, hic
mmm adverſus edictum feciſie proprie
intimn dicitur. .

cen Ald₰de infra I. qui non facit 121. h. t.
i⸗ Fjus eſt actionem denegare,
. qui poſſit & dare.
4

Nuelet⸗ N On tamen inde colligi oportet, eo-
apim⸗ A dem arb itri0 adimi rem poſſe, quo *
Czr data eſt?: v. g. jurisdictionem l. ſolent F. 1. F. de
A J. broτ. Procurationé i. cum mulris ſeqq F.
4 lss de procurat. Præterquam enim quod con- 2¾

—

SůZ

228 PRXIECTIONES ADTITuILUIM

— —

nem ademtio habet, turpiuſque eiicirur,

quàm non admittitur hoſpes; illud etiamin
4 I. ſolent. peculiare accedit, quod legatus

Proconfulis jurisdictionem ſuam non
omnimodò ab ipſo Proconſule, ſed partim

à Senatu aut Principe habet, ut mirum non
ſt, non licere Proconſuli abſolutè nudeq;
arbitrio datam legato jurisdictionem adi.

mere.
Leyx. T7o2.
Paulus libro 1. ad Edictum.

tumeliam aliquam & exiſtimationis læſio-

—

Nemo de domo ſui extrahi

dedert.

D

Omus accipienda videtur, non utique
jure proprietatis, ſed ſimpliciter do-
micilium: ut in eâ quæſtione, quà injuria-

—

rum tenetur, qui domum alterius invito
eo fuerit ingreſſus l leæ Cornelia §. domum ſ.

de injur. Quod tamen in criminalib. cauſſis

non obtinere palam eſt, quibus nec tem-
plorum reverentia, nec ſtatuarum Prin-

cipis patrocinari de-
bent.

l!

e

.

Hin

ncr

Cm mi
rtyopend

N WMan
Ucicien,

ltbern
lol.

keler no

IIIum

ſlgſinnt,
Prſetori
Peſrläleere⸗
Aungr dade

i Med

Lex

ern
ob⸗

DI

iltimatoatr.
ℳ *
uhirlrenn

ſe lun

8 wolt

ſen in

DE REGuITS Tun r8. 229

TLox 104.

yianus libro 2. 4 Edictum.

Si in duabus actionibus alibi
ſumma major, alibi infamia eſt,
Præponcnda eſt cauſſa exiſtimatio-
nis. Vbi autem æquiparantur fa-

moſajudicia, etſi ſummam impa-

rem habeat, bro paribus accipienda
ſunt.

H SÆc lex non npertinet ad ordincm ſ. 1
lutarum pecuniarum, de quo in l. ſ
quid ex famosaâ . & l. cum. ex pluribus 97. ff. de
ſolut. ſed ad ordinem agendarum cauſaram.
Major ſcilicet cauſa minori præferenda eſt: 2
& major habetur caula exiſtimationis,
quàm cauſa pecuniaria, cujuſcunque quan-

titatis. arg. l. fin. C. de ord. judic.

Lex 10,.

Paulus libro 1. ad dictum.

Vbicunque cauſe cognitio eſt,

ibi Prætor de eſideratur.

H Oc non ita accipi oportet, acſi caufſas 1
tesgnoſeere extra Prætorem nemo

Pp 3 koci

2 3 0 Pa AIECTIONES AD TITUIIUIM dr
poſſit; cum poſſint & pedanei ludices, &
magiſtratus quilibet. Sed hoc vult: in qui-
brulſcunque negotiis nil, niſi præviâ cauflle? M
cognitione, decerni ſtatuive debet, cuma-. ,
liaàs actus irritus ac ipſo jure nullus ſit futu- Uie
rus, in is Prætorem, hoc eſt, majorem Ma- hangl
giſtratum, non autem quemlibet, interve- Iin
nire officiumque ſuum accommodare de- rblzel t
2² bere,. Ex quo ſequitur, cum de futurisali- litenn
mentis tran ſactio cauſſæ co gnitionem po- ümmn
. ſtulet, I. 6. f. de tranſact. apud arbitrum com- ei⸗
promiſſarium, aut quemlibet minorem ju- H
dicem cauſsâà ex partium conſenſu cognitàâ lker
nihilalimentario præjudicari d. ,8 ibi, Pre- in ge
tor intervenire. Vti nec de in integrum re. Anihet
3 ſtitutione cognitio (nam & hæc fieri, niſi Ei
cau ſsà cognitâ, non poreſt l. 3. f. de in integ. Kn
reſtit.) apud arbitrum fieri poteſt: fn. c.
ubi & ap ud quem in integr. reſt. etſi apud quoſ. iee
vis inferiores judices, modò jurisdictionem
babeart, hodiè ex Juſtiniani conſtitutione lunn
4 Pollitg.4 ſn. Quo-l & ad pleraſque omnes RKr
alias cauſſas, ut miſſiones in poſſeſſionem “
rei ſervandæ causâ &c. hodiernus uſus “
tranſtulit, ut de his municipales quoque jaul
magiſtratus cognoſcant, etſi olim ſe- “
cus fuerit. lI. ea quæ f. d ln 4
municiß. Mu

1er

uun Dr kkcurIs IuRIs. 231
lnüieii FPriaulus libro 2. ad Edictum.

oeihmrdr

ſnn L lbertas alia rerum eſt, ut ædium, fun- x
dtenldaue /dorum: alia perſonarum. IIla æſti-
ee mabilis eſt, ut in ſpecie l. cum filius 76. F. de
ee leg. 2. hæc non item. Quo fit, ut qui alie- 3
u num ſervum promiſit, ſi dominus eum ju-·
u ſto pretio vendere nollet, æſtimationem
benun ejus præſtare teneatur: ſi is ante moram
nH promiſſoris liber factus ſit, non teneatur I.
deiH „1. f. de V. O. eò quod libertas hominis omni
elen ſtimatione ſit major. I. liber homo ff. de . O.

S=£

I. . 4 ee
goſioſe
le DRIml

o⸗ 6 ° * . .* 1
nthe Quiratione illud quoque traditum eſt, le- 3
α gatarium rogatum liberos ſuos emanci pa-
pi re, non cogi id facere, nec ideò legatum a-

ℳelm mittere, quòd voluntati defuncti non pa-
Nojicsn reat, quaſi nimium gravatus; cum, ſicut ĩpſa
n libertas, ita conceſſio ejus nummario pre-
eiſe tio æſtimari non poſſit l. filiusfam. 112. 5. ſed
8ir M liberos ff. de leg. /. fac. l. alieno 31. §. Kin. f. de
len fideicommiſ libert. niſi häc contemplatione

iest legatum relictum eſſet, ut liberos emanci-
paret, ac velut ſub conditione l. ſi cui lega-
f/ tum 92. ff. de condit. & demonſt. Hinc & li. 4
bertates, reſciſſo pro parte per querelam
4 inof-

. —“”” = 4

232 PRLECIIONES AD TITrILIIMK

—————EE

inofficioſi teſtamento, in ſolidum compe-

tunt: quia ſcilicet, ut totius, ita & partis æ-

legata, ut & ſervitutes pro parte pra ſten-

y tur d. l. dum filius 76. f. de leg. 2. Denique
hinc eſt, quòd corpus liberi hominis æſti-.
mationem non recipit, atque adeò dolor
aut cicatricum deformitas æſtimari non po⸗

6 teſt l. 3. ff. ſi quadr. paup. fec. Quod hodie

in nobiliortbus corpore vulneratis & muti-

latis obſervari ſolet: aliter atque in artifici.· maenon

4
ulodenn
eEenmeren

bus, aut aliàs humilis conditionis homini-
bus, in quibus o pificii deteriorati ex mem-

2 pri læſione ratio habetur. Fli enim apud
Romanos plerumque ſervilis crant condi-

„

tionis.
Lex. og
Gaius libro. i. ad Edictum provinciale.
Cum ſervis nulla actio eſt.
Viusratio dependet ex I. 22. ſupta. h.
Lt:. ubi vide. M

Lae Jos.
M Paulus libro 4. ad Edidum.
Ferè in omnibus pœnalibus ju-
diciis & ærati, & imprudentiæ ſuc-

Quod

curritux.

1

ſtimatio iniri non poteſt l. pater 6 f-. de dot.
collat. l. judicatæ f. de except. rei judic. etſi alia

den

—

Voder⸗
ſejuli

enmpelnm
ſtulzlaf

indeneln.
Nelponttat
ſennin el
ſenturminor
enn ſailice

eumexite

lle) auri

(Cntetoeg⸗

br erer

lulchcie
finogn
uut
ienin
Ml
lſina
iimnali
Impncen
un

Chrend

l—

n DE RFGuILIS TuRIsSs. 232
Plinmn Uod eodem libro traditum eſt, pœna- I
ne . „ „ 44 .
wiuln le judicium dari in eos, qui in jus voca⸗-
l)un ,fil

verint perſonas, ſine veniâ vocari prohibi-
tas. 2. l. 2. f. de in ius voc. idꝗue ſine omni di. M
HE. ſtinctione l. 1u. eod. id tamen eàmoderatio-

. N ne oport et accipi, ut ætati venia detur. Et- 2
benum ſi enim in delictis ætatis ſi uffragio non ju-
e ventur minores, l. 7. & 2.C. ſi adyerſ. del. ha-
ehnin tenus ſcilicet, ut ſemper & omnimodò
* ponam evitent, quamvis mitis puniri ſo-
Humi leant: I. auxilium 37. §. in delictis f. de minor. ſi
eraen tamen id non ex animo, ſed ex cul pâ, ut Se-
diin „ verus Imperatorloquitur, venit, excuſatio-
eimim nem meretur Cumiigitur& ætati & impru- 32
Heim dentix hoc & ſimilibus caſibus ſuccurri deo-
nims beat, per text. bic iunct. lI. 11. F. de in ius vo.—
nulla ſufficiens ratio apparet, cur non ruſti-
, Litati quoque parci quandoque debeat, ſi-
cwlut aliàs parcitur? l. ii quis id f. de iuriſdict. l.
2. F. ſi quis in ius voc. &c. quod tamen purè
Not negatur in I. 2. C. de in ius voc. Cæterùm non 4
alA 6 eſt exiſtimandum, Gordianum omninò ve-
nieam ruſticitati negare, quæ plerumq; cum
imprudentiâ conjuncta ſolet eſſe; ſed tun
. demum, quando præter ruſticitatem nihil
idin. obtendi poteſt, quæ naturalem rationem
AlO non excludit. Fac. I. 1. C. de in-
went ſfterd. matr. p a⸗
5 Leg

2

——

234 PRELECTTONES AP rITuTuN

— –

Faulas libro 5. 44 Edidum.

Ny

Lex 109. —

Nullum crimen patituris, qui

non prohibet, cum Prohibere non
poteſt.

. D E hâ⅛c regul ſatis didum eſt kſpni in

l. culpa caret 50. h. x.
Lex 110.
Paulus libro 6. 4 un:

In co „quod plus ſit, ſemper
ineſt & minus.

EPrætoriis cantionibus juditio ſi ſiſti
1 D & judicatum ſolvi, atque adeò de to-
tà in jus vocandi materiâ àpræſentem regu-
lam pronunciatam eſſe unà cum duabus
prioribus ex inſcriptionum ſimilitudine eſt
2 probabile. Plus eſſe ſatisdationem, quæ

fidejuſſoribus datis fieri debet, quàm nu-

dam vel etiam juratam repromiſſi onem,

nemo am bigit, per. Prator. 26. S. hoc autem.

3 F. de oper. novi nunc. l. j. f de Prator ſtip. Quod
ſi is, qui in jus vocatus nudà cautione de-
fungi potuit, utpote immobilium rerum
poſſeſſor,. ſciendum F. qui ſasnd. cog. ſancde⸗
erit,

her
Eelllualt,3
Mmnenon ut

Dl

———

Alerit, Mn

„:
Mulcernen

Keeubtin

Niplm eo

Huckenenr
ihoben

alettir
erlelt

ufu
imſis

Cupromt

—

alin 6
ſ cnit.

Ulr iäner
Uircedn
umuh
luteit
Gentun
Cunri
ſemoe
ni.nn
ſtenge
nene
fui
ere
in
gun

o

pDE REGzuLIS IuRIS. 23 5½
G. erit, palàm eſt adverſus jus nihil feciſſe,
mulctarivé ideò non poſſe, cum plus etiam
lüͤm. fec erit, quàm teneretur. Pariterque viam
. ſtipulatus eo loci, quo propter anguſtiam
e via eſſe nequit, non ideò vel itinere actuve
Nrondn uti prohiberi poterit, quaſi non iter aut a-
Gtus, ſed via promiſſa ſit; cum utique in vi4,
HAndn Juæ plus eſt, iter actuſque inſintl. ſi tam an-
guuſti 13. f. de ſervit. Ex quo illud quoque ?
ſequitur, ſi is, qui iter & actum habet, itine.
,. re uſus ſit, actu uſus non ſit, nihilomagis
. hunc non utendo amiſiſſe: cum, etſi ſolus
in actus promiſſus eſſet, iter quoque per ſe ta-
ſℳ citè fuiſſet debitum, per /. 2. ſ. quemad. ſer-
vit. amitt. Sicut è diverſo, ſi actu ſolo fuiſſet
uſus, itinere non item, dubium non eſt,
A quin ideò iter amiſſum non ſit. Quin eti- 6
„ awn qui latiore vià, quàm conſtitutum ſit,
r uuus fuerit, aut plus oneris vexerit, adhuc
D dicendum, ſervitutem amiſſam non eſſe,
Achn cum in viàâ latiore inſit anguſtior, & in one-
dinin re majore minus. Fac l. f eo loco. 9. in fin. f. ſ
Anon ſervit. vind. l. is cui via iI. in fin. f. quemad. ſer·
e yret. amitt. Legata quoque licet incertitu- y
mnli dine vitientur, I. quæſitum 12. S. fi quis esdem
1 Feiinſtrum. leg. tamen cum incertum eſt,
vung uter ex duobus fundis ejuſdem nominis,
Ha inzqualis tamen pretii, legatus ſit, nequa.
ie, quam dicendum eſt, nullum eſſe legatum,

ſead

236 PaRLECTIONES AD TITuIUM
—

ſed minoris pretii fundus, de quo non au-
det negare hæres ſenſiſſe teſtatorem, ne

aliàs majorem dare cogatur, debebitur KM

aum ſervus 39. F. Seio ff. de leg. 7.

§F. ⸗7.
Nemo alienæ rei expromiſſor
idoneus videtur, niſi cum ſatisda-
tione.

1 Vi ſuo nomine convenitur, aliàs ſa-
Ntisdare tenetur judicio ſiſti & judica-
tum ſolvi, aliàs ſimpliciter repromntere
ſufſicit; ut ſi poſſideat immobilia, in quibus
2à executio fieri poſſit ſententiꝰx. Quod ſi
alieno nomine conveniatur, alterius ſeſe
defenſioni offerens, non diſtinguitur, poſ-
ſideat immobilia, an non poſſideat? ſemper
enim ſatisdare tenetur, ut docet Bart. in l.
3 ſciendum. §. tutores ff. qui ſatisd. cog. Satisda-
re igitur debet fidejuſſoribus, non item
pignoribus: I. 7. f. de prator. ſtip. et ſi alias ſa-⸗
tisdationis verbum utrumque complecti
videatur, & aliquid amplius l. prom Mor. 21. in
Asa. ſ. de conſtit. pec. Cujus rei ratio tra-
dita eſt in l. 61. fF.
de V. S. .
Pupil-

1

D1

ar

opll

lytur

front
uil
Mohi

Atentian

4

etaris &

(nriced!

glakſeiren

iUnhtlere

lgſens
egne
Mentenn
nan

Cbeler

N TI

—.n—⸗—
de quomont⸗

.

.
i ccn
nl

1 1

ge ,
ciohtr

ℳ
Feon e nſeſ
Ret ſehn
ETE
.
epu?, N

. ne
ut Uen 5
Aut

Cior Utllp

zlenmn

8 2.
Pupillus pati non Poſte intel.
ligitur.

P) Atentiam in lIure accipi i oportet ejus,
qui prohibere poteſt I. in lege.l. ſcientiam
ffad I. Aquil. ſi culpà carer l. Jo. l. proxima f.
b. t. Prohibitio autem talis in pupillum
ob æ&tatis & judicii imbecillitatem non ca-

dit, ut ideò ſuo nomine ob delictum ſervi,.

quod ſciverat, teneri non debeat. facit l. 2.,5§.
in impubere. F. vi bonor. rapt.

Vbi verba conjuncta non ſunt,

ſafficit alterutrum eſſe factum.

H. ita & le verum eſt, ut verba

1

bjuncta conjunctivum, disjuncta

alternativum ſenſum habeant. E diverio

tamen & illud verum eſt, conjuncta ſæpéè
pro disjunctis & vic iſſim accipi, ut exem-

plis propò ſitis oſtenſum eſt, in I. ſæapèé. ff. de
V. 8. Quin etiam ſi neque conjunctionem

neque disjunctionem habeat oratio, ad
m entem proferentis recurrendum eſt l. 25˙.

§. oratio f. d. t. IIlud notandum eſt; cui

ſub alternativis conditionibus legatum re-

liaum

5

-

23 8⁸ PRLH CTIONESADTITuILIMMA

—
—

lidtum eſt, quarum altera jure im probetur,
altera non item, tamen utramque remitti
l. qui conditione 5. §. ſed ſi. ff. de condit. inſtitut.

4 Alioquin regulariter obtinet, quod tradi-

tur in l. ſi quis ita. /29. f. de V O Videatur etiam

hi.is qui ducenta 13. 5. cum ita ff de reb dub. l. A
Auis itab1. . de V. O. l. . de cond. inſtit.

Mulieribus tum ſuccurren-
dum eſt, cum defendantur, non ut
faciliùs calumnientur.

1 L Tii, qui mulierem adhibet ad ſatisdan-
Ldum, non videatur cavere, cum poſſit
beneficio Velleiani tuta eſſe lI. de die . r. F.

2 Nui ſatisd. cog. I. 3. fj. de fideiuſ tamen ſi ma-

ritus de dotali prædio conventus fuerit, &
uxor pro eo fidejuſſerit, videbitur idoneè
cautum eſſe, nec juvabitur Velleiano, cum
quaſi pro re ſuꝶ intervenerit, arg. l. ſcienlum
in pr. & 9. ſ fundum. ff. qui ſat. cog. & oppo-
nendo Senatuſconſulti exceptionem non
tàm defenſionem ſui quærat, quàm fruſtra-
tionem & calumniam adverſario ſtruat. Si-
3 cut aliàs mulieres idoneè defendere plerun-⸗
que non videntur, l. neque ſœmina. ff. de pro-
cur. l. 2. f. h. t. interdum tamen iis agere
permittituri. ſæminas. gl. F. de procur. cant⸗
e.

ed N

dr

———

Clcetccon

lbrf

einl
Po

banmit
Ceit

Rix

Muicenn

UActln in
Uitendo

mnmniueke⸗
(nnon

unhcap
nlef
Munn i
nunmet

Muncne
tmmtenn
lemene
ante
Mlzeſe
tene
Mlum
ſalls

lenin

ðZ

on prkRFcuIIS IuRIS. 239
ein ſcilicet cognità l. 3. S. cum verò ſj. de lib. cauſ. l
unem (.7. H. I. F. de aypell. re.
0Mmes SGaius libro a. ad Edidtum proyinciglle.
e. Pupillum, qui proximus pu-
R bertati ſit, capacem eſſe & furandi,

& injuriæ faciendæ.
n Ceare I Mpuberes doli capaces in delictis obli-
ur,m A8ari certum eſt. §. penult. 1. de oblig. 4u« 1
ex del. Nec multum referre arbitror an
delictum in committendo, an verè in
ee omittendo conſiſtat? etſi alterum altero
ee Hn gravius eſſe ambigi non poſſit. Certeè de- 2
elsg lictum in omittendo etiam impuberis ali-

6 quando capitale eſſe conſtat ex l. excipiun.
umn tur. 16. f. ad SC. Sylan. Nec ad rem perti- 3
kenn tin net, quòd in hoc textu commiſſiva tantùm
e crimina percẽſentur, quaſi in reliquis ĩidem
zuris non eſſet. Conſtat enim argumen“«
l e tumà contrario ſenſu contra legem ratio⸗
i nemvénon operari. Illud ſæpeé quæritur:
hiunn, ex quo tempore impubes pubertati proxi-
Anoe mus efle videatur? Accurſius putat ex eo
tempore, quod inter infantiã, id eſt ſepten-
dH nium, & pubertatem medium eſt, in ma-
nuE ſculis ſcilicet decimo anno & ſemeſtri, in
Gen üf fœminis nono & dimidio gl. in d. S penult.
. d, quod
D

240 PRALECTIONES AD TITuILUuM

—

quod Decius & Cagnolus hic communiter
ſervari tradiderunt. Contrà Baldus cen-
ſuit in d. I. excipiuntur f. ad SC. Syhan. Rebuſ.
s tranſie,

in l. proximi i57. F. de V. S. Lucas de Penna in rub.

C. de proxim. ſacror. ſcrin lib. 12. eum, qui 13.

& ſemeſtre, aut cam quæ undecim & dimi-
dium annum compleverunt, pubertati

proximos eſſe: ut ita proximitas in hoc ne-

tio ſex menſibhus circumſcribatur ,per

l. 17. f. de excuſ. tut. Fac. l. 3. in nn. F. de lib. exx.

bhib. Faber poſtremum pubertatis annum

6 Sed verius videtur, in dubio proximos pu-
bertati cenſendos, quibus ſemeſtre, plus

minus, ad pubertatem reliquum ſit, arg d.

non tantum. 17.ff. de excuſ.tut. l. properandum. 5.

7 hujusmodi. C. de judic. Neque enim ſtrictum

jam inchoatum ſpectat in I. 5. num. 2. f. h. t.

hic & exquiſitum tempus determinari ra-

tionis eſt: cum ipſum quoque legislatorem

hoc voluiſſe ex eo appareat, quèòd indefini-
tè de ꝓximo pubertati locutus eſt, cum po-

tiſſet id ad certum tépus reſtringere, ſi ma·
8 luiſſet. In dubio inquam: nam ſi dolus ap-.

pareat ejus, qui infantię proximus eſt, adhue

ſed dolus metiatur, ac tum demum, cum de
dolo conſtare non poteſt, ſed præſumtio-
nirbus tantùm certatur, ex ætatis modo
& qualitate petatur ju-
dicium. 4

peoenam non evitabit; cùm delicta non ætas

—

In

NI I

In bere

Ulefteo: .

Ire,riboo

unn.
Nein ne
benonſtu
ul, eſnnd
Ih,olſit nona

Elenincen

Usetemſuun

4 Ulebtenn 1

m 9 ten

tnclllit,
nnpemae

ninnetiam
1
naknlfe

le
aler
Ni⸗
en gli
tonen in

1 mnn

—

—
lushie con
Comni Mr⸗
n hu
Lect k
1neng

ril, n.

Mut jen

- Rer
g le lalh
1 )

Pus eumun
5

miolset⸗
neelcinn⸗
mmlenmme
Aemd

.

Aur..

PDE REGIIIS IuRIS. 241

ammemmmnmnenn
— e erne

IIn hæredem non ſolent adtio-
nes tranſire, quæ pœnales ſunt ex
maleficio: veluti furti, damni in-
jurie, vi bonorum raptorum, inju-
riarum.

TOe ita accipiendum eſſe ipſa verba I
H demonſtrant, ut hæres actione pœ
nali, quâ defunctus tenebatur, conveniri
non poſſit, non autem ne ipſe agere poſſit.
Quod enim defuncto competiit jus, idem
in hæredem ſuum tranſtulerit oportet, nſi
aliud obſtet, ut tacita remiſſio §. non autem.
1. de perp. & temp. action. Porrò notan- 2
dum, quodait, pœnales a Riones ex malefi-

7

cio. Nam pœnales ex contractu doloſo in-

hæredem etiam competere ſuprà oſten-

ſum eſt in I. cuti pæna. 35. F. h t.

Lex. II22.
Paulus libro 5. ad Edictum.

Nihil intereſt, ipſo jure adio-

nem quis non habeat, an per exce-

Ptionem infirméetur.

Q Hinc

4 N

1

7

242 PR LECTIONES AP TITüruIMA

——
—

—

F eſt quod etſi cui ſua res legetur

ruecen

inutiliter, ” ſed fi rem 10. l. de legat. ſuum-
que ſit, quod ei debeatur l.i.Fquod cum eo qui

in alien. tamen ſi debitor, idemque teſtator,

qui exceptione perpetuà tutus eſſe pote-

rat, debitum creditori legaverit, utile lega-

. 1 . .. H
tum ſit. arg. hujus regulæ; cum ſcilicet ſuum
videri non poſſit, à cujus petitione queat

. . . . 4
exceptione excludi. Hinc & in morâ non

eſt à quo pecunia propter exceptionem pe-
ti non poteſt l. lecta 9. pen. F. Ai cert. pet. facit

I. non videtur 13 ff. h. t. iundti l. Marcellus s.
cum ibidem notatis . eod.

Lex nz.

Gaius libro 3. ad Edictum prorinciale.

Inc conſequens eſt, ut ſi quis fundum

poſteriore ſtipulatione nihil agat. Sed an-

ne præſumetur à priore ſtipulatione no-
vandi animo receſſiſſe, cum poſteriora

prioribus derogare ſoleant? Quod dmi
tendum non eſt, niſi hoc ſpecialiterexprel-

ſerit, perl. qui uſumfructum 5. f. de V. O. Quæ

enim abundant, non debent vitiare ſcri-

ſtipuletur & poſtea uſumfructum fun.
di; aut viam prius, poſtea iter aut actum,

Ptu⸗

D h

——
Nlrveltact
Anoneer
Centetconltaret
öltcne, u⸗
Pelonhabenm
ncilahege
(nnanic
Ien lem
lium oleshe
Ptorereifucic⸗
ſurohtſein

cteio,namn
Neponpotel
Nettante,
10

us ccih, t

ſgin

H tnittenode
In toto & pars continetur.

nei
ntenr an
Nuunt
tlft
e
nitſer
mmeruet
Dhnee
nteonnn

B I

—

W aülunk

inulla⸗

ſtoridengne
Petui muc
rileoneni

ð

cous Peunt

1
oNerekeganae
1 1

, iatdel

ut

. 7
1Eilu i

ens
4

4 † .
Ckrrivti
„vler ie

eil
Crenhig

Ne

DE REGIuIIS IuRIS.

————

tur & ſi non eſſet expreſſum, ſed aliàs evi-

denter conſtaret, receſſum eſſe à priore ſti-
pulatione, utilis erit poſterior; quia ex-
preſſum habetur quod tacite intelligitur I.
cum quid, ubi gloſ. F. ſi cert. pet. Eademque

243

pturas aut actus I. non. lolent g9g. f. h. t. Agi-

2

eſt vis taciti & expreſſi, niſi quoad proba-

tionem. ſtem qui hæreditatem petiit, de-

bitum poſtea hæreditarium petendo exce-
ptione rei judicatæ repellitur I. ſi quis 7. S. fin.

. de except. rei iud. ſcilicet ſi obtinuerit prio-

re judicio. nam ſi victus ſit, exceptio ei ob-

ſtare non poteſt. Denique qui Codicillos
aperuerit ante quæſtionem de familiâ teſta-

amittat, quod ei teſtamento relictum fue-
tat-. . in pf. eeckc3J.
Anne igitur ſemper eadem eſt ratio
totius, quæ partis? Vtique cum totum le-

toris occiſi, tamen incidit in edictum
l. 3. H. A quis tabulas. F. ad Syd. ſcilicet ut

gatum adimi poſſit, poſſe & partem ratio

nis eſt l. 2. f. de adim. leg. Sed ſi via legata

ſit, actus aut iter adimi non poteſt, quia
ſunt inſeparabiles. I. I. F. de adim. leg. Vnde

magis faciẽda interpretatio ut valeat actus;,

quàm ut pereat I. quotiens. 11. f. de reb. dub.

Planè nectotum debetur, ſi idnon ſu perlſit
integrum; partes tamen quæ reliquæ ſunt,

Praæſtabuntur: per l. e toto. 5. I. i grege 22.
H 2 7

17 £
—

244 PRELECTIONES AD TITuILuIM.

A

—

f. de leg.1. id tamen in uſufruétu aliter ſe ha-

bet. Æ dibus enim exuſtis aut dirutis etiam
areæ uſusfructus extinguitur. per l. repeti. l.

quid tamen. I. penult. f. quib. mod. uſusf. vel uſ.

amitt. Quod & in uſucapionibus obti-
ner, ut toto uſucapto partes ſeorſim acce-
ptæ non intelligantur uſucaptæ, quin diſ-
ſoluto toto vindicari poſſint. perl. 7. 5& ilud
reſntè ff. de acquir. dom. I. qui univerſas z0. . ge
acquir. poſſ.I. eum qui. 23.f. de uſuc. Sed hæc
ſingularia ſunt.

Lex I14.

—

Paulus libhro 9. ad Edictum.

In obſcuris inſpici ſolere, quod

veriſimilius eſt, aut quod plerumq;

fieri ſolet.

R

Eus, ut dici ſolitum eſt, excipiendo fit
actor; adeoque ſuam exceptionem-

ſicut actor intentionem, probare tenetut;

niſi de eo excipiat, quod veriſimile eſt,

quodque plerumque in ſimili negotio fieri

bit, ipſius tantùm promiſſoris, non etiam
hæredis mentio facta ſit.

ſolet: ut puta ſi in pacto, cui actor incum-

nus videbitur de hærede actum eſſe, ut ita

probatio contrarii actori incumbat/ . 1e⸗

Nam nihilomi-

H ſer
ohen

DI1

lun ginf
mritulegnt
Uihebta
lopucenen,
lii, o⸗
boten h
nufr. 404
6liefeht

ule

c
ly Poreſt l

Nn
konla

Unmde

CUnhni

Gunbeee

Cepſein
lunt de⸗
Peconn

A UI

——
.

— I alikueh
roCaneret
ſtisawrctaner

Ufucmwionbet
. ſ ninh,

f N

ekenh 4

D
P
4

r..
vuwiine
,„
1,,CNlt
.
An
ainenn

6

S

4
!

DE REGuIISIuI RISs. 245

Rum. 9. in f. f-. de probat. Sic cum uxori ſuæ 2
maritus lega verit, ſub conditione, ſi liberos
habebit, eaque divortio facto liberos ex a-
lio procreaverit, non intelligitur expleta
conditio, propter præſumtam teſtatoris
voluntatem l. cum vir uxori 25. ff.. de cond. GO
demonſtr. Adde quæ dicta ſunt ſupra inl.
9. & l. 3 4. F. h. t. H

Lex TJ.
Paulus libro io. ad Edictum.
Si quis obligatione liberatus
ſit, poteſt videri cepiſſe.

Non poteſt videri accepiſſe,
qui ſtipulatus poteſt exceptione

ſu mmoveri.

Eſc lex uti oſtendit l. 2. f. de calumn. x
ſcripta eſt ad edictum de calumniar.
Calumniatores vocantur, qui pecuniam
acceperunt, ut alicui litem & negotium fa-
ciant, eoque edicto tenentur l.:. in pr. ff. eod.
Cepiſſe autem videntur, ſive quid acquiſie-
rint, ſive obligatione ſoluti, ſive quodcun-
que commodum adepti fuerint, à cujus pe-

Q3 titio-⸗

R

246 PaKLHECTIONES AD TITüLUIM

titione non poſſint exceptione perpetuà
ſummoveri, per text. hic & l. nibil interſt uz.
b. t. neque id alii reſtituere neceſſe habeant.
l. non videtur 1. ſuprà. ed. Paria ſunt itaque
dare & remittere: unde & illud colligitur,
debitum ?00ο. aut amplius aureorum re-
mitti donationis cauſsàâ ſine inſinuatione

non poſſe. Bart. in l. Modeſtinus. f. de donat.
Mun ele de

Alexander in l. creditori C. de padlt.

Lex 116.

Vlpianus libro 11. ad Edidum.

Nihil conſenſui tam contra-

rium eſt, qui & bonæ fidei judicia

ſuſtiner, quàm vis atque metus:
quem comprobare
mores eſt.

–

ſentiat, ut Ariffot lib. 2. Nicomach docet,

extortus. Priori nihil tam contrarium eſt,

quàm vis ac metus, ut rectè hic deſi nitur;
utique cum hæc invitos cogant, ille liber
eſſet debeat, ut & diſſentire poſſet. Inde
juſtifſime ab Imperatoribus conſtituton⸗
elt;

contra bonos

◻ Tſi etiam, qui vi metuvé cogitur, con-
„

& Panlus in!. K mulier. ff. quod met. cauf. alius
eſt tamen ſimplex conſenſus, alius metu

111

elurpenate

iehtn nl

4lennic

iterelenetun
Kilkmpinoj

ketcuten,
Malic ur N⸗
Uunn pers

Nrfuzinnnin

ſonulidione

(Qusmnnund

llltturſ⸗
ngtigun
Chinannon
lftſetht.
(onxr
linigdemn
onndonos

(unite

Meleiol
1
ſanilzt⸗
ly
tninſi

de

W In.

R ngien

1n un

ele e elc

deKüͤ 1
lun Uen
4 ſne n un

fn /1

(α&

S
m(01 4
un Cl. B
A.
Cte M”.
jecte! 4
aat,
(00R*
43 (091
4
ſre DONN
lbiu d
Al .

DE RE curis Iunts.

247

n. ut neratæ eſſent promiſſiones ab ægro-

tis factæ, quas ſani non offerent l. Archiatri.
9. C. de preſeſſ. & med. lib. 10. IIlud parum

intereſle videtur, utrum, quæ vi metuvè ge- 4

ſta ſunt, ipſo j jure non ſubſiſtere, an ſubſi-
ſtere quidem, ſed revocari poſſe dicamus;
niſi ad id, ut Magiſtratus ſit æ ſtimatio, qui-
nam metus ſuſficiens ad annihilandum

actum eſſe debeat? ut vel aliqua ſaltem
hujus infinitatis menſura ſit. Remotâ enim 5
pernali actione, quæ intra annum utilemin

quadruplum daturl. 14.S. poſt annum. E§. qua⸗
druplabitur. f. quo met. cauſ. utraq;, tàm reſti-
tutoria quàm nullitatis, perpetua eſt, id eſt,
triginta annorum l. 17. l. 19. f. eod. I. 3. 4.

C. de praſcript, 30. vel g0. annor.

CoNTRA BONOS MORES 28r)
Igitur i is demum metus actum vitiat, qui

contra bonos mores eſt l. 53. S. 1. F. quod met.
cauſ. non item is quem magiſtratus infert

jure licito I. quemadmodum 2 9. S. pen. f.. ad
L. Aquil. utpote quem ipſe ſibi delinquens
fecita. l.3. l. accuſationes. 10. C. eocd.
BoNF, FIDEI IuD 1cIA) idem „
enim juris eſt in ſtrictis per l. in omnibus. f.
de obl. 16 adt. 1. interpofitas C. de transact.
1. Ai donationis C. de his

quaæ .e⸗

4 Non

„

24 8 PRHLECTIONES AD TITuILUIM

n

* ——

S. 7.
Non capitur, qui jus publi-
cum ſequitur.

1 A Deoque ſi minor adverſus ſidejuſſo-

ſolvendo eſſe deſierit, hoc nequaquam ad

A res debitoris ſui experiatur, & unus
aut quidam ex illis poſt litem conteſtatam

onus cæterorum pertinebit, nec ætatis re-

ſtitutio minori indulgenda erit, cum jure

communi ſit uſusl. inter eos. 51. S. cum inter. 4.

2 F. de fideiuſſ. Similiter nec tum, cum pluris

4

emendo vel conducendo, aut minoris ven-
dendo locandové, ſe deceptum eſſe queri-
tur, reſtitui eum oportet, cum publico ju.

re liceat contrahentibus ſeſe circumſcribe-
re; quod qui ſecutus eſt, captus videri non
debet: l. in cauſſæ 16. S. idem Pomponius ſ. de mi.
nor. ſcilicet ſi ita contraxerit, quemadmo-
dum quilibet alius contraxiſſet, ut dici non

poſſit illum utique ex ætatis imbecillit te

deceptum eſſe: quod in modicâ læſione non

præſumitur, ideo in illis ſemper negatur

reſtitutio. l. ſcio f. de in integr. reſtit. aliàs au-

tem etiam modicorum in jure habetur a-

tio, ut colum bæ l.. 5. /. f. famil. erciſc. & gal-

linæ in Novell. 658. cap. . Denique qui hære-

ditatem adit locu pletem, ſi ea poͤſt mare⸗
ita⸗

6 —
. WZW

D

ltae Lerrorun

chaſente dun

tinus acidin

(6o us oublenn
euirllumnnet
cauagun ſ

iitonteiib
Uetuntſoccurn

Aultlaun
Al giri

Mon N

Cllentire.

dr isa

üconmtins

Womt
etoenrel
finleli
Cumenchane
MWen, nen

eunimn gleg

Pratenay
ſus noblen
ſtihndl

1s MD M

1.
, en

or Arerinbe
expenumt
naun nun

e⸗
.

16
,/7
ret., (Aah.
tet, / 88

s ſeeaun!)
4
ell, cvaurtent

DE RECILIS IuIRIS. 249

litate ſervorum, incendio, inundatione,
chaſmate damnum perpeſſa ſit, non pro-
tinus Falcid'ã inducere poteſt, cum adeun-

do jus publicum ſit ſecutus, adeoque rei

periculum in ſe ſuſceperit l. 30. f. ad L. Falc.
quanquam ſi & majores caſus fuerint, &

. . . A ., ⸗*
qui provideri à bono & diligente non po-

tuerunt, ſuccurrendum videatur ei generali

clauſulà, ſi qua mihi juſta cauſſa videbitur

arg. l. 2. F. i quis iudicio. F. i quis caut.

Non videntur, qui errant,

conſentire“.

Icut vis ac metus, ita multò magis er-
O ror, qui ignorantiam vel imperitiam
detegit, lI. ſi per errorem. ff. de iurisd. conſen-
ſui contrarius eſt: unde quicquid per erro-
rem vel promiſſum vel ſolutum eſt, vel ex-

ceptionem vel repetitionem habet l. 1.5. de-
bhitum. l. 3. l. ult. f. de cénſtit. pec. Errorem

1

2

tamen oportet accipere, circa rem princi-

palem, non circa quodvis accidens. Nec
enim fides matrimonio data ejus erroris
Prætextu reſcindi debet, quod quis ſpon-
ſus nobilem ſe credidiſſe prærendat, quæ
ſit ignobilis, aut divitem, quæ pauper ſit
Da. in c. quemadmodum. extra de iureiur, cum

non

AdA

27o PRIECTIONESAPDTITuTLu

—

—

non ob dotem aut nobilitatem præcipuè

contrahantur, aut certè non d
trahi, matrimonia.

TLex IIZg.

570 11. ad Eliclum. 1

Paulus li

ebeant con-

Prætor bonorum poſſeſſorem⸗
heredis loco in omni cauſsà habet.

. ND E ſicut minor heres reſtitui

Aadverſus repudiatam à ſe hæredi-
tatem non debet, ſi diſtractàâ jam hæ-

reditate finitiſque negotiis, ad paratam
laboribus ſubſtituti pecuniam venire velit:
ita nec bonorum poſſeſſor,

per l. quod ſi mi-

nor 24. §. Scapola 2. f-. de minor. Et ſicut
hæreditatis poſſeſſores pretia tantùm re-
rum hæreditariarum à ſe diſtractarum, non
item uſuras rerum reſtituere jubentur: l. 20.
§. erater hæc. ff. de petit. bared. itaà quoque bo-
norum poſſeſſores d.l z20. §. licet. Deni-

e ſicut pactum hæredum debitoris inter

einitum, ut unus tantùm in ſolidum æri a-

lieno oblgaretur, jure nõ ſubſiſtit, neq;cre-

ditoribus ofſicit, cum id ipſoj

nibus hæreditari

ure pro portio-

is divſum ſit: l. pacto ſucceſ-

orum 26. C. de paft. ita nec in bonorum poſ-
ſeſſoribus talis p

actie admittenda eſt.

Lex

Nrpionen
Nrelete,t

luignepoſicen
1

—

Alel

—
len

ſunnlrte
Cinſer

Ernldnelt:

tnelterenor

N a Min

Aumtlaieb
Uhmimeebauin
Arboeſebotact
nüſtenl n

=ͤ==

ler gedach
Mnhnekl hann

rNI

1
mpor Mes
.
. .
ium ¹

(rd

tis, 4
Min fenn⸗

r detl N
, Rs

e un. Ae

. 4 et *
Peinln

e

Aiglo
1 g.
N.

ginſoliun

eunnte
dnbonn

tnne

re non poteſt: nam cùm poſſidea-

omittit poſſeſſionem.

N
DF REGz⸗uLIS IuRIS. 251

Lex 1155.

lpianus lirbo i2. ad Ediltum.

Qui in ſervitute eſt, uſucape-

tur, poſſidere non videtur.

TYSucapionem ſine poſſeſſione non 1
2 procedere, certi juris eſt, I. ine poſſeſ-
Rone 21. f. de uſucap. adeoque nec ſervum,

qui utique poſſidere non poteſt, uſucapere.

Cæterum alia videbatur eſſe cauſſa ejus, qui 2
in ſervitute eſt, qui non protinus ſervus eſt;
cum hoc verbo factum potius, quàm jus de⸗
monſtretur I. 27. S. de eo ff. ad L. lul. de adult.
l. I. ubi gloſſ. f. ex quib. cauſ. majox. Verun- 3
tamen cum poſſideatur ab alio, etiam liber
homo, ipſe poſſidere, adeoque uſucapere
non poteſt l. homo liber 12. S. ult. f. de acquir.
ver. dom. Cui conſequens eſt, ut nec ipſe
interim, dum in ſervitute eſt, quicquam 4
non utendo amittere, nihil de bonis ipſiuns
uſucapi poſſit, per I. item ait prator. 21. in pr.
J. ex ſal. cauſ. maior.
Ylypianus libro 13. ad Ediéctum.
Non alienat, qui duntaxat

—

Per-

„

22 PRLECTIONES AD TITuIUIM.

Ame —

1 P Ertinet ad titulum & edictum de alien.
Liasd. mut. cauſ. &. ut oſtendit l. 4. §. 1.
F.. d.t. quo edicto is qui vexandi aut eluden-
di adverſarii causâà rem, de quàâ Iudicium

metuitur, in alium ſive potentiorem ſive

alioquin conventu difficiliorem alienat,
tenetur petitori, quanti ejus intereſt alium
adverſarium non habuiſſe l. i1. f. de alien. iud.
2 mut. Quod non tantùm ad dominii ſed &
poſſeſſionis alienationem pertinet id eſt,
tranſlationem: l. non ſolum ff. eod. verunta-
men, ſi omiſit poſſeſſionem, quamvis dolo
malo, eam que alius occupaverit, non tene-
bitur per not. Fabri hic. Sufficit enim facto
ipſius alienatam non eiſe. facit l. g. in fin. F.
Lex 120.
Paulus libro 12. ad Edictum.
Nemo plus commodi hæredi
ſuo relinquit, quàm ipſe habuit.

NXXY Ideantur not. in l. nemo plus iuris /6. &
l. aæredem 19. f. h. t. Poteſt etiam ac⸗
commodari ad arbitros quorum ſententia
hæzxredes quoque obligat l. qu am vis 37. f. de
yecept. ærh. et ſi aliàs arbitri poteſtas ad hære-
des non porrigatur l. diem proferte 27. 5§. 1.

F. 4. 1.

Lex

D NE
waa⸗

D Re

—–

1

ulelbr
(ivonta

hereenrties
mſet lie
cchet,not
lineejl

ſeirt⸗

ſkicmele
Unligeusde

6
l

umniſoonm

eſre Mere Mn

N
lnucher,

n ſorl c⸗
limnen
4

lnig

——

—
—

G

W
—
Kedaun

1

Rolenctl

1

e Potenroten

“ S e

sA —.
ven, n
mren un

.

forenan⸗

10
4EMn
no M
. obun

,luitt
doteben⸗
rumſt
t

danin
enn

6

N

DEREG⸗uIIS IIHRIS. 253

Lex 121.
Paulus libro 13. ad Ediktum.

Qui non facit, quod facere de-
bet, videtur facere ad verſus ea, quia

non facit. Et qui facit, quod facere
non debet, non videtur facere id,
quod facere juſſus eſt.

P Ræſentem legem ad tit. de receptis arb.
referẽdam eſſe monet inſcriptio hujus
cum multis ejusdem tituli communis. Qui

ex compromiſſo juſſus, intra certum tem-
pus ſolvere, non paruit, tenetur ad pœnam
compromiſſo comprehenſam, etſi poſt ſen-

tentiæ parere paratus fuerit, petitorꝗ; eam
noluerit accipere, quia ab initio factum o-
Pportuit. facitl. Celſus 23. ff. de receyt. Non

ergò, ſicut mora purgari poteſt poſtea offe

rendo l. 2r. in ſin li ult. ff eod. I. 91. S. ſequitur.
I. de V. O. ita & Pœna ſemel commiſſa evita-
ri poteſt pòſt offerendo. E diverſo ſi arbi-
ter pronunciavit nihil debere Titio Sem
pronium, isque nihilominus petiverit, iti-
dem dicemus pœnam commiſſam eſſe, ut
qui fecerit, quod facere non debuerit, lI. ad-
verſus 29. ſ. de arbitr. etſi poſtea petitionis

eum pœnituerit. Item qui rationes edere

tene⸗

2 5/4 PALECTIONES AD TITuILIM

R

4 tenetur, ſi malitiose eas ediderit, eadem
poond tenetur, ac ſi non edidiſſet. arg. buius
1. & I. ubi exigitur S. I. F. de edendo. fac. l.
quotiens 6. ff. qui ſatisd. cog. l. 2. . non multum
f. de author. tut. Qui liberis ſuis conditio-
nem non quærit, prohibere videtur, ne nu-

bant, quod notandum eſt I. qui liberos in ſin.

F. de rit. nupt. quiq; ducem ſuum non prote-

xit, miles pro factore habendus eſt l. emne

. pen. F. de re milit. Vid. I. 49. & 10. F. de I. 0.
g Porrò ex hac lege ſupplenda eſt l. cum quid

71. & I. continuus 137. 5. ſi ut aliquid. f. de V. O.

ut illarum ſtipulationum, ſ ita facum non

erit, & ſi adverſus id ſactum erit, altera ſub al-
terà comprehendarur „etſi ſtrictam aliàs

interprætationem habeant. Facit etiam
I. 1. §. 1. f. de adil. edict. I. culoa. l. qui vetante
7 102. f. h. t. Denique hinc argumentum du-
citur, pupillum non minus ob delictum in
omittendo commiſſum, teneri debere;,
quàm committendo: de quo ſupra in h. pæ-
pillum. I11. H. t. ð
Saius libro5. ad Edictam provinciale.
Libertas omnibus rebus favo-
Vige ſupta in !l libertas iob. be t

NR
—
le

ffioul

Nenorlie
ehte

en

nztier

Elreſtei
Wbrocornore

(nktalbne

= ——

Enhecil⸗
enne vop
nechurl
ugele
MMAonsdei
llterde
Gatore
iihnen
ctlre⸗
nminnten

beſlin

— —

hn pPpr RrEcUIISIIRISSs. 255

f. AAnnſ
lwan Nemo alieno nomine lege age-
heilünntn re poteſt.

3 asnt De
Weie Ceald

iunu: ib. 17. ad Elidtum.

ektlgunt Ege agere eſt legitimis actionibus ex- 1
en muann in periri, uti ex Cicerone, Valerio Maxi-

IA mo, Plinio, Agellio &c. docet Briſſonius de

ANIA formulis lib. 5. fol. m. 187. Scire autem opor- 2
hile tet jure veteri, quo hæc lex ſpectare vide-
rd tur, procuratores nullos fuiſſe, niſi tribus
duntaxat caſibus, quibus per procuratores
eUH“. itigare ſpeciali favore & beneficio permit-
alkim tebatur; pro populo ſcilicet, pro libertate,
. hité SE pro tutelà, ut Iluſtinianus docet pr. I. de iis
ahullin⸗ per quos ager poſſ. quo ignorato intelligi non
poteſt totus de in ius vocando tractatus ⁵.
E tit. F. lib. 2. expoſitus. Itaque in ius voca. 3
ne tus procuratorem dare non poterat, ſed aut
aia. ſequi actorem protinus, aut fidejuſſores ju-
Licio ſiſtidare cogebatur, à quibus ſi vadi-
monium reus deſeruiſſet, id eſt, ſi cautioni-
½Ddrius judicio ſiſti non obtem perâſſet, pona
unmi Qquxz in ſtipulationem deducta erat, aut ſi id
factum non eſſet id quod ejus intereſt, ſine
enn longis ambagibus exigeretur. Ex quibus
iintelligitur, quantàâ celeritate judicia illa
expedita, quantoque id litigatorum cum
com-

4 .

256 PaRAIECTIONES AD TITUILIMA N
commodo fuerit conjunctum. Cæterum *
4 ob cauſſas à luſtiniano dict. loco expoſitas geneueli
ab eâlegum ſeveritate paulatim deflexum uſnlln
eſt, & cognitor, id eſt, procurator, (ut ap-
paret ex Cic. ad Heren. & Aſconio Pædiano
apud Briſſonium d. lib. 5. fol. 391.) dari cæc-
ptus; ut hodiè ferè nihil judicialirer, niſf
per procuratores, geratur. Ex quibus ſe- MIunclen
quitur, hanc regulã hod & antiquatam effe,
niſi fortè eò trahenda ſit, ut invito eo, cujus
negotiũ agitur, nemo expeririri poſſit; ſe-

— ðů

lenpe

ncu

les pror

neg .
cundum quod conſtitutũ eſt, ut ne quidem eim
pater filii ſui nomine querelam inofficioſi nndn
poſſit inſtituere invito filio l. Papinianus 8. in dndrare
timey u,

pr. f.. de inoff. teſt. etfi patris interſit, qui uſum-
fructum eſſet habiturus: I. ſin. S. ubi autem. eldh
2=ð C. de bon. quæ lib. quod novo jure dicæ l. fin. Ulitragnt
immutatum noneſſe non improbabiliter chrteun

g quis dixerit. Denique lege agere ſic acci· umomt
pi poteſt, ut ſit legitimos actus exercere, tn. Hn
quos per procuratorẽ expediri non poſſe, tolhtendr
nnero ſee
ll

fupra oſtenſum eſt in l. acus legitimi 77. f. b.
r. hzein,. poſt mortem 25. in fin. F. de adopt. Il- ſercrüä
7 Iud ad extremum notandum, agere qui-: Allit.

dem alieno nomine ſine mandato, invito- Einnf
que reo, poſſe neminem; defenſionem ve-
rò alterius ſine mandato ſuſcipere velinvi-
to actore poſſe: per gloſſ. in l. Iulianus 11. “
qui ſatisd. cog. itemque conjunctes perſonas
pro

17

. DE REGCzuIISIuRIS. 257
B len pro conjunctis, invitis reis, ad actionem ad-
mittendas eſſe ſine mandato Tſed& haæ f. &l.
e igendi C. deprorugn.
not(I
oniokinm
..)aan 5 . .
NI. „ . . .
lüſtc,d Temporaria permutatio jus
bé Provinciæ non innovat-
unan L Vm qui Provinciæ præeſt, conſuetudi 1
Lnes provincialium obſervare & ſequi
rIrt olll,K⸗ . ð
n Eh debere, ſi vitio careant, lege cautum eſt: I.
ut l „

mminds obſeryare. §. ingreſſum. F. de of. proconſ. quod
ſi ſemel atque iterum ex cauſ neglexerit,

4 nir id tamen jus vel conſuetudinem provinciæ
närun mutare non debet. Hocque ad omnes ge- 2
Kili neraliter conſuetudines meritò traxerunt
une “ Interpretes, ut unus atque alter, vel plures
Intküt etiam contrarii actus conſuetudinem non
Neſee 1llant. Hanc enim vel lege vel contrariãâ 3
s nt conſuetudine tolli rationis eſt: id quod non
non numero, ſed frequentiâ actuum pro cujus-
iI/.

que negotii qualitâte fieri poſſe docet Bal-
dus in l. 2.C. que ſi long. conſu. Bart. & alii in l.
ere de quibus. F. de legib.

to, mi⸗
bo. Eex. 1II.
teſene Paulus libro 16. ad Edictum.
k9 Vbi non voce, ſed præſentiâo-

25 8 PaEIECTIONES AD TITILIIMA

—

pus eſt, mutus ſi intellectum ha-
bet, poteſt videri reſpondere. Idem
in ſurdo: hic quidem & reſponde-
re poteſt. ”M
Convenit l in quibuſcunque 48. F.de O. &A.
Furioſus abſentis loco eſt; &
ita Pomponius libro primo epiſto-

larum ſcribit.
Vc pertinent ea quæ in I. 5. F. h. ¹t
H dicta ſunt.
Lex Iz.

Gaius libro 5. ad Edictum provinciale.

actores habentur. D

TPT Oc ad ſententias pertinere, ut in du-
bio pro reo magis, quàm pro aCtore
ferantur, nemo ambigit. In cæteris edc
quandoque pari jure, nonnunquam ai⸗
ris meliorem eſſe conditionem conſt .
2 Hic ad extraneum forum cvocare reum
reſcripti beneficio poteſt: Nov. 2. 7 1.
reus forum competens ne quidem, ſi re-

. üünne
Favorabiliores rei potius, quàm
Iurd

ſc 11-

Dl

ſuipumin⸗

l luinn

Cent ate
tnorcrko
Cat
lend alt ee
Cnearercul
kls oblerna
lllllersni

mucbpror

Nocun reus
ſei.
mineoce
Kobnotine
Rereri gee

funtumwi

r lbe
Cllimnen

Donm 4

rud

Cndinr
kine
Iiin

reſebe
non
lbenten

runus

—.—

leun h.

nderelier

KNN.e

14 n

detil
noen

4

Nniuid⸗

Ges

„
Nere eni

tie

cun,/

ſcee⸗
uin,

4

reus obſervari accuſatorẽ curet, alienum à

DE RFEGULISIINIS. 2 9
ſeriptum impetraverit, declinare poteſt,
Auth. qua in provincia. C, ubi de crim. agi op. In
eo certè pares videntur eſſe, ut parem ac.
cuſator cuſtodiam, qualem reus patitur,
t. t. C. de cuſt. & exhib. reor. ipſe quoq; pati de-
beat. l.ult. C. de accuſ. Vt n. id ad imaginariam
duntaxat cuſtodia pertinere dicamus, qu4

ſenſu legis videtur eſſe: eò quod nihillegis
intereſt, providere aut diſponere, quemad-

modum reus accuſatorem ſuum obſervari

faciat. Æquiſſimæ porrò legis ratio par-
tim in eo conſiſtit, quòd animus humanus,
quantumvis juſti amans, præjudiciis tamen
eſt obnoxius, quæ ex præ ventione actoris
generari neceſſe eſt; partim etiam, quòd
actor deliberaté confidenterque ad judi-
cium accedit, ut qui non aliter quàm de ab-
ſolutione adverſarii periclitetur; è diverſo
reus trepidus & calumniarum timore vel
bonam cauſſam timide & inconſtanter
agis: quibus cauſſis deficientibus, aut in
contrarium actis, regulam quoque defice-
re conſequens eſt. Vnde in pari judicum
variantium ſententiâ, non utique pro reo,
ſed pro libertate latam ſententiam obtine-
re ſcribitur, I. inter pares 38. f. de re iud. cum
non tàm ab altero quid avocare, quàm ſibi

libertatem defendere, atque adeò rei ani-

R „ mo

—

—.—.——— —
—.

6 mo litigare videatur. IIlud Juxretur an,
ſi parium judicum diſpar ſententia it in
rem tranſeat judicatam ea, quæ pro reo la-

ta eſt? quod diſertèê in d. l. inter pares 33.

7 ces 28. d. t. Sed inter alia, quæ 44 conciliato.
nem adferri poſſent, hoc veriſſimum vide-
tur, I. 38⁸. de ordinariis jvdicibus loqui „cum
ſententia valere proponatur; certum au.
tem ſit delegatorum ſententias undiquaq;
diſſonas non valere d.l. duo, ibi, iuldice⸗ dati.

Lex 126.

Vlpianus libro 15. ad Edictum.

Nemo prædo eſt, qui pre-

tium numeravtIt.

1 Libi traditum eſt;, rem noſteer ſine
ſacto noſtro ad alium nõ potile trans-
ferri; l. 11. . b. t. uſque adeò „ut ſi veniot
etiam numerato pretio, aut ſtipulator præ

jtate rei iſſeæ
rià authoritate rei venditæ vel promiiæ

poſſeſſionem occupaverint- nihilo magis
domini efficiantur !. ſi ex ſtipulatione. nr fen⸗
2 di33. F. de acquir. poſ. Nec ad ren dent
net, quòd conſenſus in emtione X lin⸗
pulatione interpoſitus pro facto

ita ſir venditoris nihi
a ſine facto venditoris nih
poſſit, atque it adibi

250 PRXLECTIONES AD TITUILIMA

(anignept
cun ad

in l. duo iudi-
affirmatur: idemque negatur in l. duo

51!1

nn—

Vpic iben

fConducocnit
Uel.l maln
loekeni

kienteocn

ſillee

Eeknoibrs n

uerier

(hiinn in
fein ih
Urlegtann⸗

in tle,gt

Uuſelliin
Unutkeri
iſünl
enngenele⸗
tehhmntan
Ngletiane
ten un
eln
kqummt
üt
iölbiner
em⸗ Uen
on e
poſſeſoo
numcefl

IIICLU

DE REGIuILISIuRIS. 261

— —

1

e rol
B . 1
iunr r)
1 iGi
1Aconelt
hlsloobe

t;lenunk.

ütgiu

Gdenur:n
Mematt

adipiſci videatut, cui legitimè res vendita

eſt, quique pretium numeravit. Neque

enim pactis & conventionibus, ſed tradi-
tionibus dominia rerum transferri certi ju⸗

prædo eſt, qui ſuâ authoritate poſſeſſionem
rei emtæ occupat, etſi pretium numerave-
rit: d.l. 5. & l. 33. f. de acquir. poſi. quo fit, ut
de fructibus non perceptis tantùm, ſed &
quos percipere potuiſſet, teneatur l. certum
C. de rei vind. itemque ſi res interiiſſet l. ſi

ris eſt. l. traditionibus. C. de pactis. Itaque 3

domino. 36.S. ſi prado fj. de pet. har. Porrò quod 4

hac lege contrarium definitur, prædonem
non eſſe, qui pretium numeravit, id pro
univerſali juris regulà haberi non debet
Sumta eſt enim ex l. nec ula 13.S. ſ quis ſciens.

38. ff. de pet. haæred. Cujus hæc eſt ſententia:

emtorem alienæ hæreditas, quanquã ſcien-
tem, non tamẽ de omnibus ideò fructibus,

neque etiam de interitu rei, inſtar prædonis
teneri; quia aliud ſit rem invadere, aliud

pretium pro re, quamvis alienàâ, numerare.

Itaque non negat Vlpianus prædonem eſ-

ſe, & inſtar prædonis teneri, qui hæredita-

tis ſibi venditæ, nec dum traditæ, poſſeſſio.

nem occupat; ſed eum tantum prædonem
non eſſe ait, cui ſcienti rerum alienarum
poſſeſſio ex juſto titulo tradita vel actio-
num ceſſio facta jam fuerit.

7
7

R3 Lo.

—

262 PaR FLECTIONES AD TITuIUM

Locupletior non eſt factus,
qui libertum adquiſierit.

Vm bonæ fidei poſſeſſor alienæ hære-

ditatis, ſi quid alienaverit, hactenus

duntaxat teneatur, quatenus locupletior

inde factus eſt: l. item veniunt. S. cum autem.

f. de hared. petit. meritò quæſitum eſt, u.
trum, ſi quid is donaverit, aut libertatem

ſervo hæreditario dederit, eo quoque no-

mine condem nari poſſit, cum illo caſu ideò

videatur locupletior, ꝙ alteri ad æα1ooα

obligatus eſt naturaliter, in altero ſucceſ-

ſionis ius, itemque operarum commodum,
ſi quæ promiſſæ ſunt, habet. Quod non

placui :ideòô opinor, quòd & ſucceſſio inu:

tilis & donatarius ingratus eſſe poteſt. Quin

. . –— . ⸗ 17
etiam, ſi jam nunc ſucceſſiſſer, accepiſſetq;
A1bαονον, àdhuc videri poteſt locupletior

factus non eſſe, ſicut in donatione inter vi-

Kſvir & l. quod ſi ſj. ſolut. mMatr. Juncla l. cum

ius patronatus adeptus ſit, quod non e

rum & uxorem factà dicimus l. ſi conſtante §.

1

MIle vtlitt

lrtominee
MIMemolun
ſmnNle
Cbuonnn
nrehäürnor
(onibuen

hml
Ile nemno

iteene
titenin⸗
Milsdli
i, con
odd mr
un ber

i⸗

„ . .⸗ . 3
uor. §. 1. F. de don. inter vi? & uxer. Hc
pertinet, quod qui ſervum legatum rogatus

eſt manumittere, alio fideicommiſſo gra-
vari non poteſt. l. planè §. ult. F. de legat. etſi.

nullæ

G

õ

PDE RRGuLISIuRIs. 26

nullæ utilitatis: I. 3. f. de jur. patr. nec Falci-
diæ nomine quicquam præ ſtabit, ſi nullum
ih aliud emolumentumà defuncto habuit!
4fervus. 33. l. ſed fi. S. ſi ſolus. f. ad L. Falcid. Ex 4
quibus omnibus illam extruemus regulam:
rilnn. in reſtitutionibus, retentionibus, com pen-
t, ſationibus non oportere minimorum, præ-

cipuéè ſimul incertorum, rationem haberi.
e« Vngde nemo idoneus fidejuſſor videbitur,
n quicæteroquin pauper, plures tamen bene-
Urlbennt ficiis devinctos habet: nec ideò plus facere
n maritus aliique, qui in id, quod facere poſ-
zds ſunt, condemnari ſolent, videri poſſunt,
A gquòd multos habeant amicos, ac propin-
Ne quos locupletes, qui ipſos egere non ſint
uN paſſuri. MM l
edoete Cum de lugro duorum quæri-
tur, melior eſt cauſa poſſidentis.
Cee . 7 1DE infreè in I. in pari cauſſa 128. F.
Fafe V h. t. S H
Lex 727.
N . 1.
Ps Paulus libro 17. ad Edictum.
e Cum Prætor in hæredem dat
1s actionem, quatenus ad eum perve-
l 4

R 4 nit

294 PRTLECTIONES3 AD rrrurux

nit; ſufſicit, ſi vel momento ad eum
Pervenibex dolo defuncti.

. I; £ redem de dolo defunci quandoq;
in ſolidum, nonnunquam quatenus
ad eum pervenit, teneri ſupra attigimus in

l., 258. f. h. t. In ſolidum quidem, cum ex

contractu deſcendit actio rei perſecutoria,
non pœnalis: I, ex depoſiti 12. k. ex contracti-

bus 49. F. de O. & A. ex contractu ſcilicet bo-

næ fidei, cui doli præſtatio ineſt l. ult. f.
ge fidejuſſ. tut. l. hujuſmodi g. §. qui ſervum
„F. de leg. 1. l. ſed etſi 21. f. ſolut. matrim. Stri-
* Ci verò juris contractibus non perinde in-

eſt: quò fit, ut in his hæres nunquam ex de-

functi dolo in ſolidum teneri poſſit, cum
proprià de dolo actione opus eſſet; quæ

quia ratione ſolidi pœnalis eſt, eatenus in
hæredem dari non debet l. 17. §. 1. F. de dol.

mal. Altere! igitur caſu, quo hæres ex dolo
defuncti tenetur hactenus, quatenus ad
eum peryenit, nihil intereſt, an in contractu
bona fidei, an ſtricti juris, dolus admiſſus

ſit. Omne enim turpe lucrum hæredibus
extorquendum eſt I. in hæredem 5. fj. de calum.
Sed llud nunc quæritur, quid videatur per-

veniſſe? utrum quodita pervenit, ut du-
ret; cum cepiſſe nemo videatur id, qu04
apud ipſum non: remanet arg. l. i. F. h. t. &
per-

—

herrenſe⸗
Aiutn i
.
lmkiben

ciadſe

Wminn

cuinreloo
hfuin, 1

TIIII

—

todalt
i

51

nigenen

uunmutn

Gem, ant
perſecum
1e Cuni
tüſclicetb⸗
net ,A

ſſi⸗H

nit. 5
npenti
gvunt

9

ertelli

tueitil

Uaten!
Nchontd
gAnl

Eetk

enu
t,u

4

=

=

4

7

—
—

polt,

eſſete

Wð

õõ

DE REGuIIS IuRIs. 231

perveniſſe dicatur, quod manſurum eſt .

aliud 71. S. n. f. de V. S. I. utrum ff. depetit. hæ-

red. quoꝗ; factus ſum locupletior d. l. utrum

Itaque ſi hæres conſumſit, quod ex dolo de-

functi ad ſe pervenit, anne liberabitur?

quod minime admittendum eſt. Sufficit
enim vel momento perveniſſe, ut hac lege
definitur; ne vel ſemel ad compendium
ſuum impunè verterit hæres, quod ſcelere
quæ ſitum eſt l. quod diximus 16. 6. haæc allio.
junct. l. ſeq. ff. quod met. cauſ. Quod uſque
adeò verum eſt, ut & ipſius hæredishæres,

ad quem nihil pervenit, eo nomine tenea-
tur: d. I. 17. eò quòd non amplius ex delicto,

ſed ob hæreditariam obligationem, quæ in

hærede cœpit etiam remotâ delicti conſi-

deratione, actio competat.

Ad leges in contrarium adductas

quod attinet, certum eſt, illud quoq; man-

ſurum fuiſſe præ ſumi apud hæredem, adeo-
que perveniſſe, eumque tantò locupletio-

rem eſſe intelligi, quantum is conſumſerit;

ſiquidem aliàs de ſuo fuiſſet conſumturus:
l. ſed etſi 27. S. quol autem ff. de petit. hæredit.
ſufficitꝗ; ita manſurum faiſſe, ut jure
auferri non potuerit d. l.
utrum.

5 Lex

2

266 PäLECTIONES AD TI TruIuAMA

Lex. 125.

Paulus libro 19. ad Edidtum.

—
—
RWR

In pari cauſſa poſſeſſor potior

haberi debet. ð

1I Vod ſupràin l. 126. S. fin. h. t. ſpeciali-

ter de lucro traditur, quoties ad id par

eeſt cauſſa duorum, poſſeſſorem potiorem
eſſe debere, id hic generaliter in omni cauſ-

ſæ paritate verum eſſe oſtenditur. His jun-
2 gemus l. 32. ſup. hH. t. Ideoque licet res alie-
nas poſſidens nullam tenendi juſtam cauſ-
ſam habeat, adeoque prædo ſit, tamen eas

non niſi ſuam intentionem implenti reſti-

3 tuere cogitur l. alt. C. de rei vind. Pariter

. . . . .„ 3 ⸗„30
ſi minori minor pecuniam crediderit, isque
eam conſumſerit, non tenebitur: nempe

cum cæteroquin pares ſint, hic poſſeſſoris
loco habeatur l. verum. l. ſi minor. 35. in pr. f.

4 de minor. Et poſſeſſor hæreditatis, ſi occa-

ſione ejus indebitum exegit, petitori hære-
ditatis non reſtituit l. item vemunt. 20. §. ait
Senatus. perſ. nam & lIulianus. F. de petit.
beres.
Qui non adverſatur quod l. evica.
eo. t. traditur, poſſeſſorem hæreditatis, qui
actione legis Aquiliæ aut ſimilis duplum
con-

X

5

—
conlecmrus
zumele 4
Ciate, dn⸗

cgtetoe

Uttui cedea
tintl.

(Grenl

Inplunen

(unnlir
Nlaio
(tonem
erctatn
Imtio ſer
umntlee
rkerne

leſcrne
in

Mhet

Irun D RHEGuIIS IuR Is. 267

. conſecutus eſt, duplum quoque reſtitutu-
G rum eſſe. Aliud eſt enim occaſione hære-
lün. ditatis, aliud propter hæreditatem lucrum

capere: hoc rei annexum eſt, ut meritò unà
lelorymi reſtitui debeat, illud non item. Rurſum
quod in d. l. 20. S. cum pradiximus traditur,
actionem legis Aquiliæ non in duplum, ſed
rleſen ſimplum duntaxat præ ſtandam eſſe, contràâà
tesdte quàmn!. 55. definitur, hunc habet ſenſum:

4

nen ie ut ſi actio quidem intentata propter infi-
aim ciationem in duplumcompetere poſſeſſori
Gtur Nir hæreditatis ceperit, nondum autem conde-
ela mnatio ſecuta ſit, non teneatur petitori
dijtna eam cedere, qualis ipſi competebat, ſed ſi-
lt,u (cut fert natura actionis; ut ita in pari cauſs
inplens poſſeſſor vel petitori ,„vel ei adverſus quem
. A competit Aquilia, gratificari poſſit. arg. I. in
elen napem ff. locat. H
ehitN Illud notabiliter hic quæritur: an 2
c gquod Primus ſocius actione pro ſocio à Se-
m. Ccungdo in ſolidum conſecutus fuerit, id cum H
Sinisl Tertio, cui jam ſolidum ſolvere Secunddus
peümt apqmplius non poteſt, communicare tenea-
u18 tur, nec ne? Et negativa rationem habe-
e re videtur, cum in pari cauſsàâ poſſeſſoris
melior ſit conditio; tùm etiam, quod unus
cla, ex creditoribus, quicquid à debitore conſe-
he utus eſt, id cum reliquis communicare
Nis non teneatur: ſibi enim vigilavit l. pupilus

7. .

X

26 8 PRFLECTIONESADTITuILuMA d1

— ——.—

8 24. F. quæ in fraud. cred. Veruntamen in Tln.
hac actione contrarium ſingulariter rece- äi
ptum eſt, ſcilicet ut res undiquaque fide (umiho
optimà geratur l. ſi cum tres. f. pro ſoc. Quod mmnntkin
9 tamen eo trahendum non exiſtimem, ut men
quod Primus à Secundo ſocio conſecutus ſimftut
eſt, id cum Tertio, qui primi quidem ſit mmſl
ſocius, ſecundi non item, ſed ex alia cauſſa Mhonn

ejus debitor exiſtat, communicare debeat. Mein y

Cur non enim ſecundum regulam hic poſ- (mnii
ſidentis melior debeat eſſe conditio, nulla eindolen
ratio apparet. 8 IUe nand
10 Denique vel maximè hùc pertinet, munlune
quod unâ eademque re duobus ſimul obli- xnlil

gatâ pignori in ſolidum, etſi, ſi neuter poſſi-
deat, neuter quoque altero potior ſit, poſ- ſalu
ſeſſor tamen pignoris petitorem exceptio ir
ne repellat l. i debitor 10. f. depign. Fac. l. ſive Emnl
autem. 9. S. ſi duobus. f. de Publ. in rem act. l. i (minl

non dominus 14. f. qui pot. in pign. Kn
. . . kigcadn
Hi, qui in univerſum ius ſucce- in
dunt, hæredis loco habentur. e
J N
Vide ſuprà in l. hareditas 62. h. t.

Lex 129. n
Paulus libro 21. ad Edictum. —
Nihil dolo facit creditor, qui
ſuum recipit. Etſi

8

tIIn DE REG⸗uLIS IuIRISs. 269
ünten Tſi ab emtore, qui ſeiens fraudari cre- I
Ulanner ⸗ ditores nihilominus cum debitore
inurt A contraxit, omnimodò res auferatur, etiam

EE non reſtituto pretio: lI. 7. f. quæ in fraud. creld.
eimmt alia tamen eſt cauſſa creditoris, qui licet 2
oalen ſciens prudensque, non eſſe ſolvendo debi-
miqen torem, ſolidum debitum recipiat, nihil ta-
den men cum reliquis communicare cogitur:
rectn nec enim poteſt videri dolo feciſſe, qui
lmnn ſuum recipit 1. 6. § ſciendum. F. d. t. Hinc 3
dm etiam doli exceptio asverſus maritum, cui
urnxore mandante indebitum ber errorem
Pie erue, promiſſum eſt non competit, ut qui iſuum
glrd petatl. i donaturus. 9. S. 4. F. de condict. cauſ.
nentei dat. mulrogue minustepctitio. repetitio 24.
gorit aN f. de condid. ind. Quodque contrarium tra 4
naes ditur in I. ſipœnæ 9. S. quam vis f. eod. ſecun.
Elr, dum ſubjectas ibi facti ſpecies oportet ac-
A cipi: eum ſcilicet, qui per errorem omnimo.
dè indebitum dedit, quam vis alter debitum
receperit repetitionem habere: ſecus cer-
tè in caſu propoſito l. f donaturus, ubi reſpe- ꝗM
slocr ctu mulieris quidem indebitum promiſſum

—

. eelſt, reſpectu mariti non item, cui per pro-
miſſionem revera deberi cœpit. Nec dici 5
Peke eit ipſam quoque promilſionem erro-

fa actam eſſe, et ſi cauſam ei dederit errorz
non magis, quàm ex parte mariti i ſtipulatio-
nem errore factam, nemo dixerit. Deni.

4 üuuiAiie

270 Pa 4LECTIONESAD TITuILuUIM

Amman. NWM.

6 que non decipitur creditor, etſi reſtituere
quod accepit, debeat, ut qui amplius non
erat habiturus, ſi hæreditas ab alio poſſeſ-
ſa non eſſet, quod iterum in marito ſecus
eſſe apparet d. I. i donaturus.

Cum principalis cauſſa non
conſiſtit, ne ea quidem, quæ ſe-

quuntur, locum habent.

Inc ſequitur nec pignus à muliere

Tadatum intercedendo pro alio teneri.
1I. quam vis 8. fF. ad SC., Vel. Si enim interceſ-

ſio non tenet, utiq; nec ea quæ interceſſio-

ni accedunt: unde quandocunque vindi-
cari poterit l. redemtores 329. §. Iulianus ff. de
rei vind. Acceſſorium enim induit & ſe-
quitur naturam ſui principalis, :acceſſorium

b. t. in 6. ſic ut deſtructo hoc illud unà de-

ſtruatur, etſi alioquin per ſe ſ ubſiſtere poſ-
ſet: I. Labeo 17. ff. quemad. ſery. amitt. quod

. . *
notandum eſt. Ex quo tamen non recte
;— . — . . .⸗ A
quis collegerit, re alienari prohibitâ (puta

prædiis minorum ſine decreto, quæ præ-
dia ipſi minores bonàâ fide poſſdebant,
cum aliena eſſent) uſucapionem quoque

ejusdem prohibitam una eſſe: quod ſecus

d
(,n
Ue ilentn
intie
co melt
Ul. Küͤep⸗
Aen unne
Khrſgi⸗

(nercootr

eie
Hiſllent
üiprinn
Mäieri
mdell⸗
it (ol
ſchiei⸗
ion
itl
(lhln
ule
uuune
ſe
(lii
Ml
inalt
n e0e
nonh⸗

le

Ikul

—4

*
4 .
eth telrre;

1 4

in nuK

l

ie

l

Ils 1 lllet

Protn
enim nent
zintend
Aliund,
indurd,
tun
ut

1

DE REGuLIS IuRIS. 271

eſt, l. ſab eo 12. f. de uſucap. quam vis alie-
nare videatur qui patitur uſucapi l. aliena-
tionis ſj.. de V. S. Nec enim alienationi uſu- 4
capio accedit, ſed ſuo proprio jure niti-
tur: & alienatione prohibitâ, poſſeſſionis
tamen translatio non impeditur. Porròô
ex hac ſequi uſucapionem, non utique au-

tem ex contractus titulo, palàm eſt, ali-

ter atque ſi prædia ipſorum minorum
veré fuiſſent l. ubi lex 24. ff. de uſucapio.
Illud quoque non adverſatur, quòd extin. 7.
Gtà per in integrum reſtitutionem princi-
pali obligatione, puta minoris, fidejuſſoria
tamen, etſi acceſſio eſt, durat l./3. in pr. ff. de
min. Conſtitit enim ab initio & principa- 6⁶

lis obligatio: ſecus erat futurum, ſi & ipſa

ab initio nulla fuiſſet l. ſub impoßibili. ff. de fi-

deiuſ. facit l. . in pr. f. qui ſatisd. og. Vid. l. 20.

§. fin. de fideiuſſ l. 46. ed. Quod ſi ſervus cum 7

peculio legatus eſt, extincto ſervo, peculii

etiam extinguitur legatum :1. ex parte 39. S.
duos. f. famil. erciſ. l. 7. f. de pecul. leg. extin-
cto ſcilicet antè mortem teſtatoris, ſecus ſi
pſt. lI. tunc inutile d. t. de pec. leg. quod etiam
in aliis obtinet I. 2. I. 2. f. de pen. leg. Ratio 8

in eo eſt, quia poſt mortem teſtatoris jam

non habetur pro acceſſione, ſed pro parte
legati, quod jam ſolutum eſſe debuit.

Cer-

—

X

72 PRLECTIONES AD TITUIUIM.

” D
Certè ſunt caſus, quibus valeat acc eſ. enekgeeren
2 ſoria obligatio, etſi principalis ipſo jure kelieglien
ulla ſi utin ſpecie I. i pupillus z. F. de rec. Acktuncen
Nnulla iit,

arb. & Il. 9. C. de prad. min. l. ſi pupillu ginketerre
de. eeale⸗ 3 F. de fideiuſſ. quam de fide-

lam mulnitinen
juſſione in continenti fubleeure ecili ikftt,
ju tere ropter l. ſi ares 70. S. ſi fur ioſo eec. Inh, 4on
oport nlee, hic. num. 4. De uſuris notan- uileeen gni
10 t. doce eas non deberi nec poſteriorum an- Aeinn,er
dum, uæ intra præſcriptionum tem ka⸗ luemten
Pon ,ſi ſorti jam eſt præſcriptum., a 20. Inhlenlier
ra fun 1 Quod ad emtiones redituum, ubrnil
er Ge n præſtationes non pertinere
ive ar ,P

=
E

10 MWmtüren
liquet. Gail. lib. 2. obſerv. 73. in pr. Ex go
conſtar illas ab uſurarum cauſsâà per con

euhr ſend
tutiones Imperii diverſas eſſe. thlünen
”ƷMẽE inletl
Lex. J 20. lerej
. Van.
Vlpianus libro 15. ad BEdidtum. auer
N uam actiones, preſertim letenlen
u 8 eadem re concurrentes, inanei
alia aliam contumt —R “ bmüin
Vod ſupra in l. 43. S. I. h. t. traditum tnittcce
. 8 Zubtiens plures concurrunt unſtn
Sezel Acem rei nomine, unàâ duntax ſe,hihn
ctiones eju deodue alterâ alteram on pad⸗
iendum eſſe, adeoque a bole⸗
corcn i, id operæ pretium eſt, cum præ-
conifumi, Tr

ſen-

— D E REGuLIS Iu RIS. 27
Nsetad — — — — —

isgon ſente lege exemplis propoſitis conciliare.
0 . .
* Itaque qui equum aliamvé rem venditam, 2*
ſng ad certum demum terminum cedendam,

cunt interim reſervavit utendam, aut rogavit aut
El . . .
unm onduxit, in eamque neceſſarias poſtea im-
ſet⸗ penſas fecit, puta equum commodatum
4 14 0

curando, domum conductam fulciendo,
nihil vctat, quin eodem judicio ex vendito-
ad pretium, ex locato & conducto ad im-
penſas. aut denique, ſi nihil horum interve-
nerit, negotiorum geſtorum sgat adverſus
emtorem: lI. ſ ſerpus ſſ. commod. eiusdem
quidem rei venditæ nomine, ex diverſis ta-
„* men cauſſis. Itemque qui rem candem 3
he en uebus vendiderit, quorum alter altertan.
te traditionem hæres exiſtat, conſtat ven-
ditorem hæredi utrâque actione unius &
, ecjusdem rei nomine teneri; ut viciſſim,
. cum venchtor venditori hæres extitiſſet,
duabus ſimul ex emto actionmbus emtori
nln teneretur l.non en novum. ff. de ac. emt. Me-
uenn ritô: cum etiam duplex ejusdem rei nomi.
ne pretium venditor habear. Quæ cauſſa 4
e ut aliud in legatario dicamus, qui hæ res
tm extitit collegatario, cui res cadem in ſoli-
eumt dum legata fuerat: hũc enim duplici actio-
ne, propri4 ſimul & hæreditaia, ex periri
im non poſie verius eſt: non quidem propter
conß⸗ . 4. .. 77. quia una actio alterarn conſumat,

8 ſed

peulunster.
Oleriommt.
tonumene
iitun
nesteltnn
on Penm
. En

474 PRLECTIONESAD TITUILIM

— —

—— — —————— — —

ſed quod duæ lucrativæ cauſſæ in eandem

perſonsm & rem non concurrant 5§. Ki res

aliena l. deleg. Porro ex his apparet, verba,

eius dem rei namine in d l. 43. non ſimplicitet
& nude, ſi res ſit eadem, ſed etiam, ſi cau-
ſa. oportere accipi: ut in relatis caſibus,
non unus ſed plures contractus, adeoꝗue
—pPlures cauſſæ, quam vis circa eandem rem
6 exſtunt. Planè ſi ex eadem cauſsâà agatur,
certum eſt plures actiones intentari non
poſſe. Idcirco legatarius, qui & ex teſta-
mBento perſonalem & in rem actionem ad
legatum conſequendum habet, S. 1. Inſtit.
de leg. utramque ſive ſimul ſive ſeorſim, in-
tentare non poteft quia bona fides non pa-

7 titur bis idem exigi l. 5n. ff. h.t.

Etfi pro-

ter incertitudinem plures ſimul liceat

proponere; ſic tamen, ut ex unâ duntaxat
ſequatur condem natio l./. S. quia autem. f.

gquod legat. ut in eo qui ignorat, pro hære-

de, an pro legaro poſſideat alius rem hæ-

reditariam ad ſe pertinentem

: is enim &

interdictum quorum legatorum & peti-

tionem hærcditatis recté ſimul proponit;

ſic tamen, ut ex unâ duntaxat rem conle-

quatur. Nec tamen interea altera con-
ſumit alteram: alioqui priore victus poſte-
riorem intétare non poſſet, quod ſecus eſt⸗
facit l. oontra maiores. C. de inof. teſt.

Qe

,

Krüen

l
en
*

Coli⸗
leli oen
et Mnlis,
leecente,i

1¹

Nipinltbke
econnenrus
ecentorche
. iſ.
Ueuntons
Pudne
Emondes

end

„
nben iten

ſt.

pltn
(lge con
ſimna
UIrifan

1

locke .
Und
öckeliee
4 nnt.
ſnfm

leni

b REGHILIS IuI RIs. 27 5

delictis quoque locum habere eadem ſua-
det æquitas, ſcilicet ut una pœnalis actio
de eadem re, atque ex cadem cauſi4 peri-

du mat alteram. Itaque ſi tutor, qui furtum

rei pupillaris fecerit, eam condictione fur-
tivà conventus reſtituerit, liberatur actio-
ne de rationibus diſtrahendis I.2. 5 i. F. de
tat. & rat. diſtt. Non tamen omninò li-
berar rationis eſt, ſed hactenus, quatenus
ipſius quoque rei perſecutio huic actoni
de rationibus diſtraliendis ineſt, quam
nunc ſemel ex condictione præſtitit, ut
eandem iterum præſtare non debeat. d. ¹.
bona fides. Ad Ppnam autem quin adhuc
agi poſſit, nihil prohibet, ſatisque ex illa
ipsà lege comprobatur; quâ judicium de
rationibus diftrahendis ideò per condictio-
nem furtivam tolli aſſeritur, quia nihil pu-
pillo abſit. Quatenus ergo abeſt, non erit
ſublatum ; atque adeò pœna, que utique
abeſt, adhuc perſecutionem habe bit. vid. l. 27
F. de priat. delict. 1. / Kuprum fj. de iniur.l.
ſervus ſervum. in pr. . ad I. 4Aquil. l. ſacienda 5§.
§ pen. f. arb. ſurt. cæſar. Ex quibus appa-
ret, actiones etiꝗ pœnal
te quidẽ perimi, ex Parte non perimi;: peri.
mi hactenus, quatenus priore actione jam
ctum & exactum eſt. Itaꝗue accipi de-

S4 bec,

Quod in contractibus diximus, id in B

S alias aliis ex par- ¹0

„ . NR

276 PRXLECTIONES AD TITILLIMA n

11 bet, l. ſi is cui. F. de furt. Si commodati Gum el r
actum ſit, actioni furti exceptionem obiici: demann
actioni furti ſcilicet re perſecutoriæ, id eſt, giſnu
condictioni fürtivæ, non autem pœnali. mhinhfn
12 Cui rurſum non adverſatur, quod in l in (nstle

.

fn. ſ. nautæ, aup. ſtab. actio furti per recepti- muonmmoe
tiam tollitur. Nam etſi ibi de pœnali fur (mem
ti actione ICtum loqui fateamur, tameneo Mulſen
caſu non datur adverſus eundem utraque. juhummmi
ſed receptitia quidem adverſus nautam, Mrf⸗
cauponem &c. furti adverſus furem z utra- ſemhin.l
que quidem domino rei, ſed ita tamen, ut mico
ſi illa egerit, hàc agere non poſſit, ne omni- g 4

modèò damno afficiatur receptor. Quod heni

6G illa nolit experiri, nihil eſt cur rei ſuzez infieut
13 nomine furti agere non poſſit. Atque tta tinulte
accipienda eſt l. 1. S. quod ſi receperit ff. furti nlerot
dQAaad verſus naut & c. ne pugnet cum dictàâ l. Zz. anlun
V. nautæ& Gd Üp. . liaongt
14 Fallitur ergo Decius hie num. 1. exiſti- ullan
mans, plures quidé actiones ab initio com- menin
petere, ſed unâ tamen electà reliquas tolli: n
quæ interpretatio omnem huic legi effe- lnini
Gum tollit. Quid enim attinet dicere
actiones pœnales alte â ab alterâ non con-
ſumi, ſi nihilominus lite conteſtatâ conſuu
11 mantur? Imè generaliter dicendum pu- (NI
ternm, etiam in rei perſecutoriis, neutram Monoch
tolli alterà, niſi quatenus jam a cum & exa- pollelh

IIILIII.

—,.—4

N comcrod

ecutortle

umun taWene
Nndenamt
vertos ntu
u en,unr.
el aue

1
1 curtahn
.
8 hent f⸗
con Cidſ

.

un l⸗
biniinie.
eun
hug e le.

furt. caæſ.

polſſeſſione dolus eſt.

DE HE GuIIS IIRIS. 277

Gaum eſt, per ſupr. dicta: ut, ſi pinguior ſi ſit

altera, competat in id. quod excedit ayg. I.

qui ſervum 3 ff. de obligat. & adlion. Et ita
accipienda ſunt omnia reſponſa, quæ unius
actionis electione alias tolli tradunt, id eſt,

non omnimodò, ſed quatenus exactum eſt
1.. f ſervus ſer vum S. ſi furnum verſ. Proculus l.qui

tabulas l. ſi quis teſtamentum S. pen. f-. ad l. Aquil.

I.. ſi vulneraveris l. ſi merces S. culpæ J. locati.l in
rebus §. ſi ve f. commodati. l. duobus S colonus

F. de ureiur. l. K colonus f-. arbor. furt. cæſ. quæ
omnia comprobat & ſupplet l. . eod. tit. arb.

Deniqne quod Modeſtinus in -. plu-
ra 53. F. ſie obligat. & action. tradit: plura deli-

cta in unà re plures admittere actiones, ſed
non poſſe nos tamen ômnibus uti: omni-

16

nò ſecundum jam dicta oportet accipi, ne

ſcilicet omnibus ti liceat in ſolidum, & pro

naturà cujuſque actionis, ſed in id dunta-

xat, quod in unoquoque amplius eſt. hoc
enim poſt magnas varietates obtinuiſſe

ſeribit tur in l. 36. god. tir.
Lex 131.
Paulus libre 22. ad Edictum.
Qui dolo deſierit poſſidere,
pro poſſidente damnatur: quia pro

§ 3 Rea.

„*

6

quæritur: utrum ſi es dolo poſſideri deſi-

4

27 8 PkR grECTIONES AD TITuTUIM

—

1P+ Eales actiones; ut ſunt hæreditatis pe-

Wtitio, rei vindicatio, Publiciana, Pau-

liana, Serviana & c. & aliæ, de quibus §. 1. &

6. ſeqq. I. de action itemque interdicta, ad
quæ proprè pertinere hanc legem docetin-

ſcriptio, adyerſus poſſeſſores competere
certum eſt. Finis horum eſt reſtitutio non
tantùm rei petitæ, ſed & fructuum & o-
mnis cauſſæ. Verbum enim reſtituendi
pleniſſimum eſt l. reſtituere. 535. k fin. S. fin ff.
de verb. ſgn. Porrò poſſeſſoribus æquipa-
ræa ntur, qui dolo poſſidere deſierunt. Ideo⸗

que non is tantùm, qui omiſſa cauſsâ teſta-
menti ab inteſtato hæreditatem poſſidet,

ſed & qui non poſſidet, idque dolo facit,

puta ad alium, ſive pecun'à acceptà ſive gra-

tiosè, eam tranſtulit, in hoc ut legatarii ſuis

legatis careant, perinde his tenetur ac ſi

poſſidergt. lI./. S. ſane f-. ſi quis omniſſa cauſ. teſt.
4 Quod & in hæreditatis petitione l. item ve-

uniunt §. item est l. ſed & ſi S proinde f. de
petit,. hared. & rei vindicatione l. ſn autem §.
jed & ſi f. de rei rind l. quod ſi dolo cum duab.

præced. eod. tit, obtiner. Hlud notabiltter

ta, poſtmodùm ſine dolo & culpâ poſſeſſo-
ris, id eſt, ejus qui dolo poſſidere deſierat,

* .

interierit, ſi eodem modo apud petitorem

fuiſſet interitura, nihilominus poſſeſſor ad
efti⸗

D

Dl
(umntone
lemetent⸗
Gezlo
lxumren
gleraveri
prlent
Ilthen.
leeln
rlin
ilit Lo
Manio
l.⸗
(orer
ie ili
ſeupbir
poſſee
onmme
Mlcrn
iigteſen
4 Gans
Ronne
zen
umg
Prnn
ONN
dnnn
lre
Kn

GGe

mIuI D REGuIIS IuRIS. 275

thnlui, eſtimationem& fructus & c. teneatur? Equi-
in dem diſertè cautum eſt, non aliter rei extin-
Een Etæ æſtimationem præſtandam eſſe, quàm
eme petitor eam fuiſſet diſtracturus: per l.
lene verberatum 15. F. fin F. de R. V. id quod ex ſo-
lumanme lis præſumtionibus, utpote res futura &
Urlmn contingens, probabiliter conſtare poteſtz

udun fſcilicet ſi negotiator ſit, aut ſi eam rem jam-
enn Kli nunc alii in reſtitutionis eventum promi-
nlfis ſerit. Econtrario igitur, ſi nihil ejuſmodi 6
rbnan, præſumi poteſt, domino nun poſſeſſori res
enm perit. A. §. ſin, Naturalis enim rei interitus
la ad actorem, id eſt, dominum ſpectat l. i plu-
tnen res 14. ubi gl. F. depoſ. Et certe n hil poſſeſſo- 7
6necll ri ex pbrari poſſe videtur, quòd dolo deſie-

rit poſſidere, adeoque pro poſſeſſore con-

em. demnari debeat, cum naturalis rei interitus
ee nihil cum illo dolo commune habeat; re u-
* tigque periturà, etſi nihil dolo factum eſſet.

Oymns porrò probatio debet eſſe neceſſa-

m riè concliudens. His tamen non obſtanti &
elſecn DHeas, exiſtimem contrariam ſententiam,
arn quam & Iohannes vetus interpretes am-
c omni malæ fidei Poſſeſſore, (ed tamen in
altrt om ni; qui præ donis inſtar poſſider. Adeo-
lirel gue violentum poſſeſſotem e9 ettam caiu
ele de naturali rei interituteneri dicemus, quo
9 dolo poſſidere deſiit, eiſi nihil dolo culpavèe

230 PRELECTIONES AD TITuILUIMA

ejus factum ſit, ut res periret, arg. I. 1. & re-
tißimè ſ-. de vi & vi arm. non habit4 ratione,
dſtracturusné fuerit petitor „nec né, ſuffi-

vi arm. & d. l.1z,ibi, moram paſſo.
9 UIIud certe negari non poteſt, aliam
eſſe male fidei con ſiderationem, quæ per li-
tis côteſtationem induci dicitur; aliam ejus,
quæ re ipsâà & in ips poſſeſſionis causà &
titulo ineſt: hæc veritate indubitat4, illa
10 præ ſumtione duntaxat nititur. Etſi enim
poſt litis conteſtationem omnes poſſeſſo-

res pares eſſe, & quaſi prædones teneri ſcri-

bat Ulpianus in !. ſed et/ §. ſi ante ſ.. de petit.

hbered. tamen hoc nõ generaliter, ſed quoad

fructauum duntaxat obligationem verum

te, quod ad interitum rei attinet, non proti-
nus fit malæ fider, ui litem conteſtatur, per
11 I. Hud guoque s0 ff. de pet. hered. Quod & ex
c appaαât, quòd poſſeſſor alienæ rei; cujus
nomine htem conteſtatus & condemnatus
eſt, non omnimodò tenetur d.l. item ſi verbe-

indub'tatum ſit, ſed excuſabilem, per d. l. il-
12¾ lud. Econtràâhæres, qui legata non ſtatim,
ac debuit, ſolvirt, adeoꝗq; moram fecit, tene-
tur omnimod, id eſt, ſive diſtracturus fue-

cit enim debitorem ex ipſo delicti tem bore
fruſtratorem fuiſſe, per l. gen. d. t. de pi &G

..—

6tcominu
unſemm⸗

lgr Nl
lerelante

Alte

ern,

nmingeke,

Dain

eſſie poteſt; arg. I. certian C. de R. V aliàs cer-

Tatum S. fin. . de R. W. etſi moram faclam eſſe

. nſuge
imnenm

ſunmend
Neha,
(enntione
melepel

Ulketſe

umopon

mblen

Mlle
unmin,
P lalie
Wnin

P

in pDrREGHIIS IuIRIS. 232 H

— — —
. rit dominus n ecné per l. apud lulianum, alids
Miimng 1. cum Jervus 39. S. frudtus verſ. ipſius quogne f.
N, e d. de leg. 1. Sufficit enim, quod potuit diſtra-
dän here. I. cum res 47. S. fn. junctal. hujuſmodi Sa.
nlIIH S. ades & l. ſ ſerpus 105 S. F ſer vus eod tit. Vt
„ appareat, multüm inter hanc & aliam mo-

R

nchh ram intereſſe. 13
Uengukl Denique non ad verſatur, quod in I.
ndna item ſi 14. §. quid ſi homo ſj. quod met. cauſ. tra-
nd ditur, eum qui vi metuvé alienæ rei poſſeſ-
Iimil ſionem extorſit, eoꝗue nomine codemna-
n m tus eſt, à rei, id eſt, pretii, ſi res perierit, con-
mhdh demnatione relaxari, etſi hunc prædo-

4

neeriii. nem eſſe palàm ſit. Hoc enim eo caſu ſin. 14
m ſn Zulare eſſe, adeoque in conſ equentiam tra-
e hi non oportere, ex ips4 lege colligitur, ibi,
nen kn quia tripli pœna propter facinus ſatisfacere cogi-

Ee kur: acſi diceret, ſi Pœna eſſet, non liberare-
norzn tur interitu, bonique conſulere debet ador
er „ .„ . .
netue quod fei, quæ etiam apud ſe peritura fuit,

lCutu nihilominus triplum pretium conſequatur. MMMUMM
linfen Saius libro. ad Edidtum proyvinciale.
e Imperitia culpz adnumera-
Nonktt tur. ”” ”MB
Ge 8S „ Hinc
.

