35A8753 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Praelectiones ad postremos duos digestorum titulos, De verborum significatione, et De regulis iuris Magirus, David N12511962631 021 UIUIHEIIIIIIICHIIIIA US8 Tübingen 6 lnn Il 4 10 DAV I1 D I S MAGIRI IC. ET ANTECESSO- RISIN ACADFEMIA DWZ Tubingenſi, PRAELECTIONZS Ad poſtremos duos Di geſtorum titulos, DE VERBORVM SIGNIL. FI CATION F. E T- D E REGVLIS IVRIS. Quibas addita eſt Ejuſdem DIH POSSESSIO- NE brevis commentatio. Cum Indice gemino; altero rerum notabilium, al- tero! legum ex aliis titulis explicatarum, vel conciliatarum. C u K A N r Ez HEINRICO FREDERO, Dantiſcano. denec. Epiſt. 79. Multum adhuc reſtat operis, multumque reſtabit: nec li nato poſt mille ſæcula Dræcluderur occaſo, aliquid huc adjiciendi. 2*:: 90⸗ Tubingæ, Typis Philiberti Brunn'i, ANNO M. PC. XXVIII. 221 I= uhii ut ien ſtu lnſ i Se Dod à multu dudum cf “ Fag itatum, à nullo quoq'am ha- dlenus obtentum eit, ut quæ in vraleltionibus ſuis ad Digeſtam o vaνut vocant) egregis tralt aſſet Excellen- iiſzmus & Ingenioſiſimus JC. Du. David Magirus, Anteceſſor in hac Tubingenſi Aca- demia præclariſſimus; ea in publicum prodire & tzpis divulgari ad communem Juris stu- dioſorum uſum pateretur, à me demum ſeli- ciore auſu tentatum eſe majorem in modum mihi gratularer; niſi hæc, quæ nunc præmit- iio; multò minima part eſſent eorum, quæz crebris doctorum virorum deſideriis, non ſine gravißimus cauſſarum momeniis, expetuntur: quæg, tàm diuturnam expectationem cum utilitate ac voluptate aliquando ſatiare poſ- ſent. Scio equidem, fuiſſe antebac nonnul- JE los, roz, qui, cum de publicatione operis laudatiſ- ſimi deſperarent, laboriosd deſcriptione pri- vatis commodis inſervire voluerint; quos nec temporis nec operæ impenſæ vænitere potuit. Mihi guoque men- fuit eadem qui inter alia primò ejus ad poſtremos duos Pandectarum titulog, de Verborùm Significatione & de Regulis Juris commentationes perlegen- di, in meosg, ,Aſus transferendi copiam peti. Qu mpetratu cum viderem, me eadem fe- rò opera pluribus commodare, & ab æquis re- rum æſtimatoribus gratian inire poſſe „ſi dus iia opuſcula ypis exprimi, ac quaſi in ante- ceſſum Ledloribus oſferri curarem, paulò post jus rei mentionem pud Dn. Autorem inje- ci, & ut à propoſito tàm pertinaci deſiſteret, nec editionem diutius Bono publico invide- ret, (quam mihi conſidentiam ſpectata Viri humanitas & ſingularis erga me benevolen- tia ribuebat) urgere cæpi conſtant iſſimè. I⸗ veròè, quanquam alids nihil mibhi denegare ſolitus, hic tamen nimis qum difficilem ſo præbuit; adeò ut jam ſpei modicus de frutte conſilti mei ſæpè dubitarem: donec accedente ſuaſa & monitionibus Nobiliſſimi 7C. Du. Chriſtophori Beſoldi, Conſilzarii Ié urtem- Lergic, GS Antec ſorss gravicſimi, Du. Prece- ptoru, ptoris, Fautoris ac Hoſpitis mei æternis olſo- if guiis penerandi, robur & aubioritatem pre- ſe⸗ cer meæ nactæ ſunt. Luarlem importuni- orn tate tandem fatigatus Du. Magirus pos? ,. miultas tergiverſationes aſſenſum mihi ſaum na accommodavit verum non alid lege, quàm Tarum i totum in me negotium, omnemg culpam, dne DH (. qua futura est) reciperem; nec fraudi ei er. ſſe ſinerem, quòd, quem nulla de ſuturà e- de ditione cogitatio ſubiiſſet unquam, nunc ea, En fr. uæ ante hos 36. annos, ſubinitium profeſſio- . niz, ſug, feſtinanter conſeripta, necaum rele- ſidu aa, pleraque memoriæ excidiſſent, huic do- z e⸗ Cliſſimo ſæculo & exaätlo plurimorum, fortè & nimis aſpero malignè cenſentium judicio ex- ,. vonat. Ego igitur, qui nihil opus eſſe tàm n, „ religiora, an ſuperſtitiosa 2cautione augura- milt. biat »plenis velis rem aggreſſus ſum, & und 4oSι Ccum prælectionibus ad duos iſtog, quos dixi, erolep- poſteriores Digeſtorum titulos brevem quoque N de Poſſeſſione tractationem, quam ex di- s antis ore calamo exceperam, prælo commiſi. dlenH De tuo verò, amice Leltor, Bonorum g omnium nt applauſu ſequius ſentire nefas duxi: eà ſpefre- t tus indubiäà, fore, ut favore tuo & Aatorem. 6M. ipſum, quem non vano gloriolæ aucupio in ſerà en hac atate, ſed potenti perſuaſione uectum, bos ...(. 3 inge- mle, K ) ingenii ſuifetusſervandos mihi tradidiſſe ſa- tias ſuperq; intellige; es me ſimnl, qui opera mes quantulacunque prodeſſe tibi volui, ſis proſe- um hàc in parte conatum improbaturus. Quic- quid autem fuerit, malim in met orqueri ſpicu- ka Calumniæ, qum in Autarem Invidiæ tela. Interim hoc polliceor, ſinon diſplicere hæc levio- „ ( ra intelligentibus cognovero, me, quantiſper bie comiortari wihe licebet, id ſerid acſeduld gisg elaborata, ex penu, unde iſta deſumta Iunt, aepromantur cum etiam abeſſe contige- rit, per literas tamen, & quocunque modopo- tero, eſecturum, ut cetera omnia, aut certeè vortora, quæ reſtant, tenebru erepta publicam cem eſpiciant. Vale, mi Bector, &s ad digno- 1/ ſcencugz pariter at ignoſcendum te facilem Preſta Scrib. Tabinge 10. Calend. Sept. HHINRILCuIS FREPDERIuS N Eand (eben ⸗ NNM uten H E “ H 4 tim. 2 1PIGRA M M A, Aur. ur. Ad Nolilem S Ar, Ce itteln. Pirum elevi. ,uw. TECESSOREM IN ACAD. TVBING. ſmm⸗ celeberrimum: Affinem & Collegam ſu- t . um, Fratris inſtar, chariſſi- Go.e. mum. 39 t ttte Q“lse tibi multo vigilata labore. Aluan WD Dat tua chalcographis Scripta premenda . Idigne- IIe tuus, pariterq; meus Frederus Amicus: (i⸗ facllen Næ facit ad laudem, quod ſacit ille, tuam. .It. Atque utinam, quæ jam prodire videmus in auras, Vidiſſent pridem Scripta probata diem. Quin ea totius laudaſſet calculus Orbis: Iuridicoq; darent commoda multa Choro: us Atque iterum atque iterum prælo ſubjecta fuiſſent: Nulla quidem ratio nos dubitare ſinit. Interea, quos xbrehit tibi lima polita, Fac videant Solis lumina clara, Libri. h Conditus obſcuro nibil esct theſaurus in antro: Tecta botest modio nec dare flamma jubar. G⸗ Exage rae foras: Mendiueg, tuum miretur acumen: . Fama tih⸗ pennas concipir: ede ſoras. lohannes Harpprechtus, 10. & AAnteceſſor in Acad. Tubin- DWD genſ. Ordinarius. “ 2the e30 23e. o3e 2tne 2630 e, 50 R Egula quæ Iuris, quod Verbi Significatum, NScvola cum Gajo docuit, vetereſque periti. ken E quorum locuplete penu poſt Tribonianus, ſenne Dorotheo junctus, faſcem collegit in unum. legt Hunc magè perſpicuum ſi ſi iccensaà luce MAG I- en R u Reddit, & illuſtri verbum lumine clarat. un, Si quid ineſt crudum, cenſuræ percoquit igni; Albae Si quid & inſi ipidum, doctrinæ id aromate Reondit. inzri Noten ut ſpiret longè lateꝗue per orbem. oct Haſce dapes coxit calfacta Culina MAGIRI: ſibesl LNAtFPRIEDER USeà reſeratâ protulit inde. rr CCElrratia ſit Parilis benefacti reddita utrique. nntn Sic tam Dn. Authori, quam Editionis win Procuratori applaudit en Cenen VVilhelmus Schichart. tuin Prof. Hebræus. ”VM Ne ſe- Thane Ne ſeque ntes pagellæ vacuæ relinquerentur, ſubji- cere placuit breviſſimam analyſin ejus reſponſi, quod in l. Labeo 7. §. Servin, 2. F. de ſappellect. leg. propoſitum, tùm in his ipſis commentationibus frequenter allega- tum, ad plurimarum quæſtionum deſinitiones adhibe- ri ſolet. M Celſus libro 19. Digeſtorum. Servius fatetur, ſententiam ejus, qui legaverit, aſpici oportere, in quam ratio- nem ea ſolitus ſit referre. Verum ſi ea, de quibus non ambigeretur, quin in alie- no genere eſſent (utputà eſcarium argen- tum, aut penulas, & togas) ſuppellectili quis adſcribere ſolitus ſit, non idcircò exi⸗ ſtimari oportere, ſuppellectili legatâ, ea quoque contineri. Non enim ex opinio- nibus ſingulorum, ſed ex communi uſu nomina exaudiri debere. Id Tubero pa- rum ſibi liquere ait. nam quorſum nomi- na, inquit, niſi ut demonſtrarent volun- tatem dicentis? equidem non arbitror quenquam dicere, quod non ſentiret, ut maximè nomine uſus ſit, quo id appellari ſolet. nam vocis miniſterio utimur: cæte- rum nemo exiſtimandus eſt dixiſſe, quod non mente agitaverit. Sed etſi magno- ( 5 pere videri quenquam dixiſſe, cujus non ſuo nomine uſus ſit. nam etſi prior atque po- tentior eſt, quàm vox, mens dicentis: ta- men nemo ſine voce dixiſſe exiſtimatur. niſi fortè & cos qui loqui non poſſunt, co- natu ipſo & ſono quodam α r; avcbe Oovy, ed est, inarticulata voce, dicere exi- ſtimamus S . D Roponuntur hic Servius & Tubero diſſenti- re, & Celſus Servii opinionem ſequi ſe affir⸗ mat. Videndum igitur primò, An & quatenus Tubero & Servius diſcordent? Nam mihi, ut poſt dicam, in eo, quod præcipuum eſt, conſen- tire videntur. Deinde, An & qnatenus Celſus, Tuberonis ſententiâà remotà, Servium ſequatur? Nam Tuheronis ſententiam non in totum, ſed ex partetantùm im probari à Celſo, itidem aſſerere auſim. Puto autem Celſum feciſſe more plerorumq; Interpretum, qui anteriores Interpretes inter ſe committunt, tanquam pugnantes, etſi in ſpeci- em modò, non reveraà pugnent. FHoc non ali- unde, quàm ex utiuſque verbis peti debet vel po- teſt. Vnde enim mens cujuſque colligetur, quaàm ex verbis? ut hac ipsà lege dicitur. Itaque pere me Tuberonis & ratio & auctoritas movet, non tamen à Servio diſſentio, non AUnos Eem & ſee 10 une llu onn ſeſi o h Unnn, in n lnt⸗ ah, bue ſber 4 ltaque Servius vult, voluntatem quidem n legantis potius, quàm verborum proprietatem H „ ſpectandam eſſe: verum non effusè & diſſolutè, . 240 riſum uſque (veluti ſi quis aſinos ſolitus eſſer inter equos numerare & nominare) quoniam r. non ex opinionibus ſingulorum & ineptâà t. conſuetudine, ſed ex communi hominum uſu . nomina exaudiri debeant. O”Q”JUJUr: Tubero contrà. Si certum eſſet, hâc quo- el. que vice ita ſenſiſſe legantem, ut aſinos inter e- quos haberet, (j uxta ante allatum exemplum) aſinos utique contineri: nec eſſe ut propter erro- e. rem & abſurditatem ſermonis mens ejus & vo- “D luntas, aliunde certa, negligatur. verborum tenm enim nullum uſum eſle, quàm ut demonſtrent di,u voluntatem loqnétis quæ ſi jam aliunde perſpe- , dh ſit, aliis ſcilicet, quàm bropriis & uſitatis i, Verbis cxpreſſa, illa officio ſuo functa eſſe, nec uun! debere ad aliam interpretationem, quam ad di- . le Eentis voluntatem trahi. Addit porrò (nam & ſequentia Tuberonis ſunt, uſque ad verſ- Sed et- ſier ſi, & .) ſupervacaneam ſibi videri Servii diſputa- tionem: Certè non liquere ſibi, quorſum illa ten- nung dat. necç enim ſe arbitrari, quenquam cenſeri de- nie ſ bere „equum dixiſſe, qui non de equo ſenſerit, ſe⸗ etiamſi maximè equi appellatione uſus ſit; ſed perinde eſſe, ac ſi dixiſſet aſinum, etiamſi mini- e ſtra mentis vox perperàam miniſterium ſuum n obierit. Vnde ſi conſtet, quid negotii ipſa do- ,mina, mens ſcilicet, agitaverit;id porius ſpectan- n qum efle, non quod famulus ridiculus (vocem puto) garrieiiit. Sed, Sed, obſcero, conſidera, pugnetné hoc cum Servii ſententia? Minimè verdò, niſi fortaſſe aliud addidit Tubero, quod hic non eſt inſertum. quanquam noſtrum non eſt, alienam ſententiam ſupplere, fortaſſe præter ejus voluntatem. Cel- ſus ſanè videtur hoc ita acçepiſſe, ac ſi Tubero intuliſſet: ergò conſuetudo loquentis ſpectanda eſt, ſpretà verborum proprietate. quod ex his Tuberonis verbis non apparet. Hoc autem ſta- tuit: ſi conſtet, quid ſenſerit teſtator, de verbis non eſſe litigandum. Servius ex adverſo putat, ex tàm diſſolutàâà & ineptà loquendi ratione non ſatis conſtare & probatum eſſe, teſtatorem hic etiam, in hoc legandi actu, aſinos equorum ap- pellatione comprehendere voluiſſe; cum ſatis ſciret, quidnam alii communiter equos; & quid aſinos nominarent? & idedò debuiiſe ſe ad com- munem uſum aliorum accommodare potius, quàm ſperare futurum, ut alii multi, rectè ſen- tientes & loquentes, ad ipſius ſolius abſurdam & ineptam conſuetudinem ſeſe ſint accommo- daturi. Hoc verum eſt, & argutè à Servio anim- adverſum. Adeoque talis inepta conſuetudo probationem legitimam non facit. Quod ſi aliis quoque adminiculis conſtaret de mente teſtato- ris, dicerem Tuberonis ſententiam locum habe- re, ab eaque nec Servium nec Celſum fuiſſe diſ- ſenſurum. . Diſſentit autem Celſus à Tuberone, non in iis, quæ propoſita modòè ſunt quæ rationi conſentanea eſſe fatetur, ibi, quam vis me magno- pere 1 . hn Cel. et nda INS ſta. ebis M, KWA en II 4⸗ atis guid rins, en⸗ Utdam mINO- pore rTuberonis ratio movet, & .. ſed in concluſio- ne, quam Tuberoni tribuit, ſive verè, ſive falsò. quæ concluſio eſt, ut dixi, mentem, cum potior ſit voce, non ex voce, ut ſonat; ſed ex conſuetu- dine potius æſtimandam eſſe. Huic enim op- ponit Celſus: verum id quidem eſſe, quod mens dicentis potior ſit, quàm vox ejuſdem: attamen non poſſle intelligi certò, quid dicat mens, niſi vox adhibeatur, eaque juſta & legitima uſitato ſignificatu, non pro cujuſque arbitrio: alio- quin futurum, ut ιαοοε quoque Oααα&ι cona- tus loquendi, qui à cujuſquam arbitrio pendet, pro legitimo & mentis expreſſivo ſermone habea- tur. WEEe. DAVIDIS MAGIRI jc. ET ANTECESS ⁸ORIS IN AGADEMIA ruiNGENSI PRALECTIONES 1 rirrtru oiαον 1 Vs5 0 M g. . APESAT 6. ⸗— ððð ———— = — — —— Acräis Verborum juris 2) interpreta tioné; eorum qui- dem, quæ à Coõmpilatoribus l in penultimump anide ctarum tit tuium redacta ſunt, de orfdinis ratione anvxie diſputare nolo. Hoc evidens eit, non ex u 1à aliquaà Iuris Paſte;ſed ex omni- bus ma teriis; at que adeò univerio corpore hune citulum unà cum ſequente concin- natum elle: adeéque ex ne ceſſi itàte; illi lad finem ſubnexum. arg. l. tecem 116. ff. de Y. O. Atꝗ que inde manieſtuim eſt quoquex non deoinni verborum ſigniſicat tione; que varia eſſe ſolet;, vel ſecuiidum conſvetudi- A nem * — 8 2 Pprelecliones Ad titalum — nem loquentis, l. ſ ſeryus plurium Fo. S. fin. F. de leg. 1. vel regionis, I. cum de lanionis 15. H. In. de fund. inſt r. vel inſtrum. leg. I. nam ad eæ 7. F. dell. l. 34. F. de R. I. vel ex vicinitate ſcri- pturæ: d. I. 70o. & l. hæredes §. ſed & K F. qui teſt. fac. poſ teæt. & gl. in e. eum cauſſam, ſuper verbo, præcedat extr. de reſceriptis: ſed de eà rantàùm, quæ juri eſt propria, quæque D ad Iurisprudentum reſponſa, in Pandectas relata, intelligenda pertinet, hec titulo agi. èðU Cezterum de omnimodâ verborum quorumvis, quibus pacta, conventiones, contractus, teſtamenta ſcripta ſunt, inter- pretatione doctrina nõ tàm ex hoc titulo, qum variis paſſim in Iure traditis regulis haurienda eſt, qualis eſt illa Iuliani in l. quo- ties 13. F. de reb. dub. & ibi ber gloſſ. allegata 1. Labeo 7.S. non enim cum ibi notatis, f. de ſup- pell. leg. aliæque quamplurimæ: quibus omnibus omiſſis, ut paſſim à Dd. cumpri- mis Alciato, 4. libris eleganter & eruditè expoſitis ea, ut dixi, tractanda veniunt, quæ u uit (Clos Aun Paltin lent ulnllis len ti à Iurisperitis frequenter uſurpata diver- ſam plerumque à communi loquendi uſu 4 ſignificationem adepta ſunt. Quod in inſcriptione vulg. additur, & Rerum, à gloſ- ſatore aliquo adjectum videtur. Nam & Iuſtiniani Conſtitutio de Confirmatione ſim⸗ uſ tn Wniun . ln ien ul n NI deen E 1 – de verborum ſignificatione. 3 — f. fl. ſimpliciter de Verborum ſignificatione A nuncupat. Quod ſcrupuloſum magis eſt, du quam utile cognitu. Il“9 Lex 7. H de dq Paulus libro 1. ad Edictum. uiein Verbum hoc, ſi quu, täm ma- Kim ſculos quam fœminascomplectitur. erbotun C Vjusque rei ratio inprimis conſide- . entione; randa eſt, ut quæ anima legis aut di- tidt. ſpoſitionis eſſe dicitur. S. quia verò ubi gl. in c titule verb. eyentus Auth. de Nuptiis Alict. in c. 1. S. ſi öegul quiz hominem num. 25. de pac. tenendi. Ac hu- öineu ſus quidem L.z. rationem volunt eſſe, quòd 2 Aegun maſculinum concipiat fœmininum, per ſaeſg l. qui duos 6z. & l. ſervis legatis 81. f. de leg. 3. guib cunm aliis ibidem allegatis, de quo dicendi cumpf. locus erit ad l. deteſiatio g. & I. pronun . Letudti ciatio / 7;. infra h.t. Atque ideò gl. bic non ex untu Verbi, i quis, proprietate, ſed per extenſio- die nem vel interpretationem duntaxat fœ- endil minium comprehendi ait, per dict regu- Qcoli lam l.62. quod ſecus eſt. Nam vel ex Gram- 19O maticorum regulis dictio Quis, nonnun- 4 Nn quã cömunis vox eſt, non maſculina, in in- umtion terrogationibus præſertim & indefinitis E.ſin A 2 lo- 4 præledtiones ad titulum een — locutionibus. Vt apud Plautum: Quis ea eſt, quam vis ducere uxorem? & apud Teren- tium: bunc oculis ſuis noſtrarum nunquam guis quam vidit. Vbi palàm eſt, dictiones quis & quis quam fœminina etle, non maſcu- lina zadeoque ex ſermonis latini proprie- tate, non legis extenſione fœminas com- plecti. Quod obſervare oportet, ne quis exceptiones à dictâ regulà, maſculino comprehendi fœmininum, de quibus in- frà ſuo loco dicetur, ad hanc l. 1. referri 6 quoque debere exiſtimet. Itaque cum Pr ætor edixit: ſi quis negotia geſſerit alicujus, eo ſe nomine daturum judicium: de utroque ſe- xu, non de maſculino tantàm locutus eſt, nec interpretatione modò Vlpiani fœmi- ninum contineri cœptum eſt: l. 1. pr. f. de neg. geſt. etſi in cognatis vocibus extenſio- ne maſculini ad fœmininum opus ſit; pu- ta in dictione Qui l. 1. S ait prator F. de conſt. pec. I. 2. f. de cap. min. l. qui rem f. depoſ. 1. qui precario f. de precar. cum ſim. quo duſus loquendi non in Iure ſolàùm ſed paſſim ubique obtinuit. 1. lob. 6. Qui credit in me, habebit vitam æternam. Idem juris eſt in dictione Ne quis ut f. Ne quis eum qui in jus voc. & c. Item quis quis,quis quã, aliqais & . per Iura paſſim occurrentia Leex enn fuur, A IUw fopron n l⸗ ſbeig Duben ui. N LIINe ffore Mer ſie ſarin timns. Vtlenn nune Wonnin inl 1 Plien mnn (huln .Unhe De verbornum Agniſicatione. y Tetr. Lex 2. NAgnzs Paulus libro I. ad Edidum. ionnx maſer. Urbis appellatio muris, Ro- topſe. me autem continentibus ædificiis com finitur, quòd latis patet. ne quis Acalin A Liud eſt urbs, aliud ſuburbium:1 1 lidusin Vtrumq; tamen ſimul cujusque loci R proprio nomine comprehenditur. I. 2. ff. de e cun penu. leg. Rationem hujus determinatio- Aeh nis reddit I. pupillus 239. h. t. Vrbs enim gle ſe. ab urbando dicta eſt, quod eſt aratro den- urus eh nire. Nam olim in urbibus condendis ifem- aratrum circumducebatur, quà muri du- Ff.5ℳ cendi forent, certis ſolennitatibus adhibi- etenſi⸗ tis. Meritèò igitur murorum terminis Vr- slz. bis appellatio circumſcribitur. Signum As enim limitat ſignatum. ..ſtigmata 3. C. de fa- ,g bricens. lib. 11. At econtrà rebus, quæ Ro- 3 vod uſti mæ eſſent, legatis non ea tantùm, quæ in- 4 kſ Kra muros, &d & quæ in ſluburbiis aut hor- celru tis continentibus eſſent, cedere legato de- em jurt bent. I. cui 74 Romæ ⁸4. ff. de len. l. 4. §. 5en. u i HF. de penu.jeg. Aliud dicendum, ſi res Ro- 4 manæ aut res ur banæ legentur. Hoc enim legato ea quoque; quæ Romæ non ſunt, continentur, ſi modò aliàs ibi ſolent eſſe; 4 A 3 ſi. Preleltiones ad titulum — — ſicut viciſſim, ea quæ caſu Romæ ſunt, non imtelliguntur legata, per l. quæfitum 75. S. fin. 5 F. de leg. 3 arg. l. ex facto5. ff. de hær. inſt. Cæ- terum hujus legis optimus interpres eſt conſvetudo & uſus communis, Quem penes arbitrium est, & vis G norma loquendi. L Vrbs enim quando pagis oppidis ſibi ſubjectis opponitur, etiam ſuburbia con- tinet; veluti cum dicimus, ex pago in ur- bem migraſl- aliquem, etſi in ſuburbio 6 fortè habitet. arg. I. 8S7. h. t. Et res urbanæ . non tàm loco, quàm aliis qualitatibus & circumſtantiis dignoſcuntur. I. quemadmo- dum /2. ff, de ſupzell leg. Multum enim in- tereſt, ut ibidem dicitur, an penus & ſu- pellex ea, quæ in urbe ſit, an urbana lege- tur vel promittatur. Sicut & urbica mini- ſteria dicimus ea, quæ extrâà urbem nobis miniſtrare conſveverunt d. l. 12 & l. nam quod §. fn. ff. de pen. leg l. urbana familia 166. inf. 84/ 1. dr. l. cum quæreretur 6. pr. F de leg. 3.l. ſi præ- dium 16. C. de præd. min. Vrbis tamen appellatio quandoque non ad muros, ſed ad centeſimum usque ab urbe lapidem porrigitur. Vnde Præ- fectus urbis jurisdictionem ſuam tàm in urbe, quàm extra urbem: intra tamen cen- teſimum milliare, exercet. l. 1. §. 4. F. de off. dræf. =S — 1 —–☛ — o, R uo⸗ ckhheo Unco krn —— n wetalie 1 di hnie⸗ cuitn yiſni ſeren ſdide (lluiter unlue⸗ r u UHunc Uonef lulrnre ndn K .,(ꝛ. es & norina s ſibi ncon. N.⸗ Apurdio urbanr tibus & naN. him i. 1 & l. nalege- 1zmini. mnobs n ufult. , jre- . ndoqe. 1uque de pta. cam un en (el- Fuik 6. De verborum fgnißicatiene. „ praf. urb. Cujus rei ratio in aperto eſt; quia nim. non tàm loco, quàm juri urbis tuen- do præfectus datur: quod jus extra urbem quoque in iis, quæ urbi ſubjecta ſunt, vi- cis & oppidis & territorio verſatur. Ideoq; 3 in vico natus eam urbem intelligitur ha- bere patriam, cui vicus ille reſpondet. l. 30. Ff.ad municiy.— An autem caſtro vel civitate vel op- pido, quæ dictiones ſimiliter, ut urbis, id ſignificant, quod murorum continetur circuitu, Da in l. fingularum C. de adif. priy. I. praſcriytio C. de oper. publ. c. ſi civitas extr. de ſent. excommun. in 4. à principe conceſſo vel vendito territorium quoque veneat, Item jurisdictio, quatenus ea in ejus urbis vel caſtri territorio exerceri conſvevit? Alci- atus hic affirmat per l. ſi quande 3. C. de bon. vacant. lib. 0. Quod tamen dubitationem aliquando admittit. Et rectius ex ſcriptu- rà conceſſionis aut contractus, ex fine & qualitate aliisque circumſtantiis; quàm ita generaliter hæc res deſiniri poteſt. ROM) Nolim hicAlciati Bartolum ſe- quentis in l.quicunq; C de fund. limit roph. lib. 11. ſententiam penitus improbare, dicentis: ſi non Roma, ſed urbs Romana nomina- tur, perinde habendum, ac ſi urbs ſimplici- ter dictum eſſet: etſi ſecus ſit, ſi de ur- 11 14 Pralectiones ad titalan be Romà ſubſtantivè fiat m entio, propter 12 d. l. 4. in . f. de pen. leg. Sed tamen arbi⸗ tror, plerunque contrarium fore verius, ſcilicet ut inter urbem Romam & urbem Romanam nulla facienda ſit differentia, idꝗque per expreſſa jura/ rubr. Cos. lib. 11. De. Studiis liberalibus urbis Roms & Conftantinepo- litanæ Item de privilegiis urbis Conſtantinopo- Giana quæ privilegia nemo dubitat etiam ad ſuburbiorum habitationes pertinuiſſe: De canone ſrumentario urhis Romæ: & ad huj us exemplum de Nrumento urbis Conſtantinopo- litane. Ex quibus & multis aliis apparet, regulariter perinde eſſe ſive Roma ſive urbs Romana ſive urbs Roma dicatur. Quæ conſideratio otioſa non eſt. Fre- quenter enim in conceſſionibus, dona, tionibus, in dotem dationibus urbium, caſtrorum, oppidorumvé, pro pria horum nomina adjectivè, ut Grammatici loquun- tur, adduntur: ubi ſecundum ſupra dictam oinionem;, præter muro concluſa ædifi- cia nihil contineretur, contraà commu- nem loquendi uſum & contrahentium in- tentionem. Et quamvis generaliter ver- ba definire difficile ſit, cum pro naturà rei, cui accommodantur, variè, nunc late,mox ſtrictè ſignificare ſoleant; ea tamen varie- tas ad certam notitiam hoc modo revo- on, . tde lus, enn tia, de 6,0- hyo- We: us no)h. ban elz e carur. He- cona⸗ “ bium, notum guun⸗ ickam nmu- m in⸗ ryer⸗ tei⸗ mmoE Arie- reVH ⸗ tum ſit, quod dicitur. Vrbis appel quando opponitur ſuburbiis, murorum ——=— canda eſt, ut cogitemus, cui rei hoſi atio ambitu continetur; ut cum dicimus, in De verborum ſignißratien. „ 1½ urbe habitare aliquem, non in ſubhurbio: ſed quando provinciæ & agro opponitur, ipſa quoque ſuburbia continere ſolet; ut cum dicimus, in urbem nos ire, etſi extra muros habitare mus. arg. l. ut Alfenus 87. h. t. Denique quod gl hic referre ait, an perinde valeant urbs Romana & Romana urbs arg. l. ſi ſervus communis ſ. de ſtipul. ſerv. nolo operosè diſcutere. Sufficit hoc ad- dere, verba tranſpoſita regulariter idem ſi- gnificare. l. 2. S. prius ſj-. de vulg. & pup. ſubſt. ubi Dd. gl. in l. 3. ſuper verb. honorumyé? poſſeßio F. de bon. poſſ. gl. in 1. cum proponas g. in verb. bonoerum C. de bon. auth. jud. peg. 7 Cujuſque diei major pars eſt horarum ſeptem primarum diei, non ſupremarum. Vod de diviſione ac differentis die- —Otum, & origine horarum ex Macro- bio »Cenſorino, Plinio, Antonio Augu- ſtino Interpp. hoc loco eruditè afferunt, A 5 omit- N 10 Praledtiones ad titalum omitto; quòèd ad hujus textus intelligen- dam ſententiam parùm facere videantur. Hloc notandum, Romanos incipere diem 15 à medià nocte, id eſt, ſextà noctis horà ſoli· 2 tos. I. more ff. de feriis. Aliter igitur nume- . ràrunt „aliter inchoarunt. Numeratio A ab ortu & occaſu ſolis cœpta eſt, ibiſem i que terminata: ſic quidem, ut quiſque e dies non plus minusvé 1r2. horis haberet, xn ſive hæ longiores, ſive breviores eſſent. Aen 3 Quanquam ex hoc loco non 12. ſed 14. ere horarum cenſeri videtur: ait enim ſeptem ſimg primarum, non ſupremarum. Oportet en. ergèò g. quoque ſupremas computare, ed llr quod negatio eodem reſpectu intelligi Noh debeat, quo ei oppoſita aſffirmatio. Quic- lenr quidenim invenit, deſtruit, per ea quæ 4 notantur infra ad I. 237. Et nemo eſt, qui ire non videat verba Pauli non ſic accipi de- e bere;, quòd major ſit diei pars horarum 7. in primarum, quàm y. reliquarum. De hoc 4 enim nemo dubitaſſet. Alciato probabi- 4 lius videtur, Paulum ad longiores in Ita- in lià dies reſpexiſie, qui ſecundum Ptolo- Kt mæum & Proclum 15. horarum eſſent: at- “ n que adeò voluiſſe dicere, cujusque diei n riam longiſſimi 7. priores horas pro ma- n ximà diei parte habenda: eſle, quèòd ad Ade operas & ſtudium ſimus iis horis vegetio- ir rres. ſg De verborunm ßſgnißcatione 11 ——,— res. Verum nec hoc ſatis firmum eſt: eò 5 = oau. quod Ptolomæus & Proclus non de iis ho- ben ris, quibus in Italià utebantur, ſed de ſuis l. æqualibus Mathematicis, qualibus nos e. haogie ubique utimur, loquantur. For- 6 fo t.aſſe non improbabiliter dicemus, diem m. in Italià perpetuò fuiſſe horarum 14. ab le exordio puta diluculi ſive crepuſculi ma- tet, tutini, ad finem uſque veſpertini: ab illo . ſolent homines operas inchoare, in hoc ab opere ceſſare. Nam vulgus etiam auro- ten ram ad diem referre conſuevit, non ad no- ortet ctem. Intra Solis ortum & occaſum 12. e,ed horæ fuêre toto anno, ut antè dixi, & lgi prohbat l.7. f. de manum. Reliquæ duæ ho- N. rg crepuſculis cedunt. Nec movet, quod » Jue hæc modè horæ menſuram excedere, ut in k,ſi. æſtate, modò ne adæquare quidem, velut lice⸗ hyberno tempore, ſoleant. Hoc ipſum runf.. enim optimè cum his, quibus de hic agi- e hoc tur, veteribus Italicis horis congruit, qua- babi rum hybernæ multèò breviores, æſtivæ & . diyverſo fuêre longiores. Z lo. His ita poſitis, ita textum præſentem. ntar⸗ accipiemus; ut dicamus eum, qui toto an- diei temeridiano tempore operas fecit, majo- ma- rem diei partem operatum eſſe, etſi nec d ad duum operarum obligatione ſolutus ſit: 13. enO9 f. de operis lib. ſecus ſi pomeridianis dunta- Xat — 12 rrclelliones ad' titulum xat horis præſtò fuerit, quibus meri- diari & acquieſcere tàm patroni, quàm li- berti ſolent, per l. meridies d. t. „ In uſucapionibus horarum prima- rum ac ſupremarum ratio potiſſimum ha- betur, nec æquali jure cenſentur utræque. Ideoque qui à meridie Calend. Ian. poſſi- dere cœpit, perinde habetur, acſi toto il- lo die poilediſſet, quoad uſucapionem: l.. f. deuſucap. non item, ſi demum poſt me- ridiem poſſidere cœpit. Ille enim dies 10 non computabitur pro integro. arg. àcontr. ſenſu d. I. 7. At econtrà ultimi diei quæli- bet hora antemeridiana uſucapionem complet. d. lI.7. inf. A medià namque no- cte ad ſequentem uſque meridiem omnes horæ antemeridianæ ſunt. Poteſt ergè II & hoc modé intelligi hæc Pauli ſententia, ut quælibet pars etiam horarum anteme- ridianarum (quas 7. numero eſſe, ſi diem ſpectamus, ſuprà oſtenſum eſt) in uſuca- pionibus pro majore diei parte accipiatur, adeoque pro toto die habeatur complero: pomeridianarum non item. Lex 27. Vlpianus libro 2. ad Edidtum. Itine ri faciendo viginti millia paſſuum in dies ſingulos peragen- hr R Nl Mern aye Ebe, ahnn zueke Nican urbs,u 4 4II Uentn hnen De rerboram obligatione. 1z3 u da, ſic ſunt accipienda, ut ſi poſt un hanc dinumerationé minus qum vitginti millia ſuperſint, integrum m diem occupent: veluti viginti unum millia ſunt paſſus, biduum eis attri⸗- buetur. quæ dinumeratio ita de- odll. mum facienda erit, ſi de die non l. conveniat. JJ”ÿV Nme⸗ M Vi certo loco ſe ſiſtere promiſit, pti- 1 mo quoque tempore ibi comparere guel⸗ debet, per l. continuus 137. §. cum ita, atqut vionenm ibi not. F. de V. O. Nimis tamen arctari non ſneno⸗ poteſt. elegans gl. in l. i. ſuper verb. onetoſa f. i omne⸗ quis cautien. Ideoque modus à Prætore ſta- 2 kergd tutus, ut in ſingulos dies 20060. paſſuũ: id gtentia, eſt, 4. milliaria Germanica cõmunia com- Pteme. Rurentur: ut hic & d. lI.! quis caut. Quod den u longum iter ſit, plerique tradiderunt, 3 e. ſeptimo quoq; die dandam interquieſcen- 4 un, di facultate m. Alc. hic allegans Felin. in 6. Ulen olim 7. extr. de except. quod tamen idem Al- ciatus jure non poſſe probari afſirmat, nec uſpiam prohrbitum legi aliquem die do- minico iter facere. Quod admittendum 4 non eſl. Nam & Divino & Civili jure millir omnis labor irreligioſus, cui ſuperſederi nger nullaà neceſſitate urgente poteſt; diebus domi- 14 Pralebkliones adtitulum dominicis interdictus eſt. Exod. Deut. 5.l. omnes ludices, ibi, urbana plebes l. fin. in verh. otium relaxantes, & in verb. nulla quenquam ur- geat admonitio C. de feräs. Vrget autem utique Iudicis admonitio!, ſi, ut ei pa- reatur, dominico quoque die iter facere 5 cogitur. Nec aliud fuit iter Sabbathi, de quoô apud Evangeliſtam mentio habetur, quàm modica via, quæ ſine devotionis violatione ac ſine moleſtià confici poſſet, ut cum voluptatis magis quàm negotii cauſsà ambulatur. Porrd in pactis expreſſis hanc 20000 dinumerationé locum non habere volunt, veluti ſi quis futuris Cal. Ian. ſe Auguſtæ aliquid præſtiturum ultrò receperit. de- buit enim conventioni ſtare, velid, quod intereſt, alteri parti ſolvere. Quod non 7 generaliter admiſerim. Nam I. 2. f. ſi quis caut. hunc caſum diſertè comprehendit, dicens, non debere cuiquam objici, cur non multèò ante itineri ſe dederit, cum tempeſtate aut vi fluminum &c. impediri poſ et; quam tamen l. z. ad hanc dinume- rationem pertinere ex præcedente l. ¹. ba⸗ lam eſt: ſed rectiùs in quoquo caſu ad bo- 8 ni viri arbitrium recurretur. Iccirco non diſtinguemus boni viri circa hanc rem ar- bitrium ab hac prætoris dinumeratione, ſed (iu Com mged llt i Moto⸗ h/n ſſe Den. 1AI⸗ tem Na- cere i,de etur, Goois We, negdi 10000 volunt, nguſte it de⸗ gvocl dnon guis endit, ci, cur ,Cumm heciti nume⸗ , 1. 4⸗ 14 k. 10 non em 4½ Atioe, d De verborum Fgnißcatione. 157 nn⸗ — ſed utrumque conjungemus in omnibus cauſſis, ut habità hujus prætoriæ menſu- ræ ac ſimul tempeſtatis „valetudinis, ſe- xus, dignitatis &c. ratione Iudex arbitre- tur, an exceptionem dare, condemnarevé debeat. d. l. continuus §. cum ita d. l. 2. S. pen. F. quis caut. gl. in d.l.. in verb. prater eum: cod. tit. IIIud notandum, quod eruditè Al- ciatus tradidit, ſi plures viæ ſint, miliaria computanda eſſe ſecundum planiorem magisque tritam, non aſperiorem, etſi hæc multò ſit brevior per Archidiac. & Cononiſt. in a. ſtatutum extr. de reſcr. in 6. Similique modo ſi tutiùs longiore viaà iri poſſit l. ſin. 9. cum enim C. de jur. delib. arg. d. l. 2. S. pen. in f. F. Ai quis caut. Ejüs qui apud hoſtes deceſſit, vus deceſſit. T Ac definitio toties vera eſt, quoties ITlex Cornelia locum non habet: ve- lut in eo, qui hæres inſtitutus, ac poſt- modùm vivente teſtatore captus, demum eo mortuo in hoſtium poteſtate deceſſit. — dici hæreditas non poteſt, qui ſer- Preledtiones ad titulum — —— Ad hunc enim Lex Cornelia non perti- net. l. 2 3.. de vulg. & pup. ſubſt. Nam ejus legis fictio in id tempus incidit; cum nul- la adhuc eſſet hæreditas, vivente nimirum re quidem jure ante L. Corn. teſtamenta eorum, qui in hoſtium poteſtate deceſle- rant, irrita fie bant l. 6. S. irritum F. de in juſt. vuyt. &, utpote ſervorum, qui nihil ſuum habere poſlent. S. item vobis I. per quas perſon. I. ſervus C. communia de ſucceſ- ut inſpe ctà ve- ritate nec hæreditas nec hæres ſit ejus, qui apud hoſtes deceſſit: l. fliusfam. 5. ubi gl. ſ. ad L. Falc. fictione autem L. Corn. * tas fit & dicitur d. l. y. & l. lege Cornelis fF. qui teſt fac. poſ-. quam ad inteſiatorum quoq de ſuis & le git. haæred. Eex 4. Paulus libro 2. ad Edidtum. ucceſſionem trahi notandum eſt. l. i. §. . Nominis appellatione rem ſi- gnificari Proculus ait. 1 F Lorentinam lectionem ( nimirum, no- minis appellatione, non autem pecuniæ ap- pellatione ut vulgaris lectio habet) ſeque- mur à Græcis in epitome õ quoq; com- hærédi- P Con elle den- (ofltut Cllae Deh Eede —☚ nejos 1nul. denti tells. nief. Iam enſn. etere⸗ ſu; qu ligr f. elecdi⸗ gol, Hl. emſ⸗ im,no⸗ nis A⸗ ſege⸗ quo C. De verborum ſignißicatioe. 17 comprobatam. Senſus eſt: Nominis ap- pellatione rem debitam ſignificari. Vn- 14 de nomina facere dicuntur, qui debitum contrahunt; l. 1. F. de annuis leg. & nomina . diſſolvere, qui debita ſolvunt; nomina exigere, pro, debita exigere, & bonum nomen hrn de bitore bonæ fidei accipitur, quæ paſſim in Iure ſunt obvia. Lex 5: Paulus libroi. ad Edictum. Rei appellatio latior eſt, quàm pecuniæ: quia etiam ea, quæ extra computationem patrimonii noſtri ſunt, continet; cum pecguniæ ſigni- ficatio ad ea referatur, quæ in patri- monio ſunt. “ ) Ecunia patrimonium noſtrum ſignifi- 1 Tcat univerſum: atque ideò rogatus reſtituere pecuniam reſtituet omnia hæ- reditatis bona. l. nam quod 4 §. ſin cum l ſe. F. ad SC. Treb. Et qui conſtituit ſe pro alio ſoluturum equum, tenetur actione de conſtitutà pecunià l. pen. C. de conſt. pec. Ho- 2 diè cõmunis uſus facit, ut pecuniæ appel- latione in ſtatutis & quibuſcunque aliis diſpoſitionibus nihil veniat, niſi numera- B ta pe- 18 Pralectiones ad titalum ta pecunia, ſive nummi;, ut docet Bl. Soci- cinus & alii in l.2. S. fin. f. de R. C. quod & in reſcriptis placet Ludovico Romano ſing. 207. & fac. optimè text. in l. habeo ff. de ſup- Rei appellatio longè patet latiùs: — nonnunquam pro cauſsà ſive negotio, veluti, Iudex apud quem res agitur, id eſt, cauſſa agitatur l. 2. C. de edend. I. 3. C. de R. C. 4 Iltem pro utilitate, ut ſi filiusfam. pecu- niam mutuam in rem id eſt, utilitatem pa- tris vertat, pater tenetur. t. t. f. de in rem ver- ſol. 7. S. 12. de SC. Maced. 1. i debitor ff. de dol. except. cum ſim. Et procurator in rem ſuam dicitur, cui ceſſæ ſunt actiones: ided in ſuum commodum agit, non in domini. ?2. 5 in f. f fam. herciſc. Item pro facultatibus & ſubſtantià. t. t. ff. rem. pup. vel adol. ſalv. for. Vngde avia, quæ nepotis negotia geſſit, ali- menta ex re nepotis præſtitiſſe dicitur, id eſt, ex ejus facultatibus l. Neſennius fj. de neg. geſt. In l. 1. f. de procur. ita ſcriptum eſt. us procuratorum perquam neceſſarius eſt, ut qui rebus ſuis ipſi ſupereſſe non poteſt & c. Sic in rem præſentem venire l. ſi irruptione S. ſin. f. Ein. reg. In rem jurare, id eſt, generaliter ſuper re jurare l..S. ſi fidejuſſor f. quar. ver. act. non datur, & infinita alia quæ hic per- cenſere longum foret. t. t. de R. b. 1 Enel Klor l Entn 1.di⸗ 0 e Atis : goti, lek. C. . Reol⸗ den N. fem pel⸗ f.t⸗ . emuumm jged in mini.42. ltaribus ir fn. Piciruhid f.l⸗ eg un el s e, Ad enetalice ua. n e hic e⸗ DE — De verborum gnifcatione. — 19 — Patrimonii appellatio primùm quidem „ indededucta eſt, à patre obveniret filio,z ut ipſa vox indicat; uiu tamen obtinuit, ut generaliter accipiatur Pfo omnibus rebus & bonis, quæ undecunque obvenerunt alicui, atque adeò pro facultatibus & ſub. ſtantià l. cum pupillus y. . yem pup. vel adol. t. t. C. de muner. patrim. lib. 10. l. 1. & I. Rn. f. de man. & honor. l. idem ſervandum H. de leg. 2, Obpere locato conduécto; his ver- bis Labeo ſignificari ait id opus, quod Græci wαρνππρανια oοαant, non ieyer, id eſt, ex opere facto corpus aliquod perfectum. 0O Peris appellatio nonnunquam de 1 perfecto, quandoque de imperfecto & inchoatò accip tionem agentium. Qui opus faciendum itur, ſecundum inten- locat aut conducit, putà domum, veſti- mentum, foſſam Ec. utique intelligitur de perfecto opere ſen e- dam legata, . ad L. Falc. Hoc enim modo 2 ſille /. K is qui, S0. §. quæ- ad f. actum quis obligatur, quæ obligatio individua eſt: . 2. S. item ſi in facto ff. de V. O. & operis effectus i n partes ſcindi nõ poteſt :0W Pralelliones ad tiralum Keri juſſit, omnes hæredes & ſinguliin aen ſolidum teneantur. Nihil enim cenſetur 6 eſſe factum, quando aliquid ſupereſt agen- ine dum. I. pen. C. de his qutib. ut indig. . 1. inf. G ar ibt gl. fin. extr. de nenunc. * Opus autem perfectum dicitur cui al nihil addi poteſt aut ſolet: I mihil C. de ma- i, num. vind. quod ambabus ſuis Partibus con. . ſtat, materiâ ſcilicet & formà. Bl. in l. cum e antiquitas C. de teſtam. Forma eſt enim quæ tone, dat perfectionem & Eſle rei. lI. Iulianus 8. ſed etſi f. ad exhib. Sic perfeciſſe ædificium . 1 videtur, qui ita conſummavit, ut jam uſnui elſe poſſit. a.l. 80. ad L. Falc. Et his quidem modis perfectum opus intelligitur. Cæ- „teerum in edicto de novi operis nuncia- tione, operis adpellatione id, quod inchoao- tum eſt, opus ſive ſtructura accipi debet l.1.S. hoc autem, de oper. nov. nant. l. non ſotum N. 5 5.§. qui novum opus d. t. Enimverdò ſi perfe- Mn ctum jam ſit opus, ad edictum de novi ope- Mn en ris nunciatione non pertinet, ſed ad inter- di tum recurrédum erit, quod vi aut clam factum erit, ut reſtituatur d. l. 1.S. boc autem & Il. ſemper S. boc interdicto f. quod vi auet (iel ſ clàm. “ W Quandoque etiam tam quod perfe- Wig Kum eſt opus, quàm quod imperfectum, ung òM Accci- H nlent abel inf. ir cui e na- Scon- um nmc Auni . pmili glülen ur. C. nuncia- inchos- i gebet un ſelun 1 pelk ⸗ oNope- adintet- MAuteſ 1 i ℳ olpenf⸗ etfectun, ccr. ð De verborum Raniß catiene. =JèM ——,— —— accipitur indiſtinctè, ſi hæc intentiõ aut mens loquentis vel diſponentis 4 fuiſſe ap- pareat; adeoque ſi quis: aurum aut argen- tum factum legavit;, etiam id, quod non- dum omninò fabricatum eſt; & ſi cæla- tum, id quoque Muod cælatum nondum eſt, cœlari tamen coœpit;, legato contine- Pitur. lI. cum aurum §. infedi f. de aur. & arg. leg. quod eleganter Rebuffus extendit ad veſtimenta concinnata ad ſuturam 1. ve- ſtimenta f. edd. Verba enim ex intentione 7 loquentium interpretationem accipere debent. l. Labeo f. de Rar leg. Fac. l. nehe⸗ 12. h.t. Vlpianus libro 3. ad Edictum. Nominis & rei appellatio ad omnem contractum & obligatio- nem pertinet. Nonen. pro debito accipi ſuprà!. e. 1 h. t. paucis attigi & probat l. nomen fj. de leg. 3. l. fiſcus fj. 4e jur fiſci. Notandum autem, id demum nomen dici ſolere, quod nobis debetur, non quod mos aliis. heoc enim zs alienum propriè dicimus. Ait er 1ge nullum contractum eſſe, nullam ob- B 3 liga- — * 22 Pralecliones 4 miralam ligationem, ubi nominibus ſive debitis Io- z cus non ſit. Nam &— pignori obligari nomen poteſt, 1 ſz convenerit f. de pign. act. 1. nomen C. qua res bign. obl. & vendi, l. K poſt- quam C. de har. vel act. vend. l. ſ nomen l. nomi- minis ſuprà. h. t. & in dotern dari, I. 2. C. de ebl. act. & in ſolutum l in ſolutum C. d. t. etiam invito vel i ignorante debitore l. nominis C. de haær. vel adt. vend. I. I. C. de norat, non item creditere „cui invito aliud pro alio ſolvi non poteſt. pr. I. de ſolut. . Quin & legari nomen ſolet, l. nomen f-. de leg. 3. & t. 1 de Uliber. leg. & uſusfructus etiam nominis. Il. 3. . de uſufruct. ear. rer. Et in locati contra- ctum nomen venire poteſt, puta ſi locavi tibi ædes meas 6. nec ſolviſti penſionem, nomen factum eſt. Nec enim refert, ex quà cCauſsà quisque debeat; ſed hoc tan- tum, an debeat. Quoties igitur obliga- tio nulla eſt, nec nomen eils intelligitur. Vnde fi tibi vendidero rem pro 10. & tu ſolveris, non amplius nomen eſt, quia nulla obligatio ſupereſt. Vel ſi furioſo Vendidero pro Io., aut minori 2. an- nis mutuè dedero pecuniam, isque eam perdiderit, nomen non eſt. nemo enim ob- ligatus eſt. l. ig cus fj. de V. O. Similique mo- de ſi plagium aut furtum aut homicidium facere quis promiſerit, ſi ego 10. dede- 10 de verborum 2 Hgniß cationt. WR; o. ro, etſi feccrit, tamen non teneor, quia rei Ueui furbi⸗ nulla eſt obligatio.I. ſi plagii f. de V. O. “ , 1. ejus ff. de oper. lbert & ſimil. Sic rei quo- 6 ilt. que appellatio, utpote g generaliſſima per mm. 1. proximam & ibi not. b. t. 24 omnes contra- ded Cctus & obligationes bertinct. „quod ber. ktin ſe lanum eſt. nen §. T. dii Verbum cgX legibas, ſic acci- piendum eſt, tàm ex legum ſenten- inl. ti, quàm ex verbis. icnns Nhanc ſententiam graviviſh mè Theo- 1 Ulen doſius & Valentinianus reſcripſerunt, ſon ep ſine rontteerhi in legem committere ttelhe⸗ eum, qui verba legis amplexus contrà le- ktr gis nititur voluntatem: nec pœnas legibus 1 ooer inſertas evitare de bere, qui ſe contra legis tllieun ſententiam ſævà verborum prætogativà 10, d fr audulenter exc uſat l. non dubium C. de Il. l, in⸗ Atque: adeò judices » qui jurant ſe ex II. ju- foſ⸗ dicaturos, non efficiuntur perjuri, ſi ſen- 2 d tentiam legis ſequantur. Auuth. hogie C. de Ague e⸗ ludic. Quin: imò ad hoc tenentur, per d. I. S non dubiam. Hinc de pauperie actio, etſi 3 lique m quadrupedis tantum mentionem facit, micidinn copetitt. tamen utiliter, etſi non quadrupes, 10. ee B 4 ſed 1 24 Praledtiones ad titulum ſed aliud animal pauperiem fecerit: l. hæ ill actio ff. ſi quadrup. paup. fec. quia, cur diver- jn ſum in aliis diceretur, ratio reddi non po- a 4 teſt. arg. l. 108. ſ. de Vv. öO. Dum enim pro-. ſci prietas verborum attenditur, ſenſus veri- mn tatis amittitur. c. intelligentia & c. praterea I extr. de V. S. Et quod ex ſententià legis du- 1n citur, id verbis legis expreſſum eſſe dici- le⸗ tur. I. prator S. 1. ff. de nov. op. nunc. l. qui teſta- uf. mento zo. §. mulier ff. qui teſt. fac. Mens ſ. namque legis lex eſt. l. cum mulier ff. ſol. lun matr. cum tale S. falſam ff. de condit. & dem. M & ita eſt preponenda verbis ſententia, ut præponitur animus corporic. ſedulò 12. diſt. 5 53S Quod in ſtricti juris judiciis obſer- vandum eſt, in quibus quod verbis ex- preſſum non eſt „omiſſum intelligitur. 8 1 gg. f. de V. O. & tamen doli in illis cſaau- a ſula etiam ad ea pertinet . quæ occurrere tunc in præſentiàâ non potuerunt l. ſtipu- nle 6 lationes 53. eod. Similique modo etſi præ- e ſerviendum, nec à conſtitutâ formàâà rece- dendum: l. conſtitutionibus 22. ff. ad municip. tamen ſententia quoque, etſi verba de- ſint, ſpectanda eſt. l. 3. §. bæc verba f. de neg. geſt. l. qui ſervum y1. S. non dixit ff. de acq. ho- 7 ted. d. l. cum mulier 22. ff. ſol. matrim. Ex 6 quibus apparet, ineptè legulejos quosdam . ſert 2 iiiillud torum edicta ſtricti juris ſint, & verbis ſit Piri l / 1t iyet. po⸗ to. Veri⸗ nen Sdu- dici⸗ Mens = 4 En. W, n . „. oblel- is ex- leirur. 8clau- currere 1 ſyt⸗ linr- erbisi n 1ece. nuticin ba de⸗ . le ⸗⸗ 44. im. 1 e. De verborum fignificatione., 25 ENA en illud perpetuèò in ore habere: Erubeſcimus Eine lege loqui. Quod quidem ſuo loco di- ctum, minimè reprehendendum eſt, tum ſcilicet, cùm quid à lege civili dependet, non cum à ratione. Nam & veteres Iu- risconſulti rationem allegarunt, ut l. Ful- cinius. S. planè. ubi ex nudo rationis ductu Labeonis ſententiam comprobat VIpia- nus f. quib. ex cauſ. in poſſ. eat. & l. ſcire opor- tet . enim ff. de excuſat. l. 5. f.. de ſerv. export. l.. cum ratio 7. F. de bon. damnat. l. 2. F. . F. de aq. plu v. aro. Lex „. Paulus libro 2. ad Edictum. Sponſio appellatur, non ſo- lum quæ per ſpõſus interrogationẽ fit, ſed omnis ſtipulatio promiſ- ſioque. Tipulatio eſt verborum conceptio, ) quibus is qui interrogatur, daturum facturumvé ſe, quod interrogatus eſt, re- ſponderit l. 5. S. 1. f. de V. O. Quod quibus- cunque verbis fiat, nihil intereſt poſt Leo- ninam Conſtitutionem l. omnes C. de contrab. ferè negotiis, ita in conciliandis quoque ſtip. §. 1.I. de V. 0O. Eaque ut in omnibus B 5 nu- 26 Pralectiones ad titulum tnnnnn nuptiis interponi ſolita. Vnde ſponfalia dicta apud Varronem. Spondesné gna- tam tuam filio uxorem meo: Ft ſponſa- re, pro ſponſalia contrahere. ·. ſi quis oſi cium 35. f. de rit. nupt. Inde ex ſponſu, id eſt, ſpon- ſione agebatur, ſi poſt illas ſtipulationes u- xor nõ dabatur vel ducebatur. Gell. lib. 4. C. 4. 3 . Videbatur ergò ſponſionis verbum àà' ad eas duntaxat ſtipulationes, quæ de fu- turis matrimoniis interponebantur, ſive, ut textus hic ait, quæ per ſponſus interro- ationem ſiebant, pertinere, quod tamen ſecus eſt. Nam in omnibus ſtipulationi- bus & promiſſionibus ſponſionis verbo utimur. Vnde in pactis plerumque inſe- ritur: Rogavit Titius, ſpopondit Mævius 4 l. 7. 8: 4uod ſeré f. de pact. Et inde fidejuſſor qu;⸗ qui ſtipulationi accedebar, ſponſor dicebatur. S. ſi ſoriptum & & in hac l. de V. O. E& §. 1. l. de aejujj. §. Kin. eod. Sed an præter ſtipulationes etiam aliæ promiſſiones nudæ veniant? quæri- tur: quod textus affirmare videtur; dum ait, omnis ſtiptelatio promißieg, quod fruſtrà adjsctum videretur, ſi de ſtipulatione tan- tùm intelligi voluiflet, cui per ſe ineſt promiſſio. l./. I. . f-. de b. O. Veruntamen non eſt abſurdum, adjectam eſle promiſ ſionis mentionem, tanquam alteram ſtipu- iatio. 19 ſtet te en Ferbe Hla. l Wanm Mone Ea Aun kine Dde verborum ſignifcatione. 27 — . . — rülu lationis partem; non ut aliam quamvis r. promiſſionem denotet. Stipulationis e- voll nim appellatio præcipuè ad interrogan- Fn tem ſpectat. Nam qui interrogavit, ſti- 7 ſpon⸗ pulatus eſſe dicitur, licet inutiliter & ſine lesl. effectu, ſi nihil ipſi reſponſum ſit: I. 1. S. .64. quipræſens f. de V. O. & ſtipulans à reſpon- bunm dente diſtinguitur d. l. 1. §. i ſtipulantur. & E fu⸗ §. ſed ſi mihi l. 2. S. i in f. S. ſi tamen & §S. con- e, tra eod. Tum plerumque interrogantis en. Verba tantùm ſtipulatio dicuntur l.s.l. 10.. tunn 19. l. 20. J. 35. pr. & S. hac queque ff. d. t. Quic- 8 Ationi. quid ſit, videtur tamen ſponſionis nomen Ferbo⸗ etiam ad nudas promiſſiones pertinere, ſi geinle⸗ non ex hàc lege »tamen ex l. Stichus 24. ff. Meriu ge ſtatulib. Quà ratione qui ſibi à quoquam 29 lelin ſuffragium poſtulaverint, & ob referen- Nr dam vicem ſe ſpõſione ſive promiflione ad- lul. ſtringerint, ex hàc ſponſione teneri reſcri- ð ptum eſt. .. un. C. de ſuſrag. Quod de nudâ 1e einn romilſtene ſine interrogatione aut ſtipu- Neri. ationis ſolennitate intelligo, ex quâ ut dn teneretur, non fuiſſet reſcripto opus; cum AEnn UüUtidque ſtipulatio omnis, quæ turpitudi- netan nenm non habet, obligationem pariat. I. g- E inet neraliter f. de 7. O. Vnde elegans legis de- 1 Untane finitio Papiniano tradita l. 1. f. de d. Dron.. intelligitur: Lex eſt, inquit, commune n dr. Præceptum, virorum prudentium con- o⸗ lul .28 Frrleckione; ad titulum — —.Ü+⸗ G — ſultum; delictorum, quæ ſponte vel igno- rantià contrahuntur, coercitio, communis Reipublice ſponſio. Populus enim legem rogante Magiſtratu, id eſt interrogante, utrum placeret, dum approbat, ſpondet quaſi & promittit, ſe ſervaturum. Eſtq; communis ſponſio, quod civium omnium pro ſe quiſqꝗ; promiſiſſe intelligeretur, de quo Gell. hb. io. c. 20. Lex eſt generale juſſum populi & c. Qui autem jubet, ſpondet ſe ratum habiturum, quod jubet. Vnde & ſide juſſores ſponſores dicti, per alleg. ſu- pra. num. . ” Ler JF. Paulus libro 3. ad Edidum. Verbum oportebit, tàm præ- ſens quàm futurum tempus ſfignifi- . Vm ſtipulamur quicquid te dare fa- WMcere oportet, nihil aliud in ſtipula- tionem deducitur, quàm quod præſenti die debetur. 1. cum ſtipulamur 177. f. de V. O. Ideoque ſi à colono, cui fundum in quin- quennium loçaveram, poſt duos aut tres annos ita ſtipuler, quicquid te dare oportet, da- re ſpondes: id tantum deductum in ſtipula- 110- — — Cnnon null kiin Mun n Ecie Kborn Entur . kum aceol tncn . — e verborum ſignificatione. 29 H —— — . tionem videtur quod jam debetur : quod ſi dixero, quod te dare oportebit, etiam futu. e ra obligatio deducitur. l. ſi à colono 59. & l. “ ſi ftipulatus 96. §. tum Ripulamu: f. eod. Quia *“ verbi futuri temporis pleniſſima eſt & “ permanens ſignificatiol. na vißima 19. f. lu⸗ ium Uicarum ſolri. Vnde qui dolum malum ab de⸗ ſuturum eſſe ſpondet, hoc ſpondet, ab eo momento, quo loquitur, & omni futuro tempore dolum malũ abfuturum d. I. 19 Ex 4 quo apparet, rectè hic à Paulo dictum, pre- D n quoque tempus contineri: præteri- . tum non item: per d. lI. & ea quæ dicam in- frea adl. verbum erit:123. h. t. niſi aliud voluiſ- ſe diſponentes intelligantur: d. l. verbum erit. cum hæc diverſitas tota à loquentium aut diſponentium intentione dependeat; pre⸗ Vt && circa præteritorum aut præſentium guif⸗ verborum interpretationem. I. ſerritates f. de ſervitut. urb. yræad. I. ſi ita ſ. de auro & arge- to leg. l. Vxori S. 1. f. de leg.! Qujus legis ueſi. hanc opinor eſſe ſententiam, ut teſtator h. ea, quæ olim donaverat, poſteà pœniten- Nehenn tià ductus revocaverat, legaſſe arque adeò „ℳ„ de novo donaſſe intelligatur. Nam ſi non nquin⸗ revocavit, inutile eſt legatum, cum per ſæ ut ts donatio mulieri facta morte mariti con- rket firmetur & valeat. lI. cum hic ſtatus 32. S. Nipul. ſi diportium in f. fF. de donat. inter vir. & ⸗ A4XT. N 30 Pprgledtiones ad titalum e mam uXor. Et perperam Scævola donationes Eer Po teſtamentum factas à prioribus ſegre- gaſſet. Omnes enim ex *½αqud confirman- tur d. l. cum hic ſtatus. S. pœnitentia & §. quich exc ergd. Dici poteſt tamen, Scævolam non tui negare etiam donationes poſt teſtamen- Z tum ad mulierem pertinere, quamvis non n jure legati: quo facit l. 7. f. de auro & ayg. legat. l A(.a §. 1. llep S Uutur⸗ Actionis verbo non contine- ſort tur exceprttlo. w “ YUMU Lolln .1V7 VIg& dicunt, reum excipiendo fieri Cune . V actorem: l. 1.1. in exceptionibus f. de ex- Sule cept. I. 1. C. de probat. atque ideò exceptio lutte nonnunquam erit actio contrà hunc tex- ſlelen à2 tum. Veràùm id non ad naturam actionis, ſek, ſed ad probationem tantàùm pertinet: ſci- tp licet ut reus exceptiones ſuas probare te- Myhen . ne atur. d.l. 1. ſicut actor ſuam intentionem 4 I. adeor C. de probat. Cæterùm multæ ſunt inter actiones & exceptiones differenti?. 3 Nam qui actionem non habet, exceptioo nem tamen habet: lI. i pœnæ 19. f-. de condi ẽ&. indeb. ut omnes qui naturalem duntaxat l obligationem habent l ſervi 14. f. de oblig. & Aer cit. l. 77. l. naturaliter & l. qui exceptionem d. .. un — — . N De verborum fgnißcatione. 31 us decond. indeb. Vbi qui contrà Macedo- e. nianum Senatusconſultum filiofamili- mar. as crediderat, etſi actionem non habeat, Aald exceptionem tamen habebit, ſi paterfam. noe factus ſolverit. Et excommunicatus, eti- 4 nen- amſi agere aut convenire neminem poſſit, non defendere ſe tamen legitimis exceptioni- g. bus poteſt. c. intelleæximus 7. eætr. de ludiciis. & c. cum inter . extra de except. Eſt enim „ exceptio nihil aliud, quàm defenſio „quæ naturalis Iuris, adeoque nemini auferri ne. proteſt. l. ut vim f. de luſt. & lure. Et liber- 6 tus, qui patronum accuſare non poteſt, accuſationem tamen in eundem per mo- logein dum exceptionis retorquere poteſt: quia ſcer. ignoſcendum eſt ei, qui provocatus Ceptio voluit ſe ulciſci.l. qui cum major S. ſi libertus cter. Ff. de bonis libert. An æutem, qui agere non 7 conis- poteſt, reconventione aut compenſatione et: ſer. uti poſſit? tractat gl. in d. c. cum inter, ſuper bate te⸗ verbo, reconyentione extrà de exept. tonen H keſun LTLex 9. k yianus libro 7. ad Edidtum. ndi Marcellus apud Iulianum no- eat, verbo, periſe, & ſcilſum & fra- negi Ktum contineri, & vi raptu N. 4 Cau- — Pralectiones ad titulum — 32 1 C Aupones tenentur ſi ipſorum culpàâ Ꝙ hoſpitum res perierint. l. 2. in pr. f. nautæ caupones, aut ſine culpa etiam, ſi re- ceperint d. l. 3. S. ar hoc edicto. Periſſe au- tem accipiendum eſt non id tantùm, quod in rerum naturà eſſe deſiit: ut l.i. C. de lure emgb. & I. in navem f. locati l. deperditum ff. de bered. pet. ſed quod quoquo modo dete- rius factum eſt. l. 3. S. i vedgita quidem ſit res commodata, ſed deterior, non videtur red- dita, niſi quod intereſt, preſtetur. F. commodati. & depoſita res, ſi deterior reddatur, po- teſt dici, dolo malo reddita non eſſe, & agi Qepoſiti l. 1. S. ſ res f. depofiti. Vnde Labeo exiſtimat, ſi veſtimentum ſciſſum redda- tur, vel res corrupta reddita ſit, ut ſcyphi colliſi, vel tabulæ raſis picturis, non vide- ri redditas. l. Labeo i4. infra h. t. BT VIRAPTIM) quod vi ere- — ptum eſt cauponibus, præſtandum eſt, quaſi perierit; Niſi vis major fuerit, cui reſiſti non potuit. d. l. 3. S. at hoc edido. hoc enim caſu exceptionem dari æquum eſt. Lex 90%. Vlpianus libro 6. ad Edicum. Creditores accipiendos eſſe conſtat eos, quibus debetur ex qua- cun- her tio, ln⸗ Quu ſner Mlaa . Korest cſi Lec luttin erectc ſtalbe 2 d r. . ſike. a. od lelun vfu Cae- luilen rlel- mmoteti Egi obeo kedd⸗ leti ulde⸗ Nl ele⸗ I eſt, tit, Cul ge⸗ c 3 eſſe Aqus⸗ cur === De verborum ſignißcatione. 33 rner. e r cunque actione, vel perſecutione: veljure civili; ſine ullà exceptionis perpecuæ rfemotione, vel honora- rio, vel extraordinario: ſive purè, ſive in diem vel ſub conditione. Quod ſi naturâà debeatur, non ſunt locò creditorum. Sed etſi non ſit mutua pecunia, ſed contractus;ere⸗ ditores acclpiuntufr. Lr I1 Sajus libro 1.ad Edictum prorintialt. Creditorem appellatione non hi tantùm accipiuntur; qui pecuni- am erediderunt: ſed omnes, quibus ex qualibet cauſsâà debetur. Ler a2 ipianus libiob. 4ad Edidum. Vt ſi cui ex emto; vel ex loca- to, Vel ex alio ullo contractu debe- tur. Sed etſi ex delicto debeatur; mihi videtur poſſe creditoris 10co accipi. Quod ſi ex populari eauſ- 2 N 4 Ppraleltiones ad titalum 8s, ante litis conteſtationem reété Ia QAQꝛueiicetur creditoris loco non eſſe, po-pon W ſtea eſfle. n 1 Reditorum & his oppoſita debire rum appellatio aliquando ſpecialis, aind nonnunquam gene raliſſima eſt, ut hic & fkonmn L.::.·f.de reb credit. nimirum quib. ex quacun- Aque cauſsa actio competit. I. ſi cum fideicom- miſſa ff. qui & a quibus. & verbum iſebere omnem omninò actionem comprehendit. 2 l. pecunia 175 infra b. t. Et quoties quidem par ratio eſt omnium, ex quacunque ve- niant actione, debitorum generale no-. (ch mmD.en intelligitur: Veluti debitor minoris ſeng tutor eſſe non poteſt: gloſſa in Auth. minori torren . ALeebitor. C. qui dare tutores parique ratione; ug qui rem minoris detinet, eò quod uterq inſtrumentum ſurripere polſet. Curtius Iu. gele nior in l. I. num. 71. F. ſi ceri um petatur. E nnt cum liceat debitorem fugitivum capere nt licebit etiam eum, qui rem meam detiſ itn net. Alexander conſ. a. vol. x J. “”“” 3. QAACMNQAYE, A CTIOX ²) ſi⸗ unf e reali ſive perſonali. Nam & qui fe niindicatione tenentur’, debitores ſunt ae Per text. Hie & l. is ui 5,n. . de O. & 4. Niel omi movet gl. in l. 1. in pr. d. tit. quæ ereditore mn rrtono: lamen ex⸗ nlern 2 teNe eleN. ta debnde ſpecult ,ut hih er gnacin unfceicn onn debt mprehend tiesite cunque ſt enekale d tot minee 4 tuth Ni de k. Ation WM utet ACutiis etatu. H wurn C1e =a, –= mein E g nores H De verborum obligatione. Fenim textus diſertè actionem requirit, — non obligationem. Facit dictio quacunqus. c. ſolita tætra de major. & obed. l. 4 yrocuisto. ve C. Mandati. PER SECuTIONE) hæc dictio extra- ordinarias peritiones complectitur: : Vt fideicommiſlorum, 178. §. 2. h. k. ſalario- rum & mercedum t. t ge variis & extruord. cogn. quæ non habent juris ordinarii exe- cutionem, id eſt, quibus ex Iure Civili aut Prætorio actio prodita non eſt, ſed darur tamen ex æ qu & bono, Iudicis Cfficio implorato: ut cum bonorum ſeparatio à creditoribus petitur,,. 1.: f. de ſeyarat. & cum libertates i in fraudem creditorum factas fev ocare nitimur l. in ſraudem F. qui & aquth. omenum. Adde infrà. 1.34. & d. l. 17½. h.4. VIEI IuR E CIVILI) Iure Civili de- bitor eſſe dicitur, ſive ex ſtipulatione, li- terarum obligatione, ſponſalitia! largitate, aut emphiteuſi debeat, quorum origo eo- dem etiam ex Iure Civili eſt & lus autam gen- num uhi gl. l. de lure nat. gent. & eiv. l. ex hoc ure ff. de luſt. & lure. ſive ex quocunque alio contractu, qui ex Iure gentium deſcendit aJ. I. ex hoc/ jure & l. Ius autem civile eod. tit. Vbi omnes actiones civiles eſſe dicuntur, quæ N non ſunt pretoriæ. SINI ExCEFTIONIS PE ERPETUIA RE- 6 36 Pralectiones ad titulum moveri poteſt, creditor non eſt. l. 3. J. a - d. l pellantur f. de except. Sunt autem perpe- 1d tuæ exceptiones, quæ ſemper locum ha- aglm Bent; nec evitari poſſunt, veluti doli mali; dunth rei judicatæ; ſi quid contra leges aut con- wus ſtitutiones factum eiſe dicetur; pacti con- i venti, ne omnind pecunia petatur. wondit 8 VELHONORARIO) Et qui ex Iure (Kling honorario ſive prætorio actionem habent, ma, creditores ſunt. ut quibus conſtitutum eſt; Mfu 8S. de conſtituta l. de aclion. I. 1. & t. t. f. de conſt. Meſitt pen. & qui de peculio actionem habét, . pre- ukfi terea Inſtit. quoa cum eo qui in alien. pot. & qui nnumn juravit ſibi deberi, deferente aàdverſario. (nlu L.3. F. de Iarejur. & Item ſi quis poſtulante, In- ußg 3 flit. de action. Ius autem Honorarium ex eo iſt hr dictum eſt, quèòd qui honores, id eſt, ma- 9 giſtratus gerunt, authoritatem huic Iuri ihhlon dederunt. §. pratorum edicta Inſtit. de lure N. mlrdi G. & C. le lus autem cipile §. ult. F. de luſt. G Win 10 VEr EXxTRAORDINARIO) quale ingen eſt reſtitutionis beneſicium l. in cauſæ 16. fl. un de minor. & omnes extrâordinariæ perſe- cutiones; ut fideicommiſſorum, & quæ lenil cunque non habent Iuris ordinarii execu- Ealri SS”M tionem: ut ſunt, in quibus formularum teni conceptio non uſurpatur. 1. actto F. de ne- Lotiis — . . De verborum ſigniflcatione. 37 neln. otiis geftis, tot. tit. de interdidis ſive extraord. Ky. act. Ita filiofam. qui viaticum ſuum mu- 1 pel. tudò dederat, cum ſtudiorum causa Romæ imh-. ageret, extraordinario Iudicio ſubvenien- lim, dum eſſe Scævola reſpondit. l. 17. f. de rebus 2 ut con. creditis. “ J di con⸗ SrIVE PuRE) Purè debetur, cui dies 12 aut conditio appoſita non eſt, ideoque alure confeſtim peti poteſt S. a. Inſtit. de Verb. Obl. habenn l. eum qui §. quoties & l. interdum ff. eod. l. in itumehh omibus ff. de reg lur. Niſi conditio tacitè 1 ½ luk inſit, etſi verba pura ſint. Qui enim pro- be mittit fructus ex certo fundo, etſi puris Ai verbis promittit, ineſt tamen tacita con- eilino ditio, ſi naſcantur: nec aliàs dehet l. 1. f. uu, I. de condit. & demonſt. I. Trebatius S. fn. ff. de bæ- Imer eo ved. inſtit. Et ex duobus reis promittendi 14 et,‚ m- alius purè, alius in diem, vel ſub condi- ic lui tione obligari poteſt! ex duobus f. de duobus lelure k veis. Purè, id eſt, præſenti dic! in his ff. de . laf. ſolut, ubi in f. princ pura obligatio dicitur, quxg fidejuſſorem non habet: alias pura qonle ſtipulatio, qua facta eſt ſine die& conditio- lſ,6. ne l. in perſonam & l. item quia ff. de pactis. ie gelt bbe SIVE 1X DIEM) Et qui in diem de- 15 & u bet, puta ad Calendas Iulias, debitor eſt, riiere & cui in diem debetur, creditor. In diem mulxdn debitor „adeò debitor eſt,ut ante diem H RM 5 utrum conditio eventura ſit nec ne, per condnn ea quæ dicentur infrà ad l. 52. h. r. Creditor . 38 Ppreledliones ad titulum 2 E —— õ ſolutum repetere non poſſit I. in diem ſ. ds condict in leb. VII sSuB CONDITIONE) Hic pro- priè creditor non eſt, cum incertum ſit, enim non dicitur is, qui nunquam fortè erit recepturus: k. 1. ibi, receptur: f. ſi certum petatur. at fieri poteſt, ut perpetuàâà exce- ptione ſummoveatur, ſcilicet ſi conditio non extet; l. ſufſi it ff de condict. indeb. quem creditorem eſſe proximè præcedentibus verbis Vlpianus negavit. Hinc etiam pen- dente conditione ſi ſolutum ei ſit per er- rorem, repetitur, I. ſub conditione ff. 1. tit. Ac licet debitores ſuſpecti aut fugitivi alias ad inſtantiam creditorum capi poſſint, ta⸗ 18 men hoc in creditore conditionali locum non habet, ante conditionis eventum: Bart. in l. 1. ff. ſi ertum pet., etſi in poſ- ſcſſionem bonorum mitti, talis quoque ereditor, n ſi idoneè caveatur poſſit z per I. 6. & ibi gieſſam in verbe jolet f. quihus ex (au- ſis in poſſ eatur, ſic tamen ut ante conditio- nis eventum bona venire non poſſint, per 1. 7. S. ſi in tem éeod. tit. act. eumscui ſub conditione legatum eſt, — pendente conditione creditorem eſſe ne- gat; uunhee — tzeil (ttone lleacti ſäleonn alahern Utul nni ſuinplet Ultno, al licteg uf.A, Clltone k hekkenns rituntce iünren Akortre neheͤ (agult G!1. l Hümn Werthan ſelni canneik ellaen de . ———G gat; etſi um, qui iwlau eſt ſub con- ditione, pendente etiam illà creditorem c n um i, le, pel editot R forte certum erce⸗ conditio⸗ h, quem gentibuis am pen. . ber er⸗ lti. Ac vi alias ſEnt, ta. Hilocum ſ in por Mi pet condino⸗ , l tum eh n elen. eſſe admittat: id ex eo contingit, quod ta- lis legan vis à morte legatatii pendet, quæ 8 ſi conditionis eventum antevertat, non valet legatum, nec ad hæredem transmit- titur. l. vnics. S. fin autem C. de caducis toll. Quodi in ſtipulatione ſecus eſt, quæ, etiam ante impletam conditionem ſtipulatore mottusnad ejus hæredes tranſit, quibus proſpicere quoque voluiile cenſetur. I. i padum f. de provat. Veruntamen & ſub 19 conditione legatarius rectè dicetur credi- tor, eatenus ut cautionem exigere poſſit, uei in em ſit creditum, ne eveniente con- itione leg œſtar e legatum praſtari non poſſit, ſi for- tèᷣ autheritateé Iudicis diſtractio facta eſſet in omnibus. . de ludicis l. qui in fraudem 22. fj. dui & a quibus manum. ubi gloſſ. in verbo non babetur & l. generaliter 20. eoa. tit. In ſummâ reſpiciendum, an de ipſo 20 contractu, an verò de ejus executione aga- ur: Veluti, ſi ex ſtatuto jubeantur credi- tores omnes ſuos contractus inſinuaret: hoc enim caſu & qui ſub conditione credide- runt, continentur. At ſi debitor ad re- qui ſitionem creditorum capi ex ſtatuto Aebeat, conditionalis creditor non com- 9 4 Pre- 40 Prledtiones ad fitulum — * 1. 1. col. ult. f. fi certum petatur. a11 Quon sI NATIRA PDEBFEATIR) Quid naturalis obligatio ſit, ſuprà attigimus ad 1. 8. 5§. aftionis hoc tit. & degçlarat I. nec ſervus SASvSv, f. de pecalio, Ex quâ nimirum petitio non eſt, l debitor infra. h. t. etſi ſit exgçe- ptio l. 94. §. Ftavius de ſolut. ubi dicitur cre- diti appellationem ad eam pecuniam non pertinere, quæ iionen non habeat. 82 P 65Polutione factà exceptioné oportet compe- tere. I. ſdejuſſor 16. S. idejuſſor. F. de fidejuſ. Na- turales enim obligationes nõ eo ſole æſti⸗ mantur, ſi actio aliqua eorũ nomine com- petit, verum etiam cum ſoluta pecunia re- peti non poteſt d. §. fidejuſſor. Atquę adeò ſi promiſi tibi, ne furtum facias, nevé ho- minem occidas, vel ut depoſitum mihi red- das, aut in bonâ causà pro me pronuncies, ne naturalis quidem obligatio his caſibus contrahitur, cum nec exigi, quod promiſ- 23 ſum eſt, nec repeti, ſi quid datum ſit, poſ- ſit, l. 2. Fede condict. ob. turp. Cauſ. l. 3. 6. l. gen. C. egd. tit. 4 Quin tamen etiam, qui naturalem duntaxat obligationem inter ſe habent, creditores & debitores, abuſivè tantùm, ut prehenditur, per ga quæ tradit Secinus in d. 1 Cæterùm non ſufficit, ut naturalis obliga- tio inducçatur, petitionem non eſſe, ſed & fr Mng hiun nice⸗ Alx Unrut bcatt El Kluige 1 Eedl en MI] lr⸗ aun ebe llactiol musil ſnnn petiti texce. uu cre. ANNDD. lubet. obligr. ompe. Ania te⸗ ge ed geeh. nuncle⸗ Abus ſi hol 16 . kuralen haben⸗ tanthn S DSðSäͤZÿD SSõSZ De verborum ffgnificatine. 44 ut Iulianus ait, dici poſſint, nihil vetat. Nam qui hoc modo pecuniam accipiunt, juſſor S. fidejuſſor. I. 40. S. dominus ff. de cond. & demonſtr. & facit l. hoc jure S. penult. f. de do- nat. Ex his conſequens eſt, ut quoties ex naturali obligatione petitio eſt, ſicut eſt certis caſihus l. quis argentum S. Fin. C. de donat. & l. ob exactionem C, de dotis promiſſ. gl. inl. Iurisgentium S. quin imò ſupra de pactis. to- ties creditor rectè dicatur l. Naturales f. de SED ETSI NON SIT MurTuA PECu- NIA) Ex omni obligationum genere pe- cunia deberi poteſt, ſive civilis ſive hono- raria actio ſit, ſive purè ſive in diem ſive ſub conditione contractum ſit. Quod huc- uſque definitum eſt. Quod ſi ex his enu-: meratis cauſſis non pecunia, ſed quidvis aliud dehbeatur, an & tum creditum di- cendum ſit? dubitatum eſt non immeritèò. Nam & communis loquendi uſus & ali- quot Iuris tituli ſpecialem huic nomini ſi- gnificationem dant l. 1. C. ſ adverſus credito- rem & in Auth. Nullum credentem agricola te- L „ . 1 ‧ mere ejus terram & c. cum multis aliis. Sed ad omnem omninò contractum, & ad ea quoque, quæ ex delicto debentur, crediti appellationem pertinere, l. . & i2. diſertè debitum accepiſſe intelliguntur d. l. fide- 25 1 „ 4* raliſhiner 24 titulum atfirn mant, ut alüs probationibus opus non 28 ſit. Nec obſtat, quod qui invitus alie- at nam fidem fequitur (veluti qui ex delicto fem debet) non dicatur creditor, per l. i tibipe il! cusniam fj. derebus credit. Nam iſta verborum vel fubtilitas non attenditur, ut ibidem Iulia- WWe nus ſcribit. . lit 29 Ex QWALIBFET CAuSSA ) quando WVWC ex qualibet cauſsà debitorem & credito- Uunben rem dici Caius affirmat, ita accipiendum- iſe on eſt, ſi ex juſtà causà debeatur. Nam qui pla- ſotetu gii comittendi cauſsà pollicitus eſt, debi- t. tor non dicitur: l. ſ plagii ff. de V. O. & ſervus ea, quæ querit injuſtè „Domino non quæ- rit, l. quo: Jervus ſ. de acquir. poſſ. nec filius- fam. patri, l. 3. S. ex furtiva ff. de geculio nec N ſocius ſocio.l. quod autem ſſ. pro ocio. A. A — — — — 0 — SW Quop ssI EX POPILARI) Popu- lares actiones dicuntur, quæ cuivis & porx- lrn bulo competunt,l. 1.f. de popul act. iisque K maximè, quorum intereftl. 3 eod t. ſi mo- wian dô ſint integræ exiſtimationis: l. z. ff. zed. R/ quales ſunt omnium ferè criminum ac- Nee cuſationes, prælertim extraor dinariorum; nimirum actio de ſepulchro violato l.8. §. bhuteen IEin J. de epul viol l. ſi erò S. hæc autem ſj. de his dee⸗ ſtellionatus. t. t. de rimine e tee Facit totus tit. F. de eatraord. rimin. 7. Huius (hrn 2 ndNn non Alie. lide bie. Orun Iulia- Ando cito⸗ dumn iplr⸗ gebi⸗ eWos que- flius⸗ n nec Nopn⸗ 8t po. 1scve lmo⸗ . l. im ac⸗ orum; 18.5. .d hin * * Huins § Icut plus petere intelligitur non ſo de miarun erifemküte. 43 5 4 4 Hujus generis actiones ante te lirem 3 1 conteſtatam in nullius bonis ſunt, quia nemo ex illis eſt locupletior. l. pen. F. de po- pul. act. ut meritèò creditor ejus intuitu ne- mo' intelligi poſſit. Poſt litem autem 3 2 conteſtatam creditor rectè dicitur, tum-⸗ quia utilitatem quandoque pecuniariam actor conſequitur puta delationis præ- mium l, antepen. . a4 &y lan. I. ult. ff. de ter- mino moto. Pœnales enim actiones lite“ conteſtata in bonis eſſe incipiunt. 1.13. F. 4e injuriis. . Minus lolvit, qui tardis ſol- vit. Nam & tem pore minus ſolvi- tur. ð „ lum, qui majorem, quàm debita eſt, quantitatem petit; ſed etiam qui alieno loco aut tempore, puta ſi in diem aut ſub conditione obligatio facta eſt, c. un. ext. de pluspetit. eoque nomine Pæœnà afficitur d. e? un. & l. un. C. eod. tit. S. hodiè autem I. de except. 8. tripli S. ſi quis agen⸗ cum ſeqꝗ. Inſt. de action. ta non is tantùm minus ſolvit, qui mino- 2 rem quantitatem offert, ſed & qui loci eòmmoditatem creditori aufert, & qui tar. 7 4 * ſint. Al. & Dd. in l. 3. S. 1. J. commodati. A44 Praæledliones 44 titulum L ð tardiùs, quàm debebat ſolvit: ut hie & l. 2. F. de eo quod certo loc. I. quod ſi Epheſt æ. in fine yr. eod. tit. Et ideò niſi temporis utilitas æſtimata unà offeratur, debitor non libe- ratur. d. lI. 2. & ibidem gl. in verbo velſi, dicens adhuc uſuras exmorà deberi. Sed etſi pecu- nia obſignata depoſitaque ſit, ſecundum diſpoſitione m l. obſignatiene C. de ſolut. quia planè non obtulit l. Tutor S. Lucius ff. de uſur. 4 Nemo autem compelluur particularem ſolutionem, quæ plerunque magna in- commoda habet, ſuſcipere: l. quidam ff. certum pet. ubi gl. niſi æquitas & humanitas aliud ſuadeat, ſi fortè non magnoperè in- terſit creditoris vel partem ſuſoipere d l. 5 quidam & l. tutor S. Lucius ff. de uſuris. Quid ergòè ſi ſine temporis acceſſione debitam ſibi quantitatem creditor accepit, anne poterit alio judicio eas acceſſiones petere: S& verius eſt, non poſſe l. 4. C. depofiti, tum quia remiſiſſe videtur, I. fin. in f. f-. de eo q1ed cert. loc. quod non petiit: Alciatus hic, tůùm quod acceſſorium ſine principali conſiſte- re non poſſit, per gloſſ. in d. l. *. Quæ ta- men poſterior ratio infirma eſt ; cum pro- teſtatione factâ, ut ſalvum ſit creditori jus petendi acceſſiones, adhuc peti poſ- ſiß errgui I 4 ln er ,K,g ſpruleren Eedsn lun 1 uden nrel fuetir lines um et Pkeeti lif . iinlte lhen eſe a 4inn utilins n lihe. dicen ipecu. indum . quia lultſar. CWarem on W-⸗ an f manltas G⸗ ebitam ane petere fti tum 10 uu Hic,tum Hnlile⸗ Ue la⸗ un ho. leditotl . lpianus libro 7. ad Edidum. Mulieris appellatione etiam virgo viripotens continetur. * V Irginis appellatio propriè ad eas pertinet, quę virum paſſæ non ſunt: I. 17. S. ſi quis virginem . de act. emti. l. quæritur § mulierem fj. de adil edict & tamen de ex- pertis virum, ut apud Fulgentium, Virgi- lium & alios, quandoque dicitur; maxi- mè ſi non legitimè mulieres factæ ſint. Quin & in l. axorem 42. §. teſtamento 7. f. de leg. 3 puella dicitur, quæ tertio viro nube- bat: quià ſcilicet tam diu in patris poteſta- te fuerat. E diverſo mulieris appellatio virgines uoan⸗ viro maturas ſignificari certum eſt; hoc eſt, quæ duodecimum impleverunt annum, Inſtit. quib. modis tute- la ſin. in f. princip. aut etiam ſi ante duõdeci- mum ſint viripotentes. c. de illis j. & c. fin. ext. de deponſ. imp. Adeoque lexs quæ mu- lierem vetat in teſtamento teſtem adhibe- ri; vetabit virginem puberem l. qui teſta- mento 20 f. qui teſt am. fac. poſſunt. Et in alia HW De verborum Ngnißcatione. . 4 5 . 4 teſtimonia virgo quoque nubilis àdhibe- ri poterit arg. d. i. Non item impubes puella, quæ alia ratione teſtis eſſe prohi- betur raleffiener 64 sitslum beturl. 7.§. pen. l. 19. 5§ fin. f. de teſtibus. . afimtatis Inſtit. de nuptiis. Et mulieribus kegntis virgines quoque debentur.! ſervis legatis 51. F. de leg. 3. Hoc amplius mulie- Ppri veſte legatà infantilem quoque con- tineri, & puellar um & virginum V lpianus reſcripſit in in I. argumento 25. §. muliebti f. de auro & arg. Parique ratione vir di citur, qui 14. annum implevit.1. um gei ode⸗ tauns . 3 leg. 3. e e Res abeſſe videntur ( ut gabi- nus ait, & Pedius probat) etiam hæ. quarum corpus manet, forma mu- tata eſt. & ideò ſi corruptæ redditæ ſint vel transfiguratæ, videri abeſ- fe: quoniam plerumque plus eſt in manaus pretio, quàm in re. 00 paucis tetigimus ſupra in l. Mar- 1: I cellus h. t. Vtilitas legis latè diffula eſt, && ad plerosque creditores pertinet. Qui equum debet ex cauſsâ locati aut ſti- pulatione, ſi eum claudum aut vulnera- tum reddat, non liberatur l. ſea de damno J. 2* locatil. qui ſi bi 33. §. Kin. f. de ſolut. Et quo- cunque modor res deterior redditur, abeſſe vide- — ahen yf⸗ an lel MI niömen van Gl 1 cnnt ſch eto lenulore Ner g i i moct lin 4 fnma M Mn aee 4 4 De verborum fignißcatione. 347 —— B — Nhoer viderur eatenus; ut liberatio non contin- lliehn gat ,niſi id, quod intereſt, præſtetur. la5. l ſ 1465. ſireddita f. commod. Etres ipla petendla ml eſt, quaſi planè no n fuiſſet accepta: l. etiam te 2,. f. Ae ſolut. etiamſi nihil de ipsà re ablit, 54 Aue ſi quis pecuniæ debitor ſolvat num- 3 Scitun, mos injuſti ponderis, aut impr obati nu- D mismatis aut adulterinos, non liberatur l. aéa. I. 1. C. de ponderatoribus lib. o. Item & ſi corpus rei debitæ manet, & deterius non⸗ 4 N Sab ⸗· ſit factum, modò f. orma mutata ſit, abelle Nd videtur eatenus, ut adhuc peti poſſit. puta amht 1ſ ſcyphum commodavi tibi, tu lanc em el u arg. 5. buic autem Inſlit. 4e act. l. in. f. deuſu & invito creditori aliud pro alio ſolvi poteſt. ul N. 1. 2. F.ß certumperatur l. eum aquo C. de ſolek. erinet abeſſe, ut ad rem totam, quia nihil acce- al. Preum ſit, actio ſuperſit, aut tantum ad ualnenn Partem? Wide gl. notab, in 1 Iulianu, 454, . upen unti Lerb.de enidtione f de .O. & in l. & elegant en 7·S. Et gue ſolum, in verbo de dolo ſ. ge dols mal. Ratio — 4 Pralectiones ad titulunm tantur, eorum perire videtur ſubſtantia: 1I. Iulianus S. ſi quis ff. ad exhibendum. Vnde ſi quis gemmas vel uniones legatos 3 poſt teſtàmentum in aliam ornamenti ſpeciem convertat;, puta poculis aut veſtimentis inſerat, aut annulis includat, extingui le= gatum, reſponſum eſt à Marcello in l. Seia 6. F. de aurò & arg. leg. eò quod in ſu ſpecie 4 — . non permanſerit. Adde l. 5. S. 2. 1. 10. S. K maſſæ ſj. quib. mod. uſusfr. amitt. l qui nſum- . fructum 36. ff, denſufr. 8 Et licet duæ lucrativæ cauſæ in ean- dem rem concurrere nõ poſſint S. s res alie- na Inſtit. de legatis; atque ideò; ſi legatum ex teſtamento conſecutus ſim; aut alio quovis moôdo titulo lucrativoò,; ex alio te- Aamente peti non poſſitiS. hac ratione d. i. ta⸗ men ſi ex altero teſtamento reſtituendum legatum ſit;, aut aliud pro eo; hactenus abeſſe res mihi videtur, quatenus ſum præ- ſtaturus, idéoque eatenus legatum ex al- tero teſtamento peti poteſt. per textum notab. in l. plane S. quod ſi rem f. ue leg. 1. Fat. I. ſi quis mandatu fj. de neg. geft. Corruptæ dicuntur, inquinatæ; deſtru- cctæ, peremtæ; ruptæ; raſæ ; vitiatæ dete- rioratæ; uſtæ aut deletæ. notab. textus in AI1. 5. babio putat ſ deaqua cottid. & aſt: l: §. 16, Uptbetn mloendun Ntrta GIt l eſ, 1 en ſe nl u⸗ — Ulnen ltnen iüguk intdei eci⸗ 54 min⸗ in ein. inde- legron aut alio⸗ o te⸗ edtte⸗ räüdt huctenus ſunpre⸗ m eil eͦ teitun eyti⸗ beſtru⸗ er R ertis i 5 4 de verkorun knifcariene. .Z 49 “ . ſ quis f. de crim. Kell 1. ex 6oudufttss. ſed labes ſ. locati. Et caſus eſt quò furti tenetur, qui cor- 9 rupitctiami non amoverit, ut de bitor qui cautionis inſtrumentüm interlevit l. qui tabulas 27. en fin. ff. de furtis, niſi mendoſa eſt lectio, quam tamen rubrica confirmat, α I. 531, ſub eodem poſita titulo. . Prus EST IN MANUÜS PRETIO) HocC 10 pertinet ad id; quod de transfi iguratione dixit. Nam etſi materia eadem bonitate reddatur. puta maſſa argenti, aut alterius formæ Vas argenteum, quàm commoda- tum 106 catumvé erat, tamen abelle videtur: quia gratia periit ôperis Artis live factio- nis, ut loquuntur; Qu blerumque re- tioſior eſt, quàm res ipſa. Pluris hit ſæ *pe artificium & induſtria ar tificis . quaàm res ipfa, arg. l. ſeq. que manus Pr fetium dicitur etiam in ,. qui inſulam 9. gei «lem F. locati. Delincre autem abeſle res tuno videtur, cum ſic redit in poteſta- tem, ne amittere ejus Polleſſionem poflimas. Mi rem à non domino; licet traditio 1 ſecuta ſit, te tamen ten etur venditor ex- D emti 5 Fraledciones ad titulum “ — — — — —— EA emti actione ad evictionis cautionen „ præſtandam. l. 2. F. de evicét. l. 3. in prin. f. de nt adion, emti. Abeſſe enim videtur, quod Gorinn 12 evictioni obnoxium eſt. Item ſi rem (edriuten meam apud te depoſitam tu alii dederis, ſtu,l ego à poſſeſſore vi abſtulerim, adhuc mi- faſco⸗ hi tecum actio eſt, quia interdicto reſtitu- e torio teneor. I. 4. S. ſi dominus F. de uſucap. e 4 §9. 3 lbele Ob hoc quod furto pridem ſubtracta eſt, abeſt & ea res, quæ ffꝑ in rebus humanis non eff. IIes Vi tibi delegavit vices ſuas, quoties ii eum abeſſe contingeret, eo rebus humanis exemto, commiſſum negotium — tomnn lorlt⸗ expedire potes, quia & tunc videtur abeſ- ütl ſe: c. K delegatus de off. deleg. in 6. ſi modo res non amplius eſt integra; alioqui man- ſen datum morte expiravit l. 26. 1.34. F. manda- f 4 ti. S§. redte I. eod. tis. Arti . Paulus libr. 7. ad Ediduw. iſe Labeo & Sabinus exiſtimant: HZ ſi veſtimentum ſciſſum redqatur, 4 . –— e n AuCOeen ninſe r, em ſu n li ede aAdhucm toreſtitl. 1 utan. priden 1e ſt. uotles eo tebus kenn abel 41lmol Nogui mun. Tuut. ölimn recinn — — quaſi in ſciente diverſum ſel De verborum ſignißcatione. 1 ſcyphi colliſi, aut tabula rasà pi- cturaà, videri rem abeſſe; quoniam earum rerum pretium non in ſub- ſtantis; ſed in afte ſit poſitum. Icem ſi dominus rem, quæ furto ſi- bi aberat, ignorans emerit; rectè dicitur res abeſſe, etiamſi poſtea id ita eſſe ſcierit: quia videtur res ei abeſſe, cui pretium abeſt. LY Ec magna expatte ex ſuperioribus ex peditum ſenſum habentt. S CIS Sü M) quid ſi ita levis ſit ſciſſura, ut nullius momenti ſit, an oporte- bit eo nomine condemnationem fieri, qua- vel res corrupta reddita ſit, veluti ſi res abſit?: Et dicendum omnindè, Iudi- cem ôportere diſpicere; ut delicatum actorem non ſemper audiat l. ſi ſerpus 25. F. de pign. adt. aArg. l. . §. fin. f de vent. inſpic. Fac.l. ſcis ff. de in integ. reſt. Quod autem ait, ſi dominus rem ſuam emerit; intelli- gendum eſt de facto & de pretii nume- la eſt. . ſuæ f. de contrah. emt. Nec veriſi- mile eit; ideò additum verbum ignorans, eſſet definitu- D 2 rusz S52 Prælesliones ad titulum — . — rus, qui donare videatur. Palàm eſt enim, neminem hoc modo donare, cum qui do- nat, & cauſam donandi, niſi inſanus ſit, habeat, & liberalitatis ac beneficentiæ S laudem captet: quorum utrumque hic deficit. Quod ſi ideò ſciens emat, quia fortalle alii vendebatur, peregrè ſecum ablaturo, & Iudicis non erat impræſen- tiarum copia, nec apparitoris, qui manum inijciat, evidens eſt, hoc quoque caſu rem 5 abeſſe ei, quia pretium abeſt. Denique quod gloſſa finalis hic infert, pretium fuccedere loco rei, verum eſt, quoad fa- tisfattionem debiti, dum res extat; non gqgquoad alias qualitates: ut inter univerſalia M & particularia jura diſtingnere opus non ſit. Qualitas cujusque negotii ſatis oſten- dit, quemadmodum ſuccedat & quatenus. 6 Planum eſt enim, pretium rei furtivæ ea- tenus in locum rei non ſuccedere, ut & ipfum furtivum ſit: l. qui vas 45. F. An. & l. .à B8. ff. de furtis. alias loco rei ſuccedit. Æ ſfſtimatio inquam rei furtivæ: non utique . iiilllud pretium, quo fur vendidit, quod vi- 2 le eſſe plerumque ſolet. I. 7. §. condictio, ibi ctiamſi deceſſerit. f. de condict ſur- 1 . * . „ „ .* 2 * . P . . 4 4 . N— S= .ſ. A (Vre n allenn ſärut ſerlus cione. ce dwe el, ten ſtet nizſe ulfiann honte uarenycun i rtidi leluuni⸗ mepern u. W ehintn Uunrein, Citrinn e me pent lac V em hmnſt Rem amiſſe videtur, qui ad- verſus nullum ejus perſequendæ nehcene mquei actionem habet. mat, quu S r S d ſeciin Vi actionem habet, ipſam rem ha- npreltn bere videtur: l. qui actionem ff. de R. I. ümunun atque & diverſo cui nulla actio efficax ſu- chiten pereſt, rem utique intelligitur amiſiſſe. Denile Hinc ſi teſtator legaverit Titio decem, & 1, Netlmn rurſus, ſi ea perdiderit, alia decem, ut eſt Anli in l. ſideicommiſſa §. ſi quis decem ff. de leg. . atr;Im hæres non tenebitur, ſi legatarius ea mu- mmneli tuaverit, cum habeat condictionem certi: eopus non I certi condiclio f. ſi certum petatur, nec etiam rs oſerr ſi aleæ luſu victus fuerit. Ejus enim pe- ectenu cuniæ repetitio eſt Auth. alearu C. 1e religioſis leit, Il puta ſi de bitor nihil facere poſſit, de no- 16 vo debebuntur, quia amiſiſſe videtur; pa- el. . ria ſunt enim, nullam actionem habere, ntnige & habere inanem. . nam. & is. . de dolo. Et unt. eri equus mercenarius vilatronum ere- s,h Ptus ſit, hactenus amiſiſſe videtur ſi ne- NEGαſciat ubi ſit, nec ejus recuperandi facul- . tatem habeat: arg. l. in commodato S. nunc videndum f. commodati, quod ſi actionem habeat efficacem, adhuc teneri locatori d z dice- De verborum ſignißcatiene. 53 0 u & ſumt. fun. Quod ſi actio inanis ſit, 5 1 5 dicemus. Quid ſi actionem habeam, ſed 82 quæ petitionem ſumtu exhauriret? rectteè cenſuit Bartolus pro eo habendum, ac ſi ann nulla actio eſſet, ſed res amiſſa perl. ſed Ppralelfiones ad titulum . an ultro §. 1. H. de negetiis geſt. & arg. l. medi- terranea C, de annonis & trib. lb. io. ſcribens gerit debitum pupilli, vel non refecerit e domum, in quibus oporte bat plus expen- M dere, quàm res vel debitum eſſet. ninn . fopri Plpianus lib. io. qd Edictum. fi Bona civitatis abuſivè publi- ca dicta ſunt. Sola enim ea publi- ge ca ſunt, quæ populi Romani ſunt. gegee X . 1 P TC lex, 111 &. due ſequentes Proximæ Cn Romanum fſupercilium olent, qui itnd . Populi appellationem ſoli Romano popu- *M I artogabant, cæœteris derogabant , com- ui primis civitati bus ſibi ſubjectis & fœdera- tis, quas privatorum locço duntaxat habe- Ni „ 95 pant: & ſe caput orbis Romani eſſe gloria- bantur; l. 1. §. ſed erſ quæ C. de vet. ſur. enud. etſi magnam orbis partem ne vidiſſent quidem: & Imperatorem Romanum mun- AQi dominium appellabant, l. deprecatio 1. . a4 der verborum ſignifßicatioane. 55 44 I. Rhod. de jadt. cujus eſſent omnia. I. be- IH Be4 Zenone C. de quadr. praſersyt. Cum igi- 2 mri rur publicum dictum ſit, quaſi populi- , . al cum: 5. con/equens ubi gloſſa lnſt. ge ſuſp. ?ut. & en gloſſ. in princ. l. de publ. Iud. ideò ſcripſit hic * VIpianus, bona aliarum civitatum, puta inck. paſcua, nemora ad civitates pertinentia, e Prata ſylvæ ſaltus . vectigalia, molendi- eipet na &c. impropriè publica dici; haberi ta- men quaſi publica, quia privatorum uſi- bus deſerviunt jure civitatis, non quaſi propria cujusque l. 3. S. loca enim fj. ne quid in loco publ. An igitur uſucapi poterunt 3 . ceu privata, per l. ſeq? Et licet gloſſa gene- aäaltiter affirmet non poſſe: l. uſucavionem fF. e nbl. Qe uſucap. non tamen arbitror aliter gloſſam 4 Al⸗ ſenſille, quàm de civibus cujusque civita- lnor. tis. Hi enim meritò non uſucapiunt, ut- pote quorum reſpectu bona civitatum di- Noomn cuntur publica. Secus in civitate alià, geent, 4 huic non fubjecta. Civitas enim contra Anopedhn civitatem privati jure utitur, ut communis ant,eo eſt op nio, & natura evincit relatorum. Kledeer Denique occaſione dictionis jalus notan- 4 a he qdum eſt, eam non excludere caſus ſimiles, ANeo per l. eti uſusfructus in ſin. ff. u/ufradt. quem- . AA4 ad. cav. ubi ſoli duo caſus morctis & Capitis minutionis expreſſi non excludunt ceſlio- tome MU D 4 nem Aynni ä 4 MM F6 Ppraledliones ad titulumn nem aut nò utendo amiſſioné S. fin. I. de uſu- fr. junct. §. 1. l. de uſu & habit. Fac. l. ſi duo 13. lup §. idem ff. de jurejur. junct. 1. ſi pro fure S. con. (IU dictio ſ. de condict. Jart. “ non der 16. Caius lib. 3. ad edictum provinciale. Eum qui vectigal populi Ro- ii mani conductum habet, publica- hluc num appellamus. Nam publici auſ appellatio in compluribus cauſſis ad populum Romanum reſpicit: ci- aus vitates enim privatorum loco ha- inm bentur. S 7 Ectigal eſt, quod penditur ob uſum Vviæ publicæ, l. zu: f-. de donat. inter vir. & ux. quam cum principes planam tu- tamque præ ſtare debeant h tongruit. 13. ff. de . of. praſid. meritò eo nomine à vectoribus cn & commeantibus aliquid exigunt. :EF lbn exactioni qui perfecti ſunt, publicani ap- lc⸗ pellantur l.: l.. 12. ff. de publicanis. Publi- kin cum enim ſubſtantivè vectigal diceba- tur: qui publico fruuntur, id eſt, qui ve- ctigalibus fruuntur, quæ à populo Roma- no conducta habent a. l. 1. PRI- g. R. No. licl. Oblici Auls lelt el O hi⸗ buldn , Mtet tu⸗ 13. oribus K II ni5. ubli⸗ icebr. ni Ne. Ro. Par. ☛nn, PRIVATO RuIM L O C o) Reſpectu 3 ſuperioris domini, non reſpectu ſuorum civium. Hinc bona vacantia ad fiſcum, non ad civitates, quæ fiſci reſpectu priva- tæ ſunt, pertinent: I. 1. C. de bonis racantib. lib. 7o. alias in compluribus utitur civitas ublico jure. Vide tot. tit. C. de jure Reip. lib. II. l. in. C. de vendend. rebus civitat. l. 1. C. de debit. civit. eod. lib. l. civitas fj. ſi certum peta- tur l. Lucius ff. municip. juncta l. . & 2. C. quan- do liceat ab emt. diſced. Et poteſt civitas ex cauſsàâà neceſſitatis cogere debitores ſuos ad ſolutionem, etiam ante diem: lI. /7. C. de 4 condidt. exlege dummodo commodum me- dii temporis illis relinquat, per Dad. ibid. Lex Tz. Ulpianus libro/ad Edictum. Inter publica habemus non ſa- cra, nec religioſa: nec quæ publicis uſibus deſtinata ſunt: Sed ſi qua ſunt civitatum velut bona. ſed & peculia ſervorum civitatium pro- cul dubio publica habentur. Acræ & religioſæ res in nullius ſunt bonis, atque adeò nec in populi: S. nul- 5 lids De verborum ßiegnificatione. 57 ) 58 praledtione: ad titulum WW lius I. de R. D. quæ enumerantur in §. ſacra 7 cum 2. ſeqq. I. d. t. quin nec ea, quorum 4 uſus eſt publicus, ipſa quoque ideò pu- blica ſunt S. ſluminum, verſ. riparum I. d. t. 1 Sed civitatum bona, puta theatra, forum, baſilicæ, item ſervorum publicorum pe- culia, & communis arca. I. 1. S. quibus ffqρα.. 1 2 cujuſque uni verſ. nom. Etfſi hæc omnia im- propriè publica dicantur, cnm non ſint 1 univerſi populi Romani; ſed civitatum 1 duntaxat. Facit l. palam 43.5. 4. fde ritu nupt. 1 3 Hoc autem loco, qui ex titulo quod cujusg, ir uuiyerſ. nomine &. deſumtus à plerisque creditur, publici appellatio ad ea tantùm, . quæ in pecunià ſive patrimonio publico . conſiſtunt, reſtringitur, quæ nimirum ad Syndici ſive actoris univerſitatis offi- cium pertinent, id eſt, quorum nomine ei & in eum dantur actiones d l. 1. S. quibus 4 1. 6. §. cor, cqum lkg ſeq d. tit. Hujus enim 3 pecunie commercium eſt, l.é6. in princ. F. de NI contrah emt. & uſucapionem admittit. gl. in D l. 9. in rerbo, ciritatum jj. de uſucap. Hujusmo- ſen di ſunt vectigalia, Reipub. horrea, molen- dina, prædia, armamentaria publica: quo- rum uſis non eſt publicus, id eſt, cujus vis ex populo, nec fructum ferunt cuili- bet, ſed parimonio univerſitatis, quod eie- HMM ganter explicat eſenb. I. de rerum divil. §. L — De verborum fignificatiene. 9 Gnn univerſitatis a. num. 4, & S.7. num. 4. 5. 9, 10. ien eod. tit. & in Iſageg. Inſt. lib. 2. àprinc. ieſque ad n. 10. inelufßivè. Aliud ergè eſt, publicum 6 8 eſſe, aliud in uſu publico eſſe: etſi ſæpiſſi- 3 mè coincidant, quod ex allegatis exem- aH plis fit evidens. Via publica ſimul eſt & u eſt in uſu publico: pecunia & patrimo- iuc. nium civitatis publicum quidem eſt, ſed onim non eſt in uſu publiço;, ſive ut Vlpianus don ait, publicis ufibus deſtinatum. Quin 7 e etiam hæc, quæ publicis uſibus deſtinata H ſunt, no uno modo céſentur: aliter enim via ublica in uſu eſt publico, aliter molen- Wur⸗ dinum publicum, aut paſcuum, quod alibi UImItu3 monie Prublica vectigalia intelligere in debemus, ex quibus vectigal fiſcus . capit: quale eſt vectigal portus, vel venalium rerum, item ſalinarum, gund metallorum & picariarum. nd. Ectigal eſt reditus ſeu penſio ex re- t . bus, quæ terrà vel mari alicui re- gno invehuntur; quicquid item ſalina- rum aut generaliter minerarum nomine ad principem redit. Mineræ ſunt hodiè, 2 n⸗ quæ omnis generis metalla producunt, . puta 11. 10 e. 6o Pralectiones ad titulum puta aurum, argentum, æs, ſtannum, fer- ſur rum. Hæ mineræ inter regalia connu- d merantur, & ad principem pertinent: tit. pil quæ ſint regalia in V. F. Olim ad populum Ro. is 3 manum ſpectabant, ut Polybius & Stra- 6 bo docent: cujus ærarium fiſcus diceba: ao tur, teſte Harmenop. lib. . Epitem. Po mn ſtea verò fiſcus Principis, ærarium populi I dici cœptum eſt, ut omnes hic annotant. Ale 4 Hæc vect galia vatiæ quantitatis nunen erant, modo ducenteſima, tùm centeſima, moni „ mox ꝛta, tüm 8. Metallica autem to. uunen ta ad principem redibant, prout ex Ro- S= manis principibus quisque erat luxurio- llite ſior. Vectigal venalium rerum, inaudi: ulni tum vocat Tranquillus in Calig. maximè ðUM 5 quod eduliorum nomine exigebatur. Hoc elrin notandum, vectigalium exactionem ipfis ltir quoque principibus odioſam viſam eſſe, e quod populum depauperarent. tor. tit. C. Plin nova vectigalia inſtit. Optimum & in privatis jaill familiis & Reipublicæ vectigal eſt parſi- l monia. Cic. lib. z. de Rezubl. D 6 VECTIGALPORTUS)hoc eſt quod in men portu maris ſolvitur. Eſt auté port' conclu- n ſius in mari locus, quo importantur merces S” inde exportantur: l. 59. infra. h. t. & eſt 7 juris publici l. 2. f. de rerum diviſ. Fieri ta- men poteſt, ut privati ſit, quo caſu in n⸗ um 7 — ne. Dnn. : mN. X Krr. lcebe. Po. opuli otant. s eluma. enn to⸗ a N. muno. naudl⸗ unim? l. Poc. , 1t. C. tgnodin cllu- merces fierita⸗ in Ceſ⸗ lun ) De verborum ſignificat ione. 61 (um deferendum eſt. I. forma S. lacus f. de . . . cenſibus. Quodego ſemper exiſtimavi ad piſcationes pertinere, non ad vectigal por- tus, quodutique ex regalibus eſt. SsA LI)INARI M.) Hoc non fuiſſet 8 opus addere ſpeciatim, cum metallorum nomine veniat. metallum fſalis dicitur apud Herod. Sed quæ dubitationis tol- lendæ cauſsà inſeruntur ſcriptis, jus com- mune non lædunt I. &r. f. de R. I. Ex com- muni certè uſu ſal inter metalla non con- numeratur. PICARIARIM) Pix quó; fol-9 ſilis inter metalla habetur: Plin. lib. 16. 6. 12. unde picaria, ubi pix foditur. Denique notandum, à vectigalium 10 præſtatione ſtudioſòs immunes efle, per conſtit. Friderici Auth. habita C. ne filias pro patre, ubi gloſſa in verbo ſpeciali Bart. G& Bald. per illum teæt. in verbo ſezurè, Cynurs Bologn. ibidem allegantes eam rationem, quod con- ſtitutionis tempore ea conſuetudo ine kH- verat, ut ſchôlares quoꝗque vectiga a ſol- verent: eamque conſuetudie em Frideri- cum dicta conſtitutione ſu- ſtuliſffle. l H Lex Praleciones ad titulum . ☛Rtr Lex ISö5. paulus lib. 9. ad Edicuam. Munus tribus modis dicitur: uno donum, & inde munera dici dari mitcive: altero onus; quod cum remittatur, vacationem mili- tiæ munerisque præſtat: inde im- munitatem appellari: tertio offi- cium; unde munera militaria, & quosdam milites munificos voca⸗ ri. Igitur municipes dici, quod mu=⸗ nera civilia capiant, M Vnus nonfiünquam donum ſigniß⸗ cat; ſed quod ex cauſsà fit, l. 194. in- fra h. t. veluti nuptiale, aut natalitium, aut puerperiig gratiàâ, qualia Magi Salvatori ob- tulerunt. Dona autem communiter nul- laà neceſſitate juris aut ofſicii, ſed ſponte Prgunar I. 1. l. 29. ff. de donat. nec repre- enſio eſt;, ſi non præſtentur; ſed ſi præ- ſtantur, laus eſt. d. I. 94½. Et ut ait Sene- ca, donum eſt beneficium, quod quis de- 5O dit, cum liceret & non dare. Nam ſi cauſ- ſa ſubſit vel naturalis pudoris, quæ ad re- munerandum invitat, debiti magis ſolu- tio videbitur, quàm donum l. ſed eißi §. con- ſuluit ilelonn a Aul * gl. ilett ennumn. Stranul 6PMlarti ll, , darico luin in tummuret Utbening Uesſoecl ktoqne Kinadn ſufeme 4 4 A . Go⸗ Wimer AIm hnn nngin nun De verborum ſignificatione. 63 ſuluit f.- de petit. hæred. ,. 19. §. ſi quis ſer vo l. pen. f.. de donat. Munus nontàm beneficii 4 quam officii cauſſa ab amicis, clientibus, diciim libertis dati aut mitti conſuevit l. ult. fj. de ra da lib. cauſſal. 7. F. de oper. lib. l. 1. §. quæ onerandæ quol f. quar. rer. actio non datur. Natalitia mu- 5 nmil- nera, id eſt, quæ in natali cujusque dari leim. etiamnum ſolent, quæve in natalem Salva- . toris translatæ ſunt, olim quoque Calen- 10 Eſ. dis Martii, quibus novus annus inchoaba- uta, A tur, dari conſueverunt. I. ſed fi vir S. rir 5. fo F. de donat. inter vir. & ux. Hanc differen- ⁶½ vodnn⸗ tiam muneris & doni ôbſervari convenit, in kerlon tutoris, qui donare non poteft. dab agnato /2. I. ult. f. de cur. ſur. Admini- nbgnif⸗ ſtratiò enim negotiorum ad tutores & cu- 1,9. in⸗ , ratores ſpectat 5 non donatio dd. E. quæ im m perditio quædam eſt, I. Kliusfam. 2. ff. de do- rib nat. & in adminiſtrationem non cadit ,. 7.F. ruiteru ſi tutor f. pro emt. Dd. in l. pactum curato ris 17. ſion f. depgs. nectehls⸗ Alrltero ſignificatu munus capitur pro 7 NH onere, quod neceſſario ſubimus lege, tirkie more, im eriové ejus qui jubendi pote⸗- Ngus le⸗ ſtatem ha et. l. munus 214. infra. h. t. Hoc 8 aml cal aut patrimoniale eſt- id eſt, quod ſum- d tum maximè poſtulat, & expenſis damno- ngi ſor⸗ que adminiſtrantis expeditur. I. fin §. atri- afsmnoniorum F. de muneribus & honor. qualia ſunt 10 11 12 13 * Praledtiones 44 tituluz d. I. fin. S. mixta. ſunt viarum munitiones, prædiorum col. lationes, agminales equi; angariæ, & aliæ contributiones: d.l. ſin. aut perſonale, quod in vigilantia & ſollicitudine animi princi- paliter conſiſtit, veluti tutela, cura. d. I. Kin. & l. I. eod. tit. de muner. & bonor. aut mixtum Huc re fero etiam mune ra gladiatoria, venationum, arenariorum ludos à Senatoribus, Magiſtratibus, cor ſulibus Romanis edi ſolita. l. 36. f. de cond. omnibus illis, quæ enumeravi, qui vaca- tionem adepti ſunt, immunes dicuntur; quod ex æquitate quibusdam perſonis conceditur: l. 1. f. de vacat. mun. & toto tit. & demonſt. l. civitatibus 122. f. de leg. 1. Ab cum ſeq. de jure immunitat. veluti profeſſori- bus facultatum E. de profeſſ. & medicis lib. o. Denique qui officium habent ſive rars ſive civile, procul dubio mune- ris appel latio his accommodatur: ſed ſo- let addi publicum. Eſt autem munus pu- blicum, definitore Pomponio, in l. 239. S§. munus infra. h. t. officium privati homi- nis, ex quo commodum ad ſingulos uni- verſosꝗue cives; remque eorum, imperio Magiſtratus extraordinario pervenit: ut eſt Sacerdotum & Magiſtratuum munus l. 1. §. hujus f. de luſt. & Iure. ret, duo Poſteriora ſigniſicata:, niſi quod S non Ex quo appa- . ſon om el, ul lit, 1 ⸗ n tiokralun , len n “M n unes,feltr E S D Uunn 1 wtru anlbe zwu dei celer Euun t herit⸗ Dl V r lun ifr, 6 Rgater, lorn fiene de i in ——————U umd. ,& Aͤr Ae,g u prim. Ura 4l Ntmixtun 7 S 65 non omnia munera cum dignitate con- juncta ſunt, vix poſſe diſcerni : quo factum eſt, ut & Paulus non accuratè ſignificave- de verborum . Zuißicatione. rit, ad quod genus munera militaria refer- Ammnune. riorum s, (0l⸗. le emd. gul vid⸗ ond; Phng nutus pu⸗ n, np tiſ⸗ un unus lo 4pP 1 quo non ul ret? qualia ſunt excubiæ „angariæ, geſta- tiones in uſum belli, erectio valli &c. Al- ciat. bic, lignatio, fœ'ni, aquæ, ſtraminis ad caſtra portatio, quæ faſcicularia dici- tur. Veget lib. 2. cap. 7. Quæ munera qui faciunt, munifices dicuntur: ab his im- munes, velut vexilliferi, tribuni „duces Sc. Principales appellantur, ſive bene- ſicarii. MuNICIPESDIC 1.) De mi- litaribus muneribus, quorum reſpectu munifices nominantur, modò dixit: nunc de civilibus muneribus, quæ municipibus nomen dederunt. Quæ ſint civilia mune- ra; ſatis ex iis, quæ dixi; batet. De mu⸗ nicipibus dicemus infra ad l. 22. b. t. Vti- lixas verò hujus legis erit in tit. f. de muner. G hon. cum 2. ſeqg. & multò maxim4 parte trium poſteriorum librorum Codicis. Vlpianus libro i1n ad Edictum. Labeo libro primo Prætotis urbani definit, quod quædam agan- N 1 2 ) 66 pralectiones ad titulum tur, quædam gerantur, quædam contrahantur. Et altum quidem generale verbum eſſe, ſive verbis, ſive re quid agatur: ut in ſti- pulatione, vel numeratione. Con. trabtum autem ultrô citroque- obligationem, quod Græci wνιααπ. αα voοúat, veluti emtionem ven- ditionem, logationem conductio- nem, ſocieratem. Geſtun vero rem ſignificare ſine verbis factam. Ctus verbum ge neraliſſimum quan- A doque eſt, ut in illà regulaà; actus agentium ultra eorum intentionem non operari: l. nen ommis f. i certum pet. quem- admodum & in l. 2. & l. quæ utiliter 5. 1.f. de neg. geſt. Et in omni contractu inſpicien- dum, quid actum ſit: I. nepos. I. cum quæreba- tur infra. h. t. l, ſemper ff. de R. I. l ſtipulatio iſta. §. in ſtip ulationibus F. de V O. & verbum age- re& contractus & teſtamenta cõprehendit S. ſed neq,l. de teſtam. Aliquando ſpecialius eſt, ut in titulo Cod., Ne quis liber invitus actu gerere cogatur. Vbi actum gerere eſt ſer- vi actoris munus in pecuniis dandis & ſuſcipiendis, ſtipulationib. contrahendis, rationibus domin icis tractandis &c. Sic acci- — — Wr oll dur5: ⸗ e 1 11 ſn ſz pee Uhulluer N eNene 1 AK ſiee n aA& Wehend 1 eni o, Ge WDng⸗! nale hene,0, 4 4 1 Vat 1 ſeetu beran ſyu⸗ uſetere — UEdan quiden verbi e. troq⸗ . . GAA. lenn ven- ndoctio⸗ ver ten In. wumquar⸗ egl CS e en Gundlfe nguulb. m 40e⸗ elbul 4 4 . 1 ai ₰ “ I npCen . ltoſti der verborum hignißcatione. 657 n accipitur in l. 6. §. irriam ff. de injuſto ra- pto Cc. l.! liberos 1o. C. de liber. cauſ. Inter- 3 dum jus agendi jumentum per alienum agrum ſignificat. I. 1. §. allus f. de ſervit. ruſt. prad l. inter actaum ibid. & titnl. ff. de itin. altuc, Privat. Hoc autem loco actus contractui 4 5 & geſtui opponitur, atque ſtipulatio in- ter ackus, non inter contractus numera- tur, & Cconſequenter donatio, pacétiones nudæ, liberatiohes; con ractus non erunt, ut in quibus νρπι+enſ&αν., id eſt, permuta- tio nulla verſetut aut commercium. Et . ideò ſtatuta municipialia, quæ ſtricti juris ſunt & propriè accipienda; l. 3. S. hac verba . de negot. geſt. l. qui autem S. apud F. quæ in fraud. cred. de cont ractu diſponentia, non comprehendunt ea quæ enumeravi: per Alziat. hic, niſi eadem eſſet in his diſpoſitio- nis ratio, quæ in aliis contractibus. Ratio enim extendit quascunque diſpoſitiones, etiam pœnales & odioſas, gl. & Dd. in Anth. quas actiones C. de Sacroſ. Eccl. Atque aded ſi mulier vetetur contrahere ſine conſenſu viri aut agnatorum, ne donare quidem po- terit, aut liberare debitores; Bart in l. ſi unus Sbactus ne peteret ff. de pactis. aut fidejubere etiam in caſibus à jure expreſſis, Bart, in li. verſ. quæro col. pen. F. certum pet. Bala. conſ. 9. o6. 6.. nec pignori rem dafe, Fel. in pen.g. de EEäE à 40- 69 xrraleljiones Ad titulum ſe: l.1.S. proinde ff. ſ quid in fraud. patr. Dd. in l. donatione C. de colat, cum id ratione fra- gilitatis & imbecillitatis ſexus inductum ſit, l. 2 abi Bald. C. de adopt. & quod genera- li ſignificatione illa quoque recenſita ve- niant contractus nomine, l. donationis 7. C. de his, qua vi metusvẽ cauſ. I. jubemus. S. ve- rum C. de ſacroſ. Eccl. quodꝗque negativæ . vis permagna ſit l. hoc genus ff. de cond. & 7 GESTUIM REM SIGNIFICARE SI⸗- NE VERBIS FACTAM) Qui aliena ne- gotia gerunt, propriè non contrahunt, §. 1. Inſtit. de oblig. quæ eæ quaſßi contr. & qui Remp. gerunt..Il. Cajus Se jus f. de uſuris & qui Magiſtratum gerunt. l. 1. 5. caſum f. de paſtul. & qui pro hærede gerunt. l. pro hæ- rede f. de acquir. vel amitt. hær. Quo pertinet elegans regula: magis quid geſtum, quàm quod dictum ſit ſpectari, oportere. l. 6. F.de X contr. emt. I. 6. F. de præſcript. verb. Et im- penſarum neceſſariarum habetur ratio;et- ſi res malè geſta eſt l. 4. f. de impenſ. in res 8 eſt hoc verbum. I. air prator in pr. ſ. de min. (ait geſtum accipimus, qualitercunque ſactum, ſive contractum ſit, ſive quid = M aliud R accuſ. nec confiteri, ſe debere vel recepiſ- dotal. fact. Tamen ſæpenumerò generale Ande ſonttn Gotin Vend , Prta (anet Mltran⸗ lacke te 6henin 1 Meln e ſett Uhemi Moine umhen Ueen Por — iſe ig⸗ 1 egt ARtndien 1 II kede leenen ken⸗ ne — ereſl t. Nme done kätr. indodonè d gener. enſita nationi⸗ 1 gut, 5. O. negntiye le . (ANLl⸗ Pena ne- wehnnd⸗ Nntr. Il , Mn & Ainf 4 nr. nr be. d lel tcinet ehum cn nete.l. 1. ei lrin⸗ etdr n, un erd Enelalt . ſf⸗En 11 nĩ 11 ecung ſige gul ziu De verborum ſignißcatione. 69 ‧ Aliud contingat) I. 3. de bonis auth. Iud. e. L (ontradtum non eo loco accipi, quo ne- gotium geſtum eſt, ſed quo pecunia ſol- venda eſt) Vnde verbum gerere com- 9 prehendit & quod verbis geſtum eſt. I. 2. C. quod metus cauſſa geſtum &. Inde ceſſio- nes & transactiones, quæ verbis fiunt, me- tu factæ reſcinduntur. l. pen. & l. ſin. C. eod. t. quopertinet l. 1. & l. vel ei S. geſta F. qus in Fausd. credit. Lex 20. Vlpianus libro 12. ad Edictum. Verba contraxerunt, geſſerunt, aon pertinent ad teſtandi jus. . Deoque etſi uxor ſine mariti conſenſu . contrahere ex ſtatuto non poſſit; teſta- ri tamen poterit, per banc l. & laſon in l. eE fado ſ.de vulgari. & pup. Hinc eſt, quod ven- 2 dito jure gabellæ contractuum, non cen- ſetur venditum jus gabellæ teſtamento- rum. Balaus in l. teſtamenta C. de teſtam. Et licet juramentum interveniens contractus minorum reddat validos & irrevocabiles, Auth. Sacramenta puberum C. adrerſ. vendit. ſecus tamen eſſe in teſtamentis affirmat Al. in d. Auth. Sacramenta, in yetb. exiorta, quod 3z ve- , 70 pryaleſkiarer 44 iitalen EEE. verum Al probat textus inſi ignis in . 