4

2382 PaR gIECTIONES AD T Iuuuuu n

——

à½ TI Inc Medicus Aquilià l.z. in f. Fad L. 44. (gninete
H & quilibet artifex locati tenetur, ſi (aßone tie
quid in ſuâ arte imperitè fecerit h ſi quis 9 F. Külget
Celſus f. locat. aut utili Aquiliâ l. item queri- Mtnng
tur 13. pr. ebd. lit. . ſi ſervus 29. SRcalicem Fad ſare ucin
à2 L. Aquil. Hæc illà plenior eſt & pinguior, ſennult
eitſi utraque damni perſequatur æſtimatio- ſlas 6
nem, alio tamen atque alio modo. In lo- ginnine!
cati verum damnum: in Aquiliâ, quanti eo ie ſee
anno res damno affecta plurimi fuit, ſpe- lrid⸗
% Gatur. Itemque judex non ſolùm ſi dolo (Aholne
malo I. filiusfam. 1j. F. de iudic. ſed & ſi impe- imn ſcibi
ritè l. ſi quis 5. S. iudex f. de O. & 4. 1. ber l, dbi
iimprudentiam 51. & ibigl- F. de evid judicave- meble,

rit, litem ſuam facit, hoc eſt, parteuglee- (aha,
quem injuriâ abſolvit ſuſcipere ip a iinkrn
cauſſam pro ſuàâ defendere cogitur. Quod ſmng
autem ind. I. . tům demum uam litem fa⸗ liſleen
cere dicitu? judex, ſi dolo malo adverſus le- neuse
gem ſententiam tulit hoc eò pertinet ſ 1 Cnnni
eo nomine in ſolidum teneatur, per verba imi
jbi, ut veram «ſtimatienem litis praßare cogataf. (G
Interim tamen, & ſi per im prudentiam D (Kiu
lè judicavit, adhuc ſuam facit litem ha er⸗ leunnt
nus, ut eo nomine pœnam fuſtineat, in rnn
qͤuantum judicis religiomæquum videbi.
tur l. Kn. ff. de extraord. cognit. des laf
5 Illud notandum: eum qui 4 es
extruendaes, aliudyé opus faciendumn e

certà

d TI

— —,4

Cckti tedee!

Leitli
mülüng

grli, uaun
uimitut

Maſuote
0 66
leiperf⸗

Qens ſ. de condict. indeb. cum ſimill. Cæterum

N1e GH/ÿ

det,
de 1
NC e0NN
84
NeW
AN

e
8 1. 16
tlen

6
en 4

1
,

g

chitectos de ædiſiciis, negligenter factis,

ſ S
.

—

PDE REGIIIS IuRIS. 28

certà mercede locavit, ſi in impenſarum ex-

cuſſione, ſive negligentiâ ſive dolo archite-
cti deceptus ſit, licitè poſſe à locatione rece-
dere, datamq; mercedẽ rec uperare, etſi non
uſque ad dimidium verarum impenſarum

deceptus ſit, per l. cum in plures é. S. mandæ-

vi f. locat. Quam de imperitàâ, non dolosâ &
æſtimatione loqui, ſecus ac Bartolo viſum
fuit, ideò fit veriſimile, quòèd non univer-
ſum, quod dedit, ſed reliquum tantùm,id
eſt, quod nondum impenſum eſt, reſtituen-
dum ſcribitur. Eſt enim translatitium, 7
quod, ubi dolus dedit cauſſam contractui
bonæ fidei, reddat eum ipſo jure nullum; I.
& eleganter 2. f. de dol. mal. I. 5. C. de reſc. ven-

dit. ut & transactionem in totum reſcindit l.

in ſumm é;z. S. & quidam verſ. ſin autem evi-

ut ejus §. caſus ſibi conſtet, fingere opor
tet materiam operi faciendo paratam jam-
nunc fuiſſe, nihil dum tamen æddificatum
eſſe; eamque materiam alii ului eſſe poſſe
domino. Alioquin ſi pars operis facta jam
ſit, ut nulla ejus utilitas eſſe poſſit, nihil eſt,
cur non univerſam pecuniam dominus re-
Petat, Vid. I. & ided 17. F. de V. O. l. Marcius 19.
l. ult. f. locat.
Ilud denique non omittendum: ar- 6

non

244 PaELECTIONES A b TITuruM.

——

non in infinitum obligari, ſed ſecuros eſſe, .

ſi intra 1 5.annos nullam labem operis vi-
tio contrahant: quod etſi de publicis ſoluùm
ſanciatur in l. omnes 8. C. de oper. publ. tamen,
cur non idem quoque in privatis obtineat,
nihil apparet. Fac. nor. Fabri tein u.

Lex 122.
Gaius libro . ad Edictum provinciale.

Welior conditio noſtra per
ſervos fieri poteſt: deterior fieri
non poteſt.

Vod fil liusfämiliäs itemq'ue ſervus

tim pater ejus, dominusvé vel ignorans
dpofſüudet: l. 4. F. de acquir. poſ-. non fillius aut
flſeervus ipfe, qui tenere quidem poſſunt,
poſſidere non Poſſunt „cuim non corporis
modò, ſed & juris ſit poſſeio. l. poſſeßio F. l.
2 d. t. Quod adeò verum eſt, ut pater hona
caſtrenſia aut quaſi, fil filiifamiliaàs militis, in-
teſtatò mortui, occupet tanquam peculi-
um, nontanquam hæreditatem: . 2. f. de
caſtr. pecul. l. inieligie . eod. uh. 12. inter quas
ſucceſſiones multùm omninèò intereſt. Hæ-
reditatem filii pater cum fratribus defuncti
dividere cogeretur: 5. verd cum aſcendenti-

D5

ð
Auth Eeber
osbabet.

Nodem welio

peculiari nomine apprebendhit, id ſta-

bus

Eekiute

S u eteriot

16 11 yre

necdr
um hrt,

lonteskon⸗
lencootu

Uuimnlecan

ntereſer
onodat.
i Nun
incheren
iſeelicrenn
mriled,l
unVen
nlungtl
ſendun
liggl

Ullhenn

=

1
Inerenr

fealie
fiu ſi
Ekron

4 aloels

ſRielen

UWlie

dTN

en rr
ublicsntr
en nzblemt
nis Ohdnt
ð

,

mmnii

nenckinn
11 i.
Ge rorn
inn Uulnr
en

100

DE REGuT. 158 IuRISs 295

—

bus Auth. de Bares. ab intefi. Noy. us. peculium V

modum melior conditio patris dominivé
per filios & ſervos fiat. Quod autem ad-
ditur, deteriorem non fieri, id ſecundum !l.
10. & l. 5. ſupra. h. t. accipi oportet. Ex
quo contractu, per filium inito, Pater lu-
crum facit, ejusdem quoque contractus
nomine actionem ſuſcipere, peculiotenus

ſcilicet, cogitur. l. a fliusſam ff. de neg. geſt.

Eſt enim ſecundam naturam, incommoda

cujuſque rei eum ſequi, quem ſequuntur &

commoda d. l. 10. Ex contractu iniquam
fili. Nam ſi ex delicto, ſecus eſt. Non

enim ſolet ex pœnalibus cauſſis in patrem,

ne peculiotenus quidem, actio dari d. l. 18.
Atque adeò, ſi quid ex conducto à filiofa-
Hamilis cœnaculo dejectum effuſumvè ſit
in locum, quà iter eſt publicum, ipſe qui-
dem filius in ſolidum tenebitur edicto, de
hbis qui deiecerint & . in duplum ſcilicet da-
mni dati: pater tamen ne de peculio qui-
dem tenetur, I.7. br. & §. ſi filiusfamilias d. tit.
ſcilicet ſi ſeorſim à patre filius habitaverit.

ſolus habet. Atque ita apparet, quemad

4

§. ſliusfamilids I. de oblig quæ ex quas. contr.

Quæ ſic opinor accipienda, quatenusactio
ex illo edicto pœnalis eſt. In quantum enim

rei perſecutionem continet, nôn im pro-

babiliter dicetur, teneri patrem peculiote-

nus,

286 PRALECTIONERS AD TITuLuIM

—G

nus, ſicut rezum amotarum actione tene-

tur, in quantũ factum eſt peculium locuple-

tius: & dominus ob furtum ſervi I. 3. S. e*

Z furtivi f. de pecul. l. 4. cum ſeg. f. de cend. furt

I. 1. §. nec gravari ſ. de vi & vi arm. Cæterum

etſi pœnali actione pater nomine filii non
teneatur, condemnato tamen eâ actione
filio pater tenetur actione iuidicati etiam

ad pœnam, quatenus ſcilicet in peculio eſt;
quaſi judicio cum ipſo ſit contractum l. 2.5.

idem ſceribit f. de necul. l. etf condemnatus f. de

noxal. all. l. Iulianus 19. f. de condict. fu rt. l. 16.
F. de vi & vi arm l. tam ex contractibus 57. f. de

judic. Vnde dubia videtur effici commu-

nis illa & recepta concluſio, quòd publica-
”ů”MMü tis bonis filifamiliàs propter delicum non

poſſit publicari peculium, ne quidẽ quoad

proprietatem: Peregr. de iur. ſiſci lib. 5. tit. 1.

num. 12. quod & ſu prà attigimus in l. 97. h. t.

A quà tamen recedendum non eſt, propter
nis loquitur. Interim ex his liquet, ad pe-
culium quod attinet, poſſe ſervum aut fi-
lium tàm meliorem quàm deteriorem cauſ-

ſam patris aut domini facere, eoꝗque præ-

11 ſenté regulam nihil pertinere. Aliàs a. ſtipu-
üUUulrrnnqdo, paciſcendo, contrahendo meliorem
ceorum conditionem facere poſſunt l. ſi debi-
tor j. F. de ad. l. ſeryus 3. C. eod. deteriorem

non

iein

rid

1 13. C de bon. damnat. quæ in fortiorib. termi-
140

D1

—
opnitenlen
AInunnn tli
en tehio
fülmettl
C A
ſmmutuss
Auun ibe
ikiam ijt
lſaant 4

lenmmbl
uuprennſed

ſteni hoe
tingeio⸗

entdoce
unit uni
(aetonen

ſ

N
(n

W

drren

nKideee
cllumlon 4

kine nem; relatio juramenti à filio facta patri

“
. SSõ

pr HKuLIS IuIRIS. 447

l

non item . .yenult. f. depoſ. Inde ſt, ut us. 14

jurandum fillii patri quoq; patiat exceptio-

ian. le
nocnen
men ti e

je e nicctten “

ceu; xeloe⸗

Z
Almiul

iti1

reftcin⸗
grd

gelän n

,negoi 9

gil

=

fmg ed
mnete
ninb

“ ,

rinenn

nihil noceat I. quanto magis f. de jureiur. l. nee
filius C. eod, niſi in cauſsà peculiari detulerit
I. ſervus & duab. ſeqq. eod. tit. Pariter con- 1¾
ditionem, ſub quàò pater inſtitutus eſt hæ-
res, etiam injuſſu ejus filius rectè implet;
I. 5. f-. de cond. & demenſt. cum palàm ſit, eo
facto non obligari hæreditati fortè damno-
ſæ patrem. ſed inſtitutionem duntaxat pu-
1iflari⸗ Hoc ita, ſi ipſa quoque conditio- 14
nis impletio patri damnoſa non eſt, ut pu-
ta in facto conſiſtens. Alioquin ſi⸗ quid de
ponis patris diminuendum foret, dicemus
impletionem injuſſu ejus nullam eſſe:
itaque accipi oportet I. 25. ff. de condit. in⸗
Sir. ut doctè Faber hic animadvertit n. 4.

Lex 134.
nyianus libre 2 1. ad Edidum.

Non fraudantur ereditores 3

dcum quid non acquiritur à debi-

tore: ſed cum quid de bonis di⸗
minuitur.

Vide

288 PR FLECIIONES 4P TIruruXA

Ide ſupra in l. non vigentur 83. in ſ. b. .

jundt. l. alienationis a5. verſ. qui occaßfione
f. e y. §.

J.

Nemo ex ſuo delicto melio-
rem ſuam conditionẽ facere boteſt.

p&Naquid ſtipulatus ſit, & dolo alte-
rius Ilocιsctum ſit, ut Pœna committere-
tur, X qu iſſimum eſt exceptionem dari, ne

FPF 1¹ excctà portionem pòſt actione pro

ſocio conſe equatur ſ duoj. pr. F. A quis cau-
tionibus. Fac. l. ita demum 31. I. de rec. arbitr.
2 ltem qui dolo fecit, quò minus poſſideat,
ad exhibendum agere non poterit, quamvis
ad exhibendum ipſe teneatur: lI. 3. §. ſi me-

–—

cum fy. ad exbib. & actio communi dividun-

do ceſſat, ſi unusex dominis ſui facti nomine

p& nã meruit l. ſi duobus l.ſi cmmunis ſj de no.

3 xal. ad. Sic tutor adverſus contutores,
quamvis doli participes, nullam actionem
habet ad recuperandum, quod ob commu-
nem dolum præſtitit: L. 1. §. planè ſi ex dolo f.
detut. & rat. liſtrah. nec procurator adver-
ſus dominum, qui proprii dehcti pœnam
ſubiit !. qui proprio S. pœnam j. de procurat.
Adde l. ſive hreditaria f. de negot. geſt.

dl

Mr⸗

uie ftee
Itonentd

Urinquuntn
CNtemndltase

MWnenmſuammn

obes ui

Uutefonl

Tideò ſi de duobus ſoci's unus ſub ſhnuf

wenig, ſe

—

ictlone

hunke eA⸗

ſunn Cnanen cr

liiep
nonmmimne

i liſ
umninile.
hürmtien

faule

mmnanbon
D Fmdnnn,

iehanil

Inn pDr KkGUrIS IuRn Is. 289
— *

eun UIIud quæritur: an is, qui vel rei vin- 4

nſneg dicatione vel depoſiti commochtivé actio-
ne conventus dolo poſſidere deſiit, ideo-
que, in quantum in litem actor juraverat,
condemnatus eſt, vel in hoc faciat conditio-
ldnn tionem ſuam meliorem, ut actor ei cedere
elaeree actionibus ſuis debeat? quâ de re contraria
erxtant reſponſa: l is qui dolo 69. ff. de R. V. &
1s ſoirum 1 in depoftti 12. f.. de re iudic. quorum hoc in/
Ihu Ponæz fidei, illud in ſtricti juris actionibus
a locum habere Accurſiius exiſtimat in d. l. 69.
iumes Veruntamen cur diveru m ins in his eſſe 5
Auͤr⸗ debeat, nihil apparet; ma jorque videretur
1,. lie: in contrarium eſſe ratio, ut multè minus in

uα bonæ fidei judiciis actor actiones cederet,
Pu As quam in illis. Licet enim in omni contra-

gun ctu bona fides præ ſtanda ſit: 1 mandatu 19.

8
50 tE
POe

er lusſe §. 1. F. mandat. I. bonam ſidem C. de oblig. & ad.

ttamen cum bona fides in his, quæ ab eadem
aciun denominantur, ex uberare debeat, 1 3, C. pro
* ſi ſoc. reus, qui illam contemſit, dolum que ke-
,nnoe eit, ei ceſſione ſe indignum reddidit. Quic- 6
din quid ſit, exiſtimo non tàm ad diverſitatem
dn m judiciorum bonæ fidei & ſtricti juris reſpi-=
“ Nciendum eſſe, quàm quod diverſæ ſint utro-
43 2 bique facti ſpecies: & quidem in l. 12. ideò
nrn⸗ doloſo ſuccurri „quod litis æſtimationem
h non ſimpliciter ſed ex affectione actoris fa-
ctam præſtitit, atque ita definere cœpit a-
. SCtoris

—

290 PRLEHCTIONHERSAD TITuLuIM

ese——

Gtoris intereſſe, cum rem habere videatur;
l. ſi & rem ff de petit. hared. gl. in l. item ſi res,
in rerboyrem habere vult. F. de alien. iud. mut.
cauſ. nec invitus poteſt videri carere re ſuâ;

cum pretium, quantum voluit, ſit conſecu-

tus I qui reftituere fj. de R. V. Vnde nõ tantum
alias actiones, puta furti, Aquiliæ &c. ſed &
rei vindicationẽ condemnato cedi æquiſſi-

mum eſt, ne dupliciter quaſi plectatur ob

7 unum dolum. Porrèò in l. &9. dico ſimpli-
cem duntaxat litis æſtimationem fu ſſe prę-
ſtitam, & actorem juſtum rei pretium con-
ſecutum eſſe, quam vis pro eo re ſi uâ carere

3 tereſſe. Quam interpretationem confir-
mat l. quod ſti poſſeſor 71. eod. tit. ex eodem
Pauli lbro deſumta, cui quàm veriſimile

eeſt ſub jectam eſſe l. é9. atque adeò non uni.

verſaliter de omni, qui dolo poſſidere deſiit.

ſed de eo duntaxat, qui non amplius, quàm
veram litis æ ſtimationem præſtitit, accipi-

endam. Rationem certè, quæ in l. ſeq. o. ad-
jicitur, ſecundum quam utique lex tàm re-
ſtringenda quàm extendenda eſt, per gl. &

Dd in Auth. quas actiones C. de SS. Eceleſ. laſ. in
l. talis f-. de leg. ad omnes in univerium, qui

dolo poſſidere deſierunt, referri non poſſe

manifeſtum eſt; ſed eos duntaxat, qui ju-
ſtum pretium pra ſtiterunt, quod lhitis

—

ma-

Uutonijutam

tt 40, ,ntor.

ſhhloce pol
ſoheebere
lekenreg

E

ubuoblern⸗

ſeluͤſeeunee

.

((6lſeſe

nitrenne
Utiickrelie

nollet; adeoque nandum deſüſſe ejus in-

hikune
hechhe.
mtnn
nubtene
unt 6
Ptlinen
nen henn
1 1

an.

Conddd

1d n DEREGuIISIISIS. 291
baderan .

mationi, juramento actoris factæ, opponi-
Ualng tur. A. 1I. 77. eod. 1it. .
Aiuͦ Denique quod traditur in I. 7. S. qui à 10
Ceigenn me ſ- de vi & vi axrm. violentum poſſeſſorem,
inſims ſi ab alio de Ppoſieſſione vi deiiciatur, ipſum
Voküm quoque habere int erdctum, tum ad verſus
Aguirhui Præſentem regulam, tum contra quàm in
mis furibus obſervatur, qui furti actionem ad-
Uai etn verſus ſecundum furem non habent, per WDU
1. 10. & I. ſeg. F. de furt. idipſum hanc hbet
nenii diverſitatis rationem, quod interdictum de
teptetun vi rei eſt reſtiturorium actio furti non ad
Geofen rem ſed ad panam datur, quam conſequi
iles nihil ipſius intereſt, cum res ejus non fue-
euta rit, & im probè pœnam ab alto exigat, quam
NMa && ipſe debet. Sed quamvis nec condictio-
unmi nem furtivam habere priorem furem ve-
Nentt rius ſit, ut quæ domino datur I. ul. quoniam
amk 75. ſ. ge cond. furt. probabiliter tamen dici ”M
vunghll poteſt, incerti condictionem ad poſſeſſio-
auis nem recuperandam habiturum, arg. 1. &
u h1 ided 12. in f. d. t. & d. l. 1. 5. qui4 me f. ae vi & HW
gratt viarm. Etſi enim in pari cauſs4 melior ſit 12

uele⸗ conditio poſſidentis „ l. in pari / h tx. atque
, adeò nec fur nec violentus poſſeſſor à ſui ſi-·
unſet milibus ex: gere poſſe videantur; tamen rem
Em Propius conſideranti par utriuſque cauſs4

u non eſt. Quod enim ad cauſſam poſſeſ 13
Dld

—–

11

ſionis attinet, prædo non omnium, ſed ejus
n T àa dun-

292 PRALEBCTIONES AD TITUILUM.

MD duntaxat, cui vim fecit, reſpectu prædo eſt,

cum aliis compa atus bonàâ fide poſſidet;

unde poſſeſſio ei prodeſſe ſolet. I. ſn f.

4e ac: peſ. “S
Lex 137.

Vlpianus libro 23. ad Ediétum.

vel quæ in rerum naturâà non ſunt,
pro non adjedtis habentur.

.— E Iusdem ferè ſententiæ eſt, l. veram 31. t:
EE quæ pertinere videtur ad l. ſi ita quis ſli-
Sð pulatus 31. F. de evict. QOuch emtor ſtipu-
latur pecus ſanum eſſe, ſanum præſta-

ri, &c. impoſſibile videtur ſtipulari. Ete-
nim ſi ſanum non ſit, impoſſibile eſt,
quod promittitur: ſin ſanum, fruſtrà pro-
mittitur. Verum eit tamen, in eà pro-
miſſione non tàm ipſam ſanitate
id quod emtoris Intereſt, contineri, adeoq;

nem I. im poßibilium 185. infra h. t..l. 7. f. de V. O.

nullam ab obligatione liberationem pa-
riunt. “Et ideò, etſi fur aut raptor pœm-

.

32 tentiâ ductus domino rem reſtituerit ſpon-
c actione

tsé, fur tamen eſſe non deſnit, ne
furti pœnali liberatur. qus eu mente 6d.n

bi gl.

“ qur dari impoſſibilia ſunt,

m, quàm

. . . X .
valere ſtipulationem d. ?31. Aliàs certe, quæ
fieri impoſſibilia ſunt: nullam obligatio-

S

mnasns

vdr f
(eng, guoc

Nemmn nale
ne ceſe
ſcun ſit,
Aunucel
Plbletkt
ſummnf
inkerumortn

Ohntöneg
E

Utes adr e
lloltosrein

Clipulnio

e

Re⸗
ſle
5 Kentin

Foteler

Imr

—

pengetrt
i eegle
e laelf

õ

DEREGULISIIRNRIS. 293

& Br. f. de furt. Ex hàâc lege etiam de-
ſcendit, quod etſi donationes inter conju-

4

ges non valeant, tamen ſi vir uxori poſ-

ſeſſione ceſſerit, donationis eauſsà, eoque
factum ſit, ut mulier uſucaperet, valeat

ejusmodi ceſſio. Cum enim facti ſit, im-

poſſibile eſt à jure civili eam inhiberi l. 1.S.
ſ vir uxori ff. de acq. peſſ. Denique rem, q'aæ
in rerum naturàâ non eſt:, adeoque præ ſxari

omninò nequit, ſtipulatus nihilagit l. f. bo-

mob6v. f. de V. O. Hocita, niſi alterut um,
aut res aut æſtimatio, debeatur: que, caſu,

morzã factàâ periit. l. inter ſtipulaiatem 83. §.
pen. F. d. f.

Lex 136.

Paulius libro 18. ad Ediâum.

Bona fides tantundem poſſi-
denti præſtat, quantum veritas,

quotiens lex impedimento non eſt.

Ocetſide fructibus à bonæ fidei poſ-

ſeſſore perceptis accipi, Accurſio &

etſi ſolius rei facta eſt mentio, mam/en utilis
eſt ſtipulatio ad æſtimationem, u cum res

Placentino authore, non inconvenienter

poteſt : verius tamen de actione Publician?

1 3 pro⸗

S

fuerint.

3ꝗ1 ridetut “ ſi ſponlus; 5

294 PgIECTIONES AD rIrurüN

— — —

—

pronunciarum dà Iurisconſulto videtur,
quam eodem effecdu bonæ pdei poſſeſſor
intendit, atque verus dominus rei vindica-
tionem :I. 1.l. quæunque, cum multis ſmil f. de
Publiadt hoc uno exzepto. quod adverſus ve-
rüm dominum non competit. l. pen. &

ult. F. à. t.

Ad fructus porrè quod attinet, illud
primùm extra controverſiam eſt, conſum.

tos omnimodòè bonæz fidei poſſeſſoris eſſe:
perl. ſequitur S. lana f. de uſucap. non habitâ
ratione, utrum naturales, an induſtriales

natarius, induſtriales duntaxat frucus ſuos
facere traditur, naturales non item: id non

de conſumt&, ſed perceptis quidem, adhuc

tamen extantibus accipiendum meſſe inde
evincitur, quòd donatarius conjunx rem

iplam de natam li conſumſit, luam facit;

multoque magis fruus. arg. 1.ſed K pir zi. §.

nem, verſ. Huatenus alta ent rujleim, & ef,.

hoc are e eρα . de denat. int. pir. G
1½. u d tenvs tantùum donatio impedi-
ffefit
nnie
ei l
tunben

tur, quatenus don. raru⸗ eſt locupletior.
Loc upleiior autem non videtur, ſi con-
ſumlerit, etſi d de fuo alioqu lin fuiſſet ero-

ga-

Quod enim in contrarium af-
ferri⸗ ſolet reſponſum Pamponii, in lL. fru-
dus 145 H. de uſur. ubi conjunx, idemque do-

S. circa venditio-

dr

4

gaunns,u
firikten fa
conttobſern
Mnll le
ſn.
hdn⸗
ſn hwſtere
ſumoe bperee
ſtimtteri

lnn pe⸗

nthenil
Uelten t⸗
Einere e

iun bin
mnelen⸗ ee

li gue⸗
nte Gnon
nrur
Uon letit,
lleens
Nnd i
D

=
S=

d mu
nlcle i
1 bceipolt

inusreirin

H

7

Goc Nietut

rpett

mtine

Gpoririol
nn, Cen

on ſKteln“

ovno

„.

4

. (Ae

4 ,
orIf.SO
ell,

DE RECGuIILIS IuRI. 29
gaturus, d. l. 31. ibi, nec videtur locupletior.
iin cibarus familiæ impenderit &c. licet alids
contrà obſerveturl. 2. & K quis re ſus . de ye-

—

tit. hared. Fac., d. l. ſequitur S. lana in f. f. de

uſucap.
Ilud non abs re quæritur: utrum pre
ſens noſtra regula pertineat ad nonlů con
ſumtos, perceptos tamen ab eo fructus, qui
ſcit jam alterius eſſe? Vbrurſum ſeparan-

di ſunt, qui per litis conteſtationem cœbe-

runt eſſe mala fidei, quos conſtat omnes
ante litem conteſtatam extantes fructus
reſtituere debere, I. certum. 22. C. de R. V. In
reliquis, qui aliude cognoverunt, rem alie 6
nam eſſe, ſic exiſtimo diſtinguendum: inqu-
ſtriales quidem ad poſſeſſorem pertinere,
dum res non evincatur, per l. qui ſcit 25. §.
Fin. f. de uſur dum lis eo nomine conteſtata

non fuecrit. ſic enim accipiendum eſſe,

quod de evictione ibi dicitur, poſcit d. l. cer-
tum C. de R. V. Nec hoc iniquum eſt. Cum 7
enim & ſemen poſſeſſoris fuerit, & operam
quoque ipſe præ ſtiterit, quin & rem, cujus
ſemen pars factum eſt, uſucapere poſſit,
quamvis malæ fidei ſit; I. bona fidei 8. S. in
contrarium, ibi, quam vis capiat ff. de acquir. rer.
dom. quid mirum eſt, ſi ex re ſuàâ ſuisque o

peris ſibj acquirat ?a. l. qui ſcit, in f. In na

turalibus ſecus exiſtimo, ut & conſumtos S
T, 4 ante⸗

1

296 PgALEEC TIONES AD TI TuLuM

n õ 4
—

d. l. bonæ ſilei ubi in princ. de ntroq; frutuum

genere ſeparatim fit mentio, ut appareat,
etiam in eo, qui bonæ fidel eſſe perſeverat.
du bitatum fuifle, quoad naturales fructus;

poſtea additur, in conttariam &c. quaſi di-
cat juriſconſultus: quod in bonæ fidei poſ-

ſeſſore modò dictum eſt, id ad alium, qui ex

poſt facto malę fit fidei trahendum non eſt,

quam vis & hic uſucapiat. Adde, niſi in in-

lsianut libro 25. ad Ediltum.

vic, bonæ fidei poſſeſſor eſt.

4

Vod communiter traditur, bonæ fi-

¶ dei poſſeſſorem eum demum eſſe qui

ignorat, ſe rem poſſidere alienam; l. bona fi-

dei 10. F. de V. S. 6. fi virgo 34, . 2. & malæ fi-
Qei eſſe incipere, quamprimùm ſciverit: l.
quam rem ſf. de uſutap. l. item g. petitam, ibi, ubi
ſcit, incipit eſſe malæ fidei poſſeſor F. ae petit. ha-

zed. ſicut ipſa bona fides, ignorantia; mala

ex contrario ſcientia alienæ rei definitur: §.
guod autem 1. de iſucap.l. traditienem ſ.de Publ.
7 „ 8 A . —RR
in rems kl. id ex præienti regulâ exceptio-
ää

ante litem conteſtatam reſtituat: idque per

eenH

enmaemtt

perlunn

eit tie

neteturz ,.

le

oncapt

elntzt.t

nenrum,
ſlebitunet

lanati
Ger A

Ululii⸗
iſ iin

Nocreten

. . M t. Cmamel
Qui auctore judice compara-

ſenleen

LISIuR Is. 197

„

Im PrAEBG

imie nem admittit. Etenim ſive ob funeris im- 2
umIm penſam magiſtratus legata diſtrahi permi-
u ſerit, uti poteſt, ſi aliæ res non ſint, unde fu-
dee neretur; l. 14. §. ſi colonus, verſ. ſed etſi f. de
un relig. & ſumt. fun. ſive ob cauſſam judicati
GGα. pignora capta judicis authoritate diſtracta-
nbeneti ꝗue ſint; t. t. C. ſi in cauſ. jud. pign. capt. em-
Idime toreorum, quantumvis ſciens, bonæ fidei
enms vigebitur; atq; adeò aditâ etiam hæreditate
edlu nec legatario nec debitori „parato poſtea

o. ſolvere, ad recuperandum ea actio dabitur
Aa. l. 14. l. 5 ob cauſſam C. de evict. Quodquein
1 d. verſ. ſed et' additur, legatarium tamen le- 32
Munn gato carere non oportere, ſi ab hærede in-

demnis præ ſtari poſſit; hoc poſterius quo-
ce w que ad legatarium, non ad emtorem refe-
d rendum eſt; nec aliud legatario, quàm æſti-
d eei matio debebitur. Quin imò his caſibus KK
h non bonæ fidei duntat poſſeſſor eſt, ſed do-

luunch minus: unde non modò non fructus, ſed
um nec res ipſa illis auferri Poteſt: d. verſ. ſed etſi
ud ſigquidem in vicem juſtæ obligationis ſucce-
oben dit authoritas jubentis. l. 1. C. K in cauſ. judix.

nuß Dominus inquam „non jure dir ecto; unde
rei vindicationem habeat ſed loco veri do-
ſe mini; unde Publicianàâ rectè utitur, ſi uueo
u, caſu rei poſſeſſionem amiſerit arg. l. 5. F. de

6 Publ in rem ad. Lalem enim poſſeſſorem, etſi gE
leret/

ſciens alienã rem poſſidere cœpit, uſucape-
dliens ren Kare⸗

S

V

60

26⁸ PpaErECTIONE AD TITuIIM

re poſſe paſſim tra litum eſt „.ke 12. cum -
mill. . de damno inſedo.
Denique valdè hùc pertinet, quod
alibi juſtè boſſidere dicirur, quiauthore prę-
tore poſſi let l. ſuſte ti. F. de acq. poſſeſ. Illos
tan en, quos mag'ſtratus rei ſervandæ cauſ-

sà in poſſeſſionem bonorum miſit, non
poſſidere notandum eſt. l. 2. S. creditores f.ati

poßid, ſed tantùm in Poſſeſione eſſe cuſto-

diæ cau ſsà: I. . f. ut in poſſ. legat, unde nec
9 fructus lucrantur. Sicut nec pigaus ob
cauſſam judicati ſibi datum creditor vende-

re poteſt: l. 2. C ſi in cauſ. jud. allàs furti aut
vi bonorum raptorum tenetur debitori lI.

mile: §. Kin. f. de re jud. et ſi a bliicreditores poſ.

ſintl. 6. & t. t. C. de diſtr. pigu.

Lex 1z35.

Paulks libro 27. ad Edidum.

Omnis hæreditas, quamvis po-
ſtea adeatur, tamen cum tempore

mortis continuatur.

Sredem ſive ſcriptum, ſi five ad quem
ab inteſtate bona defuncti pertinent,
heredirariis actionibus ante aditionem non
obliga i palam eſt: ſiqu dem non potuit e ei
per alium ‚ut puta defunctum, iniqua con-

ditio

————

—

4

(ito inte
herecitne

oſeuh
omnarert.

ini
nitonor

ht. Hine

(hntnuati

Uun oced
llluumen
onon be

Eten:,7

ſinlnin
nthn g,

Elrhere
bekterce
line⸗

ernhet
feme.
lblzeß
polelin

ſert
Morten
ſuagre
ede

Uun

—

Pllechs

l N.NN

1 1.
kerrammedl
Un l

ntm.

ne eleth

. Unden
erienen

telarten

jalöhnt

tut tn
tecitane

DE NMMGuILIS IuRISS. 299

men.

ditio inferri. Ergò nec commodum ex
hæreditate nondum aditâ percipere debet.

l.io. ſupfa. h. . Veruntamen juris fictione 2
omnia retrò jura poſt aditam hæreditatem

ipſi & in ipſum competunt, non ſecus ac ſi
in ipio mortis articulo adiiſſet. omnia 193. f.

b. t. Hinc eſt, quod uſucapio, quæ ſine
continuatâ & non interruptàâ poſſeſſione

non procedit, l. uſucapio 3. ff. de uſucap. hæ-

redi tamen procedat, etiam ejus temporis,
quo non poſſedit, ante ſcilicet aditam hære-
ditatem: l. nunquam 27. F. vacuum d. t. hocq;

ſingulari jure ita receptum eſt I. iuſto 44. 5§.
nondum, eod. tit. Indidem eſt, quod hæres 4

ei, qui ante aditam hæreditatem negotia

geſſit hæreditaria, & hic viciſſimilli obliga-
tus eſt: etſi nec teſtatoris, utpote jam de-

functi, nec hæredis, ad quem res nondum
pertinebat, negotia geſſiſſe dici poſſit l. ait
prator, in pr. & S. hac verba fi. de neg. geſt. Ex

quibus efficitur, tàm aditionem adeoque
poſſeſſionem, quàm alia ad hæreditatis cauſ⸗
ſam pertinentia, juris interpretatione ad
mortis momentum referenda eſſe. Vnde &
quoque in Falcidiæ quæſtione, locumné
habeat, annon? mortis tempus ſpectari, &
ex eo die quadrantis fructus apud hæredem
relinqui oportet. I. quod de bonis S. fructus f.
ad L. Falc. Fac. l. legis Falcidiæ, eod. tit. N
Nun-

320 0% PRLRCTIONES AD TIrTuIIM

Nuunquam creſcit ex poſtfacto

præteriti delicti æſtimatio.
. L Inc cum injuria aliter atq; aliter æſti-
LI metur, ex qualitate &dignitatetàmin.

juriãtis quàm injuriati. perS. atroæ l. de iniur. ſi
patſus injuriam poſtmodùm ad dignitatem
evectus ſit, nihilo majorem oportet con-
demnationem fieri. arg. lI. 1. f. de pæn. Sicut
2 nec hotnicidii tenetur, qui vulneravit gra-
viter, modòͤ non mortiferè, ſi vulneratus
poſtea vel domini negligentiâ, vel Medici
imperitiâà mortuus fuerit l. qui occidit S. ſin. f.
3 ad L. Aquil. Quodque ab Accurſio, Decio
& Cagnolo hic objicitur l. in furti jo. verſ.
quod ſi pretioſior & l. inficiando 67. S. infans ſfi.
de furt. ubi qui infantem ſurripuit, eumque
ſuis impenſis educavit, adulto eo non pro
infantis, ſed adoleſcentis æſtimatione pœ-
nam ſuſtinet; aut alioquin re pretioſiore fa⸗-
Qs etiam id, quo pretioſior res eſt, multipk-
catur: l. ſi quis uori S. ſ qutis maſam, ibi, ſurti
agere vel condictione A. t. lI. ex argento 13.f. de c5-
dict. furt. id ad eam regulam non pertinere
inde apparet, quòd ipie Vlpianus in d. 40.
non tàm ex præterito, quâm præſente quau
continuato furto illum obligari aſſerit ibi⸗
S i

Df

iuc tuu
(Ains!
ſun nilmn

nuenonn

Ciigtltr
Omn
Mkempor
lico l
nN
epaltl

—

Plragt

. Hut
terept
Wlein
Imhnnn
Calnen

ubehenn

ezulen

leneinn

cten
Ebni

tenpgeen
hurerun

Petuncar

DTIN

20

ti,

mg uͤn ünd
onir unt
mr unl
alagin
noenach

N
Tllenitgt
in nent
i, dle
igain

3

curin

ſume

Gizeundt⸗

eo oh⸗
nmtoen
lenollt .
det ninn

= 2

=—
—

ni 4

gfn

u u⸗

l

G⸗

6

DE RFCHILISIuRIS. 301

—
—

quia 6 tune ſurtume eius facum ſe verius eſt, &

Celſus in d. l. 6é. ibi, quid tam ridiculum 12,
quam meliorem furis conditionem eſſe propter cõ-
tinuationem. FPac. I. . §. 1. l. fin. F. de cond. furt.

Lex. 779.
Gaius libro ad E ictum Pratoris urbani.
Omnes actiones, quæ morte

aut tempore pereunt, ſemel incluſæ

judicio, ſalvæ permanent.

J Vra & actiones, cen res incorporales, 1

nec poſſideri nec uſucapi poſſe Palàm eſt
1.2. fl. de acquir. pof l. 73. S. 1. f. de aquir. rer.

dom. Has tamen præſcriptione, ſivetem-

poris exceptione variè tolli, remoto anti-
quo diſcrimine temporalium & perpetua-
rum actionum, hodiè conſtitutum eſt: vin-
dicationes quidem, & alias reales actiones,
ut Publiciana &c. ſive triennio, ſive longo
tempore, prout ad rem mobilem vel immo.

bilem dantur: ſin uſucapio locum non ha-

beat, tricennio: ſicut & perſonales, 1I. fcut

C. de præſer. 30. annor. quæ ſcilicet breviore

tem pore non tolluntur; ut duæil læ annuæ,

injuriarum I. ſi non convicii j. C. de iniur. & re-

Petundarum!. 2. Ff. ad L. Iul. repetund. Ve-
rum omnes in univerſum actiones ſemel 3

conteſtari lite perpetuantur, ſive ſalvæ per⸗- 4
ma-

—

302 PRALHRCTIOMES AD TITILIA 9

manent, ut Gajus loquitur: & quidem non eceltero
ad 30, duntaxat annos, qui aliàs perpetua: mnſh
rum actionum terminus eſſet ſolet l. un §. ad Ahi
hac C. de annal. except. ubi Dd. ſed ad 40. à enat
tépore ultimæ judiciariæ cognitionis com- nfuan
putandos. . hßin. in f. C. de præſeript. ʒ3o. annoer. diinnn
1. . 17 1
= lünebus

Non videtur perfedè cujus. leen
quam id eſſe, quod ex caſu aufer-

ri poteſt.
1 Tideò hæres nihil de rebus reſtitutioni ſi
obnoxiis aut ſubſtitutioni ſuppoſitis Alen
non modò alienare, ſed ne pignori quicdem hne
obligare poteſt l. ult. F. ſed quia C. comman. lde
de leg. Sed nec libertatem, quod maxim̃ ſe
videbatur, quoque reſpexiſſe ICtum hoc Gun
loco inſeriptio monet communis cum . 3. dae
fF. qui & 4 quib manum. ne ſuis quidem ſervis Grtͤien
dare propter incertitudinem ele cionis po- mianen
teſt. d. l. 2. Sicut viciſſim res noſtra, pigno- iſun
33 ri obligata alii, perfectè noſtra non eſt; eo- nre
que fit, it ejus ſolutione non liberetur de- Ai
bbitorl. ſi rem meam 20. & I. ſi creditor ab. fF. de den
ſolut. niſi generaliter duntaxat obligata, de- he
birorque ſolvendo ſit: I. generaliter in pr. Pubit
H. I. . qui & à quib. man. quod ſecus eſſe inre eni⸗

ſpe-

EI DI REGCzIISIuIE 18. 10oz W

——

Minn ſpecialiter obligata monſtrabitur in l. is da-
em Mnum 69. §. 1. infra. h. t.
aldelang Denigque utram ſectemur lectionem, 4
Nlllugt eauſſæ an caſus, uti diverſi Codices hic ha-
nteiee bent, parum intereſt. Illud certum eſt, de
RW caſu fortuito hoc loco non agi, de quo in
pleriſque juris articulis, ut & hic, nemo te-
netur. Aliàs autem promiſcuè quandoq;
his vocibus uſos Iureconſultos, pro negotii
tdt an cujuſque emergenti, docuit Faber hic n 46.
1lule⸗
Lex 1I40.
Vlyianus librey6. ad Edidtum.
oni lte Abſentia ejus, qui Reip. cauſs4
gweigi abeſt, neque ei, neque alii damnoſa
ſuucM eſſe debet.

“

N nn .
ſeCurk X Otum eſt, quemlibet regulariter in 23
munscn loco contractus, ſi ibi inveniatur, vel

gienſi domicilii conveniri poſſe, exceptis legatis:
ANn qui cum publico fungantur munere, I. quid
nobrn· . f. ex quib. Cauſ. mai. & ob aliam cauſſam
lN nunc venerint l. 2. § legatis. verſ. nam Celſus
ͤbenne F. de iudic. meritoò jus revocandi domum ha-

uurni/ bent: 4.l. 2. §. omnes ne vel Reip. negotia
ane Ppublicæ occupationes rei familiari præj udi-=
tab e afferant; juxta vulgatam regulam: ne-

3

mi-⸗

304 PRALHECGCTIONESAPD TTTaüruM

——— —

mini officium ſuum damnoſum eſſe debere

21. ſed ſi quis 7. f. teſtam, quemad. aper. Quod

tamé Ehactenus verum eſt, ne iſta revocatio

adrverſario damnoſa ſit: veluti ſi dies actio-

nis interim eſſet exitura. Hocques eſt quod
ait: abſentiam nec ei, qui abeſt, nec ali, id
eſt, adverſario ejus actori damnoſam eſſle

debere.

Nee enim vel nocere vel prodeſ-

ſe deber hæc abſentia l. 1. pr. F. quib. cauſ. nmai.
3 Namſi prodeſſet ei, noceret adverſario. Et
ideò cautum eſt, ut ſi dies actionis interim
eſſet exitura, ad minus litem cõteſtaricoga-

tur is, qui Reipub. cauſsà abeſt, quà perpe-
tuari ſolvere actiones temporales præce-
dente lege oſtenditur. Hodiè cum non

ſolùm litis conteſtatione, ſed & extraju-
diciali denunciatione, teſtatò tamen factà,

interrumptatur præſcriptiol. 3. l. 6. C. de præ-

ſcr. zo. annor. cum ſimil. conſequens eſt &
hoc caſu litis conteſtationem amplius ne-
ceſſariam non eſſe.
IIIud denique notandum pro Rei-
publicæ Cauſsâ abſente non habendup eſ-

ſe, qui privati commodi cauſsâ id egerit ut
abeſſet: l. 4. I. 36. F. ex quib. cauſ. mai. etſi eti-
am Reip. negotia agat, modò ſuamet prin-
cipaliter ſpectaverit gl. notab. in l. non
verè 72. cod. tit.

Lex

Meomnſo

d61

Mlr

Coce
ehomelt
Canlegven

Ans npetkar

iſe liemn

nollt 1c.

– i

iſen eß⸗
SUtefe

ni nrtr tls⸗

I,0

—
— —

— =—

drTnuu

ameketce
l he.

eiktateſt
Amilicisri⸗
Hyeiuetſt

belt, N

,,3

zaſetünt

Aionsinti
nchtetnig
el, guſet

poreles

l eun

legendt
numplas

DE REGzuIIS IuRIS. 305

Lex Ikr.
Paulus libro y7g. ad Edictum.

)

Quod contra rationem juris
receptum eſt, non eſt producendum

ad conſequentia.

H Inc eſt, quod, etſi pro majoribus & 1
L Tloco majorum habeantur, qui veniam
ætatis impetraverunt, ita ut contrahi tutò
cum ipſis ſine metu in integrum reſtitutio-
nis poſſit, I1. C. ge his qui ven. æt. impetr. præ-
dia tamen ab his diſtracta non flant emto-
ris, ſecus acſi revera major fuiſſet z. C. eod.
Siquidem ætatis venia contrà juris commu- 2
nis rationem & uſum im petrari ſolet: ideò
eâ impetratâ nibil tamen unàin conſequẽ-
tiam, quod ſcilicet ad jus commune ſequi
ſoleret, ſed id duntaxat ſtrictim impetra
tum eſſe oporet intelligi, de quo acum eſt.

Actum verò eſſè ulterius non videtur, 3
quam quouſque ratio conceſſionis ſe ex-

tendit, ad excludendam tcilicet in integrum

reſtitutionem: eamque ad alienationem
præ diorum aliarumque rerum immobi-

lium non pertinere ex eo conſtat, quod ne

quidem authorecuratore recte diſtrahan-

tur t. t. C. de prad. minor. Item que ſi cin fi. 4
V dei-

306 PRLECTIOMES AD TITUILUIM

Dr

deicommiſſum præſtandum eſt, cum legiti⸗ nen upnün
mæ fuerit ætatis, id eſt, ejus ætatis, quâ ple- otheſ
nus eſt rerum ſuarum dominus, quaque Cenecotsutt
omnimoda ipſi adminiſtratio concedi de- ſucen go
betl. 7. inf. f. de minor. erſi veniam ætatis ni kiſc-
obtinuerit, mhil tamen hoc ei prodeſt, ur Imfelint
maturiùs fideicomiſſum recipiat, arg. præ- Zen ſni.
ſentis regulæ & l. fin. C. de his qui ven. æt. imy. Monutr h
Eogem pertinet, quod, cum temporauſu- nd ſont
capionum inter hæredem & defunétum i) won
conjungantur, ideò quod hæreditatem rſturon
quoq; ipſam perſonæ poſſidentis vice fun- Miſenfet
gi receptum fit, I. ſi is qui S. nam hareditatem ſen etanne
F. Ae uſuc. & per not in l. 138. pr. ſuprà b. t. imè mttcnm
ctiam ante hæreditatem aditam ob eandem mymmne
„ cauſſam compleri poſſit uſucapio I. cœptam ſlſcen,
f. de uſutap. tamen non poſſit inde incipere, nuigen
ne quidem ex peculiari cauſsâ: per . pra- Nglemie
ſeriptio 45. in f. eod. etſi aliàs ſervus & filius iis, uunmen
quorum in poteſtate ſunt, vel ignoranti- ſuenikin
bus acquirant, per ſuprà dicta in l. melior . Alen bueſe
GG b. t. Illud ramen, quod ex l. 45. adductum nam
eſt, è diametro pugnat cum l. iuſto 44. F. Mnin
nondum, eod. tit. quæ quomodo conciliari mumg
inter ſe poſſint, equidem non video; niſi (ing
ex d. S. nondum ſuppleatur ad I. 4). ille verſi- umun
culus: ſed bæc jzure ſingulari recepta ſunt. ut ni- Dänledr
. hilominus uſucapiatur contra juris cõmu- Ahond
7 nis rationem. Pariter contrà juris ratio- lic

nem

—

—

huun DrF REGHuILIS IuRIsSs 307

mehng nem & regulam eſt privilegium mulierum,
unti i quo adverſus anteriores creditores in exa-
Coriu Etione dotis utuntur: I. alt. C. qui pet. in pign.
tbe ſiquidem prior tempore potior eſt jure,
ei einn der vulg. Et ideò hæres mulieris, quamvis 8
is in univerſum jus defuncti ſuccedat l. hare-
rigel Uem ſ5. ſupra. h. t. eodem tamen priviligio
üa non utitur. I. un. C. de privil. not. An au-
cuntemn tem ad ſponſam privilegium iſtud pertine-
ũ ten bit? Quod rationem habere videtur, cum
wod hittr eadem ſit favoris cauſſa. loh. Andr. in c. cæa
Eleruiad Monica, ſuper verbo, duximus extendendum extr
sl de ſent. excommun. Etſi probabiliter quis 10
nſl tentet contrarium ex 4. 1. ſin. verſ. quis enim
Airamoben earum non miſereatur, propter 05 quia, qala ma-
Argul ritis praſtant, & partus periculum & liberorum
nee Procreationem & . gl. in l. ſRi ſponſa 74. F. de iur.
dot. quæ rationes utique in ſponſa ceſſant.

dnd⸗ Veruntamen cum eadem intentione hæc 1I
, ſit, eoque intuitu dotem dederit, cur non
D idem jus ei ſervetur? cum & aliaàs deſtina-
io rei, cum jam cœptum eſt opus, factoq;
6 ipſi proximum, pro facto haberi ſoleat l. i-

“ brorum S. ſed nec cœpti ff. de leg. 3. iunct. l. fun-
io di S. item & lI. ſeq. f. de acdt. emt. Denique x2
n 00 quo argumento & authoritate veteris juris

ale privilegium dotis mulieribus datum d. I. fin.
nueit, ad ſponſam tractum eſt d. I. 74. iunct. I. terx —
. Iulia g. F. de ſund. dot. C& l. oratio 16. f. de ſpon-
niſ WS V 2 ſal.

—
—
ni

3208 PRLECTIONES AD TITUuLIUIM.

ſal. eadem authoritate quin novum quo-
que jus extendere liceat, nihilprohibet.
Elegans etiam hujus regulæ exem-
plum capiatur ex l. ſi ita ſcriptum 16. . de ma-
num. teſtam.l ſi ſervus 1p. F. de ſtatulib.

Uni duo pro ſolido hæredes
eſſe non poſſurt.

Icut duo ejusdem rei in ſolidum do-
1. mini eſſe nequeunt: ! 5.5. fin. f. com-
mod. ita nec hæredes ejusdem hæreditatis,
quos veteres pro dominis appellare ſole-
bant §. fin. verſ. pro hærede l. de bær qual. & diff.

2 Ideò nullis partibus in teſtamento nomi-

natis, ex æ quis partib. hæreditatem capiunt
5⁵5 1 plures I. de bared. inſt.

Lex. 12.

paulus libro 56. ad Ediétum.

Qui tacet, non utique fatetur:

ſed tamen verum eſt, eum non ne-

gare.
1 Aciturnitatem ſive ſilentium con-

trarios pro re natàâ effectus oper -

D1

pui
noltboßene
liogünu⸗

Lcum &lor⸗

he frennt
n tonſt,
lutur use

epltlelzc.

.Edirero

(tuiimee

Plgun nn
lrumbabuige
Eehe ubil

ſhian

Cod

un Gta
UumCbab⸗

Cnit
16031

at

N
eſtun

Uuu PDPDEF RHEGuTIS Iu RIS. 309

—
in nowung. multis oſtend botel⸗ exemplis autem me-
inlprei liuͦs, quàm ullà regul à com prehendi. Cer
rglletn tè cum & ſors & uſuræ in petitionem de-
inmn ifß ductæ fuerint, ſi ſuper uſuris pronuncia-
ins tum non ſit, nec à ſententiãâ appellatum,

videbitur judex oſurarum petitionem re-
pudiaſſe l. 3. C. de fruc. & lit. exp. 4½ O. de-
„t oſ. E diverſo ſi, cum minor in integrum 2
ltohen reſtitui jure polet, quadriennio tacuerit,
poſtquam major factus eſt, intelligitur
ratum habuiſſe, quod actum fuerat. Sed
ii ttu de his alibi latiùs.

Mrn Lex. T2.

Sml “ Ulpianus libro 6z. ad Edictum.
lber al
Rment Quod ipfſis, qui contraxe-

runt, obſtat, & ſucceſſoribus eo-
rum obſtabit.

☛

Cirnen

19,

ℳ

C Ongruit I. hæredem 5o. l. invitus 156. F.
QC2. & 3. 1. aliud eſt 160. S. fin. I. in his quaæ

lvn e ENe .
L 175. S. 1. h. t. ubi aliquid addam.
Paulus libro 62. Ediclum.
in⸗ Non omne . quod licet, ho-

es, neſtum eſt.
G V Quod

E

310 PRI. ECTIONES AD TITuILuM

„
—

Vod ſtricto juris tenori æquitas, ver-
borum captationibus interpretatio,
deſiderio partium religio officiumꝗue ju-
dicis; hoc legis permiſſioni honeſtas præ-

2 ſtare ſolet. Sicut enim non protinus jus eſt,

quod esx ſtricti juris ſubtilitate & ratione
ſequitur, l. ilio 12. F. de iniuſt rupt. nec rum-
pitur teſtamentum ob præteritionem filii,
qui tamen vivo teſtatore deceſſit, l. poſthu-

nus 12. eod. tit. nec interpretatio verbis ſed

3

menti proferentis ſervire debet l. ſcire 1ʒ. .
aliud verſ. ſed etfi f. de excuſ. tut. l. quam vis in
f. f. de in ius voc. ita nec juris permiſſio, ſed
honeſtas actionum modus & menſura de-
bet eſſe. Atque ideò, etſi in contracti-
bus naturaliter licere contrahentibus ſeſe
mutuò circumvenire lex tradat; I. ſi volun-
tate 8. C. de reſc. vend. l. in cauſſæ 16. §. iden
Pomponius fl. de minor. tamen cum hoc no-
tiſſimos honeſtatis terminos egrediatur,
manifeſtum fit, non peccare judicem ad-
verſus legem, ſi etiam ex hâc cauſsà reſtitu-
tionem in integrum cauſßàâ cognita con-

4 cedat. Nec adverſatur, quod in d. I. ſi volun-

tate non patiendum eſſe dicatur, nullamque
rationem concedere, ut contractus reſcin-
darur, dimidium juſti ptetii læſione non
excedente. Id enim eèò tantùm pertinet,
ut nec ſine diſcrimine ob quamlibet esi-

gnam

b
gun oon⸗
n poltt ⸗
lukenoore
eccrof
lübuerrioi
ſoſnente
.t cun leer

Eeen denum

Cepemm,i
Uenenin
Nsacreris
kuci pollr
lutionis
en: guu
Uoroltre
ln. l⸗
t, 1
Uuff
incread

Cgnrur.

=
S
—
—
—
☛E
☛ä—
—

—..k0⁴²48
—
=
=
— — —
=
SEE

ouonn pDr REGUIILISIIRISA.. 211

1

—Uv

— —
iie Znam læſionem legitima actio jure inten-
dunen tari poſſit, & ex minimi damni occaſione
dhi, longé majores oriantur litis impenſæ. Por-
iun réô judicis officium ex gravibus & proba-
Cn unt bilibus rationibus implorare ſuper eo, quod
imelm ipſo jure valeret, nemo prohibetur. Pari-
utneer ter cum liceat quidem jure permittente
unertde rem alienam, bonâ tamen fide poſſideri

Enl Cptam, uſucapere, etſi mala poſtea fides

Dtetto rnk ſuperveniat, nihil tamen prohibet, quò mi-
le nus adverſus uſucapionem etiam majorre-
ulan ſtitui poſſit, ſi juſtam & probabilem ſuæ
ernac . ceſſationis cauſſam allegare & probare
Kenn queat: quàâ probatà ceſſabit ratio deciſio-
el nnn nis noſtræ ſuprà in I. in ambiguis 35. §. 1. h. t.
rien aAllata. Idꝗue ex generali Prætoris clau-
trarjl ſulà ſi qua mihi juſta cauſſa videbitur
aſ⸗e l. 1. in f. f. ex quib. cauſ. mai. etſi lex de ſolo
wenuntt minore adverſus uſucapionem reſtituendo

n t loquatur: l. un. C. ſi adv. uſacap. cum & aliàs
i “ . . . . V
non negligentibus præſcriptio non currat,

de aut certè reſtituantur l. & Attilicinius 35. f.
de ſern. ruſt. præd. IIlud diſſimile eſt, quod, 7
e d etſi parum conveniens ſit naturali pietati,

an, Sipſi adeò honeſtati, alienam cognationem
SS ſuæmet anteferre, ut Iuſtinianus alicubi
n ſcripſit, tamen ſi quis hæredes inſtituerit
ein le extraneos neglectis fratrum ſororumꝗque
liis, aut aliis remotioribus cognatis, quam-

Oneracut

3
17 -

—

312 P LECTIONES AD TITuIILUM.

„* . —„ . * * 5
vis & pauperibus & nihil malè de ſe me
tis, teſtamentum tamen Jure valet, nec

—

ri.
au-

diuntur inofficioſi querelam inſtituentes.

l.1. . de in off. teſt. Ratio enim non obſcu-
ra eſt: quod nempè nullum hic damnum

incurrunt, ſed lucrum duntaxat non acqui-
runt; L. Proculus 26. ff. de dam. infelt. atque
adeò ſatius viſum eſt, liberalitatem cujusq;

pudori reli nquere, quam legis neceſſitate

adſtringere.

HBinc quoque rectè petitur concilia-

tio l. quin etiam 6. ſ. de arbitr. & L in privatis
72. f de iudic. cum l. qui iurisdictioni 10. ff. de iu-
visdict. om. iud, in quarum prioribus patrem
filio, aut viciſſim, arbitrum judicemque in

privatis negotiis eſſe poſſe traditur, in alte-

rà prohibetur. IIud nimirum, quia licet:
.
hoc, quia parum eſt honeéſtum. Nullo cer-

te jure perſona, quamvis conjunctiſſima,
altera alterius judex eſſe prohibetur, ſi pars
eum ceu ſuſpedum non recuſaverit: ho-
neſtiùs tamen fecerit, ſi tali caſu ipſamet à

ſe judicandi munus abdicrit.

10 Denique hanc regulam ad nuptias

pertinere certum eſt. ſempera2. . de rit. nupt.

1I.

In ſtipulationibus id tempus

ſpectatur, quo contrahimus.

I

11

d
Nlipeln
triclsten
Mllastrreicd
etdilo lbre
1/ften
fin!
lſhnſun:
linni⸗ ten⸗
Uabnochte
ſenenen

1

unatonecon

Mnmnten

nlitteedi
ſiunf
(beoncfton
ni non ſbi

Enatto

doms

TInn 0
In DEREGʒuIIS IuRIS. 313
ete, — 2 — — 2
ek ed I N ſtipulationibus traditionis »non con- I
ur en tractus tempus inſpiciendum eſſe idem
lam mln

Paulus tradidit in I. 2. pr. F. pro emt. Eum
veréô illo libro de uſucapione egiſſe docet
ne .,.4. y. f. de acquir. peſ.l. 2. & æ. f.de uſucay.
n .1. ff. pro don.lJ. 2. & 4.f.pro legat. l.2. f. pro dot.
n n . 2. f. pro ſuo: ut poſſit uſi ucapere, qui ſtipu-
inene lationis tempore notitiam alienæ rei ha-
und buit, modòtem pore traditionis bonæ fidei
fuerit; quod in emtione &, ut arbitror, per-
edh mutatione contrà obſervatur Cæterum

MmH hic non de uſucapione, ſed ſimpliciter de 3
dn= validitate obligationis actum eſſe oſtendit
odu. 1. i ilius 75. f. de V. O. ſcilicet, ut filius, quod
i ſub conditione ſtipulatus eſt, ejus nomine
ma patri non ſibi actionem acquirat, etſi eo
ruch,Mle tempore, quo is ſui juris invenitur, condi-
un ME tio extet. Quod & in emtione conditio.
unais nali locum habere eadem ſuadet ratio,
Glern‚in Illud operæ petium eſt inveſtigare, 4
“

e cur priore caſu diverſum ſit emtionum &&
Alinier ſtipulationum ius. Ratio enim quam Pau-
lus in d. I. 2 affert, manifeſi 4 principii peti-
Im tione laborat quia in quit in emtione utrumq;
ſui tempus ſpectandum eſt, in cateris ſolius traditio-
nis. Hoc ipſum eſt enm, in quo quæri-
tur ratio diverſitatis. Itaque ſic ſentio
Contractus emtionis reſpicit tempus, quo 5
Deu fit contractus, non quo fit traditio: quæ ſi

314 PaAIECTIONFS AP TITUüTUM

õ

differatur, ſtatim differtur improbè; niſi
evidenter hoc actum ſit. Nam cum pre-

tium accepit venditor, æquum eſt, ut offe-

rat rem, nec patiatur eam lite ſibi extorque-
ri invito. Nec enim pretium ſtatim nu-

meraſſet, niſwi traditionem quoquein conti-
nenti ſperaſſet emtor: unde & plerumq;

Aatim traditur. Solent autem leges accom-
modari ad ea, quæ plerumque fiunt. I. 3. l. 5.

* f. de ll. In reliquis contractibus, ut ſtipu-

lationibus, donationibus &c. (nam de lo-
catione nihil hic attinet dici, cum ex eâ aliàs
uſucapio non contingat: permutationem
autem ſub emtione comprehendo. ſunt
enim in pleriſque ααποαπ. item pretium
1. de emt. vend.) traditionis magis quàm con-
tractus tempus à contrahentibus inſpici ſo-
let. Quod in donatione quidem inde ap-
paret, quòd jure Digeſtorum, quo de agi-

mus, non cogebatur tradere, qui donaſſet;

adeoque donatio abſq; traditione non erat
perfectus contractus, ſicut emtio. In ſti-
pulationibus quoque inde conſtat, quod

formula earum plerumque in futurum cõ-

cepta eſt: Spondeste daturum, facturum
&c. Ergò in emrione tempus principale
eſt præſens: in ſtipulationibus futurum.

7 Porrè ad principale ſunt referenda reliqua.
Igitur ipſa ſtipulatio trahitur ad traditionis
teme

hn
telugen
entionote
l in
Uigtubhor
uumtenpot
lad, uatti
niozaui

le, poleic⸗

Nndit
Cnezlei
Umnciplle,
(uncicit,
nlenesſe
Ue donan
feünlek.

l

N
llann

o⸗
ſſan
4 ſle
uunt
loenn
(n

tmuun PDF REGuIIS IuRIs. 315
m tempus, quaſi hoc actum ſit: ibi traditio ad
Nnum eumtionis tempus, quaſi itidem hoc actum
unde fit. Principale tempus negligi non poteſt.
elham Si igitur hoc ipſum ſit traditionis, reliquo-
eun u rum temporum non habetur ratio: ſin a-
n liud, traditionis quoque nulla habenda
uo ratio; quia uſucapio ſine juſtâ poſſeſſio-
enkemn ne, poſleſſio ſine traditione non proce-
tenn git. Traditionis tamen tempus nullo mo-
do negligi poteſt in hàc quæſtione, ſive ſit
lr ut principale, ſive minus principale. Vnde
Gend etiam dicit, in emtione utumque tempus,
emm in cæteris ſolius traditionis ſpectari opor-
nnrzunt tere: non autem ait, alterutrum; quia non
Scins Perinde eſt.
egiunnii Vlpianus libro 6b. ad Edictum.
—R Nemo videtur fraudare eos,

imt, qui ſciunt & conſentiunt.
ent

Vod de interdicto fraudatorio „ſicut

nin appellatur in : / ,ofulante 67. 5 ſed
uS RF. ad §C. Trebell. & l. pupilli debitor 96. pr. f.
roeHe ge ſolut. ſive actione Paulian ſupra trad?⸗
nbn tum eſt, in l. fraudis interpretatio 79. h. t. tunc
Genun⸗ locum habere, cum & malignum fraudandi
runs conſilium debitor habuit ,& eventus ſe⸗

. . 3 2 . „
SSõ

316 P EIECTIONES AD T ITuTuM

—

4

mmmmms — —

cutus eſt, per 1. ſi quis f quæ in fraud. cred. id
2 ex præſentiregulâ limitandum eſt: niſi alie-

natiohem creditor ſciverit, & in eam con-

ſenſerit; cum ſcilicet volenti nunquam do-

lus inferatur, I. cum donætionis 34. C. de tranſact.

1. 1. §. eleganter ff. depoſ. nec decipi videatur;,

nec celari, qui ſcivit l. qui ſe 25. f. de pet. har.
1. 1. S. lelt. F. de act. emt. l. 1. §. ſi intelligatur F.de

ædil. edict.
¶ʒz⁊ↄYs Illud quæritur: an hoc caſu ſola

ſcien-

tia & patientia conſenſum inducat? Mo-
vet, quod creditor ſciens patiensque pignus
ſuum diſtrahi, nihilo magis pignoris obli-

gationem remiſiſſe videtur l. ſicut 8.
videtur ff. quib. mod. pign. ſolv. Nec

S§. non
enim

exigendum eſt ab eo, ut moleſtiam, quin
etiam invidia, in prohibendo ſubeat, cum ſi.

ne facto ſuo ius ipſi auferri non poſſi
4 teg. jur. Quo argumento Paulus c
Labeonem exiſtimat, eum qui, cum

t, per
ontra
ſciret

rem ſibi ſurripi, & cum prohibere poſſet,

probabili ratione non prohibuit, mkilomi-

nus furti agere poſſe l. pen. ſ. de furt.

runtamen hoc caſu mitiùs cum emtore a-

Ve-

gendum videtur, quaſi utrinque ſcientia, id

eſt, creditoris & emtoris ſeſe mutuèò tol-
lant; arg. lI. 36. f. de dole ubi dolus dolo com-
penſatur, ſicut & privilegio privilegium: l.

perum 11. S. fin. J. de minor. cum ejuſmo

di ſci-

entia

D1

—
entiadeſan⸗
ſe hubert, d
ilenduune
cn, uui
hete geciot
Cher,onten
tlentz un
lcetkauc
Cuneltore
(hnyvere à1
cluit cuſti
(umimteteh
Wponeret:
ntentot
ſ Tünge
(Muarezel
üuhberex
llnmce
ben
ngent⸗
ninge
luecl,in
berſlt,
Mrüunſe
UIhum
Captlen
nontin
“ namſa
lehent

dru DEä REGUIIS IuRIs. 2317

— —

aH entia de fraude debitoris non eodem modo
ndih ſe habeat, & quandoque participationem
Enen inferat, quandoque noninferat. Quò fit
imms etiam, ut qui ſciat quidem venditorem ha- ⁶
CA bere creditores, modò de fraude non parti-
Eiidn cipert, non teneatur I. ait Prator 10. J. Ki quis
u particeps 3. cum S. ſeq. ff. quæ in fraud. credit.
ulenn Er licet fraudis non fuerit ignarus, tamen 7
cum creditorem ipſum quoque conſcium

—

41

eautt connivere animadverteret, probabiliter
u potuit exiſtimare, creditoris non admo-
teriean dum intereſſe; alioquin futurum, ut ſeſe in-
inmd terponeret: ſicut aliàs teſtatò denunciare
ſolent emtoribus, ne emant arg. d. ?. 10. S. ſ
„ Nu gquis. Ium quoque diverſa eſt inter pignus
UeltimA SS alias res debitoris ratio: in illis creditor

ius habet ex conventione, in his ante ma-

ſabenau⸗
* giſtratus aſſignationem nihil habet juris.
h Denique cum fraudis appellatio nu. „
anbi⸗ dum quandoque damnum ſignificet, l. in-
ber ter quos 39. S. damni ff. de dam. inf. conſequens
Ohbe hinc eſt, ut ſcienti & patienti, cum prohi-
in. bere poſſit, damnum dari non intelligatur,
men per aliam juris regulam, quà definitur: da-
ecenn mnum non vidcri ſentire, quod ſu quiſque
evou culpà ſentit; 1. zuod quiz 203. inſra. „. t. cum
sble non tàm ab alio, quàm à ſe ipſo lædatur. arg.
jigin l. nam ſi actor 26. f. de R. V. £ l. qui ſe nti 45. F.-

Lé X

Ae hared. pet.
an,

2218 PRALHCTIONESAPDTITuIL

7

Lex 116.
Paulus libre 62. ad Edictum. 4
Quod quis, dum ſervus eſt, egit,
proficere libero facto non poreſt.

ITRun cauſsâ inter delictum & contra-

ctum diſtinguendum eſt, ut ex illo etiam

liber factus teneatur, quia noxa caput ſe-
quitur; l. 4. C. an ſerv. p?o ſuo ſact. & v. ex hoc

non item lL. 1. & 2. C. d. t. Ex quo illud no-

* tabiliter infertur, quamvis mutuam pecu-
niam accipiendo naturaliter obligetur, 1.14.
f. de O. & A. tamen ſi liber factus, ex aliis

quoque cauſſis debitor, ſolverit, non poſſe

ſolutum in illam cauſſam, ex quà ante liber-
tatem debitor extitit, ceu antiquiorem re-
tineriz cum antiquior videri non poſſit, quæ
jure nulla fuit, atque adeò non entis non

oſſit eſſe accidens. Cuiac. in d. t. C. an jery.

pro ſuofad. Quod argumento eſſe poteſt.

3 etſi repeti non poſſit à filiofamiliàs adver-

ſus SC. Macedonianum mutuèò data pecu-
nia, ab eodemque poſtea, cum ex pluribus
cauſſis debitor eſſet, ſine cauſſæ adjectione
ſoluta; per l. 40. ff. de condic. indeb. tamen
Ron compellendum, in eam potius impro-

bi cre-

br

—

icrii,

Uolclorum
liſeloe
Abocebitun
nnhe,
ſiciendun
(olamem

perami
üniibi

hronscun
ur, iocui
lalt,ie
elone
Uuurlatede
iolue

iil⸗

en
lnnt

H
ſeene
Ahinrd

cke

—

4
ilin
lemnbeht

mnport

dn AcoN
and

. ſ N
eerſſe .
Naoit
D

„ / 4
4
Exgonn

— eu

etoblgen .
er laani/0
agre e⸗
AAn
exg ree
SS
6
ineoll,
n enci.
5eln⸗

11,.0ℳ,
elei⸗
umiiu .
tud o
nerte
1 pine

4

—

S=

tio ſuadet.

DE REGIuIIS IuRIS. 319
bi crediti, quàm aliam quamlibet cauſ-
ſam ſolutum imputare: cum utique credi-
tor, ſi ipſe loco debitoris eſſet, illud procul
dubio debitum non primò, ſed nunquam
fortaſsè, idque non im probè, ſolveret; quò
reſpiciendum eſſe docet l. . & 2. ff. de ſolut
Quod autem in l. 5. S§. Imperator, eod. tit tra- 4
ditur, etiam in naturale debitum poſthabi-
tis civilibus ſolutum imputari poſſe, id in

pignoris duntaxat diſtractione, de quàâ ibi

agitur, locum habere docet l. Paulus 10/. §.
Paulus d, t. de ſolut. cujus legis æααας pro-

bat electionem, de quâ d. l. 1. & 2. eod. tit. ad

naturalia debita non pertinere, quod & ra-

Lex 147.

Gaius libro 24.ad Edictum proyinciale.

1

Semper ſpecialia generalibus

inſunt.

H Oc eò pertinet, ut intelligamus, non
1 ſecus à generali juris deciſione aut de-
terminatione oportere diſcedi, quàm ſi
quid de certis caſibus ſpeciatim ſit expreſ-
ſum. Cum enim ſpecialia generalibus in-

ſint, utique, quod de his vel affirmatur vel
gegatur, de illis itidem affirmari vel negari

N

3 20 PRALECTIONESAD TITuILUM

2 neceſſeeſt. Ex quo apparet, abuſivè àlu-
risconſultis ſpecialia appellari, quæ ſub ge-
neralem regulam non cadunt, cum hæc

non tàm ſpeciali quàm ſingulari jure cen-

3 ſeantur. Etideòregulæ, quibus dici ſo-

let; generi perſ! peciem derogari, l. ſanctio in
f. f. de yœn. ſpeciem de genere eximi, I ſi pe⸗

caulium f. de manum. teſt. clauſulam genera-

lem ad ea, de quibus ſpecialiter agitur, non

= porrigi, gl. in l. ſed & ſi a6.8. bac clauſula fex
quib. cauſ. maj. & ſimiles, eo utuntur ſpeciei

ſigniſicato, ut, quod primãà facie ſpecies vi-
deretur, non ſit tamen, ſed ſingulari jure
4 gaudeat. Hocque eſt, quod toties incul-
catur: ſpeciem non contineri ſub genere, ſi

num. 36. & conſ. 3o3;. num. 49.

Paulus libro 16. brevis Edicti.

Cujus effectus omnibus pro-

deſt, ejus & partes ad omnes perti-

nent.

1 Hane regulam ad edictum de rebus

authoritate j udicis poſſidendis perti-
nere, erudite docuit Faber hic. Cujus edi-

—

clauſula ſit intermedia; Ceshal. conſ. 365.n. 75.
lib. 3. nec ſpecificata ſub generalitate. ibid.

551

n

ſianplires

antgederel

ſſimnlaufe

Ehinncrerta

ſiiln welbvi
Audoum .

Uirzlpunr

W iimkkleze

zrcnleqe

irpoleſfon⸗

4

4
1

procetk

1
ſa

4

ltenſobyee

len ,. 4
mtonſbiſe

4

iluthti D

(nonneze
mimnent

Illioſhon
ENaln

N
ucgl

Unlenin

ighnne
nnqrcen
ſenmſu
ed tanen
grati

itce

TIn

——

ter Doee

Wu, n
Ngun uee
, gu!

etoe , /

ert eun
auldmgn

1

N2% *
lacehecter.

ogtotesin

ziſbgen
4 con ℳ1t

eneralnl

4 NAAn

PERcCuTISIIRIS. 321

—

cti cum plures ſint Partes: una, cum latitan- 4

tis aut generaliter indefenſi bona poſſideri
jubétur; 1.2. f. quib. e auſ in poſ-. altera, quâ
dHebitori adverſus curatorem bonorum aut

viciſſim, vel huic adverſos cæteros credito-
res fructuum & impenſarum nomine con-

ſulitur; prator 9. Fde reb. auth. jud. poſſ. ter-

tia item de ſeparationibus: I. 1. & t. t. F. de
ſepar. coniequens eſt dicere, quoniam effe- 3
Gtus poſſeſſionis bonorum omnibus credi-
toribus prodeſt, id eſt, tàm qui purè quàm
in diem ſubyvé conditione cred iderunt, l. in
peſſeßionem 6. ff. quib. ex cauſ. in poſſ. utique

cum non ſibi ſed omnibus poſſideat, qui
miſſus eſt, l. is cui g. f plures ſf. ut in poſſ. le-

gat. ut omnes quoq; partes edicti ad omnes

creditores pertineant; adeoque ſeparatio-

nis beneficium conditionalibus quoque

creditoribus proſit.l. q. fj. de ſeparat. Quod
autem adverſus hæc idem Paulus in l. ſi quis 4

14. in f. zod. tit. tradidit, creditorem condi-

tionalem in poſſeſſionem non mitti; idita
Poteſ accipi, ut pleriſque placuiſſe video:

ut quatum ad venditionis bonorũ effe cum

mitti quidem non poſſit, utpote cum in-
certum ſit, ſitné futurus creditor necné
ſed tamen quoad cautionem & rei ſervan-
dæ gratià recte deſideret in poſſeſſionem
mitti d. lI. 6. De illo ambigendum non eſt,

e0-

322 PRLECTIONES AP TITuLUIM de
corum, quibus purèé debetur, miſſionem 10 in ,
etiam conditionalibus prodeſſe : arg. d. l. . (lpi moto
F- ur in poſſeſſ leg. iunct. 1.6. Fde reb. author. iuld. Migkanet
adeo; ſi ad diſtractionem bonorum etiam Imilid /n
procedatur reliquos creditores, aut cura- D ſir
torem bonorum, æ quum eſt cavere his, ut ionf 1
exiſtente conditione dievé veniente pro enndunn⸗
ratâ debiti portione ſecuri ſint. alioquin iiainn,
falso dicetur in d. l. 6. poſſeſſionem etiam eferni
conditionalibus prodelle. euian,
6 Cæterum effectum pro emolumen- 36
to dici, cùm alibi, tům in l. cum frattem c.
de bis quib. ut indign. paläm eſt. Igitur cun 644
. emolumentum fucceſſionis ad omnes hæ- fſeut⸗
redes pertineat, conſequens eſt, ut omni- ⸗
bus quoque partibus unusquisque hæres t u
defungi debeat: ſicque & necem defun- ſguͤted
Gti uleiſci. Nec enim ſufficit, cæteros co-
hæredes hoc feciſſe, ut ei, qui ultus non eſt, I kene
ſua pars ſalva maneat ; d. I. cum fratrem. elguner,
etſi partem impenſarum, à cohæredibus gin
faRarum, ferre paratus eſſet: ſcilicet ſi t Neu
non ignoratione facti lapſus eſt L. baredemf. ⸗R
de his quaæ ut ind. quod & doctiſſimuũ Fabrum i en
8 pic num. 4. ſenfiſſe exiſtimo. Itemque cum Genndr
publicorum operum exſtructio om nibus kdi N
roſit, æquum eſt etiam im penſas ad ex- krennt
truendum omnes ferre, nulla dignitate aut taien
privilegio excepto: l. 1. l. ad portus l. c An
D . MD .„Se 4

buuc I8 Iun Is. 223

en,It 52. C. de eper. publ. non tamen æqualiter
dele ſed pro modo cujusꝗ; facultatum 4. Lomnnes.
fenass Denique cum effectus ſententiæ, ut appel
em bononer latur in l. 1. C. i piures und ſent., omnibus li- 9
nämmus dis five rei litigio ſæ conſortibus proſit, per
melant 1. ſi hares ff. fam. herciſe. pariter & expenſæ
hee ſener ab omnibus agnoſci debent: & vel manda-
eui ini ti⸗s Ir quod fuerit, vel negotiorum geſtorum
olelm, actione Petentur. l. ſed an ultrè pr. cum l. jl.

N. in ſ. I. ge neg geſt.

el Vpianus libro 6 7. ad Edicum.

es eh⸗. Ex qu perſon quis luerum
is Capit, ejus factum præſtare debet.
üen HEie⸗ tenetur factum defuncti, vi 1
Giu A. I hujus regulæ, non etiam pœnam præ-
Ulaß⸗ ſtare 1.38. ſupra h. . Quod igitur legata-
lann⸗ rius propri authoritate, non ex volunta-
ce: te hæredis, legatorum nomine occupavit,
ſsethe id interdicto, quod legatorum, reſtituere
hæredi tenetur: ad idemque factum hæ-
“res ejus, ut qui lucrum ex defuncto capit.

1 .

⸗

10.
ſnn
p
4

=S
S

“ tenebitur l. .5. & centinet f. quod legat. Simi⸗
liter & factum inſtitoris dominus, qui lucri 2
, ſui cauſsâ eum præpoſuit, pręſtare tenerur
3 in ſolidum Ixf. de inſtit. ac. Et qui fecit, ut
HWZ 2 aqua

= =—

7
8

S

——

324 PRALECT I0NES AD TITuILIIUM

3 aqua pluvia vicino noceret; id opus hæres

quoque ejus ſuis impenſis tollere debet,
non ſecus atque ſi ipſe feciſſet, perl. ſi ter-
tius 5. fin. f. de aq. pluv. at. Cur igitur diver-

ſum eiſt in eo, cui novum opus nunciatum

eſt. isque, antequam
tur, facto jam operé
enim ejus, non niſi

præſtandam, ut ipſe tollat op
penſis, teneri certi juris eſt, per l. pe
Hoc ideò, quia hoc
dictum pcnale eſt, illud non item.
d aquæ pluviæ arcendæ
qui adverſus jus
itum eſt: adeoꝗqᷓ;
tegrum reſti⸗

5 op. nov. nunc.

ex eo apparet, què

. 8 . .
a Rione is demum tenetur,

opus facit, quo vicino noc

nil niſi res non jure facta in in

nunciatio remittere-
deceſſit? Hæredem
ad patientiam vicino
us ſuismet im-

n. f. de
inter-

Quod

tuitur. quod utique pœnæ nihil habet, ſed

rvei duntaxat perſecutionem,
redes in ſolidum teneri ſupra o
6 in I. ſi uti 3. & l. baæredem 59. h. t.
Go de novi ep's nunciatione tenetur, qui-
cunque ſpreià nunciation e

perſeveravit, ſive jure ſive injur

ceret: L. 1. pr. f. de op. nov.

nam eſſe palàm eſt, cum

eſt.

ſit, quod jure factum

ad quam hæ-
ſtenſum eſt

Porrò edi-

e opus facere
jà hoc fa-

nunc. in quo pœ-

& id tollendum

Itidem ſi em-

tor venditori redhibeat rem emtam, dete-
riorem à familia emtoris factam,
à procuratore ejus id quoque

aut etiam
venditori

111

———

freltreteret
elorilurn
61.cs
Mnoret, t
laturint aun
Llnin etium
ſeel it gun
nomndb pe
on kenentar,
Nuſumde
mncluu

l
ffia

luene
go
ul gne
lm i,

Ahere

Hletr
Cn gl

u

N

N

DE REGIILISIIRIS. 32 5

HDn —
— pra ftare tenetur emtor, cum ex ejusmodi
Rii perſonis lucrum facere ſoleat l. 1. verſ. f quicd
adeek . I. 31. §. quod in procuratore ſ-. de ædil. edict.
le Nec movet, quod hæc etiam pœnalis eſſe 8
Crs dicitur in 1. cum autem 23. S. ſerpus eod. tit.
u Eſt enim etiam non peœnalis: l. redhibitoria
mitnmt g5.60d. tit. qualis omnino neceſſe eſt eſſe
ueliim in omnibus perſonis, qui pœnali actione
mimmi non tenentur, ut eſt hæres. Quj quate-
us nus factum defun cti præſtare cogatur, pro-
el lixè diſputatum eſt ſuprà in . quod ab initis
e5,lNt 29. h. K.

dnd Lex. FJo.
nn Vpianus libro 65. ad Edidtum.
auma, pPrarem eſſe conditionem opor-
ni tet ejus, qui quid poſſideat vel ha-
e beat; atque ejus, cujus dolo malo

Wν factum ſic, quò minus poſſiderer
Vel haberet.

Netenen E Xplicata eſt ſuprà in l. qui dolo 137. h. t.

6
i⸗ cum quâà tonjungenda eſt.
e nin, .
mee . Lex DI.
,S ,
ln, PpPaulus libro 64. ad Edictum.
mes Nemo damnum facit, niſi qui

“ id fecit, quod facere jus non habet.

2126 PRFLECTIONES AD TITuILuIM

N

7IDE fuprà in l. nullus pidetur 55.ι

vlpianus libro 64. ad Edictum.

quid omnino per vim fiat, aut in

7

nen incidat.

Ttiam. Etſi non omnis rei, quæ vio-
lenter aufertur, nomine interdictum de vi

vis publicæ, aut in vis privatæ cri-

Vjus regulæ hanc puto eſſe ſenten-

Hoc jure utimur: ut, quid-

& vi armatà competat, pœnalem tamen

ex L. Iuliâ de omni vi vel privatâà vel publi-
c competere. Ilud recuperandæ poſ-

. . . ,
ſeſſionis eſt l. i. in pr. f. de vi & vi arm. adeoq;:
cum rei mobilis nomine, viol enter ablatæ,

ordinaria fit actio, ſcilicet furti vel vi bo-
norum raptorum, d. l. 1. S. illud. ad extraordi-

narium remedium, cujusmodi ſunt inter-

dicta, ut in quorum locum extraordinariæ
actiones ſucceſſerunt, l. 1. ff. de migrando &
rubr. F. de interdicé. deſcendendum non eſt.
l. in cauſe iéb. F. de miner. Itaquer ei mobilis
vi ablatæ nomine Iuliâ lege de vi vel pu-
blicà vel privatâ agi poteſtil.5.l pen. & hn. .
ad L. Iul. de vi priy. interdicto de vi nonitem:

d. ll.

5
—

llFigt⸗

polali⸗ ſo⸗
Conhette⸗

mconum
ilcetcun

Deic

I
o cocn

TE
ne
1igt ler
fäuclie
aſer.
UrNontan
lünne
munduie
lilſeft
nmund
MitA
ob
MNcii
Volunt
üüihabig
berine

Umn . DH REGuIIS IuRIsK. 327
— — —=—.
Aufun d.I.7.§. ilud. at immobilisrei nomine, cujus
po ſſeſſio violenter occupata eſt, utrumque
competit arg. I. hujus, nec altera actio alte-
„ram conſumit, per not. in l. nunquam 130. f.b.
Ium. t. ſcilicet cum ad diverſa dentur.
Deiicit, & qui mandat.
VBooun 5. 2z.
In maleficio ratihabitio man-
dato comparatur.
enis V VIgò dicimus, quod quis p alium fe- 2
EeaAD V cit, per ſe feciſſe videri c. qui fecit. de R.
neaiei I. in 6. Item voluntas & conſilium male-
nen ficia diſtinguunt, non factum: I. qui inſurio
G⅓⅝ 33. f. de ſurt. ideoque interdicto de vi tene-
“ tur non tantùm qui dejecit, fed & qui vo-
We . . .„ à n: 2
ii an luit & mandavit. Quid enim int ereſt, ſuĩs H
Aem manibus dejiciat, an verò per alium? l. 1. §.
. v Qeieciſſe f. de vi & viarm. Quin etiam ſi 2
“ non mandavit, ſed factum jam ratum ha-
ge⸗ buit, adhùc dicemus teneri d. I. 1. S. ſed etſi. f.
v deſvi & vi arm. unde hæc regula deſumta eſt.
nae Nec enim intereſt, præcedat an ſequatur „
nun voluntas. Porrò quod ait, in maleficiis ra-
eel tihabitionem mandato comparari, non edè
ene pertinet, ut in contractibus non compare- Z

3238 PaLECTIOMNESADTITuILuM

tur: ſed quod in maleficiis major eſſet dubi-

tandi ratio, cum multa probemus facta, quz
non probaremus facienda. Sed tamen u-

tilius eſt. in his quoque ratihabitionem pu-

nire. Faciunt notata Dyni in c. ratibabitio-

4 Ulud notandum, quod & abaliidli-

genter quæſitum eſt, neicio an inventum,
Alciat. lib. 4. parad. cay. 2. gl. in l. 3. in pr. & l.
Ki quis mihi. 25, S. iu ſum. ff. de acquir. beredit. qua
re bonorũ poſſeſſionis agnitio ratihabitio-
nem admittat, I. 3. S. dari. verſ. quod ſi me. f. de

bonor. poſſ. aditio non admittat? 4. ,2.in pr. &.
Siuſum. Qujus rationem cenſeo peten-
dam ex I. adius legitimi 77. f-. b. t. Aditio hæ-

reditatis actus eſt legitimns & ſolemnis:

unde non debet eſſe in cujusque privati po⸗

te ſtate, tales actus ſuo arbitrio velle valere,
aut non valere, ne contemtui ſolemnitas

fiat. Quin etiam diſertè negatur, hujusmo-

di aſtus diem aut tempus dilationis recipe-

re.d. Lyz, Cæterum in ratihabitione diem

inoeſſe palàm eſt, cum in fuſpenſo ſit, ratam-

ne ſit habiturus pater filii aditionem, nec

ne? ut exinde demum valeat, ex quo pater

ratum habuerit: item conditionem taci.
tam, ſcilicet ſi pater ratum habebit. Vn-·

de nec per procuratorem adiri hæreditas

poteſt, per not. ind. . 27. quæ omnia in bo.

5

———
norumpo

(ue ſolen
(bugenl
iinorumnd
Ulerpente

Ptonedte
bcunbabe

lenkeen

ie
Pelurio
lllol

H Dl
Ulud

uſieo

nſn

hnlene

ki en
mtde

NRruncd

1

Sõ

n PprHRECHIISIIRISs. 3249
foreleun norum poſſeſſione, utpote vulgari minime 8

nuſihgt que ſolem ni actu, non requiruntur. Ex „
Nt quibus colligo, hodiè cum diſcrimen legi.
ammm timorum & non legitimorum actuum ma-
hE gnà ex parte amiſerimus, nec illa de ratiha-
bitione circa hęreditatis aditionem amplius
Abi locum habere; adeoque exoleviſſe d. 1. 3. &
nin d. 1I. 25. §. iueſſum. quin etiam per procurato-
lee rem recte adirri. .

ionnhdn 5 57.
, +†1 . 1
A- In contractibus, quibus doli
la præſtatio vel bona fides ineſt ‚hæres
ul in ſolidum tenetur.
, ok

ſin . D E hoc S. dictum eſt ſupra. in l. 33. h. .
ebm Illud notandum eſt, verbum, in ſoli-
orem gqum, hic opponi non portionibus hæredita-
ien riis, ſed ei, quod ad hæredes pervenit l. ad eæ
unb 7. §. fin. infra. h. t. Et ideò ſi plures ſint
ee heredes, ex doloſo defundi contractu ob. *
hiune IUigati, etſi ipſo jure ſcindatur obligatio pro HW
A. partibus, ex quibus hæredes ſunt; tamen
imè Verum eſt eos in ſolidum teneri, non tan-

T

elß tiũminid, quod adipſos per
koen D Venit.

a X5 Lex

.
ℳ
„

r EE—

330 Pg FLECIIONES AD TITuIIUIM

—

Lex. 152.

paulus libro 6. ad Edicum.

Fere quibuſcunque modis ob-

ligamur, iiſdem in conrrarium ad
liberamur: cùm quibus m odis ad-
quirimus, iisdem in contrarium à-

ctis amittimus. Vt igitur nulla poſ-

ſeſſio adquiri, niſi animo & corper.
re, poteſt: ita nulla amittitur, nin
in quà utrumque in contrariuma-

re Paulo negatur in. 3. 5. in amittenda ff. d. t.

Verum eſt tamen, caſus diyerhtaren a.
tramq; ſententiam admittere, ut oſtenſum

. eſt ſupra in l. nibil tàm natrale 352num. 7. G

2 ſeq. b. t. Nimirum quia voluntas ſive an-

mus in poſſeſſione potior eſt corporalipre
ſent', magisque hæc ſive ad ſolennitatet
acGus, ſive ad certitudinem animi proban-
dam, quàm ad ſubſtantiam & effectum
Vilem poſſeſſionis requiritur; ideoò, qui c
pore poſſidet ſed repudiat animo, mer!

awmiſiſſe videri. At ubi corpore prius ane

Vod hic & I. . f. de acquir. poſ. toti-
dem verbis traditur, ab eodem autho⸗

.
—

1

—

titot, g

Eelſoin

ſrrecel
untni
thlli

ſlck pen
Cnſeach

Warimim

pin nrſ.

llgtſ 1
gretit
loltener
n tutat,
Uuninye
gönn
kenmn di⸗
tenenrer
nnadc.
Piinnen
n. Ne⸗
Pbe⸗
e,

S
len⸗

—

1

unn.

ge cnn

Iruums
1s oc
ommunu
trult
mo
Mirtut,
oru

gint

6 .
e, R len⸗
4 N/
uurs 4
coe⸗

Alon,

ainiſin⸗ plpianus libro 7o. ad Edidltum.
Ged/ QCuyzm par delictum eſt duorum,
Picn ſemper oneratur petitor, & melior
e habe-

titur, quia ſolo animo retineri poteſt poſ-
ſeſſio, illud præterea requiri, ut animo poſ-·

ſidere deſinat, qui corpore deſiit. Cæte
rum animum poſſidendi non nud4 volun-
tate, quã nemo deponit, etiam vi dejectus,
ſed & perſuaſione definimus, ut quis cre-

dat ſe adhuc poſſidere, quod in his judiciis
maximi momenti eſt. Fac. I. ß ic qui 27. f. de
acquir. poſſ. Is enim cujus coloni vi dejecti 4
ſunt, ſi hoc ignorans poſſidentis animo
ingrediatur, & prædonem vi depellat, de vi
non tenetur, cum ſuam poſſeſſionem ma-
gis tutatus eſſe, ſeque defendiſſe, quàm

alium invaſiſſe videatur: quod ſecus eſt, ſi vi

dejectus prædonem ex intervallo depellat
iterum. hic enim nihilominus ex interdicto

tenetur etiam prædoni, ex communi ſen-
tentia Dd. in c. ult. extr. de ord. cognit. arg. l. A
quis emtionis . S. ſed hac C. de præſcript. o. an-

nor. Nec enim vitioſæ poſſeſſionis exce-
ptio eſt, in g. recxpandæ 6. Inſtit. de interd. Ad-
del. 1. 5. vi poßidere fj.de vi & vi arm.

Lex I14.

6

DE REGuILIS IuRIS. 331*

6

„ WW= 4
ð

312 Pa gIECTIONES AD TITuIUIM. 8

een

habetur poſſeſſoris cauſſa; ſicuti fit,
cum de dolo excipitur petitoris. ne-
que enim datur talis replicatio peti-

tori, aut ſi rei quoque in eâ re dolo a-
Qum ſit. l
3 N On ſunt contraria, quod hic traditur
in pari delicto, puta dolo;, alterius
cauſſam potiorem eſſe: & quod alibi, dolum

mutuâ compenſatione tolli. !. fn. S. pen. F. de

co per quem fact. l. ſi duo ff. de dol. Sententia
enim eſt, ſublatàâ doli conſideratione, ita
rem agi oportere, ac ſi neutrius dolo fa-
Kum ſit. Atque ita verum eſt, dolum cum
dolo penſari, & interim alterius quoque

cauſſam, poſſeſſoris ſcilicet. eſſe potisrem:

veluti cum is, qui intelligit ſe injuſtam caulſ-
ſam fovere, judicem corrumpit. Sive enim
obtineat, ſive non, repetitionem ejus, quo

dedit, non habet, quaſi turpiter judex acce-

piſſet; eum ipſe quoque turpiter dederit. e.
cum ſane I0. quæſt. y. Dicat aliquis; compen-
ſatâ, eo quo dictum eſt modo, utrinque tur-
pitudine ac dolo videri pecuniam ſine cauſ-

sà apud judicem eſſe, atque ita condictioni

locum fore: ſed non oportet ius civile ca-
lumniari, neque verba captare, ut in ſimili

4 Paulus ait in I. 19. F. «d expib. Hactenus
compenſatio illa admittitur, ut ne commu-

1

—,.,—
nsrelpere
jero nocta
Nuulu.
ſutteten
ſuneltaute
ocſwäre
octlich
Cum non en
nliſt obin
ſenansek

f Ean
mio om
(enotye
Uml.

beur pen

tpctecunt

tle
hih
(len mo
en. Do⸗
ſnecn

e ton h
lien
onnien

fn. 6e

hujaln

Pralan

hemm
X nu

— DE REGuIILIS IuRIS. 2333
uztent — — —

niis vel par dolus uni quidem proſit, alteri
Neh verò noceat, text. net. in l. apud Celſum. S.
Aenit Marcellus f. de doli eæcept. non etiam, ut fal-
nae ſuam repetendi cauſſam fingere liceat. Fal-
ſum eſi autem utique, pecuniam ſine cauſià
D apud judicem eſſe, cum ſit ex turpi cauſsà,
elen quo caſu condictioni ob turpẽ cauſſam lo-
a cum non eſſe conſtat. l. ubi autem. 3. F. de

ti condiét, ob turp. Ex hac eadem regulâà ſup- 5
I prlendus eſt & interpretandus §. fin.. domum
A en 57. f. de contrah. emt. Etſi enim nulla ſit
nitenr emtio domus, quam & emtor & venditor
emns fſciverunt vel ignorârunt uterque eſſe com-
te buſtam, 4. l. domum. 5. 1. & H. in. adeoque vi-
e deatur pretium utroque caſu repeti poſſe,
„Ae urpote cauſeà ejus non ſubſiſtente, arg. to-
erAno tius t. de cond. cauſ. dat. cauſ. non ſec. tamen ea
Gv Ne verba in pr. pecuniamque ſolutam conſici non
6 eodem modo, ad finem quoque legis perti-
Eieltu nent. Poſteriore enim caſu incipit pecu- 6⁶
nia ſine cauſsâ apud venditorem eſſe, prio-
igzaum re non item. Deficit quidem emtionis
nnt⸗ cauſſa te non extante, ſ⸗ ed non deficit cauſſa
meH donationis, arg. . A non ſortem. §. indebitum in
1 N⅓ Fn. ſ.. de condict. indeb. Videri tamen poteſt 7
is hujuſmodi donationem non veram ſed
Præſumtivam duntaxat eſſe, & præſumtio-
nem non tâm ex tacità conventione, quaàm
c ex numeratione pretii oriri, atque aden
. 0

4

3 4 PRALECTIONESAD TITuLuN

hoc ſolutum non ſit, actionem vendito
dandam non eſſe, arg. praſentis regulæ, & l.
in pari ſ.h.t. utpote cui doli obſtat exceptio,
dquaſi ludicrus magis fuerit, quàm ſerius
38 contractus. Sic & Iudici, cui promiſſa eſt

ri

pecunia, ut malè judicet, non præſtatur

arg. l. A ob turpem. 6. ff. de coendicᷓ. ob turp. cauſ.
I. viro 39. f. ſolut. matr. l. 2. & belliſßtime ff. quod
2 ri aur clam. Ex eadem hc regulà illud quo-

que deſcendit, quod etſi adverſus contuto-

rem ſibi actiones cedi rectè petat tutor,
aut ſi non cedantur, utilem tamen adver-
ſus eundem actionem habeat ad recupe-
randum, quod ex communi geſtu & admi-
niſtratione condemnatus ſolvit: tamen,

quod ex communi dolo præſtitit conde-

mnatus, eo nomine nec actiones mandan-

dæ ſint, nec utilis competat actio, perl..5.

nanc tractemus, & §. planè . de tut. & rat. di-
10 ſtrahb. Hoc ideò, quia nec pupillus actio-

nem amplius habet adverſus contutorem:
accepit enim jam, quod ſibi debebatur. In
allis autem, ut depoſitario, commodatfario,
id eſt, qui nihilominus adhuc actionem ha-

bent, Yquum eſt mandari actiones, ne hi

duplum conſequantur, per not. in l. 134. J.