4 gquis, in orint. . 4de lez. 3 Sic alienatione ju- dicii mutandi cauſià prohibità non pro- hibetur teſtament: factio: l. §. §. air pra- tor. F. de alien. Iudic. mut. Videtur enim alie- nationis verbum in eo edicto ad contra- cCccus referri. a. l. e. §. alienare. 7 . Geſtionis ſimilit er verbum ad jus t te- ſtandi non pertinet. Nam Procuratore conſtitut 05 ut omnia mea negotia gerat, ut pro me teſtamentum faciat. 6 Hocomne diſfrimen ev aneſcit, quan. 40 utrobique eadem eſt ratio: puta ſi ſalarium tazxatum ſit notario bto quolibe t Contra- 4 palam eſt, in hoc conſtiſturum non ideri, ctu, videbitur in dubio etiam pro teſta- mentis taxatum; cum eadem ſit taxatio- nis ratio, ſcilicet nis juſtum exackionis mo- dum excedat, per Rebußum hic & Lucam de penna in l. gtectterzcnt⸗ col. 2. C. de annon. 7 trib. lib. 1. Quin autem in teſtamentis Conttactus fieri poſſint, nihil vetat. gl. ſing. in l. haredes §. fin. fF. de teſtam. l. mirum I. 46 rise 41. Lex 2ar. Paulus libro 1. ad Edictam. Princeps bona concedendo vi- detur eciam obligationes concede- ſenan i I nen.60 tnit rl In⸗ alll e 4 H enin iun -— De verborum Kanißicatione 4 71 ione.. T T Ec lex ad deportatos pertinet, aut 1 onn in metallum damnatos, quorum bo. ar d. na ad fiſcum tranſeunt ;l. deportatorum ſ. de imdt. pamis., etiam futura l. 2. C. de bonis proſorigt. conti. ubi Cajas. Hos ſi Princeps, id eſt, Impe- 2 rator l. pen. C. de conſtit. princ. reſtituat in in- aAlE. tegrum, non famam tantùm & honorem, rne ſed bona quoque reſtituiſſe intelligitur, ngent, cum Prinçipis beneficium, quod ex ejus On Nlen indulgentia proficiſcitur pleniſſimè in- terpretari debeamus, d. I. pen. C, de conſtit. uh princ. l. 7. C. de ſent. paſ. Quod ſi pœna re- Uhumnm miſſa eſt, aut redire paſſus „nec bona nec e. honores recipit. l. 2. l. 7. C. d. t. Bonis 3 t. autem reſtitutis obligationes quoque tam tete, activæ quam paſſivæ reſtitutæ intelligun- ono. tar: per gl. & Dd. bic. quamvis obligationes uein 6 paſſivæ aliàs in bonis non ſint; per l. bono- u. Tum 79. infra ht. cum alioqui futurum eflet, elumenti ut res eadem in duorum bonis deprehen- datur, quod non minus abſurdum eſt, rmun, quàm quod duo in ſolidum poſſideant. I. 3. 9. ex contrario ff. de acquir. poſſ. Sed hic ideò paſſivæ quoque veniunt, quia res tranſit cum ſuo onere l. alienatio f. de 4 contr. emt. „ 2— Preledtiones ad titulum S FLex s2— Cajus libro 4. ad Edidtum propinciale. ſtituere eſt, etiam poſſeſſorem fa- cere, fructusqué reddere. pleraqué præterea reſtitutionis verho conti- nentur. S . Tſi nemo aliter in actione ad exhiben- dum abſolvatur, quàm ſi rem in eäd- quocunque modo intentione actori inte- gram exhibeat: !. 9. S. quantum f. ad exhiben- buit, ſed poſſeſſionem retinuit, per text. bunc, quod notandum eſt, ut non ſecutâ vindicatione non intelligatur interrupta 2 poſſeſſio l. oficium ff. de rei vind. In rei vindicatione adreſtitutionem agitur, d. I. §. quantum, ideoꝗque fructus quoque ve- niunt, l. fructus 22. . de rei vind. & intereſſe, ſi deterior res factaeſt, l, non ſolum F.d. t. aut culpà poſteſſoris perierit. I. qui petitorio 36. ff. g. t. Nam omnem omnind cauſlam reſti- tue- benn FPlus eſt in reſtitutione quam Præſentiam corporis præbere: re- dum. tamen nondum reſtituit, qui itaexhi- eitele l/ Caloen Ate etunue ncin antn Munn CUun S 6 (l Uclirt ehrn⸗ tlerlltna Cnemnn⸗ onnrikr, — 1 4 lenu rm Gejis n ecn in er ipkelen Cinn Munin Uln ialt. ne glin ibere d befe: Nren fi. Dhenge bo i. Aexhiderr lem in ea. S WMorl mte⸗ .4 ihhen bailiktelh. uit, ier ten 1 von ſeent imeltuhn nut. ln re olrn . . Moe e⸗ Literelle 4. t,dt ginri,i am cke N De verberum fignißicatione. 73 tuere compellitur. I. lulianus 7. S. idem luliaz⸗ nus d. t. Quod & in hæreditate reſtituen- da locum habet. toto tir. ffad Trebell. Vtrum 5 autem Princeps reſtituendo bona velit etiam fructus ante reſtitutionem perce- ptos reſtitui? pugnant Dd. laſon ait in I. jusjurandum S. fin. num. 19. de jurejurand. 1. iin. num. 7. perſ. yerpetus C. de conſtit. Princ. Contrarium tamen verius videtur ut fru- ctus non veniant per Auth. idem C. de hbæreti- cis. Ceſſat enim ratio, ob quam fructus alioqui reſtituendi ſunt: ſcilicet quod in- juſtè percipiantur. Atq; adeò meritò reſti- 6 tuentur eo caſu, quo Princeps ipſam quoq; condemnationem »ceu injuſtam, irritam Pronunciat. Alciatus hic. allegans I. quod ſ mi- vor S. Scavola ff. de minorib. quæ hanc ſen- tentiam tamen parùm confirmat. Sed cum ejus reſtitutionis ratio in ſummâ æ quitate conſiſtat, meritò non aliunde; quàm ex ejus dictamine probationem Hujus ſententiæ capiemus d. I. 24. §. non ſamper & in negotio merè favorabili ple- niſſimam inter retationem faciemus, quæ naclitur iccel reſtituere 3. in fra bh. . B ter 8 eone⸗ ad tirulum EE. W☛nr0— Laex 23. 3 nptargiinon. 4saihen. Rei appellatione & caulſe jura continentur. hoc agit ſolùm, ut corpus præſtetur, veſa ancilia; ſed omnis cauſſa, ut partus, fructus, & omne quicquid hahituritis erat, ſi tùm, cùm judicium accPiebarur⸗ res re- ſtituta fuiſlet. Hoc enim eſt cauſſam rei reſtituere. l. 20. ſ-.de rei vendicat. Iura quo- què, puta actiones, ſervitutes ;l. go. S. altio- nes f. de hereditat. petit. quia ſervitus jus eſt. l. 1. f. de ſervit. urb. præad. l. hæc autem jura eod. t. Secundum quod dicendum erit, mor- tuohomine petito⸗ retium ejus reſtituen- dum eſſe „quia id habere potuit actor, ſi tempore: accepti judicii reſtitutus fuiſſet. Potuit enim eum diſtrahere. Et ſimiliter qui h hæreditatem petit, ſi aliquæ res hære- ditatis perierint t, puta greges, jumenta, ſer- vi, ſi vinum acuerit, aut nomina de dito- rum deteriora facta ſint, dicendum foret, horum omnium à judice habédam efle in reſtitutionis ſententiâ rationem, quia de- bita exigi Potucrunt, & res tempore peri- tu- Vi rei vindicatione agit „non utique — utec Cugonn mn, Ut Monen Tlne . tiüc etl tege ſienn uarene len Hcumhe lülnnt Ummngre kneliric Flnterte t Wam In Uege ſe ANrend e Z De verborum ſignificatione. 75 turæ diſtrahi. Sed tamen circa hæc æqui- 3 tas quandoquè aliud ſuadet. d. l. ilud go. ſ. 1. de petit. bared. l. j. S. An. de rei vind. ſcilicet ut non teneatur poſſeſſor mortalitatem caullrkr præſtare. Quod ita accipio, niſi proba- bile fuit, petitorem deſtracturum fuiſſe; veluti ſi negotiator fuit; aut ſi jam nunc onntie alii in eventum litis Promiſerat. Nec 4 eken enim facienda videtur oc caſu inter uni- nn verſales & particu lares actiones differen- tia, cum Proculoin 4. l. 40. ſed id tantùm “ ſpectatur utrum poſſeſſor bonæ an malz ulim i fidei ſit? ut hic omnimodè reſtituat pre- Indh. tium duodue deperditorum; ille non ali- adr ter, quaàm ſi alias diſtracturus fuiſſet. lltem el ſi verberatum §. fin. & ibi gl. F. de rei vind. Nec y cauſla eſt, cur gloſſa neget, fundo petito ſervitutem non venire (quod tantundem eſt, ac ſi diceret, ſervitutem novo & pecu- liari judicio petendam eſle) cum res omnis cum omni ſuàâà cauſsâè petita intelligatur: per hunc textum, ſicut & rem vendens vi- detur cum impoſitâà ſervitute vendidiſſe. n. . Kqueduclus ſ. de conir. emt. Itaque cum r iſ videatur vendita ſervitus cum re, etſi nihil nin ickum fit. d. I. aquæductus modò in dedu- SS ctione cauſſæ de ſervitute probatum ſit: vun e „ Cur non ſimiliter videatur petita actione qu⸗ ex emto, etſi non nominatim fiat mentio? npore 1, Etſi lturuserah⸗ „ IEII , em 1lt⸗ — 7„76 Ppraledliones ad titulum òM 6BEtſi Alciatus diſſentiat, tamen cur aliuncd haoc caſu in perſonali actione dicendum ſit, aliud in reali: nulla probabilis ratio reddi poteſt. “ S Lex er.. Gajus libro 6. ad Edictum propinciale. Nihil eſt aliud hæreditas, quàùm ſucceſſio in univerſum jus, quod de- funcõctus habuit. x. Ectis ſucceſſio juris, quàm ecu- Lnia, ut Cicero definivit: etſi & hujus quoqué appellatio generalis ſit, non tan- tùm numeratam continens pecuniam, ſed Gmnia omnindò corpora, l. 17. infra. hoc t. omnes res mobiles I. 222. infra eod. vid. S. ult. 2l. de reb. corporal. & incorporal. Hæreditas autem juris nomen eſt, & tàm acceſſio- nem quàm deceſſionem habet, d. I. 222. id eſt, ut exponitur in l. 3 ff. de bonor. poſſ. uni- verſitatem quandam rerum, non ſingula- res res demonſtrat; & ideò abſqué ullo corpore juris intellectum habet l. hæreditas 10. f. de petit. bered. Hinc non minus da- mna atque onera, quàm emolumenta con- tinet. l. 119. infra boct. nec evictionem præ- fat venditor hæreditatis I. 7. 1.6. C. deevi. DDWD Nec lnbn auuneie N lmmnu AkLluglere lethcont ſtn cklilein Eonpen vancloe eleiet 1 dk. lrne lcnnd t⸗ rd eee Mlnlt –— 2 De verborum ſgniß catione. 77 cn ii Nec admodum referre arbitror, ⸗ ican Utrum jacentem an aditam hæreditatem billm hic definiri dicamus. Nam & adita hæ- relditas, hæreditas eſt: etſi cum patrimonio heæredis confundatur, I. ſed ſi plures 9. filio f. de vulg. & pup. adhuc tamen verum eſt, ſuc- , ceſſum eſſe in jus defuncti: Ideoque & ſe- paratio impetrari poteſt l. . & t. t. f. de ſe- taslamn „aration. &alioqui hæredis mei hæres meus volde. Reæres eſlſe dicitur, ut dicam infra ad l. 6;. bh. t. Ex quibus efficitur, hæreditatum jus 5g non naturalis aut gentium, ſed civilis ju- un e⸗ ris eſſe. Ex naturali enim æquitate hæres ebnds ultra id, quod ad ſe pervenerit, obligari t,non ti- nequit: ut rectè notant Dd. in Rubr. F. de ac- cunum,eSd Auirend. haredit. & C. de jur. deiib. etiamſiin- iftu Mt ventarium non fecerit. Quèd idedò tan- l, n tum in ſolidum eum obligat jus civile, quia Herediu de hæreditate detraxiſſe & fraudulenter n ell. Vverſatus eſſe præſumitur, qui legis ordina- AInl tionem obſervare contemſit. Lucas de pen- r Aul. nain l. quemadmodum C. de agricol. & ceniit- nlr. lib.. Vnde ſi creditores & legatarii con- 4 ne ſcii veritatis ſint, nullam ſcilicet fraudem — hetl. li admiſſam, in foro conſcientiæ quod viro * unns k. bono omni jure potius eſt) ultrà id, quod wenae . pervenit, Hihil petere poſſe graviſſimè Al- men t. iatus in hunc locum ſcripfit. R — 78 Pralelliones ad titulnmm 7 IN VYVNIVERSuIM IuS) qued Mbmn ſic accipiendum eſt, quatenus hoc ſeges lgum bermitcunt Nam quod ex delicto debe-. En at defunctus, ejus petitio in heredem uumun non tranfit, I. pœnales f. de Reg. Iur niſi cum S defuncto judicium jam cœptum fuit. d. . warli⸗ pœnales & dicitur abundè in . non ſolet S8. F. limmcn de R. I. aut quatenus ex delicto defuncti ad “ hæredem pervenerit. l. omnes pœnales f. de oblig. & act. l. toties 44. ff. de R. I. & 1. ſicut 33. ui 3 eod. tit. Et uſusfructus, cum jus perſona⸗ le ſit, cum hærede extinguitur. 3. S. finali lecte f. de uſufr. l. corruptionem C. eod. tit. Hoc tCrnr 2 notandum;, eum qui in jure, id eſt, coram Prætore interrogatus, an hæres ſit, hære- “ dem ſe eſſe reſponderit, ab his creditoribus lnt aut legatariis, qui non interrogaſſent, con- Wltn veniri non poſſe. I. in. ſj. de interrog. action. (iei o 10 Nec ideò, quod quis juſta funebria defun- Mhoreſt éto perſolvit, pro hærede geſſiſſe, credi- A . toribusqué ſe obligaſſe videbitur! ſeriptus 1 VPares fl. de relig. & ſumt. fwun. Cum igitur heæreditas ſit jus quoddam univerſale, ſe- ſienſe Jquitur eam pro parte adiri, pro parte re- Pudiari non polſſe l. 1. I. 2. 1. 10. J. de acquir. Tilin 12 bared. Inde & teſtis eſſe in teſtamento hgz res prohibetur, 1. 9. f. de hæred. inſtit. 8. ſed innaon neque Inſtit. de teſtam op d. ut qui univerſi juris ſucceſſor eſt, & defuncti perſonam ſubit. [Meage Authe. blikn — = = — – 7 4 — 1½) hoc es ucko da. in heretn er nilt n In fuit, 4) ſiet 86 lekuncti d tiles . F uut,t Bgekin 16 ſdl . Mo ich COran. lyhr. k. mn, iin ebri lelun⸗ Heecd mt uhun teenole i, 5 , 1e ℳ totum noſtrum eſſe eſle. ek. pe perborum ſenifcatione. ge jurejur. à mor. praftito & ibidem grolſa legatarius non prohibetur §. legatariis I. d. t. Meminille quoque oportet, tutelam ple- 13 runqué ei incumbere, ad quem hæreditas ſpectat, l. 73. F. de R. I. & hæredem in jus vocatum ibi de fendi debere, ubi domici- lium defunctus habuit. l. bares 79. J. dele- dicüs. JUM òB Lex 24. Paulus libro 21. ad Ediltum. Reciè dicimus eum fundum „etiam cum uſusfructus alienus eſt: quia uſus- fructus non dominii pars, ſed ſer- Vitutis ſit: ut via, & iter. nec fal- s0 dici, toturn meum eſſe, cujus non poreſt ulla pars dici altcrius Hoc & lulianus, & oſt ve- rius. Otidem ferè vetbis contrariumr aſſe rit l. 2. F. de uſaſr. Ulusfructus, in- quit Paulus, in multis caſibus pars dominii eſt. Et I. . f. delonis auct. lud. poßid. in ven⸗ ditione bonorum uſusfructus etiam venit, quia appe llatione domini fructuarius quo- que continetur. Sed omiſſis, quæ hic exer- 2 ceri 1 4 ulumfructum non tantum dici ſeparatum 280 pPraæledliones ad titulum ceri ſolent, ſpinoſis ſubtilitatibus, ſciamus à proprietate t. t. de uſufructu & ſeqq ſed & cum proprietate conſolidatum adhuc reti- nere nomen poſſe l. ſi ita ſtipulatus . Titius ſſ. 3 de verb. oblig. ibi, minus esſt in eo uſafrudtu, quem qis pro ſe promiſit, quam in eo, qui proprieta- tem concomitatur. Item l. i cum argentum §. pen. ff-. de except rei juditata, ibi, uſusfractus jure proprietatis quaſi ex nona caußa meus eſſe αt. Qui conſideratione pars domimi . . . 12 im proprié quidem, attamen non ineptè di- cetur. Impropriè, quòd uſusfruktus jus ſit, non pars corporis, ut fructus. l. vaccaæ Ff. de evictionibus. l. dotis fructum 9. uſusfructus F. dejur. dot. Fructus enim pars rei ſunt: 1. frudtus F. de rei vindic. ſic tamen pars ſunt, ut fundus nihilominus torus ſit, etſi fru- 1 1 „. 4 Gus non pendeant. Ideoque qui fundum vindicat, non videtur ideò plus petere, quod non adiecit, detracto uſufructu; nec in penam plus petentium incidit, etſi totum ſuum eſſe dixerit, quia id de partibus fun- di integralibus, non de jure aut ſervituti- bus in eo conſtitutis accipitur. Dixi ſupra yÿ de plus petitionibus in I. 12. §. fin. h. t. II- † lius ergo l. 6. f-. de uſufrudtu hæc erit ſenten- tia. Etſi uſusfructus non dicatur reſpe⸗ Ku domini, qui plenam proprietatem ba- beig Punten, — Wumns eparum gg ſeͤ dhucten g. Titu fuis, An 4 znrnitr. 1 1 chentn iifirdnt nuut eſ⸗ ts Comiti neytec rcns ls Ns lgui. gufu nu tiſnt del mfun ſt,ei n. gi Cundun 4 derru Ucku; neein 1etſ totum Aibuzdt⸗ aut eritu,. .. Duilihe fehet 1 eit ſennen letur reh letatem 4 bet, ſedreſpectu proprietarii, hocque ideò quia uſusfructus ſervitus eſt & res ſua ne- mini ſervit: I. 1. f. de ſervit. junct. l. atifrui ſf. Ii uſusſr. petat. tamen hoc interdum aliter ſe habet, utcum res dividuntur inter cohære- des. Iudex enim familiæ heriſcundæ uni proprietatem, altetri uſumfructum adjudi- care poteſt, tanquam partes hæreditatis. 1. & guto §. 1. F. fam. herciſt. Item re evi- ⁶ ctâà vel in totum vel pro parte, emtori in venditorem regreſſus eſt.l. 2. . de evict. In- de ſi uſusfrucus evincatur, ex evictione tenetur venditor. l. ſed & ſi quid. eod. tit. Quintus Mucius ait, partis ap- pellarione rem pro indiviſo ſigni- ficari. nam quod pro diviſo no- ſtrum ſit, id non partem, ſed to- tum eſſe. Servius non inelegan- ter, partis appellatione utrumque ſignificari. T N rebus ſuâ naturâ dividuis pars an to- Ttum ſit id, quo de agitur, ex voluntate eorum pendet, quorum res eſt. Et ideò qui fundum Sejanum legaverat, quem eun- dem per duas partes locaverat, totum le- ”JMVMG F gato 1/ 32 pralegtiouer 44 titalum 8 gato Tedere debere Paulus reſp ondit . niſi rm beores evidenter probaſſet ,de quàâ parte teſtator ſenſiſſet. tunc enim partem tan- 2 tùm cedere. l. Cajus S. Titius 9. de leg. 2. Hoc notandum, etſi vindicans rem deſignare gebeat, id eſt vel partem vel totum: l. 6. . de R. V. tamen totius corporis fieri reſtitu- tionem, cum de claratione, pro quà parte reſtituatur: quod & in pignoris capione, quam manus injectionem i interpretes vo-. ant, locum habet, per Rebußum hic verſ. . &. „. Lex 26. Alpianus libro 16. 4 Edicum. Partum non eſſe partem rei faurtivæ „Scævola libro II. quæſtio- num ſcribit. a (QImilique modo fructus rei i ſartiræ fur⸗ tivi non ſunt: nam in plerisque eodem 7 ſünt; jure fructus & parrus, per textum & t juſtißimè 44. ibi, alioquin eandem rationem juiſſe, iij . = = — == ibi notata, in S in pecudum Inſtit. de rer. diviſ. l. à duc in cæteris rebus f. de ædil. ediécto. Adeoque etſi res furtivauſucapi non poſſit: S. furti- præ quoque res Inſt. de uucap. partus tamen ancillæ furtive poterit uſacapi. ſi apud bo- . næ nocdd Olan R fle (K. 4 rem a 1 0 1 eer en n! Eun E e⸗ llden ie dli⸗ feige 1 Uen ane⸗ fuifllen nfn int innnn eytens lln ſer lberhee menen ſenunre tun d niſe 1 uterge nitmnch an. — — Denerborum ligrißicatiane. 2,/ næ fidei poſſe ſſarem Onceptus ſit. I. qui ras u Nan 29. §. antilla verſ. ſed 4 concepit F. de furtis nen e. ud ſi Prægnans ſubrepta eſt, aut apud e furem concepit, Partus quoque furtivus “y eſt. g. l. qui vas & l ſi aliena 5. n. F. de aſucap. umtli In eadem cauſe4 fructus ſunt „quorum; feiiten alii ſtatim, alii poſt impletum uſ ucapionis Oqua tempus, emtoris apt bome ſdei poſſeſſoris tü cat HKuant 9l. ſe giit er S. Iland F. * ücap. . rauAts ð eihteies d „5. 7. de ie iris. de qu elegantur &. dodtte Sn i ni W.:ſemb. in Inſtit tit. de rer. diviſ. S. ſi quis à non domino. IHlud certe, quod fructus extan- 4 tes apud bonæ fidei poſſeſſorem omnes ſi- u., ne diſcrimine reſtitution: obnoxios eſſe plerique tradiderunt, jdque per genetali- — unen i tatem l, certum . de rei vind. & diametro pu- 1 elte gnaré videtur cum l. ix pecudum. 25. ibi, NRa- tim plene jure . de uſur. d.. ſesuitur 5S. lana, ihi Katim emtoris fiuunt d. l. ſrultus 5. fF. de uſur. ekriti⸗ ubi evidens diſcrimen ister naturales & eiſreun⸗ induſtr iales ſ⸗ ruct nobonirurt uoad oc, guuust ut bonæ fidei poſſeſſoris fiant vel non fiant: eie. cum tamen vix dubium ſi ex generali uſu- uimkſi capionum regulâ, naturales quoque fru- r Meoc tus bonà fide perceptos uſucapi poſſe Ulre g 1. bone ſidei a8. ff. de a c*. rer. dom. ibi, ſuos fa- rus tio cit interim id eſt, donec à domino conve- liceh niatur: etſi Paulus ibi &d. S lana non omni⸗- , modò ſecum conveniat, quando hic omnes r 5 fru- 2 . „ 324 Pralectiones ad titulum MM fructus bonæ fidei poſſeſſoris ſcris Üe ( agnos non fieri, niſi conſumtos, ſerip . Mon Denique notandum, etſi equà aut l a Ges przgnante vendità fœtus unà venduus n intelligatur, tanquam portio viſcer um ma- ulute trris. 1.1. §. ex hos reſcripte f. de ventre ha. ttnn! tamen quoad evictionem pro parte vendi- niunen tionis non haberi. I. i gragnans 13. G l. 774. Upeten F de ev 7. 2è “” IImn ken 3 Lex 27. i,go in Vlpianus libro 17. ad Edidum. iblili Ager eſt locus, qui ſine vil- Mſug la eſt. in IIla eſt domus vel a diſicium extra Htllm dend V urbem in agris factum. l locus 60. 1. Stipendium à ſtipe apne 1. frltgenen tum eſt, quod per ſtipes, 1 * u ſie modica æra, colligatur. Idem hoc eirlen etiam tributum appellari Pompo- uniint nius ait. Et ſane appellatur ab d tleine tributione tributum, Velex eo, quo Eunnln. militibus tribuatur. Stipe De verborum gnificatione. 8 ſei de nliſt. P S Deorum ſacrificia colligebant veteres, aumi Cic. ib. 2. de leg aut quam mendici colli- n Tenee gunt „quod perutili conſtitutione l. un. C. ſerunn. de mendicantibus palidis l. 11. vetitum eſt, & enne iß repetitum in Nov. so. aut denique quam in ne ven militum mercedes contribuebant. Hinc t6 à ſtipe pendendâ ſtipendium dictum. No- tandum autem, militem ab hoſtibus rever- ſum non recuperare ſtipendia ejus tem- poris, quo in captivitate fuit . 7. C. de re un. milit. lib. 12. vid. gl.in l-arboribus 12. §. de illo, in verbo, agrotante ff. de uſufr. l. diem functo & iͤhi l lud pa. f. de aſeſ[ſ. Tributum propriè id eſt, quod provinciales magiſtratui præſtant, fanen exercitus alendi cauſsâà. clun e ℳ 601 lb A Lex 25. Paulus libro 21. ad Edictum. Stips eſt minuta pecunia, quam in 1 Alienationis verbum etjam: elt uſucapionem continet. vix eſt enim, NHut non videatur alienare, qui pa- Vnho titur uſucapi. Eum quodque alie- omg nare dicitur, qui non utendo ami- urib', ſic ſervituces. Qui occaſione ad- eo quirendi non utitur, non intelligi- .—— 2 36 praledtiones 44 titulam tur alienare: . Velu 1ti qui hæredita tem Omittit;, aut optionem intra certum tempus datam non ample- itur. Vic conſequcns cſ, ut res eorum qui Llege vel ſtatuto alienare prohiben- tur, nec ſuca pi oſhnt. teſte Baldo in Auth. hoc us portedlum. C. de SS. Ec clej. Vnde res li- rigioſa cum alienari prohibeat tur. lL.lize. C. de litig. videtur ufucapi non poſſe. 1. nec bona C. de oræſceript langi temp. Cui non adverſa- tur l. moræ C. de rei vindic. l. Ki poſt aceptum 15. cum ſo in f. f. eod. quæ ad tempus uluca- Fionis completæ reſpie unt, quod utique ex 1 2. f. de uſuc. ni hil ⸗ æter continuatam poſ- ſeſſionem requirit, quæ Poſleſſio etiam lite conteſtatâ manet; ah oqui vindicatio ceſ- faret, quz non datur miüi contra Ppoſſeſlo- remtl .o iu, . 9y. k. is ti deſß ina rit 24 f. de ttct vind. Interim nec in ilhs ipſis legibe us eatenus uſucaptum ce en fetur, ut Pericti it vindicartio per gl. ibi, in verbo, tradere & d. l. ner bona C. de lag. teinb. raert. Transa- ctio quoqge alienationis [pecies eſt, l.1.. & iſ, ſt quid in fraud. patr. & promit- 0: ue. l. n. C de ecunuchis, quia promiſſa complenda funt. l. unica C. de ſußrag. Paria enim ſunt alienare aut cogialienare: l. En. . . caln Abider errentt Lecnu tali ge⸗ uget Uuteiuneh Crinunn auettie antgun trec n Urn tin lhl Gglnlelg anati di ſlen afteg Ee FIIIN neddd. —- oõ n C. ad L. Felail. a! tque ided alienatione pro⸗ venm hibitâ omne id &letur prohibit. per quod pervenitur ad: lam loratio. . 4e ponſ. Ex qu 4 eadé vegulâ pignoris quoq; hypothecæ vé datio ejus re quæ alien- ri vecita eſt. eſſe ne ScNN quit, cüͦ in effectu in alienationẽe reſolvatur. roh. Isenim finis pi gnoris eſt, ut nõ ſoluto dedi- Mii bito pign'diſtrahatur, atq;ex pretio ſatisfiat oklei rednar t. t. f. de diſt ah. pign. Veruntamen unleh quoad alios creditores, ſive chirographarios felH ſie hypothecarios, tale pign’ valere æ qui- Nπ ratis poſtulat ratio. Fac. 1.114. 5. dipus. 2. ibi, ſed ſtugten poc nec creditoribus nec fiſco fraudi eſt, F. de leg.r. ennu i ut in caſu quo res alienari vetitæ poſtea ju⸗ u dicis juſſione venundantur, ut tit. de bonis nuatamp auth. Iudpoſſ. rel vendaund. Et generaliter &£ lucnkqt alienatio eſt omnis contractus, per quem olcno dominium transfertur l. ſin. & ibi. Dd. C. ereb. nnflu glien. non alien.l. .C. de fundo dot. non alien. Arq; uE adeò ſi quis rem, cujus uſucapionem inhi- 7 bere & interrumpere Poterat, haſſus eſt n r ete. uſucapi in fraudem creditorum fuorum, nuln 1 acroil pauhan ea res revocabitur; ſi ſcili- je Tun cet conicius fraudis fuerit pofleſſor: inter- nehe dum tamé etiã ſi ignarus l.. & l. 10. in pr. f. qus A on, in fraud. ered. ſanéta l. 1. 5. quod no luit, ibi, ſi ipron paſſus eſt HWWä dic abire f. ſi quidin fraud. patr. ſ h Qur NON uTENDO AMISIT SER- — lenate vITITEI.) Scrviutes non utendoamit- — —H ”ßM F 4 tun- 7 A 8 prelettiones 44d malen 4 „ . — tuntur ſpacio deté annor inter præſentes, 20. inter abſentes. l. pen. C. de ſervit. & aqua. gl. in l. ſervitutes H. de ſervit. Niſi ſint inter- vallis diſtinctæ, quæ viginti iduntaxat annis H non utendo amittuntur. l. i fie conſtitutæ ff. 3 quemad. ſervit. amitt. Hinc ſi in fraudem creditorum aut patroni quis ſervitute uſus non eſt, & ſic prædium debitoris depretia- “ tum occaſione ſervitutis amiſſæ reſtitutio . datur actione Paulianâ aut Favianͤ. Quod ſinon acquirit, quod potuit „nihil in frau- dem Liderur facere.l. nemo in ſ. f. br⸗ ſocio. l 144 autem F. quæ in frattd. gred. rum alienatis contenditur, alienationem quidem non valere, Valere tamen uſuca- pionem, valdè: alienum eſſe videtur. Nec enim opus eſt uſucapione in rebus mino- rum alienatis, cum ipſo jure dominium caſu, quo non tranſit, nec uſucapio qui- em locum habet,ut quæ tunc demum ob- fide accepta poſſidetur. Iuſtit. in pr. de uſucap. 8 Nec dicendum eſi hujus diſputationis hunc “ ſenſum eſſe, quod alienatio non valeat, ſi à u:,mmicnore aut ejus curatore ſine decreto faca ſir alienatio; z valcat te tamen uſucapio „cum . ab 2 10 Cæterum quod hic de rebus mino- tranſeat; utpote vendente domino;: aut o tinere poteſt, cum à non domino res bona Her n⸗ Den die 4o a en ſüleon lugts) gehen terehabe (yypu le, , oe⸗ leo⸗ lngedt Nexle laſ⸗ u 4 Kon mol — De verborum gnißcatine. 89 te ab extraneo bonàâ fide poſſidente res mino-⸗- DWH 1.,6 ris alienata fuit. Debent enim aliaen. unin. tio & uſucapio accipi reſpectu ejusdem, aen quia ex æquivocis aut diſparatis nihil in- eh fertur. Si valet alienatio ab alio facta, nfaln quäm minore, valebit etiam uſucapio. Si iinte li non valet alienatio, utpote à minore facta Eeptei. ejusve curatore ſine decreto, nec uſucapio Knntio valebin ni. Cooce Denique quod Alciatas negat eum, 12 tüidau. qui legatum repudiat, a lienare videri, per nu 1I. magis S. fundum f. de rebus eorum. in eoque Lirverſum eſſe, quâm in hæreditate, id ali- ebis nn. ter ſe habere videtur. Nam nec hæredita- eanroren tem repudiando ſine tutore quicquam agir gen cdt. pupillus: I. more J. de acquir. bæred, l. piepillo- let. Ner Tum 5. C. de repud. baved. certé non alid ra. uwinr. tione, quam quod alienare jus ſibi qu-- lommiin ſitum ſine authoritate non liceat. ł Finaln. In eo autem, quod in fraudem patro- 13 ſent. ni vel creditorum alienatur, idem jus in hæ- lermch- reditate & legato eſtl. 1. S. utrum verſ. & ait nolebu lulianus ff. i quid in fraud. patr. . e AuT O F˙IrIONE M.) Optio 14 ohun eſt electionis jus alicui conceſſum, ut I.: man- len, cipiorum & l. ſi tibi f. de opt. legat. & ad hære- eto fibt dem tranſit l. ult. C. communia de legatis. — go,u. §. opti onis Inſtit. de leg. Alia eſt hujus verbi Eignifi catio in h ult. . de jur. immunit. Praledtiones ad titulum — ☛ E 2 . e 5 Oratio quæ neque conjun- Rionem neque disjunctionem ha- bect; ex mente pronunciantis vel disjuncta vel conjuncta accipitur. Lex 29. Faulus libro 66. ad Eaictum. Conjunctionem enim non- nunquam pro disjunctione accipi, Labeo ait: ut in illa ſtipulatione, Mihi heredig meo, te hæredemg tuum. . J Vjus legis & præceédentis §. explica- 1A tionem vide in l. ſapè /3. inſra h t. Lex z30. Gajus libro 7. ad Ediftum pyrorius ale. Sylva cædua eſt, ut quidam putant, quæ in hoc habetur, ut cæderetur. Servius cam efſſe, quæ ſucciſa rurſus ex ſtirpibus aut ra- dicibus renaſcitur. / / 7 — — mr elnp tatls tt lige Uetrn licor 000 Me⸗ ci ine Ge her lanl Chate De verborum ſignificatione. 1¹ 1. — VIva alia cædua eſt, lalia Piftcs. Ad —+— quem uſusfructus harum pertinet aut . uerl iein frui debet, ut proprie-· ll tatis cauſſa non fiat deterior. I. 1. ff. & S. I. In - hn r ſtit. de uſufr. ibi, ſali rerum ſubſtantid l. 10. ff. eog. tit. id eſt, arbitratu boni viri, . 9. in pr. Dera. g. t. & quemadmodum bonus paterfamilias uteretur, & quemadmodum dominus ipſe uti conſuevit, ut ibdem in fine colligitur. Quod poſtremum verum puto, ſi de am- pliſicando uſufructu agatur, ſecus ſi de 1nn. (carctando. Iſta enim omnia ex conſue- tudine circumſtantiisque dependent, & wdi ideò certàâ regulàâ comprehendi 1 gulàâ comprehendi nequeunt. S Hoc modò obſervetur, non protinus ob 2 quamlibet minimam deteriorationem fru- ctuarium privari jure ſuo. I. ſcio f. de in in— ahir. tegr. reflit. Bald. in Auth. qui rem C. de Sacrof.— SSeccl. Item & intempeſtivè cæſa ligna ex 3 FSFylvà cæduâ non ideò protinus proprieta- rüfiunt, mortuo fructuario, antequam tem- .. peſtivè cæderentur. l. ſi abſente . de uſufructu. ee IIIud quoque obiter meminiſſe proderit, 4 gücin obbligatà ſylvàâ cæduâ non ideò cenſeri obli- eue, or Zatas domos, ex illius ſylvæ materiâ ſtru- ſce Gtas l. i convenerit 19. S. ſi quis caverit F. de pi- gnor. ad. Quod de cæduis diximus, idem 8 in Haſcuis ſylvis juris eſt. IIIud notandum, Qle⸗ aut la⸗ Praleſcliones ad titulum 92 Clericos, & conſequenter obrationis iden- titatem ſcholarum antiſtites, non poſſeà communibus paſcuis prohiberi, quaſi cives non ſint & civilia non ferant onera Bald. in I.1. f. ad municip. Panorm. in c. fin. de paroch. . Item illud, agi poſſe communi dividundo cum eo⸗ qui plura pecorum capita in com- munia paſcua velit agere, ſi ea omnibus ci- vibus alioquin (uſſicere non poſſint: ut no- tat Alber. in l. Imperatores F. de ſervit. ruſt. præd. Bertrand. conſil. 240. n. 10. Cravetta conſ. ée. num. 3. Stipula illecta, eſt ſpicæ in meſſe dejectæ, nec dum lectæ, quas ruſtichcum vacaverint, colligunt. Oc olim prohibitum erat populo Iiras litico, ſcilicet ne ſpicas remanen- tes colligerent, ſed pauperibus & peregri- nis dimitterent. Levit. 19. verſ. 9. & 23. verſ.22. Ceterum nortandus hic eſt caſus l. qui fundũ S. ſundivenditor fj. de contrab. emt. ubi ſeges ex ſtipulà enata pacto, quo fruméta manu ſata venditor recepit, non continetur. Novalis eſr terra præciſa ‚„quæ anno n M 1 ltun⸗ Kirtr asehe Dhea Ulerun n reroe menof . altio Kluer ſtnn n R Wan — iden. oſe⸗ lcines t in 1unh⸗ jidundo com. bus cc.. no⸗ tm en et in u gau nlo emanen . pete li. eft gyien bileoezen . 4 4 un ——1 anno ceſſa vit, qua m Græci yéanv VO- ϑnmel novalem perpetuò noyalem cen- ſeri, quoad decimarum immuntatem, eè quod Privilegia debeant eſie perpetua; per fin. extr. de pri il. abſurdum & inconve- niens eſſe videtur, cum eodem argumenro omnes agrià decimis immunes eſſe debe- rent, ur qui utique aliquando fuerint no- vales. Et quod de privilegiis dicitur, ea de- bere eſſe perpetua: illud verum eſſe admi- ſerim, ſi cauſſa privilegii ſit perpetua. Vnius⸗ cujuſque enim rei propria & genuinamen- ſura eſt, ejusdem cauſſa. Iam verò immu- nitas noval'um cauſsâà eſt, ut, qui ſterilem & aſperum locum magno labore ad cultu- ram revacaârunt, (nam hùc quoque, ma- zime noſtris moribus, pertinet novalium appellatio c, 1. & c. 2. extr. h. t. ) non ita graventur decimis, quàm ir, qui nullo ferè labore ex agris œGcuRdiS & pinguibus lon- gé plures & uberiores fructus percipiuut⸗ novis illis priſtinam ſuam feritarem plerun- que adhuc redolentibus. Illud tamen pri- vilegium meritò non debet in infinitum porrigi. Nam iph quoque novales agri tandem manfſueſcunt, & primum laborem ſu4 De verborum ſignificatione. 9² Uod Rebuffus hic tradit, terram ſe- Ccus immiſit. XV. ) . 94 Praleltionet ad titulum — mus à putarem decem annos; ut novali- hlils decem annorum ſpacio quali præſe cri- ptum ſit. arg. 1. ſorma in 5r. verſ. z ratum f. de — 1 S —— „ . 8 . 4 . . „ 4 — H ſeh ec cnim Apparet, cur illud de- I Pratam in centum deferendum ſ uocd 1o. annis ſectum eit, quam ut Ulud, . quO10. annis ſe ctum non eſt, immune ſit. Ert decem annorum immunitas videtur pri- mo culturæ labori ſatis reſpondere. Integra autem eſt, in qua non- dum dominus paſcendi cauſsà pe- I Ntegra terra quid ſit, ex ipfis verbis ſatis eſt perſpicaum: integra ſcilicet ad pe- cus paſcendum „& nondum depaſta: ut opus non ſit cum Accurſ. ad im pinguatio- nem, ut ipſe loquitur, hoc trahere. V „ „ Glans caduca eſt, quæ ex arbo- re cecidit. ſuà feracitate aut fertilitate abundé com- penſant. Unde æquum eſt, ut communi cum cæteris jure poſtea haberi incipiant. Sed quemnam terminum huic rei ſtatue- SGlan- de nerloran ſtriher oui. „ YM “ . Gck appellatione: omnes frudus — GmIn contineri traditur inl. qui venenum 234. voan. 5. 7. P. 7. Cum vero caduc um aliàs id dica- 2. Guck. tur, non quod cecidit, ſed quod facilè caſu- onl. rum eſt; adeoque non ad actum ſed ad Po- lreſc. tentiam referatur: apparet hanc expoſitio- r nem ex proprietate ſermonis non venire, adde. ut Alciatus hic annotavit. nnneh. Paſcua ſylva ſitqus paſtuſpe- . ketrr i cudum deſtinata eft. 1 Ve referantur ea, quz ad pr. Ruje⸗ L dicta ſunt. JMc am. Lexr 3 Ulsi e. Uleianet libro /5. ad Edidtum. H Pratum eſt, in quo ad fructum e Percipiendam falcs duntaxat opus h eſt: ex eo dictum, quod paratum P ſi, ad fructum capiendum. rgunſ⸗ . Tusos non continentur prati appel- htione terræ infrugiferæ, aut ex, quz non ex ſeipſis ad fructum Peicibieganen aacbo⸗ Paratæz ſunt; Vveluti agti, qui cu lturà opus hibenti ln, 2 diſtr. pign. Et actio quanto minoris locum DU 7 96 Prelesjiongs ad titulum habent : ſed pratumid dicitur, ex quo fœ- õ num percipitur, ubi falce duntaxat opus eſt. Lex 329. FPaulus libro 24. ad Ediétum. Minus ſolutum intelligitur, etiamſi nihil eſſet ſolutum. 1 . Tque ideò hæc ſtipulatio, centum dare ſpondes, quanto minus dederis ejus duplum dare ſpandes? committetur in 200. ſi nihil ſolutũ ſit : arg. bujus legis & l.z. S. minus fj. de 2 tribut. act. ſicut & è contrario ex eâ ſatisda- tione, quod amplius, quàm per legem Fal- cid. capere licebit, legati nomine ceperit, id redditum iri, totum quoque aliquando re- petitur l.1. S. bac verba f. ii cui plus quam per I. Falcid. l. verbum amplius à2. infra. h. t. Et ſi 3 fidejuſſor ultrà pignus ita acceptus, quanto minus ex pretio pignoris diſtracti ſervari potuerit: tantum fide tud eſſe jubes? tenebitur, etſi pi- gnus amiſſum ſit. lI. amißi. 12. in pr. f. de fid. 4 & mand. Hinc eſt, quod parte debiti ſolu- tà pignus non liberatur, ne pro parte qui- dem,; non ſecus, ac ſi nihil eſſet ſolutum. L. ſi rem S. omnis ff. de pign. alt l. quamdiu C. de labene tu (Cngt NEY Mlcro ſi dah An Rran item en nügier, a Mkaneo⸗ ter. cecume ſta lt itn fihe Ann Ennclc itltin lpnnl lan - dDdee verborum Agnißicatione 97 oul habet, etſi nullius omninòo pretii ſit res ven. dita. l. bopem. 42. S. aliquande ſj. de adilit. editt. Quin & hæreditas minus lucroſa vocatur in l. ait Prator. S. 1. F. de minor. quæ nullo modo lucroſa eſt. 2 lrg Lex 7. I YVYValianus libro 21. ad Edictum. ausi Palàm eſt, coram pluribus. n Alàm fieri multipliciter dicitur. Ge- 1 znuf 3 . neraliter quod ita fit, ut poſſit ad no- Alrde titiam pervenire ejus, cujus intereſt C. de . Vis qui ex publ. vat. mur. pec. accep. lib. 10. ubi egen. ¶Al. & Dd. De quo palàm proſcriptum erit, 2 ced? ne cum eo contrah atur, inſtitoris loco non ndot. abetur. palàm autem proſcribere ſic ack et cipiendum eſt, claris literis, ut de plano re⸗. , 4t ctè legi poſſit. I. ſed etfi n. S. proſcribere f. de Ntu inſtit. a. Et quod certum, liquidum, ma- nie mnmtfeſtum, notorium eſt, palàm eſſe dicitur. r, elllp⸗ l. familiæ app ellatione infra b. t. I. naturalem 5. . gallinarum ff. de acquir. rer. dom. cum ſimiſ. er 5 ◻ „ „ XN 1 . e Quorum diſcrimina accuratè hoc loco tra- e l. gqidit Alciatus, cui jungatur, gl. in c. veſtra lum „. ſuper verb. Notorium. eætra de cohabit. cleric. el C & gl. in can. manifefta. 2. quaæſt. 1. Bac.I. haredes loem a21. F. qui teſt. fac. poſ. ßMVMUN Pryalectiones ad titalum ₰ 4 CORAM PLuRIBuS.) Pluralitas quandoque duobus contenta eſt: c. is cui de præbend. lib. 6. c. pluralis de reg. 1047. eod. lib. quandoque pro materiâ ſubjectâ majorem requitit numerum. l. velut: S§. lI. f. de edendo. Semper enim & ubique verba ſunt aliter atque allter pro ſubjectâ materiàâ interpre- tanda. I. filias am. &: ſin. usbi Br. F. de protut. gleſſa & Dꝗ, in l. 3. S. in amittenda. F. de ac- gur. poſeſ. Lex 3. Faulus libro 24. ad Edictam. cutio continetur- T Oc ſuprà eſt ex parte ex poſitum in LT I. dedtores 10. b. t. Actio propié elt, in qu legitima formularum conceptio ob- ſervatur: l. 2. 8. deinde ex bis ſ. de orig. Iur. “ eâ negleétàâ totius cauflæ jactura & pericu- llum erit Vnde non eſt, quod miremur, to- tes de a ctione conſtitvendà inter lurecon- ſfualtos ambigi. l. ſi convenerit. l. arber. S. ſi per eundem ſſ. commun. diyvid. &αρ² Barn. Briſ-. de 2 lormulis lib. y. fol. 355. Perſecutio autem proprie eſt, cum prætermiſſo legitimo agendi ordine ac fotmularum ritu apud 4 ma- 4 Adionis verbo etjam perſe- H De verborum ſignißcatione. 99 Arin magſſtratum, officio ejus im plorato, expe- i rimur, ut Hotomannus docet per l. peca- 1., lh. mnig. 175. infra. h. t. velut fideicommiſſorum haſoten perſecutio, quæ non per formulam. petun- keelni tur, ut legata, authore VIpiano in ſyagm In- ſund an FKit. c. 2,. Itaque mirum non eſt, ſi for- 3 enr. mulis ſolennibus hodie ſublatis C. de for- pn mal & impetr actionis & perſecutionis di- Aee ſcrimen negligatur. Nec confſitabimur, utrum ctio perſecutionem, an hæc illam ceu genus contineat: quod exactiùs di- ſputant Brechaus hic & Hotoman. in rerbo⸗ berſecutio, inter contrarii & . eH Lex 31. Paulus libro 17. ad Edictum. aglm Reſtituere autem is intelligi- WH tur, qui ſimul & cauſſam actori red- maey dit, quam is habiturus eſſer, ſi ſta- lnienun reddita fuiſſet, id eſt, & uſucapio- urlan, nis cauſſlam, & fructuum. a, H Oc quoque bonàâ ex parte explica. 1 io Ne A. 1 tum eſt ſupra in l. plus eſt 22. h. t. Ilud eu leedNH ſciendum, hanc legem ad interdicta reſti- lo „ tutoria potiſſimum pertinere, ut docet in- 10o Praledkiones ad thrulum ſcriptio l. 6. f. de vi & vi arm. In quo non ſolùm fructuum ratio habenda eſt, ſed & cæterarum utilitatum, id eſt, omnium quæ habiturus eſſet, vel adſecuturus erat is, qui dejectus eſt, ſi vi dejectus non eſſet: aut horum omnium æſtimatio à j-udice facien- 2 da. l.1.S. non ſolum. d. t. Verbum enim re- ſtituendi non ad rem ſolùm, ſed & ad litis Xſtimationem pertinet, d. §. non ſolum & l. 3 qui reſtituere 68. f. de rei vind. In vindica- tionibus autem non ſemper omnis cauſſæ reſtitutionem fieri ſuprà im l. 22. h. t. pro- patum eſt ex l. item i verberatum S. K ſer- vus um l. ſeq. in pr. F. rei vind. ET UsucAPIONIS CAuSSAM.) Hoc duplici ſenſu accipi poteſt: primo, ut uſucapta res poſt litem conteſtatam non ſecus reddatur, acſi uſucapta non eſſet; per 1. ſi poſt acceptum & l. ſeq. in f. F. de rei vindic.ſ. Iulianus 9. S. quantum ff. ad exhibend. altero ſeenſu, ut interruptàâ petitoris uſucapione ſic reſtituatur, ac ſi interrupta non eſ- ſet, ne poſt executionem demum rei judi- catæ de novo uſucapionem cogatur peti- ter inchoare; quæ eſt Alciati hoc loco ſententia: ſcilicet ſi ut, actor ideò nõ uſuce- pit, quia eo tempore res ſibi reſtituta non ſit, reus quanti ea res erit teneatur: alle- gantis d. I lulianus, quæ tamen hanc ſenten- Geu⸗ 1 Etmo 1 — — —, 1 luc Unmin tunde rbr uge dolen Gulun ſi I lere Neban ceſ inn Vin Wunenen mlane inennn hllhe il⸗ ſren cikrol Uiemmen llꝛnt ins . ———————M. un eſt, bit ium er ratigli eſſet! u efaciel. enimk . INad lita un .1 nnselle 1nht.o⸗ n,. AUs54 4. , gtino, Nrnm 0I Gorelenpe De verborum ſgniſßicatione. 101 ð tiam non confirmat. Eandem autem im- probare videtur, I. ſis cui,3. 5. ejus rei f. de ſur- tis, quę negat ejus rei, quam pro hęrede quis poſſidet, furti actionem dari, etſi uſucapi poſſet, quia non videatur ejus intereſſe, qui damnum paſſurus non eſt, ſed lucrum facturus. lud probabile non eſt, eo lo- 6⁶ co pro hærede paſſidere eum videri, qui putat ſe hæredem eſſe, cum non ſit: ut in I. pro hæarede f-. de pefit. bared. S. adipiſcendæ. I. QLe interd. Rebuffus in l. 29. verſ. sro hærede F.h.t. iindO e5bent ARet 5 ulactpion ota non en un teiſn ogtur pen hoc loc Onindn eſitnun, neatur: i lunceſent/ non autem eum, qui verè hæres cum ſit, rem alienam, quam hæreditariam eſſe pu- tat, bonàâ fide poſſidet. I. . f. pro barede. Priori enim modo qui poſſidet, non uſu- capit, arg. l. deperditum ff. de petit. heæred. quod tamen in d.! ſ is cui præ ſupponitur. Ergò caſus ejusS ita figurandus eſt: Titium, cui res aliena ſubtracta eſt, non poſſe uti repli- catione uſucapionis, quà rem ſuam feciſſet, niſi furtum interveniſſet, contra furem ex- cipientẽ & probantem de dominio ſive ſuo ſive alterius: in quà ſpecie manifeſta eſt ejus reſponſi æquitas. In eo autem, qui pro emtore poſſidet, aliud dicerem; cum ejus interſit potius furti, quàm ex emto agere. arg. l. ita& 12. S. ſed utrum. F. defurtis. —C 3z Lex Preledtioner. 44 titulum Ulpianus libro 33. Ad Edidum. Litis nomen omnem actio⸗ nem ſigniſicat, ſive in rem, ſive in perlſonam ſit. A Ctio in rem eſt, per quam rem no- ſtram, quæ ab alio poſſidetur pPeti- mus; in perſonam autem actio eſt, quâ cum eo agimus, qui obligatus eſt nobis ad faciendum vel dandum aliquid l. aftionum genera f. deoblig. & act. 8S omnium Iuſtit. de act, Quodvis horum fiat, lis dicitur; etſi & an- 2 tequam at, actio ſi. Hæc enim, ſi verbi proprietatem ſpectemus non iblan con- troverſiam, aut inſtantiam, ut hodie loqui- mur, ſonat; ſed jus ejus fatiendæ ſive mo- vendæ: lis autem ipſam controverſiam, cõfictum, di! ceptationem proprie ogniſi- 3 cat. Actioni non niſi 30. aut 4o. annis pl erunque præſcribitur: l ſit ut. l. alt. & to- to tit. Zaſßim. C C. de praſcript. 50. rel 40. annor. liti e concertationi & inſtantiæ biennio rrienniové: l. properandum C. de ludie. inter- dqum citeriore tempore l. ult. de temp. & re- rar. aptell l. un C. ut omnes judices tam civil. 4 ine lis Pehdens dicitur, & litem decidere C.ul S Lex 36. Citk nte,t. nemos femnzt omudbun e ſerbe en lſic 8 de lut N de ionug krdtch l erbi gttorelkin teben. l 40 unns AMN Vr beenlid ltt nret⸗ nn. 1 ten ni en gecer ℳ 5§. ſi is f. dejurejur. Dde verborum fgnificatine. 103 C. ut lite pendente l. 56. de re judic. in litem ju- rare, t. t. de in litem jur. in actionem jurare nemo dixerit. Hinc litem conteſtari, li- tem æſtimare, litem ſuam facere: de quibus omnibus Hotomann. de verb. juris in verbo litis: fusèe. Litis autem conteſtationis Varii effe- Ctus ſunt, præcipuè quod per eam mora & mala ſides contrahitur: l. 2. F. de uſuris l. ne- mo ſj. de verb. oblig. atꝗque adeò omnes fructus deberi incipiunt: l. ſed etſi S. A autem ff. de pe- tit. hæred. cum ſimill. quod pœnales actiones H ad hæredes tranſeunt, l. omne: pœnales 139. l. pœnalia. 164. f. de R. I. & in bonis eſſe inci- 5 piunt, l. injuriarum 13. F. de injur. ſicut & po- pulares l.3. . de pop. adtion. I. pœnalis f. ad L. Falcid temporales perpetuantur l. nam poſtea Lex 37. paulus libro 26. 4d Edictum. Verbum oportere non ad facul- tatem judicis pertinet, qui poteſt vel pluris vel minoris condemnare: ſed ad veritatem refertur. Udex aut ita dabatur: paret, eentum mil- lia dari oportere, Sempronius judex eſto. Hic niſi planum faceret actor, 100000. ſibi 4 104 Prælectiones ad titulum libellam deberi, cauſsâ cadebat, ut Cic. pyreg mm! Roſcio oſtendit. Aut ita dabatur: Sempro. lent nium judicem facio, quantum æquius & melius nian EFit dari. Barn. Briſſonius lib. 5. form. juris. fol. 4 . 372. & ſeq. quo caſu judex vel pluris vel mi- Wa . noris condemnare poterat, etiamſi verbum lin oporteret formulà fuiſſet comprehenſum, aunm hoc modo; quod illum iai dare ſacere oportebit Pnggot 2 ex ſide bond. & . Cæterum in utraq; formulâ Gn verbum opertere tantùm ad id pertinert:“ quodjure actionis debetur, non quod offi. gm cio judicis. Hoc enim poteſtati judicis re Mue linquitur, non ſubjicitur juris neceſſitati: kb 1. non quicquid ff. de judiciis, quia plurimum lochi intereſt, utrum aliquid ex natur4 actionis, feni an verò officio judicis debeatur laſon. Fulgos. finn 3 & alii in l. fin. ſi. de eo quod certo loco. Ideoq; dinn dicemus, eum fidej uſſorem, qui pro eo, qui arbitrarià actione tenebatur, ita ſpopon- “ dit: quod eum dare facere alteri oporte- N . ret, id fide ſuàâ eſie: non teneri in id, quod ex Prccn condemnatione judicis accidere poſtet. d. . ll, ISn. ſ. quod certo loce. R . Vlpianus libro 25. ad Edictum. X Oſtentum Labeo definit, omne n contrà naturam cujusque rei geni- tum“ t Cen⸗ : Nnne Nen 1 veln. iverbin henſun aernt Etorm ull 1 ninen naulaſt. iſactane. necelſiat gluimun 1 iont n N. 9. leog⸗ de gu in ſopol. neti oorte in guoa eeplet 41 ℳ. nir,obn ei gen. — De verborum ſignificatione. 10 5½ tum factumque. Duo genera au- trem ſunt oſtentorũ: unum, quotiens quid contra naturam naſcitur, trib. manibus fortè, aut pedibus, aut quàâ aliâ parte corporis, quæ naturæ contraria eſt: alterum, cum quid prodigioſum videtur, quæ Græci Pailäoαα id eſt, viſiones vocant. P Artus monſtroſi liberorum loco non . habentur, I. non ſunt liberi 4. f- de ſtatu bom. ideoque nec teſtamenta rumpunt. l. pen. C. de pofth, bered. Et qui tale mon- ſirum occidit, quod ſpecie ſuâ terribile eſt, & vix animam humanam habere judicatur, non tenetur lege Corneliàâ, ut docet Baldus 'ali: in l. quod dicitur fy de lib. & poſth. Ve- runtamen quibus natura humanorum mem brorum officia am pliavit, ut ſedigitis longimanis, herma phroditis, aut qui gib- bis curvitatevé deformes, manci aut debiles naſcuntur, non ſunt protinus pro monſtris habendi text. & Da. in d. L. non ſunt liberi in f. Rebuß. bic verſ quarta l. quæritur ff. de ſflatu bom. Ad officia tamen ſpectabiliora, in quibus dignitatis quoque corporis ratio habetur, non admittuntur. c.2. extra de Cle- ic. egrot. c. ſin. de corp. vitiatis ubi gloſſa fin. ne „ ob 4 IoG Prelectiones ad titulum ob inſignem corporis deformitatem officii — vileſcat dignitas, quod divino jure traxit originem. Levit. 21. verſ. 17. & ſeqq. Deuter. 27. in pr. cum ſimill. De feudo dubitatum eſt, utrum à talibus malè affectis retineri poſſit, cum domino ſervire non valeant, illæsà ejus dignitate? c, an matus vel alids im- perfecti lib. z. F. Sed receptius eſt, ut poſ- ſint per ſubſtitutum ſervire, & feudum re- tinere, ut & gloſſa ibidem ſentit. Dereli- quis infrà l. quæret. 135.b. t. Lex 29. faulas libro 53, Al Edictum. Subſignatùm dicitur, quod ab aliquo ſubſcriptum eſt. Nam ve- teres ſubſi gnationis verbo pro ad- ſcriptione uti ſolebant. Inc colligitur, tantundem eſſe ſub- ſetibere alicui ſcripture nomen ſuum, aut ſigillũ ſuũ ei im primere. quod inſimplici & rudi plebe locũ habere poteſt, quorũ alii ſcribere neſciunt, ali ppria ſigna né habét: verum hodie plerunque oportet utrumque concurrere, ut in teſtamentis l. hac conſultiſ- ſima. C. de teſtament. & notariorum ſignis quæ — (xuint bb Uuc Umeket Neren enrn ſulkme nrſn Tlotanen Matpee ſiilet endkii ure mi 1. Den ubitn is teune. n aleane r . ut pol. adum re⸗ Deteli⸗ 1, cvol 15 ⸗ 1 ſc⸗ 4 8 u un 4 n e De verborun ſenifcutune. 107 quæ in inſtrumento omirti non poſſunt, us probat Cephal. conſ. 238. Kuns. 132. & ſeq. lib. 2. Illud notandum, fubſcriptionis eandem vim eſſé & effectum, quæ eſt ipſius ſcriptio- nis; per text. & ibi not. Inſtit. de emt. & vend. in pr. Adeoꝗue quo quisq; animo ſcripſiſ- ſet inſtrtumentum, ſcilicet ut ſe vel obliga- ret, vel comprobaret illud, aut teſtimonium rei geſtæ ferret, eodem ſubſcripfiſſe intelli- gitur Inſtit. d. loc. lI. Cajus f. de pignor. adt cum fegddemtor c, non liceat Papa 12. quæſt. 2. Un- de ſi creditor inſtrumento venditionis pi- gnoris ſui ſubſcripſi it, non videtur ideò Pi- gnoris juri renunciaſſe, ſed tantùm de veri- tate contractus teſtatus eſſe, ſalvo ſi bi inte- rim jure ſuo. d. I. Cajus. Nec enim potuit creditor ſuâ contradictione venditionem prohibere, arg l. ſape 5. ge rejud. Illud quo- que notandum, eum qui ſabſeribit, quæ non legit nec recitari audivit, non videri approbaſſe ſcripturam; per . ße. ubi Baldug C. plus palere quod agitur &ec. unde ex ejus- modi ſubſcriptione vel renunciatione nec transactio probari poteſt. l. de bis. F.de trans- acl. l. 1. in f f. quemadm. teſtam. aper. Si emtor vini dolium ſignavit, an tra- ditio ei facta intelligatur, ut cxinde pericu- lum ad ipſum pertineat? Et magis eſt, ur non ideò Videatur: traditum vinum, cum tan- 102 Praleſnianes a4d titulum ð — — tantum, ne commutertur, ſignatum ſit: l. 1. BS. ſi dvliam ff. de peric. & commodo rei rend. et- E in aliis rebus ſecus ſit, ut in arboribus ſi- Anatis; l. qaod A neque, eod. tit. cum hoc actum intelligatur. Abique enim actus agentium ſecundum eorum intentionem operari & interpretztionem accipere debent. l. non omßnis f. de reb. cred. 4 Denique cautela notanda, ut ſi gno ſive ſigillo amiſſo. ſupplicatio deru: judici, ut deinceps non valeant actus illo ſigno ſi- gnati: ut probat Rebuffus hic, præjudicii authoritate. PEx eo, quod ex veterum conſuetudi- ne loquend- ratiocinatur, colligunt bonum eſſe argumentum ² ſolitis: per l. ſape 53. in- fra h. t. l. quis Gonaturus 24. F. de uſufructu, & clauſulæ inſolitæz arguunt actum ſuſpe- Qam gl. in l. f quis ſub conditione . de cond. in· RKit. l. fin. C. de can. largitiona l. tit. lib. 10. Bona intclliguntur cujusque, gquæ deducto †ρο alieno ſuperſunt. FE Rgèò mulier, ſi dimidium bonorum ſuorum in dotem dedit, intelligitur de⸗ diſſe ære alieno deducto, nec hoc in com- modum hæredis ejus erit l. malier . de jure dotium ure Ihu — =ꝛ = WVoI nlt ern l. ns nin lnmige. — Dder verborum gwißcatiove. 1093 ſd. dotium. Et bonis ſſco com miſiis credito- à& mer. ribus primùm ſatisfaciendum eſt: I. non wſ- bull. ſuns F. deimre fiſci à uſufructu omnium bo- caunn norum relicto debita deducuntur prius, re- un ſicdui uſusfructus præ ſtatur. I. zſufractu bo⸗ mend norum ff. ad L. Palcid. I. n. f. de uſuſructu leg. qA quodinfra in ! bonorum 49. & i. propria ben b. t. iterum inculcatur. heoe ”õ §. 29. hpl. Arteſtari eſt, abſenti denun- Neldlci ciars. HZ Mã hofuetnl . A Tteſtatio eſt animi noſtri declaratio 12 vborn A juris acquirendi aut conſervandi aut ſgtN. damni depellendi causâ facta & ad abſen- n tem miſſa: Alc. in l. deteſtatio infra h. t. cui unlude⸗ qui non contradicit, acquieſc ere cogitur ſbinlin .5ſilius 17. F. de SC. Maced. Hæc fit aut per N. procuratorem I. 1. §. munciatio, ibi, manciatia- nem tam noefiro quàm aliene nemine facere poſ- ,4r ſumus F. de nori eperis nunc. aut per nuncium, OA aut per epiſtolam. I. 1. F. de centrah. emt. Nam yem. per quemlibetincidenter facta nihil opera- tur. gloſ-: in l. nec ambigi. C. de danat. Guid, Pa- longin pa. deciſ. 222. Bart. conſ.72. per eâ quæ ſcri- lgru beit Hypolitus in! ſi qui num. 64: ſ de quæ/Xt. Ballclld. leciocon in c. i. num. 4. de milite paſallo in V. F. Einc 3 f.u „ dicunt, jura quæ de actibus cum abſentibus xG geeren- 17 . 4 4 ., 110 Praledliones ad tiruluin denunciatione per epiſtolam vel nuncium lI. 1. . de procurat. l. 6. F. de contrah. emt. I. qui autem S. ſin. de conſtit. pecun.l. precario ſ.de pre- cario l. 2. f. de oblig. G ad. l. Fn. ff. de Incertus poſſeſſor eſt, quem ignoramus. 1 P) Atione incertitudinis multa indu- cuntur ſingularia. Incertis perſo- nis legari non poterat: §. incertis Inftit. de le- gatis. poteſt tamen hodie, §. ſed nec Inſtit. d. t. etfi tutor incertus ne hodie quidem dari poſlit d. loc. I. tutor. f-. de teſtament. tutel. Et ² contra incertos actutus generali citatione per edictum publicè propoſitum debet pe- tere citari omnes, quorum intereſt . fin. ex- tra de eleꝗt. lib. 6. Eleganter Gailius lib. 1. obſ. 57. num. 6. E& ſeq. In certum eſt autem, quod probari non poteſt, S. ut autem juncta gl. Auth. ut hi qui oblig. ſe hab. perh. res min. Nov. 72. Cujusve effectus non eſt certus Al. in l. ne in arbitrüs in ſin. C. de arbitr. M N 9 Lex gerendis loquuntur, intelligi de legitimà t e r un⸗ Ett , Aute fbrt vorar e m ennden ſlt he legdmi Huncun ent / nuſlene⸗ AekN ,en Gii wün. kenis Kuln Urlafee. ilifi 9 güilen In entt 18 e * dan ctatoen . Cilius el tumekiuttt 17 AN MM M. vonekcenu⸗ De verborum ſignißcatione. IIfEI SRW Ae LLex 10. ploianus libro. 56. ad Editlum. —R Deteſtatio eſt denunciatio fa- Qa cum teſtatione. H Oc verbum nuſpiam invenitur quam in I. 238. infra h. f. ex cujus in ſcriptio- ne apparet vetus eſſe. Hodie certé hoc verbum aliud nihil ſonat, quam abominari, per c. deteſtanda, de conceßione prabendaæ. lib. 6. Servi appellatie etiam ad an- cillam refertur. H Inc ſtatuta de ſalariis & mercede ſer- yorum diſponentia in ancillarum quoque mercedibus militant. Eiſt enim commune nomen: l. inter ſiuprum. g fin in- fra h. t. ſicut & fratris appellatione ſoror continetur. I. tres frattes Titius Msrius & cia F. de paclis & filiorum filiæ. l. quis ita F. de teſt. tutela. l. 2. S. quon fi pat er ſſ. ad Ter tul. Ide que non ex proprietate verborumfed juris . interpretatione., Inde ſit, ut in odioſis hæc regula locum non habeat, ut filin ex hære- dato fillia non videatur exhætedata: l. 1. §. 6 8 112 Praledliones ad titulum ſed ſi incertum ff. de ventr. inſpic. & ſi filii exu⸗- lum in civitate morari prohibeantur, filiæ non prohibebuntur; Bald. in l. quicuné, n.i3. C. de ſerris fugit. quia minus auſuræ ſunt quam filii. I. quisquis. C. ad L. Iul. majeſtatis. Bart. conſ. So. in ſin. vol. 2. Nam odia re- ſtringi convenit. c. odia. d. R. I. lib. ö6. Simi- liter quando utrunque ſimul exprimitur, al⸗ terum altero non continetur. I. liberos. ff. de ſenat. l. 1. f-. de aceuſat. Nam in manifeſtis non eſt locus conjecturis. l. outinuus. S. cum ita f. de V. O. Et expreſſum facit ceſſare ta- citum. l. cum eæx hlio. §. Klio. F. de pulgari. &W 8. 2. quoque continentur. Familiæ appellatione liberi LI Ocreſervabimus ad I. gronunciatio 195˙. L T §. familig infra h. t. Illud obiter no- tandum, eum cui domus uſus relictus eſt, non ipſum tantum, ſed totam ipſius fami- liam, uſurum & habitaturum. ..2 f.de uſu. & babit. —„. Vnicus ſervus familiæ adpel- latione non continetur. Ne duo quidem familiam faciunt. Non n Püiema = 0 M p atin cniger ne lde lanickbe itau ſechanii Ultrn. Ulnekernt ſtoczuct De verborum ſignificatione. iflicre On pugnat l. 1. S. familiæ j. de vi & pvi Grut, Uin armat. familiam dejeciſſe videri aſſe-& n rens, erſi unus duntax at dejecerit. Verba uein enim ex mente pronunciantis accipienda ntti. ſunt.l. Labeo. H. de ſappell. leg. Senſit autem nod e. manifeſtè Prætor, ſi quis ex familia deje- 4 K. cerit, ünus pluresvé, ſicut materiæ & ſub- initu jecti rario ibi poſtulat. Aliud dicemus i in 2 Un Au édicto jubente ex qualibet familià unum mnſeli hominem ad militiam dari, aut extraneum Guul unn miniſtrari. Nam ſi vir & uxor ſit daunta- celire. zat ſine ſervitio, aut dominus & ſervus, hoc NnH edicto non contineri dicendum erit, ex hujus legis definitione; niſi familia antea ampla in tàm anguſtum numerum recide- rit: quo caſu diverfum jus eſſe traditur, cum nn Wel familia etſi non conſtitui, tamen retineri in undâ etiam perſonâ Ronlte, argumento numitoln univerſtatis. l. ſicut. in f. E. quod lujasc, uiniv. uiet M nom. l. Neratius, ubi cxponetur latius, inſrà ze Cus en el boc. tit. s n. Gajus libro 21. ad Edildtum. “ Armorum appellatio non uti- hl⸗ que ſcuta, & gladios, & galeas ſi- Ne gnificat: led & fuſtes, & lapides. Hujus ZM E 114 Dyreleffiane 4 titulum 1 I mara Pol latione, ex quâ de vi publi- càâ crimen contrahitur. t. t. ff. de vi & vi 2 armat. & tit. 4e L. Iul. de vi publ. Armati intelliguntur, non tantùm qui tela habue- rint, fed & quodcungue aliud, quod no- Cere poteſt: I. armatos. . de vi publ. ſcilicet quo vis vitæ aut corpori afferri poſſet, li- onibus, ſecuribus, haſtis, plumbul is &c. 3 Quin etiam quod ad L. Iul. attinet, arma defenſiva ſole. ut galea, thorax ferreus, lo- rica & c. vis publicæ reum faciunt; quia ter- rvori ſunt ef, cui vis adfertur, etſi non no- ceant. Cæterum pro cujusque conſtitu- tionis materia aliter atque aliter armorum appellationem accipi non eſt abſurdum. 5 Conſtitutione enim lIuſti niani, ne privatis arma habere liceat, Nerv. 8. nemo prohibe- tur gladium 1ſ lolitæ formæ habere, totaque illa prohibitio à con ſuetudine pendet. Conſueta enim, tanq uam norabiliora, ni- ſi ſpecialiter prohibeantur, pro neglectis habentur. l. item. 6 boc edictum. ff. 5 injur. Facit elegans gl. in l. 1. 94. . ltibus mogis pign. 6 ſuper verb.:nutilem. Ideoque armorum ge- neraliter facta prohi ibitio ad infſolita refe: retur, uti majores bombardas colubrinas, GR& ſimilia, „quæ in publicis tantum arma- mentarüs haberi ſolent. Qui contra pro- hibi- 4 Vjus leg is uſus eſt in violenta Se. ar- *„ 4 n nibition mulu googtt geſtnri terchtet fhin Mobr Chr lnn, ne r n ltinn Wintele. robrn iner ent Aunin ð”Wð De verborum ſignißcatione. 11 5 lenikt. hbibitionem arma geſtat, eorum ablatione —7 tenNl. mulcétatur: d. Nored. &;. & ei, qui arma . it quoque permiſſa ad ab uſum & offenſionem ibl. Annt, geſtare doceri poteſt, eorum geſtione in- ltehhh. terdici ſolet. per l. 2. in fin. C. de privil. Scho- quod . ar. lib. 12. ull ſelln um 8 * . . . hmlii VUlpianus libro 77. ad Ediclum. min, S SS Probrum & opprobrium id Unt, gus tt⸗ eſt a b 7 H 2 4 7* . Elik, probra quædam natura turpia Re ſunt, quædam civiliter, & quaſi Arzmum more civitatis; ut puta furtum, Abfiin adulrer ium, naturà turpe eſt. Emm- letintk verô tutelz damnari, hoc non na- pemo lüin torà probrum eſt, ſed more civita- beu Ltis. Bec enim naturà probrum eſt, in e quod poteſt etiam in hominem en idoneum incideres. lo geplekn n..Ee Eceſſaria eſt d'fferentia naturalis & ci. 1 GMH. TNvilis probri ſeu turpitudinis. Illa nul Imue là partium conventione aut lege ſtatutové4 Ableinc fieri poteſt, ut turpis non ſit: hæc poteſt. solbrni Naturalia enim jura immutabilia ſunt, ci- rum . vilia non item. S. ſed naturalia Inſtit. de jure olme natufali & . Hinc non poſſum pacilſci, ne 2 ⸗ S= = 116 Pralectiones. ad titulum ₰ℳ L fuxrti Tagam, vel injunarum, vel de dolo, ſi feceris l. ſi unus S. illud & §. padta ff. de pactis 1.1. §. lud ff. depoſiti. Poſſum tamen paciſci ne depoſiti agam, quamvis hac pactione dolus quoque rcimillus videatur. d. S. illud. f. de pactis. juncto. S. ſed is. I. de oblig. quæ ex de- 3 licto. bPoteſt enim vir bonus etiam, ſive homo idoneus, ut VIpianus loquitur,ine doli cogitatione & propoſito tale pactum inire, cum multi ſint, quibus vel in bonâ cauſsil judicio litigare grave videatur. Ve- runtamen hu jusmodi pactum civiliter pro- broſum eſt, quia fraudis ſuſpicion⸗ non ca- ret. Edemque ratione qui tutelæ, man- dati, depoſiti, aut pro focio judicio damna- tus eſt, infamiam quidem ſubit; per text. hic, & l. 1. f. de his qui not. infam. eam tamen, quæ non à naturali & certâ, ſed præſumptà duntaxat turpitudine pendet, Princeps re- mittere poteſt: h. eos ff. de cap. min. l. Prin- ceps. f. d. ſ. nec facti infamia remanet, quæ nulla eſt, ubi naturalis turpitudo monſtra- ri non poteſt. Secus eſt in naturàâ pro- 1 broſis, quæ nulla Principis ſententia poſ- ſunt non probroſa fieri. d. & ſed naturalia & c. ſin. extr. de eéonſuetud. & I. non poteſt. 65.-f. de furtis. cum facta non poſſint pro infectis haberi ullà temporis diuturnitate. l. in bello. §. “ T. de eeteipe & poſt lim &c. juris in- famia mmiaan fan ietli Seore, ſleatt linuthene oonemum fnonlort mu nor⸗ jore Ixo Ullenti tuonm Nbldart ſeluerinh line hatur⸗ nieſin uns cenia 4 Cpebn nr geni nn 1r 6.5. ill ibleert 8ean e. loguin “ neackun snbon ficenn e⸗ Ciiltend⸗ ione nondl⸗ tutele, mal⸗ ciomun. n, geitent⸗ Earn nen 4 elprrlungtt Prineps . H Reyi elknaet, gl lononlt tatlir, eenteniipol. rundi⸗ nk 1f Uto! inkectt reLinbelt furis il ſun tudine aut neceſſitate ſequuntur. De e verborun Kgnißicatione. rI 17 mig: aufferri eni poreſt, facti non poteſt. l. 2. F. de obſequiis à lib. & libert &. Huc per⸗ tinet illud ex II. 12. Tabularum: Probrum in Senatu ne relinquunto: quod de Senatoribus ſcelere aut turpitudine aliquà contamina- tis accipiendum eſt, ne ampliſſimo ordini contemtum & dedecus pariat ſlagitioſo- rum conſortium. Et l. 6. C. de poſtulando, y infamià notantur advocati, qui non ratio- nibus & jure, ſed probris certant. IN HO MINEM 19ONwMm,) Hãc notàdignoſcitur id, quod naturà & reipſa, ab eo quod moribus tantüm & opinione probroſum & turpe eſt. Quicquid in ho- neſtos etiam homines cadere poteſt, reve- ra atque naturà turpe non eſt, ut hiſtrio- nem, veſpil lonem, carnificem eſſe, etſi hic antiquis cenſoriis legibus extra urbem ha- bitare cogebatur, ut eſt apud Cic. pro Rabirio. Quamvis enim hi homines plerumque ſint deteriores aliis; tamen probi nonnunquam liberi parentum conditionem aut conſve- Vnde 9 probrosè his triſtem & inauſpicatam con ditionem objectare i impunè non licet, nec fides veri à calumniæ & contumeliæ pœnâ vindicabit. I. non convicii. C. de injur.l. eum qui nocentem & ibi not. f. eod. tit. 118 Praleffioner ad titulum — Lex 73. vlpianus libro 68. an Edidtum.,.e Verbo vibtus continentur, quæ eſui, potuique, cultuique corporis, quæque ad vivendum bomini ne- ceſſaria ſunt. Veſtem quoque vi- —⸗ Gctus habere vicem, Labeo ait. / 8 Vivicum debet, omnia debet, qux Avitæ humanæ, ſecundum cujuſue locl onſuetudinem ac perſonarum quali- tatem, ſunt & habentur neceſſaria, id eſt, non tantùm cibum & potum, ſed & veſti⸗ menta, per text. hic & gloſſ. in l. fin. de aliment. & cib. leg. & habitationem. l.legatis al imentis veſtitus & habitatio lieberur⸗ quia ſine his corpus ali non poten ſj. d. t. l. 1. S. mulier fj. de vent. in in poß mitt. Ergs & ligna & candelas, Ber text. noſtrun ,& medic orum curam. l. ſi cum 4 tem. S. fin autem ff. ſoluto matrim. Idem eſt in alimentorum. l. legatis. l. in. & tot. t. de alim. & cib. leg. im pen ſarum.c. ſtatutũ S. inſuper de reſeript. lib. 6.! de bonis S. non ſolum ff. de Carb. ediclo. lJ. divortio S. impedit -. ſolut. matrim. ſuſté- tationis. d. I. 6 cum dotem S. fin autem l. hyems. f. de pet. hæred. I. mutus ſ- de jure dotium. alimo- nia c. 2. uli Decius eæt. de prabend. d. l. mutus. nutri⸗= D punensar Nuttitonk aluin r, Nutin Gan u Mizgne liimn l Ehottn lee ge ul tein muß.t Clltetne⸗ llen e nnine MMunteſun mlanet Meeule ntonn tleE n ſ tun,ſid lult Uiatum Clcheter En mu6 nir. le un hu ien. t. cokporh⸗ mini de. nocle ſn. 10 d. leber r n ne aruan gui. Narn, A l ſel el. ntient gain Aumern nhidnn VN. ,N nlt.,4 ucigitte ſ ℳ cinſli unl hnn Geiun alnr 1PHE zul⸗ reſpondit, non poteſt veſtitum inde poſtu- 1unnt 9 ſußicienter F. ae aſafr. S De verborum ſgnificatime. 119 nutritionis. I. pen. f. de his qui ſunt ſui jur. educationis appellatione. rubr. & l. pen. C. ubi pupillus educari deb. Hæc omnia, niſi 3 materia ſubjeta diverſum inducat, ad quam ubique reſpiciendum eſt. Ideoque uſuarius, quem ex fundo ſumturum, quod ad victum ſibi ſuisque ſufficiat, Ulpianus lare, nec quicquam aliud, quàm quod ex natur4 rei utendæ venit. l. plenum. S. idem Nerva f. de uſu & babit. Sed & loquendi 4 conſuetudo ſpectanda eſt: Nam victus quandoque amictui opponitur, & ſtrictim pro cibo potuque ſumitur. Minimè autem mutanda ſunt, quæ certam interpretatio- nem ſemper habuerunt. I. minime f-. de legib. Unde qui ſervo victum & annuam merce- 1 dem promittit, non videtur veſtem intel- lexiſſe, & præter cibaria nihil debet. Bart. in I. legatis., F. de alim. leg. IIlud notandum, g vicum, ſi debeatur, deberi habitàâ ratione facultatum debentis, & pro ejus perſonæ, cuidebetaur, qualitate & dignitatel. pen. ff. de aliment. & cib. leg. l. 1. S. mulier. f. de vent. in zoſſ. mitt. l. ſer vis urbanis ff. de leg. 2. Item ætate. l. tum unus S. fin. Abi Br. F. de alim. & cib. leg. Elegans text. in l. ſed & ſi quid. 15. S. Ii 4 1erx Pralectiones ad titulum Lex 14. Astn Et cætera, quibus utendi, cu- randive corporis noſtti gratia uti⸗ mur, eò appellatione ſignificantur. . Rgô ſi habitionem dederit loco peri- ut arcem limitaneam, cogetur etiam muni- tiones, quas vocant, dare, ſine quibus alu- mnus tutò habitare nequiret, arg. l. pen. & ule. F. ge in rem verſfſo. 2 CuRA NDILQIE CORPORIS.) PBPrgèò medicamenta debentur neceſſaria. I. 7 in f. ibi, vefecerit, reſtauraverit cuml. ſeq. ff. de 3 impenf. l. icut impendia. Ede uſufr. NecAl- ciato aſſentior eziſtimanti, catapotia & de- coGiones cæteraque medicamenta pretio- ſiora alumno non deberi per l. in rebus. g. peſſunt ſf. commod. Palàm eſt enim, commo- datum non hac inte ntio ne fieri, ut commo- datarius medicetur rei commodatæ, quem- admodum nec veſtire cogitur commoda- tum ſervum, modici temporis cauſsâ: arg. 4d. §S. peſſunt. & per Rebuß. bie, at qui victum ant alimenta ex legali aliavé quavis cauſs4 debet, is omnia neceſſaria debet, tuendo cu⸗ —◻ (loſo, latronibus aut piratis infeſto, Aur nennctio 1 ndarun Nidltet Mendume n amniun li un ini nh Hittide tendi,l ratia u⸗ ificaneuu tloco er. L nis nto etium moni gbs l. ,lſen 15O115 celant len er e NecAN. le⸗ enupleti⸗ is Nher n,coIIO. utcommo⸗ 1e, ucn⸗ ommoda- uſsa: an. Nis caule , tuene De verborum ßeniß catione. 124 1 õ 1 r cutandoque corpori, ut biegl. races. ubi Qixi. An igitur S& difeiplinam & præce- 4 ptorum mercedes præſtabit? Et etſi hoc indiſtinctè negetur, in l. legatis 6. f. de alim. & cib. leg. tamen hoc ex perſonarum digni- tate, tonitionen fkettlone, loci conſuetu- mentis aliter arque⸗ aliter à prudente judice ſtatuendum erit. I. 69. §. gener. l. quæro. 60. f. de jur. dotium. I. plenum S. equitii. f. de uſu & habit. cum fimill. Fac. l. 6. S§. de pupillo f. de Car- bon. eict. &. zui ßlium F. ubi pupillus educ. Lex 4. Plyianus libro 5. ad Edidum. In ſtratum omne veſtimen- tum contineri, quod injiciatur, La- beo ait. Neque enim dubium eſt, quin ſtrag ula veſtis ſit omnne pal- lium, eρρoονοονα. In victum ergôò veſtem accipiemus, non ſtragu- lam: in ſtratum, omnem ſtragu- lam veſtem. 8 Su Tragula veſtis non eſt ad uſum quoti- dianum incceſfaria; hinc victus appel- H f la- 122 Praleltiones ad ritulum — - — latione non venit: venit tamen lectus. l. 2,4. infra. h. t. Eſt autem ſi ragula veſtis hoc lo- co ex Dd. ſententiàâ, quæ tàm palli, quàm ſtrati uſum præ ſtet „quali Græci olim ute- bantur. Cætera ex ſu perioribus Patent. Lcx 46. lyianus libre 59. ad Edictum. Pronunciatum & Statutum idem poteſt. promiſcuè enim & pronunciaſſe & ſtatuiſſe ſolemus dicere eos, qui ius habent cogno- ſcendi. Gitur, quod ad ſententias judicum at- LHtinet, eadem eſt pronunciati & ſtatuti ſignificatio. l. 1. l. in ſententüis 59. S. qui ſortis czy I. ſeq; f. de re jud. l. Emilixs 32. in f. pr. f. de minor. l. Titiæ 25. S§. item quero f. de aur. & arg. leg. l. 1. S. ſuſpecti f. ad SC. Turp. I. poſt ſenten- tiam 9. C. de ſent. & interl. l. 6. C' de execut. rei zud. Quod & in pedaneis judicibus, item- que compromiſſariis obtinet, cum cogno- ſcendi facultatem habeant l. inter pares 38. F. de re jud. l. g. S. ſi quis tondemnatus u. t. l. F ſer- vyus j0. S. 1. F. de leg. 7. l. ſed ſi cempr omiſſum 14. V. de recept. arb. Aliàs in diverſo ſignifica- tuhæc verba accipiuntur. Nam pronun- ciare De (ep Ummun⸗ ct Min Ctſtdn. ſehsfe adl⸗ Wernd, fin 1 Kar bende M 1 —. lednle. Feltishor. Paliisgen bo⸗ Paten. lin. Nattuon 1e euicn ſe emns Nnr . dicum 4 ani & keuen 1 A rin ur. l oſ ſann. le erelut. Giclbus Ken⸗ eer M 18 1 , t.t L ſſe⸗ ltiſeml ſ. nice o lighun, n pont e – De verboram ſignificatione. 12 ¾ HEEE— 5 — guè nuncupare l. ex emto 1/. SF. qui autem 15. verſ. ſed Iulianus ff. de act. emt. l. 1. F. 1I. in f. l. quod ſi nolit 31. S. 1. F. de adil. ed. I. qui liberta- tis 69. §. 1. f. de evict. l. mortuo hærede 15. F. 1. F. de ſtatulih. l. 2. C. de ſent. ex brev. recit. Sta- tuere verò, quamvis etiam rem perfectam ſignificet, & cum effectu, non verbotenus accipiatur: c. in his 15. extr. h. t. tamen & la- tiùs ſe extendit, & ad animi deſtinationem ſolùm refertur l. grator 15. ibi, ſtatuta libertas & Il. ſeq: F. de nox. alct. l. 1. ff. de ſtatulib. Pac. l. i. f. quod quisque jur. in al. ſtat. Et leges quoque ſcriptæ vel promulgatæ ſtatuta vo- cantur l. 3. C. de ſent. ex brey. rec. & paſſim. Matremfamilias accipere de- bemus eam, quæ non inhoneſtè vivit. Matrẽ enim familias à cæteris fœminis mores diſcernunt, atꝗ; ſe- parant. que natales faciunt matremfami- lias: ſed boni mores. –— ciare propriè eſt vivà voce proferre & lin- t. Proinde nihil intererit, nupta ſit, an vidua ? ingenua ſit, an libertina? nam neque nuptiæ, ne- — N 1 124 praælectiones ad titulum 4 M Aterfamilias nonnunquam filiæfſami- S 1 *1 lias opponitur: quo caſu nihil intereſt, ſie impubes ſit an adulta, virgo aut mulier, ho. ohni⸗ neſtis aut inhoneſtis moribus? l. nam civi- icne ⸗ um. fj. de his qui ſunt ſui jur. I. qui domum. l. i 2 materfam. f. ad leg. Iul. de adult. Nihil enim aüin ibi alind, quàm poteſtatis patriæ jus ſpecta- lgn, tur. Quandoque dignitatis nomen eſt, &S& ͤ⁊ nnmlen in famibus vilibusque mulieribus opponi- iſale tur: quo reſpectu gaudent privilegio, ut ülfnn etſi j-udicatum non faciant, in carcerem ta- Alumen men duci ideò nequeant; Nov. 134u. S. neceſ. unfſi ſarium, nec ex fiſcali nec criminali cauſsaä, minct ut ibidem dicitur: etſi hoc hodiè non ſerve- ifal . 3 tur. Et nec judicis quidem authoritate Cotan extra domum ſuam invitæ poſſunt extra- wntl hi:l. nemo. C. de ofic. diverſ. jud. dignitatem Wladhan quoque defuncti mariti ſervant viduæ, . ſœ. kpphol minaæ. 5S. f-. de ſenator. I. 13. C. de dignit. I. ult. C. ſagni de privil. ſchol. lib. 12, quia videntur in priore aien matrimonio permanere. l. ult. C. de bonis ma- llingu ternis. Quod ſi pudorem projecerit, his (un omnibus indigna cenſebitur. per text. no- liginl ſt TAm. ſeſuige „2 Mit non Paulus libro 56. 440 Edietum. lnl Liberationis verbum eandem kae vim ha bet, quam ſolutionis. Ergòè R S nflinm. hilinden, tmnliet h. 1.n i me] Nihilenin zjusſpecke onenelt, bus oppon⸗ peiiſeno,it ungent-⸗ 6 ndn cad evonlert zuthonitat ſonterttr⸗ Thummen ndr ⸗ liui l 6, nn Fühel fore llittt. geteit, i der lert MN. neanden Mis. 1% De verborum ſignificatione. 12 —— ratn ern P Rgò ſive acceptatione ſive compenſa- 1 1 tione perimatur obligatio, fidejuſſor quoque liberatur non minus, quàm ſolu- tione. l. ſi Rdeiuſſo F. de dolo. l. emtio. H. de re- ſcindend. yend. Vnde cui fundꝰl legatus eſt/ ſub conditione, ſi decẽ hæredi dederit,i legatum conſequitur, ſi ab hærede ſibi debita de- cem remiſerit: . R fundum ſub conditione. S. Titio F. de legat. 1. quia dare videtur, qui re- mittit. l. ſi mulier. f. de condict. cauſ. data. Et ſi inſtrumento cautum ſit, ne ulla ei exce- ptio, niſi ſolutionis, opponi poſſit, poteſt tamen receptionis: per hanc. l. & l. ſoluttio - nis ff. de ſolut. quin etiam compenſationis. Nam qui compenſat ſolvit. I. 2, F. qui potio- es in pignore habeantur. l, 2. C. de compenſ. I. 19. f. de liberali cauſ. Idꝗue doli mali duplica- tione oppoſità, ſi inſtrumenti clauſula ur- geatur, quia dolus futurus remitti non po- teſt. l. quidam ff. de adminiſtr. tue. I. de alimen- tis C. de transalt. Et vera quidem ſolutio etiam invito creditore liberationem parit: L. obfignatione l. eias quantitatis C. de ſolut. reli- quæ, ut delegatio, fidejuſſoris datio⸗ aut pignoris, non niſi volente creditore judi cati executionem impedire poſſunt. I. eum à quo 16. C. de ſolut. l. z0. §. conſtituto ff. de con- Kit. pecun. 1. 6. l. 9. §. omnis. I. gribu⸗ meodis bign. oe 1 42' 6 Praledkiones ad titulum — — — Hoc inprimis notandum, non poſſe tionem aut apocham edere debitori ſol- venti, etſi nihil amplius ſciat ſibi deberi: quia hoc captioſum eſt, per text. in l. 3. F. 1. fF. de contraria zut. I. um Aquiliana. abi Br. Z. de transact. Lex A„ꝗ5. GAjus libro ad Edidtum prætoris urbani: ⸗R titulo, qui neque ſequantur ”YMM neq; ducantur. 1 Solutum non intelligimns eum, qui licet vinculis levatus ſit, mani- bus tamen tenetur; ac ne eum qui- dem igtelligimus ſolutum, qui in publico ſine vinculis ſervatur. . . Anc legem ad edictum prætoris de in jus vocando pertinere docet in- ſcriptio. Nam olim in jus vocati aut ſequi debebant: Plinius isg paneg yr. Sequere in jus: aut ſi tergveriarentur, obtorto collo rapie- bantur: Horat. rapit in jus clamor utrinque: 2 Certis perſonis exceptis, veluti parenti- brvus, patronis, funus ducentibus &c. paſ- iim j. de in jus vocando. Secus facientes po- M S nali ——⸗ cogi creditorem generalis liberationis cau- . ue, gl fochoa Wenupzei — ul ſo len ſeguinme etiumtolt vocmt ſoluwon kettcncikae Hxrecun à un ſeeurt lutudenee 4 n e liyelberr Pnnghef Mhin 8 1 nony tnionscn. edirorill. t bbi debee ett inl.i 1. 4li Ni lini erin⸗ O. gimenn 18 Ut, nad. s euk N. errunt. mn Nretoris 6 gere Locet i ortinntſeae / Sennereitſu⸗ ro ℳothl Qmmrutinqu ſele genn enubus t, 1s Kientese l 6& De verborum ſigniß catine. 122 MEE. nali 5o. aureorum actione tenebantur. 1. pen. & ult. f. d. tit. Quod in eum quo- 4 que, qui in cuſtod à aut nexu eſt, Gajus hoc loco extendere velle videtur, ut in jus ſequi non cogatur, nec duci impunè poſſit, etiamſi in liberâ ſit cuſtodià, quæ militaris vocatur: in l. 2. C. de exactoribus tribut. quia ſolutus non eſt, utpote cui non eſt libera recedendi facultas, I. 2. f. Ade lib. hom. exbib. Huic enim & per in integrum reſtitutio- 4 nem ſuccurritur, ſi vinculorum occaſione damnum paſſus eſt. l. ſuccurritur. 9. F. ex qui- bus caußis majores. l. 1. eod. tit. Vinculorum autem appellatio late accipitur; ſive com- pedibus, ſive parietibus, aut qualibet de- tentione libertas intercluſa eſt. d. l. 9. d. . 7. ibi, ſervitute, heftium poteſtatt. Lex zvg. Vlpianus libro 12. ad Edittam. Bonorum appellatio aut na- turalis, aut civilis eſt. Maturaliter bona ex eo dicuntur, quod beant, Ir; Qie hoc eſt, beatos faciunt. beare eſt prodeſſe. In bonis aurem noſtris com putari ſciendum eſt, non ſo- lùm quæ dominii noſtri ſunt, ſed OJMl s 7 128 pralelliones ad titulumi bona fide à nobis poſſidcan- tur, vel ſuperficiaria ſint. Æquè bonis adnumerabitur, etiamſi quid eſt in actionibus, petitionibus, per- ſecutionibus. nam hæc omnia in bonis eſſe videntur- . B Ona ſunt naturali & genuinà ſi ſigniſi⸗ catione, quæ deductos ær†—ε alieno ſu ber- ſunt. . 21. l. 39. HF. h. t. Heæc enim ex vulgi opinione beatos reddunt; etſi ſapientiſſimi. 4 quique ſemper ſecus cenſerint. Civilis autem appellatio etiam ad æs alienum por- rigitur, unde qui omnia ſua bona relinquit alicui, videtur hæredem eum inſtituiſſe, ut etiam creditoribus teneatur l. nam quod, cuns 3 l. ſeq. f. ad rebel. Continentur omnia, tàm mobilia quàm immobilia, corporea & incor- porea, id eſt, jura quoque, actiones & no- mina debitorum, ut l. moventium infra h. t. 4 l. 1. §. item ſolent fl. deof-. praſecti urb. Unde ſi ad executionem rei judicatæ corporea bona nonappareant, executio in nomini- bus debitorum fieri ſolet: l. à Divo Pio ff de re zud. actionibus nimirum utilibus in victo- rem tranſlatis, per l. 6 convenerit fj. de pign. act. l. 20. ff. depignor. Ad hæc tamen non renitur,niſi in ſubſi dium: d. 1 4 Diyo Pios ſicut . en nnn⸗ clt & Sienl tanen le bonounge Dopkunhent bonmmelfe. ſanliacioſs odonrium Ahiotcinrin Elndiencen ltirſe i tnicg Ei binnet Umnealan; lſatt lelimcbtt i Chporude l one mitte⸗ Aihn 4 faenle Dl oſſidan 4. NMan amiiil pnibugbe ONnId id. enolvet⸗ nin etig lsvientin. denmnat. ouueligii lrnil et lun gienn Gromnatin tainc. one E iunimfili Sms Unk r pole Hin nomn,⸗ Polifen 1,. . amen non . Pir⸗ ſcut 2 Dde verborum fignißcatione. 129 ſicut & ad ſtipendia & ſalaria ofſicialium I1. ſtipendia. C. de exec., rei iul. Pro materiæ tamen ſubjectæ ratione, ut ubique aliàs, bonorum appellatione nomina debitorum non contihentur, ut in interdicto quorum bonorum: l. fin ſ. quorum bonorum, qnia per- ſona lis actio ſufficit, l.æ. eod. tit. nec ad ex- traordinarium remedium decurrendum eſt, ubi ofdinarium competere poteſt, ſcili- cet ſi ad idem dentur. l. in cauſſæ 16. f. de mi-= nor. l. 1. in ſin. ubi gl. fin. ibi, userracuum eft. fj. ad municipy. Et bonis certi loci venditis ju- ra & actiones & debitorum nomina vendi= ta non cenſentur, I. cujus fj. de leg. 2. Br. in l. poteſt f-. de author. tutorum etiam ſi de mobi⸗- libus & immobilibus ſit expreſſum; quia hoc in corporalibus verificari peteſt. Iura enim & actiones tertiam ſpeciem conſti- tuunt. d. I. à Divo Pio. f. de re jud. 1. quam Tu- beronis z. §. in peculio a. in f. F. de gecul. & ex diſparatis nihil infertur. /Papiniavus H. de mi- nor. l. fin. f. de calumniat. cum ſimill. Notandum quoque, bonorum ſuc ceſſioni ſi renuntiatum ſit generaliter, de- fendi poſſe, feudis & emphiteuticariis bo- — 2 nis renunciatũ nõ videri, per Br. in l. ut juris- jurandi & liberi. f. de operis libert. quò ta- men in præſentiàâ digitum intendiſſe, cum altiorem requirat indaginem, ſufficiat. Cæ- te- Pprælectiones ad titulum —— — — —— — 9 terum bonis generaliter obligatis etiam nomina debitorum obligata cenſentur. l. no- men. C. quæ res pignori &. 10 SED ETSIBONA FIDE.) Meritèô; cum & actio & exceptio pro his competat. I.1.f. de Publiciana. l. rem in bonis f-. de acquir. rer. dom. quia & uſu poſſumus noſtrum fa- cere. Inſtit. de uſucap. in pr. & t. t. Hinc & dos in mariti bonis eſſe intelligitur, cum pro eâà ſuo nomine actionem habeat. l. Lu- cius. S. idem reſpondit f.ad municip. SuPERFICIARIA.) Domus d bus conſtat partibus, ſolo & ſuperficie. I. eum qui ædes ff de uſur. Superficies eſt il- lud, quod ſuprà ſolum extat, ſcilicet parie- 11 I2 3; ſolo ponit, ejus fit ſuper ficies, cujus eſt ſo. lum: §S. ex diverſo I. de R. D ſed tamen in ejus bonis computatur, qui ædificavit; quia & inrem actionem ejus ſuper ficiei nomine haber, l. 2. ff. de ſupeſicieb. & dominum ven- dicantem doli mali exceptione repellit, ni- ſi pretium offerat. d. S. exdiverſo. Quogex- 14 emplo & feuda & emphiteuſes in bonis noſtris computanda multi tradiderunt; quod tamen in ſtrictis & odioſis locum non habere videtur, per ſuprà dida, verſ.notandum. dua- tes & tectum. Qui ſuperficiem in alieno ntumnrlfl Wng 4 unmm, & Dheprorn lülicaeto⸗ thult ,/, 7 lehenle lnulin 11 lun — Dlens ein, Acenlendrlie 104.) Meid hhis colnpent mnisſ. e ulin noſtrumb. tt. Hinl ili gtut, or m hoben, 1l ioy. Omnin 1. leh e Cberfeestkl irg⸗ ,venin denn ba aunck 0 k dumeni ie benit Yeheti m⸗ ße 3, LCominon t di⸗ oe de eeli in ni d Hl 1 ſsln 4 NMols 8 er pfi De ererlomin. enißcatione. f — 131 arr Fo. lipianu: libro 6t. ad Edidtum. Narus appellatio etiam ad pronurum, & ultrà porrigenda eſt. Peddh ie pronurus aut ulterior, in jus 1 cata, uneneungoe fidejuſſorem ju- lie ligere voeſte 2. F. in jus vocati ut eant, juncta l. 2. § giete ait. Fj. ga ſatiſd. ceg. nec teſtimonium adverſus proſocerum fer. re cogetur. I. lege lulia. f. de teſtibus. E go & 1. 3 3. probibetur. fl. de donat. inter. vir. & u. ad pronurum & deinceps perſonas extenden- da erit. Et proſocer pronurum ſuam ale- re tenebitur. I ſi filia. S. 1. F. famil. herciſc. I. A quis a liberis l. non tantum fF. de lib. agoſc. Lex Sl. uju libro 23. ad Edidam broypintiale. Appellatione parentis non tan- tum pater, ſed etiam avus, & proa- vus, & deinceps omnes ſuperiores continentur: ſed & mater;, && via⸗ &£ proa via. Quod 1 2 132 Prælectiones ad titulum 1 ◻ Vod in l. præcedenti diximus, ad hanc CQ quoq; & ſequentem oportet accom⸗ modari. Illud ad enumeratas hâc lege per- ſonas pertinet, quòd, etſi jure Digeſtorum rupto teſtamento legata quoque regulari- ter intercidebant, tamen his perſonis ſer- vabantur. l. 1. S. generaliter, & tot. tit. de lega- tis praſt. Nurui autem, & conſequenter quæ nurus appellatione veniebant, non ſervabantur. lI. virilis S. ſi quid uxori d. t. Ho- die omnibus indiſtinctè debentur Auth. ex 2 cauſſa C. de lib. prater. Et humanum cum ſit, propter fortuitos caſus dilationes acci- pi, veluti ſi pater litigator filium vel filiam, uxor virum, vel filius parentem amiſit, hoc ad omnes parentum gradus extendendum elſt, ut bic & l. interdum 36. in pr. F. de jud. Vt 3 & illud, non minus parentibus à liberis, turbato ſcilicet mortalitatis ordine, quàm his ab illis hæreditatem relinquendam. I. nam etfi ff. de inofic. teſt. I. fin. F. de bonis damnat, ubi dicitur, naturalem quandam rationem liberis parentum hæreditatem 4 adjicere. Quod de legitimis parentibus & liberis accipiendum eſt, non de natura- libus tantùm; cum hæ appellationes in his, quæ ad juris civilis proviſionem & diſpo- ſitionem ſpectant, ferè ad juſtos & legiti- mos parentes & liberos referendæ ſint, . ex libe- / i D nnns - nC Deluionmm — ul inſiti inumitenn hurbn nunnienbu PineD Komn loineltne 1 nlſon , Mnter enin De verborum ſignificatione. 133 Uumnsthme Zibera C. de ſuis & legit. Parentis autem ap- 5 Donetnn pellatio utrumque ſexum comprehendit: Ehielkegſ arg. l. ſeq. & l. in arenam & Auth. Vnde etfi pa- vebgelon rens. C. de inof-. teſt. l. 1. S. 1. F. de aßign. libert. dveletlm niſi materia repugnet, ut in ſubſtitutioni- perlonat bus pupillaribus i. 2. f. de vulg. & pup. & Snt,itd manumiſſionibus. Rubr. ff. ſi quis à parente coneun manum & c. & omnibus legibus, quibus fi- enehal, lIios in poteſtate parentum eſſe dicitur; &. Nuuni moris S§. plane fi parens decurio effe defierit. f- de ennt pœnis. mater enim non poteſt eſſe decurio. humanumtu Kium eflin . eemmmiite pianus libro 6. ad Edictum. ctemadkhhm⸗ — 1 . ⸗ kand Patroni appellatione & patro- N na continetur. P anka lbe tuniteg VTY Ide ſuprà notata in I. deteſtatio 40. 5. n V ſervi & adde. l. liberti 172. l. pronunucia- I ꝛio ty5. pr. h. t. I. hæc autem 20. §.1 f: de adopt. mmden ia ,nn Deredt Paulus libro 5g, ad Edictum. . 1 8SB *½ ρε ita comparatum eſt, ut inah conjuncta pro disjunctis accipian- uh tur, & disjuncta pro conjunctis: 134 rpialeniane: 4d tiuliew cum dicitur apud veteres, Adgna- torum gentiliumg, pro ſeparatione accipitur. At cum dictktur, ſuper pecunia tutelapé ſua, tutor ſepatatim cum dicimus;, quod dedi aut donavbi: utraque continemus. cum veroô di- cimus: quoa eum dare facere oportet: quodvis corum ſufficit probare. Cum vero dicit prætor; ſt donum, wiunts; operas redemerit: ſi omnia impoſita ſunt, certum eſt, omnia redimenda eſſe. Ex re ergoò pro conjan ctis habentur, ſi quædam- impoſita ſunt: cætera non delide- rabuntur. 1I1 R Egula eſt, a ad veritatem alternativæ fucficere alteram partem eſſe veram: l. in eo qued plus &. ubi f. de K. I. I. ſi heredi f. de conditz., in ’tit. ſicut e diverio, ubi verba con- juncta ſunt, ur rumgq1 e opot tet eſſe factum 2 d. lI. in eo. Quando verò verba conjunéta ſint, quando disjuncta, hoc non tàm ex particulis conjunctivis ac disjunctivis ſixe meni Um indt cri conet Interdum ſoluta pro ſeparatis. Nam ſine Peeunia dari non poteſt. Et (Cn Ahernativis, quàm Ex ipsà . quà de a agitur, llitut: 1 er iſr Nn el,are l, K ſg ſt. en wtebetur cElitotion er unn ll nr⸗ nehr luu DcXAT l Urole⸗ in 60 P e U nnch, CCNend Nn l = Id W l⸗ un = == — 135 Praledtiones ad tmulum — materi4 animadverti ſolet. Nam inter 3 dum indefinité utrumque ſimul fgnifi- s, 4u cari conjecturis colligimus, ut qui ſic ſepnne inſtituit: Titius aut Sempronius mihi hæ- erur, e pves eſto. Nam hujus inſtitutionis hæc vis hr leparann eſt, ut aut uterq; ſimul, aut alter, qui vo- let, hæres ſit. l. cum quidam C. de V. §. Et videbatur propter incertitudinem, 4 mrerot Auæ inſtitutionem vitiat, 1. quotiens 9. n et g 6 quis nomen ff. de bered. inſtit. Dd. in l. id un h Qquod C. de Epiſc. & Cleric. Bald. in l. quidam ſj. let pont gerebus dubiis, neuter admitti debere: arg. l. Aν duo ſunt f-. de teſtam. tut. I. cum ex pluribus f. de RoNI manum. teſtament. Et qui centum promi- g 1ett, omun ſit Titio, ſi non fecetit illud aut illud, utrun- que oportet non eſſe factum, per texæt. & ibi M laſon. in l. 129. f. de V. O. Sicut in illa ioſti- tutione: ſi mihi filius aut filia bares non erit, Sejus hares eſto: altero eorum hærede exi- ſtente Sejus non vocatur. l. ſi is qui S. fin. H. de reb. dub. ADGNATORIM GENTILIüUIM & mentleſt⸗ Qu E.) In lege duodecim tabb. ita ſcriptum oß- erat: Sifurioſus exiſiat, agnatorum genti- o,lbiſelucl liumque in eo pecuniaq; ejas poteſtas eſto. e eig n guecen nonelid⸗ nenn Metban 7* hottte 4 Ubi illa verba, agnatorum gentiliumg, non Nαν Cconjunctim, ſcilicet ut ad utrosque, agna- 0 tan 3 . . . „ ho⸗ * tos & cognatos, cura furioſi pertineat ſi- lee 1VI . 3 . N— . Cin mul; ſed disjunétim, ſcilicet ut deficienti- ,aui ei 1 4 bus B 1 13 6 pralectiones Ad titulum bus agnatis cognati curam furioſi cogantur ſuſcipere l ſærè ff. de curat. fur. S. furioſi l. de cu- rat. Fortée & illud ex ll. 12. tab. erat, quod eſt apud Cic. lib. 1. ad Heren. Si paterfami- lias moritur inteſtatus, familia pecuniaque aghatorum gentiliumque. Quod fimili- ter non conjunctim, ſed ſucceſſoriè intelli- gendum eſt: ſcilicet ut demum deficienti- bus agnatis gentiſes id eſt, cognati vocen- „tur. Iuſtit. de ſuccéſſ. cognat. in pr. SupER PECüNIA ) Non improba- bilis eſt Fornerii conjectura, hoc verbum lJuper ex ulitatiſſimà veteribus notarum ſcripturà ignoratà ſurrepſiſſe, atque ita le- Fendam: Iuæ rei, pecuniæ tutelæré ſuæ. Sen- ſus eſt: pupillum ſuæ rei, pecuniæz tutelæ- vé ſuæ, accipere debere rutorem, id eſt, qui tàm patrimeonii ejus adminiſtrationem, quâm perſonæ tutelam gerat. l. t. f. de tutel. Nam ieorſim alterutrius tutor dari non lo⸗ let. DARE FACHR E OPORTET.) tIæC dici jtur ſoluta oratio, quæ neque con- junctionem neque disjunctionem habeat. Hac verba disjunctim accipienda efſe Pau- lus bic docet; ut etſi alterutrum tantum probatum fuerit, in Poœnam plus petitionis 3 petitor non incidat. 51 —— Dec ven: rlerinr ſillhtg Uuntloneſe uimn uto Ulein EEenrioni hunn inpn Sent,Wgn nn ton mn lber ktam ſeter , lecnn it Unmn con, modiſoln Umnumeor olicnee. furitſll. Adettghl 8 Pnetfn. 4 pecunin QCoc fen eſſoriintel mn Cekcienn. oennirott 7. Wninnobe. hoc fetbum Ds otatun emgleirl⸗ ler , der etunirtkel. em belztl iltntionenn, fetut ,ni noalt D501tEl 1. / 12 Veqle k open ten enuelebuu rum tuniuu vetiicn De verborum / gnifitatione. SI DONHM, MuNuS.) E diverſo hæc verba conjunctim ſignificare Paulus hoc loco innun, quæ pertinent ad titt. de bo⸗ Nam olim in ma- nis libert. & de oper. lißert. numiſſione ſevorum certæ quæ dam præ- ſtationes, ut operarum, donorum, mune- rum &c. à manumiſſore imponebantur ju- re reſervationis; quæ niſi præſtarentur, pa- tronus impugnare teſtamentum liberti poterat, usque ad tertiam bonorum ejus partem. I. ſicut ſ. de jur. patron. Quod ſi has im poſitiones libertus à patrono rede- miſſet, liberam teſtamenti factionem adi- piſcebatur. I. lulianus ff. de bonis libert. l. liber- tus ſ. de oper. lib. l. fin. F. de liber. cauſſa. Ex re autem conjectura capienda eſt, utrum iſtiusmodi ſolutâ oratione iſta omnia, an verò unum eorum impoſitum videatur. IItem dubitatum, illa verba, ope conſilio, quemadmodum acci- Ppienda ſunt? ſententiæ conjungen- tium aut ſeparantium. Sed verius eſt, quod & Labeo ait, ſeparatim accipienda: quia aliud factum eſt ejus, qui ope; aliud ejus, qui conſilio 69 138 kraleſiane: 44d titulum furtum facit. ſic e enim alii condici poteſt, alii non poteſt. Et ſanè poſt veterum auctoritatem eò per- ventum eſt, ut nemo ope videatur feciſſe, niſi & conſilium malignam habuerit: nec conſilium habuiſſe noccat, niſi & factum ſecutum fue- rit. H Æ verba conjunctim accipienda ſunt, quoad hoc, ut opem tuliſſe non noceat, niſi conſilium malignum adfuerit: ſed conſilium fraudulentum & malignum dediſie noceat, etſi auxilium latum non ſit, modò fahum ſecutum ſit. 1. conſilii in f f. de Reg. jur. Vid. I. qui ſervo 36. l. ſi iuis uXäιπ . neque verbo /9. H. de furt. Lex 1 . plianu libro 62. adâ Edittum. Condictionales creditores di- cuntur & hi, quibus nondum com- petit actio, eſt autem competitu- ra: vel qui ſpem habent, ut com- petat. Cre- — 4 le n 5/ 4n gen eea Uteven Ctlint ctono ⸗ 4 00 ln. Ultine nerinin orcoe rupmenn ſole es Uefiben etonun hs Glntne Gmnet lunbor unſe Koreer lei Cnnenn —— = . in aulte Ppol — De verborum ſignificatione. 139 lrin Reditor eſt propriè, qui ab invito de- I bitore extorquere poteſt. l. 103. infra. eohe⸗ b. t. Hinc is, cui ſub conditione deberur,“ eſien revera creditor non eſt; cum ante condi- eligann tisonis eventum exigere nihil queat, §. ex lubulli conditionali Inſtit. de V. O. & fieri poſſit, ut tomfue. conditio non extet. ſicut & donatio condi- tionalis propriè donatio eſſe negatur in l. 7. f. de denat. Quam ob cauſſam filius ſub 2 rihen conditione, quæ in ejus poteſtate non eſt, nilllen hæres in ſtitui non poteſt; quia fieri poſ- Unchern ſet, ut conditio deficeret, atque ita præte- Erlaam ritus inveniretur Ri pater C. de inſtit. & ſubſt. umIh 1.2. F. de hared. inſtit juncta l. inter cætera f. de iuffſuu lib. & poſth. Veruntamen pro vero credi- 3 uanſeg tore habetur multis de cauſſis. I. is cui 42. ff. de oblig. & alt. Nam & quod in fraudem conditionalis creditoris geſtum eſt, edicto Prætoris quæ in fraudem cred. revocari poſſe conſentaneum eſt, ex l. cum is. 8. ff. qui & 4 n quihus manum. Et creditoribus in poſſeſ- 4 ſionem bonorum latitantis ex primo de- creto miſſis, conditionales quoque in poſ- ſeſſione erunt.l in poſſeßionem in pr. l. ſi filio- oNI. fam. F. quibus ex caußis in poſeſã. Unde & ad ores d⸗ done l⸗ co. cautionem de pecuniâ in evẽtum conditio- nis exiſtentis ſolvendâ præſtandam juare DRr agere poſſunt; l. 4. F. de ſeparat. quia eorum 140 Pralectiones ad titulum intereſt caveri ſibi. l. in omnibus 42. f. de judic. d. I. is cui 42. J. deoblig. & adt. Quæ non ita debet accipi, ac ſi legatarius conditionalis nullo caſu creditoris nomine ac jure gaude- re poſſit; ſed tantùm quoad jus transmit- tendæ ſpei, quam habet. Legatarius ſub conditione ſpem non transmittit ad hære- dem ſuoum, ante conditionis eventum: I. un. §S. ſin autem. C. de caduc. toll. l. ſi poſt diem f. Juandodies legati. l. ſi cum heres eod. tit. ſtipu- lator conditionalis transmittit. d. I. is cid. . quæ legata . de Reg. lur. hic enim non ſibi ſolùm, ſed & heæredibus ſuis proſpexiſſe cenſetur. l. ſi pactum ſf. de probat. Quod in Alklkegatario ſecus eſt, ſive purè ſive ſub condi- tione ei legatum ſit. I. 26. ff. de uſufr. 1. 8. l. 9. F. ut legatorum ſervand. Veruntamen quo- ad hoc, ut ei caveatur, ut in Falcidiæ ratio- ne debitum deducatur, ut in poſſeſſionem legati ſervandi cauſsàâ mittatur, creditoris omninèò loco eſt. l. 1. in pr. ibi, non ſolum au- tem omnibus legatariis ſolis dari oportet & . & §. ſi cui, verſ. & putem ſf. ut legatoram nomine ca- eatur. ,. 7. S. ſi Litio ſj. ut inpoß. legat. Lex pꝓoõo. Vlpianus lihro 62. 44 Edictum. Cognoſcere inſtrumenta, eſt rele. . ?nOun ditionde tegaude transmi. rius ſub A bere. kumeln. hſt lunß Ii H. dui * din ſubcooci⸗ ner o⸗ ſe tio. etoerm Gecitoris dun n9t65 nenir , Lel De verzonumn hanifrorime 1 41 relegere & recognoſcere: diſpuh- gere eſt, conferre aceepta & data. Reditoribus, qui in poſſeſſ ionem re- rum debitoris latitantis mittuntur, li- cet etiam inſtrumenta debitoris cognoſc e- re. deſcribere, diſpungere, ſecundum mo- dum traditum in l. fin. a f. F. de rebus authori= tate judicis quam noſtra hæc lex diſertè ex- plicat, utpote ex eodem Ulpiani libro de- ſumta. Liberorum appellatione con- tinentur, non tantùm qui ſunt in poteſtate: ſed omnes qui ſui juris ſunt: ſive viri lis ſive fœæminini fexus ſint, exvé fominino ſexu deſcen- dentes. L. lperorum & natorum appellationem generalem eſſe, & ad omnes deſcen- dentes pertinere, infinitis locis probatur. I. nato rum 104. l. liberorum 220. l. ilii 8Sz. l. ju- ſta 207. infra. h. t. S. ſed hæc quidem 7. I. de ex- har. lib. l. ſi dotali 48. f. ſol. matr. l. 1. S. 1. F. de leg. præſtand. l. ſed ſi io. . liberos f. de in ius voc. l. alt. ff. de pollicit, — Lex 244 Prælectiones ad titulum Lex paulus libro 59. ad Edictum. 5 Cui præcipua cura rerum in⸗ cumb: t, & qui magis, quàm cæteri, diligentiam & ſolicitudinetn rebus, quibus præſunt, debent; hi magi- ſtriappellantur. Quin etiam pfſi magiſtratus per derivationem à magiſtris cognominantur. Vnde etiam cujaslibet diſciplinæ præce- ptores, magiſtros appellari, à mo- nendo vel monſtrando. 1 iF Oc ipſum etiam ex antè dicto de re- bus authoritate iudicis poßidendis &c. ti- tulo deſumrum eſt. Nam creditoribus in poſſeſſionem rerum debitoris tergiver- ſantis miſſis, m agiſtri creari ſolent, quibus cura rerum vendendarum incumbit, l. cum plures i. F. d. t. Theoph. lib. 2. Inſtit. de ſucceſ- 2 Konib. ſublatis. Cæterum Magiſtri etiam dicuntur in publico officio conſtituti: l. 2.5. & bis dictatoribus 19. f, de O.l. & t. tit. Cos. de 25. magiſtr. offi. itemꝗue ſaclereii Præpoſiti I. 14. f. de pact. vel navi l. 1. §. 1. F. de exerc aldl. aut artium ac ilapiinerun profeſſioni l. —....— e u K un aAcch led P dai erum in. nceter mrebog uiwagt⸗ tnm! i oen . fooe A. larpi. cbk- lu. nrct ahi bit,bln *“ ſelnein 3 anklr5 1. (1 1 inli uxert Olellt oi Der verborum ſgnificatiene. 143 — — – ====== — wagiro:, 7. C. de Prefeſſ. & Med. lib. 10. t. t. ex- tra. de aget. 9. 1. —–— Perſequi videtur & qui ſatisa. ac- cepit. Er- ſeqni propriè id dicimur quod non- duw ſumus onſecuti, ut rectè hic con- nccurl. Alciatus animad vertit. Fac. pr. 1I. de act. S. feræ igitur i2. in f. & S. ſeq. I. de R. D. ndedu ſatis accepit, non ideò à principa- „ li per lecutione deſtitiſſe videtur, cum ſe- curitatis tantùm cauſsâà caveri ſibi paſſus ſit. l.1. . qui ſatisd. cog. l. 2. 1. lit. ex cauſ. in poß. eat. Lex 55. Gajus libro 24. ad Edidlum nmorinciule. Licet inter geſta & facta w vi⸗ detur quædam eſſe ſubtilis diffe- rentla attamen e ovsnαα id eft, abuſivé nihil inter fͦctum & ge- ſtum intereſt. H Oc expoſitum eſt ſuprà l. Laheo . z. Hoc loco ilud notandum: ſu brili- tates 144 7 Praleltiones A4d titulum tates juris ſine utilitate fectandas non n elle, ut quæ plerunꝗque perniciosè & faciunt erra- re. l. ſi ſervum. S. ſequitur. ff. de verb. obl. Vn- de benignior interpretatio admittitur,: licet ſubtilis ratio in contrarium urgeat l. perfun- 3 dum ſj. de ſery ruſt. præd. Qrzm. ub bt! tatem 3 gr⸗ ſcrupuloſitatem, ut nonnulli Codices habent, ceu vanam, ſuo exemplo riden- dam docn: it Iuſtinianus in l. fn. C. de legibus & in perniciem reverti dixit in I. ſancimus. C. ad Trebell. Inde judicia teſtantium ob ni- ſcribitur l. fi quis hæredem. C. de inſtit. & ſulit. Fac. I. ſi mulier S. ex aſſe F. ge jure dotium. & I. lege C. de legit hared. §. I. Pruaternos libertos rectè vide- mur dicere noſtros libertos. Li- berorom libertos non rectè noſtros libertos dicimus. Xx T Vjus rei ratio eſt, quod bona paren- tum naturali ratione filiorum ſunt: I. ale. f. de bonis damnat. ita ut eorum domi- nium etiam vivo patre quodinmod in filios continuari videatur. I. in ſuis 11. F. de 21 lib. & poſth. Non autem viciſſim liberorum beona homet lelinn⸗ miam ſubtilitatem plerunque defraudari Wia uun, lecun Ne Anmntin fliottetun AAnendo⸗ lhenie Mime 1 adhlo iſheen Kutenci, wrlde 1l dor⸗ le lun, tire lur minns ai 1 gi Ddee verborum ſignificatione. 145 sné boneæ parentum ſunt lege naturæ, etſi & his handen. relinqui debent propter pietatem! zam etſi lAHI 1. F. de inoff. teſtam. I. ſcripto unde liberi. Un. 3 itttutdee de cum pleriſque locis locu pletes duntaxat er ad muncra Reipubl. capeſſẽda admittantur, admittendos ſcripſit in d. l. in ſuis f-. de lib. & enioider peoff. Albericus. Veruntamen cum multa CA. poſſint intervenire, quò minus parentum α. bona ad filios perveniant, ideò iſta ſucceſ- un dt. ſionis ſpes paſſim & ſine diſcrimine non de- el bet attendi. lI. poſt emancipationem S. fn. F. de er liber. leg. Ideò debitor patris filio ſolvens 5⁶ hun nNon liberatur, quaſi ſuo debitori ſolverit. I. flius C. de pactis. Ce wie Vlpianus libro 69. ad Edictum. N Prortus appellatus eſt conclu- ſus locus „quo importantur mer- ces, & inde exportantur: eaque ni- Abonger hilominus ſtatio eſt concluſa, atque rmimt Iunita. inde angiportum dictum tantch elt. H nni H H Was interpretatio ex antiquitatis ſinu 1 l 4 eruẽda eſt. Port antiquis domus diceba- libeee tur, in hanc merees importarentur&inde bo M K expor- , . 146 Praledliones ad titulum portarentur. Pôſt de navium ſtatione di- ci cœptum eſt, eaque non patente hoſtium aut piratarum violentiæ, ſed munitàâ atque conclus; in quà naves tutelæ cauſsà hye- mare ſolent: l. 1I. S ſtationem fj. de flumin. quo 2 nomine etiam portorium ſolvunt. Ideo- Jue ſi ruptis munitionibus locus & ſtatio periculoſa eſſe navigantibus cœperit, jure defendi poteſt, naves in commiſſum non incidere, etſi portum prætervehant.v Lex 60. ylyianus libro 69. ad Edictum. Locus eſt non fundus, ſed por- tio aliqua fundi fundus autem in- tegrum aliquid eſt, & pleru ſine villà locum accipimus. Cæte- mque rum adeò opinio noſtra & conſti- tutio locum à fundo ſeparat, ut & modicus poſſit fundus dici, ſi animo eum habuimus. Non etiam magnitudo locum à fundo ſeparat, ſed noſtra affectio; & portio fun- di poterit fondus dici, ſi jam hoc conſtituerimus. Nec non & fun- m, ſi dus, locus conſtitui poteſt. na fundi loc DrrrTr Colne pr⸗ eht Autonec, ate holinn muniti ade h alſtihi efiunit Unt. leen cus & ſtuin Eherit, jue am not ſehan, De nerboranm ſmnifiatine. 147 —, eum ali adjunxerimus fundo, lo- cus fundi efficiecur. Loci appellationem non ſo- lùm ad ruſtica; verum ad urbana- quoque prædia pertinere, Labeo ſeribiit⸗ Sed fundus quidem ſuos ha- et fines: locus vero latere poreſt, quatenus deterimninetur & definia- tur C Vm edixiſſet prætor: unde quis alium . vi dejeciſſet, de eo, quæque dejectus tunc ibi habuit, judicium ſe daturum: quæ- rebatur, cum particula ibi localis eſſet, utru de iis tantům, quæ eo loco, unde quis de- jectus eſſet, judicium reſtiturorium dare- tur, an verò quæ in universà poſſeſſione fuiſſent? & reſpondit Vlpianus, particu- lam ibi non ad angulum liqduem referen- dami, vel loc um in quo fuerit, ſed ad omnem fundum ſive partem poſſeſſionis, quàâ quis caruit, cum deiiceretur: l. 1. §. quod autem verſ. ſane ſ. de yi & vi armata, Aa, e occaſio- K 2 nez 148 Praleliones 4 titulum õä ne, quæ nam eſſet i inter locum & fundum 2 differentia, ibidem oſtendit. Fundus cer.- tis limitibus diſtinctus eſt; locus nonitem: ut cum loca Romæ vicina dico, non poteſt dari limes aut punctum aliquod indivi- duum, in quo deſinant eſſe vicina; ſed ali- ter atque aliter ex re nat² æſtimabitur. INTECGRIM ALIQHID.) Eſt ta- men quandoque etiam pars: l. blane 34. H. hin. ff. de leg. f. ſed de finita, cum locus ſit in- definitus, niſi & τ½τπε ⅓. §. ſin. bic. Denique omnis fundus locus eſt, non autem omnis locus fundus eſt, quod uſus quotidianus comprobat. Adde infrà l. urbana prælia. 1t. 6 funi 211. h. t. TLex 6r. Paulus libro 65. ad Edictum. Satisdationis appellatione in- terdum etiam repromiſſio conti- nebitur, quâà contentus fuit i is, cui ſatisdatio debebatur. 1S Atisdare propriè intelligirur qui fide- juſſoribus datis creditorem ſecurum facit, l. 1. f. qui ſatisd. cog. l. 6. S. addici F. de fideicom. liberiel. 1.S. ſtipulationum. f. de prætor- lipul. & per text. bie, in yerbo, interdum, quod tepu⸗ u⸗ — lepli tunneif umnt ſig ſua ernntt llunn le l der cur ſah, llritn aien⸗ un — Ddeŕy verborum Kgnißcatione. 1 149 Efulm — dn. regulam docet eſſe in contrariun, l. inter- . 8nOten dum, infra bit. & exceptionem denotat. l. ver- onol bum erit, infrà b. t. In omnibus autem cau- 2 d nli⸗ ſis ſatisdatio exigi poteſt, in quibus non nnell. expreſsè lex ſmplicem & nudam repro- Dtrũuun. miſſionem indulget, arg.- l. nec non 28. S. quod ) ejus f. ex zuihus an ſis major. Cujus legis regula perpetuò obſervanda eſt, omnia li- cere, quæ prohibita non reperiuntur. Quod 3 ſi creditor nudà repromiſſione contentus ſit, lex id pro ſatisdatione habet. l. 1. ff. K quis caution. ayg. l. in eo quod plus f. de R. I. ſa- tisfactum enim & ſatisdatum accipimus, quemadmodum voluit creditor. I. ſi rem. S. omnis ff. de yign. at. Quippe cum partes ſunt concordes, quorſi um judicis officium? 1. 1. §. inde quæritur. ff. de novi ogeris nunc. hn. Quin etiam tunc, cum fidejuſſores haberi 4 vyveel pignora dari non poſſunt, neceſſe eſt e. reditorem repromiſſioni cum juramen.“ to acquieſcere, per notata in I. 1. f. qai ſa-⸗ in su disdare cog. quod juratoria cautio dicitur: modò viri boni opinionem habeat debi- tor; perAlciat. hic, alioquin juſtè retineri poſ- ginle⸗ ſet, per ea quæ tradit Ce⸗ halus conſ. 4320. u⸗= n un mer. 70. vol. 3. Vtrum autem, qui fidejuſſo- . Ah res dare jubentur, pignorum datione ſa- u tisfacere poſſint, etiam invitis creditori- sln bus? graviter diſputatur: Et certè ple- ie K 3 nior n 44 locusrin Dence Utenonnt mlim Glun ie 15 Pralecliones ad titulum nior eſt plerumque pignoris cautio, quàm fidejuſſoria. l. glus cautionis ff. de R. I. Quò . facit l. 1. S. jubet ff. de collat. honor. ibi, cum præ- tor jubet rectè careri, pigneribus quoque datig 6 rectè cautum videri ff. de collatione. Contra- rium aſſerit l. 7. f-. de prætor. ſtivul. quod ta- men gloſſa ibidem verum eſſe concedit hactenus, ut invitus non cogatur pignus dare; poſſit tamen, ſi velit. quod nunc in „ medio relinquo. Certe fleri poteſt, ut minus ſit in pignore cautionis, quâm in fi- dejuſſore, qui vix latere poteſt, ſi inido- neus ſit, cum pignus poſſit antiquiori cre- ditori latenter nexum eſſe, Adde quæ no- 8 tavi in d. l. plus cautionis. Huc pertinet, quod debitores Rerumpubl. ad honores invitari non poſſunt, niſi prius in id, quod debetur Reipubl., ſatisfecerint. Planè vice ſolutionis ſuſſicit, ſi pignoribus aut fide- juſſoribus idoneis caverint. l. reſcripto S. de- bitores & ſeq f. de munerib. Fac. I. item libera- tur. F. de quib. mod. pign. Lex 62. Gajus libro 26. ad Edictum previntiale. decim tabularum omne genus — mate portin et Cn i Mre Cetet e Pretne⸗ mnltaen onadc⸗ Vbrlee nopſee, n Ulbepen Cnk l. ſetn 8 ſole leninen ln e Innene nſin r ckin fulin duoſ — De verborum ſignificatione. 151 iogin materiæ, ex quà ædificia conſtant, l. ſignificatur. M — Uitune. . nt . C jus tignum ſive materia alienis ædi- 1 Cn bus aut ſtructuræ eſt adhibita, non auolt re ſteam vindicare: l. 1. F. de tigno juncto, etſi alias rei vindicatio cuilibet domino (Ocet en Contfa quemuis poſſeſſorem detur,:lin rem 23,, F. derei vind. & ad exhibendum actio, ſi nelit cohæret cum alià rei, ad hoc ſcilicet, ut unut. ſeparetur & tunc vindicetur. d. l. in rem S. ,Lindo. item quæcun qy. Hoc autem caſu neutra ha- 2 tigüoi⸗ ran a cſtionum datur, quia propter legẽ 12. e el⸗ rabul. deſtructionibus deformare civitates e ennen non licet, ſed duplum preti ſolvitur. d. l. in UMms en §. tignum. Nec obſtat d. ?. 1, quæ ad 3 niͤge exhibendum a ctionem domino indulget, l contxa l. adeo 7. ff. de acquir. ver. dom. quæ Btut üie Vetat actionem dari in id, ut exhibeatur, & ſeinng. ira vinclcctur, ecnacm d. I. in rem S. item. en her. quod heti non poteſt. Lex I. autem ean- in dem indulget, non ut exemta exhibeatur, ſed ut pretiaum ejus præ ſtetur per in litem juramentum d.l. I. in f. juncta gloſſa in d. l. 7. §. cum in ſuo, ſupe verbo, neque ad exhibendum ff. de acquir. rer dom. Soluto tamen ædificio. nil recte vindicabuntur tigna, §. cum in ſuo, In- eged Er⸗ ge rerum diviſ. niſi per actionem de ti- , gen gno juncto jam nunc rei vindicatio extin⸗ 15/2 praledtiones ad titulum Cta ſit. Ita enim legendum loco verbi ex- trinſecus, in l. 2. ff. de tigno juncto W'eſenbe- cius docuit. Ler 62. Vlpianus libro 7l, ad Edictum. Penes te amplius eſt, quàùm: apudte. Nam apud te eſt, quod quali- ter qualiter à te teneatur: Penes te eſt, quod quodammodò poſſidetur- Ipes creditor pignus ſibi traditum penes ſe habere dicitur, in Lper ſervum 57. f. de ac- qtir. 1er. dom. idque poſſidere: ibidem & I. . 5§ per ſervum naturaliter, in f. & l. 36. f. de acg. poſſeſſ. ſcilicet quoad alia poſſeſſionis com- moda, non autem quoad uſucapionem. l. ſerri nomine 16, ff. de Aſuc. & d. S. per ſervum cor⸗ འporaliter. Ubi gloſſa graviter hallucinari vigdetur, contra diſertam textus iſtius aſſer- tionem pronuncians, debitorem etiam quoad evitandam fatisdationem poſſidere videri, per l. ſciendum fſ. qui ſatitd. cog. quæ tamen hoc neutiquam affirmat, ſed ratio ejus legis contrarium potius evincit. Nec ibi ſequitur, creditor non poſſidet, quoad ſatisdationem evitandam: ergò debitor poſſidet. quam illationem evidenter con- —— futa Eihre Gordbe erche⸗ gene sA Cgenan Umken — 10 eid⸗ Weled. e. qounn qonl enesree Scenr hrmen NN e iten .,. 38. Conson. heinn, 0 C Sfllleng lis SN. tein einn em nnſter N 1,A iheit. i⸗ gnl 06 Gebin lemercn — S oNℳ De verborum ſ. gnificatione. 15 3 futat te⸗ textus in d. §. per ſervum corporaliter. . Etſi regula, quæ ex dictâ gloſsà extrui à Do- 2 Goribus ſolet, dictionem taxativam non excludere caſus ſimiles, vera eſſe videatur, per ea quæ tradi ſolent in §. aliud queq, tapi- tulum, Auth. ut cum de appellat. cognoſc. collat. 5. Cæterum has dictiones penes & apud lepe 4 promiſcuè etiam à Iureconſultis uſurpari notius eſt, quàm ut probationibus egeat. Huc autem pertinet elegans diſtinctio l. 6. C. de donat. ante upt. Lex 65. Paulus libro 67. ad Edictum. Inteſtatus eſt, non tantùm qui teſtamentum non fecit, ſed etiam cujus ex teſtamento hæreditas adi- ta non eic. Wuslegis uſus eſt in ſtatutis & qui- 1 buſcunque diſpoſitionibus, quæ de inteſtatis mentionem faciunt: ut tàm ad eos, qui teſtati omninò non ſunt, quàm quorum teſtamentum ex quavis cauſsâ ef- fectum ſortitum non eſt; 31. K nemo /. f. de R. I. quin imèò ad eos, qui teſtari omninè? nò potuerüt, ut impuberes ‚furioſi & c. ber⸗ tinceant. argum. l. g auos in Kin. f. de valzer. 14 preleftione: ad titulum EEEE pater 14. §. Kn. ibi puer inteſtatus fj. ad n. Falc. §. vel ſingulis Inſtit. de pupill, ſubſt. etſi text. in L. 1. ff. de ſuis & legit. oontrarium decidere vi- deatur, quem communis ſententia contra hanc noſtram legem paſſim accepit. Vide Rebuß. bic plurimos allegantem verſ. ultimè 2 an is. Ergo ſi ſtatutum ſit, ut inteſtato mor- tuo Knio agnati ſuccedant, matremque ex- cludant, agnati admittuntur, etſi impubes velfurioſus mortuus ſit. 4.. 1, A. en 4e ſuiz Glegie. bered. Lex 6y. Vlpianus libro 72. ad Edictum. Häæredis appellatio non ſ. olm ad proximum hæredem, ſed & ad ulteriores refertur. Nam & hære- dis hæres, & deinceps, hæredis: ap. pellatione continetur. I Qu per ſucceſſionem, quamvis lon- giſſimam, defuncto hæredes extite- runt, non minus hæredes intelliguntur, quàâàm qui principaliter hæredes extiterint. lI. qui per ſucceſtionem ff. de R. I. l. ſi quis filium- Jam. S. n. de acquir. hæred. Unde prohibi- tio hæredibus facta, de non alienandà hæ- redi- “ m nun N 1ſe — A bm! it i ulefee aintel ( eE Crtin en, Mnon l lt ter fier entia colt tepit niy Aa eltatomo. enqueet Cimpube ,hhenf . von An lAH IKhere⸗ Ledi⸗ 4 umw h. eleß enſte⸗ ielyutun eltterint ſ gonbi⸗ nnd 3 al⸗ inl. ſciendem 70. h. kt. De verborum ſignificatione. —– redi dando conditionem implet: L. pa- terfamiliäs 46. F. de vulg. & pupill. ſubſtit. l. cum ita 94. §. 1. f. de cond. & dem. etſi in form ſpecificâ conditio impleri de- beat. l. ſub diverfis 51. in pr. d. t. ſ. de cond. & demonfi. Meritò: cum, qui ei hæres exti- 4 tit, qui Titio fuit hæres, ipſe quoque Ti- tio hæres eſſe videatur; adeò ut non poſſit ejus hæreditatem amittere. d. l. ſ quis. 7. ff. de acquir. hæred. Et cum in uſucapionibus - conſtitutum ſit, ut defuncti poſſeſſio hære- di proſit, etiam ulteriori hæredi proderit, modò non ſit interrupta, per hanc legem, juncta l. poſſeßio 20. f. de uſucap. Hæc quan- do aliter ſe habeant, exponetur commodè Vlpianus libro 74 ad Edictum. Mercis appellatio ad res mobi- les tantùm pertinet. Oc ex ſe ſatis eſt manifeſtum. Nemo enim prata, agros, ædificia, merces ap- pellat. Quin etiam numerata pecunia, et- 4 1 reditate . porrigitur ad bæredum hæredes, per Decium in d. I. qui per ſucceſtionem. Nam & qui hæredi dare juſſus eſt, hæredis hæ- P 1 4 ISG Ppraledtiones ad titulum MM — -- ſi inter mobilia connumeretur, Bart. in l. bo. ſe telt ſf. de authorit. tut. mercis appellatione . non venit. Aliud eſt enim merx, & aliunud d pretium: ut eſt in l. 1. in pr. ff. de rerum per- ſen 2 mut. & l. ſi chorus §. 1. f. de leg. 2. Verunta- . mBen pro ratione materiæ & intentione lo- ſuke quentis etiam hanc contineri dicemus; ve- luti quando improfeſſæ merces in commiſ- gui ſum incidunt, pecuniam in eadem cauſz4 io eſſe ſcribit Bald. in I. cum perſonas C. de nautico n 3 feænor. Nam & mancipia ſolent hoc modo lüſuch in commiſſum incidere: l. interdum 16. f. de ſne publicanis, etſi alioquin mercis appellatione an non contineantur. l. 1. §. liceæ ff. de tribut. ad. Aull Ee 4 h mercis 207. infrah. t. Et in lege Rhodiâ u mercis appellatione intelligi convenit, quicquid om ninò navis levandæ cauſsâ eſe- M ctum eſt, etſi non negotiationis cauſsâ ha- z bebatur: quia damni ſolùm, non condi- fun tionis vectorum habetur ratio. 2 rinnen Vlpianus libro &7. ad Edictum. bieen 1 . . . . . Kern Alienatum non propriè dici- ni (ALlen tur, quod adhuc in dominio vendi- badn toris manet: venditum tamen re- mnf cte dicetur. n Inter 1 — Zatile. peltine netr, Kug enerugt 4 ernne entione. cemus,. incomm Men caud 40. Enutti rboe lanA aluine em4. lee Nhoi 1 g Coneent, 1 2 leſe⸗ GONähn n coNd. Hg. lic⸗ . enc men e lu De verborum ſignißicatione. 13757 . Nter venditionem & alienationem mul- tum intereſt. Vendi etiam aliena res po- teſt, Ii. C. de commun. rer. alienat. l. 25. l. 25. F. de contr. emt. & ideò fere ſemper evictio- nis ſtipulatio intervenit. t. t. de evd. Tuùm quoque perficitur venditio nudo conſen- ſu, etiam ante traditionem. Inſtit. de emt. & vend. in princ. Alienare niſi rem ſuam nemo poteſt; t. t. C. de rebus alienis non alien. 1 & traditionem intervenire neceſſe eſt, quia non pactis, ſed traditionibus dominia re- rum quæruntur. l. traditionibus C. de pactis. Alienam rem venditam dominus, ante- 3 quam uſucapta ſit, vindicare & auferre po- teſt, etiam pretio non oblato; l. 2. C. de furt. poſtquam verò uſucapta eſt, pretium ven- ditori auferre poteſt!.i. C. de rebus alien. l. 2. C. de in lit. dando. tut. cum ejusmodi vendi- tio ſatis illicita ſit, ut ait l. 1. C. de cemmun. rer. alien. nec jure fiat. l. 3. C. de rei vind. Nonnunquam tamé alienationis verbo 4 utimur, etiamſi dominiũ non transferatur, modò traditio, ꝗᷓ cõmuniter dominiũ trans- fert, intervenerit: veluti tit. de prohib. feudi ali= ien. per Frid. in V. F. Hinc etſi feudum hoc mo- do alienatũ domino aperiatur: d. t. attamen ſi venditum ſit, nondum tamen traditum. non poſſe vaſallum feudo privari Doctores tradunt, cum nullo modo alienatio facta di.- ci poſ- NR – . ci poſſit. d. l. traditionibus C. de patcttis. ! quoties ⁶ Fj. de rei vind. Similiter etſi lege municipali laudemium debeatur domino provinciæ ex qualibet venditione, tamen non ſecutâs — —— 15 8 Pralectiones ad titulum traditione illud non deberi rationis eſt. arg Donationis verbum, ſimplici⸗ ter loquendo, omnem donationem comprehendiſſe videtur: ſive mor- tis cauſsâ; ſive non mortis cauſsà fuerit. W donare permiſſum ſit, niſi ſpecialiter etiam mortis cauſsâ fuerit permiſſum donareè, non poſſe mortis cauſsâ donare. Nam quæ no- tabiliter fiunt, niſi ſpecialiter exprimantur, quaſi pro neglectis habentur: I. Item 9. boc 1 edictum fj. de injur. & quia donare eſt perdere, quod nemo præſumitur, l. cum de indebito S. qui enim ſj.de probat. mirum videri non debet, ſi in generali permiſſione permiſſum non videtur, quod ſpecialiter conceſſurus non præſumitur. l. obligatione f. de zign. l. qui pe- culii f. de yecul. Eſt autem donatio, libera- On adverſatur quod Hipianus ſcripſit 4 in l. filiusfamilias 7. F. de denat. eum cui 1ſe mtoff, ſehete eelſec ERec an lat,te Geone limter ſgert myelt Unenten Eenncnel Mendn. — emuniin pronine ndon ſeot brielen luhlii⸗ natoonen ſremat⸗ 1 (Auld enulint , eun li Aertiam Conaronon nelenO. Müimimit tetlet Pi5. worceben uen nont Aurus uon lgliſe⸗ ip libetn 6 De verborum ſogniß catione. 1635 lis & ſpontanea præ ſtatio, quæ nullà juris . aut officii neceſſitate cogente fit, l. a17, in- frah. t. eoꝗue dominium ut transferat ne- ceſſe eſt; in quo à venditione diſtinguitur. Nec enim quiſquam alii, quocdejus non nat, rectè donat: I. 9. S. fin. f. de donat. & ideò propriè donatur, quod ita datur, ut ſta- tim accipientis fiat: l. . eod. t quod li tra- dere poſtmodum recuſat, condictioneex 1. quis argentum C. de donat. ad traditionem compelli poterit. Illud notandum, dona- tionem remuneratofiam propriè donatio- nem non eſſe, niſi quatenus excedit bene- meritum. Et ideò prohibitiones aliæque circa donationes diſpoſitiones, cæteris pa- ribus, ad hanc non erunt extendendæ; cum permutatio ſit veriùs, quàm donatio; I. ſed etſi S. conſuluit ſ.. de petit. hæred. niſi quoad ſu- perfluum quod donationis legibus meritò ſubjicitur, per Alciat. hic arg. I. quod adipi- ſcendæ f. de donat. inter vir. & ax Illud quæritur: quib. axgumenrtis donatio mortis cauſsâ à ſimplice donatione interno⸗ ſcatur? Et licet gl. in. mortis 158. S. Titia. ſuper verbo, de natu: F. de mort. cauſ. don. tradat, mortis mentienem diſtinctionis loco eſſe, aliàâs do- nationem inter vivos prælumendam; ta- men hoc veriùs ex conjecturis cognoſcerur cum 4 — Pralectiones ad titulum 160 cum alioquin contingat detractàâ etiam mortis mentione donationem mortis cauſ- sà eſſe: veluti ſi quis piis locis, vel pro animấ, ut Pontifici loquuntur, donet. Vide- tur enim mortis conſideratione donaſſe, per gloſſ. in l. quæ dotis fj. ſoluto matrim. Et Pe „ 7 .— . . viciſſim quandoque inter vivos donat'o mortis mentionem habet l. ubi ita 27. f de mortis caußà donat. Inter quæ plurimum 5 intereſt. Nam inter vivos, ſeu ſimplex donatio protinus rata eſt & irrevocabilis; de mortis caußa donat. quod tamen ſubſiſte- 8 S alia Inſtit. de donat. I. perfecta C. eod. niſi ex magna cauſsàâ: t. t. C. de revocandis donat. mortis cauſsà donatio etiam ſine cauſsâ re- vocari qua ndocunque poteſt. S. 1. Inſtit. d. t. 6⁶ Ex hàc Falcidia detrahitur non ſecus atque de legatis: d. l. 27. ex illà nonitem. l. in do- nationibus. l. mortis. C. ad l. Palcid. Simplex donatio abſenti fieri poteſt: 1 alſenti f. de donat. mortis cauſsâ donatio non item, ſe- cundum aliquos: l. et cui & l. inter mortis ſ. re non poteſt, propter l. 1. E& ibi gl. C. de mortis cauſſa don. Illud quoque eleganter quæritur: an donatio abſenti facta, miſſo jam nuncio, re- vocari poſſit, donatario revocationem ignorante? quod Decio viſum eſt conſ. 226. & conſ. 43z2. Contrarium tentari poteſt per X 2 . indiln in ſe⸗ Linter fimeg ſpotelat⸗ fumcnm ſciongnn tonnirgl lenmenteent lnminin uenalbe Uuldter 83 — radn ein mortisll⸗ Aronnn todet, V. ione Conl Main lvos CoNit Giten 1 un uinin ſel önplen A rerochnl g1lne emnlu t, Hoecalan. 1lgitt cnlechm zanen en 4. iilnge⸗ 1 en A ene eer ſtorta, Amen inlie⸗ bip ior oe Cationen ucmf uſwtetO N lit i integra. r6r pe nerborun ſigni Fiatine. — ————————— §. Rece aft. de gandato. 1. & auia ſſ. de juritd. omn. jud. l. ante. f. de pyosn⸗. l. ſi mandaſſem 157. & l. inter 26 in pr. f. mandati. quaſi res non In donatione enim aliter non poteſt non elſe i integra, niſi i quod donata- rium certum jam & lætabundum de be- ficio accepto non oportet fallere: quam ra- tionem ſi negligere liceat, etiam inter præ- ſentesperfeclam juredonationem revoca- re ſine diſcrimine fas eſſet, utique cum ali- ter donatarii né interſit. Fac. I. 7. f.. de divort: Hoc tamen alibi accuratius diſt Putab⸗ tur. Ier 55. Vpianus libro 77. ad Edictum. IIla verba arlitatu Lucii Titis heri, jus ſignificant, in ſervum non cadunt. u. dicitur, quod rmmum, ratum S& Ka. 1 bile eſt, ſicut dicimus ſententiam j jus fa- cere inter partes, hoc eſt, tale aliquid inter ipſos conſtituere, à quo recedere non li- ceat: & ſententiamin rem judicatam tran- ſiſſe, id eſt, firmatam ac ſtabilitam eſſe, ut infringi nequeat. Ergò hoc vult: ſer- vum non poſſe eſſe arbitrum; I. Pedius §. 1. . — 162 Præ lect iones ad titulum — de arbitris, ideò quod ipſius ſententia non ſilt firma & rata, cum nullam cum jure coymmunionem habeat. l. quod attinet, ff. de à k. I. Qui autem arbitratu alterius datu- rum facturum vé ſe pollicetur, is juri ſe ſub⸗- mittere intelligitur, adeò ut ex ſententià arbitri, ex compromiſſo aditi, oriatur actio: 1. ne in arbitris. C. de arbitris. non minus, uàm ex ſententiàâ judicati, l. adori. C. de re- bus cred. l. miles S. qui judicati ff. de re. judic. cum arbitria ſint ad inſtar judiciorum reda- 4 Ga. l. 1. f. de receptis qui arbit. Vnde non ra- rò dati à Prætore judices arbitri appellan- tur.·. ſi ab arbitro 10. F. qui ſatisd. cog. l. ſi cum ex- ceptione S. hæc autem actio cum arbitratia ſit ha- bert reus licentiam uſq;, ad ſententiam ab arbitro datam reſtitutionem rei facere ff. quod metus cauſſa. l. quis tam 52. C. de decurion lib. 10. k. ult. f. dejud. I. à Diyo Pio S. 1. f-. de re jud. Aliud eſt genus compromiſſariorum, qui non à judice dantur, ſed à partibus eliguntur; & hi quandoque judices dicuntur. l. cum le- & ge fj. de arbitr. Ab his appellare non licet,- ſi pœna compromiſſo adjecta ſit. l. i. C. de. arbit. Sibi enim imputet, qui ita compro- miſit, cum potuerit non compromittere l. diem proferre f. eol. Nec opus eſt cauſſa- ri, quod ſecundum æquum &bonum arbi- traturum exiſt m verit: ſi en m per dolum i N hien Claltunolo kſorceitt eſiu zmemtte eng er fmnceelt (ude 1 4 . lurieiu, len birn, ſemnc, Plene lire füheingte üitnn ſunn Ae Alan — . ſemertan lum cun n NAatiret Merius ent Ur, sjotiſett ut er ſenten ii oriaturadn 7t. non min ihl ün. C „ un le Culeinunte 6 Menonre rbiti dln Kun vintif Gmnian 4 ℳti n f. Ne Auarer Enl uniI. 1 iotun, (u tbus Arun Aeuorur.,0M vekrenonl auiin con 1 Gngrofnlit n elta vGoun ann etc! RG S= 4 — — everborum ſignißcatione. 1 6 aut ſordes aut evidentem gratiam arbitra- tus eſſe probatus fuerit; ejus ſententiæ im- punè non paréetur. l. 3. C. eod. tit. Tertium eſt genus, quòs arbitratores vulgò vocant, qui non de reè litigiosas, ſed ad merum ali- quod factum ſumuntur. veluti opus ali- quod arbittio locatoris fieri: l, veluti 77. f. proſocio. Cui non libera & ſoluta poteſtas tributa videtur, ſed ut quaſi vir bonus ar- bitretur. . in perſonam ff. de R. I. I. bac vendi- tio ſ. de contrah. emt. I. ſi in lege 22. f. locati l. 30 F. de operis libert. Ideò ad arbitrium boni Viri plerumque réducitur: quod & in in- ſinitâà dotis promiſſione obſervatur.lquæro. lI. cum poſt. 5 gener. ſ. dejure dotium. Leéex 9². Vtpianus libro 75. ad Ediétum. Hæc verba; cui rei dolus malus alfuerit, generaliter comprehen- dunt omnem dolum, quicunque- in hanc rem admiſſus eſt, de quâ ſtipulatio eſt interpoſita- R Ee cun ſuperiore I. conjungitur, 1 quæ ad compromiſſarios arbitros per- tinet: Alciat. ii. quibus hæc clauſula ſole- bat addi: dolum malum abeſſe & abfutu- 27 — 164 Prælecliones ad titulum rum eſſe. l arbitrorum. C. eod. & ibid. Cujac. à Quæz clauſula ob inſignem ſui utilitatem omnibus ferè negotiis contrahendis adde- patur; cujus ea vis eſt, ut expreſſa & non bus addatur: I. ſtipulationes 53. l. ex ea i21. F- de V. O. in quibus cæteroquin omiſſum in- telligitur, quicquid verbis expreſſum non eſt. l. quicquid aſtringendæ. 99. d. t. Cujus hic effectus eſt, ut tàm promiſſor, quàm ejus hæres ex eàâ ſtipulatione teneatur: . ſtipu- latio 35. S. ſi quis dolum ſj. de V. O. quin etiam extranei dolus comprehenditur, ſi in rem concepta ſit doli clauſula, & pœna adjectag hoc modo; cui rei dolus malus non abeſt, non abfuerit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dari ſi pondes? d. §. ſi quis dolum, juncta l. inter ſtipulantem 83. de V. O. & l. no viß⸗ ma fj. jud. ſolvi. ꝗM Paulus libro 73. ad Ediétum. RCW Sciendum eſt, hæredem etiam per multas ſucceſſiones accipi. Nam paucis ſpeciebus hæredis ap- pellatio proximum continet. ve- luti in ſubſtitutione impuberis: Quis quis mihi bares erit idem M g⸗ — ire⸗ Contivenn ulegel expreſſa contineat, etſi ſtrictis contracti- Limunet Ut mmun ſi huc he (cirin 0 fhlerese lioneet lgin Kh us — G titd lui wüne Iraheodis enpkeln du idis contmnn i. Al nocniſiunt enprelum u 14 1n Ciut rc Cntt teneite /r e10 gunein enctu Kinten ar Aet⸗ nun ni es eit,untn. 466ſA ngtlen S H „ 16 7Q De verborum ſignificatione. —¶ —r e Ieres eſto: ubi hæredis hæres non continerur, quia incertus eſt. Item in lege Elia Sentia filius hæres pro- ximus poteſt libertum paternum⸗ ut ingratum accuſare, non etiam ſi hæredi hæres extiterit. Idem-, dicitur in operarum exactione, ut 8 filius hæres exigere poſſit, non ex ſucceſſione effectus. Aclege limitatur generalis ſuperioris 1 l. 65. definitio; æxredis appellatio- nem etiam ad ulteriorem hæredem exten- di; quod utique contra voluntatem teſta- toris aut legislatoris admittendum non eſt. l. leges f. de II S. diſponat. Auth. de nuptiis. Non autem eſt d fficile credere, teſtatorem, qui eundem ſibi & filio ſuo hæredem eſſe vo- Iuit, certâ quadam erga hæredem illum af- fectione motum id feciſſe. Nemo enim ignotum aut incertum, & cui non ſingu- lariter vult benefactum, hæredem ſibi eſſe „Vult. nam etſi vellet, lex talem voluntatem, ceu hominis inſani & dementis, improbat. l. quotiens. 9. S. ſi quis nomen. f. de bæred. inſtit. I. qui liberis S. hæc verba f. de vulg. & pup. ſubſt. Adeoque, etſi verum ſit, hæredem TLitij, ui Titius Sempronio hæres extitit, ipſi L ; quo- — Prælectiones ad ditulum quoque Sempronio hæredem eſſe; tamen non admittetur ex ſubſtitutione ad Caij impuberis hæreditatem: non quòd verba hoc non patiantur, ſed quod præſumta & evidens teſtatoris mens aliud velit, quo ca- ſu etiam à propria verborum ſignificatio- ne receden lum eſſe traditur in l. non aliter, F. de leg. . IITEM IN LE G E.) Etſi liberti, niſi debita patronis officia etiam hæredibus eorum præſtent ingrati actione in ſervi⸗ tutem revocentur: l. yen. C. libert. & eor. lib. tamen propter odium hujus actionis illud in primo tantùm hærede locum ha- bet, non etiam in ulterioribus, per hunc text. juncta gl. in d. l. pen. & arg. l. yen. C. de oper. li- IDEM DICITuR.) PFlius patroni operas fficiales àl berto paterno jure exi- git; l. i operarum fj. de operis libert. extraneus non item: I. fabriles. eoad. tit. ſed ne fllius qui- dem, ſi non filii, ſed hæredis jure exigere vellet, veluti ſi ab alio hæres effectus eſſet. I.22 eod. tit. Denique huc pertinet, quod G uſufrucdu Titio hæredibusque ejus reli- cto primi tantùm hæredes intelliguntur, ne in tilis fiat proprietas. l. antiquitas. C. de usſufr. l. 56. F. eod.lI. S. f. de aſufr. zmtin unwl oINI niertu, ſeint A . De verborum ſignißcatione. 167 lone i N öln Verba hæc, Is ad quem ea rer 1reſumut pertinet 2 ſic intelliguntur, ut, qui Ieneme in univerſum dominium vel jure rieicm civili vel jure prætorio ſuccedit, S contincatur. lberi,1i Vide infrà in I. verbam iład 21. h. f. m Mrb ́MDd? in ,. Vlpianus libro 29. ad Edictum. n H Aliud eſt capere, aliud acci- tce loeun eré, ffecta acci. perentt pere, Capere, cum effectu acci- 1uel pitur. Accipere & ſi quis non acce- piit, ut habeat. ideoque non videtur Hudt quis capere, quod erit reſtituturus. enojen Zicut perveniſſe propriè illud dici- enenmg tur quod eſt remanſurum- ſed behliue S , ejue eipt TOc ad multarum legum intelligen- x Ken TT tiam pertinet. Veluti quando de iis me,lu agitur, qui capere ex teſtamento non poſ- afr zus 4 ſe unt.’. edicho. i3. f. de jure fiſci l. cũ aut. 5. n. f.de gineliguon til. edict. Hi enim non prohibentur ac. iſttdOD cipere, ſi alii ſint reſtituturi, imè coguntur ig accipere. I. cogi. 16. §. hi qui non ſolidum ſ ad ſe Trebell. Fac. ?. 1. § ſed ſi legatum f. ſi quis ali- 1I. 4 quem. 16 8 Pralectiones ad titukim “ H qnem teſt. prohib. gloſſ. notab. in l. 14. ſuper ver:· (1l n bo, coguntur C. de fideicem. Capere enim and elſt, ſic accipere, ut penes te ſit, & ut tibi ha- end heas, ayg. l. inter publica 17. & l. ſeq. ſupra h. t. vererti Unde calumniator non capere, ſed accipere tanl dicitur pecuniam, ut alicui negotium fa-. (dig ceſſat; quia illam reſtituere tenetur. I. 1. iz II pr. de calumniat. Ut & qui permetum ac- Afe cepit pecuniam. I. extat f. quod metus cauſſa; uguntiſe 2 Verba enim cum effectu fſunt accipienda: lher ine l. 1. ſſ. quod quisque juris, & ideò ſi præmium Puar conſtitutum ſit furem aut latronem ca- pienti, id tum demum conſequetur, ſi eum ſtiterit & redegerit in magiſtratus poteſta- tem. arg. d. I. 1. & ibi laſon. l. fi Barſatoram 13. leſerh 4 C. de fidejisſ. Et cui fundus legatus eſt, ſi Nleniie tantum hæredi det, quantum eſt in pretio nnn fundi, nihil ex teſtamento videtur capere; e quia tantundem erogat, quantum accipit. I. civitatibus 122. ff. de leg. 1. l. non amplius 26. lyerbo eod, tit., Hocque ſecundum proprictatem verborum, quam tamen paſſim neglectam 17 animadvertimus, lt. & I. lex lulia’f. ad L. lul. e repetundar. & plurimis ſimill. Reſpexit autem n n VIpianus ad ea, quæ ſcripſerat in l. 1. ff. f cui n Plus quam per leg. Fale. juncta l. videamus, f. ec. ( Nun tit. ubi, qui legatum cepit, ſatisdare tene- nchinm tur de eo, quod ſupra Falcidiam ceperit: ini 4 ſecus ſi accepit tantum, & reſtituturus eſt. 6 14 A. apere enn Z cihi esotium. edat.k Nermetnmt⸗ nuu ranſenen 65 HMemun eonen . glem ſtenm gtus potlt elr Nrd , oalls ll . etin etig etut (apete Nrun accipi n mdli poßt tietaten In Herlel ſe⸗ ical Al. 41 ayetantet il .S Geu Sn ebcar etene⸗ Ham ehen nuumnd 4 9 De er bomm Fgaifcarinne. 16, 4.! .1. waeamur, ihi, niff mallet, l. 27. §. bafer ff. ad rrebel. Parique ratione qui vendidit rem eâà 4 conditione, ut laudemium ipſe ſol- veret, rectè aget ex l. 2. C. de reſcind. vendit. ſi detracto laudemio locus illi remedio eſ- ſe poſſit; quia laudemium venditor non cepit, ut haberet, ſed ut erogaret; d. I. 122. G& l. 26. ff. de leg. I. Et quia res tanti æſtima- tur, quanti vendi poteſt, deductis oneribus, per laſon. ind. l. 26. PE RVENISSE ) De hoc infra. 1. per⸗ reniſſe. h. t. Hec verba- Arelus roc preſtari, hoc ſignificant, ne quid periculum vel damnum ex eâ re ſtipulator ſentiret. E Tſi verborum conceptio ejusmodi ex uſu hodiè receſſit, res tamen ipſa ſuper⸗ eſt. Nec quicquam aliud hic S. continer, quàm quod clauſulam aut cautionem in- demnitatis hodiè vocamus, cujus varius Uſus eſſe poteſt. Si uxor à marito dotem ſoluto matrimonio repetat, aut emtor mancipium venditum redhibeat, non alias maritus dotem reddere, aut venditor rem venditam reci kere cogitur . quàm cautione in — 170 Praletione, 44 miulum — in in demnſtatis ipſi præſtitů; quia fieri Potelt, ut earum rerum nomine damni infecti ma- ritus caviſſet, aut res vendita noxis ſoluta non eſſet, l. cum mulier 55. f.. ſoluto matrim. lI. . 19. & l. ersted. H. de rei vindic. 4 Lex 72. Paulus libro 76. ad Edictum, Appellatione rei pars etiam. continetur. H Oc ad prætorias ſtipulationes perti- net. Qui rem ratam haberi promi- ſit, ſi dominus pro parte habeat ratam, ob- .J ligationis pars conſumta eſt. quod genera- liter & in judicatum ſolvi & rem pupilli ſal⸗ vum fore ſtipulationibus locum habet. Lex 73. Nipianu: libro So. ad Edictum. Hæc verba in ſtipulatione po- ſita, Bam rem recte reſtitui, fructus continent. kedts enim verbum, pro viri boni arbitrio eſt. PE Xplicata eſt ſuprainl. bluieſtar. & l. re- Knuere 35. H. . Lex oinor, M Mmnn, — (Uune tum eine an hnn Vonn 64 l 4 Ulcen Nſenn fWer Hann = S = — De verborum ſgnificatione,. ä ex r. Ne n Paulus libro z. ad Edictum Zdilium cu- ndrn! „ rulum. Signatorius annulus orna- menti appellatione non contine- N— On omne, quod ornatus cauſsâ geri- x ANtur, ornamentis legatis cedit; ſed id 8 Ka demum, ſi principaliter ejus uſus & deſti=- natio in ornando corpore conſiſtat. Quam- Vis enim & ex veſtibus quædam magis or- ns i. nandi cauſsà, quàm ut corpus tegant, com- beidſ . parentur z tamen, quòd tegendi nomine atin,bb. veſtes repertæ ſint, potius habenda ſunt Agerer⸗ veſtis nomine, quàm ornamentorũ; . quam- tollltd vis 26. f. de aur. & arg. leg. & ideò neutrum bet⸗ alterius appellatione venit. I. ornamentorum. eod. t. Adeoque ornamentis legatis omnes annuli cedunt, præter ſignatorios; l. argu- mento S. ornamenta. eod. t. cum alii uſui prin- cipaliter ſint deſtinati: d. I. 26, & penes hæ- none po⸗ redem remanere debent, ſicut aliæ cautio- veu Laeag vf. dun. 2 paulus libro ſo. ad Ediétum. ”MB Reſtituere is viderur, qui id re- ſtituit, quod habiturus eſſet actor, * 17 4½ Praledtiones ad titulluu ſi controverſia ei facta non eſſet. ſe Convenit cuml. reſtiuere 35. ſupra. h. . ire Lex 7A. paulus librosi, ad Edildum. kiär ðU Dediſſe inrelligendus eſt etiam NC is, qui Permutavit , vel el compenſa- ſuhel vit. S eenn Pocondi 2 Vjus ratio & fündamentumir in eo eſt, Ahinen quod volenti creditori aliud pro alio mMalln ſolvi poteſt. l.2. S. mutui datio fj. ſi certum pe- ulln tatur. §. 7. Inſtit. quibus modis toſl. oblig. Ex t, què ſequentia inferri poſſunt. Mulierem, (AIſu quæ dotem ex promiſſione dare tenetur, munt videri dediſſe, etiamſi nihil dederit, ſecd tonit compenſaverit tantùm. l. ſi ei nuptura 27. ſf. ulg de jure dotium. Ergò & repeti poteſt ſolu- biole to matrimonio, non ſecus ac ſi directè data n M eſſet. arg lI. K filiaſam. 25. in pr. -. ſoluto matrim. Cnme „Ete cum . uis ſciens ſe liberum eſſe, deci pien⸗ di emtoris cauſsà paſſus ſit ſe venundari, te- netur emtoriin tantũ, quantũ dedit, vel per⸗ mutavit, vel compenſavit l. in tantum &l. ſeq. 1 4 F. de lib. cauſſa. Cujus reſponſi argumento In "dicendum, dominum ſcientem &, cum fa- ll cilè prohibere aut admonere emtorem po. MuII ſer, — eſle. opruhn . elteram Anen.. tommiadd liud nin .Humnp⸗ 1. e 4 Mhern, Aare teunt; uſel 5 wetlole⸗ r urnin. leihie larhte⸗ Alyelpet, ngll mmumenmno untr⸗ coen ol . WW penſat. E De verborum ſignificatione. 17 3 . ſet, tacente id reddat, quod dederit emtor, aut com- penſaverit, aut permutaverit. Et qui jure proximitatis rem venditam retra- hit, reſtituere debet, quicquid emtor dedit, vel permutavit, vel compenſavit: per nor. in dudam C. de contrab. emt. modò non ſuà ſponte, ſed voluntate venditoris id dederit. vel patientem rem ſum ven- di, non poſſe vindicatione uti, niſi omne Neque enim deber àretrahente exigi, quod quis ſuo arbitrio dedit :1. deber 27.F. le c ulit. edicto. indemnem verò emtorem diſcedere ſufficit. d. l. 27. Quod ſi ſuo facto damnum ſenſit, id non videtur ſentire. l. 2o3. F. de R. I. Sed &, qui remittit, dare videtur.l. bitum excedens ſummam 500. aureorum G mulier ff. de condict. cauſ. dat. Ergò qui de- donationis cauſsâà remiſerit, inſinuare id de- pet. gl. in l. quis obligatione f. de R. I. Quod de debito liquido duntaxat verum eſſe di- xerim. Nam & liquidi debiti ad non liqui- dum compenſatio non eſt. . ſin. C. de com= Lex 727. aulus libro 49, ad Edictum. Frugem pro reditu appellari, non ſolum quod frumentis aut le- 0G — — 49794 Pralefionet ad titulum nO ſilvis cæduis, cretifodinis, la⸗ pidicinis capitur. Julianus ſcribit, fruges omnes eſſe, quibus homo velſcatur, falſum eſſe. non enim car- hem, aut aves ferasvé, aut poma fruges dici. Frumentum autem id eſſe, quod ariſta ſe teneat, rectè Gallum definiſſe. Lupinum ve- r0 & fabam, fruges potius dici: quia non ariſta, ſed ſiliqua contine- tur. quæ Servius apud Alfenum in frumento contineri putat. 1 RFiitu pro quacunque obventione ſumitur ſæ piùs redeunte l. uſufrudtu . g. 1. f. de uſufr. Unde non ſimpliciter fru- rumentum ſolùm aut legumen, verum etiam quod ex vino, ſylvis cæduis &cc. ca- 4 pitur, eâ appellatione comprehendi. Nec tamen verum eſſe, omne id frugum nomi- ne contineri, quibus homo veſcitur ſive fruitur , ut quotidiana loquendi conſue- tudo ſatis oſtendit; quàâ fruges vocamus, quæ accedente hominis induſtri ex terr4² proveniunt. Cæterum quæ ſit frumenti ² & leguminis diflerentia? quid item ſub utro⸗ ges bro quovis reditu accipi dicit, ſed non — iog n. . loe Eferd ine lenr lu el uut ſen li Gions uslermm. es hon jenimen Aut ponnt Häutemil ent rectt Vonmn ve⸗ tius Cid. in oe⸗ Abenua id S odrentone el flt, nhlatef. Get, Anon Inen Ketin alus Alce eheni N Uktgumnint o ſelin i genlale⸗ ge, uriatenn llument tien lil⸗ el? 4 aut deterior futura ſit- De verborum ſgnificatione 17 5 utroque contineatur? & alia hùc pertinen- tia vide apud Plin. lib. 8 hiſt. natur. cap. 7. & ſeqq. De ſiliquis eleganter tractat Alcia- tus hic. Lex -. FPaulus libro 3. ad Plautium. Interdum proprietatem quo- que verbum poſſeſſionis ſignificat: ſicut in eo qui poſſeſſiones ſuas le- gaſſet, reſponſum eſt. HW Ta accipitur in I. qui ſolidum 75. F. 1. l. Ti- Liia 1. 5. Lucius Titius f. de leg. 2. l. 3. F. de extraord. cognit. I. magis puto y. S. idem Prætor 1o. F. de reb. eor. &c. I. pen. ſ-. de alien. jud. mut. I. Lucius Titius II. ff. de eviction. I. 2. C. de probat. l. ult. C. quod cum eo qui in al. pot. le ſi propter 8. C. de compenſ. I. minorum é6. C. de præd. minor. l. 6.l. 1. C. de R. V. 1. 2. C.R quis igner. 76 2 min. . Gc. l.2. C. de ſery. & aqj. Lex 79. paulus libro . ad Plautium. Impenſæ neceſſariæ ſunt, quæ ſi factæ non ſint, res aut peritura, Per- . “ 176 Prelectiones ad titulum bus & voluptariis aliud atꝗque aliud jus ob- tinet, quod breviter conſiderabimus. Pri- múm neceſſariæ expenſæ ipſo jure mi= 4 1. „ . S Erquam utilis & neceſſaria eſt hujus le- gis diſtinctio. In tribus enim impen- ſarum ſpeciebus, neceſſariis ſcilicet, utili- nuunt rem, in quam factæ ſunt; velutido- tem: ut quæ domum mille aureis æſtima- tam in dotem dederit, in quam reficiendam 200. impenſa ſunt, tantum videatur 800. in dotem dediſſe. l. 1. & multis aliis Il. f. de im- 2 penſ. in res dot. Quin etiam impenſas in li- tem, rebus dotalibus motam, factas æquum eſt repetere, tanquam neceſſarias: ſi nem- pè probabilem litigandi cauſſam habuit, et- ſi non obtinuerit; l. æ. d. t. ibi s etfi res mal? geſta eſt Fac. l. apud Celſum 4. §. item quæritur iti, ſi ſumtus probabilis fadtus eſt f. de dol. except: quia, ſi omiſiſſet rem defendere, judex eum damnaſſet, quaſi mulieris interfuiſſet, eas impenſas fieri. d. I. 2. Quod ſi ſuperva- cuam litem inſtituit, impenſas non repetit: quia, etſi tueri dotis cauſſam debet, non ta- men prohibetur bonam fidem agnoſcere, ut in tutore dicitur. l. quoties. 9. S. ſicat f. de adminiſt. tut. lI. non eſt ignotum C. eod. tit. Et 1 dos uxori legata deductis impenſis intelligi tur: I. Mævio 21. S. à me fj. de leg. 2. l. 2. pr. f. dd dote praleg. modicas tamen impenſas, quan- / tum⸗ Peaiettnn Efinnuia tumpisn debet/ ter mnn⸗ interidekn mardeee inl ſe Onmonnin Peltluat intnnocet onmmoce nufieſe Penenin . nndanich ln⸗ giot i llut 1 4 * litil 1 — ſchicet, ul. Audi I abinns. D. o jute ni felutich les eſtima —1 Uisl lin. inpenlsnl⸗ Apeluun, in: Unnc iaßd in ulluugt reſwereum erfuler, es AAl yern⸗ snonteſeie debeuhnon 1 enm Gnllet ,ſ,H ℳs endstelg⸗ lih 4 peliduen tu⸗ elt hud. Kümnin. tumvis neceſſarias maritus reputare non debet. I. omnino. d. t. de impentts. Nam in- ter virum & uxoreèm non oportet tanquam inter infeſtos agi, ſed ut inter conjunctos maximo affe ctu, ut eleganter ſctibit Paulus in l. 28. f. de don. inter vir. & uxor. Summa: omnis omninò poſſeſſor neceſſarias im- penſas deducit: l. plane 286. f. de pelit. bæredit. De verborum ſfignifcatione. 1957 ut commodatarius impenſas magnas in rem commodatam factas; l. in rebus S poſ- Junt f-. commodati creditor in pignus; I/ ne- eſarias f. de pignor. ddt. idque non tantum per retentionem, ſed etiam per contrariam ndua pignoratitiam; de l. neceſſarias. conducor nhabtllle. . 1 — Eetiam is, qui ob non ſolutam penſionem à domino ejectus eèſt . colonus 61. S. quæſitum tod. tit. Hæres, quod neceſſario in hæredi tatem impendit; quam inventarii inter- ventu adivit, illud deducit, ceu æs alienum. l. Fn. 5 in cömrutatione C. de jure delib. Me- ritò: cum, ſi non deduxerit, condictione uti poſſit. l. quod dicitur S. fin. . de impenſ. in res dot. fact. Et rem jure protimiſeos re- trahens ab emtore has im penſas ſolvit. afg. l. intra §. 1. F. de minor. I. qui exceptionem S. 1. F. de condicét. indeb. Et qui mortis cauſsâ do nhavit, ſi donatarius impenſas neceſſarias & Utiles in rem feterit; eas reputat: I. i mor- „* tis pralectiones ad titulum 178 tis cauſſa ff. de mort. cauſ. don. ſicut & ei, qui paſſus eſt in ſuo ædificari. lI. yur?.5. S. ſi dona- viff. de doli except. Anrn verò emphyteuta, qui ob cano- nem non ſolutum, aut vaſallus, qui ob fe- loniam jure ſuo ceciderunt, has impenſas reputent? negant quidam, propter Auth. qui rem C. de Sacroſanct. Eccleſ. & S. ſi vaſallus & ibi Da. tit. hic finitur lex, in uſib. Feud. qui tamen textus de utilibus impenſis loquuntur, de 12 quibus poſtea. Fortaſſe non abſurdè con- trarium in neceſſariis dici poteſt, quas etiam malæ fidei poſſeſſor repetit: elegans textus in l. domum. C. de rei vindic. quin etiam utiles, ſi res extet & melior ſit. l. planè 39. S. plane ff. 3 de getit. baredit. Nec obſtat, quod alter rem meliorare, alter integram ſervare domino proprietatem tenetur, cum eo nomine fruantur illis juribus. Nam fſi ſcirent, tam ſubitò jus ſuum expiraturum eſſe, utique non poſſent cogi ad magnas impenſas, quas ex exigui temporis fructibus repara- re non poſſent, erogandas. Vide Guid. Papæ. deciſ. 435, & deciſ. 159. Quo pacto autem hæ impenſæ ſint æſtimandæ, eſt textus elegans & ſingularis in l. domos. 55. f. de leg. 1. Et generaliter; quando deducendæ ſint, an verò cum ſeu⸗ . Düä —.— (ibus farum, tachitmn npen UIN Deo Clmntnul Uhunnon Aut lpenſi⸗ nglole ei⸗ ſerſien mpen 4 — — = temn bihene Cnt Aegi ng le gnicbem. 1, gi obk. bu inpelin ter ubſt ulluß al ume dhunnn, N mlucean. Uetarutim Aien un igetumitlee igsueſ .Cbetzierken Gyneltid m en Monin Slienhtann u imhenl, Cibizleſtn = 4. Ne lO „ De verborum ſignifcatione. 179 Ctibus compenſandæ? & quando neceſſa- riarum, quando utilium loco habeantur? traditur in! 3.l. 4. pen. & ult. & tot. tit. f. de impenſ. in res dot. fact. HZ Utiles impenſas eſſe Fulcinius ait, quæ melioré dotem faciät, (non) deteriorem eſſe non ſinant: ex qui- bus editus mulieri adquiratur: ſi- cuti arbuſti paſtinationes ultra quàm neceſſe fuerat: item doctri- nam puerorum, quorum nomine onerari mulierem ignorantem, vel invitam non oportet; ne cogatet fundo, aut mancipiis carere. In his impenſis & piſtrinum, & hor- reum inſfulæ dotali adjectum, ple- rumque dicemus. EGCATIVA lectio vera eſt, hoc . Nſenſu: ut utiliter impenſum cen- jeatur, non ſufſicere rem non eſſe deterio- ratam, (quoad hoc enim neceſſariæ eſſent impenſe.l. & n totum ffide impenſi.) ſed opor2 tere meliorem factam eſſe. Ant. Auguſtin. l. 1. deemenu. ſur. c. 2. In quo à neceſſariis dif. 2 MM 2 fe- 2 — „ = 180 praælediones ad titulum ferunt, quarum ratio habetur, etſi res malè geſta ſit: d. lI. & in totum. harum non aliter., quàm ſi revera res ſit melior: I. ex duobus ſj. de negot. geſt. l. ſi fundum 92. ff. de leg. 7. velu- ti ſi domus nunc pluris locetur, quàm ante; I. mile ff. de evic. aut ſi faciliůs & frequen- tis. 1. Cajus 86. §. 1. f. de leg. 2. Et ideò, qui 100. impendit in rem alienam, etſi ducen- tis melior nunc ſit, quàm olim, non tamen niſi centum repetit: nec verò viciſſim in- tegra ſua centum conſequetur, ſi tantùm 50. facta ſit melior. teæt. notab. in l. in ſundo 38. f. de rei rindic. ſed ne hec quidem, ſi do- minus illas impenſas ipſemet quoque non fuiſſet facturus, aut ſi pauper ſitaut iniquum eſſet, illum avitis poſſeſſioinibus ideò ca- rere, quèd impenſas ob paupertatem ſol- vere nequeat. d. I. in ſundoq5.l. ſin autem 27.5. in rem petitam & S. ſeq. & tribus ſeqq. U. eod. tit. 4 Sufficit itaq;, ſi dominus paratus ſit pati tol- 5 li meliorationes: d. l. 25/. modò ſeparatio- nem recipiant. Nam ſi picturas vellet c(Orradere, nihil laturus, niſi ut officeret, malitiæ indulgendum non eſt. d. l. 38. verſ. conſtituimus, quod& in merèe voluptuariis lo- cum habet. I. pro voluptariis 9. fF. de impenſ. Sanè p cturæ, quamvis voluptuariæ videan- tur, ſimul tamen ſunt utiles; qu'a faciunt, ut pluris res æſtimetur, per ſuprà didla. Res au⸗ Arllnn nn Atemnt cnplu etian n ( npe ſokono⸗ Ceiopenln (wlnure Nhilinnd lun ens ultng. llte ſt Docn Gen lliuin 1 ſoln Cun in inlle N EN . ——,eàm t tee NNONRA ber iuhu; leles, r Nüni ktite, etſiducel don tamel dien n⸗ ut, Lummn. Aisliiſu ulen dcd⸗ gocde N ſuotibigte s 1en0 uhen mmmlr. lSiunng rleltf lrite Wleyem⸗ a 1 n A INN ymrist 8N 4 4 inen utie ſien “ ſieii DdA 4 S= =☛nGqq = de rerborum hanifcarione. 181 —— Rane autem tanti eſt, quanti æſtimatur. Iaſ. in . amplius f. de leg. . Merè voluptuariæ ſunt etiam, quæ deteriorem rem faciunt, mo- dèô voluptatem afferant:; veluti ſi ex holi- torio horto fiat floſcularius. Vtilium ita- 6 que impenſarum ita demum habeturratio, ſi voluntate ejus, cujus res eſt, factæ ſint; non ſi aliunde ſolvi non poſſent, ſed res a- lioquin vendenda eſſet. h.s, f. de impenſ. &. junctal. un. S. ſed nec ob impenſas, ibi, ſi utiliter res geſta fit. C. de rei uæor. act. DoCTRINAM PuERO RUM. ) Non 7 obſtat l. de bonis S. non ſolum ſſ. de Carboniano edidlo. quæ inſtitutionem pupilli inter ne- ceſſarias impenſas numerat: hæc enim di- verſitas ex perſonarum conditione deſcen- dit. lI. Macedoniani C. ad Maced. l. legatis. f. de alim. legat. . 22 Volu ptariæ ſunt., quæ ſpeciem 1 dunta cat ornant, non etiam fru- ctum augent; ut ſunt viridia, & aquæ ſalientes, incruſtationes, lori- cationes, picturæ. X hoc igitur ſatis apparere puto, 3 ſi ſimul utilitatis ac voluptatis gratia 182 DWD Praledtiones Ad titulunz — — — — impenſæ factæ ſint, magis eſſe, ut inter uti⸗ les habeantur; veluti ſi ædes Picturatæ ſint, quò vendibiliores fiant, aut quò faci- liüs conducantur, per textum hic, in verbit; non etiam fructum augent. & d. l. 38. ibi, fnge eam perſonam eſſe domini, quaæ fundum rece- ptum mox venditura ſit l. niſi ſi venalem 29. ff. 2 de vei vind. & I. quod ſ hæ. o, f. de impenſ. Cum igitur in facto hæc conſiſtant, g nerali de- finitione comprehendi non poſſunt; l. de acceßionibus! 4. f-. de diverſ. & temp. præſcript. fed bono ac prudenti judici relinquenda ſunt. d. l. 3. in pr. Illud ſciendum, regu- lariter ac plerumque harum rationem non hbaberi: l. 9. F. de impenſ. l. n. G. ſed nec ob im- penſas C. de vei uaor. adt tolli tamen ab im- pendente peflunt, ſi ſeparationem admit- tunt, & ſi ſablatæ ei préôfuturæ, zdibus ob⸗- fütura non ſunt. hæc cnim oportet con- 4 Currere. d. 1 385. Qui d ſi voluit dominus illas fieri? Veique mandati actione peten- tur. l. 3. g. ſed ſi mutua, ibi, niß ſortè manda- tum dosnini æut voluntatem habuit. & §. nec nen f. de in em rero quod etiam in dote lo- cum habere videri poteſt, etſi textus in d. l. unic. S. ſed nec ob impenſas C. de rei ux. adt. in ſpeciem reclamat; ut ſit ſenſus: ſi de- duci poſſint fine læſione ædificii, non co- gendam mulierem ad pretium dandum, ſed iu Neco Gdl (atort lonutin Linhr nis u (mumm mun t m, inezcon Guen Oumun D K Rer . Gurms 80 kii⸗ n eſn ini, in m felk⸗ 4.Cuan Kri de. unt, , ie vent nylthr gem D ec ai. en 4hin. iclnit. brsobe tet oh⸗ owinns t en le pentt⸗ 6 5 Cote ſo⸗ teutls iur A de ſon o⸗ mn 1 19, 6 De verborum ſgnißcatione. 18; ſed tantům ad deductionem patiendam. “ Nec obſtat l. ſi verò non S. ſi adoleſcens fj. man. dati allegata per gl. in d. S. nec non. Ibi enim . creditor turpi & improbæ adoleſcentis vo- luntati morem gerere non debuit: quod & in marito admitterem, ſi turpes, aut ni- mias, aut luxurioſas impenſas feciſſet, quantumvis voluntate mulieris. vide ele- gantem textum in l. ſine barede 32. §. item reſpondit. F. de adminiſtr. tut. Denique no. tandum, ſi hujusmodi voluptuariæ addi- tiones commode auferri non poſſint, po- teftatem fieri domino tantum offerre, quantum habiturus eſſet alter, ſi abſtuliſ- ſet. ſæpè d. l. 35. verſ. conſtituimus. ÆAquum 7 tamen quandoque fuerit, bonæ fidei poſ- ſeſſorem has quoque integras conſequi: l. utiles 39. §. videamus & ibi Azo ſ. de petit. bæ red, præſertim ſi ipſe quoque dominus veriſimiliter easdem fuerit facturus, ſecun- dum conſuetudinem anterioris temporis: arg. l. ſi negotia 11. f. de neg. geſt. quod judicis prudentiæ relinquendum arbitror. Lex So. Paulus libro 9. ad Plautium. In generali repetitione legato- rum etiam datæ libertates con- M 4 ti⸗- 1 Ti libertatumj jura multis mocdis 4 jure 4 184 rualehiuns ad tuulan ucr— tabularum⸗ tinentur, ex mente legis duodecim communi recedant, & ſpecialibus u⸗= tantur privil egiis tamen ex hoc loco argu- mentum capitur, res quantum vis privile- giatas, in omnibu iis cauſſis, in quibus ſpe⸗ ciatim privilegiatæ non reperiuntur, jure . communiuti junctal. in fraudem §. fin f. de * teſt. milit. Vnde cum legata ab inſlituto cenſeantur repetir à ſubſtituto, idem ad li- bertates & alios caſus privilegiatos exten- demus. arg. l. licet f. as legetizt. f. cum in ſat⸗ Viatione F. de leg. z. Lex 5Fr/. Palllus libro /0. ad bPlautium. Cum prætor dicat, ut opus ſa⸗ Ctum reſtituatur, etiam damnum da- tum actor conſequi debet: nam verbo reſtitutionis omhnis utilitas a ctoris continetaur. 44 „ ve 8 „ Vi ſpretâ nunciatione novum opus facere pPerſeveraverit, I. 1.S§. ſed ſi is ff. ge novi operis nunc. reſtituere illud cogitur; ſi ⸗ l. 1. §. hoc cut & quod vi aut tclam factum eſt, 4 (Em taet⸗ ONn ocislire libes t. NcOar . prirle tur, jun f bindino lenal. depen⸗ nit ee 4 plſe nuC. ett hall uhn ſl S”ñ De 1verborun 6 gnißcatione. ” 1 9 5 == hoc autem, aut aut quod in via publicà factum eſt, ut ea deterior fieret. I. 2. §. prætor ait. fF. ne quid in loco pub. Quibus locis &aliis com- pluribus, non ſufficit ſimpliciter demoliri quod factum eſt; ſed inſuper eſt damnum. quod eò occaſione ſentitur, reſarciendum: l. 1. f. quod vi aut clam, veluti i propter opus factum ſervitutes amiſſæ ſint, aut uſusfru- ctus perierit. I. ſemper S. in hoc turer dicko F Lex g⸗. Paulus libro 14. ad Plautium. kos. Verbum amplius ad eum quo- que pertinet, cui nihil debetur. ſi- cuti ex contrario minus ſolutum videtur „etiam ſi nihil eſſet exa-⸗ Gum, N Emo dubitat, 6 quis Titio promittat decem amplius, quàm illi debet, eti- amſi nihil debeat, tamen decem deberi. qu emadmedum & ſi legatum hoc modo ſit: Amplius quam Titio * hæres meus 2 Seio decem dato. . 108. S. Ai ita ſeriptum ffl. de leg. 1. Et quando legatarius tenetur redde- re, quod amplius ceperit, quàm ei per L. Falcid. licuerit, totum quoque reſtituere te- M 1 ne- 18 ½ Pralecliones ad titulum — — . netur, ut Iüpra dictum in l. 32. hog t. No- tanda quoque hujus verbi vis, ex l. ſi ſic 13. f. de legatis 3. & l. legata 19. F. de leg. 1 ubrinuti- liter legata per repetitionem hoc verbo fa- Gtam confirmantur: ita quidem, ut ſi rem duobus teſtamentis aut codicillis legatam legatarius jam ex uno teſtamento luctativo titulo habeat, tamen ejus æſtimationem ex altero conſequatur, ſi alterum ejusmodi verba habeat; hoc amplius, ei hæres meus dato. quaſi hic pleniorem teſtatoris voluntatem, non ſimplicem & nudam tantùm pro ſe ha- beat S. ſi res aliena Inſtit. de leg. juncta d. l. 19. 4 Ubi tamen arbittor non verbum amplius, ſed repetitionem ipſam hujus efficaciæ cẽ- ſeri: hujus autem verbi, exempli tantùm cauſsà; mentionem factam. Lex 53. lavolenus libro j. exæ Plautio. Propriè bona dici non poſ- ſunt, quæ plus incommodi, quam commodi habent. — 1 Xhoc dixerim, etſi immobilia poſſi- 1] deat, qui ſolvendo non eſt, ſatisdatio- nem judicio ſiſti non evitare; quia revera non poſſidet bona immobilia⸗ quibus a- Gor or u n n in unfen ill ſin ſliſen nic Ulen eune, (nuibun endd dibt donie Nlaze etien uſ le n hune glin ennkcten Ce omot —, . W. ſtuf biinnt⸗ elbol. Utſinen legn Ncratind nem el ſuemoci Gene dn lootren Pnetr. u 1l nhli cxie eᷣ uuntun 1 hol⸗ gbin 4 li· lrio⸗ lbus? De verborum ſ enifcatione. 1 Kor ſecurus Beſſe poſſet de ſnodebitoſi: ma- ximé ad judicium non vemiret debitor, Mens autem ejus legis, quæ poſſeſſores re- rum immobilium à ſatisdatione relevat, hæc fuit, ſecurum actorem reddere; per gl. in l. ſciendum J. in nerb. non compelhli ad fin. f. qui ſatisd. cog. ut poſſeſſor is demum accipia- tur, qui idonea bona poſſidet. arg-h. l. De- inde quando tutori alienatione bonorum pupilli ſi ſine decreto interdicitur, id eâ à fit in⸗ tentione, ut ne facto tutoris bona pupilli diminuanrur. Ergò ſi ex illis ea duntaxat alienet, quæ plus incommodi, quàm com- modihabent, alienatio ſubſi iſter, quaſi non bona alienaverit; ut ſi caducas & mox la- pſuras æ des vendidit, quas reficere impen- ſæ pretium non fuiſſet. I. i0. 5 1. in verſ. quid enim ff. de negot. geſtis. Lutiùs tamen adhuc fuerit, magiſtratus decroetum interponere; quia non omnimodèò inidoneum eſt, quod emtorem invenit, ut Paulus in l. 3. F. ad L. Falc. de hæreditate venditâ ſcripſit, ſaltem pro modo fructuum aut reditus. ,.f fundus 13. F. de rebus eorum & c. Suma ex hac lege: non . poteſt tutor videri bona pupilli tueri, ſi plus impendat vel in litem perplexam, veli in ne- gotium quodvis, quàm quanti res ſit, nec judex aut advocatus clientis bona defende- re, ſive datà operà ſive negligenter litis im- pen= Lucas de Penna in l mediterarneæ C.de. annon. n. & „ 4 18 3 Prælectiones ad titulum N penſas creſcere ſir ſinant, ut eleganter probat trib. lib. 0 Lex 54. Paulus libro 2. 44 itellium. Filii appellatione omnes libe. ros intclligimus. Mnes liberos, id eſt „tam fœminas quàm maſculos: l. 1. l. 66. 5. 1 1. ſupr. h. t. 1 qui duos 62. in f. . de leg. 3. l. ſi tres fratres ff. de pactis, cum ſimill. non autem ſemper nepo- tes l. 6. f-. de teſtam. tut. Nam etfi libero⸗ rum appellatione omnes gradus veniant, l. liberorum, infra h. t. tamen quandoque lo. quentis intentionem diverſam eſſe com- munis uſus docet. Cæterum ubi eadem ratio eſt, etiam nepotes veniunt appella- tione fili; non quidem ex proprietate verbi, ſed ex mente loquentis & interpre⸗ tatione; l. 2. S. ſi mater in verſ. hliis. ſ. 44d Ter- tull. l. 14. f. 4à Maced. aut ex naturâ contra- ctus, veluti ſi vaſallus feudum pro ſe & filiis sccipit. laſ. in l. Gallus S. inſtituens. F. de lib. & poſth. Lex (iſi lece M . irte (llehet c ledore eni chißt — ergn eung . neslb erin lſinlt mumfnmg npetiſt eti lben eniant, Ndecuel ehe en wbi enn t pelr popkett Aimerbte A. u cootti⸗ lleäfi en 4 — De verborum fgnificatione. Marcelus libro t. Digeſtorum. Neratius Priſcus tres facefe- exiſtimat collegium, & hoc magis ſequendum eſt. Imile de familiâà traditum eſt in I.deteſta- 1 mio in f. ſupra. h. t. Quod ad pro hibi- tionem collegiorum pertinere poteſt. Re- gulariter enim collegia omnia prohibita cenſentur; niſi ſpeciatim conceſſa: l. 1. f. de colleg. illic. quia frequens multitüdinis ſine rectore coitio, periculoſa & in commune pernicioſa videtur. Quæ ratio in tàm contrarium hic oſtenditur. Et gener Bau- cis, tribus ſcilicet, ceſſare videbatur: cujus aliter quotiens de collegio quippiam diſponitur, in tribus ſaltem perſonis verificari poteſt. De jam cõſtitutis autem collegiis ita res ha- bet, ut jus collegi in uno duntazat re idere poſſt. l. ficut . in decurionibus ff. quod cuju t unipverſ. arg. l. ſi grege 22. F. de leg. 1. & memoriæ 36. eæt. de elect. Lex 5. Celſus libro j. Digeſtorum. bona Quid aliud ſunt jura prædio- rum, quàm prædia quahiter ſe bha⸗ Beß⸗ 190 breleftione: 44 titulum —R „ —— bentia? ut bonitas, ſalubritas, am- plitudo. 1 P Rædium Vvenditum cum omni j jure ad emtorem tranſire debet, pra diis com- muniter debito: veluti ut honum ſit, & ſa- lubre, & liberum. Nam ſi ſterile ſit aut pe- ſtilens, neque id cvidens & vulgò norum fuerit, venditor tenetur: ertame f. de « 1. Zdicio quia debuit emroren- erel. z4½ f. F. de ati nib emti. Non . reuiri⸗ tur utiq;. ut optimum ac ſaiahe errimum lit; ſed pro qualitate regionisac cœ, 1 .,& ſeq. S. ilad ſciendum t. de & lil eik. me i⸗ ſcilicet, ex æꝗq0 & bono 4 l. 15. mn f. pr. & ſi cut plerunque ven- ditiones fieri ſolent. Ea 3 enim quæ ſunt moris & confitetudinis, in bonæ fidei judiciis debent ven re.! quoa nolit. 31. §. quia aß ilua ſ. de ædil. edtclo. Lex . Marcellus libro 12. D geſtorum. Vt Alfenus ait, Vrbs eſt Roma,; quæ muro cingeretur: Roma eſt etiam, qua continenti æ dificia eſ- ſent. Nam Romam non murote- nus exiſtim ari, exconſi uetudine cot-⸗ tidi= lidi yhen mos l⸗ ſt ( ſor uredr rrci luben lole nͦ Pqui⸗ Unmera uie UI n de emod hroprie otIn. nc ia el Norte: necb⸗ Wr De verlorum ſignificatione 1 t cidianâ poſſe: intelligi, cum dicere- mus, Romam nos ire, etiamſi extra urbem habitatemus. Huc pertinent 1 upra dica in 1 2. H. 16 Lex 5Sô. Celus libro 1. Digeſtorum. Tantum quisque pecuniæ t re⸗ linquit, quantum ex bonis ejus re- fici poteſt. Sic dicimus, cencies aureorum habere, qui tantum in prædiis cæterisꝗue rebus ſimilibus habeat. Non idem eſt in fundo alieno legato, quanquam is hære- ditariâ pecunià parari poteſt. Ne- que quisquam eum, qui pecuniam numeratam haber, habere dicit; uicquidex eâ parari poteſt. Tſ in ſtatutis ſtricta, atque adeò ſe- cundum verborum naturam & pro- prietatem, interpretatio feri debeat, nec extenſio admittenda ſit: I. 99. F. de V. O. ta- men quamex conſuetudine ſi ſigniſicatio- nem obtinet, locutio non debet cenſeriim-⸗ propria. Et ideè ſi ad munera civiha ad 2½. tnit 192 Prælectiones ad titulum mitti ſtatutum jubeat, qui mille aureos in en bonis habet, is quoque admittétur, qui tantidem pretii prædia, aliavé bona extra 1 numeratam pecuniam habeat: per text. hbic 3 &ñ atg. vulg. I. à divo Pio f. de re jud. Quood ] noniqdem eſt ex diverſo, nec enim, qur pe- (lin res non æſtimat pecuniam; ſed pecunia rem; l. s ita f. de ndejuſſ. & omnes res in pe- ⸗ 4 cuniam red gi facile poſſunt. Cujus di: m ſtinctionis effectus in eo cernitur, quòd gen qui centum aureos legavit, etſi nullam nu- affe meratam pecuniam habuerit; tamen lega- (di tum indiſtincté debetur: . ſi pecuniam ff de iminn leg.2. quam vis hac ratione contingat, ut alie. lundln nam pecuniam legatarius accipiat. Quocd ußit ſi rem alienam legaverit, hęc aut hujus æſti⸗ ull — W hlls matio non aliâs debebitur, quàm ſi ſcierit ummn teſtator rem alienam eſſe. §. non ſolum vperſ. fnuie 6quod autem I. de legat. Nec alià fatione ja. ucn volenus negavit, eum fidejuſſorem, qui in ſelg⸗ rem certam fideéjuſſerit, cum pecunia de- i beretur, teneri: d. l. ſ ita 42. fe de fidejuſ. quià; inquit, non ut æſtimatio rerum, quæ mer- cis numero habentur, in pecuniâ numeratâ 1. Reri poteſt, ita pecunia quoque merce æſtimanda eſt. quod notan- dum eſt. U tey A S= ͦèů MMM W n N — de verborum 195 onn entl pimponiu tres. 44 Setinnen. er Nk U Boyves magis armentorum, nin⸗ quàm jumentorum generis appel- ktüͤrjti lantur. pten cin pe Vmentorum appellatione ex uſu com- 1 hd muni veniunt equi clitellarii, muli, ca- d meli, elephanti, qui dorſo ferunt onera: ilnt. 1. 2. in f. f. ad L. Aquil. et ſi i origine vocabuli menlen⸗ inſpectâ, etiam boves & omnes equi con- Uiriun ,l tineantur; five à juvando, ſecundum Co- nanitt lumellam, ſive jungendo aut jugo, Gellium AM ſecuti, id deſcendere dicamus. Sed com- 2£ hiſerl⸗ munis uſus ſequendus eſt in appellationi- E bus rerum. I. Labeo 7. f. de ſupel. leg. Vnde int j'umentis legatis boves non venire Marcia- atione ⸗ nus reſpondit. in l. legatis ſervis os. S. jumentis en ii F. de leg. 5. & Vlyianus in l. adiles 38. §. unde du= eclni6 bitari 4. de ædilit. edict. uſſei §. . n, guen nom Hoc ſermone, dum nupta erits lenen primæ nuptiæ ſignificantur. nn. E Xhoc textu regula elicitur, de quocun⸗ gue actu, qui reiterari poteſt; ſi con- ven⸗ 5F 194 Prælefliones ad titulum ventio factaſit, de primâà vice tantùm actum intelligi; Bald. in l. fin. C. de dotis promiſ.l.72. §. pater certam fj. de leg. 2. ne in inſinitum res . — 2 abeat l. ſi finita S. fin. f. de damno inf. Hacꝗ; ratione voluit Angelus, ſi filia nupſerit ali- cui, ita tamen, ſi pater conſentiret, de pri- mo conſenſu intelligi: ſic ut ſi pater pri- mùm diſſentiat, mox conſentiat, nihiloma-⸗ gis tamen convaleſcere nuptias, per hune 3 textum. Quod non facilè admittendum videtur rebus integris, niſi longo poſt in- tervallo diſſentiat; cum, quæ parum diſtant, nihil diſtare videantur: ſicut non videtur natus eſſe, qui ſtatim deceſſit, poſtquam natus eſt. c. nam & ego extr. de V. S. Sic quoque ſi uxor hæres ſit inſtituta, de eè, quam tunc teſtator in in matrimonio ha- buit, ſenſiſſe intelligitur: & ideò eàâ mor- tuà, ſi aliam duxit, & poſtea deceſſit, hæc poſterior hæres non erit, cum de eâ non cogitaverit; ſed ad cauſſam inteſtati res re- vertitur. arg. l. ſi quid 47. F. de leg. 3. Bl. in l. ult. C. de indic. viduit. tol. Hujus autem vulgatiſſimæ regulæ ratio non aliunde, quàm ex animaâdvers4 agentium intentione petenda eſt: l. non omnis ff. de R. C. & ideò, quando ea locum non habet, faciliàùs ex eujuſque occurten- tis negotii qualitate perſpici, quàm certà . regu- l R O””ͦ”M Al Ne ee⸗ bü ulm. unl fumal, unß, ſe U luſt, In Men Gurnlſt mſtt Uletce Conhltcrio (Akr leket, B Ue uronte ümedn rnN etyde i wer pi nihilone er ,un ürencun ir. mni i, vob en 1 nn ceen munE — = ſedeine . lecelit, nn nCeeini eltrire 1 Nnli ine ru ninihten 1el: Hab edeuſn/ olnce gr. de verlorum henißeatime. 1 19 reguſi comprchend poteſt, ut in l. A eo 6. E ibi Dd. C. de remiſſ pign. Er pater, qui fi- 6 liam dotare tenetur l. qui liberos f. de rit. nupi. I. fin. C. de dot. promiſj.ſi prima dos con- ſumta ſit, irerum dotabit. Alex. in l. um gotem §. 1. f. ſo matrin Inter edere & vedä rationes, mMultùm intereſt. nec Is, qui edere jaſſus ſit, reliquurn reddere debet. Nam & argentarius edere ratio- nem videtur, etiamſi, quod reli- quumn ſit apud eum, non ſolvat. Dere rationes eſt copiam inſpiciendi, ylegendi deſcribendivé facere l. 1. F. de edend. Reddere rationes eſt infuper etiam reliqua ſolvere: nec ſufſicit computatio- nem feciſſe, aut calculum iniiſſe, ut ratio- nes redditæ videantur; niſi in quantum poſt computationem debitor remanſit. Vnde reliquator dicitur, & reliquari, & reliquaà trahere. k. 24. f. ad municip. l. 447. l. 56. F. de admin. tut. I. 102, §. 2. f. de ſolut. Ad reddendas autem rationes! tenen- 2 tur omnes, qui aliena bona adminiſtrave- runt, 4ngel. in 1. ſi ita rerſi in releguiß f. de ma- 2 num. – ℳ „ 196 Prelectiones 4d titulum num. teſt. ipſorumque hæredes: I. 7. §. üdem principes f. ad L. Corn. de falſ. tùm ut nemo fiat cum alienàâ jacturâ locupletior l. nam hoc natura f-. de cond. indeb. tùm ut perfidiæ aut negligentiæ, quæ in alienis rebus tuen- dis admitti ſolent, tàm occaſio quàm ſu- 3 ſpicio evitetur. Solus pater excipitur, qui de bonis filii, quem in poteſtate habet, ad- miniſtratis in quibus ille uſumfruct um tantùm habet, rationem reddere nonte- netur, ſpeciali jure, propter ceſſantem in paterno affectu fraudis & negligentiæ ſu- ſpicionem lI. cum oportet enon autem C. de bon. . 4 quæ lib. Vnde ſi de fraude ſuſpectus eſſet rationes etiam redderet: l. Imperator f- ad Trebel. ſicut omnes illi, quibus alioquin ra- tionum redditio, non dolus ipſe quoque re⸗ miſſus eſt l. Aurelio 20. S. 1.l. Aurelius S. Titius F. de liber. leg. l. ſi unus S. illud ff. de pad. Ope- ratur enim talis remiſſio, ut ne ſcrupuloſa fiat inquiſitio & cxactio. ſerpus vetitus f. de leg. 1. l. quæ dam f. deadm. tut. Edere porròè tenentur aliqui, etiamſi non teneantur reddere, ut actor reo inſtru- menta & rationes ejus edit ad fundandam exceptionem; d. . .f. de edend. l. non eſt norum C. eod. niſi vim actionis habeat exceptio. arg.l. qui accuſare & l. fin. C.d. t. Vid. Rn. f. de bon. authjud. poſſ. Lex Gi tihten rnr furn⸗ Vlen l e Ul ſer ee rtt agbn ilcach. eang Küün r hen Drlfn pelba lsstuel nam l. ung eral. Niructun te vonte. uneni eie ll nd A. xudlt u, f4 linniunt⸗ iget ucgelun 0⸗ Cnplo ntterß ieinl elevintri⸗ lndunden 1l n eiceßin ſidl/t H Lex 90. Vlpianus libro 27. ad Sabinum. Qui,; uti optimæ maximæque ſunt, ædes tradit, non hoc dicit, ſer- vitutem illis deberi; ſed illud ſolùm, ipſas ædes liberas eſſe, hoc eſt, nulli ſervire. De verborum ßſignißcatione. 1 97 7 Oc ex veteribus formulis eſt. l. non Ttantàùm infrà. h. t. Briſſ. de ſormul. lib. ö6. Jol. 499. & 502, & lib. 7. ſol. 63, Ratio ma- nifeſta eſt. Res optima meritò dicitur, quãdo ſecundum naturam ſe habet, etiamſi nihil ex trinſecus accedat, quod eam red- dere poſſet cõmodiorem. extrinſecus enim accidentium ratio haberi non ſolet. l. 7. verſ. videndum est, ne non omnia illata vel inducta, ſed ea ſola, quaæ, it ibi ſint, ilata fuerint, pignori ſint §. 1. ff. de leg. 3. F. quib. mod. pign. l. ſi fundus 44. l ſi chorus 77. Et ideò qui fundum, ut 2 optimus maximus eſt, legavit cum uni- verſis ſpeciebus, quæ in eo ſunt, non ta- men videtur ea legaſſe, quę nihil cum fundo commune habent, etiamſi tempore mortis ibi reperiantur, ut ſunt inſtrumenta debi- tarum pecuniarium & c. l. uxorem 47. §. lega- F. de leg. 3. 1. Gajus Sejus 86. rerat.l. ſi mihi 92. J. de leg. 2 Huic Prelectiones ad tiratum — 198 ne Huic autem legi nihil adverſatur, quod etiam abſque his verhis re venditâ, ea li- bera præ ſtari de beat. l. 1. in f. l. lulianus S. quod autem I. dæ acl. emt. Hic enim ignorans ven- ditor ex emto non aliter tenerur, quàm quanto minoris actione: l. quoties. 61. F. de gdl. edidt. ille, quamvis ignorans, ad uni- verſum inteteſſe, per gl. in d. l. 4u0 tiens. Lex 9l. kaulus libro 2. Fideicommiſſorum. Meorum & Tuorum appella- tione actiones quodus contineri, dicendum eſt. Oc in ſdeicommiſs verum eſt, in quibus hæc lex ad verbum extat; I. ι legatus 30. fF. ad SC. Trebell. l. 15. eod. tit. quæ ex eodem Pauli libro deſumta eſt. Aliàs quandoque diverſum dicendum: I. ſuos au- tem 23. ff. de leg. 3. & omni argento legato, quod ſuum eſſet, ſine dubio id non debe- ri „quod in credito eſt, Vlpianus voluit in l. Quintus Mucius 27. §. argento f-. de aur. & arg. à leg. Manifeſta eſt diverſitatis ratio. In — poſteriore enim caſu ridicule adiicerentur verba, quod ſuum eſſet, niſi id, quod ſuum adhuc non eſt, i bi tamen ndebitum eſt, ex- clu⸗ fNI — (uce geon ſerne t⸗ on ſiſte⸗ annn fult keced nole ( 8, Aun en⸗ un. l . Otiea eanz. G. i Ciceten ol i⸗ L “ De verborum ſignißcatione. 199 cluderetur. Nam ut alienum tantùm ar- gentum excluſiffe videatur, recti & uſitati ſermonis ratio non admittit; l. Plautius 8. in f. d. t. cum fruſtrà exprimatur, quod expreſ⸗- ſum nihiloperatur l. Cornelius 69. f. de hæred. inſt. l. 14 F. 1. F. ut legat. nom.I. quæ itum est 9. §. 1. f. de diſtra. pign. At in fideicommiſſis ex naturà materiæ & ſubjecti neceſſarià aliud dicendum fuit. Lex „2. rfaulus libro 7. Quæſtionum. Proximus eſt, quem nemo an- tecedit. Supremus eſt, quem ne- mo ſequitur. meli ( . Onjungenda eſt cum I. proeæimi 15. E. illa verba 63. infra. b. i. Lex 93. Celſus libro 19. Digeſtorum. Moventium, item mobilium appelatione idem ſignificamus. ſi tamen apparer, defunctum anima- lia duntaxat, quia ſe ipſa moverent, moventia vocàſſe. quod verum eſt. N 4 HLHioc 7 m e ⸗ꝰ — 200 Praledtiones ad titulum LI Ocvult: in dubio non eſſe differen- L tiam inter hæc duo faciendam, eò quod promiſcuè alterum proaltero uſur- petur l, generali 32. . En. f. de uſufr. leg. I. vul- garis S. certe f. de furtis l. à Divo Pio j. S. in ven. ditione ff. de re judic. l. pecuniæ 222, infra. h. t. Quod ſi aliter ſenſiſſe loquentem appareat ſenſus ejus ſequendus eſt, ut hic. Illud no. tandum, pecuniam inter mobilia connu- merari; Auth. de nupt. S. ſi verò univerſa. niſi quæ deſtinata eſt, ut mutuò detur, l. ſ cho- rus 79. §. 1I. F. de leg. 3. aut ad prædiorum em- tionem. l. quid ergo fj. de contr. tut. ad. ſicut & ligna æ dificiis deſtinata inter immobilia cenſentur. ligni . ſi lignum ff. de leg. 3. Re- 32 ditus quoque perpetui inter immobilia computantur. Clem. egivi S. cum reditus, de V. S. gl. in l. jubemus 14. ſuper verb. annonas C. de §S. Eccleſ. Nomina verò debitorum & ju- ra, id eſt, actiones & ſervitutes tertiam ſe- paratam ſpeciem conſtituunt. arg. d. lI. ligna §. ſin. ff. de leg. 3.l. 3. f. pro ſoc. cum nec mobi- lia ſint, nec immobilia. d. l. à Divo Pio §. in ve- ditione ff. de re jud. I. 7. §. in peculio in f. f. de pe- cul. l. 2. pr. C. de quadr. præſceript. l. un. S. cum autem 7. verſ. exactio C. de rei u, alt. 5 ſni iren one i Latan l co⸗ nunke lonch lunnef lken uns ſll. N. indn ifralh 4ppar Uod go. 1 (ON. nine an I,ch. orunen. 1 Ke nd rN. immobil Adrie, Giinu Orum Eſ. tertuml⸗ gee wdi ceen. ero I. 9 ern Oe Lex gg. Celſuslibro 20. Digeſtorum. Verbumr eddendi, quanquam ſignificatum habet retrò dandi, re- cipit tamen & per ſe dandi ſignifi- cationem-⸗, E Tideò cũ quis uxori ſuę poſt doté red. ditam 40. legare voluit, hoc prætextu, quaſi dotis reddendæ nomine eam ſum- mam legaret, deberi quadraginta reſpon- ſum eſt. I. cum quidam 27. unde hæc lex de- ſumta eſt. . de leg. 2. Item qui annulos & veſtem uxori reddi ab hæredibus periit, quaſi propria ejus fuiſſent, quam vis uxoris non fuerint, nihilominus ex caufſa legati præſtanda ſunt, niſi contraria defuncti vo- luntas probari poſſit: perl. qui axori 15. pr. f. de aur, & arg. leg. quia qui reddere jubetur, ſimul dare jubetur I. hæres meus / oo. .de leg. 3, Alias dare propriè eſt de ſuo dare, I. . S. ele- itaquel. de alt. I. ubi autem 75. in f. f. de V. O.I. non videntur 167. ff. de R. I. reddere verò reſti- tutionem magis denotat. 1. cum pater 77. H. hdei tuæ I2 f. de leg. . N f 1er De verborum ſignißcatiene. 20 1 ganter f. depoſ. & dominium transferre: S. ſc 202 Pralectiones ad titulum EEEEFEEE 7 Lex 9. Marcellus libro 14. Digeſtorum. univerſos ſignificare-. 1 C Vm optio duorum prædiorum Titio ◻ data ſit, reliqua Mævio: ceſſante pri- mo in electione, reliquorum appellatione omnia ad Mævium pertinent. l. 17. F. de opt. 2 leg. l. caterorum 160. infra h. t. Sicut è diver- ſo, qui expleto afſe, ex reliquàâ parte hæres inſtitutus eſt, ex nullà parte hæres fit, cum nihil reliquum appareat l. 17.5§. ſed ſi aſſe f. de bered. inſt. Faciunt not. in l. 32. & 62. ſa- Lex 96. Celſus libro 25. Digeſtorum. Littus eſt, quouſque maximus fluctusà mari pervenit. idque Mar- cum Tullium ajunt, cum arbiter eſſet, primum con ſticuiſſe. — Ta & Iuſtinianus definit in S. eſt autem 3. 1I. de R. D. & Javolenus in l. littus publicum 112. infra h. t. Rationem vide apud Plin. lib. 2. cap. 69. Præ- Poteſt religuorum appellatio æ ( hen r 8 Dan li⸗ Arie linene ne iut N. u. De verborum fignificatione. 23 §. 1J. “ Prædia dicimus aliquorum, ok eſſe, non utique communiter ha- bentium ea, ſed vel alio aliud ha- bente. nnteſn. na⸗ rectè id noſtrum eſſe dicimus, qund laoeh W—) cum alio commune habemus: I. pupillus ſuean 239. §. ſin. infra. h. t. ita cum plures res, pute her⸗ ædes vicinæ, aliquorum eſſe dicuntur, non enn Atique requiritur, eas inter illos eſſe com- iem munes, & ita pro indiviſo poſſideri; ſed 54 ſingulas ſingulorum eſſe ſufficit. per text. u hic. Fac. . magis pute 1. 5. n. F. de reb. eor. què ſabtaut. = Lex 97. Celſus libro 32. Digeſtorum. Dum ſtipulamur, Quanta pe= Manmg cunia ex hareditate Titii ad te per- eu penerit, res ipſas, quæ pervenerunt, DAdt non prsetia earum ſpectare vide- k Futen Ihæreditas venierit, venditor res hæ- x llag reditarias tradere debet, l. qui fihifam. 4. c 8. 1. F. de hæred. vel act. vend. niſi ante vendi- tionem quasdam cx illis vendidiſſet. tunce enim . 204 Pralectiones ad titulum — enim pretiũ, quod conſecutus eſt, præſtan- di do liberatur. I. 2. §. perveniſſe 3. verſ. ſed & ſfſii be reram & l. venditor 21. verſ. & quidem ff. d. t. ² Ergo ſimiliter tali ſtipulatione interpoſità, ad te Quanta pecunia ex hæreditate perrenerit; quæ in hæreditatis venditione interponi M ſolet, I. ſi creditor 37. f. de pecul. l. in illa jo. S. „. M L F. de V. 0. res ipſæ, ſive corpora hæreditaria elne continebuntur; nec cogendus eſt emtor D ad pretium recipiendum. Nam & pecu- niæ verbum generale eſt: l. pecuniæ/758.inſra b. t. & hoc verbum, quanta, non ad nume ratam duntazat pecuniam refertur, ſed res quoque corporales complectitur. I. quis quis bie 95. J. de leg. 3,. ”́YUDs Celſus libro 39. Digeſtorum. Aumm Cum Biſextum Kalendis eſt, iuin nihil refert, utrum priore, an po- ein ſteriore die quis natus ſit: &deinceps ſextum Kalendas ejus natalis dies u eſt. Nam id biduum pro uno die n habetur: ſed poſterior dies inter. li calatur, non prior. Ideo, quo an- ciinnt no intercalatum non eſt, ſexto Ka- tehee lendas natus, cùm biſextum Kalen- Punn dis ron — – — == 1 1 f. 1 kerpot erpeee terpon liſe ſ rectani emto a. lif, nunn 1 Klte leluie . las an Ne⸗ einden 41s cis 100 li loter. to N KiN. 6 65 gwod SSõ De verborum fgnificatione. 20 G b ec. Cato putat menſem intercala- dis eſt, priorem diem natalem ha- rem addititium eſſe, omnesque dies pro momento temporis obſervat, extremoque diei menſis Februarii attribuit Quintus Mucius. Menſis autem intercalaris con- ſtat ex diebus viginti octo. M Inores in integrum reſtitui ſolent in- tra quadriennium, poſtquam majo- res facti ſunt. I. fin. C. de temp. in integr. reſt. Sed utrum, qui é. Cal. Matt. natus eſt, ſex- to an biſexto, id eſt, 24. an 2 5. Februarii, vigeſimo quinto pòſt anno biſextili, major fiat? non immerito quæritur: quia fit hæc computatio de momento ad momentum- l. 5. S. minor? ſ. de minor. Et ſufficere prioris diei momentum nativitatis attigiſſe, textus hic innuit. Quod non admiſerim. agitur enim de præjudicio minoris. Ergò in po- teſtate ejus eſſe debet, in utrum diem com⸗ putare natalem velit. Et quod hic dicitur, priorem diem natalem habere, utique ſi de favo-⸗ „ 206 rraledliones ad titulum favore ejus agatur, verum eſt, per gl. in d.l.3. ne proximè præcedentia ſpugnent, ibi, nibil refert, priore an poſteriore die. quæ verba ex Celſo, hujus noſtræ legis autore, in d. J. minorem allegavit Ulpianus. Quod & in uſucapionibus, longi temporis præſcri- ptionibus, pubertatib., quoad tutelam, nu- ptias, teſtamenti factionem, dimetiendis obſervandum eſt. l. ö. & ſeq. F. de uſacap. l pen. pr. f. de div. & temp. præſcript. I. in omni- dus 6. f. de O. & A. l. quæſitum ff. de ſponſal. l. y. ff. qui teſt. fac. poſſ. & . Reliqua ad intellectum hujus legis ſpectantia ex antiquitatis hiſto- riâà eruditè Alciatus explicavit. Vide etiam Macrob. lib. I. Saturn. cap. 12. Roſin. lib. g5. antiq. Rom. cap. I⸗ Lex 99. Vlpianus libroæ. de oicis Conſulis. Nhotionem accipere poſtumus, & cognitionem, & jurisdictionem. F Requens eſtin jure formula: Cujus eã de re notio eſt. Quæ cum duplicem ſenſum admittat, per h. lI. & I. 5. F. de ve jud. primùm quæri ſolet, an jurisdictione man- datàâ ſolam notionem, id eſt, cauſſlæ cogni- tionem mandatam intelligi oporteat? Et hodiè eo jure utimur, ut in civilibus qui= dem r eln Wrne Eem ſem (in crim it tkteyrl riſri kuntin eare lu n Gorne uz Cnon henn 0nige em⸗ TN orum — ibi i verbin eint d A Tpelt han, netiendt ſueihl in umt. bral/ telechn atuni⸗ Hceein , n Nli Ciobnech (iſds ihhen , Gremit⸗ ee ſten 1 lbas e⸗ 4 S= S gent. HZ corum dilationes impertiendas eſſe (cribi- de erhorun, un Rcutiene. 20 H — dem cauſhis & definitionem & executio- nem, ſi i appellatum non fuerint, habeant, qui mandatam jurisdictionem habent: ãin criminalibus autem cauſſam auditam & co- gnitam ad ſuperiorem referre, ejusque ſen- tentiam xequi ſoleant. vid. Clem auditor, e reſcript. Nam jurisdictio mandata ad me- rum imperium ſi ſive ius gladii non Pertinet: 1. 1. f. de off-. ejus cui mand. l. 6. F. de off. proconſ. jundt.l. 3. . de jurisdici. pertinet autem ad ea, quæ jure magiſtratus competunt, d. I. 1. quæ magiſtratus paſſim habere ſolent, & quorum cauſsâ fiunt & creantur magilſit a⸗= tus; ſcilicet ut civiles & quotidianas lites componant, & refractariis multas irro⸗ Continentes provincias acci⸗ pere debemus eas, quæ Italiæ jun- ctæ ſunt: utputa Galliam. ſed & provinciam Siciliam magis inter cConti nentes accipere nos Oportet, quæ modico freto Italia dividitur- Ota hæc lex de dilationibus eſt, arg. l.7. f. de feriis eæx eodem Ulpiani libro deſumtæ, ubi ſecundum moderamen lo-= dut, 20 Pralectiones ad titulumn ae tur: minores iis, quæ ex eadem longio= eßt res, qui ex continenti & itidem majores; ſeitin qui ex transmarinâ provinciâ ſunt. I. 1. C. e nn. dilat. Inter continentes autem habentur, ht, quę aut nullo aut modico intervallo ſepara. Nitaue tæ lunt, ut Sicilia, Sardinia &c. Nam & ( modicæ incommodatis ratio non habetur, “ l. habitatores 27. F. locati & modicæ impenſe? „ non curantur; I. in rebus S. poſſunt f-. commod. gtan & modici temporis intervallum non indu- “D eit diverſitatem actuum. l. plerique 33. F. de Riua R. = kerenel §. 2. èr. Inſtrumentorum appellatione uum quæ comprehendantur, perquùm nmm difficile erit ſeparare. Quæ enim it propriè ſint inſtrumenta, propter üſel quæ dilatio danda ſit, inde digno-⸗ innen ſcemus: ſi in præſentiam perſonæz, quæ inſtruere poſſit, dilatio peta-⸗ an tur; puta ejus, qui actum geſſic, li lelz cet in ſervitute, vel qui actor fuit conſtitutus; putem videri inſtru- mentorum cauſsà peti dilationem. ¹ T Vdex cogitur inſtrumentorum cauſsᷣ lenee J dilationem dare l. 1. C. de dilat. Sunt au- enhn tem N A:lhe N e intO habent loſepe Nm A Noderun cꝛimpenl. 6 ammm naniIr. iſeße ⸗ ellatioot Uerguun V olnc ,Nont Cecomn. erlons Nio pelt ornun il tr I tionehn um l ln e — WW: ASniKete 405 4 tem inſtrumenta, quæcunque cauſſam & judic is religionem inſtruere poſſint, tàm ſcriptüræ, quàm perſonæ. I. 1 ſ de fid. in- ſtrum. Hæc quatenus & quemadmodum brobentein facto magis quàm jure conſi- it, adeoꝗqueè certâ regulà comprehendi ne- quit; l. de acceßionibus ſ. de div. & temp. præſer. ſed judicis diſcretioni relinquendum eſt. I. excipiuntur 12, f. ad Syllan. Quidam enim, etſi poſſent cauſſam inſtruere, non tamen coguntur! I. 2. l. . f. de teſtib. alii in fames ſunt, ut eorum teſtimon io vel jurato non lis ſit perſona, cuj gratià dilatio petitur, cui præſenti credendum eſſet? veluti ſi de actu àſe geſto teſtificaretur: quo caſu etiam ſer- vile téſtimonium admittitur, l. 7. fj. de teſt. & conſequenter aliorum quoque, sliàs in- habilium, ſi aliæ probationes haberi non poſſint, & judicis religioni ſatisfiat arg. a. Lz. & l. 3. §. idesque l. quæſitum 13. ſ: eod. tits Lex 1j0o. by'lpianus libro2. de officio Conſulis. Sbpecioſas perſonas accipere debemus, clariſſimas perſonas utri- „ ulfque de. crederetur. I. 3. & duæ autem ff. de Carb.ed. ju 4 4 2 „ 1 „ W . — . 3 dex igitur inſpiciet, an non fiuſttatoria ſit futura ejusmodi petita dilatio, id eſt, an ta 2 I G pärtraledliones ad titulum uſque ſexus. Item eorum, qui or- S namentis ſenatoriis utuntur. 1 P Erſonis in ſpectabiliore dignitate con- ſtitutis multa privilegia data ſunt: ve- taribus 42. C. de decur. lib. 10 ubi Dd. . decurio- nes 16. cum I. ſeq. C. de quæſt. nec in carcerem coniici, ſed aliàs ſub fidejuſſione cuſtodiri; I ſi gravius 16. C. de dignit. lib. 12. nec teſtimo- nii cauſsà judicem adire neceſſe habeant, ſeqd adeantur. I. ad perſonas /5. f. de jureiur. 2 UrkIusdu sEXuS.) Fœminæ . parentum dignitate fruuntur ac gaudent, donec nubant: ubi tàm forum quam di- 7 enitatem & conditionem viri ſortiuntur. 5 L. exigere ff. de ju dic.l. fœminæ f. de Senat. Id; dum in matrimonio ſunt, aut eo finito vi- duæ. nam ſi denuò nubant, poſterioris ma- C. de dignit. l. filii 22. S. 1. F. ad mnnicip. Lex 1or. Modeſtinus libro 9. Differentiarum. IInter ſtuprum & adulterium- hoc intereſſe quidam putant: quod adulterium in nuptam, ſtuprum in lut ne torqueri & quæſtionibus ſubjici gn . 4 . 1 . poſſint, ut aliàs humiliores ſolent, I. milita- t riti conditionem ſequuntur. d. I. fæmina. I. . vyidoan laceaa rentet P len vetbenm 6 her (nndil Uutiopn ſentt ſummf ulll, henhinn tirein 1 e Mnd 1 nuann neenee hn ol gun 1,0 uumnl nittn Mn o mi ngur. Nr⸗ gnimtn⸗ Na lum K. bus ſdd ent, ,lt⸗ l. Atluſs n carceren de cod necihine eſe lteu, l juit ) Fenn 1 guutl n guin ſortuntu drt I . kenotnt 1lfeiui gnc⸗ un. ot Mlenne nt: de verborum ſſgnißcatione. 211 — viduam committitur. Sed lex Iunz lia de adulteriis hoc verbo indif ferenter utitur. E hoe loco illud notandum, ne qui- 1 dem in pœnalibus conſtitutiombus verborum proprietates & difrerentias ex- acte ſemper obſervatas eſſe. Sed illic ob- ſervari nihil interfuit, propter pœnæ iden- titarem: quod jure naviſhimo Codicis & Inſtitutionum ſecus eſt. Adulterit enim 2 P&œna capitalis eſt, ſtupri mitio r. l. quam nis 30. cum Auth. ſeq C. ad L. Ial. de adult. §. ꝛtem leæ lulia I. de publ jud. Hodiè tamen in Im- 3 perio Romano circa utriuſꝗ; pœnam aliud obtinet, pro locorum diverſitate Videa- tur Weſemb. in parat. ad p. Iwl. de adul. num. 5. & , H IIIud quoque ex Harmenopulo obi 4 ter notandum, eum qui jam corruptam N duxir, cum putaret ſe virginem ducere, di- mittere quidem eam poſſe, adulterii accu⸗ ſare non poſſe. Forner. hic. quod & dictæ l. quamvis zʒo. C. eod. conſentaneum eſt, ubi extraneus ad adulterii accuſationem non admittitur. Sponſus autem quoad ante- riorem ſponſæ violationem meritò ex- tranei loco habetur. I. K axor. 13. 5. quis uxorem 6.F. à t. 2 Divor-⸗ 2 212 Praleltiones ad titulum Divortium inter virum & uxo- —ðJðBW ſponſeæ remitti videtur: quod & in Adde l. inter divortium 91. infr. ht. Verum eſt, morbum eſſe tem- vitium verô, perpetuum corporis impedimentum; veluti ſi talum⸗ tioſus eſt. 1 Pfecétus hujus differentiæ in emtioni⸗ L. bus cernitur. Qui morboſum aut vi=- tioſum mancipium vendiderit, ad redhibi- “ tionem tenetur, utique ſi illud ab emtore ’D imntelligi non potuerit: I. 1. §. ſi inteligatur l. quæritur 12. f. de ædil. ed. aliquando tantùm 2 ex emto. l.4. eod. tit. Illud perpetuò me- mimiſſe oportet, non quodlibet leviſſimum vitium efficere, ut vitioſa res videatur: d.l. 1.§. proinde. ſed illud, quod communiter pro tali habetur, & quod uſum rei notabili- ter deteriorem facit. 3 Ser- 4 bebeng rem fieri dicitur Repudium verò uxoris perſonam non abſurdè ca- P loe⸗ H 4 poralem corporis imbecillitarem: excuſſit. nam & luſcus utique vi- He Ikpſſe mone n CMuinent 1 ilſcte Den Deogn iUuer: bt toline Cenn L llor . Eo. umn en uodn lurdéc. inſtc⸗ 1. geReee. clluar. aNNN Ii ulun ique i ennn ,dteltin . „5 jimelhun. lnco Untui el le tc e et eilliot 6 Fideauu mmmudit tel non –W Z De erlonun Kguifenione. 213 Servis legatis etiam ancillas deberi quidam putant: quaſi com- mune nomen Berutäqae ſexum,- contineat. Dterdiaus eſt Gupra in l. deteſtatio 40. §. 1.h.t. Repetitur autem in ſer- vis 81. f. de leg. 3. & fac. l. ila verba 163. S. 1. in- fra eod. l. Lucius Titius 93. §. madt itum eſt fF. de Eg. 3. Lex 102. Modeſtinus libro 7. Regularum. Derogatur legi, aut abrogatur. Derogatur legi, cum pars detrahi- tur: abrogatur legi, cr cum prorſus tollitur. Vc pertinet . 26. cum duab. ſeqq. l. 32. in Uf. F. de l. l. fin. F. de conſt. princ. l. S0. f. de R. I. Exempla i in jure paſſim ſunt obvia. Cæterum de modo ferendarum legum apud Romanos videri poteſt Gell. lib. io. noct. Attic. cap. 20. Io h. Roſin. lib. 8. antiq. Rom. cap. 2. Lex ois Modeſtinus libro 8. Regularum. Licet capitalis, latinè loquen- OC. z ti⸗- 214 Pralelliones ad titulum tibus, omnis canſſa exiſtimationis videatur: tamen appellatio capita lis, mortis vel amiſſionis civitatis, intelli genda eſt. . Apitales cauſſe ſtrictins ſumuntur, ex quibus mors, vel etiam civitatis an orvel ſervitus contingit. l. 2. f. de pœnis 1. 2. F. de zubl. judic. l. eum pat ronum 0. verſ. La- beo ff. ge ſur. patron. , edicto 13 ff. de bon, poſſeſ. Unde Pœnæ, qua ad exiftimationem, & gquæ ad (apitis periculum pertinent, invi- cem diſtinguuntur. l. capitalium 25. H. (ætere f. de -'œæn. Latiore ſignificatione omnes cauſſæ exiſtimnationis comprchenduntur. ut l. hos accuſare 2. §. s verſ. idemqu f. as eccu,ut. l. ſed & 24. F.1 ſ giuste caution. 3 erx 1o*τ. Modeſtinus libio 2. Excuſarionum. Natorum appellatio & 44 ne- pote extenditur. TlIiberorum & filiorum ita & nato- rum appellatio ad omnes deſcenden.- tes pertinet, ut dictum eſt in I. cognoſcere 56. Hi. b. . Adde 15 9. liberos J. de aßign. lib. Leæ& o bis: in tuumlenr ti el. (Crenn Nontdene l I ,lhiniene Genglo munel; ttinmia MIiI O 1lel 61 1. . lliſuiden ☚ — nat oca Cg ſumunmn, n Cen .Fagepent u reica. bta neſeh Ntonen,4 wenk,ur. 145 d One omne enduntu, migtf. N Nunt. l ll⸗ Ennd. hen/ 4 ℳ — De verborum fgnificatione. 215 — Modeſtinus libro iI. Reſponſorum. Mogeſtinus reſpondit, his ver- bis: Libertis libertatusg meis: liber- tum liberte teſtatoris non contine- 1 J Inc gl. hic argumentatur: vaſalli mei vaſallum meum vaſallum non eſſe. Quod verum eſt, ſi ex aliã re, quim cujus nomine meus vaſallus eſt, alter ipſius va- ſallus ſit. Ex ſeparatis enim nihil infertur. . l. Papinianus f. de minor. At ſi ex eâdem re, meus quoque vaſallus, ſubvaſallus nimi- rum eſt; & feudum, ſi in me delinquat, per- dit. c. imperialem S. illud, de prohib. feud. aliet. per Frid. Quod & in regulà l. 47. §. 1. f. de 3 R. I. & l. 20. f. pro ſoc. animadvertendum eſt. ubi ſocii ſocius non in totum, ſed in partis eum recepit, ideoque in aliam rem, quàm de quàâ initio ſocietas inita eſt, admittitur. duntaxat ſocietatem, ejus nimirum, qui Denique etſi hac eadem ratione inimici 4 mei amicus mihi neceſſariò inimicus non 4, ſit „tamen hoc ipſo ſuſpectus eſt. gl. in c. ſ inimicus, in verb. no- lite 93. diſt. 216 — Pralechene ad titulum n Lex 1706. Masgaruireſikrlanurfrefnin. . ibus. S —— Dimiſſoriæx literæ gicuntut; quæ vulgoApoſtoli dicuntur. Di-⸗ miſſoriæ autem dictæ, quod cauſſa kturt⸗ 2 liters apoſtolos vocant; quibus judex, à quo appellatur, appellatum à ſe eſſe teſta- 2 tur. l. un. ff. de lib. dimiſ. FHæ ſi non petan- tur, ap pellatie fit deſerta, per Clem. quam vis, de a, Per quod durum eſt, ideoque paſſim neghi igitur. In Camer4 certèlImperiali ape pellatio nihilominus recipitur. Gail. lib. 1 65. 139. num. 1. ulk. Modeſlinus libro 3. Pandectarum. Adſignare libertum, hoc eſt, teſtificari, cujus ex liberis libertum eum eſle voluit. — P ad eum, qui appellatus elt⸗ dimitti- Ui appellat, ſolet à judice literas ad- eum, quem appellavit, petere: quas Mn iue⸗ De Pberes ennni A wlen olien .lillt 1 ℳiof ſurln lon ngi kürehi wlheert linle mein gel N — ſenti. diconen tur. N od cal K,dinnn eelteen q ekkldu bnaſlei. leletelr Elnonpenn C anti, fe aln herihinn = De verboran, ſgnificatione. 21 7 Se⸗ S E hâc gaſſignatione extat tot. tit. f. de aſ- Kin. libert. ex quo conſtat, & pluribus liberis, tam iis qui in poteſtate ſunt, quàm eymancipatis; non primi tantùm gradus, ſed & ulterioris; & plures libertos aſſignari poſſe; quibuſcunque verbis, vel nutu, vel codicillis; tàm pure, quàm ſub conditione. l. . K 1. R 5. 3 l. 3. ennen eent 6 §. kberes ogeſte⸗ ibro 4. Pandectarum. Debitor intelligitur is, à quo invito exigi pecunia poteſt. M D Ebitores Reipublicæ honores in eàâ, priusquam debita ſolvant, ſubire non poſſunt; I.7. C. de debit. civit. lib. i. nec lega- tione fungi. l. ſciendum f, de legation. Quod de iis accipiemus, à quibus velinvitis erig poteſt, per bane l. non de conditionalibus, I. conditionales, ſupra. h. t. aut quibus exceptio competit. L. 1o. ſupra eod. l, g. in f. cum l. ſeq; f. dehæred. vend. !. 20. S. ebligatun “ end cesſ, Lex 10 9. Modeſtinus libro j. Pande larum. Bonæ fidei emtor eſſe videtur, 5 Adui ’ . M VItùm intereſt in unoquoque ne- 2 4 218 Pralectiones ad titulum X H — — ſe; aut putavit, eum qui vendidit, ius vendendi habere: puta procu- ratorem aut tutorem eſſe. gotio, an bonà fide, an verò dolosè geſtum ſit? Res bonàâ fide vendita propter minimam cauſſam inemta fieri non debet: l. res bona 52. f-. de contr. emt. voluntas autem & vorum viliore comparandi & cariore di- ſtrahendi bonam fidem nihil impediunt. I. aà ſi voluntate 8. C. de reſeind. vend. Quod ſi ni- mia ſit læſio, quantumvis mala fides non ſubſit, nihilominus reſcindetur venditio. d. I. 8. & l. 2. C. eod. tit. At ſi dolo ſive ma- là fide contractum eſt, etiamſi non ultrà di- midium læ ſio ſit, tamen reſcinditur. l. ſi do- loy. C. eod.! ſi dolo C. de contrah. ſtipul. l. ele- ganter fl. de dol. mal. Porrèò bonæ fidei poſ- 3 ſeſſor fructus lucratur: malæ fidei non item. certum C. de R. V. Sic tamen ille lucratur, ut cum impenſis in rem factis compenſet. I1. ſumtus 48. l. emtor 65, & ibigl. ff de R. V ubi utrobique non ante litem conteſtatam, ſed lite conteſtatâ legendum, ex con ſuetà anti- ̃ notarum ſcriptione Fornerius alicubi ocuit. Et emphyteuta ignorans ſe em- phyteutam, ut quia hæres eſt, l. qui in al- terius qui ignoravit, eam rem alienam eſ- 4 7 4 idedal vuln üutdes (Cuodt — Mietf Anlenn ſoroti ſten l⸗ huund, mme lurn 6 uchiſe ke ſinml⸗ Enne Tlnſten Akenic nnfu Menun Mindl —— enan. encdidit aror⸗ voqvene. 10 colose nproſte non Seder mtaszuten Kenindi nneim Onlii⸗ öde rvenciie Noßnene. OoNud. lunlſA. TY; ll. A. beipol⸗ Honiten elactaun elſe 1 ib mm,lel⸗ ſoetl uut, Aicui is ſeen⸗ e ⸗ ”s De verborum ſgnificatione. H 15 terius . ſ on on rius f. de R. I. ſi canonem non ſolvat, non 92 ideò cadit ſure ſuo: gl. in l. 2. ſuser verbo, ſe rundum legem C. de jure emyhyt. quia igno rantibu s tempora præſcriptionum non c urrunt. lI. ſemper S. hoc interdictof. quod vi aut elam l. annus ſ. de calumniat. Sic b. f. poſſeſ- atel u utitur, m. f poſſeſſor non H ſu⸗ qui S. prætor ait f. de Public. ſerbe uſucapere & longo tempore pr ſnn re poteſt: l. bonæ fidei f. de A. R. “ poteſt. e. poſſe Hor extr. de R. I. in &. e deb t a deducit, etiam naturalia tantùm: arg. I. ſi quid poſſe Iir 31. F. ſed ſi ipſi ub in verb. debebit ſj. de hæred. det. H cit it, per text. ibid. Ille de i interitu rei ante culpa aut moram non tenetur: I. item ſ um §. ſi ſervus ff. de R. V. hic jndiſtin- cte ten etur, quia ſemper: in morà eſſe intel modo deriiflet . pud emtorem. teæt. rieeae te 45 de reb. cred. Ille partum An⸗ i ch ſeconeeptum uſucapere poteſt; qui yas S. ſi ancilla utor ſi rem pupilli bonâ fide Pat aſnt . va let emtio: ſecus ſi malàâ fide. I. pupilus §. item F. de autor. tut. Quod & in creditore, 10 11I pignus pro ſe emente, locum habere debet etiam ſi ipſe vendat; modò plus offerat quàm alii. 6. 10. C. de dißr. Hian. IIlud deni- que 220 Praleliones 4d titulum — — 12 que notandum, bonam fidem ſemper præ- ſumi. l. meriro ſpro ſo. Ergò qui malam fi- dem allegat, probare dcher. aone: 5. Hui dolo ſ. dc Probat. Lex no. odetirasth, 6. Pandel. larum. Nde colt igitur, invitum non teneri rem, de qu controverlia eſt, ſequeſtrationis cauſsũ ſuſcj ipere. l. n. §. An autem C. de bon. Aauth. jud “ l. litibus C. de agric. & cenſ. lib. 1l. 2 Quod ſi ſuſcepit, ſine cauſsâ juſtã eam re- linquere non poteſt; veluti ſi damnum pa- teretur. d. S. fin auteml. eiagpud S Fin. f. depoſ. Quę enim ab initio ſunt voluntatis, ex poſt facto fiunt neceſſitatis l. in commodato 17. §. 3 Keut ff. commod. IIIud ſciendum, judicem regulariter à ſequeſtratione incipere non poſſe. oportet enim primùm convinci poſ- ſeſſorem, non ei Poſieſſonis commodum ſine Sequeſter dicitur, apud quem plures eandem rem, de quà contro- ver ſſia eſt, depoſuerunt: dictus ab eo, quod occurrenti, aut quaſi ſe- quentieos, qui contendunt, com- mittitur. n= - ſoecalt Lent. .9 voluprze Poſhun (cuiigui m, tun eſbe Nnahten lnpnutn onarni numſepen ſ ſium iſhurg in. e dolzn neun filetiin lneti Kliu Pepan Uerl vo l Gnur nnntoh (NA ll Pobien lepoli Kiof 4 — enpent. uimiin gtanſgn G. Pud get näcontro. Gics R Nul duot,N. Gtenetiter. leltriont mC.r an in eci em 1 lonmnt, Crfi Nangalpe Amu un, uden ſhere 1 ,rwincip⸗ ummt =S 5.. ſine cauſſæ cognitione auferre: c. nut lit. pen- dent. I. un. C. de prohib. ſequeſt. pec. Niſi de voluntate partium id fiat. arg.l. . F. depoſ. Poſtquam enim partes ſunt concordes, quid ad judicem? I.7. S§. inde quæritur. F. de nov. op. nunc. Aut ſi juſtè metuat actor, inanem ſibi futuram rei judicatæ actionem: veluti ſi reus de dilapidatione ſuſpectus ſit. l. Imperatores f. de ar pell. l ab executore C. quor. appe non reciy. Sicut & dos marito ad ino- piam vergente ſequeſtrari ſolet l. A cum do- tem §. ſi ver f-. ſolut. matr. gl. in. in c. 2. extr. de ſequeſtr. poſ. ubi plures caſus enumeran tur. Oportet autem, ut ſequeſtratio fieri „ poſſit, utcunqu riè & veriſimiliter, de jure ejus, qui ſeque- 7 . ſtrum petit: l. cum proponas C. de bon auth jud. dpoßid. l. is a quo f. ut in poſſeß. legat. & alteram quoque partem vocari. omnis enim „cujus intereſt, vocari debet!. de unoquoeque H.. de re Quãiͤ autem actione res à ſequeſtto revocetur, adhuc ſub judice his eſt. Tutio- rem puto Bartoli opinionem in oleumn g. de dol. mal. præſcriptis verbis competerc. arg. I. ſi gratuitam /7. f. de præſer. verb. De- poſiti enim actionem is quidem habet, qui depoſuit; non autem dominus, vel qui ju- econſtare, ſaltem ſumma- dicio vicit. 4. „ §. ſi prædo. F. dep oſ arg . pen 1 De verborum Kignif catione. 221 äl 322 Pryeledtiones ad titulum — C. eod. Nec adverſatur l. ei apud quem §. 1. & 10 1. ß/ in Aßà 12.5. cum ſequefi ro f. d. t. Nam ut leges legibus concilientur, accipiendi vi- dentur iſti textus de caſu, quo depoſitor, non verò s, qui judicio vicit, quique ſeque- ſtrationem impetravit, depoſitum repetit. a olenus libto 6. ex Caßio. . Cenſere eſt conſtituere & præ- cipere. Vnde etiam dicere ſole- wus: Cenſeo hocfacias: & ſemet aliquid ceenſuiſe. Inde Cenſeru nomen vide- tur eſſe tractum. (nſere intzr ali ed æ ſtinare, & pre- tium menſuramvé rei conſtituere: l. omne territorium C. de cenſib. & cenfitor. libi1. ut Cicero dixit; modum agri cenſeri, præ- 2 dia cenſere &ce. Ex quo ſignificatu Cen- ſorum appe latio fluxit, & quòd populi mores cenſerent, & quòd cenſum ac tribu- ta populi in tabulas referrent. Duplicem autem eſſe cenſum: capitis & ſoli ex tit. f. Qe cenſ. C. de cenſ. & cenftt. item de agric. & cenſ. lib. 11. peten- S dum eſt. Lex le . Leu uelt, egeſſee li u we Nentte tusuen klertelat, fingloen Uetheodli linicune e U lelten 1 mno⸗ Wgng onug lentu lcere N genſ . Wu ceihen f. degi, icekt tum repei te Ane⸗ lcere . ſenttalzi Cenue⸗ Ontitere! nter. 1 euleni Pte⸗ car Cen⸗ odl ſoni ſunzndbt Duylcen Cettt, n ⸗ facere oportebat. Nec ſpeciem aliquam de verborum ſgnißi catione. 225½ Lex 112. laxolenus libro 11. ex Caſio. Littus publicum eſt eatenus, quà maximè fluctus exæſtuar. Idemque juris eſtin lacu, niſi is to- tus privatus eſt. — Arcus eſt, qui perpetuam aquam ha- 4. bet. l. un. ſ. ut in flum. publ. Et aut pu- blicus eſt, aut privatus: qui ſive creſcat, ſi- ve decreſcat, tàm ipſe qàm littora eodem ſemper jure cenſentur: nec in eo ius allu. vionis locum habet; lI. vicinus S§. lacus ff. de aq. pluy. arc. lI. Rutilia Polla ff. de contrah. eNt. nec in eo alii, qnàm domino, piſcari licet. l. in uriarum g9. fin. f. de injur. nne Ae. . ðUM Lex I1j. laxpolenus libro 14. e Caſßio. Morbus ſonticus eſt, qui cuiq; rei nocet. ES morbus ſonticus eù formàâ dicitur, quàâ gravis & noxius morbus ; quo la- borantes juſtam cauſſam excuſationis vi- dentur habere, ne faciant, quod alioquin 5P 2 INODI= 8 224 Pralectiones 44d ritulam — — morbi ſignificat, ſed omnem morbum, va- lidiùs infeſtantem. Sicut & ſonticam cauſ- ſam dicimus, pro gravi & magnà cauſsâe 2* Qacd eèò pertinet, ut citatus; ſi ſontico, id eſt, gravi morbo laboret im punè non com- pareat; nec contumacis P&am pariatur; quem adverſa valetudo, vel majris ſive ſonticæ cauſſæ occupatio defendit. le contu- 3 macia S. pœnam ff. de re jud. Nec ſententia contra talem lata valet, l. quæßi tum d. t. ſi- quidem hoc ſcivit judex: . ſin ignoravit, ipſo quidem jure valet, ſed exceptione adver- ſus executionem juvabitur, l. 2. §. ſi quis quis caut. & in integrum reſtitutio dabitur. 4 Br. in d- l. quæſitum. Nec ſalarium ejus tem- poris, quo per morbum vacare officio non poteſt, quiſquam perdit: & privilegiis, quæ officii intuitu tributa ſunt, nihilominus fruitur: I. ex agentibus C. de princip. agent. in reb. lib. 12. c. I. extr. de cler. ægrot. cum per eum non ſtet, quò minus id faciat. l. in jure y f-. de R. I. Cui non obſtat, quod miles ab f† koſtibus captus, poſteà reverſus, ejus tem⸗ poris, quo in captivitate fuit, non conſe- quitur ſtipendium. I. 1. C. de re milit. Hoc enim ideò datur, ut ſe alat. fuit autem ab koſtibus etiam ſine ſtipendio alitus: quod in præſenti quæſtione ſec us eſt. Pari⸗ letentis uunm mon- uitznra IniArit elilt hn gumfseit aknigen⸗ ſuſennert ülulaletn iin t uier. Ilds dork intenn Eugn Stbunn. icanal. A dni elſi ſontchi 4 nontn n pain jori n itelicentu. ſotenet Sunt * Norui one 0 Kfgiaß o drnn meſnsten⸗ echo titlegbgi⸗ blomnn oihon Aten ,cuch ciatel. i . 6) te jnult n rauen . ius: o . — der verb oru m ſignißcatione. 22 Prarique ratione vaſallus, ſi morbo detentus intra annum & diem inveſtitu ram non petiüit, jurê ſuo non cadit? c. 1.qu Juit prim. cauſ. benef. amitt. aut ſi debita do- mino ſervitia non præſtitit, feudo non exuitur. I. qui cum uno S. fin. f. de re milit. Et quamyvis teſtes regulariter ante litis con- teſtationem admittendi non ſint; quoniam Frequenter extr. ut lit. non conteſt. tamen in te- S (ibus valetudine afflictis aliud obtinet, ne alioquin probationes actori pereant. d. c. quoniam. Quin etiamà muneribus perſo- nalibus morbus ſonticus ecuſat, l.1. C. gui Morb. ſe eæcuſ. lib: io. yeluti tutelà. I Titia S.fin. F. de excuſ. tut. lIavolenus libro /7. ex Caßio. Solvendo nemo eſſe intelligi- tur; niſi qui ſolidum poteſt ſol- vere. „ 0 laria quædam, obſervatu digna, con- ſtituta ſunt. Primùm quod, qui ſolidum E iis, qui ſolvendoò non ſunt, ſingu- 2 ex teſtamento capere non poteſt, ſi ex aſſe inſtitutus ſit ab eo, qui ſolvendo non eſt. nihilominus ex aſſe hæres fit. 1. ſi quis ſoli- dum 7 1 ð N . . 2* 3 226 Praledtiones ad titulum dum 72. f. de hæred. inſt Nam ne ſolidum capere poſſit, odio capientis conſtitutum eſt; ideoque ad ejus compendium verti non debet; per reg. jur. & iniquum eſt, me- lioris eſſe conditionis eum, quem lex indi- num totâ hæreditate judicat, quàm eum, qui vel ampliſſimam per leges capere poſ- ſet. Deinde tutores, honorarii vulgòè di- cti, etſi non adminiſtrârunt res pupilli, ta- men ſi illi, qui sdminiſtrârunt, ſolvendo non ſint, tenentur. dati ſunt enim quaſi ob- ſfervatores actus & cuſtodes; imputaturque illis, cur, ſi male converſari alios viderent, ſuſpectos eos non fecerint. l. 3. 5. parens fj. 4 de admin. tut. Sic ei, cui aliàs actio non com- & naut. caup. Quâ etiam ratione, ſi debiror principalis notorie ſolvendo non ſit, fide- 7 petit, etſi ejus interſit, competit tamen, ſi is, qui directè actionem habet, ſolvendo non ſit. exemplum eſt in l. qui occidit. S. 1.f.ad L. Aquil. Et viciſſim, cui aliàs competit, non competit tamen, ſi ſolvendo non ſit: utin 1I. itaque l. ſi quis uxori S. i ſervus tuus f. de fart. §. item ſi fullo l. de oblig. quæ eæ del. I. 4. pr. F. juſſor ſtatim conveniri poteſt. gl. ſing. in l. fin. in verb. ſed ſi cum Seio f. ſi cert. pet. Et ſi procurator intra legimum tempus non ap- pellaverit, poterit adhuc pars appellare, ſi l.1. procurator ſolvendo non ſit. teæt. not. in eu (Acupiln ſehigf. Cecolon Ceeyine Mlrmui . ℳ WMW „ ne Nn Chlibmn ium Een umelre emler d. guum ui capere N ulgoe⸗ N,Wen 3 – Kingula⸗ / imnurkuelle. osnrer 4 Denj onone. ei ume ☚ De verborum ſignißcatione. 227 in fibig, gl. ſ. quand. appell. ſöt, Denique ſi 8 pupillus tutore autore circumſcri ptus ſit; de dolo actione non aliàs utetur adverſus decipientem, quàm ſi tutor ſolvendo non ſit. ideog, f. de dol mal. Addel f duobus §. omponus & Se 74. F. ſi menſ. fals. mod. dix, Lex 11). lavolenus libro z. Epiſtolarum. Quæ ſtio eſt, Fundus à Poſſeſ. ſione, vel Agro, vel Prædio quid diſtet Fandus eſt omne, quicquid ſolo tenetur. Ager eſt, ſi ſpecies fundi ad uſum hominis compara- tur. Poſſeſzto ab Agro juris pro- ad nos non pertinet, aut nec poteſt ger Proprietas loci eſt. Prediup utriuſque ſupra ſcriptæ generale- nomen eſt. nam & Ager & bPoſſeſ- ſio hujus appellationis ſpecies ſunt. Q manifeſta ſint hujus legis . Verba, tamen non eſt negligenda ejus . I=⸗ Prietate diſtat. Quicquid enim apprehendimus, cujus proprietas Pertinere :hoc Poſſeſſionem ap- pellamus. Poſſeſſio ergò uſus: A- 4 .läü 228 Pralectiones ad titulum H interpretatio, ait Ulpianus in l. 1. . quamvis f. nchin de vent. inſpic. Pertinet autem harumA4. vo- pienetln cum differentias noviſſe ad majorem intel- (cezvant ligentiam titulorum Cod. de fund. limitr.; nnlif/ de fund. & ſaltib. rei dom., de ſund. pat rim., de ii. 1 fund. rei priv., de omni agr. des. lib. 11. Item de- diverſ. præ d., de præd. curial., de præd. tamiac. de præd. navicul., & infinita alia loca, ubi ha- rum vocum uſurpatio efſff. 2 Fu'uncdi uidem generaliſſima eſt ſi- gnificatio. Ejus enim appellatione omne ignu ædificium & omnis ager continetur. l. fundi Ulheo 21. infra. h. t. Cæterum fundo, in quo æ- mii N dificium non eſt, vendito, non omniâ ejuſ- err modi veniunt, quæ venire ſolent ædificio nn vendito. I. fundi 17. ff. de ad. emt. Ager au- n 3 tem ſpecies fundi eſt, terra nimirum, quæ ncn colitur, aut coli debet. Hinc tit. de agre nl er deſerto. Prædium tàm ager aſt, quàm ædi- ficium. Sed plerumque adjici ſolet diffe- e⸗ rentiæ cauſsà, urbanum aut ruſticum. Non Ant le 4 tamen exactè differentiz hæ ubique ob- knn ſervantur: I. quædam 77. F. de R. V. l. ade) 7. 5. ui praterea & S. ſeq. f. de A. R. D. l. 1. §. iccircòf. Rei de vi & vi arm. Poſſeſſio denique hic non bick ſignificat jus inſiſtendi rei; ut tit. de interd. Ktuna nec ipſam corporalem rei detentionem: ut len tit. f. & C. de acq. & amitt. poſſ. ſed præ dium R ipſum, quod tamen non proprietatis, ſed e 2 Ve ci⸗ erl — nl ki 11. in A ein ent re teNn oczy ubil tiom inetut,O do,ingt. onomiſ Colectui nt Ara⸗ 1imuunge ein . 1l ſanni ſiſlett irun N. e lbiqe ⸗ 1165. in eigri⸗ 1ett N enionen⸗ elſne Mptiett⸗ 1 ſenif. uNe. orem int. De verborum ſignificatione. 229 — vectigalis, tributi, cenſus aut fundi nomi- ne tenetur. qualia qui tenent, poſſeſſores inde vocantur. l. poſſeſſares 12. C. de fund. pa- trim. l. 1. F. ſi ag. vectig. & paß, in alleg. ſupr. Lex 116. laypolenus libro 7. Epiſtolarum. Quisquis mibi alius ilius ſiliGipé herez Kt: Labeo non videri filiam conti- ne ri: Proculus contra. Mihi Labeo videtur verborum figuram ſequi, Proculus mentem teſtantis. Reſpon- dit, Non dubito, quin Labeonis ſen- tentia vera non ſit. H Oc & ſuprà traditum eſt l. 84. h. t. Il- 61 lud notandum, quod in omni nego- tio non verborum figuram & corticem, ut laſon ait, ſed voluntatem ac mentem ſe- qui debeamus. in conditionibus ff. de condit. & demonſt. I. 19. S. aliud, ibi, ſi maximè verba legis hunc haheant ſenſum, tamen mens legisla- toris aliud palt. f. de excuſ. tut. Eleganter ait Pajulus in l. 38. f. de O. & A. non figurâ lite- rarum, ſed oratione, quam exprimunt li- teræ, obligamur, Sed in dubio à verborum 2 P 3 pro⸗ 1 . 4 . 2 23 Prælebliones ad titulum — —— — proprietate recedendum non eſt. l1. non ali⸗ . berf. de g. 3. Lex IIz. lavolenus libro 9. Epiſtolarum. Non poreſt videri minus ſolviſ- ſe is, in quem amplioris ſummæ actio non competit. A TG non videatur ſolvere, nige i qui to- „tum, quod debet, reddat: l. 14. ſupra, „ t. tamen creditor, cui bpoſt interpellatio- nem aliamvé moram etiam uſuræ deben- tur, aut id quod intereſt, ſi ſummam prin- cipalem debitor accipiat, non poteſt po- debebatur, per text. bic. & l. 4. C. de poſ.l. 7.C 3 de fruct. & lit. expenſ. Vuræ enim & id quod dicis veniunt. I. ſin. F. de eo quod cert. loc. l. 3 qui per colluſonem §S. 1. F. de act. emt. Quod ſi competat actio, quamvis non in ſolicum condemnatio ſequatur propter perſonale privilegium, minus videtur ſolvere: & ideò- ſidejuſſor in ſolidum tenetur, hetſi 24. ff. de re udlic. , 1. C. de S. dejuſ. AcTIe ſtea cõqueri, minus ſibi ſolutum eſte quàm intereſt, non “R actionis, ſed officio ju. De 407 Opopuoem ighieniu GCing. Qenne eberan) ioniiip Dexcnluet.) ſnumncte iülentur terj iciuüteni epmorin ündchen, Connncen rilec ulns jun cnlv ud lidr lteien noninech — Klims. ℳ wslolvit lucmm eini⸗. o 11 mneß Aen Nlue eben uec n horti⸗ erd olco⸗ ol ten he m. C gin etin er e Aide u Aelt⸗ De verborum Agnißcatiene 231 ☛n —; ̃ — ACTIO NON COMPETIT. )Er- 4 nonidem eſt, ſi retentio competebat, ut gl. hic voluit, & Alciatus per l. un. Cetiam ob chirogr. deb. & l. per retentionem C. de uſur. Qui enim eà uſus non eſt, ſibi id imputare debet, cum potuerit per doli mali exce- ptionem ſibi proſpicere. d. l. un. l. 33. in f. ff. de cond. indeb. I. 14. ff. de dol. except. Nam & uſuræ ex pacto naturaliter debitæ proinde- 5 bitis habentur: I. in his vero j. §. Imperator f. de ſolut. & cujus nomine petitio non eſt, nec ſolvi quidem debet: I. ſi is cui 94. S. Iin. f. eod. nec pro creditore habetur, cui naturâ tan- tùm debetur: l. /0. ſupra h. t. ut adeò minus ſolutum videri non poſſit. Si tamen ad- huc in poſſeſſione conſtitutus ſit, qui re- tentionis jure uti poteſt, aliud meritò di- cendum foret, arg. d. l. un. C. etiam ob chro- grayb. & d. l. per retentionem. Ulud obiter notandum: regulariter 7 aliam rem pro aliâ retineri non poſſe. Nam 8 prætextu debiti reſtitutio commodati non probabiliter recuſatur. l. in. C. commod. Quo fit, ut locator ædium res alias, quàm 38 quæ inductæ illatævé ſunt, pro penſione re tinere non poſſit. l. ſi non inducta C. in zuib. cauſ. pign. In pignore ſpecialiter receptum 9 eſt, ut etiam ob alia debita, quàm quorum nomine obligatum fuit, retineatur: 2d. l. un. P 4 & in 2 2 praledliones ad titulum 28 &in hofpitibus pubicis, qui ob ſyYmbolum non ſolutum res hoſpitis licitè retinent, Bl. in I. certi, col. 2. C. locat. quia pignus in illis videntur habereę. arg. l creditor 25. f. de R. C. 11 1. interdum fj. qui potior. Et quando res, quæ retinetur, cum debito cohærentem habet cauſſam: zſicut pro expenſis factis re- 12 tentio datur. I. fi in aréâ f-. de cond. indeb. Un- de Baldus in fin. C. commod. ſcribit, fabrum buit, ſi expenſæ non ſolvantur. Pac. gl. in l. KR non ſortem §. ceutunt, in verb. retineluur. 