*1I 1. f. b. t. Porrèò quod delicto delictum

com penſari dicitur, id in privatis ſolum de-

lictis obtinet; unde fur adverſus furem

actio⸗

dr
—
cione forti
ee ioſaiofi

num lunbti

(oorcid,

Necenige

Rnch
neporet.
(xlein ce vi

Ultatentta
Ekntunor

ſtcondition

Gonirepe
nlliße

Erklaſerr
ſſicatcen.

nalhucl

Ceheunti

til ſu⸗

rinſe.
Wigabel
mande
ullitfe
Enllen
N

Peter⸗

dilmu

—

den ſentn

„ .
ſnnn in

11

hcunl prontid.

. 4
liſuf

*

l
roon 4 d
RePkulchacn

1
.
n men .
1
eit 20 A⸗
geltu Au

O

ones nut
u,
lu un⸗
conennont
ehen.
mmmochni
btet;
Hones,
Ut.io
Polus
ſos n
M

S

DEREeUIIISIuRI 335

—— —
—— „ —

actioné furti non habet l. qui re. 76. f- de furs.
nec injurioſus adverſus retorquenté inju-
riam. In publicis ſecus eſt. Nec n. ſicarius A
ſicario occidi, nec adultera adulterio pollui,
nec denique prædo vi pelli poſſeſſione im-
unè poteſt. Quod poſtremum etiam ad 12
civilem de vi actionem propter publicam
utilitatem tractum eſt, ut contra, quàm hic
definitur, non poſſeſſor ſed petitor melioris
ſit conditionis, nec exceptione vitio ſæ poſ-
ſeſſionis repelli poſſit: S. recuperandæ. nſt. de
interd. I. I f-. de vi. etſi olim hac quoque par-
te regula ſervaretur. Paul. lib. 5.ſentent. c. 4.
5§. vi aut clam. Cęterum ſicut dolus dolum, „
ita culpa culpam tollit & compenſat, itidẽ- 3
que locum facit regulæ in pari f.. h. t. teæt. no-
tab. in l. qui bona 13. S. ſi quis 11. l. 40. F. 1. F. de
damn. infect. Illud ad extremum notabili- 14
tec à gloſsâ hic traditur, dolum cum culpa
non compenſari, quia dolus præponderat.
arg. l. i obſtetriæ. 9. in fin. . ad L. Aquil. Ea-
demque ratione nec lata culpa cum levi, nee
levis cumleviſſima. S
IIlud debet permitti ponam
petere, qui in ipſam non incidit.
Vic §. opponi ſolet l.qui vas. 48. §. ß ego 2
T. f. de furt. ubi furti adeoꝗque Pœni
is

☚

N
õ

236 PRALEGTIONHS AD TITuILuIM e

—2

lis actio fulloni, eidemqͥue furi, adverſus ſe- letut, ut
cundum furem datur: Contrà. I. qui re. 76, & unboren,
I. 11. f. eod. ubi actio furti ei demum traditur en Wbiobi
competere, cujus ex honeſtâ cauſsâinter- Mhmecoln
2 eſt. Ex quaipsàâ lege diligenter pondera- mmelhe
t3 conciliatio petenda eſt. Fullonis enim, ciufülſko⸗
etſi fur eſt, tamen adhuc ex honeſtâ, loca- wigtegvogn
ti nimirum, cauſsà intereſt rem non ſurri. eiminen,
pi, cujus cuſtodiam ipſe debet: atque adeèà Mllveniten
non tanquam fur, ſed tanquam conductor unhen ſi
furti actionem exercet; ſicut ipſe quoque Kiufimmn
duplici actione, furti ſcilicet & ex condu- ulheiel;,
3 Go, tenetur. Quod ſimiliter ad omnesa-⸗ (nnmiis
lios, ut commodatarium, depoſitarium, qui mlhobent,,
bbeon fide rem acceperunt, trahi oportet, ut iplylonne
actionem ipſi quoque habeant pœnalem, WMiſin
etſi in eam inciderur. Nüoendun
Innſegua

. s Unnerlon
Paulus libro 6;. ad Edicum. eiin
“ . . 4
Factum cuique ſuum, non ad- rn
verſario nocere debet. n
V “

de poſſeſſione uſusfructus dejecerit⸗ Ilani
itei

1 E Tideò ſi proprietarius fructuarium vi umipen

etſi is poſtea tempore, id eſt, non utendo fi-
nitus fuerit, de integro eum conſtituere

tene Dond

1D Tun “*” DEREGuILISIuIRIS. 2237

i tenetur, ut ſibi, non adverſario factum
nuileu ſuum noceat. . 5 plures. 9. in fiu. de ri & vi
üdemmm arm. Vbi obiter notandum „quando ex 2
neli alin und parte dolus ex alter4à negligentia con-
em Ccurrunt, etſi hæc ſola idem, quod dolus al-

Ehlms terius, fuiſſet operatura, puta amiſſionem
ahen juris, de quo quæritur, tamen ejus non ha-
Arme berirationem, propterodium doli, huncq;
Genmm negligentiæ cauſſam dediſſe ptæ ſumi: qued
mumatd ſecus foret, ſi conſtaret etiam abſque dolo .
re alterius futurum fuiſſe, ut res amitteretur,
celam ut in ſpecie! z.S. fin eod t. Similiter nec pro.
tanes Ccuratoris aut defenſoris, qui mandatum
gpltttt non habent factum domino; nec protuto-
mice ris pupillo nocere poſſie unt l. io. C. de procur. 1.
en en Pugozaα. F. deadminiſr. tut. Illud cum pri-
mis notandum, etſi ſecundum regulam da- 4
mnum ſequatur, quem & lucrum, i ſecun
dum naturam ff. h. t. tamen cum unus ex ſo-
„ ceils univerforum bonorum ideò ſocietati
in. renuciaverit, ut ſolus hæreditatem ſplen-
didam, ut videbatur, nanciſceretur; quòd
n,II hujus quidem factum ſibi ſoli noceat,
non ſociis, ſi damnoſa hæreditas poſtmo-
dum appareat; idemque ſociis, ſi lucroſa ſit.·
udum nihil obſit: adeoque lucrum ad omnes æ-
qualiter, damnum ad ſolum renunciantem
u ſpectet, per l. actione. 65. S. dicimus f.. pro ſoc.
u Porrò quod ab Accurſis, hic obucien .
X l.,=

10

X

1 interdum. 56. S. qui tutelam. f- de furt. ubi
tutor tranſigere cum fure poſſe dicitur, ut

3 8 Pa 4 LECTIONES AD TITuILIM

8S in l. 5 gignore 14. in fin. ff. eod. adeoque fa-

Gunm tutoris pupillo nocere „malè apparet
g& colligi. Etſi enim quandoque comparen-
tur inter ſe transactio & donatio, quaſi non

omnimodô diverſa

de transac. multoque magis remiſſio, debiti
I. factam 22. C de padt.

ſcilicet liquidi :arg

l. cum donationis. 34. C.

tamen falſum eſt, pupillo noceri protinus

per transactionem, ſcilicet ſi res commo-
potuit. Certe dona-
transigere nequit ! Lu-
„ cius. æ6. in fin. f. de admin. tut. Denique
quod tutoris factum contutori nocet, per
not. ſup. I. prox. ex peditam rationem habet.

diùs componi non
tionis cauſsâ tutor

Nec enim aliter nocet, quàm ſi ſuſpectum

facere ſuperſederit

: ſi verò ſubitò lapſus
ſit facultatibus, hoc ad periculum contu-
toris non pertinet; I. etiam 1. f. de admin.

zut. ut ita ob ſuummet magis factum, ne-

gligentiam ſcilicet & ceſſationem in ſuſpe-

G faciendo, quàm adverſarii contutoris

teneatur.

Non videt
jure ſuo utitur,
ne experitur.

ur vim facere, qui
& ordinarià actio-

Supr

. ra

51
Ae-——
olo nocen
ſro imtereccen

(onteden er

(mt

UNcetionem
Iuree nie
(ceiniaut
ttercicto non

Ain eh
ſennumen.
Narlo rerin
ſſhn ie
lll llun
fhnhillunn
uCkluin,

egliſer
UIumntenetur

Ttenimppim

fangn

mm nun

lluſen
Cnrkur dee
. 6 No
Ahn

ormnn DE REGuTIS Iu RI8. 239

— —

Vpraà in l. 5j. oſtenſum eſt, eum qui ſine †*½
dolo nocendique animo venas aquæ in
A ſuo intercidendo vicini fontem averterit,
uln non teneri. per! I. §. de nique f-. de aqua pluv.
eni arc. Quid autem ſi dolosè aut contra de- 3
re nunciationem vicini id fecerit? quo caſu
nnucte vim facere videtur l. ,. §. quid ſit. l. vim facit
an1 19. F. qued vi aut clam. Adhuc dicimus eo
S interdicto non teneri. per 1. in mes 21. F. de
n aua pluv. eò quod ſuo jure in ſuò ſit uſus.
ashe Veruntamen de dolo actione teneri cum 3
Accurſio verius exiſtimamus, per gl. m d. 1.
21 ſuper verbo, teneris ſi non commodi ſui
Ge cauſs, ſed tantüm invidi4 ductus id fece-
n N rit, nihil laturus quam ut ofcjat, ut loqui-
oti vos⸗ tur Celſus in l. in fundo. 5½. f. de rei rind, Pa-

ninen riter, qui per vim poſſeſſionem retinet, de

ndliſ⸗ vi non tenetur, quia naturali adeoque ſuo
udlohni⸗ jure utitur, vim vi repellendo. per l. 1. S. vim
eiclune f. de ri & vi arm. Quod ad acquiren. S
14 dam aut recuperandã poſſeſſionem accom- è&
geim, modari non poſſe palàm eſt, niſi in ipſo tu.
ueno/ multus fervore, ſeu in continenti, ut lo.
ri aH quuntur, fiat recuperario. l. 3. S. eum igitur
E. d.t. Propter continuitatem enim actus
adhuc tutatio magis adverſus vim,
quàm aggreſſio vi-
getur.

4 4
. f NAD
. 4 5 4
pole (Ct/
1 .

0

ehte N

D n

2

340 PRALECTIONES AD TITuTUIM

. . . . — e

☛

HF. 2.
In poenalibus cauſſis beni-
gnius interpretandum eſt.
1 I Deoque, ſi Iudex generaliter pronun-
1 ciaverit, vim feciſti, potius in dubio ex
L. lulia privatorum quàm publicorum con-

emnatum interpretabimur, quoniam il-
lius pœna mitior eſt. I. si præſes. F. de pen.

2 Cui non abſimile eſt, quod tutore ab offi⸗
cio remoto, cauſsâ remotionis non expreſ-

8sà, in dubio integrâ famà remotus videri

debeat, quaſi magis ob inertiam, ruſticita-

demvé remotus ſit. per l. nunc videamus. .
de ſuſped. tut. Ex quibus illud quoque re-
Gt& ε colligemus, cum vel vicini duo, vel
ejusdem fundi duo pro parte domini al-

ut alter ſe defendeudo alterum de ſuæ
quoque partis poſſeſſione depulerit, non
tamen vel interdicto, vel publico de vi ju-
5 dicio teneri debeat. Nec enim defenſio-
nis modus in puncpto conſiſtit individuo,
ita ut aggreſſor extra omne periculum, &

ob omni offenſione ſecurus ſit. Quin po-

tius ſpecies defenſionis eſt, invaſorem me-
tu terrere & ad fugam impellere: tum

ter alteri vim intulerit, eoque factum ſit,

tem vel ſimplicitatem, quàm dolum frau.

etiam

ſl
Ekdurm. P

ſere

DI
ctiam ulre,
tonialon

iſm in

blunizi et

lter Decins

Igüganie

lculzcſerd⸗
unenſojun
tente ouenk
Minhertin
jinſa het.

lmmentum
Wutet, ⸗
nenplu en

m

—o

.
4

(auld i

un e

*

lr n e
enenet e

1

.

oltumen

4

—

nw u

etiam juſtæ ejus, qui vim paſſus eſt, com-

motioni aliquid dandum eſt, arg. I. merito

DF RECGuIIS IIRIs. 341

4

31. F. pro ſoc. iunct. l. ſi quis in gravi. S. ſi mari-

tus, cum ibi notat. f. ad Sylan. Hinc nota-
biliter Decius hic concludit: quoties ſub

5

certâ pœnàâ quid fieri vel non fieri jubetur,
ſi quid adverſus juſſionem factum ſit, non

tamen ipſo jure pœnam committi, ſed ſen-

tentiâ opus eſſ. e, per gloſ. in c. ſicut tuis. de Si-

mon: in verbo, interminatione. & gloſſ. c. in yœ-

nis, extra h. t. in 6. Indidem eſt, quòd in 6.

defectum probationis non admittitur ju-
ramentum ſuppletorium Bart. in l. 1. verſ. eæ
hoc patet. C. dehis quæ pœnæ nom. Adde aliud
exemplum ex l. 5. S. pvideri fj. de bon. eor. qui
ant. ſent.

IIlud infirmum videtur quod Decius ?

hic Baldum ſecutus in l. fin. C. de hared. in-
it. tradit, pœnae ſtatutum, hæredem quo-
que ſpeciatim complectens, ad hæredem
tamen heæredis non pertinere. Quæ ſen-

tentia etſi benignior eſt, tamen contra ver-

borum proprieratem eſt, adeoque diſſicile,

ut admittatur. Nec enim licet mitiorem,

quàm ipſa lex diſertè ſtatuit pœnam infli.
gere. Cæterum hæredis hæredem etiam
ſecundum verbi proprietatem contineri

hæredis appellatione, probat l. paterfami-

. X 3 lias

8

dr
—
lias 46. ubi laſon f-. de vulg. & pupill. l. i ſtatu- nrcdn
libera 6. S. non ſolum. in fin. & §& fi filiusfam. I. uumu

542 PRALRCTIONHES AD TITuITIMA

Mobelgte
hontame

6E peculium 10. §. hæredi. l. ſervus ſi bæredi 34. ff.
de ſtatulib. ubi conditio in hæredem conce-

bet, I. qui hæredti in pr. f. de condit. & demonfitr. dern
in ejus hæredis perlonâ adimpleri poteſt, Ulnni
etſi contradicat Decius in l. qua legata. 15. kiie
num. 6, ff. h. t. eten

otedet

lpianus libro 7o. ad Edidttum. ſtjuſcbiel
Invitus nemo rem cogitur ſürn
1. Enſus eſt: cum ex re aut facto alterius, Ucetenoh
.

puta opere, damnum timetur, datumvè
auiuiaa eſt, eum rem opusvé pro derelicto ha. ſann
bere poſſe, ſi non malit defendere. Veluti hnleedot
ruinoſam domum etſi maximum vicino da⸗ neſnf

?MVM. mnum daret: reficefe aut fulcire nemo Qkrtkg
compelli poteſt, ſi paratus ſit eam delinque- 4 Imlif
re. ſatis enim hoc ipio punitur, quod rei ſagn⸗
uſum amittit. rid. l. ſinita 15. §. K 44a fF. de. hne

3dD damn. inf In tantùm ut ſi damnum jam ng
nunc datum ſit, nullàâ antea damni infecti uito
cautione interpoſitâ, ne rudera quidem unn
collere cogi poſſit, dummodò totum ædifi- R
cium, quæque collapſa funt, pro derelo um
.

1D TMu

5il .

Milel

* 1
IN
„ 1
CNrir Se
E lei n
1dlaperl NN

l en

rfecem eene
hrtecen Me

DE RHCGCuIIIS IuRISs. 343

habeat l. 6.1. ſeq. eod. t. Meritò: cum nec

17

animalia, quæ noxam commiſerunt, ultrà
nos onerare poſſint, quàm ut ea noxæ de-

damusi.7. d. t. Porròô qui rem non defen
dit, non tamen protinus eàâ carere debet: ſed

tunc demum, cum juſta cauſſa magiſtratui

videbitur, ut in poſſeſſionem miſſum poſſi-

dere jubeat d. l. 15. §. quis antem. Itemq;
ſi de opere agatur, non protinus deſtrui o-
pus poteſt, ſed ita, ſi is, contra quem miſſio

facta eſt, intra certum tempus non docue-

rit, jus ſibi eſſe ita ædificatum habere l. à quo

45.f. end. In aliis cauſſis, ubi non tantum no-

zaliter, ſed de peculio, de in rem verſo is,
cum quo agiturtenetur, tamen adhuc bo-

nis cedendo liberabitur. t. t. f. de ceſßion. bo-
nor. ð
Veruntamen etſi quis invitus rem de-
fendere non cogitur, cogitur tamen exhi-

bere, 1. Ain. f. ad eæhib. aut ſi rem non habeat,

cavere ſe, quàm primùm poterit, exhibitu-

rum I. z. f. ſ ex nox. cauſ. ag. Procurator

quoq; dominum judicio defendere vel in-

vitus tenetur, I ſed & bæ 35. 5. non ſolum, & l. non

ſolam 39. fF. de procur. ſcilicet niſi mandati te-
neri domino, malit. Multoque magis, ſi

jam nunc judicatum ſolvi ſatisdederit. I. 42;j.

cam 2. ſeqq. eed. tit. Pariter ei, qui rem ad

Kicum detulit, neceſſitas probandi ejus,
1ÄC1¶&C& 4 quod

4

— 6 —

244 PRIECTIONES AD T IruruM

.

quod intendit, imponitur, niſi puniri eo no-
mine malit. l. res quæ in fin. cum ſeqq. f. de jur.

9 ffci. Vt & accuſatori, qui citra abolitionem

impetratam ab accuſatione deſiſtit: I. . ult.
F. de præyar. niſi præter ſumtus litis, quos ad

litem vocati fecerunt, l. 2. C. de his. qui accu-
lſare non poſſ. etiam infamiàâ notari, & quartàâ
bonorum parte plecti malit l. . & 2. C. ut

intra cert. temp. Denique hæres defende-

re ac perſequi necem teſtatoris tenetur, aut
hæreditate carere. . 1. C. de his quæ ut ind. Et

diffamator id, quod ad alterius infamiam

diſſeminavit, tueri debit vel invitus, aut

perpetuò ſilentio coerceri l. diſamari C. de

vigen, manum.

Cui damus actiones, eidem &
exceptionem competere mulhto
magis quis dixerit.

P Atio hujus ſumitur ex I. favorabiliores
1 upra. h. r. & l. Arrianus f. de O. G&4.
Reorum enim, quorum proprium eſt exci⸗
pere, §F. /. I. de eæcept. major eſt favor, quùm
actorum. Et ideò ſæp& his retentio datur-

etſi actio non daretur. teæt. net. in l. un. Ceti-

am ob chirogr. debit. ubi pignoris jure kerno⸗

Pule ke

— —

dumretent

nemutiun
Honelt. 5

Ntoconpe

tuin lepeten

llhl fa

rablten
ptone iuri

lleſione:
Ilusfut

Ue
betgnoler
Obſennr,

lhlenn
l e

Cludento

ln gelh

nCnnmn
lun

chlan

Aenk

Eebin

lb con⸗
Cung
dere
caul⸗

n DE REGUIIS IuIRIs. 234 ½
uHnin dum retentionis, atque adeò per exceptio-
anh nem, utitur is, cui res eo nomine obligata
undtn non eſt. Sic ob naturale debitum exce-
e ptio competit, l. etiam f. de compenſ. ad ſolu-
mulhn tum repetendum actio non competit. l. Iu-
A lianus 60. F. de condict. ind. Itemque poſſeſ-
I ſor, quit rem actoris non eſſe juravit, exce- 4 .
e prtione jurisjurandi repellit illum, amiſsâ
eume poſſeſſione actionem non habiturus. per l.
utm ſed ſi poſ? ſori 11. F. de jurejur. Fac. l. ſi inared
A. 25. 1. eX quibus 51. F. de cond. indeb.
tei dn Illud porrò ſingularem rationem ha- 4
t luneI bet, quod ex l. 1. pr. F. quod legat. ab Accurſio
eulſdd objicitur, quòd legatarii occupatis legatis
eorundem retentionem non habent; t. t. f.
quod iegat. quorum nomine vel actionem ex
teſtamento perſonalem, vel vindicatio-
nem, vel hypothecariam eſſent habituri l.

,n ,C. commun. de lgat. Hoc ideò, ne ex deli-
ee I KGo ſuo meliorem faciant conditionem &

ſuam, adverſus regulam I. 134. in f. ſupra. h. t.
Vnde recte Decius hic tradidit, oportere

in rregulam accipi, cæteris paribus. Quod & in „
S H alteràâ ab eodem in contrarium adductàâ le-
l. ge obtinet l. quis conductienis 27. E. de locat.
ece ubi conductor proprietatem rei locatæ evi- HW
c Gturus ante omnia poſſeſſionem locarori
ben cedere jubetur. Meritò: ne quis ipſe ſibi
cauſlſam poſieſſionis mutet, contràâ regu-

V46 PaELECTIONES AD rITuITUIM

ð

„ lam jurisl. cum nemo C. de acquir. poſ. Quod

lori⸗
Z N.

ita accipiendum erit, ſi finità conductione
ſub prætextu proprietatis retentione uti

vellet. quod improbum & malignum eſt
poſtulatum. Æquius eſt enim medütem.

poris frucus apud locatorem eſſe; non qui-

em ut ſuos faciat, ſed ut abſolutus judicio

petitorio non cogatur illos à conductore

novà lite extorquere. Secus procul dubio

futurum eſt, ſi durante conductione ſine

ullo locatoris præjudicio de proprietate
docere paratus ſit: ut, ſi quidem vincatur,

utatur re conductà, ſicut ante uſus eſt; ſin

minus, itidem non neceſſe habeat novas

impenlſas ad poſſeſſionem adipiſcendam fa-

cere: quod ſuadet ratio l. litibus 20. C. de agr.
& cenſ. lib. 11. ”M

—§. 2.

Cum quis in alicujas locum

ſucceſſerit, non eſt æquum ei noce-
re hoc, quod adverſus eum nocuit,
in cujus locum ſucceſſit.

Plerumque emtoris eadem

cauſsà eſſe debet, circa petendum ac

defendendum, quæ fuit auctoris.

Nega-

.

——

Uneklapn

it A
Eehluser 4

tinere:
enditore u
eprtopolite

peelt cun

ſtenurulu
lmen non.
enknocet

unliſetn
üligenen
ſt. Er
mngern

vnk

A

t uun

—,—

ern 8

S nrint
tebindecte

emels

blolurus ſe 1

les lohnt
S acne l

ncdcn
e mme
tellioch

ehabean

ileh⸗

gll e

is en
eN
Ovon

1
6 .

— 4

N D

PrREGCuIISIIRISs. 347

— R

WWW

Egativeè legendum §. 2. hoc modò: ?
quod adverſus eum nen nocuit &c. moni-
tum eſt ſupra in l. haredem 59 b. t. ex l. 7.pr. f.
de itin. act. priv. & planus eſt utriusque ss.

ſenſus ex d. I. 59. & l. 14. ſupra. h. :. Ideè,

qui itinere actuque privato vi aut clàm à

venditore uſus eſt, interdicto eo nomi-

ne propoſito adverſus emtorem uti non
poteſt, cum ab hoc quoque vi aut clàm
videatur uſus. d. I. 3. §. ſi quis. Hæc regula

tamen non eſt perpetua. In uſucapione 1

certè nocet ſcientia rei alienæz emtori, quæ
non fuiſſet nocitura, ſi in perſonâ vendito-
ris ſuperveniſſet l. 2. §. eam rem 17. F. pro
emt. Quò reſpexiſſe videtur- IC. dum ait⸗

blerum que emtor is zedem caußu, &.

5 z.

Quod cuiq; pro eo brallatur,
invito non tribuitur. “

Vigde lupra in:. invito 6. f. b. t.
Lex I5Z.
nyianu; libro 71. ad Edictum.

Adea quæ non habent atrocita-

4em facinoris Vel ſceleris, guoſcitur

/

1

348 PRXLFCTIONES APD TIruLuNM

ſervis; ſi vel dominis, vel his, qui

N

vice dominorum ſunt (veluti tuto-
ribus & curatorihus obremperavs.

rint.

R Epetita eſt ex. is gui in puteum 71. . an
4 ignoſcitur f. quod vi aut clàm: quæ

etſi de ſervis tantùm agat, rectè tamen pro-
pter rationis identitatem ad alios, quibus

parendi quædam eſt neceſſitas, ut Kiniis aut
2 ſubditis, accommodari poteſt. Paritio al-

4

terius impsrio etiam in delictis excuſatio-

nem quandam habet, d. l. is qui non tamen

in omnibus I. ſervus 20. f. de oblig. & action.

3 Ideoꝗque ſi juſſu domini ſervus occiderit
hominem, Corneliàâ quidem lege non tene-
tur; ſed tamen extra ordinem coêrcebitur,
nitius nimirum: ut hæc ſit ſententia l. ſed ſi
unius 12. S. K juſſu f. de niur. per l. ſerces C. a
L. Iul. de vi publ. diſſentiente tamen Cagno-
lo & Covarruvia, adductis à Farinc. 4de pœn.
temherend. quæſt. 97. caſ. 9. num. 167. Nam
4 alias ſervum ſuapte voluntate occidentem
tenerilege Corneliâ tralatitium eſt, Angel.
de malef. in verbo, & er interrallo num. 1. Proſp.
Farinac. de bomic. qu eft t/g. tit. 14. n 19. Ne-
5 que contrarium efficitur ex l. hos accuſare 12.
in ſ. g. de accuſat quæ de injuriarum actio-

ne loquitur ex L. Cornelià; ſcilicet quòͤd

id

länniha

eciritar

D1

—

Kſerba ke⸗

onpeii

ur leryus,4
lanispunit
lin lzn
undjuſi

bos,etin
ncan elle
teſi ee

lt leſe
(timen

lUnninio jiu

Eeinag bit
un Menoe

ienn lg⸗
ſadm

ATN

e 44 4
Munllen
Se imerd

wunt nlin

lne

dgrite
Hetecun

Ppotuert

reſunn

III DE REGuIIS ITIuRIs. 349
,Tel linc id verba legis non paterentur, ut & in L.
l Pompeià: & nihilominus vel graviùs puni-
Ceur tir ſervus, d. l. 12. ſicut & L. Cornelià de
Eſicariis punitur graviàùs, dum datur ad be-

ſtias. l. 3. §. pen. F. ad L. Corn. de fcar. Cæ-
derum ſi juſſu domini deliquerit, metu in- 6
Asu ductus, etiam in atrocioribus pœnam le-
diuen niendam eſſe communis placuit. Liraq. de
Ni, a. Pp&n. temp. cauſ. 34. num. 3. & ſeq. Proſp Fari-
a uin. nac. d. t. de pœn. temp. quæſt. 92. caſu g. num. 166.
Iu Qusod tamen in hodiernis famulis, qui non 7
. dominico jure ſerviunt, non admittit idem
u Farinac, ibid. num. 169. contra Grammati-

al eu cum, Menochium, Iulium Clarum & alios
rm N ibidem allegatos. Vid. l. ſi mulier 21. S. . in

J. f. de act, rer. amot.

ATROCITATE M) Atrocitatem 2

evetoe .
i facinoris habere videntur, quæ naturâ, non
„ABmore civitatis tantùm, fugienda ſunt: l. pro-
iunr de 5 id eſt, qus unusquisque
ni „ unaturali jure probroſa eſſe intelligit, non

quæ interpretatione demum lIurisconſul-
. torum talia fiunt. Ex quo rectè Fabrum 9
α hic inferre puto, ſi mercenarius juſſu do.
mini agri terminos exaraverit, non tamen

S
Gann eli N

nun agrariâ lege teneri: arg. I. 3,§. alia f.de term.
mot. cum hoc jure ſuo dominum præcipere
twuch potuerit exiſtimare, quod certé in dubio
umD præſumendum eſt. I. in gœnalibus. ſuprâ. h. .
D4q Nece

3 o PaXLECTIONESAD TITHILuIMA

1oO Nec L. Corneliàâ de falſis eum, qui ſuàâ ſibi
manu libertatem in teſtamento vel codi-

cillis adſcripſerat, ſi id teſtator ipſe non

ſubſcripſerit I fin. C. de his qui ſibi as cr. l. Di-

vus 15. §. item F. ad L. Corn. de falſ. ſcilicet ſi

parere debuit, ut filius vel ſervus Cæterum

II ſi non debauit, etſi juſſu patris patronivé fe-
cerit, ut emancipatus vel libertus, non ex-

cuſatur. l. filius 2. F. ad L. Corn. de fall. Non

enim debuit Senatusconſultum impunè

. 12 contemnere. Ergò ſi non contemfiſſet,
ſed per ignorantiam, licet juris, lapſus eſſet:
ignoſcetur ei quatenus ſcilicet pœna3m

evitare contendit, non quatenus lucrum

ex hæreditate captat, l. 2. & 5. . de iur. &

fact. ignor. . “
143 Illud obiter ex d. l. fin. C. de his qui fibi
adſerib. adnotatione dictum eſt: aliquando

unum idem ; factum partim favorabilem,

partim odioſam interpretationem admit-
tere; & facientem ex parte onerare, ex par-
te ſublevare.
in l. ſi quis ö. C. ad L. Corn. de falſ. traditur: et -
ſi teſtamenti ſcriptura non valeat, quoad

hæredes & legatarios; valere tamen, ut ex

eâ quis in pœnam dictæ legis incidat.
. Porrèò hùc pertinet, quòd filius aut
à ſervus, qui non capaci reſtituendi fidem de-

functo accommodaàrunt, conſtitutionibus

de

Cui non abſimile eſt, qued

„1
—
eenieuein⸗
ſtulenaf
Nttotumtein

eroet Kcidi

Nerlſatun

ſoln cuiel
rcedt, kale
Rclleju,
Rteencdunitant

Gnie notilt

unnng

ſitenrer/s
1

Deniqt

Mnſtunon
udknmha
unlligere.
unlen,
num r
unf

Nfuai

inkahn

Aheine
luf

de
Mshab
Wühe

DTITNIINX
un, uihid

aſtatgr
ellnor he

PE RMGuIIS IuRy. zyè2

de his, quæ in indignis &c. non tenentuul.
in fraudem I0. f.de his qua ut ind. Sed utrum, I 6⁶
Rn ut totum retineant, arg. l. 10. & ſi quis d. t. aana
iſic, veròô, ut Falcidiam tantùm? quod magis eſt,
EIGEper l. / tacitum 13. f. ad I. Falcid. ita ut in ejus
kenulirn locum, cui reſtitutio tacienda erat, fiſcus
u ſuccedat, Falcidiam tamen patiatur. Sic
Remns qui juſſu ejus, in cujus poteſtate eſt, uxo- 17
me rem duxit, antequam virum elugeret, ab in.
UUm im famiæ notà liberaturlI. 1. verſ. qui eam & l. li-
numn herorum 11. S. fin. f. de bis qai not. infam Pac. l.
nlrid non videntur 167. §. 1. & l. 1s damvnm /69. HW

mmn Denique procuratores ex his omni- 18 D
bus cauſſis non excuſari notandum eſt, etſi

mangdarum habeant, quia potuerunt illud
Alif non ſuſcipere; & ſi ſuſceperint, tamen cogi
diu non poſſunt, ut adimpleant, nec obreve-
s rentiam aut ullum metum offenſæ l. 1. F.
unii quotiens 13. f. de vi & vi arm. iuuct. I.6. 8. rei tur-
ee pis f. mand. Item ſervos puniri, etſi domi- 19

eel nis, ſibi ipſis mortem inferentibus, parue-
mde rint & adjumento fuerint, vel ſaltem non
r, obſtiterint. Late Fab. hicper. l. 1. §. A ſibi

menu manus F. ad SC. Sylan.
nel §. r.

in Semper qui dolo fecit, quò mi-
hus nus haberet, pro eo habendus eſt,

32 PRALECTIONESADTITuILUIM

amm

lusdem eſt ſententiæ cum. Jui dolo 31.

& l. parem eſſe 50. ſupra. h. t.

In contractibus ſucceſſores ex

dolo eorum, quibus ſucceſſerunt,

non tantùm in id, quod pervenit;
verum etiam in ſolidum tenencur:

hoc eſt, unuſquiſque pro eà parte,

quà hæres eſt.

1 in I. ex contrañtibus g9. f. de O. & A. de

dolo aſſeritur, id non ita oportet accipi,

quaſi de culpãhæres non teneatur, ut Bar-
tolus voluit ſecutus Accurſiũ in d. . ex depo-

2 Kti. Cyni opinionem magis probo I.
ex d. l. ex contractibus, ibi, licet delictum quoe
verſetur. nam & culpa eſt delictum l. ſi quu

abſentis 5. S. ſi iudex 4. ibi, aliquid peccaſſe intel⸗
ligitur, licet per imprudentiam d. t. de O. G& 4.
Quanquam hoc levius eſt: cum delicti ap-
pellatione plerumque dolus comprehen-
QdQatur, culpa non item. 2. Quod genera-
liter paſſim traditur, ex contractibus actio-
nes in hæredem competere, puta commo-
dati, mandati, pignoris &c. Quicquid er-

gè in quemlibet contractum venit, conſe- P
quens

Vod hic & in l. indepofti 12. itemque

D

—
ſenellber
Aade coloel,
Coicebaatn

leioeut, c

nnceunco,

aredi. Dec⸗

intamat,

lenien 60
Cüdopis
man Ma

ſillgerprn

ellenel

.

mnnn ann
4llninnto
itetlltite
Unnnt
1 d
Worun en
e o
n e;
Ult ne

dn

Aumenn
Exwanden

memint
ut
Aahi

”

Ann npß krcurfs junrs zz; «
nsi quens eſt hæredem eo nomine teneri, cti-
am de dolo: l. i hominem y. g. 7. F. depoſ. de
quo ideò cautum eſt expreſsè, quia alias vi-
. deri poterat, cum delictum ſit, exſpiraſſe
elus cum defuncto „nec amplius objici debere
ucln hæredi. De culpânon dubitabatur, quia
— non infamat, ut dolus, nec p&nali judicio
iilentidem coêrcetur, niſi cGertis caſibus.
W 3. Quid opus fuit de tutorum & curato- 4
ek rum aut Magiſtratuum hæredibus peculia-
ri titulo exprimere, eos non teneri de cul-
pà, ſi idem eſt in omnibus? L. /. C. de hared.

Nin zur. 1. curatoris C. de neg. geſt. l. z4. f-. de magiſtr.
ME conyen. cum quibus mitiùs agitur, eà pro=
cpone cul dubio ratione, quòd hæredibus eorum,
e qui neceſſitate officii cogente ,non ſuâ vo-
füinile⸗ luntate contraxerunt, parcendum videre-
i tur. Quod quam vis in ipſorum quôque 5
un tutorum ac magiſttatuum perſonâ locum
eNN

habere ratio ſuadet, tamen legis ſeveritas
Hini⸗e aliud jubet; ideò ſcilicet, ne impunitate
pPropoſitâà negligentiùs curent pupillaria
an negotia. Nec adverſatur, ſi dixeris, hoc
en argumentum ideò non ſtfingere, quia &
Ql“ de mandato & de depoſito aliter teneatur
mnäh, hæres, quâm defunctus: ille ſcilicet ſine

um metu infamiæ, hic ſub infamia I. furti 6. S. F
, gquis & §. Fin. F. de his qui not. infam. Hoc ideò,

neie quia hi hæredes non ſuo nomine conde-
DW M 2 mna-

— —

mnantur. Non autem actio depoſiti aur matertel
mandatiinfamat; ſed ſuo nomine in his da- aeNenmu.
mnari, hoc infamat. l. 1. rerſ. qui pro ſocio d t. Decodubian
„ 4. Argumentum capi p oteſt ex 5§ his 4⸗ Netoren eſe
tem verbis in f. I. de L. Aquil. ubi dicitur, actio- ſlaiteguiz
nem Aquiliam ex eo capite ( quod tantům Prſerpeeti
de culpà eſt, non de dlo pr. I. de iniur.) in aumf
hæredem faiſſe tranturam, ſi nihii nii miflte
damni æſtimatio, id eſt, rei perſecutio in mnodd de
ihlaâ verſarerur. Idem docet Vlpianus in tlicner,i
1 inde Neratius 23.8. hanc actionem, ibi, cum t ioinſtin
3 penalis F.ad L. Aquil. y. Idem probaripo- cumnlini
teſt ex l. . S 1. circ. fin. f. naut. calp. ſtabul. mmgniier
ibt, hoc edict⸗ omni mod d tenetur ,gui recepit, e fleneſcti
ſine culpa ejus (ſed vecétorum fortaſſis, ut SS
ab initio ejus legis ſcribit Pompon'us) ölninſe e
yes periit, vel damnum datum eſt. Et in eàdem mun d
lege S. bac autem ſequitur, hanc actionem ineſſe
(hanc ſcilicet „quà omnimodè tenetur) Iumgen
in hæredem com petere, quia rei berſecu. In aetelit
tionem continee. mͤqmhlmnn
959 Cæterum quod hic & in 1. hoc iure utr⸗ ſnin
murr 152. F. Kin. ſupra. h. t. ex contractibus de- kimilnn
functi in ſolidum teneri hæredem traditur, ul
er eo apparet, in delictis ſecus eſſſe. bi enim eit
æquiſſima regula prodita eſt: hæredes te- llleien
neri in quantò ad eos pervenit feut 51 ko⸗ ieſun
tiens 44. jupra. b. h he alieno ſcelere diten- hltnes
tur, l. un. C. ex delict. defunct. in Erant Ner ar,: nnl

⸗

R

—

Ade

itodtt
nomieni
Aun
Neſt aiſt
. rbidctun

5
1

o r. K

Nrum, N

te en.

docs he⸗
,ℳ, ,

i
,um fortl
bet Pon⸗
ni 1
rintcnti⸗

4
8

Müleiſe

1 lenn
connchi
—Rãü

1
Sõ

PDE REGUILIS IuRIS.

ven aut ex delicto alterins locupletores fiãst.

l inde Neratius 23. S. Danc actionem fad L. Aquil.

De eo dubitatur: quid ſit ex delicto locu-

pletiorem eſſe? Mhi videtur hoc ſigni-

ſicari, ne quis ex hæreditate ejus, qui deli-

quit, locupletior fiat. arg. . 25. S. conſuluit &

§: quod autem ff. de har. petit. Sufficit enim hæ-

10

redem nihil teneri de ſuo erogare, ſed tan-

tummodò de hæreditate; & quidem non
ſimpliciter, ſed tantum, quatenus rei per-
ſecutio inſtituitur, non etiam, quatenus
Pœnæ præ ſtatio petirar. Nec video, quid
conqueri hæres poſſit, ſi de ſuo nihil pe-

riclitetur, ſed id tätum eroget ex lucro hæ-
reditatis, quod a ctori abeſt per defuncti

injuriam vel culpam . idque citra omnem
bpœnam. Bona eſt regula juris: inj uſta
lucra poſſeſſoribus auferenda eſſe. Quid
autem apertius eſt, quam injuſtum eſſe lu-

crum hæreditatis, quod cum alterius im-

merito damno conjunctum eſt. Nervus

quæ ſtionis conſi ſtit in verbis, quatenus vel in

qustum ad eos pervenit. Fachineus lib. g.contr.
cap. 5. ita ſumit, quatenus ex delicto per-
venit. Ergèò ſi nihil exdelicto pervenit,

nihil etiam tenentur hæredes, lite non con-

teſtata. Sed rationi magis conſentaneum

11

eſt, urne ad rem per delictum ablatam tan-

tùm redigatur & referatur jus agendi, ſed

2 à gene-

3576 PRXLECTIONES AD TITuILüIM

—

generaliter, ut dixi, ad hæreditatem delin-

. D R ”õõä „* 1
quentis, quatenus ex eâ locupletior fieret

hæres, ſi ob delictum defuncti mihil tenere-

12

tur praſtare. Hoc ſuadet generalitas ti-
tuli C. ex delictis defunctorum & c. item gene-

ralitas illius legis, & maximè eorum verbo-
rum; vel aliquid deliquit: tum etiam l. in hono-

13

nie hæres teneatur in ſolidum condictio-

rariis 3j. F de O. & A ibi, ut tamen lucrumei eæ:
torqueatur. Præterea notum eſt delicta in
duplici eſſe differentià: quædam rem aufe-
runt, puta violenta prædiorum occupatio,
concuſſio, quorum ſpecialis fit mentio ind.
I. unic. item furtum, rapina: quædam da-
mnum dant ſine reiablatione, aut ſi maximè
aliquem privent re ſuà, tamen ipſi delinquẽ⸗-

tes nihil inde lucrantur, ut ſi quem vulne-
rent, ſi animalia occidant, ſi apes fagent &c.
ut infinita in legibus exempla occurrun.
14 Hzc non ſunt minus delicta, quàm illa alte-
quàm illa: ut ſine

ra, nec pauciora numero,
vitio Imperatores non potuerint, univerſa-
liter conſtituere regulam aut rubricam, quæ

tamen ad paucas tantûm ſpecies pertine-
15 ret. Imò quod ad furta attinet (quibus

connumeranda rapina rerum mobilium,
quæ furtum quoque eſt, & quidem impro-

bius l. 2. S§. caterum f. vi hon. rapt.) ea peculia-
rem conditionem habent, us eorum nomi-

ne

4
u lüde

Dl

——
nefuttindn
.ſEeemt
eumncuit
ajls ſckur⸗
oleilune

ihnnbin

ſelanosblar
oteoberat

tekim ven

lenbromt

aut ann
rkeſenpre
leKicane
tionene
loateran
en wdibe
iongte
(r
hültee⸗
ur concis

uenas.
ne
(Gane
Gunc
1.ſk
dem
nonot

WD TII

———

Arelittende
logeuntr
nchuhi
Ge rnerd
tunn adni
umete
rnn tent
eun dl
lshrmend
in: ue
vneulu
veninit/
ni gen
aheihet
“ Ncu
geins
Enbicg
ette

„
SS

DE RHGuLIS IuRIS. 357

ne furtivàâ, non quatenus ad eum pervenir..

9. f. de cond. furt. Itaque abſurdum fuerit,

eum cui Titius fur exiguum quid abſtulit,

cujus jactura ei non ſit admodum gravis,
oſſe id tamen ab hærede Titii conſequi, et-

ſi planè nihilad ipſum pervenerit, neque de

re furto ablatâ, neque de bonis aliis Titii, ſi
fortè obæratus fuit; atque adeò cogi hære-
dem Titii de propriis ſuis bonis ſatisfacere:
interim vero alium, quem Sempronius
membro mutilavit, aut incendio aff:xit edes
ejus, aut animalia occidit, non poſſe ab hæ-
rede Sempronii, cujus alioquin ſatis locu-
ples & idonea fuit hæreditas, damni ſui æſti⸗
mationem conſequi; ſed hunc quidem hæ-
redẽ opimam hæreditatem ſecurè poſſide-
re, & alterum debilitatum & afflictum ride-
re ac ludibrio habere, ſi de ſuo damno fru-
ſtrà conqueratur.
Cur autem ſolum furtum exceptum
ſit à ſuperiore regulâ, dum hæres furis tene-
tur condictione in ſolidum, non tantùm
quatenus ad eum pervenit, ego non poſſum

aliam videre rationem, quam naturam con-

dictionis. Qui mihi ad aliquid præſtan-
dum obligatus eſt,is condictione tenetur.?.
25. f. de O. & A. Talis verò eſt fur, non qui-
dem quatenus poſſidet, (nam eatenus mihi
non obligaretur, S. 1.I. de aft.) ſed quatenus
Z 3 fadto

3738 PaATE CTIONRS AD TITuruM

——————— —

ſidoſu ſud injuſto ſe mihit obligavit, vel po-

tius Ius eum obligavit ad præſtandum,
quod eo nomine mihi abeſt, l. 3. F. de cond.
furt. ſive rem furtivam poſſideat, ſive non.
Semper eſt & manet mihiobligatus, (absq;

omni conſideratione ponæ ,ſed ſolâ conſi.

deratione mei intereſſe) ſive extet res, ſive
non extet; ſive culpà ipſius perierit. ſi ſive ſi⸗
ne culpàâ; quia ſemper fuit in moràâ redden-

di, I. 8. f. d. t. ſive interpellatus fuerit, ſive

non; ſive alienaverit eam, ſive non. Sem⸗

per tenetur, acſi adhuc haberet, propter
19 moram ſcilicet. Quemadmodum ergè al-

terius quaque qui rem meam tenuiſſet, &
moram reſtituendi feciſſet, re peremtâ aut
dolo malo poſſi deri deſitâ, hæres in factum

actione teneretutr: l. cum autem 52. f. de R. V.

ita furis quoque, hæres condictione tene-
tur, ſecandum naturam omnium condi-

Ctionum; non quidem ut furis, ſed ut de-

tentatoris ex injâſtâ cauſsà, ut moratoris
reſtituendi &c. quihus ex caulſis naſci ſo-

let condictio: l. 6 f. as donat. int. vir. & ux.
20 l. 5. F. de von d. ob turp. can⸗ Vnde apparet,
condidtanem non ſpe Gare principaliter B

n urn Iplum, ſed retentionem ex cauſsd

alta, etiamſi non eſſer furtiva: iccircòè

eit jarh cADmIniola non eſt. licut furti actio

4. 0 keuren F. de ſurt. l. eſ t 36. f. 40. 4.
Leæ

Dt

Ciurur
Crecht

enie,pig
Pructkl
N
er go lo⸗
Emiükuam

onisno
oxenon

ntdetal

enirneuri

ſunelien
nigrnnhr.

Cncoxt, e

Meuunfd
pfen loc⸗
Heteno
ieſlte

Alrhee,
mnloo
Uche
den
in
tertra

j.ſ

“

. N —

n DHERHCIʒmIITS LuRIS. 359

eltfin Gaius libro a6. ad Ed ictum provinciale. H
e Creditor qui permittit rem
e4 venire, pigaus dimittit.
,Elen ( Vmta eſt hæc regula ex interdicto de ?
ra ) migrando, uti inſeriptio docet . 2. f. de
Hrinih migr. quo locatot tenetut, qui rem inve-
mi tam illatam atque adeò pignori obligatam
huim penſionis nomine detinet, etſi hæc ipſi ſo-
frennn A luta, eovè nomine ſatisfactum ſit. Non e. 2
e nim debet alüs alicujus debiti nomine re-
As tentione uti hoc caſu, ſieut alias ei permiſ-
nem ſum eſt; un. C. etiam ob chirograoh. ne fraus
eye migranti fiat, ſi lam nunc aliam domum
e conduxit, nec recedere à contractu poſſit,
A nec etiam ſubitò pecuniam expedire; quãâ
üdmeon priorem locatorem omnimodè dimitrat.
un Hoc idem obtinet, erſi nédum ſatisfactum 3
GiAn ſit, ſed ſi permiſe rit inquilino, res invectas

S=

Irmn diftrahere, ac po ſtea mihilominus velit pi-
uſs “ 8 no ri ſuo inc um bere . qa 0 4 ei in 4 ul gẽdum
noneſt, perregulam hanc. Quandos-per. 4
milſſſe videri debet, utrum ſi non phibuit,
e an ſolm ſievidenter conſentitsſupra oſté-
en e ſum eſt in l. nemo vi letur 14.n. 3. bit. & dilige.
u6, ter tractatur in I.7. & ſeq. f. quib. mad. pign. vel
min? Hyp. ſolv. quibus addi debet . 1. & 6. C. de e-
miſ pignor. 8 H

, Z 4 Lex

360 PagIECTIONES A

Lex

Paulus libro 70.

au Ediltum.

Nu⸗ſfBmowFuoeoeon, ut ex pluribus cauſſis
Qdeberi nobis idem poreſt, ita ex
pluribus cauſſis idem poteſt & no-
ſtrum eſſe.
Ertinet hæcregula ad exceptionem rei
judicatæ de quà Paulum hoc libro egiſ-
ſe conſtat ex l. Kingulis6. I. cum quæritur12. &
I. & an eadem 14. F. de eæcept. rei iud. Por-
* rò ea tum demum obſtare ſolet, cum res ea-
dem, idem corpus, eadem quantitas, ius
idem, in judicium denuò deduciturd. l. 12.
3 cum duab. ſeqq. eod tit. Et ideò qui rem ſuam
eſſe intendit, nullà adjectâà cauſsâ, cum exi-
ſtimaret e cauſsà traditionis ab alio factæ
ſuam eſſe, victusque ſit, non poterit poͤſt
eandem denuò petere, qnòd ex cauſsà hæ-
reditariãâ rem ſuam eſſe paratus ſit oſtende-
l. 5 mater 11. F. denique f. d. t. de exc. rei
iud. nec ideò etiam, quod nunc nova inſtru-
menta repererit, quibus ſit uſurus l. cum ae
4 hoc 27. ed. Quorum omnium ratio eſt in
prælſenti regulàâ, quod dominium rei non ni⸗
ſi ex unàâ cauisàâ noſtrum eſſe poſſit: adeoq.

D TTTuIUM

Eencandin

Dl

rnr.

giletomin
ſeckiomnes

(Eoßenunt

nerſige
Imeniayer,

eantiſara
ucenhe

cocanlnnl
Potttonede
Pbeloomice
kiſkeoine
nentinn
Aelas en

enneruee

[tere:

lenn jodi⸗
Muulſcnis

.

ninſrey

Nuncont

lcnlſe
Commniſe
len
SðJðßZ

oneroc
tum
nomin

TI
—

Aentenunn
lunheehen
aangen
. n
reſoa nte
en gunn
Eelnnl
deociten
Baan
Mnschit
r u
Lacali⸗
ltln,
1414
en
zulanula
um mMNe

–—

Sõ

PD REGHuLISIuIRIS. 261

qui ſe dominum contendit nullâ cauſs4 ad-
jectàâ, omnes cauſſas, ex quibus dominus e-
ſe poſſet, unâ com prehendiſſe videatur. d. l.
ſ mater S. itaque verſ. nam qualecunque. Quod
tamen ita verum eſſe puto, ut quandoque
ex cauſià ſuccurri debeat. arg. A. 1. u. in f. pr.
Et quidem fieri vix poteſt, ut in primo judi-
cio cauſſa nulla exprimatur, cum utique in
probatione dominiicauſſa, quantum vis in
libello omiſſa, diſſimulari amplius non poſ-
ſit: ideoque d. I. i mater hanc oportet eſſe
ſententiam, ut rei judicatæ exceptio proſit
adverſus eum quoque, qui generaliter li-
bellum concepit; cum fieri poſſit, ut ean-

dem cauſſam, ex quâ priuùs judicatus & con-

dem natus eſt, iterum novis argumentis ve-
lit afſerere: id quod contra authoritatem
rerum judicatarum eſt, adeoque non niſi
pauciſſimis caſibus admittitur. gl. in d. I. 27.
in verbo, reperiſſet ff. de except rei iul. Mul-
toque magis, qui ex primâ actione domi
nium conſecutus eſt, ſi ex alià, quamvis ſpe-

ciali cauſsâ, puta donatione, legato, fidei-

commiſſo agat ad dominium, exceptione
repelletur, ſecundum præſentem regulam.
Nec movet, quod, ſi rem habeat ex
onerosà cauisâ, iterum agere poſſit ad lega-
tum: S§. ſi res aliena I. de legat. ſiquidem legati
nomine plures actiones competunt, l. 1. C.
L LZ 5 cos.

N

362 PaHLECGTIONES AD TIruIuM

—
——

mento, realis ſive rei vindicatio & hypo-
. nmali vel hypothecarià; vindicatione non
item, propter præſentem regulam: atque
aageò ipſam rerum naturam; ſecundum
quam fieri utique non poteſt, ut, quodjam

antè meum eſt iterum fiat meum: S ſicitaqꝗ,

9 diſctetisl deadion. S§ ſedſi rem I. de legar. Quod
& in naturali poſſeſſione locum habere pa-

làm eſt: in civili verò idem dici nequit. Nec

enim ut ex unâ tantum cauſsâ dominium
contingere poteſt, ita poſſeſſio quoq; non
niſi ex unàâ cauſsàâ oontingit l. 3. S. ex pluribus
10 ff. de acquir. poſſ. Ideoque poſſeſſionis ver-
hbuluäüßm in l. 4. C. de contrab. emt. de dominio
neceſſariò accipiendum erit.
rem deberi poſſe dubium non eſt; l. & an
cadem 14. S. 2. f. de exc. rei iud, ut non ideò

cauſsàâ cadat, quaſi plus petüſſet, qui genera-

liter libello propoſito poſteà in probatione

. — . „ . 2
certæ cauſiæ defecit: quin etiam, ſi ex unà
cauſsà non abtinuerit, nihilominus ex aliis

actio nes integras ſibi retineat, ſcili cet ut æ-
ſtimatio præſtetur, ſi res præſtari
nequeat. d. S. ſi res
aliena.

R

commun. de legat. per ſonalis ſeilicet ex teſta-

thecaria. Aget igitur hoc caſu vel perſo-

Denique ex pluribus cauſſis eandem

.

41

—

ſhin

ALiuaa

ſenlcvale

VA
contra

eontral⸗

lun ahibe
Mion con
mrecitn
tsreroe⸗
ugunni,;
Mboparecoh
Cſchinter
uhnoprie⸗

ltneedi

W.

er

Hugt

H ſuin nter

(ent

d rue

—
ſcchckan
i
ls
en ſErn

telu,cdt

peim i
heE
ocuan then
ſi dn
egef 8
155. 0
ae G
t En
ent
Men 4
Ne don
i fuin,
nn, ſe ,
oniniscl
Ca uui

t

DE REGIIIS IuRkIs. 363

Lex 760.
yianus libro 76. ad Edidtum.

Aliud eſt vendere aliud ven-

denti conſentire.

WVAND O de firmitate aut Rnullitate
contractus quæ ſtio eſt, nihil intereſt,

ipfecontrahas, an contrahenti conſen-
ſum adhibeas. Et ideò cohæredes do-
nationi cohæredis, in conjugem factæ de

re hæreditariã, conſentientes ſuas por-

tiones revocare non poſſunt: perl. ſer-

vus communis 35. f. de donat. int. vir. & ux. etſi
pro parte cohæredis donatoris, ejusdemq;
conjugis, revocetur. Pariter uſufructua- 2*

ligitur per l. apud Celſum S. quæſitum 12. F. de
dol. except. Meritèò, nefruſtrà ipſius con-
ſenſus intervenerit. arg. I. quotiens ff. de reb.
dub. Cæterum cum evictionis vertitur

quæ ſtio diſpar eſt cauſſa ejus, qui ipſe ven-

didit, & ejus qui venditioni conſenſum ad-
hibuit. Ille de evictione tenetur; hic non
item, cum nihil de pretio Participet, cujus
intuitu de evictione teneri contrahentes
ſolent. Atque inde fit, ut donatarius rei
evi-

rius proprietario conſentiens, ut prædium
vendat, eo ipſo renunciare juri ſuo intelli-

364 PRALECTIONES AD TITILUIM

NRss NAeA

— —

evictæ nomine non teneatur l. 2. C. de evid.

niſi dolo fecerit, ut in fraudem donatarius
induceretur l. Aviſto /8. S. Labeo f de donat.

5 Nam & ex eo ipſo, quòd ibi de dolo tene-

tur, efficitur, ut de evictione non teneatur:
cum de dolo actio non detur, niſi in ſubſi-
dium aliis deficientibus l. 1. S. 7. F. de dol. mal.
6 Quod ſecus tamen eſſe in fidejuſſore evi-
GRionis ipſa docet ratio, etſi non ipſe ven-
diderit, ſed conſenſum duntaxat contractui
præ buerit. lI. 2. f. I. exceptione 1I. C. de eviꝗt.

„ Expreſſum ſcilicet facit ceſſare tacitum.

Dd. in l. locum ex ſilio 39. S. filio impuberi f. de
vulg. & pup. ſubſt. arg. .3. od. Et ſi donator
ipſe evictioni ſe ſponte obligàſſet, nemo,
opinor, dubitabit, ipſum quoque de evi-
ctione conveniri poſſe. d. l. 2. C. de evid.
Hujus porrò quæſtionis occaſione il-
lud peculiariter de fidejuſſoris hærede no-
tandum: hunc quidem de evictione, etſi in
obligationem non conſenſit, nihilominus
teneri, ſicut & is in cujus locum ſucceſſit;
agentem tamen ex ſuâ perſonâ exceptio-
ne repelli non poſſe, ſi evictionem præ ſla-
re paratus ſit: per l. ult. C. de eviét. etſi fide-
juſior ipſe, non minus quùàm venditor, ex-
ceptione repelleretur. I. vindicationem f. &
1. exceptione 11. C. d. . Qu de re plura dixi
ad l. 29. ſupra. h. t.
, Deni-

Dl

Dent
ſel Aenue,
conlentrerhe

t, ſed iub

H’MDc 11.
enurereliee⸗

undomino⸗
riftehe
e. Ldverl
lrarconlent
in.ſguei
Elunu int
gwode⸗
n Kben
ubi den⸗

lennnticont
ſpinani⸗

wir,u
Clkrlite
ollenfn
MWrimhec!

uunlete

(tliceku
et en

Publi⸗

O.

IIN

—
uulnCe
ulen deun
Uahenſ
bicecne

Dbe dodttn.

ur, itn

181ſ

nſleiin
üon e
nurcon
ſmtn04
hre du
inn

brile⸗
guogutt
onisttni
iülett
ncchobe,/
ſtyolvoe
cunſn

pDE REGuLIS IuRIS. 36 5

——

vel alienare, aliud vendenti vel alienanti

conſentire: non tamen omnimodò diverſa

ſunt, ſed ſubalterna; adeò ut cui vendere
alienarevé liceat, liceat eàâdem ratione alie-
nanti domino conſenſum pręberel. cum quis
165. infra. h. t. Fac. l. 8. I. 10. pr. f. de aq. pluy.
arc. E diverſo, cui illud non licet, nec hoc
licere conſentaneum eſt. d. 1. 16 5. b. t. l. F pa-

ter 22. f. quæ in fraud. cred. I. 3. 5. non tan um
F. de donat. int. vir. & A. I. 4. C. ed. Necmo-

vet, quod Decius hic num. 2. obiicit l cum pa-
ter 77. §. libertis 27. F. de leg. 2. quaſi prohibi-

tus ibi alienare non tamen prohibeatur

alienanti conſentire: quod & verbis&men-
ti Papiniani adverſum eſt; niſi fortè hoc
ſentiat, ut qui alterius partis alienationi

Denique aliud eſt quidem vendere 3

conſenſit, ſuam non amittat. Meritò: cum
ſuo diſſenſu non potuerit alterius actio-

nem impedire. Si tamen conſenſit, indi-
gnum ſe reddidit, qui de alienato lucretur,
ut qui defuncti voluntatem, quantum in ſe
fuerit, contemſerit.

Refertur ad univerſos, quod

publicè fit per majorem partem-

N Rdinem, id eſt, Senatum non habe-

ri, niſi duabus Ordinis partibus coa-

ctis,

366 PRELRCTIONES AD rtTuru1

Ctis, jure conſtitutum eſt: l. lege fj. de decr. 3

ord. fac. F. G. ut de duodenario Senatorum

2 numero octo ad minus adſint. Si paucio-

res, decreta ab ipſis facta jure ſunt irrita,

etiam ſine appellatione l. nominationes C. de

appell. Fac. l. nuli f. quod cujuſque univ. nom.
32 l. 4,5. C. de decur. lib. 1o0. Illud quæ ritur: utrum,

ut ſententia valeat, & decreta à majore Par-

te Ordinis facta; ſpectare oporteat majorẽé
parté eorum, qui adfuerunt, an veròè totius
Ordinis? Prior ſententia ab Azone & mul-
tis aliis approba ta eſt, ſcilicet quod non urti-
que reſpectus habeatur ad majorem par-
tem totius Ordinis in conſentiendo; ſed
ſufficiat, majorem partem, & quidem ad

minimum duas tertias curiæ; V. G. ocοα

de 12. præſentes eſſe: & quod major pars de
his 8. concluſerit, id perinde ratum eſſe.
4 ac ſi ab omnibus decretum fuiſſet. Addu-
cumt I. nominatorum 43. C. de decur. ubi Br. Ab -
bas & Decius in o. cum omnes extr. de conſtit. &

in c. licet eritanda extr. de elec. quos refert &

ſequitur Roland. a balle conſ. 90, num. 19. vol. 1.
aſſerens hanc ſententiam communiter eſſe
receptam. Qujus authoritatem ipſe quo-
5 que olim ſecutus ſum. Sed cum conſtet
commupnes opiniones adverſus leges cla-
ras non Prævalere: Corat. de communiopinio-
ne 144 2. tit. 9. caſu 2t. vereor ne hæc quoq;

neque

/

4

n1

nnemn t,

Lenunmingn

r Chet/⸗
Prputiner

1Orokeben

anenidthe

NuN0
9dcddn

muun ece

Gnionodaure

mn Oidn
ſiartiner

lllſitnge
B nien

prſeotb el

Pt oi
2 ri stoan

W Aned
ien
Reinilt
WNEN E
ent,, N.
hicend
ualu
rd
Ie
lusgn
monon

Po un

—

elleaſe
tenrid eun
uuin An
eli

l. mniutsket

1A e
1
1

„s gooren it
K ODORKü

“”c
Unt, 40 feloe
1 M Kun
6 Nanade
(etoloeco

10 Mijot/

e,l. 6

r 2½%

,

oosteel

—— — —

S
—

DIREGuIISIuRIS. 367

neque vera ſit, neque tuta. per illum ipſum
textum, in quo fundamentum ejus poni-
tur, ſcilicet l. æs. C. de decur. quæ diſertè di-

ſtinguit inter Ordinem & partes Ordinis.

Vt Ordo haberi poſſit, neceſſe eſt majorem
partem, id eſt, duas tertias eſſe pra ſentes. 2.
f. de decr. ab Ord. fac. l. 19. ff. ad municip. l. nulli
2. F. quod cui. univ, nom. Vt autem deere-

tum fiat, neceſſe eſt majorem partem Or-
dinis, non auteim majorem partem majoris

partis Ordinis, con ſentire. per d. 1. 45. ibi,
ne paucorum abſentia, ſive neceſſaria, ſi ve fortui-
ka, debilitet, qued a majore parte Ordinis fuerit

6

conflitutum. Quotiescunque igitur ex

præ ſentibus duo contradicunt cæterorum
6. opinationi vel voto, & rogent totius

Orqdinis conventum indici, ſi id ſperna-
tur, palàm eit, nihil poſſe dici conſtitutum

à majore parte Ordinis. Deinde tuta non
eſi etiam illa communis ſententia, per tex-
tum valde notabilem in I. fin. C. de vend.
yeb. civit. lib. 11. ſcilicet, quòd indefeſsà curàâ
proſpiciendum ſit, ut ſine omni fraude ſive

nundinatione, vel colludio ſeu conniven-

tià in cauſſis ad civitatem pertinentibus
procedatur. At verò ſtante illà ſententi4,

quæ communis dicitur, nihil foret faci⸗
lius, quàm captare occaſionem illorum Se-
natorum aut Curialium abſentiæ;, qui vi-

ä
”

368 PRLECTIONES AD TITuLUIM

Sð

debantur obſtaturi decreto, quod optatur

2 Et certè valdè rationabilis eſt eorum Sena-

11

torum ſententia, qui petunt, ne decernatur
& concludatur, niſi vocatis & auditis etiam
Abſentibus: quoniam eorum præſentia poſ-
ſet etiam alios trahere in ſuam ſententiam,
ut optimè colligit Br. in I. 2. num. . C. de de-
cur. per l. ſi cut /8. & l. præced. f. de arbitr. Hinc
etiam videmus in quæſtionibus majoris

momenti non tantùm adhiberi decurio-⸗

nes, licet pleno ſint numero, ſed etiam alios
pootiores ex civibus d. l. fn. C. de vend. reb. civit.

Hoc dictat ipſa ratio, etſi lege deficeremur.
I. 2. item Varus in f. ff. de aq. pluv. arc. Illud

hinc efficitur, omnium conſenſu requiſito,
in

majoris quoque partis conſenſum ſuffice-
re. Br. in l. quicunque in f. C. de omni agr. deſert.

iUib. u. Fac. c. 1. & alt. eætr. de his quæ fiunt

maior. part. capit.

2

Abſurdum eſt . plus juris ha-
bere eum, cui legatus ſit fundus,
quàm hæredem, aut ipſum teſta-

torem, ſi viveret.

Planum hoc eſt ex I. 6. F. de except.

Lex

fhiant

In jur⸗
Ciens pe
Cntltonem
6 winds
dberi nel!
1 gol e
Kad 1
Netlikuur.

llüones

CE Der ro

uniueret

(r
Werd
pohgeie
er An .
ln Gene
m 6 NR
dumken
ltlus r
unn Eehe⸗
ber uoru

da ſtetige

1

nun „ DE RHcE⸗IISIuRIs. 3 69
e In jure civili receptum eſt:
Conditionem non impleri, fiat;,
Gemt quò minus implearur, perinde-

Gmbum haberi, acſi im pleta conditio fuiſ-
bei ſet. quod ad hbertatem, & lega-
ole ra, & ad hæredum inſtitutiones
Aiperducitur. Quibus exemplis ſti-
pulationes quoque committuntur,
cum per promiſſorem factum eſ⸗
Gins ſet, quô minus ſtipulator condi-
a/l tioni parerer.

Vod ſuprà. in l. in omnibus 39. h. t. gene- k
Q raliter dictum eſt, in ommbus cauſſis
pro facto & im pleto habendum 1id, in quo
per alium mora ſit, quò minus ſieret: id
s“ hujus legis notabili ex Plicatione limitan-
e dum eſt, ut captione liberetur. Neque „
ind enim legato dato ſub hàc conditione » ſi
H Titius conſul factus fuerit, protinus lega- —
tum debebitur, etſi conſul non frat, quaſi
u Per quorundam invidorum adverſa ſuffra-
E gia ſtetiſſet, quò minus conditio im plere-

370 PR A4IECTIONERS AD T I1ruIIMA

——

—.ñᷣx/.+⸗⸗

3 tur. Notandum igitur, quod non ait, con- —
ditionem pro impletâ haberi, cum per
eum non ſtat, cui profutura eſt impletio;
nec etiam, cum per alium quem vis ſtat, qu; lu
minus impleatur: ſed cum per eum, cujus
4 intereſt non impleri. Adeoque ſi pupil- p
lus hæres, ejusvé tutor, impedierint, qu? halun,
minus legati conditio impleretur, legatum Mtum t
nihilominus debebitur: l. cum pupillus 7.
pr. ff. de cond. & demonſt. neque favor pu- ediii
pilli quicquam operatur in contrarium. Aeuntee
Quod ſi extraneus ignorãte hærede impe- alittſt
iierit, cum ejus non poſſit intereſſe, conſe-⸗ kenlfini⸗
quens eſt, conditionem pro defectà habe- hlenrede
ri. Iterum, ſi extraneus gratificaturus he- (Ag.
redi, cum amicus ejus eſſet, impedierit, bonheeßi
probabiliter dicetur, impletam videri de- I Uude
bere conditionem; cum id, quod ſui don. umkd
taxat contemplatione factum eſt, hæres inmimt
tanquam à ſe factum agnoſcere debeat, Minc
aut certè eo uti non velle. Denique in in hi
⁶ conditionibus, quas poteſtativas vocant Mani
Interpretes, ſi per naturam vel legem im- ugebſi
pediatur legatarius parere conditioni,nihi- an iien
lominus legatum conſequetur, ut in ſpecie minu
facti I. 3 §. ult. F. ad SC. Syllan. 1. 6. §. ſin. F.de ium
csondit. & demonſt. arg. l. ſub conditione 5. mMiher
pen. F. de cond. inſtit. . ceſlt

5

Lex

II

odmnut
aben,
uunckint

4
gennil

inetein
nleen H
1l anſel

1 negrin
ur in aum

ite hzeter
Frioneche.

rnufienn

„

f

gal

llet, ime .

DEREGʒIIISIIRIS. 9771

Quæ propter neceſſitatem re-

cepta ſunt, non debent in argu⸗
mentum trahh.

Vre civili conſtitutum eſt, ut ſibi quis.

que, aut certè ei, cujus in poteſtate eſt,
acquirat; t. t. I. per quas perſon. extraneo non
item: I. i tibi 7. S. ſi pactus ſim ff. de pact. cum
Kimil. excepto eo, qui bonâ fide ſervit. l. iuſto
Fde uſacaxy. Quod tamen in eo, quem quis
bonà fide filii loco habeat, contrà obſerva-
tur. Ulud enim alterum propter neceſſi-
tatem & quotidianam ſervorum compara-

tionem introdu ctum erat, ut in argumen-
tum ſive conſequentiam trahi non opor-

teat. Hinc factum, ex neceſſitate fortè fa- 3
mis admiſſum, non poteſt perinde cenſeri,

ut quodyvis aliud: c. ſi quis propter neceſitatem

extr. de furt. nec viciſſim hujus argumento in
aliis quæri im punitas. Quod enim lege lici-

tum non eſt, neceſſitas facit licitum: c. auod

non eſt extr. de R. I. quà ceſſante, debet utiq;
ceſſare pariter conceſſio c. quod pro re-
wedio ſ. quaſt. „.

1

—

Aa 2 rex

rõ

—
—

Le. 172.
Vlpianus libro 7. ad Edictum.
Cujus eſt donandi, eidem &
vendendi & conçedendi jus eſt.
Onceſſionis ve rbum vel ad commo-
Jdatum, vel certè, quod magis eſſe vi⸗

detur, ad precarium pertinet. Vtrumque

benefici quædam eſt ſpecies, & quandam

cum donatione familiaritatem habet. Pre-

carium equidem non aliud eſſe videtur,

quàm donatio ommi modò, id eſt, pro arbi-

trio concedentis revocatoria. arg. l. 1. . &
diſtat. ff de preeavx. Nunc naturalis ratio
gis lcere ebere. quod minus eſt qua dere

8

dictum fuit in ! 2 ſuprà. h. k. Plus eſt au-

tem donare, quàm vel commodatò vel pre

cariò concedere. Ibi enim resirreve cabi⸗-
liter alienatur hic ne alienatur quidem.

porrò vendita res à domino etſi alienetur,
3 tamen pretum in ejus locum ſucceditz mi-

nusque detrimenti habet, quâm vel com-

modatum vel precarium. Vnde, qui ven-

dere res peculiares poteſt, lervus vel filius,

nec commodare nec precanio concedere
efficaciter, ut opmnor, poteſt: certe dona-

re nequit. I. Rlius 7. F. de donat. E dierle⸗

172 PRATECTIONESAPTITuIrIuH

511

ltenctu.
Lunc eci
poſtk eert⸗
le at inl

ſhenchitane
e m!
elemn
Nnnons vetbn

ſilnilfege

Cin 1Cur
ſ,,. udu

EE in luf
mun inpe
ſonecltai
(Whert
oteene

. 1

ofe ic no
Kione 8⸗

(andencrt

Mihlen tn
fiſetoren.
len eſee
ſuifiin in
Aocuef
weno,
Don dd

nII

—

72.
Akän

1ndi, ene
kendie

n Mid nn
n mt

dei⸗ e
nten tee!
ludclen
ite tte ahn
rn 1
Anrunh!
er,n
bekil⸗
odto 6
ein
Detr ⸗
gechn ed.
vlac⸗
n ſe t
e e
Yus e
10 DRl
ect⸗

4
l

BE IEGuII= Tnars. 17;

Snate qui poteſ, reliqus omm⸗ vorell.
ut hic traditur. nod utrum ad Emphy
teutici prædii alienationem aceom medari *
poſſit? diverſæ ſunt interpretum ſenten-
tiæ Bart in l. ſin C. de ſur. emph. tradit: ſicut
nõ vendieita nec donari ejus generis præ dia
poſſe. Quzm ſententiã conſitmare videtur
I.1. C. de prad decur. lib. io. ſi generale alie-
nationis verbum ſpectetur. Contràâ ſen

tit 4.. ind. l. fin. quæ & communis dicitur ſen-

tentia à Claro lib. 4. ſent. in §. emphyteuft.
queff. 15. eaque videtur habere rationem.
Nec enim cujus quam liberalitatem aliis in-

noxia m impediri quum eſt. In vendi-

tione cum nil niſi 1 pretium ſpectet vendi-

tor, meritò domini, quàm cujusvis alterius,

potiores partes eſſe debent: quod in dona⸗
tione dici non poteſt, quæ ſolâ donatoris
affectione & benevolentià nit tur. Hoc
etiam confirmat l. 1. C. de fund. patrim. lib. 10,

Priorem tamen ſententiam ſem per judica- £

vi veriorem eſſe, quam etiam communio-
rem eſſe teſtarur Hieron. de Caævall. in libro
commun. oyin. ontta communes concl y70. nul-
14 addit4 ratione. In candem deſcendit

quoque Fachin Iih. 3. contr. cap. 97. eo argu-

mento, quèd domini conſenſus requiritur,

non tantum ob iHam caufſam, ut ipie poſlſirt
emere ſi i Hbeat, ſed etiam ob alias; ſcilicet

A ut

374 PRLECTIONES AD TIruruk “

Dt N
ut intelligat, quisnam ſit Emphyteuta, &, uemkeen-
antequam ei poſſeſſionem concedat eumꝗq; tninconqueſi
inveſtiat, de re emphyteuticà providere tenarlg
poſſit, ut non ſolùm laudemium ſeu quin- cnnetcun
“ quageſima pra ſtetur, ſed etiam ipſe canon (in iinn
7 em phyteutic'&. Sed h E ationes no ſtrin- Päunchmn
gere vel ex eo intelligitur, quòd illis omnib. Moknooni
ſatisfieri poſſet per ſolam notificationem, l ſa⸗
etiam citra conſenſum. At lex non tantum a enunt
notificationem, ſed & conſenſum requt. lerer
³ Vera igitur & genuina ratio eſt, ne domi- Aumbere,
no invito novus emphyteuta obtrudatur, hinutemnein
cui ipſe ab initio nunquam in emphy teufſin Nits ninns,
daturus fuerat, forté malo & pernicioſo a- Nlſeknloln
gricultori, tixoſo, difficili & cum quo . MIi Genane
mohlibenter negotium habeat, &c. Forti ‚ tninealet
9 ſimum hujus rei argumentum ſumitur ex intingie
l. milites 317. C. de locato ubi miles à conductio- „ N
ne prædiorum arcetur, non tantüm câ ra- kung, ni
tione, ne omiſſo armorum uſu ad agricul- KW* 4
turam ſe conferat; ſed etiam „ne occaſio- unt Rn,
ne militaris cinguli vicinis gravis exiſtar. Si inine
ergè dominus non deber einp uyteutam minit
conſtituere, qui vicinis gravis ſit. cur cogas ſai i
. “ tur invitus conſtituere, qun ſibi ſit gravis? Urnmnia,
10 Sed nihil opus eſt aliunde ſuffragia peterc, ainnie
“ cum ipſa textus ratio ſatis evincat, nm tionen
potiſſimùm cauſſam à luſtiniano conſ . pudret
ratam fuiſſe, ne ſcilicet domino invito no.

. DEREGuIIS IuRIs. 237 7
lcnals vus emphyteuta obtrudartur. Hoc ipſum
une eDim conqueſti ſunt domini adverſus em-
Eniman Pphyteutas ſuos, quod ſine ſud voluntate jus
tzemphyteuticum in alios transferant; & in
nintt dubium vocàrunt, an hoc iis licere debeat-
5lalohetdon

Deciſum eſt, minimè licere. Reſponſio de-
Walu bet interrogationi congruere, ut vulgè di-
npi citur I. 1. S. 3. f-de “ O. Si hoc tantùm in du. II
Mamm bium vocatum fuiſſet, an venditis meliora-
ns tionibus liceret domino eas eodem pretio
ht ad ſe trahere, nihil opus fuiſſet domino
ene prius denunciare intentionem vendendi;
nie multò minus, expectare duos integros
& menſes reſolutionem domini: ſed abſque
&n omni denunciatione, abſque omni expe-
dent Ctatione poſſet emphyteuta vendere & do-
tun mino relinquere jus protimiſeos ſive re
lein tractus. Neque etiam aliud petiiſſent ſup-
uum plicantes, quâm ſibi conſervari jus proti-
le miſeos. Quoniam autem Iuſtinianus non x„
eα putavit alienationem eſſe permittendam
müelt ſalvo jure protimiſeos, ſed Emphyteutæ
am minimè licere neque vendere neque trans-
ferre, &c. niſi pciùs atteſtatione domino
1Rl transmiſ à apparet utique illum alterius
etiam rei, quam juris protimiſeos habuiſſe
i rationem. Quid verò id ſit, & in quo præ-
α cipue verfſetur, ſatis indicant verba, jus em
aus Pphyteuticum transferre fine conſenſu domini. Si
Aa 4 do-

Ee
modHee
k,CoCSN

13

176 PRX rTFeTiONBES AD Turu

dominon non eſſerg gravis träslatio. tunc non

diſſentiret. Quotiescunque igitur domi-
nus mavult dare tantum pretium, 'quantum
reverà ab alio accipi poteſt, tunc non cogi-
tur novum emphyteutam admittere, & ſa-
tisfecit conſtitutioni.

ſit ei, cui donare volebat, pretium acce-
ptum donare.
que æqua & juſta habebitur ratio: domi-
ni ſcilicet, dum ipſi invitro novus colonus
obtruſus non eſt; & emphyteutæ, cujus

liberalitas non impedirur. Illud enim uti-

que non juſté conqueretur emphyteuta,
quòd maluiſſet amico rem ipſam donare.
Nam neque hujus conqueſtionis habere-

tur ratio in venditione, ſi diceret, ſe malle
emtorem, cui ipſe deſtinavcrat, rem habere

vel mediocri pretio , quam dominum

Lew 161.
FPaulus lebro 51. ad gdidtum.

Ponalia judicia, ſemel acce-

pta , in hæredes transmitti poſ-

ſunt.

Pikm

de

kkine
D 6

Interim non im-
peditur liberalitas emphyteutæ „cum poſ-

Atque hoc modo utrius-

ue ſuntcun
contrilp

((nrentione

Miensgtein

Terr

blell tene⸗
Eltirefu
nhenele
ftwonel
i ſeg
Aleruori
aa e

2

n

udgie
nil D
ſenken
ierz
turerin
gan

NTINI.

—.—
RR
Feimnen
elmrm
luemn t.
ſene, al,
e, Mermn
urmdr
ud

4

pNCNX
ebens u

— 3
4
ſokdel,

nlen en

. 4

ve 6 .
wid

.
2

pE REGuIIIS IUIN I1s. 37
P Iſtinguendum eſt inter pœnas lega. 1
les & conventionales. Hæ eodem
jure ſunt cum rei perſecutione; & ſemel
commiſſa pœna non reſolvitur, quia ex
conventione oritur & conditione ſtipu-
lhltionis, quæ inſpicienda eſt Ltrajectatiæ 23 f.
de O. & A.l. ſtipulatio iſta S. alteri lad diem 77. f.
de V. O. l. ſin. ff. de naut. fœn. Eodem ergò mo- z
do hic tenetur hæres ad pœnam, ſicut te-
nebatur defunctus. Nec invenio has actio-
nes pœnales dici, quæ ſunt ex pœnâ con-
ventionali, licet ſtipulationes dicantur pœæ-
nales: ſed annumerantur actionmibus rei
perſecutoriis, ut apparet ex S. ſequens & ſeq.
I. de ad. Sed actiones ad pœsnas legales, 4
qualis eſt de legato ad pias cauſſas relicto
8S. vi autem 19. verſ. item miſta & §. ſed furti 26.
inf. I. d. t. & de depoſito ruinæ aut incendii
cauſsà l. 1.S. 1. F. depoſ. quæ inficiatione cre-
ſcunt in duplum, etſi hæc ex contractu, illa
ex quaſi contractu deſcendat, non dantur
in hæredem, niſi lis ſit cum defuncto con-
teſtata. In his enim militat regula . omnee
ænales 26. . ſciendum 5. f. de O. & A. lrz9. ſu-
pra. h. . Porrò in actionibus ex delicto de- 4
ſcendentibus diſtinguenda ſuntdelicta pu.
blica à privatis. Morum pœna, cum agi⸗
tur criminaliter: id eſt, accuſatio inſtituirur,

non ttanſit ad hæredes ex ſol litis come-

A 1 ſir-

37 8 PaLECTIONES AD TITuTUIM d

Nnnnn

ſſatione, ſed oportet etiam condemnatio: mſimenij
nem ſecutam eſſe: l. ex judiciorum 20. F. de uunlecnh,
accuſ. exceptis ibidem caſibus, quibus nec ihlldn
litis conteſtatione nec condemnatione iſfugi
5y opus eſt. At in privatis delictis, ubi ad ülliniſe
pœnam agitur, non tranſit actio contrà ulnione,
hbeæredem, l. 1. f. de priv. delict. niſi poſt acce- ungkrio
ptum judicium, id eſt, poſt litem conteſta- Wiſts
tam per text. bic: exceptâ tamen pœnà üichan
fraudati vectigalis I. fraudeti l. commißa F. le lleents
& rublican. Ratio ejus ex ipſis textibus ap- Agtre
paret, quia ſcilicet res ſtatim in commiſ- (Elhiie
lum incidit, ac protinus deſiit eſſe frauda- üdcann
toris, & incepit eſſe fiſci. Quod & in alis luctitce

dicendum, ubi pœnaa ipſo jure committi- Muijm
tur, etiam ante ſententiam judicis vel ſine aupfhenl
„ cà. Sed quid de hærede judicis, qui male ktſen
judicavit, atque adeò litem ſuam fecit? Piktitn
De eo eſt E. lulianus 16. fl. de iudic. ubi de Iu- Mteſler⸗
liano refertur „quod in hæredem judicis AUII
actionem competere putaverit; eamque unn
ſententiam veram non eſſe, & à multis lanit
notatam: ſed non definitur, utrum lIulia- leone
nus ſenſerit teneri hæredem lite cum de- ſerlen
functo conteſtatâ, an verò etiam non con. Kngen
3 teſtatäͤ. Pro priore ſententi? mover, gi
quod procul dubio fuerit luliano, non hehe
teneri lite non conteſtatâ, ſicut nemo lſoren
alius tenetur. Sed hoc argumentum
facilè

—

Imun DE REGuIIS IIRIS. “ 379.

„

n facilé inverti poteſt, & dici, ſenſiſſe Iulia-
Inum de caſu, quo lis non fuit conteſtata,
n quia procul dubio fuerit, lite conteſtatâ te-
mlmti neri, ſicut quilibet alius tenetur. Et ſi hæc „
id Kuit Iuliani ſententia, non caruit certè dubi-
mümis tandiratione. Quid enim hic expectes li-
Muiann tis conteſtationem, ubi lis non tantùm con-
laus teſtata, ſed & deciſa eſt. Nondum eſt lis.
imag niſi ſit facta conteſtatio. Cum igitur dici-
lm, tur, judicem feciſſe litem ſuam, utique lis in-
imi telligitur, quæ lis eſt, id eſt, quæ conteſtata
Mennen eſt. Sed huic iterum occurri commodè po- 10
lebtlin teſt, ſi dicamus 3 litem quæ cum alio conte-
u ſtata eſt,j udicem ita dici feciſſe ſuam, ur ta-
ien „men noyà jam lite novaq ue conteſtatione
e cus ipſo judice opus ſit. Nam ſanè is ne

ii gabit feciſſe ſuam. Ergèò illa lis, quæ cum
mſunß judice erit, nondum eſt conteſtata. Et hæc
. potuit eſſe ratio, quamobrem improbare-
. .

.*W tur luliani ſententia, ſi hunc, ut dixi, ſenſum
ahet⸗ habuit. Sin habuit priorem ſenſum, nec
iille caruit dubitandi ratione; ſcilicet quòôd

e 1 lite conteſtatà cum deſuncto omnes actio-
nn nes ad hæredes tranſeant. Sed decidendi.
i⸗ 8 & improbandi ſententiam Iuliani ratio hæc
W fuit, quia is, cui nocuit mala ſententia judi-
ni n cis, habet alias vias, quibus indemnis ſerva.
un ri poteſt. nam reſpectu ipſius tantùm ſpe-
gnnn,

13

Dl
.

80 Pa EIEBCTIONES Ab TITüTüM

Gatur indemnitas, licet reſpectu judicis

verſetur pœna, cum ipſe teneatur ſolvere,
quod alius debe bat. Ergò non debet adver-
ſus inſontem hæredem pœnam urgereé, &
alias ordinarias ſui conſequendi vias negli
gere. Habet, inquam, viam appellationis:
habet etiam viam nullitatis, ſi per ſordes ju-
dicatum ſit; l. venales C. quand. provoc. non eſt
nec. vel retractationis, ſi per gratiam, ambi-
tionem, inimicitiam. l. Divus ff. de re iud. I.
non diſtinguemus S. cum quidam ff. de recept. arb.
IlI. fin. C. ſi ex falſ. alleg. Dicat aliquis: his ca-

ſibus quidem æquitatem hoc ipſi um ſuade-

re ſed ſi per im peritiam malè judicavit, etſi
appellari potuit, tamen ſi id omiſſum eſt,

non debere alteram viam læfo Præcludi-
Cui reſponderi poteſt: parcendum hic eſſe

1

ceiſitate officii judicavit; unde culpa ejus

hæredi impaurari non debet, ſicut de hære-

dibus tutorum ac magiſtratuum dictum

eſt ſupra in l. 15 7.§. 2. h. t.

Miud quæritur: quando lis dicatur

conteſtata eſſe, ut ad hæredes judiciũ trans-
mitti poſſit? Et quidem communiter ob-
tinuit ut litis conteſtatio tantàm fieri dica-
tur ex parte rei perc. un. extr. de lit. eonteſt. in

f. iMiper petitionem injure propofttam & reſpon.
16 ſtonem ſecutam. Mihi verò ſemper viſan

Eel.

—

iekie

55
—
lhliscootel
Chleanencan
gnengdt⸗
unt cNG
illin ropo

.

wliſie

iſiſuln
laßhiunn

ulftelddele

enndio ddrer
umlten
Pyinanumi
an N n
nhuten
h N
funttinn:
Fthentet
ſehrcbic
leutfu
udn.
iden
PVeillgee
le
ing
tinn

a pr EBGITIS5 Iu RIS. 384

—

tehecti eſt, Eriscontefiaionem dici factam, ſi jus 16
tventtilde civile attendamns „non tantum rXροας
nn quando & actor petiit & reus reſpondit: ſeld
runim etiam Eoοατ⅓αα „quando ſolùm actor
nenliͤn cauſſam propoſuit judicialiter. per l. ſi à me
u. F.. de judic. I. fundum Cornelianum 28. f. de
Vovat. I. in ſulam 56. f. de V. O. 1. i pluribus 33
in in. . de leg. 1. Aliàs enim non rect di-

ulnt iſt⸗
entnn xiſſet Vlpianus: in d. l. 11. qui mecum litem erat
ſen conteſtatus, vel cum quo ego; adeoque hæc al-

ius ternatio foret abſurda. Quemadmodum
la⸗ etiam putem minus recteé dicturum fuiſſe
*R Papinianum ind. l. 25. ſf ador litem conteſtatus
fuerit & Paulum in c.1. 82. quamdiu litem con-

iin
teſtatus non hm, item que in 4.. 37. qui prior l-
ub nn tem conteſtatus eſt: ſi litis conteſtatio facta
tenummbe dici non Poſſet, antequam reus reſpondiſſet
“ libello. Vtoretiam l. 7. C. de lit. conteſt. ibi, 17
n “ Poñt uarrationé negotii cauſſam audire cœpit jundt.
e

e p 1. 2. ibi, poſt narrationem & reſponſionem C. de
1 Jureiur. propt, calum. ubi per narrationem,
mun quæ fit ab actore, lis conteſtata dicitur. Item
“D 1. omnes pœnales 26. F. de O. & A. ibi, pofſt Ntem
inchoatam. Negoenim tum demum in-
H choäri, cum reus poſt longas moras & ter-
. nuc, giverſationes tandem coactus eſt reſ ponde-
nte , re & c. Porrèô ex tit. C. quand. lib. princ. dar.
. iir. conteſt. lac. apertiſſimum eſt, litis conte-
6, ſationem intelligiex parte actoris. Nam

.

oeH reus

282 P4LECTIONES AD TIruüruIM

—

reus non dedit libellum, non obtinuit re-
19 ſcriptum, ſed tantùm actor. I. 1. C. d. t. Et
judicium deducere, I. 1. C. de lit. conteſt. pa-
làm eſt, illud actorem facere, non reum l. vi-

num 22. ibi, per iudicem petitum eſt. f. f cert. pet.

20 Si cui nondum ſatisfaciunt leges hactenus

& lit. expenſ. ibi, poſt conyentionem, & ibi, re in

iudiciumdeductà: item l. 2. C. de præſer. long.

temzp. ibi, inquietudine litis; iunctâ l. 2. ibi libel-
lum ei porrigere & interruptionem temporis ſa-

cere C. de annal. except. Conſideret etiam .
8.,C. de non numer. pec. verſ. ſin autem queſtus
eſt, & inprimis l. conſtitutionibus 32. ibi, A con-

ventus fuerat. In quibus omnibus (& ſpe-

ciatim in d. l. 33. quoad pœnæ transmiſſio-

nem) æquiparantur conventio & litis con-

teſtatio: ut & in d. l. vinum. ibi, an cum litem
conteſtatus fuiſſet, & ibi, quum petitum eſſet. nec
non l. quaſitum 91. S. fin. f. de leg. I. Sed &

21 ipſa naturalis ratio ſatis oſtendit, quàâm ab-

ſurdum ſit litis conteſtationem conſiderare

tantùm ex parte rei, qui exceptionibus fru-

ſtratoriis illam dilaturus eſt & eluſurus,

quantiſper poteſt; ut vel morte actoris vel
temporis lapſu interea liberetur. Sidicas,
3 ²¾ æquè fieri poſſe, ut poſt longas etiam pro-
tractiones & varias exceptiones dilatorias
pro

cum litem conteſtari idem ſit, quod rem in

allegatæ, is etiam conſideret l. 2. C. de fruůũ.

D

benenen

Potokentun

lauieba,i

(ollrumexce
Ulin X irri⸗

mutorupr

(6 Dipdhee
ie morte kei
ull,non e
Konmntellttio
ſgeueegio

nentinſt

unde de

gte Perpe

Ptopt

Blohun

—.

n, onch

Gorbett!

1Cle a

rere onten
õ
10. 4
ziundlui
Gruuen iif
Conſcent
ſct us
mnihuzt/
re uN
oennaln
IGiNAℳ:
mpiuß
luge,
Akenlt, i⸗

,

ution
A 4
votte ,

etur,
noes d

DE REGHuIIS IuRIS. 38

—

pro reo feratur ſententia, ac pro actore: re-

ſpondebo, ſi pro reo pronuncietur in pun-
cto illarum exceptionum, expeditum eſſe,

nullam & irritam fuiſſe litis conteſtatio-
nem actoris, utpote quam judex nullam fe-

cit. Ergò hoc tantùm urgeo, ſuperveni-

ente morte rei, dum pendet exceptionum

cauſſa, non perirelitem, quaſi nondum fa-
à conteſtatione: ſed pronunciandum eſſe
ſuper exceptionibus, pro quibus ſi feratur
ſententia, lis utiq; intercidit; ſin contra illas,
jam rectè dicetur lis conteſtata ab actore,

adeoque perpetuata actio & adverſus hæ-
redes prorogata. Quò facit textus no-

tab. in l. ſi eum /0. in f. f.. ſi quis caution. ubi iſtĩ
regulæ, qua dicimus injuriarum actionem
in heredem non competere, & ita nec a-
ctionem ex ſtipulatione judicio ſiſti, pro-

pter illam interpoſitâ, hæc ſubjicitur limi-

tatio: i non poſt longum tempus deceſſerit reus;
quia ſi ad iudicium veniſſet, litem cum eo conte-
ſari adior potuiſſet. Idem dicendum de al-
tero effectu litis conteſtationis, nimirum in-
ducendæ moræ. Quis enim non videt abſo-
num eſſe, in poteſtate rei ponere, ne mo-
ram commiſiſſe videatur? & quò diutiùs
poſſit reus actorem veteratoriè, callidè &
argutè fruſtrari moratoriis exceptionibus.

tantò minus illum moram commirtere.

24

Finge

25

r

3 8 4 PaALECTITONES AD TITUILüUA

—

dum: hunc, quia hactenus bonàâ fide fun-

dum illum poſſederat, omnibus modis relu-
ctari; primùm fori declinatorias oppone-
re, illis rejectis aliàs dilatorias objicere: in-
terim annum labi & fructus ex fundo natos

*

coniumi: poſtea non obſtantibus exceptio-
nibus cogi litem conteſtari: tandem planè

ſuccumbere, & fundum cum fructibus ju-

beri reſtituere. IIle vult quidem rem reſti-

tuere, ſed uctus non aliter, quam à tem-

pore litis aſeconteſtatæ. Litius petit illos

ſibi reſtitui ex eo tempore, quo ipſe litem
moverit, litemvé conteſtatus ſit. Vterq;

nititur l. certum C. de R. V. Sed verbum li-

26

tis conteſtationis aliter hic, aliter ille acci-
iunt. Si vel ex ſolàâ luce rationis natura-

iis hæc res d'judi canda ſit, unusquisque di-

cet, iniquum eſſe Sempronio patrocinari
debere tempus, quo ipſe rej ectitiis exce-
ptionibus actorem detinuerit. Cur enim
is ucrum capiat ex eo quod rejectum ac re-
pudiatum eſt? Curactor damnum accipiat

ex eo, quod obtinuit? Dices fortaſſe, hoc

non eſſe abſurdum, ideò quod litis conte-

ſtatio non protinus indueat malam fidem;
alioquin teneatur quis rem ſuam indefen-

ſam relin quere, contra l. ilad 40. f. de pet. he-

red. atque 2deò Litium tanquam bonæ

—
„.

dei

Finge Litium vindicare à Sempronio fan-

DE Rd

nee,
leolelorenli
Atlinlcereter⸗

Wakultuecont
lendbaboreco⸗
Emiglecöteltn

ner mmelpenti

Aoher gie
(tnen Urrte

ſemfeum

unmingenten

l

bonihlecon

1 len, gunmr

eyen

deit Gor
nuneſtin
nli)
dddte
daner
lehenn

— —
— =sͤ⸗æ

BUINn

ti Rngin
denuboni
cibusnent
cclonorunt
Anoriuchn

4
1

⸗ =

wauser

eſtari: unten .
ter, genis
elatusſ.
„ Eegd ſen

e, Aitett!

0

e nionin

le geinde
un (1e
zttünm
Dnni

lliit⸗

proderit actori illa juris regu

DE REGUIIS IuRIS. 385
dei poſſeſſorem licite interim conſumſiſſe.

At ſi ita liceret evadere, tum reus potuiſſet
tutò fructus conſumere, non tantum poſt
litem ab actore conteſtatã, ſed etiam poſt-
quam ipſe cõteſtatus eſſet; atque ita ſuam-
met interpretrationem d. I. certum everte-
ret. Ad hoc quidem durat ipſius bona fi-
des, ut non præ ſtet interitum vel rei: pſius

vel etiam fructum, ſine ipſius facto & cul-

pà contingentem. Veruntamen non po-
teſt bonàâ fide conſumere rem jam litigio-
ſam; quemadmodum etiam non potuiſſet
bonâ fide illam alienare t. t. . & C. de liti-
gios. item que de alien iud. mut. cauſ. fact. Fac.
l. ſen etſi 2). . fi ante 7 f-. de hær. set. Vnde ha-

ctenus certè non eſt in bonꝗ fide quòdcon-
ſumit rem, quam debe bat reſervare in om-

nem litis eventum. Dentuc quorſum
a: quòd li-

tem conteſtando meliorem ſuam conditio-

Perpetuationem actionum, propter inter-
ruptionem præſcriptionis &c. ad reum non
item; qui quomodo aliquo caſu conditio-

nem ſuam meliorem faciat, non apparet.
Nam ſi condemnetur, utique deteriore lo-

Bb c0o

„
7

28

nem faciat? 1. non ſolet &6. ſupra. h. t. quam
de actore loqui, ſatis arguunt verba l. nemo
87. eod. ibi, in perſequendo: & res ipſa oſten-
dit, ad actorem referendam eſſe, propter

3

31

ff. ad municip.

quam ex part

386 PRALECTIONES AD TITUILUM

111

klekan

—————- —

co eſt, ac ſi lis mota non eſſet; ſin abſolva-
tur, non eſt meliore loco ‚ſed pari, quo an-

tè fuerat, Non nego quidem, litis con-
29 teſtationem à reo factam ſuos etiam pare-

re juris effectus: ſcilicet, utne antè venia-
tur ad examen teſtium t. t. exæt. ut lite non con-

teſt. & . ut in quibusdam cauſſis negativa

litis conteſtatio augeat condemnationem
in duplum, ut in L. Aquiliâ l. inde Neratius
2.5. bac aftio 10. F. ad L. Aquil. l. 2. C. eod. ut
zudicem recuſare amplius non liceat: Auth.

offeratur C. de litis conteſt. Sed nego eam, quæ

ex parte actoris taantùm facta eſt,/omni ef.
fectu deſtitui. Nec adverſatur, quòd con-
teſtari ſit plurium non unius, ſicut con-
ſenſus nen poreſt dici unius eſſe l. 1. S. 2. f.

de paét. ut Rebuffus ſcribit ad I. g0. F. de V. ö.

adducens I. 1.§. 1. ff. quod iuſſu l. domicilium e.

Nec quic-

ut conſumo, contero, e nfringe, converto, conſer

vo,conſtituo, oncupi/co⸗ con velo, conjicio conſulo
contemno, condemno, comprebendo combu-
ro&. Smiliter in contrarium movere non

debet, quodin Auth. libelum C. ge lit. cont
actor

7

& l. honores 7. in f. ff. de decur.-
Hos enim textus nihil pro communi uſur-
patione facere, ſed meam magis opinionem
probare facilé cuivis apparebit.
cula, con, neceſſariò concludi
plurimis Hiis vocabulis demonſtrari poteſt,

eſt.

(Gorantionem
(unnenleslte

Il diuddeno⸗

Im Eecerventer

fetegrendt,
notilaſhciente
he non l
Aincelert,,

i

n Uoſen

DiddeG,
n. 12.

10 I
melen mn
0cled
„
0 den W.
1 4 el
õ

„ℳ pene e
cet, en

NttemuE

r collen
1 K
8 “
olins vondn
4 Ged epdn
4 4
Arerlruge⸗.
vains,

1
)

goius el
berl 7

glunſt lun,
Gn
A0N.,
elin
orot,

.
69
gninl 6

N
un 5

ReN 7

—
=

GGℳW

A

P REGHuLIS InR15.

actor cautionem exponere jubetur, ſe intra
duos men ſes liem conteſtaturum &c. Quo
nihil aliud denotatur, quàm actori citatio.
nem decernendam non eſſe, priusquam de
lite perſequendâ, & indemnitare ren fortè
innoxii, ſufficienter caverit ne calumnio-
sâà lite motâ & libello porrecto deinceps
cauſſam deſerat, reo ad grave diſpendium
deducto, ut oſtendit principium Noy. 96.
ex cuius cap. 1. d'ct. Auth. deſumta eſt: iunct.
Noped. ie. cad. .

Lex. 76.
Vpianus libro 5z. ad Edidtum.

Cum quis poſſit alienare, po-
terit & conſentire alienationi. Cui
autem donare non conceditur,
Probandum erit, nec ſi in dona-
tiônis cauſsà conſenferit, ratam⸗

ejus voluntatem habendam.
J Oc ad titulum, de his quæ in fraudem 1
½ Tcreditorum & . pertinere arbitror, ut

non tantùm ea donatio „quam debitor

₰

ipſe fecit, revocetur; ſed & ſi alii, cum for-

tè rem pro indiviſo poſſidet, donanti con-
ſenſerit, ut in l quidan, 12. I. de evict. & l. ſer-
bb à pxy⸗

3 8 8 Pa ALECTIONES AD TI TuLUM

— ð

mw

vus communis 38. f. de donat. int. vir. & ux. Du-
à bitationem movet, quod hic conſilium

fraudandi habuiſſe videri non poteſt, in

quo principium donationis non extitit:
adeoꝗque revocationi locum non eſſe videa-
tur. arg. §. in ſraudem I. ex quib. cauſ. man. non
lic. Sed id ſecus eſt in lucrativis cauſſis, in
fraudem creditorum cedentibus, libertate
exceptà l. 5. f. ſi quid in fraud. patr. l. 5. C. de
revoc. his quæ in fraud. cred. Ias. in S. item ſ qui⸗
I. de act. ””M
Illud ſummè notandum, hanc regu-
lam ad conſenſum in rei alienæ alienatio-

nem quandoque requiſitum non pertinere:

Atque adeo patrem, etſi donare de adven-

titiis filii bonis non poſſit, Luli. S ipſum verſ.

non autem C. de bon. qua liber. poſſe tamen fio

donaturo conſentire d. S. ipſum, verſ. filiis au-

tem. Nec intereſt, fraudentur hoc modo
4 patris creditores necne, modèò filium pater
ad donandum fraude non induxerit; erudi-
1è Faberhic num. 2. Alheric. in I. nec fratris C. de
donat. cauſ. mort. etſi fraude conſenſerit, ut
opinor: cum prohibitio alienationis pa-
tris duntaxat favore facta appareat, nein-
teſtato moriente filio ex hauſtum donatio-
nibus peculium patri relinquat; non item
favore extraneorum, quorum reſpectu pa-

ter de ſuo duntaxat non diminuere, non
C verô

DE II

anenn
edtengacqu
ſetbete Coiu

Munehie con

AHlgit ter

emngueſur

le⸗

Paulasle⸗

( ter

IINNNei loe

unet 1
Urlnionen
Neteſlhnnn
gnrobenſn
wmictretloe

Erſlemmng.

Hlud

WEIH.

———

.in en

h N
eti non!
mioni .
. e eG
1 uct AI GA
ecd eon oslte
ul
uls i

1 einle ikni
o.
ſelul.
in. polen⸗ .
) gnsß
tenmin⸗
.

ſtn 6

e, otr,

1 nunn

cet eoncl
. uun 43
4 Lulkode
n:; ,
Nn. 6, 4
nm, ,

ð nne

8

die,

DE REGuILIS IuIRIS 3 89

verò aliena acquirere, aut ſt bem ſi ſ bi delatam
retinere cogitur. l. 6. pr. ff. quæ in fraud. cred.
Denique hic conſiderandus textus notab.

in l. ſi is qui 6. f. de vulg. & pupill. ſubſt. Adde

etiam, quæ ſupra notavi in l. 160. n. 9. & ſeq.

Lex 166.

Paulus libro 45. ad Edictum.

Qui rem alienam defendit,
nunquam locuples habetur.

QQO Enſus eſt, ad alterius defenſionem ſine
ſatisdatione neminem admitti, id eſt, ſi⸗-
ne fidejuſſorum datione, etſi alias ſit locu-
ples, ut oſtenſum eſt fuprain I. 6. §. 1. b. t.
cum ediverſo dominus aut bonæ fidei poſ-
ſeſſor plerumq; nude aut juratô repromit-
tant. Illud ideò, quia nemo videtur bo.
ni viri arbicatu rem alienam defendere,
niſi paratus ſit ſatisdare.! minor 5l. S. fin. cum
2, ſeqq; f. de procur: quodin deoqu propriam
cauſſam agit, ſecus eſſe valàm eſt. Scien-
dum autem, non enm tantùûm dici defen
dere, qui pro reo intervenit, ſed & qui pro
actore l. eum qui /5. §. honis l. 20. & ſeq ff. de
his quæ ut indign l ſumoſi dr. F. ed
L. Iul. M jeſt.

Bh 32 Le

.

390 PäFLECTIONES AD TITuIUM.

2 7 . — S ncn

Lex 167.

Paulus libro 29. ad Ediclum.

Non videntur data, quæ eo

tempore, quo dantur, accipien-

tis non fiunt.

E Tſi igeneralis eſt hujus regulæ ſenten-
Ltia, quod dare ſit dominium iransfer.
re, per lL. ubi autem 75.5. fin. f. de V. O & l. qui

concubinam 29. S. ſi heres 3. f. de leg. 3. tradita

tamen eſſe videtur ſpecialiter de eo, qui⸗
ne aquæ pluviæ arcendæ actione conveni-

retur, venditionem loci, ex quo damnum

aquæ ob opus factum imminet, ſimulavit.

2 aArg. inſeriptionis l. 11.f. de equ. pluy. arc. Emtor

3

enim non tenetaur, niſi ad patientiam. l. em-
tor 12. f. eod. At iſto cau venditor non
deſinit teneri, cum res accipientis facta non
fuerit: ſolus autem dominus eâ½ actione te-
neatur. I. ſi in publico 1s eod. tit. Dominus

tamen acci piendus eſt, ſive revera, ſive opi-
nione. nam & hic domini loco & jure eſt
reſpectu omnium, uno vero domino exce-
pto: arg. l. exceptio ff. de Public. ad. I. fin. f. de
a0. poj. adeoque nullo prorſus excepto,
Juamdiu verus dominus actionem n⸗

91 Me

òð

Noſent Q. er
Neul int biſe

immmoompete

n kſentertone

Alonddtone
iloeilſe⸗

Taoniorenre

(iicſetis fore
pnetis ſoluerun

ſhtl hAan
Uran gi
inignehaben

dico cum d

Cit perſonal

in ni⸗
inbentonini.

lalue dli

gunn ſ

ta
illorem!
tn orrahen

unalnodum

8 We

—er

moverit. emadmo lm etiam in 1I. 1. F. 4
7, ge cond. furt. ubi ſoli domino condictionem
furtivam competerée traditur, non id in pro-
Ai prià ſignificatione intelligendum arbitror,
quaſi condictione uti nemo poſſit, niſi qui
r iE. ſe prius docuiſſet dominum eſſe. Hoc enim g
ue H eſt contra intentionem legis conditorum,
qui adverſus furem pinguius & pluribus
remediis voluerunt ſuccurrere, §. Kic itaque,
nn verſ. plan? I. de action. non autem gravius ar-
s (Gare eum, qui furtum paſſus eſſet. Juffi-

1 ru DE RG⸗uLIS IuRIS.

—44 1

iltf cit utique haberi pro domino. Quid enim
jf ul condictio cum dominio commune habet?
cilite cu ſit perſonalis actio, in quàâ non tàm
2 Atote ſpectamus præcisè dominium „quàm opi-
ninen in probare dominium rei, maximèé mobilis,
a na (circa quam ſolum furtum verſatur §. aod
i autem 7. verſ. abolita l. de uſucap.) ut quæ faci-
ea le poſſeſſorem mutat: neque adeò ſibi ca-
vent contrahentes literis & documentis,
ene i quemadmodum in comparatione immobi-
nnu⸗ lium. Vnde verſimile eſt, dominum op- 7
n 4 poni ei, cujus intereſt, etſi conſtet non el-

eeg ſe dominum : ur differentia conſtituatur
nu inter condictionem furtivam & actionem
b furti pœnalem; quæ non tantùm datur do-
u mino, id eſt, ei qui jure vel opinione do
urts 9, mini rem poſſidet, ut loquitur l ſi ſervus 22.
. Bb 4 §. 1.

8

cit, non vide

1

W

7

3 92 PRLECTIONES AD TITILUIHM

§. 1. F. de noxal. ac. ſed omni, cujus imter.
puta cr editori⸗ conductori „commodatatio
S&c. l. 10. .de furt. §. furti autem. 13. l. de oblig.
qee ex D neHenidlne jdem dicendum
nee egis Aquiliæ. l.item Mela u.
& § pen. fF. ad L. Aquil.

Qui jun. judicis aliquid fa.
etur dolo malo facere;
quia parere, ne ceſle haber.
S

lcut dolo non caret, qui magiſtratus
im perio non obſequitur: l.non poteſt 99.
inſrà. h. t. ita qui parer;, non à dolo tantùm,

ſecundum hanc regulam, ſed & à culpâex-

cuſari æquum eſt. per l. is damnum er. inftè.
2 b. 1. Hinc eſt; quod emtor, atque adeòè
pœnam non incidit, ſi
pactis ſolutionis, conſtitutàâ die faciendæ, à

* quivis debitor, in
ma agiſtfaeu prahit Itus non ſteterit. text,no-
tab. in l. àn. . de leg. commiſſ. Cui conſequens
eſt, ut, et juravetit debitor, nõ tamen ideò

fiat perjurus: arg l. ſin. f. de in lit. iur. tùm

quod juraentum neminem obliget ad
impoſſibile, . imp oßibilin /85. infrab. t. quale
eſt, quicquid contra leges, contravé bonos

mores eſt l. / ffuas 15. . decond. inſtit. adeoq;

. etiam

DdDr

manmn

tun magiſtr
leiltego
INculum! inin
llkrateibebit,

(a0. anti li,

npelnglrn
idnhmmitun

mnpecctocon
iune ſſi
Alnet lanoce

uumngſterne

ne Gen “
n ſunne.

P lhe

D
munn

numu PDEREGuILISIIRIsLs.. 392

man etiam magiſtratus im perio refragari: tum
n denique, quod jusjurandum non debet eſſe
Dan AE, vinculum iniquitatis, & adeò nec jus ma-
e den n. giſtratui debitum violare. c. inter catera 22.
iedn g. 4. 6. quanto iS. extr. de jurejur. Eti verò non 4
AE ſemper magiſtratui parere ſit neceſſe, velu-
ti cum mandatum eſt notoriè injuſtum, &
cum peccato conjunctum: Br. in l. prohibi-
tum C. de jure fiſci Dec. hic num. 4. quamvis
reclamet Innocentius in c. paſtoralis 2⅞. §.
OII. gquia verd extr. de offc. deleg. tamen ſi paruerit,
I. dedolo & quandoque de culpaâ etiam excu-
ſabitur. Semperenim verum eſt juſſu ma-
e,aim diſtratus factum arg. l. ius pluribus /11. F. bra-
uuue to quoque f. del. & I. Quodque de dolo hic,
“ id in l. 169. h. t. de culpäa affirmatur: ſic ta-
ltm men, ur utrobique atrocitas vel nimia ab-
ls iunn e ſir negligentia, arg. eorum, quæ dicta ſunt
. agdl 157. ſupra. h. f.

,
N A
90

*
R
4 tN

en Lex 165˙.
eH Paulus libro 1. ad Plautium.
ℳ Rapienda occaſio eſt, quæ pre-
bet benignius reſponſum.
. L) uobus potiſſimum modis in jure tàm M
interpretando, quàm reddendo pec- *
ge i catur: cum vel nimis religiosé ſcripto ejus
ℳNM,

te

r

31 94 PLEBCTIONES ADTITuILuIM ”U”MUD
— e —
tenori inha remus; vel mimis conhaenter Nlin
ab eodem ex præſumtâ aquitate recedj. “
mus. In hoc quidem geneie pernici iie, ius
quòd legum vileſcat authoritas: in illo fre- nita

à quentiùs delinquitur. Media via hæ el cſ
utlegum verbis inſiſtamus; dum, quod du-

. Aeineu
rius eſt, quaquâ datâà occaſione woln an if⸗
interpretatione: ad quod captanda e 3 ⸗ fint,
caſio, non ex pectanda dum ſe offerat; arri- Uelkimin

X
. . . nde
pienda quaque ratione, non dubitabunce Abllor 5
ac leniter capienda, ut elabi iterum pollit.

1 .
(lin ejsſer
. . . is ac diſciplinæ e. AK.
3 Leges enim aliquas terroris ac diſcip d Uremliel
cauſsâ aſperas eſſe expedit: cæterum ad irmnen
α

. tr it, be-
executionem earum cum ventum erit, Ult ,,, 1

nignior interpretatio qualiber neenſi⸗ inne
ne quærenda eſt. Et ideò non ra ia. ſnii
tantùm, ſed & occaſione utendum Up nunter
nus tradidit, in l. 13. ff. de A. ſu pplendumque renem

jurisdictione, ſi deficiat interpretatio. kar N
4 §. ſi e die, ibi, vel modica data occafione ſ.

tglen l
4 fideicommiſſ. libert. Nee alia reudi igarur R
oſſe ratio ad I. fin. C. de codicil. ubi neg umttilgi

ad fideicom miſſi hetitionem admitte- R alae
qui directà hæreditatis petitione victus eid

ſpoſitionem Nintin
etſi teſtator utroque modo diſpo nin ne, tinnen
ſuam velle valere expreſſerit: cum ulie⸗ inon
ui unam viam elegit, alt eram non ncber ſus lſtcinen
it; 1. 3. F. de zeſt. mil. nihilque advert ippon
voluntatem faciat, qui defectus te .

codi-· fule

ADTIEI

—.—

mis coniter

enitnee

4
*“

„1 or

ree—
MIBrIII il

Mein mi⸗

mu;C,

XCAoe DON

1 La
.*

lang

Conmbe
11

4 nondan,

,
ors 1g0

M
SFte
ven.Bulr.
n ſenMd,

ℳ

N

4 . 6
GO LA
13140 !⸗
Ce

fſa
AN
DRNAA
ne Rerd 4
„

goy Dee,
„ ,NNN
Dwl’ , 6
4 ,

4

8

ANN.
an
vobn,
S

s
ove 4

us eti⸗

7
.
1

/

4

codicilli ius tuetur. Hujus ‚inquam, non
apparet alia ratio, quam quod occaſione va- 5
riationis & inconſtantiæ, quæ aliàs impro-
bari ſolet, l. eos 6. in f. C. de mod. malct. l. 4. §.
eleganter f. de leg. commiſ. gl. in l. cauſſæ 27. ſu-
per verbo, recujabit ff. de procur l. tator. 7. l. cum
quaritur 16. ff. de admin. tut. Nov. 1. S. non au-
tem dabimus, Imperator uti voluit, ad rem
in cauſſam inteſtati deducendam, cujus &
æquabilior & favorabilior eſt conditio,
quàm ejus ſcripturæ, de cujus vi ipſe quoq;
hæres ambigué ſentit. Cur autem filii, qui ẽ

voluntatem pro ſe habent, adhuc admit-

tantur? d. lI. iin. S. ſi quis verò a. C de codicill.
pubio non caret. Ratio enim ibidem al-
legata: quia aliud ſit, amittere debita, & lu-
cra non capere: etſi per ſe vera, tamen ad
Ppræſentem quæſtionem nihil videtur per-
tinere. Neque enim aliud inſi pici debe-

bat, quàm quod defunctus voluit, & cui ille

hæreditatem conceſſit. Qujn etiam ex-
traneis aliquo modo debetur, quia non ſine
cauſsà ſolet obvenire hæreditas, ſed ob me-
ritum aliquod accedit: lI.9. f.pro ſoc. ut & ipſi
de damno certare videantur. Interim exi- 9
ſtimo veram eſſe legis rationem, ſed non

ſufficienter declaratam. Aliud enim præ-

ſupponit Imperator, nimirum hoc: non de-
bere judices fruſtraneis concertationibus
MW fati-

DE REGuIIS IuRIS. 3373

32 PREIECTIONES AP TrITuTUM

———

fatigari; ſed quemvis priùs dom' æ ſtimare
ecum oportere, quomodo potiſſimùm vo-

luntatem defuncti valere credat arg. l. qui in

alterius 42ε. in fn. ſupra. h. t. aut prudentes
eo nomine conſidere: arg. l. regula eR g. §.

ſed iutis 3. F. de inn & fack. ignor. quod ſi ne-
glexerit, & modum invalidum atque irri- R

tum judicio urſerit, hâc pœnàâ afficiendum
eſſe temeritatis & inconſultæ contentio-
nis, ut ad alterum modum, etfi is fortè va-
lere poſſet: aditus ei præcludatur: : nihilomi-
nus tamen, quia de damno certant liberi,
utpote quibus naturâ debetur parentum

ſucceſſio, l. cum ratio 7. . de bon. damnat. etſi
fruſtrà moleſtiam judiei ibus fecerint, non

debere eos tantâ Pœnnd: ffici, ſed judices id
tennque æquo animo ferre, & orphanos
Wmilerari, ne parentibus fimùl & bonis or-

bentdr. Aliàs certe variatio & inconſtantia
nihil nocet, res it integra, ſique uullum

inferatur adverſæ parti Præjudieium, I.unum
67. Ppr. F. de leg. 2. l. nonnäuquam 8. F. de collat.
V degui ex unâ causa Petut, & ſuccubuit,

dotel variare & ex alia causa Petere, nec

1ePe! IIt Uren eptione juct Icati. I. 11 § ſi quis

10

autem petat, ff. de except. 1gs it 4. H ne etiam
actiones ravi⸗ ane in- ertiruch⸗ nis ſub alterna-

tione proponi poſſunt; 1 plura 53. ff. de 0. &

4. iund. l.1. §. 4. F. quod legat. & actionem
“ in

Te entiellen⸗

.
tg ef euden
Ale

Eentetcuminoth
Aenknelitu

(nke 6.
.

Sa⸗

hor um
ſeuiber rgllp
UAleetenrſtion
Llorumiers&
fnemtranigeinte
Ueptiononnun

npolbiennium.

nleſi hitt onn
llcnmm nig
Wid

ma 4
terconzilur

Unmwiom ddiag

( eletin

huniltn,
Cpünefung 1
Cugt ingen
Maſun A
duipiniun.
ohn Noln
Contd ninnt⸗
Cltiong Rl
mün
10 tiun

„ 2ð

E D N. DEREGHILISIuIRISsS. 397

——

Wima in pendenti eſſe nihil vetat:. Pomponius 9. f.
mhiitn ge neg. geſt. ſicut & nullitatis quæ ſtio in pen-

lerqis denti eſt, dum inofficioſi querela durat, nef-.
tHNE que per hanc tollitur, per l. eum qui f. de in-
e& off. teſtam. Fac. l. & an eadem F. de except. rei
nmö Porrô cum plurimis exemplis illu- Ir
— ſtrari hæc regula poſſit, unum huùc placet
uuliems addere de quæſtione illâ, quam ex conflictu
Am eii verborum legis & æqquitatis ſententiâ ori-
EI ginem traxiſſe inter omnes conſtat: Vtrum
rne exceptio non numeratæ pecuniæ rectè eti-
ber am poſt biennium opponatur, ſi excipiens
els in ſe ſuſcipiat onus probandi? Fachineus
e Aib. 2. controp. cap. &t. in negativam inclinat.
giſcir Mihi affirmativa probatur „»non tantùm
. . Propter duas illas rationes, quas ipſe in con-
e e contrarium ibi affert, & leviter admodum
⸗ refutat; ſed etiam per alias complures. Et
primo quidem, quòd regulariter omnes ex- I2

, ceptionesſunt perpetuæ. per l. pure S. fin. de
dol except. unde regula nata, quod, quæ tem-

g s poralia ſunt adagendum, perpetuæ ſint ad
tceceeyxcipiendum: non quòd Gne diſcimine

prroponi poſſint, non habità ratione litis
Conteſtationis, neque ſententiæ, neq; exe-

cutionis; ſed quod aptæ ſint ad perimen-
5 nſi dam actionem legitimè propoſitam, quam
G, ſerô etiam illa mota & inſtituta ſit. Si

39⁸ PRMLHMCTIONES AD TITuIUIM.

—

igitur hæc eſt regula, ſi hæc eſt natura exce-
ptionum, inhærere debemus regulæ, donec
doceatur fallentia Dec. & Da communiter in
1 l. 1. ſupra. b. . Quod autem dicitur, fallen-
tiam eſſe expeditam in hujus exceptionis
ſpecie, cui biennium præfinitum etit: facilẽ

præ finitum eſſe huic exceptioni privilegia-
tæ: qualis definitur in tit. C. de non num. pec.

ſcilicet quæ probationem actori injungit,

contrà naturam omnium aliarum exceptio⸗
num. At ſi reus probationem in ſe reci-
piat, jam non utitur privilegio, ſed com-
muni exceptione falſi inſtrumenti. Nam
exceptio non numeratæ pecuniæ nihil a-
liud eſt, quàm defenſio rei ex ſuo chirogra-

pho conventi, ob quam non aliter ex eo-
dem condemnari poteſt, quàm ſi actor do-

ceat, ſe realiter numeraſſe pecuniam chiro-

14 grapho contentam. Quod ut pleniùsin-
telligatur, ſciendum eft, eum, qui chirogra-

phum ſuum dedit creditori ſpe ſecuturæ
numerationis, aliquado proponere circum-
ventionem ſuam per modum querelæ: ali-
quando per modum exceptionis: lI. ſi intra,
ibi, in querimoniam minimè dedacto creditore, &
1. in contractibus, ibi, querela nen numerata & c.
C. a. t. & Inſtit. de liter oblig. ibi, queri non yo-
test. Si actor actionem ſuam inſtituat in-
tra

DEIt

——

mabeenmumerch
lahen el ger⸗
Ohonttentption

iryihliegiati

phulmadign

Reidtcr cicketar

habet reſponſionem; mmirum bienniuum ome ens d

lncicem con
gphumm, le
Henordelalum
lgotettzton

ſriios ercept

Gutunlcenng
ulltereione
Urjeimnd lamt
Clltefundneh

Neneruneſet

Inl ſren
nimnober
Wn Prod
linſgütur 1

hngüne pir
latmigtt.
pronerſlich
ednantt

R ktuninet

9 4

Bn. DE AREGuIISIuRIS. 39757

—
—
—

HdAi tra biennium ex chirographo rei;, tunc nul-
ene. à opus eiſt querel, ſed reus ſtatim actori 15½
opponit exceptionem non numeratæ pe-
d cuniæ privilegiatam, id eſt, quæ actorem ad
probandum adigat. . aſeveratio C. d. t. Si
ann verè actor differat actionem ultrà bienni⸗-
mummin um, tunc reus debet ante biennii lapſum
neini apud judicem conqueri, ſe expoſuiſſe chi-
Aa rographum, ſpe futuræ numerationis, &
mrn hactenus deluſum eſſe: quàâ conqueſtione,
umimn quaſi proteſtatione, ſalvum facit & perpe-

1

oEE“ tuat ſibi ius exceptionis privilegiatæ, ſcili-
unig cet ut quandocunque poſtea conveniatur,
ulumn? tutus ſit exceptione non numeratæ pecu-
eEe“ niæz, etiamſi illam non probet. Quòd ſi
aid“ conqueſtus non eſt intra biennium, poſtea
mNT exceptio evaneſcit, ut ait d. l. aſeveratio. His
Guni“ ita poſitis & firmatis 2. dico modò alle-
Snus gatam 1. aſereratio negativam ſententiam
S minimeè probare, ſed potius affirmativam.
am ſuli Dum enim probationem imponit actori,

.

1 . „. . .
ii he dO palàm loquitur tantùm, tantùm inquam, de

len ..„, . .
ne exceptione privilegiatâ: & rectè. nam de
uan lell illi etiam agit totus titulus. Ergèò lex illa
V non eſt porrigenda ad communem exce-
uuimun ptionem falſi chirographi, vel cautionis in-
. . . .„ „* „ ₰△
muni debitè expoſitæ. 3. Præſupponit ibi luſti- 17

manus, eum qui negat, ſibi numeratam eſſe

i“ pecuniam, perrerumfnaturam illud probare
lum 1t non

— . 4 7

1,
un .

2 . õõ
„ SS

400 PRLECTIONESAD TITuILuM

—..

non poſſe. Ergò ſi quà ratione poſſit reus
docere ſuam exceptionem, putà quod actor

alicubi faſſus ſit, ſe chirographum extorſiſſe

ſine numeratione; vel ſe toto biennio &

ultrà à creditore ludificatũ eſſe, varias mo⸗

ras nectẽte; ut ſolent homines ſubdoli: item
ſe toto illo die, de quo concepta eſt obliga-

tio, præ ſentem non fuiſſe &c. arg. F. 12. I. de

inutil. ſtipul. utique apparet d. I. aſſeveratie, &

18

19

. T . à2
ximé ſolviſſet ob chirographum ſuum, eò

ſimiles ad hanc exceptionem communem

& non privilegiatatam minimè perrinere.
4. Cond'ctio ſine cauſsâ, aut cauſsâ dati

cauſsàâà non ſecutâ, non includitur biennio.

Ergò qui chirographnm ſuum poſt bien-

nium condicit, ſive quò d cauſſa non ſit ſe-
cuta, ſive quòèòd ſine cauſsàâ ſit apud credito-

rem, repelli non poteſt bienni præſcriptio-
ne. Eodem igitur modo excipiens, & ex-
ceptionem ſuam probaturus non pote-
rit excludi, cum id in effectu idem ſit, acſi
chirographum ſuum condiceret; & facilius
concedatur exceptio, quàm actio l. inritus
§. cui damus. ſupra h. t. . Si hic reus ma-

quod probare nõ potuiſſet, numerationem
factam non eſſe, tamen ſi poſtea docere
poſſet falſitatem chirograhi, ac ſimul oſten-
dere, judicis religionem illo falſo inſtru-

mento circumventam eſſe, ſecundum l.pen-

Crult.

dr Mecu

ltCAer i⸗
. R Pſ
Nit. Engo nult⸗
tonen lem o
lal l1 auten
6cllasatarreten

ppliuf illert

küittteige
e 1 .

inconnmodo erte

ſelin ſu. er

4

e ubi laſtini
tmangbecebere
liſee hertiſci
rnignen n

Prodar

B
==
=
—
S=
=
=
—
—
=
—

ihuin
lenttuſig⸗

=SRSRe

sn PF REGuTLIS IuRpZI. 40 1r

in & ult. C. ex falſ inſtrum. repeteret quod
umi ſolvit. Ergò multò magis audietur, ſi ex-
Nrderphun ceptionem talem probare poſſit, per d.S. cui
e oe damus & I.7.5. is autem H. de ſuperfc. quia mul-
in t facilius datur retentio, quàm actiol..f-. de
rne Pign. l. dolo ff. de dol. except. cum ſimil. 6. Ex- 20
enemi CEptio veritatis rei geſtæ auferri debet ne-
mini, dummodoô errorem legitimè doceat

re⸗ .

e l, ilicitas §. veritas ſf. de of. præf 1. Ias. in I. error
CAeiar. & fadt. ignor. Gabriel. tit. de confeſſ.
oceen. N roncl. j. 7. Movet me!. generaliter C. de non ?2 1
dum. pec. ubi Iuſtinianus generaliter ſancit,

(uls,
.

quemcunque debere ſuæ conkeſſioni ſtare,

es
nume e

n nii ipſe per apertiſſima rerum argumenta
un un poſſit religionem judicis aliter inſtruere.
M Ergò licet ei probare, aliter geſtam eſſe.
NMec turbat me, quod gl. & Calſtrens. dicunt
eldemnige⸗ hanc legem non loqui in datione mutui, in
whei“ quâ expectandum ſit biennium, ſed in aliis
obin caulſſis: quod palàm eſt contrà textum,
udtndn zbi, generaliter, & ibi, quihus cunque pecuniis eæ
zein antecedente caußdà &c. An non enim cauſſa
GNE mutui eſt etiam cauſſa antecedens? Dein-

5 e⸗ de falſum eſt, quod biennium illud perti-

4 be ald

urpiu“ neat tantum ad cauſſam mutui. Nam I.14.
GIM C. d. t. loquitur de Contractibus, non tan- .

1N tüm de mutuo. 8. Idem colli oex d. t. I. de 2
vahinene liter. oblig. ibi, ne creditores diutius poßint ſuis
m ii pecuniis fotſitan defraudari. Hanc ait Iuſti-
eeH üOüAOÄOÄ C nia-

AoOz PRXIRCTIONESADTITULIA NII⸗

mennan,

—

nianus rationem eſſe, quare quinquennium unden wſerip

reſtrinxerit ad biennium. Atqui hæc ratio nnuperm

tantùm militat, quando creditori incumbit iihlintebite

onus probãdi, non etiam quando debitori. liliteron

Hlic enim ſi probet, nullo caſu fraudatur MMidnſten

creditor: ſi non probet, æquè non frauda- en u chi

25

tur, quia pro illo ſententia fertur. Tunc de- inetteepto,
mum periculum fraudationis imminet cre- hlaihi Tee
ditori, cum probatio ei incum bit, quia for- iitn mli
ſitan teſtes deſiciunt, moriuntur &c. Ob- thintuen
ſervandum quoque dicto loco conciſum & immnn Eeker
abruptum orationis genus. Nam verbum tertir n
diutius non rectè accommodari poteſt ad iictionit/,

verbum, defraudari. Quid enim eſt diu- Fuſtineniin

tiùs defraudari, quàm diutiùs carere re u2 ftſhnmitid
Atqui hic non agitur de duiturnâ vel brevi dgtiinig
carentiâ, ſed de omnimodà defraudatio- Hrn ncnt
ne. Ergè ad verbum iſtud diutius ali- Miheiti
quid ſubintelligendum eſt, videlicet ne ſigulſantej

creditores, diutiùs obſtricti & obnoxii pro- Al nile

bationi numerationis, poſſint forſitan de- clkm in
fraudari. Verbum forfitan indicat con- llnid
tingentiam: quòd nempè contingere poſ- len ln
ſit, ut in longiore tempore deficiantur pro- uu i
bationibus, atque adeò defraudentur credi. ſiickin
to. 9. Firmiſſimum argumentum ſumi ſeludn
poteſt ex l. cum de indebito 25. S. n. F. depro- tankien
bat. quæ ei, qui cautionem indebite expo- uemde
ſuit, & cui expreſsà ſpeciali cauſs, ob gan prunie

SSAI

—

4

DE REGILIS TIu RIS. 40

A

— e

meqinm candem conſcripſit, ſtare alias cogitar, ni

m. Mgulen
ockediminn
mauun
ullo n
,20lenmt
ntialkenm n
rionunni
mncupbinſ⸗
noriumud
olocben
aus. Mut
mmnocti
is eint
miüs nen
Auitumn
nodl en

—

—

akohm
uſiric⸗
U
ont⸗

hilominus permittit evidentiſſimis proba-
tionibus indebitum oſtendere. Poſſet ali.

cui videri, hæc omnia facilè everti poſſe hůc

unicàâ conſideratione, quia nemo tàm ſit
negligens, ut chirographum ſuum det al-
teri de recepto, & poſtea toto biennio ta-
ceat, ſi nihil accepit. Etſi enim hoc non

diffitear, multis tamen de cauſſis accidere ²7

poteſt, ut taceat: ſaltem ita, ut rem ad judi-
cem non deferat. Nam ſi tantùm con-
quereretur apud privatos, non ſatisfiere
diſpoſitioni l. 12., C. de non num. pec. Quid
igitur, ſi potentiam & authoritatem homi-
nis reformidet? Quid ſi quis ſubdolus per-
ſuadeat alii indigo & in neceſſitatibus con-
ſtituto, ut cautionem pro pecuni, quam
mutuò petit, in tempus præteritum conci-

piat, quaſi antè biennium eãdem acceperitè

ad quod multi prætextus homini avaro &

callido non ſunt defuturi. Anné ſtatim

excludetur ab omni exceptione? an non

audietur dolum hunc vel ſimilem proba-

„W turus à An ita judex boni & innocentis
Viri officio fungetur? l. 4. S. 1. f. fem. ber-

eiſc. Illud mihi nemo perſuadebit facilè, ei
qui toto biennio ſuperſedit conqueri, tàm

28

gravem pœnam infligi, ut mulctetur tanta

pecunià, quanta in cautionem deducta eſt.
Cc à Tam

404 PRELECTIONESAP TITULIA ————
Tam duros ego nuſquam invenio Impera- vcekeh, li
tores etiam in gravioribus culpis, cum hic, mim nel
ſi qua culpa eſt, tantùům in omittendo ſit. tilfurſenn
29 Certé ſi quis negavit ſe poſſidere, cum ecligtnt
poſſideret, non in culpàâ tantuùm eſt, ſed in uenmmiel
dolo: attamen graviorem pœnam non pa- maſzſi
titur, quàâm ut poſſeſſio in adverſarium egfinei
troansferatur. ,. Kin. f-. de R. V. Nov. 18. Cap. lo ibi⸗ mmigllli
daon? in ſolà translatione poſſeßionis Con ituti. reinnen
30 Denique non leviter falluntur Accurſius, Aanlten
Salycetus & alii, qui putant ex l. 14. K. i00 Ebrio gle
videlicet C. de non num. pec. reum non pofie (nelinin
actoti juramentum poſt biennium deferre. Hgin
Nam ſi poteſt probationem in ſe ſuſcipere, hunmani
üiikit hactenus oſtenſum eſt, eur non etiam il- uunkbenn
lud poſſit, nihil obſtat. Eo ipſo enim pro-
Pat, ſi alter jurare nolit. l. maniſeſtæ 35. Ff. de ann
jureiur. Cujus legis generalis, aperta &
naturalis ratio nõ patitur in hàâc ſpecie pro⸗
babilẽ aliquam reitrictioné. Et ſi poſt bien-
nium poteſt condicere cautionem, ubi cre-
ditor de calumniâ jurare cogeretur, cur tu-
tus eſſet idem à juramento calumniæ, ſi ipſe
ageret ex chirographo, & reus de non nu-
meratàâ pecunia excipiens de calumnià ju-
rare eum vellet? quàâ, quæſo, fronte hoc
juramentum recuſaret? contrà l. 1. & 2.C. lenro
232 de iureiur. propt. cal. Atqui venit in hoe t i
juramentum, quod actor credat, ſe bonam
cau lam

— ———

4

DpDLsr RGuIIS8 Iun 18. 40
cauſſam fovere. Quomodo autem poteſt
nmanh hoc credere, qui ſcit ſe non num eraſſe pe-
ucihse cuniam? Si neſcit, ſi non amplius memi-
inomm nit, ſi putat ſe numeraſſe, aut ſi fortè ab alio
plitut habet chirographum, cui ſucceſſit; cur ju-
uminté ramentum recuſet? quod non eſt verita-
n aum tis præciſæ, ſed credulitatis, exiſtimationis
onMi ſive opinionis & bonæfidei. Mea ſic ſtat 3
W ſententia, eluſtinianus in d. ?,tc. non loqua-
eſchent tur de juramento, quod reus actori defert,
unuis ſed ad quod reus ipſe ſeſe offerat: talis enim
u ealprobatio, quæ fit ex juramento rei, ad hane
teum ui Cauſſam eſt inſufſiciens.
Hlac & ſimilia velim conſiderare, qui 4

=

bienbiund
minle verborum cortici inhærent, & anchoram
rnois ſuam habentin l. proſpexit f. qui & à quib. ma-
o ploei num. de quà ſuprà in l. in ambiguis 5. S. 2. &
nan I. in omnibus go. h. t. Mihi ſemper placuit
Oelſi ſententia in l. ſi ſervum 91. S. ſequitur
F. de V. O. Nam & hæc quæſtio de bono &
zquo eſt, ut ſunt omnes quæ ſtiones defen-
vNO ſivæ: l. qui aquitate I2. ff. de dol. except. in quo
eut Zgenere ſub juris authoritate perniciose
“ erratur.

lea 4 Quod factum eſt, cum in ob-
lor ſ P Qα. rainſet
ſcuro ſit, ex affectione cujuſque-

ſti⸗ 9 . . . .
Wm capit interpretationem.
eeH cc ; Non

l

wmerde

406 PRkLECTIONES AD TITuILUM.
X N On eſt peculiaris regula, aut ſepara- Mnn
tus à præcedente paragraphus: ſed 1fraun.
ejus quaſi quæ dam ratio. Neque enim exi- welme
ſtimãdum eſt, occaſionem benignitatis non ſicfe
facilè offerri, quod ius plerumque defini- (01
tum ſit & immutabile: I. 2. F. de jur. & fact.
ignor. l. 1. F. 5. verſ. nam ut Papinianus ff. ad SC.
Turpil. quin imò paſſim offerri ex facti ob-
ſcuritate; quam, cum variam pro cujuſque
affectione interpretationem ſui præbeat, lan
optima eſt occaſio ex tantâ varietate beni- lred
gniorem ſententiam quibuiſcunque juris enon
argumentis tueri. Exempla ſunt in I. qui teleli
Siliabus 17. §. ſi quit ita f. de leg. L junct. l. ſi quis
D itio 17. in f. de leg. 2. Et l. 2. F. de liber. & poſth. lu
=WD I. bac conditio to. in f. pr. de cond. & demonſtr. (hii
Similiter erſi imperfecta atque adeò nulla nulte
3 ſit ſtipulatio rei numero, pondere, menſura-
vé conſtantis, ſi nihil horum expreſſum ſit:
Lita ſtipulatus 115. de V. O benignâ tamen (o⸗
interpretatione ſuſtinendam eſſe Marcel- ull.
lus reſpondit, ſi alcunde mens contrahen-
tium deprehendi poſſit. l. triticum 94. eod. Kere
tit. nihil obſtante l. 99. pr. ibid. quæ ad eos IHlwun
tantum caſus porrigi debet, quibus conſta- arn
re de men e eorũ non poteſt. Fac.I. Neſennius hnmin
34. f. de neg. ge t. I. quæro 54½. S. inter locaterem inti
4 f. locati. Hinc emanârunt regulæ: ſpeciem uſſeſl
non contineri ſub genere: l. uem apud *“M nio N⸗
hbes⸗

Melus

A Tu

— ——=

Gulz aten

darmmn:

Nenreeind
nbengiit

erumcttn
17 4
uine

uiniani /1

—W

fam pot
dem liſcn

1 aerdten

boſeugt
nl ſinn
g.l ſintl
5llllgt
dnd 6
nque
onceren’
in tunte⸗
bedigns
an ele!
nens cond⸗
mütusH

,

e,Clbhnl⸗
unß

4

4

dentur 167. . 1. B. .

limmnii faciat, ut nunquam

D REGuIIS IunIS. 407
beonem 15. §. boc edictum ff. de iniur. l. Mandats
So. F. de procur. & qui omne dicit, nihilomi-
nus quædam excludere l. 1. C. quæ ĩes pign. l.
obligationi 6. f. de pign. l. in omnibus rebus 55. F.

—

de O. &G 4.

Lex 169.

Paulus libro z. ad Plautiume.

Is damnum dat, qui jubet dare.
Ejus verò nulla culpa eft, cui parere
neceſſe ſit.

Xplicata eſt ſupra in l. velle non creditur
4. 1I. poc iure utimur 172. S. 1. & l. non vi-

nod pendet, non eſt pro eo,
quaſi ſit. 5

T Ec regula utiliter ad Senatusconſul-
tum Macedonianum poteſt accom-
modari. (Qui filio cejus, qni apud hoftes
eſt, mutuam pecuniam dederit, etſi ius poſt-
de poteſtate
exiiſſe filius videatur, interim tamen exce-
ptio Macedoniani non competit l. 1. S.
Cc-CcQe 4 kes-

.

40⁸ PaArECTIONES4 AD rITuTuIMY

pendenti eſtd. S. ſi pendeat. Fac. 1. 3. §. ult. F.

à quand. de pecul. act. Pariter condictio fur-
tivorum fructuum non utique ad fructua-
rium pertinet, etſi maturi fuerint, atque a-

deò à fructuario percipiendi, per l. arboribus
12. in f. f. de uſufruct. Adde l. ſed & fisS. inter-

n. t. & l. ſervus g43. S. cum ſervus f. de A. R.

Item quod diciturin l. unus eæ ſociis 34.
. 5. de 5
fundo vel impoſuit vel ſtipulatus eſt, nihil
agere, actumque hunc inutilem cſſ: l. R

unus 19. eod. tit. id ſic oportet accipi, ut nul-
lum præſentem certumque effectum is a-

ctus habeat; habeat tamen ex ſociorum
confirmatione pendentem. I. ſin. ſ. commun.
dbradior. Quinetiam quoad eos, inter quos
negotium geſtum eſt, præſentem effectum
habere debet benignitatis ratione, juris
ſubtilitate neglectâà: quod ad multa notan-
dum eſt. lI. per funaum 11. f. d. t. Nam hæc
eadem ratio ſuadet, ut patre ab hoſtibus ca-
pto venter nihilominus in poſſeſſionem
mitti debeat, etſi incertum ſi ſit, utrum ſit
ſuus hæres futurus, nec né? text. inßfegnis in l.
7. §. tolies. ibi ag use eſt vel fruſtra nonnunqua m
imypendia ſieri, quàm denegari alimenta & . f. de

yent. in poſ.miet. Ex incertis gitut oppoſi:
tis,

R. P. eum, qui ſervitutem communi

Dr NI

ðẽ

pendeat ſ. de sc. Mated. Nec tamen ad .
lutionéi urgeri poteſt filius, ſed etiam hoc in

iglolbenieni

Durcvenoe
in hA. H
ean dauid, c

nhtteet,ante
Inetnerit, aur

in leunni dor
mmhetere en,.
godlerut
ianin enun
Elibete, Aln
alſenttterrn,

tfn t

ebmntoderbl
8 opalne iunn

iolleitz⸗

*R

Un comttaid
Eenlmodn
rleno,
ndkrk

niſeibe

uuniſ
nen
manumt.
iderſeen
uolen
unun i

keeni⸗

4 Mui

——

MNeumeni,

Tlins edenaa

UrINl NNae A,

ſ. . / e
4
3 4 .
e 684
4

41
, , (z0
.
Areigt

tetaAAr

1

,, 1
Ae. WeN
Londeo
Pei

bttleutn,

„ „, (E.
rtis MNMe,//,

9,

urien
umß

ſ gl

N

S
SS

DPD RHGUIIS IuRIs. 499

tis, quod benignius eſt, præſumendum, ha-
bendumque pro eo, quaſi ſit. Fac. lI. 9. S. 1. f.

de iuz. det. Sic cum procurator plurium 6⁶
emit aliquid, cujus nomine redhibitoria
competeret, antequam conſtet, cujus no-

mine emerit, aut de cujus pecuniâ, dicen-
dum neutri dominorum redhibitoriam
competere: arg. l. bapvem 43. §. fin. F. de ædil.
edid. quod ſecus foret, ſi omnes conſenti-
ant; quia certum eſt hoc caſu, dominum
redhibere. Aliud exemplum peti poteſt
ex l. ſi creditor 26. verſ. ſed ſi ſeryus l. ſi quis offe-

renti 58.5. fin. F. de ſolut. Huc pertinet, quod 7

de donatione abſenti factà controverti ſo-
ler, poſſitné revocari, priusquam à donata-
rio fuerit acceptata? ut quidam tentarunt

arg. buius §. qui tamen adeò non ſuffragatur,

ut in contrarium probabilius inducatur.

Quemadmodum & ſervo alteri ſub condi. 8

tione legato, etſi nullam interim liberta-
tem ab hærede conſequi poſſit, l. generaliter
§9. 1. F. qui & à quib. manum. I. ſerrum n. F. de
manumiſſ. quoad hæredem tamen & manu-
miſſum in pendenti eſt manumiſſio, ſic ut
mortuo ante conditionis eventum legata-
rio, aut legatum repudiante, liber ſit etiam
invito hærede l. 2. d. t. de manumiſ.l. 3. f. de
manum. vind. l. ſ cum optio 14. f. de opr. leg.

4

Eodemque modo ſi is libertatem dedit, qui )

—

A1O PRALECTIONESAD TITULUuM

Anmmse

eàâ ratione creditores fortaſſe fraudaturus

eſt: I. i cum ſideicommiſſa 16. S. pen. F. qui & à

quib. nequaquam ipſe libertatem à ſe datam
eà occaſione & prætextu revocare poteſt.
10 Fc. 1. pignori 26. d. tit. Denique hine de-
tem non liberat, quia avocari emtori res
poſſit ab eo, qui pignori accepiſſet.l. ſi rem
meam 20. f. de ſolut. l. ſi 4 ſubſtituts 4. §. 1. in f.
f de leg. . Scd ſi diſſoluta fuerit pignoris

obligatio:liberatio procedit: lI. ſ bominem 6.

in f. d. t. ſcilicet cum certum erit remanere
eam. I. qui res ſuas 98. in f. pr. f.. eod. Fac. net. in
1I Il. non videntur 167. ſupra. h. t. Antes enim
creditori invito ius quæſitum auferri non
potuiſſe palàm eſt, perl. id quod noſt um, ſu-

pra. h. t. adeoꝗque dominium cum ſuà cauſ-

84 translatum eſſe l. ſi debitor 12. C. de diſtrad.

12 pign. l. 177. 5 1.h.t. Ex quo a pparet, id de ſpe-
ciali pignore intelligendum eſſe, cujus alie-
natio, niſi conſentiente creditore, non va-
let: l. ſi creditor z. . fin. F. quib. mod. pign. vel
byp. ſotv. l. 5. ſ. de manum. ſecus tamen eſſe in
generali obligatione, cum ſolvendo debi-
tor eſt. I. generaliter er. F. qui & à quib. manum.

zuuck. d. 1. 3. ut dictum eſt 7. in L. mmes adtiones

1359. §F. 1. b. t. fac. l. dum tabenam 34.
pr. F. depigner.

ſcendit, quod res pignori obligata ſolven-

Geadan

DK

enaa

alet

dum

üineßos no
4

Poltnsno⸗
ltunt
eemagllin
eſnn ann/

rn cſcis,
Wimgne
unen,
kgmagit
elterconar
Lſtt & ⸗
inconcee
Ulz, le⸗
Uretere
hheiri⸗
hrſin
N
i⸗ giacde
nnfn

ungtli

D Um

—4

nl in t ”W

denn ech I

4

rirteytt nar
iin 86
Uur irngen
cCeln/

um eng rnd

, un

on

/
,

gat, I. y. S. non tamen l. pen. §

nA

PpERE OIIISIuIRIS. 411

Lex. 770.
faulus libro 3. ad Plaurium.

Factum à judice , quod ad offi⸗
cium Gjus non pertinet, ratum non

eſt.

Icut factum inſtitoris, cujus gratiâ præ-
) poſitus non erat, dominum non obli-

§. fin. fF. de inſt. al.

nec magiſtri navis exercitorem: l. 1. §. ided

G& S. non autem I. fin. f. de exerc. aft. ita nec fa-

ctum judicis, quod ad ejus officium non
pertinet, partes ligarc poteſt. Itaque ſiye

nimis properè, ſcilicet antè rem judicatam,

pignora capi juſſerit: l. 1. C. de exec. rei iud. ſi-
ve aliter contra juris formam I. prolatam 2. C.
de ſent. & interlocut. aut privilegia quibus-
dam conceſſa, vid. l. 9. C. quand. prov. non eſt

nec. l. 2. H. legatis l. 2 2. 1. 24. cum ſeqq. f. de iudic.

ſive errore calculi lapſus ſit, ſive contra jus
conſtir onis pronunciaverit, ipſo jure
nulla & irrita eſt ſententia I. 1. & t. t. f. quæ
ſenr. ſin. appell. reſc. l. 2. & t. t. C. quand. gropoc.
non eſt nec. ſive de ſummãà jurisdictionem
ejus excedente, l. de qud re S. 1. F. de iudic. ſive
ſoluto jam judicio, quod multis modis con -
ingitl iadicum l.ſi à me l.2. S:ſ & iudes l. ſi in -
dex

dex ff. d. t. ſive dieb us feriatis, l. 1. l.6. f.de fe-

riis, ſive de gravioribus cauſſis, de quibus ipſi

cognitio non competit, l. 2. C. de pedan. iud.
1. nulli 10. C. de ſent. & interloc. judicaverit: ſi-
ve non publicè, ſed in ſecreto loco ſenten-
tiam dixerit l. eum ſententiam 6. C. d. t.
Mlad quæritur: utrum lite jureju⸗
rando decisâ, ſi de novo quæſtionem, pe-
tente adverſario, inſtituerit, ſicq; judicave-
rit, ſententia valeat? Et quidem generaliter
traditur, non valere, quòd delato jureju-
rando jam nihil amplius quæri debet, quàm

an juratum ſit: I. non erit S. dato l. nam poſtea-

quam S. 1. F. de iureiur. ideoque non poſſit
perjurii prætextu retractari ſententia, l. 1.
C. de reb. cored. nec ſolutum condici. . quis
turaverit f. de condict. indeb. I. Stichum 95. §. na-
turalis f. de ſolut. l. 39. f. de iureiur. Idque de
omni jurisjurandi ſpecie tenet Accurſ. in d.
4 l. 1. in verb. inferente. Quod ut in eo, quod
à partibus defertur aut refertur, juramento
æquiſſimum & veriſſimum eſt, cum omne
lus actionis in jurisjurandi conditionem
contulerint: ita in eo, quod à judice defer-
tur. falsò dici exiſtimem; non quidem, quoò
ipſe judex poſſit petjurii ꝗ uæſtionem mo-
vere, ſed quod partem perjurii probatio-
nem promtam pollicentem audire tenea-
5 tur. Id enim potiſſimum ad officium ejus
E per-

8

Mj
——
enitet,o⸗
jetiironni
etlerunſtt
keumipbine
monmigen
nnda, no
1) en
Waurin
untflen
ANkEninien
ndt.l.l
etbuunig
Imabommen
fCln bl.
Wi1e uß
inſcites.

Kuan n
lten u⸗
unotelt
. Wn
lt ree
Uonferdne
im
line
ſinng
eei
Crent

nt

e –— —,—
e NR . . 8 . .— . .
degta pertinet, operam ſuam im plorantibus im-

Aan pertiri: omniumque rerum, quæ in judicio
Nlcnen è verſantur, ſtatim atque judex factus eſt, of⸗
lobine. ficium ipſi incumbit erſi quæ ante judici⸗
ic um contigerunt, niſi ei fuerint nominatim
n e injuncta, non valdè ad eum pertincant. l.
abimn e ædiles 25. S. pen. I. quod A nolit S. A mancipitsmi,
ſtan verſ. caterum F. de adil. edict. l. oicium l. qui re-
brgenit Kituere f. de R. V.l. ubiounque f. de inrerrog. act.
Girin . cum Papinianus C. ſent. & interloc. Rt hoc 6
le ipſum d. l. 1. C. de R. C. confirmat : ibi, ex

ſid conſenſu utriuſque partis, vel adverſario inferen-
nluaß te. Ergo ſecus, ſi inferente judice. Eſt e-
nenſi nim argumentum à contrario ſenſu in jure
nem „alidum. I. 1. §. buius rei f. de of-. eius cui mand.

mile HWZ iurisd. l. ex eo f. de teſtib. lI. qui teſtamento S. mu-
en ulier ff. qui teſt. fac. . in poſſeſtionem 6. §. 1. F. ex

id⸗
4. 1 quib. cau in peſ. eat. Eſtque valde durum,
uan.1 judicem jus partis diminuere poſſe. Nec
Liengi Alliter poteſt accipi l. admonendi 31. f. de iure- 7
Girmen iur. quàm quod ſententia lata retractari
ande poſſit prætextu falſi juramenti judicialis,
G“ non verò neceſſarii. neceſſarium auté voCο
de quod à parte in judicio defertur, quia re-.
Clen⸗ cuſari nequit ab eo, qui prior detulit. l. gene-
honn 4 raliter 12. §. 1. ibi, neceßitate ei imponenda C. de
ipone⸗ iureiur. iundt. l. 34.5. datur, verſ. aquißimè F. eoqld.
re t Qaugre nihil refert, abſolutus ſit reus, qui 3
än’ juravit, ſe non debere, an condemnarns .
H M dl oo.-

(280

11

[414 PRLXCYIONESAD TITuLUIM

—

Gtre jurante? modo judex, non partes, ju-

ramentum detulerit. Id quod ex fine le-
gis apparet, ubi non condemnationem ab.

ſolutioni, ſed partes judici Gajus oppoſuit.
Denique alia planè eſt ratio l. fin. f. de

in lit. iur. cujus hæc eſt ſententia: eum qui
nimis magni rem æſtimaverit, quam pete-

bat, non facilè deberi perjurum videri, eö

quod ex neceſſitate juraverit, id eſt, quia
rem ſuam obtinere non potuerit, quam for⸗-
taſſe magnàâ affectione cupiebat; ſed neceſ⸗
ſitate juris ſui obtinendi coactus ſit eam ju-
ramento in litem æſtimare. Dandum eſt

enim aliquid affectioni, ſi re ſuâ noluit com-
muni pretio carere l. 9. F. de act. rer. amot.
Certè in ejusmodi caſu, cum abſentia rei, &

malitia adverſarii augeant etiam ejus redha-

bendæ cupiditatem, non eſt facile, intereſſe

noſtrum ad aſſem æſtimare, ideoque perju-
rii quæſtio non facilè admittenda eſt. Eſt
igitur admittenda, fi promtè doceri poſſet :.
nideamus 4. S. item videndum 3. F. de in lit. iur.
ubi judex etſi detulerit juramentum in li-

tem, poteſt tamen illud ex magnàâ cauſsà
non ſequi. Quænam eſt illa? ſi repererit

poſtea probationes. At nonipſe reperit,
ſed adverſarius, contra quem juratum eſt.
Vnde rurſum apparet, admitti novas pro-
bationes, etiam cum condemnandus eſſet

reus

5I1

—
elsſecundun
enm arb⸗
ſetelitnen,t

Eltlleni talis

lincumpo

eutpirc

Neeltas ine

Mlegu⸗

M

Mno

eatuneth
i

gai⸗

rem
Nourchn
keun
allten
llitecte

unncx

terimn

Pettnen

ſncnn
nin

dINn DEREGCHILISIIRIS. 41 5

one reus ſecundum jusjurandum actoris; non
lae tantùm, ſi abſolvendus. Illud notandum:
mniuh neceſſitatem juris non ideò dici, quia judex
G etulerit. talis enim delatio neceſſitatẽenon
mt infert, cum poſſit judice petere, ut ipſe æ-
tennm ſtimet, aut viros bonos sImare jubeat. Sed
n neceſlitas in eo eſt, quod vix aliter æſtimari

⸗

immine poſſit res, quæ n non extat. l. j. F. fin. F. de in
erit cei Bit. iur.
kichin Lex . .
ſebat cx 7
cus tent. Paulus libro 4. 44 Plautium.
Daocont

ſumlun Nemo ideò obli gatur, quia re-
,An cepturus eſt ab alio, quod Præſtite-
ablerite rit.

mgeisr
— 5§ Enſus eſt: :negotiorum geſtorem, „tu- 1
bytei torem, aut fimiles, qui. 'alterius nomi-
d ne contrahunt, non eo intuitu, ut & ipſi ob⸗
uinte ligentur; ſedute eos, quorum agunt nomi-

1, ne, obligent: hos inquam non ideò teneri
ſolyvere creditoribus, quòd contrariâ tute-

en læ, mandati, negotiorum geſtorum actione
4 recuperare poſſint, quę creditoribus præſti-
iit 6 terint. Quod utrum ad inſtitorem quoq; à
tßſet⸗ pertineat? dubitari ſolet: ſcilicet ut ipſi ex
e, ſuo contractu non teneantur, ſed tantùm
INONYOH

AQdQdominus. Et hoc quidem jure expreſſum

4
nu 1 non

0

6 Pa ATECTFIONES ADb TI TuILUM.

☛ —

non eſt; ſed ob ſimilitudinem, quam cum

magiſtro navis habet, verius Putatur teneri:

I. /. S. eſt autem ff. de exercit. adt. idque utilita-
tis cauſsâ dicendum eſſe propter frequen-
tiam h ujusmodt actuum. Paul. de Caſtro in d.

lI. 1. Bl. in l ei qui, nnmn. 2. C. quod cum eo qui in al.

pot. laſ. in I. ſi inſtitorem ff. ſi cert. pet. quod
nunc in medio relinquo. Nam certè inter
inſtitorem & exercitorem navis differentia
& diiſimilitudo magna eſt: cum exercitor
is ſit, ad quem obventiones & reditus o-
mnes perveniunt, üvedominus navis ſit, ſi-
ve eam per averſionem conduxerit; l. 1. §.
exercitorem ff. de exerc. alt. quod utique ad in-
ſtitorem accommodari non poteſt.
Sed etſ ob ſolam facultatem recipien⸗
di ab altero nemo teneatur alteri ſolvere,

.— per text. hic & l. Plus cautionist ſupra ht. tamen

actiones cedere tenetur: hocque univerſa-
leeſt. Elegans textus in I. cum is 36. F. de fi-

dejuſ.. I. 1. S. ſi prado 39. f. deyoſ. I. ſi procurato-

rem S. S. i quis mandaverit ſ. mandat. Fac. l.
cum in plures bo. S. meſſem ff. locat. 1 lulianus 13.
5.ben. ſ. de Ad. em.

Lexr 12.

. Paulus libro y. ad Plautium.

In contrahendâ venditione
agam⸗

W*

1 1

—E2

nbignumn
Amminterpr

Cltti pene
Mnel laheo⸗.

Wd,n
ninge⸗ß 1F

i *
fuleec e

umnizdt

ltrine. lel

lluhenn .

ſg
ichentgen
lmnfee ut
iguä

ſende

IIMaA

—

Nen, unn

edeneen

dlgenn

Propter kaen⸗
1 1

ACn.

llangtget

S
ict

Mundee
pfe e ten

.† 6
7 8 4
1RA& HttNe⸗
1100. Auk.l
.

oelt
“

Ateri e⸗
Ur dAelnt!

Ge

DE REGUIIS IuNR I 3. 417

ambiguum pactum contra vendi-
torem interpretandum eſt.

D Actum ambiguum plerumque quidem
Pkan venditorem interpretandum
monet l. Labeo 21. f. de contrah. emt. lI. veteri-
bus 39. f. de pact. non tamen ſemper: l. in
emtione 56. pr. f. de contrah. emt. niſi pro yen-
ditor ibi legendum ſit emtor; ut quidem ve-
riſimile eſt, eò quod Labeonis adducitur

ſententia, probabiliter ſcilicet ea, quæ pro-

ponitur in d. l. 21. eod. tit. idque probat Ca-
iat. l. . obſery. cap. 0. Quod tamen nec ne-
ceſſarium, nec perpetuum eſt. Quid enim
vetat, emtorem primùm acceſſionis men-
tionem feciſſe, ut & ſæpenumerò contin-
git. Quicquid ſit, utroque modo ita de-
bet emtio venditioque conſiſtere, ut inſu-
per id præſtetur, quod alterius interfuerit
admonitum eum eſſe de eo quod ſcie bat
alter. per l. 9. & l. 15. f. de peric. & com. rei
vend. IIlud non obſtat, quod in. gb. ſuprà
b. t. tradidit Mæcianus, circa orationem
ambiguam ejus ſpectandam eſſe ſenten-
tiam, qui eam protuliſſet: quòd in legatis

1

2

& fideicommiſſis, de quibus eo libro actum

eſſe monet inſcriptio, ſemper & ſine di-

ſcrimine æ quiſſimum eſt, proferentis, non
fideicommiſſarii, ſequi opinionem. Nec

enim

—

AIBZ PRAIECTIONES AD TITUILIIM

—— — ⸗

enim hic de decipiendo quoquam agitur,
nec ullus fraudis metus ſubeſt, ſed teſta-

toris beneficium. Fac. not. in l. 67. iundt. l. 96.

4 ſuprà h. t. Portò ſolum deceptionis odium,

cujus omnis occaſio præcidenda fuit, ratio
fuit tàm hujus legis, quàm lI. veteribus f.. de

pact. omniumque ſimilium.

.„

Ambigua autem intentio ira
accipienda, ut res ſalva actori ſit.
Lia eſt ambigui pacti, alia ambiguæ
intentionis, id eſt, ejus quod actione
intendntar, interpretatio. Illud contra pro-

ferentem, hoc pro eo debet accipi l. ſi quis

66 f. de iud. exemplo ejus quod traditur in
1. ſi ex teſtamento 20. & lI. ſeꝗ. in print. F- de ex-

cept. rei judic.

Lex 173.

paulus libro 6. ad Plautium.

In condemnatione perſona-
rum, quæ in id, quod facere poſ-
ſunt, damnantaur, non totum, quod

habent, extorquendum eſt: ſed &

Con-

N

dI

(e
Ueitisad,

mfr Uckes

notr
un

hn G

ipſarum ratio habẽda eſt, ne egeant.

Genltur

1
efulcttbos

in
. Eil l⸗
Altrrarud

Petlan
ſitzatmn
uun Mintel

— DF REGIIIS IuRIS. 419
dra C Onjungenda eſt hæc lex cum ſupra

belt, EA T.
. traditis ad l. Diyus. Pius 25. h. t.

réſtetuas in lez-

Ide Cum verbum
Se invenitur, etſi non ſpecialiter
de fructibus additum eſt, tamen
etiam fructus ſunt reſtituendi.
limmnde „ ſqe notata in l. plus eſt 12. &sl. re=
id hituere 35. ſ. de V. §. ”

5 . 2

bleamg Unicuique ſua mora nocer-
quod & in duobus reis promitten-
odrdmt 1 obſervatur⸗ ́́YVUͤ
Ora cuique ſua quemadmodum no-
VT ceat, aliquot exemplis oſtendere 14.

Operæ pretium eſt. Qui rem ex ſtipulatu
ebet, moram facere ante judicium acce-
m, ptum non intelligitur, ad hoc ſcilicet, ut &
fructus debeat. Igitur actori ſua mora no⸗
cet, quod non maturis convenerit.I. vides.
mus 35⁵. fF. de uſur. Cujus fationem in eo
collocat Vlpianus, quod fructus rei non. ²
dum meæ non ſint mei: quod in vindica-
tionib. ſecus accidit. quaſi probabilius ſuæx,
. Dd z quäàm-

—
—
—
=
☛

4

cel⸗
tuln,

—
—
—
= —
— =

=

vet⸗

4

—

=

4

42 0 PR g LHCTIONES AD TITuILUuM

fruct' rei metu ablatę etiã ante petitionem
litisvé conteſtationem debeantur: d. l. vi-

deamus S. item ſi vi quaſi major ſit mora me-

tum inferentis, eaque perpetua, quàm re-
petitionem differentis.

porrò l. ſi rem 14. ff. de jure dot. de e?à

facti ſy pecie competenter acci pienda eſt, ubi
mulier tradidit rem dotalem, eamque æſti-
matam, ſed poſtmodùm ſoluto matrimo-

nio, cum vir reſtituturus eandem eſſet non

deterioratam (nam deterioratàâ illà omni-

modèò teneretur ad æſtimattonem redden-
dam I. 10. pr. eod. tit.) huic poſteriori tradi-

tioni, id eſt, redditioni moram fecit. Hanc

moram & inde conſecutum rei interitum

mulieri notere putavit Vlpianus. optimà
ratione. Nam erſi æſtimatio emtionis lo-
co ſit, l. 1.l. .. 10. C. de iur. dot. tamen mari-
tus adhuc poteſtatem habet rem ipſam po-
tius, modò non deterioratam, præſtandi,

6 quàm pretium. d. I. 10. S. fin. F. eod. Hanc

ſpeciem & materia legis, & verbum dederit,
& argumentum ejus libri, unde excerpta

lex eſt, evincunt, in quo de divortiis a ctum

elſſe conſtat. per l. g0. eod. tit. I. . f. de divort.
I.iz. & 19. F. de act. rer. amot. Nihilque cauſ-
ſæ eſt, quamobrem illam ſpeciem, quâ pro-

mitla

quamvis debitæ, quàm alienæ rei reſtitu-
tionem aliquis differat. Quæ ratio efficit, ut

D

nilaos el
Plnodün
llert p
Nlate,
Aln hi
lahrlu.f.

l ſelu

herlontn
lminnn
kelunt: per!
ſerd eil
Aeptoneg
Pepolnr/
Orelgien

UIn hr n

Utel, 4.

lemore
klas n

llicit
hatie
ntem

m

emhelu
bemmdn
ſotltmmn
denn gnt

inbe
lmont.
mdendern
M ln
vdemte!

oleriod?

teiine
gemn
zoenini

7
——

Alia hujus legis exempla extant in
l. emtor 1I2. f. de aq. pluv. arc. & l. qui decem 72.
F. de ſolut. Et hinc eſt, quod etiam ſolutâ
in perſonà rei principalis obligatione ni-
hilominus fidejuſſor ob moram ſuam te-
neatur: per l. ſi ſervum 92. S. nunc rideamus
f. de p. O. etſi alioquin, ſecundum regulam.
exceptiones rei reales fidejuſſoribus quo-
que proſint l. ex perſond 32. f. de fideiuſſ. Di-
co realis, id eft, rei cohærentes. Caſtrens. in
d. l. 32. In perſonalibus enim indiſtinctè

aliud eſt. l. in cauſſæ 13. f. de minor. TLutori

quoque mora ſua nocet, ſi non gerat, gere
re juſſus, l. 1. f. de admin. tut. ſi ſuſpectum
non faciat contutorem ! 3. S. cateri igitur,
eod. Pariter & magiſtratui, ſi collegæ ne-
gligentiam non accuſavit; ſcilicet ſi ab aliis,
quib. major mora imputari poteſt. res ſer-

P HMECGCMLISIIAIS. 4²1

miſſa dos eſt, nondum tamen tradita, ac
poſtmodàùm peremta, in dubium vocare
voluerit Vlpianus, ac ſpeciali lege deter-
minare.

7

vari non poſſit, ut ab eo qui geſſit, ejusque

fidejuſſoribus, item qui nominarunt magi-

ſtratum &cc. per I. Imperator . tum ſimil. ff.

ad municip.
IN DuO B;uS REIS) Scilicet ut ſua
cuique mora noceat, non alteri: I. mora 32.
g pen. f. de aſur. etſi contrà videatur Pom-
Dd 3 po⸗

10

11 recepta in 4. l. pen.

422² PRELE CcTIONESAPDTITuT

ponio in! den. f de daob. reis quod täm de.

mum verum eſt, ſi ſocii ſint. gl. commaniter
Niſi aliter potius con-
ciliare malis, diſtinguendo i inter factum
ſcilicet non qualecunq;, ſed quod jus con-

tinet, ut acceptilationem, novationem &c.

& moram, pactum, compromiſſum &c.
quod nudum factum habeat l. ſi unus S. pactus
F. de pact. ut erudite oſtendit kab. hic num. 4.
& ſeq4.
2 An autem & quando alterius mora
neceat alteri, intelligi poteſt ex iis, quæ
dicta ſunt ad l. non debet 74 ſupra. b.t. poteſt-
que generaliter defendi, nocere nunquam.
Quod enim modè de duobus reis ſociis di-
ctum eſt, in eo non tàm mora ſocii, quam
jus & conditio ſocietatis ſocio nocet. Item;
13 cu dicim' morã rei fidejuſſori nocerè l. mora
5§5. I-de p O. hoc quoque non tàm facto rei⸗
quàm voluntate fidejuſſoris accidit, qui
ouſqut ſe obligaſe intell gitur.

Dolo facit, qui petit, quod
redditurus eſt.

P Epetitum hoc & exemplo declara-
R tum eſt in Se Fde dol. mal. eccept.

bis

Cp

ncltioot

(vr⸗

koli

Cod
elt, dr
teeſin

Nalle
In i
eEen pe
lanwigre

fontet
Kuc

dn

igoltt,
. l Ctnper
don Mn.
toin er tiün
(i

lec lut⸗ N

ortimen

Dpronä g
Uoinmall
allun,

6 S,
A N

S

11¹ rin

tekert⸗
Hee
On
epun

ſt

0000 8

ki bm
Sri,

ℳ

0 n 1
bos euſoeii
a loci

DE REGILIS IunIs. 4²⁹

Lex. I174.

Paulus libro S. ad Plautium.

Qui poteſt facere, ut poſſit
conditioni parere, jam poſſe vi⸗
detur.

Fac. l. is qui zafkionen 1j. ſra. h. .

§. 1.
Quod quis, ſi velit, habere non
poteſt, id repudiare non poteſt.

Vigde ſupra in l. eius eſt 3. h. ?,
Paulus libro 1t. ad Plautium.
In his, quæ officium fieri per

liberas perſonas leges deſiderant,
ſervus interveuire non poteſt.

Nemplum eſt in l. ult. infrà h. t. Ratio
in l. quod attinet 32. ſupra. eod.

§. fJ.
Non debeo melioris condi-

tionis eſſe, quam auctor meus, à quo

jus in me tranſit.
D 4 4 Per-

42 4 PRALECTIONHESAD TITuILUM.

55

. S

1 P Ertinet hoc ad l. nemo plus iuris 52.l. ha-
P redem ʒ9. l. nemo plus commodi 126. l. inyitus
1756. §. 2. & 3. l. aliud eſt 160. §. fin. ſuprd h. t.
Atque hinc eſt, quod hæres hæredis ſepa-
tationem bonorum hæredis à bonis ejus,
cui is ſueceſſerat, impetrare non poteſtl.i.
& t. t. f. de ſeparat. l. ſed fi plures to. S. filio im-
puberi f. de vulg. & pup. ſubſt. Itemque fa-
ctũ defuncti hæres præſtare debet, l.29.h. t.
puta ſi hæres ei extiterit, qui rem ejus vel
vendidit, vel in dotem dedit, alitervé alie-
naverit. l. Seia ſundos f. de eviét.

Illud quæritur: ſi quis alteri rem ejus,

ſcilicet legatarii propriam, legaverit, utrum
re præ ſtitâ nihilominus vindicatio ſuperſit
adverſus hæredem, ne is melioris ſit condi-
tionis, quàm auctor ejus, qui utique vin-
dicatione tenebatur? Quod videri poſſet
ex l. 1. ibi, quaſi debitum non debeat lucrari
(quod utique eodem argumento ad hære-
dem accommodari poſſet, quo Vlpianus
inversà facti ſpecie ad legatarium accom-

4 modat) f. de liber. leg. Sed verum eſt, ex-

tinctam eſſe vindicationem re ab hærede
præ ſtitâ: nondum autem præ ſtitàâ vindicari
quidem poſie, ſed legati nomine nihil poſſe
peti. Sive enim ſcivit teſtator eſſe legata-
rii, videtur ſuammet lli rem legaſſe, non æ-
ftimationem; umde non ſubſiſtit legatum:

. ſed

llinnl

tonelegrrun

Nona

AEEa

lenſucſcatan

wi ncſien
m roteſe

econcition

uencum

Mgum
IIlrornon
nnlien
umnmelort

Ciin
et jri

lonepnol

kenon
dengen

1

SSS

n pDrE REC⸗,uLISIuRIS. 42² %J
fmimnglr 5. ſed ſt reml. de legat. Sive ignora vit, alià ra-
milon tione legatum nõ ſubſiſtit. gS. non ſolum ]. eod.
Ne Non adverſatur, quod inl. 9. S. fin. &
ene 1. ſeq. F. de except. rei iud. Iulianus tradit, 5

hiug rem judicatam pro venditore prodeſſe em-
en tori: viciſſim rem judicatam pro emtore
Nhs non prodeſſe venditori; adeoque melioris
N ImsdE eſſe conditionis emtorem, quàm ſuum au-
ee Ctorem: cum fieri hoc poſterius aliter non
im poſſit, quàm cum emtor eſt dominus, quod
eiim venditor non fuit. Cæterum confideran-

„ Adunm in hac ſpecie emtorem habere illam
Bieinn ſuam meliorem conditionem non à vendi-
itin tore, ſed à jure; puta cum rem uſuceperit:
dtie adeoque juris diſpoſitionem pro authore
cdumn ſuo recognoſcere. Vnde ſi poſſeſſione ſuâ
,niien poſtmodùm emtor, à quo victus eram ex
AH ceptione domini ceciderit „ eamque ven-
s. ditor recuperaverit, agenti utique mihi ad-
verſus venditorem exceptio rei judicatæ

,a lir obſtare non poteſt, cum fieri poſſit, ut mihi
uI ab emtore fuerit vendita.

eruntt
Zenbe ß Lex 7 76.
g Paulus libro 13. ad Plautium.
rce Non eſt ſingulis concedendum,
Pi⸗ quod per magiſtratum publicè poſ-
lthye 8 DA

95

A2⁶6 PRLECTIONESAD TITILUIMA

ſit fieri: ne occaſio ſit majoris tu- umin
mulcusfaciend. Innana
= ðUGM =J= (A(uium ſuciee
2 TLseihmue , officiique magiſtratus is ugzulte
potiſſimus finis eſt, ut lites componan- ſhlſin
tur ſine turbatione quietis publicæ. cuſus mnuß iee
133. §. quißimum ff. de uſufr. Cur enim ad lotie
arma ſinat venire Prætor, quos ſuâ jurisdi- 4 ir uo
Gtione componere poteſt d. S. qu'ßimum. Urmen
Et in hoc ipſum vigor judiciorum jurisque uuloit
publici tutela eſt in medio conſtituta, ne Muummpe
quiſquam ipie ſibi permittat ultionem. text. gele
a notab. in l. nullus C. de ludæis. Iccircò etſi pre- lttur
tor manu militari rem auferre contumaci ſineticen
oſſit, dominoque reſtituere: I. qui reſtitue- aliin
re ſy de R. id tamen ipſi domino uſque adeò mektin
permiſſum non eſt, ut & jus ſuum amittat; in

1. extat 13. f-. quod met. cauſ. I. ſi quis in tantum geau
7. C. unde vi nec attendatur, juſtam habue- threte
rit poſſeſſionem necnè, dominus fuerit nec
né; l. ſi quis emtionis S. ſed hæc C. de praſoript. 0.

52

annor. quin & publico de vi judicio tenea- lin
tur. I. pen. F. ad L. Iul. de vi priv. — umteſit
Prlanè in caſibus, qui moram non fte-.
runt & magiſtratus interp ellationem- alind Muc
meritò obtinuit: l. 1. & 2. C. quand. lic. aAni. (A
cuique ſin. jud. l. ait prator lo. §. ſi debitorem f. ill 1e
quæ in fraud. cred. aliàs non. Vnde etſi cnii- Keayn
4 vis in littore maris ædificare permiſſum fit, üliſan

tu

— — . ..
L. quam yis j0. ff. de A. R. D. tamen ſi aliu
cum ſuo incõmodo conjunctum aſſerat, of-
ficium judicis interponendum eſt, non ma-

Rmd.

4
le uplnnn

ſ.
tes oN.
1

11 4

“S
. “
. Car enot

guoslſe⸗

.4 ſNeen
Se N.

0 CoNIN

e1
6

Itulco

SNe

ette onn
e: . 4
ino ulge⸗

.* 9
e

oum.

. 4
gne
1. I.Ca
e nfd
1n
.„, 4
ID.
AUnſcn 4
4* 5 .
eüé110
lco
,
l
noAUNHN 5
uu. n⸗
,,ℳ

e

mi
.

PDE REGuIIS IuRIS. 4 7

2= 17

nu oppoſitâ ædificandum. d. l. quamyis. Fac.
l. 7. §. beliſtimè ff. quod vi aut Nam I. 2. F. ſi quis
nemine ſj. ne quid in loc. publ. Itaque gene-

raliter quoties damnum, ſive à vicino ſive

aliter, quod pati nemo cogeretur, proba-
biliter metuitur, ſemper tutius eſt magiſtra⸗
tus authoritatem intervenire, quàm violé-

tà manuimpedimentum injicere. exemplo
ej S de incendio Vlpianus tradidit, ſi
magt

ratus incendii arcendi cauſsâ vicini æ-
des intercideret, exceptionem dandam, ſci-

licet ſi id incendii arcendi cauſsà factum
non eſſet: quæ privato non daretur, niſi ad

æ des vicinas jam- nunc perveniſſet ignis d. l,

7. 5. eſt & alia f-. quod vi aut clam iunct. . 3. 5§.

quod ait prater fj. de incend. ruin. nauſr.

Infinita æſtimatio eſt libertatis

& neceſſitudinis.

N Eceſſitudo eſt conjunctio perſona-

rum ſanguinis propinquitate nixa, ut
in . 1. C. unde legit. Vnde ita conjunctos

& cognatos neceſſarias perſonas Iuriscon-
ſu lti vocantl. 1. & a, I in ius yoc. ut eant. l.

in f..

§s id

—

A:⁸ PRALECTIONES AD TITuILIA

=æè—

911.

umn—

di f. ibi, ñi neceſſarios gupilli non certioraverint ſ. Eenttiun ⸗
2 ge eo qui pro tut. Quæ tamen appellatio, tmmatzinin
propter affectionis paritatem, etiam ad lüeieminet
non cognatos extenditur d. ſ.1. f. in ius voc. mib yt
ut eant. iunct. I. 2. S. prætor ff. qui ſatisd. ceg. ut lmifie
ſunt patronus ejusque liberi, uxor, nurus inninno,
&c. etiam nutrix: l./. S quin imd p. F. de ſuſpet. Slluenmn
tut. multoque magis præceptor aut Medi- Immcde ne
cus, etſi his merces ſoluta ſit. Quædame- eim don
nim pluris ſunt, quàm emuntur: ut ait Se- Eleroertori
neca. Emis ab hoc vitam & valetudinem uhyönann
bonam,; ab alio animi cultum: res inæ ſtima- mitehme
biles &c. Vnde non mirum, quod neceſſi- mmin

tudinis contemplatione recedatur à regulis
à juris communis. Itaque prædio cum villi⸗
cæO& filiis legato nepotesquoq;, contra filio-

orum ſigniſicationem, l. f.de teſtam. tut. le- uu
fro⸗ conſtat. perl. axori at. S. concubin⸗ f. de C
leg. 3. Quin etiam villici tantum mentio- lkeced
ne facà contubernalem ejus unà cedere ra-
tionis eſt. Quis enim ferat liberos à pa- le
rentibus, à viris conjuges ſegregari ?l. o- ninl.
ſeßionum 11. C. commun. utr. indic. Indidem muſ
4 eſt. quod circa redhibitionem mancipio- en
rum ono ex neceſſariis redhibito alios una gmmemm
redhiberi oporteat, ne pietas offendatur. . unſalu
plerumqute 35. ff. de ædil. ediét. I. quæfitum § 4*. eere ſ
res 7. ff. de inſtrud. vel inſtrum. leg. Quodqꝗ; nu⸗
neceſſitudinis ratione in infinitum donare undn

per-

1D tINe DERE GuIISIINISs. 429
mü permittitur, Paulus lib. 5. ſent. tit. 17. id eſt,
melgft etiam citra inſinuationem, ut opinor: cum
uen in aliàs etiam inter non neceſſarios immenſa
ru donatio propter inſinuationem ſubſiſtat.
I Fac. I. pen. F. de donat. Itemque largior fit
ims interpretatio, quàâm aliàâs ſoleret. l. Aquilius
aKE 27. collata cum l. Lucius 32. eod. tit. quam u.
tramque de precario agere ſciendum eſt,
N E quæz etiam donationis quædam eſt ſpecies,
mum ſed revocatoriæ. I. 1. F. de precar. Ait igi-
nAns tur Papinianus, non eſſe meram donatio-
tunelanne nem; id eſt, merum precarium, ſed remune-
nunis ratorium. H

ececaturiſ⸗ .
votcoin⸗ Paulus libro 14. ad Plautium.
ſush / Qui in ius dominiumve alte-
uuE rius ſuccedit, jure ejus uti debet.
kien E Tſi hæc regula generalis eſt, de qua ſu- .
gre l pra in l. 175. S. 1. & ibi alleg. videtur ta-
„ men ad pignorum cauſſam à Paulo ſcripta
n uuß eſſe: de qu in hoc libro 14. actum eſſe ar-
bin 1 gumentum præbet l. 14. F. qui potior. in pign.

utt ſenſus ſit: poſteriorem inius prioris ſuc-
. cedere, ſi ei ſolverit; l. 1. I. 8. C. d. t. ſic ta-
⸗ „maen, ut jure ejus uti debeat, id eſt, ut non in
ſuum quoque creditum potior ſit, medio

430 P g1ECTTONE AD Tiruruu

a fortaſſe creditore neglecto. Neec obſtat 3
1. creditor 12.5. ſciendum f- eod. ibi, rem teneri,
tam in ſuum debitum, quam in primi creditorit.
uod verum eſt reſpectu debitoris, non

item aliorum creditorum I. un. C. etiam ob
chirogr. Adde l. abi acceytum 30 juncta l. ſi is
qui Romæ 32. f. de judic. l. cum beres 11. f. de di-
verf & tem. aſinde-

—

Nemo videcur dolo exequi,
qqui ignorat cauſſam cur non debeat 4

peterc.

1DE ſupra in in l. 1u in alterius 43.

Lex 776.

Ppaulus libro 17. ad Plautium.

Cum principalis cauſſa non
eonſiſtit, plerumque ne ea quidem,

que ſequuntur, locum habent.

T'nrefſeater pupillare conſtat alte-

rius eſſe acceſſorium, S. liberis I. de pup.

ſubſt. in tantum, ut nec ordine ſcripturæ
præcedere poſſit, . z. . prius ſide vulg. .
ub

fin

(Ailmetoe

uu.enn
bione,
famanten
lilt alte

51!

Pun di
etun ſerbe
4

NfAenu

ktturcere.
R
(on omni⸗
Artno e—
A)opllate

E

ullcere

in
telle

Cmmolunke

. Hacu

guſein
iru

S==
S 2

drruun px REGn LIS IuRIS. 431

—

2

Nas ſubſt. cum alias, ſecundum regulam, nihil
ne Obperetur verborum tranſpoſitio gl. in l.
riaes Tuidam f. de pecul leg. adeoque rupto Princi-
n Pali teſtamẽto conſequens eſt etiam pupil-
ncain lare evaneſcere. Secus acſi omiſs teſtamẽti
*R cauſsù bPoſſideretur hęreditas. Hoc enim ca 2
fti ſu, cum omnia eo loco habeantur, acſi ex
teſtamento poſſideretur, manifeſtum eſt
etiam pupillarem ſubſtitutionem ſuſtineri
debere d.I. 2. & quisquis. Fac. I. ſi quis eum 16. 5.
nam etſi f. de vulg. & pupill. ſubſt. Ita finitâ
olo arn⸗ jurisdictione . morte mandantis, finitur ²⁹
roncs Ctiam mandata jurisdictio, I. & quia 6. ff. de
iurisdict. ſcilicet ſi res ſit integra, non ſi in-
commodum futurum ſit, rem geri cœptam
poſtea ſuſpendi a. I. 6, Ideo ſubſiſtit quan.
doq; acceſſorium, etſi principale nom con- 4
ſiſtat, per teæt. hic, in verbo, plerumque. Quem.
admodum in teſtamento rupto accidit, etſi
omnem ab hæredis inſtitutione vim acci-
“ prit §. ante haredis 34. I. de legat. nt non pro-
tinus legata intercidant: Nop. 115. cap. 6. inf.
„ quod tamen olim ſecus fuit. l. Papinianus S.
U hen. F. e inoff. teſtam. ”
bent MIud notandum: acceſſorium quan- 5
doque naturam principalis induere, atque *
oNNa 1 adeò caſſo principali nihilominus durare,
αι non in vim acceſſorii, ſed ſuo proprio jure:
* quod & fit in caſibus l. item illa S. quod aduci-

i Ain/

432 PaLHCTIONHSAD TITATUuM

tur f. de conſtit. pecun. & l. 2. C. de luit. zign.

ubi conſtitutum pignusque durat ſublatà

tempore perſonali actione. Neque enim
hæc utique actionis ſunt acceſſiones, ſed
obligationis: quæ naturaliter durat etiam
extinctàâ actione civili aliàâ, cujus reſpectu

hæ actiones æquè ſunt principales. Idem-

que obſervari convenit in ſpecie l. .F. de his
quæ in teſtam. del. ubi inductis hæredum no-

minibus legata nihilominus debentur, con-

urà l. I. in f. f. de vulg. & pupill. ubi ſine hære-
dis inſtitutione nihil in teſtamento ſcri-
ptum valere traditur. Nec enim in d. ,. 3.
legata debentur tanquam ex teſtamento,
ſed tanquam ex fideicommiſſo codicilli.
7 Cui iterum non obſtat l. fin. C. de codicill.
Hic enim præſuppoſuit Marcellus defun-
ctum voluiſſe codicillos ſcribere d. l. 3. ibi,
ſatis ſe conſecuturum putaſſe, ut inteſtati exi-
tum faceret, iunctà l. ab inteſtato 16. f. de iur. co-
2 dicil. Hoc ipſum quoque in illis caſibus
obſervari ſolet, quibus principale non to-
tum, ſed pro parte duntaxat non conſiſtit.
nam valebit adhuc acceſſorium propter va-
lidam partem rei principalis. arg. l. Papinis-
nus S. ſed nec ff. de inoff. teſtam.

Porrò his conſequens eſt, ut rebus

9 zſtimatis in dotem datis ante contractum
matrimonium, ſpe ſcilicet ejus ſecuturi; etſᷣ
non

51

lorttzipſacſſe
Ullere marit
Chmmattinonie
lelermilt,

ſchrecenit:
linitr nup⸗

iiniuna

he
fin iut nup
Anrſeutsre
Gnteinmul
tun uceſfion
inlglenn⸗
n enin u⸗
IInler uone
enconſlleren
lvollnitne
Pün tis
Mlimetcor

ten m
ſolün l1

uzohr
liteti,
Wmmeen

lchen

neüglat⸗
in ſe .

W

—
ne dun iir

one, Mri
n Neel,

ter ut
ii, ute
rwein le
zinhperttn
ANuhetnn

iauscebennet
P nbe ſnſr
Mnil odien.
in tetwen e

n a nne

e 4
Macellutr

ſcberel ,1

ſr N/

uen ſun,
clel
, a
Nehretan⸗

3
4

ur ℳ.

non res ipſas, ſed pretium & æ ſtimationem

ae

DE AREGIuILIS IuRIS. 423

reddere maritus teneatur, ſoluto caſu ali-

quo matrimonio; utpote cum venditio qua-

ſi cele brata ſit, periculumque ad maritum
ſpectare cœpit: per I. slerumque 70. S. ſ ante

F. de iur. dot. nu ptiis tamen ex qualibet caui-

sà non ſecutis res ipſæ debeantur; atque a-
deò interim mulieris periculo ſint, ad quam
etiam acceſſiones & meliorationes ſpe-

ctant. 4d. l. plerum que & l. in rebus C. eod. Do-

tem enim acceſſionem eſſe matrimonii
conſtat, quo non ſubſiſtente, nec hanc qui-
dem conſiſtere rationis eſt. l.3. f-.d. t. Quam-
vis ſingulari favore receptum ſit, ut in re-

us petitione ejus privilegium habeat mulier,
OIEO Ne.

quod in verâ dote. ?. 2. S. 1. f. de privil. cred. I.
R ſponſa 72. F. de iur. det. Intereſt enim Rei-

pub. dotem mulieribus ſalvam eſſe, ut nu-
bere poſſint l.. f. ſol. matr. Adde I. ſi eum

10. S qui iniuriarum ſj. ſi quis caution.

Denique ſciendum cauſſam impul
ſivam pro principali non eſſe, adeoque etſi

nus, quod ſecutum eſt. Exempla extant

1

hæc defecerit, ſubſiſtere tamen nihilomi

in l.i.S ſexum, ubi gl. f. de poſtul. & gl. in l. 2. in

I& in l. 3. F. de donat. Item, nihil intereſſe,

pretioſius ſit acceſſorium an vilius? l. erſt

von Ant S. perveniamus ſj. de aur. & arg. leg.

4 ½4 PRZLECTIONES AD: TITuTIM

Videantur etiam que ſuprà dicta ſant intk-

bil dolo 129. §. 1. h. 1.

Lex 179.

Paulus libro 16. ad Plautium.

In obſcurâ voluntate manu-
mittentis favendum eſt libertati.

tas 122. ſuprà h. t.

Lex 165”0.

paulus libro 17. ad Plautium.

Quod juſſu alterius ſolvitur,
pro eo eſt⸗ quaſi ipſi ſolutum eſſet.

debiti condictionem, de quâ zFailum
hoc loco egiſſe conſtat. Si Jehiror iunn
creditoris alii ſolverit, cui ſe creditor de r⸗
re exiſtimabat, quæritur cui condictio ec n⸗
petat, utrum ei qui ſolvit, an cujus naltnr .
ſolutum eſt ? Magisque eſt, ut creditori,

Aria eſt hujus regulæ utilitas circa in-
1

X-
etſi hic non ſolverit, ſi debitor mandati e .

ceptione adverſus eum uti velit, perl. WZ
2 Tuis 35. 5. K debitorem F. de ſolut. Ex qu

E-=-
men id magis evincitur, debitori comp

tere:

1

erecrectton
lordiombus
Eckcebrroren
hetgehte 3

leminſere
Num hanc
n Fieriſoj

6
Inpetmin
le merttd e
Onvenit 1. quotiens dubia 20. & l. liber- u

1

Mrurg hr⸗
giidun 4
Veilin
tnenelegte
ponlent,
cniiene⸗
Aſrt,ne
Alazet litng
itzcun
Aliden,
ibtum
de “
l gogn
Mſleit llirti
(emn
4 nenttri
we
üine
lrelni
wntih

—

=—

= =¶

e

E⸗

e

S=ẽ=

E—= =
SeE S= –

Abm DEREGIIISIuIAISs. 4 2 5

—.——

ihint tere: creditori non aliter, niſi ceſſis ſibi ab
illo actionibus. Sed quia ſemper veriſimi-
le eſt, debitorem potius exceptione uti mal-
7. je, cedereque actionem, quàm agendi mo-
uin leſtiam in ſe recipere, ideè rectè dicitur ſe-
cundum hanc regulam, ipfi creditori fa-
lummnn Ctam videri ſolutionem, & ab hoc poſtmo-
dlin dum pecuniam ad alterum perveniſſe; ade-
odque meritò creditorem condicere. Fac. I.
unt; F; donaturus 9. pr. f-. de condict. cauſ. dat. I. qui ſè
7.S. ſed qui cum ſciret ſj. el.
Viciſſim qui ejus juſſu, cujus ſe de 3
0 bitorêm eſſe credidit, cum non eſſet, alii ſi-
Ve promiſerit, ſive ſolverit, exceptione
aut condictione adverſus ipſum uti nequa-
erios inn quam poteſt, per textum valdè notabilem

s in l.doli exceptio 19. ade norat. et ſi indebitum
ſolverit; cum adverſus jubentem repeti-
* tionem habeat, cujus reſpectu utig; omni⸗
e, né indebitum eſt: interim æquum non

u, ſit, alterum decipi, cui debitum ſolutum eſt,
etſi ab alio, quàm à debitore. d. l. s donaturus

eaetrn
ß 8S. pen. f- de congict. cauſ. dat. Ms
de Crzterum ex d. I. cum quis capienda 4
eſt interpretatio l. 3. §. ult. F. de donat int.
gt vir, & uæ ubi nullius momenti eſſe tradi-
4 tio dicitur ejus, qui viro donaturus ab hoc
d, juſſus eſt mulieri dare. Nullius equidem “
. ℳ momenti eſt, quoad maritum, ut is repeti-
eimn, . . Ee Üz tio-

436 PRALECTIONES AD TITUuLuM.

————.—

tionem ejus habeat, nec mulier tueri ſe poſ-

ſit, quòd non à marito ſed ab extraneo rei
dominium conſecuta ſit, cujus traditio po-
tias ipſi dominium adjecerit, non pactum
„ mariti, per l. traditionibus 20. C. de pact. Quod

△ 4
admittendum non eſſe Paulus hâc regulàâ

docet, eò quod fingatur marito traditum
eſſe à donaturo, & ab illo demum uxori:
quæ juris fictio non admittit probationem
in contrarium l. antiquæ C. ad §C. Vellei. 4e-
curſ. in l. fin. ſuper rerbo, præſumtioni f. quod
met. cauſ. ð’
Hic ilud obiter notandum eſt. quod
de juris fictione dicitur, ad præſumtionem
nullatenus trahendum eſſe; ut & ſupra mo-
nui in I. ea quæ rard 64. h. t. Fallitur enim
gl. in l. fin. in verbo, praſumtione C. ad 5&C. Mae-
ced. quæ ibi de præſumtione juris & de te
agi putat, hoc ſenſu ſcilicet, ut non a nu⸗
tat probationem contrariam. Quar e
nus præſumtionis commentitium ene;
abſurditate mamifeſtâ laborare, nunquam
dubitavi: cum ad examinationem veri
omnis jure prodita debeat admitti proba-

6

tio. I. nec omiſſa 5. C. de liber. cauſ. Ideò, quam
nullum d, l. fin.
præbeat, operæ pretium eſt pau
8 rare.
tem in improbos uſus petere pecuniam

fundamentum iſti ſententiæ
pr. cis decla-

Planè ſi ſciverit creditor, adaleleen-

a G

Ir

—

A uus minim

Dlitate die
(ori Urttoen⸗

Clltepſenlus
Gmentoem
c(pore erumn
Dunt tribubi
Enn ercluder
ni Nune

i tle hebt

mrum
Aum dee l
eſelin e

Cingeerlin

brnugneſtgn

etingummn
imnntcdl
Aie prwle

=

.