5. L de condict. ind. Lex II. Pomdonite libro ia. ad Quintum Mucium. Hoſtes hi ſunt, qui nobis, aut quibus nos publicè bellum decrevi: mMus. cæteri Latrones aut Prædones VlItùm intereſt, utrum publico de- creto, more & inſtituto omnium gé- tium, certâ de cauſsà bellum indictum ſitz an nullà præcedente denunciatione ex me- rã tantùm rapacitate & improbitate latro⸗ . cinia agantur?; Qum hoſtibus utique àno- bis captis mitiùs agendum eſt, quàm cum latro- jure retinere equum, cui medicinam adhi- = ſfonit r Gumare Geolke ien gtiwc lp donit eonidgo. gtiren incit, 8 lberl, knſhid ſifin Gectian Nriui dee verborum ſgnifcatiene. 233 ohn latronibus. IIlis redemtio ſu pereſt: Boær. feim. in §. 1. de conſuet. jur. & ſtat perſon. his ſuſpen⸗ nnh dium aut rota. Ab his ca pti ſervi non fiunt; 3 igdeèò libere & validé teſtamentum faciunt: nnon . 173. F. qui teſt. fac. poſ. ab illis capti, quaſi le- Gbemm gitimo & publicè recepto modo ſervi facti sdn lint, non item. d. /, 13, quod tamen Novell4 iH. Leonis 40. correctum eſt. Prædo autem 4 bian eſt, qui rem, quam ſcit ad ſe non pertinere, unn invadit, & qui nullam poſſidendi cauſſam uI habet: l. de ſundo f. de vi & vi arm. quiꝗque uunm rem ſibi debitam propriâ authoritate rapit l.ſi exæ ſtipulatione f. de acquir. poſſeſ. unde ius crediti amittit l. extat. f. quod met. cauſ. De uſucapione quæſitum eſt, an ei, qui en rem alienꝗ uſucapere cepiſſet, poſteaꝗ; ab hoſtibus captus eſſet, domum reverſo ju- HZ b re poſtliminii poſſeſſio reſtituendaſit? quod n keetee diſſidium Tryphoninus ita compoſuit, ut ſſquidem per ſe ante captivitatem poſſe- diſſet, non reſtituatur, tanquam interrupta; ſin per filium, aut colonum, aut alium, ſe- nm (us. l. in beko. 5. facti f. de capt. & poſtlim. rer. omn Adde l, denique 12. l. ait prætor 23. S.1. & ſeqq. F. ex quib. cauſ. mai. l. i is qui /7. f. de uſucap. eneenk Denique qui aliquem ab hoſte rede- . gbitehn mit, pignoris nexu eum detinere poteſt 6 gligten donec pretium redemtionis reſtituatur. I. i. gtn C. de poſtlim. reyerſ. l. 15. F. ed. 234 Praledtiones Ad titulum — — 4 Lex 719. pomponius libro 3. ad Quintum Mucium. HBereditatis appellatio ſine du- bio continet etiam damnoſam hæ- reditatem. juris enim nomen eſt, ſi- cuti bonorum poſſeſſio. „212 Ta & teſtamenti factio juris eſt, ut & is, qui nihil in bonis habet, imò qui ſolven- do non ſit, teſtamentum facere poſſit. Vt quando de cauſsâ quæritur, quamobrem donatio omnium bonorum improbanda ſit, falſum ſit, propterea efſe, quod aufer- ret liberam teſtamenti factionem, per text. 2 hbic. Hæreditas enim abſque ullo corpore juris intelle cum habet, l. o. F. de hæred. pet. l. 2. S. hæ reditatis ff. de bon. poſſ. & tam deceſ- ſionem quàm acceſſionem continet, id eſt, ut tàm decedere aliquid hæredi, quàm acce- dere hæreditatis occaſione poſſit. l. pecuniæ 3 175. F. 1. infra. h. t. Hinc eſt, quod qui ven- dit hæreditatem, de evictione rerum ſin- ularium non tenetur. l. 1. Cde evict. Ven⸗-⸗ didit enim ius, quod habuit, id eſt, lucrum S&& dam num, utique non res tantùm: l. 2. F. . T.- de hared., vend. unde & emtor debita ha⸗ redt- iieditarin t. Me effehint tanun 1 comrisci eln. tonelerec unniſee Eumnexcln le merſue (eriul lalz tumane aanne Maciunn hſinedl. am he. enelt, . eld guillte⸗ . poli umobien Nrobun D“ Uler. ven nt. lo e GA n intilh guimn ſtl eiu — Eein ſir t Ven lutun lo:l9. ek bink. De verborum figniß catione. 23 reditaria ſolvere tenetur, non venditor. l. 1. d. t. Bronorum poſſeſſio ab hæreditate in 4 effectu parum aut nihil differt, ſed origine tantùm. IIIa à Prætoriâ æquitate datur contra ius civile: hæc juris civilis eſt. pr. & S. 2. I. de bon. poſ. IIlud certè, quod de pe- 5 titione hæreditatis ſtatuitur, ut non longi temporis, ſed 30. annorum præſcriptione demum excludatur; I. heæreditatem C. in quib. cauſ. ceſ. long. temp. præſcr. cur ad ſucceſſio- nem ex jure prætorio hodiè pertinere non debeat? nihil cauſſæ video: l. 2. f. de poſſeſi.· hæred. petit. ſcilicet ut, qui bonorum poſſeſ- intra 3 0. annos uti poſſit. Lex 120. ſionem agnovit, utili hæreditatis petitione Pomponius libro 5. Ad Quintum Mucium. Verbis legis duodecim tabula- rum his, ati legaſſit ſuæ rei, ita jus eſto, latiſſima poteſtas tributa vi- detur, & hæredis inſtituendi, & li- bertates dandi, tutelas quoque con- ſtituendi. Sed id interpretatione coanguſtatum eſt vel legum, velau- QKoritate jura conſtituentium. CoAN- == 2 6 Pralectiones Ad ritulum — 1 C OANGuSTATUM EST. )Utextranei inſtitui non poſſent, niſi relic filiis legitim 9 parte: S. primum itaque Aut b. de hæ- yed. & Falcid. nec ſufficeret tantundem le- gaſſe filio, quantum legitima erat futura §. aliud quoque Auth. ut cum de appell. cognoſc. 2 Item ut nonnulli hæredes non poſſent in- * iinni. l.1. l. 8. C. de hæred. inſtit. S. in extraneis I. de hær. qual. & dißer. Sic etiam ut legatis 3 totum patrimonium erogare non liceret, ſed quarta pars apud hæredem remaneret; pr. I. de L. Fale, niſi nominatim id teſtator prohibuerit. Nov. 7. c. 2. in fin. Denique ut in fraudem creditorum datæ libertates ratæ non eſſent. Inſtit. guib. ex cauſ. manunt, non lic.l. Kquis 15. . quæ in fraud. eicdr Lerx I2l. Pomponius libro 6. ad Quintum Mucium. VſIſura pecuniæ, quam perci- pimus, in fructum non eſt: quia non ex ipſo corpore, ſed ex aliâ cauſsà eſt, id eſt, novà obli gatione. 1 T Surarum cauſſa nunquam non odioſa U habita, atque adeò jure Canonico in totum Prohibita: eſt. c.. & 2. Cauſ. I ½. 4. 3. 6. ſi quis 2 guit,i 6. tit tionesen probmn Zultmwct e Chrvee Amnit geſen einnttt,co . üigepetu rtiunj ESrn nnnci eihrte an lürf Shret nuit mum Kne eltind hinlits faretli ll R De rerborum fignificatione. 237 — — — J lemm Kquis, ibid. 4. 4. tot. tit. extr. de uſur. Clem. un. tediu eod. tit. Veruntamen Politicæ conſtitu- duthe tiones eas etiamnum hodiè non quidem tunden. Probant, ſed tolerant, ut in Receſſu Au- ufm Luſtano de anno 1548. tit. von wucherlich⸗ l ag en Contracten repetito in Orqdin. polit. poleni A. 177. tit. 17. quibus diſpoſitio l.eos C. de en Ar. quæ ſemiſſes uſuras omnibus accipere umutlegti pPermittit, corrigitur. Quod etſi commu- 3 nkeen Diter negetur, & ad emtiones redituum rumee (quæ etiam jure canonico admittuntur c. 7. ee S„.E. de emt. vend in extrapag.) tantùm re- Deue feratur: Gail. lib. 2. obſ. y. num. y. tamen cur „de üſuris aliud dicendum eſſet, & in mutui te ernn HS . 1,; & in. Alnus datione quincunces ſtipulari non liceret, ane nulla apparet ſufficiens ratio. Nec dicti textus id ipſum probant: ſed potius con. 4 trariam & noſtram ſententiam confirmãt. verſ. Item das ettliche jhr Geld hinweg ley⸗ NMuduan hen/ NB. vnd nehmen vom Hundert ein taͤmliches (quod verbum videtur ſigni- vam le ficare ein leidenliches / ziemliches/ modicum n e & jure non improbatum) vnd muß der d erdl Entlehner NEB. jhme darzu (hoc ſolùm im- inron probatur, non præcedentia) ein merckliches (quod opponitur priori ein naͤmliches) mad Dienſigeld / darumb ſie doch zu Dienen (mnonic nicht ſchuldig ſeyn / verſchreiben/ zc. quæ 44 MU po⸗ . 238 pralektiones Ad titalum poſteriora ut fraude & improbiſſimà pleo- nexiâ plena ſunt, ita meritèò coêrcentur Seq. verſ. ita ſcribitur: Item das etliche al⸗ lein Geld an Muͤntz hinweg leyhen NB. & rurſum: Item das ettliche ein naͤmliche Summa Gelds auch vergeblich hinleyhen NB. Aber dargegen muß der Entlehner Nꝑ. jhnen etwa ein groſſe wahr NB. vnd gantz in einem geringen wehrt NB. zuſtellen / da⸗ rinn ſie jhre Hauptſumma vnd ein groſſen genieß NB. woll doppel oder dreyfaltig N B. haben vnd beſinden. Denique. Item etli⸗ che leyhen jhr Geld mit dieſen verbottenen Dingen vnd Pacten NB. hinweg / daß der Entlehner NB. ein namhafftigs dafuͤr ver⸗ zinſen oder Auffgelt geben muß / thut woll ettwann mehr / dann vom Hundert zwan⸗ tig ec. Quæ omnia exempla relata exce- dunt illam rationem quincuncialem, & ideò juſtè prohibentur, ut arguit verſ. Die⸗ weil aber / in princ. ibi, ſolche vnd derglei⸗ chen/ & deinde, ſolche vnrechtliche Con⸗ tract vnd alle vnzimbliche Pacta & c. Quis 5porrò non videt, iſtâ penſionum & redi- tuum annuorum emtione uſuris, mutato tantüm nomine, colorem quæri? utpote quæ à legitimâ uſurarum ſtipulatione in ef- fectu parum aut nihil ferè diſtet: ita ut ipſa quoque nomina ſæpe confundantur. Sane Ge len⸗ anetedt um ent Vencitoen bicſhnnie 1nuostedn tcumperin eeisl be Cgim kee⸗ Gnn en runtitat 4 1 leci, Enrkeluti eſeicn uumiluru umnigvinn kencirel nlks bia uumne liunn üirze ernen 6 mt ſe. (oetcentit as chet in Niett ſichirlofe nte N e 6 4. e li⸗ Wtc Nriwes- A igsnnirt Hruntp Autnt elnalen nid guin vltſe.D t⸗ tis 1 ule unaAlet⸗ ,mund neiner NM int. emt. penſiones ſcilicet jam ſolutas. Po- — De verborun anißcatione: 2 „ — - 4 Sanet reditus, quia tali emtione Paratur, lu- crum emtori affert ejus pecuniæ, quæ in venditorem pleno jure translata eſt: & hic, ſi diutis obligatus eſſe nolit, ſed reditus annuos redimere ex Pacto velit, ſortem in- tegram, perinde ut in mutuo, ac ejusdem generis & bonitatis pecuniam refundere cogitur. Hæc ſola differentia relinquitur, quod non emtori, ſed venditori ſoli repe- tere Auanthatem datam, quaſi ex pacto re- trovendendi, liceat: ut conſtitutum eſt dict. receſſu tit. Von Wucherlichen Con⸗ tracten verſ. Vnnd nach dem die Wieder⸗ faͤuff. Sed nec hinc neceſſariè emtionem inferri palàm eſt, cum nulla detur actio ad rem venditam recipiendam, I. 2. C. de pact. tius itaque dicendum foret, mutuum ma- nere; ſed duriore conditione ad jecta: quòd, cum alias utrique, täm mutuanti ſive credi- tori, quàm mutuatario eidemque debitori, repetendi vel reſtituendi ſortem libera ſit 7 poteſtas; ; hic ea ad ſolius debitoris arbi⸗ trium referatur. Ex NOVA OBLIGATIONE. 3 Uſuræ nec in bonæ fidei, nec in ſtricti juris judiciis per ſe veniunt, ſicut fructus: l. cer- tum C. de R. V. ſed ex novàâ, id eſt, alià, quàm quæ ex natur contractus deſcendit „obli⸗ 16 atio- . 20 Pne ed talen — N gatione; pacti ſcilicet in continenti appo- ſiti, l. 7. S. quin imò ff. de pactis l. 13. C. eod. aut ſtipulationis, l. 1. 1. 3. C. de uſur. aut deniqueè morzæ. I. 32. F. 2. F. de uſur. Pomponius libro e. ad Ouintum Mucium. Servius ait: Si ita ſcriptum ſit, Filio ſiliisq meis hoſce tutores do, ma- ſculis duntaxat tutores datos; quo- niam ſingulari caſu hoc, Filio; ad pluralem videtur tranſiſſe . conti- nentem eundem ſexum, quem ſin-= gularis prior poſitus habuiſſet. 8ed hoc facti non juris habet quæſtio- nem. poteſt enim fieri, ut ſingulari caſu de filio ſenſerit, deinde pleniuùs omnibus liberis proſpexiſſe in tu- tore dando voluerit. quod magis ra⸗-⸗ tionabile eſſe videtur-. aſſequi poſſimus, ſine vitio admonet — I GED HOGC FACTI. Hinc notandum, „ Jureconſultum de facto reſpondere non debere. I. pen. in f. f. de impenſ. in res dot. fact. lI. 14. pr. f. de diy. & temp. præſcript. Fac. 2 text. & gl. in l. eum quem 79. F. de judic. Pla- nè de conjecturis, quibus juris rationem l. in⸗ ſulam Ula de un i f⸗ A. Cer tum ettzih⸗ cohtinenun mughernnt 1. „ Eue ainnte gtüntrlil memineno, tein metik, anc,l f Clltrurn et nleloshere leeſentn, trarbisden⸗ tiin ont! nngtene fleanlt, Nunnttl 1eln. Mru ſohen Uetetun enhcen Neochennn mnent . 13,C M naei uciun tinrumſi toret M. De verborum fignificaiione. 2 41 ſulam 13. f. qui pot. in pign. I. Io. S. fin. ſ. de reb. dub. Cæterum cum, ut ſapra l. 84. tradi- tum eſt, ſiliorum appellatione filiæ quoq; contineantur, illud quando aliter ſe habeat. magis ex probabili conjecturà mentis, itẽ- que circumſtantiis varié colligere licet, quàâm regulâ aliquàâ deſcribere: dummodò meminerimus, rationem, quæ diſponen- tem moverit, non fingendam ſed proban- dam eſſe, ſi legitimus verborum ſenſus in contrarium eſſet. Ideoque qui filios ſuos 4 maſculos hæredes inſtit uerit, & ſi hi ſine fi- liis deceſſerint, Sempronium; neptibus ex- tantibus Sempronius non admittetur. Non enim oportet fingere, teſtatoôrem eadem ratione neptes ſuas excludere voluiſſe, qu⁴ det eilh Klias excluſit, cum nullo labore priorem tuiſſet. Fac. lI. 13. in f. f. de reb. dub. qualitatem, ut Alciatus hic ait, repetere po⸗= Liex 12). Pomponiu libro 26. ad Quintum Muacium. Verbum erit interdum etiam Præteritum, nec ſolum futurum- tempus demonſtrat. quod eſt nobis neceſſarium ſcire, & cum codicilli ita confirmati teſtamento fuerint, 242 Pralectiones ad titulum — — futuri temporis demõſtratio fiat, an etiã preteriti, ſi ante ſcriptos codi- cillos quis relinquat. ꝙ quidẽ ex vo- luntate ſcribentis interpretandũ eſt. Quẽadmodum autẽ hoc verbũ, Est, non ſolum præſens, ſed & præteri- tum tempus ſignificat: ita & hoc verbum, Erit, non ſolùm futurum, ſed interdum etiam præteritum de- monſtrat. Nam cum dicimus: La- cius 72 itius ſolutus est ab obligatione: & præteritum & præſens ſignifica- mus. Sicuthoc: Lucius Titius alli- gatusest. Et idem fit, cum ita lo- quimur: 7 roja capta est. Non enim ad præſentis facti demonſtratio- nem refertur is ſermo, ſed ad præ- teritum l 4 E Tſi verborum tempora inter ſe con- fundenda non ſint; ut fidejuſſor in id acceptus, quod Titius debet, non viderur fidejuſſiſſe in id, quod quandoque debebit: tamen communis & receptus loquendi 2 uſus diverſum nonnunquam exigit. Qui enim legavit uxori ſuæ omne argentum, von uc omne Ge e iod Quod in codicillis ſeriptum erit, utrüné iſnt Den . ſodconit ſc expoli, uigeſain rſbng A* n tenpan,l Umonscehentu lele, keua (ioli eznte iiſen tunn alcetitn luuſſſetn Nud lun lee⸗ gegintento ſchlami⸗ flanmntie un 2 enit,ine. aniotun io gbiceern retancdiee crerbi 1, 1k preten en h lümiotarn reterttuc: Cicimosl⸗ lymintl 1s ſoifn u Titn 1 eun in 6 Woaun beomimn. edu Crnn bctrn ber uun ſin 4 3 19. quod domi ſuæ, cum morietur, erit; Labeo ſic expoſuit, ſi antea ibi ſolebat eſſe, non §. 1. f. de auto & arg. leg. l. quæſitum 25. §. Fin. F. de leg 3. Unde & quæ ibi non ſunt mor- utique ſi caſu ib repertum eſſet. l. f uAXvi. 29. tis tempore, ſolebant tamen eſſe, nihilo- minus debentur. d. l. 78. & I. 84. §. legatum f. . de leg. 1. Et quoniam per teſtamentum co- dicilli, ſive antea ſive pòſt facti, confirman- tur, §. non tantùm. I. de codicill. . conficiuntur . F. eod. licet ita ſcriptum ſit: Si quid ad bhoc te- ſtamenti pertinens reliquero, valere volo: nihilo- minus ea, quæ ante teſtamentum ſcripta ſunt, valere debent. I. vlotiana S. ff. d. t. Le- ges autem novæ, quæ futuris plerumque verbis concipiuntur (qui contra fecerit aut qui contra faciet, aut quod contra factum., erit) ad futuros tantùm caſus pertinent. I. leges 7. C. de l. Quid enim antiquitas pec- cavit, quæ novæ legis inſcia priſtinam ſe- cuta eſt obſervationem ?l. jubemus 29. C qui tefſt. fac. poſ. Niſii ſpeciatim ad præterita quoque adhiberi lex velit, quod nonnun- quam in novis legibus exprimitur: d. I. 7. idque vel publicæ & inſignis utilitatis cauſ- 84, vel quod negotium ſuàò naturàâ ſit ejuſ- inddi, ut per ſe quisque ſciat etiam ſine le- ge, quid in eo facere conveniat. Hùc per- tinent quoque ſuprà notata ad /.8.b. t. Qßqäq2 Les ð “ 5 244 pralectiones ad titulam . — — . ——— Lex 124. Paulus libro 2. Epiſtolarum. Hæc verba, Ille aut ille, non ſolùm disjunctive, ſed etjam ſub- disjunctivæ orationis ſunt. Dis- junctivum eſt: veluti cum dicimus, Aut dies, aut nox eët: quorum po- ſito altero, neceſſe eſt tolli alterum; item ſublato altero, poni alterum. teſt eſſe ſubdisjunctivum. Subdis- juncdtivi autem genera ſunt duo. Unum, cum ex propoſitis finibus ita non poteſt uterque eſſe, ut poſ- ſit neuter eſſe: veluti cum, dicimus, Aut ſedet aut ambulat. nam ut nemo poteſt utrumque ſimul facere, ita aliquis poteſt neutrum; veluti is, qui accumbit. Alterius generis eſt, cum ex propoſitis finibus ita non poteſt neuter eſſe, ut poſſit utrum- que eſſe: veluti cum dicimus, Omne amnimal aut facit, aut patitur. nullum eſt enim, quod nec faciat, nec pa- tia- 1, Gdoll “ V tlaturt re e ven U. KAen ſorut ,a . droen Vepo Ita ſimili figuratione verbum po- bn (in lonen onn fumn 1 ten lutt im bub Ver Weant ns! itie, anidin rh olian l altenn etda 1m. Aus 1 n ohrs obe un af de verborum Honifcatiene. 24 5 ciarurte; at poteſt ſimul & face. re & pati. ON 5 §HKoruM D I5 TIN CTIVA.) Aliquando etiam conjunctiva eſt o- ratio, ut,. cum quidam 4. C. e perb. & rer. Lex TI2f. Proculus libro 5. Epiſtolarum. Nepos Proculo ſuo ſalutem: Ab eo, qui ira dotem promiſit, Cum consmhdanm erit, dotis filie mez tibi erunt aurei centum, putaſné pro- tinus nuptiis factis dotem peti poſ- ſe? Quid ſi ita ptomiſſet, Cum po- tuero, doti erunt? Quod ſi aliquum vim habeat poſterior obligatio, Poſſt, verbum quomodo interpre- taris? utrum ære alieno deducto, an extante? Proculus: Cum do- tem quis ita promiſit, Cum potuero, doti tibi erunt centum. exiſtimo ad id, quod actum eſt, interpretatio- nem redigendam eſſe, Nam qui enitbemtade cx his; quæ ſignificantur, ſenſit. C 3 Pro- 246 pralecliones ad titulum Propius eſt tamen, ut hoc eum- ſenſiſſe exiſtimem : Deducto ares alieno potero. Poteſt etiam illa ac⸗ cipi ſignificatio: Cum ſalvâ digni- tate meâ potero. Quæ interpreta- tio eò magis accipienda eſt, ſi promiſſum eſt: Cum commodum, ita erit, hoc eſt, cum ſine incommodo meo F Requentes ſunt hujusmodi obligatio- nes: Cum potuero, vel cum commo- obligationum genere boni viri arbitrium ſpectandum eſt; & generaliter, quoties in- definitè debemus, id agendum, ut, quoad ejus fieri poteſt, ſine vexatione & incom- modo debitoris exactio fiat. l. 2. §. t. f. de 2 annuis leg. Et cum ſervus teſtamento li⸗ per eſſe juſſus ſit, ſi hæres eum non manu- miſerit, non tam continuum tempus exie gendum eſt, ut præcipitari cogatur hæres, vel ex peregrinatione celerius reverti ad manumittendum, vel adminiſtrationem rexrum nene (ſlariarum intermittere; nec rurſus tàm longum, ut, quamdiu vivat, protrahatur manumiſſio: ſed modicum, quo primùm poſſit ſine magno ine mo⸗ D Nodo ſe (ſnherten ſen mn4 iogie nect, llenlit mntſen 4 1 ble⸗ tnunf Wowd Eenenen itunenn an bor Mm n h E heunt o In ihn npum e Gun unno lgel iſe eleen⸗ ulag hoc aun Bedudhi N tiam ie⸗ hi lncerpen c,I. 1 munmmt. unmnti noi t cum c ciam. iVrir Atenfnuan Nn , vinei l telil mt 6 eumtold⸗ uuntnne⸗ 6 1 Gngmn De verborum ſigniſicatione. 247 modo ſuo hæres manumittere. I. ſ peculium 20. H. fin. F. de ſtatulib. Sicut & judex non 3 ſem per tempus, quod judicatis ad ſolutio- nem datur. quatuor ſcilicet menſium, l. ult. 5§. 1. C. de uſur. rei jud, ſervat; ſed nonnun- quam ardGtat, nonnunquam prorogat, pro cauſsæ qualitate & quantitate, vel perſo- narum obſequio & contumacid. 2. F. de re judic. Et eleganter inquit Al. in h. 23. ſuper 4 verb. ſervum fF. de noxal, alt. non videri fieri poſſe, quod commodè fieri non poteſt. Vn- de pro executione rei judicatæ, nec arma 5 militum, nec libri ſtudioſorum, nec ara- tra aut boves arratorii ruſticorum capi poſſunt. arg. executores & Auth. ſeq. C. quæ res pign. His enim ſine maximo, eoque publico, incommodo carere non poſſunt. Quod: & verum eſt, etſi alia bona non ha⸗ g beant, modò ſpes ſit, brevi acquiſi ituros. nam in mor4 modici temporis non eſt magnum Præjudicium. l. ſi debitori F. de judic. Quin & iſtud hic tradi ſolet; id de. 7 mum nos poſſe intelligi, quod jure poſſu- mus, l. idem lulianus, alias l. cum ſervus 39. §. En. ff. de leg. I. quodꝗue ſine turpitudine, dedecore aut vereçundià poſſumus. gl in · un. an ille qui interf frat.dom. &c. in F. Nam 4 9*½ 248 Prelellione: Ad tiulum 2 quæ facta lædunt pietatem . exiſtimatio- nem verecundiam noſtram, & breviter, quæ contra bonos mores ſunt, ea ne qui- dem nos facere poſſe credendum eſt. text. . notah. in l. liu⸗ 15. . ge cond. iufi. raulus libro 6. Epiſolarum. 8 1 cum fundum tibi darem, legem ita dixi , Uti optimus maxi- musg, eéſſet: & adieci, jus fundi dete- rius Fictum, non ſſe per dominum, præ- ſtabitur. amplius eo præſtabitur ni- hil etiamſi prior pars; quà ſcri- ptum eſt, uti optimus maximus˖, ſt, i liberumeſſe ſignificat, eoque ſi po- ſterior pars adjecta non eſſet, libe- rum præſtare deberem: tamen in- feriore parte ſatis me liberatum- puto, quod ad jura attinet, ne quid aliud præſtare debeam, quàm jus fundi per dominum deterius factum non eſſe-.. Ententia hæc en: Et is, q qui jfundum, uti optmus & maximus eſſet, ſe dare ven- (ehmeh Vluit i e ütetd, rardeten utmtin vengeren at, Mett male ten fundiake⸗ beumn⸗ Lex 2060. nej ceheb ſlhemilt, Etnin un S * 6 — De verborum fegnificatiene. 249 eilta. wvendere promiſit, liberetur, ſi lberum tra- Em dat, licet nulla ei ſervitus debeatur: I. 90 ſie- ae pra h. t. tamen ſi hoc amplius promiſit, ius NNdn fundi à ſe deterius factum non eſſe. non li- beratur præſtando fundum lHberum, ſi ei antea debebatur ſervitus, quam venditor vel remiſit, vel non utendo perdidit. Opor- tet enim utramque clauſulam contractui . adjecam effectum ſortiri. I. 1. f. quod quisq, en fur. I. ſi quis ita 129. f. de V. O. l. y. ff. de conl. iiiinſt. Sed ſi potuiſſet ei fundo fervitutem 8⁸ d M acquirere, non tenebitur. Nec enim vi- ful qetur deterius ius ejus facere, qui illud non miuß facit melius. arg. I. 1.9 utrum ff. 5 quid in fraud. eltumm patr. Et creditor, qui ius ſibi delatum, 3 ai Puta hæreditaté Vel legatum, non admiſit, zaue nihil videtur in fraudem creditorũ alienaſſe: 0 ſicio aut injuriarum agere, atque ita credi- nch, 1 torum ſuorum ius melius facere, non fecit, Ne 1. qui autem f. quæ in fraud. cred. junct. d.. 1. §. . en gtrum & ſeqq. I. non alienat. F. de R. I. . Lexv 1I27. Kige Calliſtratus libro s. de Cognitionibus. „Veeeſtis appellatione tàm viri- ne, lis, quàm muliebris, & ſcænica, d Q⁊ꝛũ etiam ſo traliſioe: ad titulum etiam ſi tragica, aut citharædica- ſit. continetur. 1 H F£ eadem probantur in . Nefir. inter veſtem I. veſtimentum ff. de aur. & arg. leg. Ideoque veſte legatà omnes deben- tur, quę tempore teſtamenti legantis erant; d. I. veſtis. etiam illæ, quæ ſutæ nondum ſunt, ſed ſciſſæ tantùm. arg. lI. cum aurum 19. S. in- 2 fedti, eod. fit. Illud notandum, veſtiario cuipiam legato vel pro miſſo, geberi ſecun- dum conditionem & dignitatem perſonæ, & habit4 conſuetudinis loci ratione. l. ſed ſ ꝗuid 11. J. ſußf cienter ff. de uſufrudt. 5 in ſcenàâ ſive theatrô ludendi grati utimur, de quâ in d.I. ſed &ſi quid §. proinde. Luc. de lenne in l. un. C. nulli lic. in Kenu elu n Tex 125. Vlopienus libro 1. ad Legem luliam & Pa- piam. Spadonum generalis appell. tio eſt. Quo nomine tàm hi, qui naturà ſpadones ſunt, item thlibiæ, thlaſiæ; ſed & ſi quod aliudò genus ſpadonum eſt, continentur. ScNIGA) Scenica veſtis eſt, qui? Licet P la 1 ürilixß⸗ fun ffere ſberi 4 Lum! Eumen ſinnn ſbe fnin lherrie e 4 N N . orunn Uin II Dee verborum ſigniffcatione. 251 arole V lcet in nuptiis non corporum copula- 1 tio, ſed animorum conjunctio potiſ- ſimùm ſpectetur: I. cui 25. f. de cond. & de- lwktlin monſt. tamen ob ſobolis procreationem ſi- 6 mul qudq; inſtituuntur, Unde in ſpadoni- 2 nus eeden. bus, qui non temporali aliquo vitio, ſed gneon perpetuo & naturali defectu procreare ondunin non poſſunt, nuptiæ & dos, & quæcunq; une has ſequi ſolent, nonintelliguntur. t.t. extr. un /Nn gefrig. & malef. l. ſi ſerya 39. §. 1. F. de jur. dot. mnm Pex 7299 enhhn Qui mortui naſcuntur, neque rniuinn procreati videntur, quia nunquam e liberi appellari potuerunt. Se 4 Tſi poſthumus præteritus teſtamen- YI —◻tum rumpat; §. poſthumi I. de exhæred. lib. tamen, ſi mortuus naſcatur, non rum- lunfle pit. per texæt. hune & l. poſthumus fj. de injuſt. rupt. & . I. 2. l. 3. C. de poſth. hæred. inſt. Quod 2 „a ſi vivi naſcantur;, ſed tales, ut per naturam len ſupervivere non poſſint „pro mortuis ha- un bentur. arg. I. uxoris C. de hered. inſt. Alciat. entbln bic. Nonnunquam tamen illi quoque na- N torum loco ſunt, veluti ut ius trium libero- r rum mater habeat, nec enim eſt, quod ei 22 praledtione ad miulum — imputetur, quæ, qualiter potuit, ſtatutisle. - gis Papix obtemperavit: neque id, quod fataliter acceſſit, damnum matridebet i in- 4 jungere. arg. l. i35. infra. h. t. Conſiſtebat autem, ut hoc obiter adnotemus, ius iſtud in his præcipuè: ut mulier vivo patre te- ſtamentum condere, & rem ſuam ſinetu- toris authoritate adminiſtrare poſſet, quod jure antiquiore non licebat, ut ex Plutar- cho docet Hotomannus: & ut viri ab omni- bus muneribus civilibus, quæ patrimonii non eſſent, excuſarentur; I. 2. f. de vacat. mun. & ut à tutelis & curationibus immunis eſſet, qui tres liberos ſuperſtites haberet. Hl. I. e extuſ tut. Lerxr 130. Npianus libro 2. ad L. luliam & Papiam. Lege obvenire hæreditatem, non impropriè quis dixerit, & eam, quæ teſtameno defertur: quia lege duodecim tabularum teſtamenta- riæ hæreditates confirmantur. On hkoc vult: teſtamentariam & le- NALgitimam hæreditatem eandem eſſe. ſi enim idem eſſent, cur haberent diverſa no- mina ? l. i ilem 7. C. de codicill. ſed hoc tan- ireo 3 — lam: ein kegitinn o nd gletuke fe Ee ſmenzl eniſn Ateluden⸗ Nl,t, de mn au ggimah hnlrn lcet ſlhims Cümertene intimd icdlunee munl Hnti 1, Ccon Uaſenen li keibn Nteenuri n S emns,imsi nofrt⸗ lun irl. reſple,gl Nn t ninabonnd Mninen 15⸗l ndasuman alins n⸗ 2 Zeecicutan rl, Kenn =☛ = . ve gerlorum ſ enif catione. 23 4 e tum: etiam teſtamentariam recte & & vere legitimam vocari poſſe, etiam ſi conſueru- do loquendi ſit in contrarium. Plerum- Z —R 2 que enim legitimam vocamus eam, quæ ab inteſtato defertur: l. quidam, ibi, uterg omiſ- ſoteſtamento legitimam adiit hæreditatem ff. ſi quis omiſſ. cauſ. teſtam. teſtamentariam, quæ ex teſtamento. Quod & in tutelis obſer- vatur. t. t. de teſtam. tut. & tit. de legit. tutor. Multum aurem inter utram que intereſt. Legitima hæreditas tantùm proximis de- fertur, & perpetuò eodem modo; quia lex, quæ defert, perpetua & uniformis eſt: l. 2. Slegitima f. deſuis & legit. hær. illa quibuſvis, etiam extraneis; l. extraneis C. de hær. inſt. & diverſi modé. pendet enim à mutabili homi- nis voluntate, quę ambulatoria eſt ad extre- mum uſque vitæ ſpiritum. lI. 4. f. de adim. leg. cum ſimil. Veriſſimam tamen eſſe pu- to, & comprimis notabilem Alciati hoc loco ſententiam: eum, qui ſi bi & legitimis ſuis hæredibus ſtipulatus eſt, videri tàm de teſtamentariis, quàm de iis, qui ab inteſta- 10 ſuccedunt, ſenſiſſe: & vocem, legitimos⸗ naturales tantùm ac! ſpurios quam vis legi-= timatos, excludere; non item extraneos menti conditione & qualitats dijudicare non erit difficile. Lez ſcriptos hæredes. quod pro ſubjecti argu⸗ Prælefiones ad titulum — 4 Lex T. Vlpianus libro 3. ad L. luliam & Papiam. Aliud Fraus eſt, aliud Pæna. Fraus cnim ſine pœnà eſſe poteſt: Pœna ſine fraude eſſe non pote Pœna eſt noxæ vindicta: Fraus & ipſa noxa dicitur „& quaſi Poœnæ quædam præparatio. cipitur ff. de ædil. edict. Veruntarnd el teanch & pœnæ differentia aperta e en hoe textu, tùm ex loquendi ulu. u udem admittere probè dicimus: Parne ämi. tere nemo dixerit. Sic & fraude ager netiam pœnâ agere. Fraudis & 2 citur, non etiam pœnà agere doli obſcurius diſcrimen eſt, quamvi ferre omnes dicant, cum neutrum ſi facilè́. Nam & fraudulenter tero conſiſtat facilè. Nam & fraudulente ſſim: hincqꝗue dolo agit, qui dolosè; & vici fraus ineſſe ſcribitur in. jurisgentium S. ſed ſi fraudandi f- de pact. Mibi videtur dolus õ am & 3 activè, fraus paſſivè oniſtac. Ate, in fraudem aliquem WBeze r, quod de do= fraudem alicui fer re res dicitut. lo ab- 7 Eteres fraudem pro pœna ſolebant ponere, inquit Vlpianus l. 23. H. e = = ſoabſum le, 1u00 10 Etpe hoetien ills huutk fialift lecſtpet Coluck,e⸗ bluinec lultzerſ Ehammnea CAnctacton Gunct inmnmtm Gumcobes ſorx 5 d0 Oleiger erumn Cnnen 0 Nltent, Ptoelngit cſenteti fonnen Drufh waine llen don 4Gin n⸗ lit 8 De verborum ſigniſicatiene. 2525 lo abſurdum forer. Itaque ſicut fraus pœ. næ, ita dolus fraudis videtur eſſe præ para- . tio. Sed pœna quidem ſine fraude eſſe non 4 6en poteſt; fraus ſine dolo poteſt: quanquam Am . talis fraudis in jure non habeatur ratio. I. n An fraudis f. de R. I. Viciſſim dolus ſine frau- Ae e de eſſe poteſt. Nam malignum conſilium 10. ock dolus eſt, etſi eventus non ſequatur. Do- 3 Irank lo denique contractus initus ipſo jure nul- gui en lus eſt;, etſi fraudem ſive deceptionem ac dam num non eſſet paſſurus alter, cum quo cCcontractum eſt. Nec enim hoc quæritur, peniſlt damnum ſit paſſus; nec ne: ſedidtantùm, ul an quacunque ratione ejus interſit, contra- tmenii Ctum dolo ab altero factum irritum eſſe. edüm aie POENA SINE FRAuIuIDE ESSE G I In NON POTEST.) Atqui diverſum quan- int. doque videri poterat: veluti ſi putator ex nue un⸗ arbore ramum dejecerit, & prætereuntem „ Hucht hominem occiderit, tenetur, etſi fraude un non fecerit, modè in culpâ ſit, ut quia non umn tu proclamavit. l. ü putator1. ſ. ad L. Aquil. Sed beclier réſpondetur, ibi ad damnum teneri, non ad 7 Pirhr „poznam, quæ multis inter ſe modis diſtant. um Fna vindictam pefſequitur: damnum id jlen tantùm, quod intereſt, continet. Ertideò 3 u Hiliber homo occiſus ſit ſine dolo, nulla eſt de aGtio, cum damnum illud ſit inæ ſtimabile. leN hlibejtas f. de R. I.l. 3. F. ſi quadr. paup. l. “ 54 66. S 2 ½6 Pralelliones ad titulum Lata autem culpa, ut quæ dolo videtur eſſe proxima: l. quod Nerva f. depoſ. meri- t0 coêrcetur: quanquam hæc coercitio non tàm in pœnam præteriti admiſſi, 10 quàâm in cautionem futuri contingentis . . 2 „» .⸗ „ . . fieri ſoleat. Cæterum Alciati ſententiam amplecti non poſſum aſſerentis, quando- Qque etiam ſine cauſsà puniri aliquem in cõ- ſequentiam; ut eum qui ſervum noxæ cauſ- sà dedit. Damni enim, non pœnæ nomine fit deditio, domini intuitu; quam vis reſpe- Gtu ſervi pœnam eſſe contingat. Sic nemo dicit patrem pœnà affici, cujus filius ſup- 1 plicio afficitur, quamvis damno affici ve- rum eſſe poſſit. Et cum antiquo inſtitu- to, fuſo exercitu, decimus quiſque fuſte fe. ritur, etiamſi ſtrenui quoque ſortiantur, ut Tacitus inquit; tamen magis exiſtiman- dum eſt, ducem univerſum exercitum pro ſontibus habere, majori tamen parti par- cere velle. Quis enim furor eſſet, illos 12 ſupplicio afficere, quorum comperta & in- dubitata eſſet innocentia? Verum eſt ita- que, ſine fraude pœrnam non eſſe, eaque ſi non compertà, tamen præſumtàâ; quæ in atrociſſimis maximique exempli deliétis ſufficere judicatur. I. quisquis C. ad L. lul. Majeſt. l. 1. f-. ad SC. Sylan. ck nan UAnn Uerr 3 — wan— lr mololn’n alehinon CCen Cliintn nintk fünzecun limatio Iln gcice inanmn nbgernn ſ goloft gginpott liteti mil in Une (uutt iu Moy bt ar N — idern i⸗ Aennſ di Ec cderit tiſententan Nk, aune. eninc noxrtc e vorr Jumnitf ur Klend natlu in⸗ mno Mele. rignitt iſenit eſottinmt i ezitrn. etereſtum enputl Nr or ehet,i⸗ vmneintt⸗ ennelt⸗ 04) 4 ei An Lonnhgeni -⸗= Defverborum fignißcatione. 2 N. Oummm. 2 Iter Multam autem & Pænam; multùm intereſt: cum pœna gene- rale ſit nomen, omnium delictorum coërcitio; multa ſpecialis peccati, cujus animadverſio hodie pecu- niaria eſt. Pœna autem non tan- tüm pecuniaria; verum capitis & exiſtimationis irrogari ſolet. Et Multa quidem ex arbitrio ejus ve- nit, qui mulcam dicit: Pœna non irrogatur, niſi quæ aliquàâ lege; vel quo alio jure ſpecialiter huic deli- cto impoſita eſt. quin imo Multa ibi dicitur, ubi ſpecialiter péna- non eſt impoſita. Item multam is dicere poteſt, cui judicatio data eſt. magiſtratus enim ſolos & præ- ſides provinciarum poſſe multam dicere, mandatis permiſſum eſt. Poe- nam autem unusquiſque irrogare poteſt, cui hujus criminis ſive de- licti executio competit. ISI Qux ALIQA LEGE) Pœna·mn tamen cx lege irrogatam judex ex R cauſ- Er ——— 278“ Prreledtiones ad tiralum d — 4 — mur aulsd alterare ſolet, non leviorem infſige- Mzpini re: veluti cum graviore pœnàâà impoſità, ſil lule quùàm quæz lege infligatur, infamia, quaſi uun in com penfatione factâ, evitatur. I. quid erge Wans . §. pana gravior ff. de his quæ nor. infam. ut l à Nam citra cauſiæ cognitionem levior lr idflgen l bœna itrogari non poteſt. l. u. C ad L. Iul. de yllotti vi publ. l. etſi ſeverior C. ex quib. cauſ. infam. niſt d /n 3 Quæ nam verò caufſæ judicem movere de- tiokinnn beant, non eſt facile deſinire. Improvi- oelenenot 7 fus certè cafus mitiore pœrnâ dignus eſt: n il I. 1. f-. de incend. ruin. & e. l. qui ædes l. eſpicien- l S dum ff. de pœn. & qui diutino tempore in ugoimn reatu fuerit, aliquatenus ejus pœna ſuble- nſiſenn e vanda eſt. l. ſi diutino 25. ff. eod. Sicut vi- iI, Mamn ciſſim delictorum frequentia pœnas aggra- he vare ſolet. lI. aut facta S. fin. f. de pœn. Inferio- 4 res verò judices pœnas à lege ftatutas in- juſſu ſuperiorum mutare non debent: Bl. in Enmit 22. C. de iſur. rei jud. cum facti quidem quzg- ettteunn ſtio ſit in poteſtate judicantium, juris au- nen tem auctoritas non fſir. I. 15. F. ad municix. Et mulctæ quidem indiétæ ex cauſsâ de- mminui remittivé poſſunt, veluti ob pau- pertatem mulctati: l. eos, in f. C. de mod. muld. ponæ per ſententiam femel illatz non niſi Principis beneficio remittuntur. nng t & I. adbeſtias 31. f.depæ n. Regulariter quoque mulctæ fiſco debentur: . j. C. de mod. mulé. Pœnæ ☛⏑ — =ꝛ = = =⸗ẽ — SS= — S=fzs— 2 —— = — Sõä De verbormm ſgnifcatione. 2 19 — ming. Pœnæ parti adjudicari ſolent, I. fin. f. de li- inpolt. Zitioſ. gl. in l. un. ſuper verb. mulctätur C. de his ni, gul gui potent. nom. &. MM gde MAGCISTRATUSSOHI O3.) Eigè, 7 t. iin etſi partes judici ex compromiſſo aditi n lende mültæ infligendæ ſuo arbitrio jus dede- Il rint, nihilomagis mulctare eoôs poterit. l. pri- ifßn patorum C. de jnrisd. om. jud. Illud porrö veel Notandum, minimos magiſtratus mulétam 8 mpn rrogare jure non poſſe; , defenſores O, de de.· uch Tenſ. tGie. nili quatenus iis jura & conſve- iun. tudines municipiorum permittunt. Et ſub nporen Præcepto irrogatam, velurti ſi cives intra 2 ſbl. Præſcriptum tempus meœnia non refece- Kuſi rint, poſt annum peti non poſſe tradit iggt. Gvid. Papa deciſ. 359. in f. per l. un. f. ſi quis jus leto dic, non obtemp. quæ tamen annuum præro- uuin Tis officium reſpicere, & ideò ad hanc quæ- atNj ſtionem nihil pertinere videtur. At è di- ris u 10 et. c. cum ſecundam, de hæret. in 6. Deni-. uiß due notabiliter illud à Speculatore tradi. 10 Sae. tume ſi ob contumciam perſeveratam pun. arcrarf mulcta de beat „priorem mulctam m Exigendam eſſe pris: ob eam, niii fallor; 1 e fationem, quòd dilatis exactionibus con- m, tümaces redduntur contumaciores, e quaſi vanæ comminationes ccc R Lexz Pralediones ad titulum 260 Lex 122. Saulus libro 3. ad L. luliam & Papiam. Aruniculus amittitur, qui ex- tremo anni die moritur. & conſve- tudo loquendi id ita eſſe declarat: Ante diem decimum Ralendarum, Post diem decimum Kalendarum. Neu- tro enim ſermone undecim dies ſignificantur. , quæ exponitur ab Vlpiano fragm. tit. 3. §. lberis. De conſvetudine verò hoc loco quæri ſolet: an Dôctori de con (vetudine atteſtanti fides adhibenda ſit? Ita quidem plerunque dicitur, arg. text. buius. Cæte- 2 rum cum conſvetudo facti ſit; non juris; atque adeò non præſumatur, ſed probetur; arg. I. in bello S. falctæ f- de capt. & poſtlim. re. Aifſicile eſt definire, quatenus ei fides ha- benda ſit. Quod ſi vir gravis ſit, & non 3 vulgaris exiſtimationis, ut non emôlumen- ti' ſpe, vel ut cauſſæ ſerxviret, teſtificatus appareat, propius eſt, ut ei credatur, quoad loca, in quibus ſcripfit, non ulteriùs, etſi ge- neralem dixerit conſvetudinem. Fac cap ſ. D w.CeCn lm Hr eeprenn nlochc ſpim eoleen llelnunn linnn lu, ut Utichan .— 1 EXoleta eſt hujus I. capitis ſentent'à, Natnpcel Klolhern I eo mmalu lnn Cl 16 e . Cconl ſe eclan darunh I. Ne decin d- nii us huno /trt ſeb h eauhetul la gut Hik. 0 lt, non ſed noh⸗ 4 8 4 . 8 1 6 llu Gei ſic⸗ slt, A1. Ntencſnma telite⸗ Altali lelisei n N4 4 De verborum fi gnißcatione. 261 — & ſeg. pol. ANTE DIEM.) Ex Græcorum In- n gi terpretum authoritate hæc eſt ſententia; ut, qui octiduo antebPaſcha ſolvere facerevé extr. de conſtit. lib. 6. Roland. conſ. 57. num. 26, quippiam promiſerit, ipſo octavo die ſol- vendo liberetur, nec pœnam, ſi qua pro- miſſa ſit, committat. Dubitatio in eo erat, quòd integrum octiduum computandum videbatur, ut ita ad minus proximo die antè, id eſt, nono obligatio committeretur. ni4. I. A ita s/. F. de manum. teſtam. Idem eſt, & ſi octiduo pòſt ſolvere promiſerit. nam ipſo octavo die ſolvere debebit. Quod & ipſum ex conſvetudine loquendi fluit, quæ nuſ- quam negligenda eſt. I. liberorum §. quod ta- men Caßius ſj. de leg. 3. M Erñrponit hoc caput lI. K ante 13. f. de V. O. & per eandem exponitur. Falſum eſt, eam peperiſſe, cui mortuæ filius ex ſectus eſt. H Inc inferunt, ſi legatum ſit mulieri ſub conditione, ſ pepererit; non de- beri legatum hæredibus ejus, ſi ex mortuâ Partus ſit exſectus: tùm quia conditio ex- 1 K 3 ple- 1 N – 262 Eraleiones ad titulum pleta non n et, per text. xt. bie; tům ſi maximè pro im plet habeatur, ipſatamen ante con- ditionis eyentum deceſſit. l. 61. & paßim F. 2 de cond. & dem. E diverſo amen, ſi in- luntate dicemus etiam exſectum ex mor- tuãi hæredem futurum. Da. in l. guod Atcirin . de liber. . poſth. Lex 33. Nlpianus lihre 4. ad L. luliam G ie. que dies, quo quis mortuus E uumerarur. 4 Vm omnibus negotiis tempus acee- dat, nusquam nohuic legi locus & ua eſſe poterit. Quod inrfa certum tempus heri debet, vel timo ejus tempo- ris momento ſieri ſuſſicit. Et dies termi- ni, ut vulgò dicunt, computatur in termi- no. Unde cum intra decendium facienda ſiſit ap pellatio, ſi quis ſe gravatum putat per ſnlrznang Nor. 2. repetita per c. anterio- eam g. 6. iplo quoque decimo die rectè appel- . ſtitutus ſit hæ res poſthumus vel poſthuma, quem mulier pepereri, neglectâ verbo- rum ſuhtilitate, ex præ ſumtà teſtatoris vo- 8i i quis ſic dixerit „Ut intra Jiem mortis ejus aliquid ſiat, pſe quo- 9 wure- hal . cunime⸗ ſelor omh bon ber inn mmim miuamtn Wmermmn klgii Huenet lenne Uümonn okuren cklr inlun lunme Mne drle le ler ie nte Amſ mund Wentmen. 66 men,l. 1 elpolton. Ateltnorun Gumt lea 4 ,Pyi e,un Lortuu; enun leglon nn ei ntſurt Nedes ten turio ten unkucen m puu ert⸗ ) denn 4 õ De verborum ſignificatione. 263 appellari poteſt. gl. in d. c. anteriorum. Et cum intra centeſimum diem bonorum poſ⸗- 3 ſeſſio agnoſcenda ſit, ipſo quoque centeſi- mo die peti poteſt. l. 1. 5. ſi intra f. de ſucceſſ. edidt. Sicut is, qui intra Calendas Majas 4 debet, ipſis quoque Calendis rectè ſolvit; adeò quidem, ut die Calendarum peti ab ipſo nondum poſſit. medium enim tempus totum liberum promiſſori relinquitur, I. 38. §. inter f- de V. O. ſufficitque vel exi- guum tempus ſupereſſe, l. 138. eod. tit. & nondum immutabiliter verum non eſſe, in- tra terminum promiſſo ſatisfactum non eſ- ſe. l. quicquid. 99. S. 1. d. t. H. 2. in f. I. de VL. O. Hinc notabiliter gloſſa tradit, eum qui in- f† tra diem mortis alicujus facere tenetur, ve- luti monumentum ensſtruere, ſi illud vel poſt mortem, eadem tamen, quâ mortuus eſt, die exſtruxerit, liberatum eſſe: ac viciſ- ꝙ& ſim, ſi intra diem mortis ſuæ facere debeat, liberari, ſi die mortis ejus per alium factum ſit monumentum; ideoque legatum eo nomine relictum hæredibus ejus deberi: modèò talis res ſit, quæ per alium æque com- modè fieri poſſit. Nam ſi induſtria artiſi. cis electa eſt, aliud dicendum erit; cum in- ter artitices longa ſit differentia ingenii, & naturæ, & doctrinæ, & inſtitutionis. l. 31. F. „ — —— 264 Prælectiones ad titulum Quibus omnibus non obliant, ‚quæ in princ. legis præcedentis ad finem dida ſunt. Nec enim ibi dies octavus d- fferen- dæ actionis cauſs4! nuncupatus eſt, ſed ut in illum diem præſens eſſe debitum oſten- deretur. . liber. u8. §. decem ff. de V. O. Si- 9 cut & debitor, qui In Auguſto aut Julio menſe ſe intra vindemias proximas ſoſutu⸗ rum promilerit, ſtatim ab initio vindemia- rum conveniri Poterit. Nec enim ideò vinde emiarum mentio adjectae eſſe intelligi- tur, ut ipſæ quoque in dilationem compu- tentur, ſed ut earum initium dilationis eſ⸗ ſet terminus, Lex g. Paulus libro 2. ad I. luliam G& Pspiem. Anniculus non ſtatim, ut na- tus eſt, ſed trecenteſimo ſexageſi- mo quinto die dicitur, incipicnte, planè, non exacto die: quia annum civiliter, non ad momenta tempo- rum, ſed ad dies numeram us. P Ertinet adl. 122. ſapta h. t. De vari4 2 temporum computatione dicetur ad I. abi lex tol. F. de R. lI. Lex 7 — Obliamnee Umnen in zmſter. s elt, ſal dirum ole 0 5 n at ſui Minsſt. 0o ioem⸗. 1 et enin e rehe nlz nem onht 1Clluone⸗ 4 lhim, n, ut N4 1 ſexac . elpen liuzon⸗ en tenſqe Ccerus 1. Lex 15„5. Nlpianus libro g. ad L. Iluliam & Papiam. Quæret aliquis: ſi portento- ſum vel monſtroſum, vel debile- mulier ediderit, vel qualem viſu vel vagitu novum, non humanæ fi- guræ; ſed alterius magis animalis, quàm hominis partum: an quia eni- xa eſt, prodeſſe ei debeat? & magis eſt, ut hæc quoque parentibus pro- ſint. Nec enim eſt, quod eis im- putetur, quæ, qualiter potuerunt, ſtatutis obtemperaverunt: neque id, quod fataliter acceſſit, matri da- mnum injungere debet. J N contrarium ſcripſit Paulus: ſi mulier monſtroſum aliquid aut prodigioſum enixa ſit, nihil proficere; neque enim libe- ros eſſe, qui contra formam humani gene- ris converſo more procreantur. Quod ne nihilad nos pertinere videatur, & haſce ita- que, de confirm. ſf. ibi, nemo audeat quicquam fſecitare ex aliis libris antiquis, quàm ea, quæ no- Pris Digeſtorum, Codicis & Inſtitutionum libris inſerta ſunt, repetitum eſt in l. non ſunt liberi De verborum ſignifcatiene 299 . 4 ra verò, 1. non ſunt f. de ſtatu hom. ad Ter- ,A 26 6 prelehiones ad titulum . 21f. de ſat. hom. Sed ſciendum hujus le- Vn gis noſtræ definitionem, ad L.. Papiam in- nine ſcriptam, ad pœ nas orbitatis pertinere: in- * ter quas erat, ut orbi dimidiâ parte eorum, quæ relinquerentur, mulctarentur, ut ex Nicephoro probat Cujacius. quam pœnam evitare debere æquiſſimè Ulpianus voluit ſi eam, quæ, quantum in ſe fuit, procrean- dis Reip. liberis operam dedit; ut ſolidum be⸗ ex teſtamentis capere & omnibus commo- r de dis privilegiisque, quæ fœcundis compe- flee 3 tunt, frui poſſit. Sufficit enim utiliter U cœptum eſſe, etſi eventus non ſequatur. . ſed an ultro 70. §. 1. ibi ſußicit ſ ſi utiliter geßit; ln et/i effectum non habuit negotium, & in fine ibi, ei utiliter dehet Aſe cœptum f. de neg. geſt. Alte- ſig tullianum Senatusconſultum potiſſit mùm reterenda eſt, ex quo cum mater liberis ii ſuis ab inteltato decedentibus ſuccedat. Se en ſed nos & S. ſeq. Inſt. de SC. Tertull. non tamen ſuccedit monſtroſo, quivè contra formam 8 humani generis naſcitur, d. 1. 14. F. ge ſtat. ſe hom. cum in hunc liberorum nomen non ri cadat. Cæterum ſi præter communenm 5 Juidem naruræ curſum non tamen pror ſus inſolitæ ac terribilis Ipeciei partus na- ſcantur, ut ſedigiti, manci, lori pedes, quiq; 1N unum tantùm continuum dentem habent, N non 1. 4 — n hujnt. Prpint ginert in tte corla ntor, urd m peenn Anns Wut t,octen ſaidun uscommo. 6s oe. nin min eiun Gür OMM 5 ſwin . Ale. voenun terbbett ctecit⸗ loltanen 1Lrnan ut en .l por. tus M. habenn Ni S= S de verberun Aenifcatione. 247 —————— non protinus pro monſtris habendi ſünt, matriꝗque locum faciunt, quod & ſupra . intn 3³. boe tit. attigithus, Lex 136. lpianus libro j. ad L. luliam & Papiam. Generi appellatione: & neptis, & proneptis, täm ex filio, quàm ex filis editorum, cæterarumque ma- ritos contineri, manifeſtum eſt. § Icut nurus appellatio ad pronurum &* ultrà porrigitur: lI. nurus 50. ſupra h. t. ita generi appellatione progener & deinceps perſonæ continentur. Eſt enim eadem ratio, & conſequenter idem i ius. I. illud f. ad L. Aquil. Itaque quando gener adverſus ſocerum teſtimonium invitus dicere non cogitur, nec progener ulteriorvé cogetur: per text. hic juncta l. j. F. de teſtib. quin etiam ſponſus filix excuſabitur d. l. . quia non nuptiis tantùm, ſed & ſponſalibus contra- hitur affinitas. I. Servius 5.ff. de grad. ,. 6. ed t. Cæterum hoc ex interpretatione ita eſſe, non proprietate, verius eſt: & ideo in pœ- nalibus, veluti ſi ſtatutum ſlios & r H bannitorum civitate Pelli jubeat, a proge⸗ nexos j 2 * 1,6 G8 Prælectiones ad titulum —,— — — — neros aliosvé extenſio facienda non erit. . tert etanteneſ. de pæn. L.eX 32. Paulus nin⸗ 2. ad L. Iuliam & baien. Ter enixa videtur . etiam quæ trigeminos pepererit. 1 E Thoc ipſum in odios legis Papiæ ma- teriâ inductum eſt. Nam ut ex Sena- tusconſulto Tertulliano filiis mater ſucce- dere poſſet, ter peperiſſe, non tres uno im· petu fudiſſe, adeoque unum duntaxat par- tum edidiſſe oportebat. Paulus libro 4. ſen- tent. tit. 9. Hodiè illud quoq; Senatuscon. ſulti Tertulliani caput antiqugtum eſt. . . ſed nos I. de §C. Tertull. Argumento verè 8 "hujus legis Bartolus tradidit in I. ſi gemina j. arb. ſurt. cæ&ſ. paria eſſe, tria vulnera ſepara- tim inferre; vel uno ictu: quod ad ſtatu- torum interpretationem pertinet „puta ſi- cubi ſtatutum ſit, ut qui tria vulnera infli- Xit, certàâà Pœnãa teneatur: ut is quoque te- neatur, qui unam duntaxat Pplagam triſulco telo intu- lerit. — — Ml Hen otom . aae ſi 5 ſtenrn recd 1 url ⸗ enn il NN Nen k “ Mhin tin e gi Mnien⸗ nitelk. iterlut⸗ resunoll⸗ nnar. n. Druscoh⸗ tun el..r ento Vel⸗ gewu’ eln lenn 140 kurr. 1, uttl⸗ B eri in. vogle le⸗ oai De verborum ſignificatione. 269 Lex s. Paaſe⸗ ior 4. 4d . Iuliam & rapiam. Hæreditatis appellatione bo⸗ norum quoque boſſeſſio contine- tur. Id. quæ notavi ad 1 179. ſuzra. h. t. *. adde. pretor i. f. de R. I. Lex 39. e libro⸗ 7. 34 L. Iuliam & Papiam. Tdificia Romæ fieri etiam ea videntur, quæ in continentibus Ro- mæ ædificiis fiant. Oc quoq; expoſit eſt I.2. & 1 ar 41, rhe. nus &. ſupra:b.t. ut esd im cx hac lege- quæz ex illis, agumenta duci poſſiint. Lo- 318 P quitur autem textus præſens, ut rectè Ac- curſius animadvertit, de eo qui Romæ ædi- ficium extruit: eo ipſo enim jus civitatis adipiſcebatur, & ex teſtamento, ſicut quivis Romanus civis, capére poterat, cum alio- quin per legem Papi am caducariam cape- te non Poſſet, niſi civis R. manus. Neihil au 270 Praælectiones ad titulam er — mæniorum ambitum ædificium poſuerit, , 4 Perfeciſſe ædificium is vide- tur, qui ita conſumma vit; ut jam2 in uſu eſſe poſit. 1 Tjuxta præcedentemtextum ædifi- I cium proſit, perfectum eſſe oportet, non inchoatum. Nihil enim cenſetur fa- ctum, dum aliquid ſupereſt agendum I. pen. C. de his quib. ut indign. Sicut opere ſed &Üροναα ſignificatur. l. y. S. 1. ſuprà. catio, abſolutam eſſe oportet, ſi effe ctum habere debeat; eò quod obligationes fa- 32 Non tamen ejusmodi ſumma perfectio mi poſſit; ut l. 2. C. de vindict. liberi. & ſed ſufficit ita conſummatum efſe ‚ut inhka- bitari commodé, & ei uſui, cui deſtinatum eſt, ſervire poſſit; I. so. S. . F. ad I. Falcid. etſi picturæ & incruſtationes, & cætera quæ ad ornatum magis quàm uſum pertinent, . abloluta nondum ſint. kXkXk autem intereſt, an in ſuburbiis, an intra £½ locato vel conducto non inchoatum opuss 2 h. t. Qum enim in facto confiſtat ædiſi- cti ſint individuæ. l. 2. S.item ſi in facto F.de V. Od requiritur, ut nec addi quicquam nec de- , Mi n poluen en tun 2dar Keopontn enleurkr. Kentun NumO Y lratt. ceaun iges r. xekkuib nbec de. in. . rihhr⸗ efünatunm al ngir 4 oent, 1 c oeke Wð SSõ Der verborum ſignifit tione. 27½ –— — Paulus libro 6. ad L. luliam & Papiam. Cepiſſe quis intelligitur, quam- vis alin adquiſiitt. M On eſt dubium, legem Papiam, per x N quam caduca fiunt incapacibus reli- cta, non eos tantùm capaces vocare, qui ſi- bi, ſed & illos „qui aliis acquirunt zut ita ſervus quoque capax eſſe videatur. Nec. adverſatur, quod in l. 77. ſupra. h t. dictum eſt, eum qui alii reſtituit, non capere, ſed tan- tùm accipere. Servus enim non reſtituit domino, nec filius patri, cum ne momento quidem ſubſiſtat in ejus perſonâ, per quem acquiritur. l. placeret 79. ff. de acquir. hæred. Itaque & filius & ſervus hæreditates & le- 3 gata & dotes capiunt, quamvis aliis acqui- rant: nec enim quibus acquiratur, ſed quis primum capiendi ius habeat, inſpicitur. Unde nec dominus ex illà ſubſtitutione ½ admittitur, quisquis mihi hæres erit, idem ſilio impuberi heres eſio, quamvis pèr ſervum hæ- res factus ſit. lI. cum filio 3. f. de vulg. & pup. Is qui liberis. 8. §. hac perba. eod. tit. 1en 2 Pralectiones ad titulum Lex I1I. miunut libro . ad L. luliam & Papiam. Etiam ca mulice; cum more- retur, creditur filium habere, quæ exciſo utero edere poſſit. Necnon etiam alio caſu mulier poteſt habe- re filium, quem mortis tempore noôn habuit: ut puta eum, qui ab hoſtibus remeavit. Tli alias peperiſſe non videatur, cui mortuæ filius exſectus eſt; l. 132. §g. 1. ſupra. h. t. tamen ad evitandam L. Papiæ pœnam ſecus obtinet, per ſupra dicta i in l. 135. h. t. Addel. 1. ſed ſ matris ſ. ad 50. Tertull. ALIO CASu.) Retrèò enim credi- tur in civitate fuiſſe, qui ab hoſtibus adve- nit, l. 16. ff. de capt. & poſtlim. rev. & omne jusſuum recipit.l. us halesg. &, cum dus 14. d. t. Lex 142. Paulus libro 6. ad I. luliam & Papiam. Tri⸗ plici modo conjunctio in- telligitur. Aut enim re per ſe eon- jun⸗- z —— indio eo ilt perbi t, iveo miounre li Miius cetͤtr; ele bine trentuini deumanten filoggert f Ku D largaril ilagmn 1n NMur in D hugen Uuntute ltemmn ultier D hyte 4 nitii ſeani in Hinin val R ſvoc gen in; De verborum figniſicatione. 273 — dAut verbis tantùm. Nec dubium 6α eſt, quin conjuncti ſint, quas & no- minum & rei complexus jungit: ve- umm minumi &rei comiplexus jungit: ve- beke, Pggrelles ſunto; vel ita, Titius Mævius it. Nerol Janto; -1 lta, viusq. Nteſt Iin/ baredes ſunto Vel 7 in; kee Mavio s tengt r Larte Simidit baieges ſanko. Vi- deamus autem, ne, etiamſi hos ar- n ticulos detfahas, &7, que, eum, inter- dum tamen cõjunctos accipi opor- me teat: Veluti, Lucius Titius, Publius Mæ⸗ il vius ex parte dimidid hæredes ſunto; vel SSõG . 2 junctio contingit, aut re & verbis, luci, Titius & Maæviusex parte dimidia un Mi ita, Publius Mævius, Eücius Ticius hære- ritit desſunto; Semproniusex parie dimidid nuifit hereseſto: ut Titius & Mævius ve- 4 im cen yanks,S7 Y.: „„— —12 2 * inag verbis conjuncti videantur. La- n ias litiu ex haice dimidia heytz MHo Aem inſtitui; hæres eſto“ Sempronius ex bparte dimidià hæréreſto. Iulianus du- — . . . bitari poſſe, tres ſemiſſes facti ſint; incho Gaio Seio inſtitutus ſit: Sed eò tha. . te di⸗ niant in partem dimidiam, & re & — u quod Sempronius quoque ex par- 274 Praledtiones ad titulum —— te dimidià ſcriptus eſt, veriſimilius eſſe, in eundem ſemiſſem duos coa- CRos;, & conjunctim hæredes ſcri- ptos eſſe. 1 M VItm intereſt, conjunctim aliqui- bus legata fideicommiſſavé data utnt, an ſeparatim hoc modo altero ex le- gatariis mortuo legatum intercidit, & ad hæredem pertinet;: altero caſu conjuncto debetur. Conjunctionem autem non uti- mens diſponentis, quæ ex toto ſermonis 3 particulâ colligi debet. Itaque ſi ita lega- ta data ſint; Titis fundum Cornelianum & ſunt, nec alter inalterius defectum ſucce- det. l. &ℳ. §. pen. F. de leg. 1. plexu, ſed ſeparatim diverſis orationibus datum relictumvé quid eſt: velurti, Titio do- mum meam lego, Sempronio zandem domum le- go. In quàâ ſpecie partes quidem viriles, id to: quod ſi alter jam mortuus, pura Sem- que faciunt particulæ conjunctivæ, ſed contextu & ratione, non ex unà aliquâ Maærio domum meam lego: ſeparata legata 4 AuT ENIM RE.) Re conjuncti dicuntur, quibus non uno orationis com- eſt, æquales capiunt, ſi concurrant in lega- . proniu, ejus pars alteri, TRio ſcilicet nos e. rer-- el, ſ Can il Cglern, ſ. ſet mbern 4 uchu ranerunſ Nueitſler 66ini. unift 1ſunntuin atongn luunnekt (ugil wurleukt nrhmn — en de nerberum ignificatione. 275 Veriimm creſcit, ſed illam ſuo proprio jure, guaſo⸗ endidn lidum ipfi legatum eſt, capit. Alioqurn« edeh ſequeretur, ſi Mævio onus adſcriptum eſ- ſet, ut decem daret Sempronio, quò d onas illud Titius agnoſcere deberet, cũ utiq; res uncinalg tranſeat cum ſuo onere. I. civitatibus 122. §. mmidne à Luciαε ,, de leg.1 l. un. S. ubi auté verſ. ſin autem lodtenee ad deficientis C. de cad. tol. Cui nihil obſtet . inretcicit,l alu toni * qus nominatim legatum eñt, ad creſcit, non præ- iutenmi Nabit legat um, quod jure autiquotapit. hoc emim rjunen antiquatum eſt conſtitutione Iuſtiniaat in l.-pyater 29. S. fin. J. de leg, 2. ibi, ſi, filio pars eſus. wo ein 4d. . un. &. his ita definitis C. de cad. toſ. non le- dn el M19 cus ac legata & fideicommiſſa in teſtamen- luaenk t relicta novo jure debentur, etſi res adin DWU teſtati cauſſim ob præteritionem aut ex- hæredationem reciderit. Aath. ex cauſa C. de iboreterit. —” Apparet itaque, in re conjunctis jus „ ſlecore accreſcendi locum non habere. Nec ad- ”MD entolbt verſatur. 4. k. 12½. H. de leg. 7. Nam ſicut .„ orrii utervis ſolidum ſuo jure capit, niſi partem H’ 1 concurſu faciat conjuncto; ita uterque ſo- 1 CmEfE ſunt deſeamn nre lidum onus ſuo jure agnoſcit, mſi concurſu . S S , ſolidum ſuo jure petere poſſe liquido ap- u paret ex l. duobus 57. F.de leg. /. ubi cum con- e, Junctus partis æ ſtimationem accepiſſet, al- E ter adhuc totum legatum jure ſtricto rectè 1 9S Pe⸗ 2 27 6 Pralediones ad titulum petit; nec tamen plus petens ab actione cadit, aut in totum repelluur, ſed ſolùm propter æ quitatem doli exceptione oppo- ſità partem duntaxat conſequitur: Id quo- 9 que ratione carere videtur, quod unam tantùm rem, non plures conjunctim lega- ri poſſe quidam affirmant, adducentes ujusmodi S. quibus fde leg i- quæ nihil pro- bat, ſed id ſolàm docet, eos re conjunctos non eſſe cenſendos, quibus res ejusdem generis plures, aut eadem res, diſcretis ta- 10 men expreſsè partibus, datæ ſint. Et ideò ſi Titio dimidium fundi Corneliani lega- tum ſit, Mævio altera medietas, etſi una res idem fundus ſit, ſeparata tamen legata ſunt, & Mævio legatum non capiente, hæ- 1I1 res capiet, non Titius. Illud obſervan- dum, ex conjunctione verborum non utiq; conjunctionem ſemper, ſed quandoque ademtionem inferri, & translationem le. gati. Quid enim ſi ita ſcriptum ſit? quod ritio legavi, id Seio lego: ademtum Titio & in Seium translatum intelligitur. I. Kicut f. de adim. leg. ſecus ac ſi dixiſſet, idem Seio lego. 12 non ademtionem denotat. Quæ adem- tio ut admittatur, probabiles conjecturas patticula enim idem repetitionem legati, conjunctio magis, quàm ademtio præſu- mi⸗- intervenire oportet; in dubio ſiquidem de — nitur,ut nngs e lel l erbi⸗ (ibl ſh ales, ert Uilun, utin Uhlitog dee tanſrchi. ſoen, guo wlefal⸗ Mlurnd Aneih ffälhenn Ummemin nſtnetn Timgs ſalr ſe Cuntinen e Euaken lohwetan nergze tüeld min: Kenhe⸗ nn lunn hhen Pece dor in N lun De verborum ſignificatione. 297 n ens 1 e tat, lellän eptioneſ guimn lier t, guod in hiunctin ee 1, Wucen aneühle te Coljlni brs tes een les, Ciitnit 2 ſot bi⸗ ornelan etis eth uit tanmen ⸗ ol cihinn lled oben Pormununtn chtoen mun Iit uch, ſeinic, aronen E bin uminſ, = — — = — =— = mitur, ut prior legandi actus in ambiguo magis valeat, quàm pereat. l. quotiens f. de Verbis tantùm conjundi illi ſunt, quibus ſub eodem orationis complexu una res, diſcretis tamen pattibus, non in ſolidum, ut in priore ſpecie, dantur: ve- luti, Titio & Seio fundum æquis partibus do lego. l. re conjuncti 89. ff. de leg. 3. Et licet expreſ- ſio ejus, quod tacitè ineſt, nihil opere- tur; l. 3. F. de leg. 7. I. g9. ff. de condit. & de- monſt. l. non rect? C. de fidejuſſ. & partibus non aſſignatis ipſo jure partes æ quales ſive vi- riles debeantur: l. legata 19. in fin. f. de leg. 7. tamen æ qualium hic partium mentio facta cum ſit, ne fruſtrà ſit facta, cum debeant quando. 19. F. de leg. 1. non tàm ad partium quantitatem conſtituendam referenda eſt, quàm ut oſtendat, non ſolidum utrique, ſed pro parte duntaxat legatum eſſe. Vtrum autem jus accreſcendi in hac ſpecie locum habeat, paulò poſt dicetur. Interim in contentioſiſſimâà hujus ma- 14 yvetba intelligi, ut aliquid operentur; I. f 16 teriæ tractatione attingenda eſt quarun- dam legum hùc facientium ſententia, ut Iſi pater 9. f. de vulgar. & pup. ſubſt. in cujus ſpecie Fornerius „ doctiſſimus interpres⸗ Vult plures eadẽ oratione copulatos,o mnes „SW⸗ z3“ unius 272 “ Ppralelliones ad titulum ——= unius loco haberi: cujus non apparet pro- 17 babilis ratio. Neque enim ibi pluribus copulatis tantundem debetur, quantum uni ſeorſim nominato, quia illi copulati ſunt; ſed ideo, quia as expletus eſt jam an- tè. Cum igitur unus Titius, de novo adje- ctus, non inveniat partem, in quàâ ſuccedats utique ex communi jure, & non propter copulationem, novum aſſem capit, ut du- pondium fiat; quod idem accidiſſet, etſi non conjunctim, fed ſeorſim factis inſti- 18 tutionibus primus as expletus eſſet. Et viciſſim, ſi in filii teſtamento patris hære- dib' non as integerſed dodrans cõjunctim datus eſſet, nemo opinor dicet tantundem, idd eſt, alum dorantem T'tio, illis cohæredi 19 dato, deberi,ſed quadrantem. Quam ſen⸗ tentiam non everrtir, quod ſcribitur in l. in- terdum 13. l. de hæœred. inſtit. ubi Primo & fra- tris filiis haredibus in ſtitutis, ſi aliud adje- Gtum non ſie, in ſemiſſes, non in viriles ſive 20 * uales portiones fit diviſio. Non eſt enim inconveniens, ibi exiſtimare eum, quem Primum vocat, Glhium eſſe teſtatoris; quem, n'ſi expreſsè jubeatur æ quis partibus cum fratris filiis hæreditatem dividere, uti- que plus, quàm illes, diligi ex paternæ pro- penſionis & naturalis inſtinctus interpfe- tatione colligemus, accedente ad hoc præ- 2D he pm n (muin copu unen, Usfnil ponitepi Gndhe ſrilton letels,u Mleni ſhter u Auſteflin lugſenent (iseuncie naelgirdin Nuunptnnn lllonrhlrn Unnger Gemdime Mluminde rer, a ſeidg u⸗ ſnpinnl fkanten Kitndr neege eincolle Coheurten Ic Cerſepn Ulsreze JYMD De verborum ſignificatione. 279 —,— 6 —— Pnuen ertim copulationis in inæquali gradu ar- nidem gumento; quæ ratio alioquin frequenter elt, n plures pro uno numerari, & ita in ſtirpes a i non in capita, ut loquuntur, hæreditatem ernelnn dividi facit. Majoris certè efficaciæ eſt 21 1,deſait ſpecialis compellatio, quàm confuſa & in- nquid ter cœteras, ut loquitur Iuſtinianus in S. 1. Etonde Anſt. de exhered. liber. & probat I./5. S. ait præ- aÜN korf. de injur. ut ita fratrum filii neglectiùs, r Aquãàm ipſe filius Brimus, inſtituti appareant. In Hæcq;ſententia naturalem æqquitaté habet. 22 e ele Quis enim dicat patrem, qui liberos ſuos haæzredes inſtituit hoc modo, Mævium filium nd en 1 10c mo iun/ lanc meum & cœteros meos liberos bæredes ſacio, vo- Ierum luiſſe, ut Mævius tantundem ſoluùm, quan- ülcel lanan — * „ * 4 em tum univerſi alii, caperet? Præterea illam 2 IO AMee en Cnm ſententiam ex d. l. 13. elici non poſſe, imò . noſtram inde evidenter confirmari, ex eo apparet, quòd ibi Vlpianus & Labeo illis ,, . 7 AAubiturnn glaiiln verbis, qua detractà ſemißem fratris filii, ſemiſ- mionitn ſem primus haberet, non novum & ſingulare „ N Ius conſtituunt, ſed vetus & commune jus 7100. „₰ . . „ . in. recitant, cui volunt derogari illàâ adjectio- ſ male ſe in confeſſo eſt, ut inæqualibus gradibus ei concurrentibus in ſtirpes fiat diviſio. ten Tertio loco re & verbis conjuncti 2 W cenſentur ii, quibus uno complexu oratio- 4 iel, nies res eadem non diſtinctis partibus reli- tei 8S 4 da 10 Pralechime 4 tuilen. Beannget Ba tesdsnidt, elelbeneut⸗ inæ- qualibus partibus: alioquin verbis quidem conjuncti, re autem disjunct: eſſent, per ſ⸗ pra dica. Atque ita utrique ſolidam do- mum legatam eſſe voluit, ita tamęen, ut par. tes concurſu faciant, de quo pòſt videbi- a5 mus. Id ſciendum hos demum bropri conjunctos dici, ſic quidem, ut etiam ſæpè ablſolutè absque additione conjuncti ap- Cet re ſolùm, aut verbis ſolum conjuncti, pro disjunctis habeantur; text. & gl. in d. l. un. S. his ita, in verbo, conjunctim C. de cad. toll. quibus etiam præferuntur 4 4. l. re conjundii g. Fj. de leg. . 26 Reliquorum autem generum alterà tantùm parte conjunctorum, uter alteri præferatur? non ſatis expeditum elt. Bar- tolus concurrere tradidit in I. Mæ vie 41. fde ſionem petęre tutius eſſe arbitror, quàâm ex d. 1. re con/uncti quæ ſive à compilatoribus ut conſtans inde & certus ſenſus erui non . poſſe videatur. Alciatus verbis conjun- 22 tum præ fert, propter l. un. §. boc ita C. 4e cgad. tel. ubi tamen non de verbis tantùm, pellentur: & horum reſpectu reliqui, ſcili- ieg 2. Ex quà lege hujus quæſtionis deci. ſive à librariis miſeréè lacerata eſſe apparet, ſed utroque modo conjunctis ſermo eſt. Bar „ — znalte A intten nezelit⸗ zulein 4 liginue (ovorutar leColcis⸗ lhiotantu huriſen Uifndi lncioni⸗ 4 illgen Norr II ngni Lonnorerlun Uunſlpn ol ſiene ngehnn 8ue legg do linn Uninen nge llen ul iier n nRonn e unler E R lun — , Meni ullibosme. nfetbigiin iellent deſolidmn Aumnen e = vo t ien Genun nt nltetim Gniunct 4 eautdn iſ Numcolſ, rt g in.a: ⅓ 4Ananni = 4 D genemn 47 umn, Nel ungſ Mnt, ttionut⸗ rng 1 col ronn i de t etineuin ebi 8Cne 6 1 ſerbig tu n 6 ,OAS = S= S= — = — de verborum Kanißcatione. 2 1 * Bartoli ſententiam amplecti mallem, tum ²2 ad intricatiſſi mas circa hoc diſputatio- nes reſcindendas; tüm quod in dubio ad æquale jus proniores eſſe debeamus, ut pri- vilegiatus contra privilegiatum privilegiq ſuo non utatur; tùm denique quod novo jure Codicis d. t. de cad. tol. inter re tantùm & verbis tantuùm conjunctos nullum con- ſtituatur diſerimen, ſed utrique indifferen- ter disjuncti vocentur, cum tamen hæc conjunctionis, jurisque a arcreſcendi mate- ria ſatis diligenter ibidem ſit t pertractata. Prorrò utrum propriè conjunctis, ſo- lidum ſi ingulis legatum eſſe intelligatur? controverſum eſt. Putem autem non ſo- lidum, ſed partem legatam videri, cům pro-⸗ pter. plane 34. §. ſi conſunctim ſj. de leg. /. ubi partes ab initio fieri ſcriptum eſt; tům quod aliàs jus adcreſcendi inter eos locum non haberet. quod enim jam antemeum eſt, ad- creſcere modè mihi non Poteſt. Eſſe au⸗ 2 2 2 2 turin4. 1. un. H. ubt Aeren, verſ. ß ver) pars. C. gecaa. toll. Necadverſatur quod ibid. in §. his ita verſ. hoc ita dicitur, illos partem con- junct orum ſibi hæredum » quaſi ſuam, prę- Qepdadl conjunctim 80. . de leg. 3. atti- nei occupare. particula enim quaſ improprie- tatem denorat. pr. 1. de oblig. quæ ex quaßi del. 282 Pralectiones ad titulum — * net, ea ſic accipienda eſt, ut ſolidum illis conjunctis ſolidum ſingulis relictum vide- tur, & ideò ſuum accipiunt, non quaſi ſuum. d. S. ubi, verſ. ſin autem. parté adcreſcere; etſi non deſint qui in hac ſfſpecie jus adcreſcẽdi omnimodè excludat. 34 Cum enim eos paribus paſſibus ambulare cum rc conjunctis liquidò appareat, ex d. I. 41. ff. de leg. 2. conſequens eſt, ut aut utro- bique aut neutrubi ius adcreſcendi locum habeart. Indubitatum eſt autem, locum habere inter re conjunctos: ſæpè allegato §. locum. Lex . Vlpianus libro 9. ad legem Id apud ſe quis habere videtur, de quo habet actionem. Habetur enim, quod peti poteſt. 1. “ . Qu actionem habet ad rem recupe- 8 randam, ipſam rem habere videturz!. qui adtioqnem Ij. f. de R. I. quoad juris effectus, non 2 — vigdeatur datum, ne pars caduca fiat; non ut 3²¾ ſolidum ſuo jure capiant. Sed re tantùm 33 His ita poſitis ex neceſſitate dicendum erit, verbis quoq; conjunctis, alteri alterius usbi autem, ergò & in ſpecie alterâ habebit luliam & Papiam. — vongue Cun. eul, Nitnur e Cnpetere nbellres n Vn Unlei, ſtineni n ded nncr i ſ nrido n —. tſolcunke afatzman decte unin lelictam ni⸗ Nt, hod d ,altetialteit umqpiin noid ercii Eibus untuu Pppateiſil ſt,utautun eſcendilun ſn = De verborum fignificatione. 28 3 non quoad corporalis poſſeſſionis commo- tate Ccende dum. Qui juris effectus in eo eſt, exem- pli cauſs4â, ut legatum ad hæredem trans- mittatur ex eo tempore, quo adtio alicui competere cepit, non ſecus ac ſi legatum ipſum jam nunc eſſet conſecutus: I. 7. & tot. tit. f. quand. dies leg. Et hæreditas adita, bonorumvé poſſeſſio agnata transmitta- tur, etſi res hæreditariæ ab alio poſſidean- tur. Vnde etiam bonis noſtris annume- rantur ea, quæ in actioni bus habemus: l. be- norum, ſupra h. t. ut nihil in fraudem credito- rum de actionibus diminuere liceat, non minus quàm de rebus; I. 1. §. quod ſi nolit. f. quod in fraud. patroni. & bonorum uſufru- ctu relicto, etiam quod in actionibus eſt, computetur. I. ult. F. de uſufr. leg. de quo di- ximus in d. l. bonorum 49. b. t. E diverſo rem videtur amiſiſſe, qui actionem ad eam perſequendam am ſit. l. 14 S. rem amifiſe, ſu- prah. t. Alioquin non jure noſtro, juris- que effectibus, ſed ipſo poſſeſſionis com- modo inſpecto, minus eſt actionem habe- re, quàm rem. I. minus. F. de R. I. quod & verbum videtur hic poſitum demonſtrat, quod improprietatem, ut loquuntur, & fi- ctionem denotat l. 1. §. videor. F. de vi & vi arm. Unde qui actionem quidem habet, 6 ſed inanem, ex quàâ ſcilicet nihil exigere Praælectiones ad titulum 234 — Pe t „eam habere non videtur. I. nam F. de dolo mal. Lex iI44. rgulus lihro 10. ad L. Iuliam & Papiam. L. ibro memorialium, Maſſu- rius ſcribit, Pellicem apud antiquos cam habitam, quæ cum uxor non eſſet, cum aliquo tamen vivebat: quam nunc vero nomine amicam, paulo honeſtiore concubinam appel- lari. Granius Flaccus in libro de, jurePapiriano ſcribit, pellicem nunc vulgò vocari, quæ cum eo, cui uxor ſit, corpus miſccat: quosdam eam, quæ uxoris loco ſine nuptiis in do- mo ſit, quam Nernit Græci vocant. Vs concubinarum ſubinde coãt ctatum, tandem in univerſum ſub latum eſt à Leone Novella g9o. & 91. quæ conſtitutiones etſi i inter Imperii Romani leges non nume- rentur, moribus tamen illa concubinatus abolitio com probata⸗ ac confi rmata ad no- ſtra uſque tempora duravit ac durat; ut ho- glè ne ſoluti quidem concubinam habere pol- D maera ollongt llr itaniten tirrlbueld aesenim Gtinum giln, lee, ae, en ſolen bmntt,pr el Eimen Don fülaninte ling. c Nllirake li whbe erin nrſberor Utümd ure Cnegi nmn, Nend l, nr uluns —= uth bun 16 in lium, Madn pod n Im DrN ven rinht ine /ℳid inin 40 silbroc vellcenang neo,culdl ecemne is in e eclNe 4 ge citdunn ſabimm cootruign geinli ℳelbni Gunm ul 6 R rannjt bium bi 4 — S= = – De verborum fgnificatione. 225 poſſint ‚quod olim licuit. I. un. C. de concub. Ut ita videantur univerſa jura, quæ de na- turalibus liberis extant, abrogata eſſe. Na- turales enim liberi non omnes, qui extra legitimum matrimonium ex vag Venere ſuſcepti ſunt, ſed ii demum, qui ex certâ muliere, quæ conſtanter in contubernio habetur, ſolemniter tamen inuxorem du- canon eſt, procreati ſunt tot. tit. C de natur. ib. & Novel. 5g. quibus modis naturales & c. Iu- 3 je tamen Pontificio concubinatus prohi- Bitus non invenitur, c. is qui 2. diſtinct. 34. c. aliter 30. quæſt. 5. niſi perſonis eccleſiaſticis t. nullus cum. c. ſeq. 32. diſt. ubi miſſam ejus audiri prohibetur, qui concubinam penes ſe habeat. in quibus omnibus utique natu- ralium liberorum jus ſupereſſe dicendum. Quin etiam obtinuiſſe videtur, ut qui ex- 4 tra matrimonium quidem, non tamen ex publicè infami muliere nati ſint, natutalita- tis jura habeant, üt ex unciâ hæredes inſti- tui poſſint legitimis extantibus; & non ex- tantibus ex aſſe; ſecundum tenorem d. Nor. 89. cap. diſcretis; cum ſpurii, id eſt, vulgò concepti prorſus ſint incapaces. d. Nov. 69. t. ſi vero, in px. Nam id quoque, ut pet ſub ſequens matrimonium legitimentur, uſu invaluit, quæ legitimati non ſpuriis, ſed naturalibus tantum antiquo jure ?ompete⸗- 1S — 289 Ppralsälionet ad tirulam — — re videtur. d. Nov. ?9.S. reliqui. Eamque le- gitimationem non ad allodialium tantùm, ſed & feudalium bonorum ſucceſſionem prodeſſe latè oſtendit Hartm. Piſtoris lib. 2. parte 2. quæ/t. b1. Lex 14. yVlpianus libro 10. ad L. luliam & Papiam. Virilis appellatione interdum⸗ etiam totam hæreditatem contine- ri dicendumet. 1 Icut reſidui appellatio etiam totum ad- ) mittit, veluti cum ex reſiduâà parte hæ- res inſtitutus, cohærede incapace totum capit; I. 2. C. de hæred. inſtit. & univerſitatis aut famiiiæ nomine quandoque unus dun- taxat continetur; I. icat f. quod cujusque uni- verſ. lI. &. l. deteſtatio. . h. t. & ſicut reliquo- rum appellatio univerſos ſigmfcare po- teſt: ?. soteft g97. ſupra b. t. ita virilis partis ap- 2 pellatione totum contineri nihil vetat. So- let autem pars virilis pro æ quali dici; l. viri- lis ff. de leg. præ/t. l. auſertur. F. de jur. fiſc. l. unum ex familia. S. ſi duos. f. de leg. 2. quod vi⸗- ritim fiat diſtcibutio, & ita æqualiter: cum ibi, ubi partes expreſſæ non ſint, equeles eese 1n ipſo 1 r Mn ojuen lel r nmnenn l ſiniium rer eronekt Unns, U Genhnitt ſciglletor 1 Nellinvert (rn, de t inpane nimeneot ühbbtenn ite l o ſ Nlean dent oonidn nuupmi lcenine Pnbtion tonnnlde n e. litiad „ De verborum fignifica tieere 297 Hn ipſo jure intelligantur. I. legata inutiliter f. de unum leg. 7. Cæzterum hoc non ex verbi pro⸗7 lcehen prietate, ſed juris interpretatione eſſe, con⸗ M ſimilium verborum argumento cognoſce- DWR— re non eſt difficile, quorum antea memi- nimus. Ut mirum ſit, Bartolum gloſſam 4 ſecutumin l. pater 38. §. filiam ff. de leg. 3. ſcripſiſſe, totum fideicommiſſum ibi ad ſu- perſtitem vernam pertinere; etſi expreſsè eimetdan- Scævola de toto rogatus, non totum ſed virilem partem pertinere reſponderit, cum 6 nin emn col . . . . minore negotio, & citra reſponſionis am- biguitatem potuiſſet dicere, torum perti- umtomng nerc: ut voluntas teſtatoris in perſo n fi- Cri ur. liæ impleta videatur, quæ extra familiam *R non alienavit. nec quicquam dictum eſſe Ltin proponitur de vernis, ut illis quoque alie- Ni,ukar natio prohibita eſſe cenſeri debeat. Ac 5 oeen 4 licet animadvertere, Scævolam hujusmodi ine 9 prohibitiones, ceu juri commum ac vendi- int ken tionum libertati contrarias, adeoque odio- iaſanet ſas, ſtrictè, quantum potuit, interpreta- e tum eſſe. Certumque eſt illas publicæ ülun utilitati adverſas, certarum tantùm familia- ii rum dignitati ac opulentiæ tuendæ ac- firn . commodatas eſſe. Pralelliones . . . — —.— —= —— — 7 — Lex Terentius Clemens “l 2. ad uliam & Papiam. Soceri & ſocrus appellatione; avum quoque & aviam uxoris ve mariti contineri, reſpondetur. Aciunt notata ad l. nurus e: &l. geneni. 1z0. ſupra 4. i. Lex 11z. rerentiut Elemen: ubzoz 3. ad legem luliam Fapiam. . 4 ti ſunt, Romæ nati intelligantur. Vigel. 139. & ibi notata ſuprab. t. Lex 145. Gajus libro 8. ad legem Iuliain G payiam. Non eſt ſine liberis, cui vel unũs filius, unavé filia eſt. hæc enim enunciatio, babet liberos, non babet li- beroy, ſemper plurativo numero præfertur: ſicut & pu gillaresz co- dicilli. 1ex Quiin continentibus urbis na- Ainenol) Lettdanu r itp inn btn. ſe nelketerin ſttintilrt i hrrai in wd ſl ci uten — e verborum gnißcatione. 283 lgenra 1Y. Gajus libro o. ad L. luliam & Papiam. elin Nam quem, ſine liberis eſſe, numt dicere non poſſumus; hunc neceſ- ndem ſe eſt dicamus liberos habere. NI T Inc regulam tradunt, plurale reſolvi 1 1I in ſingulare. I. falſa 33. S. fin. . de cen- . dit. & dem. Vnde ſubſtitutus ſub condi- tione, ſi heres inſtitutus ſine liberis deceſ- Alzniin ſerit, non admittetur; quando vel unus fi- lius hæredi ſupereſt? l jubemus S. ſn autem. LC., ad Trebell. étiam naruralis tantùm, nilſi 3 huäntif dignitas & conditio tàm teſtatoris quim ligun fubſtituti diverſæ voluntatis conjecturam ſüggerat. eæ faltto 12. § Ki quis rogatus f. d. t. 4 Et eam feudi conceſſionem, ut maſculis ſu- 4 . perſtitibus fœminæ non ſuccedant, ſic in- perſtite excludantur foœëminæ. Bl. in l. i. C. erbjal de condit. inſert. atg.l. pater Severianam ior. 5. 1. A hreen Fee cond. & demonſt. IIlud notandum ſi pater filio ſubſtituit ſimpliciter, non ad- 5 1ed jectà conditione, ſi ſine libeêris deceſſerit, nm illam tamen conditionem conjecturàâ pie- Uisgth tatis paternæ tacitè ſubintelligi; ut eâ exi- ſtente excludarur ſubſtitutus. I. cum aruus UW 1 402. pGH 4 Des HW 290 Pralectiones ad titulum 102. ff. d. t. de cond. & dem. & l. cum acutißimi C. de ſideicommiß. MRRW, SEMPERPLuIRATIVO NUIMERO) In Codice tamen, ubi latini ſermonis pu- ritas deſideratur, non uno loco legitur nu- merus ſingularis. lI. ſi quis prioris S. in ilo C.de ſec. nupt. I. ſi quis in ſuo C. de inoff. teſtam. Lex Joo. Gajus libre 9. ad L. luliam & Papiam. Si ita à te ſtipulatus fuero, Quan- tò minus à Titio conſecutus fuero, tan- tum dare ſpondes? non ſolet dubi- tari, quin, ſi nihil à Titio fuero conſecutus, totum debeas, quod Titius debuerit. 1 X7 Ideaturl. minus 32. & l. verbum amplius V 82. ſuprà. h. t. hoc addito: ſtipulatio- nem in hac lege poſitam, nihil aut parum à fidejuſſorià obligatione differre. Hodiè enim fidejuſſores ſi non ex verbis fidejuſ- ſionis, vi tamen ipsâ & legis interpretatio- ne non aliter obligantur, quàm quanté minus à reo principali ſervari poteſt, id eſt. excuſſo prius reo principali. Auth. praſente C. de filejuſ. l. ult. ſ. rem pup. ſaly. ſor. ged 4 ʒPel — r Porbu ſeit in ſolconok Pdebllense⸗ Nenre olrend Coneuatcecdt ſeldonon ek, Uhuheeke hincſdicon enſn e NMeemner Ccſtetlis, 1 geleeuntn Whmends,an =S .. ennes ioree u t nenig Mkn Cangnis lon Wüni We fulge — ln eIvo WI tniſemon looolermn ii ufengfe l. unt eis 8fuero ueN n ſolert i Iron dehen 6 der velorun hanißcatine. 291 1 pluribus rei reis exi ſtentibus, ſingulis quidem in ſolidum obligatis, qui tamen ſingulos hidejuſſores dederint, uno ex reis non exi- ſtente ſolvendo, non protinus ad alterum correum decurretur, niſi i prius ejus, qui ſol⸗ vendo non eſt, fidejuſſore excuſſo, ut ita in hac ſpecie fidejuſſor prius, quàm reus principalis conveniatur. arg. l. Lucius 46. §. Sempronii & S. cum 1 Ramentd fF. de admin. tur. Nec pertinet d. Auth. præſente ad reos, qui pro diverſis, quamvis correis, ſigillatim fi- dejuſſerunt: non ſecus atque ex diverſis teſtamentis, aut inter diverſo jure ſucce- dentes jus accreſcendi non oritur. I. 16. f. quib. mod. Mazſ. amitt. I. 5. F. de bon. poſſ. Terentius Clemens libro j. ad L. Ia- liam & Papiam. Delata hæreditas intelligitur, quam quis poſlit adeundo conſe- qui. M⸗ inter ſe differunt, delatam ali⸗ 1. cui eſſe hæreditatem, & ab eo eandem aditam eſſe. Adita ad hæredes transmit- titur: delata non transmittitur, niſi ex! an. 1T à C. de 29 2 pralectiones ad titulum — C. de his qui ante apert. tab. arg. l. quis filium 7.f. 2 de acquir. hæred. Delata repudiari poteſt: adita ſemel repudiari non poteſt. S. etraneis 1. de hær. éual. & diff. l. ſi quis 8. f. de jur. delib. 32 Denique hæreditas etiam ignoramti defer- tur, ut rectè Alciatus aſſerit per l. ſi in ſauti C. de jur. delib. l. Pannonius ff. de acquir. bæred. quibus adde d. I. 7.5. K ſilius, eod tit Quod eò pertinet, ut ſicubi ſtatutum ſit, de hæredita- tibus quibuſcunque, à lege aut teſtamen- to delatis, etſi aditæ nondum ſint, ad hæ- redes transmittendis, ea quoque transmit- tantur, quæ ignorantibus deferuntur; cum ignorantis mortem teſtatoris nulla ſit adi- tio. S. pro hærede l. de hared. qual. & diſer. l.94 f. de acquir. hared. Lex 2. Gajus libro 10. ad L. Iuliam & Papiam. Hominis appellatione taàm- fominam quàm maſculum conti- neri, non dubitatur. 0-⸗ 171 J Omo in jure plerumque opponitur brutis: unde meritò univerſos mines & utrumque ſexum ejus appellatio itur. 1non 2 complectitur. Quandoque tamen n br u⸗ Den 1 uig lell terpnenn, lidis Cortoribado ſCeroromnr, eC! tClnl Pere huhor Naneic,ob t Dobtte eneor dhomo atifa lalii, an llicßin UInezele Uhe lipp⸗ ilenmee ier//, D llice⸗ Enmnohabe d . glunt — Elgifn. ehuin D wel Guni ut n⸗ nitan i lein et erlſal 5 un Apli ut rlocelert! geiut 1 elw Un lunt, 4 weem eerummt: Ors allt ℳ 1 16hi gtone i llven De verborum trißcaiime. 293 brutis ſed liberis hominibus opponitur, præcipuè in jure feudali: & homines no⸗ ſtri pro ſi ubditis & famulis noſtris, aut pro- curatorib. actoribusvèé, quorũ aperâ & mini- ſterio utimur, uſurpati leguntur. l. 2. C. de Epiſc. & Cler. lI. 1. C. de conduct., & procurat. præd. & c. lib. I1. l. 4. C. de dignit. l. 1. C. de com- merc. Inde hominium vel homagium præ- ſtare, id eſt, obedientiam & ſidelitatem ju⸗ rare. D Dubitationem autem ad hanc legem adferre poteſt l. ſi quis 35. S. qui ſe f. de pœn. ubi homo & mulier inter ſe opponuntur. Si abortionis caußa aut amatorium poculum quis dederit, & eo mulier aut homo perierit, ſummo ſupplicio afßicietur. Apparet autem, ibi ho- 4 minem appellari id, quod in utero geri⸗ tur; etſi aliàs partus nondum editus homo fuiſſe non rectè dicatur, l. in Falcidiâ 9. ff. ad L. Falc. & modo ſperetur homo fieri: l. eum inter 14. C. de fideicom. libert. præterquam quod, ubi de commodo ejus agitur, pro jam nato habetur. l. qui in uter f⸗ de ſtat. hom. l. prox. & I. 231. infra. h. f. de quo hamjam dicetur. T Lex Pralectiones ad titulum —,ß Terentius Clemenslibrott. ad L. lu- liam & Papiam. Intelligendus eſt, mortis tem- pore fauiſſe, qui in utero relictus eſt. 1 CIK* jus protimiſeos habet non ſecus Aacſi jam natus eſſet: executio tamen in eventum nativitatis ſuſpenditur. arg. 1. 3. §. 1. f. de in juſt. rupt. & c. ibi, alia eſt ſuper- ſtitum cauſſa, alia poſt humorum: illi ſempen in- juſtum faciunt teſtamentum; hi rumpunt, ſi na- à ſeantur. Hinc quæritur :ſi filius hæres in- ſtitutus, ſi ſine liberis deceſſerit, hæredita- tem Fitio reſtituere debeat, iſque hæres prægnantem uxorem relinquat, an fidei- commiſſo locus ſit e & dicendum, non efſe, voluntate teſtatoris inſpectâ, quaſi ſcilicet minus ſcriptum, quàm dictum aut ſenfum ſit. arg. cum arus 102. f. de condit. & dem. & l. Neratius, ihi, ſi cui libertatem dederim, ſi filius mihi nulſlus erit, cum moriar, peſthumo nato im- pederi libertatem &e. ff. de manum. teſt. In pen- denti tamé erit, utrũ fideicomiſſum locum habeat necné, per ſusra didta. Nec obſtat, quod conditio in formâ ſi pecificàâ ſit adim- plenda l, qu: hæredi F. de condit. inſtit. Satis enim Ne „— aimheeti teltnorunn teſlamentug Et guma Norſoli⸗ e tam itſlisgnos Eehcben eer⸗ n vel.. lulſeſt. 1 1 (unet dei ſende Aun twenleien Mnnge Kunlterten ſelhzeit, uinchin Mumar Elan um t tenbberet Uunguo ſehnre Dll All. n ortte relicel her nonk eetrd n ſpendin ii luiſ⸗ n: il ſen bi onpe fliusbent ert, Men en, “ . Adum,nor qui⸗ gumnan Grl hemun, hah⸗ e . . = De verborum ſigniſicatione. 295 enim ſpecificè impleta videtur, ſi voluntati teſtatoris paritum ſit. Ea enim legem dat teſtamentis. S. diſponat Auth. de nuot. collat. 4. Et quamvis in poteſtate patris eſſe dici 4 non poſſint, antequam naſcantur, ! fin. . de collat. bon. tamen quando lex patri permit- tit filiis, quos mortis tempore in poteſta- te habet, dare tutores, poſthumis quoq; dare poteſt. S. permiſſum & S. ſeq. I. de tutel. Fac. lI. En. f. de aßignat. libert. Vnde & illud 5 eleganter dicitur, eum qui quatuor habet liberos, & uxorem prægnantem, non tri- entem ſed ſemiſſem debere his relinquere. Nov. 18. . 1. & ſAuth. Novißima C. de inof. teſt. Similiter tamen, ut antè dictum eſt, in ſu. & ſpenſo erit, an rectè triens relictus ſit, & ita inofficioſi querela excluſa? Nam non natus non rumpit teſtamentum. lI. poſtbumo C. de bon. poſſ. cont. tab. Neque exiſtiman- 7 dum eſt, etiam ante nativitatem ipſi par- tem hæreditatis deberi; ſed in tempus de- mum, quo naſcetur, omnia ei jura integra ſfervantur. I. antiqui f. ſi pars hæred. pet. I. ſed ſi reſtituatur S. ſfin. f. de judic. T Lex 29 6 Praleliienes 44 iralun⸗ Lex 14. Macer libro t. ad e nen Mille Paſſus non à miliario ur⸗ bis „ ſed à continentibus ædificiis numerandi ſunt. Ca Onjungenda ellcam . 2. b. Gt — upta. hy k. Tex DN. Licinnius Rußinus libro7. Regularuk. Proximi ap ellatione ctiam ille continetur, qui ſolus eſt. Vm lex ad inteſtatorum hæreditates vocat Proyimos aghatos vel cogna- 108, etiam qui ſolus eſt admittitur ex len. tentiâ legis. Suffſicit enim non eſſe proxi- miorem, erſi non fit remotior, cum quo confſetatur. 192 ſupra b.t. IIIud Arrau an proôbare debeat, ſe proximum et e, ſi ab extraneo poſſideatur hæreditas: à Et verius eſt, non debere, modò probet ſe agnatum eſſe, & ita proximiorem ipſo poſſeſiore. Si- cut qui rem uſucapit, non probat ſe domi- num eſſe, ſed Publiciana ſufficit. 4. I. deé adiene (tion. ber,, Contelr chut giojn Neeni ſ kialt tlti, oenmr ri ec C Wnc⸗ tinen milarion us edle 4 6 9 4 . Igtlnn dve euin . n Mxeelin e el t utur eit⸗ obcleen or, n , Augeen ſNt punt tudEriin etle l 7 oletote, fengt 1 De verborum ſRignificatione. 296 gction. Satis eſt enim potiusjus ipſum ha- bere, quàm habeat poſſeſſor. Et qui litis conteſtatæ tempore poſſidet, vincit inter- dicto uti poſſidetis vel utrubi, ſi maxime ab alio, modò non à poſſeſſore vi, clàm aut precariò poſſideat. S. g4. in ſin. Inſt. de inter- dict. Nec ignorantia talis imputari ei po- teſt, qui neſcit, an proximior abſens in vi- vis ſit, nec ne: dummodò paratus ſit ei, . „ . uſſe b . ſe . quive cauſlam ab ipſo habebit, ſi redeat, hæreditatem reſtituere, Interdum etiam proximus dicitur, . .* „ „ SS qui ante ſe proximiorem habet ipſe tamen in eo genere eſt, ut jure proximitatis inte- ſtato ſuccedere poſſet, ut in ſpecie l.io. C. de legat. ubi proximæ perſonæ, id eſt, quæ ſit ex numero propinquorum, res aliena lega- ri poteſt, etiam ab ignorante, alienam eſſe. Denique notandum, ſi inter emtorem & venditorem convenerit, ut prox-imo men. ſe, aut intra proximum menſem pretium ſolvatur, ſi non appareat, quid actum ſit, computationé inchoari debere, ex die per- fecti contractus, id eſt, traditionis factæ, non conventionis. l. tah f. de jur. dot. H Br. in l. fi cum legeturff. geoe leg. -. T 1 Ie« e — Licinnius Rufinus li Majore parte anni poſſediſſe Pralectiones ad titulum Lex nSbö. bro io. Regularum. quis intelligitur, etiamſi duobus menſibus poſſederit: ſi modò ad- verſarius ejus aut paucioribus die- bus, aut nullis poſſederit. P Ertinet ad interdictum Vtrubi, quod ad tetinendam rerum mobilium poſ- ſeſſionem dari ſolet. quo interdicto is vin- cebat, qui rem mobilem majore parte anni poſſediſſet. Videtur autem majore parte ⁹ anni is poſſediſſe, qui diutiùs in eo anno, quàm adverſarius poſſedit; reliquo autem anni tempore neuter poſſedit: Et ita re- ſpectu adverſarii magis, quàm ipſius anni, major pars dicitur. Sicut in l., majorem . 3 & I. præced. in fin. f. de pact. major pars cre- ditorum dicitur, non pro numero perſo- nararum, ſed pro modo debiti-ut ſi vel uni plus debitum ſit, quàm compluribus aliis, in unum collectis, hi omnes illius unius pa- Ktum ſequi cogantur. Et pari ratione in 4 l. cum de lanionis 15. §. ſtrul. & . arbitror ill Sabinus ff. de fund. in- a legato cedere, quæ lon- Nisloe (Anon ſeunte Zeum ment — Ugllenun i poledl. Inli Gucbe i modex. ioribus⸗ n Vrd,M½⅓ hnobing 1 igtercicn bfn. Nuſengtenl ten nae,n aüsin enn rlonnen edrthut⸗ in luet u Nieen njor ind numero Ptiul ⸗ nlitu giiuun Nniri 1 . ltng . 9 4 7 1 De verborum ſigniſicatione. 299 I. de interd,. longiore tempore in fundo legato, quàm aliis locis, morari aut eſſe conſueverunt; etſi non ultra ſex menſes ibi fuiſſent. Cæ- terum hodiè in interdicto retinendæ, etiam 5 rerum mobilium, non uter majori anni parte poſſederit, ſed uter litis conteſtatæz tempore non vi nec clàm aut precariò poſ- ſideat, inſpicitur. S. retinendæ, verſ. ſed hodie Lex VUZ. PFPlius Gallus libro i. de verborum, quæ ad jus pertinet, figniſicatione. Paries eſt, ſive murus ſive ma- eeria eſt. H — ILRasquarirur:ui operam ſuam ad pa- 1 rietem faciendum locavit, utrum mace- riam feciſſe ſufficiat, aut parietem concra- titium? Primùm inſpiciendum, quid actum ſit: ſi id non appareat, ex pretii aut merce- dis quantitate æſtimandum, qualem parie- tem facere conveniat. gl. notab. in l. 1I. F. 1. in verb. agendo f. de ſuperfit. Tum etiam loci, 2 qui pariete cingendus eſt, qualitas, & re- gioms conſuetudo haud difficilem ei rei conjecturam præbebunt. Alii enim cir- ca vineas, alii circa ædiſicia parietes eſſe ſo- lent. Fac. h. ſi ſeryus plurium §S. ſin. F. de leg. 1. H Item S 300 Prælectiones ad titulum 2- §. 1. Item via eſt, ſive ſemita, ſive- iter eſt. — . lIam ab itinere diſtinctam eſſe notum eſt. Igitur hoc velle] Ctum proba- bile eſt, in vulgari ſermone viam ab itinere 2 aut ſemitâà non diſtingui. Et quidem Pliüi Galli nihil ſupereſt, niſi parsl. 19. ff. de uſur. quæ etſi itineris & actus mentionem faciat, tamen hùc accommodari non poteſt. 4 — Celſus libro 5. Digeſtorum. In uſu juris frequenter uti nos Caſcellius ait ſingulari appellatio- ne, cum plura generis ejusdem ſi- gnificare vellemus. Nam Multum hominem veniſſe Romam, & Piſcem vi- lem eſſe dicimus. Item in ſtipulan- do ſatis habemus de hærede cavere; Si ea rer ſecundum me hæredemvé meum judicata erit. & rurſus: Quod ob cam rem te bæredemvé tuum. Nempè què, ſi plures hæredes ſint, conti- nentur ſtipulatione. N Sicut MN nnerr lan gur ne mliuuft lhninin c,kiccti aideuotur; nhlonin irnir,pl ulmumſ tlieos (Huonnes vi naneten (Genemerde Uutelcnnn Untttunn loclone afin nnitu um elenon Ctumgti am abne . güigen 5 1 . tonenkacn apored. . mun eeri eibten zu Mn Nſend eCe carent im’ u la Nene ,CNο 8 de verborum Kgnificatione. 30 1 Icut pluralis ſæpè reſolvitur in ſingu- O larem; per ſupra dicta in l. 48. h. t. & gl. in l. Dirus in fin. f.de petit hæred. ita quoq; ſin- gularis in pluralé. quod accidit in omnibus locis, ubi actiones hæredi vel in hæredem dari dicuntur; ut etiam ſi plures ſint hære- des, nihilominus actiones tranſeant. Pa- ri ratione, ſi pluribus hæredibus inſtitutis g4: ita ſcriptum ſit: Hæres meus damnas eſto dare aureos quinque: non quilibet hæres, fſed omnes videbuntur damnati ; ut und quinque dent. . s pluribus 444. f. de leg. 2. Et côvenienter Pomponius diſtinguit: utrum ita relictum ſit: quantum hæres meus habebit: an ita; quantum unus bæres habebit: ut ſcilicet illo caſu omnes hæredes intelligantur. I. ſta 43. princ. & S./· f. eod. Lex 159. Vipianus libro 1. ad Sabinum. Etiam aureos nummos &s di- Sin àſignoò pecudis, quod antiquitùs 9 nummis imprimebatur; omhes exinde monetæ pecunia dicebantur: ita ex æ ris materiâ, ex quâ primùm nummt cudi ſo- lebant ‚omnis pecunia aris nomen reti- – GU 302 Prelelliones ad titulum à nuit. Eleganter autem hic quæri poteſt: utrum, qui auream monetam ſolvere pro- miſit, argenteam aut æream, veluti minu-= tos nummos, ſolvendo liberetur? Et con⸗- ſuetudine receptum eſſe, ut liberetur, ple- rique aſſerunt, etſi fateantur contrarium jure eſſe diſpoſitum in l. 99. ff. de ſolut. & quod aliud pro alio invito debitori ſolvi nê poteſt. . 2. S. 1. f. de reb. tred. Verunta- men ſi certæ ſpeciei & formæ moneta pro- miſſa ſit, communiter tradunt cogi credi- torem, aliùs ſpeciei, ejusdem tamen mate- riæ, monetam accipere; veluti florenos au- reos, pro coronatis aut ducatis. De qui- bus latiùs Covarruv. part. 2. relect. cap. 7. tom. 1 4 Denique notandum, ſi quis certæ ſpeciei nummos, puta ducatos, promiſerit, ſi valor eorum pòſt diminuatur, adhuc cogi credi- torem illos accipere: & viciſſim, ſi augea- tur, debirorem eosdem cogi dare, ut ita eo- rum mutatio tàm proſit, quàm obſit credi- tori, per ea quæ tradidit Molin. de contrach: quæ ſt. 92 Lex 160. yianus libro 2. ad Sabinum. QCoeterorum & Reliquorum- appellatione etiam omnes contt- nenturt cum aui tetidenp⸗ Rmrope nünnperri ſielipr ppi⸗ Wone wa tülus ie qurn t n ſolreng n, Velutin eretur? Na urliderent , Wkut onnnun lgg ed Etinnhlin Hendl Verwen rme mmuft untc lemtamen elutiforenont ocats. De telech 4, gisen l nmminin Adbuecegiot⸗ lelhi i 1 arilre it nunodl t Nin 4 en 6 n Nlgin onne 4 = =☛ =— . De verborun ſeuifoatiane 30 3 nentur: ut Marcellus dixit circa eum, cui optio ſervi legata eſt, cæ- teri Sempronio. nam tentat dicere, ſi non optet, omnes ad Sempro⸗ nium pertinere. Vigde ſuprà notata ad l. 9). h. t. Lex 161. Vlpianus libro 7. ad Sabinum. Non eſt pupillus, qui in ute- ro eſt. commodo agitur, pro jam nato habea- tur zl. 7. f. de ſtat. ho m. l. 153. ſupra. h. t. i ſthæc tamen fictio non, niſi poſtulet neceſſitas, adhibetur. Quorſum enim attinet finge- re, quando etiam ſi ſine fictione ipſius com- modum in tuto eſſet? Unde non ſolet ei, qui in utero eſt, conferri ab emancipatis. I. Fin. f. de collat. bon. Satis enim maturéè conſeretur, ſi natus jam ſit; ne, ſi ante na- tivitatem moriatur, aut abortivus fiat, col- latio fruſtrà facta reſcindenda ſit. Hine tutor datus pupillis te tatoris, non videtur ventri daus, ſi non naſcatur infans zideo- quenon tutelæ, ſed negotiorum geſtorum eguanm õ * E Tſi iqui in utero eſt, quoties de i us 204 Pralectiones ad titulum . nen ſi tamen naſcatur, tutelæ erit actio utrius- que temporis nomine; id eſt;, antequam mnmnaſceretur, & poſtquam natus eſt. d. l. cum dutA—%!, zater non quod hoc caſu etiam ante nati- vitatem pupillus fuiſſe videatur, ſed ut cauſſæ non dividatur continentia. arg l. 3.5: Judicio, ibi, ſi negotüis tutelæ tempore geſtis ne rrrxum 'probetur f. de cont:. tut. & ut. alt. Ele- 5 ganter Gail. lib. 1. obſ. 32. per tot. Dicitur autem propriè pupillus, qui cum impubes ſit, deſiit in patris poteſtate eſſe. l. 239 Pomponius libro 2. ad Sabinum. In vulgari ſubſtitutione, quà unico intelligitur: exemplo duo- decim tabularum, ex quibus proxi- mus agnatus & ſolus habetur. N On pòteſti admitti hoc loco Rebuffi, N Alciatum reprehendentis, ſententia, unicum tantùm hæredem inſtitutum eſſe, & tamen ſubſtitutum ei, qui ſupremus mo- 2 rietur. Quis enim ſanæ mentis tellate cum eo agetur: l. cum pater 22. F. de neg. geſt. ei, qui ſupremus morietur, hæres ſubſtituitur, rectè ſubſtitutus etlam der llouetenn umnonwe bſtiutin, ſti Unkme tionenpleret eſen arkubet ilu imie glod glen (olecipo eleplruli⸗ uſteemol Pnon diurce ſre unele tnnh mMumnieutr lurnatet, lerunmor meichrce⸗ Un Men. ſcten kent⸗ tehrbute keuücubrte mlananeni Eblinin wendn umnezſile en Weorun R 6 — n 4 5 Feigg t aGion. l; mmenn nus el len tiamante . dentit, ſat dentinnitig nyen itl StA ntat. Diin nicam imzun ate elel i . abinun. jtrione, jeuun ben urusetit bo ibuspeo betoe⸗ Geseenenn ltturuane, gtenu, enis tn – — tum non valeret, I. 3. C. qui teſt. fac. ita nee ſubſtitutio. Quanquam nec gloſſæ expo- 5 P . verborum Kgnificatione. 20 5 ita loqueretur? Unde ſicut deliri teſtamen- — ſitio probari poſſt, pro vulgari ſubſtitu- tione pupillarem accipientis. Si enim idem eſſent, cur haberent diverſanomina? I. ſi co- uicibus C. de codicill. Nec quicquam facit, quod pupillaris certo reſpectu vulgaris quoque dici poſſet. Id enim etſi verum eſſe poſſit, nullius tamen juris ſive authori- tate ſive exemplo comprobari poteſt. Er- g non abſurdè ita fingetur facti ſpecies: plures, tametſi extraneos, eſſe hæredes im- ſtitutos, & ei, qui ultimus morietur, ſubſti- dutum vulgariter. Etſi enim unus hære- ditatem adeat, & ita verum non ſit, illum ſupremum mori, cum ſolus ſit; tamen ex mente teſtatoris rectè dicetur, ſubſtitutio- nem valere. Nec dici poteſt, hanc facti 4 ſpeciem textui adverſari, qui de unico, non de pluribus hæredibus loquitur. Nam & hic unicus hæres eſt, & reliquorum, qui hæ- redes non extiterunt, partes capit, non ju- re ſubſtitutionis, ſed jure accreſcendi. Il- lud notandum eſt, in tali caſu duas ſubſti tutiones videri; primam, ut hæredes inſti- tuti ſibi mutuò ſubſtituantur; & demum, qui eorum ultimus morietur, alium ſubſti- . Pralettiones ad titulum 2ð 306 tutum accipiat. 1. Titia Seio 87. 8. Seia f. e Quod dixi: ſubſtitutum vulgariter: non accipiendum eſt de vulgari ſubſtitu- tione, quæ pupillari opponitur: ſed de fi- deicommiſſarià hæreditatis reſtitutione, milias 46. ibi, in utrumque caſum l. ſeq. 47 ibi, & d. l. 87. §. Seia ff. de leg. 2 ibi, eos ſubſtituit. 4 . 8 . §. 1. 8 — – “ Zi quis ita teſtamento ſcripfſe- rit, Si quid ſilio meo acciderit, Damas Damas liber erit. Licet enim ac- cidant & vivis, ſed vulgi ſermone / — 7 etiam mors ſignificatur. rit, F. 1. I. de donat. I: 30.S. ab hæredibus ſ.de adim. leg. l. 41. §. Seium ff. de leg. 3. aut ſi aliquid bu- = manum mihi acciderit. I. Publia 26. princ J. 2 depoſ. Porrò notandum;, optimum ſer- monis interpretem eſſe vulgi uſum l. 124 ſupr⸗ – quæ ſubſtitutio vulgariter vocatur. paterfa ſororem ſuam ſubſtituit ſf de vulg. & pup. ſubſt. Facit quoque ad hanc legem reſponſum Africani in lie duobus 34. F.4.t. de pulg. & huß. ſervus meus liber eſto mortuo filio, Requens eſt in jure hæc mortis for- mula; ſi quid mihi humanitùs contige- Di ma.hetlſ⸗ Promiſetio em ne clen 7 hlſiun 4 tules idhh e promiſerit probam monetam, ſufficit ta- tuum igr. / De verberum Kgnifcatione. 2005 ſupra. b. t.l. ſ chorus f. de leg. 3. Vnde ſi Juis D lem dare, quæ vulgò eo loco proba diciturf: eniſin urg. l. ſciendum 19. 5. ilud ſ. de adil. eaikt. oni. ltee l . al 4 Ppanlus libro 2. ad Sabinum. n 6, IIa verba, Optimus Maximuszz; N vel in eum eadere poſſunt, qui ſo- en u Ius eſt. Sic & circa ediétum præto- Nungé ris ſeprematabulæ habentur& ſolæ. . trilet N „Worn⸗ Lioet enn igilen bon. poſ. ſec. iab. Pueri appellatione etiam Puella ignificatur. nam & Fwkminas puerpe- as appellant recentes ex partu, & 5 de 1g2. 1. 55. ſapra h. t. l. 1. §. 1. F. de u &ταπ Rαcmuniter appellatur. te rot muntuc mtß, zul 10 laz 1 Nton 9 g Onvenit cum l. 52. l. 107. 8. ſervie upr4. h. t. cum ſimil. ibi allegatis. 1. 37. in fi princ. ſ. de leg 3. l n16 Frex 16. uhyienus libro 5. ad Sabinum. Nomen Filiarum & in Posthumam * 309 Pralectiones ad titalum — cadere, quæſtionis non eſt. quam- en s vis Posthume non cadere in eam-, in le . . “ F. ON Ju in rebus humanis t certum Eeniunhate ſt. tpinbusm „ UINde ſi quis filiabus tutores dederit, rtirſi U⅝poſthumæ quoque videtur dediſſe. l. 5. H 2 F. de teſt. tut. Veruntamen qui filiabus le- kide gavit, eum, ſi mentionem aliqu parte te. ſtamenti poſthumæ fecit, videri in filiarum miod 2 . Ü . legato etiam de poſthumà ſenſiſſe Vlpia- line nus tradidit in I. qui filiabus 17. f. de leg. . enn Ergò, ſi mentionem ejus non feciſſet, non 1 contineretur;, contrà præſentem legem. ln 3 Cujus diverſitatis ſingularem rationem el- , . ſe puto: favorem liberorum, præſertim poſthumorum, qui ſi nec hæredes inſtitu- gl ti ſint, nec nominatim exhæredati, jure hri Digeſtorum legatum tamen ad minus illis 4 præſtandum fuit. S. poſt humi I. de exhar. lib. ſna⸗ Ft ſi quidem eorum mentio aliqua facta . mn ſit, ex quàâ appareat, teſtatorem non per “ ziſſe, utique aliter . oblivionem eos præteri iet præſumi non poteſt, quàm, ut in filiarum t n Exhæredatarum legati partem admitteren- bn tur, voluiſſe: ſi nulla eorum ſit facta mentio, & tamen non ſint inſtituti hæredes, utique 4 aliquid legatum ipſis eſſe oportet, ut non Wuns rumpant teſiamentum 4.5. ponbumi in ä agme Gignen 4 n Der verborum Agnifcatiene 309 ndn fragm. tit. 22. Sed filiarum legatum poſt- 4 genc humæ agnatione diminui iniquum eſtꝛeceam e etiam, ſi quis ita legaverit; ſi qua mihi filiæa HW ulran genita erit, ei heres meus centum dato, iniqdquum .. ſit pluribus natis, ſemel tantùm dari cen- A tum. d. I. 7. 5.1 & ideò tali casu Vlpianus ſen⸗ renti ſiſſe videtur, poſthumam non in legatum etu⸗ il fliarum unà admittendam, ſed ab hærede nguflinr tantundem petituram, quantum filiarum We quæque habeat. Aut dici poteſt exhæ- 35 ürinie redationis odio non præſumi filiarum ap- Aukff pellationel de poſthumâ ſenſiſſe, niſi pro- un zun betur: arg. I. 77. S. in. esd. tit. de leg. 1. ut ita nonſc rumpi teſtamentum voluerit potius, quàm rlenen filiarum odioſum & vile fortaſsè legatum genimm diminui. Nec novum eſt in Ilure, ob æ2 n, M quitatem flecti vulgarem interpretatio. gelgi nem, per ſupra dicta in l. 145. ex l. 3. S. Fliam. zerln: F. de leg. 3. MV ni n, QuANTUuMVIS POSTHIMA.) 6 1 Veruntamen poſthumus vocatur ante oiiu? mortem patris, ſcilicer poſt teſtamentum murn , natus . 3. F. de injuſto rupto &. non quidem — ti ex viverbi, nec ex interpretatione, ſed ſup- nunl plendo voluntatem teſtatoris, qui minus n anin dixit, quàm ſenſit. I. cum avus ff-. de cond. & tnne dem. Facit textus ad hanc totam legem N. zuelult, cum primis utilis 1. ſi quis ita 16. §. ſi 44s ,7, ne,i cum ignoraret f. de teſtam. tut. 1 K 7 R 310 Praledtiones ad titulum partitionis nomen non ſemper dimidium ſignificat: ſed prout eſt adjectum: Poreſt cnim juberi ali- quis & maximam partiri, poſſe & viceſimam, & tertiam, & prout li- buerit. Sed ſi non fuerit portio adje- Gda, dimidia Pars deberur. Ti aliàs non adjectis partibus æquæ ¹E ſerventur, . legata 9. §. lin. f. de leg. 1. & dimidia pars debeatur: l. etiam 43. ff. le uſuf. tamen hoc voluntate teſtatoris expreſsà ſecus ſe habere, hic textus luculenter oſté. 1 dit. IHud notandum, quod cum lex pro parte vVel in totum aliquid recipi vetat, etiam qui minimam partem receperit, pœ- nam lege⸗ definitam incurrat. Alciat. hic pet c. sparitie in fn. de elece lib. M Hasere, ſicut pervenire, cum effectu accipiendum eſt. 5 Vris eſt regula: Verba cum effectu ac- cipi debere. . ſi quando f. de leg. 1. l. 1. ff. ⸗ Juisé; jur. Ex quo conſequitur , re⸗ cohæe — err oherecss i 4 DN — id Nennn * despenint natimconen ctumre ßut ſeck eſcion Cianfe. fümar,umnd mottdoſ inſie an Cbucgoc iuufgigi hehcencon itti, Inl biropene Oltone: in⸗ brribabe tt lel⸗ nn Ven Ne N Lrbende 6 im De verborum ſignificatione. 3 r 4 . N cohæredes diviſione hæreditatis factâ, ſi 2 quid alienum ignoranter uni adjudicatum nen e ſit, eo evicto damnum ad omnes cohære- dut des pertinere; I./2. C. fam. erciſc. niſi nomii· “ imn lbent natim conveniſſet, ut unuſquiſqu e even- trir tum reciperet. Ideoque cohæredes inter . = n, Kor porriot ſe de evictione cavere convenit, l. hæreges — 25.§. judex f. d. t. Nec enim oportet exi- 85 Hẽ’ ſtimari, tum demum hæredi hoc modo da- derlt mno affecto ſuccurrendum, ſi ultra dimi- dium ſuæ partis ſit deceptus, ut in contra- art dibus, quod gloſſa vult in ImajeribusC. cm. gf4 munia utriusque jud. Nihil enim commu- n e habent contractus cum diviſione hære- leret ditatis. IIlli à contrahentium voluntate & ”M arbitrio pendent: hi aut teſtatoris aut legis “r diſpoſitione aſſignatas ſingulis partes hæ- un reditatis habere debent, & cum effectu ha- em fecebellN ⸗ . . 7 . . ”M * bereh. l. & I. pen. F. ne quis eum qui in jus vo..