Leumuun
thünen,
Nhtlim 3 4
nalte erſa
llinge
e Kueli
(nnn
Rerhrrlen

1

unii

D —

—⸗

* 4
Wertoehey⸗

.I.1
ledad ertmen!

cuc
7 14
ecett;mmnt

1,.
CAE

Daulutrg
lo kena

uine,,

nt

lerntklp⸗
t 1

t. Hn

Neime C4

ℳ
II
7
e

orne,

11 4
NN

nivnn
,0 1
tunn
,

60

0 6

S

2
3

ce e

DE RG⸗uLIS IuRIS. 437
ad uſus minimè militares, palàm eſt ſine
abſurditate dici non poſſe, legem huic cre-

ditori patrocinari voluiſſe. Cui ut ſanus

conſtet, ſenſus & appareat, quam benè fa-
ciat mentionem præſumtionis Iuſtinianus.
oportet nexum legis inprimis inſpicere.
Dixerat ratihibitationem patris vel man-
datum excludere exceptionem Macedo-
niani. Nunc dicit in filiofamiliàs milite
non eſſe ſpectandam ratihabitionem vel
mandatum patris: nam & ſine eo ſtare con-
tractum, nec audiri filium vel patrem, ſi al-

legare velint, pecuniam illam non eſſe cre-
ditam & verſam in militares uſus. Credi-

tor utique ſatis tutus eſt, ſi dicat ſe credi-
diſſe, tanquam militi; neſciviſſe quòd ipſe

ſit improbè collocaturus, ſciviſſe militem

gaudere privilegiis patrisfamilias; & ideò

non debuiſſe inquirere, ob quam cauſſam
petat mutuum; ſed rationabilem eſſe praz-

ſumtionem, militem magis ad uſus caſtren-

ſes, quàm ad alios accepiſſe pecuniam, cum
in caſtris verſaretur. Igitur eò pertinet
illa l. in. ut creditor non opus habear pro
bare, ſe credid ſſe in militares uſus, & pe-

2

cnniam eſſe verſam in tales uſus; ſed pro-
pter præſumtionem relevari ab onere pro-

bandi. Quinetiam ſi maximé filius miles

aut pater ejus doceant, non eſſe verſam in
Z Ee 3 uſus

A3 8 Pa ALECTIONESADTITUuILUM.

r —

2

uſus militares, tamen creditor tutus eſt,

quòd ſciverit eſſe militem, & putaverit ac-
cipere, ut militem. Adeoque præſumtio
ad hominem refertur, non ad legem; quaſi
hec præſumeret, quicquid miles facit, id

facere, ut militem; & quidem tàm fortiter,
ut etiamſi conſtaret contrarium, tamen

adhuc credendum ſit, feciſſe ut militem.
uaâ, quæ ſo, ratione lex inducçeretur ad ta-

G

„.

lem præſumtionem? At ſi ad hominis,

creditoris ſcilicet, præ ſumtionem refera-
mus, talem tamen, quæ maneat in termi-

nis & naturâ præ ſumtionis, ſcilicet ut trans⸗
ferat onus probandi in adverſarium, jam
lex habebit & ſanum & elegantem ſenſum.
Tunc ſcilicet miles non debet audiri, ſi con-

Ptendat d'fferentiam conſtituendam eſſe, u-
trum ipſe in militares uſus pecuniam cre-

ditam conſumſerit, an in alios? creditorem

ſciviſſe quidem ſe eſſe militem, ſed ſimul

etiam ſciviſſe ſe eſſe filiumfamilias, atque
adeò nõ licere ſibi, ceu ſfiliofam. credi: quod
ſi regerat, ſe ere did ſſe tanquam militi, non

tanquam filiofamiliàs, debere hoc probare,

quia ſit fundamentum intentionis ſuæ. Re-
ſpondet enim Im perator(ſicut in priore ca-

ſu direxerat deciſionem ſuã nõ ad patrem,

re paxernum teſtimonium hanc differen-

ſed ad filium, quod huic non liceat reſpue-

tiam

ncuo

☛ℳ

nn⸗

dE

Enze —

umadnttene⸗
Celiokem, ui

giſinus prrn

cprmimyetiin
lIe. Prxl
(labei guim

Iunr wtitu

Peolit, ſe

1

Omni: cum
Aontioris
Getlel con
un inen
thercelayud
Gnpende
Ekijl

D

1

opparkut.

liunfer
lbor iur

—

—

gen ſt, hH
10 60
ſae lnee
fue fe

=

Perelmten er
ſenchtann

1 ligei
oret
Vereegemne

= —— = —
S=SS

=
Wnu–

un DpDrREGuIIS IuRIS. 439
Wuorume tiam admittendam non eſſe, ſed tuendum
„Au, creditorem, qui ſcivit milites plerumque
des uti juribus patrumfamiliàs, & ita putavit
ees pecuniam peti in uſus vitæ generi accom-
Wnas modatos. Præſumitur enim magis, quod
Gnni debet fieri, quàm quod non debet. Et quia I1
min m Imperator utitur verbo præſumtionis, eo
lenm, ipſo oſtendit, ſe admittere probationem
, contrarii: cum & etymon & definitio
II præſumtionis doceat, quod ſit inter plura
diverſa vel contraria inclinatio animi in
unam partem præ alterà; quæ inclinatio
Weun, ſemper ceſſat, ubi alteri parti adiicitur pon-
dus, ut præponderet. M?
Quuz de juſſu antea dicta ſunt, enadem 18

1. 4

utenm in⸗

Rrudnſe de ratihabitione ſunt accipienda, quæ juſ-
mnlmi ſui comparatur. vulg. c. ratihabitionem extt. de
erwus R. I. in 6. cum ſimil. de quo ſupra ad l. ſemper
6o. & Il. hoc iure 112. b. t. Illud quæritur: . 3
utrum, quod nec juſſu ejus, cui debetur,
in ſolutum eſt, nec ratum habitum, nihilo-
eli⸗ minus pro eo quandoque ſit, acſi ſolutum
nef ei eſſet? Finge dominum ſolitum eſſe ſua
oebita per ſervum exigere, ac viciſſim aliis
e per eundem ſervum credere. Quod ſi po-
s ſitea exactis quaſi ex voluntate domini de-

ſe bitis aufugerit ſervus, utrum liberati ſint
, . . * è
iun 4 debitores? Et ſi quidem nullo mandato
intercedente debitor falsò exiſtimaverit

Unecly Ee 4 vo-

14

440 Pa gLECTYIONES AD TITUILIIM

e,EeEEEPEE

voluntate creditoris pecuniam ſe numera-
re, non liberatur. l. qui haminem 34. S. 5 nullo
f. de ſolut. E diverſo ſi ſervus permiſſu
domini negotia geſſerit, eique ſolutum ſit,
videtur voluntate domini id factum: arg.
I1. quod ſervus 35. eod. tit. l. ſi procurater 6. F. de

condict. indeb. I. pen. f. de R. C. cum etiam id,

quod ſervo exigendis pecuniis præpoſito,

manumiſſo poſtea aut vetito exigere, ſolu- Al⸗
AUlnls vlste⸗

tum ſit: liberationem pariat; adeò ut fur-
. 1 . — . . 2
tum fiat domino, ſi intervertendi cauſsàâ

ſervus exegerit. I. ſi quis ſer vo 15. f. de ſolut.

Vnde non poteſt debitoris eſſe detri-

1

mentum ſimul ac domini. Fac. l. diſpen-
ſatori 5t. d t. Veruntamen hoc non facilè ad.
mittendum exiſtimem, cùm ne dominis fiat
frequenter injuria; tùm ne delinquendi

amplietur occaſio. Solent enim domini 1

in minutis pecumis, idque particulatim &

magnis quandoque intervallis, uti ſervo-

rum miniſterio circa exactiones aut credi-
ta, circa quæ nullus facilè b tantulum lu-
crum furti ſe periculo alligaret: nec ideò

generatim exactionibus intelliguntur eſſe

præpolſiti „nec remiſſum creditoribus in-

conſultæ ſolutionis periculum. Certe nec

16

talis ſervi interpellatio, de cujus mandato
non conſtaret, in morâ conſtitueret. Br. in l.
ſi quis inſiciatus f. depoj. Dec. in l. qui in alterius

51
4 , /0
Mr il ſ.

uncr ui

l
di den

Aplian
d

1

alr

eur
flang
U
uſe

ehe ipn

umn

nium euum.
nun;
M i

al aiubin dun

. miin

17 R

. „tCofe, 0

. 1.,
IRN.
1

2

.
rR,,
. . 1.
Monts de

me
umneen⸗
ar

. ,3
4 . E

—
S

DE REGuIuLIS IuR IS.

441

M
—

42. num. 6. ſurpra. h. t. & ſequitur nebuf. in

I. habere 188. f. de V. S. Vide omninò l. ult. f.

gquod cum eo qui alien. boreit. Xrod. I. 1. Decret.

tit. 25.
—Lex. 15
Paulus libro 1. ad Vitellium.
Si nemo ſubiit hæreditatem,

omnis Vis teſtamenti ſolvitur.

Xplicata eſt in l. imteſtatus 646. F. de

V. S.
Lex 152.
Paulus libro 3. ad Vitelium.

Quod nullius eſſe poteſt ‚id ut
alicujus fieret, nulla obligario valet

efficere.
8 Enſus eſt: cum res ſeræ, autaligs publi.
cis uſibus in perpetuum deſtinatæ poſ-
ſint privatæ ac profanæ fieri, nihilomagis
tamen in obligationem rectè deduci; eò
quod adverſum rei caſum ſpectare nec civi-
le nec naturale eſt. text. infig. in l. inter ſti-
Rulantem 83. S. ſacram ff. de V. O. Vbi quod
ait, in verſ. nam de bis de his demum rebus

E

recté negotium geri, quæ uſibus dominio-

Ee 1 que

4AA42 PäRIECITIONE

s Ap rTIruruM.

—

que noſtro ſtatim ſubjici poſſunt, ſic opor·

tet accipi: ſtatim vel re ipsàâ, vel certè ſpe,

quæ rem ſecundum naturæ curſum ſtate
tem pore exhibitura eſt; non autem, ſi quid

indefinitè ac contrà naturam futurum eſſet.

Lex 1537.

Nam & ſtatim fit, quod ſtato tempore fit. d.
§. ſacram, verſ. pro quo & ilud. Adde l. i in
emtione 34. §. 1. & 2. l. ſed Celſus 6.pr. f.de con-
trah. emt.

Marcellu: libro2. Digeſtorum.

Etſi nihil facilè mutandum eſt

ex ſolemnibus, tamen, ubi æ quitas
evidens poſcit, ſubveniendum eſt.

H

Vmanorum negotiorum infinitam
varietatem, certis tamen legibus mo-

disque ſolennibus circumſcribi, multisim-
poſſibile, atque adeò conatu inutile videtur.

Quin potiꝰ arbitrio & religioni judicãtis &

certiùs & tutiùs cõmirtti pleraq;ſecundũ æ-
quitatem, naturę ductu, ſine lege, rectiùs ju-

dicaturi, ſcilicet pro cujuſq; facti emergétià,
quam ipſe cognoſcere planiſſimè, lex ne di-

vinare quidem poſſit. Contrà judicàrunt
prudentiſſimi quique, judicis arbitrio quàm
pauciſſima relinquenda. Eſſe enim legem

men-

(AUllllfetlomd

DP

—

lertemafes
lgen inp

mereſnbe
lumcrju
kmpiran
lylentuhle

plneguitn

lecteunſtan

ecrcer mi
lemgni
brrbin. l

non eudec

E

dun DFE REGIIIS IIRIS. 44 z3
me mentem affectu & appetentiâ carentem: &
de, quilegem imperare jubet, Deum & legem
eaimg imperare jubere; qui hominem, adjungere
mummA beluam, cujus cupiditas & ira ſæpè vel opti-
mäum mos magiſtratus, odium & ambitio & pro-
miIIſopolepſia pleroſq; alios corrumpat. Quo
Epoſito ſequitur, utilius quoque fore, ſi non 3
NMuine in univerſum duntaxat, ſed & de ipſis quo-
que circumſtantiis leges ſancirentur, quò
minus loci eſſet affectibus judicantium.
H,. Quod cum fieri omninò nequeat, utilior
girn tamen utique lex erit, quò propius ad illam,
de qu dixi, ſpecialitatem acceſſerit. Ita-
Wra que conſtat, minus periculi eſſe in certâ ac
Obias ſolenni legis diſpoſitione, quàm vago judi-
„dmd cis arbitrio. Illam contingitiniquam fieri,
ſed non enormiter: hoc latiſſimæ injuriæz
capax eſt. Venditionem paulò majoris, 5
AM“ quàm res ſit, pretii jura permittunt: . in cauſ-
ſa ſf. de minor. l. ſi voluntate C. de reſcind. vend.
judex permitteret quandoq; multò etiã ma-
denn joris; quaſi quæq; res ſit tanti, quanti emto-
, rem invenit, arg. l. in quantitate 72. §. magna l.
erd? quærebatur 82. verſ. quare f. ad L. Falcid, & ſua
cuique negligentia, non alii nocere debeat,
lant l. factum ſupra. h. t. cum j ura vigilantibus ſcri-
Pta ſint, non negligentibus I. pupillus 29. f.
gus in fraud. cred. Hinc apparet, publicè
utile eſſe, nihil ex ſolennibus facilè mutari.
ane, ”MU P or-

S

444 Pa gLECTIONES AD TI TruLuM

₰△ — .- —

Porréò ſolennia vocamus non ea, quæ

ungde nomen fluxit: ſed quæcunque legum

quotannis fiunt cum celebritate quadam;

inſtitutis obſervantur l.7. f. de in integr. reſt.
ut judiciorum, accuſationis, provocationis,
nu ptiarum, teſtamentorum, adoptionis, ju-
risjurandi, transactionis, teſtimoniorum,

„ ſententiarum &c. Quæ ideò vocantur ſtri-

8 quibus omnibus, ubi æquitas evidens poſ-

Gta juris obſervatio, I. ſi non ſpeciali 9. &l. ſin.

C. de teſtam. l. 1. C. de feris vel obſervantia, ..
Eunachis 5. C. qui teſt. fac. peſſ. & juris vincu-
la l. 3. C. de teſtam. mil. Vnde quoque dici-

mus, ſolennia facere, l. qui ſuſpectum 20. in f.

y.de appell. ſolen nia interponere,: l. 5. C. de ord.

cogn. ſolenia peragere, cum antiquitas 2 erſ.

ſi tamen in quendam C. de teſtam. ſolennia:m-
plere, I. benam 11. C. de admin. tut. ſolennibus
ſatistacere! 7. C. de calumniat. & ſim. In

t, ſubveniendum eſt, extraordinario ſcili-
cet in integrum reſtitutionis remedio, (id-
que plerumque ex generali ill clauſula, ſi
qua mihi juſta cauſſa videbitur /./. l. 26. §.
“ .1 „ „* 1 1. diei of-
fin. f. ex quib. cauſ. mai.) nobilive judieis
. . 4 . N . . 1
ficio: de quo in l. qui per colluſionem 49. in /ſ.

9 de act, emt. Sic etſi ad reſcindendam ven-

ditionem oporteat deceptionem interve.-

niſſe ulttà dimidium: I. 2. C. de veſo vendit:.

⸗ẽ quin

DI A

lntimen di
lepoononetk

101 Sſn
Mill renbus
ſuunl ſefade
Nlteretb telt
uen. Ce
1 ſtuciores e
ens Cal i
oedlzionun
anml ulef.
Conme kuncent
ilengtine,
nenenocoe
tettemotere
lecontetind
(pluttcies
(WWhniatem
Minemſuce
Gfllintety
Wninus
Yelttio,
Algdi⸗
in
Dlianun⸗
Chortekere
kemttidtn
Mnci

DrIENH

——

cumns Ma
Ledrine
Gnrcun een

ftun

a, ct

itein n 7
e! ceon Na 61
nn zciiſel⸗ 4

.
giͤh⸗

4

i n un

—

volen, 1ſ

vaul
tmnl Olun
nun tut.
mit.64

znſtz giepß
e

,141 0 .

MZ min
Acui
“
S
Gient

—

DE REGuIIS Iuat §. 44
quin tamen alids etiam ſuccurrendum ſie ſit
decepto, non eſt dubitandum arg. l. ſi quis 36.

f. de V. O. l. ſuperſtite j. verſ. ſanè C. de dol.

mal. l. majoribus 3. C. commun. utr. iud. l. 16. in

f. cum l. ſeq. f. de contrab. emt. I. 2. ff. ALepoſ. Si-
militer etſi teſtamentum 7. teſtes requirat,
I. f unus 12. C. de teſtam. tamen peſtis tempo⸗
re pauciores admittendos æquitas ſuadet
evidens. Gail. lib. 2. obſ. u8. num. 195. Tem-
pora dilationum ſolennia ſunt, ut ſemel
dentur: lI. ult. f.. de fer. & dilat. pluries tamen
dantur, ſuadentibus cauſſarum circumſtan-

tiis. I. oratione 7. f. eod. Sic feriarum tem-

pore nemo cogitur ad judicium venire, niſi
res tempore vel morte peritura ſit, quo ca-
ſu lis conteſtanda eſt. I. 1. l. 3. f. A. t. Aut ſi
elapſus ſit dies feriarum, præſertim extra-

ordinariarum, æquum eſt adyerſus præſcri-
ptionem ſuccurri. Item ſi ægritudo judi-

cis vel interveniens Reip. negotium fecit,

quòè minus intra 10. dies interponeretur

appellatio, appellanti ſubveniendum eſt.
arg. l. I. S. dies autem 7. f. quand. appell. ſit & I.
abſentia 140. ſupra. h. . Quod ſemel ordo
decurionum, id eſt, Senatus decrevit, non
oportere reſcindi, niſi ob publicam utilita-
tem tradit l. pen. f. de decret. ab ord. ſac. De-
nique ſi propter publicas penſtationes

non obitas res etiam minoris diſtracta ſit,
ſir .

I0

11

12

1

4

15

446 PRELECTIONES AD TITuILuM

firmum eſſe debet, quod fiſcus vendidit: I.
quacunque 5. C. de fide & iure hafſt. fiſc. l. 1. &
2. C. de cap. & diſtrah. pign. tribut. cauſ. lib. 10.
tamen nonnunquam ſuccurritur; puta, ſi
minor defenſus non fuit. I. ult. verſ. ſ autem
minoris C. ſi propter publ. penſit. Fac. l. I. & z.C.
ſ vend. pign. agat.

Lex 154.

Celſus libro 7. Digeſtorum

Vani timoris juſta excuſatio

non eſt.

I Nter cauſſas reſtitutionis in integrum,

LH metum eſſe conſtat. tt. tt. f. & C.de his quæ

met. cauſ. Itaque quis juſtus,quis item va-

nus ſit videndum. IIlum definiunt eſſe ta-
lem, ut cadat in conſtantem virum, exl. me-

tum 6. ff. quod met. cauſ. Rectiùs opinorin
I1.3. f-. ex quib. cauſ. maior. hujus rei diſquiſi-

tionem judicis eſſe. Alioquin nulla mu-
lier, nullus meticuloſus in integrum reſti-
tueretur, ſi quidem hi cedere ſolent adver-
ſario, antequam metus gravior, quem que
vir conſtans perhorreſceret, inferatur: at-
qui hos quoque reſtitui nemo dubitat l. in-
tferpoſitas ubi Iaſ. C. de transact. c. guan beur⸗

U1

—

uleſn.

lierpocona
Cllr ennien
gltif
cMpentcan
Oinec,cnſa

4

enla exſti

antioneſt

inmetus, 9
mnrum te
Uen a kacje

lſere g

Ueipollt,

ntigniet⸗

I. Quunen
Aen helne

“

,
leirebzute

6

Wtrtommnen

Gninediin

un niin
auſanitel

1

mirn cd⸗

1

Uunegnnit
R

E S=
e—

heninee,

nhoe bn,
Ahtißttaſn
Qun elin

Tun
—
Gurendl
hnür.

ccte

.1 „l „,

ns in en

t. f6

4
3

ſen

DE REGUIISIuIRIs. 447

ext. de ſponſ. Vt juſtus metus aliter atque
aliter pro conditione perſonæ & qualitate

cauſſæ definiendus videatur, arg. l. plenum §.
equitii. f. de uſu. & hab. Cæterum d. l. metum

fF. quod metus cauſ. ut & c. cum dilectus extr. eod. 3
e. veniens.c. conſultationi eæxtr. de ſponſal. ſic ac -

cipienda exiſtimem, ut non multàâ cauſſæ
cognitione ſit opus, utrum is, de quo quæ-

ritur, metus, aliàs ſufficiens ad conſtantiſ-
ſimum virum terrendum, commoverit a-
ctorem ad faciendum, quod reſcindi petit;
ſed ſufficere, quod talis metus ſit adhibitus,
etſi fieri poſſit, ut non tàm ex illato metu.
quàm aliquâ etiam ſuâ voluntate id fece-
rit. Quia tamen id doceri non poteſt, ideo
talem metum eo ſe loco habere prætor
pollicitus eſt, ut quicquid ejus causà geſtum
eſſet, ratum non haberet. De leviore metu 4
non tâm edixit in ille titulo, quàm in ſeq. eæz

quib. cauſ. maior in generali clau ſulà, fiqua mibi

iuſta cauſa videbitur. Itaq;d.l.6. non hoc ait, il- 7
lum demum metum, qui in cõſtantiſſimum
hominem ccdat, ejusmodi eſſe, ut ob eum
in integrum ſit reſtitutio: ſed talem dunta-
xat ad hoc edictum, ſcilicet quod metus cauſ-
ſa, pertinere. Quo fit, ut quod amplius eſt
in hoc edicto, quàm in illo altero generali,

ex quib. cauſ. maiores id in judicium in inte-
grum reſtitutionis (ſi non notio potius

quàm

4 9

148 PaALECTIONES AD TITuILuN

— rr e

-——

quàm judicium appellandum eſt) ob levio-

rem aliquem metum venire non debeat.

Ex illo actio pœnalis naſcitur in quadru-

plum. I. 14. fF. ed. Reſtitutio nullam pœ-
nam habet. Relinquitur ergò, quatenus
(Pentit, Et e

de ſolâ reſtitutione quæ ſtio eſt, metus qua-
Uitatem judicis diſquiſitioni & æſtimationi
ſubjiciendgam.
Eſtimationem porrò ejus ſequentia

juvare poſſunt. Metum minarum juſtum
eſſe, ſi ſolitus ſit minator eſſe ſævus: Decius

in l. 39. num. 4. f. h. t. quin etiam ſolum ter-
ribilem vultum magiſtratus. Bald. in c. 1. §.
iniuriæ. de pac. iuram. firmand. Metum quo-
que reverentialem; quem vocant, jurato
etiam, nedum ſimplici conſenſui obſtare
tradunt inl. 1. 8. quæ onerâdæ f. quar. rer. alct non
dat. Cephalus multos allegans, conſil. 207. num.
277. lIib. 2. ſufficereꝗue ad reſciſſionem etiam
ſine minis, dummodò magna læſio ſubſit:
Cravet. conſ. 114. num. 1. etſi a ti minas requi-
rant etiam, quos citat Rolandus a Valle conſ.
2 0o. num. 12. vol. 4. Peſtis quoque metus,
juſtam præ bet excuſationem, non quidem
ut in totum à contractu conductionis rece-
datur; l. fcut C. de obl. & adt. ſed ut pro rata
temporis penſio remittatur. Lhabitatores 27.
§. fin. Litem quaæritur.13. S. éercitu. f. locat. Faé.
l. 1. S. ſi penſio F. de migr. l. ſi in lege. . cur.
4 – Y.. 406⸗

6

DE
—
ſluu. Nectun
umperconcis
ol otrum .

bheliütnmo

——

merulationi
lin en.NKan

Al. Muit.

uſfn lfilor

* Kportate

Sumsandſu
erene. V
io anne⸗
mmerwenutt
lertenkien

— =—
= =

—
E
E

uſtet,
Uine prernt
kunitut,
lſceng
zann⸗
(uunlabe
an
.N fllar
in, NMin
netmene
umg, n

4

rrrr-
—
S

Deuie

N

—.—4

8
1

7
e „seog e,
mrelvo,

.„
rigef Rerfften
elloelh⸗ EIN.

ne z ne

4
e
erg eie N 4
potroe⸗
1

ſongc⸗

M Mm

mn VONN

conlenluid
4

5dM

/
1,anit,N

7

lelcſhn⸗

NNH

DE REGIuLIS tuRIS 449

F. locat. Nec tantùm per retentionem, ſed

etiam per condictionem. h. ſi fundus. eod. tit.

Quod utrum & tunc locum habeat, cum
falso peſtis rumore migratum eſt? variant
ſententiæ. Et certè ſuſpicionem belli ju-

ſtam excuſationi cauſſam præbere, cenſuit
Auchar. conſ. 8. arg. l. ſi quis fumo. S. quod dici-

tur f. a4 L. Aquil. ut à vectigalibus immu-

nes ſint, ſi falſo rumore belli res transpor-
tatæ reportatæque ſint. Cæteràùm vani
timoris aut ſuſ picionis, ut in l.:. §. fi ſuſpicio.
F. de incend. ruin. naufr. nulla debet eſſe ex-
cuſatio. Vanus autem timor quis ſit, non
tàm ex eventu fallaci, quàm juſtâ ac proba-
bili credendi cauſs4 æſtimandus erit. d.lhha-
bitatores. inf’n. Certè ſi eventus poſtea

ſecutus fuerit, quantumvis ab initio falſo
rumore prænunciatus „promptiùs tamen

ſuccurritur, quàm ſi non eſſet ſecutaus. l.7. §.
proinde. . de vi & vi arm. l pedius. g. F. deincend.

Denique vanus timor eſt, qui prætendi ma-

gis, quàm ſubeſſe creditur, & Ii ſubſit, cul-
pa eſt, ſolo authori noxia. arg. l. Pactum. Fj.

b. t. Vt falſum credam quod Cephalus
relert, Baldum exiſtimalſe etiam levem
metum excuſare à non com paritione, in 1, ea
Yus. num. 5. verſ. quæro. C. quom. & gquanad.

Donationem etiam tempore peltis fa⸗

Ff am,;

10

12

12

1 ½

14

.

AO PaSALERCTIONES AP TITuruM

Gam. in dubio volunt pręſumi mortis cauſ-

34 factam, adeoque revocatoriam. Ripa de
peſte num. 172. Quod verum exiſtimem
etiam in vano peſtis rumore: ſufficit enim
mentem donatoris intelligere, nec refert

vanàâ an verâ opinione imbuta fuerit, ſi ex

ſuà liberalitate periclitetur.
Lex ISr.
Celſus libro 8. Digeſtorum.
Impoſſibilium nulla obliga-
tio eſt. ”MVM

1 TMEabie intelligi oportet, ſive na⸗

turaliter, de quo genere diximus ſup. in
I1. 135. h. t. ſive civiliter, de quo in l. 182. eod.
cui jungenda eſt l. continuns 137. . cum quis.
de V. O. ubi magna difficultas loco im-

poſſibilitatis habetur, & l. 1. in f. f. de acq-

xvolſeſſ. cui conſimilis eſt text. in l.peculium 20.
f. de ſtatulib. ſive denique honeſtatis ratio-

ne, puta ſi contra bonos mores ſit.l. flius 1)·

2 f. de condit. inſtit. Sed & illud non poſſe dici-

mur, quod jure communi non poſſumus, li-

cet poſſimus jure ſpeciali, ſive per diſpen-

ſationem: quod probat text. in I. 4. §. 1.f. de

üAgeicom. libert. & l. cum ſerrus 39. S. Ein. f. de

DAe

—,' F

Er gro ilfe

henucete con

uun Curereno
i

nnp

leg⸗

rperelhent

nnchicihen

in un ine ef⸗

blobe anf

— 18.
kbenrguod
n loretur
nf.fhne
ln propon
1 hnod

od ,g.
rolkncri

Ende⸗

ſu ge

ieruri
ulabliozti

ſire N

gim ſerig

neluminonin

.

gocnorun. lul

mote Aktn

* *
„ ete, ſ 4
mtellceke laiki
„ 7
1

DEREGuILISIIRIS. 4 14
leg. 1. Ex quo inferunt, eum qui promiſit
uxorem ducere conſanguineam, quam per
ſtatutum ducere non licet, non teneri zet-
ſi poſſet per diſpenſationem obtinere, non
tamen cogi diſj penſationem petere, ſecun.-
dum Innoc. in paſtoralis extr. de cauſ poſj. &
propr. & Barbat. conſ. 56. vol. 3. Rebuß. in l. Ne-
pos Proculo ſde V. S. Vt & illud pro impoſ-

ſibili habetur, quod cùm periculo vitæ con.

junctum foret, ut in 1. eius artificii 16. & I. bæ
demum 8. ff. de oper. libert. Cujus elegans
exemplum proponitur à Cicer. lib. 2. de in-
quod refert Petr. Brod. l. 1. decret.
tit. 33.
NutLAOELIC ATIO) Iterum 4

X ⸗ 1 . » „
non modò non civilis, ſed ne naturalis qui.

dem. Quod inde apparet, quòd adverſus
eum, qui pecuniam numeravit, eamque
alii ſtipulatus eſt, exceptio non com petit:
I. certi g. S. numeravi f. de reb. ered. quæ ex
naturali obligatione ſolet com petere l. fra-
ilr à fratre z8. f. de cond. indet. Cæterum .
contrarium verius eſſe, in hâc ſpecie ac ſi.
milibus, dixerim: ut, cum ob civilem ra-
tionem impoſſibile ſit, quod agitur, va-

leat tamen obligatio naturaliter. Quid

enim ſi promiſſor illi tertio, cui ſtipula-
tor prodeſſe ſtipulationem voluit, ut in
ſpecie d. l. 9. jam. nunc ſolverit utpote ſi
1 D Ff 2 cre-

A2 PALECTIONRSAD TITüUTUM

—

creditor ſtipulantis tertius ille fuerit? ma-
nere certè naturalem ex illo ſtipulatu ob-
ligationem, dicendum eſt, ne damno pro-

miſſor afficiatur: cùm nihil interſit, quibus
verbis voluntatem ſuam, ut alii ſolvatur,
creditor declaraſſe proponatur; ſimplici-

né mandato, an ſtipulatione ſolenni; ſuf-
ficiatque juſſu factum l. quod iuſſu f. h. t.
Quod enim non valet, ut agitur, valet ta-
men ut valere poteſt l. & poſt rem. 7. eum ſi⸗

& mil. f. de transact. Verum eſt igitur, ſtipu-

lationem eſſe nullam; hactenus, ut ille, cui

facta eſt, agere ex eè non poſſit: non ta-
men eſt nulla, quin ei rectè ſolvi poſſit
1. 9. I. 10. F. de ſolut. etiam invito ſtipulatore:
quaſi adjecto tantùm ſolutionis gratiâ l. 12.

5§. alia. F. eod. t.

„ Denique notandum, impoſſibilis ſti-
ulationis, promiſſionisvé nihilominus eſſe

obligationem eo caſu, quo dolo culpavé
promiſſoris res facta eſt impoſſibilis: l. 9.

sundt. I. inter ſtipulantem 83. §. pen. F. de V. O.

ad hoc ſcilicet, ut æ ſtimatio & id quod
intereſt, loco rei præ-
ſtetur.

Lex

PIER

u—

.

rl
Mhilp
go Pe⸗

pollt.
odlgati

nento,

Witari

Preede

1 antn

Whr,

gur ne

Felimrin

Aere
Wſiur
enuni
yr. it
tnenrioe⸗
tn l
h⸗

1

4
nnor

(dzde
1
kemene

wentu

3 — . ð

prin PrRk GuIIsSIIA IS. AzZj

tluſhint Lex 17560.

nin Celſus libro 12. Digeſtorum.
i Nihil peti poteſt ante id tem-
gen pus, quo per rerum naturam per-
e ſolvi poſſit. Et cum ſolvendi tem- W
le * 2 — / . * .
* pus oblgationi additur, niſi eo
ragil i ræterito, Der
6 puin Pt⸗ Peti non pote

nilire LD) hitan poteſt, quænam ſit hujus ac 1
dH V præcedentis regulæ ratio differen-
vnenn tiæ? quòd rei de jure im poſſibilis nulla
rie ſit obligatio, etſi ſiat poſſibilis; ſit tamen
mio ejus, quæ fuerat im poſſibilis, etſi in præ-
n ſenti non ſit. Quid enim vetat, utrobi-
que æſtimationem rei præ ſtari, ſicut præ-
„ fiatur altero caſu? d. 1. 82. Ratio illa eſt, g

S quòd, ſicut delicatorũ votis jura nõ favent:
, ſervus. in Ehn. f. de pign. at. I. ut pomum. 8. f.
rln Qe ſervit. ita nec contractus inconſulto.
anlib/ temerarioque animi metu ac impetu ini-
ef. tos ratos habent. Nec enim ulla proba-
tif bllis ratio movere poteſt, ut rem commer-
ℳ„ cceio exemtam, noſtram fieri jure deſidere-

mus. Itaque quod ab initio vanum ac 3
teymerarium fuit, non deber ex inſperato
„ „ „» — „ 4 . X
4 eventu demùm prodeſſe ei, qui imprebè

Fff 3 de-

.

1

4 ⅞4 PR LEC TIONES 4D TITuILuIM

deſideravit: quod ſecus eſt in iis, quorum

commercio, etſi nondum in naturâ re-

rum extantium, carere hominum non pa-
titur neceſſitas. Adeoque mirum videri

non debet, quod res extra commercium
non debeantur, nec ipſæ nec æſtimatio;
etſi poſtea cœperint in commercio eſſe:

dolus aut mora promiſſoris ad verſario no-

cere non debet, l. factum. ff. h.t. nec ei lu-
cro eſſe, quod moram fecerit, cum lucrum

non fuiſſet habiturus, ſi nullam moram
feciſſet: illis non dolus, non culpa adver-
ſarii, ſed ſuamet ſive improbitas ſive te-

meritas noceat.

Denique quod ait, peti rem non poſ-

ſe, niſi præterito ſolvendi tempore, ha-

Gtenus verum eſt, ut peti tamen poſſit eo
nomine cautio idonea, quam & ſub con-
ditione creditor recté exigit; l. 1. §. ſi quis
ſub conditione F. ut legat. nom. cay. vel etiam

res ipſa quandoque, ſi aliter creditori non
. . * . .
caveatur: ut puta ſi debitor ſubitò ſit di ·
ſpariturus, ſuasque res diſtrahat: quo ca-

ſu non petit plus tempore. Adde l hber
bomo A5. S. decem. . de F. O0. Quamvis are-

tenporiz

DE R
———
en pobdum
el vecerit o
n colnmot
1. NA tridn
Clſeguenek

ſetanetet

Anott l Nora

viciſſim æſtimatio debeatur, ſi tempore ,hin item

promiſſi fuerunt in commercio, poſtea
dolo aut culpàâ aut morà debitoris eidem
4 ſunt exemtæ. Cui accedit, quod in hiſce

U oo (nt

Clſe

Kans

IUgniaon

Alle.
Aluor:
Uncel

lnrsdeeſl

uunlen
ſetlenen

4

tem

Pu
—.—
⸗ „
An. in 3 nl
.
1

4
1
1 ſi
rmmg I

zocle yen
1
„ 44
lole gee n
1
“

1† 4
aNeene Nenne
edeatut, E

8
.„„ Horen *
comoerch, N

11
4
.1 e Nene e
0ʃ4 CrohohA

11 ſi
1 4
„ode anan e
eg . I
KrmnzN
4
„ .
wie a4 tee

6 . 11*
AS
““S“”
äl
lNzelwe
S

* 4
an .
6 Nnn 1

ℳ
an /AA
,W Cale
I.
1.
4. 4 i4
motNs M
moMR

getl

)
4 7
IE

2
4

,men D0II.

1
ee⸗

4

liberis deceſſerit, non admittitur dum ſpes

M, *EL
8 ſee
„v. v &
9 ℳ. A

eelin

rbia⸗

AH

E,

DPE REG;HuLISIuRIS.. 4

tem nondum peti poſſit, ſolvi tamen po- 6

teſt, nec erit condictio ob intermedii tem-
poris commodum l. in diem f. de condict. in-
deb. id. etiam not. ad l. 14. ſuprà. h. t. His
conſequens eſt, ut petitio & interpellatio, 7
quæ fit ante tempus, neminem conſtituat
in morà I. mora ffj. de uſur. l. ſi ſoluturus. ff.
de ſolut, itemꝗue, æſtimatio rei ineatur
ejus temporis, quo dies obligationis venit,
non quo contractum eſt, per l. quoties. 9.
F. de V. O. l. ult. F. de condict. tritic.

Celſus libro 16. Digeſtorum.

Si quis prægnantem uxorem

reliquit, non videtur ſine liberis de-

ceſſiſſe. HZ
H Ocita, dum aut pariat, aut abortiat ?

ILTuxor: ſcilicet ut interim in pendenti
ſit. Hinc eſt quod ſubſtitutus ei, qui ſine

eſt poſthumi. Quin etiam interim mitti- 2
tur in poſſeſſionem mulier, ut inde alatur
fœtus, nec ante vitam necetur l. 7. S. totiens.
E& §S. ſed & ſi. f. de ventr. in U
pog. mier.
Ff = Lex

/

A6 PRIEHCTIONESADTITuTUIM

—

-—

—

Lex 15és.

Celſus livbro 17. Digeſtorum.

Vbi pugnantia inrer ſe in teſta.
en to juberentur, neutrum ratum

“ U VIgaris regula eſt, allegantem con-
traria non audiri. I. 1. C. de furt. Quod
ut probabiliter accidere poſſit, ita concipe-
re facti ſpeciem illius legis oportet, non

quod furtivâ condictione pecuniam ſuam
repetere & pœnam furti perſequi, ac ſimul

mandati actione prædia petere voluiſſe cre-

datur actor; nemo enim tàm inſanus eſt, ut
hoc poſtulare auſit: ſed quod prædia qui-

tamen, quia invito ſe ab initio celebratus
contracns fuerat, pœnalem farti actionem

adverſus emtores nihilominus exercere;

cùm verum ſit furtum fecifle, nec prodeſſe

illis debeat, quod ipſe es poſt facto ratam
habeat emtioncm. Sicut non prodeſt, quod

pœnitentiâ ducétus fur fſpontè rem reddat

domino, l. qui ea mente.65 f. de furt. eum ne-
mo ex pœnitentiàâ nocens eſſe deſinat. Qui-

bus tamen non abſiantibus, non erit utriq;

bet

.

ðð

X . . „ . 9—MW
dem retinere loco pretii voluerit, interim

actioni locus, ne idem factum ſimul & pro-

51 R
ase

le Einpobe

Ahbnvtatur⸗
ſymnl ten

(upn

binteltato

.
ineadject

l
Ulſeleobre
r it inl i
lnn zinfit.
Kekthlemn

=—

lſtone un
unelanie
pemo:in

inon eſt e

Iuudhanens

kſiznuel

Gurmnon
filingr

.

prIutu DE REGzuLIS IuRIS.

— — — — 41
bet, & im probet dominus, quatenus utroq;
4 ad ſuum utatur compendium. Fac l. Titia. 0.
N F. de cond. & demonſt.
AQL9—Mqäaoo argumento traditum eſt, eum, 2
ainetlen qui ab inteſtato hæreditatem adiit, prote-
eumm ſtatione adject4, ſe cauſæ teſtati renunciare
pon velle, ob repugnantiam horum nihila-
gerę. Aret. in l. illud f. de acquir. bered. Cagnol.
Ralen bic. num. 3. in ſin. Quod ut verum eſſe po- 3
ilicufn teſt, & eſt plerunque, ſi hactenùs inteſtati
eu ſucceſſione uti velit, quatenus id ius pin-
guius eſt, quàm teſtamenti; cœteroquin te-
ne eudu ſtamento: ita generaliter pronunciatum,
juri non eſt conſentaneum. Quid enim
ſi teſtamenti copia non fiat, in quo legiti-
mus ſcriptus eſt, non tamen gradu proxi-
mus; at ipſe proximum ſe eſſe arbitratur,
ideò tantùm quod proximior peregrè

—

ihet
petetenok,
.
—2 e
timinave

4

1 ,
nettt. N.
eki N.

„

1
14 e
H
d MIoe
. 1 4
Emm
yo .
3 io, elel

e, eep

Sa

A
Wu 8
. . .

NeCelon)
,
honenn

„ ſ⸗
nvl
1 4

obüſſe dicatur? Vtique etſi ab inteſtato

adierit, re verſo proximiori reſtituere hære-
Qditatem non cogitur, ſi eam ex teſtamento

etiam ad ſe pertinere docere poſſit: ſicut
viciſſim, qui ex teſtamento adierit, ſi id po-
ſteà vel falſum, vel irritum vel nullum pro-
nuncietur, ab inteſtato eandem petere non

prohibetur; non utique ſibi contrarius, ſed

alternatione utens jure conceſsâl. plura. 53.
F. de O. & A. l. 3. de teſtam. milit.

Ff 5„ Nyu.

Se f

A5 ⁸ PakLECTIONES AD TITUIELUIM

4 NEuITAR uM RATUIM EST.) Ita-
que ſcripturæ diverſæ inſtrumentorum fi-
dem ſtbi mutuò derogant, ut neutrum va-

leat. l. ſcriptura C. de fi’d. inſtrum. Hoc ita,

niſi vel temporis diverſitate juventur, quo
caſu ne ſunt quidem pugnantia; vel altera
ſcriptura alteri dignitate ſit potior gl. in d.l.

ſeripture. Denique eadem re primùm uni,

mox alteri legatâ, non factâà primi mentio-
ne, utrum utrique, an poſteriori, an verò

neutri debebitur ?arg. bujus regulæ. Sed ma-

gis eſt ut utrique. I. ſi pluribus. 35. f. de leg. 1.

Apud hæredem enim rem manere teſtator

omnimodò noluit.

Quærerum naturâ prohiben-

tur, nullà lege confirmatà ſunt.

7 Idel. verum eſtz1. l. ea quæ 135. & l. im-
V dpoßibiliutmt /55. ſupra h. t.

Lex 15y.

Celſus libro 13. Digeſtorum.

Pupillus nec velle, nec nolle in
eà ætate niſi adpoſità tutoris autho-
ritate, creditur: nam quod animi

aun

dr!
ticio ſi
ecellariaet

tenco ſin

.

X.
fanumacci
(enntutadlit

(eiderecit⸗
innectedh
tlnigemn
iheret,nbl
tnobloeng
nn huns ob
hun geg

.

Multer o

Uhortte N

ne.lten
D

er .

t non
Wäpr
Ken
mtaüge
ni
u

(orb

DIe

. .
N 1.)1

, Rberalnee

„ lee “

Vonutu tdl
0

en
1
J4 . 3
1
uegne n

1

1 *
n auert⸗

irun
nni

Auhel

„ 4 5
olteronk

ð

DE REG;uLISINRIS.

judicio fit, in eo tutoris auctoritas
neceſſaria eſt.

W X hoc infertur, pupillum nec promit-

tendo ſine tutoris authoritate l. quod
pupillus 41. F. de condicét. indeb, nec mutuam

pecuniam accipiendo l. pupillus 59. f. de O. &

A. ne naturaliter quidem obligari: eundem-
que ſi hæreditatem ſine tutore adierit, ſol-
veritque creditoribus, repetitionem habe-
re; ſiquidem nulla eſt aditio. l. more ff. de ac-

quir. hared. nulla, id eſt, ne naturaliter qui-
dem obligans, ſiquidem ęquitas deficit, uni-
cum hujus obligationis fundamentum. I.
Stichum: 95. S naturalis. f. de ſolut. Porrò

natu raliter obligari pupillum ſine tutoris 3

authoritate promittentem tradit l. 7. in fin. ff.

de norat. l. cum illud 25. F. beres ff. quand. dies

leg.l. in numerationibus. 44. f. de ſolut. I. fin. f-.
de inreiur. Et ſi quidem locupletior ſit pu-
pillus factus, dubium non eſt, quin eatenus

teneatur; l. 3. F. commod. l. 3. S. pupillus ff. de
neg. geſt. non quidem propter obligatio-
nem, ſed propter rem, quam poſſidet alie-
nam. Sicut generaliter, quoties ex re ve. 3
nit obligatio, tutoris curatorisvé authoritas
aut conſenſus nihil operantur l. furioſus 26.
F. de O. & A. Sunt enim injuſta lucra poſ-
ſeſſoribus extrorquenda, per reg. iuris Facit l.

40 PRAIBCIIONMHS 4 TIruru

4 ſel pupili. 66. ff. de ſolut. Sed etſi non . t .
cupletior, adhuc tamen naturalis eſt aliqua⸗-

tenus obligatio: quam diverſo ſi ignificatu

capi pro materiæ & argumenti varietate, ni-

hilvetat. Itaque hactenùs obligatio valet

ſaultem naturaliter, ut fidejuſſor teneatur: I.

qui teneri non poteſt, ſi nulla omnimodò-
conſiſtat obligatio S. 7. ibi, civilis an naturalis,

Inſt it. de hKdeiuſſ.l. l. 6. in fin. f. ed. Quin eti-

aut ante factam ſolutionem ratam habue- aint

rit, hactenus quoque naturaliter obligatum
exiſtimem ut repetitionem non habeat. l.
6 naturaliter 13. in fin. f. de condict. indeb. Etſi

adverſus hoc quandoque in integrum reſti-

tutioni locum eſſe, tentari Poſſit. Vtique
enim promtiùs huic ſuccurri quàm minori,
qui major factus ratum habuit, de quo ſan-
cita eſt l. 1. & 2. C. maior falt. rat. hab. ra-
tio eſt exl. Fn. C. ſi maior fact. alien. verſ. cum

autem. ubt quò gravior eſt nullitas, eò leviùůs
Nam alie-

S& lentiùs pe ratur ratihabitio.

nationis à minore nulliter factæ (urpote ſi-
ne decreto )ratihabitio inducitur ibi qufa-
quennio; ſi verò per modum donationis
fa &a fit; etiam cum decreto: requiritur de-
conmum vel vicennium adinducendam ra-

tihabitionem; nimirùm, quia hæc nullitas
. gra-
S2.

de N

pasnnne

fmuret li⸗

ſaufelettimci
ulſels innr.
wlofalen relt
WLind
ſi pupillus 127. F. de V. O. d. l. fin. f. de iureiur. kiundt
honil na
Ghraue nul,

Uentunfuern
am ſi major fact demùm ſolverit pupillus,

ilenn inen

unhezoren
ielzen .
uncennim

Elire uulmn

ui Gun N
nar NN
ndeh
eſt min
Wtrem ha
mmnſoſure
gunreliit
fnenf
Carndne
Ghtenn
ſit c,
in Ile

d n

—
Rtelunk
lnnundtin
dreth nn
menimert
enugchiemt
Vezrme
Alafe
Anchonir
di cniitnuut
ſ
inſlri
onen un
ruriroin
ohen dontt

n1 nt
Einilteorn

1 N
oſſe .
Calen,

bautN.

in AuN

, 6
,AA

1 (eSrCUN
G NeY

-Rm

uhtio⸗ M,

n.

462

0

DE RHuIIS IuRIS.

gravior eſt illà alterä. At minoris contra- Z
ctus valet tàm civiliter quàm naturaliter; I.
in cauſſa 16. in pr. f. de minor. pupilli neutro
modo valet, vel ſalté non civiliter: per ſuyra

dida & d. l. in cauſſæ. nihilꝗque aliud operari

poteſt majoris facti ratihabitio, quàm utre-
ſtitutionem excludat; eadem tamen in per-

ſonà pupilli majoris facti, hoc operari po-
teſt, ut quæ nulla omninò, aut certè natura-

lis tantùm fuerat obligatio, nunc omnimo-
dò valeat, ſine tamen reſtitutionis præjudi-
cio, ut in ſimili argumentatur eleganter

lohannes, quem Acèurſius ſequitur in l.. in

Fin. & l. 3. in pr. F. de pat. Maximè cum non
tàm certâà animi comprobatione, quàm fa-
cilitate quadam juvenili, ac pudore ever-
tendi factum proprium ejusmodi ratihabi-
tio, aut promiſſi ſolutio ſubſequi ſoleat. Si-

milis planè eſt di ſputatio ex l. z3. C. de in in

tegr. reſtit. min. in quà contractum à minore
curatorem habente, ſine ejus conſenſu ini-·
tum, ipſo jure nullum eſſe traditur, ut in in-
tegrum reſtitutione non ſit opus. At in I.
duberes io/. F. de V. O. aſſeritur, eos poſſe ſine
curatoribus ſuis, ex ſtipulatu obligari.
Quem textum malè ſic accipi, ſine curatorib.
ſuis, id eſt, non habentes curatores, ſecundum

gl. ibi, apertius eſt, quàm ut probatione e-

Seat. Iſtuc verius, ut opinor, etur,en „
ditie

46à PRELECTIONESAD TITuLuIN

ditiones quidem aliaſque alienationes, ſine
curatoribus à minore factas, ipſo jure nul-

las eſſe, idque propter odium alienationis t.
t. C. de reb. min. ſine decr. & profuſam hujus

ætatis in hoc genere facilitatem: cæterùm
alios contractus non perinde nullos eſſe;

veluti ſi ſe ex ſtipulatu obligaverit, ex ratio-

ne ſcilicet l. quod ſi minor 27. S. non ſemper ſ..

de minor. ne eadem operâ omni commercio
ipſis interdictum videatur, cum magno
ipſorum incommodo, ſi fortè perege agant

ſtudiorum cauſsà.

Lex 190.
Celſus libro 24. Digeſtorum.

Quod evincitur, in bonis non

noſtris eſſe videantur, quod ad multa
pertinet, de quibus ſummatim in l. benorum
29. ff. de V. S. mentio facta eſt; hanc tradit
Modeſtinus regulam in l. rem in bonis. 12. f.

eſt. M”MVM
1 C Vm quæritur „quæ nam res in bonis

de acquir. rer. dom. ſcilicet illas quarum no-
mine, ſi poſſideantur, exceptio; ſi amittan-
tur, actio competat. Non itaque habetur

. „ N. „C .
2 ratio, evinci res poſſit, nec nẽ. Et ideo res

emta, etſi venditoris non fuerit, nihilomi-

D RI

wirrrn

unbonisemt

eercumnon
Ul tenenturre
lecl uutaxt

(Elurentgll

Elinrinten
eotebteckiber
Korenenpe

(vonine, di

1greunns.

(ts, Ain

alumjudien

(agertton
Alien
ponnt g⸗

metſiclone

udlicvot
ud,lh
uſiſ hee
(ſltis, e
hnt
lnitum
llcot⸗ ſe

.

Min

(fe
(rtoin
io vethe⸗
Welcile
aion

MN 6;
TINIn DE RE GuIIS IuRIS. 46

—

eAennian

— .
— n

e nus in bonis emtoris cõputabitur; hactenus
Nu lenn ſcilicet, dum non evincatur. Meritò: cum
nn ate ee. 71: . D
n non teneatur venditor rem emtoris face-

4 onln bein . .
Ehmlut re, ſed duntaxat evictionem præſtare: per

unun pulg. I. ex emto 11. in pr. f. de act. emt. Ergo

neE S& ſi interim rem alienam eſſe compererit 3
Vorſe Nfe, . 4„ . 4 .
Aeneat, emtor, redhibere tamen non poteſt, fed evi-

ſinße ctionem expectabit, d. l. 11. ibi; tantum evi-
nni Qdionis nomine, niſi hoc actum ſit: Bart. in d. l.
,en . §. is qui vina. Etſi ob caducitatem ven- 4
nieps ditoris, ad inopiam vergentis, ſimilemvé
cauſſam judicis officium implorare poſſit ut
quaque ratione ſuæ conſulat indemnitati;
1 aut ſi ſciens venditor alienum vendidit
ignoranti, quod notandum eſt. nam etiam
, ante evictionem habet actionem ex vendi-
ubonsn t. ad id, quod ſuâ intereſt. lI. ſervum 3z0. §. ſci⸗
ens iunct. l. 4. pr. F. de ad. emt. I. ſi ſervum 25.
tusm ſeq. f. de evidt. Similiter bonis certi lo-
n civenditis, etiam quæ evinci poſſunt, præ- 5
1 ſtda ſunt: & cum ſucceſſioni bonorumre-
Aα nunciatum fuerit, hæc quoque contine-
ebu n. buntur. Econtrà non expectatur evictio &
I ſecd ſtatim agi poteſt in ſpecie l. ſi hominem.
gennH 6”9. f. de ſolut, ad quam præſens regula ex in-
E ſcriptionis ſimilitudine referenda eſt, Ra-

7

ele tio verò ejus petenda ex l. 1. F. de noxal. ack.
li ingde ſcilicet, ꝙ reus non condemnari ſolet
H ed actione, ut noxæ dedat; ſed ſimpliciter,

4A464 PAXIHCTIONBS AD TITuIIIMK

ganmmanmmne

ut damnum ſarciat : condemnationem

tamen hanc, poteſt noxæ deditione evitare.
quod ut poſſit, debet eum, quoad ſe, plenè
actoris facere; itemque cavere de evidtio-
ne ob ſuum factum contingente l. 10. iund,
l. 11. eo ld.

Lex 191.
Celſus libro 33. Digeſtorum.
Neratius conſultus, an quod
beneficium dare ſe quaſi viventi
Cæſar reſcripſerat, jam defuncto
dediſſe exiſtimaretur? reſpondit:
non videri ſibi principem, benefi-

cium quod ei, quem vivere exiſti-

mabat, conceſſiſſet, defuncto con-
ceſſiſſe; quem tamen modum eſſe
beneficii ſui vellet, ipſius æſtima-
tionem effſe.

VI atum eſt beneficia Principum

pleniſſimè eſſe interpretanda; l. pen. ff

de conſtit. princ. atque ita, ut ſint permanſu-

ra: c. 16. de R. I. in 6. eò quod auguſtam libe-
ralitatem ac munificentiam non oporteat
menſuràâ communiac ſtrictàâ metiri l ſanci-

mus j g. in pr. yerſ. exceptis. C. de donat. & cor-

rum-

1.

funpet benet
Utnniot,
Ulinetamen
lat, nonalt

ſelenon Pre
nturl ner
Al ſaen
Y
icneelhoi

7 unt an
Ur Uht

X

.)). ch⸗
ilmihuene
( net heno

Uerire nr⸗

Miuncelee

Mnseremtn

flogtin

khertinen
6

int erſſti

. 1

Antuperſa

lirtbznun
to nee

Pentheil
emi
inſeonin
E

D RFGuIIS IuIRIS. 46 5
Chlenun rumpat beneficii majeſtatem arctior inter-
llinn B Pretatio. arg.? A quando C. de bon vac. l. 0. Ple- 2
n,Alie niſſime ramen hactenus, dam de ſuo con-
rere (cdat, non alteri ins ſuum auferat, quod
tipelel velle non Præſumitur:. impuberi 40. F.d. ad-
nin. tut.l. nec anus C. de eman. liber. h 2. verſ. non
Facile. ff. de natal. reſt. l.2 § meritd. S. ſ quis
principe f. nr quid in loc, publ. Vnde Princi- z
pis conceſſio in dubio potins donatio præ- .
ſumitur, quàm feudum, quò maſjor ſit libe-

—

Nn

lne,e⸗ ralitas arg. c. 1. exty. de donat. Cephal conſ . 369
eLum. 37. (um ad augendum tendat, non
gul D ad diminuendum, i. in. C. de præpeſ. agent. in
n de eb. nec treno ſit ſubjecta, l, pen. C. de don.

ue thn inter vir. & axòr. Porrò hane liberalitatem 4
epen de in eum collatam, quem jad tunc rebus hu-
Firere manis exemtum eſſe ignefavit Imperator,
Leigocne⸗ etſi alioquin talis eſſet, ut ad hæredes quo-

4 que pertinere deheret; his tamen non pro.
AII . . .— „* -
ficere exiſtimavit Neratius: ſcilicet cùm
in eyus perſon , cujus, potiſſimum intuitu

facta eſt, nunquam conſtiterit, & principali
„dublato, nec ea quæ ſequuntur locum ha-
c li beant. 1. eum yrincipalis, cum ibi not. f. bh. t.
rend,, Hoc in dubio Alioquin ipſum Princi.
nen pem eſſe dehere ſuæ liberalitatis interpre-
el eem. arg. I. ſin. 5. 1. verſ. deſinimus C. de leg. &-
conſt. princ.

ni Eit autem ex hic lege cumprimis ad

N

466 Pa FIERCTIONES AD TITuIUM

imitationem notanda ſumma Neratii pru-
dentia ſimul & modeſtia, ac reverentia erga
ſuum principem: qui de jure conſultus
reſpondit quidem, ut debuit, ex animi

asbe

—

ſui ſententiàâ; ſic tamen, ne minimum qui-
dem derogatum aut præjudicatum vellet

authoritati ſui Principis. Hic eſt verus &
legitimus modus tùm conciliandæ, tuùm
conſervandæ Principum gratiæ. Vnde

tàm charus fuit optimo & laudatiſſimo Im-

peratori TPrajano, ut eum ſibi in imperio
ſucceſſorẽ deſig
& ei aliquando dixerit: Commendo tibi Pro-
vincias, ſi quid mihi fatale contigerit.

Lex 192.

Marcellus libro 29. Digeſfiorum.

Ea, quæ in partes dividi non

poſſunt, ſolida à ſingulis hæredi-
bus debenrÄůYur.

H

actus, via &c. Et ideò ſiis, eui via debe-

Latur, deceſſerit pluribus hæredibus reli-

ctis, ſingulis in ſolidum debetur, nec cogt
poſſunt, ut per unum duntaxatutantur ſer-
vitute, vel diſcretè alternis temporibus,

aut

1

gnarein animum induxerit,

Vjus generis ſunt, libertates, itẽ iter,

D5

unm enn

mer inter
ollitnendo
or uber⸗

neopomin

ſelen anen
Cin eo etia

lünebligern
liio Me
Ere Mero,
bunmnt hoet
Pbet,eleue
tant I

ſerre
uemen

e e
. ulg

Wcbennt.

IIN
—,—

1R 1
umm Neng

1rkeſtrnn
debitor liberabitur ſi cæteros impediat;

4 1† . „
ce een
1 4 14
(edon, Ac
„141 1
4
†* 6
§. Heet a
* ſ

ℳ1 4
ſſe .
MN.

agm.
Immwemm

4
wI NSNe
dtI n

CuumahV

Anfnt

N
ligiſun.

42

ello
Hetunhe

4.

Gtomm

ten

2

467
aut per intervalla: nec rursm uni horum
conſtituendo præſtandoque ſervitutem,

DE REGuIIS IuRIS.

—

quin eo nomine ad intereſſe teneatur l. hæ-
rvedes 25. S. an ea. f. fam. erciſc. Cujus effe- 2
ctus in eo etiam apparet, quod etſi eädem
re pluribus hæredibus relictâ . ſinguli pro
parte tantùm hæreditaria teneantur, atque
adeò cæteris deficientibus, aut non adeun-
tibus, is qui ſolus adivit nihilò magis in ſo⸗
lidum obligetur; puta ſi cui centum eſſent

à Titio & Mævio hæredibus legata, defi-

ciente Mævio non amplius quam yo. de-
beantur: hoc tamen in indiviſis ſecus ſe
habeat, adeoque & ab uno ex hæredibus
adeunte, via legata vindicari poſſit in ſoli-
dum l. ſn. H. de ſervit. leg. Pariterꝗ; quod ;
ad opus Civitatis faciendum relictum eſt,
Beſ gkentafa d in ſolidum obli-
Rdeitsmmiſſa. 11. S. pen. F. de leg. 3. ſic

tamen ut unius ſolutio cæteris proſit, non

autem ut ſinguli nihilominus ſolidum præ-

ſtare debeant. d. l. pen. & d.l. hæredet. S. contra.

Quod ideò inductum eſt, quoniam hujus
modi rerum per partem nullus eſt ulus, &
facilè prorsùs eluderetur, ac evitaretur pra-
ſtatio, ſi cuique liberum eſſet pramiſſione

ac proteſtatione nudà defungi per ſe mo-

ram in parte ſuà præſtandâ nullam fore,
Gg 2 dum

4 e% PRALECTIONES AD TIITuIUIM.

dum per cæteros mora non fiat; quorum
tamen ſive tergiverſatione, ſive abſentià

abutatur, ne ipſe quoque ſolvat. Idemque

eâdem ratione in ſtipulationibus faciendi
vel non faciendi obſervatur, ut cohæres
etiam ex cohæredis facto teneatur, quam-
vis, quod pra ſtiterit, familiæ erciſcundæ

judicio à coha rede conſequatur l. 2.5. item

in facto f. de V. O. Facit l. ſtipulationes non divi-
duntur 72. ff. eod. t. I. 3. F. de ſervit. leg. unde

& hæc lex deſumta eſt. Porrò quod in I. .f.
de ſervit. leg. quam huùc pertinere & inſcri-

ptio & materia communis argumento eſt,

Modeſtinus tradit legatum viæ in unãâ per-

. . . . . .
ſonà interire ex perſonâ alterius; cum po-

tius ex perſonàâ ejus, cui competebat, alte-

ti quoque prodeſſe debere videretur, ut va-
leat magis actus, quàm pereat; l. quotiens f.
de reb. dub. multisque prodeſſe potiùs con-
ſtitutum in perſonâ unius, quàm nulli, arg.
b. reg. & I. viæ. f. de ſervit. Illud non ita acci-

pio, ut prorsùs intereat legatum viæ, etiam

in perſonãâ ejus cui legatum eſt, ſed ut vin-
dicare tantum ſervitutem non poſſit, quòd
hæc vindicatio etiam ſocio profutura eſſet

contrà voluntatem defuncti: cæteràùmipſe

iturus, hæresvé ejus repellat exceptione

prohibiturũ, ne ſervitute utatur; aut etiam

0 –—
.
1

5
obeio jucicit
untiel poſ
Denge
E uniut ddl
(unteutate
abethn

4

unnbar here

m hlelge

R

lted
erzrion

((ne,

Uünue

ſirt
Hn i
Reilus
Cpet A
meli⸗

.
endrem
lerire lns

Alfneh.
. eünune
4 iſgure
ſerſnnf
ſaer.
ed non

4 mun

—
on tu an
nne, dne rt

kſolrn An

uut, uclrt
tenenie

aun.
HalinnH

li

/
001

uß

onb

sann

kerins; dn
onpettin
eſicetenn

en;

3
6

eell

umub
nplt⸗

. .
1

mwſm

4

arm,

te,

,

1 . 7
ertlnekene

DE REGuIIS IIRIS.

46⁶

officio judicis tueatur, ut ſine impedimen-

to uti eâ poſſit. “MUMD
Denique notandum arg. huius I. plu.
res unius Vaſalli fiios omnes tamen in ſe-
lidum fidelitatem jurare: Cuchal. hic in ad-

dit. ad Dec. etſi non è diverſo unus Vaſallus

omnibus hæredibus Domini fidelitatem

juret, ſed eligat.

In re dubiaâ benigniorem in-
tetpretationem ſequi, non minus
juſtius eſt, quàm tutius.

Eſumta eſt hæc regula en l. 32. ſ. de his

ſemper in dubiis 16. & I. rapienda /6 80. h. t.
Hic illud adjici & tractari non incomo⸗=
dè poteſt: An teneatur ordinari4 peœnàâ Le⸗
gis Coôrneliæ de ſicariis, qui occiſur Titiũ,
Per etrorem occidit Sempronium? quæ ve-

quæ in teſt. & del. & declarata ſuprà in I.

hemẽter hactenus ab Interpretibus agitata

quæ ſtio eſt: & quãvis in utramq; parté non
defint authoritates, affirmati va tamen à ple-

riſque defenditur; ex l. eum qui nasentem 18. F.

injuria fl. de injur. & I. 1I. pr. ff. ad L. Corn. de

ſicar. Ego quidem de veritate affirmativæ

tiva

Eg

–—

adeò non dubito, ut etiam putem pro nega-

470 PRELECTIONES AD TITuILuIM

E *&

tivâ nullam probabilem dubitandi ratio-

„nem extare. Quod enim de errore affer-
tur, qui dolum excludat, leviuſculum eſt.
Nam percuſſor non erravit in occidendo
homine, licet erraverit in occidendo Sem-
pronio.
non adverſus eos, qui hunc vel illum dolosè
interfecerint; ſed qui hominem. Vt &
lex divina in ſpeciem hominis, non in in-
dividuum lata eſt. Qui hominis ſangui-
nem (qualis-qualis ille ſit, ratione indivi-
dui, ſive rex, ſive bubulcus) fuderit, ejus ſan-

guis per hominem fundatur. Verum au-

tem eſt, percuſſorem habuiſſe propoſitum
humani ſanguinis fundendi, & illud propo-
ſitum dolosè executum eſle.

& citra omnem errorem ſe legi fecit obno⸗
zium: nec quicquam patrocinari ei debet,
quod alium occiderit, quàm quem volebat.

Nec cavilletur aliquis, has eſſe inanes ſub-
tilitates. Satis enim conſtare, ſpeciem ho⸗

.* . * „ „ 4 — 4 =è ,—. .
minis occidi non poſſe, ſed individua: ideè

legem ad individua reſpexiſſe. Reſpexit

ad individua, non tamen ad hoc individu-
um, aut ad illud; ſe ad individua, tanquam
ad ſpeciem. Alioquin ſi ad hoc individuum,

quatenus tale, ſpectaſſet; ſpectaſſet ejus
qualitates, quòd occiſus percuſſoris fortè

parens fuit, quod princeps, quod magiſtra-

tusz

6

Caterum lex Cornelia lata eſt

Mingpicen

Ita directèàè

D5

mrmramr er

ude. Fed
Oneerueles

Unllintiastran
Niecis ⸗
ſiin homin⸗
Alerumm
toenn
lnt,neque⸗

ule Ran
eherluspetr
Uünſolcere,

Ppret,i

lngin
Gaßzle ne⸗
eAbrelkire!

ſüumngun
Nnlclordo

fun ali
ertenc⸗
un ee;

des
Rätmlen

J
nſllfne
i,
ſ nger

An
onetran

DIInn pr·f 'REGUIISIuRIsSs. 471

— — —
nin tus &c. Sed apertum eſt, in lege Corneli4
nen, omnes æquales eſſe; & propter dictas cir-
kim cumſtantias tranſitum fieri ad alias leges, de
thoun parricidis &c. Patet ergò in L. Corneliâ?
inh ſpeciem hominis ſpectari.
Cid Arlterum hujus rei argumentum eſt, 4
uInd quod hoc & ſimilia judicia & crimina publi⸗-
um IIca ſunt, neque concernunt privatorum in-
ni s tereſſe. Si, qui occidendus erat, vellet age-
nmi re adverſus percuſſorem, & illum ad ſuppli-
iri Ccium poſcere, quaſi ſe occidiſſet; ridiculè,
Mit, Ut apparet, ageret: ſi occiſi parentes aur
m propinqui capitis eum accuſarent, quèd fi-

Nemg
knd lium, propinquum ſuum &c. dolosè occi-
Kiluin diſſer; ille merno errorem prætenderet.
Sed ſi vel hi, vel iſti agant, non quatenus ta-
D les, ſed tanquam quiliber, quòèd ſic homi-
nem dolosè occidiſſet, nullà exceptione ju-
ſtà ſe tueri poteſt. r
den6 His conſequens eſt, præſentem le 1
„am gem, ut & alias ſimiles I. fadtum 5. § fin. h. t.
tue hùc trahendas non eſſe, ubi nec factum du-
e binm, nec ad mitigandam pœnam cauſſa
ſfaſfficiens eſt: ne per miſericordiam intem-
peſtivam legum miniſterium n egligatur. c.
unt non fruſtra e non eit orudelis & trib. ſe4. . non
vini⸗ eſt innnocentiæ 24. 4. 35.
il, H An igitur nihil intereſt, erraverit an &
c⸗ non erraverit percuſſor? anne prorsàùs nul-
Gg 4 ls

5

47 à2 PALECTIONESAPDTITUILuIMA

—

lus hujus erroris effectus eſt? Eſt ſanè, ſed
id in aliam quæ ſtionem incidit. Aliud eſt
enim quærere, utrum, qui alium pro alio
occidendo erraverit, puniatur ac ſi non
erraſſet? aliud, an teneatur tanquam ſi-

carius lege Corneliâ ? Finge percuſſorem

voluiſie Titium occidere, & in obſcu-
ro noctis occidiſſe Sempronium pa-
rentem fuum. Hunc non utique ut
parricidam, puniendum putem, ſed lege
Cornelià ut homicidam. Hominem oc-
cidere voluit, & occidit: patremn occidit qui-
dem, ſed non voluit. JJ

„ Interim dictas Il. ad hanc affirmati-
vam parum roboris aſterre arbitror. Nim

quod ad f. 1. F. de ſicar. attinet, ſi quis ſe

fundet in eo, quod etiam is ea lege teneatur,
qui cum telo ambulavit tantùm, hominis
necandi cauſsà, etiamſi neminem læaſit,
apparet hanc quæſtionem plané ine

ptam fieri. Quid enim intereſſet, erra-

verit, an non erraverit in occidendo, qui
.—— . P.
capite mulctaretur, etiamſi neminem oc-
.— . . .
§ cid ſſet à Quaaquam ego valdè dubito,

4 à
an omnium eorum, quæ lege Corneliã
comprehendebantur, capitum par pœna

fuerit. Totam legem pericriptam non
habemus: & ratio ſanéè dictas, gravius eſſe
ſceleratum propoſitum effectui datum,

quâm

N.

Cvim non

Popte ſca⸗
tvcinem &

uum armorn

ſen tamen c

Kerenlter,
lule e e
Eee
uki rern

fEkfur.

(Altererbe
ribjurian
cwyereuti
(Kolemel

cüdinſin

AUinner

1otn
Ie,c
quian
D ini

õ 1

Hü qum non datum. Pone tamen, fortaisè 3
d MIA propter ſicariorum ejus temporis & mul-
GUmh titudinem & audaciam, etiam ſolam no-
mirrtin ziam armorum portationem fuiſſe capita-
Iem, tamen conſtat id hodiè non obtinere
geln generaliter, licet quandoq; fiat capitalis:
Ande Itaque ex lege vel abregatà, vel derogatâ
mu fruſtrà argumentum ducitur. D”
n n DWD Æ què nihil ſubſidii video in l. 18. §. 32. 0O
u . de injur. Puto enim agi ibi non de reali,
Hrm fecd de verbali injuriö. Nam ſi Titius mihi
cenumn per injuriam inflicturus colaphum, Mœvi-
uunm percutiat, quem me putat eſſe, non vi-
o deo, quemadmodum mihi competat, aut ad
b quid, injuriarum actio? Non poſſum illam
ene, 2ſtimare, quia nihil paſſus ſum. Ad pœ-
er nam ſi agam fiſco a pplicandam, adhuc dice-
Lur, me nullam injuriam paſſum efſe. At
ink ſi Titivs Mævium proſcindat convitiis,
3 gquem me purat eſſe, eo ipſo „quòd errorem
ſuum prætendit, fatetur, ſe mihi injuriam
feciſſe: quia ad ejusmodi injuriam nihil re-
mui S fert, præſens ſim an abſens. Verba inju-
rilrgola ſunt dolosè adverſum me prolata;

* quanquam in hoc tantùm erraverit injuria-
i “ tor, quod putavit me ipſius convicia audi-
inn re, cum alius audirer. Indé textus non ei,
t qui audivit, & in quem directa fuerunt ver-
en ba iniurioſa, dat actionem; ſed mihi, adver-

*

—

474 PRELECTIONES AD TITuILüUM. Dr

piam mrerr m

ſusquem dicta erant. Quod ſi realis fuiſſet elheuuntf.
injuria, utique paſſo injuriam non debuitt iberetint

denegari injuriarum actio. Eſt enim ab- izennri
ſurdum, me propter errorem mali, doloſi & gingidr
contumelioſi hominis impunè injuriam Eenractio
11 pati. Præſuppoſito ergò, quòd ibi de ver- preſi
ban injuriâ agatur, palàm eſt, ad caſum pro- Uelenn⸗
poſitum homidii nullum argumentum du- Denign
ci. Nam verbalis injuria in alterum perfe- ti, nond
cta & abſoluta eſt, licet non audiverit. Atho. mgeb eſ

micidium in alterius perſonàâ perpetratum tibab
non eſt.

Pumeumne
. lufc
Celſus libro 38. Digeſtorum. hi
Omnia ferè jura hæredum pe- ſbin
rindè habentur, ac ſi continuò ſub irückin
tempus mortis hæredes extitiſſent. ein
B nunt;
1 Enſus eſt, aditionem retrotrahi: quod hres
& generaliter ac ſine exceptione ſupra tenit
traditum eſt, ad l. omnis hareditas 135. t. Cæzez- Aiele
terùm rectè hic additur, fer?. Nam & mul⸗

2 ta conſumta à poſſeſſore hæreditatis non
repetit verus hæres (æſtimationem Puta,
quæ repetiturus erat rei vendicatione,
protinus ecxtitiſſet hæres l. eti 25. 5. conſu-
luit, cum tri b. ſeqꝗq. f. de petit. haæred. I. nen 4

duun
Nüneiii⸗

4
elddng
1

bi em

1

fmin

erec,

oN
15 N

4
6
o
16

AE
9 ℳ

NNu

nen
tin⸗

,66*

7,
/0

DE REG⸗uLISIIRTIS. 475

verberatum.15. S. n. . de rei vind. Itemque 3

filius hæresinſtitutus, & poſt mortem teſta-

toris emancipatus, hæreditatem adeundo

ſibi acquirit, acquiſiturus patri, ſi retrotra-

heretur aditio in mortis tempus, quo ſub
poteſtate fuit l. non dubium C. de iur. delib.
Dec. hic. num. &.
Denique, quod procurator ejus, cui 4
delata, nondum tamen ab ipſo adita hæ-
reditas eſt, ejus nomine judicium intenta-
verit, ratihabitione confirmari, exiſtima-

verim cum Decio bic. & Baldo in l. hares quan-
doque f-. de acquir. hared. etſi aliàs nec uſus-
fructus, nec aliud quodvis, in quo factum

perſonæ operævé ſubſtantia deſideratur,
per ſervum hæreditati acquiri poſſit. l. hæ-
reditas in multis. 6i. ff. de acquir. rer. dom. Nam

diverſa eſt inter hęc ratio, ille magis perſo- 3

næ, quàm hæreditatis nomine judicium
intentavit; quod indè intelligitur, quòd
etſi hæres non fuiſſet, tamen ex cautione
de rato, aut mandato tenebatur convento
ad intereſſe: ſervus alii quàm hæreditati
acquirere non poſſet ſub no-
mine hæredi

476 PLHECTIONES AD TITuILUuIM

———

—,

——☛n

R

LTLerx og.
Mogeſtinus libro b6. Differenturrum.

Qui per ſucceſſionem, quam-
vis longiſſimam, defuncto hære-
des conſtiterunt, non minus hæ-
redes intelliguntur, quàm qui prin-
cipaliter hæredes exiſtunt.

P Actenus ſcilicet, ut qui propiori h-

res extitit, non poſſit remotioris hg-

reditatem omittere; l. ſi quis filium. 2. f.. de
Aaæcquir. hered. ac multèòè magis eandem ab
alio poſſeſſim poſſit petere: l. 3.. S. 1. f. de
pyetit. hared. quia plus eſt cogi habere, quàm
* poſſe. At non viciſſim, qui remotiori hæ-
res eſſe non potuit, prohibetur eſſe pro-
pinquiori, & ex hujus perſonâ etiam re-
motiori. Quocirca qui ſe indignum Ti-
tii hæreditate reddidit, eidem tamen hæres
eſſe poteſt ex perſonàâ Seii, qui Titioſ ueceſ-
ſit l. poſ legatum 5. S. qiei accuſarit fj. de his qui
3 ut indig. l. qui Titii. 7. ff. eod. t. Itaque quo

ad obligationis individnam unitatem po-
ſtremus hæres omnium ſuperiorum bæ-
res intelligitur, omnium creditoribus ob-
ligatur, ex omnium factis convenitur, qua-
* tenus

DEI

fẽ
S

enusſcllicetju

perconkulone
enti defondti

Naudh

uiſucceſile in
uu: Aoli

ull Eberen
nin,ur inſ
M tnere ber

nn eſ in
. 3

Mtgßina

luprtl
onporen,

lannl F
nillera⸗
hnpon
glaſt.
. Cnnnner
luhnil
t r
cluee
mine
loguin⸗
Umnmo

wumuu DERECHILISIuRIS. 477

— tenus ſcilicet jus patitur. Cæterùm pro- 4
ter confuſiones jurium, quæ in unam po-
94 hremi defuncti perſonam coaluerunt, illi
mm Uni ſucceſſiſſe intelligitur, non ſuperiori-
bus: alioqui continget, ut uni & eidem ſi⸗
Elonnc mul & hæres & ab eodem ſimul exhæres
Au“ exiſtat, ut in ſpecie l. i nepos f. de coniung.
on nuS u emanc. liber. quod impoſſibile. De aliis
diictum eſt in 1. baredes 67. l. 7o. l. 227. f.

Lex 195.
nr ont otood . . — .
rn Modeſtinus libro 7. Diferentiarum.

ELErnpx preſſa nocent, non expreſſa
naon nocent.

giluiif JSuenme eſt hęc regula ex l. nonnunqu? 52.f. 3
d.cond. & demonſtr. in cujus tamen ſpecie
malè uſurpatã à Modeſtino poſt oſtẽdetur:
hee S à Pomponio in Lßi quis Sempronium 6⁸. f. de
i bered. inftit. Verior certé eſt regula huic
contraria, expreſſionem eorum, quæ tacité
inſunt, nihil operari l. Cornelius g. f. de bar.
inſtit. Cæterùm & hæc vera eſt in ſuo lo-
co, ſuaque cum cauſsâ conſiderata, etſi ni-
mis concepta generaliter ad multas juris,
alioquin veriſſimas deciſiones ineptè ſit a-
commodats. Vera eſt autem in ſpecie l. 3

2

47 Pa INCrTONES AD rITuTHMA

eum qui certarum 13. §. fin. j. de V. O. ubi ſab
alternatione Ppromiſſor mutare volunta-

tem, quotiens libet, in eo quod præſtatu-
rus Gt, Proponitur: eò quòd diverſa ſit ex-
preſſæ voluntatis cauſſa, quàm non expreſ-
ſæ. Vult autem dicere, promiſſorem al-
ternativum, puta talem Tuium aut Pamphi-

lum dare ſpondeo, etſi tempore promiſſionis

in animo habuerit Titium præ ſtare, non al-
terum; fortè quod hunc ſuum animum co-
ràm alic uibus poſtmoduùm profeſſus ſit, &
adhuc fateatur; tamen ei liberum eſſe debe-
re, mutatâ voluntate bamphil um dare:

quod ſecùs eſſet ſi non ſolùm animo, ſed

verbis quoque expreſſis ſine alternatione

Titium promiſiſſet. Sic itaque expreſſa

4 nocent, non expreſſa non nocent. Ad
electionem autem vel variationem nihil

pertinere 4. l. 13 §. clarum eſt ex modò pro-

poſitâ facti ſpecie. Variare enim in inſini⸗
tum unicuique licet, dim non deminuatius

alteri quæ ſitum §. mandatum. Inſtit. mand. Fac.

not. ſupra inl. 168.n. h. k.
Porrò ad l. 52. f-. de cond. demonſtr. cy atti⸗
net, vera eſt quidẽ ibi d dexiſt o, ſed falſa ratio.
Neq; enim quod legatum in alterius volun-
tatem collatum, non valet, in factum, va-
let; etſi hoc ipſo in alterius voluntem col-

latum videatururporc: in cujus Poteſtate fa-
ctum

D5 R

be

Giſtpoltd:n

anrelonpoce
Ektexptelum
ſcaet, aus

R a ha
(ineh puhr
(n
ikat enn

nſtung

ledz 14 met⸗ 4

Ede ſi

mirofile ſe⸗
A Nruttel
ln lte ie
dedan ba⸗

don

—
=
=
—

DE REGu⸗uIIS IuRIS. 479

t, Eta ſit poſitũ: non in quã hoc ideò fit, quod

umnn expreſſum noceat, non nociturum, ſi non
nm eſſet expreſſum; quod utique omni ratione

N

de caret, & ob id proculà jure relegandum I.
nmp mnam abſurdum f. de oper libert. An non in-
er, l di gnum eſt, Iureconſultum non aliam red-
nnas dere poſſe cauſſam, quare inſtitutio non
enpor n valeat, quàm quod verba contineat, quæ ta-
unpen cite inefſent? ut fit l ſi quis és. f. de hared. in-
Neluumum ſtiMr. QCur non potius ſuperflui non habe-
mtt turratio ? ut in l. 17. C. de teſtam. l, aliquando
elbenmd 107. F. de 6ondilt, & demonſtr. Sed ideò, quod G
Pamchlma ab alienà mer4â voluntate legatum pendere
tinn non debeat, imo non poſſit. Nec enim ul-
ne dmn la poteſt videri volu ntas ejus, qui ſimplici-
eiuee ter & abſoluté & indeſinitè pendet ab alte-
n e rius velle vel nolle; cùm omnis voluntas
itus ſit in unam partem inclinatio, nec jam dici
eka poſſit beneficium teſtatoris ſi ab alterius
etnnnn merà profiſca ur voluntate; adeoque non
. valeat, utteſtatoris legatum. Dico merà 7
ial volun tate, id eſt, ſimplici ac liberâ: nam ab
1 arbitrie boni viri pendere poteſt. I. 1. F. de
Ee leg. 2. Et ideò mirum videri non debet, ſ
un tale eitnm non valeat: Titio 100. lego, fiA
teipne Senmsdenius voluerit : quia nulla probabilis
e e potelt, (quod tamen omninò in M
nuo⸗ tote ine neceſſe eſt; ſiquidem abſurdum H
*M ratione caret, & ideò à jure alie-
JUVU?ÿgdẽ num

— —
*

480 PRALECTIONESAD TILTuILuIEI

num d. l. nam abſurdum) quamobrem ira de-
mùm Titio benefactum velit, ſi id Sempro-
nio placeat; & ſi id placeat, jam non teſta-
tori, ſed Sempronio iſtuc acceptum ferre

3⁸ legatarius debeat. Id quod ſecs eſt cum

in arbitrium alterius collatum eſt, item que
ſi in aliquod factum: cùm infinitæ cauſſæ
ſubeſſe poſſint, quamobrem beneficium
noſtrum ad alterius non voluntatem nu-

dam, ſed æſtimationem juſtam & æquam

redigamus, aut aliquo certo modo datum
velimus; ſi ſcilicet hoc aut illud factum fue-

(it. Quo calu dici non poteſt. principium

beneficſ in æſtimante aut implente condi-

tionem poſitum eſſe ſiquidem facienda eſt

omnimodò æ ſtimatio, ſi non ab eo, qui de-
buit, tamen à bono viro, quem judex de-
derit: I. continuus 137. S. cum ita ff. de V. O. &

factum etſi non utique implendum ſit, &
ſine fraude non impletum faciat deficere

conditionem, tamen ſi dolo malo non

impleatur ad perimendum legatum, pro

impleto habeatur. I. 14. l. cum pupillus 75 f- de

cond. & dem. Quid enim intereſt, fiat, an

dolo malo non fiat? l. qui dolo 137. . parem.
Xe 70. cum. ibi not. F. b. t. Vt non omnimodo
verum ſit, quod in d.l. 52. & 63. dicituromiſ.

ſum, tacitè idipſum intelligi, quod expreſ-
ſum vitiaturum fuiſet. Nam ex dicis

A
kalli

9N

unkeltum er⸗

(olobtnemehie

.
lum hieneram

oponiſolgil

Cetinbonumvir

In neh, be
Eanentir fitiol

Enin Aicud

4

ubic Modl

inrbetind

(lreinarbe

.
conkerarn

N.
(inbienun

Uuwhuhen

Wrente
oNning a
fünuklms
ſhind
uhtet er
tl c.
mmſitp
ueittan
tre
Amn
Uulean
Unt,u

3

Bm

—
Aumohrnn
Nen, unnt

1 5
n nmne Ar
KU Ulüle
1

„ Gee,
unin ſy
.
. 1S*½
nlam Ate
I uH inl
mAAE
6 (ento NNRNAN
1565„ 4

4
nf
t iad ho

ete Se
1 .ri
4 AseN
wiem t
a,
nonahene

h,len ſe
unn u

. mpen
6

K

um trd
1N
“
nkuebi,

Cujacius alicubi notavit.
ipſam hãc Modeſtini deciſionem VI pianus

contenta ſit perd.!
lius fuerit tamen, nihil calumniari, nec ver.

eſt & odio digna exhæredatio,

N — D .

DE REG;:uLISIIRIS.
manifeſtum evadit, aliam utrobique eſſe
voluntatem; hic principalem, illic acceſſo⸗
riam; hic meram & indefinitam, cui dolus

opponi poſſit; illie reſtrictiorem, quæ ſcili-
cet in bonum virum cadat.

Atque ita no-
vum non eſt, bonæ & veræ deciſioni aut
ſententiæ vitio ſas cauſſas adhiberi quod &
Quanquam &

improbet in d. l. n. f. d. leg. 2. ac putet nil inter-
eſſe, ſive in arbitrium ſive voluntatem alte-
rius conferatur legatum: ſemper enim in-
telligi arbitrium boni viri non autem me-
ram voluntatem.
Hiic eadem regulãà abuſus eſt Pom-
poniusin d. L.&z. f. de hæred. inſtit. cujus ſen.
tẽtiam nihil moram ur, cum & à Divo Mar-
co Imp. im probata ſit in lI. n. ff. eod. t. Niſi
quis putet exhæredationis odio recipien-
dam d. l. 68. quia vera clementia occaſione
Tapienda 163. h. t. Me=

ba captare !. pen ſy. ad expib. Si enim iniqua
quid opus
eſt ambagibus cur non recâ⅛ viꝗ aboletur?
Iuſtæ certè pœnæ non minus favore dignæ
ſunt, quâm juſta præmia.
Ab
hic ad I, unus g. illud F. de pact. eo deceptus,
H Hh quod

. . . 4 .
outitur etiam hâc regulà Accurſius

4 1

6

R *

45 2 PRALECTIONES APD TITUuLUM

.
R

OOèO

DE1

quod de uno eodemque dolo tàm princi-
pium quàm finem legis accepit. Quod
mmetirè Bart. Caſtrens. & laſon ibi repre-
henderunt, ut jam nihil ad hanc regulam
pertineat: cùm contraria oporteat circa
idem ſubjectum capi, & ex diſparibus nihil
inferatur. Rectiùs adduxit I. ſi ita legatum 67.

. ſerv. 47. verſ. pn f.. de condit.

oportet accipi l. ſerv.
& demonſtr. ubi quod ait, ineſet tamen, ſup-
plendum, alio tamen modo ineſſet, quàm
ſi fu ſſet exprefſum, per ſuprà dicte & Bart.
in d. I. 5. F. de hæred. inſf. H
Denique fallitur Accurſius in lI. Pom-
ponius 6. ſ. de pact. dot. dum putat eam pa-
ctionem, ne dos ſit periculo mariti Dad cul-
pam, non ad caſum pertinere, quia jam an-
te
I. contractus 23.b. 1. & ideò tacit remitti poſ-
ſe culpam, quæ cxpreſse non poſſet. . 1.
17 pomponius. Quod ſecùs eſt. Tenetur eti⸗
am in eâ ſpecie maritus de fort
tanquam in re ſuâ, ſicut generaliter tene-
tur, ſi æ ſtimata dos fuerit. l. io. f. de jur. got.
tanquam emtione dominus factus l. 16. ibi⸗
eæ emto. d. I. o. in fin. ibi, eſtimationem omnt-
modo praſtabit. f. de jur. det. ad quem meritò

omne periculum pertinet, per not. 4 l.23.
ſupra h. t. Et diverſo ſi periculum id eſt,
caſus

4

de caſu non teneatur, per ſupra dicta in

caſu fof᷑tuito,

alussd mulie
Ninati, marit
leqvibis
Eet, eoe
Mtenidere

llchin

litlege
ledarn Per
Ahereden

ulleine

—,——

SS=

Uleteent

n
OUemtonen

ufſhn
piſe

UUmingni

nlherlo

Uulmeöcumn

Enlt pokten
dKril
Rohſkalt
nrking
1 uilkte
ll ng

Dpbum DrRECzuIIS IuRIS. 453
e dhi caſus ad mulieré pertineret, ut in dote inæ-
m. ſtimatà, maritus id in ſe recipere poteſt .l.
AHiIs, S. Ex quibus apparet, nihil de tacito in eâ
141 4 ‚ 7 S . ——DW .
ken lege agi adeoꝗq ue a præſentem regulam
rrum non pertinere.

7 —
Een e y 4
mee 4
* NNE
IMLR 1 . . 6
6

Nterem Mogeſtinus libro 8. Regularum.

Privilegia quædam cauſſæ ſunt,
KH& Qquædam perſonæ: & ideòô quædam

cauſſæ ſunt: quæ verò perſonæ ſunt,
“ ad hæredem non tranſeunt.
ieuonni C Vm actus agentium ultrà eorum in- 1
ete tentionem non operehtur, l. non o-
Ne“ mnis ff. i cert. pet. palàm eſt, perſonalia be-
Durs, neficia, privilegia, immunitates cum perſo-
SuI nis extingui. Cæterùm quæritur: utrum 2²
AW in dubio perſonale, an reale privilegium ſit
Eei præſumendum? Et verba quidem in hâc
mni re multa poſſunt; talis enim præſumitur
ℳ contractus, qualem verborum demonſtrat
Pproprietas l. intereſt 2l. C. de ſolut. ibi, juan-
wminn⸗ “V leſtio probat. & tenor diſpoſitionis oſtẽ-
tract. num. „7:: In dubio tamen perſonale
Hh à4 vige-

= —

1
e
Ney
1
’2
Ne R

.

4

5

474 PAFLECTIONESAD TITILUIM

—

—

videri receptius eſt. Dec. in l. 6S. num 3. F. h. t.
Adde ſupra not. ibid. num. 12. & ſeqꝗ.
ADHXREDESTRANSMIT-
TuNT uR.) Imò quæd transmittütur eri-
am perſonalia, non tamen vi conceſſionis,
ſed diſpoſitione: ut officialium ſacri pala-
dii, ut à perſonalibus muneribus immunes
ſint I.I. C. de trivil. eor. qui in ſac. pal. Ter-
tium eſt denique genus privilegii, quod nec
perſonale nec hæreditarium eſt; ſed officio
cohæret: ſicut officia pleraque à ſordidis
muneribus ſunt libera, idque perpetuo,
uemadmodum ipſa officia ſunt perpetua:

etſi hoc hæredibus officialium regulariter

non proſit. l. ſordidorum 13. C. de excuſ. mun.

lib. 10. .

Lex 197.

Modeſtinus libro ſingulari de ritu nuptiarum.

Zemper in conjunctionibus

non ſolùm quid liceat, conſideran-
dum eſt: ſed & quid honeſtum ſit.

Vide ſupra in l. non omne 14–, h. t.
Lex 19⁵°.
lavolenus libro 13. e Caßio⸗
Nreque in
in cæteris cauſſis pupillo

interdicto, neque

nocere
O

DI

Pohonrercoln
coett,irem

A i
Alreriän

Lewtll.
minleihtio
Imablele
n.1 Ulr
Mumludtt
nlit, ne gt
tiorfat hel

iſteolnor
bmer inntei

UUIllaſti

Gunocet-
lllintet f.
Ui quan
nde n

cſunn

Nrioh

D DE REGCuLIS IuIRIS 4 5 5
ene . oportet dolum tutoris: ſive ſolven-

do eſt, ſive non eſt.

SS gi hic de interdicto de tabulis exhibẽ?.
icnets A dis, veriſimile eſt, de quo idem Iavo-)
n lenus agit l. vel. 4. pel. . f-. de tab. ehib. qua-
enn rum inſcriptiones transpoſitas eſſe, proba-
bilem ex hâc lege conjecturam capit Faber

18t Nleg
N.

„ic num. J. IIlud addendum: teneri tamen 2
umehii pupillum hactenus, ſi quid ipſi dolus tutoris
engri profuit, ne quid cum alieno damno locu-
e. pletior fiat. 1. Ialianus S. ſed cum in facto.F. dd
lun o Adt. emt.
lim ie Ndug IN CTSRISCAUSSIS.)
Mμμ4 Et ideo ſi tutor rem pupillo debitam vio-
lenter invaſerit, hoc pupillo non nocet,
j quWuin ſalva ſit ei actio; etſi alias propter vio-
lentam occupationem Pprivetur aliquis jure
ſuol. extat. F. quod met. cauſ. l. meminerint. C.
Nide unde vi. quam ita accipio, ſive ſolvendo ſit

VnuuwN

— 2
S

u tutor, ſive non, nec enim lex diſtinguit I. L
utt .. J. C. ſi tut. rel curat. interren.
layoelenus libro 6. Epiſtolarum.
ℳ Non poteſt dolo carere, qui im- =
n, bPerio Magiſtratus non paruit.
lon hlBh;h 3 Sci-

Aé PaIECTIONES AD TITUuIUIM.

N Hy⸗
— ᷑N —

S Cilicet ſi petuit parere. Dolo enim
OQĩ ) caret, nec contumacis pœnam patitur,
quem valetudo aut majoris cauſſæ occupa-
2 tio defendit. I. contumacia, f-. de rejud. Nam

nerc fieri poſſe videtur quod cum periculo
fieret l. item quæritur iz. S. exercitum.l. habitato⸗

res 27. in fin. f. locat. cui ſe nemotenetur ex-
3 Ponere c. negociatorem S. diſtind. Ac diffi-
* ultatis aut incommoditatis magnæ, nô mi-
nor habeturratio, quàm im poſſibilitatis 4.

I. habitatores in pr. l. 2. F. quis judicio in pr.

verſ. nam neque. f- ſi quis caat. Facit. l. facta 63.
§. ſi ſub conditione. ff. ad Trebell.
. 4 Cxterùm hæc regula, ut omnes omni-
um diſciplinarum per ſe eſt accipienda.
Quod enim Magiſtratus non ur Magiſtra-
tus juſſerit, ei impunè non paretur; l. in.
f.. de jurisd. om. iud. ejusque ſententia etiam
Citra appellationem nulla eſt. t. t. f. qus ſent.
ſfine appell. Etſi cum dubium eſt, an ejus ſit
jurisdictio, quamvis non parere, tamen
comparere apud eum citatus debeat. l. ſi quis
ex aliena. 1. f. de iudic. Dubium inquam,
non utique reſpectu citati, ſed velipſius ma-

giſtratus arg. d. l. ibi, prætoris esſt enim eſtimare.

„vel etiam vulgi. Nunquam enim injuſto

Ppræ cepto parendum eſt, quod ſcias inju-

ſtum, & cum peccato conjunctum Can. lu-

4

pl!

——

ſanrg Au

WunlC

cllen

Con

ligu,
(Mmni

Nune
Ncgoti

icani
cdbſtelt
unlien

l (r
lif. cher.

um

mnerſen

MIINKre

uI tet.
(inthee
ient
N
reifere
no
lſetz

fe

D nn . DEREGMLISIIRIS. 47
le. Ddnn lianus 942. cum trib. praces. & multis 44. c. in-
= iuſtum 57. Cauſ. 11e 4. 3.

mimka laxyolenus libro 7. Epiſtolarum.
verEITM .

eeon Quotiens nihil ſine captione

inveſtigari poteſt: eligendum eſt.
e quod minimum habeat iniquitatis.

innelir

niiu i Ihil vetat Iuris regulas æquiſſ mas ex -
dur , N negotiorum varietate tamen utrique
4prarti captioſas fieri. Mandato renunciari
onn poteſt, ſi redundet in eum captio, qui man-
d r datum ſuſcepit, l. ſi mandavero 22. §S. fin. .
nuh wand. Captio, id eſt damnum l. 7. fj. quem-
ner, ad. teſt. aper. I. 14. S. aliquando .quod met. cauſ.
ſenm Rursum ſi mandatori non ſit iaregrum, .
rem per ſe vel alium commodè exp licandi,
α renunciare non licet d. S. fin. Cùm igitur 2
NeE nihil vetet, & executionem mandati man-
Nher, datario, ejusdemque renunciationem man-
giune“ datori captioſam eſſe, definiri nequit, cui
leiin potius ſit ſuccurrendum, adeoque cuiuſque
ninß; rei perpenſis circum ſtantiis id ſequendum,
eini? . quod minimum habeat iniquitatis. Facit. I. in
cauſa 13. §. fin. f. de minor. I. non amplius 26. 5.
Nua ljs F. de leg. I. l. prator 13. §. ult. f. de vacat. mun.
Hh 4 1.1.

1

47S PRTFCTIONES 4D rrruruus

———

1.1. 5. toties. 5. Wuare &,. ſed & ſi 7 de ventris 15
boeſ. mit.

Lex 20:.

lavolenus libro 0. Eyiſtolarum.

proficiſcuntur, ita ſtatum eventus

tio ceperint.

G Tatum capere, pro effectum ſortiri.

ſubſiſtere dixit Iabolenus in l. à Titio. F.

alt. F. de V. O. Adeoque ſenſus eſt, ea quæ
teſtamento relicta ſunt, ita demum deberi,
ſi ab initio quoque rect& & uriliter ſecun-
2 dum regulas Iuris civilis fuerint relicta. Et
ideò ſi cui à patre ſuo hærede inſtituto, in
cujus eſt poteſtate, legatum relictum fit,
M cum hoc initio deberi memini poſſit, nec

poſtea ſtatum capiet,ſi ante aditam hæredi-

tatem emancipat', aliové quo modo ſuiju-
ris filius effectus fuerit S. an ſerv. 32. Iuſtit. de
legat. De alis dictum eſt ad l. quod
ab initio 19. ſi ipra. h. t.

Omnia, quæ ex teſtamento

capiunt, ſi initium quoque ſine vi-

DE

estei

lcnme

Omnn

piilola
lobre

fibtegt

ſrocatas
in, N u

Lex

lin re, i

lrezl 2

liſne

Qdud thet

egenhgnd

ſi Gentiarum
MuIun,
Mnionun
Accur

Mleram
9
ham

mumr
Wen
Proſc

lonete

1

mun

—

ifln.

er telne

voqele

nustae

. “
et 4
enluselied

e
decmun

–

Annessen

—
Gfn.