· — Lex 746. FPromponius libro 5. ad Sabinum. MU — 9e . UNcun . „A Veniſſle ad hæredem nihil in- 4 telligitur, niſi deducto ære alieno. umetc 7 Nde legatum id demum videtur, 2 g quod deducto eo, quod conditionis . eiu; explendæ cauſsâà datur ſupereſt. I. non am — 7 3 1 2 praleſtiuer 4 titulum 3 plius 76. f. de leg. 1. i. Sed in ponend' keze⸗ Falcidiæ ratione totum legatum, non id quod ſupereſt, computaturzl. ad veterani 46. F-ai I. Falcid. etſi hæredidatum ſit explen- dz conditionis cauſs?: cuùm quod alio, qu⸗ im hæreditario, j jure ad hæredem perve- nit, in Falcidam computare non cogatur. lei in Mawan 91. in brin. 6 §. ſ F. 664. Lerx Ppomponius libros. A4d Vrbana familia & ruſtica, non loco. ſed genere diſtinguitur. Po- teſt enim aliquis diſpenfator non eſſe ſervorum urbanorum nume- ro; veluti is ‚qui ruſticarũ rerum ra- autem urbanorum numero eſt. Vi- dendum tamen eſt, ipſe dominus, quorum loco quemque habuerit; quod ex numero familiæ, & vicariis apharebit. ED GENERE IId eſt, conditione ope⸗ rarum & actuũ, quos gerunt, & officio⸗ rum 3 Abo⸗ brgſunt. Ergè ruſticanus ulus 1 er lihitſe ₰* W ulos Ao tmio bt lusſerh oheteſzn lecenonn ſeiatkcs nlics a Uitatio HM Ykoriͤ. bet, gi 8 li Uleſeri ſetmoelen raotur,l rniun tiones diſpenſet, ibiq; habitet, non multum abeſt à villico. Inſularius 4 — Nn⸗ Wluin Ghnd en 1 Wenm mte ln ponendk Gerunm ml I Aeni Num ſerk Gün erecenſen e nonane 6. ☛“ Cruſtian Znin 5 peniut OEN NoN Ginwkumt Ptinn d . veroet ſe Connm uu zKmun Ghtonenn n Lolts 6 ict Z Deverbeun ßanifcatione. H 315 — — uſas & operæ ruſticum faciunt, non habi- tatio. Et idem quod de ſervis urbanis Pau- lus ſcribit l. gg. f. de leg. 3. eos non loco, ſed opere ſeparandos, id ad ſuppellectilia quoq; rectè accommodabitur: ut uni urbanaâ, al- teri ruſticà ſuppellectile legatà, non utiq; in ruſticà computentur, quæ regulariter uſui ruſtico deſtinata non ſunt. 1. quæfitum 28. in fin. eod. tit. de leg. 3. Cui nihil adver- 3 ſaturl. un. C. de capitat. ciy. quæ pro ruſticis habet, quicunque extra muros habitant;. per gl. ibid. juncta l. 1. C. ne ruſticani & . quia non de ſervis, ſed plebe urbanâ aut ruſticI ſermo eſt, quæ utique loco non ineptè ſe- parantur, cum aliàs nulla eſſet futura dif- ferentia: ut & in l. 4.S, ſtabula Fin guibus cca bign. pPernoctare extra urbem in- celligendus eſt, qui nulllà parte no- Stis in urbe eſt. Per enim totam⸗ noctem ſi gnificat. S Ac. ! l. ædificia 139. F. 1. ſuprà h. . Pertiuet autem ad explicationem I. 4 15. f. de Ge r V 5 TLer 314 mialeſione. 44 murlum ?JJJMMUU TLex 167. 4 hianus lib. 25. ad Sabinum. Carbonum appellatione ma- teriam non contineri. Sed an li- gnorum? & fortaſſis quis dicet, nec li ghorum; non enim lignorum gratiaà habuit. Sed & titiones, & alia ligna cocta, nefumum faciant, utrum ligno, an carboni, an ſuo generi adnumerabimus 7 & magis eſt ut propriũ genus habeatur. Sul- phurata quoque de ligno æquè ean- dem habebunt dsfinitionem. Ad faces quoque parata non erunc li- gnorum appellatione comprehen- ſa, niſi hec fuic voluntas. Idem- & de nucleis olivarum, ſed & de balanis eſt, vel ſi qui alii nuclei. De pinu autem integri ſtrobili, ligni appellatione continebuntur. P. lex ad verbum repetita eſt cx. li- gni 5. f. de leg. 3. Qujus breviter ſen- tentia hæc eſt: lignis legatis ad uſum pa- Lrisfamilias neceſſariis, nulla alia ligna vi- deri erilegt uten herenmn kars mele iu. Hoecr unun Uulltmn toe ue⸗ lellmnet n n Dumnoe Aauun nonre unmml ſet, non lcenls ntentk kenaeg glo te Gceai funtie fuum on n in Ml De verborum ſignificatiene. 315 — — . AQAeri legata, quàm quæ cremari ſoleant; non anutem quæ ædificationibus ſunt idonea. üinn. hæc enim non ligna, ſed materiam latini authores appellant; etſi lignorum gene- lien rglis appellatio ptru mque complecti videa- daln tur. Hinc regula elicitur, verba diſponen- 2 glis ioan tium ultrà eorum intentionem nihil ope- nligon rari l. non omni⸗ Ff. certum per. quæ inten- e tio ex vulgati ſermonis ſignificatione, aut SS peculiari etiam teſtatoris loquendi conſue- punn klen tudine non diffculter deprehenditur. onl, Dummodo illud quoque obfervetur, quod E Arlciatus hic tradidit regulæ loco: Re lega- beatie t non videri materiam ei rei faciendæ ac. ore commodatam legari z ut qui carbones le. rl A get, non videatur ligna, etſi carbonibus N. faciendis deſtinata, lega ſſe : nec viciſſim nonn materi4 legatà rem, quæ inde fieri ſolet, — vngten legato cedere. Nec mirum videri debet, 4⁹ Nen quod de olivarum nucleis, item balanis, id d A eſt, dactiliis, qui palmæ fructus ſunt; item nucd ſtrobihis, ſive pineis nucibus hic dicit. Hæ l,„ Enim omnia ignis materiam præbuerunt: & præbent etiamnum, ubi horum co- ”MM el a ntiii Aulun , lalt 3 mal Kint. 4 aiulam — V TLex 165§. in 1. alus libro 4. ad Sabinum. 4 erum⸗ pali & Perticæ in n Wen⸗ HM Pa redigendi ſunt: on conti- kne materiæ llatione n H ̃ ” gnorum apPe ealre . xX nentur. 1 „aliz6. f. de E. ge “ m t Onvenit aunt planam haber „quia u C hrrcelentthn⸗ enim & perti f. de i in- D Nnken, 1 pretationem. vineæ ſunt /. 76. 5. za⸗ . emt. * Inſtruluentum l. 17. 5 fen. f. duntur. vel inſtrum. leg. 6 prchen girlintin Frua. m legato non c B mn Eon lignoru 69. Niuite LX XxX 169. lren um. fuanulus ibre 1. 6 ibus, in tùm in tradiionibus Aaui Non tan nibus & ſtipu hæc, immnel d & in emtio adjectio eart ſe & teſtamentis est, hoc ſi⸗ hon ti optimus m ræ ſtetur ſümm gniffcat, ur liberum e tutes ei de- nile hranr Ut etiam ſervi N büamter. ld. omi Ga Vid. S gun. Mumerunn Küigetl Dn Co Faigite uber : eticef 41 ds Meheunm . n Stonib khultd li⸗ i commiſſario quoque proderit. De verborum ſgnißcatione. 317 — mnnnn, Vi ſupra l. go. F. . junctà I. cvum vende- tes 59. F. de contrah. emt. l. ſerpo legate 69. §. fundus f. de leg. 1. LTex Io. Vlpianus libro 33. d Sabinum. HWM Heredis appellatione omnes ſignificari ſucceſſores credendum-: eſt, etſi verbis non ſint exproſſi. 5 vi⸗ Gibi hærediꝗue ſuo ſtipulatus eſt, aut cavit, per ſe heredemque ſuum non Heri, quò minus &c. non de uno tan- tùm hærede, ſed de omnibus egiſſe intelli- gitur l. in uſu /5 ſupra h. . Illud quæritur, 3 utrum de omnibus quoque hæredum ge- neribus, id eſt, ſive civili lure ſive præto- rio ſuccedant, ſive directè, ſive per fidei- commiſſum, ſive etiam fiſcus ſuccedat? Et prætorios ſucceſſores contineri apparet ex l. bareditatis 133. ſupra h. 1. Hæreditatis enim appellatione bonorum quoque poſ- ſeſſio continetur. Fideicommiſſarios etiam, etſi proprie hæredes non ſint, §. reſtituta l. de fßßsdeicommiſ. hæred. l. poſtulante §. pen. in verbo⸗ heredis loco f. ad Trebell. tamen ob identita- tem rationis ſtipulatio hæredi facta fidei- la 8. S. Credi- sofe 118 ralefliones ad titulam tor f. quibus mod. pign. &. l. hares 21. in prine⸗ 4 f. de fidejuſ. Fiſcus quoque, qui ab indi- gno hæreditatem abſtulit, hæredis loco eſt; & legatorum perſecutio adverſus ipſum locum habet. I. f ſervus plurium So. f. de le- gat. 1. l. um fiſco. 9. f. ad Sy lan. Salyc: in l. 3. C: ad L. Falcid. Verum ſi ex aliâ cauſsà, quàm 1 Beredis indignitate, fiſco acquiritur, ut quia vacat ſucceſſore, t. t. C. de bonis vacant. au quia ſupplicio defunctus periit, l. I. & paſ- him fj. de bonis damnat. varium jus eſt. Si bo- na vacantia ad fiicum pertinent, & legata & fideicommiſſa præſtantur; quæ præ ſtare cogeretur hæres:à quo relicta erant. I. qui⸗ 7 dam 96. S. quoties ff. de leg. . Et cum caduca bona fiſco addicuntur propter inultam mortem, in eum legatorum actio datuür, & libertates ratæ funt. d. l cum fiſeo, cum ſi- 8 omninò æqquitas poſtulare videtur. Con⸗ eadem ff. de fideicommiſ. lib. ſeribitur, bonis vacantibus ad fiſcum delatis fideicommiſſa non deberi: de quibus videri poteſt Fachin. „ 4 lib.6. . 2 2. Illud norandum, fiſco bonis ex de- licto delatis creditores præferri: lun. C. pœni⸗ ſiſcalib. credit. in ſortem ſcilicet, non in pœ- nam; ut ſi pœna præter ſortem ereditori debeatur, ea creditori pereat. d. l. an. & l. qudae mill. allegatis per gloſſ. in d. . 9s. Quod ingtuin tra in l. quod di vo 10. ſj. de manum. teſt. & l. 4. S. flin – r gud un tionemnn cehtunce lebereonu Lintupro l,legti oblütuo. enileo un tio e minprin Anhrreci Naanddbes tultde⸗ ſdabnn llltri ui. tunlen, P eouetey 4 n inder Mumk Miro⸗ —. elihft gi d Aelislone Crerlas ilu unf . t ull 4A A 13 Acauſiimn ittuni 4CAnt. 4 inler e ⸗ gnehuin S W al lacuentf. de jure fiſci. Illud dubita. B tionem non habet ,Rſi hæres juſſus ſit alicui ierant, 6 Etcum catt er Aclon. Giodatie ſſnt nb 41, C 1 eue ( ſibturban 6beronn otelte obonuel nilenC 4Donin e. en ctelima la4 8S. 2. f. de cond. & demonſtr. Dde nerlorum enikenime. 319 centum dare, isque non adeat, ſubſtitutum debere onus illud agnoſcere. Nam ſub. ſtitutus propriè hæres eſt: eſtque aliâs re- gula, legata ab inſtituto videri repetita à ſubſtituto. I. licet 72. F. de leg. . Denique meminiſſe oportet, eum qui annuum lega- tum TLitio ejusque hæredibus dedit, non tantuͤm primis hæredibus, ſed etiam hære- dum hæredibus in infinitum videri dediſſe. 1. in annalibus 22. C. de legat. Etſi in uſufru- ctu, Titio & hæredibus ejus legato, ſecus ſit : & de primis duntaxat hæredibus ſenſiſ- ſe teſtator intelligatur.1 antiquitas C. de ſu- frud. Cujus ratiò eſt, quod qui uſumfru- Gum legat, proprietatem apud hæredem remanere vult, eamque cum effectu, non I1 12 imaginariam & inutilem. Facit. l. Titio 7io Lex 1yi. tomyoniu⸗ libro 1i6. 44 Sabinum. pPerveniſſe ad te rectè dicitur, quod per te ad alium perveherit! uE in hæreditate à liberto per patro- ptivo adquiſità reſ ponſum eſt. num filiumfamilias patri ejus ados 325 Preleſiones ad tiulum: „ TD demum perveniſie dicitur, quod eſt Lremanſurum. I. aliud7. 5. ſcut. ſupra h t. Vnde qui ita legavit: quanta pecunia ex haæ- reditate Titii ad ſe perveniſet, tantam pecuniam Sempronio dari: ſi hæreditas Titii fuerit du- centorum, centum autem de iis legata ſint, non totam hæreditatem, 200 ſcilicet, ſed reliqua 100. duntaxat Sempronio deben- tur. l. qui concubinam 20. S. cum ita f. de leg. 3. 2 Particula enim per, perfectionem denotat 1. 166. §. pernocare, ſupra. b. t. Unde quod 3 patri per filios: quos in poteſtate habet, ac- quiſitum eſt, cum id omne filiis reſtitui poſt mortem patris debeat, §. 1. I. per quas perſ. non tàm ad patrem, quàm filium perveniſ- ſe, aut ei obveniſſe, ut in d. §. 1. dicendum 4 eſt. Rectè enim ad me perveniſſe dicitur, etiam quod alii acquiſivi: I. cepiſſe /40. ſupra. h.t. etſi nec momento in meàò perſonàâ con- ſtiterit. l. placet f. de acquir. bæred. Qui⸗ F bus poſitis manifeſtum eſt, hic agi de eà fa- cti ſpecie, quâ pater adoptivus cavit ami- cis arrogati, aut publicæ perſonæ ſe- cundum S. cum autem Inſtit. de adopt. ſe Juicquid ad filium perveniſſet, eo impube- re defuncto, reſtituturũ his, ad quos ea res 6 pertineret. Sicut & maritus ſoluto matri- monio, quicquid ad ſe ex re mulieris per- venerit, tenetur reſtituere 1. / vero 62. . ſo-⸗ , Ks . Den pe ann⸗ to matnn Eeriguoke ue anard⸗ quumn unne Ebens iherre inhvenlt Itn monintur ſpoiten ne — eonlnd el ehenzn lre. e u U len. t, Nn zat. imn Nntiul utin enie Tttükuetdl. eüülegenin o ſilce rdio Cebe ziuſ deg bonen enot .. Voleg ſate nubet lisreſtinit umene Slcnt encebinn u Ayetnnn en G leuieen cn 4 Detde! ſenenin i⸗ oe 4 pierie⸗ — 3 E 4 = garum numero notavimus fuprà — — luto matrim. Dixi, perveniſſe id demum vi. 37 De verborum ſignificatione. 321 deri, quod eſt manſurum: ex quo illud quo- que circa donationes jus exortum eſt, ut quamvis univerſorum bonorum donatio, liberis ſupervenientibus, revocétur; 1. unquam 5. C. de revocand. donat. tamen ſi mox nati moriantur, fata ſit donatio, ut latè tonjungenda eſt hæe lex cum I. non aliter 1. & l. A arrogator: 22. f. de adopt. Lex 172. Vlyianus libro 35. ad Sabinum. D Liberti appellatione etiam« libettam contineri Placuit. I h. t. cum ibi alleg. aor 153. Vianus libro 39. aa Sabinum. 5„ E jure collegiorum . itemꝗue colle- — 1N5 Collegarum appellatione hi éontinentur, qui funt ejusdem po- ibidem Tiraquellus oſtendit. Denique 8 — . . 4 —;R—— A — ——= g. 322 Pralectiones ad titulum Neratius 8;. h. t. Cæterum collegæ appel- lantur, non tantùm ejusdem artificii ſoda- les ac conventionales; ut erant piſtorum, naviculariorum, & qui metallifodinas ex- colleg. illicic. ſed etiam ejusdem magiſiratus, a ejusdemvé tutelæ adminiſtratores. Qui quidem ejusdem ſunt poteſtatis, paremq; jurisdictionem habent, etſi alter ſive ætatis, ſive diuturni officii cauſsà præ eminentiam quandam & authoritatem majorem ha- beat. par enim in parem non habet impe- rium. I nam e& magiſtratibus ff. de recept. arbitt. ſunh Alter! Mon del 3 Ll. un. ff. de off. conſulis. Alter tamen pro al- tero ex malàâ adminiſtratione teneturl.2.§. jus Reipub. fj. de adminiſt. rer. ad civit. pert. l.1. 8S. ſi inter ſ. de magiſt r. conven. nimirum ſi is, qui adminiſtravit, ſolvendo non fuerit. im- 4 perator f. ad municip. Et quod major colle- garum pars cenſuerit, jus facere ſolet.l.quod lüli (iern omin nr “ innori in blgn major i9. f. ad munic. Qued Alciatum ſe- cutus locum habere arbitror, etſi cautum . eſſet, ut omnes debeant conſentire. Statu- ta enim contra rationem inducta nullius ſunt momenti. Hoc autem ſine ratione eſſe ex eo apparet, quod nullum, vel leviſ- ſfſimum negotium hoc modo determinari contingeret, cum homines naturaliter ad diſſentiendum ſint proclives. l. item ( 8 M unus §F.prin- de ynvohtin lem aten) geinbuten er mio ercent, de quibus C. tit. de collegiatis, & f. de Glierearent te deben. H NCum ene . elyrne emntenim ut blextre lecret kit . ffuur Man⸗ Wrens ſe Alui n dee verborum fignificatione. 323 cle. H. principaliter f. de recest. arbit. Ad majo. 6⁶ nidn rem autem partem duas omninèò partes ttim lton de tribus requiri, ut dicatur, nulla juris ur. deliim get ratio. Quod ſi municipali lege ſpe- gun Cialiter caveatur, nihil prohibet, quò minus mmigkn valere debeat. Adeſiſe quidem ad decer- 7 lutis part ſ quod cujutque univerſ nem. ſed non ad conꝛ udre ſentiendum, ut &. lI. 45. C. de decur. lib. 0˙. , Qui extra continentia urbis eſt, kbene A— on⸗ urbis eng, b eſt: cæterum uſque ad continen- mem dia non abeſſe videtur. „ int ” nerteue Vicde infrà l. abſentem 199. h. t. Aint e— e Lerx Tyz. oneils Upianus libro 42a. ad Sabinum. . Aliud eſt, promittere furem non eehels eſſe, aliud furto noxaque ſolutuum. aen Qui enim dicit, furem non eſſe,, ee e hominis propoſito loquitur; qui tlte. . . —2 —„ . c 7 furtis noxaque ſolutum, nemini eſſe iemg Türtl obligatum promittit. “ ſt 4. Vi mancipium vendit monere em- * torem de vitiis ejus debet, l. i. in princ. un H. de ædil. edic, niſi vitium in conſpectu ſit, ut % X 2 abzs; — — ☛ S 1 Pralectiones ad titulum „ — abſque monitione ex ſe intelligatur. d. l. 1. 9. 2 ſi inteligitur. Aliàs ſi emtor admonitus non ſit, intredum redhibitione, interdum ex emto actione, quanto minoris, contra- Gus reſcinditur, aut ad id, quod intereſt, venditor convenitur, ſive is ſciverit vitium, ſive ignoraverit, ſecundum diſtinctionem 3 I. lulianus 13. F. de act, emt. Semper tamen eſt tutius, emtorem ſibi per ſtipulationem proſpicere, ut veteres ſoliti ſunt. l. quod A nolit. S. I. I. i furtum l. quid ſit S. ult. f. de ædil. 4 ea. l. ſi ita quis ff. de eyict. Aliud eſt autem ſtipulari mancipium, quod venit, innoxium 4 & frugi eſſe: aliud item, noxâ ſolutum eſſe. Ex priore habitus animi bonus promitti- tur, & ideò quandocunque committi poteſt ſtipulatio, dummodò non demum apud emtorem vitium contractum ſit. arg.l. di- 5 les 25. F. de ædil. ed. Ex poſtetiore non ſe- cus, quàm ſi noxali actione emtor conve- niatur. Hoc enim eſt nox4 ſolutum eſſe, eſſe: quia noxa damnum ſign ficat: inde noxæ dedere, id eſt, noxæ nomine, aut da-⸗ mni nomine dedere: et ſipoſtea Tribonia- nus noxam ipſum corpus, quod noxam de- 6 dit, appellaverit in §. 1. I. de noxal. act. Deni- que argumentum ex hoc loco duei poteſt, non teneri injuriarum, quit ait, Tu falſum =JZMBDU CCicis⸗ 4 4 7 De ſcis uft Cigiger,ut hoc daim mepenivemea Colito ka Unglucer Kunmo rerb ſllnlt ſee en l Munhorn kartene (ayſli c ena Düelio oſnregta nngee ckingn nemini ob noxam commiſſam obligatum Cuscteis m eſ Piere o lus n len oum e nor Ann tone inted minoriyconn baroliget 8larerk wone 1 Edioonnen Eene w 64 cummeticot Eenum 4 mb. 1e etiole hol Colutund . 7 moblan⸗ oineen ſer in S hCveiot ℳ Dde verborum fignißcatione. 344 dicis, aut Falſum dixiſti; etſi teneretur, ſi dixiſſet, Tu mentiris: quia illud ad factum, hoc ad animum & propoſitum refertur: ut mentiri nemo dici poſſit, niſi qui ſciens & ſum quis dicere poſſit, etſi non mentiatur, & ut uno verbo dicam: omne mendacium falſum ſit, ſed non omne falſum menda-⸗ Pomponius libro 22. ad Sabinum. Faciendi verbo, reddendi etiam N actio inventa ſit l. 1. ff. quæ in fraud. cred. hanc eo quoque caſu competere, cum debitor creditori ſuo, antequam conveniri poſſet, debitum reddiderit. Eripuit enim credito- ribus cæteris medii temporis commodum. I. 17. in f. fl. d. t. Et quia, quod metus cauſsàâ 4 fictum eſt, ratum haberi non ſolet, ſi debi- tor metu compulſus debitum reddiderit, repetere poteſt, quod dedit: imò creditor jus crediti amittit. l. extat i3. f. quod met. cauſ. S – Ein plũ eſto; cum ad ea, quæ fraudato- x Lrũ creditorũ cauſsàâ facta ſunt, Pauliana AX,hXAXAXz Lex *5 — 4 3 36 Prelechsne 44 tmulam Lex xX . . aed Covenie ey ni . Vy:anus iißro 45. inen. Dhnvin Solutionis verbo ſatisfactio- ünmnie nem quoque omnem accipiendam cnon⸗ Ri placet. Solvere dicimus eum, qui 1, fecit, quod facere Promiſit. e S ATISFACTION E M O M N E M. ) Si creditor eam admittat, ſecundum Al- ciatum hic; quæ tamen conditio non vice- tur eſſe necoſſaria. Nam ne fatisfadtum an quidem intelligt poteſt, niſi ſecundum vo M luntatem crediroris, ſive præſumtam, ſive Crriin, 2 expreſſam. Ergè ſive accepto lata ſit pe- Uglun) cunia, ſive expromiſfor datus, recté ſolu- Nieti tum inte lligitur; quia hoc verbum magis N hle Mmhrat ad obligationis ſolutionem, quam ad num= e morum numerationem refertur l. 54. fF. de. Wemlel ſalut. l. ſenon obtulit 4. S. ait prætor. f. de re ill. iud. Et qui ſub ;nà per Iudicis ſenten- tiam juſſus eſt intrà certum tempus ſolve. NILOd re, quocunque modo ſatis faciat creditori, ſcſe⸗ S evitabit. Is quoque, qui in arti- Ummkan culis ſe ſolviſſe aſſeveravit, ſufficit ſi pro⸗ Clt.) bet, ſe quacunque ratione ſatisfeciſſe. I. A aa rem 9. §. omnis ꝗ. de pign. alt. Bald. conſ. 47. Mhbis 5 Illud notandum, procuratorem conſtitu- udu tumz; „ de verborum enifcatione. 327 — tum, ut ei ſolvatur, non poſſe aliam ſatiskz — — Gionem zcceptare ut pignora aut fidejuc. . ſores, niſi ſpeciali domini voluntate: quia nn „in hoc non intelligitur efſe conſtitutus; G if Tolutionis verbum proprie & ſtricta ſigniſ- Ceigerin catione ad numerationem refertur nec ſa- . eln tisfactio eſt ſolutio, ſed loco ſolutionis. l. 2. ih: f. de ſolut d. l. rem S omnis. Alia huc per- tinentia repetantur ex l. liberationis 77. ſu- ge ſiibdn Vlpianus libro 47. ad Sabinum. edm Natura cavillationis, quam lumm Græci awο να (id eſt, acervalem 8ylI- Nolul⸗ logiſmum ) appella verunt, hæc eſt, Ei ut ab evidenter veris per breviffi- e mas mutationes diſputatio ad ea,. . . quæ evidenter falſa ſunt, perduca- de⸗ Oneſtà lure aliena & ad dialecticos » ADH N rejicienda hæc conlſideratio, ut ex H Platone apud Quintilianum libro 2. cap. 15. conſtat. Nuſquam enim vel frequentior Kir vel pernicioſior eſt cavillatio, quàm in legi- tele, bus, pactis conventis, transactionibus, & h omnibus omninò, quæ ad lus ſpectant, eut X 4 actio- „* 2 actionibus civilibus, ut eam meritò legumß 2 adulationem Plato dict. loc. definierit. Aper- tid, ex Paulo definitur: pen. F. ad ad exhib. ut ſit ſimplicis & candidæ conceſſionis ad. verſarii abuſio: quæ à gravi viro aliena eſt, Præſertim Iurisconſulto. Vnde cum ad exhibendum agere poſſint omnes, quo- rum intereſt, non tamen poſtulare poteſt actor exhiberi & edi ſihi inſtrumenta & ra- pen neq; enim oportet Ius civile calumnia- ri, ſed quà mente quid diceretur, animad- Vertere convenit. Et licet transactiones 4½ generaliter fſint ſervandæ i. 3. C. de tramaltt ubi Bart. ſpecialem ait transactionem, ſpe- cialem operari effectum & Bald. in / 29. C. eod. generalem transactionem generalem tumvis generalem, verborum conceptio- nem ad ea, de quibus cogitatum non eſt, producçere licet. hoc enim eſſet captare & ca villare. I. cum Aqutliana l. qui cum tutoribus Pralectiones – . tituluim . viqꝗ per alterius fundum conceditur, ut ſci- licgt per quamlibet ejus partem ire liceat, hoc non oportet captiosé interpretari, ut Vel per medias vincas irc agere ſinendus ſit, quædam enim in ſermone tacitè excipiun- tur: A ui g. . de ſervit. llud quæ ſitum eſt: 4. 2 de , Eei der — Si ttansactto ſ. de trancact. Et cui ſimpliciùs 1 nis ui pearbit en ſee Comem pollt di en hne lütarnn le 4 buerim leckms mnrcer lolet,i leinel. h eter, ntoug ſuen I Norbucd⸗ Gin ibuſge nn Caci⸗ e 4 7. ee Alogete Aherior lernn faln 7 . De verborum ſignißicatione. 329 nini ſine arbitris, quàm pòſt ipſe creditori iti- gem ſecretò, & ſine teſtibus reddiderit, nccſit conventus ab improbo creditore negeare inindient. poſſit, ſibi mutuo datum? cum certus ſit. lemi ſitem hanc ſibi moveri, quòd nullas ſolutio- annd ſi nis factæ probationes ſupereſſe creditor in- tolared telligat. Et traditum eſt à quibusdam, nnerdt hunc etiam jurejurando, ſi hoc ipſ) deferez dinterttl. ne tur, affirmare poſſe Iudici, nullum ſe mu- edun tuum accepiſſe: quia, inquiunt, non do- ne lum facit, ſed dolum excludit, quod omni m jure licęgt. lI. 77. §. Titio f. de leg. 2. Rebuff. in l. Cu un. notab. 9. num. 12. C. de ſent: quæ pro eo qued Koen, intereſt. & . Bl. in rubr. num. zo, C. de fid. in- n Erum. Verum hoc ut probetur, bonis 7 n em moribus & exemplo pernicioſum eſt, prz-. unee ſertim cum aliæ prudenti viæ fuperint nNHE“ quibus ſine perjurio dolum adverſarii ex nun e cludere poſſit: & ſi non poſſet, tamen men- “ Ea dacio vincere non licet. Bl. d, num. 30. pr. n u Nec propterea iniqua eſt, aut abſurda d. 3 aidne J. 77. quæ de caſu longè diverſo tractat. AH Aliud eſt dolum repellere, aliud perfidiam en ie S& perjurium aut mendacium in ſe admitte- rptni re. Atque ideò hofti jurisjurandi fidem 9 iens ſervandam eſſe canenibus traditum eſt: c. eace noli 23 quæſt. 1. etſi fraudem & inſidias ad- ulmnt verſus eundem juſtas & legitimas cenſeat M X „ (f. de- N / 330 PFralectiones ad titalum c. dominus noſter 23. quæſt. 2. c. cupientes. ubi gloſſa in verbo, malignantium, de elect. lib. . Nide Covarr. lib. 1. reſol. c. 1. per. tot. etſi num. 4. ibid. 10° Denique ex hac lege notandum, ex bre- viſſimâ mutatione veritatem obnubilari, ut mirum non ſit, cum ex facto jus oriatur, per I. ſi ex plagis S. in clivo f. ad E Aquil. quod vel aliquantulum mutatà facti ſpecie jus mutetur; nec protinus vafrum aut verſi- pellem eſſe lureconſultum, qui de factis propè ſimilibus variè reſpondeat. Ideoꝗq; monendi ſunt clientes, ut facti veritatem 11 ſpecificè & per circũſtantias aperiant „ut congruum poſſint accipere reſponſum. arg. lI. ut reſponſum C de transaéat. l. precibus.5.C. Qe impub. & aliis ſubſtit. “ Lex 175. vipianus lib. 49. ad Sabinum. Pecuniæ verbum, non folum numeratam pecuniam complecti- tur: verum omnem omninò pecu- niam, hoc eſt, omnia corpora. Nam corpora quoque pecuniæ appella- tione contineri, nemo eſt qui am- biget. Omni- VAN 0² Minei novò artificio contrarium probare nitatur. 6 — (alird tenecon CInihd ca (jerer orngo b ☛ Ulint lonn letl mnkſ Nenn len Qodton 1 V. iſlelte, no Fchrti ge .V lun⸗ iitun lun otr ſen foobaton d l. futij Uenekeri Here eel unt 6 eilin. elnunell öbrerien Mdun abet Obooblnie ojus dinn 1 AMrl ai lecit un guitt holer ltel aieinn Peran .⸗ eſoonit ljmuiun Girun oNHMN h⸗ M) — — — S= ninoe. Dort N S e gn 60. on Quod non eſt generaliter verum. Si enim Ajudice, non à parte, juramentum dela- tum ſit, iniquum eſt alteri parti futuras ſuas probationes juramento adverſæ par- tis eripi. Vnde probatio contrarii admit- titur. lI. ad monendi z1. f. de jurejſur. Cum & 4 S= EE De verborum n Kenifcatimne. 32 1 V MxINO.) ) De vi hujus verbi notan- dũ ſecunduũ gl. in l. 1. S. ſi pecunia f. de- peßti. per id quandoque tantundem ſignifi- cari, ac ſi dicatur ipſo jure. ut cum emphy- teuta canonem triennio ſolvere detrectans omninò cadere jure ſuo dicitur, hoc eſt, ipſoj jure, ut opus non ſit ſentensis decla- ratoriâ. gl. & ibi not. in l. Græcè §. ilud ff. de f- dejiuſſ. Et ſi omninò ſtandum fit j juramen- à to, non eſſe locum probationi contrarii, tradunt Rom. & Aret. in l. s duo ff. de acquir. 6 hared. perl. 28. §. exceptio, ibi, & omnino obſer- vandum eſt juramentum, etiam peraliam actio- nem ealem quæſtio moveatur ff. de jurejur. contra plenam probationem admittatur probatio in contrarium. per Rebuß. hic verſ. ilud arg. I. cum de indebito, in fin. ibi, tunc enim Hereditas juris nomen eſt, quod & acceſſionem & deceſſionem in eum ſtare oportet ſuæ confeſßioni, niſi evidentiſßi- mis brobarionib. oſtendere neratn: ſit de probat. ſe re- 3 djitatis de evictione corporum & rerum ſingularium nontenetur l. 1. C. de evitt. Ius 5 332 Praleſlione: ad nitulanm 2 — —-— Emumumu᷑m=W= —ꝰ ſe recipit. Hereditas autem vej maximé fructibus augerür. P Ereditatem luris eſſe nomen, non corporum, quæ in hæreditate inve- en at ince conſtat, quod venditor hære⸗ enim, quod habuit, vendidit. l. 2. §. §. 1. ff. de H bæred. pend. Non ſecus a atque is, qui jactum retis à piſcatore, aut indsginem plagis po- ſitis à venatore emit, eventum capturæ, non ipſos piſces ferasve emiſſe intelligitur: ut univerſum pretium nihilominus emtor praæa ſtare neceſſe habeat, etſi nihil captum ſit. l. ex emto /7.S. qui autem ſj. de ac. emti. Ni. de evictione corporum ex preſſim ſe ven. ditoridemque hæres obligaſſet: quo caſu non propter venditionem, ſed propter ſuam promiſſionem teneretur. arg. l. ſtigu- latio iſta S. alteri f-. de verb. oblig. Et ita da- mnoſa quoque hæreditas, hæreditas eſt, id eſt, ex quq non tantm nihil lucri heredi ac. cedit, ſed etiam de ſuo decedir, quia alieno * re prgravata eſt, quod hæres de ſuo te- netur luere, niſi i inventarium a feterit. 1.fn. “ C. de jx re delih. FRuICTIBUHS AuGETIKR. ) Dili- genter eſt animadyertendum, „ꝗuatenus & qui⸗ lucuerc dimminonen iam. G elelneti leſngvan ortstem lgnt. . ſtundzdib Wunenrss Uor) e lered knnl ſont nnsbarcs fikellgih lkotude Aliretn ſuetzin Rgi co⸗ Edunun Plekeni⸗ Popterſen — Aen err. gomen etechitnein rendirotlaa hrum An .CkeI li f Eei fiſn hepſten Re inelee. vocnious en 7nil apn . W leſinet lel e rg,l “ ktcd tent el eu tatedℳ⅓ uite de verborum ſgnificatione 3 i — quibus 1ebus augeatur hæredita, quibus diminuatur émaximè propter legem Falci- diam. Quoad hanc enim tanti videtur eſſe hæredltas, quant fuit mortis tempo- fe, non quanti fuit tempore aditionis. Pa- . F2„ ta mortis tem pore æ ſtimatam mille, & 7006 eſſe legata. Tem pore aditionis 200 pe- rierunt, ædibus fortaſſe conflagratis, wor- tuisj umentis, agro chaſmate abiſumto, dez bitore hære ditario inopinatam calamita- tem paſſo. ut ſolvendo amplius nof fit. H S caſibus Fal cidia locum non habet, quæ nen fuiſſet locũ habitura ra, ſi ſtatim poſt mortem teſtatoris! hereditas adita eſſet: Et ideo hæ- rédi Perire dicuntur, nõ legatar: is 1 l. in ra tione 50 princ. & §. rurſus ſj. 241. Falcid. Er- g ſi agri conſiti ſint mottis tempo bré, aut fructus maturi, non agftor um nudorum ad Falcidiæ rationem ineundam æſtimatio fa- cienda eſt; ſed quatenus ſunt pretioſiores Propter ſpem fructuum. Slein l. 9. in verbo, mortis tempore, eod. tit. Quat mvVis &ex textuibi videatur; non aliter fructaum pendentiust rationé haberi, ad æ ſtimandâ hæreditatem, quàm ſi jam maturi ſint; pra iertim c cum di- 1t utl⸗ ſertè ibi de ancillis prægnanti Dus Papinia- nus ſentiat, ullarn uterira tionem haben- dam, ob carm cauſiam, quod partus! nondum editus homo dici nequeat. Gloſſæ tamen fſe12 3 34 Pralefione 44 titulum S EE 5 Eententis verior videtur, ut ſcilicet ſpeira- tio habeatur, & quantò majore pretio ven- 10 di ager mortis tempore poſſet . Nec id Pa- piniano adverſatur, qui non ſpei ſed rei; fructuum ſcilicet maturorum facit æſtima- tionem, non ſecus ac ſi jam eſſent perce- 11 pti. Fac. I. in quantitate 723. f. ad L. Falcid. Cæ- 5 terum fructus, quatenus bont percipiun- tur, ut fœtus pecorum, & quicquid omni- nò hæreditatis occaſione acquiſitum, bez- reditatem non auget; ſicut nec incendiaz nauftagia, mors pecorum eandem dimi- 8 P nuit: ſed illud ſolius hæredis lucro, hoc ejusdem damno ſolius cedit. d. I. 30. & d. 73. 12 Hæc ita, quoad L Falcidiam. Qugd au- tftem ad petitionem hæreditatis attinet; omnibus illis enumeratis modis, & auge- tur & diminuitur hæreditas. l. 2. C. de petit. bæred. ut poſſeſſor acceſſiones quoque & fructus cogatur re ſtituere. l. item veniunt 20. §. item non ſolum & g. præter hæc f-. de petit. hHæ - rea. niſi bonà fide quid diminuiſſet. d.§. 572- ter baæac & ¹ utrum, cum tribus ſeqꝗq. eoc. tit. 8 §. 2z. Acdionis verbum & ſpeciale eſt & generale: nam omnis actio di- citur, ſive in perſonam, ſive in rem 7 — K r hent nt muln e ir perite nes helo ttions at ſezſonf⸗ odifetd Cnionee ſceconn lune Nen Ulancvtio docer feran h n hire Im etona “ fine in . Wenrn orch (llten Utnllunn! imius k⸗ longliſn M d lus lee Greſtein et. Nrih n hlr n rin m. il. niſ gil un,t 1 netineett eindentni. ls ucto, A1. irais n ods, e HA 1s o ledH * fotmularum ſublatis ſolennitatibus. I. 17. C. de ſormali⸗ & impetr. ſublatis. FIDEICGOMMISSORIM.) Hodie 2 2 habent jurisordinarii executionem l. 1. C. commun. de leg. ubi actione petuntur ſive kertaual ſive hypothecariâ: quanquam ni- mmui ſe, itl⸗ “ ſeile 4 Coc⸗ i⸗ un 4 = SS der verlorun nKenifcatiane. 33 34 ſit peritio. Sed plerumque actio- nes perſonales ſolemus dicere: pe- titionis autem verbo in rem actio- nes ſignificari videntur. Perſecu- tionis verbo extraordinarias perſe- cutiones puto contineri: ut puta- fideicommiſſorum, & ſi quæ aliæ ſunt, quæ non habent juris ordina- rii executionem. J Nde apparet, eur actio, petitio & per ſecutio conjungantur in l. procurator 23. Frem ratam haberi l. 1. f. de SC. Maced. §. eſt autem Inſtit. quib. mod. toll. oblig. actio nimi- rum perſonalis, petitio realis, utraque le- gitimo jure certisque formulis; perſecu- tio extra ordinem judicis impetrato offi- cip, quales ferè hodiè ſunt omnes actiones, il obſtare videatur, quin judicis quoque officio im plorato ſine ordinariâ actione pe- ti i poſint. Lasinr altiat. bic. WM d. 336 Pralectiones ac titulunꝛ n -= — 1 4 . * Ei * 8 Hoc verbum,; Debuit; omnem Omninò actionem comprehendere intelligitur; ſive civilis; ſi?7e hono- raria, ſi ve fideicommiſſi fuit perſe- . . ri non poſſit. Vnde definitionem l. mihil 51. f. de O. G A. quâ actio jus eſſe dicitur, ejus perſequendi, quòd ſibi debetur, im. perfectam eſſe nonniulli cenſuerunt, quòd actionem in remn non complecteretur. Sed etſi non res noſtra, tamen ejus poſſeſſio deberi nobis poteſt; eaque eſt, quæ in vin.- dicatione ab adveêrſario avocatur, non do- minium, quod penes vindicantem eſſe oportet, alioquin non teneret vindicatio. . Kin. C. de R. E. StVE PERSECàITIO.) Ergè judi⸗ gationem præſupponit. cis officium oblig Vtique enim, qui debet, obligatus eſt, cum ad ſolvendum, quod debet, cogi poſſit: quod iniquiſſimum eſſet, ſi nullo modo eſſet obligatus. Nec obſtat; quod in §. 4 omnium I. de adion. ſcribitur, eum qui rem noſtram detinet, nullo jure nobis oblin⸗ 1 E ngdn Welunn O MNERM ACTIONEM.) Ergè etiam Eantd realem, quamvis res mea mihi debe- Dde ———— uun ele N nodo; Eel (contndhu, tiicegubhos Ohoruc nuid enctpti 1 eleſeuntd⸗ Kens enimi eallaniadin en enunen dg guie tumoingie en! Kaut rrum/, 4 üümnite lynge heoce = — -— — . D — 7 De verborum fignißicatione 2 tum eſſe. Nam nullo jure nõ ſignificat, nullo modo; ſed non jure contractus aut quaſi contractus, nec maleſicii aut qu ſi malefi- cii, de quibus in præcedentibus a cum erat. Obligatus eſt tamen quoddammodò, quia nullà exceptione tueri ſe poteſt. l. vel obli- gaätus 20. §. obligatum F. de liber. caaſ. Nec . adver ſatur, ꝙ1 l. qui per coluſionem z9 in fin. S wer miicr peculiari actione peti poſſint: recte ta- ſus eletn di debeit aletutt,:4 Medemt en uf eel,e ſoein,une fnchanent let bdcn f.de act. emt. dititar ufuras in obligatione nõ eſſe, ſed tantùm officio judicis præſtari Ha- ctenus enim in obligatione non ſunt, ut men petuntur actione ſortis principali l.=. C. depoſ. quà extinctà ex neceſſitate acceſſo- de R. I. Sicut igitur una eſt actio fortis & uſurarum: d. l. 4. ita & una obligatio, quzæz actionis mater eſt. l. licet 42. §. ea obligaiis V. de procuraf Ulpianus libro PIr ad sabinum. Inter hæc verba, Quantiea ree krit, vel, Buanti bam rem eſſe paret; nihil in cereſt. in utraque enim clau- ſulà placet veram rei æſtimatio- nem fieri. l 2 t ☛☚ 2 de 3 38 Praledltiones Ad titulum 1 Xhoc plurimarum legum petenda eſt interpretatio. In eum, qui jus dicen- ti non obtemperavit, quanti ea res eſt, ju- diecium datur, id eſt, quanti æſtimatur ea res, quæ in judicium deducta eſt, non quan- ti actoris interfuit, obtemperatum eſſe. 2* 1. un. in ſin. ff. ſi quis jus. dic. Gc. Plerumque eenim id, quod intereſt, majus eſt, quàm ve- ra rei æ ſtimatio, tùm propter affectionem, tüm multa extrinſecus lucra accidentia; aut emergentia dam na. l./3. f. rat. vem. hab. ́”́”MUE 3 Hoc ita, diverſa ſint res, quæ petitur, & . DW id, quod intereſt. Sed ubi coincidunt, ceſſat hujus legis regula: & ideò in eum, qui damni infecti nomine non cavet, quan⸗- ti ea res eſt, judicium datur; quod non ad quantitatem, ſed ad id quod intereſt, re- fertur. Verbum enim es ves damni me- tum, non rem, cujus nomine cavetur, ſigni- ficat. l. 4. §. in eum qui F. de damn. inf. Cæ- 4 teràùm in l. 14. S. Labeo ſ. quod met. cauſ. ubi hoc verbum, quanti ea res eſt, ex ponitur hoc modo, cum fructibus & omni cauſsâ, non arbitror propterea id quod intereſt ſignifi- cari. Nam præter fruétus & id, quod omnis cauſſa in Iure dicitur, alis quoque modis intereſſe poteſt. In ſummâ: infirma eſt huyus legis deciſio, & pro materiæ ratione VYaria. Nam in interdicto, Vti Poſſndis; . ( . fbss NTre * —— bzcchal cuſusgve lbf/ a mnigzlot tnäs wen Unlnenti laltumel Alaitap Aconlſe ſatit i. Cnniti Rdlcack uan uum ertti h,In hi eatezti⸗ Atizkintn Nrektamen npentn! uelt,lt ucti Ktit 5.fuinl , gue emn nbi oie Kigejut noncateſs 4 SS ie urt, AKCiIt ecretl, nt. 4 ine Peei 1 mal inetti⸗ Nin n⸗ gole 1 il 4 PitentA ———————= hæc clauſula ſic eſt accipiéda, quanti anius cujusque interfuit, poſſeſſionem retinere. 1.3. S. n. ff. uti poſßid. Iud notandum; pro iisdem habe- “ ri, eſe & apparare. Id enim verè eſſe judica- mus;, quod nobis apparet; nec aliam veri- tatis menſuram habemus; quàm quod ex argumentis & documentis apparet. Vnde 7 traditum eſt, judicem in judicando id, quod ex Actis apparet, ſe qui debere; non quod in ſuà conſcientiâ verum eſſe ſciat. Br. & ſe- quates in l. ilhicitas S. veritas ff. de off. præſid: –— ægdificium, quod ruſticæ magis cu- ſtodiæ convenit, quàm urbanis æ= dibus, ſignificatur. Quod quàm verumſit, eleganter & erudi- te diſcuſſit Cujac: lib. 12. bbſery. 19. Lex 1So. Pomponius lil yo 36. ad Sabinum. TIugurii appellatione omnes O fllius ait, tugurium à tecto; tanquam tegularium eſſe dictumg; ut toga, quod eà tegamur. Vi paſcui ſervitutem habet, aut pe- 1 Coris app ellendi, ei talem ſervitutem XX 3 coé—K. De verborum ſignißcatisne. 339 N 340 Pralectiones ad titulum conſtitui poſſe, ut tugurium habere liceat, Mecianus putat in l. veluti 6. in f. ff. de S. P. RK. ut, ſi hyems ingruerit, habeat, quò ſe reci- 2 piat. Ex quo apparet, tugurium eſſe ca- . ruſticæ ab &ris tempeſtatisque injuriâà tu- formandis argumentis, de quo hic tractari ſolet, eleganter diſtigvendo en plicavit trerhard. in top. legal. loco ab etymologia. Brerbar b. legal. loco ab ery mologic. lpianus lib. 35. ad Sabinum. ſimè pacet. nam & eis rebus peten- dis aptum eſt, quæ dominii no- Z poſſideamus, quam visnon ſint no- eetiam ea dicimus, que in nullà eo- rum cauſs ſint; ſed eſſe poſſint. . 14 2“ 1 V7 Igari quidem illà clauſulâà, quæ in inftrumentis inſeri ſolet „pro ſe & bæ redibus & quibuscungq, aliis ad quos ea es perti- net ſiye cauſſam habentibus⸗ ut hodiè loquun- S . tur. D ſam vilem, ſtramentis, arundine, vel ut Virg. ait; ceſpite congeſtam, ſub quà cuſtos rei tus ſit. Porrò quæ fit vis etymologiæ in Verbum illud pertinere, latiſ- B ſtri ſint: & eis, quas jure aliquo ſftri dominii. Pertinere ad nos chrwsde 5 ðð uur,doni 1fhtl Anosen guuloni menptte Piorhan Tticblsren odleni eiloen, cdro oltilanr, imos Vemte Antiecumn henret d uten IRu Cluncee ſllto enn i hie fEnd n uer Nden lergas lun De verborum ſigniſicatione. 341 haem tur, dominium ſignificatur. l. ſciendum 70. 5. fAI fin. ff. b. t. Interim tamen rectè dicimus, rem 2 en ad nos pertinere. ſi non jure domini, tamen guimean quaſi dominii, ut ſunt ſuperficies, feuda, bo- Mnenduin na emphyteutica; aut jure poſſeſſionis, aut alnt pignoris- aut quavis alià ratione: ut quiin eifmin articulis rem ad ſe pertinere aſſeruit, ſatis miti probaſſe videatur, ſi quoquo jure ſibi de- mbemm beridoceat, Et cumillis duntaxat rebus, 3 do allian quæ ad nos pertinent, id eſt, quæ dominii ulhe noſtri ſunt, d. l. 70,. ff. h. t. ſervitutem poſſi- mus imponere 1. 5. f. commun. præd. ſuper- fciarius tamen, etſi dominus non ſit, ſer- un vitutem recté imponet, . H.quib. mod. uſufr. H „ amitt. dammodò præjudicium domino non generet: ſicut & vaſallus & emphyteuta. Orsenl c., 1. S. quid ergo, de in veſtit. in re alien. ſact. in ebiuh V. F. ut ſcilicet damdiu duret ſervitus, 4 in. quamdiu jus ejus, qui eam impoſuit. Re- ue U ſoluto enim jure concedentis reſolvitur H On UNtNe jus accipientis. l. ubi aut em §. ſed & Marcel- e 40 lus fj. de in diem addibét. Lex I52. Vlgianus libro 27. ad Edictum. Paterfa miliàs liber peculiumnon G“ poteſt habere: quemadmodum nec “ ſervus bona. l X 3 Pa- tuen, 342² rraledliunet. 44. titalum —— —,— 1 ſtens in domo dominium habet, atque adeò liberam bonorum ſuorum admini- ſtrationem; :quanquam hoc poſterius non neceſſariò requiritur I. pronunciatio. 105. §. 2* famil. ig. infr. h. t. Peculium verèò eſt quod ci⸗ qui in poteſtate eſt, ſeorſim à rationibus patris vel domini habesc permittitur: Ipe- culium 4. f. de yeculio quaſi modica & puſil- la pecunia. nec enim omnia, quæ acquirunt, ſibi habere permittitur, ſed modicum dun- taxat accendendæ induſtriæ cauſs4 illis re- aut ſiliifamiliàs ſit, nihilominus domini nat. cum ſi verè & plene eorum eſſent, utique licęret illis re ſuâ abuti. 1. ſi quid poſ- ſeſſor §. ſicut ff. de petit. hered. Hinc notan- F dum, etſi bona damnatorum ad fiſcum per⸗ tineant, l. 1. f. de bonis damnat. niſi propter milerationem portio filiis relinquatur: l. cum Treriimligs dicitur, qui ſui juris exi- linquitur. l. depoſiti f-. eod. Hoc etſi ſervi etiam patrisque eſt ſuo modo; quia quan- do vult, auferte poteſt, aut minuere pro arbitrio, d. , z. modò non in præjudicium 8S& ſtaudem creditorum. Quicquid enim ire licitum elt, id fraude accedente fit il. 4 licitum. Et adeò pec ulia dominorum &ι parentum ſunt, ut quamvis iberam corum adminiſtrationem cô οÜε Iint, nihilomagis donare ſeiyus aut flus poſſit: l. 7. F. de do- lum rin uum Qcan Parentest Plericet (uonfocn Utlteleror Aeetitui uobetu Tihern ir ahemio hynbi igleneſt üdedon⸗ (hele ulrern Meciflin iuin e⸗ eElliig n iſe ſun tli clhenlen le eunl Potelt,8 Mlunkrue R eo ſus lctes c DVDe verborum ſignifcatione. 3 44 Iinde 1. cum ratio 7. d t ſervorum tamen aut filio- nhe rum damnatorum peculia ad dominos aut umn im Parentes reverti. l.. l. 5. C. de bonis proſcript. leinon Plerique tamen patresfam. patrimonium G Mtie ſuum vocant peculium, extenuandi gratig: ete ut ſi teſtator rogat ſuum peculium ab hæ- lm rede reſtitui. I. cogi 16. F. ad Trebel. Quin „ – mitth Sealio ſenſu peculium dicitur, quod à pa- ind tribusfam. in caſus ſubitos ſeu præſidii cau- ANrin sà ſeparari ſolet inſtar theſauri. I. ſi chorus f. modtunen de leg. 3. ubi dicitur, pecuniam ſine peculio ailie fragilem eſſe, id eſt, poſſeſſtones & prædia; eair aliaque bona, utpote in conſpectu poſita, 4 1 — . S nins i l. 2. ihi, nec latere facilè poſſunt C. quands & qui- zgie bus quar ka pars &c. injuriis bellorum, maxi- R mè civilium, obnoxia eſſe, majusque & tu- ei“ tius in peculio, id eſt, numeratâ pecuniâ? dulan repoſità, quam quis ſecum ferre poſſit, ſub- crneſi. ſidium efſſe. Denique fciendum, pecu. 8 mime lium filiifam. eſſe duplex: paganicum & caſtrenſe vel quaſi. I. fin. C. de in of. teſtam. l beame 1 e An hoc filius habetur loco patrisfamiliss. re — 1SO I. nam quod fj. ad Trebell. unde & teſtari de eo ne ℳ poteſt, & fratribus non confert, nec pater lip⸗ uſumfructum ejus habet. Hlud duplex 92 eeſb profectitium, cuius proprietas & uſus- Hine doc⸗ B ilans fructus patris eſt: S. 1 l. per quas perſonas &. iie⸗ & adventitium, cujus uſusfructus patri ad . 344½ Prelectiones 44 titulum ſen⸗ -⸗ — — aead dies vitæ debetur. l. cum oportet. C. 4 o. nis 1e liberis. Lex ISr. Vlpianus libro . 44 “H 4Taberne appe llatio declarat 0. mne e utile ad habitäãdum ædificium: non ex eo, quod tabulis cluditur. X Lex 1Sg. 1. Paulus libro 30. ad Edictum. te4 Inde tabernacula & ontaberna. ler dict ſunt. Lex 1s-y. Lpianus lirro 25. 44 Edictum. Inſtructam autem tabernams ſic aceipiemus, quæ & rebus & ho- minibus ad negotiationem Paratis conſtat. exponuntur, hac voce ſignificantur: l. qui dalernas 32. f. de contrab. emt. l. f pendentes 27. §. 1. 1f. de uſufr. aut ubi vinum venditur. tha⸗ lle⸗ Roprie 8 uſitate artificum officinz G& ergaſteria, aut ubi merces venales (alnf dit,non: er hube, enimabe Cltierun Alzilet lcih Crmte Mie⸗ Mlinere Gtömm uenekn einvdder Gartirar. ſitlolern e E Nnkecen ant. ſelelene etoo erenn el ln enern ſhigen il t. ptonert lun, e Gndn 2 de verborum ſignificatione. 34 5 14,0 l. palam ff-de ritu nupt. Quitabernam ven- 2 dit, non ædificium ipſum, ſed jus, quod in es habet, vendere inrelligitur. d. l. 32. Ipſæ enim tabernæ publici juris erant. Unde Cnrne dubitatum fuit, an qui tabernam pignori obligaſſet, nihil videretur egiſſe, cum rem leclar e. publici juris obligare non potuerit? l. cum elfenn tabernvam 34. ff. depign. ſed ut actus valeat dum potius, quam pereat, l. quoties ff. de reb. dub. ipſas merces videbitur obligâſſe: quæ cum ttrebrô mutentur, ex demum pignoris ne- . xu tenentur, quæ mortis debitoris tempo- in re in tabernâ inveniuntur. d. L. 34. IIIud 4 untlen quæritur: an mercator merces, quas expo- fſuit ſoletvé exponere, cogendus ſit vende- re⸗ & quidem in invitum contractus non redditur l. invitum, ubi Bald. & Salyc. C. de contrah. emt. l. nec emere C. de jure delib. gntnt Sed dicendum eſt cogi, juſto & conſueto beu pretio volenti unicuique vendere; quia bosh mercium publicâà expoſitione ſe tacité ad n hoc obligavit; ſicut caupo poſtquam ſe- . mel ſigna hoſpitii vel cauponæ publicè ſu- ſpenderit, omnes reci pere tenetur; l. un. §. n Au ſervi S. namq viator ſj.furti adyerſus nautas & c. a kenn niſi ex cauſsâà hoc poſſet recuſare, puta uI Propter multitudinem hoſpitum aut ſimi- ununni lium, de quo Bart. in d. S. ſervi. Illud no- ec tandum qui tabernam egercet non poſſe . „ 3246 Prlelttiones ad titulum vicinum prohibere, què minus is quoque tabernam inſtituat, ut negotiationis lucra ad ipſum ſolum redeant, etiam ſi longiſſi- mo tempore ſolus mercaturam exercue- rit. quæ enim in facultate nud4â conſiſtunt, nullo tempore præ ſcribuntur, Sicut qui molendinum ſe olus longo tem bore habuit, alterum prohibere non poteſt, „quò minus molendinum ædificet, ut apud ſe ſolum molere cogãtur incolæ. arg l.libertus negotia- toris f. de oyer ſihert. laſon. in l. quo minus f. de 8 fum. Hoc ita, niſi publicè interſit, certum molendinorum, aut mercatorum, ant arti- ficum numerum potius, quam indefinitum „eſſe. De tabernâ autem inſtructâ legatâ, de quâ loquiturl. 185. videatur textus in. SðWðUMWã 12. F. de inſt. vel inſtrum. esat Lex 7 6. — 7 Phyianus libro zo. 44d Camzwelndare nihil aliud eſt, quàm deponere. ? Oc probatl. Lutigz 24. ff. denaft. Id- que ſcire intereſt, propter uſurarum incrementum. Nam! in depoſito quidem uſuræ ſtatim à tempore moræz debentur l. die. 25. §. qui berunten eos. tit. Porrè ſi mlchrec Im kend romun ſtiop⸗ lle peen ien ,t⸗ ſonen a Airenond Punt lte lfnn. N Uteſtne mnhren Pelomen huntire ſenrckean Ciucem uUlriok ghiuf⸗ Uliuft Wtin uneite Cnnene ſe N do 11 ls n itionisn n lurt nn genel n coniton t. Kage oteni K,aoinn ol ſehe rmungen gnmi — terit hen inein 4 nn ee ler — de Perboran ſonißcatiane. 347 — ——— pro mutuo haberetur ejusmodi com men- datio, propterea quod is, cui commendataea eſſe pecunia proponitur, eâ uſus eſt, nec idem, ſed eandem ſpeciem reddit, ꝓræxter ſortem nihil peti poſſet, cum ex mutuo uſuræ non debeantur, niſi ex ſtipulatione; 1. 1.4. 3. C. ge uſur. l. dema, §. quis Titio f. mandati, nec quidem poſt litem conteſta- tam, ſecundum gloſſ. communiter rece- ptam in!. lite. f. de uſur. Donek. de uſur. cap. 3. ante finem. Nec id iniquum eſt, cum ſi non uſuræ, tamen ejus, quod intereſt, nomine ſupra ſortem peti poſſi it & ſoleat. Aliis perſona commendatur, ut in ſpecie l. ſi vero 1enunciandi 12. S. cum quidam . mand. Quod ſi ex eà cauſsà pecuniam mutuaverit, aut gebita commendati ſolverit is, cui com- mendatio facta eſt, commendator non ob- ligatur: d. S. cum quidam. ſicut ex verbo, commendo, non videtur fideicommiſſaria libertas relicta eſſe l. 12. C. de fidei ommiſ. li- bert. nec aliud ſideicommiſſum „puta ali- mentum aut veſtiarium. I. hideicommiſſa 11. §. iita f. de leg. 3. Et quod Alciatus ait eum, 6 qui Titium commendavit, juſſitque ple- nam ei fidem haberi, non tamen periculo commendantis pecuniam illi credi poſſe, ſi ſe procuratorem conſtitutum dicat, ſic ac- cipio, ſi apparet de aliàre, Auam de pecuni cre: — 348 PFralectiones ad titulum — credendâ in literis commendatiis & cre- dentiæ, uti vocant, principaliter actum eſ- ſe. Cæteroquin cur generalis ejusmodi juſſus, geto plenam ei fidem haberi, ſufficere non debeat? nulla probabilis eſt ratio. l. 1. ibi, ſive ſpecialiter in uno contractu juſerit, ſive generaliter ff.quod juſſu. Verbum enim ſpe- cialiter, in l. ſin. C. quod cum eo qui in alien. pot. poſitum, generali tantùm & vulgari com- mendationi, non autem juſſioni, ut plena fides commendato habeatur; opponitur. In emtionibus quoque, quæ commendandi cauſsâ dicuntur, pro iis habenda ſunt, ac ſi nec dicta nec promiſſa eſſent, modò dolus mmalus ablit. l. quod venditor 37. f. de dolo. Hoc 2 ſiquidem generaliter circa id, de quo prin- cipaliter non agitur, commendavit; ſed ſi in ſpecie, non nudæ commendationis cauſ- 84, ſed ut praſtet, tenetur ad redhibitio- nem 1. ſeiendum., 1o. in princ. f. de ædil. edicto „ niſi in conſpectu fuit, falsò com mendari.l. . S. ſi intelligat ur. eod. tit. l. Ialianas 13. S. ſ ven- ditor dolo f. de act. emt. Eleganter Fiorenti- nus in l. ea quæ tommendandi v3. ſ. de contrah. 10 emt. Tertium en commendationis genus, qu vacans ecclelia aut ſacerdotium ponti- ficio jure dum perſona idonea ſubſtitua- . tur, tertio cuſtodienda commendatut: un- de n 1 — ge comm ſteſto n Verb oönas eterera⸗ Olent ſ guin ſnthii ſbilleen lunuteceb l ulee 1 Kiprn kgtinten lellencdn n,Kn (n cOV Alptin Wul. Nebechis ſe Grfr tonlella — is r. ſeraond As eiend en, Ece eltrt 1 lſni h umehinte Nin An leni er Ori uſe 1 t, pann Ommentu d ſun mocben A ee tonisc tedhibien / confeſſio non eſt ſolutio; per d. l. — — de commendatarii dicuntur, de quibus in t. nemo. de eledt. lib. 6. H Lex TIb. Npianu: libro 32. ad Fdictam. Verbum, exactæ pecuniæ, non ſolùm ad ſolutionem referendum, eſt: verum etiam ad delegationem. Sian ſolviſſe videtur, qui quacunque O ratione creditori ſatisfecit: l. ſolutionis upra. b. t. ita exegiſſe; qui alium debitorem ſibi delegari paſſus eſt. O portet enim vo- luntate debitoris hoc fieri; l. pen. f. de pign. 46l. 1. delegare ii. F. de novat. & deleg. quia aliud pro alio invito creditori ſolvi non po- teſt. per R. I. Atque hinc eſt, quod procu- rator, qui pecuni 3 legationem ſuſcipere non poteſt; quia de am juſſus eſt exigere, de- reali ewactione mandator ſenſiſſe intelligi- tur, & procuratori mandati fines excedere non convenit. l. diligenter f. mandati quod & ſupra attigimus l./176. h. t. Facit l. 27. & gloſſ. in lI. cui recte f. de novat. Quod ver 0 Rebuffus ait, ejusmodi procuratorem poſ. ſe confiteri, ſe debitum recepiſſe, quia 21. id it a verum de verlorum fgnif catione. 349 „ 318 ralehioner 44 malun . e — verũ cſt. ſiconſtet confeſſione, ſi ve quittan- ciam, ut vocant, ſine numeratione factam. eonfeſſioni ſtari non debtat, ſibiꝗ ue im- putare, qui talem proeuratorem elegerit. P qu P 8 Alciatus in d. l. 176. ſupra h.s. Et cum poſ- ſeſſor hæreditatis non tantùm exactam ab emtoribus rerum hæreditariarum pecu- niam, ſed eam etiam quæ exigi potuit, re- ſtituere hæredi debeat; l. item veniunt 20. §. rvedalta ſive exactæ, ut alia exemplaria! ha- bent ff. de petit. bæred. I. ſed etſi S quod ait eod. tit. hoc ita accipiendum eſt, ſi malæ fidei poſſeſſor ſit. Cæterum ſi bonæ fidei, & de-= bitum quaſi ſuum neglexit exigere, igno- ſcendum eſtei, I. Ri quid poſeſor. 31. S. Fcut d. t. paulus livro 3. ad Ediétam. 4 Cæterum ſi id non conſtat, nihil eſt cur & actiones, quas habet, Præſtando lhbe. tatur. 4. . exactg. Habere duobus modis dicitur: ältero, jure dominii; altero, obti- nere ſine interpellatione ie id, quod quis emerit. Nemtionibus ejusmodi ſti pulatio: intef- Poni ſolebat: id quod a te emi, ,habere licers Se⸗ ntat . enctor ſuumun, kenetelie Prr fen loſhcti netk, ſgentaa et,n lun de uminte iit 4 4 kenie Tluten wel,. te ſoſi ltebe iun 1 elin tung ſtife lii enn lus — — olega . aades i fipulatio iſta 35. l. inter fipalanten dritolelch 82. fF. de V. O. qu id promittitur, nec per De perhorun ſeuifcatune. 3 141r ,Id venditorem nec quemquam omninò alium en, hit futurum, quèi minus rem emtam habere & tren en tenere lic eat. d. I. 53⁸. Nec tamen ideò co- 2 icnn girur venditor dominium transferre, ſeid lnart lufficit ita rem tradi, ut ſine interpellatio- umn ne, id éeſt, ſine poſſeſſionis interruptione cgnt rresemti apud emtorem manear: quia rem len mMin habet, non tantuùm qui à venditore domi, eumid nium adeptus eſt, ſed etiam qui ſine cujus- d quam interpellatione eam uſucapit. k, ln Habere porrò cuùm effectu accipi- 3 oneſtn tuür: l. 164. §. babere ſupra h. t. & ideò qui in ike alienâ poteſtatè eſt, tenere quidem r rem pe- ſn n culiarem poteſt, habere & poſſidere non — poteſt, l. poſſeßio 49. ff. Beat gain. . d. l. 35. 8. quis fort? S. quæftum ff. de V. O. cum à pa- tre aut domino quandocunque aufferri . poſſit. Non autem videtur habere, qui ita habet, ut retinere non poſſi icl. non vige- 4 im tur 22. ff. de acquir. poſ-. hlis dir - INT ERPELLATIONE.) Inter- 5 ltennch Pellare hHoc loco eſt poſſeſſionem inter- ri⸗ tumpere, controver ſiam rei movere. I. ſer- — vitutes fj. de ſervit.l. non ſolum ff. de uſucay. cum ſimill. Aliâs interpellatio eft denun- * htſ ciatio, quæ fit debitoriut ſolvat: & ſi dun „ ,ten dem de die ſolutionis conventum fit, ali znte Ee. „ 352 Pralectiones ad titulum. interpellatione non eſt opus. nam dies in- terpellat pro homine. l. magnam C. de con- trah. ſtip. l. fi Stichus f. de V. O. Cujus in- 7 terpellationis effectus eſt, ut in morà con- “ SS ſtituat debitorem, atque ita fructus deberi incipiant; I. videamus §. ſi actionem & §. ſeg. F. fide uſur. & interitus rei ad debitorem . ſpectet. l. quod te ff. ſi cert. pet. l. ſi ex legati 2 2z3. f. de V. O. Eſtque ſciendum, unicam interpellationem ſufficere, ut communi- ter traditur per! Titia Seio. S uſuras f. de leg. 2 * . 5 §. . 17 * 4 CeoaKautum intelligitur: ſive per- ſonis, ſive rebus cautum ſit. 1 Ho verbum generalem & ſpecialem Thabet ſignificationem. Generaliter omnem ſecuritatis præ ſtationem, ſive re- promiſſione ſive pignoribus aut etiam fidejuſſoribus datis, denotat: ſpeciali- ter ea, quæ verbis & ſtipularione tantùm 2 fit, ſufficit. facit l. ilicitas f.. de offe, pralj⸗l. eit ſancimus C. de V. S. Hocque intereſt, quod ubi nudè cautio praſtari jubetur;, in dubio non de pignoribus aut fidejuſſoribus, ſed nudâ repromiſſione actum intelligitur: d. l. ſancimus, quod ſi idoneè caveri, aut ) 9 De — e cavenic ſuchctl/g) uſlitſrß erunm nton Wnnmie ſlt elumen — S= fllienn netih jninipi⸗ elenigi 1nfiin hmmak kenedfn Alen. DAN G nund. 49 0. (un Ntindontd. fructucke lonen H H d Sebin. et. Hatte nCon, Antt , MuNn ruf e vonen,1l — £ bus an ta: Mione nteret etul Corno⸗ 4 rell, 4 e. 1 — — . = 4 D. = Se ☛ätR e 1 4 6 ſ, JrèðZ —- De verborum Kenißcatihe. 3 55 tu 5. in ſin. j. mand. tum ſi mih. Lex 15g. Paulus libro 3s. ad Edictum. Facere oportere & hanc ſignifi⸗ cationem habet, ut abſtineat quis ab eo facto, quod contra conventio- nem fieret; & curarer, ne fiat. § Iquidem tàm aſſirmativa quàm negati- va hujus loci lectio partim authoritate, Partim rationibus utrinque probabiliter detendi poteſt, nec altera alteram tollat, ur aliàs in oppoſitis accidit, non eſt abſurdum utramvis ſuſtinere, variatâ duntaxat in di-= verſum, non tamen in contrarium muta- tâà lurisconſulti intentione & ſenſu. Sen- quandoque ad actum non faciendum per- ti nere, idq; loquendi conſvetudo compro⸗ bat. Rectius fecerit Prętor, i actionem in- juriarũ privato, quâà publicalegis Corneliæ de ſicariis vind icta tolleretur, non dederit. l7. S. ß dicatur f-. de iniur. Et circa quere⸗ lam inofficioſi teſtamenti, qui ultra fratres ſunt cognati, rectius facerent, ſi ie ſumpti- 2 Brus Gté caveri dictum ſit, verbalis cautio non ſufficit I.. S. jubet f. de coll. benor. l. f manda- 1 . ſus affirmans hoc vult; faciendi verbum 34 Pralestiones ad titulum Nn bus inanibus non vexarent. I. 1. ff. de inoff. ſein i 2 teſtam. Ex quo colligitur, appellatione fa- nſtinr Gti etiam non factum contineri S. uxorin choini fin inſtit. de nupt. Vnde dicendum videtur Itolin cu. in clauſulàâ, quæ ſtatutis pœnalibus inſeri Gendimmfa folet, ſ quis adverſus ea, qua ſtatuta ſunt, fecerit; Ulin mili faciendi verbum etiam ad omittendi cauſ- poriitno⸗ ſam pertinere: quod verum eſt; ſi par ſit iIun tilt;, 4 in faciendo & omittendo malitia. Què Ptmn alin ratione, qui rem in fraudem creditorum iind, pro dereliο habet, alienaſſe videtur, ut id ulohe R1, creditoribus non obſit. I. 4. f. quæ in fraund. (iſnriiene credit. Et qui non paſcit, occidit. c. paſce 386. üle ſüthtn 5 diſtinct. & . decimæ 16. quſt. 1. Pletunque nrenimm, tamen gravius in faciendo, quàm omitten. imenmnt do delinquitur: unde diverſæ poenæ infli- lerleſu guntur. 1.1. & 2. f. ad L. Pomp. de parricid. letmdtet Siſn negativam, eamque eommunio⸗ eiunſſtwir, * rem, le ctionem retineamus, ſenſus hic erit: nunilt Eum qui ſe non facturum adverſus pactum Mpnifee contractum aut conventionem aliquam fue promiſit, teneri non hactenus tantum; ut f ipſe abſtineat, ſed eétiam ut curet, ne quis ltetſ „ alius faciat. Eulpa eſt enim non prohi. wifann bere, cũ poſſisl. i ſundus 33. ibi, quam vis per ie bt⸗ non ſtet, quo minus id præſtes ff. lotat. arg à con- tuin ſn trario ſenſu ducto, quod in jure fottiſſi nn mum eſt l. 1. S. bujus f. de off. ejus &c. & ibi. ltefeg tolonus frui à te, aut ab eo, quem tu probibere, un herſe nules —— lnid mieigſn endun i SPenlri tantſuzn donirnds run thif o kiin Odemtln. enverut ſ.ae i eCdt 4,1. Mum dlunnin getle ten npnn PCletonm ,enube⸗ ilieluft⸗ donen i⸗ Iutumrn Klri =nKR—B nreeO in nonſt⸗ lung pin nſr ni at⸗ tem, ſupe verbo, habere De verborum gnißcatione. id ſaciat, poßis d. l.K 32. Sicut & is, qui pro- 8 miſit tibi, per ſe non fieri, quò minus jure aliquo uti frui ſecurè & ſfine interpellatio- ne poſſis, curare etiam tenetur, ne per quem alium fiat. I. in ila ſ. de V. O. Et qui dolum malum in contradu abfututum ſpopondit, non tantùm tenetur, ſi ipſe do- lum admiſit; ſed etiam ſi non curaverit; quò minus alius dolum faceret. I. in ſtion- lantem S. 7. f. de V. O. Non aliter tamer; quàm ſi prohibere potuit, & quatenus po- tü t ſine violentiaã. Proh tuiſſe videbitur ſervos, ñ berè autem po⸗- lios, tonjugem; mercenarium, procuratorem & quibus- cunque mandandi jus habet, ac. l. 1. pr. & 9. familiæ f. de publican. atque adeò pro ex- traneis non tenetur. . in d. l inter ſtipulan- minum 24. S. quamquam & non poruit ſſe de damn. infect. Vnde eleganter quætitur: qui ſe fa⸗ . icere. vide tamen l. fu- ibi gloſ. in verbe; 7 Gtum & curaturum, ut Sempronius ratum abeat, ſub pœnàâà ſpoponderit, an tenea- tur, ſi Sempfonius ratum habere omnimo- dò noluerit? Et propius eſt, ut non te- neatur, ſi, quantum in ſe fuit, fecit, modò juſtam & probabilem cauſſam habeat. arg. I. quod ie ff. & cert. pet. Sufficit enim per eum 12¾ non ſtetiſſe. arg. I. fin. §. idem juris f. ad L. Z2 à Rkhod. 13 14 356 Praledhiones 4 nialam en . Rhod. de iaa. cum ultra vires nemo teneatur. per vulg. reg. Vnde & illud fluxit, ut alienum factum nemo utiliter ſtipuletur. d. I. nnrer ſü. pulantem, ff. de V. O. Deniq; hinc infertur, caupones non tantùm teneri, ne quod ipſi damnum in- juriam 6 hoſpitibus faciant; ſed & curare S&X prohibere, ne à quovis alio fiat. l. 1. & tot. tit. ff. naut. caup. ſtab. Vt & vaſallus à quovis alio illatam domino injuriam & vim Propulſare tenetur. c. un. de form. ndelit. in V. F. Nequi enim ſatis eſt, à malo abſtine- niſi & quod bonum eſt facias, ut ibi dicitur. gua/. 1. 6. Lex 19o. Vlpianus libro 34. 4 G Eldictum. Provinciales eos accipere debe- mus, qui in provincià domiciliũ ha- bent: non eos, qui ex provincià oriundi ſunt. Ontrarium ut aſſeramus, ſuadet com- munis uſus loquendi. Tubingenſes enim vocamus tàm qui hic nati ſunt, quàm qai domicilium hic conſtituerunt. At- qui communis uſus ſpectandus & ſe- Auendus eſt l. Labe⸗ ef. de ſasel. leg. Unde 3 Elegans gl. in c. de form, in verbo, confilium 2 24% — Den⸗ uidim eil punts wt len uenn i lemmg Tncikpenr Altennett, lmn on Cmrur caine Aunmnkort ni ndicanicil n nihlule Genllchen Dntleen acen lli trlancon nn ſe. in Eini nninfe tleunn er Nlndne! Necaſhmnn Vum inioten e iu entohn um entl tl welmi e miue ſr n nenn iul — aDeno telt Idnnit udee endtin pdk Libnmm ut;etAc s d10 fat.l t A uale Doioyuuumtn, imado s,utibil — . 1 „7 nto, enfle nl 4EMü ecſgenet Lomicli⸗ er o = Gusſutt 6. Tubin ering tuendt.3 nds , . 4 1 4 = I ☛ — =— = „— bentem duci prohibeat, hoc tamen ſic ac- Derver borum gnißcatione. 3 7 quidam exiſtimant non negationer:, ſed - partis adjectionem hoc loco eſſe, ut ſit ſenſus: non tantùm oriundos ex provin- ci, ſed etiam qui domicilium ſolum in pro⸗ vinciâ habent, provinciales dici. Quod etſi verum eſt, hujus tamen loci ſententiæ quadrare non videtur; & ideò ad certos duntaxat caſus hoc reſponſum referen- dum cum Fornerio arbitror: verbi grati4, cum quæritur, ubi inſtitor ejus, qui in pro- vinciâ domicilium habet, quem provincia- lem appallat l. 9. H. apud Labeonem ſj. de judie. defendi debeat, ſi extra provinciam taber- nam habens contraxerit? traditumque eſt ab eodem Ulpiano, non ſecus habendum, ac ſi cum domino ipſo provinciali contra- / Gum eſſet. Tum illud quoque notan. dum, de adminiſtratoribus provinciarum antiquo jure ſummâ providenti cautum elſle, ne mulieres provinciales in matrimo- nium ducant. I. quis ofi ium 58. ff. de rit. nupt. ne affinitatum occaſione provincialium alii nimio favore laſcivirent, alii plus juſto gra⸗ varentur, nimisque multorum terrore pre- merentur; tùm etiam ne poteſtatis terro- re vel invitæ mulieres nuberent l. un. S. pro- vincias C. ſi rectoz. provinc. Et quam vis d. I. 38. tàm oriundam, quaàm domicilium ibi ha- 2 3 ci- 358 Praledtiones ad titulum —☚ cipiendum eſt, ut quæ oriunda tantùm eſt ex provinciàâ, dom'cilium tamen & cogna- ti, nem alibi habeat,duci non prohibeatur, ceſſinte nimirum ratione prohibitionis 6 znie expoſitâ, Ratio enim jegis ejus anima eſt. Paris. confil. 78. n. 13. vol. 1. Gail. de la ſit operatio, adeoq; ſe ola ratio ſit omnium extenſionum limitationumque meg- jegi FPaulus libro 35. 44 Edicta ſt Inter divortium & repudi dem nul- am⸗; hoc intereſt, quod repudiari etiam futurum matrimonium poteſt: non rectè autem ſponſa divortiſſe dici⸗ tur: quod divortium ex eo dicum qui diſcedunt. eſt, quod in diverſas partes é „ 68 tnm ull tepudium mittere, aut dipor unt, lvortiorum ac repudiorum licentiam; Weoft Spur’i Carbilii Rogæ ezemplum quin ent's amplius à Romàâ conditâ annis inva efecntem luſtin anus coarctavit in Ar th et li eat in tr. & C. S. quia vero, & Auth. quod hodie C. de jeyud ut extra caſtitatis vo- face⸗ R — ſicerelcer lurek elee golum, gnn ſepnet u one alle⸗ uukioriam ernepnitt elAs Enutionen Dohetenm ⸗ ALllenin Püni uigre Ctris mnen cpenruntig imuu. ekeberen lginegh fiean lſihnimn n daunn mmen Aun n gohben e Pnihin in egrtne .MLG mtotenn rokrommn , len R tepolt hodian n weettt nonſecn ln rumlien 14 1ez eten 4 de a cobcſtin = (ONN 6 6 alntun ucl nuncnene De verborum ſignificatione. facere liceret. N oſtro jure in totum ſi ub. lata eſt, exceptâ ſolâ adulterii cauſsà, per re- gulam, quod DRus conjunxit, homo ne ſeparet. Matth. 19. can. quod Deus 32. quæ/ſt. 2. Illud quoque ſciendum, non fuiſſe fas ad id, quod ſemel divortio diſſolutum eſſet, matrimonium redire., formula enim talis erat; promitto me non repetiturum te. loſeph. lib. 4. antiq. Iud. Denique notandum, 3 2 4 repudiationem ad jus quæſitum propriè, non autem quærendum modèò jus, ſpecta- re. quod enim nondum acquiri poteſt, re- pudiari utique non poteſt. Unde hære- ditatis nondum delatæ repudiatio nihil operatur: I. I. §. decretalis ff. de ſucceſſ edict. l. 1 in pr. I./8. f. de acquir. bæred. & quod quis, ſi Hc quoque pertinet l. inter fuprum mi. S. divortium ſuprâ ht. l.2. F. de diport. LTFLex 7292. Vlpianus libre 37. Ad Edictum. Hæc adjectio, pluris ve, non in- finitam pecuniam continet, ſed velit, habere non poteſt, repudiare non po- teſt. l. qui voteſt 174 §. 1.f.de R. I. modicam: ut taxatio hæ c, ſolidos de- “S cem plurn pé, ad minutulam ſum. mam referatur. 2 non abſurdè videntur colligere. Neque venditorem magis donare, quâàm vendere voluiſſe, quãta qguahta etiam ſumma eſſet, quæ danaretur, quæ ſpecies nunquam aut perrarò uſuvenit, unde de illa interpretes ſenſiſſe non eſt veriſimile. arg. l. nam ad ecN. cum l. ſeg ſ. deleg. Sed de illo caſu, qui fie- quens eſt, quo venditores, dum res ſuas, quàâm maximo poſſunt, pretio diſtrahunts vidétur tamen Gbi, aut certe videri volunt, al'quantulũ remiſifſe de eo, quod alias habi- turi fu ffent, id; emtoré donationis nomi- ne jubét habereiex bland4 veriùs védetium côſnetudine, quàm benevolâà liberalivé vo- luntate, cum ab initio contractus nihil mi- nus quàm donare deſtinaverint. His uti= que hæe adjectio, qued pluris eſt, dono, fraudi eſſe non debet, ſi immodice, id eſt, ultra di- midium juſti pretii l. 2. C. de zeſcind. vend. deceptos eſſe appareat. Verba enim con- trahentium ultra eorum intentionem operari non debent.l. non omnis. 19. F. f cert. Net 1 Ui hoc reſponfum ad reſcindendam venditionem talem accommodant, Hanc rem decẽ vendo, nod, ea gluris eſt, id dono . rrmn mumſenii Ackenlu⸗ riemmnnni Conurtin ſunanteet honinns Whliue nuneer zunender Doletdon etlnigne, Nineccehe (Cofnmunit Cocumenn intim 0,V. ligneen Alwancd tloc let 4 uenenti Puli Cherani uunnn uionis lmidiu 4 4 1 tulen — Okolan a. elcnlen AA lar ſ nut, Conm e, uun ſe 5 . Mamlomwac les uungun e is intene nl unl eloctſa 8, Con I 5 .„1 4 Fetio Atttn eidene uo ul oaroeh erius veli , Nlilcberanen acu ſle . ſ let hidethin, Hethuetige. eptit GeNH — De verborum fignißicatione. 261 EE zet. Intentio autem ex communi verbo. rum ſenſu colligitur. I. Labeo 7. ſ.de ſupell leg. Ac ſenſus quidem horum verborum, plu- 6 ris, minoris, plus minus, circiter, amplius, cum comparativè uſurpatur, modicum exceſ- ſum aut defectum fignificat: ut cum ſolem plusminus 30. diebus ſignum cœleſte per-· ambulare Plinius ſcribit; & Livius, plus annum ægrum fuiſſe. Nec obſtat, quod Partem donare licere debet ei, qui totum Poſſet donare. I. cui quod plus. ff. de R. I. Li- cet utique, ſi velit. Sed voluiſſe ex his ver- bis nec debet nec poteſt præſumi, ut quæ communiter modicum exceſſum ſignifi- cãt, niſi alia liberalis voluntatis accedant docun:enta; veluti ſi pater filio, intimus intimo, vendat eamque clauſulam adjiciat. tique enim ex qualitate perſonarum hæc 8 æſtimanda ſunt. Principi certè modicum eſt, quod humili eſſet permagnum. facit gl. in l. ſed & ſi uſucepit 52. §. ſi liberis in f.in verbo, modica. H. de judic. Dicat aliquis: operari tamen aliquid ejusmodi clauſulam debere: 2 perl. ſi quando iog. ff. de leg. 7. nihil autem Operari, ſi res vendita ſit 0. quæ valet cen- tum, cum, ſi vel quantumvis modicum do- nationis nomine ad yo. accedat, jamintra dimidium deceptio ſit, ſicque remedium d. l. z. excludatur: ſin remedio locus ſit, X 36 2 pPralectiones ad titulum 10° cedere. Verum non eportet legem ca- ptare, I. non dubium C. de leg. ſed ante omnia venditionem reſcindere, quia potior eſt cauſſa damnum fugientis, quàm lucrum ca- ptantis. . Proculus 26. f. de damn. infed. I. fn. quid, prout ex qualitate cauſſæ videbitur, de pretio relaxare, ne nihil dicta clauſula 12 operetur. Semper enim ingçerta quantitas judicis arbitrio æ& ſtimanda eſt: fac. gl. in l. cum Filius 76. S. pater, in verbo, nominis fj. de leg. 2. & ubi æquitas poſtulat, judicis arbitrium moderari debet. I. 2. f. de jud. I. ſi vero non re⸗ 13 munerand: S. ſi mihi ante f. mandat. Cæte- rum l. cum furti f. de in lit. jur. hæc eſt ſen- tentia: cum res dolo aut co ntumaciâ adver- ſarii non reſtituitur, atque ideò ab actore pro libito æſtimatur, juramento interve- niente, non eſſe neceſſe adjici, ſe tanto pretio re illà carere nolle, nec etiam majo- re. talis enim adjectio ſupervacua eſt pro- pter incertitudiné, ut judex ejus rationem 14 habere n6 poſſi t. c. inpræſentia ext. de probat. Non auté exiſtimare oporter talé adjectio- nem vitiare æſtimationem; nec enim ulla ad . hoc probabilis ratio adduci poteſt. uriq; nihil donationis titulo ad emtionẽ ac- Lex De Hin leere tſeenonqe . leni Ilg ſhra funn e„Aod id emror Porius) Mſunatonen pretium ſolvere, quùm injuſtum reddere paratus ſit, æquum erit officio judicis ali- lner⸗ Eel od Umnuenzen Uun wunns 1 nune VOrhre lreniz, Hkgnone — — — lekibag! — = = =— odhitrer er guger Kenlen — Uod entes. donet een glmen e, guin in sginkum eant iſi⸗ tor oniuſu gfulſtum een ſcio cca n albe ſitebi Pi dch iocenn enm elf N umini f licn Ttint ,ung nuntt 4 Prrumi eedtd d Gento inten ilici,ein ner crun N ermncutt A De verborum ßſignifecat ione 633 Vlpianus libro 38. ad Edidtum. Hæc verba, quanti cam rem pa- ret eſſe, non quod intereſt, ſed ad rei æſtimationem referuntur. . H Vc pertinent quæ ad I. inter bæc verba LLua. ſupra, h. t. dicta ſunt. Lex 194. Vlyiunus ibro 45. ad Ediclam, Incter donum & munus hoc in- tereſt, quod inter genus & ſpeciem. nam genus eſſe donum Labeoà do- nando dictum: munus ſpeciem. nam munus eſſe donum cum cauſ- Sà, ut puta natalitium, nuptalitium, NOn eſt negligenda harum vocum dif- AIferentia, ceu nudè grammatica, cum ſuos quoque in jure effectus habeat, ut ex ſequentibus liquebit. Donum mera li- V beralitas eſt, cum quis beneficium dat, quod liceret & non dare. Munus libera- liter quidem datur, ſed ſine pudore tamen non N SSõ — — 364 Pralectiones ad titulun non omittitur; ut ſunt non tantùm natali- tia, nuptalitia; ſed & quæ Præceptoribus Minervalia, & Medicis Soteria, aliisque ſi- milibus liberaliter ac ſupra conſuetam 3 mercedis quantitatem præſtantur. Hæc enim utrum doni, an verò muneris nomi- ne & jure cenſeantur, non nihil intereſt. Donationes propter ingratitudinem, alias- que cauſſas, revocari poſſunt: I. ſ. I. ult. & t. t. C. de rerocand. donat. munera non item. 4 Horum enim alia, quia &sοσν ſunt, ma- gis permutatio, debitivé naturalis ſolu- tio, quàm donatio videri debent. arg. l. ſed etfi. & conſuluit f. de petit. hæred. facit. l. hoc 9 jure S. ſi quis ſervo ff. de donat. Naturalis K. quidem obligatio, qualis eſt remuneratio- nis, d. l. ſed etſi, donationem impedit: gl. in d. I. bec jure, unde inſinuatione non egere , daoo quantumvis amplum, Bartolus ſcri- bit in! pen. S§. ſi quis f. de donat. ubi diſerte remuneratoria donatio irtevocabilis eſſe 6 aſſeritur. Alia etſi non beneficii alicujus penſandi, ſed gratulandi & officii ac bene- volentiæ caufsâ dentur, ut nuptalitia, nata- litia, tamen non tàm ex mera liberalitate, quàm conſuetudine & more præſtantur, nec in eâ quantitate ſalent eſſe, ut revoca- „tioni meritò locum facere debeant. Ita tinor, etſi donare non poſſit de rebus pu- — den lliliumn nec lllo leil ßea penſlewnie Müenzlunt Goreampoe le hmuiunpn ftſcunnn: geummpo⸗ nit thec ur ellohon tnuptie ar refuprehn Garum mn talar woneta N meritotn Uur Gen Colnoribun (nlit lerdhn ne ehlim , feiikes n Lllne chinn ſu ni Dene uprſt 1de tütlen OAtuNtINNe n Drꝛceyt Meetu, 4 lin D przſtinne muben on nihiar nitucinent m lel Dunera mwit lloe lu: e natutals igebent benel. ſi 4. Nuud enn ami 7 B henehel ochei. S nNotiitH reti Henn oe Nunn tele,teft Eben. 1te ten 4 de verborum m anie atione. 3. 6 55 Pilui. tator b Arintatem 22. F de gami tut. nec pu pillo donaturo authorinmtem bPreſta⸗ re; l. 1. F. 1. F. de tut. & rat. diſtr. munera ta- men ſolemnia & conſueta recte dabit, & Miner valia Præceptoribus pupil! inon uti. que dunn poterit minima, ſed pro dignita- te natalium pupilli. . cum plures 12.. cumtu tor F. de admin. tut. Et licet nuptialia mu- nera matti pupilli mittere Ptohibeatur; 1.13. in ſin. d. t. hodiè tamen illud vix obtineret, cuim Paulè honeſtiores habeantur reperi- tæ nuptiæ, quàm olim. nec enim alia appa- ret ejus prohibitionis cauſſa, quàm ſecun- darum nuptiarum odium. Hodiè verè talia munera honeſtè omitti non poſſunt, ut meritò tutori reputari debeant d. l. 12. G ibi Bart. dicens tutorem ex pendere debere, quod moribus, honeſtati & conditioni D pilli congruit. CQConſtitutum quoque eſt, ne magi⸗ ſtrat'dona muneravé à ſubditis oblata cape- re poſſintl. ſolent b. in f. f. de off. proconſ. ſub pœnaâ legis luliæ repetundarum, l. 6. l. 7. 4 L. Iul. repet. niſi eſculenta & poculenta xe- niola, intra paucos diesabſumenda. f. l.6.l. 15. ſ. Leof. r aſis. Denique notandum biterg dona nuptalitia, quæ ſponſus ſponſæ aut viciſ- ſim, aliive alterutrihorum dederunt, etiam 10 ſolu- Pralehiones 44 titulum 4 ”M äl ſoluto matrimonio apud donatarium ejus. vé hæredes jure perpetuo temanere. Am. ma⸗ ter 12. C. dedon. ant. nugt. . loianus lbro 46. 44d ae d Pronuüntiatio ſermonis in fexi maſculinoad utumque ſexum ple⸗ runcdus porrigitur. y Bicunq: Zeadem eſt ratio, idem qüs⸗ que jus eſt: I. illud. ff. ad L. Aquil. ideo⸗- que lex eousque operatur quousque ejus ratio, ceu ejus anima. Fac. not. ad I. nl. 40. ſapra. h. t. Vnde non mirum eſt, hanc hujus loci regulam hactenus locum habe- re, quatenus inter maſculinum & fœmini. num non eſt diverſa ratio. Exempla tra⸗ dita a ad d. l. 40. Familiæ appellatio qualiter accipiatur, videamus. Et quidem varie accepta eſt, nam & in res, & in perſonas deducitur. In res, ut puta in lege duodecim tabularum his (eAcet Den iis verbis, um hehtn eleleur ian huncet r r: Aeifun 6 a. hie nalgem! ue⸗ yer nerſam nine⸗ 4 Munſnn iten Einie t nlet ſiſei olrn il 1 elumun . ⸗ deern laumauer gtluͤtent lern Uolttat. bu Ala Rlan —.— 1omurin temanee ilkbi ſermoninn’ guektumg tnio, iden⸗ 1l. A Ura uͤn tatem & univerſum jus quod defunctus , guot .ndi 1ſ Dirunht enns loin luumd liemn erciſcundæ; id eſt, hæreditatis dividendæ. Ungde familiæ, id eſt, hæreditatis emtor in R De rerborum f gnificatione. 367 his verbis, adgnatus proximus fami- liam habeto. Ad perſonas äautem- refertur familiæ ſignificatio ita; cum de patrono & liberto loquitur lex: exeâ familia, inquit; in eam fa- miliam. & hic de ſingulatibus per-. ſonis legem loqui conſtat⸗ —Amiliæ verbum etiam res, & quidem t univerſam ſubſtantiam ejus; cujus de ſucceſſione agitur, ſignificare, tum ex alle- gatà hic clauſulàâ legis 12, tabb. palam eſi: Adgnatus proximus familiam, id eſt, hæ redita- habüuit, habets: tum ex tit. D. & C. familiæ S. ſed neque Inſtit. de teſtam. ordin. Et cui quis familiam ſuam teſtamento relinquit, uni- verſam ei ſubſtantiam & hæ reditatem reli- quiſſe intelligitur. l: fin. in fin: C. de verb. jſi- gniſ. Ceterum cum ad perfonas refertur, 5 plerumque multos colleétive, interdum ſingulas tantùm perſonas ſigniſicat. Lerx autem illa;, cujus hic ht mentio, 4 non extat. A pparet tamen patronum fa⸗ miliam appellart; ac libertum itidem z ut bona ex familiàâ, id eſt, à hiberto, in fſami- 368 liam id eſt, patronum tranſeant. pertinet . quod in §. quod autem, verſ. guinto I. de bon. poſ-. ſcrib: tur, tum quem ex familia, id eſt, tum ad ali iauem libertum de. Præledliones ad tiralum —— — — fertur bonorum poſſeſſio. Dictio en'm tum quem ſervata eſt ex aliquàâ lege edictové, ut apparet ex l. ex illa 227. infra h. t. I. 1. l. 1F. ande legt. Cujac. in d. S. nod autem. 2 H Familiæ a ppellatio refertur &* ad corporis cujusdam ſignificatio- nem, quod aut jure proprio ipſo. rum, aut communi univerſe cogna- tionis continetur. Jure proprio familiam dicimus, plures perſonas, quæ ſunt ſub unius poteſtate, auct naturà, aut jure ſubjectæ: ut puta- patremfamilis matremfamiliàs, filiumfamiliàs, filiamfamiliàs, qui- que deinceps vicem eorum ſequur. tur; ut puta nepotes, & neptes, & „ „deinceps. Pater autem familis apppellacur, qui in domo domi- nium habet, recteque hoc nomine- appellatur, quam Visfliumnon he- beac Denm — edt. Non es led ⸗ que N g pelouns, tortor,o Abberine, fomtudere, Gumtrumnn egemiet melt nan 6u, Non Chnmoni mimnt, elimileen ul te Vondſgeſti =— (ennkiolie alen lono ls Gudd hecinet, tins üfn recamn huni . n Nmn Ulenn mnilirtehn nelich, ftulis —— — n munlent ſul aun ddar ten n Onenlbenm ſo. Dins iegttin infahetl uten. 6 igut⸗ 1 propre nireren ure/ plureyri⸗ — == — = Demrlorun eni catione 365 beat. Non enim ſolam perſonam ejus, ſed & jus demonſtramus. deni- que & pupillum patremfamilias appellamus, & cum Paterfamilias moritor, quotquot capita ei ſubie- ca fuerint, ſingulas familias inci- piunt habere. ſinguli enim patrum- familiarum nomen ſubeunt. idem- que eyeniet & in eo, qui emanci- patus eſt; nam & hic ſui juris effe- W roofeten Stus, propriam tamiliann habet. Communi jure familiam dicimus omnium adgnatorum. nam etſi pa- trefamilias mortuo ſinguli ſin gulas familias habẽt, ta mẽ omnes, qui ſub unius pereſtate fuerunt, rectè ejus- htiut dem familiæ appellabuntur, qulex . Ade: n⸗ Nretntan. Ntamui 6 Orunin ,K N ten MM 1 oin e enmn Monn eadem domo &. gente proditi iunt. F Afmiliæ quandoque appel! latio id cor- pus, quod unius patris familias boteſtati ſubjectum eit, quandoque ejusdem cogna- tionis ſi ignificat. Illud jure proprio, hoc jure communi familiam VIpianus vocat. Itaque ſi legatum aut ſideicommiſſum fa⸗ miliæ relinquitur, utrum domui tantùm & dome ſticis, id eſt, uxori, liberis ſervis reli- A A Gum 7. X — 370 Praledliones ad titulam . Gum ſit, an univerſæ cognationi? quæri- tur. Et magis eſt, ut cognationi debea- tur ejusdem neminis: I. n. C. de . §. & l. 32. §. in ſideicommiſſo. Feo de leg. 2. ordine ta- men obſervato, ut tum demum ulterio res ad ejus petitionem admittantur; ſi pri- mij deſiciant. d. l. n. & d. l. 32. ibi, primo gra- à du. Illud notandum: etſi relatum omne dica- tur reſpectu correlati, hoc tamen in jure perpetuum non eſſe. Sic enim paterfa- .4 . .⸗ . milias eſt, non tantum qui filium aliamye familiam habet, ſed quicunque ſuæ pote- ſatis, ſive pubes, ſivé impubes: l. nam ci⸗ rnium fj. de his qui ſunt ſui vel al. jur. habito ni- mirum juris potius, quàm ejus, quod in fa- QGo eſt, conſideratione. Idem enim juss eandem authoritatem in domo hahet, ] quäm quisalius paterfamilias. Eſtque hic 4 argumentum, rectè res noſtras dici, quas . aut recuperare jure poſſumus, aut ad quas 7 ſpem ſucceſſionis certam habemus. Qux- ritur etiam, an hodiè emancipatus, cum inſtar ſuorum redactus ſit, N. . S. nulam. familiæ appellatione contineatur? & verius eſſe videtur, non contineri. nec enim pa- triæ poteſtatis & emancipationis jus, etſiin ſucceſſionibus mutatum eſt, ſublatum ideè eſt. Atque adeo alimenta patri eiusque faa mi- — in nei⸗ ni deder. ordinet:. m ulteri⸗ ur;üpri. Mmege ndinnedic- zmenin e enim zneh AE 4 Iun danne neſle M. 6: d . abito 1 goliuh⸗ enin t⸗ mo nabet Eapenie Cich ut Al us E — „ De verborum ſignißcatione. 391 e verborum gnifentionn. 571 non videntur 5F. 3. miliæ relicta ad emancipatum pertinere — ZServitutium quoque ſolemus appellare familias, ut in edicto præ- toris oſtendimus ſub titulo de fur- tis, ubi Prætor loquitur de familia publicanorum. Sed ibi non omnes ſervi, ſed corpus quoddam demon- ſtratur, hujus rei cauſs à paratum 3 hoc eſt, vectigalis cauſsa. Alià au- vi bonoram raptorum tem parte edicti omnes ſervi con- tinentur ut de hominibus coactis, *item red- hibitoria, ſi deterlor res reddatur emtoris operàâ, aut familiæ ejus: & interdicto unde vi, familiæ appel- latio omnes ſervos comprehendit. led & filii continentur. [Nir &ulshie L1 1. §. familie, hæc ap- A pellatio non univerſum corpus dome- ſticum una cum patrefamiliàs, uxore aut li- beris, ſed ſervorum tantùm corpus ſignifi- kat. Sed nec quidem omnium ſervorum; ctigali exercen- ſed eorum duntax at, qui ve Aa à2 do 2 — 2 2— 1èè 392 Prelecliones ad titulum do deſtinati ſunt, per text. hic, ibi, ejus rei 3 cauſſa paratum. Ex quo infertur, ſi alius ſervus publicani, villicus puta, aut inſtitor, aut mediaſtinus deliquerit, ex generalitan- tàùm edi co, ſi ſamilia furtum feciſſe dicatur, te- neri. Mitiùs igitur hic punitur, quam ille; qui præter actionem, quam vectigalis no= mine ſuſtinet publicanus, & furti aut rapi- næ à familia factæ tenetur; ſicut raptor, ſi apprehendatur, præter actionem vi bono- rum raptorum etiam 2 omnes, ut Duces quoque exercitus, Capi- tanei, officiales, pro famulorum, quos ha- furti manifeſti tene- tur. Ita hoſpites quoque, & genersliter bent aut ſecum ducunt, delictis tenentur: 1. licet S. in factum f. naut. caup. S. item exeres- tor Inſtit. de oblig. quæ ex quaſi delict. arg l. poſt depoſitam. C. de aſſeſſor. civiliter tamen, non criminaliter. per l. ne quid ubi Bart. fF. de incend. Bald. in l. obſervare 8. proftciſci. F. de oſic. proconſ. Quod non poteſt grave & durum videri. debet enim quisque explorare eos, quos eligit, cujus ſint fidei & innocentiæ; 1. fin. S. ſervorum ff. nautæ Calp. ac ſibi impu- tare, ſi malos elegerit. §. fin. Inſt. de ſociet, Quod ſi probaverit, communiter pro pro- 7 bis & fidelibus habitos, quorum utitur ſer- vitio, æ quum erit, ut excuſetur. Alex,; in l. ſ cum dorem §S. I. F. ſolut. matr. & exhiberi de- . lin- jagven eſnerte guicen ((anne liſei ſum .neniea ur Pten li eſure t, Käns inlliot gerditan. Gicatunte. guamle kals 1o iauttant nntit itelitene. d ltus. d,rſt teyentuſd en ereſt⸗ , er tamnelh m. Cuun okareeo vocelti Piinpr⸗ ſſin oßl⸗ itur ſe⸗ n, l⸗ cui plus creditum eſt moriæx. De verborum fgniſicatione. 273 Inquentem ſufficiet A. . 1. S§. femilie & . f. cum exhibuiſſent ff. de public. Nam ne tum quidem tenetur dominus, ſi famulus extra officium delinquat; l. quoties ff-. de noxaladt. L1. §. familiæ. f. de vi & vi arm. I. ſi ſervus 27. S. ſ; fornicarius f. ad L. Aquil. niſi eundem non correxit, ſi quidem error, cui non reſiſtitur, approbatur. c. error. 3. diſtinct. In interdicto unde vi, & actione redhi- bitoriâ, mirum non eſt, familiæ appella- tione univerſos ſignificari, qui de domo ſunt, ſecus atque antea de publicanis di- Gum eſt. lbi ratio eſt, cur aliter teneri debeant, qui miniſterio certò præpofiti ſunt, aliter ſelidui gracius enim delinquit, ; gravius coercendus eſt, qui publico miniſterio improbos præ- fecit. Hic nihil intereſt, quis ex familia damnum emtæ rei dederit. Iitem appellatur familia plu- rium perſonarum, quæ ab eiusdem ultimi genitoris ſanguine profici- ſcuntur: ſicuti dicimus familiam-⸗ luliam, quaſi à fonte quodam me- Aa 5 La- 174 praleſtiones Ad titulum 4 I Tachmo ſigniſicatu familia univer- „ſam aliquam ſtirpem, nullàâ graduum longinquitatis habità ratione, comprehen- 2 dit. Aliàs autem cum teſtator rem ſuam aliquem extra familiam alienars prohibuit, iſtiusmodi prohibitio ultra quartum gra- dum non extenditur, ut in Auth. de reſtit. Mulier autem familiæ ſuæ & caput, & finis eſt. . 1T Nde quæritur: an Pprivilegium familiz conceſſum ad filias nuptas pertineat ²⁹ Et ſi quidem deſcendentibus alicujus, ma- ſculis & fœminis, datum eſlet, ad nuptas Kxdeicom. Noy. 125. Tuſinianus ſancivit. non pertinere afſlerunt Dd. in l. n. C. de pri- vig. ſcholar. lib. . Ergoò molto minus, ſi 2 familix. Napta enim ex famil ià & domo Patris exiit, Gell. lib. 13. cap. o. Forner. in! ſeq. qui de ejus facto non perin &, ut de fami- liæ facto renerur⸗ de deſcendentibus ta⸗ “ KNEE — alig coreneba voluntas appareat; ut tam paternis, quàm quæ mariti data ſunt 4 familiæ, privilegiis frui debe at, per bunc texit. quia in utriusque familiâ eſt; alterius nimi- rum princi pium . alterius ſinis NexX enuern 4 uone. igradmn Mptein. V Ttemlon Drohbu. Ntonenn tb. A Gr cifit. iundnl gennet H 1c Dln 1 eft nunng ner re tce , ntibue k. nvenil lelt, . lun in ponet usni⸗ 4 õ . 4 Lex 196. Gaju: Iire i6. sd Edictum Propinciale. familiæ appellatione & ipſe princeps familiæ continetur. C Onſequens eſt igitur ut privilegio 2£ Titii familiæz conceſſo, ipſi quoque Titio conceſſum intelligatur l. quæ de tota f. derei vend. Ita militum appellatione ve- nit etiam Dux exercitus i. 1. F. de milit. teft. Cæzterum in tantâ hujus verbi variatione. certa dari regula nequit, quæ cuique loco & ſigniſicatio competat; ſed ex occurrentis materiæ qualitate, & iis, quæ dicta ſunt, in- ter ſe collatis conjectura facienda eſt. Fie- 4 rienim poteſt, ut & in præced. lege memi- nimus, unam duntaxat perſonam hac ap- pellatione notari, & probaturin l. 1. §. faz- milia F. de vi & vi arm. etſi id diſertè nege- tur in I. deteſtatio go. F. h. t. quæ nudam tan- tùm yerbi proprictatem ſpectavit. ß . Foœminarum liberos in fami- lià earum non eſſe, palàm eſt: quia AAa 4 qut — ð 3 76 pryaleltio, net 44 titulum qui Rafcumr, paitk; non matris, familiam ſequuntur. Oemina familiæ ſuæ principium pari- ter & finis eſt: unde liberi ipſius ejus familiam, cujus finis eſt, non ſequuntur, 8 4 ſed patris; zut nec in adoptionem dare neq; adoptare ipſa poſſit, l. 5. C. de adopt. 5. ſœmi- na Inſt. eod. nec alia, quæ ob familiam com- petere ſolent, jura ex maternàâ lineâ dedu- ²½ cereliceat. Adeoque matris nobilitas & dignitas filios nihil afficit: gl. in l. oum legiti- wya ff. de ſtat. hom. cum ne bona quidem ma- tris ante Senatusconſultum Orfitianum ad ſlios pertinerent, ſed ad ejusdem adgna- tos, quorum aliàs qua ue poſt ſuos Prima cauſſa ſolet eſſe. 4 Kex 197. Nlpienus libro jo. ad Edidum. – Indicaſſe eſt detuliſſe; geit ſe, accuſaſſe, & conviciſſe. . D Iſtin ctè legendum eſt. indliealſe eſt detuliſſe; zarguiſſe verò eſt accuſare. Imaicium refertur ad ea, quæ nud indica- Hione ſolent magifelta ſieri (ita ſervi tor- quen- f ggentun (cent. enhinea Netoren Helne 1 ſet⸗ un ſen ntoll. eppmum, ite — Umart⸗ kinm nn in en lanuntuh 1 a elegt nt ſn. llam cor. ines eetr. nobilnnt Lant lligenn Btuanunt en Mn. tluupun⸗ 1, Uglie cale c eclne. Indc ſin⸗ Dder verborum Kgnificatione 32 77 S e quentu ut authorem necis dominiex in- dicent: l. 1. 3. 4. F. ad Syfan.) aut certé ſo⸗ lenni accuſationi occaſionem præbere. At verò verbum arguere ſolennem accuſatio- nem, quam condemnatio ſecuta eſt, ſi igni- ficat: veluti argumentis probare l. licet g. fin. ſ. naut. caup. ii, & certi hominis ſactum ar- guamusl. 2. f. ad l. lul. rep. l. de tutela C. de in integr. reſtit. I. ſi voluntate C. de reſcind. vend. cum ſimill. Indicium etiam eſt merces & præmium, quod propter indicium datur. l. 4.§. ſi tibi indicium dedero, ut Histenan meum intte⸗ .. ae condict. ob turp. cauſ. UYUM Lex v95. nöins libro 2. de omnibus tibunalibut. Vrbana pre dia omnia ædificia accipimus, non ſolùm ea, quæ ſurn in oppidis: ſed & ſi fortè ſtabula, ſunt, velalia meritoria in villis, & in vicis: vel ſi prætoria voluptati tantùm deſervientia: quia urba- num prædium non locus facit, ſed materia. Proinde horti quoque, ſi qui ſunt in ædificiis conſticuti, di cendum ſit⸗ urbanorum geli 42 ti0 / 2 — 578 Praleltiones d titulum H tione contineri. Plane ſi plurimum emi horti in reditu ſunt, vinearii fort, unn veoel ctiam olitorii, magis hæc non iuiil ſunt urbanag. ind 2 N7 bana przdia à ruſticis internoſci mſe oportet propter varios juris effectus, ugin quorum aliquos pſt tangemus. Stabu- Ceunn lum hoc loco non utique jumentorum aut nckt equorum ſtationes & cubicula, ſed quævis mi 10 . diverforia, ubi ex vià fem quieſcimus, qduz füm vulgo tabernę, id eſt, humiliora hoſpitia a- iitl à pellantur. Ejus ſignificationis eſt in f pec⸗ ſiſee niam fj. de condift. cauſ. dat. I. lex Cornelia. B5. Mn tantum fj. de injur. S itena exercitor. Inſt. de ob. lig. quæ e delich. naſe. ? VEL ALIA MERITORIA) Me- üium 35 ritoria ſunt, æ dificia locari ſolita, ut taber- u næ, officinæ, & de quibus modò dictum eſt I hofpitia; quorum nomine mercedem do. a minus capit, quorumq;ue nomine, ſi vi in- troitæ ſint, non domino, ſed colono autin. d quilino injuriarum actio competit d. I. lex, Een Cornelia. S. & ſi dominus. Et cui domus n uſusfructus legata eſt, meritoria illic facere iin mnon debet, id eſt, diverſoria, vel fullonica: u l. 13. 5. item Nerpa f. de aſufr. etſi meliorare rem poſſit; quia melioratio non tantm ad n . . PpPpe 8 H BDe verborum fjgnißcatioue. — —— Kegnißcatione. 37 5 ummn pechnniarium reditum eſt referenda, ſed ma- i, gis ad voluntatem & dignitatem proprieta- eeun rietarii d. ?. 73. §. fruldluarius, jau. §. nae quaæ- Aitum & S. tamen. PRETORIA.) Hoc loco eſt do- 6* ntemld mus ſplendidior ruri poſita, (ein Luſthauß) befedu quales ſunt nobilium ædificia campeſtria. Nh. quæz enim in præruptis & præcipitüs poſita en a ſunt, caſtella & arces appellari ſolent. Aliâs „ Klgei prætoria etiam dicuntur, omnes ædes ma- ndu gnificentiùs extructæ, ut in plenum f.de uſis iu E babit. Il. 2. F de ſervit. prædior. zuſt. l. prædiis Enn H. I. ff. de leg. 3.l. Titia. S. Gajus. F. de leg. 2. l. in- CAn juriarum §. ßs quem fſ. de iniur. o Hiis poſitis, ita de urbanorum ruſti⸗ 8 corumque prædiorum differenti ſenten- 14)i tiendum, ut urbana ſint, non utique quz Kur in urbe ſunt; ſed ubivis, modò habitandi lünde magis, quàm fructuum terrà naſcentium len (Lauſsà habeantur, inde materià, id eſt, li- „lit gno ergaſimo l. carbonum, ſupra h. t. hoc lo- oeltlx cO ea definit Ulp tianus. Sed & deſtinatio „ 4,rG & uſus domini uſpiciendus eſt, non ſola SAnu materia. l. urbana familia 166. ſupra. h. t. Item hee. Pprincipale ædificium. Nam ſtabulum ædi- 40 Moer bus junctum, pro urbano prædio habetur, elcre propter ædes, quarum eſt acceſſorium. l. er Nio jure. & ſtabula f. quib. mod. pig. Separatum Nerò fuſticum eſt, utpore juris colendi & ſu 4 * – r⸗=— ð 3 80 Praledtiones ad titulum fractum cauſsàâ paratum d. I. eo jure l. qui re- caſa in agro poſità agri fier acceſſio; ſicut banis prædis annumerantur. per text. bic. 12 Quod effectu non caret. Alia eſt enim ſervitutum urbanarum, alia ruſticarum ſervitus æ dibus debita, ne altiùs tuas ædes quoque contiguis competere & prodeſſe 13 debcat. In urbanum prædium illata inve- dGa tacité obligantur pro penſione, in ru- ſticum non item. l. 4.6. 7. f. in quib. cauſ.pign. lI. 5. C. locati. Quin & circa alienationem rerum pupillarium diverſa eſt urbanorum & ruſticorum prædiorum cauſſa. Leæ quæC. de admin. tut. Denique longe tutiores ſunt 1½ agrorum, & generaliter omnes campeſtres “ hy pothecæ, quàm urbicæ; ut quæ fructi- bus fœcundæ ſunt, & paucioribus pericu⸗= lsS obnoxiæ. Pac. . fin. C. de debit. civit. libe 1. Lexx 929N lpianus libro 5. de omnibus tribunalibus. Abſentem accipere debemus eum, qui nõ eſt eo loco, in quo loco 1I hgiofis f-. de ei vind. Eademque ratione horti domui juncti, ſi principaliter volu- ptatis, non redituum cauſèà habentur, ur- conditio: f. de ſervit. urb. & ruſt. prædior. ut tollas, ne luminibus meis officias, hortis . —— petten ſenterm ext e (kernn 0belent Pere flan , 1 untch Konei ilenea Ufe ehe Uun D uaate . 4 = (lng. Wels Mehtunn neten tintle Clre tun l Ponnt pen ting. l gan. ge kawone ello;un Uiter wor. entur,u. 1 trt. M eltenin talacarun n 4 t 4 kins 4 Proek ltaiune nein a gn euutven tuorue r ⸗ oreriun npelt He hei elnae Dl ler. . „ ſentem deſideramus. Ec ſi forte- extra continentia urbis ſit, abeſt: cæterum uſque ad continentia, won abeſſe videbitur, ſi non latitet. A Bſentia pro varietate negotiorum A ipſa quoque varia eſt. Cum de da- mno infecto cavendum eſt, quicunq; non eſt in jure, id eſt, in loco, ubi juris dicendi petitur. non enim trans mate ab- vel judicandi gratiã magiſtratus conſiſtit, 1. 4. H.¹ fF de interrogat. act. abſens eſſe vide- tur;l. 4. S. prator'f-. de damn. inf. etſi aliàs in urbe aut in propinquo ſit: ideò nimirum, quia cauſſa celeritatem deſiderat, & ju- dicium in ablentem nullum eſt, l. 1. F. eod. Aliàs abſentes videntur, qui extra conti- nentiam urbis ſunt, I. collegarum J. fin. ſupra. h. t. etiamſi provinciam nondum exceſſe- rint. I. abeſe f.. e quib. canſ. major. Tertiò cirta præicriptiones is demum abſens vide- tur, qui extta provinciam eſt. S. 1. Inſtit. de uſuc. Il. fin. C. de præſcript. longi temp. Extra provinciam autem eſſe viderur, qui alii re- Eimini & jurisdictioni ſubeſt. gl in d. l. ßn. in verbo, in una provintia. C. de py ſoript. longi temp. Quartò in ſtipulationibus dicitur abſens, qui vocem alterius non exaudit & 3 2 praleſlione, 44 tualum 4 nihil Teſpondell 1. F . 0. Caiatd eriam is, qui in urbe eſt, ſi latitet, & ſui poteſta⸗ tem non faciat abeſſe videturper text. hir. Latitare autem non ad momenta referen- dum, ſed cum temporis tractu accipien- dum eſt. 1. Fulcinius S. latitare 8. Fquib. ex cauf. 6 in poſſel. Atque hinc infertur, præſentem coràm & vivà voce, ſive, ut loquuntur, per⸗ ſonaliter eſſe citandum: abſentem, ſivere= vera ſive juris interpretatione, ſuſſicere ad domum denunciatione factâ citare. Alciat: 6 5 bic per d. I. Fuleiniut. Illud denique notan- dum: abſente principali, id eſt, extrater- ritorium conſtituto, ut citari facilè non poſſit. fiqejuſſorem ſtatim conveniri ipoſſe, dilcuſſionis exceptione non obſtante. Ne- vell.⸗ 2: in ers ubi sri in enetbograſentek⸗ Abeſ non h videtut,qui⸗ ab ho- ſtibus captus eſt? ſed qui à latroni- bus detinetur. Oc videtur velle, majorem eſſe fato- H rem ejus, qui ab hoſtibus, quàm qui à latronibus captus eſt. Utrique quidem ſuccurri ſcribitur l.t H.ex quib. auſ. maior: ſed 8 Alatronibus detenton non magis, quàm cui⸗ Vis ſis dli9 elerpe in e onmnb d Pre⸗ ſn fan ln⸗ Ae in te de verborim ſgnißcatisne. 236;3 r imdein vis ali abſenti. Ab hoſtibus capto non 4 tich elſſet neceſſe ſuccurri, cum redeunti ipſo u jures per poſtliminium tàm ipfi, quàm ten omnibus ejus bonis cautum ſit §. pliuse Rd Jam. Inſtit. ꝗuib. mMod. jus patr. poteſt. ſoly. noan Lex 2900 — ten De. lulianus libyo a. Digeſtorum. AE Rac ſtipulatio, noxis ſolutum itenn. bræſtari, non exiſtimatur ad eas no=⸗ bem zas pertinere, quæ publicam exer- een citionem, & coercitionem capita- 2 Naore appellatio circa venditiones ad g A N privata tantùm, non ad publica deli- cta pertinet; ſed ad ea tantum, quorum noymine noxalis actio datur. l. quis ſit fugitu- iebho yus S. qui ajunt. f. de ædil edict. Nihilominus 3 ur tamen tenetur venditor, qui emtori non prædixit. I. 1. §. item . & 1. cum ut F. excipi- tur. f. de ædil. edit. Aliâs autem omne de⸗ ſehyo⸗ lictum noxa dicitur. 1. plebs §. fin. infr. h. t. 64 „ . . . “ ningun HIIud ideò, quia præſumitur contrahentes 3₰½ 114 . „ / gilet ſeſe ædilium edicto accommodaſſe. unde ünl infertur, ubique exiſtimandum, contrahen- H uund⸗ tes aut diſponentes accommodare ſe ad 1 W Ver⸗ z,8 4 H rnraleſionet 44 eulum a — vVerba Eitentiz, legis de eadem re con⸗ ſtituentis aut diſ donentis Lex 201. lulianuts nbre 1. Digeſtorum. filiamfamiliàs contineri fæpe re- ſpondimus; ita & nepos videa- tur comprehendi: & patris nomi- ne avus quoque demonſtrari. in⸗- telli gatur. 1 T Aciunt notatain I. pronunciatio 125. & quæ dicentur in l. libereram 220. b. fa Crzterum juſta interpretatio non alia eſt; 2 quàm probabilis, rationi non adverſa. Ita * lten id eſt,. probabilem litigandi cauſſam habens ab exp enſis relevati ſoler: veluti qui jurisperiti conſilium pro ſe habuit Bart. Alex. in l. bonoram. ff. de bonor. noſ. Guids Papæ deciſ. 227., ubè tamen addit;⸗hoc non ſubſiſtere, ſi illius conſaultoris ſententia jam ante eſſet communiter improbara: ut ſic appareat magis à Iudicis æquitate & arhi- trio, quàm ಠAdict regulâ pédere, cujusmo- di AAll ab expenſis ezcuſaré debeat. LX Juſtaài interpretatione recipien- dunr eſt, ut appellatione filii, ſicuti Lex 20o2. Alſenus Varus libro 2. Digeſtorum. Cuym in teſtamento ſcriptum eſſet ut hæres iu funere, aut in mo- eci numento duntaxat aureos centum i ſet conſumeret, non licet minus con- rde n ſumere; ſi amplius vellet, licet: ne- Iler queob eam rem contra ceſtamen- Snm tum facere videtur. 7 B Ltimæ voluntates inſtar legum cuſto- diendæ ſunt: S. Adiſponat. Auth. de nupt. 1 .4 & hæres, qui contra voluntatem juſtam fe- ght cerit, defuncti hæreditate tanquam Indi⸗ e gnus privatur. 1i. ult in f. C. de ſideicom. Sed DR ſi circa ſumptus funerum teſtator hæredi d Pebercit; nullâ ratio eſt, cur favori ſuo re- n nunciare hæres non poſſit 2 l. 31. & 46. f. de “ dact. l. 1.f. de ſeryis export. nec opus eſt ex- S preſsà renunciatione: ſufficit contrarium u actum exercuiſſe 1. ſi ſtikicidii 8. ubi Bald. f. ene Aguemad. ſerrit. amit. Neque huc pertinet n regula, fines mandati cuſtodiendos eſſe: §. 1 e is qui. Inſt. de mand. ſiquidem hoc mandatum 4 haæredis gratiâ tantum fit; ergò non eſt u, bligatorium. §. tus tentum. Inſtit. d Cæ-- * 6868668BB 6ö teram. 1 2 . Ddee verborum ſignifßcatione. 38 ½ 3 86 praletliones ad titulunm Nd 4 terum ſi aliam cauſſam habuit teſtator, cur (ultint majores ſumtus fieri noluerit, conceden- gicten dum non eſt hæredi, eam voluntatem con- l in temnere. arg. I. 4. & 5. in fin. f. de admin. rer. ſet ect ad cirit/ pert. Sicut é diverſo nimis ambitio- gente ſa voluntas ad legitimum modum revo- en ken canda eſt. . hereditas z0 H de hared. perit 1 ar ſo ſi quis. S. quid er go. de relig. & ſumpt. fun. oben Alfenus parus libro 7. Digeſtorum. m n ſaltn In lege cenſoria portus Sici- Ueltnns liæ ita ſcriptum erat: ſervos quos do- (enmn mo quis ducet ſuo uſu, pro bis portofiun iegl ne dato. Quærebatur; ſi quis à di il cilia ſervos Romam mitteret fundi mial inſtruendi cauſſa, utrum pro his iule⸗ portorium dare deberet „necne? ſcpnt Reſpondit, duzgs eſſe in hac ſcripeu- ken rà quæſtiones: primam, quid eſſet inn domum ducere? alteram, quid eſſet falie ſuo uſu ducere ⁷ Igitur quæri ſolere, mnl utrum ubi quisque habitaret, ſiyve hien in provincia ſive in Italia, an dun- Qn elſſe recte dicetur? Sed de eâ r& e con- a Ang teltucent conceln. Ntatem. eAdin . wisamber dumn ſed. Gnet Mtl⸗ ſunnt . itnn. ortis 0 ℳ 4 6 nmnc — ſgini. eret ful De verborum Kenißicatione. 2987 conſtitutum eſſe, eam domum uni- cuique noſtrum debere exiſtimari, ubi quisque ſedes & tabulas habe- ret, ſuarumque rerum conſtitutio- nem feciſſet. Quid autem eſſet, tionem: & magis placet, quod vi- ctus ſui cauſsà paratum eſt, tantùm contineri. I temque de ſervis ea dem uſu ſuo, magnam habuiſſe dubita- fatione quæri: qui eoruüm uſus ſui cauſsd patati effent? utrum di- ſpenſatores, inſularii, villici, atrien⸗ ſes, textores; operarii quoque ru- ſtici, qui a groram colendorum⸗ paterfamiliàâs fructam caperet, qui- bus ſe toleraret: omnes deniq; Rr⸗ Fos, quos quisq; emiſſet, ut ipſe ha- beret, atque eis ad aliquam rein-: uteretur; neque ideò emiſſet, ut Vendetet. Et fibi videri eos de- * mum uſus ſui cauſsa patremfamiliàs „ . habere „qui ad ejus corpus tuen- dum, atque ipſius cultum præpoſi- ti, deſtinatique eſſent, quo in ge- here junctores „cubicularii, coci, Bb 2 mi- 389 Praledliones ad titalun: mDitſniſtratores, atq; alii, qui ad ejus- modi uſum parati eſlent, nume- rarenrur. ðôUU tà, ut qui vectigalia, portoria & ſimi- lia locare ſolebar. A IIMN suA cCufIusQOUE FATRIAA) Dubitationem facit, quod uni quando- mum hic pro domicilio capere. nam & hoc 4 meritò refertur. Habitare videtur ubi quis non momenti cauſsâ moratur, ?. lex de lanionis S. Sabinus f. de fund. inſtr. Cæ- cis hujus legis benificio quis utatur, ſi ſci- AVY. l aſfumtio l. 27. F. ad municiy. * QurbD AuTEM usu suo.) Movet⸗ quòd nſui noſtro eſſe dicuntur, quæcunq; Aua⸗ 2 C ENSORIA.) Id eſt, à Cenſoribus la- que multæ ſunt domus, quibus omni- bus immunitatem tribuere voluiſſe Cen- 3 ſores non eſt veriſimile. Nec ſufficit do- non uno loco haberi ſolet. I. 1.l. afumptio f. ad municip. Vnde Dd. triplicé domicilii dif- ferentiam conſtituerunt, uti dicetur, l. pu- pillus infra-b. t. Ergò ad habitationis locum Cornelia §. ſi tamen & S. caterum. F. de injur. &e ubi quis majore parte temporis eſt. I. oum terum nihil vetat, quo minus duobus lo- licet utro bique ita ſe inſtruxit, ut nonideò minus apud alteros ſe collocaſſe videatur, 1 e— lagben iriuni ſilt. H nd ſet Uernurt⸗ lglin Aulin Mhuin ſier Marnd getum lhateten noce Goorn gwiſet iſi nn tnli Hundne Aben ei Nuit. ficebe ſer dkel We farne Cant l ded. RDoe. 1LII mi nn lihn Nt ſoliſe (en ee litit⸗ e Nan 1l lmcis Conithen ſeunt wenu! M. 4 ,. 0 Cuobu Crut i tmn e iten 1ℳM. ,Nen 6 — De verborum ſgnifcatione. 389 quaque ratione nobis ſunt utilia. 1. poſtli- —— minium in f. f. de capt. lI. offcium. S. 1. f. de re milit. Sed hæc ſignificatio omnia omni- nèò vectigalia eſſer everſura, atque adeò 7 enlorb tori in nervos reipublicæ. I. 7. S. in cauſſa ff. de quæ ſt. Itaq; talis intellectus, ceu abſurdus, reiien- dus. I., nam abſurdum ff. de bon. libert. I. 1. §. unde quæritur. f. de publi. VIC Tus.) Hoc verbo quid conti- 8 neatur traditum eſt in l. «3. ſup. h. t. Ita cui argentum, quod uſus ſui cauſsàâ paratum haberet teſtator, legatum eſt, id tantům legato cedit, quod victus cauſsâ, id eſt, ad quotidianum uſum paratum eſt, non id quo ipſe teſtator temerè uti non ſolebat. l. 28. f. de aur. & arg. leg. Notandum quoq; 2 res quæ non negociationis ſed victus noſtri cauſsà nobis advehuntur, à vectigalibus immunes eſſe debere. I. aniverk C. de vecti- gal. & commiſſ. Sed conſvetudine, quæ cir- ca vectigalia potiſſimùm ſpectari ſolet, . . §. fin. f. de public. paſſim contrarium obti- H nuit. Id quæri ſolet: quo pacto cogno⸗ „½ ſci debeat, utrum negotiationis, an victus, an verò quavis aliâ cauſsâ, puta ad ludos edendos, ad magniſicentiam oſtentendam vehantur? Et communiter receptum eft, juramento eius, ad quem pertinet, ſtan- dum eſſe, per gl. in Clem. f. in verbo, non ue- 220 Prelediones 44 titulum 1 1 goriandi, extr. de cenfib. lud non inſpici- tur, an poſtea res illas emtas denuo vendi⸗ derit, quas tamen victus ſui cauſsà compa- raverit. Prima enim deſtinatio attendi debet. locus ſuprà. h. t. l. zo. infra. eod. lſ qui ſilium 64. F. de eg. . Fornerius i hlare flaganen ”” Pesr hi nore⸗ 2. ed Aſens Paueri appellatio tres ſigniſi⸗ cationes habet: : unam, cum omnes ſervos pueros appellaremus: alte⸗ frfapm, cum puerum contrario no- miine puellæ diceremus: tertiam, cum ætatem Puerilem demonſtra: rem us. 141 guitates ſolet diſtinguere. Cum de ſervitio ſermo eſt, puer eſt etiam ſe- nex: quo ſenſu utrumque ſexum comple- Gtitur, ut pueris legatis etiam ancillæ de. beantur. l. ſervi; §. 5ueris f. de leg. 3. Quod Puberem gni ficat infra 14. annum con- ſtitutum . kber. 5. 1. f. ereb. eor. ut & pueri- Ateria, gui de agitur. vocum ambi⸗ ſi de ætate agi apparet, propriè puer im- lis etasl. Aun ſsprore Gailu Vuumnu Nun Mrent mmi Mlee Plheten (ANnenin 8 ur urſ 8 8 Den Nchime lre vonc Mliin allten eutht⸗ inn⸗ ndeli o. Fenad ——— = on Mnt. nuo ſetd, d con. Nio etl =EEE -= eH 1 gi igiß nOH nls:, mmoN. . lette⸗ enondt 4 =ꝛ— 1 49 cumn n e (n eun nome Nelete — De verborum fignificatione. 39 1 lis ætas l. fin. §. ubi autem C. de bon. quæ lib. Etſi favoris canſsâ tẽpus hoc certis in cauſ- 3 ſis prorogetur, veluti alimentis puero reli- ctis uſque ad pubertatem, decimus octa- vus annus completus ſpectabitur. I. Mela f. de aliment. & cibar. leg. In poſtulando 4 puer cenſetur usque ad 17. annum. ?. 4. 5. pueritia f. de poſtual. Qæterum cum à teſti- & monio dicendo pueri arcentur, commune pubertatis tempus ſpectatur 14. annorum: , -um pueri 22. quæſt. 5. quia ſcilicet ante id tempus juramentum eorum, ceu quorum animi judicium incertum eſt, invalidum cenſetur. lI, 1. S. impubes C. falſ. mon. d. c. pueri l. 26. f. de jurejur. Teſti autem injurato credi non debet l. ſolam.l. juris jurandi C. de te- ſtib. Denique non unum eſt pueritiæ be- 7 neficium, ut etſi intra legitimum tempus inveſtituram non petierit, feudo tamen non cadat protinus: §. prgterea, de probib. ſeudi alien. per Frid. nec ab emphyteuſi ſtatim cadat canone debito tempore non ſoluto: Guido Papæ deciſ. 435. facit text. in Ricut. verſ. ſed in pupiliari C. de præſctipt. 30. anner. & éo- rum delicta mitius puniantur; ext. de delict. puer modèò ſe ſenſerint delinquere; alioquin Vvenia danda. I. 1. C. de falſemon. Bb 4 Locx D S — * ðWð 392 kraltone ad ihulum = — TIer kaulus libro 4. H e Qui fandum vendidit, po- mum recepit nuces & ficus, & uvas duntaxat duracinas, & purpureas, & quæ ejus generis eſſent, quas non vini cauſsà haberemus, quas Græci un Phon reakikss, id eſt, comeſtibilex, appella- rent, reeepta Videri. Inc apparet, pomi iappellationem ge . H neralem eſſe, & ad omnes arborum fructus, edendi cauſs4 paratos, pertinere, ſive molles extrinſecus, ſive duros. Plin. 2à lib. I5. nat. hiſtor. Macrob. 3. Saturn.9. Quem- admodum igitur in l. qui ſundum 40. S. fund venditot, ex eodem- Pauli libro deſumtà f. de 2 contrah. emt. fcribitur, maxime referre, quid actum ſit; cæteroquin verborum proprie- tatem fequendam eſſe: ita & is, qui in ven- ditione pomum ſibi recepit, ſive excepit, non mala tantùm, ſed & nuces & ficus & c. csxcepiſſe ceniebitur, niſi aliud actum S elſle demonſtre- -— ttur. YYUMW lex lnte Eltst Cundi Uefnoe ln ehen eme⸗ dunn uun mun u Dari gue Nee di ) De verborum fignißcatione. — 2 Lex 206. len. lulianus libro 6. x Minicio. Gdt,N Vinaria vaſa proprie vaſa tor , Cularia eſſe placet. Dolia autem- urpte & ſerias tàm diu in eâ cauſsà eſſe, uum quamdiu vinum haberent: cum ſi- 8 G né vino eſſe deſinerent, in eo nume- wrele ro non eſſe; quoniam ad alium⸗ uſum transferri poſſent, veluti ſi frumentum inhis abdatur. Ean- im dem cauſſam amphorarum eſſe: ut nem cum vinum habeant, tum in vaſis m vinariis; cum inanes ſint, tum ex- emmli tra num erum vinariorum ſint: quia E aliud in his addi poſſit. Einiß A bDALIIM uSUIM TRANSFER- I dee d A RI.) Hinc conſequens eſt, vaſis vi- en nariis legatis, ea duntaxat legata videri, ginee que in uſum vini perpetuò haberi, ſolent. jetlh Nec refert, quod ad alium uſum trans- feu e ferri poſſent, ſi teſtator id facere ſolitus üen non erat. Ergè' inania quoque vaſa 2 Qebentur, ſi in hoc habentur, ut mox repleantur; cum, quæ in proximo ſunt. — 394 pt alectiones ad titulum — — ineſſe videantur. I. lecta §. dicebat f. i cert, 3 pet. Hinc argumentum ducitur, privile- Zia certis perſonis, veluti ſtudioſis data, tantiſper data videri, quantiſper ſtudia ſe- cGentur, non autem, cum nomèé illud emen- tiuntur. Eleganter Calliſtratus in l. ſem- 4 der. § negotiatores f. de jur. immunit. IIIud notandum, vino legato vaſa quoquę legata videri: I. 3. §. i vinum f.. de tritic. vino leg. ut & vino vendito l. pen. §. vinum d. t. Quod cum hodis ex conſuetudine ſecus ſit in venditione, veriſimiliter in legato quo- que ejusmodi præſumtio ceſſat. Pac. d. . pen. ubi gloſ. in verbo, cum his amphoriis, Africanus libro 3. Quæſtionum. Mergis appellatione homines non contineri, Mela ait: & ob eam rem mangones non mercato- res, ſed venaliciarios appellari ait, & rectèe. =JYMVM 7 H Vic obſtat l. ſuot. 23. S. eumi qui ſf. de LI leg. 3. ibi, quos quis ideo comparavit, ut illico diſtrabraheret, mercis magis loco, quaâm ſuo- rum nomine habuiſſe vidgetur. Et actio tribu- toria 4 . „* — ſotin⸗ Aln E D Cn. nnin in ine ſne nunele Kulge n Drinle. olts Ern ſudiate demen⸗ inl . t. Uud beekeer nlu . o s n 110 9o. i. 4)) , M ad ſervos peculiares pertinet. I. 1. f. de trib. sd. Sed aliud eſt, eſſe tale, aliud ejus lo- co eſſe: aliud eſt, eſſe dominum, aliud loco De verborum Kignißcatione. 399½ foria, quę ob merces peculiares datur, etiam 2 domini, Dominus rem debitam etiam gratis remittere poteſt: . tibi I. i unus ſde padt. tutor aut procurator, etſi loci domini ſint, iem non poſſunt /. qui fundum S. ſi tu- tor ſ.pro emt. l. inerdum g. qui tutelam fj. de furt. l. Litius ſ. de procur. Aliud eſt legiti- mum eſſe, aliud pro legitimo haberi. l. etiam, Lex 2od. Africanus libro 4. Queſtienum. Bonorum appellatio, ſicut he- reditartis, univerſitatem quandam. aàc jus ſucceſſionis, & non ſingula- res res demonſtrat. u¹* succEsSIONIS.) Hæcque eſt civilis appellatio, de qua l. bonorum e9. ſup 74 h. t. l. 3. princ. ſ. de bon. poſ. Vnde qui bona ſua reſtituere rogavit, de ſucceſſione ſenſiſſe intelligitur. I. 12. 5. Fn. um duab. I. V4l N. aa rebet. Adde l. 24. .. us. ſupfa. H. . 2 „ ⸗ vex 4 7 N S 1 396 pralectiones A4d titulum en 7 n Florentinus libro 10. Inſtitutionum. juſſus, non videtur præſente eo fe- ciſſe, niſi is intelligat. Itaque ſi fu- rioſus aut infans ſit, aut dormiat, non videtur coram eo feciſſe. Sci- re autem, non etiam velle is debet: nam & invito eo rectè fit, quod juſ- ſum eſt. ?JMU—— ſonarum requirit, oportet tàm ani. x QC Votiescunque actus præſentiam per- mo quàm corpore præſentes eſſe. Et ideo, qui teſtium certorum pręſentiam in inſtru- mento allegat notarius, tenebitur falſi cri- micne, ſi ſciens dormitantes aut aliud agen- tes conſultò & diſſimulanter adſcripferit. 2 Quod autem ait præſentem intelligere de- bere, quid agatur, ita accipiendum eſt, ut intelligat, quantum quidem ad illum actum opus eſt. Et ideò qui teſtamento adhi- bentur teſtes, ſufficit ſi ſciant, cui rei ſint adhibiti, etſi non intelligant, quid in in- fſfKBtrumento contineatur l. qui teſtamento f. de 3 teſtam. IIlud quoque hinc colligi poteſt. etiſi Lex zog.ÿ — eiſ Alen pet⸗ Atel liͤi⸗ lein tle fag Unne nh neen Ebere en Whn ſen öle d En t l (⸗ ller en let —— De verborum ſgnificatione. 397 — —— — eetſi renunciationis bonorum, aut cujusvis alterius actus, inſtrumentum coram esâ perſonàâ, ad quam ea res pertinet, letun D S& relectum proponatur, nihilque contra ſicen ictum, imò diſertis verbis conſenſum f. eſſe: tamen ſi veriſimiliter, vel ob ætatis S. aut ſexus aut judicii imbecillitatem, velru- ſeift ſtiicam ſimplicitatem, vel ob ſermonis in lornuu inſtrumento obſcuritatem non intellexe- le Ser rit, nihil ei talem præſentiam & conſen- dehe. ſum, qui verè conſenſus non eſt, nocere 1od. debere. Abſenti enim præjudicari non debuit; abſens eſt autem, qui quod agi- tur, non intelligit. Et cum oporteat præ- 4 rtim,e ſentibus iis, quos cauſſa contingit, judica- nn ri, l. de unoquoque 47. F. de re judic. præ ſentes n Eos demum vult Ulpianus, qui ſapiant, id ineon. . eſt, intelligant quod agatur. l. 27. fide re- AAͤ Lept. atbit. Vnde nupilli præſentia pro agtk nulla habetur. l. ſi compromiſſum 77. f. eod. tlen Cæterum an is, coram quo a ctus geſtus eſt, . Pcel⸗ in eum conſenũſiſſe videatur, quatenus qui- acht dem ſe tangit, ſi non contradixit èira opor- uönn tet diſtingui, ut ubi contradictio nihilope- wal⸗ raretur, nihil ſibi præjudicet; ut qui præ- eiin ſens pignus ſibi obligatum paſſus eit vendi. o- nec eniun pignoris obligationem remiſiſſe mnf videtur. .ſi conſenfit. 6.§. non vigetar F. gerah⸗ mod. big. ſolrit. text. & gl. in l. aju: 39. . 4. = ₰ 398 Præledliones ad titulum 1 . 6 pignor. ad. Quod ſi quis prohibendi jus habuit, & præſens non prohibuit, nullara⸗ tio eſt, cur conſenſiſſe videri non debeat. l. Sabinus 29. f. commun. divid. l. quidam 12. F. de evid. Malitia eſt enim tacendo & connivendo, alios ad irritos actus induce- re; cui malitiæ indulgendum non eſt. ,. in „ fundo ff. de rei vend. Nec obſtat huic ſen- tentiæ quod gl. in d. l. Sabinus. contendit; tace ntem non conſenſiſſe ali às nec de da- inno fuiſſe acturum. neque enim hoc juſt „cConſequentiâ extrui poteſt. Papiniani verò mens eſt hæc, conſenſiſſe quidem videri, ut opus fieret, quia prohibere præ- termiſit: non autem ideò conſenſiſſe, ut ſuo cum damno fieret; potuit enim exiſtimare, id ſine damno ſuo futurum. Quod ſi malitiosè tacuit „ adhuc dice- muas conſenſiſſe, nec de damno actio da- 9 bitur. arg. d. I. in fund. Nec movet me gloſſa in d. I. quidam Scæ volam reprehen- dens, quòd ait, tum demum videri unum- quemque ſuam quoque partem vendidiſ- ſe, ſi præſentes non diſſenſerunt; & non eyx præſentiâ; ſed pretii acceptione con- 40 ſenſum præſumit. Nam Scæ vola ibi de Pretii acceptione rogatus, tamen de eàâ ni- hil reſpondet, quaſi non ita multùm ad rem faceret, atque præſentia nuda. Idque me- W ritò. Ciftrkh Unltini idte Coreele⸗ uhidn lut De verborum Konificatione. 399 dn ritô. potuerunt enim prerium accipere, Y nen non quèòd probaverint venditionem, ſecd “H icaa quèd novà reſciſſionis lite implicari, aut ing diosé c cohærede agere noluerint; ſiqui- lenlo dem multa facta admittimus, quæ non ad. zindue. mitteremus facienda. arg. l. pater. F. de his nlu quei ſunt ſui velalien. jur. & gl-in d. l. Sabinus ſf. hueſe. commun. divid. Nec negat Sca vola, in ſub. 11 ume ſidium dandam etiam in cohæredes actio- gerbedd nem, ut iniquum lucrum ipſis extorquea- A tur: ſed id ſolum negat, non debere in ele- Pnina ctione eſſe emtorum, utrum venditorem G qin in ſolidum, an cohæredes in partes conve- i HM Marcianus libro 7. Inſtitut ionum. B ni S Is, qui natus eſt ex mancipiis e⸗ urbanis, & miſſus eſt in villam nu- ſir. triendus, in urbanis ſervis conſti- eeee. ude Tque hinc intelligitur, rebus urbanis eto. Alegatis, aut etiam quæ in urbe ſunt, *⁷² htit non res tantùm, quæ tempore teſtamenti kedt. aut legati cedentis in urbe inveniuntur; ſed uten & quæ alias ibi eſſe ſolent, etſi caſu nunc ibi kene Bakfs Iſto 7 40 Pralectiones aAd uulam non ſant, legato contineri ! uaftam: in pr. 4 & §. fin. f. de leg. y. Alio vero intuitu dif- ferentiam faciendam eſſe, inter res urbanas & quæ in urbe ſunt, ſupra l. 2. h. t. oſten- ſum eſt. Non locus, fed uſus; non mo- 3 mentanea mora, ſed perpetua aut diuturna deſtinatio inſpicienda eſt. farit le 166. l. 195. . ſaora. h. . — Lex 21I. Florentinus libre . aſirurierr. Pnndi appellatione omne æ di- ficium, & omnis ager continetur: ſed in uſu urbana ædificia, ædes; ru- ſtica, villæ dicuntur. Locus verò ſine ædificio, in urbe area; rute au- tem ager appellatur. Idemque ager cum ædificio, fundus dicitur- Vigde notataad l. ny. ſupra. b. 2. Lex z12. Vlipianus libro 1. de adulteriis. Prævaricatores cos appella- mus, qui cauſſam adverſariis ſuis donant, && c* parte actoris in par- tem X 5 enei enunnpr 6 ſilee, Guninfes ⸗ elm 1 ntſultio fakfioles ke iitone nn Cale eStan y. iaruirndt. 1e urbns r.ole 1s;on wo⸗ autem l 6 poſtulare videatur cauſiæ poſſint gl. ſing. in g. in ſumma Inſtit. de injur. tem rei concedunt: A varicando enim prævaricatores dicti funt. Vm vix aliud civili ſocietati ſit magis adverſum, quam fidem ſemel datam fallere, omninò graviter aftimad éerten- dum in Advocatos, qui cauſſam ſuſceptam adverſario produnt, ſecreta cauſſæ reve- lant, probationies urgentes diſſimulant:le- ves & frivolas urgent; excuſationes falſas cniventer adm ttünt. l. §. quæri ſf ad 5C. Turpill. Hi falſi PGenâ tenentur: d. 1-7. l imò extraordifiarié puniendi ſunt pro cauſſæ qualitate: l. 2. f-. de praâ raricat. & ibi W.ſ. in par: ut ultimo etiam fupplicio, ſi ta gravitas, afſici in verbo, extraordinatia. Quòd & in eo lo- cum habet, qui cfiminoſum leviter & translatitiè accufat, quò alterius gfavem & juſtam accuſationem amoliatur & impe- diat; qui extra ordinem eadem p&àà affi- citur, quâà teneretur alter, ſi propter præ- yaricationem abſolutus non éſſet. 1I. pen. de i. de præpar. Nianus iibfo 1. Regalerum. Cedere dien ſignificat inciperé De verborumi ignißicatione 401 A40 2 Pralectiones ad titulum — deberi pecuniam. Venire diem ſi- cunia peti poſſit. Ubi purè quis ſtipulatus fuerit; & ceſſit & venit dies: ubi in diem; ceſſit dies, ſed nondum venit : ubi ſub conditio- ne; neque ceſſit neque venit dies, pendente adhuc conditione. 1 M VItùm intereſt circa legata cujusvis generis, ceſſeritné an etiam venerit dies eorum, id eſt, an deberi tantùm cœpe- rint, an verò peti jam quoque potuerint. 2 Cumque in triplicem poſſint cadere dif- ferentiam., ſcilicet ut vel purè, vel in diem certum, vel ſub conditione inque diem in- rertum, qui conditioni æquiparatur, l. dies. 7v. f. de cond. & diem. legata ſint: circa duo quidem priora genera ſciendum eſt, eo- rum diem cedere ex die mortis teſtatoris, quantum quidem ad transmittendi jus per- tinet; tertium verò ex die conditionis exi- ſtentis. Ex quo cõſequitur, ſi legatarius vel ante teſtatorem, in prioribus caſibus; vel ante conditionis exiſtentiam poſteriore caſu moriatur, legatum evaneſcere: fin pôſt, hæredibus ejus deberi. l. un. §. cum igitur. & S. cum autem C. de caauc. tollend. Por- — uan N Ne— Norroine cuselhi niritehe Cpin, Unord kritet, d Rahate Ele nn hundu nenilee Erinin kflat Noone mnnute leit et debe Atebie fiul N ren dien. edlo⸗ pre gi ſit Ken t Eies,A COlUt. ſenit de; lone 7 gatielſeòe. etinin ſen ntumc, e potuet 1 clerl ei in tlent⸗ kenunln ,ciad D el, . giellnon endu⸗ tionul ronnib ſuj ent Nletent . 4 N MW n, “ —— cus eſt, ubi etiam ante eventum conditio- nis ipſa ſpes in hæredem transmittitur 5 eæ conditionali Inſtit. de verb. oblig. Deinde quoad obligationes, legatorum dies in aditæ hæreditatis tempore cedit; eò quod adeundo hæres quaſi contrahere cum le- gatariis videt ur. . 3. in fin. & ibi glff. ex quib. cauſ. in poſſeſſ. eatur. Hinc conſequens eſt, 6⁶ ut ſi nemo adeat ex teſtamento, legata in- tercidant. Etſi hodie, cum præteritionis aut exhæredationis cauſsè teſtamentum De verborum fignißcatione. 403 Porrò in contractibus conditionalibus ſe- 4 4 rumpitur, legata ſubſiſtant. Auth. ex caußd C. de liber. præter. IUBI PuRGé.) Hinc eſt, quod in ob- 7 ligationibus, in quibus dies non apponitur, præſenti die debetur, I. in omnibus fj. de RI. & peti confeſtim poteſt: S. omnis I. de Verb. obl. niſi ex qualitate rei tacitè dies inſit; ut ſi Ephefi dare promiſſerim, tempus ineſt, quo illàùc commodè pervenire poſſim l.on- dedit, etſi ſtatim actionem habeat „tamen non debet eveſtigiò repetere, & cum ſacco ad debitorem venire, ?. quod dicimus 105. f. de ſolut. gl. in d. S. omnis Inſtit. de V. O. ne deci- piatur magis, quàm juvetur beneficio Qebitor. l. in commodato S. f- cut. F. commed. — 1 rinuus §. Cum ita f. de V. O. Et qui mutuo 8 1 4 404 Praletcliones ad titulum. — ð n Es alienum eſt, quod nos aliis debemus: s ſuum eſt, quod alii pnnnobis debent. M V Ide quæ dicta ſunt in l. meorum 91. I. is apud 123. ſuprà h. t. junct. l. ſubſfi- gnatum 59.S. 1. & l. etiam 119. . omnes intelligunt. El. magna 226. infra b. t. DM Ho reſervabimus ad I. latæ culpæ 223. iarcianus libro opublicorum ludiciorum. ceſſariè obimus, lege, more, im- periové ejus, qui jubendi habet poteſtatem. Dona autem propriè ſfunt, quæ nulla neceſſitate ju ris, of- tfEcii, ſed ſponte præſtantur: quæ ſi .2 non præſtentur, nulla teprehenſio gentia, id eſt, non intelligere, quocld ell; & Ausm Veurtnan Ne hmrlan ſague⸗ nert W . NOSie Nl 1 erern nit ti mu n. gerecli 4uuhe Ganit 3 gnos n . — HW Dee verborum fignifi catione. 40 † eſt; & ſ præſtentur, plerumque- laus ineſt. Sed in ſumma in hoc ventum eſt, ut non quodcunque munus, id & donum accipiatur: at quod donum fuerit, id munus rectè dicatur. E muneribus, quæ donationis ratio- 1 nem habent, actum eſt ſupr. I. munus 78. & I. inter donum. 194. h. . Hoc reſpon- ſum de duobus reliquis generibus accipi debet, potiſſimum tamen de patrimonia- libus, hoc eſt, iis in quibus ſumtus maxi- mè adminiſtrantis requiritur. l. fin. S. patri- meniorum fj. de munerib. & honer. id quod ex oppoſità ei doni mentione facilè colligitur. Hujus generis ſunt munitiones viarum, 2 angariæ, tributa, collectæ & ſimilia, quæ ab omnibus agnoſci jubet l. 1. C. de mune- rib. patrim. lib i0. Etſi aliquibus poſtea ab his quoque ſit tributa immunitas l. maxi- marum l. fin. C. de excuſat. mun. d lib. o. Per- ſonalia munera ſunt tutela, cura & ſimi- les, quæ animi magis vigilantiâ & ſollicitu⸗- dine, quim pecuniario ſumtu adminiſtran- tur: d. l. fin. in pr. quæ omnia pe. culiarem tractationem re- quirunt. Cc 3 1Lex ) Ee — 4 G maehime a44 nitulum Ler 215. rarls es ſingulari 44 legem Fu- am Caniniam. „ Poteſtatis verbo plura ſignifi cantur. In perſona magiſtratuum, imperium; in perſonà liberorum, patria poteſtas: in perſonaâ ſervi, dominium:. At cum agimus de vum non defendit: præſentis cor- poris copiam facultatemque ſigni- ſtatem domini rem furtivam ve- niſſe videti, & ſi ejus vindicandæ Caſſius ajunt. — 1 1 M&S†D☛h11α. ) Sie Ulpianuein. 13. f. r fiunt, ad actionem non pertinem, id eſt, ut Paulô antè dixerat, ſi quis, quod decreto fit, non eſt in eâ cauſsàâ, ut agat injuriarum ſi fiducià magiſtratus injurios? Autd 4 fece- noxæ deditione cum eo, qui ſer- fieamus. In lege Atinia in pote- poteſtatem habuerit, Sabinus & injur. quæ jure poteſtatis à magiſtratu magiſtratus non obtemperaverit, ductus propter præceptum Pprætoris. Juris enim 2 executio non habet injuriam. Cæterum rint,un (courenl pyimio ſectoon eſentis ia n . IUrtinm e hdent Alef pugkt 1 gend, 3 44 1oe te Vetihl „ onzen , (mteu gl 6 — .,— Ade ifitam de⸗ verborum anifcatune 407 rint, nibil vetat ipſos quoque injuriarum conveniri. I. nec magiſtratibus 32. ff. de injur. ubi minores magilſiratus ſine poteſtate eſ- ſe dicuntur. PATRIA POTESTAS ) De quâ 3 gl. in §. jus autem. lnſtit. de patr. poteſt. Cui tutorum, qui patris loco ſunt, poteſtas ſuccedit. Nam & tutela poteſtas quædam eſt. l.1. f. de tutel. I. o. f. de leg. 3. IN LEGE ATINIA-) Cum res 4 furtj'va uſucapi non poſſit, priusquam in poteſtatem domini ſit reveria S. furtivæ In- ſtit. de uſuc. tům videbitur in poteſtatem veniſſe, cum eam vindicare potuerit, id eſt, poſſeſſionem ejus corporaliter; ut loquun- tur, apprehendere. Nam ut res vindicari poſſit, præſentem eſſe oportet. l. 1. f. ad ex- bib, unde manus in vindicationibus i injici ſolebat. Owid. Et dicam, mea ſunt, i inji iamgq, manus. .Y ficit dominum ſeinc, ubi res ſit, & furem præ ſentem eſſe, quem convenire poſſit, ut contra Alciatum Rebuffus hic exiſtimavit; cum dominus vindicandæ rei pote- ſt.atem nondum ha- beret. C. 4 Lex Briſſan. de forn. ib. 5. fol. 373. Non ergò ſuf R 2 40 8 Praleäione⸗ 44 titalun Tex 266. hianu, libro! 1. ad Tegem KFliam Sentiam Verum eſt, eum, qui in carce- re cluſus eſt, non videri neque vin- Gaum, neque in vinculis eſſe, niſi corpori ejus vincula ſint adhibita. dirt Reb: affus ex antiqui Codicis au. thêritate; tamen ei ſuccurri placet, Vt ſenſus ſit: Erſi edictum de reſtituendis in integrum majoribus 25. annis, eorum tan- tum, quiin vinculis ſunt, mentionem fa- ciat, non minus tamen illis quoque, qui quaque ratione in cuſtodiâ detinentur, ſuccurrendum eſt, ſi quid damni interez perpeſſi ſint; l. 1. 1. ſuccurritur. F. ex nih⸗ — cauſ major. qu Parum interſit, parieti- bus an compedibus quis teneatur. d. l. ſuc- 2 curritur. Verum inſcriptio effeit, ut de “Z libertatis impedimento lege Auguſti i in- trod ucto, aut alià quadam exoletàâ lege agi Veriſimilius ſit: quod accuratius inveſtiga. re laborioſin iuͦs fortaſſe, quàm utilius foret. 232* Lex — Alteni, ſul Lung n tte⸗ al K bodr euune N Pnune terkua ſeledi 1Rn in caler ele vin⸗ Cod igus N ſtnetlttn ntionen k⸗ lolle,l eltenlt hete Auglin ei 4 binele ulis — Lerx n.. de e rrloun. eniſeatane. 409 larolru. uu 91. ex H S Inter illam conditionem, cum, fari pot uerit, & poſtquam fari potuerit, len multm intereſt. Nam poſterio- adhbie rem ſcripturam uberiorem eſſe cõ- ſtat. At cum fari potuerit, arctio- rem; & id tantummodò tempus ſi- gnificari quo primumt fari poſſit. Vorſum hoc diſcrimen exacte rcla- tum ſit à Labeone, non eſt facile comjicere. Probab. liter ad conditiones, quæ fideicommiſſis & legatis adſcribi ſo- lent, referetur; arg. l. 39. F. de vulg. & pup. ſubſt. l. 60. l. 62. F. de acquir. hæred. ut ei, cui le- kerum datum eſt, cum fari poterit, ſtatim de- eatur, atque fari cœperit: quod poſt bi- ennium aut quadriennium contingat. Si verèò in id tempus; poſtquam fari poterit, le- gatum collatum ſit, ex præſumtà volunta- te teſtatoris, maturius tempus requiritur; gquaſi particula peſtquam plenitudinem & perfectionem quandam denotet. Et ſi⸗= milis diſtinctio eſt in Iſi quis. n2. f. de V. O. ut gui ſtipulatus eſt Stichum aut Pamphilum, 1 5. „ . 3 B Cc Vtrum 410 Pralectionet ad titulum * utrum voluerit, eum cogatur admittere, quem primùm elegerit. Quod ſi, utrum volet, ſtipulatus ſit, ut tractam ille ſermo habeat, adeoque mutare poſſit volunta- trem, donec judicium dictetur. Cæterüm 4 cur Baldus & Alciatus ejusmodi, uti di- Gtum eſt, legatum deberi neget, ſi legata- rius mutus eſſe perſeveraverit ?à equidem non aſſequor: cùm ex vulgari ſermone ſa- tis conſtet, magis in ejusmodi locutione 1 exiſtentiam le ſpectari ſolere id tempus, quo fecundum 1 naturæ curſum, qui ſpectandus eſt, l. 53. S5S. acram ff. de V. O communiter pueri fari in- y cipiunt quäm ad factum ipſum. Nihil enim huc pertinet regula, ante conditionis gata non deberi l. un. S. ſfin 8 „. 9. autem C. de cad. tol. eam que in formâ ſpeci- ficà adimplendam eſſe. I. ſi æredi. f. de cond. & demonſt. Neque enim id pro conditio- ne haberi poteſt, ſed pro die, eoque cer- to&ανπιt1â ue non adeò incerto, ut ſfſunt dierum incertorum in jure exempla. Ideoque ſicut in certum diem relctum de- betur, etiam ante diem mortuo legatario, id eſt, etiamſi natura votum teſtatoris in- 7 verſum caſum humanæ ſortis ſy pectaſſe.lin- terverterit: cur non pariter debeatur in- fanti, quem teſtator mutum futurum non proſpexit? Nam & improbum eſſet, ad- ter in ſhl nol t liunn luln ſe en⸗ dann vanle eot De verborum ſgnificatione. 411 An, ter ſtipulantem 83. S. ſacram verſ. & caſum ff. de Aeimn V. O. I. ſi in emtione 34. S. omnium ſf. de contrah. nieim emt. Quodque d. I. inter ſtipulantem ait, de it lum. äillis tantùm agi ſolere, quæ ſui naturâ poſſi- (um beilia ſunt; non de abſolut4⁴ poſſibilitate, d;H ſeg de vulgari curſu loqui palàm eſt: ut re- ,ha. tè dicamus teſtatorem tacitè quoq; tem- emn prus conſuetum ſpectaſſe, ut d. loco de ſtipu- ſemo latore notabiliter Paulus ſcripſfit. W Iltem ita datàâ conditione: illud ln. M Facito in diebus: ſi nihil præterea eds fuiſſet adjectum, in biduo condi- O tionem impleri oportet. fu REeul eſt, quod numerus pluralisin 1 Cir. Aduobus verificetur c. pluralis extr. de ,eoeleck R. I.: adeoque ſi non adiiciatur, quot teſti- rerht bus quodque negotium probandum ſit; e lehe duos ſufficere. l. ubi numerus ff. de teſtib. In- enr⸗ de legatum poſt annos relictum, nullo nu⸗ lemm mero adjecto, poſt biennium deberi ſcri- tronl bitur in l. libertas. ff. de manumiſ. teſtam. den ?G Qæterum hoc ita demum, ſi aliud non ap- 3 tuuak pareat; ſive quòd aliud adjectum non ſit, DRAH per text. hic, ſive quòd conſvetudo loquen- eaeN tis, aut regionis l. ſi ſeryus, S. ſin. F. de leg. 7. OðWDU AAut ä . Arz praledktiones ad titulum aut quidvis aliud diverſam conjecturam inducat, d. I. libertas. quod judicis arbitrium 4 poſtulare videatur. Generaliter enim, cum jure quid definitum non invenitur, ad ju- dicis arbitrium recurrendum eſt. I. 1. F. de fur. gelib.l. 32 f. de uſur, Lex zXzö. Papinianus libro 27. Quæſtionum. Verbum facere omnem omninò üäEkaciendi cauſſam complectitur: Adandi, ſolvendi, numerandi, judi- candi, ambulandi. Qlctut adtus verbum generale eſt., varias 1 O ſigniſicationes habens, per ſupra dicta inl. Labeo 19. b. t. ita quoque factum pluri- L bus modis accipitur, & vatietatem habet, ut dicitur l. in fadto 60. F. de condit. & dem. 2 Aliquando enim ſignificat ſfactum nudum, & dationi opponitur. I. 2. l. ſtipulatianeg 712 1.continuus 127. § fin. f. de V. O. Aliquando 3 & dationem includit, ut in [pecie l. A hæ /es 27. f. de leg. i. & ſolutionem, ut cum do- natotem aliasque perſonss in id, quod fa-⸗ cere poſſunt, conveniri d cim uS l. Divus Pius 28. & ibi not. f. de R. I. Adde I. faciendi 175. & l. fatere eportere. 159. ſupra. b. t. Sed & . face- laete eſſelenn unu kalteret tnn ken 47 lget tunone⸗ nſoet = =– —— E — — P S 8— de verborum Kgnificatione. 4 1 dnin facere quandoque pro vivere uſurpatum 4 s Adein — l 4 . Nm eſſe legimus, ut l. ſervus 14. §. ſervus, ibi, an- fennn num in fugà fecerat f. de ſtatulib. Illud gene- utih raliter admittendum non eſt, quod Alcia- elltus hic tradidit, ſi ſtatutum extert, de dupli- candâ pœnàâ maleficii noctu commiſſi, con⸗ vitia non cõ prehendi. Quid enim ſi noctur⸗ nam quieté quis turbaverit, & convitiando finn. omnem viciniam impleverit, ac impune evadere, pH tenebras incognitus, ſperaverit?i mdon. utique & hæc injuria atrociot cenſebitur, geinn quàm ſi interdiu; forté inter pocula aut adl, aliàs inconſulto calore, verbis contumelio- ſis aliquem laceſſiverit. Vnde non eſt exiſti- mandum, fationem legis hoé caſu éeſſate, — Ne,‚oA4 enhar Papinlanus libro 2. Reæſponſorum. In conventionibus contrahen- n L glutinnetn tium voluntatem potius; quàâm-⸗ Nihunb verba ſpectari placuit. Cum igi- ellten tur eâ lege fundum vectigalem- Gundd municipes locaverint; ut ad hærée- ah dem ejus, qui ſuſcepit; pertineret: N jus hæredum ad legatarium qua- ut que transferri potuit⸗ . 2 y 1 —“ OY””M 4 4 4 Praledtiones ad titulum — CLeurrunt hic duæ regulæ è diame- tro ſecundum ſpeciem ſecum mutuo pugnantes. Vtraque tamen veriſſima & utiliſſima. Prior eſt: in omnibus con- ventionibus voluntatem potius, quàm verba ſpectanda eſſe, ut in extraneum ſen- ſum verba trahenda ſint potius, ſi voluntas aliter ſalva eſſe non poſſit j. cum quidam C. b. 2 t. l. cum quæſtio. C. de legat. Vt enim anima corpori, ita ſenſus verbis præ ſtat c. ſeduls 35. diſtinct. c. humanæ 22. quæſt. y. Itaque nus- quam tantum valere debet verborum in- terpretatio, ut melior ſenſu exiſtat. l. ſi quis. C. de lib. præter. Verba enim propter men- tem ſunt, non mens propter verba. c. intelli- gentia extr. h. t. Altera regula eſt, quod cum in verbis non eſt ambiguitas, volun- tatis quæſtio non admittitur: I. ile aut ile 2 5. F. 1. F. de leg. 3. quia in eo, quod certis minimeque ambiguis verbis jam defini- 4 tum eſt, nullus eſt conjecturæ locus. I. con- 4 tinuus 137. S. cum ita f. de V. O. Indeque VI- N – pianus putavit, ſi quis veſtem legaturus, ſupellectil ſcripſiſſet, dum putat ſuppelle- ctilis appellatione veſtem contineri, veſtem non deberi. l. 4. -. de leg. i. At nec ſuppel- lectilem quidem, cum de eâ non ſenſiſſet, adeoque nihil. gl. in d. I. 7. Sic ergo ha- bendum: cum volunt as eſt manifeſtiſſima, Ver- 1 „ 4 — = De verborum ſignificatione. 41 / etden. verborum nulla prorſus ratio habetur. d., fſ un nmn qais C. de lib. prater, quantum vis certum ha- Veriſtoma bere videantur ſenſom. Nec enim aſſen. tniuan. tior gloſſ. in d. 1 4. exiſtimanti, neutrum deez is, Un beri, quia neutrum dixerit per l. in ambigao nnelnen. F. dereb. dub. quaſi à ſermone legata pen- Grlroda de ant, contra l. nutu 27. f. de leg. 3. Econ- 7 s! dra cum verba ſunt manifeſtiſſima, preęſum- enin aum tæ per conjecturam voluntatis itidem non te ſulet habetur ratio, ut in ſpecie d. I. ille aut ile. & ltugne uu 4. l. 4. ubi quod ait, dum putat, ſic accipien- botni. Adum, allegatur putare; vel etiam ſi probe- En ja tur, modò non evidentiſſimè in hoc ipſo topternen ſcilicet actu loquẽdi. facit l. non aliteribi: ma- il niſeſta ſ. de leg. 7. Sin utrumq; obſcurum eſt, 8 l,en ſolu judicis ſupereſt arbitriu: d lcontinuns §. iu, n. (um ita. . 1. fF. de jur. delib. ut tamen in du- 1AeA bio, ubi neutra pars prævalet, ſic fiat inter- len Pretatio, ut actus magis valeat, quàm be- in beli⸗ reat. l. quoties. F. de reb. dub. Ncl AbD LEGAT aRIUIM Qu O Qu.) 9 Nbehnſ Etſi hæredis appellatione tantùm unver- lerruk ſitatis ſucceſſor contineatur, . 65. l. 70. ſt- 1 npd brab. t. tamen cum ager vectigalis locatus, eiſeten Jend ſineomni alio pacto, per ſe ad har es conductoris tranſeat,l. 1. F. ſi ager veétig. ne nihil òperentur verbaconventionis, ve- 1 iſimile eſt, de omni ſucceſſore actum eſſe. 10 Quod ſiid ſolum reſpexerunt, ne morte / . — 4 Pralectiones ad titulum conductoris fimretur conductio, etſi id ipſo jure fiat, tamen quod tollendæ dubita- tionis cauſsâà additur: jus commune lædere non debet. I. qui mutuam 56. : mand. Lex 220. Calliſtratus libro ?2 Qunſtionum. Liberorum appellatione ne- potes, & pronepores; Cæterique, qui ex his deſcendunt,: continentur: hos enim omnes ſuorum appella- tione lex duodecim tabularum cõ- prehendit. Totiens enim leges neceſſarium ducunt; in cognatione ſingulorum nominibus uti; veluti filii, nepotis, pronepotis, cætero- rumvé, qui ex his deſcendunt; quo- tiens non omnibus, qni poſt eos ſunt, præſtitum voluerint; ſed ſo- lis his ſuccurrent, quos nominatim enumerent. At ubi non perſonis certis; non quibusdam gradibus præſtatur; ſed omnibus, qui ex eo- dem genere orti ſunt, liberorum appellatione comprehenduntur. .Y . lbbeo Niun , elin üfunbn 1 pd 4 Uhuntepe fentbneoe “ Ulnge mnmneppel Pi ltioe eninhgir Ronnſckki ne mate o, elt ndedir une etet nat a. tione n. Ceteni Otinenun gono 1 l, fet. Ceten⸗ uor⸗ ot 6 4 t l mün vlan guiu . elel⸗ Herorun neor⸗ be 7 4 Tlberorum appellatione omnes in infi „7 nitum gradus comprehendi verius eſt, et ſi aliis ütrà trinepotem non extendi De verborum fignißcatione. 417 — 1 viſum ſit per l. jureconſulius 10.S. parentes F. de grad. & afßin. quæ tamen hoc tantùm negat; ultra trinepoté nullam eſſe ſpecialem libe- ris appellationem; ſicut ultra tritàavum pa⸗- rentibus; eoꝗ ue ipſo confirmat, liberos eſ- ſe quidam penerali nomine, ſed ſpeciali —2 4 . . „ — . tantuùm appellatione deſtitui. Privileg ia igitur Titio ejusque liberis conceſſa, omni- bus in infinitum competunt, etrſi privile- giorum Verba proprie ſint accipienda; c:, x parte. ext. de pricig. cum hæc ſignificatio non ſit im propria. Fac. texi. hic in verbo, omni- bus qui ex eo lem genere ortiſunt. Et quod in I. 1. C. de condit. inſeyt. ſcribitur, nepotem ex filià liberoruùm numero eſſe, non eò re⸗ ferri debet, quaſi multò major dubitatio ſit gradu longè ulteriore, cum ibi de pro- pinquo dubitatum fuérit. Namque ibi magis ob ſexum, quàm gradum quæa ſitum apparet. Et tamen dubitationem, tan- quam de re nimis manifeſtà, Imperator im⸗ probat. Cæterum in eâà facti ſpecieè de gra- du valdè remoto quæri per rerüm naturam non po⸗ DA .:¹. ò—ð R — — Sed & Papiriu Fronto libro Oͦÿ”Zẽ tertio reſponſorum ait, prædio cum SvSyuillico & contubernali ejus, & filiis 418 Praledliones ad titulum Se ter habeat. Filii enim appellatio- riàm placere. 1. Nguſtior eſt Elii appellatio, etſi in — liberos continere. Ilud enim pariter ad ſexum, non ad gradum referendum, ibi- dem oſtenſum eit ex l. . f. de teſtament. tut. regulam in caſibus non exceptis l. 1. & ibi, gl. f. de ll. ut & in ſpecie. l. uxorem ⸗1. S. con- à parentibus divelli, gt, & Bart. ibid. adeoque 1. poſſeſßionum 11. C. commun. uelr. judic. Deniq; rorum) uſurpatione, nunc extensâ, nunc reſtrictà, idque non uno modo, nec uni- bitâà favoris aut odii, identitatis item ac di- legato, nepotes quoque ex filiis con- tineri: niſi voluntas teſtatoris ali- ne ſæpè & nepotes accipi multifa- l. filii. 94. ſuprà. h. t. ſcribitur, omnes 2 & probat bic S. Exceptio enim confirmat cubinæ f. de leg. 3. ubi durum fuerat, filios offenſa pietas. I. plerumque 35. f. de adil. edid. ¾ in tam variâ utriuſq; vocis (filiorum& libe- formiter, nequit certa dari regula; ſed ha- de ſerlſitatisti eiimalin unt,one teln unn (citckl Un ſ,anne n gi tntleut fu⸗ nto I Nredonn eEffi Xfitco tatotule de verborum ſignißicatiene. 4 19 verſitatis rationis conſideratione, præſer- tim aliis quoque, ut ubique ferè ſeſe ofle- runt, conjecturis adminiculantibus, men- tem ac ſenſum diſpoſitionis aſſequi non erit difſicile. Divus quoque Marcus refri- „ Amuepn 1hpelin Pfit, non videri ſine liberis deſun- i mui ctom, qui nepotem fuum heære- Alro, ent bit,omn inpun entun i⸗ tufmnm in nt dem reliquit. H Inc ſuppellenda & amplianda l. 14. ſupra. h. 5. Prræter hæc omnia, natura. nos quoque docet, parentes pios; t qui liberorum procreandorum m animo & voto uxores ducunt, filio- den, rüm appellatione omnes, qui ex Gtd“ nobis defcendunt, contineri. nec AAN. enim dulciore nomine poſſumus N† nepotes noſtro Am filii appe nepotes noſtros, quàm filii appel- Nene o/bee , ⸗ ſten“ e, lare. Etenim iccircò filios ſilias vé concipimus atque edimus, ut ex Dd ⸗ a; 420 Pralectiones ad titulum — 2 — —— —.— linquamus. H Oc jam pluribus locis ſuprà incul- 1 catum eſt, ut l. 56. SF. 1. l. filii 74. l. na- torum 104. l. juſtâ ior. h. t. ut ulteriore con- firmatione non ſit opus. Paulus libro 10. Reſponſorum. Paulus reſpondit, falſum tu- torem eum verè dici, qui tutor non eſt; ſive habenti tutor datus eſt, ſi- ve non: ſicut falſum teſtamentum, quod teſtamentum non eſt; & mo- dius iniquus, qui modius non eſt. . Hæ& pertinet ad titulum, quod falſo tu- Ltore authore & ÆAquiſſimum eſt ei, qui falſi tutoris interventu deceptus eſt, quem legitimum eſſe probabiliter actor exiſti- mavit, ſuccurri. Id quod per in integrum reſtitutionem fieri ſolet. I. tI. S. ait prætor. ſ quod falſo tut. Etſi videbatur ipſo jure contractus nullus eſſe, utpote cui dolus cauſſam dedit Dd. in l. & eleganter 7. in pr. ff. ds dolo,. Vt apparcat non ita anziè diſtin- 4 tis nobis memoriam in ævum re- Mg iſe Ppir getitnecon Ceoerinen Gaiwchin t evn o lencle,hie⸗ og ern Apohben ke Au inſ. lablls funin n len Iren uggen ſbtndron fln MWnenli N K d⸗ ki huli 4 oln w ⸗ glu uhe Non lalefe nſn. kunn e Onni 6 —r. KENk. lr D N lteriote npeun. tulu⸗ u tott 14 * atusthe. eſtantnng. ncha ustontk Umektene tusel, or ei ginerun Aru 1- n te eul 1 ,N miicl, wℳι ” De verborum ſignißicatinne. 421 Xxiſſe Vlpianum circa hoc negotium z de- deritné dolus cauſſam contractui, an inci- denter intervenerit. Quanquam & illud 3⁸ dici poſſit, in integrum reſtitutionem con. P 8 tra eum tutorem dari, pui putavit ſe tuto- rem eſſe; ſive quòùd teſtamentum non va- leat, quo datus fuit; ſive quod à magiſtra- tu jam habenti tutorem per ercorem da- tus ſit. Alià enim parte de dolo cavetur. l. novißime ff. d. t. quod falſ. tut. & . Ita falſa & adulterina pecunia, non eſt 4 pecunia: gl. in l. 2. C. de haret. unde nec li- berat ſolventem, ne in partem quidem. l. eleganter S. qui reprobos ſ-.de pign act. Et fal- ſus emtor non eſt emtor. l. 4. §. cum igitur. Ff. de in diem addic. Vnde inferunt actum nullum, nullius etiam eſſe effectus, cum ne actus qudem verè dici poſſit. Atque adeò ſicubi ſtatutum ſit, ut de contracti- bus quibuscunque certa portio, velut 1 o. de 100. ſolvatur domino territorii, ſi con- tractus ipſo jure nullus ſit, nihil deberi Bart. in l. ult & ſin. autem C. comm de leg. Et emphyteutam nulliter alienantem rem, eam non amittere, nec jure ſuo privari ait Rebuſus hic allegans laſ. in l. fin. C. de jur. emphyt. & alios. Quod etſi ſuo ſenſu ve- 2 rum eſſe poſſit, ambiguum tamen eſt. Omnis enim alienatio rei emphyteuticæ, D Dd 3 igno- 2 422 Pralektiones ad titulum m R ignorante domino facta, ipſo jure nulla eſt: & tamen conſtitutum eſt, ut alienan- 9 tem privet d. l. kin. Atque ſecundum hoc dicendum eſſet, alienationem rei feudalis, absque conſenſu domini, non privare va- ſallum beneficio ſuo; cum alienatio ipſo jure non valcat, utpore lege prohibita. c im- perialem, ibi, quod ab initis de ure non val uit, de W ſentiendum, nec aliter ipfos, qui modò ci- ut ne quidem quoad coutrahentes valeat; cCa aut feudalis res ſit, cam domino com- — autem contrahentes eſſet validus, diverſum jus eſſe, ex antè dictis eſt evidens. Nam pro regu'à traditum eſt, in prohibitis etiam ex acta nullo pœnam committi laſon. in N 12 ret OC. de protur. Sicut qui legatum ſibi- met adſeripſerit, tenerur pœna legis Cor- neliæ, etiamſi inutile legatum ſit. Nec inteleſt, tellamentum valeat, an non va- leata 10 prshib. ſeudi alien. per. Frider. Sic reque tati ſunt interptetes, cenſuiſſe exiſtimo: ſi- quidem contractus ipio jure ita nullus ſit, veluti ſi ſub cõditione, intra certum termi- num implendà, venditio facta ſit, condi- tiodque deficiat, hujus contractus nomine nec gabellam deberi; nec ſiemphyteuti- 1 mirti arg. t. 6. . ad L. Coru. defalſ. Quod 11 ſi propter tertium aliquem nullus fiat, cu- jus ſcilicet conſenſus requitur, inter ipſos N — e, mol ſet. Nnd isehetnn e li uu ven cfun Unptin unie eräti inſli tnpnut e int — DDde verborum Agnificatione. 423 len leat, modò in ea cauſsàâ ſit ut valere potuiſ- ule. ſet. Nam ſi ne ſignatum quidem eſt, ma- unne Ziseſt, ut non teneatur. d. 1. 6. ff. ad L. Cornel. ntekg Ade falſ. Et actus, etſi ex poſt facto fiat ir- 13 u ritus, tamen adhuc declarat voluntatem. lenm 4 ¹.Fn. F. de rebus eorum. &c. ohidtuuc. eiet n 9H„ Lex 222. NI Hermogenianus libro 2. juris Epitomarum. ,ui wotd. . ſeeuihanl. Pecuniz nomine non ſolàm- uIH numerata pecunia; ſed omnes res, “ . X — 1 Eentes et tam ſoli, quaàm mobiles . & tàm S kunnn corpora, quàm jura continentur. dus hne Vide ſuprà in! 5. & l. 178. b. k. . Lex 223. Cocnno . . Paulus libro 2. Sententiarum. c hubc⸗ . ri Latæ culpæ finis eſt, non in- s telligere id, quod omnes intelli- en. N. gunt. H en D D varios juris effectus, quos culpæ 1— Genſi parit diverſitis, dij udicandos ſcien- dum, appellatione ejus generali, ac latà ſi- D iſicati . . ſ. N. Snificatione etiam dolum contineri,. ma- nnon Sna enim culpa dolus eſt. I. magna. infra. h. t. 2 4:4 . Pralenisner adiirtlen Poteſtque definiri, eam eſſe cum nid al⸗ ter, atꝗque deberet, admittitur aut omitti.· 2 tur. Sed in jure plerumque culpa dolus opponitur. Hic malignam animi inten- tionem; illa negligemiam, i incogitantiam⸗ imprudentiam, imperitiam quoque conti- net. Etſi utrumque tàm committendo, quâàm omittendo contingat: tamen in do- lo tantùm „quid animus commiſerit, in culpâ quid omilerit, ſpectatur. Hic dili- J gentia omiſia eſt, illic malignitas admiſſa. 3 Vnde fit, ut dolum ſequatur infamia, cul- pam non item: S. ſuſpectus l. de ſuſpelt. tut. ob dolum in litem juretur, non etiam ob æſtimatio eſt fgcienda. Cæterum etſi la- , 4 tiſſime patet culpa, ut infinitæ in illam ca- dant differentiæ, tamen in tres illos com- muniter receptos gradus diſtinctionem fieri fortaſse non eſt abſurdum. Nec mo⸗ Parum enim attinet; urrum ſpecierum, an raduum, an quovis alio nomine utamur. culpam; I. 4 in f. f de in lit. jur. ſed à judice ²½ vet, quod majus & minus diverſas ſpecies non conſtituunt. . ſin. fj. de ſund. inſtruct. t novum non eſtin jure, ſpecies appellare di fferentes, quæ g gradibus tantùm diffe- runt, etiamſ ſpecie conveniant. ſufficit enim differre eſtectbus, quò ſolum Iure- 6 Sonſulti reſpezerunt. Effectus portò po- tiſſi⸗ 1 — — hmun Pan ntin twume nodun diunu lltterel Gcni Kuenn lamente leconmn Uenenco . lerom Wun R De verborum ſignificatione. 41 um gutl tiſſimum in eo cernitur, quod contractus I pari ratione in triplicem cadunt differen- e tiam: & alii ſolum accipientis, veluti com- nimiin modatum; alii ſolius dantis, uti depoſitum; euHh alii utriusque gratiâ fiunt. Dolus quidem 7 en. ubique præſtandus eſt, cum æquum non GnII ſit, dolum ſuum cuiquam prodeſſe. l ita f-. unIh dearbitr, nec alteri nocere. I. electio 26. f. ℳ— umni abſente f-. de noxal alt. Vbi verò dantis ſo- 38 n Heh lius verſatur utilitas, non niſi lata cul pa; ſi· gnin nn bique imputabit, qui diligentiori non de- S ime it. S. prateres I. quih, mod. re contrah. eblig. Si 4 ſolius accipientis, etiam levifſima culpa:2 lon einm quæ tacité videtur eſſe promiſſa danti, cum diHX nullum ex conceſſione commodum ha- deme beat, utique aliter non conceſſurus. arg. . ſi zinln c ſervus communis §. circa f. de ſurt. D enique 10 Nesle ſi utriusque, ex culpâ quidem tenetur, ſed Indun — non leyiſſimâ. I. ſi cum venderet S. venit aua. is contrab. . cum autem Inſtit. de emt. I. ſi ut certò ul ℳ. S. nunt videndum f. commod, In locatione 11 endt tamen rerum fragilium aliud receptum eſ- nine utmue ſe communiter tradunt . §. candactor & zht ctsthelne gloſ. 1. de mand. ut & circa precarium, quod nun ⸗ revera contractus non eſt, l. interdidum 14. n. i F de precario, & vel hanc ob cauſſam à cæ- unH terorum contractuum condtione ſepara- rme tum videri poſſit. Aliam rationem aſli- dd enat 4 42²26 Praælectiones ad titulum gnatl. quaſit um 9.§. ilud f. de precar. Certè poſt redditum interdictum levis quoque culpa venit. l. eum qui /4. F. is qui precario f. de 12 ſurt. Ex ſuperioribus autem apparet, cul- p latioris, latiſſimæ, levioris & c. gradus ad judicis quidem arbitrium informan- qum, non autem ad juris differentias con- fſtiituendas pertinere. De aliis locus erit dicendi in I. contractus f. de Reg. lur. Amicos appellare debemus, non levi notitià conjunctos: ſed quibus fuerint jura cum patrefami- üiUas, honeſtis familiaritatis quæſita rationibus. 11 Vm amicitiæ ratio plurimis in nego- tiis haberi ſoleat, ut pòſt dicetur: ſcié- dumn, non quamvis leviculam conjunctio- nem, ſed majorem ac ſolidiorem, publico teſtimonio æſtimandam, ſpectari debere. Iudex ob amicitiam, quam cum parte ad- versâ colit, tanquam ſuſpectus recuſari po- teſt: c. accuſærores 3. quæſt. 5. C. cum R. ext. de off. deleg. non tamen ob quamlibet. arg. tex- tus hujus. Judicis igitur arbitrio hoc relin- gui debet. Menoch. lib. 2. de arbitr. jud. quæf. — enn caſu (aſulfl ctiamlnet genlilt d ti Nern Eienin lenicgnt nfugh⸗ Cunepoca ladkl-⸗ üuinuii Uitlberee Nn Eeniber ſotlein ſigt uNIui in li Etemhtl 1 gn Z 4 — 4. ( pparentt c. gr⸗ inkonmn. tentis al⸗ lis beu en gebeme Cos: A. Atrefun. agei innege Eetur. vnfunctt⸗ n,pbie 1 gebere e ⸗ lniſo., hoeteln⸗ s 1 ”M — —— — taſu/I2. Amicus amici cauſſam nr,. e 1 — i cauſſam aCturus ettiam ſine mandato admitti d„ iutiif r” titur. Iaſ. in l. exi gendi. C. de procur. arg. I. ſed & be perſonæ ff. cod. tit. Etſi hoc in Camera receptum eſſe neget Gayl. lib. 1. abſ. 137. num. 3. Cumꝗ; de abſentis præ judicio agitur, amicos ejus De verborum ſſgniß catione. 44y vocari oportet. l. fin. . ubi pupiſtus educ. l. ergè 22. f. ex quib. cauſ. maior. Ac licet amicus ami⸗ cum provocatum defendere non teneatur: Idim Gail. lib. 2. obſ. 110. num. 9. tamen à pœæ-— . .,A „ „7 . . naâordinarià homicidii excuſatur, ibid. ut qui delibercto animo occidiſſe non vide- tur. Meneoch. d. I. cent. 4. caſu 364. Dona- reitem libertus bene merentibus amicis poteſt, etiamſi patroni portio minuatur. l.9. ſ. fi quid in fraud. patroni. Deniqne u. utrum ob amicitiam teſt monium redda. tur minus idoneum, religioni & pruden- tiæ judicis permittendum eſt. Bald. in l. eog C. de teſtib. l. 3. in pr. f. e.d. Etſi aliis omni- modè ſuſpectum ejusmodi teſtimonium videatur. Certè vir gravis & conſtans nusquam non veritatem amicitiæ potiorem habe- it. 6 . 42 8 Praledliones ad titulum Lex 224. venuleius libre 7. Stipulationum. Vinculorum appellatione vel 2 privata vel publica ſignificant. cu- ſtodia vero, tantùm Publicam eu- ſKtodiam- Iberum hominem in privatis vinculis detinere nefas eſt. I. un. C. de privat. car- cerib. inbib. l. ult. ſ. quod metus cauſſa. Pu- . blicos autem carceres magis ad cuſtodiam iecorum, quàm ad pœnam & vexationem com paratos eſſe, vel ex appellatione cuſto⸗ diæ apparet tl. aut damnum. §. ſolent j. 4eyæ- nig, ut & catenas illis reis injicere, niſi con- victis, non liceat. I. 2. C. de exhib. reis. Vn- 3 de & carceris ſqualore & catenarum acer- bitate reos vexari Conſtantinus prohibuit, ſed ſtatim quæſtione habitã, noxios puniri, innocentes abſolvi. l. 7. C. de cuſted. zeorum. Notandum denique, carcerum cuſtodes te- nexri, ſi rei aufugernit eadem nimirum pœ- nâ, quàâ, qui elapſi ſun, tenerenvur, l. . C. d.t. Et ob privat ca debita neminem in car- cerem comping idebere: l. nemo. C. de exa- Ger. tribut. lib. o. Etli id licere videatur, ni- ſi quis bonis cedere paratus ſit. l. i. C. qui bo⸗ S . 2 nis iitcel Diwirun umt lurt “ nlum Netie lini⸗ iotc tine run, de llente liene en len Kunn n unn tenbe ipten Comnl eaden inele gede Pie Adn —. tartun. ltoneſe. ſticant. c. Mlicamn t. ratis ene (Mnmi (. aſe d cukkodn. rerationet . 1 auonechl ſlenſ tete, lrr. i. V atucn Ael⸗ S D8105 Untn ſa “ entl zimivn retginche ,4 enur- ,.l. N 9 8 nircel. Sed prior lex recentior eſt, ipſius nimirum Conſtamtini; ut ei meritò ſtan- dumſ ſit. de verborun ſanißttarione. 423 —— . — — ex 227. Trpbeninit libro 7. Ddiſputationum. Fugitivus eſt non is, qui ſolum conſilium fugiẽdi à domino ſuſce- pit, licet id ſe facturum jactaverit: ſed qui ipſo facto fugæ initium me- tê deduxerit. Nam & furem;adul- terum, aleatorem, quanquam ali- qu ſignificatione ex animi propo- ſitione cujusque ſolà quis dicere poſſet: ut etiam is, qui nunquam aliénam rem invito domino fub- ttaxerit; nunquam alienam ma⸗ tremfamilias corruperit, ſi modoè ejus mentis ſit, ut occaſione datà id commiſſurus ſit: tamen oportere eadem hec crimina adſumto actu intell gi. Et ideò fugitivum quo- que & erronem non ſecundum pro- poſitionem ſolam, ſed cum aliquo actu intelligi conſtat. X 2 /. D 4 30 Praledliones ad titulunms Iſi voluntas & conſilium maleficia di= — ſunguat, atque adeò illud magis, quàm ipium factum ſpectandum ſit: c. non omnis * J. quæf. 5. tamen, cum de civili diſciplin? quæ ſtio ett, nudam voluntatem plecti non oportet, & cogitationis pœnam nemo pa- ti debet?l. cogitationis f. de pœnis, alioquin nemo futurus eſſet innocens, pœnarum- que ſeveritas, quæ publicæ tranquillitati ſervire debet, univerſam Rempublicam, imèò univerſum mundum eſſet everſura. Adeoqe etſi quis, ſe Titium occiſurum eſſe, ja ctaverit, isue poſtea ſit occiſus, non oportet illum ex hoc ſolo condemnari: ſicut nec ideò, quod poſt homicidium Patratum, ſeſe ejus authorem eſſe, jacta- bundè dixerit; uterꝗque tamen caſus ad tor= turam eſt ſuſſiciene, ur in Ordin. crimin. Im- Per. Car. V S. 12. ſuh tieulo. gemein anzeigung/ deren jegliche allein zu peinlicher Frag ge⸗ nugſamb iſt. Cæterùm in atrocioribus nee voluntatem etiam impunitam eſſe opor- tet. I. quis quis C. ad b. Iul. Maieſt. tůùm quod Reipubl. ſecuritas ita poſtuſat; tùm quod voluntas etiam atrox ipſa ſit enorme flagi- tium. In cæteris ad actum aliquem per- veniſſe ſufſicit, cum appareat, per eum non . . . 6. ſtetiſſe, quò minùs per ficeret· Adeoque qui arma ad hoſtes Im perii devehit, etſi ad- hue 4 toc intu ponminn kr.hul qguinin Gina W”MMUM De verborum fignißicatione. 4 31 4, . . H 2. 5 ddeffin⸗ huc intra limites Imperii deprehendatur, men non minus puniendus eſt, ac ſi perveniſ- E ſet. Fac. lI. cotem. S. dominus ſ. de public l. 3. S,s dii gui volens F. de re milit. I.1. G. fin. F. de extraord, n earmm crimin. MVl mhenon. „„ . PEe. Paulus libro 1. Manualium. hlen Magna negligentia culpa eſtt eein magna culpa dolus eſt. n Occ Mun tooſon M Aa negligentiam, ſive levem 1 oecennum culpam erudite Oelſus definit in Uoccein k. quod Nerva 32. f. depeſiti, cum quis non ad nceh eum modum, quem hominum natura de- luim ſigderat, diligens eſt, ut qui fores negligenter GH occludit, aut ignẽ indiligéter aſſervat, & res enzegneng furto aut incendio pereunt. Magnam veròô 2 egg ſive latam culpam „cum quis minoremfe- nistee bus alienis, quam ſuis „curam & cuſtodiam leeaa . adhibet, quam ſpeciem in dolum incidere ungr idem Celſus voluit. Simplex autem ne tuocu gligentia, leviſſima culpa eſt. Negligens unei⸗ Eenim eſt, qui non exactiorem rebus, quas en t⸗ alieno beneficio habet, quàm ſuis, adhibet eunnet curam. Cæterum cum lata culpa dolus ie eſſe dicatur per text. bic & d. I. quod Ner vâ, el quæritur, an ſicut ob dolum infamia irro- H JU— òòMD 4 2 Prglectiones ad titulum gatur, & in litem juratur S. ſaſpectus 6.l1. de ſuſpect. tut. l. in actionibus. 5. S. ſed in his fj. de in litem jurando, ita etiam ob culpam latam? Et apparet ex hoc textu culpam ſimpliciter prolatam de levi culpâà accipi, quod & Al- ciatus hic tradidit, tametſi hoc ipſum in- ſtantiam pati videatur. In dubio tamen, ab eo, quod frequétius eſt, recedi nõ opor- tet. Sêcundum quod dicendum etiam ob latam culpam infamiam irrogari poſſe. gl in d. S. uſpectus, etſi Alciatus hic contradicat; ſecutus fortaſeè gloſſ. ſibi contrariam in d. Ly. Quod & in juramento in litem multò magis quis dixerit, utpote ubi de pecunia. rio tantúùm præjudicio res eſt. Vt in tantâ variatione tutiſſimum ſit, ad judicis arbi- trium rejicére, quænam culpa tàm lata & effula videatur, ut pro dolo haberi debéat. arg. gl. in Auth. præterea G. de unde rir. & ax. & gl. in c. ſtatutum S. inſuper, in verbo, paucis. de reſcript. in 6. cum ſemper culpam aliam alià graviorem eſſe contingat. Fac. I. liber homo F. 7. f. dé acquiv. rer. dom. Illa di tinctio negligenda non eſt, ab omnibus recepta, in civilibus quidem latam culpam pro do- lo haberi; in criminalibus ſecus: per l. 7. f. ad L. Corn de ſcar. In his ſiquidem exten- ſio facienda non eſt. l. interpretatio f. de pæ- 7 nit. Et dolum directum, cui pœenæ ſtatui ſolent; Ne ſolend lee udebotund 0 hirt lojglti imfennkwe 9 hena ſe ſocchiselt,. gorlecr Unlani, Den en nun 1 . itligeeli Plilſen. ſelant e bfitzent ☚ ſaheäuill ſolent, ſccleratiorem eſſe palàm eſt, „qum ſin hufin. lanluand n ſmlet iguol hoc ihluni⸗ dubio untt ce nö. Wumn etand. wil, e n llen contkmmmin viölte lennt thicepenin AN. Vr Gdn uuti 1 Uatn bebenien N 161 nn aleun , H 1. ae V dtudh ibustein lömei in Aohetl, niee eut , peru ſMℳι Dererlorun Feniſicatione 4 33 = indefinitum illum, qui modò longià ůs, mo- d Pro jüs abeſt à certo & deſtinaro do- lo, quie irectũ animi conſilium, non vagum impetum habet. Porrò cum exemplo res 2 pernicioſa videtur & nudæ culpæ proba- tio d eilis eſt, non minus quam dolus di- Fectus puniri ſolet, ut in aromatario, qui temere venenum dedit; 1. y. S. alia fj. an L. Cornel. de ſiar. ut in commentarienſi SS eſffusà negligentiaâ retus ex carcere el lapſus eſt. I. pen. C. de cuſtod. reor. Atque hinc il- lud quoque coſligi poteſt, verius eſſe per- latam culpam induci malam fdem; il. l. quo4 Nerva cum paria ſi ſint intelligere & del fe intelligere l idem juris §. 1. f. ad L. Aq il. l. uod te f. ſi cert. pet. Nec huic ſententia ad 10 verſatur l. ſed & ſi S. ſcire ff. de petit. hæred. ub juris error malam fidem non inducit. Nec enim error juris protinus lata culpa eſt, ſed in iis tantùm caſibus, ubi jus igno⸗ rare non n licet. paulut libro 3. Manualium. – Ex illa parre edicti, Tum guem éi baredem AGe oportet, hæredis hæ- Ee Sæzæ fedi- l 434 Pralectiones ad titulum redibus bonorum poſſeſſio non- Item in ſubſtitutione, his ver- defertur. bis, Quisquis mihi hæres erit, proximꝰ hæres tantùm ſignificatur: imòô non ſcriptus. F T Fredis appellatio regulariter non ad primum duntaxat ſucceſſionis gra- dum, ſed ad omnes in infinitum ſequentes pertinet. l. bæredis 67. ſupra. h. t. l. qui per ſuc- ceßionem f. de R. I. adeoque quæcunque ju- ra aut beneficia quis ſibi hæredibusque ſuis acquiſivit, non de primis duntaxat, ſed de omnibus egiſſe intelligitur. Et cui lega- tum aut ſideicommiſſum datum eſt ‚ſi hæ- redi tantum aut tãtum daret, hæ redi dando relictum conſequitur. I. paterfamilias. 76. f. 3 de vulg. & pupill. Sic qui hæres ei fuit, qui Ti- tio hæres extitit, ipſi quoq; Titio hæ res eſſe videtur, ut omittere ejus hæreditatem non poſſit.l. ſi quis filiu:fam. 7.5. fin. f. de acquir. ha⸗ red. Et cum defuncti poſſeſſio æredi prodeſſe debeat in uſucapionibus, §. diuti⸗ na I. de uſucap. proderit et'am hæredis hæ- redi & ulterius. I. 20. F. eod. tit. Hxe Nf Hrcc 1sconen ſc inlktut, 4 ſererftrnn Uunrdnberee ſillen i rfünten tantùm proximus hæres, ſed etiam inhun benlgie V e ,1 Glillono, ,e . 1 (uimmtn lellio . tione,u eritro tur-ion es ſed ti dpup. ubſt. Nam & incerta eſſet hujusmo- — De verlborum ſignißicatione. 435 Hæc omnia, niſi aut lex, aut volunta - — tis conjectura aliud ſuadeat. Qui enim ſic inſtituit: Qui mibi heæres erit, idem filio mes heæres eſte: non de omni, ſed de inſtituto tantùm hærede ſenſiſſe intelligitur. Et ideo ſi flium Titii inſtituerat, atque ita Titius per filium hæres factus ſit, mortuo poſtea hilio, Titius non erit ipſius Hlii teſtatoris hæres. . qui iberis. S. hec verba ff. de rulg. &G di ſubſtitutio, ! ſciendum 70. ſupra. h. t. quæ legibus improbatur.I. quoties. ff. de hæred. in- Rit. Aliter interprétantibus, inimicum te- ſtatoris hæredem ei fiefi, idque ex volun- tate eius contingere, dicendum erit, quod utique eſt abſurdum. Lex quoqueregu- lam limitat. Vt cum alienationis prohi- bitionem hęredibus factam, ultra quartum⸗ ſaduin extendi non patitur: Novell. 159 t uſumfructum hæredibus relictum ad primos hæredes arctat, ne inutilis fiat Proprietas. I. antiquitas C. de uſufr. Ita pari- ter edictum prætoris ad ſucceſſionẽ vocat agnatos, quos ei hæredes eſſe oportet, non etiam agnatorum hæredes, qui fortaſſe nul- lo jure defunctum contigunt: niſi fortè jus deliberandi in hos transmiſſum fuiſſet. l:emancipata. C. qui admitti ad bon. poſ. & ibi gl. Ee à Per- 43 6G6 Prelectiones ad titulum Pertinet hoc ad lun. f. ut ex legib. Senatusye con ſult. bon. poſ. detur. Lex 225. Paulus libro ſingulari de Cognitionibut. Municipes intelligendi ſunt, & qui in eodem municipio nati ſunt. doymicilium habent, munerum & hono- 2 rum expertes. Et cum jus municipii non uno modo acquiratur, ſed manumiſſtone, adoptione, &c. nativitas quoque modus eſt & quidem principalis. I. 1. f. admunicip. 3 Illud notandum, militem ejus civitatis, in qua ſtipendia facit, civem & municipem fieri. 1 municipes 23. S miles ubi. gl. F. ad muni- 4 cig. Quod ad Profe ſſores ceu togatos mi⸗- lites, quamdiu ſtipendia faciunt, extenden- dum eſſe Bart. ibid. docet, ut jure civitatis gaudeant, etſi ab oneribus immunes ſünt Et id ipſum in Ecclefiarũ miniſtris obtinere oſtendit idem Bart. in l. 1. num. 3. & 17. ceod. zit. ILex 1 Mnicipes incolisetcoionisopponumt- Coloni regũtur jure ſue metro poleos: Municipes ſuis legi b. utuntur, muneris tan- tüm honorarii ſunt participés. Incolæz Den Mue behenng,n werla to anoſeria Rn Unucton lenhers l I lftygen Cnr n 4 orun, eprce u ſ uun1 u n⸗ n leeb.leuue . Yiiinlt Nbopponnt. eend inu ii nmmin golt Nt 11 1 Are Gnterte 3 1 gunicy⸗ B ,M .A uttgrif 6 nt tentui 1 ⸗ in lagt Gil, 4 De verborum S 4 ½7 Le-x Paulus, libro Gacerla⸗ 6 Tacitis fdei- commißis. . Trantadta finitave intelligere- debemus, non ſolùm quibus con- troverſia fuit, ſed etiam quæ ſine controverſiâ ſunt poſſeſſa-. Lex 2z0. Idem libro ſingulari ab Senatuscon- fſultum orftianam. Ut ſunt judicio terminata, transactione compoſita, longioris temporis ſilentio finita. T Ransactionis appellatio generalis eſt & ſpecialis. Generalirer omnem omninò modum comprehendit, quo tol- litur actio, ut in l. /j. S. conventionis: juncta gl. in verbo, tranßgendi f.. de pactis. ſive quo rece- ditur à negotio, ſuper quo lis fuit, aut eſ- ſe potuit. Vndéè ſive judicata res ſit, ſi- 2 ve præ ſcriptione finita, transa ctum vide- tur: l. ſeq. aut ſi pactum intervenerit, I. f inſtituta. 27. in pr. f. de inof-. teſt. aut alia ali- qua compoſitio. c. ſuper eo ext. de transact. e 2 In 3 In In ſpecie verò eſt certum aliquod con- 4 yaledtionet ad titulun ventionis genus, quàâ dubius litis ſive mo- tæ ſive movendæ eventus, certo aliquo dato vel retẽto remittitur. l.i. f-.de tranſact. l. trantaftio. 35. C. eed. Ergo nec pactum eſt. fſiquidem hoc gratuitum eſſe ſolet & de re certâ ſteri d. E. j. & omnes omninòèͤ con- ventiones continet: k 1. ff. de pactis nec res judicata, nec præſcriptio, quæ dubium litis eventum non continent. Imò ne tranſi- 5 gere quidem licet poſt rem judicatam, & 8 in da l. 2. Quæz ſententia vix admitti poſſe quicquid ex ejusmodi transactione fola- tum fuerit; repeti poteſt, tanquam inde- bitum. I. eleganter 23. S§. ſi poſt rem judicatam Ff. de condiét. indeb. niſi ſententia appellatio=- ne ſufpenta ſit, aut ignoretur judicatum eſ- ſe: quibus caſibus utique, ceu de re in- certàâ, trahsactio rata eſt d. l. eleganter. Vbi illud obiter notandum, non protin us actio⸗ ne excidere- qui doh esceptione bi com- petente uſus non eſt, quaſi donaſſe aut re⸗ miſiſſe, quod dedit, videri debeat. Dixi litis motæ ſive movendæ. Nam 7 & ſi lis metuitur futura „ rectée tranſigi⸗ tur. l. 2. C. de tranſal. Qnin etiam ſi nulla lis judicialis metuatur, ſed ſolùm externa violentia & via facti, ut loquuntur, tranſigi poſſe vult Elahe⸗ bie, allegans Bart. & Dd. vide⸗ — de X — Ptetar: 1 lf.un⸗ guiten itetpen io,en Ptkbein atſ⸗ loxe urno Cuntkenerb Gogmin eo igle, ea nefrlt lonnen 8ſe . unc 4 Dl le Ctnn Umanehe ſen ſe iͤ . e nnynſi i elnan emüni = uigde Nlen tumren biie — N ₰ ₰ . „% „ + — videtur: tùm quod Ulpiani definitio in . Hne. „» P en. H” Rin 1.1. f. de tranſact. temeré rejicienda non eſt, nsleen qui rem dubiam, incertum litis eventum Enn interpretatur ztùm quod ejusmodi trans- ctio, utpote per metum aut vim extorta, den rata haberi non debet. I. ſ. & tot. tit. F. quod elt etns cauſſa. M omiiuch LoNGIORIS TEMPORIS SI· 2 ERD LENTIO) Hoc ad præſcriptiones referen- unt qum eſt: verbi cauſsâ, qui injuriam ſibi fa- wrnn Gtam ad animum non revocaverit, de eâ dan tranſegiſſe, eamve remiſiſſe tacitè intelligi-· e rur, §. zn. I. de injur.l. non ſolum 11. 5. 1. f. eod. . un . Longius verò tempus quodnam ſit, defini. 10 ri non poteſt; ſed ex materiæ & cauſſæ con- ditione eſt accipiendum. MMM Ulud etiam notandum, rerum judi- 1 1 eeit catarum, de quibus hac lege mentio fit, un tantam eſſe ſolere authoritatem, ut ne qui- i dem reſcripto Principis infirmari valeat. Heltie , alt. C. de errore advoc. I. ult. C. ſentent. reſc. le non poſſe. Quod ita accipio, ſi reſcriptum 12 den ita emanaſſe appareat, ut Princeps de ſen- ele tentia nihil ſciverit, & quia nullam ejus in Lenle refcri pto mentionem facit. arg. l. 1.C. ut lite anlii vendente &. Cęterum cur apertè ſenten- 13 inent tiamreſcripto Imperaror tollere non poſ- ſit, nihil apparet; utique cum eam legem 6ν fibi dicere nequeat, ut priorem volunta- iti Z Ee 4 tem 14 . ) . 5„ 410 rraleſhiones ad titutum — —— tem non liccat mutare. l. guis in pr. r. de leg. 3. 4 4 plicat l. 1.§. qued n Senatus . 4d §C. Tertull. tum Præ bet. Lex zz. Paulus libro ſingulari ad enatus conſultum Tertallianum. Quod dicimus eum, qui naſci ſperatur pro ſuperſtite eſſe, tunc verum eſt, cum de ipſius jure quæ⸗ ritur. Alis autem non prodeſt, niſi natus. Onfsquens eſt, ut legitimæ hæredi- tates his reſtituantur. 7 qui in utero ff de Ratu hom. t. t. f.. de ventr. in poſſeſſ mitt. Et ſi cui legstum vel figeicõmiſſum datum eſſer⸗ * ſi nullum fihum teſtator, cum moreretur, haberet, poſthumo nato legatum expirat. l. Neratius ff. de manumiſſ. 1eſt. Nec magis 3 Ppoſthumum teſtamento præterire licet; 4 pro & c. Inde jus protimiſeos ſive retractus is, qui in utero eſt⸗ per curatorem exercet; exe⸗ Denique hanc legem eleganter ex- de quo ctiam hic agi inſcriptio argumen- quàm ſ ſi jam natus eſſet t. t. f-. de injuſto ru- De verborum ſgnißcatiene 44 — IA executio autem, dum in utero eſt, in pen- Qenti eſt. Tiraq. de retractu S. 1. gl. 9. num. 77. enteitr. cum ſeqq. Et qui filium hæredem inſtitu- 5 . Nentl tum juſſit hæreditatem tertio reſtituere, ſi . ſine liberis in poteſtate conſtitutis dece- dat, probabiliùs dicetur, conditionem de- feciſſe, ſi prægnantem uxorem reliquit. Etſi Dyno ſecus vidęatur, eò quod venter 6 in poteſtate non eſt: per l. fin. f. de aßign. lih. l. fin. f. de col. bon. tamen ex poſt facto vide- hautuci ita lex ipſa interpretatur d. l. in. f-. de aßign. elen ubert. mayximè hoc caſu, ubi veriſimiliter ee teſtator progeniem ſuam alienæ prætulit. l. elf eum avus ſ. de cond, & demon/t. I. generaliter § cum autem C. de inſtit. & ſubſtit. præſertim cum per hanc legem pro nato haberi de- nehrt, beat, quia de ipſius commodo agitur. Nam e S. pater pupillariter ſubſtituit poſthumo: ſntb I. fin. C. de inſtit. & ſubſtit. quam vis iis tan- tum, quos in poteſtate habet, ſuhſtituere n. CuMN DEIPSIIuS IuRE.) Jus 2 * intelligit commodum juris; ut & l. 7. F. de 4 ſtatu bom. ne quod in favorem ipſorum eſt nen „ introductum, retorqueatur in eorundem f odium, contra l. quod favore C. de leg. geteng ALIIS AuTEM NON PRODRST̃.) en n Ne patri quidem. Vnde qui duos habet ? Ee 5 libe- 442² Pralectiones ad titulum liberos & uxorem prægnantem, tutelas ex- cuſare non poteſt. l. 2. S. qui autem in ventre f. de excuſ. tut. Et liberi nondum nati, non prroſunt patri matrive, ut jus liberorumin- terim habeat. Paul. lib. 4. ſent. tit. 9. in prine. X Lex 232. Gajus lib. 1. de Vjrborum obligationibus. Hc enunciatio, quæ ſunt pluris aureorum triginta, ſimul & quantita- tis & æſtimationis ſignificativa- eſt. 3 pecuniam, & nummarias pecunias, verba ipſius rei æſtimationem non exclu- 2 dunt. Cæterum æſtimationis appellatio- nemad ipſius rei quantitatis, & ejus quod intereſt, pretium retuliſſe videtur Ulpia- Hoe iam: xſti⸗ nus in. I. 2. §. Kn. F. qui ſatis diſd. og. 3 loco quantitas ad numeratam pecun Bſcurum eſt, quò hoc pertineat. Ad J litis æſtimationem referri poteſt, quæ tàm rei, quàm omnium damnorum, ejusque quod intereſt æſtimationem con- tinet. I. 1. . pra emt. l. ſed & res f. de Public. act. A quo non abhorruiſſe Budæus vide- tur, lites æſtimatas definiens multatitiam quæ AI iam — nelner. in nantt ani bon rorunin Nnu erhe. ſurſi uumtr. cati Men 4 8 zt⸗ mooruc, eln (l⸗ eus ⸗ Urutn liin u nͤecr nelnd neloo ulo 1 Ulye . nin AI æſtimatio ad rem ce tam refertur. & menſura- Lex 222. Gajus libro /. ad Legem duodecim tabu- larum. , Ses er- & moretur & fruſtre- w. nde & calumniatores appel- Kei unt, quia per fraudem & fru- . arioncm alios vexarent litibus. nde & cavillatio dicta eſt. Alvire eſt eludere, fruſtrari & Vitare vis, bran delt, G rchendere nititur, à cal- Genlretnpptenenckionenmt, aintenen d anenen al Aucunt. plautus. Vbi Ey opor manus calvitur. creditori mar Gajus legem 12. tabul. quæ verſanti & ahusinſiciendi debitori tergi- die ſecus eſt u nti, poteſtatem facit. Ho- propriâ authoritate nim oportet quemq; P “ icre e lur. cum quis à magiſtratu le Mione ere, ut in bonorum debitoris poſ⸗ Iud m mittatur: t. t. f. de rebus anthor Iud. &c. aliàs cauſſæ amiſſione mulctature qaui 444 pralelttiones 4d titulum. rit. l. extat. ff. quod metus cauſſa. 4 Calvitas in l. 29. §. pen. ff. mandati pro fruſtratione ponitur. Vnde calumnia: cujus pœnain criminalibus eſt ſupplicii ſimilitu- do, in cęteris arbitraria pro qualitate delicti. l. fin. c. ge calumn. leà. ſ. eod. t. Poſt Calendas Januarias die tertio pro ſalute Principis vota ſu⸗ ſeipiuntur⸗ Otum eſt alicujus faciendi, vel non faciendi, verſus Deum de liberata & julta promiſſio, ut Alciatus hic definit, & probat I. 2. f. de policit. Inter varla autem 2 votorum genera ea quoque erant, quæ à Conſulibus, poſtquam fſcilicet Calcndis Januar. conſulatum ingreſſi leſſent, l. Publiug 36. pr. f. de condit. & dem. biduo pòſt pro ſa- lute Principum ſive Imperatorum ſuſci⸗ piebantur, de quibus hoc loco agi tempo- ris ratio indicat. Telum vulgè quidem id: ap- pellatur, quod ab arcu mittitur: ſed nunc omne c ſiguificatur, quod mit- titur. — W. * qui rem n ſuam Fiolenter ſine judice repetie- ue 8 — Aiitur. gnun tinent, inlan fbet Gſlc Crlnen Genne lume — eoge ignte ünſein N, guo⸗ , cereein undut n mniacuj eimilt. ue delch Gi, velomn elderrn4 ie ein tvun en Aan u Clendn l N .ltro ſ. cummn ſuli git py⸗ 1 de verborum fgnißcatione. 445 titur. Ita ſequitur, ut & la pis, & li- gnum, „& ferrum hoc nomine con- tineatur. Dictumque ab eo, quod in longinquum mittitur. Græca voce figuratum &πιε 1S gryX8. id'est, ab co quod est longe. Et hanc ſignifi- cationem invenire poſſumus & in græco nomine. nam quod nos te- lam appellamus, illi 6απ appel- lant. eoq ue nomine vulge quidem⸗ id ſignificatur, qu od ab arcu mitti- tur: ſed non minus omne ſignifica- tur, quod mittitur manu, aπωο r& SanXεαααοανοαρâεä, 4 jaciendo. Amoner nos Xenophon. nam ita ſcri bit. n * Xα b GPeger; Mννοασ, αα . cναοανπüWοαd⸗ *εu¹, id est, 65 té- la ſimul ferebantur, haſtæ, ſagittæ, fun- dA4 plurimi tém lepides. Et id, quod ab arcu mittitur, apud Græcos qui- dem proprio nomine 56να VoCa- tur: apud nos autem communi no- mine telum appellatur. . am- ) — T Inc manifeſta eſt ſententia §. lex cor. 1 1 1 nelt⸗ I. de publ. jud. quæ eum, qui am- 446 praleſftione: ad ntulum ambulavi- cum telo hominis occidendi caulſsâ, punit ac ſi occidiſſet. quod tamen de conſvetudine nuſpiam ſervari commu- & mier traditur. Paulus teli appellatione omnia. exquibus ſaluti hominis noceri poſ- ſit, accipit. I. fin. ſ. ad L. Iul. de vi publ. Quin S& fuſtis teli appellatione venit. lſi pignore S. 3 Jurti. ſſ. de &s. Porrô Maje ſtatis læ ſæ tenentur qui conveniunt, quò armati ho- mines cum telo lapidibusv in urbe ſint; uivé hoſtes telis, equis, pecuniâ adjuve- 4 lum tutandæ ſalutis ſuæ cauſsâà gerunt, non videntur hominis occidendi cauſsàâ porta- re, l. hi qui S. ult. f. ad I. tul. de vi publ. Lex 234. Gajus libro 2. ad legem duodecim tabularum. Quos nos hoſtes appellamus= eos veteres perduelles appellabant, per eam adjectionem indicantes, cum quibus bellum eſſet. 4 7 Oc loco notandum, in bellis civili- bus hoſtilitatis jura locum non ha- bere. I. i quis genkem 21. F. de captiy. Invi- cem rint. l. 1. 1. cuiusque ff. ad L. lul. Majeſt. Qui te⸗ ön— cemip busen elome eutunk Cntt üteut Heniustn l En V inh miapolt ebnnr Man at l nen AWorn 1 r n Qun hin les g ſa n, „ S —— —,— e ver hor eri S. — 42— “ naäini cem igitur capti non fiunt eorum, à qui- Adun brus capti ſunt, ſervi, nec poſtliminio opus m onm eſt. nam etſi Reſp. læditur, non tamen in r exitium Reipub. contenditur. d. lI. 2. Et 2 eneen cum perduellionis rei, lege Iulia Majeſta- S nd tis teneantur: I. fin f. ad L. Iul. Majeſt. ge- rliſhng neralius tamen eſt Majeſtatis erimen, Helinu quàm perduellionis. Hoc adverſus ipium -z une tantüm Principem aut Rempubl. d. l. n. n une ſ illud etiam advecſus Conſiliarios ejus com- Cunl i. mſttitur. I. . C. eod. tit. Ex illo damnatur me- 4 r moria poſt mortem, atque adeò liberi quo- renun que damnantur, bonaque publicantur: ex lenm. hoc non item, ut oſtendit Beer. in tract. 1u ge ſedit. in 6. præſupp. in Locuples eſt, qui fatis idoneè ocuples eit, qui latis idone habet, pro magnitudine rei, quàm velan actor reſtituendam eſſe petit. nl 1 Irca ſatisdationes oportet fidejuſſo- 1 die res dare locupletes, non utique abſo⸗ lute reſpectu pauperum, ſed reſpectu rei, öid cujus gratiàâ dantur. Id enim ſolum ſpe⸗ ß „Saatur, ut in poteſtate ſitactoris, utrum de um bitorem ipſum, an verò fidej uſſores ejus, 6 . res debita non reſtituatur, conveniat. 9. 16 . Inſtits 1 443 praleſtiones 44 tiruum —☛ — Inſit. de ſatisd. Nec tàm ex Pcültatibus, quàm conveniendi facilitate locuples Xſti⸗ 4 mandus eſt. I. 2. f. qui ſatisd. cog: Rixoſus igitur fidujuſſor a aut præpotens non vide- bitur idoneus: neque enim vel facültares vel dignitas tantù m ad fidem valent, quan- tum benigni mores. I. 27. S. oum reliquis I. dé tut. G curat. dat. §. 2. Verbum vivere quidam putant ad cibum pertinere: ſed Ofilius ad Atticum ait, his verbis & veſtimen- ta & ſtramenta contineri. ſine his enim vivere neminem poe. IGus appellatione non cibaria tan- tuͤm & poculenta, ſed veſtem, habita- tionem; quicquid omninò homini advi- tam ſuſtentandam pro qualitate perſonæz eſt neceſſarium, contineri oſtenſum eſt lu⸗ Fa. . 73. h. t. & ſeq. Gajus in 3. ad legem duodecim tabu- larum. Ferri propriè dicimus, quæ quis ſuo corpore bajular. portari Ear X dete⸗ a, qurcen 6 rrun I M . nn Sntt Ultloottar eftpett ſ inete, nſit ble⸗ lect. Ihnt nClnnte floms MN a: N utad tellirte Unnes int um N e lun kailunn elochle Le Nint. tens nonſe mn ſel ilr n venpgun minfilni 5 ea, quæ quis jumento ſecum ducit. Agi ca, quæ animalia ſunt. 8 Tatutorum verba proprièe ſunt accipi. 1 enda. Late Alex. tonſ. gz. vol. 2. Quod ſi ſtatu um annonam extra territorium aut arma ad hoſtes exportari Vetet, non oportet verba captare, ut hacte- nus ea exoortare liceaât, quatenus huame- ris ferri poteſt, ut quidam voluerunt, Al- ciato teſte. Ratio namque ſtatuti commo⸗* dum Reipublicæ, non devehendi modum ſpectat. Fahbros tignarios dicimus, non eos duntaxat, qui tigna dolarent: ſed omnes, qui æ dificarent. Vm tigni appellatia ne omne genus — materiæz ſige ficetur, ex quò conſtaut æ dificia: I. tigni 6. infra. b. t. conſequens eſt eſt, ut hàc ſege dicitur, fabros tignarios omnes intelligi, qui extruendo ædificio operam adhibent. H Gajus libꝛo g. ad legem duodecim tg- bularuuaoncm. Qui venenum dicit, adiicere de- Ff bet, 9 — 450 Pralectiones ad titulum bet, utrum malum, an bonum. nam & medicamenta venena ſunt: quia eo nomine omne continetur, quod adhibitum naturam ejus, cni adhi- bitum eſſet, mutat, cum id, quod 2* nos venenum appellamus, Græci Oaâonαοαν dicunt. Apud illos quoq; tàm medicamenta, quàm quæ no- cent, hoc nomine continentur; un- de adjectione alterius nominis di- ſtinctio fit. Admonet nos ſum- mus apud eos Poetarum Homerus. nam ſic ait: S X N G 7* agkα π7 α „ εα va, Xα α Aνπειαι¾ id eſt, Venena multa quidem bona mixtas; multa autem noxia= 1Ongꝗé atrocius crimen cenſetur ve- neno, quam gladio occidere. I. 1. C. de malef. & mathem. Vnde licet legi Qorne- liæ deSicariis ordinarig derogatum ſit com- muni & generali conſvetudine, in ejus per- ſonàâ, qui cum telo hominis occidendi cauſsâ am bulaverit, etiamſi ad actum alè- quẽ maleficium nondũſit progreſſum, per ſup: dict. l. ſi calyitur S ſin. h. t. I. is qui cum te- vdo de⸗ C al en ſenenunins ert tinn Et hhent Xenmtan (eumnhen lannelene Cdnernnta 1 fhunnnt, uwhün Dentets len — Donom m ſumg eenurt as,elatt UNL , mis, e⸗ Gillos an e 1 un en Uunenturu tommnc⸗ jet 01 . Homen. a ut 1 . uA M 0 tellmn Clere 110 legin⸗ tumhit ne ingoſt S Aun- iß 1 De verborum ſignißcatione. 4 1 lo C. ad L. Cornel. de ficar. tamen de eo, qui venenum in necem alterius præparaverit, erſi nihildum nocuerit, diſputatum eſt. Et frequentiùs teceptum cſſe volunt, ut & hic arbitrarie extra ordinem puniatur. Cæterùm ſi jam propinaverit, morfs tamen ſecuta nõ ſit, non Pputem errarc eos, qni or- nariam pα am in eum conſtituunti tuin pfopter crininis attocitatem; tüm quod is actus propinatienis conſi mmastioni pro- quo maleficiuch ſuum abſblvat; traditum- que ſit pro regul4, in altrocioribus crimini- bus conatum ad proximum actum dedu- ctum ordinæzrià pceni dignum eſſe. Corart. bart. 2. reled, in prt. iaum. it. Conſtat autem, Veneficium aliis homicidus eſſe atrcius: quòd hæc communiter illud proditoriè & plerumq; ſub ſpecie amicitiæ, fiât, adeoéꝙ; minus caveri poſſint. Balad. in l. nemo. C. de ſum. trinit. Veneni quoque mali emtionem nullam eſſe Gajus voluit in l. quod /apè §. herciſcundæ id inter cohæredes dividi patietur. lI. 4. f. fani. hezciſce. hæc enim & hujusmodi, velut & libri improbatæ lecto-⸗ His, protinus corrumpenda ſunt. d. I. 2. §F. 1 t carceris cuſtos, ſi venenum in carcerem ififerri paſſus eſt, quo rei ſeſe ſup Plicio ſub- 4 . 2 1 1 Bo ximus eſt, ut nihil reſtet aliud ve efſco, 6 Ff 2= tra- 45 2 Ppraledliones ad titulaum —RMW—è traherent, judicis arbitrio punitur. l. 7. f. de nenum filio dederat, ut patrem è medio tolleret, etſi is dare non potuerit, ultimo tamen fſupplicio afficitur, nimirum ex L. Corneliâ de ſicariis. I. 2. in fin. juncta gl. ibid. 8 f. ad L. Pomp. de parricid. Quod hanc ratio- * nem habere poteſt, quia in officio deliquit, atque adeò gravius & perniciosiùs, per ſu- prà dict. in! magna 226 .H. t. Facit l. 3. in pr. & S. alio. F. ad L. Corn. de Kcar. 3 §. I. fractus continetur, ut Javolenns ait: exemplo græci fermonis, apud quos omnes arborum ſpecies Kzαινα appellantur. 1 A Lienum fundum invito domino non A licet quidem ingredi, venationis aut aucupii gratia: l. divus 16. F. de ſervit. 7uſt. praæd. l. gzer agrum. C. de ſervit. licet tamen glandis legendæ cauſſa. I. an. F- de gl. leg. a Quod ad omnes fructus propter rationis tùm de caſu frequentiore edictum conce- 3 ptum eflet. Igitur cujus arbores in alie- num 7 cuſt. & exhib. reor. Certé Medicus, qui ve⸗ Glandis appellatione omnis ſimilitudinem ICti porrexerunt, cum tan- R. SMNH emn uscn horon enben ini ſendis aun⸗ germitnni menuire leun NrI/ Duobre Pemlrit = innt Ceintan Montnee, Utmtin n mitiin 1 Ehlitten ugſeun Mwuren: Hlhnen Mobnnnnt lhen — ———MW hniurly eliciz dui Anten N Mrleit,Uin Dimmmeih in il in Nod hII. — . H 1 fhcioceint siigher Etl zu, ⸗ ane nn 1r erlend noni i . In He oGominol ebltiontt leſniH ,. Mam N e v Cn ales14 6 1 Iulianus in I. qui pignoris 26. ff. de acquir. poſſ. probaturus precarii rogationem, quæ aliss De verborum Kgnifcatione. —☚n A nn 8 ð e num hortum aut fundum ſupernè pro- pendent, judicis officio cogendus eſt, ut fructus cadivos legere certis temporibus permittat, niſi ubi conſvetudo eſt, ut pro- minentia ſint ejus, cujus ſolo ſuperim- pendent. YY Lex 23y7. Gajus libro 5. ad legem duodecim ta- bularum. Duobus negativis verbis qua- ſi permittit lex magis, quàm pro- hibeat: idque etiam Servius ani- madyvyertit. nes haberi vim affirmationis, pro conivetudine regionum uſuque loquen- tium varieè limitari debet. Vt Ulpianus, 4 cum dixiſſet eum, qui in loco cõmuni æ diſi- cat, etiamſi ex loci vitio dam num timeacat, non tamen cavere cogi poſſe, niſi de ope- ris tantùm, non verò loci vitio, addit: quis enim dubitat neminem eſſe à quo ſtipuletur, in- dem nitatem ſcilicet, cum nemine mihil faiente locus ipſe publicus damnum inferat ſud natur. l. fſuminum 2g. in pr. f. de damne infect Pariter QE vulgò rradi ſolet, duas negatio- 1 4 32 7 4 1 4 rraleſhonis ad titulum 4 — K ulucapionem impedire ſolet, in perſon: tamen debitoris eandem non im pedire, ait: Cum poſſeſio creditoris non impediat capionem, longe minus precarii rogatio impedimento eſſe 4 hon debet. Quin & Plenior eſt aliquando 14 ſimpl ex affirmatio, quàm dquplex negatio. Vnge minus eſt, non nolle', quâm velle. quod ſaſ⸗ Giammatiei tradunt. Cæte- . rum del egis permiſſione, cujus hoc loco ſit mentio, regula perutilis eſt tenenda, multis loçis ab A curſi inculcata: Omnia cenſeri Permiſſa; „quæ non inveniuntur prohibita. l. ab ea . F. de probat. l. R quæramus 2. F. ui teſtam. fac. l. tzec non 25.§. quod eius F. ex quibus cauſ. major. Cum enim libertas juris ſ⸗ Pt naturalis, S§. 1. Inſtit. de jur. perſ. me- rirò quod ea pręſumitur, donec de prohibi⸗ 6 uone doceatur. Ex quo efficitur, proba⸗ tionem illi, qui atum ait prohibitum, in- cumbere; non ei, qui permiſſum. Siqui- dem negantis prohibitionem per rerum nat turam nulla ſit probatio. l. adior. 23. C. de 7 probat. Qui nihil obſtat l. 1. l. 3. in ſumma. F. de colleg. ikic. ubi omnia co llegia prohibi- ra eſſe Pproponuntur, niſi quæ probantur eſſe permiſſa. Poſtquam enim ſemel lex collegia, urpote periculoſa Rebuspublicis, genera iter prohibuit, fruſtra jam de per- miſſione aut licenti diſputatur: cum qui . omne 1 omne ect Herilt. teglun llenc⸗ eth lultelin kniſtke uelme tengecen en heins Penio Kr ttünre wu ln Uener minelee GNuindd uhennn nſen mn De verborum ſignißcatione. 45 5„ —.— en omne dicit, nihil excludat, niſi lex eadem nimein ſpecialiter quædam exceperit. Ita quoq; Nütgin regula tradi ſolet: permiſſum ad tempus, ul illo exacto, prohibitum cenſeri; & è con- den verſo. Unde qui annum aut biennium rlee exulare juſſus eſt, expleto illo tempore re- 0 en Ouirt verti poteſt, etiam ſine aliâ licentiâ. arg.Il.6. unt. S. 1. & l. Imperator §. f. de peſtul. ne pœna nhen tempore determinata contra ſententiæ fi- ls &h ennt dem ulterius porrigatur. Et cui quin- ellcundn quennio advocationibus interdictum eſt. n renia poſt quinquennium poſtulare non prohi- betur. d, I. Imperator. Denique neceſſitate LS s urgente permiſſum, eâ ceſſante prohibi- aane tum intelligitur, c. quod pro remedio. . 4. 7. inſs cum ad multa connivere cogat neceſſitas, mie, quæ Rempubl. ſi perſeverent, vehementer lIædunt. facit l. Senatusconſultum 16. F. de oic. p : .⸗ ſeN⸗ rokbrnmi raſid, . el Gajus lbro 6. ad legem duodecim tabu e 4 larum. Plebs eſt cæteri cives ſine Se- 1 otu⸗ natoribus. ” guntei I Taque à populo eo differt quo ſ. becies 1oer X generc. Nam appellatione populi 4 56 pralelliones 4d titulum — — univerſi cives ſign; fcantur, connumeratis etiam patritiis & Senatoribus §. lex eiſt l. g jur. nat gent. & cip. Deteſtatum eſt teſtatione de. nunciatum⸗ V. Id. ſupral,. 29. . mtwi 40. 17. §. 2. Pignus appellatur 4 pugno: quia res, quæ pignori dantur, manu traduntur. Unde etiam videri po-⸗ teſt verum eſſe, quod quidam pu- tant, pignus propriè rei mobilis oo- ſtictut. 4 Q Vod p; ignus ab hypotheci ne non niſi ſono d'fferre Marcianus voluit; l. 5. in f. I. depignor. ex hodierno uſu verum eſt, quando promiſcue tàm bro mobilibus, quàm immobilibus, ſive tradità poſſeſſio- ne, ſive non tradit4, peſſim utrumque uſur. patur. Cæterum in jure hac di frerentia ſpectari ſolet, ut hypothea nudâ conven- tione contrahatur, pignus etiam traditio-= nem requitat. iten erpiana Inftit. de ad. l. GRirem 1 Aremaln V Visprort moboget moblint itonlen ldſ ſnua Cupew⸗ nfenn gonfe⸗ Uen En Ceroblbos incun lnne kun tlt ier S= ln — connunere n lact 4 ſtatione nle dor runt hnvideriſr goidinſ lmohls⸗ n erne vobibe, 13 nli⸗ mcteotl⸗ . Ifeen CoNſe. n taugln 6,1 De verborum ſignificatioxe. 45 5rem alienam 5. 1. F. de pign. 46). Et quam- 5„ vis proprie pro re mobili pignus dici ex ety- mologia hic probatur, tamen & pro im- mobili paſſim capitur, cujus poſſeſſio cre- ditori ſit tradita. I. creditor 25. F. de pign. ſci- endum. S. creditor. f, qui ſatisd. cog. Et fun- dus pignori datus in l. cum bi S. idem eſt & agere ſ. de transact. & fundus pignoratus in l, quam vis f. de pign. act. cum ſimill. Ex que infertur ſtatuta de pignore loquentia tam de mobihbus quàm immobilibus eſſe acci- pienda, cum verborum proprietas, quæ in ſtatutis cumprimis obſervari debet, in uſu teriæ aut ſubjecti ratio d'verſam conjectu- ram præbeat. Denique in actione hypo- thecariâ alternativè concludendum eſſe Bartolus docet in I. fin. C. ſi unus ex pluribus bared. ut poſſeſſor hypothecæ aut debitum ſolvat, aut poſſeſſione cedat. Nuorxiæ appellatione omne de- lictum continetur. N Oxiam plerumque pro lenioribus 1 N peccatis contra verbi proprietatem dici ſupra oſtenſum eſt: I. 200. 1. 174. b. f. S rf f piro Ppraledtiones ad titulum — — —— pro privatis ſcilicet delidis, quorum nomi- ne noxalis actio compet t. l. quis ſit fugiti rus f. de ædil. edict: Illud notandum, pro deli- Gtis animalium in dominos eorum compe- tere actionem: l. 1. ff. ſi quadrup. paup. l. 1. f.. de nox. adt, eum tamen, cui quadrupes da- mnum dedit, non debere ad noxæ dedi- tionem in libello concludere, ſed ad damni æſtimationem. Illud enim ſolum judicis officio indulgetur, ut damnato liceat dedi- tione illius corporis, quod deliquerit, evi- tare litis æſtimationem. l. ilnd in fin. ff. de pet. hæred. l. 1. in fin. f-. de nox. at. Quod ſi F ante litis conteſtationem animal, quod da- mnaum dederat, mortuum fuerit, liberatur dominus. d. .. I. S. & cum ff. ſi quadrup. paꝶy: bex 2719. pompenius librofingulari Enchiridii. Pupillus eſt, qui cum impubes eſt, deſiit in patris poteſtate eſſe, aurt morte, aut emancipatione. 1 LV Oc, ut pleraq; ſuperiora, exactè non obſervatur. Pupillum quandoque dicimus ætatis ratione habitàâ, etſi ad huc- dum in patris ſit poteſtate. I. 7. verſ. pupillum L autem er e tentir ntſet, tute 1.0 Me glummdte ngd Im t1 ntnelot nmm Cgenm⸗ ſehenͤc Kunen ueſtte nu Nnzn, krin ſguuf an — nn goorumonn. aute r tyettn⸗ 64 Ptgpr . An aſen 1 Beotuncn. lim.chl iude. 1 1d Norrc. eerleladtn 1 nuoltur e celgt,e ma, al neti n Iun iii De verborum ſignifcatione. 49 2 EEE autem tàm filium quam ſervum peculium habe- re poſe f. de pecul.l. fin. S. pupillus i in patris po- teſtate eſt, ne authore quidem patre obligatur f-.de V. O. Inde pupillaris ſubſtitutio „quæ fit & filio impuberi, in poteſtate conſtituto. I. 2. . de vulg. & pup. ſubſt. S. 1. Inſtit. de pupil. Jubſt. & pupillare teſtamentum in 5. liberis Inſtit. d. t. De pupillo autem & quovis minore illud notandum, etſi ex delictis ſuis darnum hache ſubveniri non ſoleat, ſcili- cet quando nihil ex illis delictis ad ipſos pervenit, ſubyeniri tamen in eo, in quod Poœnæg nominę condemnati ſunt, ſi id evi- in quagruplum condemnatus fuit, cum do- minus, cui furtum factum eſt, ipſius rei re- ſtitutione contentus eſſe voluit. I. ſi eæ cauſ⸗ dDo Servorum appellatio ex eo flu- Xit, quod Imperatores noſtri capti- Vos vendere, ac per hoc ſervare, nec occidere ſolent. M. Orem illum hoſtes captivos ſervandi, ½ 2 utpote plenum humanitatis, meritò in legis neceſſitatem trahit Alciatus, quod & pro 1 2r Praleftiones ad titulum & & pro lege Romaßis obſervatum eſſe alii tradiderunt: Alex. ab Alex. lib. æ. genial. die- yum. c. 7. Cæl. Rhodig lib.17. antig. lect. cap. 227. cum ſeq. hocque non Romanorum tantùm, ſed commune omnium ferè gentium jus 4 eſſe XKenophon alicubi ſcribit. Vnde & ² ud colligitur, etſi proſcriptum i impuné cuivis occidere liceat; tamen ubi is ſemel captivus factus eſt, d Magiſtratum, aut judicem duci, non verò occidi oportere: quaſi i videatur ob id lipſum proſcriptus eſſe, quod alias coerceri non poſſit, quæ ratio utique in captivo ceſſat. Faciunt notata Alcia⸗ ti hic. Aliàs inquit, facilè reperirentur, qui eum obtruncarent „ne de conſciis interrogari poſſi t, vel ut maturiùs ignomi- 5 niæ pœnæque ſubduceretur. Porrèò ſer- vare idem apud Jureconſultos eſt, quod cu- ſtodire aut obſervare, ut l. pen. fF. de vent in- ſpic. ubi gloſſæ interpretatio diena eſt. Et res quæ ſervando non ſervantur, id eſt, tẽ- pore perire ſolent, à tutore vendi ſive de- creto Magiſtratus poſſunt l. leæ quæ. 22. ubi Bald. C. de admin. tut. Imò debent, ut ſi pereant, ipſius tutoris periculo bereant. l. K tutor 5. F. eod. gl. in l. Fn. S. ſin. C d. r. IIIud vulgare eſt, fidejuſſorem non teneri, viſi in id, quod àdebitore ſervari non poſſit, id eſt, Gllfiid lanbi, KLaenz! D 4 lare luumncoe o uſn Conelun dlrign nzrl gkopp lt: „ Win. Me Gin * ume Krnann ſntin ni ln⸗ lunne 1 Ne⸗ ntän gum Polun — tuin eeide genici. um uItIn gentiun in t. Ve tun immt nbisſn ltrum, m — le⸗ t, Tei ras 4i eritentur, . conleis Penoni. n ſel⸗ ertut in⸗ 1ck. E ideſteti. hece. 1411 4 ent l rant i IId er, ni jgel de verboram ſtaifcn. 461 id eſt, quod debitor ne non ſit ſolvendo, ut ur ſuum conſequi creditor non Poſſit. t. §. 2. Incola eit, qui aliquàâ regione domicilium ſuum contulit, quem⸗ græci αναον. d e&e, juxta habitan- tem, appellant. Nec tantum hi, qui in oppido morantur, inco- læ ſunt: ſed etiam qui alicujus oppidi finibus ita agrum habent, ut in eum ſe, quaſi in aliquam ſedem, recipiant. Vplices ſunt municipes ſive cives: Originarii & voluntarii. Origina- rios facit nativitas, manumiſſio, adoptic. l. cires 7. C. de incoli⸗ lib. io. Originarii enim ſunt non nati tantùm: ſed & manumiſſi & adoptati l. cum neque C. d. t. Voluntarii 2 ſunt incolæ, qui alibi, quàm in loco origi nis, domicilium, id eſt, ſummam rerum — ſuarum conſtituerunt.l in lege conſoria ſupra b. t. Nec enim nuda domus poſſeſſio ſed domicilium incolam facit. l. libertus F. jſolas gatio & §. ſola domus ff. a4 munitip. Vnde à⁸ qui in territorio & finibus civitatis ſedes Poſuit, licet in civitate non moretur, inco- la eſt 1 — „ 2 R 464 Præledliones ad titulum la eſt ejus civitatis per texæt. bic: ita tamen ſi (t. Ein receptis civitatis privilegiis, jureque ſin- (ereomn gulari & præcipuo utatur. I. 35. f-. ad municip. nunds ſunt autem præcipua civitatis, forum, bal- Iun ſi, .1 4 nea, templa, ſpe ctacula. l. 27. 4. t. Et quiin h & Colonia moratur, negotia tamen ſua non tmnilen in Colonia, ſed in municipio ſemper ag t; nnnft in illo vendit, emit, contrahit, ibi feſtos dies: wNE⁵² celebrat, om nibus deni que municipii com- modis, nullis Coloniarum fruitur, ibi ma- gis habere domicilium cenſetur, quàm ubi Mh colendi cauſſâ divetſatur d. I. 27. Sed in udhmn hoc differunt Incolæ ab originariis, quad jus incolatus mutetur mutato domicilio; mmne jus originis, utpote naturale, non muterur. lhun Vngde munera ſubeunda ſunt, ſive quis do. uunui⸗ micilium ibi habeat, ſive non habeat: in lo. ulnk co incolatus, non niſi dum domicilum ha (nun bet l.5. C. de municip. & orig. lib. 10.l. 2 C. dé in. ur col. quam affirmativè legendam eſſe Cuiac. ſuſn ibid. oſtendit. Illud quòque notand u, 6hum lnnte patris originé ſequi, non etia matris; (cilicet (ten quoad munera ſubeunda; incolatum patris lont non ſequi: nec propriam ſequi originem. (nm ſed incolatum ſuum. I. 5. C. de municiv. Mu- lan/ lier idem cum marito domicilium habere intelligitur, idque mortuo etiam marito,. dum vidua eſt, retinet: Unde ibidem con- venitur & munera perſonalia ſubit. l. fn., C Ptnn . HM de verborun anifeatione. 46 inunn 4. 1. de meol. Patrimonialia verò agno 32 4 luregnet. ſcere coguntur, qui neꝗq ue incolæ neque An municipes ſunt, pro modo patrimonto- torun b. rum. I. fin. & patrimoniorum ff. de munerib. & 1i hqni & bon. Sed qui nuper aliquò commigra- 9 men hon runt incolæ, non tenentur agnofcere X*S ſeneet alienum civit. atis, anterius contract tum arg. bieſode l. providene Ge e 2¾. C. de decuz. leh 10. de quo nicipi cor⸗ debito ſi Pra & ciflent . veriſimiliter eO ſe tur, ibi n non fuiſſent recep i. Vin. C. de omni ag ro 5„ 1,uim deſert. 4. 11. Ptæ Eita⸗ naturali contra- „. Kech rIum et t, pro alienis debitis alios moleſtari: rni,g lL. r. C. ut nullus ex vican. & . Neque repreſſa- 10 n Lonr lio rum conceſſiones ad Incolas pertingre, inmen V ilt Rebuffus hic: Cujus non apparetra- er tio probabjlis, niſi in eo, qui alterius loci hikera. incolam ſe reddit: . quod latius examinare omelmt. ſuper vacuum eſt, cum hodiè repreſſaliæ i. in 7Ct unmiverſum ſint prohibitæ Norell. 52. Ve non elei hant pignorationes &c. Denique incola etſi 11 ntifln forum ſortiatur in loco incolatus, tamen ric,lellet ſi⸗ pôſteaquam in jus vocaàtus eſt, aliò domi- hingin cilium tranflulerit, in eâcauſsâ jus revocan- ai di forum non habet. l. ſi quis 7. Fae ud.l cum nin.) guadam. 19, ſ. de urisd. n ke F. 2J. n wn Munus publicum eſt officium ene privati hominis ex quo commo- l, 7 HM 2 frn. f. de offc. ejus cui mand. Vnde Senato- riam dig nitatem adeptus, quantum ad mu- nera quidem attine ride ſinit eſſe muni cepR.· l. municeps 23. f. ad municip. quod de perio⸗ nalibus ex neceſſitate accipiendum eſtz cum patrimonialia etiam non municipes teneantur agnoſcere. d. l. fin. f. de muner & 1 464 rralaftione: ad tirulum. e dum 20 ſingulos umiverſosus ci⸗ Ves, remque eorum imperio Magi- ſtratus extraordinarium pervenit. Alim eſti igitur, publicis perſönis „ho⸗ norem aut officium gerentibus, mu- nerainjungi non debere, per text. hic & l. bonor. §. z. „ Advena eſt, quem græci àwνοο idest, domo proefugam, colonum 2dve- nientem, à P pellant- Dvenarum quog! te alia eſt conditio, quàm vel incalacum vel munic: pum. Qaieurm advend, id eſt, peregrino qui do- micilium fibi nondum conſtituit, aut ho⸗- ſp te contrahit, in loco contracus conve- nire eum non poteſt, ſed domicilium ejus ſequendum eſt. Intelligitur enim con- tractum eſſe, tanquam cum receſſuro. L harei. 19. H. Proinde J. 4s udic. Qucd De r--= ltienmn i enort arante Meacceyunn = S= — SS S — — — seve . rio Perfen, 1 delans,o⸗ entiden, mu. de Rend . tumzdar- e muneſ⸗ d de en jen un elh . Upint? Zci u Al P coocite lunicpnn og 1,n ko s Collfe⸗ um e imn Col⸗ Aio., n⸗ S 6 ei extorqueri non debeat in ipſo contra- ctu; cum nec tradere teneatur venditor Ante acceptum pretium: I. Iulianus g. oferri F. de adtionib. emti. ſed cum textus bono- rum poſſeſſionis mentionem faciat, appa- ret ſermonem eſſe de eo, qui alibi domici- lium, alibi prædia aljavé bona poſſidet; quæ non ideò venundanda ſunt à judice ejus loci, quod contractus ibidem celebrati le- ges ab emtore non impleantur, ſed judex domicilii adeundus eſt. Contra ctus igitur tempore fidem de pretio habitam non ap- paret. Illud humaniſſime à Iuſtiniano ſan- citum eſt, ut omnes advenæ & peregrini liberè hoſpitentur, ubi voluerint: & ho- ſpitati liberam habeant ordinandi faculta tem &c. Auth. omnes. C. comm. de ſucceſſ. Vn. 4 de naſcitur illa variè diſi putata quæſtio: u- trum ſtatuta locorum, à jure communi di- verſſa, advenas quoque aut quoſcunque ex- traneos, quos quaqu ratione tangere poſ- ſunt, ligent? Certum eſt, quod extra ter- ritorium ſuum Magiſtratus urisdicionem non habet. l. fn. f. de jurisd. quamprimùm enim provinciã exceſſerit, priyvatus eſt: l. 3. F. de offpraſid. eodemque modo eis, qui non unt ſuæ provinciæ aut territorii, etſi aliquàâ ef cauſsd in provincia ſint ‚ut advenæ, tu- Sg to⸗ De verborum Kgnißcatione. 46 5 utique non ad pretium pertinet, quaſi id “ — = 5 — — 46 rralehhioret ad titulses Ad — tores aut curatores dare non porteſt. l.f. f. de 6 tutorib. & curat. dat. Cæterũ ſi negotium ibi contrahant & litigent, quia tacitè videntur illius, in qué advenerint, loci jurisdictionem =B . 6 *. 4 = * ſubire, non tantùm ibi convenientur: d.. 9s ſed etiã ſegib. & moribus ejus loci utentur, & receptam ibi judiciorum cõſvetudinem obſervabunt. Forner. hic. Quod non ge- neraliter accipi oportet, ſed de iis legibus & moribus, quæ ad litis ordinationem & pro ceſſum judiciarium ſpectant; ſecus in iis, quæ litis deciſionem concernunt. teæxtus Bart. in l. 3. S. in. f. de teſt. Et ideò ſi ſtatu- 8 tum ſit, ut conjunz ſaperſtes omnia inte- ſtatò defuncti conjugis mobilia præcipiat, im mobilia cum filiis dividat: exiſtimarem ad eum caſum parrigi non debere, quo lier, quæ ex priore matrimonio in alio ritorio liberos ſuſtulerat, pòſt in ſecundo matrimonio in loco ſtatuti ante maritum inteſtatò defuncta eſt; maximè cum ejus ſubſtantia in mobilibus fere conſtiterat. „ Vnde ſtatuta eiusmodi municipialia ſuc- mu- ter- * ceſſoria non alias locum habere videntur; quàm quotiens municipes inter ſe ad ſuc. cedendum concurrunt, qui tacito con ſuu ſtatutum ſuſceperunt; quod ſi cum ex- traneis, jus commune ſequédum erit. Huic olus tamen vehementer obſtart, quod Bart — ſen- - faditintn . ,1 eilocit (caalir, ubitontu citnai 1 “”“”” Umenend amimt Mulrtontn ligemſe ſnnptih 8 ea nlin Neniihe eſiit lifin D 8 dell,f tradit in l, 7. . 27. C. de ſum. trin. ſtatutum egtün, eius 100 i abi res ſita eſt, la ervandum eſſe, per idnn 1. venditor 13. . ſi conſtat. F. comman. grædior. teitumm ubi dominus cogitur pati, lapides ex ſuis la- dientuse pidicinis cædi, ſi con ſuet udo talis ſit ejus lo- ieum ci. Reſpondcri tamen poteſt, ſtatuta loco. üntmen rum res ſub ſe ſitas, ut d. I. 13. affhcere poſ- WW ſe; perſonas ſibi non ſubjectas afficere non eizegbut UM De verborum .gnificatione 4 ℳ0% G — Pone u in noſtro caſu: & quam vis utro- . tioen A bique & res & perſonæ miæxtim ſint, aper- ſKautz tum tamen eſt, hic principaliter & potiſſi- ri mũ quæri de jure perſonari ſuccedentium; ltn ibi de jure reali, ſcilicet lapidis ab invito do. ontane imino emendi. Quod & eο patet, ꝙ ſtatu- T12 luptrgi te retari poſlit., laoide exrraneis vendi ex- alun arertrorium: non poſſet tamen vetari, Nerae ne legitimæ ſe ucceſſiones ad extraneos per- vuiet. vemiant. Nam ſtatutum tollens jus uni in aunt ri e . ns, S da ns alteri, ipſo jur enullum enumd n dum e tee⸗⸗ ſe n. ult. Denique no. eoaſtitea hoc pacti ell e heyge, noscnncue; quaſ Hinl. Part F ſurti ada en . . . 1. uhi ilen, F. furti. aderſ. nautas &t. ,bi . ocone §. J. nog Hecuriones quidam dictos Ajunt ex co, quod initio cum Co- — , 4 6 rralediones ad titulum Oðð loniæ deducerentur, decima pars eorum, qui ducerentur, conſilii publici gratià conſcribi ſolita ſit. Vuria Senatum ſignificat. Decurio- nes ergò, Senatores cujusq; civitatis, ex quib. municipales magiſtratus, ut Con- 2 ſules, Scabini leguntur Hi vicem gerunt Reipublicæ, utpote quibus ſumma admi- niſtrationis commiſſa eſt. I. municipes ſ. ad mnmnunicip. Vnde quod ipſi decernunt, cæteri tenentur obſervare. Lucas de penna in Rubr. C. de decur. lib. 10. Variis hi muneribus obno- * xii ſunt, ut annonam remq; frumentariam procurare teneantur, ponderum item & menſurarum curam gerere, & alia, de qui- bus Alciat. bic quorum nomine ſi malèver- ſati fuerint, Reipub. tenentur. §. 6. urbr ab urbo appellata eſt. Ulrlare eſt aratro definire. & Varus ait Ur- bum appellari curvaturam aratri- quod in urbe condendà adhiberi ſolet. Hoc attigimus ſuprà in l. 2. h. I. oppidan ab ope dicitur, quèòd ejus M zos rei c wta — ccim n 1,, CI ilolrt at, Deonn. juegzent⸗ atus unN. ficen gen lumma A nmnicetft etnuntc nu il Heribuso. Pumenmian GenmienA Ain Ei e, imlikt. u. eſtirte ns titl⸗ 4100 4 Abet. De verborum ſgnificatione 4 92 — eius rei cauſsà mænia ſint conſti- Inc Alciatus infert, oppidum pro- 1 I1I prie id eſſe, quod tanquam propu- gnaculũ adverſus hoſtium incurſum mœ- nibus cinctum eſt: ut ita generale ſit voca- bulum, omnibus locis munitis competens. Vulgari tamen loquendi modo urbes & 2 oppida non diſtinguuntur, niſi quod hæc plerumq; pro minoribus & obſcurioribus accipi ſolent. Territorium eſt univerſitas agro- rum intra fines cuiusque civitatis: quod ab co quidam dictum ajunt, quod magiſtratus eius loci intra eos fines terrendi, id eſt, ſummovendi jus habet. QheeeADr IuS'HAEBENT,.) Imò debent purgare fines ſuos improbis hominibus. Congruit enim, ut bono viro, præſidi provinciæ curare, ut pacata & quieta ſit provincia, quam regit. l. congruit F. de of. prefid. Illud notandum, agrorum „ tributa pendi debere in eâ civitate, in cuius ,, . Adiſtrictu aut territorio ſita ſunt. I. forma S. ſ Sg z3 verd — N ae- verd 7. 7e cenſth. Vnde collecari n⸗ non poſ Alocnin ſunt poſſeſſores, . pro portione eorum præ- 1 unſtſin diorum, quæ in alieno territorio ſita ſunt. Ulnti D ð §. V Mulien 9. Aunnlt Verbum ſuum, ambiguum eſt, In r utrùm de toto: an de parte ſignifi- Wiin cet: & ideò qui jurat ſuum non. umt elſſle, adiicere debet, neque ſibi 470 PFreleniones ad titulum. 4 communem oſſe⸗ nmi WWIHn . Vm teſtium depoſitiones debeant ythit H neceſſariò concludere, ſicut quæli. meni bet alia probatio: 1. neque natalet C. de pro- nue! bat utique ambiguum eorum teſtimonium N 2 inidoneum eſt. Neque enim indefini- ta paſſim æ quipollet univerſali, maximé in materiâ probationum. Felin. in c. auditis extra de reſeript.: Et ideò de novo audien- di ſunt teſtes, ur teſtimonia ſua explicent, utrum de toto, an de parte, ſive divisâ ſive indivisàâ, ſenſerint. c. per tuas ext. de teſtih. ” Veruntamen ſi ſine ambiguitate rogati ſint & ſimpliciter reſponderint, Puta, an quisre uſus ſit tanquam ſuàò propria? 2 depoſue- rint, uſum eſſe tanquam ſua; videbuntur Counen ſe ad interrogatienem retuliſſe arg. I. de-: el Jenſor S.l.F. de zinterrogat. adt. &c inter in fin. NA Unin u färitnk Neep e ræ ſumi pofſunt, captio. Alhigl 6109. R . — 4 ri non eorunun. tio duln digunnen te lunt. fuum uo. nege nes geben ſut qun llt C. e te unonuag. nim Men. ſdi,Nnmme int aln Naliei Oplcen 6 e nuihe 4, ft unit olu iebubtu , ,t unſi SS — . — De verboram ſgnißcatione. „47 1 8sà locutione fallere & pejerare voluiſſe. Vt⸗ ut ſit, ſatius eſt tamen & tutius, diſſertè & diſtincte reſpondere compelli; eòà quod multi perplexũ aut ambiguum ſermonem, quam vis datàâ operà fallendiq; ſtudio pro- latum, perjurii tamen expertem eſſe ſi bi blandiuntur. Et ſummatim ad hunc tex- & tum quod attinet, verba menm, taum, ſuam, quando ſolidam proprietatem, quando pro parte denotent, id ex intentione lo- quentis animadvertere facile eſt, regul4 comprehendere impoſſibile. Itaque quj „ rem legavit, ſi ſua eſſet, cum moreretur, fa- cile apparet legaſſe, quatenus ſua eſſet. ſeryi 9.1. F. de leg. . Lex 21M. Panlus ex libris ſex libro I. Imperialium ſen- tentiarum in coy nitionibus pro- ᷑ üuuurtaram. Cum quærebatur, an verbum, ſoluto matrimonio dotem reddi, non- tantùm divortium, ſed & mortem contineret, hoc eſt, an de hoc quo- que caſu contrahentes ſentiant. & multi putabant hoc ſenſiſſe, & quibusdam aliis contra videbatur. D 6G 4 ſfſo-. 47 2 Pralectiones ad titulum ⸗ ſecundum hoc motus Imperator pronuncia vit, id actum eo pacto, ux nullo caſu remaneret dos apud maritum⸗ Rgumentum hinc ducitur, plurium ſententiæ ſtandum eſſe, quod pro re- gul3 tradi ſolet in I, majorem cum l. præced. ſ ue paéctig. 6. 2. de his quæ funt à majore parte ca- pit. c. paſtoralis 3. de reſcriptis cum ſimil. Tu- 2 tior tamen eſt regula, non utique majorem perſonarum numerum, D vim rationis ſpectari debere. lI. 3. S. 1. verſic. alids numerus. F. de teſtibus. major enim pars eſt, quæ ma- 3 lana, diſtinct. 9. Quo fit etiam, ut ſervum pluribus dominis communem ſi unus ma- numittere velit, cæteri nolint, cogi tamen debeant, ut partes ſuas manum ſlara ven- dant I. 1, S. his itaque C. de commun. ſerv. ma- num. Ex quo argumentum capi poreſt ad Omnes cauſſas pias aut qualitercunque fa- vorabiles, ut vel unius voto favorem ſuſti⸗ nenti multorum contraria vota cedere de- . beant. Et manifeſtum eſt indl. majorem⸗ non numeri creditorum ſed debiti magni- tudinis rationem habheri. Denique ex hæzc præſente lege confirmatur regula, in dubio 4 Propri; verborum ſigiſicatio⸗ ne re⸗ —— jore nititur pietate&ratione d. c.2. ubi gl & t. D eecetel ſein er⸗ Kucntene Arhor LNh Keſenan Uonconene geche e ſ ini une henntoni Memort r⸗ elunle fünn lnpenn opalo dos n irur oin ar. aunl ruiß cnenent. tunſnid ignemiun W rimratad A4runn 1cuil m urnn emiWn. t coolunel Cvt . ſem 4 1i kutkt leg. 5. 7 De verborum fignificatione. 47 ne recedendum non eſſe. . non aliter f de LTex 21. Agintus Mutius Scævola libro ſn- gulari 5οot. In rutis cæſis ea ſunt, quæ ter⸗ rà non tenentur; quæq; opere ſtru-* Rili tectoriové non continentur. Ex uſu vulgari notum eſt, fundo ædibus. non continentur, velut in fundo quidem dejectæ arbores, lapides eruti, carbones ibidem facti; in ædibus menſæ, ſcamna, ſcrinia, quin etiam quæ affixa ſunt, ſic ta- men; ut nonita ſint perpetuo, ſed refigi ſo- leant, emtori non deberi. Hæc ruta cæ ſa appellantur Iureconſuſtis, quæ ſcilicet ne- ² que ædium ſunt, neque fundi. I. in vendendo 66. f. de contrah. emt. Olim ſpecialiter éx- cipiebantur, quod fruſtraneum eſſe docet* Ulpianus in l. 17. §. 1. f. de act. emt. per ſe enim tacite excepta intelliguntur, niſi ex. preſse de illis a tum ſit. Lex 272. lapolenus libro 2. ex pofterioribus Labeonis., Malum na vis eſſe patrem, arte- monem autem non eſſe, Labeo ait: vé venditis, ea quæ terrâ aut ædificio . . — ulſuque rei principali deperiſſe videatur. .