DE REGuLIS IuRIS. 452
Lex 20A2%
Iavolenus libro 11. Epiſtolarum.
Omnis definitio in jure civili

periculoſa eſt: parum eſt enim, ur
non ſubverti poſſit.

Vris regulas veteribus definitiones fuiſ-
J ſe vocatas, arg. eſt liber Scæ volæ αα

Sg““, ex quo deſumta l. 73. f. h. t. l. 64. f-. de

acquir. rer. dom. I. §. f. de aqua quotid. & aſtiv.
Et regula Catoniana alibi definitio vocatur
I. 1. F. de reg. Caton. Quod adverſus eos notã-
um eſt, qui juris ullã eſſe poſſe ſcientiam
negant, quòd deſi nitiones reſpuat, primum
ſcientiarum principium; ſed eſſe duntaxat

variarum, earumque ſæpè contrariarum

opinionum coacervationem. Rectè igi-
tur Accurſius hic, definitionem eſſe pluri-
um reraum breviter ac ſummatim ſub regu-

.

là factam traditionem. Plurium, non o-

tet eſſe menſuram. Cæterum qui regulam
pro ſe habet, fundatam habet intẽtionem,
donec contrarium probetur Bart. in l. 2. n. 1.
JF. ſi quis in ius voc. Decius in l. 1. ſupra.
b. t. & multi alii.

Hy Lex

mnium: nam indefinitæ rei, infinitam opor-

S

4

460 PRAECTTONESAPTTTuruN b

6s Nn
Lex 207. lbetotis
Pomponius libro ad Quintum Mucium. nſer gi.
heklere,
Quod quis ex culpà ſuà da- e
mnum ſentit, non intelligitur da- funtiif⸗
mnum ſentire. .Aelumn
Eernledee
P Vjus effectus inco conſiſlit, utſ qui ta u
1 aliſecundumuris ordinem præſtare knmmin
coacti fuerint ob alteriùs culpam, ejus in eneo)
ſolidum repetitionem habeant, perl. 44. 5. ac.
quod ex facto ff. famil. erciſc. & ſupra dicta inl.
2 192. h. t. Illud hinc quoque deſcendit, quod
emtor de evictione rei agere non poteſt, Punne
quam poſſidens retinere quidem potuitt:
petere non item: l. ſi rem 29. S. 1. f-. de eritc. (il
id quod multis modis contingere poteſt, Uodis d
„Puta:i ſi amiſsàâper negligentiam poſſeſſione, ken lnt
res ab alio vendita, itaque uſiicapta elt. llitio
. Ndquo
Lex 20 . (utein
. romyponius libro 25. a4 Quintum Mucium. en
W
Minus eſt actionem habere,
qum rem.

1 4 Inus eſt actionem habere, quam rem nod⸗

ipſam, ſi commoda poſſeſſionis ſpe-

cio

oln Pprarcurfs IungIs. 48

ctes. Nam & exercitio judicii nonnullas
. hau˖abet moras I. etiam f. ut legat. nom. I. ait Præ-
nISE tor. ff. ex quib. cauſ. maior. & onus probandi
non eſt leve l. 4. 2. C. de probat. nec aſper-
i nandum poſſeſſionis commodum lis qui de-
aloe ſtinayit 24. ff. de rei vend. I. 1. S. inter f. ubi poſ-
fid. Ac ſumtus denique in petendo, ipſius- 2
QAꝗAue adeò executionis eventus ſolet eſſe du-
dt pius; 1. quod debetur 5l. f. de pecul. cùm in ob-
nen ſcuris utrinque juribus, contra poſſeſſorem
ι judicare oporteat S. commodum. Inſtit. de in-
en e Lergict. H WK

eſcenche . * — B
e not Pomponius libro gg. ad quintam Mucium.

. 1 e
uldec o
4

⸗, NK.
.
,NlN
7* 1

Plerunque fit, ut etiam ea, quæ
A nobis abire poſſint, perinde in eo
ſtaru ſint, atque ſi non eſſent ejus
„Conditionis, ut abire poſſent. Et
ideèòô quod fiſco obligamus, & vin-
dicare interdùm, & alienare, & ſer-

uα. vitutem in prædio imponere poſſu-
H Oceò pertinet, ut intelligatur, quòd 1
4 carum rerum nomine „ quæ quoque
gen⸗ modo à nobis abire poſſunt, nihilominus a-
ſo Gtiones & intentare poſſimus, & ſuſcipe-
re

—

462 PRMLNCTIONES A D T I ruI UM 1
2 re cogamur. Quâ ratione hæres rem ſub unmdanmn
conditione legatam nihilominus interim potett
vindicat ablatam ſibi, quòd eam, exiſtente Melhe
conditione, alteri præ ſtaturus eſt. I. non ided. Mnntton
3 F. de rei vind. Et emtor prædiorum, etiam nmuſil
quorum dominus factus non eſt, nomine, Mincdbte
tributa nihilominus tenetur ſolvere. Nec Winn
minus dominus fit emti prædii, quòd id a. mupfle
ctione ſervianàâ à creditore auferri ſibi po- aßenr
teſt, I. A debitor C. de diſtr. pign. adeoque ad Ml9.
verſus omnes alios rei vindicatione rectè u. ℳ. (ꝛ
4 tetur. Denique privati debitor, idemque (lkrten
fiſci, rectè privato ſolvit, etſi, quod ſolutum enuh⸗
eſt, quandoque huic ex cauſsâ auferatur; Pelngrelit
quod notandum eſt: l. . C. de privil. fiſc. non letlit

jure hypothecæ, ut gl. velle videtur, ſed ju- lufueni
re extraordinario: ideoque ad alios ſub ge- inliten
nerali omnium bonorum hypothecâ cre-. Amci
ditores nihil videtur pertinere. ando
Lex zos. “
Pomponius libro 9. ex variis lectienibut. ſbtiebo
Jure naturæ æquum eſt, ne- nio⸗
minem cum alterius detrimento lin
& injurià fieri locupletiorem. Linft
E Tſi qui in alieno ſolo ædificium ponit, etn,
ejus faciat ſtructuram, cujus & ſolum uülnſi
eſt: S. ex diverſo. Inſtit. de rer. diyiſ. tamen ne len⸗

18

drI DE REGIuIIS Iunf 8. 463
umI is cum damno ædificatoris locupletior fiat,

onimm non poterit eum, niſi impenſas ſolvat, ex-
lem in pellere d. §. ex diverſo. Inde quæritur: an
muelld eadem ratione impenſas repetere poſſit, ſi
zlumde dominus ſoli in poſſeſſione ſit? quod o-
neiun mnimodò negandum videtur, d. S. ex direr-
glen . Jo⸗ ibi, i n poſſeßione conſtituto ædificatore.. Ki in
zii ih area 33. ff. de condid. indeb. ne quidem ſi bonà

1
A

uln fide ædificatum fuerit d. I. 33. ibi, cum exiſti-
Aengti maret! d. S§. ex diverſo. ibi: utique bo-
aicnete na ſidei. Cæterum iſthæc omnia cum hujus 32
n“ regulæ temperamento ſunt accipienda, ut
he quatenus locupletior eſt ſolidominus, im-
Has penſas reſtituat, ſolidas nimirum ſi & ipſe
mile fuiſſet ædificaturus aut ſtatim diſtracturus.
l.in fundo 3. in pr. f. de rei vind. Alioquin e-
IAiahe nim etſi reverà res melior facta ſit, tamen
üſillla melioratio aut non ita expediat, aut

notte e
ſon⸗ placeat domino, non videbitur eſſe locuple⸗
4 tior, ſicut nec melior l. fin. ff. de uſu & bab. l.
2. in fin. cum l. ſeq. ff. de uſufr. Vtcunque 4
ſit, ſive bonâ fide ſive malà fide ædificartum

fuerit, cogitur pati dominus tolli ædificium
H 1. Iulianus 37. aut tantum offerre, quantum
einen habiturus eſſet alter ablato ædificio d. l. 35.
en S. conſtituimus ff. de rei vind. Ex quibus ap- 5
paret verba lI. adeo. S. ex diverſo, f. de A. R. D.
in inſtitutis d. loco repetita ne diruto qui-
dem zdificio vindicationem competere

jnne

464 PRLECTIONES AD TI TuILUM

— ð

ſtrictum ius continere: A2 & Accurſius in d.

1. 23. ſubtile magis, quàm utile, adeoqueæ-

quitate moderandum, ſecundum I. poſthu-

mus 12. & I. filio praterito. cum aliis ibi allegatis.

F. de inuſt. rupt. cum & prædo utiles impen-

ſas imputet l. planè ff. de petit. hæred. non ſci-

licet, ſi res reverà, ſed ipfſi etiam hæredi ſit

melior.
6 Pariter cum jure improbatur de fu⸗

turis alimentis transactio, uſque adeò, ut

quod ob eam rem datum erit, non repeta-

tur, ut quod adverſus Senatusconſultum

factum ſit: arg. l. S. S. eam transactionem; iun-

do S. ſi quis de alimentis. verſ. ſand. ſ. de trans-

ad. tamen, quatenus locupletior eſt alimen-
tarius eâ ſolutione factus, repetitionem da-

ri conſtat d. verſ. ſan?. Locupletiorem por-

r8 factum eziſtimandum erit, ſi aut extent

nummi, aut utiliter in rem alimentarii verſi
ſint. Cur autem d. verſ. ſanb. non de mi-
7 nore tantùm, ſed de quolibet accipiam, mo-
net me primum generalitas ſermonis; tum
frequens alimentariorum conditio; & deni-

que voluntas teſtatoris religiose tutanda.
Solent enim plerumque non divitibus, ſed

egenis, qui ſe aliunde exhibere nõ poſſunt,
alimenta relinqui, quibus ne ſimul univer-
ſum legatum diſſipandi per luxuriam facul-
tas eſſet, diviſis penſionibus id pra ſtari e⸗
⸗

—

D

õ

ſeror voluit
ebrit hetes

aobscoget
nuprrcipite

Mepuino
ittllimentari
ſſaunlil.
mmlenunc

erlas eun

Munutis,e
(numon-

UInhujuse
nenqui
Auene
N Wan
cumguien
Ehllino
gurote
llet⸗
mn
lul

—

l
wfa⸗
nni
din
üitene

=

TIERX

—

1 in

n a 1 e
trdonuian er
uir kant
Dlerümenl

en

DE REGuIuLISIuRIS. 465

ſtator voluit: cui voluntati exactè parere
debuit hæres, ſibi imputaturus, ſi iegeno fa-

to bis cogatur præſtare, quod jam antè ni-

mis præcipitanter & profusè præſtiterat. II-

lud negari non poteſt, ſi alioquin locuples L

ſit alimentarius, repetitionem nihilominus

adverſus eum dandam I. eleganter 23. S§. item

F. F. de condic. indeb. Et ſummatim potio-
rem defuncti voluntatem, ut ne egeat ali-
mentarius, eſſe debere crediderim, quàm ut

damnum omnimodò hæredi ſarciatur. Rur-

ſum hujuse cauſſam ad ſarciendũ damnũ po-
tiorem, quàm alimentarii, bonis alienis citra

egeſtatem ſecurè fruituri. Denique ſum. J

méè notandum quod Africanus ſcripſit,

eum qui rem alii legatam vendidit, extinctàâ
re, nullà moràâ factàâ, nihilominus pretium

legatario feddere cogi, ne ex alterius re, &
cum alterius damno ſit locupletior.?. ſi cum “

En⸗ 23. f-. de reb. cred. cum quo concordat

l. Kin. ſ. de neg. geſt. l. ſi & rem 22. f. de petit.

bered.
Sed vehementer adverſatur l. vendi-
tor. f. de hæred. vel act. vend. ubi unius & ejus-

10

dem rei ſecundò venditor, ſi nec dum mors

factà res in naturâ eſſe deſinat, neutri emto-

ri tenetur, adeoque utrumque lucratur pre-

tium. Et etſi probabiliter dicatur, illum

nihil ex re lucrari, ſed ex negotiatione in-

du-

.

466 PR ALECTIONBS AD TITUIUM

—B

duſtriaꝗque ſuàâ, quæ ſibi, non aliis prodeſſe

debeat: tamen hoc ſubtilius magis, quàm

utilius aut æquius videtur. Nec dici po-
teſt venditores ſibi hoc damnum imputare
debere, cur non maturiùs rem perierint. arg.
i. praced. 2333. Hoc idem enim & in ſpecie
d. l. 23. ff de reb. cred. Africano obiici po-
tuiſſet. Vtut ſit, melius eſt tamen, vel ne-
gligentiæ, quàm malignitati patrocinari.

Lex csoz.
Mlpianus libro I. ad Legem luliam &
Papiam. 8D’Z
cipitur.

1VYTT ſententia rei judicatæ authorita-
A tem adipiſcatur, eam in judicio con-

tradictorio latam eſſe oportet, per l. 3. F.

de collus deteg. aur contumaciter abſente par-
te, ut pro præſente habeatur. Quo caſu
tamen, ut & regulariter, plerunque ad-
verſus eum tantûùm, qui abfuit, non item
adverſus alios, quos ea res tangere poteſt,

pro veritate habetur l. qui repudiantis §. ult.

ff. de inoff. teſt. Item ut ne contra leges aut

jus publicum l. 1. f. quæ ſentent. ſin appell. aut

res prius judicatas. l. 1. C. quando proyoc. r⸗

DE

ſvee aut l
Ultledenale,

Ro V

ienons
fnleruhun

lſpoleligze
imnelßete,

cre en
tinheredit
ſſ nit

e neent
1

Res judicata pro veritate ac-

raltterres
nRntt
il.ſoree
Nhuſirlifa

ejücien

MuUun
itrndun

Ktitcond

) a.
ünllizye
ftaltong
elnent

X

4 l cohat

umüm

tnti

9

drmnn pPpDr REGIILIS IIRIs. 447

wniipt esſt nec. aut largitio nibus corrupto judice la-
un ta ſit. 1. venales 7. eod. t.
u. Ni- Pro VERITATE ACCIPI ruk)
mmne Vt ingenuus videatur, ingenuique jure &“
3ren ein privilegiis fruatur, etſi libertum eſſe doce.
neinlie ri poſſet I. ingenuum. unde hæc regula de-
n ſumta eſt ſ. de ſtat. hom. Itemꝗ, ut legatarii .
Nunn rei judicatæ exceptione repellantur, ſi hæ.
iminmm res in hæreditate vindicandà ſuccubuerit
1.3. perſ. atquin f. de pignor. Quod tamen S
. diſerte negatur in hſi ſervus plurium F0. S. 1.f.
I Adeleg. 1. Idque méritò, ut videtur; cum
sus eneraliter res inter alios acta, aliis nocere
non debeat. t. t. C. inter alios acta & C. quib.
Nfertn ves iud. nonnoceat. Et in pecie de legatari
loquiturlr ſj.de extept. reiiud. ſi pſe ſuccum-
bat, præjudicium libertati non fieri. Facir l.
cur Ein 29. §. Quintus. f-. de ſtatulib. S æterum di. „
dinſne ſtinguendum videtur, ex quà cauſs pro-
otenn. ceſſerit condemnatio, utrum éx negligen-
e tia malitiavé partis, an inj uria judicis. Prio:

I W 4

Uu re caſu, conſtat letatariis obeſſe non opor-
en Ldere ſententiam, adverſi us hæred em latam,
t cuüm non tàm victus videatur, eò quod al⸗
Uere el ter probaſſet aliquid quàm quod ipſe ni-
iig, hil conatus ſit probare, ſed adver ſarium
„ tantùm luſerit. Poſteriore caſu noceri 3
legatariis voluit Papinianus in d. 1.5 & ideò

„ Rnegationem in d.i zo, expungendam cen-
⸗ ⸗ 1Ii ſuit

Aé8 PRLECTIONES AP TITuLIH

——,

ſuit Cujacius l. 2. obſ. 7. cum jus legatario-

rum adeò ab hærede pendeat, ut ne qui-

dem poſſit ſine hærede conſiſtere. Idquod
in creditore dici non poteſt, cujus jus non
in perſonà hæredis, ſed in re obligatà con-
9 ſiſtit. Vultque Papin. dicere, fieri poſſe,
ut rectè ſit pignus conſtitutum in re hæ-
reditariâ, etſi lis pro tuendâà hæreditate non
ſit benè inſtituta: ſed fieri non poſſe, ut
legatum nihilominus debeatur rectè, niſi
& lis bené ſit inſtituta. Denique non hoc
vult Papinianus, per victoriam creditoris
redire hæreditatem ad ſeriptum hæredem;
ſed pignoris duntaxat
conſervari. De quo alio loco latius.

Lex

Paulas libro3. 4 legem luliam & Papiam.

.

Non poteſt videri deſuſſe ha-

AANe

bere, qui nunquam habuit.

G
nibus privilegia, præcipuè ex
maritandis ordinibus; p. in fragm.
& i. non ſuperſtites tantum, ed &
ſos: tamen qui mortui nati fuerant-,

—

Vm multa parentibus propter liberos

competerent ex diverſis conſtitutio-
L. Iulia de

cap. 14.
amiſ-
cum
non

D
d.-,—
Uon poſſint
Ceeruot, non
Arata, in
Irum dipone
Utur Muaunre

lhinlre⸗
Lervitt
nparamt
Mn h
„ 6l6.

ſui cauſſam ſalvam

0.

ul ſote

.
liittiee
tnioer
potelt
lupi

Aryos

none

DN

—
can juhn⸗

enlen,1 in

colber l
neh,
. 4

„ 6
„2 e

1
4 . G
„
4

leben 4
Dercen

inunr⸗
i ali

o locblu

ℳ.

liofk

DE REGmILISIIRIS. 465

non poſſint videri amiſt i1, qui nunquam
fuerant, non proderant. Quod hodiè ²⁸

ad ſtatuta, in favorem procreationis libe-
rorum diſponentia, utiliter accommoda-
bitur. Faciunt not, ad l. S3. ſupra. h. t.

Lex 209.
Pliena- libro g. ad legem luliam & Papiam.
Servitutem mortalitati ferè
comparamus.
P Lanam habet interpretationem ex l.
22. & l. 32. ſupra. h. t.
Lex 210.
licinnius Rufinus libro 2. Regularum.
Quæ ab initio fuit inutilis in-

ſtitutio, ex poſt facto convaleſcere
non poteſt.

Eplicata eſt in l. 29. & l. 20 pr. l.
Lex 211.
Paulus libro 5g. ad Ediitum.
Servus Reipublicæ cauſsâà abeſſæ
non poteſt.
Ratio Ereponitutin. 175. ſupra. h. t.

„ 1 N 7 F.

Ii 2 Pavi⸗

DAV
0

64

uae

lorrles

cem

Hum

5

In!
lone tot
rddenti
fufe
Jn N

Typie

DAVIDIS MAGIRI
IC. & Anteceſſoris in Aca-

cademiã Tubingenſi

De acquirenda el amittena

bpoſſe eéſſione Commen-
tatio.

Ex prælectionibus ipſius publicis in de:
cem capita diſtincta, & typis
commiſſa

Ab

HEINRICO FREDERO,
Dantiſcano.

8E N. de tranq. an. cap. 3.

In hc tàm inſan hominum ambi-
tione, tot calumniatoribus i in deterius re cta
torquentibus, parùm tuta ſimplicitas eſt:
& plus futurum ſemper eſt, quod obſtet,
quaàm quod ſuccedat.

8

T y B I N GC 4g
Typis PHITIHNERTI BRuNNII,;

N⸗

ANNO MDCXXVIII.

1 dolſen

Ahennchuna

2. Dri⸗
(ug

cahnr,

„. Wam
NnNhen,

6 Ptils

tr an

lntante
Gnron
Gueü
Ut ten
Nein,1

eltect

Prooœmium.

De utilitate ujius tra-

Kationu.
SuM MARIA.
1. Poſſeſſionis materia in uſu hkominum
Kequentiſſina.
Origo ejus ex Legib. 11. tabnlarum-

3. Quarum tertia bars circa poſſeſſionem
occupatur.
4. Quamvis poſſeſſ o dominii acquiſitio-
nem reihie „tamen & ſine co utilis eſt.
Vtilis dominii appellatio unde veniat?

Oſſeſſionum momenta ſi quis 1
ex cõmunis vitę ratio nibus x-
ſtimaverit, is protinùs expe-
Erietur, nullam juris privati
partem efle, cujus vel frequentior inter
mortales uſus, vel de quã majores inter eos-
dem contentiones exiſtant; vel denique ad
quam non reliquæ ejus partes brot ſe quæ-
que, velut ad ſcopum. colliment. Etenim
ut rem breviter ad ſuam referamus origi-
nem, 12. nimirum tabulas, in quas, Tacito
teſte, quæ uſqua egregia eſſent, fuerunt? ac-
Ii 4 ci: a,

472

—

cita, quæque ſolæ finis æqui juris eſſent;
quarum unum libellum Cicero omnium
Philoſophorum bibliothecas & auhorita-
tis pondere, & utilitatis ubertate ſuperare

COM MENTAT I G

im .M.—

ait, ſic ut eum pueri diſcerent, ceu carmen

neceſſarium &c. Cùm, inquamillæ 12. ta-

bulæ univerſi juris tripartitam diviſionem

facerent; ſacri nimirum, publici & privati:
duæ quidem priores partes, quas ſub unà

complectitur Vlpianus in l.1. . 1. f. del. & l.
de poſſeſſione nihil habent peculiare, ne-

que enim id expediebat. Tertia verò, ſive
perſonas, ſive res ſive actiones ſpectes, pro-
pè tota in poſſeſſione, vel quaſi, tradendàò
conſumitur. Perſonæ ſunt, quæ poſſident:

res. quæ poſſidentur: inter quæ duo, copu-

læ inſtar, intercedunt actiones, quæ rerum
poſſeſſionem perſonis vel adjungant, vel

auferendam tueantur ac retineant, ablatam

denique, ceu malè diſtractam à ſubjecto
prædicatum, ut cum Logicis loquamur,
reſtituant. Etſi veroò poſſeſſio non ſeſe,

ſed dominium ex eàâ acquirendum reſpiciat,

atque naturaliter à poſſeſſione dominium
. . 3 . 4 .
cœperit, ut in l. 1. h. t. traditur; adeoque ef-

X

—

fectum ſuàâ cauſsâ potiorem eſſe oporteat;

tamen maturius rem conſideranti ſecus eſſe

videtur. Namq; poſſeſſionẽ ſine dominio u-

tilé eſſe notiſſimũ eſt; dominiũ ſine Poſef

91

—

ſonenon ite

elntiokn

Cecomjun⸗

Prrun he
Wonve, au

Cünero r
bleneezerm
lneſel ide

Innr is ej
uiſiendeco
hentnone

Ccurarior or
llmdeni

loleſſio
Niira
.
„*Na
tento.
4 Res
5 Non
doll
Vem nan

r DE POSSESSIONE. 47 ¾

en ſione non item. Hincque utilis dominii
(icenixt appellatio fluxiſſe videtur, quod cumpoſſeſ. *½
AmH ſione conjunctum eſſet; quaſi ab eâdem ſe-
demin paratum foret inutile: &, ſi verum fateri
enn volumus, nullus eſt alius dominii uſus,
WI qum quòd vel adjunctum poſſeſſioni ſta-
mite bilem ac permanentem ejus præ ſtat utilita-
Nlim tem; vel ab eadem disjunctum, ſpem ta-
nemh menac ius ejus certo tempore modoque
K recipiendæ conſervet. Quæ cum ita ſe ha-
bezant non eſt obſcurum, cujus utilitatis ſit
cccuratior omnium, quæ ad poſſeſſionum
ionssſrign cauſſam pertinent, conſideratio.

6P I I S X, , A Xr E A &

R
ſonn n

De etymologia &s definitone

r

.
4Laf3I: .

, aenbe
nk Su MMARI A.
cdeH Poſſeſſionis vocabulum à ſeſſione dicitur.
2.i’.. Derivatio Pauli in I. I. h. t. magis alluſio vo-
eis eſt.
„ 2 ⸗ .
eN 3. Poſicſſio eſt rei corporalis ſuo nomine de-
Eur tentio. 4
9. 4. Res incorporalis poſſideri non poteſt.
. NNon poſſident, qui alieno nomine detinent.
ed, 6. Poſſeſſio non rectè deſinitur per detentio-
ine nem tantm.
M Ii 5 7. De-

474 COMMENTATIO

— WWWW—☛nl ᷣ2

7. Detentio poſſeſſioni opponitur.

8. Abuſivé poſſidere dicuntur, qui alieno ne-

mine poſſident.

10. Removetur objectio ex I. fin. ff.ht.

n. Reſpondetur adl. 44. h. t. & l.5. C. de liber.

cauſ. 3
12. Alia objectio diluitur.
3. Explicatur l. quæſtio IIs5. §. poſſeſſio. ſt.
dc V. S.
1. Prædia ipſa aliquando poſſefſiones ap-
pellantur. “JZVDM
13;. Detentio & poſſeſſio quomodo invicem
opponantur.

16. Pro poſſeſſoribus ii demum habendi ſunt,

qui poſieſſionis jure ac beneficio gaudent.

O ſſeſſionis appellationem à ſedendo
1 vel ſeſione fluxiſſe ſatis apparet, adje-
Gàâ voculâ, PO5, quam conſtat tantundem
valere in compoſitione dictionum „quàùm
potens; üti apparet ex ejus oppoſito, im-

pos, quaſi impotens, & poſſum, quaſi po-

tens ſum. &c. Itaque poſſidere viderur,
qui rei, qu de agitur, ita inſiſtit ſive inſidet,

.. * . △
ut non tantùm par cum aliis ius in eâre ha-

beat, ſed ius potius ac porentius; jure ſcili-
cet illum præ aliis tuente. Paulus à poß-
tione dici tradit in h. 1. pr. b. t., pedum ſcili⸗
cet, ut nonnulli Codices habent: & colligi
videtur ex Celſo in I. quod meo t8. 5. vendi-
torem, ibi, quam ſi vedem finibus intuliſem 4 t.
ee er e⸗

9. Poſſeſſio non rectè dehnitur ſus inſiſtendi

51

vener u

Nebustam
Niuluspo

mneet,

i⸗ ludere

eoneguim

Gentesctel.
foyrro
enh pol
In guum
lnolater
Cletinre

.
tnaioll

Aimdlten

ſf Gn
zwleitch
ntundin
ſeiſiftl
11. Vn
iſfnit
mige
lenove
nendn
Nd.
i
uate

1e

let,

— DE POSSESSION E. 477

ne Rectius tamen legi videtur ſedibus in d. I. i(.
ut Paulus poſſeſſionem ſedium poſitionem
nuncupet, uti ſoliti ſunt veteres in etymo-
logiis ludere, magis ad vocum ſimilitudi-
u nem, quàm veram earum originem refpi-
tientes. §. 1.I. de teſtam. Alciat. in l. tab ernaf.
Porrèò quid ſit, & quo pacto clarè de- 3
A⅜ 6uienda poſſeſſio? maxima eſt tàm vete-
rum quâm recentiorum varietas: in quà,
etſi nulla ferè eſt deſinitio, quæ non, ut fie-

thantut

enun l ri ſolet, in rebus obſcurioribus, probabiliter
o gefendi poſſit, expeditior tamen cæteris, &
ad intelligendum facilior illa videtur, quòd
en ſit rei corporalis ſuo nomine detentio. Rei cor-

doralis ideò, quia canſtat res incorporales, ſi-
cut tangi, ita poſſideri non poſſe l. 3. S. dare
ge uſufr.l. 4. §. ſi riam 27. f. de uſucap. I. 3. pr.
.. 4. Vndè quaſi poſſideri dicuntur. I. fin f.

lun,, de ſexvit. l. ſ quis 10. F. ſi ſerv. vind. Additur
len ſuo nomine. Conſtat enim eos, qui nomine
ine alieno, veluti locatoris, depoſitoris &c. de-
tinent, non poſſidere. I. acquiritur S. ult. F. de
Ginſ, 4. R. D. l. 6. f. de precar. Et hoc ipſum eſt,
A Wquod alias addi ſolet, eſſe detentionem cum
4, ſeih affectu ſive animo poſſidendi: Theopb. I. per
ben quas perſon. CGc. & I. de interd. Ant. Contias lib.
4 , 1. diſp. 6 9. quem illos non habere appa-
, rect. “

476 CeNMENTAT 10

—

=

——e..

6 Sunt tamen, qui
nem ſufſicienter definiri, per rei detentio-
nem; quoniam verbum getentionis in verà
& proprià ſui ſignatione non aliis competat,
quàm qui habent affectionem poſsidendi:

quod puto ſecus eſſe, cum Petro Rebuffo in

l. 199. f. de V. S. ubi ex l. 3. S. 1. F. de tab. exhib.
docet, illum dici detinere res, qui fortè de-

poſiti nomine de facto tantùm rem tenet;

ut ita nudum tãtùm factum demonſtret, ad
differétiam verbi poßidere, quod etiam jus re-
7 ſpiciat l. poſſeſßio 29. S. 1. h. t. Vnde poſſeſ-

ſioni opponitur detentio in l. i. S. 8. quod le-
gat. Idem probat in l. 46. eon. tit. de V. S per

I. oficium ff. de R. V. ibi, quia hi omnes non peſßi-
gent, vindicari non poſſe. Puto autem ab omni-

bus, qui tenent & habent reſtituendi fa-

cultatem, peti poſſe. & l. 2. C. de praſcr. 30.
annorum. ibi, peſeſſores non convenit appellari,
qui ita tenent & . Item in l. 1. S quod ſeryus
tenet, dominus videtur poßidere. f. de vi & viarm.
8 & l. nunquam 31. S. i ſervus ff. de uſucap. Et
licet nonnullis in locis, illis quoque poſſeſ-
ſionis adeptio tribuatur, ut in l. qued ſervus

24. h. t. & l. 12. C. eod. nihilo magis tamen di-

cendum eſt, illos poſſidere; quia longè ali-
ud eſt poſſidere, quàm alieno nomine poſ-
ſidere. d. l.18. h. t. ex quàâ efficitur, non alios
ſuo, & alios alieno nomine poſſidere, ita nt
utri-

putent, poſſeſſio-

511

em

ticte, oee

ſtushebenci
Cguicliene
1olcerg

Plhre, & ubi

I0l atio;

eguonnead
iehlegloni
mlller oſi
nlncempe
Utialpien
Exterd
nnem non
mellieti
nne r.
fonemctamne
uegKi
nisſuns
achled ut
ian erſiſt
nntoloe
ftenr
Unchinuer
dammnge
itnhen
kiortuun
lufenl
d eln
on doſi

.

—
en,
nlumimd
nonlüdr⸗
tinen vin
nDemlan
Angtue
relctüint
tmnuntent
umcennen

aloleieß⸗

1t. ue
4ℳ A
Hiemnn N
ateni

teltind

1

non poſſideqt neque juſtè neque injuſté: id

DEPOSSESSIONE. 477

utrique, quoad uris effectus, pro poſſeſſo-
ribus habendi ſint, aut haberi poſſint: ſed

eos, qui alieno nomine poſſidere dicuntur,
ne poſſidere quidem; tametſi contingat
abuſivè, & ubi nullum eſt periculum aut

nulla captio; poſſeſſionis appellationem
ipſis quoque accommodari, ut in I. communi

7. S. neque colonis j. communi div. ibi, quam vis
naturaliter poßideant. Nam hos ne natura-
liter quidem poſſidere, ſi juris effectus, uti
par eſt, inſpiciatur, mox oſtendetur.

Cæterùm cur cum Theophilo poſ- 9

ſeſſionem non ius inſiſtendi rei, uti Br. So-

cinus, Alciatus, Ripa hic probaverunt, & Co-

var. in c. poſeſſor. extr. de R. I. in 6, ſed deten-
tionem dicamus, illud in causà eſt, quòd vio-

lenta quoꝗ; & improba poſſeſſio, qualis eſt

prædonis, furis &c. poſſeſſio eſt nec tamen
jus eſt, ſed juri oppoſita. Quod ſi cui vi-
deatur, etſi jus non ſit reſpectu ejus, cui vi

ablatadolovéinterverſa eſt, eſſe tamen re-

ſpectu extraneorum: I. fin. h. t. is hoc tan-
tùm obtinuerit, quòd horum reſpectu præ-
do quoque intelligatur juſteé poſſidere,

ideoque in interdicto uti poſſidetis ſupe-
rior futurus ſit; I. un. C. uti poßid. l. 1. S. n. &
I.2. f. ed. non autem propterea obtinuerit,

quòd reſpectu ejus, cui abſtulit, omninò

10

47⁸ CoOMMEYNTATIO
quod falſum eſſe apparet ex interdictis &
remediis recuperandæ S&c. t. t. d. vi & vi

11 Arm. His nihil adverſantur l. peregre 44.

ibi, jus poſſeßionis ei qui condidit h.t. & l. non ided
.. ibi, inconcuſſum ius poſſeßionis C.e liberal. cauſ.
quæ loca de juſtà poſſeſſione agere eviden-
tius eſt, quàùm ut probationem deſideret.

12 Et etſi rectè inter incorporalia poſſeſſio

referatur, Cuiac. I. de reb. cory. & incorper.
non tamen propterea jus eſſe ſequitur.
Quibus ita poſitis, conſequens eſt, lavole-

num inl. guaſe⸗ n5. S. poſſeſßis f. de V. S. poſ-

ſeſſionis verbo longè aliud, quàm de quo
hic agimus, ſigni ficare; ſcilicet non jus, non
detentionem rei; ſed rem ac prædiũ ipſum,
cujus tamé proprietas ad nos nec pertinet,

nec pertinere poteſt. Quibus verbis tribu⸗
taria, pvincialia ſtipendiaria prædia intelle-

xit; quorũ à Romanis captorũ atq;ita popu-
li Romani factorũ ꝓprietas publica mane-
bat quidé; poſſeſſio verò vel militib. in præ-
mium aſſignabatur, quò Feudorum origi-
nem referunt noſtri; vel per Cenſores loca-
batur, vel certum iis vectigal im ponebatur,
ſicut ex Hygeno docuit Briſſonius. Hæe
prædia poſſeſſores non ſuos agros, non ſua

prædia, ſed ſi uas poſſeſſi ones vocabant. Fru-

Gtuarii non item; ſcilicet ad quos licet non

–—,

d1?
er
eureretpra

— —

Nam & facta incorporalia eſſe notum eſt.

N gorbe
entin. 0
ſoeungve
Aamanticuj
altutl

—

—
E

—=

X

ugur,
lſire
cGit. G.
in, gobe
pponunt
pchuin,
ſAnl.
Ukeſcki,
ſela

—

ehe hoe

Mnprod
n, Iui
un..

. nioſi

47 lrcr
AR
ei
ſoiſ
kum tn
icerur

lelore

4110 .
— Dr POSSESSIONE. 479
eti Pertineret proprietas, pertinere tamen po-
ur terat. quæ breviter eſt illius obſcuræ legis H
Nſententia. Quin etiam frequenter prædia 14
cujuscunque conditionis, poſſeſſiones ap-
pellantur: cujus exempla ſunt in l.k pen. de
alien. iud. mut. I. 5. S. idem prator ff. de reb. eor.
–ò l. 3. f. de var. & extr. cognit. l. Pomponius 86. in
a din f.f. de acquir. haredit. I. minorum C. de præadiiss
des Win. l. ſi ex eãâ C. de R. V. l. i propter 8. l. ſin. C. de
luclenrt compenſ. Gc. Denique ad ea loca quod at⸗ 15
enes tinet, quibus detentio & poſſeſſio inter
ſe opponuntur, ut in l. 2 4.1. 49. §. qui in aliena

in 10
R, oi
ee
hoaeertene

61
Mogen
S

1

, ann⸗ h.t. l. ſtipulatio iſtas .S. hac quo⸗g, de V. O.l. oicium
unns H.de R. V. l. 1. S. quod ait prætor f. quod legat. & c
Ietna unde videri poſſet, alterum per alterum per-
H peràm & abſurdé definiri; diligenter in-

N fpecta hoc ſolùm probant, detentorem
e non protinus eſſe poſſeſſorem, ſed eum de-
R 2* 2 .
— mum, qui ſuo nomine vel, ut loquitur I.
4 94

iE ſervus 22. F. is qui F. de nox. al., opinione do-

aunile mini poſſidet.
„a m ao 7 “D 5. M
Vlcg,h,
r ,. 4 4 . 4 3.
Erzxquibus hucusque deductis ſatis li: 4

S quere arbitror, quinam pro poſſeſſoribus
. haberi debeant, qui ſecus: ſcilicet ut poſſeſ-
u ſionis juribus ac beneficiis, aut aliquo illo-
nuc, rum, frui poſsint, de quibus infrà ſuo loco
dicetur. Nam ut illos quoque inter poſ⸗
cu, ſeſſores nominemus, ad quos tamen nullus

COMMERNTATIO

4³⁰

omninèò poſſeſsionis effectus porrigitur,
nec ratio patitur, nec uſus, ad quem jura
condita ſunt.

AEESNNEANNNe⸗
8 C A Pp. II.

pracipud, quis naturaliter, quit
civiliter poßidere dica-
4 . or.
SuM aMIARIA.

I. Naturalem & civilem poſſeſſionem utrum
pro ſpeciebus, an ro conditionibus poſſeſſio-
num habemus, nihil reffer.
2. Naturalis poſſeiſio à nonnullis definitur⸗
ipſa rei corporalis detentio.
3. Argumenta eorum referuntur.
4. Colonus & inquilinus non poſſident natu-

5. Reſpondetut ad l. 12. & l. 18. ff. de vi & vi

arm.
56. Nec depoſitarius vel commodatarius natu-
raliter poſlident
7. Reſpondetur ad I. 2. ff. pro hær. & l. 3. ff. a
8. Diverſum ſtatuitur in hie, qui poſſeſſoria re-
media habent. SS

1*

5 P
. Nturlis pol
ſeumminonpotett
1 Mzonis,Lali,

eIgtur.

1. Authorslent
Kone eronitur.
1. Tncd quoc
ſer lenun corpt
Ceitu.

Cnlspoſel

fonteneatur.
Crecorum

6Morainſtan
1 Nehhondetn

V. Animus ſiyr
(Comünr te
ummnekopinion
Ü Muncde fu

aic.

n Klaſe
iſftpnr, be

Aknum „.
i Vſucapio
Unnon induct
ebplican
.
4 Nupetio
rk
m. del

26. W
27. Mn
Matuitur.
21. Cleln
lent,

Neri
—

euls, 4

Ne E
Mä
—E

DEFPOSSRSSIONE 481

uaee

9. Naturalis poſſeſsio, à corporali detentione
ſeparari non poteſt, non tamen eadem eſt.
10. Azonis, Zaſii, Alciati aliorumque opinio
refutatur.
II. Authoris ſententia de naturali & civili poſ-
ſeſsione exponitur. ðZ
12. Tàm id, quod quis ſuo nomine, quàm quod

per alienum corpüstenet, naturaliter poſſideri

13. Civilis poſſeſsio retinetur, etſi corporaliter
Tes non teneatur.
14. Græcorum interpretum opinio rejicitur.
15. Nova inſtantia dilutur.
16. Reſpondetur ad aliam bjectionem.
17. Animus ſive voluntas in facto verſatur.
18. Conjunx rem à conjuge ſibi donatam ſue
nomineò opinione domini poſsidet.
19. Idem de fructuario; emphyteutâ, vaſallo

aſſeritur.

20. ſ lis poſleſid eſt, quàam jus probat & ei
ſuffragatur, ſivè eorporaliter res teneatur, ſivè
non.
21. Naturalis & civilis poſſeſsioò ſimul eſſe po-
22. Vſucapio per ſolam naturalem poſſeſsio⸗-
nem non inducitur.
3. Explicatur 1. 26. ff. de donat. int. vir. &
uxor.
24. Pauperior non ſit, qui alienum non ac-
quirit. Mẽ R
25. Aliæ poſſeſsionis diſtinctiones recenſen-
26. Quznam ſit juſta, quæ injuſta poſſeſsio-
27. Mixta poſſeſsio, ex civili & naturali, rectà?
ſtatuittr.. M
28. Creditor & fructuarius quomodo pofsi-

Kx Nam

1

tineat ?

4

482

-–

COMMENTATIO

N Vnc, quoniam frequentiſſima eſt in

jure diſtinétio civilis ac naturalis
Eprenterer⸗

poſſeſſionis, qualis ea ſit, & quorſum per-

non refert, utrum pro ſpeciebus, an verò
conditionibus duntaxat poſſeſſionum il-
las habeamus. IIlud palàm eſt, Logi-
eam & accuratam ſpecierum conſideratio-
nem, quæ rerum naturam concernit, ad jus

civile, quod non naturà, ſed hominum ar-

bitratu conſiſtit, referri non poſſe. Itaque

cum Conſtantino in l. 10. C. h. t. dicemus:
Poſſidendi duplicem eſſe rationem: Natu-
ralem & Civilem. 4

Naturalem poſſeſſionem nonnulli

definiunt ipſam corporalem rei deten-

3

tionem: ideoque colonum, inquilinum,

fructuarium, &c. naturaliter; dominum
verò civiliter poſſidere. Argumentum

ducitur ex l. 1. h. t. ibi, dominium rerum ex

naturali poſſeßione cæpiſſe. Quibus verbis
corporalem apprehéſionem ſignificari non

poteſt negari, propter ſequentia, quæ ap-

prehenſionem earum rerum:; quæ cœlo,
terràâ, mari capiuntur, poſſeſſionem natu-
ralem vocant. Et hæc ipſa corporalis ap-

pellatur in l. 3. S. ſaltus & l. clam poßidere .5.

qui ad nundinas h. t. Hoc amplius confir-
matur ex l. 2. F. 1. F. pro harede, ibi, ut poſeſßio

R

conſiderandum. Primùm illud

DI P05

—

uptunin unti,

ſe tuſk hhul n
ſtptlers eſt, i

epſugzere ho,

unee mmelligt
llegetllcivil
Uer umen 4
len cauſſan

Me. Quod
er Polere

Hponiuein,

8 ant nitun
n.
(aetn
ieſtonticg
tunturlkget

Pleſho

laiatun

0geminat
huitm!C
lininncit
umn
Imetidm .
nm
ſie,. dan⸗
un Ee

XrUI

*

1

eArrte

I 46 ene
3I M.

.
ſe Konerre
4 “ CAl

.1, 1
roleerim

1Tr
„

. 11 .
R n ee
d un kl⸗

,
orn de
eclei WE (
14 aneer n
WrE Akhhee

1I
. o aee
H „
gondon.
IEI õ

1

luchi Pomponius in l. 3. g. En. iunct. I. ſeq. fF. ad ex-

Rendnt hih. vocant naturaliter incumbere poſſeſ-

Celen 4.
rle

Omru.
4.
6 1 „ Nast

eu, dus
Micon
Ang,

.
,„

nlu⸗
,

7

. 5
D

D E POSSESSIONE.

— —

483

non tantum civilis ſed etiam naturalis intelliga-
tur. Et propterea reſponſum S: neque colonum,
un. Nr eqae eum apud quesm res depslita, neque cui
Aum, EFMH 38 . 2

commodata eit, lucri faciendi cauſſa pro haæ-
rede uſucapere poſſe. Atque adeò præſup-
ponere intelligitur Iulianus, colonum &
ſimiles, etſi civiliter non poſſideant, natu-
raliter tamen poſſideré: & ideò ne hos
quidem cauſſam poſſeſſionis ſibi mutare
poſſe. Quodque ib: vocat Iulianus, natu-
raliter poſſidere, illud idem Vlpianus &

ſion.
Cæterùm cum interdictum de vi
utile ſit omni qui dejicitur, ſive civiliter

ſive naturaliter poſſideat; cům & natura-

lis poſſeſſio ad id interdictum pertineat:
1.7. §. deiicitur f-. de vi & vi arm. quæ verbo-

rum geminatio tantò deliberatiorem &

enixiorem ICti animum, certamꝗque ſcien-

tiam inducit: per l. Balliſta f. ad Trebell. colo-
nus tamen & inquilinus, & ſimiles ad id
interdictum non admittantur: d. lI. 1. §.10.

ubi gl. in verb. i colonus & in §. quis tamen.
verſ. quod ſeryvus d. t. Br. in l. /. C. communia de
uſucap. Panorm. in c. contingit extr. de dol. &

contum. Eac. etiam l. non ſolum, ibi: colonus nec

ripo, nec mortuo domino ullam poſſeßionem ha-

Kk 2 beri,

494 COMNMENTATIO

bet. ff. de uſucap. conſequens eſſe apparet,

hos ne naturaliter quidem poſſidere.
5 Ad I. colonus /2. & l. cum fundus 18. f.
de vi & vi arm. quod attinet, in quibus ad

.

interdictum coloni admittuntur, animad-

verti oportet, illos poſieſſionem domino

intervertiſſe, fibique aſſeruiſſe ſive uſur-

paſſe, ſiquidem nec emtores admiſerunt;
unde nec ipſos dominos admiſiſſe videntur:
d. lI. cum fundum. ut jam non tanquam colo-
ni, ſed tanquam ſuo nomine poſſidentes
experiantur Br. in d. l. 3. 5. denique. Qui-
pus addi poteſt, etiam colonum & inquili-
num eo interdicto rectè uſuros eſſe, ut res

ſuas recuperent, quas occaſione violentiæ
perdiderunt. l. .pr. & S· qu antken G& I. pen.

4a. t. de vi & vi arm. MVBß
Eâàdemque ratione nee commoda-

tarius nec depoſitarius poſſident: 13.. ſed

ßi is h. t. ſcilicet ne naturaliter quidem, quia
nim. interdictis poſſeſſoriis uti nõ poſſunt.
Et quorsùm utile eſt, dicere hos poſſidere,

ſi non poſſunt ad recipiendam poſſeſſio-
nem agere? Agere verò quemadmodum
ofſent, cùm nullum jus in re habeant,
ſed ipſorum detentio ſolùm pendeat ex
obligatione, quam cum domino contra-

xerunt ? Ex eàâ obligatione conſequen-
tur, quod ipſorum intereſt, ut rcäliren⸗

51

. —

odec opush

tonals ſte
Nec no

] legite 125

ei. Nmn ſd

ulan ctiar
ltengreincr
o Nl⸗liene
unltlter rer

A . .
Mnd wunin

e forurar
ſanemineri

Cjus in

lnsinjure

4 guß in

inliseh eke
nidcu
ilochun
ontra ds

lenonom

Wom he
Miuium
non e
Enplſic
en
Quanſ
“
tarii
6otizde

1ITI

—⸗

len üi U

lan iul 4 .

nniner,il aa u

obe ln en

1. „
ſervibe ie
AIhIL

imt un

14 AKR.

re need G,
lir, E 6

1

D E POSSESSIONE. 498 5

—

dio nec opus habeant, nec uti Poſſint:; cum
perſonalis ſit duntaxat obligatio.

Nec movent antè in contrarium
allegatæ l. 2. §. 1. pro hærede & l.3. in f. ff. ad

exhib. Nam ſi quis primùm affinen mon
nunquam etiam illos dici poſſidere natu-

raliter, ſive incumbere poſſeſſioni, qui non
ſuo, ſed alieno nomine corporaliter ſive
naturaliter rem tenent ſive poſſident, cum
eo ſanè minimè contenderim: ſed eâ ra-
tione futurum eſt, ut is naturalem poſſeſ-

ſionem fateri cogatur eſſe duplicem; alte-

ram, cujus in jure ratio habetur, ſive cujus
aliquis i in jure effectus eſt; ut d. l. 1. S. deii-
citur ff. de vi & vi arm. alteram, cujus in iure

null! us eſt effectus, cujusvé nulla habetur
ratio', & quam jura poſſeſſionem appella-

ri nolunt, ur l. 2. C. de zræſcr. 30. annorum, &
êcontrà dictitant, diverſa eſſe poſſidere, &
alieno nomine poſſidere. . 18. pr. bh. t. Se-
cundum hæc, colonum, inquilinum, de-
poſitarium & commodatarium non tan-
tùm non civiliter, ſed ne naturaliter qui-
dem poſſidere apparet; ſcilicet in eà natu-
ralis poſſeſſionis ſignificatione, cujus ali-
quis in jure effectus eſt.
Aliam vero rationem eſſe dico do-
natarii, cui ab uxore donatum eſt: item prę-

—

donis & furis: item coloni poſſeſſionem in-

Kk z

X

COMMENTATIO

—

4³6⁶

— .

— .

tervertentis, ſibique aſſerentis, ac ſuo no-

mine detinenti tis, atque ita opinione do-
mini, ſaltem prætensà, donec doceatur falſi-

tas poſſidentis l. 2½. F. de nox. act. utpote

quibus omnib. remedia poſſeſſoria accom-
modarentur, per ſupra dica. Aliam quoq;
cauſſam creditoris eſſe apparet, quem pi-

gnus poſſidere conſtat l..S. per ſerrum corpo-

raliter & l. qui pignor: 56. h.t. ſive naturaliter, ſi-

tur. Itaque & hut ic com petere dictum re-
medium conſenta mneum eſt. Menoch. de re-
cup. poſſ. rem. 9. num. 197. Aliam deni-
que cauſſam fructuarii, qui & ipſei ius in re
habet; unde reali actione utitur t. t. ſuſas.

7 Trucdk. pet. Gt. t. ſi ſerv. vindit. Ex quibus ef-

10

ficitur, etſi naturalis poſſeſſio à corporali

detentione ſeparari non potihit, tùm di-

Ctis Il. tm maximé per l. nemo C. b. t. & l.
debitor . de pign. act. ubi corporalis appella-
tur; tamen non prorſus idem eſſe.
Azonis certé, Zaſii, Alciati & ſequa-
cium opinio admitti non poteſt, exiſtiman-
tium, naturalem poſſeſſionem eam eſſe,
cum quis rei poſſeſſe corporaliter incumbit:
quam primùm ab eàâdigrediatur, deſinere
naturaliter, & incipere civiliter poſſidere:
at que adeo hęc duo nil niſi certas poſſidendi
qua-

vé cvilitr ſive utroq, modo, ut Iaſone cẽſuit
in d. S per ſervam. de quo infrà ſuo loco dice-

DI

rr—

gu liateselle,
eiſtmum en
nint. Fier
alen⸗ t

ilter pollce⸗
We lſeci⸗

Eolpinione!
Aredio,
ſronenn
Ulnlter:in
nrngur⸗
imnimdtar

er Muſgnet

(unlunl,

Rlerneern

1
Ulter tnonpoh

inn, Mure
n Mrn

uutrocci
in n

Uuee poſſ
umleri
Cnend In
lüine.

— DE POSSRERSSIONE. 487
enH qualitates eſſe, non ſpecies; quod poſterius
antie veriſſimum eſſe exiſtimo, etſi priora vera
un es non ſint. Fieri namque poteſt, ut ſtatim

aulin oſtendetur, ut quis naturaliter ſimul & ci-
A im viliter poſſideat, quod fieri nequaquam

kume Poſſet, ſi ſpecie diſtinguerentur. Ex illa
verò opinione hoc abſurdi conſequitur, ut
beme in prædio, V. G. nihil niſi veſtigia, ea-
b quemomentaneèduntaxat, poſſiderentur
nNaturaliter: in rebus quoque mobilibus ea
Vneckek duntaxat, quæ corpore contingeremus: vel
maximé corporalis apprehenſio extende-
returuſque quò oculorum pertingit acies;
ſecundum L. i. S. pen. I. 2. S. 1. h. t. tamen il-
lud ſequeretur, quòd prædo, qui utique ci-
viliter non poſſidet, in quo omnes conſen-
tiunt, naturalem quoque poſſeſſionem,
„ quam primum extra conſpectum rei vio-
lenter occupatæ eſſet, amitteret, etſi ani-
mum poſſidendi retineret. Vndè conve-
E niri, ceu poſieſſor nequaquam poſſet. Quo-

ſen⸗⸗ rum poſterius abſurdum, prius nutile eſt;

&Ec menti lIurisperitorum adverſaturl. 44.

ae⸗ verſ. alioqu in. h. t.
* 1 Supereſt, ut naturaliter poſſidere eos 11
ſian dicamus, qui rem corporaliter ſuo nomine,

un, ſive per ſe, ſive per alios, ſive juſtè ſive inju-
nA ſte tenent. Civiliter autem eos, quorum
detentionem ius approbat, etſi corporalis
2 non H

4³3

COMMNTATIO

non ſit; ac civilem effectum, ſcilicet vel do-

minii vel uſucapionis ius tribuit, ut recè
Br. ad I. I. num. .h. t. malè ab aliis reprehen-

12 ſus tradit. Quod ut probeturiprimùm con-

ſtat, corporalem poſſeſſionem ejus rei, quæ
ſuo nomine tenetur, naturalem appellari
in d.l. 7. pr. h. t. & per oppoſitionem d. l. ne-
mo C. ed. Quod verèò & illas res naturali-
ter, non tantùm civiliter, ut Duarenus vo-
luit, poſſideamus, quas per alienum corpus
detinemus ut ſervi, coloni, fructuarii, id ap-
paret ex l. 3. §. quod ſi ſervus ibi. per quos (orpore
13 poßidebam h.t, In quàâ ſimul civilis poſſeſſionis
exemplum proponitur, ſcilicet cum vel de-
ceſſerit vel diſceſſerit is, per cujus corpus
poſſidebam: ita nimirum diſceſſerit, ut vel-

jet poſſeſſionem deſerere. Fac. I. 40. 5. ſ fſor-
tè h. t. ubi Accurſ. in verb. aliud exiſtimandum
& Br. ibid. num. 2. Ita qui ad nundinas pro-

fectus neminem reliquit, civilem retinet;
etſi interim res ab alio ſit occupata /.6. S. 1.
dicunt naturalem poſſeſſionem eſſe „quan-
do quis poſſidet abſque animo domini: per
1. 22. f. de nex. act. civilem, ſi animo domini:
ſimiliter admittendum non eſt. Alioquin

ſequeretur, neque colonum aut commo-

datarium, qui rem conductam, commoda-
tam-

Cæteràùm quod Græci Interpretum

511

r

Unre übi pr
Ureſum eſi

crm ſel

None omini

(uml?nt,
uum e
Inhluſeinn
(enlicaug

Uuen lucag

cniems ig⸗

eleheres
niguett
iuen
(lineti
QKahwam:8
Ereciile
EEmnino
riünet,

gcod
enipoll
uäst
anent
tundelt
Wnnn

Gcc
tinon
uee
teſ

poll

7
In DEPOSSESSIONE, 489
— — — — —,—
unime tamvé ſibi putent & credant hæreditario
bim zure ſuam eſſe, poſſidere non naturaliter
Rabüim tantüm, ſed & civiliter; ſcilicet quia opi-
enm nione domini poſſident, contra diſertum
Rnnm textum !1. 2. pro hærede. Vbi non eſt exiſti-
mums mandum, dep oſitarium aut commodatari-
um fuiſſe in malâ fide, propter verba: lucri
tlas faciendi cauſſa. Nam hæc verba reſpiciunt
rDu finem uſucapionis, non intentionem uſu-
rias Ccapientis: quem omninò neceſſe eſt putare
ſe eſſe hæredem, aut rem eſſe hæreditariam
ürs l.plerique d.t. Sequereturitem, prædonem
rei, quam ſuam eſſe putat & injuſtè ab alio
emd derineri; & conjugem rem à conjuge ſibi
ve donatam; & filiumfam. &cc. omnes poſſi-
Aere civiliter: ſcilicet quia omnes opinione
lrlaf & animo domini poſſident. Nec ad rem 1 ½
“ pertinet, quod dicitur fieri non poſſe, ut
Predo dominum ſe eſſe opinetur, qui ſciat
Ite vi poſſidere aut clàm: quaſi verò tantůùm
rres, quas ſcimus alienas, non etiam & multò
frequentiùs eas, quas noſtras eſſe vel cer-
kes tum vel ſaltem perſuaſum habemus, vi oc-
4 cupemus; quod liquidè probat l. . h. t. Et
Na quorſum pertineret l.7. C. unde vi, ſi violen-

ti non habentur, qui res ſuas vi repetunt?
Ejusdem generis eſt, quòèòd filius rem à Pa- 4
tre ſibi donatam detinens, ideò naturaliter

. . .
9 poſſidere dicatur inl.2. f. pro hær. quia non
4 K 1 ani-

—

ConxrNTAT 10

490

animo domini teneat, cum ſciat, vel ſire
debeat, ſe dominum eſie non poſſe: quaſi
veròô ideò minus poſſideat bonæ fidei em-
tor, quòd ſcire debuerat conditionem ejus,
cum quo contraxit, ſecundum regulam ju-
17 ris. Animus certè ſive voluntas ipfſa
quoque in facto verſatur. Hinc volunta-

tis ſive animi quæſtiones paſſim à quæ ſtio-
nibus juris diſtinguuntur, & iisdem oppo-

nuntur, ſicut facti quæſtiones. I. 2. F. de aur.

E& arg leg. l. 71. l. trititum 94. f. de V. O. l. Ser-

vius ait 122. f. de V. S. l. 8. S. ſi debitori. ſſ. quib.
med. pign. & . cum ſimil. Neque enim ani-
mum & opinionem domini minus habet,

qui perperàm eum habet, atque is qui irectéè.

18 Hinc & conjugem rem ſibi à conjuge do-
natam ſuo nomine, ac opinione domini
poſſidere dico: alioquin nec uſucapere poſ-
tet, ſi eam rem alenam cfle contingeret,

D141

brerr

coinoone on

hominete
Pcontt.
ogemins
labitttatione

nnialoca P

Nementione

Inemo n
(leelſe,
itefedun
uilzret.
ettinett,l,
agugu

. adverſus expfeſſajura in k. led etſi 25. & l. A

extraneus 4ℳ. ſ. de don. int. yir. & uX.

Vſu-

capere certe neminem poſſe, niſi qui putet

rem ad ſe pertinere, noufin ium eſt. §. 1. l. ge

tam, Vaſatlun. ſuo ac fſui juris nomine: quod
in re habent, poſſidere apertiſſimum eſt,
quod! ſupra ad naturalem poſſeſſionem re-
quiri oſtendimus: nec utique requiritunut

opi-

19 ſucaß. Fructuarium e uoque, Emphyteu-

dertt,

saſ
lekand
lnne Mun
ptt ſalt
umenj
Cirtt
inttam
lcken
enit
Munnd
Maretn
foltrer
An 1.

&ς Obpinione domini, ſed tantùm ut ſuo jure

AI II . .
GE ac nomine rem teneant.
Erbnet Econtrà civilem poſſeſſionem eam 20

tenlin eſſe, quam ius prohat ac ei ſuffragatur, non
haabità ratione, corpore teneatur, an ſecùs:
omnia loca probant, quæ civilis poſſefſio-
nis mentionem faciunt. quod ſerrus 24. h. t.
ubi nemo negaverit juſtam poſſeſſionem
civilem eſſe; ſeilicet jure civili ad aliquem

.
anam koonee
Docu keoe
*
vs voanaeee .
ſwe ſong
*
. e o ne

N
nt
1 1

. dleg juris effectum ſubnixam l. ſi eum qui mihi. 26.
anee 6. . . .
* jund. l. præced. f. de don. int. vir. & uX. Quò

Pertinet d. l. 2. F./. ff. pro hæred. I. ſtipulatio 15.
A/ be uoque ſtipulatio f. de V. O I. 3. §. ult. I. 7.
Nehutr F. ad exhbib. Nam in d. l. 3. quidem corpo-
ne ralis eſt, ac ſin ul juſta: in reliquis corpo-
gee ralis eſt quidem, ſed iure deſtituta: at inl. 83.

8 1

Ncff⸗ 8. §. verſ. quod ſi ſerrus & l. g40. §. ſi forte & .1.

quampis ſalt us 46. pr. h. t. corporalis non eſt,
& tamen juſta, ſi ve civilis manet; ut appa-
MaW reat, civilem tantùm ad juris ſuffragium,

,4 . . I. .
non etiam ad corporis præfentiam ſpecta.
ε re. Quibus illud etiam conſequens eſt, 21

ſn 4 red
c inEeN
Moke,

.

Eee quod alii negant, naturalem & civilem ſi-
mn mul eſſe poſſe, ut in d. l. 22. ibi, ex juſta caußa
I corporaliter & l. 49. ibi, poſſeßio non tantùm cor
ne poris, ſed & juris eſt h. t. Denique hinc ap- 22
mg paret, uſucapionem, quæ non minimus aut
AUm poſtremus poſſeſſionis effectus eſt, per ſo⸗

e n lam poſleſſionem naturalem non induci;

ſed

49 2 COMMENTATIO

Ied vel civili ſol, vel naturali & civili ſimul.
Oportet enim juſtam eſſe poſſeſſionem, ex

uſucap. l. 1. 2. 5. & l. 13. cum ſim. ſ. de publ.

23

conjugi naturalem duntaxat, non etiam

legis rectè dici, eùm rem ſuam conjux de-
dit, non etiam cum alienam: Id enim ſpe-

24

civilem poſſeſſionem præſtare, ibi: illa jure
civili poßidere non inteligitur: facile eſt tamen

animadvertere, illud ita demum ex mente

Gar lex tantum, ne donans fiat pauperior
l. ſpon ſus §. S. hoc autem. . d.t. Atqui apparet
re alienâ datâ dantem pauperiorem non
ſeri, etſi ipſe uſucapere potu ſſet. Mul-
tum enim ihtereſt, inter eum qui de ſuo

diminust, & eum, qui alienum non acqui-

25

S. 22. l. 24. eod. alia tota in juris

rit. l. 6. pr. f. quæ in fraud. cred. d. .6. 9. ima-

zitut. Hactenus de naturali & civili poſ-
ſeſſione.

Ex quibus haud dfficile erit, de aliis

poſſeſſionum differentiis ac diſtinctionibus

quorſum pertineant, judicare: veluti quod
alia plurimum juris habeat, alia plurimum

facti: I. 49. h. t. illa juſta ſit, hæc injuſta: l 3.
1. 2 fictione

conſiſiat, ut ſi, quod meo nomine poiſie⸗
. pam,

Quod autem ex l. 26. ff. de don. int. vir.
& urx. afferri ſolet, traditionem conjugis

DIEDI

——

un,poluan

. ner uuenm, cohl.
quà ſequatur uſucapio l. 5. l. iuſto 44. f. de

Gltere,. C.
Uademelt,en
tivelconetar

Erenrſolelfe
ſumguten

Cninoaltume
n f. Treb

nenilamcn
onyen adan

ſultn

len ekt, ein

udutenng
lmwaleoene

Uude untlen
. Conten
Wreres ed n

Mum pode

†

Mlrll cond

hortls po

Mcillis⸗
6 Nare
lriglaiie
QKumu
Kmnnſe
ue diflin
ſglintil

Polliere

—

VLI D E POSSESSIONEF.„9 49 3

mmütoit bam, poſtquam id vel vendiderim vel do-
Eylhn naverim, conſtituam me alieno nomine
l poſſidere. Quo caſu juris fictione tan-
m tundem eſt, ac ſi corporaliterre traditâ em-
tori vel donatario, ab eodem retrò mihi ce.
u deretur poſſeſſio. I. 18. pr. b. t. Et circa ju- 2
Müm ſtam quidem & injuſtam poſſeſſionem non
umM omninò falſum eſt, quod Socinus, in l. 3. S.
zalmtI 5. num. 6. Trebatium defendens, hanc na.
nih turalem, illam civilem eſſe ait. Cͤm enim
ukans omnem juſtam ius civile probet, conſe-
mmgs quens eſt, etiam naturalem ſive corpora-
um K lem, quatenus à jure probatur ‚ſimul etiam
untt juſtam, adeoque civilem fieri: & & diverſo
Aui nudè naturalem, injuſtam eſſe. fac. l. 24. pr.
ulerin b. t. Conſequenter etiam perperàâm in- 27
vuſe terpretes eo nomine reprehendi, quòd 7
um” mixtam poſſeſſionem, ex civili ſcilicet &
naturali conflatam, tradiderunt. Nam ſi
corporalis poſſeſſio, & juſta poſſeſſio unà
elſlſe poſſunt, ut ſenſus communis docet,
utique civilis etiam & naturalis unà poſſunt
α eſſe. Neque verò quod creditor corpora- 28
utin liter in l. debitor æ. S. fin. f. de pign. aci. fru-

ae ctuarius naturaliter in l. 12. h. t. poſſidere
L dicuntur, ideò ſequitur, illos civiliter, ſive
ri, jure civili non boſlihere zſed hoc tantüm
4 i/ ſequitur, illos olùm ac nudè civiliter non
oi⸗, poſſidere. Inſpicitur ſcilicet in illis, quod
potiſ-

494 CoMMENTATIO
poriſſimum eſt, & in quo commodum iſo-
rum verſatur: quod eſt non in civili aliquo
effe ctu, uſuc apionis fortaſſe; ſed in ſolâ na-
turali ac corporalidetenti ione, alterius qui-
dem ratione fructuum, alterius ratione ie-

curitatis. Poſſident ergò civiliter quoque,
ſi proprietatem verbi urgeas: ſed hoc dici

non ſolet, quia ea res nullum juris effectum
habet. Hinc Br. in l. 40. pr. h. t. dixit, credi-
torem & in l. o. §. dejelctum fſj. de vi & vi arm.
fuctuariumi ius ſuum poſſidere civiliter &
naturali ter.

ANNNEN NN.
C A D. III.

. Pe caußis poſſeßionis; & po.

tißimum de caußa ſzciente,
ve modis acquirendi .⅓.

Rohionem

SHu M MARIA. S

1. Finis poſſeſsionis eſt dominii acquiſit tio⸗ fru⸗
ſtuum perceptio, debiti ſecuritas.
2. Sicut dominia rerum oportet eſſe diſtinctas
ſe etiam poſſeſsiones, varias ob cauſſas.

d

H ee—

1forma pol

=

Materiaſur

ecxaaſli cehe
(odeneknr

6. Innttoqun
7. Tldino fa
erum jen tra
t.
Femen 41

=

enzaentonit

(ahongen
o kuiolusſt
Ertenummus:
lcrte
Vencditor
uuum elenit

Müdee
F 3. Mihante
ſionn iytul
Heretcl,
ſtinton
*R
Pendamor
yplicn
tonis
D poflet
udem
.
AN
an

20.
N ul
N

ſi ſei 4

eDee ad haet
1

„1 im ! 1
Mmna

. 4
1 &

4. N1. AN.

7

, 1*

JOWelrnmm

4
E
.RN

adipiſci poteſt.

4 .

DEDOSSHESS TONE. 495

3. Forma poſſeſsionis eit detentio fuo nomi-
ne.
4. Materia ſunt res corporales & incorporales.
5. Cauſſa efficiens, ſive modus acquirendi poſ-
ſeſſionem eſt primò traditio.
6. Traditio qualis intelligatur.
7. Traditto facta cenſetur, ſi traditurus juſſerit
alterum rem tradendam propriâ authoritate in-
gredi.
8. Si tamen antequam ingrediatur, alius rem
occupaverit, priſtino poſſeſſori actio datur-
9. Reſpondetur ad l. 18. §. ſi furioſo. h.t.
10. Furioſus ſi mutuam pecuniam dederit, con-
ſumtis nummis mutuum convaleſcit.

I. Explicatur I. 17. §. differentia h. t.
12. Venditor ſi conſtituat, ſe nolle amplius do-

minum eſſe: nihilominus manet dominus, donee
poſsidet. ”ůä
13. Prædo ante omnia tenetur reſtituere, quod
vi occupavit, nullâ excaptione obſtante.
14. Præterquam ubi notorium eſt, ſpoliatum
in petitorio nihil juris habiturum.
I15. Infans cum furioſo, quoad poſſeſsionem ac-
quirendam, comparatur.
16. Explicatur 1. 3. C. h. t. .
17. Tutoris authoritas infanti ad apprehen-
dendam poſſeſsioneni non eſt neceſſaria.
18. Eadem I. 3. non pertinet ad cauſſam uſuca-

pionis.

19. Nec quod de donatione ibi dicitur, in em-
tione obtinet. MV

„20. Per quaſi traditionem itidem infanti poſ-
ſeſsio quæritur
2I. Quæſtio hæc de infante non otioſa aut inu-
tàlis eſt. M
22. Pupillus quoque ſine tutore poſſeſsionem

.

”

496 CoMMENTATITO

23. Quoad uſucapionem intereſt, utrum intel-

lectum habeat pupillus nec né?
24. Idque judicis arbitrio relinquendum eſt.
25. Etiam ſine novà traditione poſſeſsio acqui-
ri poteſt. “
26. Reprobatur eorum opinio, qui pro hærede

neminem poſsidere putant, niſi qui verè ſit hæres,
Wotu edir

credatꝗque rem eſſe hæreditariam. S
27. Per traditionem inſtrumentorum poſſeſsio
acquiritur-
28. Cui ingredienti vis fieri prohibetur, in poſ-
ſeſsione concitutus intclligitur.

Iſce expeditis, de caufſis poſſeſſio-
H num diſquirendum eſt breviter. Et
finalem quidem cauſſam eſſe dominii ac-
quiſitionem, nulli non apparet, & probat
1. 1. pr. h. t. Etſi alios uoque fines uſus
poſtmodùm & commoditas vitæ adinve-
nerit: ut fructuum ad tempus acquiſitio-
nem in fructuario, itemque debiti ſecuri⸗
tatem in pignore. Itaque ſicut dominia
rerum diſtincta eſſe, mox ab origine mun-
di utile ſimul ac neceſſarium viſum eſt; ita
& poſſeſſiones, quæ illis acquirendis com-
paratæ ſunt: ſcilicet quod pax inter homi-
nes aliter conſervari non poſſe videretur,
naturaliter ad diſſentiendum faciles; l. 17.
8S. principaliter f. de rec. arbitr. l. 1. §. in. h. t.
quodque communio difficultates & con-
tentiones generare ſoleat: l. 3. S. ſed ſi qui⸗

dem g. in f. C. de iure dom. impetr. & l. Sanci-

.

D1 P

Ealli e n

eH eaten

ſnctenin nu

vamdrito.

od llanguer,

et,, „1
eglt⸗ lo 0
1

FPormip
Mine, ſreco
ude.
Mteni

cble Kinne

nlipliim

4

icn lar.

(uch
ſenitn,n

en trgue
nhi Pe
untion⸗
Snliſenen
hnnanene
Ciionhn,,
nehelenn
wn tigne⸗
Ululi,
teminetur

— —— W

* mus 34. §. ne autem 2, C. de d‚onat. ad quas etiam
mhri Præcidendas nulla ex peditior judici ratio D
ke eſt, quàm diviſio: 1. in re communi 26. ſ. de —
min 3.-V.P. l cum pater.27. § daleißimis f. leg. 2. tum
minst denique, quod quilibet magis ſollicitus eſt
inn circa rem propriam, quàm communem.
Mmnm Negligitur enim, quod communiter poſſi-
bni mu detur. 1. 2. C. quand. & quib. quart. pars, &c. 5
Bm. fih. 10:. ”
FPoeoeoyrma poſſeſſioni detentio eſt ſuo 3
le nomigne, ſive corporkalis, ſi ve civ 1118. Per ſu-
unetdee pra dicka.
in ee Materia ſunt omnes res corporales, 4
et,“ mobiles & immobiles: Per l... pr. h. t. Sicut
agtet⸗ quaſi poſſeſſionis omnes incorporales: ut
rs e jura, obligationes, ſervitutes. De quibus
enns infra cay.5. plura dicentrdur.
ane e Cauſla efficiens in modis acquiren⸗
unelus di vertitur, quos ordine videbimus. Pri-
NAH“ müm itadue extra dubitationem traditio-
A ne ejus, qui poſſeſſionem translaturus eſt, -
,Ne Se acceptationem ejus, qui eo animo eſt, ut
ubtre? eam adipiſcatur, eam acquiri conſtat: non
. habità ratione, jus probet an improbet tra-
mius amonem. 1. 1. §. ſi vir nxori. l. 17. S. diſeren-
Gldt ria h.k. l.z.. eod. Traditionem accipimus, 6
us non utique cum contactu rei; ſed præſen-
„ tia tali, quæ oculorum quoque proſpectu
gſe, terminatur: ſic ut cui animo tradendi res
LI mon-

3 prado ſit, l. 5. h. t.

GOMMENTATIO

4938

—

=

beat, tradita intelligatur l. 1. S. pen. l. 16. §. ſi

venditorem h. t.
Illud quæritur: utrum traditio facta

intelligstur, ſi is, qui traditurus erat, rem
Perplekionem
n d mihiie
unrſpeniſie,ſc

non in præſenti poſitam juſſerit tamen al-
terum propriâ autoritate & per ſe poſſeſ-
ſionem rei, quàâ de agitur „ingredi? Er
certè rectè poſſidet is, qui conſenſu autho-
ris in poiſeſſionem ingreſſus eſt; l. non iccir-
co.12. C. de contrab. emt. quique ſciente & pa-
tiente authore poſſidet, I2. C. h. t. etſi indu-
Rus non ſit: ſicut etiam poſſidet:, ſi invito
vel ignorante auctore rem nactus
tus ſit rem, etſi author crediterit nactum
eſſe, non poſſidet 3 ideoꝗue, ſi interim 4
alio occupata res ſit, non emtor, ſed vendi-

tor ejus nomine aget: l. eu m ſundum 15. de i
G& vi arm. ut qui poſlet

ſsionem interim reti-
nuiſſe præſumitur, Jur

etſi de eo non cogitaverit 4 1. 18. & l. 54. D. 4.

9 Cui vehementer obüſtit his 5.ſ fu-
rioſo.het. Nam ex eâ ſequitur, cum nulla

ſit neque tradentis, neque accipientis pot-
ſeſsio, eam impunè à quolibet tertio inva-
di. Quod enim nullius eſt
pantis. .3,f.
non transferas.

jure ſit occu-
de A. R. D. gl.in d.l. 18 in verb.ttian

vide-

monſtretur ex longinquo, quæ tradi de-

ſit, licer

D P05

e benmen

lenrguod 4ce

ſns elle, Nim
eigeicin hoe

öneteſolit,
Phenteht negu

lakulucapie

odiolaelt,
endufden
na. o⸗
Unizahe,

Cechmuten

Tamen, ſi necdum na-

is interpretatione-

oN

Neque ad rem pertinere

iitohinte i

aizſin
Ullt fel tecode

eRe. ¹
Aetoderer

ühbenga tar

hptelis dete
mrheſifte
Uenus .
Miilinon
gnn, ſ .
10 ,

Arcng

einjui

VIAId

—

1 1

. “S
ul 5als,

4
ee
. WA

enene 3
. 4
raa! A

1
1
,V
„ „ 6 9 N
„V⸗

1Aer N
m 00110 d
40 6
„ 1
4
ren ale
fea hae⸗
7 46
1*
Wen Mw.
ADWi
4
E

„96
U
R “

Ien, ,
5

4I. japienda f. de R. I. & l. ne utilem.

DE POSSESSIONE. 499

videtur, quod Accurſius ibi ait, in dominio

ſecus eſſe. Nam tradens dominus non

erit, qui cum poſſeſsione dominium ad ſe

pertinere noluit, & à re diſceſsit:. 1.S. dif-

nus. Sed mihi videtur Celſus ad uſucapio-

r. nem reſpexiſſe, ſcilicet ut talis poſſeſsio fu-
rioſo ad uſucapionem non proficiat; quæ,

quia odioſa eſt, levi momento impeditur.
H. ex quib.

cauſ. mai. Quo pertinet etiam l. nunquam.

51. . vi. & l: juſto z24. S. eum quib. de aſucap.

Profectura autem eſt ex eo tem pore, quo
finito furore animum poſsidendi habere
cœperit, ſecundum l.1. C. b. t. At in reti-

a nendà vel recuperand poſſeſsione, itemꝗ

vindicatione rei nihil apparet, cur non ejus

ſit habenda ratio? cum alioqui nuda ipſius
corporalis detentio juris

i nterpretatione,
favore & ſi uffragio ſu ppleatur; uti in I. 27. h. i.

ferentia. h. t. neque is, cui traditur; ur qui
In per poſſeſsionem modò debet fieri domi-

& quatenus poſſeſsio facti eſt, infirmari
jure civili non poſſeit; l. 1. §. /i vir uæori. h. t.
& aliàs quoq; furioſus,cùm de ipſius com-
modo agitur, quod ipſe per dementiam

agnoſcere non poteſt, jure habeatur pro

conſentiente, ut inl. 2. F. ſin. f. ſol. matr. Et

abſurdum certè futurum eſt, ſi juris occa-

ſione injuriam ei licebit facere, & illum re

ſibi

LI à2

D

S .

oo CoMMENTATIO

—

ſibi tanquam ſano traditâà impunéè ſpolia-
re. I. meminerint C. unde vi & l. 2. C. de indidꝗt.
viduit. toll. Itaque cum de æquo & bono
agatur, non erit de apicibus juris diſputan-
dum, ſecundum Il. fidejuſſor. §. quædam ff.
mand. Vndè exiſtimo, ſi dominus fuerit,
qui tradidit, hunc quoque licet furioſum,
in conſpectu tamen inumbratæ quietis

conſtitutum, dominum fore ſimulque poſ-

ſeſſorem; licet, ſi tradens dominus non
fuiſſet, quoad uſucapionem jure civili non
factus eſſet poſſeſſor: & tamen jure gen-

tium fore poſſeſſorem, adeoqꝗ; vindicatio-
nem habiturum, per lI. in rem actio 23. f. de
um, ſi mentem receperit, quàm
In ſimili certè,

R. V. tam ipſum.

10 interim curatorem ipſius.
ſi furioſus mutuam pecuniam dederit,

etſi

ea non fiat accipientis, propter eandem

cauſſam, quæ

mi ſcilicet & vo

lI. furioſi F. de R. I.

mi ab ipſo fuerint,

tamen

I.ſi à furioſo 12. f. de R. C.

Adl. 17.S. differentia. h. t.

difficilem quod attinet,

detur Accurſii ſententia,
nihilominus penes tradentem r

△

Ex qua

hic in conſideratione eſt, ani-
luntatis defectum: ut in
ſi conſumti num-
convaleſcit mutuum.

obſcuram &[.w

probari vi-

etſi dominus eſſe noluerit, ejus

ſfententia hæc eſt: D

ominium

dominium ſcilicer
emanſiſſe,
breviter
animo reti-

neri

DI

2———

eei ſbſecl

Nnium dbii

mnſole. Q

l eſicfrei

uerl gise⸗

4
nene polh

iiteſttuatur

Cnnns eſle

Mjnunmi
Clllituerit

Eumplins

ſoceoip

nnet tamen
ikandlen
Ccätenedlin
ſulanf en
helligtern

hihluneg
1)tedo

coc vioce

nd D E POSSESSIONE. yor

Mmd neri abjectà Poſſeſsione poſſe; idem do-
e minium abjici animo retentâ poſſeſsione
Indenee Non poſſe. Quam interpretationem pro-
baraat verſic. fin. eius legis. collatus & ſupplen-
i us ex. qui ſic 5 f. de ſolut. Scilicet, ut qui

zunſ ci mente poſſeſsionem tradidit, ut poſtea
CorER . . . . . S
e ei reſtituatur, poſsidere quidem deſinat,
oe em

gominus eſſe non deſinat d. lL. 55. ibi, non alie-
ee nantur nummi Cc. Itaque venditor, etſi
conſtituerit ſecum & profeſſus ſit, ſe nol-
e Je amplius eſſe dominum rei venditæ; id
quod eo ipſo profitetur, dùm rem vendit:
* mmanet tamen dominus tantiſper dum poſ-
S idet, atque adeò & vindicatione, & poſſeſ-
um ſoriisremediis utitur ipſe, non emtor; L cum
en o6 fundum ff. de vi & vi arm. idꝗque non tantùm
r, adverſus tertium detentatorem, ſed ad ver-
ninii⸗ ſus ipſum quoque emtorem. 5. b t. Omnis 13

41

4
ve
ſonen Geca,
Wuar * 1

4*
„ℳe WeN

G n. prædo ante omnial tenetur reſtituere,
e quod vi occupaverit. d.l. meminerint C. unae
E“ vi & c. conquerzte extr. de reſtit. ſpoliat. Menoch.
ge recup. poſſeſſ. remed. 5, per tot. Nec pro-

m deſt exceptio dominii vel juris, quod ſpo-
liator prætendit, etſi in continenti proba-

ota, tionem flerat. l./2.S. nihil comune. ubi om nes.
o6 he. t. Neque etiam regula l. dolo facit F. de dol.-
leun except. Veruntamen ſi alioquin ſine pro- .
ne, beatione notoriè conſtaret, ſpohiatum in 4
e, petitorio nihi juris habiturum, tunc non
H H L1 z fo.

502 CoMMENTATIO

foret reſtituendus.

forent, ſi poſſeſsionem venditor ſuà volun-
tate amiſiſſet. MZ

num. y. Qur enim ſecs credamus, cuùm
ratio planè ſit eadem, favor idem, miſera-
tio eadem: adeoꝗque eadem juris diſpoſitio,
ut in jam hoc jure f.de vulg. & pup. ſubſt. Vn-
dè & à Paulo comparantur & conjungun-
tur in l. 1. §. adipiſcimar. h. t.
16 Igitur, quod in l. donatarium 2. C. h. t.
dQdiecitur, donatarum rerum poſſeſsionem
infanti corpore quæri, illud niſi univerſa

priora (nam & tempore priores ſunt dictæ

Leges) correcta dicere malimus cum gl, in

pr. d. I. 32. quod temerè dicendum non eſt,

ſecunduml. præcipimus in f. C. de appell. non
ad uſu capionem, per rationem ſuprà di-
ctam, ſed ad ipſum protinus acquirendum
domini umpertinere conſentaneum fuerit.
Vt ſenſus ſit: dominium ſimul ac poſſeſſio-
nem rei donatæ infanti, cui traditur, quæri;
etſi is nec animum poſſidendi, nec tuto-

rem ipſius nomine accipientem habeat.

Corpore enim infantis id eſt, ipſius infantis

appr ehenſione, favoris & utilitatis cauſsà,

Alex. in d. I. 12. §. nihil
tcoommune. num. 27. h. t. Quæ omnia ſecus
monhrar po

Quz de furioſo diximus, eadem in
infante, & viciſsim ſunt habitura locum.
Quod & Connano placet lib. 3. omment. .5.

5 P

gui er ur
(ogbetuto
lzalugtitet
ſe Ment alg
lun labwige
ſenolleſſi⸗

0

mere, min
ie leqviri⸗

mmiaguirit

etleie

uümunm opp
uller au

Mancnd

tunhuriln
qhuier Ll
mdiheder
te ilcord
Wrum len
nij.coa
wübai
beſuten

lncen
fenln
eGonn
odiume
Ekternin
Verbo

acquiri

NATIO
—,m

A. ini lie

„ n 9
s
10 C,
⸗ eegee
4 , 4
eece 4
RK . N
—„ ſnnees
NIATODIMCüh.
III
.
eneE
t. *“
17 . 2
*
de
eromn. Re.
,
e DE.
. 9 7
r
te pcotes
44
. ce e
:
ND L,AR
ℳ 4 N/
V,

4
„7 E
Me
AWE

11¹

DE POSSESSION E. 5Fo03

acquiri per text. ibi, conſultius videtur, & .

Quodque tutoris autoritas necçeſſaria non 1
ſit, monſtrat poſtremus ejus legis verſicu-
lus; alioqui ne quidem per tutorem infanti poſ-
ſeßio poterit acquiri: q. dicat, illud nun-
quam habuiſſe dubitationem, quin per tu-

torem poſſeſſioò acquiratur infanti, & ex eo

apparere, animum ejus, cui quæ ritur, non

utique requiri Si igitur tutor vel igno-
ranti ac quirit „ſuomet corpore, ut notum
eſt per l. 1. d. t. & l. 1. de bon. poſſ. furios. in-
fant. &. ejusque anim' deficienté infantis

animum ſupplet, l. 32. h. t. l. non ſolum. S. fin.

f.. de liber. cauſ.I. fi ex legati ſ. de Verb. Ob. quid
obſtaret, quò minus & ſuo corpore igna-

rus adhuc infans, lege ſupplente animmm,

acquirat. Eſtque diligenter obſervandum,

quod ipſe textus non diffitetur ICtorum in

eâ re diſcordiam, Ofilii ſcilicet & Nervæ;
quorum ſententiam Paulus in d. l. I. S. adipi-
ſcimur. coarctavit, eamque Decius ex ſen-

tentià Papiniani reſtituit in 4. .3. Etſi ve- 18

rò ejus textus generalitatẽ etiam ad cauſ-
ſam uſucapionis poſſemus trahere, tamen

ad vitandam, quoad ejus fieri poteſt, cor-

rectionem, & quia hoc ſuadet uſucapionis
odium, per ſupra dicta, probabilius eſt, ad

cætera duntaxat pertinere; præſertim cùm

id verborum ſuadeat proprietas, à quâ in

I. 1 4. du-

„

ſoA4 CoMMNTATIO

. ☚

—

—

dubio recedendum non eſt l. nen aliter f. de

leg. 3. Donari enim proprieè id dicitur, quod
ejus fit, cui donatur. l.9. 5. in. f. de donat. A lio-

Guin futurum, ut nec is, qui donavit infan-

ti, dominus vel poſſeſſor ſit, per d. ,.67. 5. dif-

ferentiæ ht. nec is etiam qui accepit: quod
ceu abſurdum improbat ipſe Paulus in l. 1.

19

–—

Ge as. pluv arct. Quocdq; Connanus ait, ided
in emtione diversũ, quàm in donationeeſſe,

§ per procuratorem h. t.

Celſodiſſentiens.

IIIud ratione carere videtur, quod hoc
in donatione ſpeciale debeat eſſe; in em-

tione „pignore &c. ſecùs. Certé ius ſpe-

* . . . . 1
ciale, rationem quoque ſpecialem deſiderat:

l. ius ſingulare, ibi, propter aliquam atilitatem. ff.
de ll. aliaàs autem conſequent is utendum eſt
ex jure generali. L. t2. & 13. eod tit. Sed & æ.

quitas hæc ita ſuggerit, etfi jure deficere-

. 2. . ₰
mur, ut Labeo argumétatur inl. 2. . quanqu“

quèd donum sccipere infans poſſit: emere
non poſſit: verum id quiden eſt, ſed non fa

cit hůc. Quid enim? ſi tutor infantis, aut

. . „ 7 .
alius cognatus fotte emerit, eoque poſtea

. 4 „ * . 4 1.. .
abſente tradita infanti res ſit? in traditione
„ . * .
certè differentiam non eſie, plus quàinm ma-

niteitum eſt.

Ppo-

D1 50

——
Dohremo
eloco negat
bunns ihbs p
nnelighiede
ioneternrur;

uncerebeantt
mur:iger
palàm hèc in parte à

um inlans
ter E verb

uniquidemn

Nhiüſpect⸗

ſſen eſt nes i⸗

lſcllicet e

Ciarerum

iIng, Alvellt

tunIAbmmu
ileretba le
Wtesnon
Krilluat
Nutur: at
Mnnum e
inepethe
nrſot dice
WVe
Rnne

4

ſhund
MIdene
remnale
1nnore,

Nru
—¾—.
ülmt

4
e el e

le e iin⸗ 4 4
Neiene 8

4 is

e
6 † 1
Onen Cdh.

4 4

„
D E POSSESSIONE.

———— —

—

Poſtremò quod idem Connanus eo-

dem loco negat, clavibus infanti traditis,

domus ipfus poſſeſſionem traditam non
intelligi, ſive de donatione ejus, ſive de em-

tione queratur; ideò quia ſermo ſit Impera-

tori de reb. tantùm, quæ de manu in manum

tradantur: idemque eſſei in quàlibet ali re,
quam infans non contrectaret: id menti

pariter & verbis legis repugnare videtur.
Menti quidem, quod lex nil niſi utilitatem
negotii ſpectavit: utile, inquit ⸗& conſultum
viſum eſt, res donatas infanti corpore quæri & 6.
Ideò ſcilicet conſultum viſum eſt, ne alio-

quin rerum poſſeſſione defraudarctur i in-

fans, adverſus mentem eorum, qui dede-

runt, & ſimul adverſus favorem ætatis. De-
Donan-

inde verba legis generalia ſunt.
tur res nom minus immobiles, quàm mobi-

les: illud ſolùm requiritur, ut corpore quę-

rantur: at corporalis acquiſitio non ſolo

manuum contactu, ſed & clavium tradi-

tione perficitur. l. claribus . de contrahb. emt.

ut pòſt dicetur.

Nec eſt, ut quis dicat, fruſtra l hæc
& à Connano propoſita eſſe, & ab aliis gi-.

ſputari, quæ nunquam contingant. Ne-

minen enim tam eſſe ſupinum: „qui in fanti
rem alicujus mom enti tradat non adhibito

tutore; ſed fortè jocaliaun vocant, num-

LI 5 mos

20

4

—

506 CO MMENTATIO

mos aureos, aut coralliorum & margarita-

rum lineas & c. Primùm enim in omnibus
hiſce quæ ſtionibus præ ſupponimuscaſum,
qui contingere poſſit: deindè conſideran-
dum eſt, à Decio Imp. in re modicâ non
fuiſſe reſcriptum vel petendum vel dan-
dum: tùm etiam in pupillo, cui nec ipſi qui-
dem facilè res magnæ tradantur, diligenter
hoc à) Ctis fuiſſe tractatum. Et quid ab-
ſurdi eſt, aliquem donaturum mortis cauſsâ
puero ſexenni vel ſeptenni, abſentibus tu-
toribus, vel ſi fortè ipſe tutor ſit, tradere
pupillo coram magiſtratu loci, ut moris eſt,
claves & inſtrumenta, dicis tantùm & ſo-

lennitatis cauſsâ ? annè hic poſſeſſionem

translatam negabimus?

22 Quæz de infante dicta ſunt, multoé
magis in pupillo verificantur: de hoc enim
eriam veteres non dubitaverunt, quin ſine
tutore poſſit adipiſci poſſeſſionem. d. s. adi-

5 P

Auſucapione

umun polel

i ulocepit,t
Unetelt,utrun
ee ne /46,4l
nnotum men
ſtonegualt

lccleriäs m

Alubitäant
ennen dilt
Uento wide
mekkarbitt

iUnnonett

nd ueilu

piſcimur. Pupillum hic accipimus magis

ratione ætatis, ut in l. quam Tuberonis. ubi dre-
tinus. . de pecul. quàm ratione orbitatis, ut
aliàs 1pupillus 22. F. de V. S. Itaque poſt l. 5.
C. h. t. non opus eſt diſtinguere, intellectum
habeat pupillus, an non habeat? per ſupta di⸗
dta, exceptâ cauſsàâ uſucapionis, in quà vete-
ra jura mutata non eſſe, ſuperioribus ratio-
23 nibus probabiliter defenditur. Porrô quod

—

mualgeni

Muc
ltlons;
Mireltad
ll, ſis n
Mnlitper
Wil emit
Mleneſi
ſeyen
AIare
unſeht
Mune den
am, ſimn
Poſetin
nis

NIIIR—

—
orum Enn
upponnn
inn nu
*

vilo⸗ Ula 1

RRZ

4

“
Run. but

tuummen?
enni dlein
ſe or lhn
ulwum

5* nenet
ſee

hi 01 el
4

.
da

1, orent
e
ntut⸗A .

—
en
D
es
e⸗ e⸗ .
e
e
Hinge

pebes

D E ? Ss ο α 707

ad ad uſucapionem: attinet, non corporalem

tantùm poſſeſſi joncmyfed & animum ejus,
qui uſucapit, requiri conſtat ex l. 1. C. h. t.
Intereſt, utrum pupillus intellectu capiat,
nec ne? d.S. adipiſcimur. Quod utrum ad 24

annorum menſuram exigendum ſit, an ad

perſonæ qualitatem, cum aliorum ingenia
aliis celeriùs matureſcant, quæritur? Sed
poſthabit4 annorum inter pueritiam & pu-
bertatem diſtinctione, quæ ſine juris fun-
damento videtur induci, judicis id relinquẽ-

dum eſt arbitrio; eo ipſo, quèòd id jure deci-

ſum non eſt. l. 1. f. de jure delib. In ſpecie Fa-
ber ad S. pupillus. I. de inutil. ſtizul. Menoch. alios
plures allegans lib. 2. de A. I. Q. Cap. 57. num. 44.
Alius quoque modus eſt accipiendzæ 25
poſſeſſi ionis per noſmetipſos, quæ fit ſine

novãâ vel traditione vel apprehenſione: ve-

luti, ſi is qui conduxerat, poſtea precario
rogavit, per l. 10. pr. h. t. Multè magis igi-
tur, ſi emit. Hoc enim indiſſolubile eſt:
l.3.O. de reſc. vend. illud momẽtaneum I.7.l. 12.
f. de precar. Nec eſt, ut objiciatur, neminẽ ſi-
bi mutare poſſe cauſſam poſſeſſionis. l. 18.
cum ſeq. h. t. Non enim poſſidebat antea, ſed
nunc demum incipit poſſidere. Quin eti-
am, ſi maximè poſſediſſet, tamen dici non
Poſſet, ipſum. ſed alterum cauſſam poſſe eſſio-

nis ei mutaſſe l. 21. br. b. t. Fac. I. 9, §. inter-
dum

26

—

o8 CoMMENTATIO

aaf f — —
——— ð
A n

dum ff. de A. R. D. cum ſimil. adductis per Hot-
toman. illuſtr. quat. 12. Ex quo loco refelli eese
roteſt ſententia exiſtimantium, pro herede

aeminem poſſidere vel uſucapere poſſe, ni-

ſi qui verè ſit hæres, putatꝗue rem hæredi-

tariam eſſe, quæ non ſit: quod in aliis acci-
Mo

neralis regula efficienda videbitur ex l. 27. f.

dere videmus, ut in eo, qui pro emtore polſ-

ſidet. I. 2. F. pro emt. & qui pro donato l. 1. ſ. 8

pro don. & qui pro derelicto l. 6. fl. pro derel.
& qui pro legato l. 2. F. pro leg. Vndè ge-

deuſucap. Sed id in materia uſucapionum

27

28

planum ſiet. . ihee
Ille quoque modus acquirendæ poſ- änm
ſeſſionis omittendus non eſt, qui ſumitur gumm
ex I. 1. C. de donat. ſcilicet traditio inſtru- Hanſe

1. guir,
mentorum. Hä Kitn
Denique ſpecies poſſe ſſionis traden- mgint

dæ hrc queque eſt, prohibeamus ingre- brſeh
dienti vim fieri, I. pon. S. ult. h. t. hoc eſt, ut Alntetum

. . . .⸗ Vt .
Aretinus interpetatur, ſi Pra tor det alicui n

licentiam ſuâ autoritate ingrediendi. &cc. (nis,
„ . „
Sed hoc tamen nequaquam ita videtur acci⸗ gunicesre

piendum, ut protinùs facto decreto intelli- H
gatur poſſidere, ſed tům demùm cum de- ⸗
cretum fuerit executus. Vnde in factum telkn
duntaxat actio daturei, qui admiſſus non à& N
eſt. 1.1. F. ne vis ſiat ei, quuiè anaunu
E e* e 7 1. 4 . 10. Do
Vn yoſ.. Probe

CAP. xtin

LArlo⸗
—
inl Aldrg
auolen
mmuN

alulrmee

r uin ene 1

), Jumme
gug d en
AE elicto 14 if

ſſbetneg⸗
uketalllce

In !

nut gn

“
1 73 or
Ule 1

. N.
1P⸗ e: MaN
1 11
1

1,
e Aellh
ei

AAN
ie

in ncc

ℳ*

ril
A.
ie

5 E POSSE — 0NR 509

trirt
CqA p. IV.
De modis acquirendi bof-

ſeſßtonem per
alioos.

SuM MARIA.

1. Per cos, quos in poteſtate noſtrà habemus
poſſeſſionem acquirimus, taàm ſcientes quàm
ignorantes.
2. Etiam per liberos homines poſſeſſio alteri
acquiritur. *
3. Per infantem vel furioſum nemo poſſeſſio-
nem acquirere poteſt.
4. Per ſervum hæreditarium an ejusdem hære-
ditatis rerum poſſeſſio acquiri poſmſit?
z. Vt ſervus domino acquirat, neceſſe eſt eum
animum poſſidendi domino habere.
5. In iis, per quos acquirimus poſſeſſionem⸗
bona fides requiritur.
7. Peculium eſt, quod ſervus voluntate domini
à rationibus dominicis ſeparatum habet.
3. Quod ſervus juſtè acquirit, cenſetur volun-
tate domini acquiſiviſſe.
9. Dolus non præſumitur, niſi facto vel indi⸗=
ciis arguatur.
10. Dominus ad reſtitutionem rei, à ſervo im-
probè acquiſitæ, conventus s frudu; Ferceptos non

retinet.

—

——

510 CO MMENTATIO

———

II. Qui bonàâ fide ſervit, quatenus domino ac-
quirat? 4

12. Quid item, qui malâ fide detinetur? ubi ex-
plicaturl. 23. §. item quæro. & l. I. §. ſed & per

cum 1. h. t.
13. Per procuratorem, tutorem;, curatorem
poſſidere quidem, non tamen uſucapere poſſu-

14. Nec refert, ſpeciale an generale mandatum

procuraror habeat-

———

15. Removetur objectio ex I. 23. §. item quæ-
16. Procurator etiam ignoranti acquirit poſ-

ſeſſionem, ſi ita tradita res ſit, ut alteri acquire-

retur, quamvis ipſe ſuo nomine acceperit.
17. Reſpondetur ad 1. 24. ff. de neg. geſt.
18. Vſucapio ex poſſeſſione, per procuratorem
quæſita, ante ſcientiam domini non procedit.
19. Ratio diverſitatis inter poſſeſſionem & uſu-
capionem.

20. Per negotiorum geſtorem ratihabitione ſe-

cutâ poſſeſsio quæritur.
21. Explicatur l. 49. §. fin. h. t.

22. Vniverſitates, communitates, municipia
quomodo poſsideant? 2

23. Conciliatur I. 2. h. t. cum 1. 8. ff. de uſu-
cap. ) .
24. Quomodo controverſiâ de poſſeſsione ex-

„ . . 3
orta illa acquiratur?

E T his quidem modis per nosmetipſos

acquirimus poſſeſſionem. Supereſt, ut

quo pacto per alios adipiſcamur poſſeſſio-
nem, ordine videamus. Quin itaque per
eos, quos in poteſtate habemus, acquira-

.

mus

—

DE1

prss re

Ns pelie

Gtzaoumi
l ind
rrk

Ecturin 4.
Clmxetcau

authNa
Rolumen
Ueon
Alo
nodi cn
tnllne

bizg
urde
Fuim d
erg
unſſi
N
fundi
nd
launtem
lum le

M D E POSSESSIONE. 511
mnim, mus poſſeſſionem, nulla dubitatio eſt: I.
1. S§. item l. 4.l. 34. §. ſervus h. t. idque tàm ſci-
entes quàm ignorantes, ut opinor cum Ac-
curſ. in d. S. item, in verb. peculiariter. arg. I. quod
,aun ſeryus 24. eod. tit. Quodque de ignorantiã
E. dicitur in d. §. item. meritò ad uſucapionis
e duntaxat cauſſam refertur, arg. illius textus:
qui cum paulò ante dixerat, rerum, quas pe-
nE culiariter tenent in poteſtate noſtrâ conſti-
iratp tuti » vel ignorantibus nobis poſſeſſionem
lemie acquiri; ſtatim ſubjicit, täm infantem, qum
e furioſum ex cauſsâà peculiari, etiam igno-
rantes non tantùm poſſidere, ſed & uſuca-
oe pere. Alioquin nihil rationis eſt, cur non
umt ſemotâ cauſſa uſucapionis, etiam extra
cauſſam peculiarem, ignorantibus acquira-
en, tur, abiis, quos in poteſtate habent, cùm ac-
quiratur per liberos homines: l. 1. C. h. t.
mdu quod alias multò minus admitteretur. Lon-
ge enim difficiliùs acquiritur per homines
ſui juris, quàm per ſubjectos poteſtati/.1. &
Ginen 1J. 1. C. per 4u4s yerſon. acquir. & arg. l. ſi tibi 17.
§. i gadlus l. i unus 27. 9. ante omnia ſ. de pact. l.
inter ſtipulantem 83. ff. de V. O. “
mneiſſi Porrò in his perſonis, quæ alii acqui- 3
t runt, primùm opuseſt, ut intelligant, quid
H agant, d. 1. 1. S. caterum h. . Vndè perin-

. .
euinen Uen

ae

69,

S

r fantem vel furioſum miſſos ad poſſiden-
dum nemo videbitur apprehendiſſe poſſeſ- K

—

SIz CoMMENTATO

—— .

ſionem: nec locum habent hic, quæ ſuprà

de his diximus. Ea enim favoris ratione
jure ſingulari recepta ſunt, ut & illud de

cauſſis peculiaribus, in !. peregrè 4 §. quafi-
tum b. t. qui favor hic ceſſat; ſibique impu-

tabit meritò, qui cum potuerit, non miſerit

idoneum.

Quuamobrem verèò ſervus hæredita-

rius à præ cedente regulâ remotus ſit, ut per
cum nihil de eâdem hæreditate poſſit ac-

quiri l. 1.§. veteres putaverant. 16. . t. perquàm
difficile eſt conjicere. Duareno non ſine

cauſsàâ viſum eſt, id ſubtilitatem magis,

quàm utilitatem habere; ideoque nec à Pau-
lo magnoperè conſideratum fuiſſe, ſed qua-
ſi neglectum: à naturalibus tamen diligen-

tiſſimè inveſtigatum eſt. Ego putem ge-
neralem regulam manere, ut poſſit etiam

ejusdem hæreditatis rerum per hunc acqui-

ri poſſeſſio; veteresque illud ſolàùm ſpe-

Gaſſe, ſervum hæreditarium à nobis appre-
henſum, ſi vel antè vel pòſt ignorantibus

nobis res hæreditarias tractaverit ac tenue-
rit, nihilò magis earum nos feciſſe poſſe ſſo-
res. Ideò fortaſſe, quòd magis ex veteri
conſuetudine illas res tractare videretur,
quàm quòd animum poſsidendi aut acqui-
rendi domino haberet; id quod tameno-

mnino requiritur d. l. 1. S. hac quæ de ſervis:

1

5

rr re

1 tiaccipie

leet eelli

ſiniglojmee

Prllumcpit
lonino, if
pnpon eſe
einde
Wn igno⸗
Abdeacet
(nI 14, 9. 1
ler
oeuini

(werder,

d ne
WI. Qund
uind
D
un d.
bheet
Ainlte⸗
wolan
hmntelli
clie
kum ſo⸗
Gmfüdn,
elſe, N
Ungnun
ii⸗ ei⸗
Ninf

=—

o
—r

i, ee in

Uworittun
& Ulc

/7 1 .
loge n
4. 1

ti,oncn

vokuslN

,
,

ttem uv
gle nees

P,
1 ſoſet
liſteta

mneA&

9

9
t ocktenn
1
GG

.
7

S

mune
Ale

es en

cen⸗

n
muth⸗

2

. 14½
imne Ne.

.
gi

DEFPOSSESSIONR. 13

qui ita accipiendus eſt, etſi ſuo nomine, ſui

nim ipſo jure cautum eſt, ut quod in ſuum

peculium capit ſervus, capiat nihilominus

domino, ſufficitque tertii nomine acce-
ptum non eſſe, id quod textus innuit.
Deingde in his perſonis, quæ alii ac.

quirunt ignoranti, requiritur, ut juſtè &

bonâ fide acquirant: quod Iavolenus oſten-
dit in l. 22. h. t. ubi rationem ejus reddit,
quòd ſcilicet acquiſitio ſervorum ignoran-

tibus dominis pertineat ad cauſſam peculii:
quod verò ex maleficiis, adeoꝗue injuſtè ac-

quiratur. id nec apprehendere cauſſam pe-
culii. Quod ut intelligatur, præſi uppo-

ccilicet peculii nomine, acceperit. Satis e-

7

nendum eſt, peculium id eſſe, quod ſervus

fſfiliuſyé familiàs volutate domini, Patrisvé,
ſeparatum habet à rationibus dominicis,

uti docet l. 2. l. 5 & peculium f. de pecul. Ita

quod juſté acquirit ignorante domino, id

etiam voluntate permiſſuq; domini acqui-

ſitum intelligitur. Meritò igitur id do-

minus civiliter poſſidere creditur. At quod

ex male ficio acquirit, in eo non debet præ-
ſumi voluntaté vel permiſſionẽ domini ac-

ceſiſſe. Doli n. vel maleficii præſumtio
nunquam inducenda eſt, niſi facto vel in-
diciis evidentibus arguatur. l. quoties. .

qui dolo f. de probat. l. non omnis S. à bar-
“ Mm ba.

2

. —☛

14 COMNMBTATIO

01

r —

baris ff. re milit. I. 12. F. de his qua in fraud. cred.
AAA1C
ignntus
non quidem, quòd negetur hàc ratione do-

l. dolum C. de dols & c.
Effectus hujus in eo eſt & cernitur,

mino facultas uſucapiendi rem, ita impro-
bè à ſervo poſſeſſam: (nam nihilominus ei
denegaretur, etſi fateremur eum poſſidere
velignorantem, propter vitium reale, quâ
res affecta eſt. I. g. S. caterum. ff. de uſucap.)
ſed in eo, quòd dominus, ad reſtitutionem
rerum à ſervo improbè acquiſitarum con-
ventus, non poſſit ſibi fructus intereà per-

qui in noſtrâ poteſtate ſunt.

In eo, qui bonã fide ſervit, ita jus eſt,
ut quæ ex re noſtrãâ, ſuisque operis acqui-

rit, poſſeſſionem nobis acquirat, etſi ſuo

nomine adeptus eam ſit: & ita accipiendus

eſt §. idem placet in f. I. per quas perſon. &c.

Alioquin ſi noſtro nomine, non apparet,
quid opus ſit eâ diſtinctione. Nam etſi ex re

ſuà, ſuis fortè nummis poſſeſſionẽ nomine

tamen domini, nactus eſſet, nihil propomi-
tur, cur non domino acquireret; etſi non ut

4
ſervus, tamen ut procurator, geſtorvé ne-
gotiorum, cum quibus id commune habet.

2

§. per procuratorem, d. lo. Hocque caſu

gtiam domininm, ſi tradens fuit dominus;

alio⸗

A?

D1I0

—

ogliniucin

Detogt
ut, n 00
l/Kiem.
erun h
in. be
Mrilediam
ſerumel
ſeibi kiril

1

l; ur in
ceptos retinere, quaſi bonæ fidei poſſeſſor.
Hæc de acquiſitione poſſeſſionis, per eos,

i DPoSSESSION KEK Syr-
unfui/ alioqui uſucapiendi conditionem domino
quærit: d. . 1. C. b. t. ſcilicet, ſi dominus non
lumim fuit ignarus Y”MU
Remr. De eo quæzritur, qui malàâ fide deti- 1²¾
enum netur, quid nobis acquirat? Et quamvis
immi Br inl. 7 S§. item acquirimus. h. t. num. 2. ſcri-
tenis bat, liberum hominem mal fide poſſide-
imnes ri non poſſe, perl. cum hæredes 2 3.5 item quæ=
4 ſi 70. b. t. illud tamen de civili tantùm poſſeſ-
ſione verum eſſe, textus ipſe commonſtrat
lenna in Fne ribi, civiliter in mea poteſtate & c. De na-
Minme turali, quæ in facto verſatur, nullo modo.
blece 1.7. §. f vir uori h. t. Itaque quod Paulus
negat per ejuſmmodi hominem quicquäim
Qccquiri: §. ſed & per eum d. l i. id de eâ, quam
i ipfe per ſe apprehendit, poſſeſſione, nullo

4

geit meo vel mandato, vel ratihibitione interve⸗

4
4

ſin niente, oportet accipi ,PerA. 1. cum haredes
ut Ejus evidens eſt ratio, ſcilicet ne cuius-
. quam mala fides & dolus lucro cedat, ad ver-
ſus regulam juris l. non fraudantur 132. § .F.
“ de R. I. Quod ſi meo juſſu ac nomine ade-
nim Ptus eam fuerit, mihi utique acquiſivit; ut
le“ quam acquiſiturus fuerat, etſi non poſſide-
8 retur, ſive bonâ ſive malàâ fide. r
De procuratore, tutore, curatore 1
« generalis eſt regula, ut acquirant nobis vel
ignoratibus poſſeſſionem I. 2. §. per procura-
on torem, h. t. jundd. I. 7. C. eod. & I.r. C. per quas
ie Mm à per

14

1,

516 Co MMENTATIO

f f —

—

perſon. nob. acquir. Quod tamen eutra cauſ-
ſam uſucapionis accipiendum eſſe, ex ſuprà
dictis patet. quod & Duarenus probat, eo
quod bona fides, quæ in uſucapione neceſ-
ſatia eſt. S. . l. de uſucap. ſcientiam præſup-
ponat. Ascurſ. in l. peregrè ſuper verbo ſpes. &
1. § item acquirimus, in verbo, peculialiter. h. t.
Procuratorem accipimus, qui mandatum
habet ſive ſpeciale ſive generale: ut
Br. & aliorum, hoſque ſequentis Duareni
eſt ſententia. Quò faxit l. 42. S. procurator.
h. t. Nec ad rem pertinet Pauli reſponſum

concludi videtur, neminem per eum poſſi-

dere, quem ipſum non poſſidet: quod

palàm falfum eſt. I. 1. S§. item acquirimus. l. 4.
b.t. Piliurn certè ſuum nemo poſſidet, &
tamen per eum poſſidet. Itaque animad-

vertendum eſt, Paulum condidiſſe regulam

16

non in iis, quæ juſtè ‚adeoꝗque voluntate
corum., de quibus agitur, acquirimus; ſee
in his, quæ injuſté: quod etiam oſtendit
d.l. quod ſervus. 24 h.t.
Quid igitur, ſi ſuo nomine Procurator
poſſeſſionem nactus ſit, alter verò ita tra-

digderit, ut mihi acquircretur? dicendum
mihiacquiri, ſicut dominium. I. 13.F. de donat

Porrò dominium quæritur per procurato-

DI!1

pam me- mm

NNf1
pnt pole
Ableren
(herediet

Inirorehe

R

(untantes
llnfee
envocuta
Mogkorem

untn ud
Reurerar

u Qo

in d.l. cum bæ edes S. item quær0. h. t. ex quo uema⸗

oneeti

elujmle

lopun

R

alimr.
Acerrn

Gſgll,

cqenun
Ealennt
lecu D

in eich

tor.

rem, etiam ignorantée domino l. ſi procura-

1110

—.—

men anel
umehalt
Wegusmnm,

ſuciunt

ſhrrui
in fulen

Nenmle

.

1,6.

an udf
nperes⸗
li,
Aid

nru⸗
dle
emhin
0

ſli/
6

1

e
.
4

DE POSSESSION E. 517

———— ===—

tor. 13. f. de A. R. D. Dominium autem præ-
ſupponit poſſeſſionis adeptionem l. 20. C. de
pact. & l. ex emto. 11. §. 1. F. de ad. emt. Exci-

pio hæreditatem, cujus dominium quæri-

tur aditione hereditatis; poſſeſſio non item.

dl. cum heredes 23. b. t. Itaque rectè Azo
l. i ego 2 4. ff. de neg. geſt. ſic interpretatus eſt,
ut per procuratorem intelligeret negotio-

rum geſtorem; partim id ſuadente titulo,
partim quòd in vero procuratore fruſtrà

expectaretur ratihabitio, ut dixi in l./o. F. de
donat. Quod ſi ergò hoc caſu per pro-
curatorem & reliquos dominium unà cum
poſſeſſione etiam ignoranti quæritur, d. .
13. f. de A. R. D. conſequens videbatur, ad-

verſus jam ſæpè dicta, etiam uſucapiendi

conditionem, ac jus quæri itidem ignoran-

ti. Comparantur enim aliàs hæc duo d. l.

ex emto in pr. j. de act. emt. junct. S. 1. I. de uſuc.

Sed jus certum eſt, prius non uſucapi quàm

ſcientia domini acceſſerit.! 47. f. de uſucap.

& ſeæpè d.l. 1. C. h. t. Cujus diverſitatis ratio
etiam in eo eſt, quod domino tradente nul-
la ei fit injuria, ſi vel ignoranti dominium
acquiratur, at pote quod ſciens & volens ab

ſe alienavit: quod in uſucapione ſecus eſt,.

quæ, cum etiam adverſus ignorantem pro-
cedat, difficilius concedenda fuit.

20

518

„ . 6 2 8

COMMENTATIO

ſio poſſit? Et non acquiri, antequam ra-

volentibus nobis.f-.de A. R. D. Per ratihabitio-
nem dominus ſimul ac poſſeſſor efficitur,
per ſupra dicta. junct. I. 24. ff. de neg geſt. Vn-

12. C. per quas perſon. & per not. ad l. 18. 5. fin. .

tò non ceſſa, non competit. Interim non

Mud denique quæritur: an etiam
per negotiorum geſtorem acquiri poſſeſ-

ta habeatur geſtio, apparet ex l. communis
ſervus. 72. S. procurator. b. t. l. ea quæ 53. in f. ibi,

dè mirum videri poſſet, cur evictionis no-

de
—
et eꝛ pro
d cello⸗
A en
Cnwnanitu
Ceiuhile
15Amunid
hernuerl,
lumungne.
pidddhire

mine actionem non habeat; per I. poſſeſie.
29. S. fin. h. t. adeoꝗue perſonalis actio non
ceſſa non quæratur? Sed hoc hodiè extra

dubitationem efſe videri alicui poſſet ex

ſlennide

lidit n.

de damn. in f. Cæterum illam 1. 2. extra ca-

ſum ſuum, hypothecariæ ſcilicet actionis,

extendinon patiuntur interpp. Nam certè
inter acquiſitionem poſſeſſionis& acquiſi-
tionem obligationis ſive actionis, etiam-
num hodiè manet differentia. t. t. l. per quas.

perſ.cuique acquir. & tit. per quas. perſ. nob. oblig.
& 132.S§. alteri F de V. O. Iccircò dicimus, Pa-
pinianũ loqui de eviétione, cujus nomine
ſtipulatio interpoſita fuit, quæ, duplæ præ-
ſertim, non eſt domino neceffaria; ut cui
nihil decedit, cum poſſit ex emto de evi-
ctione agere. I. ex emto S. ut inprimis f. de 4.
emt.Il. non dubitatur 6. C. de evid. Vndè meri-

eber

l t ei
Aenien
EUulini,
UnCeon
Eundonm
Unneran
irmun
rnio
le.
cmmmca
git
et

e
proben
leretan

Aro bkPOssESSRONMJM.„,. p19 *

ut niu debet ea procuratoris lucro cedere., Igi-
ii tur ad ceſſionem jure compelletur.
innuom Agd extremum de Vniverſitatibus:

e elan communitatibus, item de municipibus““
au quæritur, id eſt, ejusdem civitatis civibus, i.
emIH 1. F. ad municip. anne poſſidere poſſint inci-
llrke pere univerſi? Et cum ad poſſeſſionem vo-
ug luntas atque cõſenſus ſint neceſſaria; per ſu-
ee pra dicta, hi verò conſentire nequeant, con-
eG ſequensvidebatur, nec poſleſſionem adi-
n pifci poſſe. Et certè hæredes inſtitui pro-
prerea non poſſe Vlpianus in fragmentis
nim tradidit tit. 22. Sed hodiè conſtat poſſe, per
ℳ I. 2. b. t. ſcilicet per ſervos ſuos & actores.
l FEädem igiturratione & hæredes poterunt
en, inſtitui, non adverſante Vlpiano, quem
in bu non de omnibus civibus cujusque civitatise
s ſecundum d. . 1. ſed de receptis tantùm, ut
me munera nobiſcum capeſſerent, quæ vetus
fuit municipum ſignificatio, locutum eſ-

Apis ſe ratio demonſtrat, dum ait, incertum cor-
ling pus eſſe. At civitas vertum eſt corpus. In-
NH . . . .
um certum corpus hæres inſtitui non poteſt J.

e. 9. f quis nomen ff. de haren. inſtit. certum po-
eE teſt l. pareditatis 12. C. eod. kit. l. 73. §. vicis. F. de

ennt leg. 7. Collegium quoque poteſt, modò

probatum ſit l. Collegium C. d. t. Nec poſſi-

.

1 . .
s dere tantùm ejusmodi corpus, ſed & uſuca- 23
en pere poteſt peractorem fuum d.l. 2. non re- “

Mm 4 fra-

ℳ
ñõõ

fS20 CoMMENTATIOO i

fragante l. 8. f. de uſucap. duům ait, eum qu
ſuo nomine uſucapere non poteſt, ne qui-

dem per alium poſſe. Illud enim etiam ſi-

veratione rei, puta furtivæ aut vi poſſeſſæ l.
ſequitur. S. hæres eod. tit. ſive ratione perſonæ

prohibitæ, utpote peregeini, malæ fidei,

&c. oportet accipi: ſecùs, ſi ratione defici-
entis conſenſus d. l. 2. Meritò: cum con-
ſenſus ſuppleri poſſit; mala fides bona fie-
ri, aut furtiva res non furtiva eſſe non poſ-
Et hæc quidem omnia de acquirendâ
poſſeſſione expedita ſunt, quoties nemine
adverſante ſive per nos, ſive per alios ean-
dem adipiſcimur. Cæterùm ubi ob con-
tradictionem judice opus eſt, pro rerum di.
verſitate alis atque alia ejusdem adipiſcen-
dæ remedia prodita funt, quorum ad inter-
dicta tractatio pertinet. Aliter enim con-
ſulitur nobis, quando ad h æreditatis ab alio
detentæ poſſeſſionem aſpiramus:t. t. F. quo-

rum bonorum. aut legat/ à legatario occupa-

ti: 1. r. f. quod legat. aliter, ſi pignus cum co-

lono pactum perſequimur, quo caſu Salvia-

num interdictam competit. §. adipiſcendæ. I.

de interd. quæ hoc loco attigi ſſe ta-
unen ſu fficiat.

D1

T.

Resſ
teoollcer
1 ui-
npoſte
Fita
Leyent,
A
en
Honenye

Pesi

AIubj
fnuso
Mmnres
Edin
Plles
Wman
lenen
Portu
inon
guein
ail

Sõ

i0., H DE POSSESSIONE. 521

itzeung
ele C A PD. V.
1 Gl
a De rebus poſſeßioni ſub-

SuM MARIA.
4 ℳ„ . .
Menn 1. Res ſacræ, ſanctæ & publicis uſibus deſtina-
Aen tæ poſſideri nequeunt.
2. Qui publico loco pluribus annis uſus eſt, ali-

eni um poſtea uti non poteſt prohibere.
Eegunn . F „. . . „
* 3. Si tamen prohibuerit, isque prohibitioni ac-
Nietann quieverit, quaſi poſſeſſionem videbitur præſcri-
6 pflfiſſe. =
licds 4. In rebus non publicis etiam citra prohibi-
,1 tionem poſſeſſio vel quaſi quæritur. ”
wolen 5. Res incerta quatenus poſſideatur?.
ie 8 Equitur ut de rebus videamus, tanquam
s OJ ſubjecto poſſeſſionis. Ea ſunt, qua-

5R tenus quidem in facto verſatur poſſeſſio, o-
„½ mnnesvres corporales: I. 3. pf. b. t. quatenůs
N⸗„ 2 X
verò in jure, palàm eſt, ſacras res, ſanctas, &

ſvochi/
publicis uſibus deſtinatas, ſicut dominio pri=
N vatorum; ita quoque poſſeſſioni ſubjecta
a eſſe non poſſe: Itaque muri civitatum ac
u. portuum citra permiſſum Principis habita-

ri non poſſunt l. ſin. ſ. ne quid in loc. ſacro ne-
que in loco publico, ut littore maris, æ difi-
cari l.1.2, 3. f. ne quid in loc. publ. niſi quate-
Mm 5 nus

–

222 L CoMMENTATIOG

— — zu.

nus id ſine bpublici uſus impedimento fieret.
3 7. eva.
Quòd in poſſeſſione dicitur, idem &
“ poſſeſſionem jurium incorporali-
um extendendum, rationis ſuadet paritas.
Itaque qui loco aliquo publico ſolus pluri-
bus annisuſis eſt, paſcendo ſuo pecori, a-
lios SS eodem jure uti non prohibebit
l. 45. H. uſucap. & ſi eà cauſsâ ædificium po-
ſuerit, is qui publicis operibus procurat, ut
loquitur Vlpianus, debebit id deponere, et-
ſi nemine prohibente poſuiſſet. l. 2. S. A quis
nemine 17. ff. ne uid in loc. publ. Quilocus

demonſtrat, multò magis reſtituendum fo-
3 re, ſi prohibitus ædiſcaſſet. Sanè ſi ipſe a-

lios eodem jure paſcendi uſuros prohibue-
rit, ique prohibitione acquieverint, hoc ca-
ſu etſi non dominium, quo præ ſcribi in lo-
co publico nullàâ ratione poſſe, omnes ſaté-
tur, per d.l. 44. tamen poſſeſſionem vel qua-
ſi pra ſcriptam eſſe; atque ita accipiendam
l. ſi quisquam 7. fj. de diverſ. præſcrigt. Cra-

vetta tradit de antiq. temporum part. g. cap. in⸗

cipiente, materia fingularizatit. num. &t. quòd
quaſi poſſeſſio poſſidentis prohibitione &
aliorum patientiâ definiatur, allegans gl. B.

& alios in l. 1. C. de ſervit. Item Br. in 1.qui lami-

nihus. F. de S§. P. E. Spal. ſi primus. ſſ. de op. mop.

4 nunc. Sed etſi verum ſit his caſibus quaſi J

2= boſ-

1

⸗
okele
napr
guet
ſetta
n,A
eni.
pohibt
F1
ni, ]
gloct
greni
ſoreo
ſt uſa
Whle
ümn
llln
cep
lene
uap⸗

1t

—.
Nenotett.

en,
, End

4
mgeee
UcOENA

N

hc P.

ebeneg

*

1*

“

4
nt,ne

DE POSSESSIONE. 2 ½Z

poſſeſſionem juris adeptam eſſe, tamen &
citra prohibitionem, niſi publica res eſſer,

quæri potuiſſe dixerim, quod negat Cra-
vetta. Solam enim ſcientiam & patienti-

anm, aliàs requiri conſtat ex l. a. ubi gl. C. de

ſervit. In juribus quidem merè hegativis
prohibitionem oportet accedere Accurſ. in d.
I. 1. & l. fin. . quemadmodum ſerv. amitt. ve-
luti, alteri non eſſe ius altiùs tollendi; id
quod rerum natura docet: ſed in propoſitàâ
quæſtione non nititur potiſſimùm poſleſ-

ſor eo, quod alter non ſit uſus; ſed quod ipſe

ſit uſus. Gravettæ tamen deciſionem in

publicis omninò ſequendam puto. Cùm

enim paſcendi, piſcandi &c. ius in merâ fa-
cultate ſit poſitum, ei præſcribi non poſſe,
receptiſſimum eſt; Dd. in l. viam publicam fj.
de via publ. niſi prohibitio, eamque ſubſecu-
ta patientia acceſſerit. Cravett. d. cap. n. 99.
De re incertà, anne poſſideri poſſit? 5
utiliter quæritur: Et non poſſe, tradunt
ſimpliciter ex l. 3. S. incertam & l. locus 26. h.
t. Incertum vocamus illud, ſi V. G. tradam
alteri, quicquid mei juris in illo fundo eſt d.
l. 26. Quin etiam Br. certam quoq; quo-
tam portionem adhuc eligendam, incertam
vocat: indeque infert, ſi quis de agro alte-
rius decem jugera, quæ ipſe elegerit, emat,
vindicare ea non poſſe, priuſquam eligatz;

S gquem-

—

y24 CoMMNTATIO

quemadmodum ſi ſub conditione emiſſet.l.
3. S. ſi quis poſſeſßionem hb. t. Dixerim autem
poſſeſſionem quidem non translatam eſſe,
ut uſucapio procedat; d. l. locus & l. 29, in f.
h. t. nec etiam, ut vindicationi lecus ſit: quia
incerta pars vindicari nequit; l. 6. f. de R. V.
nec ut interdicto recuperandæ, ex eâdem
ratione: veruntamen ſi ex poſtfacto certa

res fiat. ex eo tempore convaleſcit utique

poſſeſſio, fitue his omnibus locus. arg. d. l.

28. §. ſi quis poſſeſßtonem h. t. Vndè etſi elige-

ret in prædictà ſpecie poſt demùm, alio jam
rem tenente, rectè eum vindicare dicen-
dum fuerit.

DNWNNENNN.

De titulu poſſeßionum.
SuMMRIA.

1. Tituli poſſidendi inter cauſſas poſſeſſionis
referendi ſunt.

2. Vr poſſeſſio ſubſiſtat, neceſſe eſt ſubeſſe ti⸗-

tulum.
3. An cx pluribus cauſſis ſive titulis res poſſide-

ri queat, jam olim controverſum.

4- Verbam poſleſſionis in 1. 4. C. de contrah.

emt. pro dominio accipiendum non eſt.

ſele holte⸗

1

—
Epl
aceptis
usebe
6. Neyr
hoſtcongl

Neici

escauſ
ento

4 Eip

bnon pe
iptio

Nlg
10. Did

1t2. Ne
uütare.

. u
N.
4
An
laterze

16. O
)
ulsa n

e
kial
Gorte
Alrii
Rrn
foc
Die
hona
iu

D EPOSSESSIONE., 125½
deenilel) 5. Ex pluribus titulis poſſidere nemo poteſt,
SSl exceptis duobus, pro hærede & pro ſuo; qui reli-
q uis recte junguntur.
Ann 6. Reprehenditur Bartoli ſententia, neminem
poſt completam uſucapionem pro ſuo & pro hæ-
uegn ecde pofſdere poſccc.
ſ. 7. Rejicitur & illorum opinio, qui, cum ex plu-
H ribus cauſſis res poſsidetur, ex omnibus codem
, momento finiri uſucapionem putant. HD
iner. 8. Qui poſt decennium de re mobili conveni-
ur, non poteſt ſimul triennii & longi temporis
krng præſciptione ſe tueri. MM
141 9. Reſpondetur ad l. 66. ff. de leg. 2.
Naler 10. Dictio, plurimi, in duobus non verificatur.
1. I. Quis ſit ſuperioris diſtinctionis effectus *
ininſ tz. Nemo poteſt ſibi ipſi poſſeſsionis cauſſam

red. mutare. ,
13. Quiſnam ſit ſenſus ejus regulæ? inquiri-

tur.
g 14. Exem plum ejusdem ſubjicitur.
S 15. An filius rem à patre ſibi donatam, cui po-
dH ſtea ex parte hæres extitit, uſucapere poſsit?
16. Quare iſta de non mutandà poſſeſsionis
cauſsà regula introducta ſit?
J Nter cauſſas poſſeſſionis, quarun mate-
rialem præcedenti capite explicuimus.

Obportet etiam referri titulos, ex quibus ea
AJqueæritur: puta emtionis, donationis, hæ-
A⅓ reditatis, legati, dotis, derelicti &. Hi enim
tituli appellantur paſſim cauſſæ poſſeſſio-

de nis. l. 3. S. ex pluribus & S 1ad quoquè h. t. l. qi
dl hona §. 1. & l. non ſolum 53. §. quod vulgo ff. de
uſucel. i. f. pro don. l. pro/uo & ſimil. jundt. l. 4.
GMℳ Z Cde

2f26 CeNMENTATIO

ð

à C. de contrab. emt. Et quidem ut ſtabile ſit
ius poſſidendi, ejusmodi cauſſam ſubeſſe
oportet: quæ ſi nulla ſit, poſſeſſor pro
poſſeſſore dicitur poſſidere, l. 12. & 13.
ff. de petit. bared. id eſt, frivolè tantùm,

là uſucapionis, longivé temporis exceptio-
ne obſtante. pr. I. de uſucap. ibi, quamvis iuſtæ
cauſſa & . & l. niello iuſto titulo C. de R. VY.
3 ITnbdéè quæſitum eſt: Vtrum ex pluri-
bus cauſſis ſive titulis poſſideri res poſſitè

aliqua, & ibi, plerumque ubi Rebuß. de V. S. gl. in
Clem. un. in verb. earum aliqua. extr. de for. comp.

contr. emt. dum de poſſeſſione loquitur, de

commune. h. t. & l. I. S. huius autem ff. uti poßid.
nec adeò miſcer aut cõfundi debent. l. pen.
h.t. Itaque qui ex ex emtionis titulo poſ-
? ſecſſor factus eſt, non poteſt inſuper fieri
poſſeſſor ex donatione. In reliquis uin.
. 128

—„.„.

ut innuit d.l. 11. ideoque res ei aufertur nul-

quam quæſtionem olim quoque eontro-
verſam fuiſſe, monſtratl. z. S. ex pluribus. in
wvyerbo, quidam putant. h. t. Ex quo verbo col-
ligere licet, regulam ſive communem opi-
nionem fuiſſe in contrarium: alioquin non
dixiſſet, quidam, ſed plerique: quod & ſermo-
nis uſus docet, & probat l. locus éo. ibi, Portio

4 Vndéè ſequitur, malè ex hoc loco l. 4. C. de

dominio accipi: quod tamen cum iillâ nihil
commune habet; l. naturaliter 12. §. nihil

dl
becenelt
upobmnt
us ohun
baeen
AMAncNi
lIf.r⸗
lunele,⸗
rcip

4

ppletam
“ lenere
madist
ertuset,
lanican
AMPfpern
uhret
A⸗
wh
uſhis P
Ito
Mlus,
ge
W
tin⸗
al
fi
mini

en

—

õ

—. — — — —— —
nkiet lis eadem eſt ratio. Excipiuntur tamen ti-
n e tuli, pro harede & pro ſuo, qui ſub reliquis ti-
le tulis poſſunt ſubalterne conſiſtere d. S. ex “

Iu dluribus., quem exceptionem, non autem re-
— 4 . * 2„ * .
um Lulam continere, ex jam dictis apparet: &
ulemnu fac. l.1 f. pro ſuu. Ex quâ colligitur, etiam ½

anmmn falſum eſſe, quod Br. bis. num. g. d. l. 1. F. pro
iAA ſuo. ſic accipit, ut tradat, poſt uſucapionem
completam neminem poſſe pro ſuo & ſi-
mmaff ſimul pro emtore poſſidere; pro ſuo qui-
Eis dem, ex particulà, & antè uſucapionem; (mul-
oale ⸗· tò magis enim poſtea, cùm de jure ſuo quis
M certus eſt) pro emtore autem. ex ſententiã
ſebhe Mauriciani, quem ibi probari omnes uno
mnmnenn ore fatenrur: Et apparet violentum eſſe, ſi
doniuun quis, verbum uaſuceperit, in d. §. ex pluribus,
ος interpretetur pro uſucapere inceperit. Fal- 7

6o ſum eſt etiam, quod Socinus, Reinerius,
Sult Imola & alii ibi tradunt, cum ex pluribus
,⅓⅔ cauſſis poſſidetur, ex omnibus eodem mo-
l mento finiri uſucapionem z cùm ne quidem
amplius, quàâm ex unã cauſsâà procedat vſu-
n . capio. Si enim verum eſt, non niſi ex ung
„gSA4 dominium contingere Poſſe . conſequens
ni eſt utique, non niſi ex illa eàdem unicàâ cau .
N,. sAàuſucapionem, quæ dominium largiatur,
ttuok fſiniri potuiſſe: alioqui jam plures cauſſas do-
line H miniu haberet, cõtra 4. 9. ex pluribus. & l. 159.
uin/ 6F.. de R. I. Hincrecte Bl. in lſequitur & lana fl. 8
—„A de uſus. W

8

40

528 COMMRNTATTO

de uſuc. negavit, eum, qui poſt decennii eur-
ſum de re mobili convenitur, poſſe ſimul

triennii uſucapione, & longi temporis præ-

ſcriptione ſe tueri z cùm non potuerit, niſi
P zeu

ex alterutrâ, fieri dominus: quanquam unàâ

deficiente, ad alteram utiliter confugere
poſſit. Cui nihil officit, quod adfertur ex
I. Mævius 66. f. deleg 2. ubi res tàm à defun-
cto, quàm ab ejus hærede eidem relida ex

utroque teſtamento deberi poſſe dicitur:

atque adeò ex utroque dominus futurus eſt
legatarius; quod certè eſt impoſſibile. 4. ,.
159. ff. de R. I. Itaque aut ex altero debebi-
tur æſtimatio, quò d. I &6. reſpexit, aut alte-
rum legatum erit inutile. S. ſi quis rem lega-
tarii. 10. & §. ex éontrario. 14. l. de legatis.
Denique ex yr. d. S. ex pluribus colli-
gunt Interpp. dictionem plurimi in duo-
bus verificari; ideò quod Paulus duas
duntaxat cauſſas, ex quibus ſimul poſſideri
poſſit, retulerit: adeoque plurimis plagis

vulneribusné affectum probatum eſſe, ſi de

duobus fuerit probatum. Id quod falſum

eſſe ſatis ipſe ſermonis uſus docet. Veri-

or eſt gl. in S. quod ſæpè. cap.7. Nov. 18, & c. Chri-

fſtiano j. diſt. 3 . Br. in l. ſi gemma in ſ. f. arb.

furt. caſ. dum tres ad minus requirunt. Nec
aliud hoc textu probatur, partim quòd ex-

empla non reſtringuntregulam, l. 15. pf. .
.

1

DI

Mrinf &l,
e anim
rer unibu

nunckepiur
ond ne

Konuetectus
Ntepoſlide

—

Aunmmaſſer

luchucp!
nemete
m,

nlluepiot
Uümmdl
e Per
üncnal
Umnemih
tholle lz
ipe het.l

110

—

Oleerennier.

in, Mein

vitenenne⸗
4
n orlkil
:gomunn
nilmager
Gwmaime

Testuteln.
eitentnt

inpelicet
Feniznt
ianir ,
lelyd.:
untc c
DuNr)
Vnin N
400
nf

1

—
=

DE POSSESSIONE. 1²9

de damn. inf. & l. fn. S. cui dulcia f. de vin. trit.
Goh leg. partim quòd plexique Codices ha-
beant ex pluribus. Duos certè plures dici
notum eſt c. pluralis locutio. ubi Dd. de R. l.in 6.
Porrò non eſt nullus hujus diſtin- 11
Gtionis effectus. Quid enim? ſiis, qui pro
hærede poſſide bat, à domino aliové, qui ſe
dominum aſſerat; controverſiam patiatur,
ideoq; ab hoc rem emat: dicendum utique
illum adhuc hærede poſſidere, adeoꝗ; uſu-
capionem ex eo titalo complere poſſe, neq;
novo tẽpore, ex die ſcilcet emtionis, opus
habere. Eſt enim ſciendum, rerum mobi-

lium uſucapionem litis conteſtatione non

interrumpi. I. 2. cum ſim. f. pro donat.
uc pertinet regula paſſim à vete 12
ribus circa poſſeſionis materiam nculcata:
neminem ſibi ipſi cauſſam poſeſſionis mu-
tare poſſe, l. ʒ. S. illud 29. l. qui bona F. H. 1. &
l. 18. pr. h. t. l. 5. C. cod. I. non ſolum 33. H. gquod
vulgo. ſj. de uſuc. cum fimil. Cujus etiam ef-
fectus in uſucapionibus eſt. Senſus verò 3.
ejus non hic eſt, ut opinor; ſi quis, cum ſciat
ſe bonàâ fide non poſſidere, alium ſecum ti-
tulum animo ſtatuat ac ementiatur; velu-
ti, ſi colonus ſtatuat ſecum ut pro ſuo poſ-
ſideat, etſi ſciat titulum ſibi nullum eſſe.
quod quis exiſtimare poſſet ex d.l. non ſolum.
Nam ſecundum hoc jam ante uſucapio non

Nn Pro-

1

530 CoxMENTATIO/O0 r

—è

— —

procedit. Vndè hic ſenſus à jure alienus Pue
eſſe intelligitur. arg. S. furtivæ. verſ. quod au- rin,lt
tem I. de uſucap. & S. afinitatis verſ. quod ita. l. Hhe
de nupt. Cæterùm ſi quis cum ſciret qui- elnn
dem, ſe bonà fide non poſſidere; puta con- Imen

–

. 2 1
jux rem à conjuge ſibi durante matrimo- mnlre

ſine donatoris interpellatione, ac putet ſe

trimonio rectè donari potuerit: tamen uſu

dem rem triennio vel decennio poſſederit, iileſſe⸗

non capiet: quoniam ipſei ſi mutare cauſ-
P ple ipum .

ſam poſſeſſionis non potuit l.1.§. f inter vi-
rum & uxbrem. ff. pro don. Cauſſa poſſeſ- 4A

ſinnis eſt quidem utrinque eadem, titulus

fſcilicet donationis, ſed diverſimodeè. Pri-

15

ego aliud dicendum putarem. Nam aut nin

muùm quidem à conjuge, poſteaà non con-
juge. Itemque ſi Klius rem à Patre ſibi do⸗
natam, quod non valet d. i. § 1. cui poſtea
ex parte hæres extitit; putet ſe totam pro-
hærede poſſidere, ut frequenter fit; non ine
tamen poterit reliquas partes adverſus co- Mhen
hæredes uſucapere. In hoc tamen caſu iſi

. . 4 . . . Oe
res filiod nata fuit patris; & morte con-
firms a eſt donatio, tuſucapione jam non ſelck
ſit opus; aat non fuit patris, ſed bonà I

fide ab eo poſſeſſa & donata filio; & con- m.

A110

inin firmatur in filio titulus donationis „ ut ex
un hoc impleat uſucapionem cœptam à patre.
urnſ e. Hujus autem regulæ non alia cauſſa
enef eſt, quàm uſucapionis odium: iccireò ei

D E POSSERSSIONE 531

um cundum l. apienda f-de R. I, Vnde nec om nis;
E E E e
mned unn
Nt

Seeen detractum eſt, u bi vel levis fuit occaſio, ſe- .
Eeint qui juſto titulo bonaque fide poſſi et, uſu⸗
remit capit! 42. f. de uſucap. M
lekt ,
2 Anpleres andem rem in

ſetalolin
1

hol

t W 1 ſint!

ſin SuaMARIA.

Jotidum poßidere poſ.

AN . Duo in ſolidum eodem poſſeſſionis genere⸗
ν. modo & effectu poſſidere nequeunt. MVMVß
2. Vnus tamen ſecundunmi unam, alius ſeçcun- MRU
AG dum aliam poſſeſſionis conditionem poſſidere , H
3 ½Creditor & debitor pignus poſſident, ſed di-

vyerſo effectu. “ðð
e 4. Idem in fructuario & proprietario ſtatui⸗
Ren 5: Vaſallus vel emphyteuta, & dominus feudi
N vel emphyteuſeos ſolidi fundi domini ſunt; ſed
diverſimodè.
Nn 2. k 6. 3 ¾

———ð—ð

132

CQĩù³ůitÄoMMENTAT

6. Si quis alterius fundum clàm occupat, & hie

& is, cujus eſt fundus, poſſident.
7. Duo etiam injuſt? ſimul poſſidere poſſunt.
3. Quod in re immobili tantùm obtinet, non
mobilii.“ M
9. Ratio diverſitatis. “
10. Reſpondetur ad l. 15. §. ſin. ff. de precar.
. Item ad l. ſi duo ff. uti poſſid.

cog.

S ex contrario. h. t. Quod vVariè latiſſimeque
tàm à veteribus, quàm
I terpp. diſpuratum eſt. Cæterum omnis
diſputatio ac difficultas nullo negotio tol-
litur ſi primùm regulam conſtituamus na-
turæ convenientem, atque adeò omni ex-
ceptione majorem. Dicimus itaque im-
poſſbile eſſe duos in ſolidqum eodem poſ-
ſeſſionis genere.
re; ſicut impoſſibile eſt, duos eundem lo-
cum ſimul & in ſolidum occupare. d. §. e
contrario. Sicue accipienda l. dus in ſolidum
19. f. d. precar. At cum poſſeſſio ſimplex
non ſit, nihil impedit, unum ſecundum
unam poſſeſſionis conditionem imoli-
dum, alterum ſecundum aliam itidem in
ſolidum poſſidere; cum ſeparatorum ſe-
Parata ſit ratio 5. 10. C. de don. int. vir. & z*.

2½

12. Explicatur l- 15. §. ſi ſundus ff. qui ſatisd.
Mß iuminel
Vbjungit Paulus aliam regulam: duos
in ſolidum poſſideré non poſſe. in d. 1. 3.

510

ð

Ekerum nec⸗
Um.l mults
lugre uncte
lhnkttenon
ſiſgn
ltlerſern
ſEild . i
Uengvoge

hunc
lam; Aurw
us,done

recentioribus In- pereipient

modo & effectu poſſide-

umhltimchs,
Ei
i Nüin⸗
iigenoit

enaug
D litio,a

Roris pror
lei poſſi
imkbabet.
innonfte
iemmine .
N!
tet N
kamid
urn ken
winunel

XMI
—
dhindcntt
tuntnairut,

Cooltm“

e de
rinu

43

Cuueen

vcchte)

ℳ

7

/

un
ian ,
110

E

3ℳ

DEPOSSEHSSIONEEͤ. 733

—

W—

& alterum
rum. I. multis rationibus. 17. C. de liber. cauſ.
Itaque cum creditorem pignus poſſidere,
ſuprà ſit demonſtratum; l. cum & ſortis S.
fn. f-. depign. l. I. S. per ſervum & l. qui pigno-
ris h. t. I. per ſervum ff. de A. R. D. l. debiter S. in.
Ff. de pign. ad. nihilominus verum eft, debi-

nec adſtruat, nec excludat alte-

torem quoque poſſidere: d. . qui pignoris. &

lI. ſexrvi nomine l. non ſolum. S. qui pignori fj. de
uſucap. hunc ſcilicet, quoad uſucapionis
cauſſam; illum qupad cætera commoda, ut

frucus, non quidem lucrandos, ſed ſuo ju-

re percipiendos, & in debitum uſurasque
computandos; l. 2. C. de part. pig. & omni
cauſ. & I. 1. C. de diſtr. pign. item quoad ius
aliis oppignorandi. Fructus enim rei eſt,
etiã pignori dare licere l. . C. i pign. pign. dat.
fit & l. fructus f. de R. I. Eadem eſt fructuarii
conditio, qui ratione fructuum ſibi, ratio-
ne juris proprietatis aut juris uſucapiendi

alteri poſſidet; ei ſcilicet, à quo uſumfru-

Gum habet: & hic igitur poſſidet hoc in-

tuitu, non fructuarius. I. quod meo, ibi: poßidet
cujus nomine poßidetur h. t.
Hloc idem etiam in domino appa-
ret. Nemini enim dubium eſt, utrumque
tàm vaſallum &emphyteutam quàm domi-

num feudi & em hyteuſeos ſolidi fundi do⸗
minum eſſe: ſed alterum directè, alterum

Nn 3

uti-

7

CoMMRNTATIO

—

E

utiliter. l. 1. in f. f. K ag. vecig. Ita contin-

git, eum, qui fundum meum clàm occupat,

ac nihilominus me etiam unà poſſidere: .
clam ° Videre. S. fin. h. t. me quidem juſté &

utiliter ad uſucapiendum; illum de facto
tantům, & reſpectu extranei. l. fin. h. t.,

7 Quin etiam duos injuſtè fimul poſſidere

poſſe, ex his facile apparet; ſcilicet ſi ego
vi, alter à me clam poſſideat. Vnde evi-

dens eſt, meritò Trebatium à Labeone hoc
nomine reprehenſum eſſe. Nam inl. 6.5. ſin.

nihilintereſt, is qui ad nundinas profectus
proponitur, vian ſecus ab alio poſſederit.

3 Hoc tamen notandum eſt, contingere poſ.
ſe duntaxatin re immobili, non etiam mo-
bili: quandoquidem ſimulac res mobilis ab

alio clàm poſſidetur, quia furtum fit, prior
poſſeſſor etiam ignorans poſſidere deſinit.l.
rem quæ. 15. pr. & l. ſi rem mobilem 27. h. t:
9 Cujus diver ſitatis non aliam cauſſam inve-
ſtigare oportet: quàm quæ ex ipſo textu
colkgitur;: quòd fſcilicet rerum mobilium
poſſeſſio vilis & abjecta habetur;g! in d. .
47. ideoque minus indulgetur retentioni,
quæ animo fir, quàm in rebus immobilibus
fieri ſolet, per g. I. 6. in f. & l. 25. §. fin. eod.
c. TIsna poſitis, facile eſt reſpondere
his, quæ in contzarium afferuntur exl. ,. §.
kn. . de pregar. Is enim, qui precarium con-
. H ceſſit,

1

51

clityintolcl

Eoibe ulne

Frnid,u 1
ſceiserp
ſcitetumco
ſichett faut
Hjimom, d

1RAAR.
rbiarati
hevib⸗

Erumcadtb
s Niderat

WN A, n

(Wennctel
(onem
od use
(mir

mmarirnn
Wleretel

Radeſtn

n ſirt
10
Gnmue
0pone
immmen
tun l

4
Ra
dh

110

—.

hon

mnchmeng

unt ler
güicenſ
en hen
nAund

. I. ,.
1E aod
Cee Adet
Im 1 eode
meLdeen
22
am ſal
1*
TETENN
dINS
1.
“
EI

11
0 4l N.

waosg⸗
torigne

DorcCiG

Xest
tereli⸗

n

DE POSSESSIONE. 13 55

deoque uſucapit: itidem is, qui rogavit
precariò, ut re fruatur, interdictoque uti

ceſſit, in ſolidum poſſeſſionem retinet, a-

poſſidetis experiatur. l. 17. ed. Porrò ex I1

dictis etiam conſtat ſententia l. ſi duo pr. to-
tiusque tit. f. uti po Sid. ſcilicet non aſſeverare
Ulpianum, duos in ſolidum ſimpliciter,
nõ habitàâ ratione diverſitatis aut identitatis
modi, poſſidere poſſe; ſed præſupponere
eaſus, quibus id contingere poſſit, ac illis

demum caſibus interdicto locum eſſe. For-

tiùs videtur ſtringere hij. S. s fundus 3. ſ. qui
ſatiſd. cog. ubi eundem fundum dotalem
duo, maritus & uxor, in ſolidum dicuntur
poſſidere, reſpectu ejusdem effectus, ſeili-
cet ad evitandam ſatisdationem. Sed con-

ſideranda eſt ejus legis intentio. Ea fatis-

.

2

dationem ideò remittit reo, quòd actori
etlam citra eam cautum videatur, qui poſ-

ſit in poſſeſſonem rei immabilis mitti:

quod us ei à reo Intcrverti non poſſit. Vn-
de ſi miro is ſit æ ſtimationis tale pradium,

qum ſit res petita, Dequaquam evitabitur

ſatisdatio. gl. in d. l. ſ-iendum, ſuper verb. com-
pelli & & hodié I. de ſatisdat. Qaalis enim &
quanta debeat eſſe ſatisdatio, talem etiam
oportet eſſe, quæ nhujus locum ſuccedit,
immobilium poſſeſſi nem; quia ſurroga-

tum ſapit naturam ejus, in cujus locum ſur-

Nn 4

r0-

736 CoOMMENTATIO

.

rogatum eſt. gl. in l. ſieum. S. qui injuriarum ff.

ſi quis caut. Bl. in l. item veniunt S. cum prædiæi-
mus 20. f. de petit. hæred. Itaque ſi unà con-

venirentur vir & uxor, etſi dotalia prædia
ſingulorum debitis reſponderent, vel ma-
jora eſſent, utriſque verò ſimul ſumtis mi-

nora, nequaquam evitabunt ſatisdatio-

nem: arg. l. ſi creditores 16. ff. de priril. creld.

quod ſi alteruter tantùm convecnirertur,
quia non eſt veriſimile, vel maritum do-
tem, vel mulierem ejus proprietatem ne-
glecturos eſſe, ſed alterum alteri poſt con-
demnationem ſuccurſurum, ut ſatisfiat ju-
dicato, & liberetur res pignori ſuppoſita,
meritèò à ſatisdando relevantur. Quod in
creditore diverſum eſt, cui poſſet vel invi-

to protinus ſolvi, atque adeò pignus libera-

ri. Ex quibus apparet, etſi eodem fine u-
terque conjunz poſſidere intelligantur,
modum tamen diverſum eſſe; cùm mariti
quidem poſſeſſio æ ſtimanda ſit ratione fru-
Ctuum, Coler. de proceſſ. exec. p. 2. C. 3. n. 265.

quos veriſimiliter ex dote percepturus ad-
huc eſſet: mulieris verò ratione proprieta-
tis. arg. l. 1. f. de fund. dot. & Br. in l. à divo

Pio. § in venditione ff. de re judic. Et ideò etſi
ampliſſima dos eſſet, fructus autem veriſi-
militer debito, quod petitur, non eſſent re-
ſponſuri, ut quod in terminis ſolvendi ma-

tri-

51.

—
Tinonüte
lole dn
gecitorie
S

EE

WW

1. lel
2 lli
5 Linut
Iumd
Aumndiur

((Kires
er durat
uu.
((uon
“è
W
medol
AU
Mlonsl
.)
(enh

10

—
ifnin
tſlner
Aelen.
ithnun
erend,
mtr

—

trimonii res eſet, diwortio fonte inſtante,

facilè apparet, hoc caſu ſine ſatisdatione
creditori cautum non fore: atque adeò d. I.

1. ad ejusmodi ſpeciem trahendam non
eſſe.

CAr. VIII.
De retinenda poſſ. „

Rone.

Su M MARI A.

1. Poſſeſſio ſolo animo retinerur.
2. Scilicet in re immobili.
3. Limitatur regula 1. 15. h. t.
4. Tamdiu res in poſſeſſione alicujus manet,
quamdiu non diffi cilis ejus perſecutio.
5. Si res bonà fide poſſeſſa furto auferatur, do-
nec durat ejus perſacutio, uſucapio non interpel-
latur.
6. Cum res vi eripitur, poſleſsio: interrumpi.
tur.
7. Qui per ſervum vel colonum poſsidet, ſi is
ſponte poſſeſsione diſceſſerit, eandem amittit.
8. Quod tamen à Iuſtiniano immutatum eſt.

D E 5Oςh1 α. 137

14

9. Et licet alii tradiderit poſſeſsionem, nihilo⸗

minus domino non præjudicatur.

10. Verborum geminatio enixam voluntatem
oſtendit.
II. Si colonus vi dejectns ſit, dominus etiam
ignorans amittit poſſeſsionem.

Nn z Pro-

. .

1 PRdnnean nunc erat, de retinendâ poſ-

ſeſſione dicere: verùm hic multis ver-

bis opus non eſt. Eſt enim certũ ſolo animo

3

retineri poſſeſſionem, non habità ratione,
ſitné alius in fundo an non ſit? l. z. S. in amit-
tend. h. t. Ignoranti igitur poſſeſſio non
intercidit, ſed durat tantiſper, donec aut
noſitrà voluntate diſceſſerimus, aut vi deje-
Gti fuerimus d. I. 3. §. quod ſi ſerrus h. t. quæ
eſt natabilis de retinendàâ poſſeſſione regu-
la. Reſtringenda tamen, ut præced. cap.
dictum eſt, duntaxat ad res immobiles,
eum mobiles amittamus etiam ignorantes
per l. 47. h. t conjungendam cum I. z5. pr.
eod. Ex qua tentari poteſt, regulam l. em
quæ 5. univerfolem non eſſe, ſed eum, cui
res ſubrepta eſt. ſi furem perſequatur & aſ-
ſequatur, remque repetat, ejus poſſeſſio-
nem non amilſiſſe; quia ſcilicet verum ſit,
rem nondum ita perditam, ut ignoretur

4 ubi ſic, ut in 4. 1. 2. Quo facit, quod res à

nobis cuſtodiri §. plane rerſ- cum verd tuam.
&e S. examen quaque I. dc R. D. & poſſidert I..
S. Nerva flius h.t. itelligiturtantiſper, dum
non difficilis eſt ejus perſecatio: ſecàs atq;
ſi rem nondum poſſeſſam perſequeremur,
§. ikad qusfitame l. d. f. ſcilicet, 4 nia multé fü-
vorabilior ejus eit cauſſa, qui rem ceu ſuam
perſequitur, quàm qui apperit alienar,i

5323 COMMENTATITIOdO —

4

D

—
t. Qu
lncbisbon⸗
nlururi

(uml
betllnn

venignei
lengneri,
ecve h

nimce
(emmmnhi

,

4. N

4

Mettupii,

ke, um B

Urznione

Medo lecn

emorfen

lhi.

Eehreſen

eikiß⸗
prote

mreif
CINO

n I

kket.
ilel⸗
ortu

A110

—.—
eteünenl,
nhhemulun
Ceni hen
alrbit,
mipolehen

1

imos;n
I mtn
S

4
4
Dre mnon

4,

—

. e e
etamienuwe
4 D
Nn

. ſen
d

õ

*

7

DE FPOSSESSTONRER 539

C. h. t. Quod eò pertinet., ut, ſi res aliena
ànobis bonà fide poſſeſſa furto nobis ſub-

trahatur, ſi protinus eo cognito furem per-
ſequamur, eique rem auferamus, non de-

quæ utique interpellata foret, ſi res ſubre⸗
pta atque vi erepta eodem loco acjure un-

diquaque haberetur, ſecundum d. l. 15. II-

lud enim certum eſt, cum res vi eripitur, in-

terrumpi poſſeſſionem. l. naturaliter f. de

iſucap. Nec eſt. ut quis exiſtimet, hanc
interruptionem priori poſſeſſori non no-
cere, cum debeat uti poſſe ad complendam
uſucapionem acceſſione temporis, quo
prædo rem tenuit, ſicut hæres defuncti, &

beat uſucapio noſtra interpellata cenſeri,

emtor venditoris acceſſione utitur. S. diuti-

na.l. d? iſuc. Nam talis acceſſio recepta non
eſt, præ ſertim improbæ poſſeſſionis, quæ
nec ipſi poſſidenti prodeſſet d. S. diutina, ibi,
quæ prodeſſe cœperat.
4 Quod diximus, ig noranti poſſeſſio-
nem rei immobilis non intercidere, tunclo-
cum non habere Africanus ait, cùm per ſer-
vum aut per colonum poſſidemus, & is
ſpontè poſſeſſione diſceſſerit: l1. ſi de eo fun-
do 40. §. i fortè h. t. quod tamen locum ha-
beret., ſi deceſſiſſet, ut idem ibidem aſſerit;
ideò fortè, quod non poſſit videri eo animo
mortuus eſſe, ut poſſeſſionem deſereret. Et

7

—

qui-

40% CoMNMENTATLIOO

.
1

quidem poſterius utilitatis tantùm cauſsã

receptum eſſe ait, id eſt, jure ſingulari; Lius
Ffingulare f. de llb. & l. peregrè 44. §. quaſitum h.
t. adeoque non producendum ad conſe-
2 quentias. l. 14. f. de I. Sed in hoc palàm

Paulus diſſentit in d. I. z. S. quod ſi ſervus. quòd

ſcilicet nihil interſit, deceſſerit an diſceſſe-
rit colonus? Et Pauli quidem ſententiam
Iuſtinianus probavit in l. fin. C. h. t. quam &

mal. ne ſcilicet in poteſtase ſervorum aut
colonorum eſſet, dominos pro libitu da-
mno afficere. Dolus certè alterius alte-
ri nec prodeſſe, nec obeſſe debet l. 35. F. de
alj. emt. Vnde apparet d. I. 40. in eo articu-

9 lo antiquatam, itemque/. ſi colonus 31. h. t. In

qui quod addit Accurſius, verum id eſſe
Aquidem, ſi tantum deſerat; ſin verò etiam
alii tradat, prorfus amittere dominium, fal-
ſum eſſe dixerim, propter text. 4. l. fin. ibi,
vel alii prodiderint. & ibi, nihil penitus prajudicii
. tum etiam in ſine, ibi, nu lo modo aliquod di-
10 ſcrimen &c. quæ verborum geminatio⸗- imè
tertiatio enixziſſimam Legiſlatoris volun-
tatem evincit, vulg. l. Balliſta ſſ. a4 Trebell. &
fortior eſſe debet, quàm ſignum univerſa-
le. Iaſ. in l. imperium ſj. de lurisdict. Lud. Rom.

conſ. 271. num. zo. & habere vim expreſſi.
Cepbal. conſ. 510. num. 10. Et hæc quidem

e

Proculi fuiſſe apparet ex lI. cum quis ff. de dol.

DI P

wen
Ceram dalr
Emtüml
ucertecau
eente, ſec
ncominun
ventertNi
menn heft

inſlen
cgielcetut

(
P.

Polel

Vend

Centenetun
Coneil
1
1 Nant
dolelinen
Cen
fuarn
e W

6 Nch

— D POSSESSIONE.„ 14 1
rügtun eſt etiam Salyceti ad d. l. in. vera, ut opinor,
ſ quamvis multis repugnantibus, ſententia.
Dlun 1. Alia certe cauſſa eſt colono non ſpontè diſ- I 1
QAuten cedente, ſed vi dejecto aut expulſo: quo
Huiſen caſu dominum quoque amittere poſſeſſio-
Mung necm, cer ti & incorrecti juris eſt, etiam igno-
iten kun rantem. I. peregrè 44. S. in. h. f. l. 1. §. quod
nn ſervus f. 4e vi & ni arm. de quo plenius in ſeq.
capite dicetur. H
H C A P. Iñ KXK.
H De amittenda poſſeſ-
einin SuM MAkRIA-
et 2. Venditor qui in ipſo traditionis actu emto-
e,, rem, cui poſſeſsioneni ceſsit, expellit, interdido
tud de vi tenetur. “
lens Y 3. Soneiliatur l. 3. §. in amittendâ b. t. cum 1.
4 6 4 Refutatur gl. opinio, tum demum amitti
pP0O eſsionem cum corpore exiverimus.
M, 5. Qui corporaliter in poſſeſsione manet, poſt-
in ℳ uam rem in alium translatam illius nomine poſ-
idere conſtituit, protinus amittit poſſeſsionem.
lerße, 6. Reſpondetur ad l. 33. & l, 153. ff. de R. I.

„

N J

—

542 CeMNMEHNTATIO

—
——

7: Quare quis invitus dominium retineat; poſ-
ſeſsionem non item ””Mẽ
38. Qui domum ſuam à latronibus occupatam
ingredi non audet,; poſſeſsionem amittit.
9. Dominium regulariter auferri invito ne-

10. Certis tamen ex cauſsis poteſt.
1I. Si falsò nunciatum ſit, domum occupatam
eſſe, an nihilominus poſſeſsio amittatur:
12. Falſa perſuaſio non debet eſſe ejusdem effi-
caciæ cum verr.
13. Qui domum ſuam à prædonibus éxpilari
audiens aufugit, poſſeſsionem non amittit.
14. Aflimo amittitur poſſeſsio purè, non ſub
conditior. JÿMVD
5. Conciliatur l. 18. §. ſi furioſocum I. 34. h. t.
16. Vbi conditio expreſſa eſt, antequam ea exi-
ſtat, poſſeſsio non aufertur.
1y. Qui pofſſeſsionem tradit rei alio loco ſitæ,
non priùs eam amiſiſſe cenſetur- quàm ſi alter
eam apprchenderit.
18. An poſſeſsio per ſervum, colonum;, com-

modatarium; depoſitarium & c alii bonàâ fide ac-

cipienti tradita à priore poſſeſſore protinus diſce-
dat? generaliter definiri nequit. “
19. Dolus illorum vel negligentia domine
non præjudicat; ſive traditam ab eis poſſeſsio-

1

nem alius acceperit, ſive derelictam ipſemet ap-

prehenderit. 4N

20. Si bonâ fide accipienti tradiderint, prio-
rem perdere poſſeſsionem, & novum poſſeſſo-
tem uſucapere poſſe, ſtatuit Accurſius.
21. Contrariâ Salyceti ſententia defenditur.
22. Reſpondetur ad §. furtivæ. I. de uſucap.
23. Diſtinguitur amplius, utrum dominus

5

glexerit 2

penſiones ex re ſuâ perccperit, an planè eam ne-

24. Quod

511

rr-
4 Cta
Mowinns e
Eer tetinun
J. Cynum

15 Monß

ir ctinnl co
(cnduxent

„7 Mlca
Alutr umitt.
Kcolorn
lionem

Nallt.

. Cod
4

30. Aatn
torem ru

ullle vol

1. C⸗

Eihmar⸗

32 nnd

(Qulkenun

Gunten.
5z.
llicered
34. Tu
ib adre
1

(ui⸗
(gn
ellels
1 or
Mnenn
F
3. n
19, H
40]

1

—

ium H

Onibüs nn
mn 1nnittt
Uterm imne

Tniann
„ 7*
eteleeutene

l0nus

Unon mut
1a Pute, M
1¹

.
aoenn! Te
oloeralAN

. Sſ.
hanteg IAN.

6
tei Mo
.
tur, NN

1
. RNN t⸗
1 0ONdt

„AUI

e iat ſ⸗
certn

ee
gum “

DEFPOSSESSIONE., 7 4

24. Qugdalii eò reſtringunt, ut priore caſu
ſemper retinuiſſe neceſſe ſit.
2⁵. Quorum ſententia reprobatur.
26 Prioris poſſeſsio durat, ſi penſiones rece-
pit, etiamſi colonus alii rem tradiderit, & eam re-
conduxerit.
27. Explicatur I. Pomponius ff. quib. mod.
uſusfr. amitt. M
28, Si coloônus vi dejectus ſit, dominus amittit
poſſeſsionem, ex quo ſe repelli poſſe ab occupante
metuit. ”””ZMs
26. Quod ex legis præſumtione æſtimandum
eſt. .
30. Si amicus colligat, ut in continenti occu-
patorem rurſus expellat ; interim non videtur
amiſiſſe poſſeſsionem. —
31. Qando in continenti factum dicatur, iudi-
cis aArbitrio relinquitur. .
32. Qamdiu quis occupationem ignorat, tam
diu liberum eſt propriâ auctoritate expellere oc-

nihilominus colonum corporalem detentionem

cupantemn. . H
33. Quando animo amiſſa eſt poſſeſsio, ſine
judice res repeti nequit.
34. Tum demum animo amittitur poſſeſsio,
ſi ab adverſario hoc agatur, ut ſibi eam acqui-
35⁵. Qui belli tempore ſuis poſſeſsionibus ce-
dit, quas poſtea hoſtes occupant, nec dominium
nec poſſeſsionem amittit.
36. Non tamen propterea quis ad præſtatio-
nem canonis emphyteutici tenetur.
37. Poſſeſsio per inundationem amittitur.
38. Inundatio propriè quid ſit?
39, Hic intelligitur talis, quæ ſpeciem mutat,
vel perpetuò diuvé durat.
40. Ratio prima.

41. Ra=

744 COMMENTATITO
Al. Ratio ſecunda. “M
A2. Improbatur eorum ratio, qui inundatione

Foſleſonem non perire putant, quamdiu pedi-

””ü

us ager calcari poteſt.
43. Tertia ratio.
44. Quarta ratio. 2
45. Rejicitur Accurſii ſententia in I. 3. §. La-
beo h. t. “
46. Aliorum diſtinguentium opinio reproba-
47. Reſpondetur ad I. 12. §. fin. ff. de reb. auth.
zud. pollſ.
48⁸. Item ad I. 13. h. t. B
49. Quando inundatione dominium perit, pe=
rit etiam poſſeſſio ==WDM
50. Animalia poſſidentur, donec manent ſub
cuſtodiâà noſtrâ, vel revertendi confuetudinem re-
tinent. 4

5SI. Facto hominis poſſeſſio horum interverti

poteſt, non etiam dominium.
52. Omnia mobilia poſſidentur, donec ſub
euſtodiâ noſtrâ ſunt, etiam ignorantium; ubi
ſint.

3. Priuſquam fur res domo extulerit, poſsi-

dere dominus non deſintt.
54. Nec intereſt, ipſe poſsideat, an per alium.
zy. Si tamen is, ſub cujus cuſtodiâ erant, eon=
trectaverit, diverſum obtinet.
56. Explicatur 1. 47. h. t.

7

57. Speciei mutatione mutatur ſimul poſſeſſio.

58. Qui ex lanâ veſtem fecit, non amplius ceu
poſſeſſor conveniri poteſt. J
59. Cum magiſtratus ex ſecundo decreto in
poſſeſſionem mittit, poſſeſſio transfertur.
60. Morte poſſidentis poſſeſſio amittitur:, nec
in ſuos hæredes conuinuatur.

Ss. Heæ-

.

D11

ponne

6t Heres eſt

ſoſrefit.

61. Aditio ne

Konesexercene

6 Zulupol
6 Nehenee
N.
Muecitas

lnet
(lehhonde

Rntentla
tnonm. lo

n.

Alndomin

Uun non de

Ejusuj
39,
Anodafterin
. Wd g

Encalun.
(ntie

lndonis
Lun hibet

R zmit
Dn
onimn;
6 el, ler
ale er
denter eie⸗

alig,

rl

—44

guiinnuin
t,Guumd

. r
⸗ ee 1Ee

ofum N

4
e. Me!
i. CMel

nesneI
Notandl ¹

lel

Dertad.
e

e.
tenM

We

DE POSSESSIONE. 54 5

61. Heæres eſt, qui vel adijt hæreditatem, vel
ipſo ſure fit. S
6S2. Aditio non confert poſſeſſionem, ſed jus
actiones exercendi. ”ß
63. Suitas poſſeſſionem non tribuit.
64. Reſpondetur ad I. 30. ff. ex quibus cauſ.
65. Hæreditas jacens perſonam defuncti res
præſentat.
66. Reſpondetur ad aliam objectionem.
67. Sententia proſcriptionis & publicationis D
onorum ipſo jure aufert dominium & poſſeſ.
ſionem. 2

unH 6s. In dominium gatim ſuccedit fiſcus.

7

ſeum non pertinet.
70. Ejus, qui monaſterium ingreſſus eſt, ipſo ju⸗
re ad monaſterium tranſit poſſeſsio.
71. Ratio diverſitatis inter hunc & præceden-
tem caſum.
72. Qui in alienam poteſtatem venit, nihil poſ-
ſidet. ,
73. In bonis adventitiis, in quibus pater uſuni-
tructum habet, filius civiliter poſsidet, pater na-
turaliter. 7
74. In præſcriptione ejuſmodi rei, non patris.
ſed filii ſcientia aut bona fdes ſpectatur.

69. Poſſeſſio, niſi naturaliter apprehenſa ad

D E amiſſione poſſeſſionis illud pri⸗

mum ſciendumeſt, poſſe eam vel ſo-
lo animo amitti; adeò, ut qui adhuc in fun-

do eſt, ſi eum poſſidere nolit, id eſt, ſi ſe

nolle declaraverit, (nam propoſitum in
mente retentum, nihil operatur l. Scærola
ken. alias l. Lucius. S. Scavola, ubi gl. in verb. ed
O0 men⸗-

. 546 CQoMME NTATIO

mnn —

mente F. de leg. 2. & l. 13. C. ſi cert. pet. proti-
nus eam amittat! 3. S. in amittendà l. 17. 5. dif-⸗

a ſerentia & l. 18. pr. h. t. Cujus uſus in eo

cernitur, ut ſi venditor in ipsà prædi ven-
diti traditione, antequam ex eo digredia-
tur, mutato conſfilio emtorem, cui ſe ce-

dere poſſeſſionem dixerat, vi expulerit,

quod facilè contingere poteſt, contentio-
ne de contractu fortè exortâ, non tantùm

asdtione ex emto, ſicut ante traditionem;

ſed & interdicto recuperatorio teneatur.

Quod ſecus foret, ſi Pauli regulã, traditam

in Hquemadmodum 3. h. t. generaliter, & prout
3 ſonat, ſequeremur. Cujus cum idem au-

tor ſit, qui & l. a. S. in amit
teſt, unum atq; eundem
in re planâ contrarias tra
hoc potius voluit in d.
corpore poſſeſſionem

tendaà, dici non po-
prudentiſſ. ICtum
didiſſe regulas: ſe ed

1. 8⁸. non ſufficere
reliquiſſe, niſi &

animus relinquendi accedat: ideoque etſi

alius in fundo ſit, animo

tamen mihi poſſeſſionem, licet ſolo animo

poſſidendi, durare

*

le cdcem 4d. §. in amittenda. Itaque non

oc vult textus, ad amit

nem requiri, non tantùm ut animo, ve-

tendam poſſeſſio-

rüm etiam corpore relinquatur; ſed vice

versàâ hoc, ut non tantum corpore, ſed &

animo. Et hoc compa
ſitionis raaio probat in q.

r ationis & oppo-
1. 5. ſicut enim ibi
. Præ=

D51

—

freelt zin

UAtio; aud
Pleſtozrnn
telolonore
Cnpoltone
Ceuncum dat
Ghetkem 4
leme
Ulinele i

urſtnte,die

Unencufu
m exiven

Ulerioce

Wbicon

uiweten

biimertun
iſtzcen

ledii

Ebianir
n kalt⸗

Se

nfalſe ll
iné
Urtlania
iufa
n, N N
eleniſ
onntär

Aee

110 DE POSSESSILONE. 742

en n. Præcedit animus, & ſequitur corporalis
unnlili. traditio; quibus duobus junctis demum
jus liin poſſeſſio acquiſita intelligitur: I. 3. pr. ita
Relt in reſolutione poſſeſſionis (in quâ, quod in
i compoſitione ultimum fuit, eſt primum
um ſecundum naturæ ordinem) non ſufſicere
iei corporalem detentionem reſolutam eſſe,
etemem ſed & eam, quæ animo continetur. Ex quo 4
mumm falſum eſſe intelligitur, quod gl. in d. S. in
umim amittendâ, dicit, tùm demum amitti poſſeſ-
mimmen ſionem, cujus jam nimum abjecimus, poſt-
zgimt quam exiverimus. In quam ſententiaim
euuliu erſi ſj peciosè adducitur l. ſtipulatus 105. ff. de
um V. O. ubi continuò liberari refertur ad tem-
Minme pus interitus; tamen palàm eſt Sabinum
nleni ibi interitum præſi uppoſuiſſe: alioquin ita
lernt dixiſſet; continuò eum periculo interitus
ms ipſius debiti liberari. Quod & Accurſius
ul ipfe ibi animadvertit, ubi eandem opinio-
imd nem falſitatis arguit. Re enim adhuc ex-
cne tante, falſum eſt, morà fact4 continuò li-
etorus berationẽ ſequi; cùm illa mora purgari po-
e tuerit l. qui decẽ 72 Seleff. de ſolut. & I ſi ſervi gt.
1 o 5Sſequitur ſ.dey. O. Conſequens eſt etiã illud,
m ut, qui corporaliter in poſſeſſione manet,
veluti vẽditor aut do nator, qui rem emtam
nt donatãvé cõductitio fructuariové nomine
Vel precariò poſſidere cõſtituunt, protinus
G Oo 232 amit⸗

An

* ———

=

—

—

SE

—

5„4 8 CGoMMENTATIO

ee

amittat poſſeſſionem, eamq; in eum trans-

ferat, cujus nomine poſſidere ſeſe profeſ-

ſus eſt l. 18. pr. cum l. ſeq. h.t.
His objiciuntur l. 35. & l. ferè 135. F. de
R. I. quæ hoc ipſo de poſſeſſione exemplo
utitur. Cæterum de hâc idem ſentiendum,
quod de d. I. & ut quæ utræque ex eodem
loco ſunt deſumtæ: altera tùm locum non

habet, cum ratio contrarium ſ vadet. Nun-
quam enim aliud natura, aliud ſapientia di-
Kat, ſiye ratio. Ita uè verbis etiam vel
. 4

conſenſu contractam obligationem, re diſ-

ſolvi notiſſimum eſt. I. prout So. ff. de ſolut.
Nam ob realem ſolutionem verborum ob-
ligatio interceſſit: cur igitur eadem non

tollatur? utpote cauſsâà ceſſante. Sic ob
animi poſſeſſionem corporalis requiritur,
ceu ſolennitas quædam, ut oſtenſum eſt ad
4. l. ferè f. de R. I. Animo igitur ceſſante
nulli uſui poteſt eſſe corporalis detentio.

Quò accedit diverſitatis circa acquiſitio-

nem & amiſſionem poſſeſſionis ratio. Et-
enim ſi ſolo animo acquiri poſſeſſio poſ-

ſet, iſtud plerunque cum alterius jam ante

poſſidentis injuriâ conjunctum foret: At
cum eandem ſolo animo amittere dicimur;
nemini damnum fit, utpote cùm vo

non fiat injuria. Invitus igitur nemo p

—

3

511

O

la,guumn
Unls lr
U ⸗
omocd

Cocnioiuntet

Ninu tle n⸗
tii kein

Clhnferit 4

ncun hol

igarerd
meml.re
uinium cert
(ſcvtals⸗

(uerf.

(ume 1

Uuinnuntran

num ang
Win ven

Uen don-

UN 0 ſt
UAnofen

lenti

DxFPOSSESSIONER. 149

1110
cinenm. ſidet, quamvis quandoque invitus ſit do-
eſden minus. I.17. S. diferentia h. .

uo loco obiter monendi ſumus, 7
quomodo & quamobrem accidat, ut inviti H
dominium retineamus. Equidem qui do-
minus eſie non vult, amittit dominium,
l. 1. ibi, ſtatim. f. pro derel, ſine diſtinctione,
occupaverit alius, nec ne? l. 2 e.d. Cæte-
rum cum poſſeſſio facti ſit, dominium ju-
ris; facta verò in poteſtate naturà ſint, jura
phits⸗ non item l. nemo 5ff. de leg. 1. ſequitur do-
minium certis modis deſinere, jure defini-
uft⸗ tis; ſicut alia, quæ juris ſunt l. obligationum
4 I 24. F. placet f. de O & 4. Inter hos modos
Ne eſt, ur per poſleſſionis translationem do-
ſer de⸗ minium transferatur. I. tradſitionibus C. de pact.
ID, Vnde qui rerinet poſſeſſionem, etſi ſe do-

el zin

rioenn.

minum amplias eſſe nolle proteſtetur, id
ſee quod in venditore ſupra diximus, manet
n tamen dominus. Et ſi poſſeſſio ſic trada-
an n tur, ut poſtea reſtituatur, ut in precario, etſi
animo ſuo dominium interea quoque ne-
c glexerit, & ad ſe pertinere noluerit, is qui

ln tradidit, tamen manet dominus. d. . 17. S. di-
nſnn ferentia in f. Ideò, quod dominium ſine no-
,loe vẽ cauſsà ad tem pus amitti nequeat, ut nec
gecic⸗ obligatio ad tempus conſtitui poteſt. d. A.
ini obligationum. Secus dicentibus eve-
ner⸗ nit . ut ne quidem poſt tem us futurus
nii⸗ do. eDo 3 fi

570 CoMMNTATIO

—

ſit dominus; cum actionem nullam ha-

beat ad poſſeſſionem ſive traditionem pe⸗-

tendam; eò quod ex nudo pacto actio non
detur. vulg. l. jurisgentium S. ſed cum nulla f.

de pactis. At remanente dominio utetur

vindicatione poſſeſſionis, quam pactum

*

informet I. lecta g0o. f. de R. C.

volentes eam à nobis abdicamus, putà cum

. . . . A
rem alteri tradimus, eemvé pro derelictàâ

habemus; ſed etiam cùm inviti ab eàâ exclu-

dimur. Itaque ſi cum nunciaretur domum

quo iterumà deminia d

noſtram à latronibus occupatam, poſſeſſor

D1

ſeultmnc
nlrnn
Sekein
lleg
Giatunilt,
Musnitatun

eeeIllce
Quod diximus amitti poſſeſſionem
ſolo animo, locum habet non tantùm cum

Gheims
furverbis
ſhinene
leſcp

nnciet.

6 1.,5.
(hponitu⸗

timore perterritus accedere noluerit, ami-
atis nunciet h. t. In

7

iult. fimil. C. de R. V. 1. 71. ge R 1. Dico re-

10

gulariter. Nam certis ex cauſſis etiam in-
vitis aüfertur dominium, veluti cum cives
annonam in cjus penuariâ civibus vendere
coguntur, & quidem viliore pretio: arg. R
pendentes 27.S fi cloacarü ff. de uſufr. Dd. in l.
C. de Epiſc. aud. & l. 1. H. Cura carnis ſ. de æff.

draf. urb. & l. Kn. C. ad L. lul. de annon. aut

colonus frumentum, quod vendit domi-
no: per l. 1. C. de metall. lib. 1. aut minor por⸗-
tio majori accedere debet, per l. ſancimus 34.
H.ne

—

818

lt

boetuct
Auonhe
lut ſe

Us V

miſuhz

Wwvider
⸗ ne
munche
chl
1femn
dil. (
ſele r

I
nen alan
e tradkae

10 Paähdin

is,gun 4

—14
.
R
et nod.
Ge Nl

orld .

Hõ er
loctarench.
1*1

,
„ 5 . NNR.
MR AE.
1 4 1

“
e O. .

giltmint

r, (C

ℳNA
7. (’ /4

m9

4

enc⸗

t

ℳ
e

7 6

S

DE POSSESSION E. ffI

S. ne autemC. de donat. Fac. l. I. C. de ſerv. com. ma-
num. & l. ſervus cꝛmmunis fj. de vulg. & pup. ſubſt.
I. quis ſepulturam 12. f. de relig. & ſumt. fun.
illud quæritur: Utrum ſi falsò nun-
ciatum id ſit, de quo diximus, an nihilomi-

nus amittatur poſſeſſio, adeoque interrum-

patur uſucapio? quod gl. voluit in d. §.
quis nunciet. Sed id admittendum non vi-

detur. Primò quòd textus in l.5. f. de uſucap.
utitur verbis veritatis expreſſivis interpellari

poſſeßionem cum quss dejicitur, non etiam cum

ſe dejici putaverit, Deinde quòdin l. ſi id

ꝗquod 27. F. in. h. t. ceu pro indubitato præ-
ſupponitur, poſſeſſionem noſtram durare

tantiſper, donec alius corpore ingreſſus ſitʒ
& hoc tantùm quæritur: utrum præter &

ultra corporalem illum ingreſſum requira-
tur, ut repellamur, aut poſſidere deſina-
mus? ubi iterum Pomponius de juſtâà, non
vanã ſuſpicione loquitur. Denique abſur-

dum videtur, obvium quemque uno verbo,
jocoſo nonnunquam, noſtrà nos poſſeſ-
ſione privare poſſe. Certè falſa perſuaſio
non debet eſſe ejusdem efficaciæ cum veràâà

1†

& juſtà l. 6. f. pro derel. l./. f. pro donæt. I. 2. G

2. F. pro leg. l. habitatores 17. S. locati cum ſi-

mil. Cur igitur noceat error, qui in adau-

ctis ll. prodeſſe non poterat? cum hæc dun

ſeſe mutuò excipiant, & paribus paſſibus

2 COMMENTAT 10

ambulent; l. 10. l. 73. de R. I. & commodum
reguletur ab onere. k. y7. S. ſin. F. de reb.
13 Hoc amplius d. S. Kquis sunciet. ad eum

caſum non porrigendum exiſtimem cum
Connano, ſi quis, cum audiſſet domum

ſuam à prædonibus expilari, aufugerit: cum
palàm ſit, hunc non tàm animo amittendæ
poſſeſſionis ipſius domus, quà m prædones
non peterent, ſed ſuæ ſolùm ſaluti conſu-
lendi cauſsâ interim aufugſſe.
Illud quoque notandum, animo poſ-

ſeſſionem amitti purê, non etiam ſi ſub
conditione, vel expreſsàâà vel tacità, abjecta
eſt: & purè quidem amitti, etſi ſecuta non

ſit translatio, de quâ agebatur. lI. 15. §. A fu-

15 rioſo h. t. CQæterum videri poteſt, & hic ta-

cita ſubeſſe conditio. Qui enim furioſo,

quem ſanæ mentis eſſe credit, rem tradit,

utique hoc agit, ut in eum poſſeſſionem
transferat; ſie tamen, ut eam ipſe dimiſſu-
rus non eſſet, niſi putaret alteri acquiri: ſi⸗
cut dicimus, eum qui alterum in poſſeſſio-

nem certi fundi miſerit, ſi hic aberraverit,

eum propterea non amittere, quaſi ſub ta-
citâ conditione receſſiſſet de poſſeſſione l/
me in vatu em 34. b. t. Nam & hic purè miſit,
ſi rem ſpectes ſimpliciter, ut geſta eſt; & ta-
men ex præ ſumtione ſübintelligitur an.
ditio.

4

d1

—

(tio. Itae

(ccllo luen

Aieritin

Etke,. A.
lum amitte
(ooitionee

niNidrert
(ulhancar,

lemmin
lt vel g
☛

icredirot
calla bon

hamru,
(ſhhn
lrgn
um ed
le r
meüm
Mtore he
(verè!

thoſen

onen

ſend
“ ne
oin
tet.
kerne
unnad

110

—
A.
ce A ,e
7
6SArdet, Aid

inünin
9 ſ

4 ,
Melale
ſe
ein in
e.

iukt

„

e

R“

UDE POSSESSIONE. 553

ditio. Itaque neceſſariò videtur, vel cum
Celſo fatendum, & hunc velle dimittere,
quia exiſtimet in eum, quem miſit, ſe trans-
ferre d. l. 18. aut cum Ulpiano in d. I. 34. nec
illum amittere, quia quodammodo ſub
conditione de poſſeſſione reeeſſerit. Sed
enim advertendum eſt, eum qui alterum ad
occupandam vacuam poſſeſſionem mittit,
id eſt, eam in quâ alius nemo eſt, legatarii
fortè vel fideicommiſſarii, legatorum aut
fideicommiſſorim ſervandorum causàù, aut
alii creditores l. 2. f. de alt. emt. cum ſcilicet
cauſſa bonorum, fructus puta & partus
pręſtantur, . in conventionalibus 52. f. de V. O. &

l. 6. F. de cſur. ideò nõ protinus deſinere poſ-

ſidere, quod, cum ſciat alterũ per rerum na-
turam eo ipſo momento corporaliter rem
poſſe apprehendere, nulla ſit ratio, quare
interim quoque poſſidere voluiſſe præſu-
matur: hoc enim egit, ut prodeſſet alteri.
At verò in hoc non potuit prodeſſe, ut al-
ter poſſeſſor fieret ante corporalem appre-
henſionem, lege vetante l. 1. pr. l. 23. h. t.
Meritò igitur interim ſibi retinuiſſe non
tàm præſumitur, quàm pro certo præſup-
ponitur, tantiſper dum alter apprehende-
ret. Atin ſpecie l. 18. S. ſi furioſo. jam facta
fuerat corporalis rei traditio, & adeò, quan-
tumad ipſum, pleniſſima translatio.
”Ml Oo 5 UIud

₰4

54 COo MMENTATIO

146 Illud palàm eſt, expreſſis verbis
conditione dictâà, ante ejus exiſtentiam au-

ferri poſſeſſionem domino non deberi l. 32.

8.. ſi quis poſſeßionem h. t. quia omnis conditio
ſuſpendit actum. lI. inſtitutio talis /o. S. 1. F. de

17 condit. inſtit. & l. 39. f. de R. C. Quin imo

etſi quis ſe jam nunc tradere poſſeſſionem
Qilz erit rei alio loco ſitę, adhuc dicendum ar-
bitror, non eum amiſiſſe poſſeſſionem, cum
etiam verba præſentis temporis tractum
habeant, propter naturaleimpedimentum:
per text. in l. 122. S. cum ita & §. item inſulam
f. de V. O. quaſi aliud nihil voluerit tradens,
quàm ut alteri propriâ authoritate rem ac-

tam volebat, ſolvendo non eſſe, poſſit ipſe

dum alter eam adeptus fuerit.
198 Peorrò cùm animo maligno ejus, cui-
us corpore rem poſſidemus, ſicut ſervi, co-
loni, inquilini, commodatarii, depoſita riĩ
&c. interverti nobis poſſeſſio non debeat: ’.
fin. C. h. f. quæritur: Si quis horum vendi-
derit, donaverit, permutaverit &c. rem, de
quà agitur, bonà fide accipienti; an hoc ca-

ſu poſſeſſio prioris intercidat? Et interci-

dere voluit Accurſ. in d. l. fin. de cujus ſen-
tentia ſuprà cap. nonnulla attigimus. Hæe
⸗ quæ-

—

cipiendi poteflatem faceret. Quod eò
pertinet ut ſi compererit, illum, cui tradi-

dictam. poſſeſſionem ſibi retinere, ſi nec

—

5

—

ceftioog

heciesto

udcertun

negloent
Aüiloeen
ne, Et
uuump

bcit,
Uertl..
licadio
fit,

7

Usclin

Memnor

Aun nin
eech

hmne

leld
Cß

prioten
lem
lepoſt
lhet.
Uaßt
Wire
nt
igt
tn
lun
ttin

—

TI0 D E POSSESSIONE. 5
eſit ki quæ ſtio generaliter definiri nequit, ſed per
tiſenmm. ſpecies conſideranda eſt. Primò igitur il- .
Doncehn4 lud certum eſt, ſi horum aliquis dolosè vel 2
iu negligenter poſſeſſionem ita reliquerit, ut
alii locus fieret, hoc domino non præjudi-
n care. Et meritò: quia alteri, ſi hoc modo
elllam vacuam poſſeſſionem occupaverit, ea nihil
rda proficit, l. 7. C. h. t. nec priori poſſeſſionem
Selheunar aufert l. 6. S. qui ad nundinas h. t. Igitur nec
b nan Auſucapio interpellabitur, ſi dominus non
velnimn fuerit, qui posidebat: quemadmodum, ſi
u alius clàm me poſſideret, meam uſucapio-
enng nenm non interrumperet. Ex quo intelli- 7
u. Situr, nihil intereſſe, tradiderint enumera-
trz perſonæ poſſeſſionem alteri conſcio do-
In tuni li, an verè quis per ſemetipſum eam ab his
H li der elictam vel perditam apprehenderit.
ils Quod ſi bonãà fide accipienti tradiderint, 20
priorem perdere poſſeſſionem, & ita qui.
vepui deum perdere, ut novus poſſeſſor uſucape-
„ re poſſit, Accurſio videtur in l. cum nemo
Gtl⸗ 212 . D
uts C. h. t. Et certè licet &ρ ratio d. l. ſi. gene-
* ralis ſit, ut horum malignitas Poſſeſſoribus
M nocere non debeat non tantùm in domi-
lcne nio, ſed etiam in poſſeſſione, per text. ibi,
her⸗ prajudicium circa eam poſſeßionem, & . quam
rationem locum habere Aàpparet ſive titu-
ein⸗ lum dolo adhibuerint, ſive non: Licet
etiam Irnerius vetus interpres in d.l. y. ma-

u⸗ . . gnà

—

556 COMMENTATIO

gnà cum ratione affirmaverit, novum haonc

poſſeſſorem uſucapere nequaquam poſſe,
tamen frequentiùs creditum eſt, hoc caſu
& priorem amittere poſſeſſionem, & po-
ſteriorem uſucapere poſſe, per rationes
adductas à gl. in d. l. vum nemo, ſuper verb. do
minii. Quibus accedit, quod alioquin ferè
nunquam im mobilis rei uſucapio contin-

geret, quod tamen de mobilibus duntaxat

Imp. pronunciavit in S:furtiva. verſ. in rebus
1. de uſucap. contrarium hoe ipſo de immo⸗

pilibus aſſerens, quàâ cauſsâ furtum quoque

21

illarum fieri non poſſet. Cæterum ſi ve⸗
ra eſt Salyceti ad d. I. fin. ſententia, ſcili-
cet quòd poſſeſſio retineatur etiam alii tra-
dita, uti vera videtur per ſupra. dicta cap.
pyræcèd. conſequenter dicendum fuerit, ni-
hil intereſſe titulo, an ſine titulo eam tran-
ſtulerint? Lex enim doloſum factum ar-

guit, de titulo non ſolicita: præſertim cum

ejusmodi translatio vel violentiam, vel ſal-
tem clandeſtinitatem ſubinferat. Qui
enim poſſeſsionem alii tradit colonus vel
inquilinus, is eam ſrbi prius arroget. neceſ-
EC eſt, cum palàm ſit, non velle transfer-
re in alium, quod ipium ſe habere non
credit, vel ſaltem e facto aſſerit. lI. cam
quarebatur C. unde vi l. 12. F. de vi & vi arm.
E Quod

)

51

koie put⸗
zmejſusui.
tenn itii
lonoffieit,
Cdrdum e

olürmare,
mio tei
Ulnon
Aleſſoe
milmegt
(ue
l aan g
e. de
Gerck 1.

ullenen

Eenert.l.

tendi
nkden
Mruere
er ſo
tniſin
er
menm
lnin
aminn

Gereie
Clpere

i
—
norualr.
n e
ell och
dnemA⸗
Perlun
8 NNO.
1aunt
cpblnn⸗

best

4niN

ee

mnunceit
Zeruak

eti, Id
etn nii 1
4 I
Cven⸗
fo
uumntt⸗
. C
N

uheltl⸗

ele 00

l.
. OO

DE POSSRSSIONE. 157
Quod ſi igitur vitio reali res affecta ſit, vio-
lentiæ puta, vel clandeſtinitatis, conſta

jam ejus uſucapionem non ſubſequi. Squod

autem, ibi, ſine yi nanciſcatur I. de uſutap. Qui

non officit, quod antea ex S. furtiyæ, eod. tit.
adductum eſt, ſed hoc ipſum valde videtur
confirmare. Si enim procederet etiam u-
ſucapio rei immobilis à colono venditæ,
abſonum fuit adducere exempla de vacuâ
poſſeſſione, quæ rariùs accidunt, & inte-
rim id negligere? quod frequentius eſt. Vn-

de & S. quod autem. hodiè correctum eſſe per

d. l. cum quærebatur. itidem tradidit Accur-
ſius. Sed etſi hæc ſententia probabiliter

defendi poſſit, vel ex ipſiusmet Accurſii

conſequentiâ in d. S. furtiræ; cumprimis au⸗
tem ex d. l. eæm quærebatur, tamen cum ejus

ſententiæ auctoribus antè relatis id curæ

non fuerit, unde haſce conſequentias inde

S

22

exſtruerent, ſuoque calculo approbarent,

vix ea fortaſſis adverſus communiſſimam,
eamꝗq; inveteratam & juri anteriori conſen-
taneam opinionem obtineri poſſit: præ ſer-
tim cum vix contingere queat, quin aliqua
ſimul negligentia imputetur ei, qui rem ſu-
am immobilem ab alio poſſeſſam, quam,
ubi eſſet, utique ignorare non potuit, ita
dereliquit, ut nec ullas ex eâ penſiones per-
ciperet, neque colonum vel inquilinum

ſuum

4

2

.

24

578 CoMMENTATIO

ſuum integro decennio aut vicennio de

ejus conditione ac ſtatu interpellaret, vel

ipſemet ſemel inſpiceret. Sanè ſi penſio-
nes ſuſcepit, etiam veteri jure expeditum

eſt, ipſum poſſeſſionem retinuiſſe l. quam-

vis. 32. §. i conductor. h. t. Quod tamen tum

demum locum habere & gl. ibid. & eam ſe-
cutus Br. aliique tradiderunt, ſi corporalem
detentionem colonus retinuerit. Quod

ſi eam tranſtuliſſet, & rem poſtea de novo

conduxiſſet, nihil proficeres dictas præſta-

tiones domino priori, quin novus illejuſtus
poſſeſſor in conditione uſucapiendi ſit con-

2

ſtitutus. Inde pro regulâ traditur: quod
ficta traditio coloni, non privet dominum
poſſeſſione, vera privet Br. ibid. & l. 3. 5. in
amittenda h. t. Cui tamen vehementerre-

fragaturl. 18. pr. h. t. & l. 727. ff. de R. V. & alias

fictio tantundem operatur in caſu ficto,
quantum veritas in vero l. an. C. de rei ux.
act.I. in omnibus / 8. & t. t. F. de capt. & poſtl.
reverſ. Nec admittitur veritatem in con-
trarium probaturus. gl. netabilis in l. ſi duo, in
verb. adire pidetur. f. de acq. hared. & l. ſive
poßidetis, in verb. facti C. de probat. Ridicu-

Lum enim foret ad probandum admittere,
quod probatum non relevaret, lI. 21. C. de pro-

bat. quia ob hoc ipſum lex fingit, quod ſcit⸗
contrarium eſſe verum lI. lex. Cornelia
DD teſt.

n. ꝰ-

9

pranaa

ſu

Neün

Uuiſcet e
(dipollt,
. rſeſime
iſoleafe
lüftin
(ezon
il

Ull dec
Furlem!
pener⸗
Eadiram
m., Ne
aſtn
Cuünd
hleen
We ur
ic
ſupto
Aelder
iti
chari
Reiit
tuni⸗
(uodin
Re⸗
Ittior;

3
8
N R

10 DE POSSESSIONE 779
ſtenoe teſt. fac. peſ. Quæ regulæ, de fictione ad- 29
m ductæ, cùm toto jure ſint omni exceptione
mei majores, equidem non video, quâ ratione
tedin dici poſſit, priorem poſſeſſorem amiſiſſe
niſelaa poſſeſſionem, ſi vera traditio ſubſecuta &
AHunam res poſtea reconducta fuiſſet. Nulla enim
Ilm. hic priſtino domino culpa poteſt imputari,
Ronmeen qui penſiones accepit, ignarus fraudis colo-
RrZ ni ſui. Secundum quæ dicendum fuerit,;
eln generalem Pauli deci ſonem in d. S§. ſi condæ-
h. (dior. generaliter accipiendam ſive jam, ante
len traditam conduxzerit ſive nondum tradi-
An tam. Nec huic ſimilis videtur ſpecies l. 27

—RK Pompon. f. quib. mod. aſusfre amitt. ubi fru-
einm Cuarius, qui proprietario fundum locavit.
elis hicque eum poſtea vendidit, ſtatuto tem-
me Pore uſumfructum amittit. Cum enim
ult kolleſſo fructuarii in factto maximè conſi-
at, proprietarii in jure; l. naturaliter/2. b. t.