„* –— 474 Praledliones ad titulum quia pleræque naves ſine malo inu- tiles eſſent, ideoque pars navis ha- betur, artemo autem magis adje- ctamento, quàm pars navis eſt. . E X hoc §. apparet . generaliter re vendi . tà, ea in dubio extra venditionem eſſe, quæ communiter ab eâ ſpecie ſolent abeſ- ſe, quibusque detractis nihil de ſubſtantia Nam & ſine utenſilibus habitatio domus *"propriè eſt inutilis, & tamen domo vendi- tâà utenſilia non veniunt.l. lalianus S. fin. & I. ſeq. F. de a emt. Non aliâ ratione, quàmb uod hæc communiter unà cum ædibus vendi non ſoleant, ſed privato cujusque uſui reſervari. Ob navis autem hoc loco mentionem obiter illud notatu dignum eſt: Nanfragio facto res ad littus ejectas dominorum manere, etſi quandoque fiſcus contra jus ſibi eas vindicet. Sed quod nam jus fiſcus habet in alienà calamnitate? l. 1. C. ge naufrag. lih. 1t. Et conſuetudo, vel uſur- patio verius, in contrarium, tanquam im- proba, nullius eſt momenti Auth. narigia C. ſe ſjartis. Inter projectum & immigum hoe inter- Lolo de Uerelen Gumn de tun At la wonun Iuolins ligur⸗ Cnigmnen Keuche Inmmnmn ide 10 Gel lunnn ilnetin Mentenen N „— borum ſenißcatione. 49; m intereſſe ait Labe — —1 gse rur den let id, quod ira pr ovelene. dl. lia ncstna das 1. equieſceret: qua- . nana & iuggrunda lRerteenl. Immiſſum autem ,30 erla eſſent. D ti aliquo loco re quie ſce DW fieret, “ ſl. tigna „trabes, quæ i fees velu- Eeüblna Lur. Ss, quæ immitteren- ile (len itnio n H Vjus diſtinctioni is diftinctionis effe .⸗ = quod immiſſum in Kedu hic eſt, ui iojecin quis ſuo jure recte d ſolum vel oe⸗ recté demolitur: ini Projectum autem non proprida ii, cun . . ju icis interveniente ſ- ria authofttate, n ge liri licet. I. quemadmodum g d demoli- en don n Aun ns geet ae las got 1 tutetl G ore ii. lmiu inld⸗ ad L. Aquil Eri L. Aquil. Aêris enim uſus commmunis quam injuri juriam uſurpetur, quo caſu actio ne opus eſt tàm immitt er enoypt oge ris nunc. ubi utri ue, 3 ttentiin noſtrum, quàm proſici⸗ 60 4 . novi operis demue remedio occurritur verſus Utrumanee oeſt. prodeſt hæc ad- m mque, poteſt tamen contra a1. terum etiam im de fact menremedium utji 40 procedi. IIlud ta- ejus, quiinnnd utilius eſt. Nam awtile pPtIS- 8 6 476 Prelectiones ad titulum propriàâ authoritate demolitur, fumtus non recuperat, cum actio ei prodita non ſit, eique imputetur, cur non expectarit, dum alter demoliretttor:: Mornianæ ſunt, quæ ?αονα vοaαt . mæœniana C. de ædif. priv. ita enim ibidem le- gendum eſſe à Cujacio & Harmenopulo oſtenſum eſt. plumbum quod tegulis po- neretur, ædificii eſſe ait Labeo. * „ sâ poneretur, contra eſſe“. ſed id quod hypethri tegendi cauſ- “ .P Lacet Harmenopuli ratio ad hunc lo- 2 3 ri adhibita, emtorem non ſequi. l. granaria F-de cum; ea quæ voluptatis magis quàm uſus cauſsàâ in ædibus habentur, his venditig recepta videri, & in rutis cæ ſis haberi, ſi de- trahi poſſint & ſoleant, illæsâ domus ſub- ſtantiä. Alioquin ſi ad perpetuitatem uſus reſpiciamus, ratio inde ſufficiens ne- ſcio an reddi poſſit. Nam & ea videntur perpetui uſus cauſsâ haberi, quæ per inter- valla tolluntur. S. ſtraturam h. l. u. modò ha- beantur ad hoc, ur reſtituantur. IIlud autem extra dubitationem eſt, deſtinata perpetuo ædium uſui, nondum tamen ope- 4 f.leelen D Leneruent Mropht Punttine an / n ur, fum prodin non nerrötn Nt n ient. Urmennh egnli Ait LhN. endi A hemi en ciens de ea ſiden epeiltt er. o Ir. t M * menh 1. Hln omuſt. pe rerborum znißcatiene. 477 ſ⸗ Leact e emt. Quod eleganter Alcjarus in 4 generalem regulam traxit: deſtinationem proipſo facto non haberi, d. I. granaria cum leg. præced. §. item, niſi fortaſſe opus jam ccæ. ptum factoque proximum ſit. I. librorum. §. ſed ne cepti. I. de leg. 3. §F. 3. miduanm non ſoluùm eam, quæ aliquando nupta fuiſſet, ſed eam-⸗ quoque mulierem, quæ virum non habuiſſet, appellari ait Labeo: quia vidua ſic dicta eſt, quaſi vecors, ve- ſanus, qui ſine corde aut ſanitäte- eſſet. ſimiliter viduam dictam eſſe ſine duitate. P I! Odie ſignificat eam tantùm, cujus maritus mortuus eſt: c. vidua 534. di- ſtind. cum ſimill. ſecundum quem uſum omnes diſpoſitiones accipiẽdæ ſunt, etiam pœnales, neglectâ illà exoletâ proprietate. I. librorum S. quod tamen Caßius F. de leg. 3. l. cum de lanionis. S. aſinum ſ. de ſundo inſtruct. l. Labeo ſf. de ſuppell. leg. Etl. un. C. quando Im- perator inter pupillos & viduas & . de his tan- tüm, non etiam de virginibus accipiendam eſſe apparet ex illis verbis, pupilli vel viduæ, 4 perpetui & quidem neceſſarii uſus cauſs quandoque caloris cauſsàâ ſolent. De aliis: — 47 ³⁹ Proletione: 44 tiralam alii, ſortane: injuria miſerabiles „.. Vnde privilegia viduis competentia virginibus quoque competere non ſequitur. Certè conditio viduitatis legato viduę relicto ad ſcripta operatur: Anth. cui yel. ctam. C. de in- dicta vid. foll. adſcripta virginit ſi non nubat; L nihil operatur, uti receptius eſt der gloſ in d. Austh. cui irelictum. §9. 4. Staiuram loci alicujus ex tabu- lis factis, quæ æſtate tollerentur, & hyeme ponerentur, ædium eſſe ait Labeo., quoniam perpetui uſus paratæ eſſent, neque ad rem perti- nere, quodi interim tollerentur. Oc quoque ad ſuperiorem rutorum cæſorum definitionem pertinet, an tabulæ & ageres exemtiles, quibus quæ- dam pavimenta ſterni folent, uti balneo- rum & ſimilium, apud venditorem ma- neant, an emtorem ſequantur? Et ad em- torem pertinere tuùm ex eo apparet, quod paratæ ſunt; tůùm quod alii loco non æqué conveniant, inſtar feneſtrarum, quæ tolli quæ — N — Aurommm um bae⸗ ilonehn Nudonlg⸗ luichit entirü . Cn di tesS 6 D 6 . 4 de ver boran Kguißicarione. 479 6*7 e quæ ornamenti magis, quâm utilitatis cauſ- àʒ D tüim ſam habent, quam vis affixa fint, aliis alinch n viſum eſt, ut de ſpecularibus Camſo . Ul- ent piano in 1. quafitum 12. 5. ſuppelex f. de fun- din Ao inffr. & inſtrum. leg. Putem conſuetudi- Iinmnn nem in ſimilibus caſibus, ad quam reſpicere eſ contrahentes veriſimile eſt, obſervandam efle. Lex 23 Scærola libro 1t. Digeſtorum. krenmne Scævola reſpondit: ſemper n de aeceptum eſt, ut libertorum appel- eu M latione eciam hi contineri intelli- tenn. Lantur, qui eodem teſtamento vel eum Poſteriore loco manumitterentur: niſi manifeſtè is, à quo peterentur, nmem Ccontra defuncti voluntatem doce- hetinet‚I. ret peti. “N ui t. LJT Vius reſponſi ratio non ea tantùm eſt 4 Proren d . 2 quod teſtamenta in ipſo mortis arti⸗ DE culo condita intelligantur, atque ita ab ul- ut,llan timo tractu perfectionem ſuam accipiant uen 1. 2. §. prius f. de vulg. & pup. ſubſt. led quod et generaliter actus qui cunque poſteriores: ,gue tl ſecundum priores, cum quibus connexi⸗ „Dei“ nem habent, interpretandi ſlunt. Vnde 488 Pprelectiones ad titulum — mentorum mentionelegato, ad huc tamen alimenta deberi eidem Scævolæ viſum eſt 3 in Cajo Seio. 13 f. de alim. leg. QCui ſimile eſt, quod bonis generaliter obligatis pi- gnori, etiam poſt obligationem demum quæſita pignori cedunt, etſi antiquitati aliter ſervatum in hac ſpecie fuerit. I. fin. C. quæres pignori & c. Labeo libro g. Pithanon à Paulo epito- . matarum. qua mulcta eſt, pœna eſt. Paulus: haoc quoque apparet, quod de pœ- nà provocatio non eſt. ſimul atque eernim vicus quis eſt ejus maleficii, cujus pœna eſt ſtatuta, ſtatim ea de- nec ante debecur, quàm aut non eſt provocatum, aut provocator victus ϑ△ qui certam pecuniam alicui legavit, ut ex uſuris ejus certis perſonis legata præſta- rentur, etiam tranſlato in alium ſine ali- “ 8Si qua pœna eſt, mulcta eſt. ſi utrumque eorum falſum eſt. Nam- que harum rerum diſſimilitudo ex betur. At mulctæ provocatio eſt: D — elt. ner⸗ Cicctele erba d tethoni Peaann ucieſ 96 ! Auntunitt Ctchrin 1 amit ut gr het lutn Une t. dbletn le finme oblrt . 6 Mem ( De rerborum ſignißcatione. 4²9 — —— .êẽòẽt⁴⁸s 3 eſt. nec aliter, quàm ſi is dlxit, cui dicere licer. Ex hoc quoqae garum peccatorum ſunt: m ulctæ contra. quia ei us judicis poteſtas eſt, quan - tam dicat; niſi cum lege eſt conſti- tum, quantam dicat. Vm inter pœnam & mulctam, ſecun- dum Paulum, tantundem interſitz; quantum inter legis authorirarem & judi- cis arbitrium, conſequens vide batur, judi- cem pœnam à lege ſtatutam alterate non poſſe, quod tamen licere aPparet ex l. quid ergd S. p& na gravior ff. de his qui not. infam. & pder ſupr. gici. in l. 131, §. inter mulctam h. t. Què facit vulgata regula; pœnas interpre- tatione molliendas eſſe, non exa ſperandas. pen. ſ de 'œn. Atqui pœnarum perſe quutio non judicis voluntati mandatur, ſed legis authoritati feſervatur i1. 7. 44d &. Tur- pil. ideoque hot jure nec exprimitur qui- dem pœna, ſed factum tantùm: veluti, vim feciſti, calum niatus es & c. d. j. i. quaſi hoc ipſo de pœn ſatis appareat. Sed expedi- rerum diſſimilitudo apparere po- terit, quia Pœnæ certæ ſingulorum 1 tum eſt, mulctarum arbitrium omninò Penes judicem eſſe, qui vel mulctare po- Hh teltz; 4 – 422 prlelliones ad titulum teſt, vel non mulctare, etiamſi modum ex cedere non poteſt. I. eos C. de modo muldar. Et mulctam jam dictam propter pauperta- 3 tem aliamvé cauſſam ſimilem remittere: I. iticitas §. fin. f. de off. præſid. Rebuff. in d l. 131. ſupra h. t. pœnam remittere ſemel im- ofGtam non poteſt, utpote jam functus officio ſuo.l. judex f. de re jud. l. com miſſum. C. ad L. Iuliam de adult. Eam quoque im- ponere vel non imponere ſuo arbitrio non poteſt; moderari tamen, uti plerunque lex ipſa permittit, poteſt, per ſupr. dict. in l. 4 u1. Adl. quid ergèò f. de his qui not. inf. quod attinet, inde probati non poteſt, judicem poſſe pœnam lege graviorem imponere, quam vis id ibi factum proponatur. Vti- lius eſt enim, quædam tolerare & interpre- tatione juvare, etiam perperam fada, quàm ad irritu reducere, ſi hoc vel difficile ſit, vel non ſit operæ pretium; tali caſu ma- xzimè, ne judicantium vileſcat authoritas arg. l. /1. § biduum ff quando appell. ſit. & l. 1. S. 7. ff. de feriis. I. relegatorum. S. ad tempus. f. de interd. & releg. cum ſimill. Lex 24. Pomponius libro 10. Ey iſt olarum. Statuæ adfixe baſibus ſtructilibus, aut tabule relegatꝙ catenis, aut erga parie- Koctc N P. —— Parletenn Drrepel Ornatisen tor, Ml 4 unſeneit lanngig AH Wn retee Kolen Uemel uclrn riuin u rlin hen — ol motnnr nls Krde n erecern n leminete enſ tl e ſendin. ſm futn Lunnjr gogue l Abirti nen iperme yrAünl rine At, 'din nimporen Narm. I1. eKilenne⸗ eram nh tliciſaht mthonts 1F quod in ædibus fieri ſolet, ædium- De verborum ſignificatione. 48 P arietem adfixæ, aut ſi ſimiliter co- ærent lychni, non ſunt ædinm., Ornatus enim ædium daufsâ paran- tur, non 980 XW Ces Perüiiclantur, §. J. Idem Labeo ait, prothyrum⸗ 1142 11 eſt. VIgo dicunt affiza (was der Nagel hebe) ædium eſſe 5.qihus eroò tis unà vendita intelliguntur, per'reguls m I. in rutis cæſis ſupr. h. t. Quod verũ eſt, ſ ided ſint affixa, ut ſint perpetuò: ſecus ſi afhxa ideò ſi 1 21 1 „ ideò fint, ne facile tollantur aut dejiciantur, veluti ſtatuæ; aut ut ornent ædificium Di. hil tamen ad ejus perfectionem conferant, ut tabulæ chartæ vé pictæ. Quod ſi tecto- rii loco rudes parietes contegunt, utique ædium ſunt. I. ſundi. & 2. f.. de ac. emt. Rur- ſus quædam ſunt ædium, etiamſi affixa non ſint, utd. l. fundi pr. & §. caſtella. Lex 256. Pomponius libro 16. Epiſtolarum. — Abud Labeonem pithanan- ita ſcriptum eſt: Exhibet, qui præ- ſtat ejus, de quo agitur, præſentiam. 3 Hh z nam 3 T vendi. 2 3 494 Praleliones ad tit. ke verb. ſarf. nam etiam qui ſiſtit, præſtat ejus, de quo agitur, præſentiam, nec ta- men eum exhibet. & qui mutum⸗ aut furioſum aut infantem exhibet, non poteſt videri ejus præſtare præ- ſentiam: nemo enim ex eo genère præſens ſatis aptè appellari poteſt. Reſtituit non tantum qui ſolum — corpus, ſed etiam qui omnem rem conditionemꝗ;; redditàâà cauſsâ præ- ſtat. & tota reſtitutio juris eſt inter- pretatio. XE ultimo tituli hujus capite ſufficiant quæ dicta ſunt adl. 22. 25.73. 75. 20g. ſupr. h. t. INDEX. Mermre Kintmr, Nunkoet V ſe f 13 ugie uzpien iae Anl lin Cmn —, Umuun 8 n exrnude Alkaree. 4 eo r All nbiſo⸗ mnemn cauſaie 3 eltun iteſahn 7, i WN. J N D E£E Y e ege r ve RERI M NOTABILIUM in Prælectionibus ad Titulum de Verborum ſignifica- tione. Prior numerus legem; poſterior num. marginalem: ubi verò tres reperiuntur numeri, intermedius paragra- phum denotat. ) m nuncio, non po- tent rerocari. Accidentia extrinſecus non ſunt attendenda. Accipiens debitum tardius ſolutum, an alio judicio tem- poris acceßiones petere poſat? A Bſens quis dicatur? 1. & ſeqq. aAbſenti facta donatio, miſſo ja 67.7.5§. go. 1. 10.1. F. dccreſcendi jus inter re conjunctos locum non habet. Actio & lis quomodo diſferant? 172. 5. & 7. 36. 2. & ſeq. Actio popularis ante litem conteſtatam nullius in bonis eſt. 10. 31. Altio quandoque non competit ei, qui ſolrendo non ef. 114. ſ. dlionem habens, ſed que petitienem ſumtu exhauriret, nullam actionem habere videtur. 14. 1. 5. 4Acliones in fraudem creditsrum diminuere non litet. Hh 3 142 3. NE A lion s iec mobilibus nec immobilibus accenſentur. 93.4 Actor quande teneatur inſtrumenta reo edere? 5g. 2.7. Aktus: aria ſig niſi atio. 19. 1. & ſeqꝗ. Allus litet irritus, voluntatem tamen declarat. 221. 13. Almin: trantes res alienas toruma: aredes rationes . dere tenentur. „77. 2. Ad venam in loco contractus conveniri non poſſe, gann. do intelligendum ? 219. 4. f. & leq. Avocati, qui cauſſam aaͤverſario produnt, pœna ſalſfi te- nentur. 213. 2. TPdibus enditis ra Tuojuer vendus cenſentur, 245. . & ſeq. aißcii materia ninbitari non j doren ſtante æâaιſ⁄ſιH» (i. 62. 1. & ſeqꝗq. Ei alienum civitatis . tola non tenetur agnoſoere, Ki con- tractum ſit, antequam eè migraret. 27 9. 2. 9. Alien: re vendita & uſucapta, venditer ad cſuutionem pretu tenetur domine. M 67. 3. Alienere videtut, qui in fraud lem creditorum rem pre Lerelido habet. 19. 4. alenere non cenletur in Ras dei creditorum, qui hare- gitatem aut legatum repudiat. 126.3. Alienari prohibita uſutapi non poſſunt. 25. 1. Alienati one udicii mutandi caußa prohibit non probi⸗ betuar teſtamenti faltio. 20 . Alienuim fun lu m ingredi licet ad legendos frudtus, ex propriis— arboribus cadentes. 2136. 1. 2. & ſeq. L Al. iment a relica usque ad hubenatenn, us ue ad 18. an- num debentur. 2 . 7. S- —— Alu - , 1 A — MAuniniin Aienfenn Kiiin ulnlen ifiun Mldegrtn Mn 1 tt Mine lemnee kun Re Muet⸗ nuſte lyſeſie aepſettte ne? Ne. 19, 1. Eeke elarat. 211½ lerketienee Nh 17 9,Aalth⸗ nnſiſe P„ 4 t eni .14 Ae, 116 rn 1 7 ſann 41 1.il uſan 4 nuin 9 eun iir ntu i I N D B X. “ Aluvionis ius in laca non obriner 112. 2 Amicos pocari ohonten, cum de abſentis præjudicio agitur. 223. 1. 44. Amitcitiam juen, tanquam ſuſpeltus, recuſari poteg. Arma permiſſa ad abuſum & oſenſionem gerenti, eorum geſtione interdicitur. 2 ··. Arma ad ha ſtes de ehens, etiam intra Imserii limites de- prehenſus æquè punitur, acf adilos herveniſer. 225.4 Bonæ hue⸗ AR. ſe I non reſtituit bretium rei deperdi- 223.1,2. Aunuum legatum, heredibus alicuius relidum, omnibus in infinitum debetur. 170. 71. Apocham generalis liberationis non tenetur edere credi- tor, etſi nihil amplius ei debeatur. 457. 1. Anoftoli ſi non petantur, appellatio fit leſerta. 106. 2. 4 pebare nen licet aà ſententia arbitri. 6. 6. Appelare poteſt is, cuius procurator intra legitimum tem us non appellarit, nec ſolvendo eſt. 114.7. Arbitri ſententia actionem parit. 6. 57. Arbitri triplex ſignifitatio. ibid. 4. & ſeqq. Armati qui dicantur? 41. 2. Are ſetin⸗ guic ſit & qus modo ſiat? 39. 2. P. & ſeq. Biſeætili anno ß minor 25. annum abſolvat, reſtitutio- nis tems ora quomodo computentur? 95 2. & ſeq. Bona duplicem h 4bent ſignificationem. 25. 1. & ſeq. Bena civitatis an uſucapi poſßint? 157.3. Bona ſides ſe ſemper prælumitur. 10o 12. Hy 2 ta,⸗ TND F x. EEHLH a⸗ ni petitor diſtracturus faiſſet. 8 27.·4. Pona ſidei poſſeſſor an omnes Fuctus extantes reſtitue. 7e teneatur? 26.4. 2 hdei poſehor ſr tcka lum expenfie 5ͤ compenſare de- quombdo le diferat à maleſleipaſi ſrer b. .& ſeqq erum appellatione non ſemper comprehenduntur no- mina aebuoram. AYA. 6. &£ ſeqq. . capitalit cauſſa quæ dicatur? 103. 1. & 4. Carcer ad cuſtodiam, non pœnam eſt, 224.2. in Carcereni comßping: 05 nnivate debita nemo debet. lbid. ſe Caßi. „ciritate, vel oppida vencire an territorium quo ue & jurig diltio ei cohærens vendita intellige- Caſum al erſum ſpectare improbum eßt. 217.7. Lanpe omnes ho ſpites recipere tenetur. 195. . & 239. 4. 14. ciriase⸗ etiam ante diem debitores ſuog ad ſolutionem (e- UPere pottst, e& außan ereitatig. 16.4. Clerici non Munt 4 4 commaibus paſeuig prehiheri. L 30. 5. Cohæredam commune lamnum eK, ſi zon diviſionem al- tera! iu! a evintattr. . 164, 2. 2. Colleriam Per unum conſervari potet. 8. 3. Commen dator non obligatur ex commendatione ei qui com mendato pecuntam metuo dedit. 196. 4. ſecus ſi plenam ei ſiaem baberi juſſerit. ibid. 27. iau — Connfnertu CoNcktuutB (Milſtfnn ſcher ſbhin kleen lhintr⸗ lgi 4 ſech mnay/ ſiſn Coneg 1g dent . , 46 teniun utt in⸗ 44 6 49,4 Patiatent⸗ Commendatio in renditione quid operetur? ib. 5, & ſeq. Concubinatus jure Pontificio non eiy probibitus. 144. 3. Conditio nuptiari, ſi pater conſenſerit, etiamſi primò diſſenſerit, mox conſenſerit, impleta cenſetur. 89. 1.3. Jub Con itione, quæ in poteſtate ejus non eſt, filius non recte hæres inſtituitun. 124. 2. Conditionalis deditor non poten ad inſtantiam credito- um capi. 10. 17. & 20. Conditionalis ſtipulatio cur diſſerat legato conditiona- Conjucta vel disiundla verba quomodo intelligatur? 53. 2. ropriè dicuntur, qui re & verbis ſunt con- juncti. ðð 142. 2. utrum iis ſolidum legatum eſſe inteligatur., ibid. 29 (Eien egc. Conſenſiſe an videatur, qui ſcivit & non contradixit? 209. . & ſeq. Confilium fran lulentum dediſſe nocet, facto ſecuto, etſi au xilium latum non fit. B., 1. 1. de Conſvetudine teſtanti Dodori an fides adhibenda? Contractus in teſtamento fieri poſuunut. 20. 7. Conpentio de altu, qui reiterari poteſt, de primo intelli- Litur. ““ 87.1. Contumax non habetur, qui ſontica caußa impeditur. nec ſententia contra eum lata executioni mandatu r. Corruptum quid dicaturxr ? 13. 1I. 8. 2S H h 5 cor- IN D E X. 1 Corruptam dutcens, quam virginem putabat, repudiare eam poteſt, non adulterii accuſare.,’ 1l. 4. Creanor & gebiror guit dicatur? 10. 1. cum ſeqq. & 57. 1. & 5-. Creditor conditionalis i in 5oge ſionem bonorum mitti po- tesßt. 10. 17. E& cautionem exigere. 54. 4. & ſeq. Creditor inſtrumento venditionis pignoris ſui ſubſcri- bens, non cenſetur juri ſuo renunciaſſe. 39.3. Creditor cogi non poteſt ad elendam generalis liberatio- nis ayocham, etfi nihil amplius ei debeatur. 27. ſ. Creditor plus oferens, q; alii, pignus emere poteſt. 109. 11. Creditor quatenus pignus poſideat? 2 62. 1. Creditores qu oad ſortem ſiſco præfetuntur. . ob delidam bona debitoris occupanti. 170. 9. Creditores & legatarii, ſcientes fraulem in hæreditate non eſje admiſſam, ultra vires hæreditarias bæredem convenire nequeunt. 24. 6. Culpaæ tres gradus. 223.4 Culpa lata, quænam pro dolo haberi debeat, ad judi is arbitrium pertinet. 226. 5. Cuſtos carceris, Q venenum in carcerem inſerri paſſus ecs&è, arbitrariè punitur. 736.6. 5ß reus aufugerit, ad eandem pœnam tenetur, ad quam ipſe reus tenebatur. 2724. 4. Damnati filii peculium ad ßſeum non pertinet. 182. 5. Damnatus in integrum reſtitutus Principe & ho⸗ norem & bona recupetat. 21. 4 1. en n. n hi jlchi Mtonde ſu Cado N han Mtante ſb Mituny Miun, twir fin Mig en Ni nol — nck, iln 6 hlunſe 6 eld erunſirtfe l ii ,i . eralr erd AAttr. 6zmell 1 1 7 tu, d ⸗ Vr eltu miu ℳ 1 191 9 I N D E X. an etiam fructus ante reſitutionem erctzter 22. J.⸗ Decretum a majore barte jus facit. 17. 4. Debitor kta, etiam qui rei vindicatione tenetur. 10. 3. . & ſeq. Debitor pignus non poßidet, quoad ſatisdationem? 63. 2. Debitor conditionalis non poteft ad inſtantiam credito- rum tapi. 10.12. G 20. Debitores Reipubl. ad honores non admittuntur, niſfi poſt ſatisfacttonem. 6’!. §. G 108. 1. Debitum purum quid ſit? 10. 12. & ſeq. Debitum tardius ſolutum fine acceßione temporis acci- piens, an poſtea acceßiones petere poßit? 12.1. 5. Debitum nen nißt ex juſtâ caußa intelligitur. 10. 29. Debitum excedens soo. aureos donationis cauſa remit- tens, inſinuare id deber. 26. 6. Defendens amicum prorocatum, à pœnà homicidii ordi- naris excaſatur. 223. 1. J. Delegatio fit voluntate creditoris. 777. 2. Delicla paerorum mitius puniuntur. 207. 7. in Deliclis quomodo ſubyeniatur pupillis minoribus? 239.3. pro Delifii femalorum⸗ quomodo teneantur domini? 105. 3. 5. & ſeqq. Denunciatio legitima quomodo fieri debeat? 35. 2. 2. Depoſitam rem ſi i deponens ab alio poſſeſſore vi abſtulit, ashac cum depefitario agere potet. 13. 2. 2. Doſtinet uiusque rei inſpicienda eſt. 203. 11. & 2103. Deſtinatio pro ip/ſo ſde non habetun. 272 2. 4. Dete- TIN DO E X. nnm = Deteriore re reddita, res ipſa ucpettu,, quaf planè non fuiſſet redditæ. 13.7.2. Die dominico an quis iter facere cogend lus Kt?3. & ſeq. Dies incertus congt⸗ oni c, uiparatur. 213. 2. Dies termini computatur in termino. 13. 1. & ſeqꝗq. Dilationes quemodo concedantur? 79. 1. 1. Dilationes gropter fortuitos caſus danda ſunt. 11.2. Divitum filit an ad munera Reip. capeſſenda admittendi Ant, ubi divites tätum admitti flatuti eſt? /9. 1.3. &ſeq Dochon de conſuetudine kaſtent an ſides ſit habenda? — 132.1. & ſeqq. Dolut & culpa quomodo diſerant? 223. 2. & ſeq. Dolus & fraus quomodo diſerant? 171. 2. & ſeqꝗq. Dolum malum in contractu qui abfuturum ſpondet, A- rare tenetur: nec alius dolum faciat. 189. 9. & ſeq. eob Dolum contractus reſcinditur. 10 9. 2. Dominu rem ſuam venditam im oleto .ſucapionis tem: pore védicare ne juit, ſed eretin à venditore repetit 67.3 Donatio ab ſenti fa Ja an revocari poßit? ibid. 1. §. Donatio non terocatur liber:s Hs ſi mox nati moriantur. 1771. 7. Donatis remuneratoria propriè donaria non eR, nec inf . nuatisne indiget. 22½ 7. 1. 3. G 194 4. & ſeq. Donatio mortis caußa guomodo diſcernatur à donatione ſimplici? 67.1. 4. ſ & quomo lo dißerant. ibid. 5. & ſeqꝗq. in Donatis ne dominium trangferri debet. ibid. 1.2. Dos eſt in bonis mariti. 49. 11. Dos uxori legta deducétis exhenfi intellgiru. 79. F. . Dos Ss a Mtenannn Ditereſfinn e Dencurue lvpſhue Mapen henck liſtuunen iſaerteen luſfneli⸗ u kyettſten⸗ lthere Cklinnnen = 4 1 1zl 4 ſent ſ ſanl dinil 1 , 144 4 l 11 .l 4 = Mhn mins 10 ,A 6,1 l,Eſeg⸗ bic/ I N D E X. 2 W — Dos etiam ter compenſationem data inteli igitur. 76. 2. Dotare filiam iterum tenetur pater⸗ 4 lgrima or conſum- ta ſit. E. 59. 7. 6. Emancipatus n nen oõtinetur ſamiliæ relierione. 197. 2. 5. Emplyteuta ignorans ſe eße emphytentam, ob non ſolu- tum canonem jure 1u0 noen pripatar. 109. F. Empt yteutaob canonem nen ſolutum jure ſuo cadens an nece/ rias impenſas rey utet? 72. 1. & ſeqq. Emphyteus n puer no amittit, b canon?s) olutü, 204.7. Emiott vini dolia ſignanti raditio ieò acta eſſe non in- telligitur. Equum ietinere poteſt faber, qui med icinam donec expen a ſolvantur. 3y.5. 7. 12. cui Equus mercenavius vi latrenum ereptus eſt, ſi ejus re- cigezendliis Jatultatem babet, adhut tenetur locatori. tI: pymere paria ſun Evictæ rei damnum inter eberedese etiam poñt diviſonem ommune ent. 14. I. 4. 779. 6. 164. 2.2. Evictionis nomine non tenetur venguo⸗ profœtu: rei ven- ditæ. 26. 5. Evictionem non præſlat v? litor bæreditatis.2 2.3. & 119.3 mniſi id ex preße receperit. Evido u ufructu venditor ex erictione tenetur. 17⁸⅝. 1. 5. 25. 5. Exceptio ſolutionis ubi admittitur, admittenda queg eſt acceptilationis & compenlationis. Exceptienes perpetuæ quænam ſint? 97. 3. 10. 7. ſaceweme. no agere, tameæxceptiomb. ſe de- ſendoie boreſft. 1Tæe I N D E x. Executio lei udicatæ n non ſit in nominibus, niſti in as. dium. 29. j. pro Executione rei ijudicate nec arma militum, nec libri Studioſofũ nec aratra ruſticorũ & api poßut. I25.5. Erkharedato flio, non cenſetur filia exhæ edata. 790.1.2. Evpreſum facit ceſſare tatitum. ibich. 2. =S Factum variæ ſignifcationis eſt. 215. 2. & ſeg. Factum quandoque accipitur, etiam quod non omnind 9 perfeclumeft. 75. I. F. Facti appellatione etiam non falum tontinetur. 189 3. de Facto reſpondere lurissonſultus non debet. 122.1. in Falcidiam non computatur, quod alio, qudm haredi- tario jure, ad hætedem pervenit. 165.2. uni verſæ cognationi debetur. 195. 2. vir & uxor, & ſoli ſunt: mul u mittere cogutur. 40.3.2. tur, etſi hbonorum ſucceßioni renunciatum eſt. 49. 5. Feudum an retinere poſint. qui notabili corporis vitio af- ur., und quoque ſuperſtite ad illas non pertinet. 149,. 4. Feudum venditum, nondum tamen traditum, vaſalus non amittit. 627. . Fidejuſſor ejus, qui arbitrarids acnione convenitur, pro atceßione non tenetur. 37.3. Pidejuſſont re certa, cu t heeni⸗ debetur, no tenetur. 85. 6. Fice- Familiæ relictum legatum, non domeſticis tantùm, ſed ecr Familii qualibet ſi unus homo ad militiam dandus eſt, Feudalibus & emphyteuticis bonis renunciatũ non vide- fecti ſunt? 2. f. Feudum, à quo maſculis ſuperſtitibus fæminæ excludun-. Wlru R an ar e. eſeſerd itin⸗ iteſeſnn mini li inſei m muzn Pikiue! M. i m 1 lgl nen unſtgelen Impgte Imnintee u nimn Nhplen —— ei lun, 5 . 116, 1Ai mn n nttut. Il bet. gin iitunn⸗ iunlulich An AEN nck. 4 mni 7 I N D E X e nejaſeer liguand prius, quàm reus pringipalit conve- nitur. 114. 6. &) 150. 7. & 199⸗ 7. ridejuſſores dare qui tenetur, an pignoris datione libere- tur invito creditore? Si. j. & ſeqq. Fideicommiſſaria heæreditatis reſtitutio, vocatur etiam ſubſtitutio. 162. 1. Fieri non poſſe videtur 4 commodè fieri no poteſt. 12 Filius ſub conditione, quæ in ejus poteſtate non eſt, be, inſtitui non potet. 14.2. Fiſcoob delidtum bona occupante cresitores præferuntur, Auoad ſortem. 170.9. contra Fiſcum, qui ab iudiyno hæreditatem abſtulit, da- tur legati perſecutio. ibid. . Fœminæ gaudent dignitate viri, etiam defuncti. 100.2. Fæœtus non babetur pro parte renditionir quoad eriſtio- nez. 26. F. Forma rei mutata, etſi corpus maneat nec deterius facti Ait,adbuc res ipſa debetur 1Z. 1. 4. G 10. Fratris appelatione ſoror continetur. 70. 1. 1. Fraus & dolus quomodo differant? 131. 2. & ſeqq. Fructus rei furtivæ non ſunt ſurtii. 3.7. Fructus quatenus ſint pars rei? 27”. 3. Fructus ex proprüs arboribus cadentes in alieno fundo legere licet. 2356. 17.2 & ſeq. Fructus extantes omnes an reſtituere teneatur bonæ fi-= dei poſſeſor? 26 ℳ. com enſare debet. 1097. 7. Fructus bonaæ fidei poſſe ſor cum iwapenfft in rem factis Furtiactio dature etia in en, qui conuzir, etſi non amo ve- S it. W . I N D E x. ———5 vet. MM 13. 1. „9. Furtiva res uando in boreſtatem omin i reverſe videa- tur? 260. 4. & ſeqe Generak nermißions non cenſetur nennium quod zt ſpecialiter non permitteret. 67. 1. 1. Geſtum dicitur, etiam quod4 verbis fadtun et. 19. 9⸗. Habitare ubi quis dicatur 23. 4. Hares inſtitutus ex reliqudâ zarte, ſi as eæpletus ſt, nihil conſequituanr. 2.2 Hæres contra voluntatem juſtam 4efundi ſaciens bære- ditate privatur. 204. 1G Bæres ultraid, quod ad ſe pervenit, ex naturali æuita- te non obligatur. 24. J. Hæret in jus vocatus, ibi defendi debet, ubi domicilium defunctus habutt. ibid. 13. Hæredis appellatione qui veniant? 170. 2. & ſeqq. Haæredi qui dare juſſus eſt, bæredis hæredi dando condi- tionem implet. 65.3. pro Hærede genere non videtur, qui jußfa funebria de- fando perſolvit. 24.9. Hæredibus ſuis legitimis ſtipulatus, de teſtamentariis etiam ſenſiſſe cenjetur. 130. 4. Heæredes in ſolidum tenentur ad opus faciendum. 5. 1. 2. Hareditas quomodo augeatur vel minuatur? 178 15. , & ſeqq. Haæreditas pro narte adiri, bro parte repudian non poteſt. 24. 1 I. Haære- — ljelnan⸗ nuiti “ . “ Unnar. —,— nene 19,4 E iſun al aletuſtre i aten NN. nuturtli en inls ſ , 9 Ginorpci 6 Incolæ ab originariis ut diſfferant? let 41 — .⸗— -·— Hareditas adita & delata quomodo diferant? 151. 1. =MMD &ſeqe. Hareditas etiam ignoranti deſertur. tbig. 3. Hareditas nondum delata repudiarinegqutt. 1 91. K. Haæreditatis venditor, ſi res quaſdanm haæreditarias ante venditionem diſtraxit, pretium emtori praæ⸗ Kare tenetur. 27. J. Hæreditatis poſſeßor quando teneatur de non emactiz Lebiti? S 187. F. Hareditatis petitio quanto tepors præſeribatur?tIg.. Hommis dup'ex ſignificatio. 172. 1. G& ſcc, Honorarium jus unde dictum? 10.9. Hoſpes publicus ob ſymbolum non ſolutum res hoſpitis licite detmet 117. 10. Hypothecæ campeſtres tutiores ſunt urbicis. 1 9⁰.15. I Ilata invecta in bprædium urbanum tacite obligan- tur pro penſione. 229. *½f Impenſaæ litis pro re dotalimeceſſariis acc?ſentur. 79 3. Impenſas neceſſarias omnis poſſeſſor deducit. ibid. 7. Incertitudo vitiat inſtitutionem. S. 4. Incertum quid intelligatur? 39. 3. 3. Incola quis dicatur? 259. 2. & ſeq. ibid. 5. Inſolitæ clauſulæ arguunt actum ſuſpectum. 29. 7.- Indicium dicitur premium, quod indicu cauſa da- Infamia facti per Principem tolli non potest. 42, 5. Infans famella mulieris appellatione continetur.13.5. 1i Innju= 2 ð ———— in Interdids quorum bonorum, nen continintur nom- na debitorum. 2. 6. in Interdicto reſtitutorio nen modò fructuum ‚ſed onnis utilitatis ratio habetur. 35. 1. Interpellare gitid ignificet ?² 188. 5. & ſeq. . . 1 5 6 6 4 Interpellatio unica ſuſicit ad debitorem in morè en tuendum. ibid. . Inteſtati decedere dicuntur, etiam qui omnind 1 non potuerunt. 227 Inſtrumento ſi cautum ft, ne ulla eæceptio opponatur, quàm ſolutionis, poteſt tamen opponi exceptio acce- ptilationis, oompen ſationis. “”” . In rentario conſeſto hæres impenſas in hæreditatein ne- ceſſarid fadtas dedutit. 79. §. Iuyventario nõ confects hæres ultra vires hæreditarias non tenetur, ſi fraudem abfuiſſe creditores & tegeren iar 24. 6. ſciant. 4 ob In reſtituram legitimo tempore non petitam pite⸗ feu⸗ dum non amittit. 264. 7. Iumenta ſunt, qitæ d0ſ ferunt onera. §y. 1 Iuratoria cautio quande locum babeat? . 6:. 4. contra luramentum an probatis contrari: adbuc adwit- tatur? 75.2.8 ſeqꝗ. Iurisdictione mandata an ſola cauſſæ cognitio, an etian erxecutio mandata inteligatur? 99. 1. in lus otatus, etfi poſtea alibi domicilium conſtituerit, forum decçlinare nan zotettt. 229. 2. 11. andi cauſſam habere quis dicatur? Iuſtam litig . 4 “ Injuriarum non tenetur, qui ait, Tu falſum dicis. 174. 6. 17 ltrt giffaen n er ltalil ligut 1 ℳ NNN as ee e tnlaet, ikudlen ne euulſtie ſſtingii⸗ = lgnig igi lutn ſhl 1R lgii ſi nt er lgu ſale⸗ Mhir,g l 5 hlnz, ſi⸗ 4 . 4 ſole n gennen, nent naltn 1 — nidN iniueK lun eIn num iul Krin i 6 niunhin z erleſtu/ tartliun il ru 1 ℳ 9 49 4 niuß, 6 — — — — L. Lata culpa inlucit malam fdem. 226. 9. Legata 45 inſtituto Benſemur repetita à ſubſtituto. 5o,. 2. Legans argentun. uod ſuum ADei⸗ noti cenſetur lega . id, Auod n credito et 97. 2. Legarts viſe rel veſtiatig guid eleatur⸗ 127. 1. & eq. legar; re non videtur; materia leg. ta, rei ſaciende at-= commodata, e& pvice versa. 167. 57. LI5 Sataà eadem re daobus te; amentis, ex alteyo re- ſtituenda ſt, ea alteto peti poteif. 11. I. 7. Legatarius conditionalis Cautioné exigere potet.19. 19. 1cgatar us con litionalis jus ſuum non transmirzit ad haredem, Ripulaior transmittit. 72.5. Legati perſecutio etiam contra fiſeum locum haßet. 170. 4 & ſeq. Legatis jumentis hoves non veniunt. 5§9. 2. Legato fundo, per duas bartes locayi ſolito, nihiloninus totus debetur. L 2. 7. 1. Legat Jundociun omnibus, quæ ibi ſunt, ea non conti- nentur, s nihil dum fundo commune babent. 950. 2. egato rerum certo lor 60 exiſtentium non comprehen- duntur ea, 7uæ caſu ibi ſunt: ſed ea quæ ſolebant ce, licet caſu ibi non ſint. 1’73 2. & ſeq. egatum extingvitur, ſi pon teſtamentum gemmæ vel uniones legati in aliam ornamenti eciem conper- tantur. i; 1. 1. 6. – 7. Legautum conditionale 4 ſtipulatione conditionali lelitse quare differat? o. 15. inh Legatumterum, quæ Romæ ſunt, etiam eas continet, linn Legatum ſibe adſéribens, ſalſi pœnaà tenetur, etſi mu- Nhat Legatum, ex cujus uſuris alimenta alicui præſtanda fuerunt, ad alium tranſlatum cum eadem qualita- Unhe te intelligitur. 243.2. inni, Legatum virgini velictum, ſi non nubat, nibil ope- Mün ratur. 242. 3. 3. Mentnihe Legatum ita relictum, cum fari poterit, debetur- UAurnen etſi legatatius mutus eſſe perſe veraverit. 217. 4. ſfuf =W 8S& ſeqq. Mlnnne Legatum post annos reliétum, poct biennium debetur. Mmhcnn ibid. 1. 2. Mipft Legatum accipiens, quod alii reſtituere debet: non te- Uunmn netur ſatiſdare de eo, ſupra Falcidia cepit. 71.6. ln Legesad præteritos caſus non pertinent. 123. 4. MWuun Legis Corneliæ ſictio. 3. 1. 2· fn Legitimatio per ſubſequens matrimonium etiam ad mm feudalium bonorum ſucceßionem prodeſt. 144.6. Mlnine Libellus in actione noali quomodo formandus? an ü 235. 3. 2. Wn Ligna intempeſtivè cæſa ab uſufructuario non fiunt Mndin proprietarit. 565co. 7. Ligna proptié dicuntur, quæ cremari ſolent. 167. 1. Mun Litigioſa res uſucapi non potest. 2§. I. dr Litis conteſtationis quis ſit eyectus? 36. 5. W ante Puidd ande Liti, conteſtationem mortuo animali, quod da- mnum dedit, liberatur dominus. 255⁵. 7. 4. ubeg nn ob Lifi metum recte tranſi ge⸗ ur. 20. 7. uun ir. Magiſtri. qui dicantur? 7/7. 2. ul Majeſtatu crimen quomodo differat à perduellone. 4lcui teunt V 234. 3. & ſe leq. ul Major pars quæ dicatur? 173. 6. Majoris partis ſeutentiæ nonſemper ſtandui est. 240.2. lengbie Maſculinu soncipit ſ[œ mininu ex verbi pprietate. 1. 4. Aatrufamilias duplex ſi ignißicatio. 46. 1. 1. & ſeq. ett,αι AMedicus venenum filio dans in necem patris, ultimo “ ſupplicioaficitur. 236.7. Mendacio vincçere in judicio non licet. 177.7. ene 4 iles ejus civitatis, in qua ſtipendia facit, civis & uI municeps fi. 225. ⁶‧. ,nlirr Milez ejus temporis, quo apud hoſtes captivus fuit, ilir ſtipendium non conſequitur. 113. 5. Miliaria computanda ſunt ſecundum blaniorem, ma- 4 1 gisq; tritam & tutiorem viam. 5.9. uninn Modicorum non habeturratio. 99. 1. 2. AMolendinum vel tabernam qui longo tempore ſolus ſe “ habuit, non poteſt vicinu 1 prohibere, ud minus mo- 4 “ lendinum vel tabernam æadiſicet. 185.6. & ſeg. uß Monetà auream ſol vere qui promiſit, an minutos nu- I N D E x. — S — mos ſol vendo liberetur? 792. Monetam certæ ſpeciei & formeſolvere qui promiſit. alterius ſpeciei, ejusdem tamen materiæ, recte ſolyit. ibid. 3. 1 3 Mon- I N D E X. N—Z — Monſtrum occidens non tenetur lege⸗ Cornelid. 38. 1. Monſtrum quid dicatur? ibid. z. Morbo ercuſatur vaſallus, qus minus fſeudum amittat, 5 in veſtituram debito tempore non petiit, vel ſervitium non ræſtitit. 113. 6. pro) Moreuis habentur, qui ita nati ſunt, ut per nataram ſunervivere non poſtint. 1729. 2. Mulctæ & pœnaæ diſferentia. 121. 1. 5. ſeq. Muülctam remittere judev poteſt, pœ nam non ité. 244.32 Mulier honeſta: in carcerem deduci nequit. 46.1.2 Mulier ſtatuto contrahere vetita ſine conſenſu viri vel agnatorum, nec donare, nec Fiejubere, nec nienn. rem darę & c. poteſf. 1(9, 6. Muner? 4 lablitis capere magiktatetz non gebet. 194. 9. Muanera perſonalia: injungi non debent perſoni publi- cite 1732 3.1. & 3z. Muneris varia ſignificatio. 18”. 1. S ſeqꝗq. Mutuatarius denuò conpents poſt ſolutionem, an poſit negare creditum? 19277. 6. & ſeqq. qui Mutuuin dedit, non gebet Ratim reyetere, etfi⸗ a6ior nem habeat. 213.: 6. Nturale debitum pro irdahito habetur. 112. 5. Natu ralis obligatig quid At 1. 21. & ſeq. Naves in commiſum non incidunt, f portorium non Pr- verit⸗ ubi ſat io naviganlibus eſt periculoſa. 59 2 Nas. A Nuuftip⸗ Nnſter tltninte Nrer un erennon ſlen Mheu in i i Nhrene nnmnma Ntelplen tin f. Mr ih Nunna n N a ..,A⸗ rire 144) 4ℳ1 enſt nin1 e, e n 4 4 1 N. 4 FN . A 7 nn,4 „6ler gt, 4 fe 190 l .☚. = 9 I1 N D E x. R Nanfragi fallo res ejecte al ſſeam non pertinent. 242. 3. Neceßitate urgente permiſſum, ed ceſante prohibi- tum intelligitur. 237. 9. N egare an liceat creditum, ſi post ſolutionem factam denuò quis conyeniatur? 177. 6. & ſeq q. Negotiationis cauſſa aliquid advectum eſſe quomodo probetur? 2603. 10. Nepotes guando liberorum appellatione continean- tur? 8S.. 2. N obilitas marti kRliot non afficit. 196. 1.2. Nomen pro debito accipitur. H 6.1. Nomen pignori dari, vendi, in dotem dari, legari po- teſt. ibid. 3. Nomina debitorum Leque mohilitus neque immobi- libus annumerantur. 93. 4. Novalis terra quæ fuit, non perpetud novalis habetur, quoad decimatum immunitatem. 320. 2. I. & ſeqꝗq. N voxalt acti non datur 05 delicta publica. 200. 1. G& 228. 3. 1. Noxali actione agens, non ad noxæ deditionem, ſed eddemniafimatiouem in libello concludere de- bet. 2 775§. 32. Nulliter alienans rem, ſub pœna alienari prohibi- tam, ſure ſuo non cadit. 221. 10. Nummos injuſti ponderis ſolvens, aut improbati nu- mismatis, non liberatut. 13. I. 7 Nuptialia numera matii pupilli tutor bodiè mit- . UMVdx tere I N D E XI rmrezoteſl. 4. „ ¹ Obligatâ ſylvd, non cenſente⸗ gere donut. ex mate⸗ ria ſylvæ ædificata. ZzZo. 4. obligatio naturalis: Huid At? 10.21. & ſeq. ohcum judicis igatonen praæaſupponit. 12. 3. 3. “S & ſeqq. ad Oficia ſpectabiliora non admittumur corpore deſor- mées. 2⁵,. 3. Omninò, ilem ignifcat, quod ipſojure. 178. 1. Obptima res quæ dicatur? 90. 1. Optio quid fignificet: 25§.14. Opus perfectum quando dicatur? 1. 1. 3. Opus novum faciens ſpretâ nunciatione, non tantàm ad deſtructionem, ſed omnis damni inde evenientis reſti- tutionem tenetur. §l. 2. Ornamenla & veſtes qnomoſo dißerant. 741. & ſeq. ℳ e Pactum, ne denoſiti agatur, cur naleat? 42. 3. Parentis appellatio auand⸗ utrumgat ſexum comprehen dat? / 1. ſe Parentibus legitimis, non verò naturalibus tantùm, hæ- reditas relinquenda eſſt. iiibid. 4. Particularem alutionem ne mo tenetur ſu ſcibere. 10.1. 7. Fartus ancilæ ſuttiræ apud bonæ fdei poſeſorem conce- ptus uſucapi poteit. 26. 2. in Paſcua communia gui iplura pecorum capita agit, ut – pfute hlurtn Maervrt nitſin Menwnin MMürnmiut alange Mtuft lete cglicte lng Inſienn I N D E x. propterea emeutha⸗ ciwibe non ſihheiant, altione communi diridungs tenetur. 30. ⁵5. Pater nen tenetur filio rationes reddere de bonorum ad readn mini’ratione. 59. 2. 3. PpPatrimonium omnia bona & fucaltates denotat. 5. 7. nulh Petrimonialia munera omnes agnoſcere tenentur. 213.2 it. it, Peculium uid ſt, & cujus? 182. 2. cum ſeq. & 6, cum ſeq. e ii Petunis pradioram emtioni deſtinata inter immobilia 4 cenſetur. 92. 2. .—Iecunia numerata an mercis appellatione contineatur? 66. 1. & ſeq. Perfeltum cyus quando dicatur?· . 1. 3. Permiſſa omnia cenſentur, quano mnyeniuntur prohibita. Gn An . 237. J. Neruntitti⸗ Dermiſam ad tẽpus illo exacto probibiti cenſetur. ib. 2. Perſonæ Pedtabiles quaæftionibus non ſubiiciuntur, nec in zhl⸗ carcerem coniiciuntur, nec teſtimonii caußa judic em ( aggeunt. 100. 1. Picturæ aliquando ad impenſas voluptarias, aliquando ad „atiles referuntur. 79. 1. 5. & ibid. 2. 1. nIOH Pignori dari nequit res alienari vetita. 28. 4. Pignori obligata tabernâ, merces in es videntur obliga eolet I. 187. 5. RM , Pignori generaliter obligatis bonis, etiam poñt obligatio- cpetOOO nem quæſita pignori cedunt. 243. 3. n Pignus pro parte non liberatur. 32. 4. Pignus etiam alterius debiti nomine, quam pro quo obli- G Aatum fuit, retinen poteſt. 117. 9. — I N D E x. 82.1, 0. P Egnus gicitur, tam mohle Juam immobile. 2 “ Bu non licet in lacu, niß domino. l doque reſolyituri in ſingu vinſeck Plurale quen 4 as. . & 0. 1. . it, quàm duos. ures requirit, Pluralis numerus guando pl g¹— r 4. 10. 1. l. Plus herere ui dicatur: 2 in bonis eſt. Popularis aclig ante litem conteſtatam naliu⸗ 1. 31. . (2ſ y poſſe non dicimur, niſfi 4 jure & decorè boſumus .. minii reſti- Poſſeßio per captivitatem amiſſaan jure poſtli 1. 5. 2 “ ralitgnen interrumpitur ber rei i exhibitionem, 4 cutâ vindicatione. gizrolef al aſtee. P oſeſßio defundti etiam bæredis hæredi p a. . 4 “ m ante morte Palinmne etiam dicitur hoft eſtamentu e ge , heres erit, etiam P un⸗ heærege inſtituto, quem mulier gepet 17 6 exſectus ex mortus hæres “D . erehendgngrt Præcepterum wercedes an ſub » dee. mpenſas perti- Praceptorum aettecer an 4 neceſarias im penſ⸗ gert⸗ ntanei 118. Prædo at tagi nenn ⸗ Uhutnn annite ——☚. . teſenagi Mloniun Melcrt iungun Mintlul nu ſei mtnefe fifui⸗ lenmmh ilfunn Fnlinen ſaltiri Mnn uemg n fun 4 ten i llle nliz, unen E re le lle 1 : 6 iAe 1t nunt n, Kint 14 Ntef. gl 4liginmni Minu) 1 . . miri? D ſoren, ℳ ,eht 4 unttn 1 ortoen, 4 eniet. 1 I N D E X. —— =ò Præſens quis dicatur? Z „o9. 4. Pratori um quid ſit? 155˖. 6. à ſeq. Precarium nen eſt contractus. 2.5. 177. Pretium quatenus ſuccedat loco rei. 132. 5 E ſeq. Prvilegia liberis conceſa omnibus in infinitum ampe- tunt. 210. 2. Pnwilegia officii intuitu tributa durant, etſi uis per morbum oficio racare non poßit. n3. 4. Privilegiati: in omnibus caußis, in quibns ſpeciale pri vi⸗ legium non habent, jure communi utuntur. So. 1. Privilegium familiæ conceſſum an ad filias nuptas perti- neat? 195. 5. 1. & ſeqq. Privilegio certo Ordini conceſſo tam diu quis Fuitur. quamndiu i in illo perſererat. 206. 3. Probatio contraria admittitur contra dlenem probgtio- nem. 2095, 4. Procurator qui ſolvendo non eſt „Fi intra legitimum tem- dus non appelevit pars ipſa adhuc appelare poteſt. 114,7. procuratorem 44 ſalutionem accipiend qui conſtituit, de nullà alid ſatisſactione „ quaàm reali numeratione ſen ſiſe inteligitur. 176. . & 197. 3. Prohibita ad temput⸗ ile exacte bermiſſa enſentur. 27. 8. Probibitio de non alienende extra familiam, ultra quar- tum gradum non extenditur. 195. 4. 2. & 227.7. Permittens ſub pœnàâ ſe curaturum, ut alius faciat, an teneatur, ſi is facere nolitꝰ? 1589. 11. & ſeq. ducndus ef. 239. 1. 2. Proſocer pronurum alere tenetur. Fo. 2. Proximum ſe eſſe an probare teneatur, ab extraneo ba- reditatem vindicansꝰ? iuiuijzz. 2˙. Publicani ande dtéi? 16. 2. rublicum eſſe & in uſu gublico eſſe emoc, diferaut 5 727. . Publicæ perſone« Amunerihts perſenalibus . immunes ſunt 2597. 3. 1. G 3* PFPuer cur teſtis N nequeat? 2564.6. Pueritiæ beneficia. ibid. 7. Puella etiam dicitur, quæ tertid nubit. 13. 2. I N D E X. — —— — Bͥ. — — ——,, promiſi⸗ alienationis ſpecies ef. 28. 3. Promißu nuda an Honkoni nomine contineatur? 7. 5. & ſe eq J. ronunſare propriè ent, viva voce proferre. 246. 3. Proſcritus captus, non oecigendus, ſad ad Magiſtratum Pupillus hæ reditatem regudiare ſine tutoris authorita te non poteſt. 2⁵. 12. Pupillus dicitur, etiam qui in uruporeat. eſt. 229.: 1. & ſeq. Pupillus tutore æuctore cirtumſeriorar ,„ſi tutor ſol- vendo eſt, doli actionem non babet adverſus deci- dientem. 114. §. Purum debitum quid t 10. 17. & ſeq. Qusæ Lionibus ſubiici non aſunt perſonæ in hpe eſtabi- liore dignitate confiuati, nec in carcerem conici,: &c. 1 160. L. Fatio Miden Minyne utt agenernfn iecf en M 4 ny / = a un Dulterrte Miſe e Mſdep lumneſn Unnee iee i Munen cie t i eitei ulan n Uen — — Ratio enjusgue reiinprimi confideranda. 1. 1. & 6f. „ 4 7. & 190. F. 4 Mefun Rationes reddere tenentur aliena hbona adminiſtranttes NeHE corumé hæredes. 39. 2. 2. Reconrentisne aut compenſatione an naßir uti, qui ager: Sae non potest? . 1. 7. Regemtus ab hoſtibus pignoris nexn detineri poteſt, done: ſolyatur pretiDum. 1. 6. Dfint. Reditus annui inter immobilia computantur. 23. 24. Reemittens debitum dare videtur. 47. 2. & 76. 6. innuni Remißio reddendarum rationum quid operetur? 89. 139. ld 2. 4. ℳ napreſñalie zrabihite. 2349. 2. 70. 1Res variæ ſignificationis eſt. 5. 3. & ſeqꝗ Retentio vegulariter nen conceditur. nz. 7 tAl Retrahens rem ab emtore non pretium tantm, ſed ,9 impenſas neceſarias ſolvere teuetur. 76. . G . 461 75. 9 4 Reum excipiendo ſieri actorem , guomod⸗ intelligendum unh 8. 1. 2. J9. H 41 Salarium ejus temporis, quo quis per morbum oſicio vaoaꝝ El care non potuit, nihilominus debetur. 113. 4. H Satisdatio propriè fit ſidejuſſoribus latis. 67.1. 1ℳ Satisdationem non evitat, qui ſolvendo non eſt, etf bona nioS immobilia poſßideat. 83. 1. AO Sciens & non contrauiten⸗ quando conſenfiſi intelli. 16 Laturd I N D E X. gatir?2ꝰ 209. 5. & ſeq. Sentenua legis prævalet verbit. 6. 1. 4. Kententia an eſi tolli reſeripto ? 230. 12. & ſeq. Sequeſtrum lieſcipere invitus non tenetur. 0. 1. Sequeſtratio judiciaria regulariter ptohibita. ibid. 3. Sequeſter quâ actione conveniatur? ibid. 8. Servitutem imponere poteſt ſuyerficiarius, vaſalus G emiphyteuta, ſine præjudicio domini. 181. 3. Ssignum limitat ſignat uun. 2, 2 dictio Solus nen excludit caſus fimiles. . 4 Solutio nummis iniuſti pon leris vel improbati numiſ- matis facta non liberat debitorem. 1. 1.3. dolutionem barticulatem ne nemo tenetur ſuſcipere. 10. 1. 4. Spadones nuptias celebrare nequeunt. 125. 2. Stabulum pro quoyis diyverſorio accipitur. 195. 1. & ſeq. Satuere quid ſgnißtcet? 46. 4. Satuta Kridè ſunt accipienda. 19. 5. Statuta à jure communi diverſa an advenas & exira- neos obligent 2“ 239. 4. 4. & ſeqq- Satuto vetari non gateft, ne legitimæ hæreditates ad ex- traneos perveniant. ibid. i2. Satutum annonam aut arma exportari vetans, etiam humeris eſferri vetat. 23f. 1. & ſeq. Statutum ob tria vulnera inflicta pœnam certam im- ponens, de eo quoque diſponere cenſetur, qui tri- ſulco telo unam plagam intulit. 177. 2. Satutum de Aur cande pœnà maleficis? noltu commißi an Ad A dunt Stcuun⸗ — 1 6 11. n tuf. A lilit. Min pjheti 1 41 pinn. K ℳ 9. eNu e de mdr bun Gn 60 “ grm. ,, 1 4 ſmnßi/ ad convitia pertineat? 118. 5. Statutum ad munera civilia admittens eum, ei mille aureos in honis habet, non excludit eum, qui prædia tantæ aſtimationis poßidet. 8. 2. Stipendium unde dictum? 27. 1. 1. Stinendiu non datur militi eius temporis, quo in ca- ptivitate ſuit. ibid. 2. & 112. 5. Stipulati⸗ ad interrogantem refertur. 7. 75 Studioß a græſtativune vectigalium ſunt immunes 17.1.10. Subſeribens ea, quæ non legit nec recitari audirit, non ridetur apprebazée ſerinturam. 39. 4. Subſeriptionis eadem vis ent, quæ en ipſius ſerintionis. ibid. 2. Subſtitutio ſjlio falta inteligitur ſub conditione, ſi ſine liberis deceſſerit. 1”ö9. 5. Subtilitates ſine utilitate ſeſtandæn no 5ſant. 58.1. & ſeqq. sylva obligatâ, non iunt oblaere domus eæ illius ſlræ materià ſtruciæ. 30. 4. Tabernaqui⸗ ſignificet· 1ez. 1. Taxativa dictio non excludit caſus fmiles. 63. 32. Taxatum ubi eſt ſalarxium pro inſtrmento contraltus, ctiam pro teſtamentis taxatum cenſetur. 20. 6. Telum dicitur, omne quo noceri poteñt. 234. 2. Tempus judicatis af ſolutionem datum judex ardare vel prorogare poteſt 125. 5. Tempus ſolution: pretii i deſtinatum,à traditione rei, non conventione computangum eſt. 155⸗7. H H Ter 1 N D E x. — Terrrorium Siur dicnio an veneat, Pendieo aſtro, ii. tate vel oppido? 2. 239. 4. 3. ex Teſtame uto qui i capere non gaſane, rectè accipiunt, at alii reſtitnant. Er 1. ex Teſtamento qui ſolidum capere non poteſt, inſtitutus ab eo, qut ſoherde non eſt, ex aſſe bares Ft. 114. 1. regintonium oh amicitiam an rejiciendum? 223. 7. 2. Teſtimonium ambiguum non valet. 239.9.1. & ſeqq. Teſtimonium cur puer perhibere neuueat? 22. 6. ad Torturam ſieffcit, ſi quis ſe occi arum aliquem jacta- verit, isq;, occiſus ſit. 22˙ 7 Trans Mionis duplex ſi ignificatio. 30. 1. & ſeqq. Transactio pest rem judicaram non valet. ibid. 5. Transaclis oh metum x iolentiæ non valet. ibid 5. Transaötio & dromigi⸗ alienationis ſpecies ſunt. 2⁰. 2. Tributa agrorum pendi debent eo loco, ſub cujus territo- rio ſiti ſunt. 2597. 5. 2. Tutor pupillis datus, ventri datus non cenſetur, 161. 3. Tutor donare non poteſt. 18. 6. 2* Tutels non excuſatur, liberes duos babens & uxorem pragnantem. 231. g. naſallus tenetur rruunun vins 4 domim⸗ egelatt 19. 14. Teſtansntuu condere boteſt 44dvena uscunque loco. ſeulmn Wusgi ſeriuſh Hiſchiua. cſalin Mhuſe lltlar WNNnde hinenen Ulinſung Ctſifn fnliti, ſlan, , faltiun, lncgn Eſr ii ſ lullin he dlnnnen lu M,t inntlie Re eſn 1 —. Nlncgine — 11411 1 7 RI g ate, N tiim 1 e 96 66 4 6 ?c — ,—— I N D E Nx. Vaſallus ob feloniam ſendo privatus an impen/as S= ſarias reputare queast? 79. 12. & leq. Vaſalli vajallus an 6 it domini pæſallus? 107. 1.8& ſeq. Vaſalum & emphytentam nultiter rem alienantem, jus Jaum on aisitere: guoma/ inteutgendum 221. 10. N necigal uia fre 136. 1. & 17. 1. . Vecigalia non p: eſtantur, ob ob yes ricius „non ne getiatio- i; casu advectas. 29 . 9. Vendens em nidetur cum impoftra ſerritute rindidiſſe. 22. F. Pen dere mercetoy iur itus egi poteftt. Sy :8. ſeq. renai rem ſuam qui ſcit & patit ur, non potent eam vindi- care, niſi pretium reſtituat. . 4. Venditâ re aliend, eaq S, uſucaptd, dominus non rem ipſam rindicare, lLed Pretium 3 4 venditore petere poteſt. 67.5. in lenditionen ædium generalem quæ veniant? 242. 1. cum ſeq. & ibid. . , cum ſeq. bendito caſtro, tivitate vel oppido, an territorium quoque & jurisdictio ei cohærens vendita cenſeantur? 2.9. Venditor etiam poſt traditioneni tenetur ad ervictionis caut ionem præs annam. 1. 2. 7j. venditor, etiamſi dixerit ſe, quod pluris res eſt, donare, immogic? læ ut ad reſe- ionem agere poteſt. 192. g. & ſeqq. rendino, bæreditatis de eviltione rerum ſi ingularum non rrr r — 7 I N D E x. minus tenetur ordinariâ pœna. 2536. 3 Verba tran poſita egulariter igem fignificant. 2. 16. Verba pro ſubjectâ materiâ pariè à accipienda. 33. J75. Verba ex intentione loguentiem interpretationem acci- piunt. 5. 1. 7. & . 4. verba 46 ſunt lara, voluntatis quæſtio non admittitur. 219. 3. & 7. perborum prosrietas non ſemper attendenda. 6. 1. 4. yeſie legata quid debeatur? 127. 1. Vidua ſerrat dignitatem defuncti mariti. 26. 1. 3. nictus quià ſigniſicet? 41.1. cum ſeqq. & 44. 2. in ictu præſtando, tàm ejus qui debet, quàm ca debetur, qualitas dignitas & ætas attendenda. 43. 6. linculorum appellatiene quid contineatur: 45. . Vino legato vel vendito vaſa quoque legata vel vendita cenſentur. 206. 4. Nir dicitur, qui 14. annum implevit. 13.J. Virilis pars pro æquali ſumitur. 145.2. Vitium ad redhibitionem rei venditæ quale requiratur? . loi. 2, 2. voluntas potior dicitur eſſe verbis. 219. 1. & ſeq. ſi ſcilicet maniſeſta Kit. ibid. 5. voluntatis potior dicuur eſſe ratio, quanm vperborum. 116. 1. Voluptarias impenſas ſi Aominus hier⸗ roluit, man- dati aclione tenetur. 79. 2.4. Truir appellasio aliquando etiam ſutarliscoyizner. 2.5. Al- —— Venenum alicui propinans, erh mors non ſeduatur ihi⸗ — dgen Machign Cmnieu int Miumn upmui iun fen ainhrhi 4 ill Ulere ie. ifn muſei lllole Ulgnr — ſeguumnain zict. 1. ne Muttint 117610 wr Antin aA 7. ſegg b e, 6ℳ tendent 41 4 r ned ,ℳ IND E x. — numna, ad centeſfimum usque lapidem porrigitur. 5 ibid. 7. Uacapi qui yatitur rem ſaem ix fraudem creditorum, actioni Paulianæ locum facit. 45. 7. Vure jure Canonico prohibitæ. 22471. 1. Maræ geincuncer Conſtitutionibus Imperii tolerantur. ibid. 2. & ſeqq. nfara non fure allionis ſed officio judicis veniunt. Wuræ nonuſs dicanturi in obligatione non JT. 1776. Haſmulluarius nz ob “ ibet itarinraronemi jure ſuo privatur. 2o. 2. Pſusfrutus dicitur, etia cum proprietate Solid atus. 25. 8 Musfrullus bæredibus relictus ad primos tantùm hæredes dertinet. 70. 6. & 170. 72. Vxor, quæ ſine mariti conſenſu contrahere nequit, poteſt tamen teſtari. v. 1. Frore harede inſtitutä, ea Hetenlig enn quam teſtator tune in matrimonio habuit. 89. 1. F. Kk 2 IN- INDEX LEGUM EX ALIISTIT V LIS hic ex plicatarum vel concilia- L. 28. — 7 tarume S§. is qui l. de mandaß. 2002. %. ’ S. 1. I. de actios. SYY. z. 4. r. F. de gir. M 7. 10. L. 12. ff. de fat. hom. 335. 4. 172. S. peena grarior. ſ. de bie u vor. inſam. 274. L. 29. .F. de vegot. goſt. 1613. & ſeq. L. M. §. Laheo ſf. quo⸗ IWmet. caufſ. 1727. 4. 75. S. Leire f-. dc Hæred. pet. 226.10. 19. S. proinde ff. de judic. 229. 4. 2. 18. & ſeg. F. de K. V & I. 26. C. esd. 28. 32 2. F. de u ſufrut. 25 J7. 1 S Rconſtat. ſ. emmun. d. 239. 4. 10. 4 & ſeq. 29. §. 1. f.. ad L. Aquil. &1¹. 5. §. meminiße ff. de er. hoy. itae. 252. 1. 3. L. 31. . 6dldd. 131. 7. 44 /l R14 51 en. 146 ,1 X 1,441 494 108. 11.5. 19 4,14 141 N1 L. 2. f. commmun. diyvid. 209. . L. 9. ff. de in lit. jſur. 192. 13. L. 57. S. 1I. l: 12. S. um ſequeſtro ff. deyof. no. 12. L. 12. §. f adoleſcens ff. mand. 79. 2. 5. L. 1. S. 1. f-. de acdt emt. 2o. z. L. 29. in f. f. e.d. 7/72. 3. ſ. L. 12. f. de erid. n. m. S cd L. 3. f. de rit. nupt. 190. F. L. 13: ff. de hæred. inſt. 1242. 19. & ſeqq. L. g. F. de vulg & bup. ſubſt. ibid. 16. & ſeqq. L. 2. ff. de leg. 1. 2/9. 7. L. 17. ff. eod. 169 2. & ſeqꝗq- TL. 19. ff. eod, 2. 4. L. Sg. S. quibus. ff. god. 12⸗”72. 9. L. 122. S. 1. f. eod. ibid. 7. L. 29. § fin. ff. de leg. x ibid. 6. L. 33. §. 1. f. de leg. 3. . . L. 35. §. filiam. F. eod. 144 . 4. L. 23. §. eum qui ff. eod. 207. 1. & ſeq. L. §So. ff. eod. . 13742. 36. L. 27. §. argento ſ. de aur. & arg. leg. 91. 2. L. 29. ff. ad l Falcid. 178. 1. 8, & ſeqq-. L. fin. ff. de collat. bon. 21. 6. L. 6. §. non ſolum ff. de Carb. edict. 79. 1. 7. L. 7. f. de donat. 67. 1. z3. L. 1. S. familiæ ff. de vi &G. arm. 40. 3. 1. L. 22. f de oblig. & aff. 10. 1'8. & 714. 5. L. 11. F. eod. 77⁸. 3. 43. W 1 N D E X. Klb. 3 3 83 I N Dp zE x 1. 83.5. ſacrem, ver ,en anteraß ge verb. . n 217. 8. L. 5. princ. ſ. de ſolut. Sð 10. 14. L. 71. §. 1. F. de Jir. 55. 5. & ſeqg L. 1. F. de tign. juntt. 2. 3 L. 13. S. quæ jure ff. de injur. i. fI. L. 35. §. Kle de pœn. 1752. 53. L. 1. l. 3. §. in ſumma ff. de colleg. ilic. 237. 7. L. 4. §. lacus f. de cenſib. 17. 1. 7. L. 1j. 5 de reg. jur. 143. 1. & J. r. un. C. quand. iner⸗ inter. pupe & vid. & c. 242. L. un. C. ge ſußtag. 7. . TL. fin. C. quod cum e qui in al. pot. 186. 7. L. an. S. ſed nec ob impenſas C. de rei u æor. adt. 79.2.4. L. 1. C. de condit. infert. 220. . L. un. §. his ita, verſ. boc ita C. de cad. tol. 142. 30. L. un. C. de capit. ciy. 166. 3. L 1. C. de re miiitt. 11. ſ. FIXNIS. nen eerd, 11 4 4 ,s N . ℳ½ N A VID I S MAGIRI, IC. ET NNN E àSSs ’. RIS IN A CAD E MIA Tubingenſi, PRA1Lö6CTIONESS Ad Titulum Digeſtorum. RK EGIEIS i. R 1I SsS; * dermi Aucioris publici / jare H facta J Ab HEHINRIEGO FREDERO, Dantiſcano. . —— — R — —„ . . e . rSS 4 onsc. eit. 79. Gloria, umbra virtutis eſt: etiam invitos comitabitur. Sed quemadmodum aliquando umbra antecedit; ali⸗ quando ſequitur: ita gloria aliquando à antè nos eſt, via ſendamquè ſe præbet; aliquando in ayverſs eſt, major⸗ que; quò ſerior, ₰ℳ :: 50 Tubingæ, Typis philierti Rrunnii⸗ ANNO M. 5C. XXVIII. ——„—— 1”1s1sl ðð I. ie Ain it k Nolil Amplißimo 6 Conſul- trtißimo Viro, DNDAVIDI MAGIRO, IC. ACVTIS- &IMO, CONSILIARIO BRAN. denburgico, & Anteceſſori illuſtris Academiæ Tubingenſis excellentiſſimo, Dn. Fautori & Præceptori ſuo ſingulari obſer- vantià colen- do. k. pP. Pp. HEINRICIuS FREDE Rus. DLectoremalias: Nuno AN 1e alloquor, Vir Ampliſſiwie & Ex- aoellentiſſtime, P raceptor ac Fautor Bemnevolentiſſime, S& quu de re pri- Patim teeum agere nunquam intermitto, eazn- dem publicis hiſce literis inſerere, nec oculis tan⸗ thm, ſed animo tuo penitus inſinuare cu- pio. Etſi enim non pauca ſunt, quibus af⸗ fſectum ingentem & propenſiſimam erga me voluntatem declarare voluiſti; tamen hoc est ex multi unicum, quod, ne prorſas ina- unis oqſent preces meæ, tuas de Verborum Si- gaificatione, de Regulis Juris, & de gregiam, ſore ut &tera quoque Tua, quo- rum deſiderio non vulgari tenentur docliſſi- mi quique, à ſitu & ſqualore vindicen- ſponte in me contuliſti: ſupplendo nimirum e; & ſcubi nonnulla lectionem effagerent, per temporis diuturnitatem pitiata, ita re- FKituendo, ut qum minimum à ſenſi tuo abirem. In quo quidem tuz ipſius operâ pla- abirem. In quo guidemn tua Pſeus Operd Rlg n& fuiſſet neceßfaria, ſi vel occupationes aſſi- duas atque graviſſimas totieg interrumpere vi pendere: cui an ſatis ego fecerim hoc mo- do, tuunm jam enit judicares. Quod ſipor- rò illud abs te exorare potuera, ut reliqua tugenii & indaſtrie tuz monumenta, aut, ise mavis, præcipua ſaltem, & ante omnia, Jguk Poſſeſſione prælectiones, in publicum eden- das curæ meæ commiſiſti; eogq; ſpem concitaſti tur. In illis autem uſus ſum eo jure, quo quæ deeſſe cernebam; detrahbendo, quæ ſuper- X KR4 fum ommn liani Meri iß. nt u. Ne net N unr Crund. , Et tin . enntt A,/ . A,H R 4 4 irv nigl guæ ad præclarum ac'dißycilem de Verbo- rum Obligationibus titulum ingenioses commentatus ey, pariter in lucem exine paz- tiari, certè non malè de Republicaâ literarid meritus mihi videbor. Duoniam igitur tri- buiſti hoc ſemel benevolentiæz tuæ, ut me rga alis, quibus antea idem in votis fuit & pe- † titis, impetrabiliorem eſſe ſineres; tribuas quoque idem conſtantiæ, ut in poſterum plu- ra ex Openibus tuis ad communem utilitatem per me profecta videantur. Duo nomine te iterum iterumg,, per amoris tui ſidem, pernr obſervantie meæ cultum, per quicquid eit in Juriſprudentiâ noſtrà ſacrum atque venes ranqum, oro & obteſtor: meg perpetuum de- bendi reum, hac velut confeſſoria tabella, ſciens prudenig conſtituo. Nec objicias, quæ- 9, alia extare ejus generls, quibus hæc tua comparare non audeas. Equidem mihi de ſeriptis tuis judicium ſumere nolim, & lau- dibus immodicir, quas ſcio te indelectare vaal. Aà, modeſtiam tuam onerare: verum noſti ipſemet, quale alii, primariæ eruditionis vi- ri, de illas ſuſfraginm ſerant, & quantopere malignitatis ſuſpecti eſſe debeant , ſecus qui ahimati ſuerint; quam aſſentationis, qui de te honorificè & loquuntur && ſentiunt. Ne- que etiam est, ut reprehenſt. tbonem metuas, guod accurataà recognitione ſingula exami- nare non poſſis, & diligentius condita ad guſzum rigidi cenſoris exponere. Hoc enim tantò magis te excuſari fas est, ſ antè tot annos chartis conſignata »„non eo animo, ut typis commendata delicati lectoris cenſu- ram ſuſtinerent, quam tamen ne ſic quidem extimeſcendam arbitror; ſed at ordinariis lolum prælectionibus, pro Auditorum captu, materiam praberent: nunc demum inſtinctu S blanda vi amicorum, diſcipulorumq, Bo- 270 publico ſtudioſorum, & agtate confecto && variis negotit aiſtricto extorqueantur. Sa- nè tui causd tutò latere poſſent iſta omniae; qui ſamam, quam dudum ex merito obti- nuiſti, non bac demum arte parare ne- cAGe habes! at quantum interſe t eorum » qui ad ſolidam Juris ſcientiam eä, qua par es!, alacritate contendunt, ne ſructus labo- rum tuorumns ſine ulteriore fructu pereant, mialim ex leétione Pa deinceps recte cogno- ſei, quam à me parcd prædicari. Sed de his 0 minus plura addam, petitionis ph s - uitas facit, & tuan ad conf. entiendum in re bus juſtis facilitas, nec non ad javandum Nt. M. 1 Metun, 4 eun. Andite 1 Nr ,RA e ANih trumſ. guin Nrlinani nr caynn ninbucn nunp. anfcn ztur. N. R jif A. rart M. ehru gurn ula A,. /. mut „ — pene hieraria zne, ʒ terartam promtitudo inſanis. 9 circa deſino, & niæ gratiam ns an ſer ipſi, utne mihi ve- cerè & benevols Se⸗ velu; quin potius ſi, . tari, etiam e⸗ uti ſoles „ omnia inten . arhene, g ezs: emrogo. B.è FP. Vir 3 . . l . mé tut obſervantiſſimum “ 1. onſtanter. Tubinge é 6, lüX06 Mmco pred. Cal. Sept. Anno “ NRauratæ ſalutis I627. N et 744 4 tlee, Maml Wede tus hth er Clnnr egbente . 4 4. S DAVIDIS MAGIRI IC. & Anteceſſoris in Academiã S Tubingenſi, PREILFCTIONES Ad Titulum Digeſto- D E DIVERSIS Regulis Iuris antiqui. WVog de in integrum reſtitu- 1 AAtionibus Vlpianus ſcripſit, uti⸗ Atatem ejus tituli commenda- WWätione non egere, eò quod ipſe ſe ſatis oſtendat: hoc de præ- ſente, quem aggredimur, Regularum Iuris tractatu multò magis quis dixerit, ut qui non uni alicni, quantumvis utili, materiæ, ſed plerisque omnibus Iudiciis & quæ ſtio- nibus inſerviat, ut penoris inſtar & Syno- Pſeos eſſet luris univerſi, ſi ex omm bus è ſingulis ejus partibus ejus generis Regulas, ut ex multis fecit, excerpere Tribonianus voluiſſet. Nunc frequentiores tantàùm eas- que generaliores, colligere ſatius arbitra- tus eſt: tùm ne multitudine & varietate ob- rueremur, tùm quod ſpecialiores minusos: frequentes ſuo cujusque tituli a Aatbite- ) „ „ = * 2 2 PRELECTIONESAD TITILIIA — — — linquere fortaſsè magis expedit. Genera- (oriſih⸗ lium verò Regularum uti natur prior eſt egllenc cognitio, ita frequentius neceſſaria „quin eullenmm etiam facilior exiſtit: Atque in eo quidem (mntak ſummeè ntilis, quod, qui ejusmodi Regulam mamun r0 ſe habet, intẽtionem habet, ut loquun- Gen bene tur, fundatam, & contrarium probandi h uin onus in adverſarium transfert l. ſuus quode etiinenn S. puto f. de hared. inſtit. c. venerabilis. S. peteſt len uli quoq; de ſentent excom. in ö. Sunt enim regu- „ρ⁵ læ Iuris tenaciter ſervandæ, & pro illis pro- parniet nunciandum, niſi de exceptione doceatur Cnnkit Bald. in I. tutor C. ſi ſervus pign. dat. manum. mmlliene Nam non videtur dubium, de quo eſt Re- Yingin gula, licet ſint aliqui caſus ſpeciales, ut notat Bert. in l. quoties A quiis caut. De ordine, cur qupit demùm in hunc locum rejectus ſit hic ti- mnin tulus, cum ex methodicorum doctrinà ig propter generalitatem ſuam à principio vi- etmn deatur tradendus fuiſſe, non attinet diſpu- l tare. Palàm eſt, ill à Pandectarũ co ncinna- lie toribus demum exomnibus partibus fuiſſe ſinie excerptum. Il.2.§. qua omnia C.de vetere iure e a ien nucleando, & ex proæmie F. verſ. guacung Sed neque intelligi ſatis poteſt, niſi accommo- detur ad ſpecies illas varias, quæ toto Iure occurrunt. Tunc enim apparet, qum lh aptè, quam rationabiliter, infinitæ caſuum hrerie occurrentiæ eidem regulæ, eidemque de- jlin ciſio⸗ TITNIHH —.— di. Cen. und int tſarn, ineogiin noäihegl denheet jum n enl ſang gtilei Uoketin tg pwln tone ihen gtlehe — — 6 Ge ubet/ Dttileh = ☛ꝰ Deoce nsitkt „1 drNC Urincn . DEF RECMIIS IIRIs „ — ciſioni ſubjaceant: ſimul etiam ex ratione regulæ proclive eſt judicare de caſibus à re- gulâ exceptis, ut pote ſub ejus ratione non comprehenſis. Ratio enim legis eſt ejus ani- mas mens, medulla, virtus & ſpiritus, per qué operatur Eleganter& latè Tiraquell in tr. ceſ- ſante cauſa, part. i. num. 135. & ſeqq. Et ex- tenditur etiam ad materiam ſtrictam po-r- nalem, ut ſcribunt omnes in Authent. quas actiones. C. de Sacroſanctis Eoclef. Imô non tàm extenſivè, quàm comprehenſiveè eò accommodatur, ut notabiliter ait idem Ti- ræquellus de retradtu gentilitio. S. 20. gleſ unica, & in vepetitione. l. unquam, in verbo, libertis. n. 745. C. de revoc. donat. Porrò jus anti- quum appellatur id omne, ex quo Iuſtinia nus lus ſuum conflavit. facit l. ult. S. ult. C. de acquir. poſſeſ. Et diverſæ regulæ, quia va- riè hinc inde collectæ, nec tamen omnes Diverſum enim varium eſt „tuûm alibi, tùm F. de diverſ: & temp. praſcript. C. de diverfis re- ſcriptis. Item de advocat. diverſor. ludiciorum cùm titulo ſed. Lex l Paulus libro 16. ad Plautium. Regula eſt, quæ rem, quæ eſt, breviter enarrat: non ut ex regulâ jus ſumatur; ſed ex jure, quod eſt, A re ℳ PRXLECTIONEE= AD TITUuLUuM — regula fiat. Per regulam igitur bre- vis rerum narratio traditur: & ut ait Sabinus, quaſi cauſæ conjectio eſt, quæ, ſimul cum in aliquo vitia- ta eſt, perdit officium ſuum. VoO p regulam hic vocat Paulus, id 1 lavolenus in l. omnis infra. h. t. defini- tionem appellat, id eſt, ſententiam quà, uod in pluribus quæſtionibus antè rece- ptum lus eſt, & per ſingulas ſpecies obſer- vatum, generaliter quale ſit & compendio- sè exponitur: unde liquet, quid ſit, quod additur, ex regulàâ jus non ſumi, ſed ex lu- à re, quod eſt, regulam. Oportet enim Ius jam ante conſtitutum eſſe in ſingulas ſpe- cies, & demum ex jure jam conſtituto, quatenus id per plurimas easque frequen- tiores ſpecies, ejusdem conditionis & natu- ræ eſſe, animadvertitur, regulam extruere: non ſecus, ac jus ipſum ex rebus jam exi- ſtentibus, non autem viciſſim res ex jure quàm jus inde factum, cum non uno ſe mo- do habeant, ſed variè, & contingenter, & magnàâ ex parte non tàm ex ipsâ natur, quàm legislatorum voluntate, temporum ac morum diverſitate pendeant, conſe- quens eſt, ipſas quoque regulas ex illis or- tas Q conflatæ ſunt. Quæ utraque tàm res ipſæ, 4 uhie eadrnl se P necthi (aadentest ð”ͦ mam ſbie Gllerere elueti ylkdn no len⸗ ls ne eten keing Pler ſe conil keult ruuun — igirum. lurvr:Krr e Copetn ligcormn um. oern ul,t Ntentünmd us ate Hecie⸗ 0N compene ni, ſen. netenn intuf⸗ n Coolo gtefent⸗ Ons G m eutnt bus e n. neer ne 1 der igenen, A N lenponn. t, N 1 erils“⸗ 6 DFE REGuIIS IuIRIs. „ As — — — tas neceſſariò immutabiliter veras & con- cludentes non eſſe, ſed ſatis eſſe, ſi ut pluri- X . . mùm ſibi conſtent, cum necefſarium non niſi ex neceſſariã cauſsâ ſequatur. Hocque eſt, quod hic dicitur, regulaà officium ſuum perdere, cum in aliquo vitiata eſt: quæ vi- tiatio quemadmodum contingat, ex ſin- gulis deinceps legibus apparebit. „ FPFex . Viyianus libro 1. ad Sabinum. Fœminæ ab omnibus ofrficiis civilibus vel publicis remotæ ſuat: & ideò nec Iudices eſſe poſſunt, nec magiſtratum gerere, nec poſtulare, nec pro alio intervenire, nec pro- curatores exiſtere. F OEminarum in multis juris articulis alia eſt canditio, quàm maſculorum lin multis. f. de Matu hom. ut quod nec magiſtratũ gerere, nec poſtulare & c. pro aliis poſſant: Partim propter honeſtatem, ut ne contra pudicitiam lexui congruentem virii bus ſe- ſe c εεh. immiſceant, partim etiam propter conſihi fragilitatem & lu brica vota, quodꝗ;; rem ſub ſecreto di ficulter teneant, ut ait Bald. in l. quoties. C. de ſuis & legit haæred. Ve- M A 3 rumm 6 PakrIECTIONES AD TIruIUIM — . — — L — er rum cum hoc jus non naturàâ, ſed moribus V. DWDWU ſit introductum. l. cum praætor. 12, S. morib. F. 0 de iud. Conſequens eſt ut contrariis mori- N bus, conſuetudine, ſtatuto & c. contrarium zmedne ingduci poſſit c. dilecti ext. de arbitr. l. more. 8. f. inai coui ſic accidien . 3 de acquir. hared. Atque ſic accipiendæ ſunt W omnes ejusmodi prohibitoriæ conſtitutio- nes, ut l. 1. §. ſecundo loco. f. de poſtul. l. 76. 1. 715. in grinc. l. 13. S. 1. F. de iure fiſei. d. I. cum prator. f. de iud. I. fn. C. de arbit. uti diſſertè per. d. c. ſ dilecti ext. de arbit exponitur. Et hinc legi- B A timam filiorum tutelam matres gerunt. hi⸗ Authent matri. C. quando mulier. tut. ut hodie tndle ſublata ſit l. iure noſtroff. de teſtam tut. I. fin. f.. de tutelis l. 1. C. quando mulier ſublata etiam lI. 2. eod. tit. quoad hoc, ut tutelam etiam perjura retineat, per Authent. ſacramentum C. eodem tit. e 5 PROCuRATO RESYadllites exercẽdas, ex rationibus ſuprà dictis, & quòd ex SC. Yel- 1 leiano in alienis negotis obligari nequit. Sed cur extra Iudicia negotia aliena procu- „ . Norl rare non poſſit, nihil impodir. . item, S Ki dui irn f. mandati: ut & ſine mandato negotia bn gerere l. 3. f. de negot geſti. i S —U M Item impubes omnibus officiis 8 . civilibus debet abſtinere nl Quod ruu pERHEGuIIS TIuRIs. 7 — 5 RU —⸗ Q ex diverſo tribunitia munera Dormrinnn. pupillis quoque elata fuiſſe colligi “ videtur ex l. ñän. C. de teſtam. milit. illud de imaginariâ quadam dignitate, atque admi- niſtratione rectè accipi poſſe, alii hic mul- tis argumentis docuerunt. S Ae,coNn tin,lon eclesdri lie conltnro gNallle ſerteeeg Vianus libro 3. ad Sabinum. uns e Ejus eſt (non) nolle, qui po- Mrunnß Velle non creditur, qui obſe- mnilm quitur imperio patris vel domini. da NNH V Triusque ratio, & prioris quidem, u- oui e. travis lectione, ſive affirmativâ, ſive ” len negativà retentâ, non eſt alia, quàm quod ℳ,; privatio præſupponat habitum, quodque contrariorum eadem ſit diſciplina, idem ſubje Rum. Nihil enim ſilere dicitur, quod loqui non poteſt; aut deſinire eſſe, quod nunquam extitit. Adeoque etſi hæreditas 2 SAH. repudiatione omittatur: ſi tamen delata nondum fit, ſive quod vivat adhuc, cujus A.A 4 fuc- 2 PaECTON. AD TITuTUIM ſuc . repudiata eſt, ſive Conditio inii tutionis nondum extiterit, nullius momen- ti eſſe repudiationem placuit, cum ne adire quidem poſſit. I. nolle. 2. F. de acquir. heredit. quæ ejuſdem eſt cum hac præſente inſcri- que ita plane nihil egiſſe videbitur. l. 4. C de acquir. hæred. Vndé tentari poſſet, renun- ciationes ſucceſſſonum nõdum delatarum, id eſt, quæ nondum adiri poſſunt l.delata f. de V. S. ex identitate rationis, nullius eſſe mo- menti. Verum alia eſt renunciationis, alia repudiationis conditio. Hæc aditioni, aut pro herede geſtioni opponitur, & credito- res potiſſimum reſpicit, quorum intereſt ſcire, quoſnam hæ redatis nomine ſibi obli- gatos habeant, & ad eos pertinet, qui deli- berant ſecum, ſuſcipere, an dimittere hære- ditatem oblatam malint, quam fortè da- mnoſam eſſe putant, nec aliam cauſam re- pudiationis habent, quàm quod ſuſpectam 5 habeant hæreditatem. Renunciatio verò ſpei ſucceſſio nis opponitur, & jus futurum directe ſpectat. I. 1. C. d. pactis. & cohæredes maximé reſpicit, & ad eos pertiner, qui ac- cipiunt aliquid, ut ſuam ſpem aliis permit- tant, nec ſine causâ vel pacti vel permuta- tionis ſit, & ſi aliter fiat, nullius momenti eſt. l. 2. S. circa f-. de doli mali except. Vt mi- rum Aualllir ptionis. hi ie qui. 13. l. is poteft. 18. eod. tit. at- — s um hon Ftate ne⸗ inpett renuncete cunnil G. niuh l Eneng 1¹ ewong 4 Wanli anhtel Ule ruI — coti.. ullusnort. teugii l dreſenteine⸗ . A. ſe 8 1 Videbien ,/0. 1 Pokeggann Curlulug Dulizele Coacinnoni,4 2Zcachtion⸗ r, Aen rum inet ninetbich et, gtict mmitetehen lan MMel o ſuſetr Gncaro Lallzrce incgin Asermt. eemmun monen M 4 DE REGuIIS IuRIs. 9 — rum non ſit, repudiationes præpoſteras, le- vitate magis & inconſulto quodam animi impetu factas, jure improbari: cum etiam renunciationes, vel metu, vel reverentiâ vel aliâs temere factę, quales plerunque oc- currunt, à legibus ſint rejectæ. I.padum do- tali. C. de collat. Qujn & ea ſpecies hic con- ſideranda eſt, jus accreſcendi concernens, quèòd legato duobus conjunctim relicto deficientis quidem pars jure accreſcendi, quod inter conjunctos locum habet. l. re coniunci. 88. f. d. leg. 3. ad ſuperſtitem perti- net: verum non aliter, quà m ſi deficiens ca- pere potuiſſet; alioquin hæredi relinqui- tur, quod in legatarii perſonà nunquam conſtitit. l. i filio. 7. de leg. 2. un ſpecie ex- ceptà in l. planè. 34. S. coniunclim. 9. F. de leg. . ideò nimirum, quòd in poteſtate teſtato- ris erat, conſiſteret legatum nec ne. Sic- que quod volens ſibi habere non poteſt, id non volens alteri non poteſt cedere. Nec alia eſt tatio l. 16. in grin. & I. &. § ſi Titio. eod.tit. deleg.. Denique nolle admittere, ſi- Ve repudiare hereditatem pupillus ſine tu- toris authoritate non poteſt l. pupillorum. C. de acquir. hared. quam nec velle poteſt. I. ob- ligari. I. de author. tut. & l. more. f. de acquir. bared. Adde l. pater Severianam. 101 ff. de tond. & gem. I. cum quidam. 17. S. ſi zupillo. 7. F. de uſur. A Vel- 10 PR AIECGTIONES AD T IruTuIM = — ——- ———— —0 —ð VELLENON CREDITüUR) Apparet hoc de acquirendâ hærediate pronunciaſſe VI- pianum, quam qui adit à patre dominove 10 11 compulſus, ipſo quidem jure omnibus ſe a⸗ ctionibus hæreditariis ob! ligaret, ſed tamen cum ſponte non adicrit, placet ne momen- t0 quidem hæredem eſſe.! l. placet. 79.] . de ac- quit. hæredd Hec quidem jure Digeſtorum. Hodèenim nihil opus eſt, patres ſibi per fi⸗ lios adire coactos acquirere hæreditatem, cum per ſe licentiam adeundi habeant, ſi fi- lii ſe obligare nolint. I. iin. F. 1. C. de bon. que liber. In aliis autem capitibus etiam coacta voluntas, voluntas eſt, ut in eo, qui patre ju- bente duxit uxorem, quam aliâs ductu- rus non fuiſſet. Conſtat enim matrimo- num. Ri patte. 22. F. de fitu nupt. quod ma- trimonii favore ſpeciale videtur eſſe, in cæ- retis regulam ſequi præ ſtat. Lex. F. Paulus libro 2. ad Sabinum. In nego Otiis countra ahendis alia cauſa habita eſt fu riolor om, alia eo- rum, qui fari poſſi unt; quamvis a⸗ ctum re inon intelligete ent. Nam fu- tiGus noullum r egotlu contrahe- re poreſt: pupillus ochnia tutore au- ctore agere poteſt. Ma. a- aaame uas N. W 1 gulten i lilh arſhp Inheno. Alcnut Nen e 11 . Uineg s u⸗ fahmi Werele nlagel lcckn ”M DFEREG;:IIS IuRIsS. 1II . hpreh Mmieſt eſt inter pupillũ & furioſum 1 Tuncelee differentia, atꝗ;adeò manifeſta quoq; te ond diverſijuris ratio. Pupilli ſenſibus ſunt inte- unnbu gris, ut actum, quẽ gerunt tutore authore, e,tuan qualitercq;intelligant, etſi uſum rerũ non iend habeät, qui defectus tacite tutoris intervẽé IA« tione ſuppletur. l. quavis § infans ſj.de acq. poſſ. “ Dem In furiolo nihil eſt reliquũ, ꝙ ſuppleri poſſit . nerfiirt authoritate curatoris.. 5:S. ides .ad .· Aq. Nec 2 bertin ad rem pertinet, ſi actus ab ipſo ſcitè & le. habemtin gitimé geſtus proponatur. Id enim caſu 4 s magis quàm mentis deſtinatione factum cimas pra ſum itur, ut ita in omnibus & per omnia vion. abſentis loco habeatur. . 2. F. Jurioſus. ſi. de ln iure codicill. Ex quâ eadem ratione fluit, 3 mrumm quod furioſi delinquere non intelhguntur. ,nol n . Diras. f. Ae off. præſi d. l. inſans./2. ſj. adl. Cor- ele ng nel. de Nicar. ar qu e adeò pmnimodo exc uſan- tur: quod in infante, dummodo doli ſit ca- Pax, ſecus obtinet. Covarruv. part. 3. relelt. . 5. in prin. nam. y. Nihil enim vetat infantem . Pueritiæ propinquum doli capacem eſſe, AA quem ſolum reſpiciendum eſt. Canon. in elet Lap. 1. de delict. pueror. H NVInSE yian5 libro 7. all Sabinum. ek Nhrozhͤn vult hæres eſſe, qui ad ali- en Um transferre voluit hæreditatem. 1I2 PgkE LECTIONES AD TITuIUIM. 1 IWer varias gl. & Dd. ad hanc legem in- terpretationes illa videtur cæteris ac- commodatior, quod hic loquitur Vlpianus de eo, qui vel pretio accepto, vel, ut alium, ſive legitimum hæredem ab inteſtato ven- turum, ſive ſubſtitutum, ſibi beneficio obli- garet, étiam ſine pretio hæreditatem repu- diat Hic enim legatariis & fideicommiſſa- riis nihilominus tenetur, ac ſi hæreditatem adiiſſet. I. 2. 3. 2. ſi quis omiſſäa. cauſ teſt. An- ne ig tur pro hærede habetur., ac ſi voluetit heæres eſſe juri⸗ s'nterpreratione, & hoc ipſo pro hærcde gefſerit, ut creditoribus hære- ditariis pariter obligari debeat, quia contra lIuris prohibitionem auſus eſt? Nequa- quamm. Alia enim eſt cauſa creditorum: alia egar tariorum. Ratio Prohibitionis non ad alios quam legat tarios & fideicommiſſarios actowmodari porteſt, quorum ſpes inter- tren ir hærede teſtamentario non adeun- 11i1 tis omiſſa. 17. H. ſi quis omiſſaz. crediro- L rihu⸗ lus ſuum manet integrun n, quocun- que adeunte aut nemine adeunte ipſis ad- dicitur hæreditaz, ut in ipſorum fraudem nihiejuſmodi molht: pe oſſir. F Tacit lex. 2. in princ. d. f. Czæicrumm iiſine fraude hæredi- tatem ſeriptus heareson mierit, etiam lucro- ach, etſi le egata inteteidant, non tencçtur. d.. 17. J. R qts owiiſſa. Hanci interpretationem com- compro cumkae UluN — kegent (teri t ur hurn ) vel dnn nteltnoren enehctocb⸗ itatene. eiconnl. . leredttkt 4nſicfh ſ . 1c t vole hocin hribus hrt uia con 1 omnn esime non adet a ti⸗ . . ℳ n kulen ekerd. tiulnlact⸗ lenetiel Petationen con. NV , . 6/* eln M 1 ) DE REG:uIIS IuRIs.. 13 Een comprobat dide l. 2. F.ſi quis omiſſa cauſ. teſt. cum hac præſente conveniens inſcriptio. Lex. „. FPomponius libro 3. ad Sabinum. Ius noſtrum non patirur, eun- dem in paganis & teſtatò & inte- ſtatò deceſſiſſe, earumꝗque rerum naturaliter inter ſe pugna eſt (te- ſtatus & inteſtatus.) Vę communiterad hanclegem adfer- tur ratio, teſtamentum actum eſſe individuum, & ideò neminem ex partein- teſtatum decedere poſſe, nihil hùc facere videtur. Quid enim, ſi quis individuo te- 1I ſtandi actu de parte duntaxat bonorum ſuorum teſtatus ſit, quid vetat, quæ ratio da- bitur, curin reliquam partem legitimus hęe- res non ſuccedat? Et tamen dicendum le- gitimo hæredi locum non eſſe. Vt certior ratio vix dari poſſit, quam quod diu ita vi- ſum ſit, quod & Angelus & Iimola probant in l. moribus. fj. de vulg. & pupill. Cur autem locus hic ſit.l. non omnium. ff.d. I. Illud hinc inferri poteſt, ſtatuto aut conſuetudine contrarià huic juri derogari poſſe. Ang. in d. ( 1 ita viſum ſit, probabiliter nemo prodidit, ut 3 5 , H IA PRXIECTIONES AD TITüTIUIM —K ð 4 l. moribus, Nec in contrarium trahi Pom- ponii ſententia debet, quaſi naturale non receptitium & conſuetudinarium hoc jus ſit, in verbis, naturaliter inter ſe pugna ett. atq; adeò immutabile g. ſed naturalia, Inſtit. de iu- re naturali. Nec enim minor pugna eſt ea- rundem rerum in militis teſtamento, quod tamen in partem duntaxat condi poteſt. 8. non autem. S. ſin. I. de hæred. inſtit. Nec novum eſt in jure, rei certæ qualemcunque rationem aſſignari. Cæterum effectus hu- ” jus regulę eſt, ut ex re certâ hæres inſtitutus ** * nihilominus ſim pliciter hæres ſit omnium. 1724. de hareg. inſtit. aut ſi ex certà portione, reliquas portiones nihilomin' accreſcendi jure habeat. I. 13. G. deniq; eodem tit. quod in 6⁶ milite ſeeus eſt, l. 6. F. de teſt. milit. Sed ar- mato, ut arbitror, non item togato, in quo ceſſat imperitia, quæ armatis privilegium meryuit, arg. §. ſed hactenus & §. 1. ibi, propter nimiam imperitiam eorum I. de milit. teſtam. 7 quod & Decius hic probat. Denique & ſi pari ratione teſtamentum non poſſit par- tim rumpi, partim ſubſiſtere, l. pen. ff. de in- 8 *iuſt. rupt: Ex querelâ tamen inofficioſi in partem reſcindi, in partem autem ſubſiſte- re poſſe receptum eſt, l.. J.S. n. l. circa. 2. & l. Jgq. in fin. f. inof. teſta (f Aun i lakonor lisoutnre reeleen lyht. Unone! uenh lnlen mnn nd ſin Ci N.) ſonen üe unn glll li⸗ EU uN —...— tahibon. Wurdet lulutt.A. nogieſe⸗ Pugaltlte⸗ 1 ekeaans hr rGinlrurn 8ſromminn ettipotrone untlenl lati le del 1. eRo, ncin petlein ,uiynhn nil ntu enigneh olin⸗ n fr. nokenlin uu h DrREEUISIIRISK. 12 == — — Lex . Pomponius libro g. ad Sabinum. Jura ſanguinis nullo jure ci- vili dirimi poſſunt. N Aturalia jura, qualia ſunt cognatio- nis, §. ult. I. de legit. agnat. tut. nul- la niſi naturalis ratio, perinde ut civilia ci- vilis, mutare poteſt. Quo enim quodque jure colligatum eſt, eodem diſſolvi neceſſe eſt. l. 35. b. t. Quo fit, ut jus cognationis non niſi morte naturali deſinere poſſit. l. 14. §. ſervilis. F. de ritu nuyt. Cui non obſtat. §. quod autem Inſtit. de cap. demin. ubi maxim * & mediâ capitis diminutione etiam cogna- tionis jura perire aſſeritur. Nam id ad pro- poſitam ibhr materiam accommodandum, ad civilis nimirum cognationis effectus, ſuc- ceſſionis & tutelarum jura per gl. & Aret. ibi dem. Nec enim ſucceſſiones naturali ra- tione omnimodò cognatis debentur, ſed itaſi ſe non indignos reddant. Acutè ideò Papinianus natursm cum parentum voto. quod ex obſequio naſcitur, conjunxit in l. ſcripto f. unde lib. idemque de l. a. f. de grad. & afin. & l.7. f. unde cognati dicendum eſt. Qudgd verò naturali juri derogari poſſe paſ. H r 2 6 PRLECTIONES AD TITuIUIM — e ſim inculcatur, cumprimis in l. 6. de luſt. & iure quamvis in totum tolli non poſſit, id ex . „ „» 2 ambiguitate vocis naturæ ortum eſt. Poſt DBun nihitrectius, nihil melius eſt naturà ſincerè acceptâ, cui jus adeò non vult de- rogare, ut ad eam omnia revocare & redu- cere nitatur. Sed quoniam etiam corrupta natura, natura eſt & dicitur, eam corrigit or- do, bonum aSεεaο, quæ tamen correctio 4 nunquam eſt contra naturam. Neque e- nim, exempli gratia, quod libertas juris na- turalis eſt, S. i. Iuſtit. de iure perſon. ideò ſta- tim contra naturam eſt, ſi libertate rem ſu- am pro arbitrio demoliendi quis prohibea- tur, ut l. ſenatus. 52. f. de contrah. empt. aut quod matrimonia naturaliterlibera eſſe de- beant. l. 71. S. itio. f. de cond. & demonſtrat. ideò protinus contra naturam tutori cum pupillâà ſuà matrimonium interdicitur. I. tu- tor. f. de ritu nupt. Hactenus enim natura- lis eſt in rebus libertas, quatenus nec pu- blicum, nec privatum cujusq; læditur com- modum, ut non ſtatim indefinitè ac ſine diſtinctione jus naturale ſit, quod vulgò ta- le eſſe judicatur; ſed id demum, quod ordi- nem Rerumpublicarum, recte & ſecundum 7 naturam conſtitutum, nullàâ ex parte vitiat. Denique cognationis & conſanguinitatis jura non ſunt inter ſe confundenda, quod gloſſa —— ummel, 1 ne Lobaklen ignateni nsCrliefn ſilgn npel 0D un,ſe tmkturin deſeknit Mchnten 4 Ulfrnne ſ R nlnG — 1li ondoltttt tunmch. A elusehum oomt. vocitehel. tam conn mcorrt nen cotnen m. Nen⸗ bertuant m tImni erlciunh⸗ eninnunn hentes egiſſe. Ex quo in legatis quoque 1 DFE RECGCuLIS IIRIS. 17 gloſſa hic videtur feciſſe Conſanguinitas agnationis quædam eſt ſpecies: agnatio ju- ris civilis. . vulgo quæfitos Iuſtit. de ſacceſione caugnat. H. ſin. Inſtit. de leg. agnat. tut. pianus libro ijs ad Sabinum. Senmiper in obſcuris, quod mi- himum eſt, ſequimur. £ NVOD in obſcuris non quod mini. 1 ☛¾ mum, ſed quod veriſimilius eſt, in- ſpici traditur in 1. 32. & I. II4. ſ. b, t. nihil huic præſenti regulæ adverſatur. Nec ta- men ob materiarum diverſitatem, quaſi aliud juris in contractibus „de quibus eſt 1. 34. aliud item in legatis, ad quæ reſpexiſ-⸗ ſe Vlpianum ex l. 12. F. de leg. I. oſtenditur, obtineat. Vbique enim tàm in contracti- bus, quàm legatis, id quod minimum eſt, ſequi oportet, in dubio ſcilicet, ſi non veriſimilius eſt, de majore ſummàâ contra- Wo. reſponſum eſt, ſi ſliæ naſcituræ 100. lega- ta ſunt, pluribus natis, deberi 100. ſingulis, 4. . . * — OCq; veriſimilius ex affectu paterno idem Vlpianus in hoc ipſo libro cenſuit.I. 17. F. de leg. 1. Et adeo hæredem evidenter proba- r136 2 2² PRELECTIONES Ab TITILIMA ſtari velle, exiguius debebitur. d. I. 12. Nam etſi non adjetum eſſet, ſemel preęſtari velle, mæê in æ qquales eſſent ſcriptæ, minor debe- 5F retur. l. Sempronius 47. F. de leg. 2. Ius enim præſumit teſtatorem quàm minime hære- gem voluiſſe gravare per l. unic. C. pecul. eius quæ præſumtio ſecundum naturam eſt: tio cognata eſt, ut in dubio voluntatis me- ritò ad naturæ libertatem ſit recurſus. Nam pactus ff. de pactis Atque ex hàc regulâ deciſio ſumta eſt l. 39. S. ſcio ex facto f. de leg. I. l. a5. S. 1 f. de leg. 3.l. 4. S§. Fn. f. de pen. eg: cum ſmi- „ hb. Ex quo fundamento illud quoque de- ſcendit, in dubio in contractibus alterna- tivis electionem eſſe penes debitorem, quoniam hoc liberationi propinquius eſt. Procul dubio enim minimum dabitur, l.ple- cumq; in fin. ſ. de iur. dot. l. ſ ita ios. F. de verbor. oblig. l. ſi ita relictum 43. S. A ita ſeri dptum fj. de leg. . LexX rc debere, de ſolis 100. ſenſiſſe teſtatorem. A Et è diverſo ſi poſt legata ſæpiùs diverſis ſummis repetita adſcriptum ſit, ſemel præ- ſed in diverſis teſtamẽti exemplaribus ſum- qui libert. lI. unum ex familia. S. Ri rem ff. de leg. 2 voluntas obligationem inducit; naturæ, cujus libertas eſt. F. 1.1. de iure per on. libera- & aliàs elegãter traditur, rem facilè ad ſuam reverti naturam Bart. & alüin l. K unus 27. S. ꝰ“ Gtenm es UIIe, n Kune nlay limnue ulſ nurnea tepi 1 n endon e Stmnnng 0 nco Hu enfng Mnii Ntamider etekemm. W OWBẽ ülne⸗ FPaulus libro 3. ad Sabinum. kelprektüie Secundum naturam eſt, com- nga moda cujusque rei ecum ſequi, quem nm ſequentur incommoda. — 1 mininele H Inc conſequitur, cum perfectà em- .CH T T tione, quicquid vendito fundo per tnſ alluvionem accedit, emtoris accedat com utumt modo. 5. praterea Iuſtit. de rerum. diviſ. quod uct; um godem fundo vi fluminis occupato, ejus- peſuln dem emtoris periculo pereat. !. 2. F. de ze- ehmid riculs & com. perfectà inquam emtione, ednn id eſt, cum jam de re & pretio convenit l. 8. nNdiin d. t. non etiam ſubſecutàâ traditione; ibi e- MMnus him nihil ſupereſſet dubitationis. Eadem 2 Zglii ratione ad marirum pertinet omne emolu. uelti⸗ mentam⸗ quod ex duplæ ſtipulatione, evi- lt u otalis fundi nomine, ad mulierem per- ohet venit, cum idem onera matrimonii ſuſti. Gbulme neat. 1.7). f, de Iure dot. In quà omninole- Um BZendum videtur, ꝗuam vis apud mulierem do. ,nst minium ſit, pro eo, quod communiter legi- rur, apud maritum, id; propter principium fu ſegis bimahen tamen eſt. Nam eſſe alicu- ſn 1 S dominium ſignificat. 1. LQuintus E& ibi art. . de aur. & 4arg. leg. Fac. not. in 1 97. F. de — = — . 20 PRKLECTIONE6 AD TI TuruM. aer rerb. ſig. Nec alium intellectum ferre po- teſt, particula, quamvis, quæ ſua natura ad- ver ſativa eſt; niſi quis vellet dicere, emo- lumentum ejus, quod ex ſtipulatione ad — 6 mulierem pervenit penes ipſam torum ma- nere, atque adeò indotatam eſſe. Nec enim emolumentum ad id duntaxat, quod preti- um fundi excedit, referri poteſt z alioqui æ- P 11109 ſtimatum fundum in dotem datum eſſe di- cendum foret, æſtimationemque apud ma- ritum permanere, ſuperfluum mulieris c- modo cedere; cum tamen de inæſtimato duntaxat Triphoninus agat: non ſine ra- tione. Nec enim protinus ſine dote vide. retur mulier eſſe fundo æſtimato evicto, cum ex emto actionem maritus habeat. l. quoties 16. de lur. dot. adeoque rem habere 2 . „ . . 4 videatur. I. is qui 15. b. t. quod in inæ ſtimatà dote ſecus eſt. lL. 1. C. eod. tit. de lur. dot. Cæ- quæ ſtio l. Fen. S. pen. C. de furt. commoda- tarium, præter rem furto ſibi ſubreptam ejuſve æſtimationem, domino nihil reſtitu- ere. Denique cum ex ratione contrario- rium hic locus petitus ſit, ideoꝗ; reſpectu ejuſdẽ intelligi ſit neceſſe, conſequens eſt, ut ubi d verſa eſt ratio, ut in ſpecie l.ii f.neg. geſt is, hanc regulam locum non habere. Se- cundum quam legem ſupplenda eſt etiam- à 1 ð un fugket D ne⸗ ln ſ. nrünlue Lamnunen glolſchet teteunott, ehrdnn Aund Cn i Cmer terum ex hâc regula deciſa eſt elegans illa ”M TIIIn DE REGʒuLIS IuRIs. eær —— Cünn inn l. 17. f. pro ſocio, ut tertium mem brum ſit, ſi elune Partim lucratus ſit, qui renunciavit, partim adenm, damnum fecerit, compenſatione fact4, ſi u Auod ſupereſt, lucrum ſit, cum ſocio abſen- Wpulanom lamtmen te, renunciationis ignaro, commune adhuc ele ede Eitz ſin damnum, non item. rat, galſe —DGW “ MMV Lex. II. un Fomponius libto y. ad Sabinum. uumdes Id quod noſtrum eſt, ſine fa- eis Lo noſtro ad alium transferri ne- : bol lee qu it. ednedQAxs ü linwveit Bad tionibus non nudis pactis domi. 1 inhe nia trasferri traditur in l. 20. C. de pactis, kenkl⸗ quod quomodo ſe habeat, paucis viden- inilir dum. Traditionem facti efſe apparet: ſed 2 ſlr 40 8&& nuda voluntas facti eſt per l. 7. §. in con- H Acai erarium F.de acquir. rer. dom. Nec tamen nudà vol in ali mi voluntate in alium transfertur domi- . nd . 6 es mum, ſed factum, aut noſtrum, aut certê golit quod bro noſtro habeatur, accedere opor- wweumd tet. ſer ideò, ſi rem tibi vendidero, ejusqꝗ; 3 ogt⸗ a eſſionem non meè, ſed tuã volun- ollelep⸗ damind ignorate vel invito, nactus ſis, nec erk eſt, ſree ner bro emtore poſſides, id bht habe rhiendi pro emtore cauſam non its es, ſed es prædo l. ſ ex ſtipulatione 5. l. 9„ — 2 1 22 PRALECTIONES8 AD TITUILIM fundi 3 ff. de acquir. poſſ⸗ ſ. etſi verum ſit, venditorem tradere debuiſſe l. ex emptet. 4 Fira empt. Qujus conſequens eſt, ut ſi voluntate & juſſu venditoris emtor per ſe 2ð poſſeſſionem ceperit, nactus ſit dominium, quod venditor reſpectu emtoris pro de- relicto habuit argum. lI. 2. S. ſed Proculus in Ein. f. pro derelicto. Quid enim intereſt, ipfſi tradiderim, an alius meo nomine? 7 Nam etſi ex præcedente traditione, quæ dominium non tranſtulit, ut commodito, apud te eſſe patiar emtionis nomine, re- 6* Fac um ergo pro voluntatei interpretamur. frto, ſive alterius, noſtro tamen nomine „ ſuppletà. per Dec. bic. Alienum enim fa- 7 Aurn nobis non nocet! 20. f. 4. t. l. ſi filius tuus C. de donat. Cujus ratio redditur in l. non debet 74. infra. h. t. ne ſcilicet alteri per tione ceſſante noſtram quoque hanc le- cogimur res noſtras diſtrahere, ſive ob publicam utilitatem, ſive privatam æqui- tatem per not. in l. inritum. 11. C. de contra- ben. emt. gl. in l. Iulianus. S. idem Celſus. Fdead. mnt. Gé translatum eſſe dominium intelligitur. I. qua vatione S. nihil f-. de acquir. rer. dom. non nudà tamen, ſed facto aliquo, ſive no- alterum iniqua conditio afferatur: quâà ra- gem ceſſare conſequens eſt, ut in ſpecie 3 l. 7. lI. 2. C. de ſervo., manumiſ. Nam & inviti d — Ge. Beft, e ecun Cylunmet ten ſ crn ſuntr Cuni lun don u Mnndtlia⸗ (el oon helun N 6 Nhlin Gummam iagi lein tnen . nit unte⸗ Uanneit Whkten luns Alrn tpo Uundeten UnIAH. —4 eilt rernſ⸗ e ermm guenstht, udornn emtorn Me ſAindr veo Mrt Atione tcomme- s honni, ,„—ℳ d et ugin intenemmn Alunſſen 1 8 men bon DE REGIIIS IuRIS. 23 — emt. Bart. in l. item ſi verberatum f. de rei vin- dic. ſive cum fiſco communionem l. 2. C. de commun. rerum alien. l. I. C. de vendit. rerum f- ſcal. cum priy. com. lib. i0. Paulus lib. 3. ad Sabinum. In teſtamentis pleniùs volun- tates teſtantium interpretantur. Emper & ubique major eſt teſtamen- 1 torum quàm contractuum favor. Quis enim non faveat ei voluntati, poſt quam non redit alia? arg. I. 1. C. de ſacr. Eccl. Et 2 adeò, etſi communiter voluntas contra- hentium aut diſponentium potius quàm verba ſpectanda ſint, l. 219. f. de V. S. nec uſ- quam tantum valeat verborum interpreta- tio, quin ſenſus exiſtat melior. l. ſi quis. C. de liber. prater. Et C. plus valere quod agitur quam qued. tamen ultimarum voluntatum ſem- per plenior eſt interpretatio, quam contra. ctuum: hoc eſt, minus ſtrictè verba, quàm in contractibus, accipiuntur; non quòd nobis liceat largiùs interpretari, quàm te- ſtatores ſenſiſſe appareat ſed quèd plenius & largius ſenſiſſe præſumantur, quàm præ- ſumerentur in contractibus. Vnde etſi is, 4 H B 4 cui „ – 24 PTECTIONESAPDTITUuLIHA K cui uſus ovium debetur, nec lacte, nec a- Enis, nec lanàâ uti poſſit, quoniam hæc ma- gis in fructu ſunt; tamen ſi ex legato debea- tur hic uſus, modico quoque lacte uſurum traditur in l. plenum 12. §. ſed ſi pecoris ff. de uſur. ratione additâ; neque enim tam ſtri- Etè interpretandas eſſe voluntates defun- 5 Gorum. Inter teſtatorem enim & hæredes ac legatarios largiùs & liberaliùs, non ama- rè, ut inter infeſtos, jus dicendum eſt; ſed ut inter conjunctos magno affectu. arg. l. 258 §. ER quas ff. de don. int. vir. & ux. Hoc enim uni- cè agunt teſtatores, ut omnib. grati, quan- tum in ſe eſt, ex hàc vitâ migrent. Sen. de be- nef. Inſignis textus in l. 5. S. ſi quis rogatus ſſ. de don. inter vir. & uxor. vid. l. 4. f. de fund. „ dor. Et licet l. f alii 19. F. de uſufruct. leg. & l. Labeo 7. ff. de ſuppell. leg. verba videantur am- plecti, poſthabitàâ voluntate: recté tamen † golinum Accurſius contra Azonem & Hug cen ſuit d. l. 19. loqui de caſu, quo veriſimi- liter quidem de voluntate teſtatoris doce- tur, non tamen ſufficienter & plenè; etſi ad- dita ſit ratio, interdum plus valere, quod 2 ſcriptum, quam quod actum ſit. Quod ſi ſimpliciter accipiatur, ut Hugolinus & Azo accipiunt, etiam cum certum eſt, aliud a- ctum eſſe, aliud ſcriptum: ſimpliciter fal- ſum eſt, ger d.. ſi qu is C. de lib. praterit. od ee uem 1 — ſemace tantumn di cohre Pohmnti hukeln ſteulien ikele : Mlerent Uetuam ſuchlun. El Wpu iſcg r (lni “ Ehniton fae ITIIe — lde, oer. nüumbucn. kegnocet hdenlort um f enim unlt. Intaertetn. im & hat ius, oom. lom elhſn G al Hoc eninmne ibenigun 0 tel — ginſerf 1 genntura ſecte tuntl 1I. eiec uri 1 ſta eſt. l. non aliter 69. de leg. 2. l. cætera 41. §. 1. H idem & de l. Labeo dicendum eſt; quæ hoc tantum vult, ineptam & ridiculam loquen- di conſuetudinem non eſſe ſufficientem probandi modum, etiam in conventioni- bus & diſpoſitionibus ſecundum eam con- ſuetudinem loquutum quem eſſe, quam ſciret eſſe abſurdam. Cæteroquin Tube- ronis ſententia vera eſt, liciteque receditur à verbis, cum voluntas & ſententia manife- 12 de leg.. Quemadmodum autem pleniùs accipiamus ultimas voluntates, quàm in- ter vivos convyentiones, ex his apparet, quod, qui tranſegit, neque de veſtiario ne de habitatione tranſegiſſe putatur. l. cum bi 8. §. 4i tranſigit ff. de tranſalt. legatis tamen alimentis, illa utra que continentur. I. lega- tis l. fin. ff. de alim. leg. Eadem eſt ratio. l. 1. F. de opt. leg. I. 4. f. ſi uſusfr. petatur l. habita- tig §. 1. F. de uſu & hab. I. hujuſmodi S. ædes ſt de leg. 1. l. ult. S. ult. . de aur. & arg. leg. Viciſſim contingit, ut minus, quàm verba præ ſe fe- runt, dediſſe teſtator videatur, ut in ſpecie. 1. qui frutus 25. f. de uſufruct. leg. Nec tamen ideò minus plene interpretatio facta cenſe⸗ 2 10 11 12 bitur, ut Decio hic viſum eſt, exiſtimanti, hanc regulam in legatis nullo modo locum habere, oro pter. l. in obſcuris f. b. t. quod ſecus eſt. Sufficit enim voluntatem liberiùs am- B 1 ple. — 26 PALECTIONESAD TITUILUM. plecti, ſpretis verbis, ut pleniùs interpreta- tio facta videatur, ſive pro herede, ſive con- tra cundem id faciat. d. I. legatis fj. de alim. leg. iunctâl. in obſcuris h. t. & l. nummis legatis X “ . . 14 F. de leg. I. Elegantia hujus l. exempla ex- tant in l. cum quidam 23. ff. de annuis leg. lI. 1. C. de legatis l. Caio Seio./3. S. Imperator f. de alim. leg I. 20. de annuis leg. cujus ſimile Bartolus improbavit. —DD Lex 12. plyianus libro 19. ad Sabinum. Non videtur cepiſie, qui per exceptionem à petitione remove- E haͦc L. agetur infra in l. Marcellus é6s. I. nibil interest 112.h. t. Lex Ig. Pomponius libro 5. ad Sabinum. In omnibus obligationibus, in quibus dies non ponitur, præſenti die debetur. 1 JI N omnibus conventionibus, id quod L actum eſt, ſequi oportet l. 32. infra h. t. d, cùm quid f. ſi cert. pet. l. ubi eſt a1. F. de reb. dub. Z 4 efkt tons (wer. uni enp ſtioben, ein Cnnioact⸗ Gechenec Clenin, Tutu — Bimennr. kede, iea tuſ kn .Eunmmte 1 4 amnnil num fin miee rot . eten. . PDE RHCuLIS IIRIS. 2 dub. id eſt, quod contrahentes agere voluiſ- ſe apparet, ut in ſpecie l. triticum 92. ff. de verb. oblig. Et ideo ſi de prorogandà folu- tionis obligationisvé die actum appareat (apparere autem, propter infinitatem futuri temporis, niſi per ſpecialem ad- jectionem, non poteſt) conſequens eſt uti- que, ut in præſenti debeatur, ne nihil omninò actum videatur, contra l. quotiens V. de reb. dub. Poteſt tamen & ſine ſpeciali adjectione diei de prorogatione apparere. Quid enim, ſi in locum longè diſſitum col- lata ſit ſolutio? Tantum utique tempus tribui oportet, quo commode eò veniri poteſt l. eum qni Calendis al. l. interdum. 73. f-. de verb. oblig. Nec enim diebus & nocti- bus & ſpretâ tempeſtate iter continuare cogendus eſt l. continuus /37. S. oum ita F. d.t. Nam & aliàs, quod in præſente debetur, cum temperamento tamen aliquo eſt acci- piendum I. quod dicimus. i105. f. de ſolut. Cæ- terum in diem collatæ obligationis ea vis eſt, ut peti quidem ante diem nequeat, ſolvi vero exclusâ indebiti condictione poſſit, per l. in diem f. de condict. indeb. quod notandum eſt. Videretur enim ad minus commodum medii temporis condici poſ- ſe, acſi in donationem incidat, ex qu? causaà repetitio eſt, ſi negetur donandi ani- s — 2, 2 PKJ LHECTIONES AD TITruLUM matur l. ſi mandatu ubi gloſſ. f. mand. quod tamen ſecus eſt. Ante tempus enim ſolvens ter vir. & uxor. Adde l. 32. pr. ff. de condict. fidejuſſoré dederit, cum fidejuſſor in durio- rem cauſſam, quàm principali s debitor, . obligari non poſſit „verius eſt, ſub eadem ris obli gationem cedere, quàm ut omni- modsèò nulla ſit obligatio. Moderni in l. Grecè ilud f. de fideiuſ. Sic dos puellæ promiſ- ſa intelligitur, ſi erit nubilis ætatis l. qui fi- autem aute diem poſſim agere, ut in die mihi ſolvatur certò? vid Cagnol. hic n. 16. Lex 1 y. Faul. lib. z. ad Sabinum. Is qui actionem habet ad rem recuperandam, ipſam rem habers videtur. EH Anc regulam ad ſuam originem refer⸗ re neceſſarium eſt, nimirum (ut inſcri- ptio- — — —— rrr W mo datum eſſe, cum nemo donare præſu- nihil donat, arg. ?. 31. . guod vir F. de don. in- 6 ind. Denique etſi ad omnes obligationes hæc regula pertinere aſſeratur, tamen ſi ſub conditione vel in diem debitor quem conditione, ſive in eundem diem fidejuſſo- 7 lium ff. ubi pupillus educ. Decius hic. Vtrum mrerr. Mioman turdler; Vel G (eluete t mhrn ſoiicl len, /0. lumtan tur nureyt ln. ant. ll mimlolken 1 lelani⸗ .lecalt blee ſs k; Unet bitor Gen orin duno⸗ ls ebiton ſod eaden en oejn. In Iton. niin0 Ale wnt. ii if⸗ „ Vtrun ut in ie c, 3 DEREGIILIS IuRIS. 29 ptio monet) l. 72. ff. de leg. 3. ne hoc Vvidca- tur aſſeri, tantundem aut perinde eſſe, rem vel actionem ad rem habere; quod tamen ſecus eſt, ut ſuo loco dicetur. inl minus. 104. infr. h. t. Atque adeo ſenſus eſt: in bono- rum cõputatione ineùndàâ non minus ejus, quod in actionibus eſt, quàm quod re ipsâ poſſidemus, rationem haberi. l. 49. fF. de V. S. L. 72. f. de O. & 4. Vnde qui rerum ſuarum uſumfructum legavit, etiam de eo, quodi in actionibus eſt, ſenſiſſe videtur l. fin. ſ. de u- ſufr. leg. d. l. 72. cum l. ſeq. f. de leg. 3. atque adeo hæres, cedendo actiones ipſi legatario fructuario, rem ipſam ei dediſſe videtur. Quod uſque adeò verum eſt, ut qui, cum 7 ageret, obtinere noluit, de bonis ſuis de- minuiſſe cenſeatur. l. I. S. quid K in lite. f. ſi quid inſraud. patr. Et cum res furtiva, pri- 5 uſquamin domini poteſtatem redierit, uſu- capi non poſſit, S. aliquando Inſtit. de uſucap. tunc etiam reverſa eſſe videbitur, ſi ejus vindicandæ poteſtatem habuerit. l. poteſta tis 215. f. de verb. ſign. Vnde etiam, ſ quis rem ſibi ab alio debitam alii legavit, actiones ſuas præſtando hæres liberatur. l. legatum ita 105. f. de leg. /. parique ratione, qui ratio- nes aut inſtrumenta probatoria tenetur edere, non ad ea tantùm tenetur, quæ pe- nes ſe habet, ſed S quorum nomine ad ex- en- 4 3 0 PLECTIONRS AD TITüILUIM hibendum agere poteſt. Cagnolus bir per . procurator & ibi Riminal. C. d. elendo. Lex. 16. rlpianus lib. 2t. ad Sabinum. Iaaginaria venditio non eft pPretio accedente. H C Ontractus imaginarii ſive ſimulati meritò ſuſpecti ac jure improbati ſunt l. contractus g. f. de oblig. & act. & ideo ſimu- lata venditio, l. 12. ff. de aq. pluy. arc. in quàâ aut nullum intervenit pretium, aut tàm exi- guum, ut pro pretio haberi non poſſit, ut in lI. ſi quis 10. S. in. ff. de acquir. poſ-. Si is con- 2½ tractus revocandus ſit, revocabitur ut do- natio, non autem ut venditio: inter quæ multùm intereſt. Donatarius electionem non habet, utrum rem, an ejus æſtimatio- nem juſtam, malit reſtituere; emtor ha- bet optionem, ſive rem reſtituendi, ſive ju- ſtum pretium ſupplendi. I. 1. S. & ſi quis in Fraudem ſj. ſi quis in fraud. patr. Quod & in 3 eo locum habere arbitror, qui modico pre- tio, dimidio minore ſcil. donationis caus4 rem vendidit: Baldum ſecutus in l. 1. C. de pactis dicentem, I. ſi unquam. C. de revocandis don. locum habere in venditione modico — ſeioiͤ⸗ iiti, ucenſei Burtcbe Ifun Numennei B ſiun Cote liännen Cichedunn Im glute ndt. n. o none e ſumun robriſn Kideo. 4 J N.U nauttinel⸗ nalu nn Kucar Hiurotco⸗ inter le. Mebtioden AKtnzti⸗ ennor di veſi⸗ e tn wlooge. vors (106 nnh Molt Ne⸗ 4 DAEGIIIS IuR I8. 31 pretio factà, etſi reclamet generalitas lſ quis donationis.38. f. de contr. emt. quam de viliore quidem pretio, minori tamen dimidio, cum Bartolo accipio, per Decium hic relato, in. Ariſto ſi. de donat, ut major pars trahat ad ſe minorem potius, quàm è converſo. Lex. 127. Vlyianus lib. 23. ad Sabinum. Cumtempus in teſtamento adjicitur, credendum eſt pro here- de adjectum, niſi alia mens fuerirt teſtatoris. Sicut in ſtipulationibus promiſſoris gratià tempus adjicitur. Tin contractibus, depoſito, commo- dato, mandato multum intereſt, cu- jus gratià negotium geratut, ut inde emer- gat, utrum ob dolum, an verò ob culpam quoque actio ſit, per l. contralctus. infra. b. t. & GS. prærerea Inſtit. quibus modis re contrah. oblig. S. 1. & tot. tit. I. mandati. Ita non parum in- tereſt, dies ſolutioni additus, de quo ſupra l. 14. h. t. utrum creditoris an debitoris causâ adjectus videatur. Creditorem oportet in. telligi omnem cui ex quacunque causâà de- Detur, etiam legatarium, arg. 1. 1. 