“ inde quoque non utendo uſusfructus ut &
* quælibet alia ſervitus amittatur, non ha-
4 “ bita ratione, in culpâ fuerit non utendi
1iu⸗ frouctuarius nec ne? I. ſi locus 14. F. quemad.

1l ſerv. amitt. conſequenter apparet, etſi non

N vendidiſſet proprietarius, ſed conductor
i fundo ipſemet ſuo nomine uſus fuiſſet, vel
n 4 quod in idem recidit, ſuo nomine locaſſer,
atque adeò per conduétorem poſſeſſionem
ui⸗ retinuiſſet, ut in ſpecie . I. 29. yerſ. ſed ſi pre-

pries

4

4

2

6o CoMMENTATIO

— ⸗

—W —

prietarius. tamen juris ſubtilitate uſumfru-·

ctum cum proprietate conſolidari: ſiqui-

dem res ſua nemini ſervire poteſt. Latifrui 7.
F. ſi uſusfr. pet. Igitur ceſſante conductio-
ne, ſi quidem ante tempus, quo libertas

præ ſeribitur, uſusfructus in priſtinam cauſ-
ſam revertitur: ſin pòſt renovare eam con-
ductor cogendus eſt. d. l. ſilocus. Ex quo

apparet, ſi eò res pervenerit, ut cogi con-

ductor non poſſitxl. qui reſtituere f. de R. Vut-

pote reali jure jam ad emterem translato,
qui & ipie proprietate, quam rectè accepit,

ſuo jure uſus eſt, itaque poſſedit, nihil ſu-

pereſſe, quàm adverſus venditorem actio-

nem ad id quod intereſt d. l. Pomponius.
Quod ſi hic ſolvendo non eſſet, non dubi-

tem ex æ quitate cogendum emtorem quo-

que, huic de novo uſumfructum conſti-

tuere, per in integrum reſtitutionẽ ſcilicet,
ut gl. voluit in d. l. 12. Nam ſi ſolvendo
eſſet, quid opus foret extraordinario re-
medio, ſi competeret ordinarium, ut in I
16. ff. de mior.

Diximus de colono inquilinovèé ſponte
poſſeſſionem deſerente. Aliam eſſe cauſ-

ſam ejus, qui vi dejicitur, palàm eſt, cum

fraus nulla illi im putari poſſit, ut in d. I. ſin.

Itaque certum eſt hoc caſu, & dominum

amittere poſſeſſionem, non tamen ex tem-
2 pore

7

DE
—
e eſection
Ouſnodilcien

e adeh

(al.

Rcoten non

enſ aln
amicacen

iulfai

ej lgs

(inusc

leinani
eenltis ui

lunern

H

UItas homin
(lmee
Cechhrorn,
lyrlz

ninl5
mmodd
lervallo,
Enie
Uiminen
Cnin⸗ 00
(aGle
fne
Cohthen
Lenleni

Pusveſun

,aſee

110

„
1Rte ulunm.

1

olanii.
otehlunt;
glo hen

.1ſ 1
te
nedeN

i
1

Quod ſi amicos colligat ad expellendum

, mni
.
⸗ Noneen
mheng
„ſe
loge ſc
omnt.

IeH

DE POSSESSIO NRBRD. 161

pore dejectionis coloni; ſed ex tempore
ejusmodi ſcientiæ, ut ſuſpicetur, ſe repelli

ſpicionem non ex jactantiâ forte domini,
ſed ex legis præſumptione æſtimandam
eſſe, Socinus docet ex communi ſententiâ,

in l. 3. §. in amittendé. he t. Vnde ſi tàm po-

tens ſit is, qui occupavit, ut antiquus poſ-
ſeſſor meritò ſuſpicari debeat, ſe reꝑelli

poſſe, etſi aliud on profiteatur, nihilomi-

nus amiſſa cenſebitur poſſeſſio. Nam vo-

poſſe ab eo, qui poſſeſſionem occupavit:
1. ſi id quod 25. 9. qaod autem. h. t. Hanc ſu-

29

luntas hominis non extenditur ad impoſ-

ſibjlia, lI. fi quis ſub conditione ff. de cond. miſtit.

occupatorem; interim non videbitur ami-
ſiſſe; per l. ʒ. S. cum igitur fi. de vi & vi arm.

Socin. in l. 6. S. qui ad nundinas. num. 7. h. t.

dummodéò id faciat in continenti, non ex
intervallo, ut retinu ſſe magis, quàm recu-
peraſſe videatur poſſcimſionem. Nam quæ
in continenti in priſtinum ſtatum rever-
tuntur, eo loco ſunt, ac fi nunquam muta-
ta fuiſſent. I. plerique ff de rit. nupt. & l. quod
ů non z51. f. de jur. dot. cum ſimil. Portò in
continenti an ex intervallo factum quid
cenſeri debeat, non utique ad certum tem-

Pus, veluti tridui, ſecu ndum gl. in l.ult. C. de
ert. adpoc. & in l. ult. C. de juaic. reſtringen-

2 Pp dam

30

562 COMMENTATIO

dum eſt, ſed judicis arbitrio pro qualitate
rei ac perſonarum definiendum. gl. in l. ſi is
à quo ff. ut in peſ. leg. & l. 2. ubi Bl. C. de edidt.
32 Div. Adr. tell. Illud certum eſt, quamdiu

animo poſſeſſionem retinuit, veluti quan-
tiſper alterius occupationis fuit ignarus,
tantiſper poſſe propriâ auctoritate occu-

patorem expellere; ſiquidem ſemper vi·

deatur hoc in continenti facere, cum &
aulter continuè ipſum turbare cenſeatur,
per not. Br. in l. vis ejus Code prebat. & in l. 2.
C. de Ep. aud. Nam hæc turbatio continuam
habet & ſucceſſivam cauſſam. Socin. in d. l.

33 6. §. qui nundinas. num. 12. B. t. Ex his con-.
ſtat effectus diſtin ctionis, lonnds animo

ſit, altero non item.
24

deri poſſeſſionem, ſi quis metuat aut ſu-
ſpicetur expelli ratione poſſeſſionis, id eſt,

ſi hoc ipſum agatur ab adverſario, ut ipſe
poſſideat, & prior poſſeſſor ob hoc ipſum

eam repetere non audeat: ſecus verò ſi
ratione injuriarum perſonalium, quas quis
metuit. Vngde ſi belli tempore ſuis aliquis
poſſeſſionibus ad tempus cedat, tunc
cet hoſtes ingreſſi omnia orcuparetinr
5 i-

4

Ulud quoque notabiliter Cumanus
tradidit, tùm demum animo amiſſam vi-

51DI
——

lihuennpine
ſellenan,tn
Uinucn ee
unthnnſna
(Chnunns adv
crrlenporis
Unt relt
ſchen polſet
vrtbic ua
Ulnn ſenten
E metyt. N
L., Kcum
tüüls erin

ſaalli⸗l ,

. 1 Uilecce 4
amiſſa, quando retenta poſſeſſio videatur: N

ſcilicet ut altero caſu repeti ſine judice poſ.

ne
Gemn
Ur ſoled
hb. adl
un elt, in⸗
Uie uſtt
nmſunn
Mſehett
rn
toininn
niſgin
gacgent
Quu
oneel

= —

die DEPOSSESSIONER. 563
dio⸗ ll 1 . . „ 5 .. „ .
a diripuerint, incendiis vaſtaverint, atque ita

niſt giſceſſerint, tunc inquam, earum nec do-
uldi minium nec poſſeſſionem amittere, tra-
mmebel dunt Interpp. ad l. licet C. h. t. Ex quo idem 36
minin Cumanus adverſus Bartolum intulit, in-
nin terea tem poris non debere quenquam li-
it berari à præſtatione canonis em phyteu-
ienige tici, ceu poſſeſſorem. Sed veriorem arbi-
niii tror in hàc quæ ſtione Br. Salyceti, Cyni &
iues aliorum ſententiam conformem I. . C. de
et jur. emphyt. Re elim peremt nihil ſolvi-
de tur. At cum null; poſſunt ex re percipi
Ani fractus, perinde eſt ac ſi eſſet peremta: Br. in
1 liint I. nterd 71. F..ht. cum paria ſint nõ eſſe, aut
hu inutile eſſe. S. 1. verſine tam? I. deuſufr. tum ſim.
olelont. Conſequens eſt, ut de inundatione
re videamus: quam & ipſam violentum amit-
tendæ poſſeſſionis modum eſſe docent In-
iu“ terpp. ad. 3. §. Labeo h t. Cæterum ſcien- 38

2
T

dum eſt, inundationis appellationem pro-
ene prie ac uſitateè ad fluminis marisvé extra
Gasl alveum ſuum effuſionem pertinere, eamq;;
nec perpetuam nec diuturnam: id quod
o apparet ex §. alia ſand I. de R. D. ubi inundo?
u tio alvei mutationi opponitur: etſi gene-

rali ſignificatu inundatum verè dici poſſit,
eli quicquid aquàâ occupatum eſt & obrutum.
, Quando igitur Interpp. dicunt, inunda- 39
Mmone perire nobis poſſeſſionem, illud de
Ppa ceci, è

==

—

S

—

*

R

J

164 COMMENTATIO

—

eâ, quæ ſpeciem mutat, ut eſt vel alvei mu.
tatio, vel perpetuò diuvèé probabiliter du-
ratura occupatio, accipiendum dixerim,
non etiam de propriâ, Primùm quidem
& ideò, quòd omnes tatentur, inundationem,
quæ facto hominis inducitur, irrigandi pu-
ta gratiâ, poſſeſſionem non auferre: & me-
ritò; ne ad utilitatem inducta, contrarium
obperentur effectum, adverſus regulam
I. Prator. F de judic. Nunc nulla poteſt
monſtrari dfterentia Ater banc & illam,
quam tempeſtates faciunt; quanquam hæc
tolli ad arbitrium hominis non poteſt, illa
ooteſt: & tamen certi ſumus, brevi tem-
poris intervallo rem in priſtinum ſtatum
reverſuram eſſe; indeque animo poſſeſſio-
nem non deponimus, non ſecus atque in
ſaltibus, qutbus hyberno temporé quan-
doque uti non poſſumus propter frigus:
quorum tamen poſſeſſionem animo reti-
neri Paulus affirmat in d. 2½. . ſaltus. Deinde
1 palàm eſt, navib. nos poſſe in poſſeſſionem
ejusmodiinundati fund: ſine ullius cõtradi-
ctione ingredi, piſcari, alios piſcaturos ꝓhi-
bere: & plane I. 4e R. D. qui ntiꝗ; omnes ſunt
actꝰpoſleſſorii, cùm ꝓprietas ſine dubio no-
ſtrà maneat. 1 adeò. S. alias ſand. . d. acqutr. 7er.
dom. Quin etiã ſine navib. vadando plerisq;
locis poſſumus ingredi : id quod ſervitutis
—— „2 quaſi

/

wor

un

V

—

RN
=ꝛ —

d1

hoheſio
ACurigiun
G Hioelwe
1t.lz Cen
ut ellbu⸗
Cleſſonemt

i Nn

ne ligna⸗

4

tunſummit⸗
xelbrs cälea

lue conlide

e. Tert
Unn trat
Clürmatam
Cneree,
onieghen⸗
npeter,

Eletiner d
ns COn

ömoclt:
non
hmeſt 14

ſSaæve — —

tnen De

ſa hc
Aumdi
8 fhtien
ncimen
hti rum
luoiſne

110

— ,

elyeld

1 1
.

robcirt
jendun un
Dänuntür

Ctiaondnn

itutinptwan
9 1
onmenv

uck,ammm

Minofnd
engfu
4

4
1

D or 4
ilemgen
onel⸗
gecl
1
Monen
lu
6

1

/

1

DE POSSESSION E. 76 5
H

quaſi poſſeſſionem non aufert. l. kn. . de S.

dii? Hinc Imola, Alex. & alii in S. Nerva ſi-

lius. d. I. 3. dixerunt, inundationem ejüsmo-
. . „.
di, ut pedibus adhuc calcari ager poſſit,

poſſeſſionem non auferre, etymologiâ de-
cepti. Nam & ſtagna poſſidemus, & maris
partes aliquas l. ſanè 14. F. de injur. & tur-

rium ſummitates & multa alia, quæ tamen
pedibus calcare nemo poteſt: ut appareat:
hanc conſideratiosem parum ad rem fa- 4

cere. Tertiò definitionem poſſeſſionis

ſupra traditam, legibusque ac rationibus
„confirmatam agro aquis operto non minus

competere, atque ſicco, manifeſtum eſt.
Conſequens eſt igitur, defintum quoque

competere. Nec enim minus ſuo nomi-
ne detinet dominus illum, quàm hunc, etſi H

minus commode utatur. Atqui utendi
incõmoditas ob calorem aut frigus poſſeſ⸗-
ſionem non intervertit d. S. ſaltus. Nulla

igitur eſt ratio, cur intervertat ob humi-
ditatem. Denique ſunt certæ regiones, quę 4

ſtatis temporibus totæ ferè inundantur,
qualis eſt gy ptus ex Nili incremento: l.i.
5. ripa autem f, de fluminih. l. 12. C. de aluv. ſe-
cundum quę dicendum foret, nullum Ægy-
pti agrum præſcriptione ac quiri poſſe „eò
quod ſingulis añis interrperetur poſſeſſio.
Pp 3 Ex

P. R. Cur igitur auferret poſſeſſionem præ- 42

5

66 CoNMFNYTATIO

47 Fr quibus aliisꝗue pluribus, quæ in

hanc ſententiam excogitari poſſemt, lique-

re arbitror, Accurſii ſententiam traditam
in S Labeo d. l. 3. h. t. & poſtea communem
. factam, teſie Alexandro, ſcilicet quod &
propriè dicta inundatio privet poſſeſſione,
juri noſtro non ſatis conſemaneam, nec
4⁶ ſatis firmàâ ratione ſubnixam cſſe. Interim,
cum cvidens ejus appareret iniquitas, fa-
tum eſt, ut ad varias diſtinctiones decur-
réfetur: veluti, utrum iaundatio cum da-

mno poſſeſſoris conjuncta foret, an non?

utrum præter an ſecundum morem regio-

nis eſſet ? ſcilicet ut illa privaret poſſeſſio-

ne, hæc non item: cum aliis ſimil. Quibus
tamen omnibus opus non eſſe apparet, ſuf-
ſcereque inundationem probabiiiter eſſe
tur poſſeſſio. H
47 Neque his adverſantur in contra-
rium adferri ſolita exl cum unus 12. § fin.
HF. de reh. auth. jud. poſſ. & I. Pomponius 15. h. 1.
Ad priorem enim quod attinet, cum pri-
mùm miſſio in poſſeſſionem ſiat cuſtodiæ
gratiâ l. is ui . & qui legatorum ſ ut in poſſleg.
ne fructus peſſum eant, aut à debitore con-
ſumantur, ſed à creditoribus diſtrahantur: 5.
8. H. quis ſructus d. t. de reb. auth. jud. e
dens

mox receſſuram, ut animo interim retinea-

†R bam msrr

lueloiri
Co,rod

xcltne

llche ue

Nnltrsße⸗

(oecehner

Ierteundo
(Enleturat
ot miſhio
E Darte

(li edter

Uuttum⸗
(olepiges,
(rſoppo
Mliern,
lektial
ent,⸗
Uidem
iſſo da
Wcu
Iiinmam
linim
ubn
telt,n
it,pen
o ſee
ſogin

A
1

lo

—ääé²

rbo ne,

olann
entunnen.
Per onnen

lcüergil
temunen,1
mncklun

kein nur

Nchore es

Nent
lo r 0 4

nate ſt
6 ſmnmd

8
e inn .

/

obi
Nenuttr.
quidem neglexerit, ut de dominio etiam
grn n

1e

utilitates ſpectes, deſinente ſcilicet inunda-

DE POSSESSIONHy. 567

2

genseſt, nihilhorum utile fore in eo præ-
dio, quod velinundatum, vel à latronibus
occupatum eſt. Unde meritò dicitur, ni-
hil eſſe quod poſſideatur. At ſi futuras

tione, deſinente latronum incurſione, item

ſi ex ſecundo decreto facta ſit miſſio, perin-

de habetur ac ſi & hæc poſſeſſa fuiſsẽt: ut ita
novàâ miſſione non ſit opus. I. quam vis 13.
eod. Pariterl. 13. h. t. ideò non probat Ac42
curſii ſententiam? I. quod' non proponi-
tur, utrum ab eodem, qui merſerat naufra-
gio lapides, an ab alio fuerint extracti. 2. et-
ſi præ ſupponeretur, eundem extraxiſſe qui
merſerat, non autem ſtatim id factum fit,
facilè colligitur, interim animo non poſſe-
diſſe, ut qui curam & cuſtodiam eorum ne-
glexerit, per! ſi rem mobilem 47. h. t. & ita

amiſſo dubitaret Pomponius. Verunta-
men, cum non habuerit pro derelicto, ſed
invitus amiſerit & modum recuperandi ne-
ſciverit, meritò dominium retinuiſſe viſus
eſt.l A ercen⸗ 21. §. quod ex naufragio h. t. Ex 49
aik tandem in univerſum colligi po-
teſt. quando inundatione dominium pe-

rit, perire etiam poſſeſſionem. l. 7. S. quod *

toto f. de A. R. D. & d. S. Labes & l. qui uni ver-
ſas S. item quod mari h. t. Econtrà ſalvo do-
Pvp 4 mi-⸗

568 CONMMENTATIO

„
—

minio poſſeſſionem non ſemper ſalvam eſ-
ſe; ſed interrumpi, ſcilicet ſecundum ſupra
dicta, maximè in rebus mobilibus, quarum
utnrbt
i,KN

Sa aliàs alia ſolet eſſe conditio. d. I. 47.
70 De animalium poſſeſſione apparet
ex §S. item ſeras l. 3. h. t. idem ius eſſe, quod
eſt in dominio: ſcilicet, ut ſicut feræ aut

aves ſub noſtrâ cuſtodiâ contentæ, vel dum

revertendi conſuetudinem retinent, domi-
nio noſtro ſubjiciuntur; S. feræ. cum mult.

pavonum I. d. tit. facto hominis non poſ-

ſunt: S§. galinartm in f. I. eod. etſi poſſeſſio
52 deſinat l. ſi rem mobilem 47. h. t. IIlud deni-

que eum omnibus aliis mobilibus commu-

ne habent, ut quantiſper ſub noſtrâà ſunt

cuſtodiâ, tantiſper poſſideantur quoque,
etfiignoremus, ubi ſint. lI.2. & Nerva filius .

13 bh. t. Cui conſequens fuerit dicere ſi bur
res noſtras pridiè explicuerit, loco movert

ac diſpoſuerit, ut eas poſtridie auferret,
dummodèò eas domo necdum extulerit, nos
non deſinere poſſidere. Quò facit l. vul-

garis 21. in med. pr. ibi, & omne; ves contrecta-
verit, & S qui ſurti faciendi f. de furt. Igitur

74 nec erit interpellata uſucapio. Quod idem
.M dicen-

ſeqq. I. de R. D. ita poſſidea ftur quoque. II-
lud tamen intereſt, quòd ipſæ ſeſe dominio
noſtro ſubtrahere poſſunt; §S. planè s. apium

Dl

o

Ecencume

iusnoltro

lacondteck

nengui 4

(con
umelde
08 Ner
le ret
opoſttu

nudacom

iti qort

honeet

e⸗

I DEB POSSESSIONE. 569
— — — —
dicendum erit, ſi non ſub noſtrâ, ſed alte-
mi rius noſtro nomine fuerint cuſtodiâ, ut nu-
leom da contrectatio furtum non faciat, niſi ſe- D
quatur ablatio. Semper enim militat ra-
Ae tio I. 3. §. Nerva 12. in f. h. t. Secus ſi ipſe- 55

nad maet, qui cuſtodire debebat, loco moverit,
ulu etſi domo luâ non extulerit; ſiquidem ve-
mu rum eſt, deſiiſſe eſſe ſub noſtrâ cuſtodiâà. Et 6
nrnmmn exd. S. Nerpa interpretanda eſt l. 47. pr. ibi,
H⅜ Sneque reddere conftituerit. ſcilicet, ut illud
mas propoſitum ſolàm non ſufficiat :imò nec
nuda contreétatio, niſi & locomotio ſecuta
W fit: quorum omnium in interpellandàâ uſu-
NEG Ccapione effectus & utilitas cernitur.
AE lIud quoque circa mobilia notan- 7
W dum, quòd ſpeciei mutatione mutetur ſi-·
maul poſſeſſio. Ideoque qui lanam poſſe-
Nvl dit, ſi veſtem ex câ fecerit, lanam poſſidere
deſiit.!. 5z0. 8. item quod mobile. h. t. Quod y .R
pmns eò pertinet, ut non am plius tanquam poſ-
ſeſſor conveniri poſſit, ſed vel furti actien“

.
Mtul C

ecgen vel aliàs in factum actione ſive pretium, ſi.
un ve pœnam ſive utrumque conſequatur. per

iN. 1. in rem 23. §. item verſ. ideoque f. de R. Y.
l Alius etiam amittendæ poſſeſſionis 59
modus eſt, cum magiſtratus alterum, cui de
damno infecto non promittitur, ex ſecun.
do decreto in poſſeſſionem mittit. l. qui uni- H
UM verſas S. item cum prator h. t. Quo pacto e-

57 0 COMMENTATIO

WDH

nim poſſeſſionem ſervet non cavens, cum

& dominium amittere dicatur. l. ?45. S,. lulia-
nus ubi plura de hoc ex communi ſententiâ

dicta ſunt fj. de damn. infed.

Eo Iud paläm eſt, morte poſſidentis

poſſeſſionem amitti: mors enim

omnia

ſolvit. Sed tamen eam ipſo jure conti-

nuari in ſuos hæredes, ſunt qui tradiderunt.
gl. in l. cum hæredes 23. pr. h. t. per l. cum miles
deſcen-
dit ad baredem ſ. ex quib. cauſ ai. & quod, ſi-

o. ihi, quia peſſe ſio defuncti quafi juncta

cut hæres eadem cum defuncto perſona ju-
re civili habetur: l. antiquitas C. de uſufr. & N.
4. pr. ita unam eandemque etiam utriuſq;
poſleſſionem eſſe, ſic ut novà apprehenſio-

ne non ſit opus. Boer in conſuet. Bituri

cenſ. tit.

de conſuet concernentibus teſtamenta. F. ö6. Vn-

de fluxerunt multorum locorum conſue-

faifft le

tudines, de quib. Tiraq. in tr. le mort.

vif. princ. declar. 2. per tot. Sed eorum ſen-
tentia improbataeſt, quoad ius commune,
per texæt. in d.l. cum hæredes & l. 39. 5. quod per
colonum h. t. I. 1. S. Sc&rola, ibi, nec bæredis eſt

poſſeßio antequam pofideat. F. ſi is qui teft. lib.
Cujac. in d. lI. cum miles: Tiraq. d tr. declar. 3. n.

6I 2. & 3. Conſtat enim hæredem eu

m de-

mum rectè dici, qui veladiit hæreditatem,
G. extraneis I. de hær. qual & diſ. vel ipſo jure

hæres fit. l. 6. S. imerdum fj. de acq. her

4

ed. l. ſi
patro-

1

—.—

unnns.

nßuau.
uun,li

o dolel
AMHio non

tinimpen

lituht

enendi.
l deju
ßeleh
ſer. an
ſolsſuita
ł Menn, ue
ilber
Ih
dkrent,
ſepoli
ir gub.
lrte ge
uſd
gumnf
i
aoleln
inene
Hn
e 4

II

—

Nend
ul n

mnniſenen

ne

8 enid dn
o een

Uimnctemn
1

VLnul
Aiender

Nigit

Copeſhnß
e

einiqed

vrttenn

Duntg

eotunt⸗
N
1l .
gte
,ℳ

n ,4

Gitets
ℳ

ſon

DEPOSSESSIONE 771

patronus g. ult. F. de bon. libert. Il. 1. f. ſ quis

omiß cauſ. teſt. & S. fin. I. d. t. Hæreditas, &g

inquam, his modis obtingit, quæ juris eſt:
non poſſeſsio, quæ facti eſt. Nam certè
aditio non confert poſſeſsionem, ſed ius

tantùm perſequendi, quod cujusque, cum
moritur, fuit. Ius inquam tribuit, actiones

exercendi, quæ defuncto competebant. I.

Ein. C. de jur. delib. l. 3. S. bæreditatis. & S. bono-
tum ff. de bon. poſ-. Fac. l. contra nurum s. 4.

ad. rer. amot. &?. 2. in ſ. l. fin. eæpil. hared. &
apertiùs ſœpé d. I. cum haredes 23. b. t. Ita nec & 3

ſola ſutas, quæ juris eſt, ipſam poſſeſsio-

nem, quæ animi & facti eſt, tribuere poteſt.
dX½1.S. Sca vola. Quæ enim facti ſunt, ob id
ipſum dicuntur eſſe facti, quod factum de-
ſiderent, nec jure tantùm nudo contenta
eſſe poſsint. .
Nihil adverſatur d. l. cum miles 30. f. 64
ex quib. caußis mai. Ea enim loquitur di-
ſertè de uſucapione, ad quam implendam
juris fictione continuatur poſſeſsio hære-

dis cum poſſeſsione defuncti l. nunquam l.

cœptam ſj. de uſucap. Tiraq. didt. loc. num. 4. ubi
alios adducit: non obſtante, quòd revera
poſſeſsio illa non eſt continuata, nimirum
intercedente tempore, quo vacavit, puta
Poſt mortem aſque ad aditionem; imò uſ-
que ad apprehenſionem. Computatur
nam-

si

46

67

—

772 COoMMENTATIO

— „*

namque etiam tempus jacentis hæreditatis

ante aditionem, & ante apprehenſionem.
Nam etſi jacens hæreditas ipſa ſe ipſam

non poſsideat. d. 5. Scarola. tamen ejus poſ-
ſeſsio qualisqualis eſt, ut ait Paulus in l. gerit
88⁰. & ibi poſt Accurſ. Cujacius, ff. de acq. hæred.
Inde etiam jacens hæreditas ipſa, quæ paſ-

ſim in jure dicitur perſonam defuncti re-

præſentare & ſuſtinere, œ ptam à defunéto

uſucapionem complet. l. cæptam l. juſto M9.
nondum ſj. de uſucap. l. nunquam. 5. vacuam. od.
tit. quæ tamen uſucapio ſine poſſeſsione,
eaque continuatàâ non procedit. I. 3. lI. ſne
poſſeßione 25. d. t. Quin etiam in d. .. cum

miles. verbum poſſeßionis nihil aliud ſignifica-

re, quàm uſucapionem authoritate Græco-
rum Interpretum, ibi aſſerit Cu jacius:quod

ſuo loco relinquo. Eadem eſt ad alterum
oppoſitæ ſententiæ fundamentum reſpon-
ſio. Nam hæres repræſentat quidem de-

functi perſonam in his quæ juris ſunt: In
his verò quæ facti ſunt, qualis eſt poſſeſsio,

Quzæ de morte naturali dicta ſunt, an

etiam locum habeant in morte civili? dubi⸗
tari poteſt: Et breviterita ſentio ‚ſenten-

tiam proſcriptionis & publicationis bono-
rum ſtattim ipſo jure auferre damnato do-

D

—
miniame
lalis. N
Plcusrun
lon he
Nitincurn

Lllin
(Npet
lemrett

le, gu

Aulare

ſter 1,
egner
brres

Ccatior
Aw
ſle
4
Kimo

dicawvi
lure,
uſten
Ulet

lm;

ni
l
e
la.

M.

8 * . . 1 ð

9 DEPOSSESSION E.„, 177
herii minium & poſſeſsionem, ſicut mors natu-·
genin ralis. Nam in dominium ſtatim ſuccedit 68
1 kin fiſcus: unde vindicationem habet. ?. 4. C. de
e on, proſcript. junét. 1. 7. ibi, ſtylum proſcriptio-
elge, nis incurrerit, eod. tit. l. 1. C. de bon. eor. &c.
Nuf inl & paſsim alibi. Vindicatio porròô nulli
eH compectit niſi domino, per vulg. Poſſeſsio-
uit nem rertinere eum animo, ridiculum eſt di-
itnd⸗ cere, qui omnia ſua derelinquere & nudus
exulare cogitur. At poſſeſsio niſi natura &
E liter appreheda non pertinet ad fiſcum:
Niamn neque enim plusjuris habet fiſcus, quàm
11 ℳ hæres haberet. Vnde, ut dictum eſt, vin-
Un dicatione utlrur, non poſſeſſoriis remediis,
H vel utitur etiam pornalibus actionibus. l,
tedn gquicunque C. de bon. preſer.
cien Aliudcertè cum Dyno dicendum exi- 70
um ſtimo in eo, qui ſe, ſuaque monaſterio de-
,HH dicavit, quod ingreſſus eſt: id quod ſit ipſo
Cend. jure, Auth. ingreß: C. de SS Ecl. ut ſcilicet mo-
e naſterium adipiſcatur illorum bonorum
ti poſſeſſionem, citra novam apprehenſio-
nem; idq]; arg. l. ſi paterfam. 15. F. de adop t. ibi,
t n omnia quæ ejus ſuerunt. quem textum non de
dab⸗ dominio tantùm, ſed etiam de poſſeſnone
tel. accipiendum eſſe, præter generalitatem.
o ejus, evinc it etiam I. ſi adeptavezo 16. . te pre⸗
e car. Neque hic caſus ſuperiori ſimilis eſt. 7 1½
d.. Moriensenim per rerum naturam nihil re-
tine-

—

5774 COMMHNTATIO

tinere poteſt: at in alienam poteſtatem ve-

niens animum pomidendi non abjicit; ſed

ſub conditione quaſi receſſit, ſi poſſeſſio

Monaſterio acquireretur, arg. I. 24. in f. pr.

72

tum eſt: An qui in alienam poteſlatem ve-

& l. 33. S. ſi quis poſſeßi onem h. t. Quin etiam

vel ignoranti Monaſterio acquiri eam juri

conſentaneum eſſe videtur, arg. d. l. 34. 5.

ſervus quoque. tum ſimil.

Qui occaſione illud quoque queſi⸗-

nit, adhuc aliquid poſſiderœpoſſit? Quod

73;

74 pter uſufrumétum. Ex quo ſequitur in

negatur per l. zo. S. item quod mari. & l. 49.

h. t. Cæterum in bonis adventitiis, cum ſo-

lus uſusfructus patri acquiratur, probata
eſt à plerisque gl. ſententia in dd. I. quod

filius, quamvis in poteſtate conſtitutus,
civiliter poſſideat; pater naturaliter, pro-

ræſcriptione ejuſmodi rei, cujus pro-

5
4
ů
4

prietas ad filiumfam. debet pertinere, hu-

jus non patris ſcientiam, aut bo-
nam malamvé fidem ſpectan-

- „ -
1

ansenn

6

ligg⸗

nu:

ſri⸗

1N
leue⸗
Int
n eg

Al ad

3. M.
ſoſſit,t

10

—
dellarenr.
idjcntl
lpoll⸗
Qunein

luien i
11

ellel.

tellgenſe⸗

t Odd

4

41. ul
cooltung
Ait n

kuiui

chu N

inere 4

t N

—

i. 6 ℳα⅓
tügeund⸗.
t drob

vel ad amiſſam recuperandam.

–

DE FOSSHSSIONE. fz5

—

C . b. X. & ult.

In quo concluſio hujus tracta.

tionu: & coronidi loco ſub-

nexa quaſtio; Vtrum poſſeſ-

ſorium remedium oecum be-
titonio cumulari
poßit?
5§ u M M 2 RIA.

de uſucapionibus agendum eſt.
2. Interdicta dantur vel ad poſſeſſionem no-
vam acquirendam, vel ad veterem retinendam,

1. De conjunctionibus poſſeſſionum in titule

.

3. An petitorium cum poſſeſſorio cumulari
poſſit, tres diverſæ Interpretum ſententiæ.
4. Negantium ſententia rejicitur.
5. Removentur contraria.
6. Diſtinguentium ſententia recenſetur.
7. Qui vindicat, non ſemper fatetur, adverſa-
rium poſſidere.
8. Exemplum proponitur.
9. Quoties utriuſque judicii intentatio con-
arietatem involvit, toties impeditur concurſus.
10. Electione unius alterum non tollitur.
1I. Etſi una utrumque proponatur: in poſſeſſo-
rio tamen priùs ferenda eſt ſententia.

„. Poſt:.

176 CoMMENTATIO

12. Poſtquam etiam in petitorio concluſum

bet.
1 . Æc ſunt quæ ad hunc titulum de ac.
quirendàâ vel amittendàâ poſſeſſione
viſum eſt adjicere. De conjundtionibus

diverſarum poſſeſſionum, quas acceſſiones

vocant l. de acceßionibus 14. f. de div. & temx.

praæſer. l. Pomponius 13. S. 1. & ſeqq. h. t. ſive

continuationes S. diutina I. de uſucap. vel
temporum conjunctione§. inter vendito-
rem I. d. t. in ſequeunte de uſucapionibus ti-
tulo, quo propriè pertinet, videbitur. Ne-
que enim ullum extra uſucapiones uſum
habent aut juris effectum.
Hlis igitur modis acquiritur, retine⸗-
tur, & amittitur poſſeſſio: in univerſum ac
generaliter ‚ſive per nosmet ipſos, ſive me-
2 diante judice id fiat. Cęterum hoc poſte⸗
riore caſu, ubi judice opus eſt, varia ſunt
prodita remedia, tûm ad novam acquiren-
dam, tùm ad veteremretinendam, aut amiſ-
ſam recuperandam poſſeſsionem, quæ In-
terdicta vocantur: quæ pleraque peculiari
libro 4. infrà exponuntur, ut hic de ſingu-
lis agere nihil attineer.
IIlud paucis atti ngendum eſt ex l. natura-
liter 12.5. nibil commune h.t. utrum hujusmodi
remedium poſſeſſorium cum beritotiol ſive
actio-

eſt, poſſeſſorium nihilominus denegari non de-

.

ionein
confaerit
neu u

fſehyql
foelett
cuphti id
eUAlt, ne
Adial
id.ge
(cNibus
fünce⸗
(OhraA

ſl oruin

karernt

gapole

loinn
D

(utme
o&

fuülen

un
(te

Wo

gücr
hei
ſorn
tins
te h.

10

—.

NI0 concl

enepantan

e
4 D

aln

1

4g
iumner
1

wiee
lt,Kim
H )

elen

N
N

3

DE BS5ESSIONER. p77

actione in rem, quæ reſpectu poſſeſſorii

conſuevit appellari petitoriũ gl. in l. momen.

taneæ C. qui legit: perſ. & c. & I. qui petitorio 36:

f.de R. V. quoties ſcilicet de proprieêtate que-

ſtio eſt, gl. in. is qui deſtinavit d. t. de R. V. cu-
mulari, id eſt, ſimul intentari vel exerceri

—

poſſit, nec né? Id quod negârunt Azo &

quidam alii, propteèrl. exitus 27. h. . & Lordi-

harii C. de R. V. l. incerti C. de inter ilt ouibus
omnibus dicitur 5 prius de poſſeſſioneꝭ

quàm de proprtate quærendum eſſe. Alii

contra affirmàrunt. Cyn. Pett. de Bela pert. in

d. 1. ordinarii. Tertii; Mart. Br. & ſequaces di⸗
ſtinxerunt inter poſſeſſoria retinendæ, &

ſit, in illis non item.

Prima . htenti

alia poſſeſſoria; ut in his cumulationi locus

NerA AAer S nihikanmune.
Qum enim nihil commune habeant poſſeſ
ſio & proprietas, utiꝗ; nihil vetat, quin cu-
mulentur. Ea demum enim ſeſe mutuò éx-

cludunt, quę contraria ſunt; non aütem quęg

diſpafata. Sicut ergò cêtingit aliquem non

rectè inſtituere poſſeſſorium recuperandæ,

quia fortaſſe nunquam poſſedit: ita quoq;
ſieri poteſt, ut is idem recté intendat peti-
torium, quia fortaſſe hæres eſt, aut legata-

tius. Quidni igitur utrumq; ſimul propone-

te poſſit in eum ſinem, ut ſi de poſſeſſione

4 do⸗

778 CLOMMENTATI 0

doceat, probationibus dominii non onere-

.

—

tur?ſin minus, paratã dominii probationem

habeat, ne re ſuâ diutiùs carere cogatur. Igi-

tur inſtitutâ vindicatione, eoꝙ; judicio pen⸗

dente, rectè de vi agi, quod poſſeſſoriumeſt,
ſcribitur in l. cum ſundum /8. in f. F. de vi & vi

arm. Ad contrarias ll. quod attinet, verum

ſeſt, quod multi tradiderunt, illas de ordine
Aqguuntarat judicii agere; ſcilicet ut ne judex
“ petitorem priuùs urgeat probationes adfer-

minio, quàm ſuper poſſeſſione controver-

cludant.

dicationi ſit contrarium;eò quod, qui vindi-
cat, eo ipſo fateatur adverſarium poſſidere:
iccircò, ſi unà ipſe quoq; de retinendàâ agat,

prioremintentionem evertat, ſibiq; ipſi re-

re dominii, quàm uterque, qui poſſeſſionẽ
ſibi arrogant, ſuis partibus functi ſint: atq;
adeò præſupponunt potius tàm ſuper do-

ſiam jam extortam, quàm ut alterurrum ex-

—

6 Teoertia opinio hàc maximè ratione ni-
titur, quòd poſſeſſorium retinendæ rei vin-

pugnet. Quæ conſideratio, ſi vera eſt, ut eſt

plerunq; vera, facilè evincitur cumulationẽ
impediri. Sed certè non videtur levis eſſe
7 objectio Beroit in c. ex literis extr. de reſtit. ſpo⸗
uuues. Menochio relati de recup. poſſ remed-
n. 513. ſcilicet qui vindicat, non utiq;

„3.
in:

kuünent.

Gus liii
Cominus
onem
Ptekern

hdnod:

umindc

tmn tm
Atamern

ur moho

n lein
Mrelertin
eid:
c hen

eton

mire

obetin

Unns y
to

teinnt
hulmm

R HRZ
DEFPOSNIESSIONB. p3yy)
iünogor. 4
ece retineat. Quid enim ſi colonus aut caſtal 8

dn qus Titii vi dejectus ſit de poſſeſſione:
lelonnm dominus ejus eo cognito protinus poſ-
ffes ſeſſionem ſuam tueri paret, aditoꝗ; judice
unn,n proteſtetur, ſe nõ ideò judicio ex periri vel-
Aaudte le, quod animo poſſeſſionem deſeruerit,
tanta quam in continenti, jure permittente, eſſet
orefk. non tàm recuperaturus, quàm tutaturus;

i in ſed tamen ideò Mire eum, utne occaſio de- ß
Ao tur majoris tumultus excitandi: adeoq; pe- 2
l tat, ſe in ſuàâ poſſeſſione defendi, ejus rei
uomme præſertim, quæ && jure dominii ad ſe perti-· H

gumg neret :idque ſibi probaturo ad judicari,
quò ſecuriùs exinde eâ re ſine cujuſquem
mi turbatione utatur. Hunc utiq;nihil con-
Ae“ trarii proponere ſatis eſt evidens: quãquam
lis imprudenter facere videatur, qui dominii
vo Pprobatione ſeſe adſtringat, ſine quâ nihilo-

een minus vincere poſſet; vel ſi vinceretur ma-
“ ximeé, nihil tamen de ſuo jure periclitare-
lni In tantâ igitur opinionum contentio- 9
ne difficilimum eſt uni ſubſcribere ſed in- „ H
lfef terim tutiſſimum, ut opinor »ejusmodi re- M
Rn Quando verèò id fiat,

4 Q(,A0ũ?,q à non “

7

580 CoMMENT. DE POSSESS.

— —

non ex naturâ utriusque judicii ‚quę diverſa
tantùm eſſe apparet, ſed ex occurrentis ne-
gotii qualitate, apparenteq; partium volũ-
tate ac intentione definiri poteſt. Quod

— — —„

10 enim ad reliquas concurſum impedientes

regulas attinet, vix eſt, ut hic attendi vel de-
beant, vel poſſint. Electione unius alterum
non tolli liquidò cõſtat ex dl. cum fundu, ibi,
pendte judicio & d. S. nibil ommune. Quod que
11 Bartolus affert de tertiâ regulâ: Abſoluto-
riã in petitorio latã exce tioné rei judica-
tæ parere in poſſeſſorio; non videtur huc

7

quadrare: quia etſi unà vel proponantur

vel exerceantur, tamen in poſſeſſorio prius

fertur aut ferri debet ſententia, per d. exi-
I2 tus & d.l. ordinarü. Illud etiam à Bartolo ad

ductum, quod, ſi jam ſit in petitorio con-
cluſum, poſſeſſorium modò intentaretur,
hoc admittendum non eſſe, propter ſpem

propinquam ſententiæ ; Br. in d. S. nihil com-

dem improbavit: ſcilicet quod ſententia
appellatione ſuſpendi poſſit, ut reo poſſeſ-
ſorii quoque intentatio denegari
non debeat.

F I N 7 &*½

mune num. 16. magnàâ ratione Angelus ibi-

u

Prornun
ubix

ſfuie

koee⸗
ul
N
(iade
(io
o
fop
en
Un
Oer

⸗ ANSreeh⸗ E.

i ii

Xtunnie 1 N D E X
mint RE RU M NOTABILI U M
ell in Prælectionibus ad Titulum de
minhete S= Regulis luris.
Cntnite Prior numerus legem, poſterior num. marginalem; RMW
eunin len ubi verò tres reperiuntur numeri, interme-
Larirli dius paragraphum de-
Nneen noter.
neleſtit Ceceſſorius: aliquando valet, etſi principale non
niendh conſiſtat. 129. 1. 9. & 17⁸. 4.
lunmm Acceſſorium quandoq induit naturam pr incipalis. 17.5.
AElundu Acceſorium deſtruitur deſtrud io principali, etfi alias per
in l⸗ ſe ſubſiſtere poſſet. 129. 1. 7.
lnnn Accreſcendi jus locum non habet, quàm ſi deficiens per-
i u Jona capere potuiſſet. 3. 6.
imnn, ab 4 uſutione defſtens guomo puniatur? 16. 7.
“ AAskio perſonalis in fingularem ſucceſſorem nõ copetit. 25,2
i . Adio realis ping vior eſt, quam perſonalis. ibid. 3.
zurui Actio poſt litem conteſtatam durat 40. annos. 139. 35
Atnt Asctio poſt litis conteſtationem neglecta anius anni ſilen-
l. tio exting ttur. 556. 5. r
Acliones plures habens omnes undà propenere debet. 43.20
ga Aciones num cedi debeant ei, qui ob rem dolo poßideri
defitam litis æſtimationem præſtitit? 134. 1. 4.
Pdificans in alieno an impenſas repetat;, ſi deminus
. ſoli in poſſeßione ſit. 26. 2. & ſeqq.

GBdiſicium pro gereuct habens „nec ad reficiendum, nec

2 3 24

IN D FE XxX

ad damnum reſarciengam tenetur. 156. 1. .1. & ſe.
Eßfimatio rei fit ejus temporis, quo dies obligationis ve-
nit, non quo cont ractum et. 186.7.
EWſtimatis rebus ante nuptias in dotem datis, nuptüs non
ſecutis non eſtimatio ſed res ipſæ reddi debent. 175.9.

nare non potet. 141. 1. & ſeq.
Alienatio prædii pupillaris Magiſtratu permiſa ſine
cauſſæ cognitione non valet. 7. 2

. Alienatione phibiti nõ ſtatim prohibetur uſucapio. 129. 13
Alienata i in fraus em creditorum alites revocanturcum
ex ucratirs cauß, aliter cum ex onerosà tenentur.
— Al. 1. z. E 79. 1.
63 emtore bonaæ fidei repocari non poſſunt, niß reflitu-

to pretio. 78. .
Alwenti⸗ legatis veſtes & habitatid debentur. 12. 10.
Altius tollere quatenus liceat? 61. 3.
Animum poßidendi quis habere dicatur? 153. 5.

Annus cœptus habetar pro completo in avorabilib./01.4.
Appellanti fub reniendi eft, ſ æ&titudine vel negorio Rei-=
publicæ inter veniente decendium elapſum ſit. 183.13.
Aquam pluriam en ſuo agro in vicinum derivare non li-

cet, etiam ſi id non fieret animo notendi. 74. j.
Arbitri ſententia beredem quoque obligat. 120.1.
Arbitrum petere cobarei non hoteit, niſi græſente co-
bærede. 26. z.
Archirecti de ædificiis. nagligente factis, ſecuri ſunt, K
iutrdannos . ritium non emergat. 132. 9.

Etatis veniàm qui impetrayit, prædia Kue decreto alie-

N

—

efteian
Unen
Nonuft
Piter he

Vborume
ntui
ℳtimpt

n eſt.

culle ⸗

uuunt.
lſupen/
Wn ſin
(kſu,
if

rCom

(omemod
onlemm
ſuo.)

ilirio

t in
Ozien
i
Cintie
Clif
C

iigi Bonæ ſidei contratni doli præſtatio inest. 127. 2.

1 Bonæ & malaæ ſidei poſſoſſor quis*? 137. 14
inin Bonorum poſſeßionis agnitio quare ratihabitionem ad-
Alen mittat, hæreditatis aditio non item 152. 3.55.
lma in Benorum cogutatione etiã adtionum ratio habetur. 12
um Caſus fortuitus non præſtatur, niſi culpa caſum præceſßit.

1
Cauſſa impulfi và deficiente, ſubſiſtit tamen quod ſecu-
ano ktum est. „ 727⸗˖75. 7.
ium Cauſſæ plenè cognitæ & deciſæ per libelum reſcindi ne-
.Jueunt. J. j5.
uin Circum ventio alterius adverſus alium exceptionem
non parit. SJ 49. 2.
u Llauſula, ex certâ ſcienti, non excludit liquidam er-
vris probationem. 76, 9.
eer Commendatione nemo tenetir. 27. 1.

Commodatarius tenetur de culpd levißima. 23. 24.

gon Condemnatus in id;, quod facere poteſt, tenetur de reſt-
PS4½ duo, ſi ad ping viorem Jortunam venerit. 28. 5. “
o. Conditio, qucæ per naturam vel legem impleri nequit,
N pro impletâ habetir. 156:. 6.
.Congitionis impoßibilis quare diverſa ratio in ſtipula-
ſnb tionibus & in teſtamentis? . 6.
Conditionem teſtamentariam implere poteſt filius in⸗
5ditionalia legatac ſtipulationes diverſijuris ſunt. 15. 4
Condictio furtiva cui detur? 167. 4. & ſeqq.

I N D kE x.

Cordicte, furtipa qaxre 4rerſt bgredem detur in ſo⸗
lidum * 157. 2. 17. & ſeqq.

Conduskor non tenetur geleriſßima culpçA. 23. 20 0

Qoufeßio ab irato facta rata non et. 22. 4.

Conſangvineam uxorem dacere qui yromiſit, quam jure

communi ducere non licet, nan cogitut eam ducere
per tiſpenſationem. Isoz. 2.
Conſilium fraudandi quis dicatur habere? 72.5
Conſrelaa⸗ non tollitur uno atque altero altu contrarie.

, 12 ⅞. 1.24 4

Conſvetuda contrahentie an potioß ſt conſretudine

regiouis? 234. 5.
Contractus i imaginarii quomod reygcentur? 2 16. 2.
in Contractibus alternatiyit Tare electio ſit yenet debi-
torem 4g. z.
Creditor guis 4 dicatur ? 17. 2.:
Creditor ignorte debitore pignus vendere nopoteſt. 26/2
Creditores in poſſeſionem bonren mißi nũ poßi lent. 132.

Creditores in poſſeßi onem honorum hbærvedis mißi potigres

ſa int legatariis poſtea venientibus. 9⁰. 2.
Crediteres poſt impetratam ſeparationem ad g edem
reverti non poſſunt. 7˙ 22½
Culpa lata quid Kt ? 2 W
Culpa levis qui fit? “ ibid.
Culpa leißima 1 quibus contradlib. græſtanda? ibid. 2
Culpa cum culpà compenſatur. 14. 1
Cumulatie actionum. O”VV 7f5. .
D.

Pammnatorun ona retiuutioni btzoi a fiſco non ce-
dunt

—
t
tfeutn
Aienani ,
Decſetntt
ltniu

Mlimene
Mulklen

eten
gtiſit
Muunte
nru
Deſenlen

Wen

. lſun

celich
4* Deii

”l

luunz i gunt. “ W 53. .g&o. „
g nec feudalia vel emphyteutica vel extra familiam
HE alienari probibita. 927. 5
DPecretum ut valeat, non majoris partis praſentium vota,
nſe ſed totius ordinis ſpectare orportet. 1760.1. .
Debitor ante diem ſolvendo liberatur. 797. z
PDebitor liberatur, ſi pecuniam, in quà recipiendâ creditor
moram fecit, antequam geponere poſſet Ane culoâ
GNam derdidit. 29. 2.
Debitum 50o. auregrum remitti donationis caußa ſine
e infnuatigne nn poteſt. 115.3.

PDPefendere an quivis teneatur injuſtè invaſum 50.3.
) Defenſor dicitur etiam qui pro actore intervenit. 166. 3.
HEK. qui Delegari ſe alterius creditori paſus ent, exceptione

vel condictione adverſus bunc uti nequit, etſi indebi-
tum promiſerit vel ſolverit. 180, 3
it Pelictum delicto quatenus compenſetur? 154. 11.

. EexDelicto defuncti quaten teneatur hæres?! 64 4& ſeqq.
. ex Delicto defuncti quomode locupletion. factus eſſe beres

„ineelligatur? y1. 2. 10. & ſeqꝗ.
NH ex Delicto filii condemnati pater tenetur 44 Pænam, qua-
tenus eſ in peculio. 133. §.
ℳo. in Diem obligato non datur condikti indebiti, ante
bd diem ſolvit. 14 „..
eibe Piſiculta⸗ magna pro impoibilitate babetur. nnr.
Peiſpenſationem petere non cegitut, qui H
ducere promiſit, quam ex Katrts ducere yrobibetur.
N 155. 2.

INDFXx.

Dolus transactionem reſeindit. . 2.7.
Doli compenſatio quomodo fiat? 4. 1. & 4. Htteftin
Dolus cum culpa non compenſatun. ibid. 14. Iujlytums

cum Dolo ſocii factum eſt, ut pœna committeretur,
adverſus alterum ſocium exceptio datur. 134. 1.1. lun fon /⸗
Donatartius non tenetur de evictione rei donatæ, niſi

erxpreße ſe obliga verit. 160. 4. & 7. I,tſ
Donatio non præſumitur. 33.. 6. niie
Donatio non est contractus. 28§.4. lzilten
Doͤnnatio peſti tempore braſ. umit ur morti cauſa neie
falta. „ 184. 14. Ugf gli

Vonatio tei hereditariæ,conſenfu Cohæredum in con-
jugem facta; ab iidem revoçari nequit. 160.7. ſerart.
Donatio non modo à debitore, ſed & per alium, pro Minate.
indivh % poßedentem, conſenſu ipſius facta tevoca- mi
tar. 1116.1. inbmn,
Donatio ilſauti facta per pœnitentiam non potett
revocarisegi nondum res ad H perve- Untigl

utat

7.

neriti. 2. & 169. 7. iit, g
Donatio inter coniuges non ipſo zure⸗ d ope exce- Wern
ptionis con valeſcit. 59. 7. Ufizi,
Donator ſumtuum nomine, quos donatarius in rem lumth
donatam & evictam Ffecit,non tenetur. 82.2. i
in Dotis repetitione, non ſecutis nuptiis idem privi-· linſe
legium habet mulier, quod in vera 1dote. 179. 10. n
Dubitans utrum ex aſſe, an ex parte hæres iniin-
tus ſit, adire poteſt. . 76. 7. luent
egr⸗ remedium extraordinatium dißiculter im, i
pettatur. JYMU . 75. F- lneer,

Efe-

Efectus pro emolumento accipitur. 145. 6. & 9.

urdieute an poßit donare rem emphyteuticam?

1863. 4. & leqq-
Emens rem Juam ſcienter, Juandoque bretiun nehe⸗

Emtio poſſe eßionis in re ſuâ valer, ad probalgzogen
dominii evitandam. S 47. 8.

in Emtione cur tàm contractus quàm traditionis tem-
pus Pectetur ad effectum uſucapionis? 144.1.4.

Emtor, qJui juſſu Nagiſtratus pacto ſolutionis, etiam

jurato, non ſtetit, in ’œnam non incidit, neque ſit
perjurus. 167. 1.2. & ſeq.
Emtor ante traditionem non fit, dominus, etſi poſſeſßio-
nem inſcio vel inyvito venditore nactus ſit. 1142.
in Emtoreſcientia rei aliene impedit ufugapionem.
B 176. 2. 7.

znN. Fmioti, e rem emtam venaifort non fuiſſe cognove-

rtit, quomodo ſuccurratur ante evictionem? 190.4.
Errer circa accidens non vitiat matrimonum. 116. 2. 2.

Erroris in ocidendo commißi quis ſit eſfectus? 192. 1.6.

Exceptio non numeratæ pecuniæ an post biennium op-
boni poßit, cum onere probandi? 16.11. & ſeqq;,

Eyxceptio rei judicatæ an detur contra legatalios, ℳ₰

haæres in hæreditate vindi canda victus A t? 207.

Jj. & ſeqq.
Exveptionen juſtam habere non ſuſicit, niſi æquitati
naturali conſentanea ſit. 66.7.

Exceptiones omnes e berpetuas quomodo intelli-

1N DE X.

gendum? 169. 12
FExceptiones non modò diverſas ſed & contrarias an

liceat proponere? 43. .
qui Excipit ſe ſolviſſe, n non ideò fatetur jure debitum
Juige. AaA. 3
Ecxheredato cur tutor rein detur? 73. 1.2.
Exhibere rem etiam invitus cogitur. 16. 6.
de Evictione rei agere non poteſt emtor, quam poßi-
gens retinere bornit⸗ e i petere non poßit. 203. 2.

Factum alicaljas mahere, & rat hn i habere diffe-

runt. 29. 11.
F actum unum & idem facient: partim onerare,par-
tim ſublevare poteſt. 7.13.

Feudum domini conſenſu oppignoratum, & poſtea ad
eum vererfitn, an cum onere revertatur? 91.7.

& ſeqq.

Fidejaſſer eæ mora ſud tenetur, etiam ſolutà obliga-
tione in petſona principa! lis. 173.2.7.
Fide juſſor obligalioni conditionali vel in diem acce-
gens ſus eadem Aualit tate accedere intelligitur.
14 0.
ridejuſſorem qui dare promiſit an pignu dando li-
beretur 25. 6.
Fide uſſoribus quid sraſtent, qui in id, quod fa-
cere poſſunt, condemnantut. 6. 2.
Filia, quæ renungçiavit bæreditati paternæ; nihilo-⸗
minus admittitur ad bhaæreditatem ſratris, qui

part heres ſuast. 91 10.
Filius-

—
ſlufteni⸗
litſici⸗
etumn in
Plocnu
munti,e
putfi

Wule,n

ficle pen

ufen

lcfe

uli

nhetek

fmninar.

fſ⸗
rerin
iiſtij.
inn
att
Prai
hain

ur
ſien
eice
Ur
lufi
4

6
4

nelg⸗

.

I1 N D E Xx.

Filiusfamiliàs ex pluribus caußis debitor, ſi paterſami-

lias factus ſolvat, cogi non poteſt, in cauſſam mutui ſo- HDM
lutum imputare. 186. 3.
Filiusfamilias hæres inſtitutus & poſt mortem teſtatoris
emancipatus; adeundo Lareditat em ſibi acquirit z non

pat? i. 1j. 3.
riſcus ob publicas yenftationes non obitas rem miaoris
rectè vendit. K5mH) 6
Fiſcus rem communem in ſolidum, etiam invitis ſo. is⸗
alienare poteſt. . 15.
riſci debitor ſi pndato ſol reri; ſalutume ex cau ſed aufer-
ri poteſt. 20]. .
Fœ minarum quare alia conditio in jure, quàm maſe ulo-
rum? 2.7.
Fontem in ſuo pradio falere non litet, ſ fons vicini aver-
tatur. HF,.. .
Fontem ricini dolosè aut contia lenunciationein aper-
tens, de dolo actione tenetur. 155. 1. 3.

Fraudis appellatio quande q; damnum ſgniſicat. 147.5.

Frudtus conſumtos omnes lucratur bonæ fidei oſelor:

1536. 27
Fructus percepti ex re aliend, an ob ſupervenientem
ſcientiam reſtituendiꝰ? ibid. 5.
Furisſus in delictis umnimodò excuſatur. 7.5.

Fur adverſus furem incerti condicionem habet. 134. 1. 11.
Furis bæres quare condictione Jurtira: teneatur in ſoli-

dumęg 157. 2.174
Turti va res quando in Poicſ atef domini reverſa eſſe vi-
deatus? 15. 57

Gen

I N D E x.

Generalitas legis ex defeũu rationis ehringiur. g.2.4.
Genus in jure quid Kgnißicet: So. „

Gratiſtcarioniin pari caußia loen eſt. 5F). J. & 125.6.

Hares efanluu uatenu: habeantuj proun perſa⸗
na? 29. 17.
HVeres ex re certâà inſtitutus unverſalit bares hit. 7.5.
Hares integra legata quibusdam per/olvens, reliquis quo-
que Falcidiam detrahere non deber. 37.7.
Hæres pretio accepto hærelitatem reufians legatariis

fideicommiſſariis obligatus manet, non etiam ere.

ditoribus. 6. 2.
Haæ res qui in legatis ſolvendis moram fccit, lei interitu te⸗
netur omnimoddd. 131. 12.
Hæres rem ſuam, à defuncto legatam, non tenetur praæci-
sè præſtare, ſed ejus æſtimationem. 290. 6f.
Hæres teneturde culpà defuntti. 157. 2. 1. & ſeqq.
Hæres an paciſci poßit, ne Falcidiam detrahat? 27. 3.
Hæ res an rem ſam4 4 deſirndho alienatam vel pignoratam

tepetere poßit? & quatenus factum defuncti ratum
habere rogatur: 22.7. & ſeqꝗ.
Hares hæredis ſecundum verbiproprietatem heredis ap-
peſlatione continetur. 715. 2. §.
Haæres haæredis, qui ignoravit hereditatem Kbi delatam
eſſe, in integrum reſtitui poteſt. 59.3.
Haæredis ſæpè melior conditio quam defuncti. 59. 2.
Hæredi futuro paciſci licet. 7. 4. J5.
Hæreditas nondum delata repudiari nequit. 3. 2.

Haæra-

—

crelteti

AHertiit

Pgreciti

wunrf,
onitis
nre

lnhtete

ite⸗

lltate
eſt

Uymidlin
)

lunntetin

lporhn
Mnt
mrvt

N
iher
a
ie
lppt i
oln
i
lpu

Mareditatis aditio quid oyeretur? 2.17.
inu ad Haæreditatis aditionem requiritur certa ſiientia. 76. 2.
=WMU & ſeqꝗq.
VLtu Hereditatis poſſeſſor pretia tantùm rerum à ſe diſtra-
darum reſtituere tenetur, nen etiam uſuras. 117. 7.
Hareditatis poſſeſor indebitum a ſe exactum pelitori
non reſtituit. Z 128. 4.
i Haæreditatem amittit, qui necem defuncti ultus non ett,
dg etſi cæteri cohæredes id fecerint. 7145⁵. 7.
Hireditatem qui ex propriâ perſonâ capere non poteſt,
uo potest ex perſon Palterius, cut ſucceßit. 194. 2.
mim Homicidii pœna an teneatur, qui in perſona occisà erra-
veir? õä
i Honores invitis conferuntur. 69. 11.
um Ilgnorantia juſta excuſat. 1. 2.
Ignorantia & error juramento probari poteſt. 533. 6.
AII Ignorantia juſta, ob quam quis hæreditatem fibi delatam
on adiit, reſtitutionem meretur. 14. 12. & 9. 3.
Pns ob Ignorantiam juſtam adverſus uſucapionem majori
Oqon quoque reſtitutio danda ett. 147. J.
le Imperium merum & mixtum.
“ Impoßibilis promißio obligat, quando dolo vel culpò pro-
11 miſſoris facta eſt impoßibilis. HHH. 7
pro Impoßibili habetur, quod cum vita periculs conjun-
dum ef. ibig. z. & 195. 7.
lImpuberes doli capaces eæ delictis obligantur, f ve in om-
mnmnittendo, ſiye in omittendo conſiſtant. IIl.I. & ſeqq.-
4 . 60 2.72⸗
eX

—– 1 H W . VW

X

1 N D E X

=
ex Incertis oppeßtis, quod benignius eſt, rand gebet.
20. 1. & 169. 1. 5.
indebitum exallum ab heredittis ꝛahe re petitori non
debetur. 22⁵. 4
Indebitum ſcienter promittens donare videtur. 53. 3.

indebito ſoluto an reus probare debeat conſuliò id fa-
dum eſſe, an altor per errorem? üiig.·J.

Inſtitores an ex contractu ſuo teneantur? i51. 2.

Inſtrumentorum authoritas non excludit probationem
contrarii. 929 2. 1. O ⁶½.

Interitus rei non ſpectat d. eum, 46 bona fide ad judi-
ahtent

cium prorocat. 65. 2.
de Interitu rei naturali an teneatur, qut dolo poßidere
deftit? . 131. 5. & ſeqq⸗
Interpellatio ſeryi, de cujus mandato non conſtat, in mo-
a non conſtituit. 180./16.
Inveta & ilata non altenius debiti, ſed penfionis nomine
tantuùm obligata ſuint. “JM 158. 2.

fInyvitus res ſuas diſtrahete quandoque cogitur. 11. .
Inviti & prohibentis negotia gerens ſumtus non recupe-
rat, ne quien per retentionem vel compenſationem.

69.7. & ſeq.
ob lram pœna mitigatur etiam in grayioribus deli⸗=
is. 7. 7.
Irata ſententig extcutis difetenda, ibid. 8.
tudex ſententiam 4 ſe eßniuye latam einendareè non
poteſt. 972. 12.
ludici data yecuni⸗ n ſententiũ ferendi non repetitur.
V4. 2.

bro-

ah

nun eitu

luranentt

G

ue.
lurament
luſament
eßk,

ani
,. 4 46/1 1

Ueent⸗

Mneten
eſzpn
W
ll ler

ſei
ſdi

1

i

letet

leri
6

.
— 2

fnnline

1N.,FKl

1.
Snon

—
—
—
S=

.

Iarament, relatio à nlio facta barti hil, nocet. 137.

Iuramento an probari polur intereſſe H 24. 4.

Prom ſe non præſtatur. ibid. 8.

Iuramentum nec ſſarium quid ſ 77 0. 7.
Iuramentum neceſſarium, quod defuncto defertétur

in defectum probationis; hares non tenetur bra-
Kare 42422 2.
Hutamentuimn irati non eſt obligatorium. 24.2.
Iuramentum an post biennium reus actori deſerre
poßik; ob non numeratum pecxuniam! 165. 30. &

ſeqq.

Iuramentum à pertibg: delaium retractari néquit,

ſecçus à ;udi eNe. 170. 14. & ſeqq.
12.

Iutans rem non eſſe betitori; 2miſd poſſe ione actio-
nem non habet. Uuu6. 1.4.
Iurata & ſi⸗ implex promißio juomodo differat?z 1. 9.

quod Iuré communi non poſſumus, etſi poßimus Jure

ecialt, id non poſſe dicimur. 656. 2.
aistictis ſim plex S. imperium mixtum differunt.
30. 5.
lur madun quid irr = Soo. 2.

9

egar⸗ eadem re duobus: diperſ tempore non fact
prioru mentione; uterque de legato participat.
185.6.
Legatam rem alii vendens, e4 ante moram extinét4;
adptetium teddendum legatario tenetut. 266. 9.
K Lega-

7

IN D EX.

en een .
„ ——————

—

nihi lominus pindicare poßit? VVyz. 1. 3.
Legatarius repudiando legatum reſtitutioni obnoxi-
um fideicommiſſario non præjudicat. 8.·5.
Legatarii an exceptione repelli poßint, ſi hares in

vindicanda hæreditate ſuccubuerit! 207.5 &ed.
Legati jus revocandi domum babent, niſi altionis

dieés interim ſit exitura. 140.1. & ſeqq.
Legatum hoc modo datum, ſi Sejus hæres erit, condi-
tionem non inferr. ð 24. 4.
Legatum ſive purè ſiyve in diem re
tranſmittitur. 11. 2.
Legatum à ſtipulatione conditionali quomodo &
quare diferatẽ ibigd. 4.

Legatum ex teſtamento acceptans, quod impugnare

poterat, etſi minor ſit, i comprobaſſe videtur: net
ad querelam admittitur. 71. 1.

Legatum non debet pendere ab alterius merà volun-

tate. 1195. 6. 8 ſeq J.

ſecus ſi in arbitrium alicujus vel factum ci latun
gGr.

ibid. 8. & ſe .
Legatum ſi ante petitionem legatarii perierit ne fa-
cto hæredis, legatarii damnum est. 55. 2.
Legatum Sempronio velictam, cum duo ſint e uſdem
nominis, oai cedat 56. 2. G6.
Legato bonorum uſufructu etiam actione; continen-
tur. IJ. 3:

Legato ſub alternativà conditione relicto, quarum

altera jute improbatur, utra, remittitur./1. 3.3.

Leges .

X

Legatarius tem propriam legatam & praſtitam, an

aum ad ha gdem

legettert
(onitt
iberen

fiotatt
uberetſe
,
lils ont
lits ont

4lecdtia
utof
tſie,
lſe
ę“ luatye
dooA

gi

Man
A
Ma

1 N E X.
s Leges certas hahere, an n judicanti arbitrio pleraque
ne comitti praæſtet? 18583. 1. & ſeq q.
nme Liberum corpus Atimationem non retipit. 106.5.
—ertißicii tamen Sopißci ex membri læſione dete-
in lut riorati ratio habetur. 1bid. 8.
E Liberos ſuos emancipare rogatus non cogitur id fac
, SA rse, nec ideò legatum amsttetett. 7106. 7.
m Liris conteſta: o qaando ſiat? 16 4. J. & ſeqq.
NAtm Litis cen⸗ eſtatid quatenus malam Raem ndurakt 2 31.
en. 9. & ſeqq.

GA/. 4 Locatione recchere poteſt, qui in ipenſera ex-
Lußione deceptus eſt, licer non au dimidium. 132. 7.

Locator noun debet res conductoris alterius debiti no.

mine, quam penſionis, detinere. 535. 2.
ocupletior ex delicto factus quis dicatur? 157. 2. 10.
„Locupletior non videtur, qui plures habet beneſiciis

& amicitia ſibi evinter. — 1256. 1. 4
ſete⸗ MagiPratus ßrian⸗ duplex. vo. g.
6 . Magiſtratui iniqua praciptenti iobtemper andum non
, est. 167. 1. 4. C &199. 5.
eAr Magiſtratui zui dater; à dolo & culpa eacaiar.
6410 167. 1. F.
er/ M Mandatarius tenetur de leyi culpd. 8335. 2.
Maritus uxori tenetur de levi culpd ibid. 11.
o Mariti brivilegeum in doté reddendà non competit
93 baredi, quam pis retentione uti poßit. 59. 5. & ſeq.

Kr „+= Men-

I N D E x.

.

—

Mentientis pœna num ſit, ut post inficiationem pluri-

dvus deſenſionibus uti nequeatt 33. 5.
Mercenartius, qui juſſu domini agri termmos exara-
vit, L. Agraria non tenetur. „ z. 9
Metus juſtus quis dicatur, judicis arbitrio relinquen-
Metus feverentialis ad reſtitutionem an ſiſcter⸗

Milites togati non poſſunt pro parte teſtati, pro parte

inteſtati decedere. .6.

S „ : „„, „7 ⁹,. è ——
Minor diſtractà jam bæreditate adverſus repudiatio-

nem non reſtituituu. 117. 1.
Ainor minori ob pecuniam creditam & conſumiam
non tenetur. 2éà25 5.
Minor, etſi veniam atatis impetravit, res immobiles
alienare ſiné decreto non poteſt. 141.1. & ſeq.
Modicorum etiam habetur ratio. 116. 1. 5.
Mora post offerendo emendari potet. 920. 5.

Moram non facit, de debito hæreditario interpellatus;
ſi debitum eſſe ignoret. 42˖5.

deponere poſſet. 759. 2.

Moribus introductum jus contrariis moribus tolli-

tur. ”Me J
poſt Mortem non potest accuſari criminu tens, adef-
ecdtum bonorum ademtionis. ea
Mulier idoneè ſidejubet pro marito, de dotali prædio
conyvento. . 4. 2.
Mulier

2.2.

llieren

teſt.

t Matura
Megeti 6

.
Negnine

glale⸗

Meranit

Uuttriut⸗

iſeen

Myniyn

et, /

586. 9.

. “ „ . lr s,
Moram ſi fecit creditot in recipienda pecuniâ, debi- oani

tor liberatur, ſi ſine culpa ſuu amiſſa ſit, antequam

r h.

uti⸗

flltie

teyen

I N D E X.

—n
r Mulier extra agiciam negerie aliena procurare po-
4 teit. HH” 2. J.
“ x XN aturali obligarione cun non detur actio: 54. 1. .
Megotia gerens ſcientis nec contradicenun qua actio-
Gt ne teneatur? 60. 2.
Noegotia invpiti gerens ſumtam nomine nihil recupe-
ien fnien . NA. 69. 7.
S Negotior 1 geſtor tenetur 4 novum negotium geſſerit,
teat. (04 dominus Ron ſolitus erat facere. 363.
““ Neratius IC. 4 Trajano Imp. ſucceſor deſignatus.
Notarius an n poſit errorem, a ſe in inſtrumento com-
“ miſſt⸗ Am, orr. igere: 2 92. 11.
Nuaptiis non ſecutis res ipſæ, in doten datæ, recdi de-
*“ bhent, licet æſtimatæ fustint. 178. 9.
,. obligatio reali verbis ꝛoli⸗ non poreft. ſede exceptio lo⸗
W cum habet. 5. 4.
0 oblligatio in arbitrium conrrabentiam collata quo-
0 modo intelligatur? 22. I. 2. & ſeqq.
obligatio naturalis Tuare actionem non trodacar:
8 4. 1. 5.

occiſurus Titium Fi 1per errorem oociditempronium,

4 tenetur ordinaria bœnaA bomicidii. 192. 1. 1. &
R ſeqq-
, Ir 3 PaA-
M 5

paftun heredun Letuors inter ſe mitum creditor:-

5

vus non oficit. J 227. 2%.
Perts non ſemper cadem ratio est qua totius. 113. J.

Pignori bugene an blenie ſit t dejuſſoria. 25.4. &.
Pœna

Prl non
K.

iA en

in u

4

8S8 ſeqq. yecon-
rParticeps ſeeleris quis dicatur dvo. . alt
porer bona ſtremſtu a Fioe occu hat riquam peculium. Inſent
133. 2. Merona
Patat ex ge licto Kilii nontenetur pe ihatenus niſi ſi- ſihef
miukl rei perſecutoria ſita ctio. ibid. 6 & ſeq. oſeßeon
rater filio hærede inſtituto, “ i: adite nolit, licentiam Nenn.
adeundi habet. 7. 10, lſelion
pater conſentire filio donant: poreft, etſi ſipfe de vonis Uumn
ejus donare nequeat. 1166.5. E
Peculium iliiſamilias damnati 4d en non S
Perven iHe Juid dicatur? 127. 5. D
Peſtis tempore ſade donatio præſu nitur mortis causa ſui h
Jacta. 184. 14. (Le⸗
ob PFeſtis metum bre rata tempors penſio remittenda
es.. ibigd. 9. abt
Pignus vendi non potest inſte debitore. 26. 12. Men
Pignus ob cauſam judicati datum creditor vendere u
non potest. 177. 9. N
1 Fignori obligatemr rem ſolvens an liberetur? 139.1 3. ee
& 169. I. 190. h
Min

—-—-—-———ʒ— ð —.—

Pœna non committitur 1 jure, ſed ſententiâ opus

est. 9 . 2. .
Pœna ſemel tommiſ⸗ non evitatur poſt oferendo.

121. 2.

Pœna haudat: veltigala “ jure 4 beredemt tran-

lit. S 164. 6.

H Pœnæ conventionali petitio accenſetur rei perſecuto-

riis actonibuaus. 164. 7. & ſeq.
Pœnitentiæ locus eſt, quamdiu res eſt integra. 77. 9.
Poſſe non dicimur, quod jure communi non poſſumus,

etſi i poßimus Ime ſpeciali. 185. 2.
Poſſeſßionis ceßio inten ronjuge: valet ad uſucapio-
neém. 137. 4.

Poſſeßionem rei aliene culpa = amittens litis æſti-
mationem ſufferre cogitur, & ceßis actionibus rem

ipſam perſequi hote”: non liti æſtimationem repe-
tere. 46. 4.

in Poſſe Pionem bonorum miße credifores non poßident.

137. §.
qui poſſe hionem ſuam defendens vicinum de ſuæ quo-
que partis poſſeßione deſeen . nen tenetur. 155.

2.3.
Precepto injuſto parendum non eff. 19929.6.
Præſumtio juris & de jure an contrarii probationem
excludat? 644a. j. & 150. 6.
in Precario qualis culpa praæſtanda? 23. 17.
ex Ptetii conventi quantitate in dubio aſtimatur. res
vendita aut locatæ quantitas. 2. 4.

Princeps⸗ non præſumitur alteri us ſunm auferrey vel-

A. Lv4

„
Principi conceßio in dubio potius donatio praſumi-

4 “““”

Privilegium in dubio petſonale præſumitur. 196.2.

Privilegium conceſum ab eo, qui jus concedendi non
vabuit, an conyaleſcat, i oncedens id jus poſtea
Privilegium dotis competit mulieri etiam nonſecuti

4

neo bereli. 68. 5. & ſeq.

an etiam ſponſæ! i1. 9. & ſeqq.

privilegia petſonalia ad domeſticos extenduntut:

Privilegia poſteritati data ad œminas non per tinent.

rerit? “ 53. 5
prohationes conjecturales aliquando habentur pte
legitimia. 2½. 6.
Procurator pœnam, quam pl eſtitit, 2 principali ſuo
von repetii. é.⸗.
Prodigus & furiolus difetunt. 10.2.
pProteſtatio in aditione a binteſtato,sde non repudiand
JMMU & ſeq.

1 N D E x.

privilegium dotisflio muliers com petit, non exrtra⸗

i

Pilltai
tut
Puſilitn
Netun⸗

linene⸗

Mluten
Mlusa
n piol

Cehori
WW

tiſt,

—

;
CH

Stzent. .
KANREN

4

1 N D E x.
kublitati bont liifamilids petnliun non , publica-
tur. d. H H–. 9.
peyilu an & quatenus meß ne tutoru authoritate obli-
gerurfę 187. 1. & ſeqq.
Pupillus ſine tutoris authoritare bereditatem repu-
diare nequi.ss 2.. 7.
kupillus⸗ ex contractu tutoris Mbß: agens repellitur.
22. 1.
pupillu: adhionen non amittit , tutor rem ei debi-
tam violenter invadat. 19. 3

“Z
.

Quaſiionu juri⸗ &. falkti diferentia. 24. 1. 1. & leg.
Auerela inoßicioſi non tolir nullitatis queſtionem.
165. 10.
Querela inoßicig/t teſanent afn partim reſcind, po-
tesſt, partim ſubſiſtere. MM 2. §.
Cuetelam tmaficioſ Kilii nomine hater inſtituere non
potest, invito illo. 1373. f.

R.
Raribabirio zmandato omparatur „non tantùm guo⸗

ad AFectum, Led etiam quoad actionis heciem.
60. §.

contra Ratihabitionem ſzlatt onge in 1 pupillari atate

facta reſtitutio danda est. 1859.6. && ſeq.

Ratihabitione confirmatur judicium 4 procuratore
Rr 5 ejus

—

nondum adiit. 193. 4. & ſeq.

. Reductio ad arbitrium boni viri an juramento inter-

poſito locum habeat? . 22.1. 7.

Regula proſe habens, intentionem habet fundatam,

Aonec probetur contrarium. 102. 4.

Renuncians ſocietati, ut hæreditatem ſolus acqui-
rat, luctum cum ſociß t commune habet, da-

mnum non tem. B5. 4.
kenunciatt metu; vel reverentiâ ſacta non valet.
„

3.J:

Renunciatio lie de bæreditate patern non extendi-

tur 44 farn hareditatem qui patr: hæres exti-

Wtit. 4 22. 1. O& 91.70.

Renunciationis & 7epudiationi diverſa ratio. 3. 4.
Reſtitutio in integ un ehud arbitrum fieri non po-

treJIA. 1095. 7.
Reſtitutio aAdyerſus 4ſucapionen majori quandoque
convedenda. 144. J. & ſeq.

Reſtitutionem in mtegrum judexex causdconcedete

potest, etiamiſi lœſio non exéedat dimidium 1443.
G„1. 9.

Reus ector infrumenta edere non tenetur. 6. 2. &

ſe.

Reus ſorum competens per iun declinare non
125. 2.

potest.
Revocar: non debet res in ßandem greditorum alie-
nata 4 hone e ſlet emtore; nd i pretio eſtuute.
. 729. †.
Revo-

4 ? 4

sjus intentatum, qu: gelatam ſ. bi bareditatem

—

en,

—
Reyocatt
ſui

tuni

Aientia
Nenhet
Leſtentt
11

itent
Antent

4

ehru⸗
de

I N D k x.

R

Revocatur donatio non ſolam a5 inſ⸗ aehitets facta.
ſ & ſi i alterius, pro aeN boßidentu, „dona-
noni conſenſent. =ð iaz. 1.

Scientia & patientia an conſenſum inducat? 147. 3.
Semper, aliquando fequentiam ſolum infert. 79. 4.

Sententia post jusjurandum lata an poßit rettacta-
riS⸗ 727. 5.
Sententia non valet contra ſiutem. 207. 2.

Sententia an „deeat, præter capitis pœnam! bonorum

quoque publicationem expreße infligens? 97. 3.
ad Sententiæ vel decreti validitatem an major pars
eorum, qui adfuerunt, an totius Ordinus ſpectanda
lit? 60 1. 5. & ſeqq.
abi Sententia parium judicum diſpar eſt, an ea, quæ
pro teo lata eſt, tranſeat in rem judicatam? 127.6.
Separationem bonorum bæredis, & cus, cui is ſuc-
(erat, hares baredi petere non potest. 7. 1. 7

&94. 1.
Servitus in fundo plurium ab uno ,dominorum conceſ-
fſa, ab eodem adimi nequit. 2. 7.
Servum eſſe & in ſervitute eſſe diferunn. 228. 2.

Socii dolo commiſſam ab alio pœnam ſocius non exi-

git. . 134. 1. 1.
Socius partem ſuam vendere poteſt, ignorante Locio,
etiamſi pactum ſit, ne intra certum tempus à ſa-
cietate diſcederetur. 234. 4
Solennia ſunt, quæ legum inſtituru obſervantar. 83.6.
Sol-

I N D E X

=

Solvens pro invito donare videtur. 8989. 1

Solvens ante diem liberatur, niſi creditori cauſa
tempus adjectum est. 7.4.

nihil eo nomine deducit. ibid. 6.

Solutio rei pignor: obligatæ non liberat debitorem.
””ů”ñůü 139. 1. 3. G 169. 1. 10.
Solutio ſervo facta, abſque juſſu vel ratihabitione

domini, an liberet debitorem? 1880. 13. & ſeqq.

Solutio pupillo ſine tutoris auctoritate facta exceptio-⸗
ilkus
eſich

nem parit ſ. culpa debitoris abſit. 77. 4.
Specialia quæ dicantur à Iureconſulti 147.2.

Sponſa in doti exactione an habeat privilegium con-

ta creditoresanterioree?s 1. 9.

—

Statutum pœnale, hæredem complectens, ad hæred
hpæredem etian pertinet. 75.2.·7.
ex Statuto, quo pœna pecuniaria ob inopiam delin-
Juentis in corpotalem convertitur, corporaliter
duniri non poteſt, qui fidejuſſorem dare poteſt.

Stipulatio alterti facta valet, quoad ſtipulantem, 73.

in Stipulationibus ſaciendi cohaæres ex cobæredis ſacto
tenetur. S 192. f.
Sumtus non recuperat, qui inriti negotia gerit. 59.

reſtamentum non poteſt pro parte rumpi, pro parte
Jushiktere. 7.7.
DUMUM Teſta-

B .
.
/

lifenen
lug
leenen
igini
e.
Jeſtnen
ſuro
lefanen
ton

e

P
nt
kunri
ni,
un,
Aal

uier,

4

1.
7
1
1

adcggnn

1, ,, D
äanr.

N ſ.

——

Te kamentum coram tot teſtibus revocandum eſ, coꝛ-

ram quot fuitconfettum. .. 9. & I!.
Teſtamentum revocans non opus habet alios hæredes
inſtituere, vel ſe inteſatum deceſſurum declara-
Teſtamento deficiente, post mortem hæredis ab inte-
teſtato futuri, ad quem pertineat ſucceßio? I2. 1.
Teſtamenrum qui mpugnare cœpit, moriens jus ſuc-
ceßionis ad heredem tranſinittit. ibid. 3. & ſeq.
Tractus temporiz quid ſignificet 22.6.
Tranſactio de alimentis non valet ſine cauſæ cognitio-
Tranſactio de alimentis facta apud judices minores
non pa et. r 171095. 2.
Tutor levem oculpam praſtare debet. 23. 29. &52.
Tutor in ſucceßione pupilli fiſeo non prafertur. 73. 4.
Tutoris factum quomodo contutori noceat?“ 155.7.
Tutor a contutore non repetit, quod ob communem

4

Variatio & inconſtantia improbatun. 165. 5.

ſi quod inde adverſæ parti praiudicium inferatut.
Vaſallus feudum oppignorarenequit;, ſine metu pri-
vationu. “ 772. 7.
Vaſalli filii omnes in ſolidum fidelitatem jutant.
Fectigalu fraudati pœna ipſojure committitur 164.6.
Vendens

Verbis non tollitur obligatio realis, ſed exceptio ac-

guiritur. 5F. 4.

Venia ætatis quid operetuur rv. 2

Vi deiectus, ex intervallo itetum prædonem depellens⸗
tenetur ei ex interdicto. 55. .
pindicans rem ſuam an ad quando & pretium tenea-
tur?
ex Voluntate promiſſoru non debet pendere obligatio.
”́”ÿMU 22. 1. 1.

vyſucapio etiam ante aditam hæreditatem hæredi pro-

dedt. 135. 32. & 141. F.

VWucapio inter rumpitur, cum uſucapiens ipſi domino
Ignoranti tem cujus vendit, locat, pignor: dat. &.
ðDM 75. I. & ſeqq.

Vſuca-

tm. 6. & 29. 19.

Vendens rem alienam ſcienter etiam ante evictionem thie
tenetur ad intereſe emtori. 0. 4. Niin
Fendens rem legatam, pret um reſtituere tenetur le⸗ nie
gatario, etſi res nulla morà ſacta interierit. 206.,9. ſin
yvVenditio non ſemper rata babenda est, in quâ læſio upio
non ſubest ultra dimidiun. 55 9.
Venditio à fiſco facta non retractatur, etſi res mino- N
rus fuerit, modo non indeſenii. ibic. 1). ltuon
Venditieonem ignorante proximiore factam, is revo- ſcucke
care potest. ? 236. 5S at
venditer hæreditarii prædii non tenbtur, ſi de oneti-· Ichi
buse rnihͤ⸗ prædixit: ſecus ſi liberum eſſe afit- Ein
marpéttt. 22. 4.
Venditor ſuccedens domino rei àſe venditæ, non potest ſlun
eam ex perſonà defundti repetere. 29. 23. & ſeq qd ſche⸗
E

.

ſur.

ſſur

n⸗

menig — Vſucapio bond fide cœpta non debet vitiari per ſuper
N venientem rei alienæſcientiam, contra Iuris Cano- “
tu mnici definitionem §y. 1. 2. G& eqd.
tmin niſi Juſta domini ignorantia probetur. 11445.
e Vucapionem emtors imhedir ſcientia rei aliena. G6.
inir ein vſucapione pro emt ore tàm contractus quam tra-
k ditionis tempus inſpicitur, & quare? 114.1.4.
AI Viſufructu bignori obligato proptietario, an ſi actus
in ſortem co moutandliſint? l 72. 5.
DFA . Pſufructum non amittit Fuctuarius à proprietario ri
ι AQejectus, etiamſi poſtea non utendo finitus ſit. H. t.
4 Vſufructuarius venditioni predi conſentiens Juriſus
zn renunciare cenſetur. 1oo. 2.
R rußuctuarius rem ſ Frctuaram Piguori. dare po-
uc test. 2de. J.
. Vſufructuarius palt 45 fartipos condicer e non horeſt.
etſi maturi fuerint. 445§. I. 2.
Nℳ Varaæ non debentur „Fſ ſorti præſeæriptum eſt. 129. 1. 10.
Vuraæ non currunt novatione ſalta. 6556. 1.
Vuræa & fructus legatorum & fideicommiſſorum ali-
,9 quando demum ex die lententie conigueenear. .R
. . ſurarum peririo repudinte videtut, Auande deis
, nibil pronunciatur. 2 f.
/ qui Vxorem ducere promiſit conſanguineam, quam

per ſtatutum ducere non licet mon tenetu eNR poſ-
ſet Oenſationen obtiner. 163. 3.

TN D E X

-
—

FEX ALIIS TITVLIS HIG

„Eerxplicatarum vel conciliata- “
rum.
§. 4 uoc autem l. de cap. dimin. 2. 2
§. lude conſtat. I. de oblig. 4ue. ex deitt. naſc. 25. 5.
L. 6. F. de I. &. 83.
L. 6. §. veritasf. de off. praf 92.3.

L. 1o. f. de juriſdict. & 1.77. F. de judic. 144. 9.
L. 5. S. ſi quis verſ ſanb f. de tranſact. 206.7 .& ſeq.

L. 6. §. item guæriturfl. de neg geſt. 56o9.
r. 6. f-. quod met. cauſ. 1584. 3. & ſeqq.
L. 14. §. quid ſi homo f. eldl. 5˖. 3.
L. 3. 8. fin. f. naut. caup. l &I. un. §. quod ſi rece-
perit ſ. furt. adyv. naut. Gc. 3630 12 & ſeqꝗ.
L. Ij. F. de judi. “ 152. F.
L. 16. f. eod. 464. 7. S ſea 14.
. 172. §. 5. F. de hæred. der.. 24. F.
1 20. §. Cum brediximus . cold. 128 6:
L. 2 F. Kente ſ tot. M 12 0.
L. 5y. F. eod. ́””MVMVV 12⁵ ⁵⁰
L. G. 6. Fu. F de R. f. 55 5.
F. 69, F. eod. „71. 1. 12. f. de re jubi. 84. 1. 4. &
ſeq .
L. il.

tere Wete K

)

1 N D E X.
1. . n F deſorv. r. praa. MM! 75. 9
L. 14. 5 Ri colonus, verſ. ſed etſi 1f. ge relig. & ſumt.
L. 9. §. numera vi f. de reb. cred. 185. 4. & Eqꝗ-
L. fin. F. de in lit. jur. 170. 9. & ſeqꝗq-.
L. 19. §. 1. F. de cond. indehb. 129. 4.
L. 1. f. de condict. furt. 1567.4.
I. 9. Igeennpenſar. 586. 2.
1 26. F. depoſ. M 5. 4. 4. & ſeqq-.
L. 32. F. eod. ”UMUNN 23.6.
L. 17. f. pro ſoc. 10.6.
L. 62. §. ſi cum tres f-. eold 129. 9.
L. 3q4. F. de contrab. emt. 172. 1.
L. 38. F eco 156.23.
L. 57. 9. fin. f. eod. 154. 75.
L. 21. F. de bæred. vel act. vend. 296. 10.
L. 10. F. de act. emt. DS3. 29.
L. 25. §. qui columnam ff. locati. B. 21.
L. 60. §. manda vi f-. eod. 132. 6.
L. 3. verſ. atquin ſ. de bignor. &o 5 1. f. de leg. 1.
207. 6. & ſeqq.
L. 2. f. qui pot. in biinn. So. 6. G& ſeq.
l. 12. §. ſciendum f. eod. 777. 2.
1. 73. F. de evict. 2. 42
L. 45. F. de uſur. 136. 3˙.
L. 22. F. de rit. nupt. 3. 11.
L. I4. f. de jur. dot. 173. 2. 4. & ſeqꝗq.
L. 75. eod. to. 3.
L. 6. F. de pact. dotal. H 19.156.

.

L. 15. J. clF. 167.3.

L. 2.

I N D E X.
L. 3. §. ult. f. de donat. int. vir. & kxK. 150. 4. —
L. 24. §. ſi aritus f-. ſolut. matt. 23.9. Urd
L. 7. S. om petet f-. de admin. tut. ibid. z0.
L. 2. §. 1. F. de tut. & tat. diſtt. “ 30. 9. 16
L. 3. ff. de his quæ in teſtam. del. 178. 6. & ſeq. Liafe
L. 68. f. de hæred. inſtit. ”M 194. I. O&“12. Lnh
L. 25. F. de condit. mſtit. 3. 14. L.e
L. 32. f-. de acquir. bared. 76.4. 141
L. 77. J. eod. 91. J. 1
L. 114. 5,ſed lberoife⸗ de leg. 1. & l. daſ detout.
L. 77. §. laberti f. de leg. 2. 160,. ſ. 12
L. 19. F. de uſuff. leg. — 12. 7. 146
L. 26. f. eod. S. 1. & ſeg.— N
L. 3. f-. de ſervit. leg. 192. 6.
L. 7. f. de ſuppell. leg. 172. 9. li
L. o. F. de reb. dub. é, ͤöͤ65. li,
L. 10. f. de his quæ ut indign. G7. .. & ſeqꝗq. 4 11
L. 47. in fin. f. de condit. & demonſt. 195. JJ. l
L I2. ff. eod. ibid. . & ſeqꝗ. 166
L. Ij. S. ff. ad L. Falcid. 227. 4. 5.1
L. S8. f. de collat. “ . 3. ðMD
L. pen. fj. de oper. nov. nunt. 19. 5. I.
L. I. S§. ſed & Foſſas & §. demgge F. de aq. pluy. arc. 6
74. 6. 1)
L., 1. . Lemie . eud. & l.6. C. ge i & alte. I
L. 12. f. eod. y9. 4. .
4

—
r. 8§. uliud juris F. 4” donat. & 19. f-. de nopat
i 66.5. & ſeqq-
T. 27. &1 322. F. de donat. 7„. 4
E L. 12. F. qui & a quib. mannn. d. 2. 2
een TL. 21. V. de liber. cauſf. 29. 4 6
L. 7. §. ex diverſo F-. de A. R. b. 2oͤozé. y
T. 4. F. old. 356. §.
L. 3.§. in amittenda & l. 8. f. de acquir. r 97. 6. &
L. 77. 5§. nondutg & l. 47. F. 4e uſucap. 11i. 6.
e 1. 2. F. pro. emt. J 114. 1I. & 4.
P. 2. F1. 3⁸. f. de re jud. 125. 7.
T. 51. F. eod. & l. 3. §. inde quæritur f-. de tab. rh⸗
4 T. 6. &l. 14 4 7. quib. ex cauſ. in poſſ. eut. 15. 4.
L.23. ff. quæ in fraud. cread. 22. 7.
L. 1. f. quod legat. V6. 1. 7.
L. 1. §. qui à me ff. de vi & vi arm. 134. 1. 10.
L.6. §. ſin. . de precar. . G.
. 9. 9§. ſin. O 1. ſeq. F. de exceper rei jud. 175.1. . s
“D L. 11. Food L n9. 9.
L. en. §. 1. F. eod. V 4. 4.
n L. 33. F. de oblig. & aiii. vy,o. 17.
L. 52.5. ſi poſt moram ff. de verb. obligat. HSHzj. 3.
7ℳ T. S. §. ſacram, verſ. nam de his f-. ec.cvd 7152. 2.
T. 99. G I. 110. fF. eld 24. 2. &n67. 6. &16S. 1.7.
. T. Iol. J. coc. & l.3. C. de in intczr. reſt. 189. 5§. &
“ ſeq.
14 5„5s 2 L. 61.

I N D E X.

N D E x.

1. I. . 75 F Fcod
L. pen. f. de duob. reu.
L. 16. §. fdejuſſor f. de ſide/ uß.
L. 5. §. Im perator f-. de ſolut.
L. 35. §. ſi debitorem f. eod.

L. 69. F- eod.

L. 5. 5. pen f. judic. Flr.
L. 458. §. 4 . de furt.
L. 0. & l. 6. 5. infans f. cod.
.ri. F ed.
L: 17. Bieluf de njur.
I. 18. 9.3. F. eo
L. 12. f de accu, at.
L. ö6. f-. ad L. Pomp. emius .

L. 1. G. de ll.
L. fin. C. de edend.

L. 2. C. de m jus voc.
Auth. libellum C. de lit. conteſi.
L. 3. C. de inoff. teſtam.
L. 14. C. derei vind.
L. 6. C. de uſufruct. 4
I. §. C. de ſerv. & aq.
L. fin. C. ad SC. Maced.
L. 10. C. de non numer. pec.
L. 14. §. illo videlicet. C. cod.
L. 13. C. mandati.
L. 8. C. de reſeind. vend.
L. 3. C. de reb. alien. non alien.
L. 4F. C. de commun. rer. alien.

195 . Seſeg.
l. 173. 2. 10. & ſeq.
54. 1. 3.
ns. 4:
180. 2.
190. 6.
41. 5J.

154. 1. 2.

192. 1. 10.
96. 5.
6ſ. 2.

105. 4.

1764. 31.
35. 2. 9.
29. /. & ſeqꝗ.
72.6.
61. 2.

180. . & ſeqq.

165. 16. & ſeq.
ibid. 30. & 33
22. 27.

144.4.

29. 4 .
I. 25.

ℳ

n

l. 25.0.
I1.2.C.
I ft.6
I. l. C.
12.0
l.fn
I.1.

ln.
1.,7.
L. 11.
15.

1. ,

1 dI D E X.
L. 25. C. de lotat. 16. 1. & -
L. 2. C. arbitr. tat. 23.31.

L. fin. C. eod. OUOUMUG 64. 3. C& 8.
L. 1. C. de furt. 15§8. I.
L. 2. C. éod. 19. 9.
L. fin. C. de teſtam. milit. 2. 1I. J.
L. 1. C. de inſt. & ſubſt. 6. l,. c. d condit. inſert.
29.4.
L. fin. C. de coditil. 168. 4. & ſeqq.
L. 7. C. de liber. cauſ. 29. 5. & ſeqq.
L. 12. C. de comrab. ſtipul. 16. 13.
L. 3. C. de fidejuß. §1. 3.
L. 14. C. de erick. 29. 60. & ſeqq-
L. ult. C. de accaſaat. 15/. 5.

—

—— — — — — — – — .
— — — — — — —— —, —
. ᷑ ðk 2
—— .
5
4
7
4 X
7
—
4
. „
/
„ . 2
7 8
17
5
2
1
7
.
2
7 4
7

DAVIDI 8
MAGIRIL.

ILC. ET ANTECESSO-
RISINACAD E M IA
Tubingenſi,
PR AELECTIONIS
Ad poſtremos duos Digeſtorum

titulos,

DE VERBORVM SIGNIL-

E T
DEREGVLIS IVRIS.
Quibas addita est Ejuſdem Df POSSESSIO-
N E brevi commentatio.

Cum Indice gemino; altero rerum notabilium, al-
tero legum ex Aliis titulis explicatarum,
vel conciliatarum.

C u K A kN. I Er
HEINRICO FREDERO,
Dantiſcano.
venec. Epiſt. 79.

Multum adhuc reſtat operis, multumque reſtabit: nec
li nato poſt mille ſæcula præcludetur occaſio, aliquid

huc adjiciendi.
Tubingæ, Typis Philiberti Brunn i,
ANNO M. DC. XXVIII.

5
F

2
ℳ Copyright 4/1999 VxVMaster GmbH wwW.yXyVmaster. com

VierFarbSelector Standard* -Euroskala Offset