9. Celſus 4 4 = 32 PRALECTIONES AD TITuILUM — & I.2. S. fin. ff. de reb. cred.l. is cui 42. f. d. O. & A. 3 Et quidem, cum plerumque debitoris cau- ſa dies adjectus intelligatur per text. bic & l. eum qui a1. F. de verb. oblig. conſequens eſt, ut creditoris reſpectu pura ſit obligatio, adeoque quovis tempore, etiam ante diem, ſolvendo debitor liberetur l. quod quis. r0. f. de oblig. & act. l. quod certa die zo. F. de o- lut. l. intra f. de re iud. Quod ſecus eſlſet, ſi non debitoris causàâ, ſed creditoris tem- pus eſſet adjectum, ut in ſpecie l. filius- fam. 11. S. diri ff. de leg. 1. cum & hujus varias ob cauſas intereſſe poſſit, ne ante tempus ſibi ſolvatur. Quin & hoc notandum, debitoris favore die adjectò, mediitempo- ris commodum & fructus ipfius eſſe; ſin creditoris, unà cum ipſo debito reſtituen- dos venire, arg. l. in fideicommißi 3. S. cum Pol- lidius ff. de uſuris l. ſi ita relidum 43. §. Pegaſus F. de leg. 2. Denique debitor ſolutionum ſui favore prorogatam repræſentans, nihil eo nomine deducit, per ſupra dict. in l. 12. qui. actionem l. 58. S. teſtator ſX. de leg. 2. Lex leetenn iun connn — — nin be Agut lnifin tone 4D =S—- — NE eldne urum DE RFCGuIIS IuRKIs. 33 ci. Lerx 1 S end Pomponius lib. 6. ad Sabinum. Ollealecgel un Quæ legata mortuis nobis ad lend heredem noſtrum transeunt, co- ſe rum commodum per nos his, quo- ſesd Fum in poteſtate ſumus, eodem Aine ii caſu acquirimus; aliter atque quod el ſtipulati ſumus. Nam & ſub con- Xbrjuenn ditione ſtipulantes, omnimodò eis eu adquirimus, etiamſi liberatis nobveirs* eclien. hſus deal. TNier ea, quæ de obligationibus puris ac 1 orem. Lin diem, ege prox. & I.12. h. t. dicta ſunt, ,Kand illud quoque negligendum non eſt; inter 3.bigt legatorum & ſtipulationum obligationes Norionntd multùm intereſſe. Quamvis enim utræ- ² nm,ulun que, quoad jus trãsmiſſionis in hæredes, ſi- A ve pure, ſive in diem certum conceptæ ſint. nhe pari Paſſu ambulant l. aſus fructus. f. de ſtipul. ſervor. l.ſi filiusfam. 75. in prin. f. de verb. oblig. l. 5. F. quando dies leg. cujus ratio in le- 3 gatis quidem eſt, quod reſpectu legatarii/ Pura ſit obligatio, cum dies non causâ lega- tarii, ſed caus hæredis adjectus ſit per tex- tum & not. in l. praced. Tamen in iis quæ 5 C ſfſuüub 34 PRALECTIOMHS AD TITüTUH aut factæ ſunt, legatis ac ſti pulationibus ſe- 4 cus obtinet. Legata conditionalia, mor- tuo ante conditionis exiſtentiam legata- rio, non debentur d. I. z. f. quando dies leg. Quod ſub conditione ſtipulati ſumus, no- bis quoque mortuis, hæredi debetur exi- ſtente conditione S. ex conditionali Inſtit. de verb: oblig. creditor enim fuit I. is cui ff de ob- lig. & act. ſolutum autem antè condici po- reſt I. ſub conditione f. de condid:. indeb. 5§ Denique legata experſonâ legatarii, non ejus, in cujus poteſtate eſt, ſubſiſtunt: quo fit, ut die cedente, cum is ſuæ poteſtatis fuerit, ipſi, non domino patrivé, acquirãtur IAuſusfruct. ff-. quand. dies leg. Stipulationes ex perſonà domini vires capiunt; unde etiam. ſtipulatore poteſtate liberato aut mortuo, adhuc dominus exſtipulatu aget, non ipſe hæresvé ipſius d. I. ſi filiusſam. & l. quod quis 6 146. infra h. t. Cujus rationem variè quæſi- tam breviter hanc eſſe exiſtimo, quod eo- rum, qui in poteſtate ſunt, actus non aliun- de quàm experſonàâ dominorum ſubſtan- tiam & firmitatem habere intelliguntur, ut quicqud gerant, dominis non ſibi gerere videantur, cum proprium velle non ha- beant l. g. h. t. ſcil. ratione juris ejusque gffectus. At illud velle proprium habent ſub conditione, vel in certum diem reliéaa, KLtetine lertie io cocl nin ,e lelircz nn 6Enonun Kentnn Uanic kehamd Mns ke Gnbſlion, igummn Aemen niit ſe , 6 el Ctont UMari hn N dwnd Gientealk. . luionibiet. omsla,. min ln. ſundt ul ti ſunng . Ci cchenreni gtiniiſt lir difet. coNdidn⸗ ndid egruatin N dlcunn ſuz im tinerguin Ptiyvutones 4 Unceeinn at non, ger non 1 1 nratie gut lum lige õ DE RSGII IS IIRIys. 25 & retinent, quod ſimpliciter & merè in fa- cto conſiſtit, quod notandum eſt., in in Pprintc. f. de verb. oblig. E diverſo legata & hæ.- „ reditates, cum à teſtatoribus adeoque libe- ris perſonis ortum habeant, quantumvis in ſe ervorum filiorumvéfam. perſonam con- ferantur, nihil eſt, cur non potius origo, quàm accidens illud poteſtatis, ſſ pectari de- beat; cum utique a Ppareat, honorem inſti- tutionis legativé non tàm domino „quàm ſervo filiove, habitum eſſe in cujus perſo- nàâ, quantum per rerum naturam fieri po- teſt, permanere debet: cum ne valeat qui⸗ dem aliter, quàm ſi libero quoque relinqui poſſet l. debitor 32. S. ſeryo alieno ſ. de leg. 2. l. z. F. de ſeryit. leg. Lex 779.. Mpianus lib. 24. ad Sabinum. Qui cum alio contrahit, vel eſt, vel debet eſſe non ignarus con- ditionis ejus. Hæredi autem hocim- Putari non poteſt, cum non ſponte Cùm legatariis contrahit. E Tſi generalitas verborum hujus legis hanc videatur importare ſententiam: 36 PaR ALECTIONES AD TITuITIUM — ——G — ℳa tionis ejus, cum quo contraxit, incurrit, jure incurriſſe videri, ſibique imputare de- bere, imò ne quidem pro damno haben- dum eſſe, perlquod quis inft. h. t. Lamen illa generalitas ſecundum verba ſequentia, vel eſſe debet, nõ nihil reſtringéda eſt; ut ita duæ 2 ſenſum conſtituendum. Prima eſt, im- putare ſibi quemque debere, ſi non pro- ſpexit, quod alius diligentior in ſimili nego- tio fuiſſet proſpecturus arg. l. ſi quis donum 9. §. bic ſubiungi f. locati l. i idem in fin. . de lurisd. om. iud. I. ſocius ſocio 72. f. pro ſocio, quivé quod —da eſt omnem juſtam ignorantiam excuſa- re l. ſed eiſi i.. in prino· f-. de contrab. emt. gl.in l. procuratorem. S. igitur f. mand. & l. Papinianus F.4de Publ. in rem ad. cum divinare nemote- neatur ſi procurator ff ad L Aquil.l. ſideiuſſor 4 29. §. ſi cum debitor. f. mand. Atque adeo non eſt generaliter verum, teneri quem ſcire omnem conditionem ejus, cum quo negotium habet l. 5. in princ. fj. ad Sc. Mace- don. ſed hactenus, ſi ei imputari poteſt, cur non inquiſierit: veluti, ſi quis pupillo, quem putaret adultum eſſe, aut cum exiſtimaret, licitè etiam pupillo ſolvi, ſine tutoris au- thoritate ſolverit: nihilominus enim te- 2 ne- ₰ damnum quod quis ob ignorantiam condi- conſtituantur regulæ, ad verum hujus legis 3 evenire poteſt, non proſpexit d. . 9. Secun- 4 eiurl ſiſcei, igleſ⸗ Ella . herim (oveco elenn Eumeh wegtun Iouend lieprrl Chedlt pokuent, lt pihit 4 Telere Wino EN IA Ham o. t, Maunn nplnelf moo hber. Im mmenl egleni tt;uind⸗ nhoneee nn elt, M. 4 Awonl o⸗ in = ſi n fun 4 gline gu lg e. tiameul. Hemti l MMind renenol⸗ ſfn Aqne 4 ☛ ebeti 4 us, 6 AN uirrtel loten venlimt ltons4 selin, 1 1 — en S DE MEGuTISITunrs. 37 nerurl in caula l6. in prine, ſj. de minor. Quod ſi fidejuſlor ſolverit, cum jam ante debitor ipſe ſolviſſet, nihilominus mandati actio fidejuſſori integra eſt; nec enim ſcire de- bet, jam ante ſolutum fuiſſe d l. ſi. fdeiuſſor. Quid, quod hic ſpecialter agitur de con didone ontrahentium, nec ntem de facto eorundem? Conditio 2 ſtarum refertur, ſervus an liber. Pater an filiusfam. ſit, cum Jun agitur: qui ſtatus cum ut plurimùm in vulgus notus ſit, mirum non eſt, quemlibet ſcire præ ſumi »imo debere, quod inquiren- do facilimè noſſe potuerit: quod 1 non potuerit, ut quia vulgò quoque ig gnoraba- tur, nihil eſt, cur hæc regula ei Roceat d. ,. 2. in: krine ſ. de SCto Macedeon. Secus eit in factis, quæ licité ignorantur 1. 1. f. de his qui nor. inf. l. regula. j. ge iuris & fact. guer Et ex hac di ſiinct one opinor decidédum, quod quæ ri. tur, utrum & quando vindicans rem ad pretium teneatur? & non teneri dicitur in I. incivilem. 2. C. ge furtis l. 16. C. de eviet. I. 4 ter 7. l. ſi manciz ium /3. C. de rei vind. I. ſ ciens 7.C. ad Velleian. Econtraà tenert dicit Liogein alleg. legih. & argum. à contra: i0 ſeniu d. 17. Ac de re furtivà qu idem, & generalter re ahenâà venditâ id ratione non caret: ſi do- mino vel in cuſtodiendâ re neglig enkiarrel aliter aliquid imputar: boſſit; . Juia ill PIec- C 3 rum.⸗ 3 ⁸ PsRIEcCTIONES AD TITruIIIMA „ —õ rumque furtis occaſionem præſtare ſolet; arg. S. praterea Inftit. quib. mod. re contrah-oblig. emtori nihil poſſit: potior eſſe debet juſta emtoris ignorantia, ac poſſeſſio, quam nu- dum dominii jus, quo vindicans utitur, cum culpà conjunctum arg. d. l. 7. & l. 2. C. nerei dominic. Qui non obſtat lI. 2. C. de furt. quam valdé probabiliter plerique accipiunt de eo, qui ſolitus erat à clandeſtinis venditori- bus emere, pretii vilitatem ſecutus: & adeò priori caſu doli exceptione poſità pretium obtineri poſſe videtur arg. I. emtor. 6. ſ. do vei vind. I. 6. f. de captiris. Quod ſi nec do- mino nec emtori quicquam imputari po- teſt, jus dominii ſine dubio poſſeſſione po. tentius eſt, t ſ.de rei vind. & f-.uti poßidetis & . HEREDI AuTE M) Senſus eſt, excuſari hæredem, ſi legatum filiofam. aut ſervo relictum ipſi ſolvat, non autem patri dominové ejus; quod ſecus eſſet, ſi eyx ſti pularione eidem ſolviſſet, cui & pro- miſe rat: debuit enim de ejus conditione Primùm inquirere, antequam promitteret. At legatum non ipſe dat, ſed teſtator: in cujus locum cum ſuccedat, juſtam habet ignorantiæ cauſam. I. 41. infr. h. t. Ele- ganter Cuiac. l. 7. obſer- §. „Non N elhv Lon i⸗ iß⸗ leulec anb lel faln gun Kenrn Giln lndd in ſſenmura E len ele ee letl ter nit rli ſe g — DE REGUIISIIRNũSs. 39 trer — unnrid i M §. IT-. inn Non ſolet exceptio doli noce- un re his, quibus voluntas teſtatoris es non refragatur. ntt E Xempla extant in I. ſeribit 34. §. item 2 ech 4 ſeribit. f. de auro & arg. leg. I. Lucius 22. f. aſen de leg. 2. lI. 0. C. de ſidecommiſ. lib. l. cum alie- dda 10. C. de legatis l. i0. in princ. f. de alim. leg. u di Viciſſim quando noceat exempla ſunt inl. 2 e , 36. S. veteranus ff. de teſtam. milit. lI. pen. ff. de 1 “ coll. dot. I. 25. de mort. cauſa donat. l. 26. J. filiæ mol Lelionen F. de pact. dot. Vid. . 1. in princ. f. de his quæ in veſtamento delentur. 1 /, 1) B m Saa Lex 20. Non mn Pomponius lib. 7. ad Sabinum. 0 4 . ec l Quoties dubia interpretatio a libertatis eſt, ſecundum libertatem reſpondendum erit. eel R⸗— JI Ncertitudo quidem vitiat, ſed ſi ex in- een D certis alterum favorabilius ſit, pro certo “ habetur. Primum probatur in. tutor incer- ht tus ff. de teſtam. tut.l. duo ſunt Titii, eod. tit. Po- . ſterius in l. dushus 30. f. de lib. cauſ. I. inter pgares 23%. . ge re iud. , ego g S.: ſi res f. de iur. dot.! ſi ſer- H 6 vus legatur J. de figeicomm. libert. . H PaREIECTIONES AD TI TuIIIA Lex 2/. Viptanus libro 27. ad Sabinum. e lx Non debet, cui plus licet,quod akalg minus eſt, non licere. “ . C. Vm minor ſumma ſie inſit majori, hane ut per rerum naturam non poſiit eſſe neng major, quin habeat minorem incluſam: mure conſequens eodem modo eit, ut qui plus nuncef poteſt, multò magis id quoq; poſſit, quod ci erin ſubjectum eſt, & in eo contentum; ut in E S is qui exequitur Inſtit. mand. & l. in vitus. 156. Gconttl §. 1. f. h. t. I.3. ex quà hæc de ſumraeſt Nt regula flloten S. ſi plus S 5§. quid fi ff. de ſtatulib. Hinc multæ n⸗ hujus tit. leges fluxerunt l. 26. 06. 15. in priné. rloe 2 162.16. Vnde ſi cui donare permittitur, ‚mul- 10 magis vendere videbitur perm! Aum, mſi ſpeciaſis ſit de unoquoque caſu ratio l. ſi- cut § Jeas, ſi f. quibus mod. zign. facit l. videamus — = E Z — = = S. § deſerre & S. ſeg. ff. de in litem iurando. Ccæa- ü 3 terum cum primis otandum, in illis, quæ Münum ſpecialiratis a aliquam rationem habent, ut kete 4 privilegia: correctoriæ leges, regulam hanc at officium ſuum perdere, per Dec. hbic & gloſ. receptam in Auth. quas alctionts cum ibi notatis. C. de Sacroſanct. BEecl. Ius enim ſingulare non eſt producendutn ad cõſequentias. 14.·f. de leg. W Uruuu — . hirune 100n 101 1 lein lnckur it, I AE S 7 ell⸗ zumn 4 m —— Lex 22. Yhpiunut lib. 28. ad Sabinum. In perſonam ſervilem nulla cadit obligatio. — Teffectus, puta actiones & petitiones, in ſervilem perſonam néô competere: com- petunt tameg pl erisque de cauſis in domi- nos non de peculio tantüm&dei in rem ver- ſo, ſed etiam vindicatio. I. non ſerpum 20. C. de rei vind. Æ quiſſimum eſt enim dominum, qui contrahere & negotiari ſervũ paſſus eſt, peruliotenut teneri. Cæterum, ſi ve el fide. 2 juſſit pro alio ſervus, vel compromiſit, ne de peculio quidem tenetur dominus l. 3.8. ſi ſervus H. de peculio. I. 9. I. ſeq. . de fideiuſſ. niſi ex causâjuſtâ interveniſſetl. 30.5. K pecuniam Fde pad. Qur autem naturaliter obli ligari non debeat ex fidejuſſoriâ, compromiſſio- nis, aliavé quavis caus4, hactenus, ut poſt manumiſſionem ſolvens indebiti non ha- beat condictionem, nihil vetat. l. naturali- ter l. ſi id ano⸗ F. de cond. indeb. §. 1. Generaliter probandum eſt, ubicunque in bonæ fidei judiciis C&K con- / Drf RGUIS TuIs. 41 [Oc vult tantùm, civiles obligationis 1 1 ² 1 D —— — nniſe, 42 PREIECTIONES AbD TITüLTIMA confertur in arbitrium domini Utnnal vel procuratoris ejus conditio, pro ſeeni boni viri arbitrio hoc habendum wbirunte eſſe. (sCKänn oh . § Icut per naturam nulla vis ejus promiſ- (uütng ſionis eſt, quæ ex voluntate promitten- irl, tis ſtatum capit: l. 705. S. Fin. . de verb. oblig. . 8. Mumiim V. de oblig. & ad. ita nec ex ejus, cui promit- (en titur, mero ac nudo arbitrio pendere pro- maid! „ 1 miſſio, æquitate refragante, poteſt. Vnde Mugegit qui domini conductoris arbitrio opus à ſe Kmg factum æ ſtimari permiſit, non cogitur ejus irgiten dem arbitrio ſtare, ſi modum exceſſiſſe in wiene æſtimando videatur. l. 24. f. locati. Idemq; zrltr 3 in ſocietate eſt, ſi ſocii aut tertii cujuſdam (hni arbitrio partes ſocietatis conſtituendæ ſint. flei 1. 6. l. ſoctetatem. 26. cum 4. ſeqq. ff. pro ſocio. en 4 Vnde notandum, iniquam & captioſam in- Abrni terpretationé, quantumvis verborum pro- nenn prietate ſubnixam, jure improbari. Nec e- ui nim tàm quibus verbis contrahentes uſi len ſint, quàm quàâmmente fuerint, inſ piciendum i eſt. . 13. §. aliud f-. de excuſat, tut. Plerum q; lnan 5 autem ea mens eſt perſonã arbitiro ſubſti dinn tuentium, ut, quia ſperent, eam rectè arbi- Per⸗ traturam, id faciant; non quia vel immodice obhgari ve lint. l. zo. fF. de oper. libert. Nec reitd quiſquam videri poteſt generalibus verbis òèM annuiſ- iu — Comn uditon habendn tepromm. leerifl E,cui tan pencerſ⸗ otekt. N nio opuin copitutt⸗ ercelllen Nati Ind nüi cihin ituencrin ln hriolit⸗ Tdorunmg⸗⸗ bem. NH Urthene ubienin 1 Menng Ptivſn. mnlem Alimru m 1 ſbus vehn nul DE REGzuIIS IuR 1s. 43 annuiſſe, quod ſpecialiter non fuiſſet an- nuiturus l. generali. 6. F. de pign. I. qui peculii 26. F. de peculio. Cæterum modus, quo ad arbitrium boni viri res reducitur, eſt Iudi- cis officium. l. continuas 137. S. cum ita f. de verb oblig Hic enim boni & innocentis viri ejus . officio fungi debere dicitur in I. . f. famil. erciſc. & in l. ſi venditor 6. ff. de ſervis export. bonum virum pro Iudice dici veriſimile eſt; ad hunc enim ſpectat cognoſcere & æſti- mare, quid & quantum cujuſque interſit. Denigque ſi juramentum tali ſit promiſſioni adjectum, quæritur quid juris? Et genera- liter quidem juramentum temerè prola- tum ſervandum eſt, ſi ſervari poſſit.c.ʒ. in Fn. 257. diſt. ut abſolutionem quoque hoc caſu Pontifici negent Canoniſtæ. c. ſi ali- quid b. & ibi gl.22. quaſt. 2, Verius tamen eſt, ob enormem læ ſionem reductionem fieri ad bomi viri arbitrium, d. l. 30,. non qued ju ramentum cuſtodiri non oporteat, ſed quod de graviori læſione cogitatum non videatur. arg. d. l. 30. & c. 1. de jurejurand. lib. 6. 6. quintavallis c. veniens ext eod. Facit. l ule. F. qui ſatisd. cog. l. ult. C. de non num. pee l. pen C. de tranſalt. Inter juratam igitur & ſim 9 plicem promiſſionem hoc intereſt, quod æ* ob minorem etiam læſionem adm ttit reductionem ad arbitrium boni viri, id eſt- cor- 44 PEFLEGTIONES AD TITuTUM nimam, de ju non curat prætor, ut vulgè jactatur) illa non niſi ob graviorem, ne ju- ramentum fruſtra videatur adjectum. Lex. 23. Vlgianus lib. 29. all abinum. Contractus quidam dolum ma- lum duntaxat recipiunt: quidam & dolum, & culpam. Dolum tantúm, depoſitam, & Precarium. Dolum & culgpam, mandatum, commoda- tum, venditum, pignori acceptum, 4 locatum; item dotis datio, tutelæ negotia geſta. In his quidam & di- lger ntiam. Societas & rerum com- munio & dolum & culpam recipit. Sed hæcita, niſi ſi quid nominatim convenit, vel plus, velminus, in fin- gulis contractibus: Nam hoc ſerva- bitur, quod initio convenit. Legem enim contractus dedit: Excepto e0, quod Celſus putat, non valere ſi convenerit, ne dolus præſtetur: Hoc enim bone idei judicio contrarium kinr in correctionem Iudicis, (Jummodoò non mi- Rcalu⸗ 4 gcci Loſtocn 3 n,inen Ie in peelunn lnin ChE fulsi i wun ILIuILN —==D odönonmi. tor,utun orem,ue. cſeckun. N Um tuun cONRN— 1accen 1, tl ntt Aretl Collkell pDEREGIHIIS IuRIs. 4 5 eſt. Et ita utimur. Animalium ve- rô caſus, mortes, quæque ſine cul- pà accidunt, fugæ ſervorum, qui- cuſtodiri non ſoſent, rapine, tumul- tus, incendia, a aquarum magnitudi- præſtantur. Uoniam, quæ hominum ſubjecta ſunt Qunmade pariter quoque caſi bus 1 S&S& periculis infinitis ſunt obnoxia, meritò quæritur in unoquoque contractu, cùm apud alterum ex contrahentibus res, quàâ de quæritur, eſt, apud alterum debet eſſe, ad utrum periculum interituſvé pertineat. Cum n. apud eundẽ res eſt, ad quem eadem ipſa pertinet, nullus dubitationi locus eſt, pud alium jus ſive dominii ſive poſſeſſionis eſt, hæc tria in conſiderationem venire ſo- lent, dolus culpa, caſus. Dolum præſſtare de- bẽt, ſine diſtinctione, omnes quorum dolo res perit, deteriorvé facta eſt. Caſum for- tuitum nemo, niſi fortè quis eum ſpecia- tim in ſe receperit. Culpam præſtant qui- dam, quidam non. De dolo res expedita nes, impetus Prædonnm à nullo quin indiſtinctè periculum ejus ſuſtineat. Cæterum cum apud alium detentio rei, a- 2 X eſt. Doluscuique ſnus,non ad yerianio no- 3 cere 4 46 PRIECTIONES AD T 1rurux cere debet. l. fadtum i157. infra. h. t. adeò ut pa- ctum, ne quis de dolo teneatur, nullius ſit momenti. ?. A anus 27. S. illad ff.de pactis. nec enim oportet impunitate propoſità homi-· nes addelinquendum invitare. I. ilud conye- 4 nire f.de pact. dotal. De caſu fortuito, itidem hoc loco VIpianus expreſſit: ac leges in cõ- trarium allegari ſolitæ ejuſmodi facti ſpe- cies tractant, in quibus culpa præceſſit ca- ſum, ut l. fi negotia. i1. l. fi hareditaria. 22. f. de neg. geſtis. l. in rebus S. 1. ſ. commod. cum mul- tis ſimil & adeò non proptercaſum, quem nullum humanum conſilium prævidere po- teſt, I. 2. S. ſi eo tempore. F. de adminiſtr. rer. ad civit. pert. cuique humana infirmitas re- ſiſtere nequit lI.1. & & ille quidem. fde oblig. & aci. ut ita nihil ſit, quod im putetur ei, cui ac- cidit: ſed propter culpam ſuam quisquete- netur. Vnde ſolum illud ſupereſt, quando cuſpa cuique ſua noceat, quando non no- ceat. Et lata quidem culpa, cum in dolum incidat, utique nocet omnibus per ſupr. dict. Sed nõ eſt exiſtimandũ, latam culpam illam eſſe, quà quis negligens eſt ultra modum, quem hominum natura deſiderat: qui- bus verbis levem culpam deſcribit Celſus g in l. quod Nerya ff. depofiti. Vt appareat falli Aloſſam hic, dum ait, depoſitarii negligenti- — am. N (arn (mlln — ui m donlce Cundun ut cel iſbeen fane indiſtinctè verum eſt, teneri neminem, ut Coit ſibea mkt Aehei 1 vnine ☛ ſmeit ll Con uken ru t. deunn dur, auligl Iae Popoltin. re, ilstanr orruntenn inemten ar epejli⸗ noditdiß⸗ rtceſi ttmit 1r nat.amon. caln ge prrüikty AAiuftn Uafirmita ?“ nfde eturehcut m goit Betebbluan ndo ann um 1 n eir ⅓ Nelendinm Gimnun hlein! ſunt puer 4 1 2 PDEB REGUuIISIIRIEe. 47 am, qui in ſuis quoque rebus ſit negligen- tiſſimus, impu nitam eſſe non debere, cum non liceat eſſe minus diligentem, quàm ſe⸗ cundum eum modum, quem hominum na- tura deſiderat. Quod diſertè refellitur eo ipſo textu, quem tamen pro ſe allegat gloſ- ſa. Verior eſt igitur ea latæ cul pæ definitio, quoties quis minorem in alienis, quàm i⸗ ſuis ſolet, diligentiam ad hibet d. I. quod Ner- va, non habitâ ratione, quàm diligens ne- gligenſvé in ſuis ſoleat eſſe. Ex quo effiei. tur, contingere ut lata unius culpa alterius levi longè ſit minor, ſi modum cuſtodiæ re- ſpicias, ac nihilominus hæc multoties ex- cuſetur, illa nunquam. Fin ge: duos depoſita- rios, daorum alter depoſitam pecuniam, non aſlervatam in arcàâ, furto perdidit, cum etiam ſuam non ſoleret condere. Alter aſ- ſervavit quidem ſub ſerâ, ſed negligentiùs qum ſuam, ſimilique modo furto perdidit: hic tenetur, ille non tenetur depoſiti. Hu- jus deteriorem eſſe animum, quam ſit llius, evidens eſt; unde meritò deterior quocue conditio. Eadem gloſſa fallitur etiam in d. 2 I. quod Nerya in verbo, nam etſi quis decepta Per textum in I. ſi conſtante S. ſi maritus f. ſolu- 7o matrim. Cujus hæc eſt ſententia: mulie- rem, ſi diligentem vulgari modo maritum Hacta eſt, non poſſe adhuc exactiorem dili- — 48 Pa AIECTIONES AD TITuIIIUIM — aasαα☛+ ——— gentiamin rebus dotalibus adminiſtrandis exigete: quod ſi in ſuis rebus diligentiſſi- mum; non cogi circa dotales res mediocri & vulgari diligentià eſſe contentam. Hocq; 10 diſertè probat Paulus in l. in rebus 17. in prin. F. de jure dot. dicens maritum debere tàm dolum, quæ latam culpam complectitar, quàm culpam admiſſam, id eſt difigentiam omiſſam præſtare: & addit, ſed etiam diligen- tiam praſtabit quam ſuis, id eſt, pręter e commu- nem illam diligentiam, quæ culpæ vulgari opponitur, ſi in ſuis rebus exactior ſolet eſ- ſe, eandem exactionem dotalibus quoque 11 præſtabit. Atque adeò verum eſt, mari- tum non doli, ſed cul pæ quoque, id eh, levis culpæ nomine uxori teneri. d. l. 17. de jure dot. & l. 25. S. maritum ff. ſoluto matrim. quam non de latà ſed levi culpâ, contrà Azonem, zwrelis oportere recte ibidem gloſſ. ſibi contraria defendit, vel eo præter hunc tex- tum argumento, duod. cujus eſt utilitas, le- vem quoque culpam præ ſtat l. i ut certo. S. nunt videndnm ff. commodat. quo ipſo argu- mento à. hix. f.de jure dot. utitur ad proban- dum, tàm culpã quàâm dolum à àmarito præ- ſtandam eſſe. Nunc ut in univerſum con- 12 ſtituatur, de culpà levi qui teneantur, ſcien- dum eſt, qui non teneantur: quod ex ratio- nem magis, quâàn certis contractuum ſpecie- bus è huscogro Aundone epolum dn Conmod . ſtontenene, uteun wiunt Nen Na Endnket nac got ifion, idr tt er ⸗ mente untnnn ldrein nckifr ſen ln⸗ Uend in llit 8 ler te 4 leſehe neeneer =E tuun PDE REGHILISIIRISs, 49 Amuſni dus cognoſci poteſt. Nam & depoſitarius äleel. quandoque tenetur, ut ſi mercedem ob eol depoſitum accepit, aut ſi ſe obtulit: è diver- entum. n ſo commodarius aliquando non teneturl. dui in rebus. 15.5. hac ita f. commodati. Ratio non 1 ri tam eſt variabilis. Ea verò eſt, quoties nul. ¹ gine la eſt utilitas ejus, de cujus culpâ quæritur, dien non tenerid. l. ſi ut certo 9. nunc videndum l. ſi uimiij ſerpus 108.S. cum quid ſ-de leg. 1. E diverſo igi. metcom tur, cum noſtra verſatur utilitas, cur cul- S Pam non præſtemus? Natura ſiquidem ſub- Lactor dt 4 monet, ex quâre utilitatem capimus, ejuſ- OAue dem quoque curam agamus, hocꝗque majo- eun k,n rem, quò major eſt noſtra utilitas, & minor I ejus, à quo rem habemus. Cæterum preca-. HM riò rogantis tanta non eſt utilitas, ut rem . 8k rMuN rogatam tam anxiè cuſtodire debeat; cum midus incertus ſit, quando, quin etiam, an un- Len gol! quam dominus eam ſit repetiturus? atque tetbonen adeò interim rem quaſi ſuam negl git. Ma- zektüm jor eſt ipſius domini utilitas, qui & benefi- cio ſibi rogantem obligavit, & nihilominus goßbn⸗ rem ſuam, quandocunque libet, repetit, ut tur u merit indignaretur rogans, ſi rei tam du- minumh biæ utilitatis majorem, quàm ſuis rebus ſo- nieimd let, diligentiam & cuſtodiam adhibereàle- em gibus juberetur. Hæacque videtur vis eſ- nodetn ſe verborum 1I. qugfitum. S. ilud adnotatur. 1 aumt verſ. nec immerito dolum ſolum praſtat, cum to- YVU:v b5d5: tam — —, = =— ——. = 7 . SO PRALECTIONES AD TITULUM. — asssen tum hoc eæ liberalitate deſcendat ejus, qui preca- rvid conceſit f. de precar. ac ſi dicat, hunc co tractum magis in liberalitate concedent n⸗ is: quam utilitate rogantis conſiſtere; ſicut depoſitum magis in cautione deponentis, quam aliquo commodo depoſitarii con ſi-⸗ 17 ſtit. Ex ſuperioribus igitur palàm eſt, ſive utriuſque contrahentium, ſive ejus, cujus de culpâ agitur, utilitas verſetur, culpam dicens depoſitarium, qui rem depoſitam præ ſtandam eſſe: cæteris caſibus non e ſſe præſtandam, ut iterum exciderit fibi gloſſa in & praterea. I. quibus modis re contrah. oblig. per loca periculoſa ſecum tulit, & ita perdi- dit vi latronum, teneri: cum in hoc depo- 1” 1. in rebus ſ. commodati. Portò levem cul- pam non interpretor ſimplicem ſed ma- 49 / 4 ſitarius manifeſté à commodatario diſtin- guatur d. I. 5y. S§. quod vero ſenectute junctàâ gnam negligentiam per l. magna ſj. de verbe Ffon. Ex quo efficitur ut bonus & diligens paterfam. de levi culpâ teneri non poſſit, de leviſſimàâ poſſit: diligentiſſimus ne de leviſſimâ quidem: quamvis uterque de la- R . . △ tâ teneatur. Non movet quod, qui de lata & leviſſimâ tenetur, videtur non poſſen etiam teneri de intermediàa. Hoc en ex latæ culpæ diſſimili à reliquis duobusge- on neribus conditione deſcendit. IIla n on im IR rr Amuniul Epropotte ſebebatu Inghotndl do Ptuct Chheuunt (unnth Chmun noce lale ln mnhei temull ihrnen unkti no Ulbellm Wcter hn Mflelinf ſngl tnente — .(Hunlnen t.. Uufiie Nte —.— ei,inet , Dodet. Cobctcerd⸗ oltere ha⸗ e Eeponend * oltanice Alim ehit reejus, eur, clin wos no Gert e nti i⸗ fen enlen le Aiaen Cur, arg. text. huius & ratione d. I. ſ ut certo §. nune videndum: verſ. ſed ubi f. commod. Cum min het⸗ Certdoil. Nudnn 8 SSe PDHREGILIS IIRIS. in magnitudine negligentiæ, ſed relatione & proportione propfiæ cujusque diligen- tiæ definitur: quo fit, ut in uno ſit, quod in alio ne levis quidem eſſet. Hæc lata culpa duo genera certos gradus obtinent, ut levis culpa tantùm in ſupinum hominem cadaiz leviſſima tantum in bonum & diligentem communi modo; in diligentiſſimum nul- la, niſi lata culpa. Hinc patet conducto- rem operis, ſi in ſuis quoque rebus pro- batæ artis & diligentiæ ſit, non niſi de la- tà culpâ teneri poſſe, cum in ejusmodi ho- minem levis non cadat per ſupra did. Por- rò de leviſſima idem conductor non tene- enim, quod ad hanc rem attinet, id præ- cipuè in conſiderationem venire debeat, ad quem utilitasex contractu, quo de agitur, redeat; eaque hoc caſu ex utriusque parte lit: conſequens eſt, ut quaſi com penſatio- ne factà neutrius habeatur ratio, ſicut in dolo dicimus . ſi duo 36. F. de dolo. & privile- Bium privilegio tollitur l. verum /1. §. item quæritur l. 3½. f. de minor. Quod ver in l. ſt merces 25. §. qui columnam ff. locazi traditur, Vaturus, id eſt, de leviſſimaâ quoqꝗ 20 21 4 conductorem ad ea teneri, quæ diligentiſ- ſimus quisque in ſimili causâ fuiſſet obſer- ue culpâs id — —— 52 PRALE CrIONRSAD TITUuLUuM id in eàâ ſpecie, quæ publicum civitatis de- cus concernit, manifeſtam rationem habet: ut cum columnæ ejusmodi honorariæ non nid ſummis & celeberrimis artificibus fa- ciendæ locarentur; ita, qui transferendas eas conduxiſſet, eo ipſo ſe peritiſimum ejus artis profiteretur: quà profeſſione nemi- nem oportet decipi I.. F. de exercit. act.!. ſed II. §. 1. & ſeq. f. de inſtit act. atque adeò jam non ex communi culpâ, ut quilibet, ſed ex ſuàâ profeſſione tenetur. Nam in hujus conductionis legem venit leviſſima culpa, quæ lex contractus utique ſervanda eſt §. fin. I. de locatione. A2 IN HIS QHIDAM ET DILIGEN- TIA M) Expeditum eſt, hoc loco non me- dioctem, ſed exactiſfimam diligentiam ſi⸗ gnificari, ut & in I. qui iniuriæ 53. §. eadem f. de 2 furt & d. h ficut certo. Illud quæritur: qui- nam ſint contractus, in quibus leviſſima culpa venit. Manifeſtum eſt enim, hic quidam non quidem, oportere legi, ſicut an- te dixerat, quidam dolam tantum &e. alioqui ſequeretur in dote, tutelà, negotiorum geſtione, leviſſimam culpam venire, cum ſecundum rectam loquendi rationem ver- baiin his ad proximé præcedentia ſint refe- ²4 renda. Et quidem in commodato venire leviſſimam culpam, extra dubitationem eſt, Pper . B — ertai ſiasſolin pamton vVerſt hoube enante ingwdt⸗ Wwlpnane nmlci —.— =S= = S= = = — = — TWIN —— civitatsc. Onembe- noranenn rnn Winonm ꝰ eMooneden nie Al/ ve 2 gülbet, N lnhs illinn n, ſernand 51116 oco non igennin⸗ dut 6, anmmiſr bbuke eſi ſt enin, lgilans n6I neg Donn 1ſenie umf iul e. oCno li⸗ uim, DE RECzILIS IuIR 158. fſ per rationem d. I. ſi ut certo qudat ſcilicet uti- litas ſolùm apud commodatarium, qui cul- pam contraxit, nulla apud commodantem verſatur. In mandato verò, etſi variè di- 2 ½ ſputari ſoleat, probabilius vigerur tamen, regulariter levem tantum culpam venire: tum quòd culpæ appellatione abſolutè uti- tur I. procuratorem ii. C. mandati l. ſi procura- torem 5. S. fin. l. ideméq;, 10. §. 1. l. inter cauſas 26. §. ſed cum ſervus f-. mand. quæ abſoluta poſitio levem duntaxat culpã denotat l in venditio- nes. pen. f. de bon. auth. iud. & . junctàâ gloſzai in l ſi ſervus 102. S. Ci quid f-.de leg. . tùm quòèòd, cũ nulla ſæpenumerò utilitas ipſius mandata- rii verſatur, non debeat tàm graviter obli- gari d.. iut certo. Sed ne quis hoc caſu de ſolo dolo teneri debere exiſtimet, exem plo depoſitarii, illud conſiderandum, manda- tum certam ſui formam habere ſolere, à 26 mandante præſcriptam, quam dum ſuſcipit mandatarius, eo ipſo diligentiam, in ſimili negotio requiſitam, ſpondere videtur; quod in depoſitario ſecus eſt, cum quo tacitè ni- hil agi videtur, quàm ut rem ceu ſuam cu- Rodiat. Certè l. à procuratore 13. C. mand. cum ſola contra plures alios textus priùs adductos à procuratore omnem culpã prę- ſandam eſie aſſerat, & addat, id manifeſtâ juris authoritate declarari, non ſine ratio- D 3 ne D 27 174 PRXLFCTIONES AP TITuLuN — ne ſic accipiunt ali iqui⸗ i, Gogofredus ibi, ut ad 8 latam & levem culpam referatur verbum omnem, ne fortè duis putet eum de ſolo do- lo & latâà culpâ teneri, cum nulla utilitas ipſius verſetur. Qod ſi de procuratore ad litem accipias, dici poſet, id genus pro- curatcrum teneri arctiùs: eò quod publicè intereſt, procuratores ad lites ſummà fide ac diligentis rem agere; unde etiam ad id offcium non paſſ m & temerè admittun- tur. Quin etiam peritiam & diligentiam in ſuſcipiendàâ re litigios tacitè profiteri videntur, uti ſuprà de locatione dictum eſt, ac ſalarium eo nomine recipiunt etſi hoc fines mandati tranſire vVideatur. §. fin. I. de dinenmn ſalarium , mandati. Et hoc minus nobis imputari poteſt, cum non ſponte cum ipfis contrahimus arg. I. 19. f. h. t. ſed in eos incidimus tales arg. . ut ſit 31. f. pro ſo- cio. l. ult. F. rem pupilli ſal vam Jore. Denique 92 tutorem, etſi nullam ex tutelà capiat utili- tatem, quin imò onus quoq; ſentiat, tamen non latam tantùm, ſed & levem culpam Præ ſtare rationis eſt l. quicquid C. arbitrium tutelæ, tùm quod imbecillis & alieni auxilii indigæ ætatis miſeratio publicusque pupil- lorum ſavor hoc ſuacest; tum quod ſupi- na — u neglet nucke, Mneallutt ſintuß⸗ trelent. ſ (hlum ſe ennlenelee ſ = Haliine tnalhn. ni llginf. gler at ſelncl in uhen TITIUNKN — nudts byurt erunt ſehen umdeſche.. n le min e ſtoenun benun⸗ etd adinin Citen ne t onecnc Pur, elt tone knn ,leteun. Et hoc mn — — na negligentia, quæ in propriis rebus cul- panda eſt, in alienis quoque, vel hoc maxi- mè caſu, ſit coercenda. arg. l. ſi conftante S. K mnmaritus f. ſolut. matrim. Nec ſpeciale vide- „ tet f. de admin. tut. Suprà enim oſtenſum eſt, latam vel magnam negligentiam non eandem eſſe cum latàâ culpâ, in hàc quidem, de quâ hic agitur, quæque in dolum incidit, ſignificatione. Aliàs enim quandoque la- tam culpam pro diſſolutiore negligentiaâ, aut potius ſtupiditate capi notum eſt ex 1. 213. §. En. F. de verb. ign. Quod ad l. 2. C. arbitr. tut. attinet, nec ibi apparet caſum ſpecialem eſſe, ut gloſſ. & ſequaces ibidem voluerunt. Probabiliter enim dici poteſt, ita Imperatori relatum fuiſſe, per latam tutoris culpam factum ibi propoſitum ac- cidiſſe. Quid enim frequentius eſt, quàm Impp. repetere verba in ſupplicatione po- ſita. Vnde frequentialegum initia, cum pro- ponas, ſi ut proponis, ſi ut allegas. Nec ideo ver- ba illa, manifeſta negligentia ceſſatum eſt, la- tam ſolùm culpam comprehendunt, quæ PDE RGuLIS IuxIs. fy tur eſſe in l. tutor qui repertorium 2. S. compe - nihilo manifeſtior eſt, quàm quævis alia. Vnde facilè intelligitur, quid ſentiendum ſit, de Conſtantini Hatmenopoli traditio- ne, exiſtimantis, tutorẽ, ut &mandatarium, etiam ad exactiſſimam diligentiam teneri: 32 D 4 adeo- 1 PMETEYCTIONES A TTTuruIM 0 ðð adeoque ob leviſimam culpam. Contra- rium enim ſatis oſtendit l. à tutoribus 23.ibi, è tutoribus & curatoribus eadem diligentia exi- genda eſt, quam paterfamilias in ſuis rebus ex be⸗ nà ſide praſtare debet ſj. de admit. tut. & l. I. de tut. & rationib. diſtrahend. in princ. tutorem præ- ſtare dolum & culpam, & quantam in re- bus ſu isdiligentiam. Lex zz. aulas lib. . ad sabinum. Quatenus cujus interſit, in fa- Gto, non in jure conſiſtit. £ 4 N . 1 bas ſuis circumſtantiis definitum, pro con- Væſtio juris eſſe, aut in jure conſiſte- ſtanti præſupponitur, id eſt, nihil ambigi- tur, factum hoc aut illo modo ſe habere, gl. in l. eum quem temere 79. S. iudicibus ff. de iud. cæterùm quid juris in ejusmodi facto ſit, dubitatur: hæcque ad Iureconſultos pertinet. Facti quæ ſtiones contrario modo ſe habent, cum jus quidem certum eſt, fa- Ctum in certum: l. triticum 94. f. de V. O. l. mi- les §. mulier F. ad I. Iul. de adult. I. 1. §. 1. F. q4 res pign. lI. 3. F. qui potior. l. 16. F. de ſtat. hom. b.ult. F. Gehayeiur mo genus cum in conje- re id dicitur, cũ factum certum, omni⸗ ctu⸗ ee- Kuris to Cntenl Gi (teri nginin egnüin hronum Micheen i Ned 1 ſe Phri us ſitgun er dris Mnt Meis Linn Uun Iuun — m. Cone. unnltng: lgmtei⸗ Utrthutal t S wonnr⸗ ummänr⸗ erſiput⸗ 4 recond⸗ twum, hmpn eihimi “” 3 S DE REGuILIS Iunis. D „ innn — ſturis totum ſit poſitum, 4 Iureconſultis, quatenus tales, remotum eſt: ſed ad orato- res pertinet, & cauſarum patronos, & judi- cis examinationi atque prudentiæ relinqui- tur. Quoties conventioni non paretur, actio competit ad id quod intereſt: quale verò & quantum id ſit, jure definiri nequit; ſed ex ejus, qui i agit, probatione pendet, & ſicut factorum, ita ejus quod intereſt per- quam difficilis eſt probatio. facit I. 3. f. de in- terrog. in iure fac. l. ult. f. de prætor. ſtipul. Vn- de quæritur: an in defectum aliarum pro- 4 bationum juramentum deferri poſſitequod Decius hic negat, cujus vera videtur ſenten- tia. Nec diverſum ſentit Baldus confl. 345. vol. 2. ſed re ſemiplenè per conjecturas probatà juramentum ſuppletorium defert, quod juri conſentaneum eſt l. an. C. de ſen- tent. quæ pro eo quod intereſt &c. ibi, ludices per ſubtilitatem ſuam requirere. Porrò nullis con- jecturis accedentibus juramentum deferri non debet; neque enim eſt probatio, ſed oneris relevatio Baldus in d. l. an. num. 60. per l. eum qui F. de jureiur. In caſibus autem ſui ꝙ naturà incertis probationes conjecturales habentur pro legitimis. Idem Bald. d.l. un. n. 51. p5 Ler „ 6o PRLHCTIONES Ab TITILuIM — 4 A . — N Lex 2/. romponius lib. 11. 4d sabinum. Plus cautionis in re eſt ‚quàm in perſona. § Icut plus eſt rem habere, quàm actio⸗ nem ad eam recuperandam l. minus 204. infra. h. t. tůùm propter ſententiæ & execu- tionis incertum, tùm propter moram quæ judicatis dari ſolet, & ſumtus in litem faci- endos: ita plus eſt quoque in rem actionem habere, quàm in perſonam. Reales adver- ſus quemlibet poſſidentem competunt. §. . I1. de aft. perſonales in ſingularem ſucceſſo- rem non competunt l. fin. F. fin. F. de contr. emt. l. 1. §. i hæres 16. F. ad Trebell. Denique pinguiorem eſſe in rem actionem, quàm ſit perſonalis, apertò probatur ex l. fifundus 16. 1 S. in vindicatione, juncta l. 21. S. Kin. ſ. de pign. Ex quo effici Pputatur, pleniorem eſfe pi- gnorum, quàâm fidejuſſoriam obligatio- nem, cum ſatius eſſe dicat Iuſtinianus, pi- gnori incumbere, quàm in perſonam agere S§. unde conſtat k. de obligat. qua ex delict. naſc. Qui tamen textus hoc probare non vide- tur utpote non conferens pignoris cum fi- dejuſſoris, ſed cum rei princi ipalis obligatio- ne. — ſe, l Uude ior, gnnge Nogee an lelvine ihimmn (Ahuu l rhcge (ei MI. – — ruun PDE RECuLIS IuRIs. er — — — ne. Idemque eſt in l. itaq, 12. §. n. F. de furrtt. Unde non immeritò quæritur: utrum de. G . bitor, qui fidejuſſorem dare promiſit, fci-·— Inus dando liberetur? Nam etſi aliud pro den alio creditori ſolvi non poteſt, l. 2. F. 1. F. certum petatur tamen ſi nihil creditoris in- terſit, imo ſi melior quoque ejus fiat condi- Junnn tio, improbè detrectare pignus videri po- KA teſt. Decius bic per gloſſam in l ſi Titio f-. de pign. een &I. Labeo §. n. f. de arbit. Eſtque regula muIne juris, cogi quem facere, quod ſibi non no- nnm Cet, alteri prodeſt l. 2. §. item Varus. 5. f-. de aq. nadan pluv. arc. I. in creditoref. de evidt. Nihilomi- Aesÿ nus cum textus l. 7. f. de prætor. ſtipul. diſert& en, neget, pignus dari poſſe, cum fidejuſſor mſudh dandus ſit, exiſtimandum eſt, illud ratione om non carere: & ſanè negari non poteſt, tn- ,guunt pignaris obligatiané. Hac-anteriùs laten- ſfmni ter obligatum eſſe poteſtalii; ſidejuſſorin- ſA igdoneus haud faeile-latet. Pignus mahile, nce· (dequo in d. L. 7. agi comprobat collatio fa- oblend⸗ cta cum l. 7. f. qui ſatisd. cog. ex eodem lp. m„ libro deſumta) fur is periculis ab- Muntgee ., T3 Non / ibenn oblen⸗ 4 õ g;z; PRLECTIONES AD TITrILIuI — — ——— rit. Ve li auu adA lLzZa opiniane, quam communiter rece- miltell Ptam eſle valunt, ſuo loco. Auu Lex 26. t plpianus lib. 30. ad Sabinum. npkli kihrn Qui poteſt invitis allenare, “ multò magis & ignorantibus & ab- . ſentibus poteſt. “ ygrosp . H Anc legem de rebus communibus, ut minp ſunt ſocietatis, hæreditatis necdum di- cumimi 9 viſeæ, Vlpianum ſcripſiſſe docet l. æ3. ſam. wnugun erctſc. lI. 14. l. 156. §. qui igitur paciſcitur f. pro ſo lgen cio. Vnde non mirum: in aliis ſpeciebus, de liet quibus pèſt, quandoque ſecus accidere. (mm 2 Conſenſui non tantùm diſſenſus, ſed & atkil ignorantia mater erroris, opponitur. arg... hne nihil tam conſenſui. infra. h. t. minus tamen (jmnn quam diſſenſus: cum contingat ignoran- mir 3 tem cõſenſurũ eſſe, ſi ſciret. Cum igitur vel mmm in communione vel in ſocietate invitus nrne detineri nemo poſſit l.ſin. C. communi divid. niveoy conſequens eſt, ut cohæres, ignorante vel trnic H abſente cohærede, ad judicem provocare mnei “ poſſit, etſi arbitrum petere non poſſit, nif e præſente cohærede, quantumvis invito I. un arbitrium 43. f. fam. erciſc. Cujus diverſita- i SSõ N gi⸗ Dnrn ReuIIS IuIRIs. 6z Ai tis & præſentis pariter regulæ ratio deſu- 4 ede mitur ex I. aliquands. 12. H. ſn. F. ad Velleian. & l. inter ſtipulantem. 83. §. 1. F. de verb. obligat. Sciens & præſens cohæres impedire provo- cationem ad judicem non poſſet, cum in in- n vitos judicia dentur d. l. 8x. Quorſum igi- tur expectaretur ſcientia vel præſentia, quæ dem nikhil operaretur d.l. 3. Porrò arbitri peti- Abaseh tionem, qui fortaſſe ſibi ſuſpectus eſſet, poſſet impedire. Vt non ſit perpetua re 5 gula, quod poſſum te invito & contradi- munbun cente, idem poſſum te ignorante & abſen- necuin te. Cum invito lis exercetur, cum ignoran- leh“ te nequaquam: cum fieri poſſet, ut cedere n mallet, quam contendere l. 1. F. de edendo. II. g ettine lud quoque eleganter quæritur: ſi inter ſo- ud cios pactum ſit, ne intra certum tempus à i, ſocietate diſcederetur, quod pactum valet nrA4 1.14. F. pro ſocio. I. in hoc judicium 8. conpeni- 4 uum atr f. com. divid. ſi ante id tem pus alter ſocio- rum partem ſuam vendiderit ignorante ſo- cio, utrum venditio valeat? Et valere tra- n e inin ditur in d. l. 16. F. 1. F. pro ſo cio, ſi quidem & nmmhi invito eo vendi potuit, m odò diviſi 9 ſec un- enen dum pactionem ſuſpendatur. Aliud exem 7 n Plum eſt in l. vero /2. J. pen. . de ſolut. expli- lir catà per l. cum qulis 33.in er. &. 1. K uis Apreerst aomn 577. in lin. F. d. t. Atque e diverſo quod in 2 goſet⸗ Vitis alienari non poteſt, nec ignora nrib 848 13 10 11 a: 12 IIlud expeditè falſum eſt, quod gloſ. hbie de 7 64 PsELECTIONES AD-TITUILUIM W. . . ð poterit; atque adeò proximior venditio- nem; ipſo ignorante factam, jure ſuo revo- cat Tiraquel. de utroque retractu S. ignorans gloſ. =. num. 13. Cui non obſtatl. 4. in ſin. C. e com. rerum alien. Nes enim doceri poteſt nec veriſimile eſt, jas retractus in eâ ſpecie eſſe, rem communem in ſolidum, etiam in- vitis ac multò magis ignorantibus ſociis, alienandi l. 2 C. d. t. quod aliàs in ſociis ſe- cus obtinet l. nemo ſ. pro ſocio. Deniq; hujus legis regulam reciprocam non eſſe, clarum eſt ex l. ſi filius /1. F. de ritu nupt ex quo loco obiter notandum, ad probandam certitu- dinem ſufficere probare veriſimilitudinem. creditore exemphi loco adducit, eum poſſe P it, P pignus etiam ignorante debitore vendere, cum poſſit invito ger l. 14. &ͤz. C. debitorem venèit. pig. imp. non poſſe. Refutatur enim per l. debiteres to. C. de pign. l. creditor g. C. de diſtract, pign. I. fn. S. ſin autem nuka C. de jure dem. impetr. Nec quidem, ut opinor, talis venditio licita eſt, etſi certa dies adjecta ſo- lutioni faciendæ. Nam l. magnam C. de con- trah. ſtiyulat. allegata per gloſſ. in d. I. debito- res, loquitur de morâà inducendà & pœnàâ cõmittendâ, non de diſtractione pignoris: quæ non ad peenam introducéta eſt, ſed ad ſecu. olim obtinuiſſe. Illud notandum, fiſco jus caritaten unde non Wblennn Ooneein ſinorre ULuNK t veneido. le ſuoreſd⸗ ina tlisſe. lorriort ginaifei i um, glafe wetiamn. tbus loch nlociis ,. . enigzlun eſſe, ctun . en Glo In cetuno. „ ſ* eun ple eyenele. gebitnen eur ein 4.04 10. ℳℳ. iohti ſechſr EKN. AA. 4 hetl igor ſA ſa — DH REGuTIS IukI5. 65† Eeuritatem & indemnitatem creditori: unde non debet ad alium effectum trahi. Nihil enim ipſius ſecuritati detrahitur, ſi de- nunciet prius legitimé. In reliquis per glef. bic in contrarium huic regulæ allegatis le- gibus diligenter i intuenti non eſt obſcura diverſitatis ratio. Ideò enim deſideratur ſcientia, quòd veriſimiliter aliquid opera- tura ſit, quod contrà rationem præſentis regulæ eſle, ſuprà oſtenſum eſt, ex l. ali⸗ guando iußn. F. ad pelleian. Lex. 2r.s Pompoenius lib. 16. ad Sabinum. Nec ex prætorio, nec ex ſole- mni jure, privatorum conventione quicquam immutandum eſt, quam- vis obligationum cauſæ Pactione poſſint immutari, & ipſo jure, & per pacti conventi exceptionem: quia actionum modus, vel lege vel pPer prætorem introductus, privato- rum pactionibus non infirmatur, niſi tunc, cum inchoatur actio, inter cos convenit. Pacte — 66 PRELECTIONES AD TITILuIMA — 1 P Gtorum vis non taàm eo, quod mutuo conſenſu quàm quod ratione probabi- li nitantur, cſiſtit. Propè enim eſt, ut etiam jus univerſum nihil ſit aliud, quam expoli- ra ratio. Abſurdæ igitur conventionis nul⸗- la vis eſt, ut in ſpecie l. in boc judicium 14. S. ſ conveniat f-. com. divid. Porrò quid æ què ab- ſurdum eſt, quàm id agere, ne leges in fuis actionibus locum habeant. l. nemo 15. F. de leg. 1. veluti ſi venditor fundi paciſcatur, ne de cenſu & reliquis teneatur emtor, quod pactum eſt inutile t. t. C. ſine cenſu & reliquis fundum comp. non poſe. Illud quęritur; utrum hæres paciſci poſſit, ne Falcidiam detrahat? cui pacto jus publicum refragari Pompo- mno vigdetur in l. quod de bonis 15. F. 1. F. ad l. 4 Falcid. & ideò nullius momenti eſſe. Cæte- rum omiſſis ambagibus, opinor de eâ facti ſpecie eò loci agi, quà teſtator mortis cau- sà donaturus incapaci, hanc cautioné com- mentus eſt, ut, quod per donationem mor- tis causà donatarius capere non poſſet, ca- peret per ſtipulationem; quàâ cautione le- gibus utique refragandum non eſt; legibus Acilicet, quæ incapaces à teſtamentis arcent, mnon autem legi Falcidiæ, quæ privatorum, mem publici commodi causà lata eſt §. 7. inſt. deleg. Falcid. Vt abſurdum videatur prohi- berc hæredem, ne Falcidiam remittat l go- „ DI (A (Conuvce ntueg ce oNrir gnince⸗ rkakntek Uiſollletek Wenecket Roltee lntehio t Crturnor = 4 ſr Ark. ippuun — In DR REGuTIS IuRIs. gg god mmn reſf. f. ad L. faleid. Cæterum de mortis cau- 5 mend. S donatione agi in d. S. 1. evidenter docerl. nehnein 22. in princ. & S. 1. F. de mortis causà donat. ubi gumen. Sde contributione Falcidiæ in eodem Pa. Pnitin pin. libro, de quâ & in princ. d. I.15. tracta- ine tur: & clandeſtinà liberalitate in incapacem udeidh. Uti voluiſſe teſtatorem, ex ipſo textu intelli- elerenu gere non cſt difficile. Quorſum enim cu.- ine ſf raſſet indirectè & incerto evẽtu fieri quod noſennt nullo negotio & majore gratia potuifſet . 4* „ 1— . . 2* A entee Exprefſsà & directâà donatione expedire? 1 „ „ . . nſio Non igitur novum jus ſtatuitur in 5. verd & n epreßim Auth. de hered. & Falcid. ſed vetus knmi perpetuum jus ex planatur. le ln Vlpianus lib. 36, ad Sabinum. Porick Divus Pius reſcripſit: eos qui imien Ex liberalitate conveniuntur, in id, en. Quod facere poſſunt, condemnan- tholine dos. S Autiote . Wl 2— Allptu P Erſecutioni ſolidi opponitur perſecu h A ti0 cjus, quod reus facere poteſt, id eſt, T umn Aduantâ pecuniâ carere poteſt, ut non egeat. in condemnatione h. 1. Quam eandem ppdn rationem multi patiuntur, ſoci »parentes, 2 rirt“ Pa troni, maritus, ſi de dote conveniatur, do. D 3 E nnator 6G PaAIECTIONS AP TITuIIM ꝗH” ==— — nator. l. ſunt qui, cum multis ſeqq.l. cum ex cau- hent ie 54 30.l. exharedatum 429. f. de re judic. Beni- nenpeert⸗ . N . . . nius enim cum his agendum eſt, non ut . Ueram cchi cum infeſtis, ſed conjunctis magno affectu, ſentle . ut eleganter dicitur in.2 ſ 3. verſ. & ſane f de ngine donat. inter vir. uæ. Sed cum donatore ſcercehe . „ cum primis, qui non ex contractu, ſed nudas aer hel liberalitate obligatus eſt. Donatio pro- g luhngnos 4 priè contractus non eſt. Labeo 25. F. de ver- bor. fig. l. um qui 22. ff. de donat. beneficii tonuonelſe nmn gun enim & donationis cauſa à contractibus angen enn don. . 2 c ☛—ẽ „diverſa eſt: I interdidum 14. f. de precar. un- Punen h de citra traditionem vel pulationẽ ne naſcebatur quidẽ olim obliga- tio l quis ſaxum fj. de donat. bo factum demonſtratur nat Hodiè etiam ex nudo quis argentum C. de donat. tum, quod donator facere poteſt d. .tin n- min⸗ . 7* ſit, quæritur. Et quide non deducitur æs alienu de re iud. I. maritus facere 54. F. ſolut. matrim. ſed ſolum id, ne reus egeat, inſpectâ con- ditione perſonæ, artificn Angelus in S. item ſi de dote & S. ſeqq. 1. de ack. in donatione utrumque excepto tamen eo, quod eiusdem condi- aliis donatariis de- betur tionis hominibus, id eſt, patientiam vel ſti- mtiguon . . Ckecte Donationis n. ver- in §. igitur ſ. mmalin pacto naſcitur, M inn verum in id tan- 3 m in cæteris cauſis m d. I. ſunt qui 6. Mne ‚& tatis, lop. Faber & i deducitur d. l. 56. ITulan —.p—— Elunern ejuiie, . n el, unt mptotftn n. Acumcontan rchuAun Donzto ni en inn, bentli 1 conmndtin üaH Hentun aH iolncdi⸗ öNationint . hinſin t0 Dalen um inis telt 41u npumn⸗ kreiet⸗ ſanß m in⸗ h esliun PDE REGIIISIIRIS. 67 betur I. qui ex donatione f. de donat. Pinguiùs 7 nempéè donatori ſuccurrendum eſt, iis, qui verum debitum Perſolvere compelli poſ- ſent l. 49. f.de re iud. ne hic liberalitate ſuâ inops fieri periclitetur I. j0. eod. tit. Cæteris ſufficere debet, quod bonis non cogantur cedere. Denique ſciendum, effectum hu- 9 jus in in quod facere poſſumus, condemna- tionis non eſſe, ut id præſtando debitor li- beretur: quinimò, quoties ad pinguiorem fortunam venit, tenetur ad reſiduum, ſem. per tamen habitâ deductionis ratione, ne egeat: quo nomine cautionem etiam ex- ponere creditori tenetur l. un §. cum autem C. de rei uxor. adt. Notandum & condictio- 9 nem ceſſare, ſi, qui poterat ſolvere, quate- nus facere poterat, ſolidum ſolverit l. quod nomine l. ſeq. f. de cond. indeb. Hoc beneff 10 cium hæredi non datur, nec fidejufſori l. etſi Faeiuſſor l. ſciendum ff, de re iud. Et licet in ¹ conſtitutum deductum ſit, quod per do- nationem promiſſum eſt, tamen hoc be- neficium locum habet, quia origo inſpici- tur l. qui id quod ff. de donat. Secus eſt, ſi 12 Per delegationem alii, quam donata- rio, deberi cæperit l. pen- F. de noyat. E z Lex 6 8 PRXLECTIONES AD TITuru W☛ e Z Lex 29. Paulus libro . ad Sabinum. Quod initio vitioſum eſt, non 5 ſcere. 4 0 Vatenus hæc regula nullius alterius aLcauſaæ, quæ poſſet aliquid adſerre vi- deri ad validandum actum, niſi tractus tem- poris facit mentionem, eatenus nullum, o- pinor, convenientius exemplum adfertur quàm l. ſicut falſ 17. C. ad L. Cornel. de falſis. 2 Nimirum ſicut tempus ex ſe non eſt mo- . . 2 dus tollendæ obligationis, utpote non comprehenſum ſub tit. Inſtit. quibus modis tollitur obligatio Ita nec eſt per ſe mod indu- cendæ obligationis l. obligationum 24. F. de obligat. & action. cum eo quodque modo tollatur naturaliter, quo inductum eſt, l. m- 3 bil tam naturale 3,. infrà h. t. Vt recté Bal- dum collegiſſe exiſtimen, privilegium con- ceſſum ab eo, qui jus concedendi non ha- buit, non convaleſcere, etſi concedens id jus poſtea nanciſcatur, arg. l. ſi ſeryo 20. F. 4 qui & à quibus manum. Quod ſi poſtea ſcien- te & conniuente conceſſore privilegiatus Uta⸗ poteſt tractu temporis convale- Uatur Ctut,cun, Guumernn ofheſt ylgo luttenct⸗ NCeeterl. ll terolun Amek e Ulen cone (Ludo traon tal ten Ee, le Mrics ainn. ſilline Utnen tend truiun PpDr REGUIISIIRIsSs. 3 utatur privilegio, optimâ ratione defen- ditur, convaleſcere conceſſionem, tan iun quam ex novàâ voluntate per l. obſervare §. ſun poñthaæc ſſ. de off. proconſ. & l. etſi contra C. de ſumetum upt. Ergò nihil ad rem facit, quod dici ſo- „ 6 e let, videri durare voluntatem, quæ mutata non docetur l. ſancimus C. de teſtam. Eſt enim illa L. de voluntate legitimàâ, non devitiosâ. Sed non eſt exiſtimandum regulam hanc rſlene airert &α nudo tractu temporis, ſed ſimul de iis, S quæ tractu temporis extrinſecus ſolent ac⸗ nns lnn cidere. Ita enim utuntur noſtri hâc for- Ana mu, tractus temporis, quemadmodum in en . I. ſed etiam 12. l. mutus 43. §. ſin. F. de procur. ndde 5. §. 1.de iure delib. & aliis locis. Veluti ſi uhe quis rem alienam vel alienaverit vel pigno. S raverit, quod utique vitioſum eſt & illici- endi tum 1. . C. de rebus alienis non alien. & l. , in un , EIn. C. de communium rerum alien. & is, cujus . „* . ole res ea fuit, tractu tem poris ſuccedat aliena- uhunet⸗ tori, quæritur, an hæc regula noſtra offi- ſinsl cium ſuum perdat? & an vel quatenus ea ied alienatio vel pignoratio convaleſcat, & un rata habenda ſit ab illo hærede, cujus res ſaummn, fuit? Quà quæ ſtione diligenter excuſs4, , H multarum legum certior patebit intelle- hul⸗ Gus, de quibus hactenus variè laboratum piſie/ etlſt: quales ſunt l. cum à matre 14. C. de rei vind. 70 PAIECTIONES AD T ITruILIIM Eive poſſeſo u. l. fin. C. de evidt. . fllium 3 f de lib. cauſa l. venditioni C. de rebus alienis nonalien. 1. ſi ab eo C. de lib. cauſa l. rem alienam gi. f. de pign. act. I. & Titio 22. f. de pignoribus cum mul- tis aliis, de quibus incidenter apparebit. Et 2 hanc quidem quæſtioné ſæpè maximi mo- menti eſſe, ex eo intelligitur, quod, cum re- rum pretia plurimùm varientur tractu temporis, fieri poteſt ut plurimum interſit hæredis, evictionem potius præſtare emto- ri, quàm rem ſuam à defuncto venditam ipſi relinquere. . „ Primò igitur expeditiſſima eſt regu- la, paſſim à noſtris tradita, maximè autem in d.l. càm à matre, quod hæres teneatur præ- ſtare fatum defuncti, pro parte quâ hæres defuncti. Sed quod illa regula cõmuniter ita accipitur, u: hæres non poſſit ex ſuàâ per⸗ ſonâ vindicare rem ſuam, hoc eſt, quod puto jutis & æquitatis rationem non pati, i. fin. C. de exidt. I. 41. f. de pign. at. Aliud 1 eſt factum alicujus præ ſtare ,‚aliud id cogi ratum habere, vel ei non poſſe contrave- mnire: id quod ſatis oſtendunt allegatæ mo- dò duæ leges, conſideratis verbis d. l. 61. ne- que ſuſicit, tundem eſſe dominum, qui & pecu- wiam debet ubi hæres debet pecuniam no- L mine Molee eſt. lI. ex qua perſona 149. iufrà h. t. planiſſimà ratione, quia hæres ſuccedit in jus & locum D — ne Cekun ignors n lppotheen iunnl lolleunk ulrhuͤ Wieridior bont el tlardhoro Ndicun lturcondit Orninotd Umunn —,— tlunzſ tni t d. lenan , jbuscune ipuibt muuioire AuodlN entur men nun im rlareent Go ſenn lm etten arine tenenunt tequiin Phnlti usln 1cö lrenſi 00 en anft 4 itcg ſecunnſt⸗ Negnun 6494 4 ℳ NN DE RECumuLIS IuR Is. „r mine defuncti, & tamen manet dominus pignoris ita, ut non cogatur pati actionem hypothecariam, præſtatque factum defun- cti agnoſcẽdo debitum, ſed non agnoſcen- do illicitam hypothecationem. Satis utiq; præ ſtat factum defuncti, qui præſtat em- tori evictionem, ſicut ipſe defunctus tene- batur præſtare: nec debet deterior eſſe 12]1 vel arctior obligatio hæredis, quàm fuit de- . functi, cum ex perſonâ hæredis non mu- tetur conditio obligationis l. 2. S. ex his fj. de verb. oblig. Defunctus autem non tenebatur omnimodò rem venditam efficere emto- ris, aut facere, ut ei auferri non poſſet, ſed fufficiebat ei, præſtare evictionem. Cur ergò hæres teneatur, omnimodò rem ſuam venditam emtori relinquere, & non potius præ ſtare evictionem, ſecundum d. l. in. C. de evict. Hinc apparet hæc non eſſe inter ſe contraria, vindicare rem ſuam à defuncto venditam, & factum ejus præſtare. Sunt enim compatibilia, & ab eodem utrumq; præ ſtari poteſt d.l.fin. Non movet me, quod dici ſolet, hæ- redem cenſeri eandem perſonam cum de⸗- functo. Ergò, ſicut defunctus non poruiſ- 14 ſet vindicare, ſi res à ſe vendita poſtea fuiſ- ſet ſua factal. vindicantem 17. f. de evict. ita nec hæredem id poſſe, utpote juris fictione ean · E 4 dem —☛☚ m 9 2 PaRAILECTIONES AD TITuIIIM 1 dem cum defuncto perſonam. Nam nego heæredem ſimpliciter eodem cum defuncto jure cenſeri, ſed cenſetur potius habere du- plicem perſonam; alteram ex ſe, alteram ex defuncto, quem repræſentat d. I. fin. C. de evict. l. Scia 73 ibi, jure quidem proprio ſ-. de evil. t. t. ſ-. de jeparat. Nec opus eſt, ut alte- ram deponat, ſed jure poteſt utramque ſu- ſtinere, quatenus non contrariantur: & ve- 16 r in hoc articulo non contrariari,jam ante oſtenſum eſt, cum ſint compatibilia, & alte- rum non tollat alterum. eo ipfo, quod adierit hæreditatem, conſen- ſiſle omnibus defuncti factis & obligatio- nibus, adeoque etiam alienationi rei ſuæ; eaſque obligationes per quaſi contractum in ſe tranſtuliſſe; S. beres l. de obligat. quaæ quaſi ex contr. Nam illud prius præcisè negatur. Hæres quidem, adeundo hæreditatem, ob- Iigationes defuncti in ſe recipit, activè & paſſive: onera pariter & commoda ſubit: Interim in nihil aliud conſentit, quàm ad quod jure tenetur. Unde ſi quid defunctus perperam fecit; ſi deliquit &c. nemo dicet, heæredem adeundo hæreditatem illa perpe- ram faéta, illa delicta approbaſſe, illis con- ſenſum ſuum dediſſe. Vnde etiam eſt, ut in multis non teneatur hæres, in quibus te- neba⸗ Non movet etiam, fi dicas: hæredem D m ebature (sliepo Celllee6. (tbu en Cbuahr Schlrelen Coniebtun Eechaetrtti Cirekiac net Kece id Dä „. lchrättlin ſenuhnne Uemͤnine Cbei Clnner nne moretl ſichen Ugli nne W⸗ tunun — 1. Nm N CuNcCtin dushibert er le, Aen utiet n iſ⸗ 1l el At dr ntungee! el lintur: An Uiizaman NbiaAir len hzutn Ttenonth tiori nuln gat lß⸗ ne⸗ DE REGuIIS IuIRILS. 7 t ehele e 4 nebatur defunctus; ſicut videmus in deli- ctis, lie non conteſtatà l. omnes pœnales 26. f. de oblig. C& aft. cum ſimil. Sed & in contra- tibus perperam factis, & quaſi contra- ctibus ſæpè videmus mitiũs teneri hære- des, ut oſtendit . 1. C. de hæred. tut. Quæ omnia eò tantùm adducuntur, ut ex aditio- ne hæreditatis non rectè ponatur heres, ab- ſolutè & indiſtinctè conſenſiſſe in facta de- functi, adeoque pręſtare illa teneri. Quid ergo eſt, inquis, quod d. I. cum 4 matre ait ſiliam hæredem vindicantem do- li exceptione excludi? Reſpondeo, legem hoc minimè dicere, ſed hoc: emtorem non Prohiberi uti doli exceptione: quę duo val- dè ſunt inter ſe diverſa, quod hâ½c ratione oſtenditur. Dominus, qui rem ſuam vin- dicat, non habet neceſſe offerre pretium, multò minus id, quod intereſt poſſeſſoris, 19 rem à ſe non vindicari; ſed rem ſuam repe- tit gratis l. incixilem. C. de furtis l. ſuper empti 16. C. de evict, idque etiam, ſi pater vel mater eſſet, quæ vendidiſſet l.i. in fin. C. de honis ma- ternis. l. mater 3. C. de rei vind. Neque hae ratjone filius repetens dolum facit, aut de- cipit alterum quia ſuum petit, aut recipit: I.55. l. 129. infra. h. t. Sed quia in ſpecie le- 20° gis cum à matre, filius non tantùm eſt domi- nus rei venditæ ſed ſimul etiam eſt hæres R E j yen- 74 PaHLECITIIONES AD TITuIUIM dr 74 IIOkES AD II — — venditoris; apparet illum dolo rem repete- euhon re, niſi ſimul offerat id, ad quod defundus M, un tenebatur, cujusipſe locum ſubit. Ita fit, ponahee⸗ ut cum pro parte tantùm hæres ſit, & to- tenhen tam domum ceu ſuam vindicet, doli exce- dkintenn ptione poſitâ non aliter domum recipiat, nounek quàm ſi pro eâ parte, quà hæres eſt, reddat hie pretium, & ſi quid amplius poſcit evictionis mimth cauſa. Similis ſpecies eſt in l. emtor 6s. Hde ijfnn rei vind. . te,qu 21 Dicat aliquis: ſi hæc tantum ſit ejus . mmni. cum a matre ſententia, facile potuiſſe nos eö imlum lege carere. Cui enim ignotum erat, & iuarp hunc hæredem vindicantem, & omnesipfi- tulnait us cohæredes obligatos eſſe ad pretium, & luihſie quicquid emtori debetur evictionis nomi- linheit 22 ne. Sed primùm conſtat, totum Codicem ſmnhf refertum eſſe reſcriptis, quæ nihil conti-: uun nent, niſi jus communiſſimum: ad inſtan- lenllnmin tiam ſcilicet ſupplicantium, imperitorum xnyain fortè militum. Deinde uſus legis eſt in be- aatut neficio retentionis. Hæres prætendit, in mMaßht confeſſo eſſe rem, quam vindicat, eſſe ſuam; en Ker quid autem & quantum ipſe evictionis no- aliiten mine debeat, nondum eſſe liquidum: ita- tinpene Jque petit ſibi antè omma reſiitui domum lndance ſuam: paratum ſe poſtea, ſuper evictionis anken causâà judicium ſuſci pere. Sed hunc peti- mp torem meritò repellit emtor doli exceptio- ne ne⸗ UN — temteen odgelnror ldi lu reſ Ar et, Clene um tii es elt den. it enidnn mtor i umſtejn nice we num ent Konneit Areinil Pons . n Codice Uihl (ONd ⸗ inltn nertorut elin. ebliit celelon aͤiononn. gon:. vicorun . ctan uoe en eueytb — D E REGuLIS IuaIs. ne, ut non prius cedat poſſeſſione domus emtæ, quàâm ſibi à vindicante præſtetur portio hæreditaria ejus, ad quod defunctus ei tenebatur. ſemper enim plus commodi eſt in retentione, quàm ſit in actione, ut notum eſt. V Et hæc quidem ita ſe habent, quando 2 dominus rei hæres eſt factus venditori rei ſuæ; ſicut hic filius matri ſuæ. Contrà ſe habet, quando venditor hæres eſt factus domino rei. Nam ille non poteſt rem, à ſe venditam, vindicare ex perſonâ defun- cti; quia repellitur exceptione rei à ſe ven- ditæ & traditę, itemq; doli exceptione l. vin- dicantét7. f. de evict. l.I.f-. de excpt. rei vẽd. & trad Ratio diverſitatis affertur à Paulo in l. rem 24 alienam. 47. f. de pign. al. Dominus rei, ſuccedens venditori nihil facit improbè, rem ſuam vindicando, ſi paratus eſt evictio- nem præ ſtare d. l. ult. C. de evitt. Venditor ſuccedens domino rei, facit improbeè, veni- endo adverſus proprium factum d. I. vindi- cantem, & ex ſuo mendacio arguitur, quia vendidit, ut ſuam, & jam vindicando ex al- terius perſonâ, dicit non fuiſſe ſuam d. l. 41. Ergò aut ſcivit non eſſe ſuam, quando ven- didit, & tamen pro ſuâ vendidit, & tantò eſt improbior: aut ignoravit, tamen ex ipſo, quod vendidit, oſtendit ſe venditurum kug / 76 PRELECTIONES AD rITuLUM ſe, ſieſſet ſua zatque ita, quantum in ſe in, tranſtulit rem in emtorem irrevocabiliter: cui ſuo facto, memi & intentioni non po- teſt citra im probitdtem contravenire, in al- terius præjudicium. Hæc diverſitatis ra- tio, quam Paulus adduxit, certé minimè negligenda eſt. 25 EFEtiſiautem acutiſſimus Cujacius in. 2 l. rem alienam. tandem concludat, hodiè nihil intereſſe, venditor domino extiterit hæres, an dominus venditori; utroꝗque enim caſu repelli hæredem à rei vindicatione: : & ad eam rem utatur primùm eo argumento, quod Modeſtinus author legis 22. ff. de pign. ſit recentior Paulo, cui contradicit in d. l. 2: utpote cum ille ad Gordianorum usque tempora vixerit, ut oſtendit l. 5. C. ad exhbib. Deindè etiam eo „quod Vlpianus utrumq; caſum æ quiparet in a. l.I..de eæcept. rei vend. &trad. Denique ut ex eo etiam putet in 1. ult. C. de evict. hæredem fidejuſſoris, ex ſu perſonâà vindicantem, doli exceptione 26 repelli. Tamen, quod pace tanti viri dixe- rim, non unum eſt, quo hæc ipſus ſenten- tia manifeſte xefellitur. Nam primùm d. I. in. clarè dicit, hæredem fidejuſſoris non im pediri, vindicare ex ſu4 perſonâ, ſalvà ta- men evictionis causâ. Atqui utique impe- ditur vindicatio, ſidoli exceptione repelli- tur. aAr . En blmperte himtslin ſete ann tuſummnir utem lnegelin ln . Hoirp tn Dudierentn Fininauum eioreree üncun) refitt. futtein uhe Ennäin unet d mmin fidtere ur kiorni pioned N rlcki AUmetleg nnle Inun DE RHEGULIS IIRTIsS. 77 duna, tur. Quinetiam manifeſté diſtinguuntur ZðZ ab Imperatoribus inter ſeſe hi duo caſus; Wiimg primus, ſi ipſemet fidejuſſorivellet emtori Uuente facere controverſiam, quaſi res vendita, Gie cujus nomine fidejuſſit, eſſet ſua. Secun- cente nii dus, ſi hæres fidejuſſoris id faciat. Primo caſu repellitur fidejuſſor i. exceptione 11. d. r. 1Cim C. de evict., poſteriore caſu non repellitur, i non impeditur d. I. zn. eod. tit. Deindè ani- 27 eiemin madvertendum eſt, Diocletianum & Ma- dteeinn ziminianum, authores illius legis fin. po- ek ſteriores eſſe tàm Paulo, qui Alexandri Se- GeNIn veri, quàm Modeſtino, qui Gordiani tem- us Pore vixit. Porrò Iuſtinianus, his omni- 3 din bus poſterior, in Authent. de nuptiis Noy. 22. 2 unne cap. ſed quod ſancitum 24. liquide ſancivit, ſi ,CA& parentes aliquid alienaverint, quod libero- uti rum erat, tàm liberos, quam hæredes ipſo- Gmns rum illud quandocunque ab emtoribus tim pun vindicare poſſe, nullâ eis obſtante exce- Alrsen ptione, niſi tricennalis temporis præſcri⸗ een ptione domini fuiſſent facti emtores. Quid M il gquæſo, clarius ad hanc rem poſſet dici? ded ²9 i⸗ . SE antè luſtinianum id ſanxerat C onſtanti- n nnl nus in l.¹. C. de bonis maternis, niſi quod de iun tricennali tempore nihil expreſſerat. Et 30 n,der fruſtra replicaret aliquis, tàm Conſta ntini, igege. duam Iuſtiniani legem accipiendas de caſi- hbrus, quando liberi non fuerunt hæredes fa- / R * 78 PRELH CTIONES AD TI ruruM 31 Gi parentum ſuorum. Cuienim credibi- le fiat, utrumque Imperatorem, univerſali illa com minatione, emtoribus factàâ, reſpe- xiſſe tantùm ad caſum rariſſimum, quo li- beri ex hæredes eſſent; non autem ad com- muniſſimum, & frequentiſſimum, & ipſi naturę convenientẽ caſum, quo ſcilicet hæ- redes ſunt l. zʒ. 6. 5. 6. ff. de legibus l. ſcripto f. undè liberi l. lulianus 26. fi quis omiſſa cauſ teſt. Supereſt l. ie f. de except. rei vend. & trad. ubi z2* Vlpianus ait, idem eſſe, ſi venditor fundi domino ejus, ac ſi dominus fundi hæres vẽ- ditori exiſtat; ſcilicet, ut illà exceptione re- pellatur. Reſpondeo primùm, nihil prohi- 3 bere, quo minus illa exceptio, alioqui per ſe juſta & idonea, elidatur replicatione ex d. I. fin. C. de evict. ſcil. ſe quidem venditorem non eſſe, ſed paratum eſſe evictionem præ- ſtare, quemadmodum venditor teneretur dummodò rem ſuam recuperet. Notum eſt enim, exceptionem, quantumvis juſtam . △ . .„ f⸗ . . . . primàâ facie, elidi juſtiore replicatione. I. de replication. & alibi gaßim. Deinde reſpon- deo, ſi maximè detur, Vlpianum hanc re- plicationem non admiſſurum fuiſſe, tamen ex eo nihil aliud ſequi, quàm eam quæſtio- nem fuiſſe temerè eâ ætate controverſam, diſſentiente nimirum Paulo, ipſius Vlpiani coævo: ſed Pauli ſententiam poſterioribus tem- X 1 — en orb Lluſtinuann Relookeore hcteſleni ſulertebn ſfn Ginng H onmonl. 1kehe Anigpoe nimzolen Dence inmn ſonb ni nane ontli⸗ lewank Geei nbern Tüdliſte ,nichn nclllne Kln ln lt lnn hent nten ente nihen mri ſdn TITn PDE REGuIIS JIuRIs8. 79 . ☚n- – temporib., ſcilicet Diocletiani, Conſtantini tem, Wunel & Iuſtiniani, approbatam eſſe per ſupra dica. nsnct, Reſondeo tertiò, Vlpianum, ſi in ſpecie de 3 5 ſnnn ti hac replicatione rogatus fuiſſet, illam non Nutnds fuiſſe rejecturum, ut apparet ex l. Ai ego 9. S. Anm i Kresß. dejure dot. de quà poſtea figillatim vi- debimus. His ita firmatis, ſibi conſtabit D optimus conſenſus huju; l. cum à matre cum nia 4. . Ain. C. de evid. ad quam alias nihil ſolidi ν adferrià quoquam interprete vidi, in quo vendts animus poſſet acquieſcer. Undiaoua . Deindée hanc interpretationem plu- atenm rimum juvabit, ſi conſideres, in ſpecie mn nhl 1. cum mwatre. matrem vendidiſſe totam dirie domum fillii, atque adeò voluntatem matris R fuiſſe, totam hanc domum fieri emtoris, ne- enſendun Aue et auferri, & tamen hanc voluntatem, iäoren duæ indiviſa eſt, filium hæred em non tene- rten t in ſolidum præſtare, ſed tantům pro par- „ te, qu hæres eſt, Si factum defuncti præ- Ur ſtare, eſt voluntatem ejus non impugnare, an ſed implere, ut communis interpretatio D vult, tunc non debuerunt Imperatores fi- elncen. hut lio exceptionem opponere tantùm, qua- ͤn tenus hæres eſt, ſed in totum eum vindi- hu cantem repellere zita tamen, ut æ ſtimatio- 1 nis p ortiones cæteras à cohæredibus ſerva- ,gln ret, ut alias fieri videmus. Nam utique hoc eH factum matris indiviſum eſt; illa non par- — 38 communionis facilè obtenturus eſſet com - 80 PkRAILECTIONES AD riIrutüuM — tem', ſed totum voluit vendere; alter non partem ſed totum voluit emere. Itaꝗue cum Imperatores permittunt filio, reliquas omnes partes vendicare absque ullà exce- ptione, (& quidem ſine pretio, ut ſupra o- ſtendi ex l. mater eod. tit.) uni ſoliipſius por- ne credemus illam doli exceptionem eò permitti, ut filius jure ſuo retineat plures partes ſuæ domus, emtori unicam partem relinquat, cum tamen propter difficul ltates muni dividundo judicio, ut ſuæ Pportiones N 39 ſiceretur: ſedi is qui dederat, ante nuptias plures traherent ad ſeſe illam unicam, præ- ſtità æſtimatione? Annon longè veriſimi- lias eſt doli exceptionem, in ill unicà par- te, magis dari ad effetum recipiendi ante omnia pretii, & quoôd amplius ex causàâ evi- ctionis debetur „quàm ad effectum illius u. nicæ partis emtori conſervandæ, cum ta- men illam partialem retentionem alioqui noſtra jura Bravem & corrigendam cen- ſeant. Tertio, hujus interpretationis Aqui⸗ . tatem valdè juvatt. ſß ego 92. §. 1. F. de jure do- tium. Nam ibi defunctus rem, non hæredis, ſed ſuam alicui dederat in dotem, proaliquà puellà, ut demum nuptiis ſecutis dotis ef- ſecu⸗ — . —— cnrascecel ſun rei re lelma miſent Nu⸗ Ungfrenten uli n tioni ſinunt: opponi doli exceptionem, an- eodllelerin ihhinng MeClthtet irizeno = ibinehe igeniſen nlreitl kuſe n Auumm ne holl ltu — ere; Aen mere. lue ninth enelliet to, min diſolipiunn Ceptionmnt cetionene teinet e mnicm on er Cchcun lruseſem ſor nE municnn ſeltt longeenn erpien iusexcandh Fectumiiun r, cun vonen do gecan eiotitt⸗ 1fAe vnminn temnl ultni⸗ inte i 6 8 DE REGuIIS IIRIsSs. 91 ſecutas deceſſerar; atque adeò dominium ejus rei (ſicut etiam cæterarum omnium, quæ defuncti fuerant) in hæredem trans- miſerat. Nuptiis deindè ſecutis, ait Vlpia- nus, fatendum eſſe (nota hoc verbum, fa- tendum eſſe] non poſſe dominium rerum ab eo diſcedere, inuito eo. Concludit quidem ibi Vlpianus (r.) benigniusefſe (.) id; fa- vore dotis, neceſſitaté imponi heredi, con- ſentire ei, quod defunctus fecit: ſed ſi ita indubitata eſſet communis ſententia, in hac I. cum à matre, nihil attinut, Vlpianum ſe- ſe fundare, in ſolo favore dotis, ſed fundaré debuit ſeſe in eo, quod hæres omnis & omnimodò citra omnem favorem cauſæ debeat conſentire facto defuncti, ob hoc ſolum, quod hæres ſit: idque eo magis, quia illa res fuerat defuncti, non hæredis. Si pu- tavit Vlpianus, non obſtante, quod ea res 40 41 defuncti fuerat, tamen fatendum eſſe, non poſſe dominium ejus invito hærede ab eo diſcedere &c. quid putabimus dicturum fuiſſe, ſi hæres, paratus obligationi defun- cti ante omnja ſatisfacere, urgeret tamen rei ſuæ reſtitutionem; ideò fortè, quod certà ducatur ejus affectione: paratus, in- quam, interim omne id præſtare eo nomi- ne pro ſuàâ parte, quod defunctus præſtare tenebatur. s F Quar- 42 4 82 —. Pa FLECTIONES AD TITuILuIM Quartè confirmatur eleganter hæc ſententia ex l. Seia 73. ff. de evict. licet ea pro communi interpretatione allegetur „pro- pter finalia verba, vel exceptione doli mali Jummoveri peſſe. Quam rectè, vel perpe- ram, ex eo facilè intelligitur, quod Paulus quæ ſiverat, an Sempronia jure controver- ſiam facere poſſit? & reſponderat, jure poſ- ſe. Qui dolo facit, non jure facit, & con- tra: qui jure facit, dolo non facit l. 5y. infr. b.t. & ubi dolus non eſt, ibi nec doli exceptio l. 2. in princ. & S. 1. f. de doli except. Specie quidem juris faceret primâ fronte, ſed non jure; ideò aliis locis dicitur, hunc fruſtrà facere controverſiam, irrito conatu: imò controverſiam facere non poſſe in l. 14. C. de evict. At hic in quæſtione Pauli non fa- cit fruſtrà, nec irrito conatu, ſed jure & cum effectu, ut ſequatur evictio, ibi, enictis pra- 44 diis. Sed interim verum eſt & manet, illam Semproniam doli exceptione ſummove- ri poſſe; hactenus, ut non aliàs jure petat, & audiatur vindicans, quàm præſtet evi- ctionis cauſam, ut in l. fin. C. eod. tit. nimi- rum ut exceptio detur ad illum finem, ad quem daretur actio in verbis proximè præ- cedentibus. Summa: quatenus aliquis dolo facit, eatenus etiam doli exceptione ſum- movetur; quatenus non dolo, ſed jure fa- 0 a t, enenn Mici Ae (onveriente mnpb oni Mtentgn UMconmrium Ceumer ebcineetn Uenefrſvcce lherecis nnueleto 4 t PDrFr REGIIIS TuRIS. 8; —. clegunnk ig leet u 4 4 1 tegptint in ee, e 8 ſiengunkn jure anm udetet f re heit, Ar nuitl en. ner olant eug fone an Ur, hureti O conn1 1poleit ge Pidin iiml = Kmined one ſunnn alusſoe⸗ in dant CNKN 4 Nunhn — =E Nviili Methün Gotr . . 1 9 4 = egetn n. – — — — — . — n cit, eatenus nec doli exceptio illi poteſt obiici. Apparet igitur pulchra harmonia & convenientia horum textuum. Denique magis confirmabitur & placebit hæc inter- preratio, ſi nullus textus aut ratio evidens in contrarium extet, ex quâà cõcludatur aut colligatur, heredem non tantùm ita pręſta- re factum defuncti, ut in jus & obligatio- nem ejus ſuccedat; ſed ut etiam dominium, quod hæredis fuit, tueri ſibi non poſſit, etſi paratus eſſet obligatisni defuncti pro ſe pa- rêre. Primum igitur pro communi ſenten- 46 ² A . A . . . . tiâ tuendàâ ſpeciosè objicitur l. filium 3a1. f. de lib. canſa. ubi filiꝰ hæres patris, ob hoc ipſum, quod hæres patri extitit, non poteſt ſervum ſuum àâ patre manumiſſum in ſervitutem revocare. Ergò non poſſet eundem ſer- vum à patre venditum vindicare, licet para- tus eſſet emtori pretium ejus præ ſtare, und cum eo quod amplius intereſt. Sed faci 4 ½ lis eſt reſponſio. IIlud factum patris (ſcili⸗ 47 cet manumiſſio ſervi, qui filii fuit) non po- teſt aliter præſtari, niſi ſervus ſit & maneat liber. Filius hæres non poſſet aliud pro il- 2„* . . .„ „„ là libertate præſtare, quia omnis æ ſtimatio Par va eſt reſpectu libertatis. I. libertas. infra. Hh.t. Si ergò factum defuncti ab hærede præ- ſtandum eſt,ſicut eſt præſtandum d. l. eæ qua F 2 per⸗ 4³ 24 PRELECTIONESAD TITuLIM. —.2. perſona inſra. h. t. hoc caſu nullus modus in rerum naturs eſt ejus præſtandi, quàm ut li- berum ſinat eſſe eum. Perſpicuum itaque eſt, hanclegem nihil efficere in contrarium. Secundò adfertur I. venditioni C. de re- bus alienis non alien. ubi emtori optio datur, . * △ . utrum velit exceptione doli oppoſità reti- . . 2 ., nere rem ſibi venditam, aut verô, omiſsãâ 49 0 51 exceptione, ad id, quod ſuàâ intereſt, agere. 3 .* . Ergèò falsàùm eſt, quod ſuprà poſui, doli ex- ceptionem in caſu. d. cum à marre. non poſ- ſe opponi ad excludendam vindicationem, ſed tantùm ad retinendum id, quod inter- . 5 1 . eſt. Reſpondeo, perperam in illàlege, ca- ſum illum pro veriore poſuiſſe Accurſium. quod dominus rei ſucceſſerit venditrici: imò venditrix non domina ſucceſſit domi- no rei, quemadmodum in l. vindicantem f. de erid. Er vel ſola inſolens & inuſitata locu- tio reprobat ſenſum Accurſi. Nam ſilo- querentur illi Imperatores ( ſunt autem j dem qui etiam fecerunt. I. ult. C. de evidt.) de hærede venditricis, non dixiſſent venditriu ſuccedenti, obſcuro admodum am biguo⸗, & inuſitato modo loquendi; ſed dixiſſent longéè facilias & planius, venditricis hæredi. Tertiò pro communi interpretatio- ne adfertur l. filiusfam. 112. S. cum patej. F. de legat. 1. 1. ſucceſores 10. C. de ſolut. I. p., na 5 Aen⸗ .AI (am Nto Amint, ſeben deh läiraloti runtenr (npelute Cbtebt hu olutennie liKllinl ukzibin Klredes . fene gedir Genpeen kiten o lunzele Nuereltͤ Hhilei he En Commmnl. nnilbe thed 4 Mnigen in ner iul mhuntk fen⸗ Aſalin IIN —— luswotrt mdguntd Hinmn incomn nditnn Cnintnen logpi⸗ Nt erd⸗ 1 nerel, ngſucl⸗ minanaf indcni ols nug ihe Mud leit ſ⸗ ſcelil⸗ num, Xiult 6 Nn (anin .CARN llnn , nunß⸗ A e jine n, mi, r N ”M DE REGILIS IuRIS. 3 5 NWRen 44. 7 ad Trebell. Sed illæ planiores ſunt, quam ut operoſam refutationem requirãt. Nam inl. 114. nihil aliud dicitur, quàm hæ- redem debere parêre voluntati defuncti, ſcilicet legitimæ & juſtæ, quam lex probat, juvat, tuetur: ſicut ibi, dum pater fundum ſuum noluit extra familiam alienari. Quis dubitabit huic voluntati parendum eſſe? Potuit enim ſuæ rei ilegem dicere, quam vo- luit. Sed & in l. 1o. C. de ſolut. nihil de alienis mancipiisin ſolutum datis, ſed de propriis. At hæredes putabant illorum pretium ſu- perare debitum, ideoque volebant ſolvere debitam pecuniam, & recuperare mancipia. Id quidem poſſent, ſi minor fuiſſet, qui in ſolutum dedit! un. C. adverſus ſolut. ſed quia major dedit, firma manet ſolutio. Legis 44. F. 2 44d Trebell. eadem eſt ratio, quæ eſt l. 114. de g.. de quâ modèò dixi. Quartè vehementer urgetur pro communi l. ab eo 7. C de liberali cauſa, Etſi, inquit, libertas jure data non fuiſſet, tamen reſpectu aditæ hæreditatis, hæredem ma- numittentis debere voluntatem defuncti ſuo conſenſu firmare. Notandum eſt, ipſius defuncti, non hæredis, ſervum fuiſſe manumiſſum, ſed non ritè, ibi, etſi iure non proceſſerit, puta, fuiſſe minorennem, ut rectè gloſſa ibi animadvertit;! 4 quia in eà volun. F 3 ta. 36 PRELECTI ONES AD TITuLuM. ⸗0 — —— tate manumiſſor ad mortem perſtitit, per tea tum ibi, voluntatem defuncti, nec retracta- vit eam, licet potuiſſet, indignum eſt hæ- redem eam retractare „qui nihil juris in eo ſervo habuit: ſicut videmus in ſimili, ſi do- nator non revocavit donationem, licet po- tuiſſet, hæres non auditur revocaturus l. fin. C. de revoc. fonat. Etſi verò hæres minoris gaudest beneficio reſtitutionis ex perſonâ minoris, tamen norum eſt circa libertates difficilidls concedi reſtitutionem S. ſemel. I. 18 uibus ex cauſis manum. non licet. Quamvis etiam ſpeciosè urgentur hæc maximè ver- ba reſpedu aditæ hæreditatis, ex quibus infe- runt, hæredem adeundo hærcditatem cen- ſeri omnia à defuncto facta com probare & rata habere, ſuoque conſenſu fiirmare: ta- mẽ hoc falſum eſſe, ſæpiu us clarè fuit demo- ſtratum; nec uſque aleò laté porrigenda ſunt illa verba, ad quæ ſtiones longe diſſi. ſ9 miles. Veluntas defuncti, quamvis mi- nus ſolennis, circa res ſuas! ongé à& favorabi- lior eſt, ut obſervetur, quàm circa re⸗ alie- nas, ut apparet ex d.lI. Seia. Iod leoque etiam aditio hæreditatis plas operari debet adi il. lam, quàm ad hanc tuendam. So VItimo loco præ omnibus aliis pro communi ſententia ſtringit. ſKve poſſe ßio /4. C. de eyiét. ut quæ non ita loquitur, quem- admo- D (nodum Nquden Cekandst lamorere utenter in 1 Gan u Aetun H Nlolitar mlln alucrd rmnen e — DE REGUIIS IuRIS. 87 Perki g. — 6„ „ — õ admodum lex ſin eod. tit. ac ſi hæres præſta- neckettd . — funci nde ret quidem factum defuncti, eo modo, quo in deſfunctus tenebatur: ſed ita, ut non poſ- . tn ſit movere controverſiam, id eſt, ut fruſtrà h e intentet vindicationis litem ex ſuâ⅛ perfo⸗ 6 Chein ctſ 2 1 nen D nä. Sed cum æquè clarus ſit textus a. . ſin. ⁵* poce . 41 . 2 ie 3 vel etiam clarior in contrarium, ut nulla à nene quoquam interpretum hactenus allata ſit du l idonea reſponſio, in quâ poſſit animus ac- Ctcilmen quieſcere, puto è contrario, non im proba- i⸗ iliter ad hanc l. 14. reſponderi: Primùm, fictſe ⸗ . un e his verbis, quod controverſfiam movere non poſ- ne, At, addi rationem ſive cauſam hanc, de qua er ub. . pæregitari ,„; 8 ire æreditaris author laudari poteſt. Atqui ee omnis diſpoſitio ampliatur & reſtringitur ong cx ſuâ caus,ut notum eſt: cui conſequens fim eſt, ur quatenus author laudari poteſt, ea- efi tenus non poſſit movere controverſiam. e Art verò non poteſt aliter author laudari, elE“ qum ſi jure hæreditario veniret, ſecus ſi ex , ſui perion, ex quᷣ proprium jus habere & oi retinere ſuprà oſtenſum eſt ex l. Seia ,3. f- & . ſin. C. de evici. Deindè, etſi non reſtricti 61 63 X . 2 E. veé, ſecundum cauſam adjectam, ſed univer- ſaliter illa propoſitio accipiatur, tamen ni- „. hil aliud ſequitur, quam Gordianum, cujus nboſt, ca lex eſt, in eà ſententià fuiſſe, ut Mode- α ſtinum ejus conſiliarium in l. 22. f. de pign. ſed poſterioribus Imperatoribus, Diocle- F 4 tia. 3 8 PRELEHCTIONES AD TITuLuM n — — . — —— tiano, Maximiniano, Conſtantino, Iuſti- niano aliud viſum efſe antea probatum eſt. 6 Denique ut concludam, multum ad rem faciet, utrum ſciens rem hæredis defun- ctus alienaverit, hanc ſibi licentiam ſumens in re ejus, quem viciſſim ſuis bonis beare voluit; an ignorans: ut hoc caſu indiſtin- Gtè audiatur hæres rem ſuam vindicans, ſalvà causâ evictionis; illo non ſemper. Nam & famæ & exiſtimationis defunci ra- tionem habere debet: quà ſalvà, non eſtar- cendus juſto rei ſuæ deſiderio; cum videa- mus, etiamſi res non hæredis, fed defuncti fuiſſet, tamen haberi rationem juſtæ hære- dis affectionis, dummodòè æſtimationem præſtet ut in !. ſi domas. 71. §. qui confitetur 64 verſ. aut ſi ſervum ff. de leg. I. Non ignoro etiam, valere legatum rei hæredis, etſi teſtator ignoraverit hæredis eſſe. l. anum ex ſamila 6. §. i rem ſj. de leg. 2. Sed Papi- niani in ea l. quæſtio non erat, an hæres omnimodè rem ipſam præ ſtare teneretur, an verò lberaretur offerendo æſtimatio- nem? ſed ne planè legatum detrectare poſſit, etiam quoad æ ſtimationem, ut alias fit re alienâ legatà. S. non ſolum. I. de legat. At quando hæres paratus eſt æſtimationem Præſtare:id jam ex alis legibus & ex ratio- ncju. H üudo el Uane Chlvetucin nſclenoin n ſ — ejwdican Legaure Mn⸗ Chleulo ihelnerc Limneih UN e begen en Reunnf glinmn nglf TITN arino, i. tobannc Ulrun Aer. * Lrect el . etamſonen isbonuben eceſantt m mdder⸗ non ſend Nudetuncin Ue vonett nozcumſer ,ſel Eni. hen Arier lononen = — — ne judicandum eſt, an admitti debeat ; ut eleganter probat dicta l. 71. Lex 30. Vlpianus lib. 36. ad Sabinum. DE REG⸗IIIS IuIRISs. 99 Nuptias non concubitus, ſed conſenſus facit. PE X hoc efficitur, quoties inteſtato de- ̈functo conjuge ſuperſtes ſuccedere, vel in partem vel in ſolidum, ex ſtatuto aut conſuetudine debet, locum id habere ſta- tim ſolennizato, ut loquuntur, matrimo- nio, etſi necdum in mariticubiculum ſpon- ſa venerit l. cui fuerit 15. ff. de cond. & dem. Quin imò, etſi necdum in domum mariti deducta fuerit Boer. in conſy. Bituric. tit. de con- ſvet. matrim. S. 1. Br. in l. nihil fl. de ad. rer. amot. Bl.in l. cum inte C. de don. ant. nupt. Idem Boer. tit. de conſvet. ſuper iure & ſtatu perſonarum §. item que la femme. Vnde & de dote actio- 3 nem habet ante concubitum, I. ideoque ff. de 2 rit. nuyt. quam ſponſa non habet: & vi- rum luget I. denique ff.d. t. quem ſponſa non luget l. uxoris in f. ff. de his qui not. inſ. Quæ ſuperiuns de ſucceſſione dicta, loc habent,“ niſi ſpecialiter ſtatuto expreſſum ſit, quate- nus in cauſsâ ſucceſſionis matrimonium in- telligi oporteat. F 5 Lex 90 PRIECTIONRS AD TITuILUIM Lex 31. Nlpianus lib. 42. 14 Sabinum. Verum eſt, neque pacta, ne- que ſtipulationes factum poſſe tol- lere. Quod enim impoſlibile eſt, neque pacto neque ſtipulatione poteſt comprehendi, ut utilem actionem, aut factum efficere poſſic. IVjus L. explanatio petenda eſt ex notatis infrà ad l. ea quæ dari iz5. & l. im- poßibilium 15. h. t. Lex. 22. Ulpianus lib. 473. 4d Sabinum. Quod attinet ad jus civile, ſer⸗ Vi pro nullis habentur. non tamen & jure naturali: quia, quod ad jus naturale attinet, omnes homines uales ſunt. Væ hic dici poterant, jam ſaprà tradi- ta ſunt in l. in perſonam 22. h. t. Cui jun- gende 1. cum ſervis 107. l. lervitutem 209. inf. eod. l. ſervi 14. F. de obligat. & a. Lex Iu — nun. alnn. 1poletc. birth ioularo d rie celel eund ei taigg61 . Cwe nonunel vod herim ſefſh , Co Ne4, DE REGumuIIS IuR IS. 91 Pomponius lib. 22. ad Sabinum. IhIn eo, quod vel is, qui petit, vel is, à quo petitur, lucri facturus eſt, durior cauſa eſt petitoris. C Onvenit l. nemo /26. §. cum de lucro inf. h. t. & explicabitur in l. in pari 128.pr. edd. Lex 3. Ulpianus lib. 45. ad Sabinum. SZSenmhper in ſtipulationibus, & in cæteris contractibus id ſcquimur, quod actum eſt: aut, ſi non appa- reat, quid actum eſt, erit conſe- quens, ut id ſequamur, quod in re- gione, in quàâà actum eſt, frequen- tatur. Quid ergo, ſi neque regio- uls mos appareat, quia varius fuit? Ad id, quod minimum eſt, redi- genda ſumma eſt. Tſi communiter intentio non aliunde meliâs, quàm ex verbis colligi poſſit, cum verba ſint character animi 31. Labeo 7. Fj. de ſup- de ſuppel. leg. totius tamen negotii, quod ge- ritur, ratio cõſiderata facit, ut aliud dictum, 92 PRXLECTIONES AD TITuILUuIM. aaAEN aliud ſenſum intelligatur: quod & per ſe evidens eſt, & oſtenditur in l. 6. 8. ſi fundus f. ge contrab. emt. quo caſu, neglecto eo, quod dictum eſt, id quod actum eſt ſequimur d. 1. 6.1. 3. C. de lib. preter. Cui non obſtat! quic- quid 99. f. de V. O. quæ pro omiſſo vult habe- ri, quicquid verbis expreſſum non eſt. Hoc enim tantùm eo loci agitur, ne ex generali contractus, aut negotii, quo de agitur, natu- râ & conditione; ſed ex ſtipulationis teno- re fundamentum interpretationis capia- tur; nihil tamen verat, ſi per im prudentiam ſecus dictum, quàm actum eſſe, doceri poſ- ſit, ejus quoque, quod omiſſum eſt, ratio- nem haberi. I. i ſiue 22. S. ſi in ſtipulationem 7. f. rat. rem hab. Quin etiam, quod tacitèa- ctum eſt, adhuc ei, quod dictum eſt, præ- ponderat I. un. C. plus val. quod agit. ltem ſi domus aut prædium vend'tum locatumve ſit, uſque ad certam partem vel terminum, nec appareat, incluſivè an excluſivè vendi- tor locatorvé ſenſerit, ex quantitate pretii conventi, ſi aliæ probationes deficiant, hoc erit æ ſtimandum, per gl. & Br. hic Fac. gl. no- tab. in I. 1. §. 1. in verbo, agende ff. de ſuperſic. Tacitè enim de juſto pretio actum intelli- gitur: neque minor vis eſt taciti, quàm ex- preſſi. N teanr ann Peſcil teret, Materb fechung Cvendoe tn h (lutahen lnnfn infe in re⸗ onstin s. hn⸗ ſtnngn lllleſin. üinnmek Unllnece ckarn Ntkee Ei e S=SSo N Ael o DudN cdle ſenli tu —— igholg⸗ dd A Eee Pndg AOed 1 — enin. oblulu⸗ Lonunh raltetei eu5 Fodurn tonis it nprmin ,Ci A,n hulummm oluit 1 n eb, it. NMe 5 3 locuum. terminn Unneſen hrineſe ecANN A 0* DE RHGHuIIS Iu RISs. 9 31 preſſi. l. vinum f. ſi cert. pet. Vnde nihil in- tereſt, utrum ex æquipollentibus fiat l. K mater C. de inſtit. & ſubſt. Cęterumſcum in de- fectum ejus, quod actũ eſſe apparet, ad con- ſuetudinem regionis recurrendum ſit, per text. hic, quæritur, an non potior ſit, ipſius contrahentis & loquentis conſuetudo ?arg. I. 12. f.. de pign. adt. l. 13. f. de uſur. I. ſi ſervus plurium fj. de leg.. Sed verius eſt, in contra- cGtibus prævalere debere conſuetudinem regionis: in teſtamentis verò ipfius teſta- toris. Cagnol. hic. Qujus diverſitatis hæc eſt ratio, quòd teſtatoris liberalitas ex ipſius ſenſu æſtimanda eſt; verùm in contractibus iniquum eſt alterum alterius ignoratà con- ſuetudine decipi: unde contrà eum facien- da eſt interpretatio, qui legẽ apertiùs dicere potuit & debuit.l. veterib. -.de pact. l. Labeo ſj. de contr. em. llyianus lib. 45, ad Sabinum. Nihil tàm naturale eſt, quàm eo genere quidque diſſolvere, quo colligatum eſt. Ideòô verbo- rum obligatio verbis tollitur: nudi conſenſus obligatio contrario con- ſenſu diſſolvitur. HDß Huc 7 2 . 94 PAALECTIONESAD TITUuILuM H Vc pertinet l. omnia Ioo. l. ferè 113. b. t. IEt adeò obligationes, quæ conſenſu conſtant, contrario conſenſu tolli, non per exceptionem modò, ſed & ipſo jure, palàm eſt. Nec minus tamen & re & verbis tol- luntur: re, ut ſolutione; verbis, ut acce- ptilatione, delegatione. nam & his conſen- ſus ineſt, & inſuper amplius aliquid. Por- rò tollumuretiam verborum obligationes nudo conſenſu, ſed non aliàs, quàm per ex- ceptionem. arg. l. emtio 30. f. de reſcind. vendit. 4 Eademque ratione; qui re obligatus eſt, pu⸗ ta ex cauſsâ mutui, ſolis verbis liberari, velu- ti per acceptilationem, non poteſt: ſed ut contingat liberatio, ipſam quoqueobliga- tionem, quæ re conſtat, in verbalem träs- vormari placuit: S§. quo genere I. quib. mod. tol- lit. oblig. quâ deficiente exceptio quidem lo- cum habebit !. an inutilis f. de accegt. ſecd obligatio nihilo magis extinguitur. Vn- de, ſi per errorem poſtmodùm ſolutum fue- rit, condictio adhuc competet l. qui exceptio- nem 40. ff. de condict. indeb. Sed ſi judicio conventus reus vel exceptionem non op- poſuerit, vel judex eam non admiſerit, a-⸗- deoque reum condemnaverit, etſi verum ſit, ejus rationem habendam fuiſſe, perinde tamen eſt, acſi omninò non competüſſet, propter authoritatem rei judicatæ, quæ . pro woet Uenun denil Mrite lnoner aime ſam nlckn lchen 3 Kilke daeſun ulpteen lient haghen u teliee –+ DH RHEGuIILIS Iun Is. 9 5 runn — — pro veritate accipitur l. res judicata 207. bh. . fmll ingenuum 25. F. de ſtat. hom. M oleii H Quod autem autem circa poſſeſſio- lung nem aliter, atque hâc regula dicitur, obſer- vari traditur, in I. 6. S§. in amittend F. de acquir. ntiin. poſ.hanc rationem habet, quòèòd amitti qui- mit dem citra cujuſquã injuriam vel ſoloanimo Gonler. Ah poſſeſſio poteſt; acquiri verò ſolo animo, n, k ſolové cotpore nequit, citra anterioris poſ- oblignin ſe ſſoris injuriã, aut niſi duos in ſolidũ poſſi- un dere poſſe cõcedatur, quod in jure eſt abſur- Wo dum. Porrò quod in I. 6. f-.a. t. dicitur, quem 7„ uue admodum nulla poſſeſſio acquiri, niſi ani- eldemniſt mo & corpore, poſſit; ita nullam amitti, niſi dd in quà utrumque in contrarium actum eſt: eie ſic oportet accipi, acſi dixiſſet, non ſufſice- re, corporaliter deſitum eſſe poſſideri, niſi G6 Seanimo deſinatur. Igitur in l. 3. poſſidet 8 nlenn corpore, & repudiat animo: unde meritòͤ 1 ehr amiſiſſe videtur. Voluntas enim in poſ- iu H ſeſſione potior eſt corporali præſentiâ, ur lmm & in hæreditatis aditione. Sed in I. 5. cor- pore jam erat amiſſa, quia alius vi detinet; SelAh ex l.oræced. nec tamen omninò amiſſa eſt: ex en r⸗ 16. ergè utrumq; concurrere de bet hoc ca. Aalit ſu, quo corpore prius amittitur. ” , eli n Ex hàâc noſtrâ regulâ & illud ſequi- „ ileen⸗ tur teſtamentum jure factum coram tot i“ teſtibus revocandum eſſe, quot fuerunt 2. ſcnte hibi. , 11 ſe non pertinenti. 96 PRFLECTIONESAD TITuILIM 10 hibiti gl. in l. cum opponeretur ff. de leg. 2. Nec opus eſt, ut adjiciat, ſe velle inteſtarum de- cedere, vel inſtituat eos, qui ab inteſtato ſucceſſuri ſint: ut Bartolus voluit in l. ſi ju- re 18. f. de leg. 3. Hoc enim per ſe ſatis in- telligitur, ut fruſtrà exprimatur, quod ex- preſſum nihil operatur, l. Cornelius 69. F. de bar. inſtit. 1. 2082 rectè J. C. de fide juſſ. cum jus ipſum id ſatis diſponat. Neque contrarium probatur ex! ſancimus C. de teſtam. neque ex §. ex eo ſolo I. quib. mod. teſt. inf. Qujin po- tius, ſi vel tem poris diuturnitas, ut in d. 1. ſancimus, vel favorabilior eorum cauſſa, qui- bus ab inteſtato ſuccedendi jus eſt, ſuffra- getur, & quaſi ſuppleat defectum teſtium, ut in l. 27. S. pen. C. de teſtam. etiam paucio- res teſtes ſufficiunt: quo caſu perdit offici- um ſuum hæc regula. Lex. 326. pProymyonius lib. 27. ad Sabinum. Culpa eſt, immiſcere ſe rei ad E. X hâc regulâ ſupplenda eſt l. 5. f. de hæ- H ed. vel ac. vend à compoſitoribus juris alterà ſui parte mutilata. Apparet enim ita ſcripſiſſe Pompomum: Si venditor haredita- JJZñGMZ ddis D ſtrichen,n⸗ Rſionſoeckne tuſg eutm littr er ftttui Nn 1 ſtegkeretate Poketearu TLTNHIII Kielg intektung un idu 4 PVOetel nherkeintt mrnn ⸗ Cmthuhfe i gnecobtt teſeen beg Ents Nrin oruntlltge ijus ⸗ lectumtemn erinm ie PDEREGuLISIIRIS. 97 „. „ ⸗„ ½* tis exactam, ante venditionem ſcilicet, pecu- niam ſine dolo malo & culpa peraiderit, non pla-⸗ cet eum emtori teneri: quod ſi poſt, utique tene- bitur. culpa eſt enim, immiſcere ſe rei ad ſe nihil pertinenti. Nam in hæreditatis venditione 3⁸ plerumque hoc agi videtur, ut, quod perve- nit ex hæreditate in id tempus, quo vendi- tio fit, id videatur veniſſe l. 2. S. 1. H. d. t. Pa- rique ratione negotiorum geſtor, ſinovum negotium, quod non ſolitus erat dominus facere, geſſerit, eaqque res ſucceſſum non ha- huerit, tenetur arg. h. lI. & l. ſi negotia l. ſed an ult,d §. ſed iſtam ſ. de negot. geſt. Et Medi- 4 cus ob im peritiam tenetur, lI. illigitas §. Me- dicus ſ. de off. præfid. conductor item artificii operis I. ſi merces S. qui columnam ff. locat. Nec enim debuerunt ſearti immiſcere, aut pro- fiteri icientiam, quam ignorarent. Fac.l lu- lianus 17. f. de R. V & Iulianus 37. eod. tit. jun- . Ginun tereln ſine fe torb Nalel aiun 4 linnd 4 0 1, 4uod Tuit 203. infra h. t. l. ult. C. de neg. geſt. ianus libro 51. ad Sabinum. 7 „ Nemo, qui condemnare po- teſt, abſolvere non poreſt. Ræter allegata per gloſ. b?c, addenda eſt . etiam l.z. J. d. of. procur. Cæſ. ex quâà reci- G pro- — „⁸ö PaAIECITIONES APD TITUIIIMA — tur, judicis abſolutionem in eâ cauſsâ, ex quâ condemnare non poſſet, nullius eſſe momenti: unico caſu excepto, qui eſt in 1. 3.§. aded C. ubi Sen. vel clariſ. X Lex 35. D Pomponius lib. 29. ad Sabinum. Sicuti pœnà ex delicto defun- Cti hæres teneri non debeat: ita nec- lucrum facere, ſi quid ex eà re ad cum perveniſſet. ( Vm quæritur, an & quatenus hære- Ꝙ des ex facto defunctorum tenanturè ſequentes regulæ ſunt obſervandæ. I. Pœ- nales actiones in hæredem non competere §. non autem I. de perp. & temp. alt. nec cæte- ros ſucceſſores l. i. pr. F. de priv. del. niſi lite jam cum defuncto conteſtatà l. ſciendum ſ. de O. & A. Latè Gail. lib. 1. de pac. publ. cap. 20. per tot. 2. Ex contractibus deſcendentes * omnes in hæredem dari, I. ex contractibus 49. V. de O. & A. licet delictum quoque verſe- tur, dolus nimirum d. I. 49. l. ex depoſiti 12.F. eod. 3. Actionem ex contractu rei perſe- cutoriam adverſus hæredes quoque in ſoli- 4 dum dari d. I. 16. 4. Actionem de dolo, qux procatio hujus regulæ oſtenditur, & doce- d —— gur ex con tompetetre (Chahon 8 RuendAun N er Ne! annone Aulecd Poibuelke lnnie. Dri Ccnoecol I. uaG - Wit, Ale. nei calti,4 et, nuliusc⸗ epto, lii gunnn e prumn tenont rrande.. von cen ) Al e nn4 u 11 ſi u. Mlih 6 Cllenenn lhee vr el ſ alhſen 1anteian en Eon —— RW DE REGuULISIIRNIS. 99 — competere, niſi quatenus ad ipſos pervenit; quia non eſt rei perſecutoria, (ed P&&Nalis nen autem, verſ. aliquando l.de perpet. & temp. act. S. ſequens I. de act. NEC LuCRIMFACERE) Non enim oportet nos alieno ſcelere ditari l. 1 C e delid. defunct. ac turpia lucra à poſſeſ- ſoribus auferenda ſunt I. in beredem F. de ta- lumniat. PERVHENIT) Perveniſſe videtur, “ & quod dolo fecit, quò minus perveniret 4. 157. H. pen. h. t: Lex 359. bomponius lib. 32. ad Sabinum. In omnibus cauſis pro facto accipitur id, in quo per alium mo- ra ſit, quò miuus fiat. ) Vi cautioni judicio ſiſti non ob- „temperavit, ſive à mag ſtratu reten- tus fuit per alterius dolum, ſive ipſius ad- verſarii dolo factum ſit, quò minus ſe ſiſte- ee, miccbirur iile l. , h,eusß ar eober ꝗuem falct. erit l.2. S. ult. ff. ſ. quis caut. Re- cteque dicitur, liberari debitorem, ſi pecu- hiam, in quàâ recipiendà creditor moram G fe- quæ ex contracétibus datur, in hæredes non nus pignus ſuu MR—ʒ—— — —— culpàâ ſuâ perdiderit. Depoſuiſſe enim vi- detur, per quem non mora fuit, quò mi- nus deponeret, per teæt. hic, juncta l. n. C. de pign. act. I. aliena 20. §. 2. f. eod. nec ideò mi- ſe videtur l. qui decem 72. F. de ſolut. Cæ- 100 PALECTIONES AP TITuITuIM fecerit, antequam deponere poſſet, ſine m repetit d. §. 2. imòô ſolviſ- terum rectè ait, cum per alium mora ſit, qud minus & 6. nonautem, cum per eum, qui ſacere debet, mora non fit, quò minus ſaciat. Nam hoc reſpectu quandoque non relevat, per me non ſtetiſſe, dummodòèò & per alium non ſteterit. Iccircò non malè gl. in l. 1. 4 C. de inſt. & ſubſtit. præ ſupponit, teſtatorem aliàs relicturum fuiſſe, eaque ratione conci- Hat d. l. 1. cum I. 4. C. de condit. inſert. quam conciliationem juvat probabilis præſum- tio paternæ volutatis in d. lI. 4. quòd citra conditionem nuptiarum, quas optabat, maluiſſet legatum remanere penes filium. Sed tamen hanc fictionem neceſſariam non eſſe evidenter docet l. in teſtamento 31. in f. f. de cond. & demonſt. ubi ſufficit, condi- tionem deficere. Fac. I. 13. . 64. I. 7. hoc tit. l. . S. item ſi qua f. quand. dies leg. l. 13. princ. F. de annuis leg. l. Il. F. de condit. inſt. Lex panmpue Mhnt uro Eerrictun Eer uſu ſkbenelin Ellcnn el Nenndlenan maſe uezſ ltivelone ll,eui aßuſ lin e f N non Fal ekett keuhur (unrt TITuN holer i fuleennnt. fit, ot⸗ Glelfnl ,ecitedn 1 mollt⸗ 4u. 0 unn t n liſu d. M hkelent, Aer niei intenuorn ug D – ð DEREGUILIIS TIuIRISs.. 10 1 — — Ler 40. Pomponius libro 34. ad Sabinum. Furioſi, vel ejus, cui bonis in- terdictum ſit, nulla voluntas eſt. H Ac L. conjungenda eſt cum l. ſed hot z0. f. de aq. pluv. arc. Aliàs enim di- 1 verſo jure ſunt furioſus, & is cui bonis in- terdictum eſt. IIlius nec in acquirendo, nec in alienando ulla voluntas eſt: l. qui ſer- vum 47. f. de acq. haæred. I. 6. f. de V. O. l. Mar- ctelus 25. f. de fideiuſſ. Hujus in acquirendo 2 juſta voluntas eſt, l. 3. ſ. de noyat. ſicut & pupilli, cui comparatur l. certi condictio S. S. ſed etſi ei . de reb. cred. Fac. l. obligari f. de author. tut. Lex. VUlyianus libro a6. ad Editétum. Non debet actori licere, quod Treo non permittitur. Vm liccat actori, in defectum alia rum probationum jusjurandum reo deferte; ſecundum quam delationem ſi reus juraverit, abſolvendus eſt, non minus, quàm ſi transactum fuiſſet: I. 2. ff. de jure- 8 3 inr. 1 102 PaMHECTIONES AD Trruru — jur. ſequitur: ſi idpſ um juramentum acto- ri retulerit, isque jurare noluerit;, itidem abſolvendum eſſe l. iusiurandum 34. in f. 2 f. d. t. Parique ratione, ſi actor impetrave- 4 rit, cauſſam decidi remotà appellatione, ipſe quoque in cauſsâà reconventionis ap- pellare non debet, per text, & Dec. bic Fac. 3 f. 1. F. quod quisque jur. Quodque procura- torem ſine cauſæ cognitione poſt litem conteſtatam reus mutare, aut in ſe judicium ſuſcipere non poteſt l. poſt litem 17. F. de pro- cur. nec a6or quidem poterit l. quæ omnia 4 25. . eod. Nam & favorabiliores ſunt rei, quàm actores. 125, t. l. Arrianus ff. de O. & d. Nec adveriatur l. iam tamen 5. S§. pen f-.iu- dic. ſolv. cum diſpar ibi ſit ratio hæredum actoris & rei. Inter illos perſonalis actio ipſo jure dividitur: l. ?1 C. ſi unus ex plur. har. hi veròô propter individuam judicatum ſol⸗ vi ſtipulationem, adeoque defenſionis uni- tatem. in Projue dicium actoris obligationis conditionemi im mutare nequeunt l. „ Ke⸗ ex bis igitur F. de V. O. 5 n In re obſeur melius eſt, fa- vere repetitioni „quàm adventitio lucro. Hine D! lnec⸗ IImrer inigoun 41 Lepeitone Vnkerſele Cinin e len Toni llle. Cuneſtm Cimun,e te,Aoi tunſ Wie lre TIN — nentumzr. lgeni iien tlin A inpenn apeltin Cventonig e Nl Cgne wonn ne volt he oſeſucti tun ertl ue zoreslunt fui aldftß 1to hari rlonaif uter DN c unkl Elſun ll sdt, ACre DEREGuLISIuKRLISs. 103 — —— Inc qui animo ancipiti, Judd exiſti. 9 maret, ſatius eſſe ferre quàm facere iniquum indebitam pecuniam ſolverit, repetitionem habet I. ult. C. de cond. ind. Et „ mulier Velleiano non utitur, quæ loco cre- ditoris, quem ratum habiturum ſolutio- nem promiſit, pecuniam accepit l. 5. f. acd SC. pellei. Tùm demum enim ſuccurren- dum eſt mulieribus, cum de damno peri- clitantur, non cum lucrum captant. Pa- 7 riter, ſi quid in fraudem creditorum alie- natum eſt, intereſt, an ex lucrativâ cau- 8à, an ex onerosã teneatur. IIlo caſu omnimodò revocatur, ſive ſeiverit, ſive ignoraverit fraudem is, in quem alienatio facta eſt: hoc caſu non aliter, quàm ſi ſci- verit !l. quod autem 6. §. hoc edictum 5 Rmi- u modo f. ꝗuæ in fraud. cred. Lex 42. Gaius librog:ad Edictum provinciale. Qui in alterius locum ſucce- dunt, juſtam habent cauſſam igno- rantiæ, an id, quod pereretur de- beretur. Taque hæres Emphyteutæ,etſiſ ſine con- TIL ſenſu aut certificatione domini alienave- G 4 rit R D —– 104 Pa FIECTIONES AD T Iruru1 rriit rem emphyreuticariam, non tamen ca- Adelerretur in defectum probationis, defe- retur hæredi: eò quod præſumitur igno- rare jura defuncti. Iaſ-in l. admonendi. num. 212. f. de iureiur. Iniquum eſt enim, aliquem de alieno facto jurare I. Marceſus §. iurare f-. 33 de ad. rer. amet. Parique ratione hæres ಠcreditore hæreditario, vel ejus procurato- liter ignoret, creditorem vel procura- torem eſſe, moram non cenſetur facere, adeoque nec uſuræ currunt. Br. in l. ſi quis inficiatus ff. depoſ. & l. grege S. cum pignori ſi de pignor. ut nec ei, qui ignorat, debeatur nec ne, l. ſi quis ſolutioni 24. f. de uſur. utique cum uſuræ tantùm ob moram non fſolven- tium, non autem ob lucrum petentium in- 4 fligantur l. cum quidam j. eod. Vnde & illud notandum, venditorem hæreditarii prædii ex emto non teneri, ſi de tributo, cui id prædium erat obnoxium, ignorans & ſine dolo nihil prædixit: I. f ſterilis 5. 1. f. de act. 5y emt. ſi liberum eſſe bonâ fide aſſeveravit, aut minorem tributi modum dixit, nihilei prodeſt ignorantia. Nec enim debuit te- — mere dit jure ſuo, niſi dominus probet, eum ſci- vifſe, alienam eſſe, per Dec. bic. Vnde nec ² juramentum neceſſarium, quod defundto re, de ſolutione interpellatus, ſi probabi- Clnen⸗ pere qui nt,lluli⸗ ſot. lie⸗ uede nuntun He A(ſumee Unc becunm Melbe Encr TINR — In tamend. Dbet,eunnſ. 4. Vceter nod elunet Nionis eck. DRl o⸗ pmnengi A. nn ügeen immn tone Men toenen⸗ ,lerohi⸗ jel pwer⸗ letur aen Hr inle NID t, eberl. Her ltot non oer zeptunit- lelu ari prt Uto,bl gebut 1 el – DE RE cuTS Iun I8. 105 merè quid aſſeverare l. cum minor C. de act. emt. l. Iulianus S. idem lulianus & S. quid tamen Fidejuſſores quoque non mi- nus, quàm hæredes, juſtam igno- rantiam poſſunt allegare. Ezanelum eſt in l. 4 fideiuſor z27. print. If. mang. W Hec ita de hærede dicta ſunt, ſi cum eo agitnr, non etiam ſi agar. Nam planè, qui agit, certus eſſe de- bet: cum ſit in poteſtate ejus, quan- do velit, experiri; & antè debet rem diligenter explorare, & tunc ad agendum procedere. — —– ◻ Oc noneò pertinet, ut hæresidemqᷓ; 1 UHTactor nunquam poſſit juſtè & probao- biliter ignorare, malam ſe cauſſam fovere, atque adeò ab expenſis relevari, per Br. &G bplereſque in l. properandum S. in autem C. deju- dic. Sed de eà ignorantiâ hic agitur, quæ in actore pro ſcientiâ habetur, ejus nimi- rum, quod ſcire debet. Paria ſunt enim ſcire & ſciredebere.l quod te mibij. .dereb.cred. De- N 106 PRXLECIONEs AD TITuILIM — J — ———— bet autem utique plura ſcire, quàm reus, per rationem hic aſſignatam & in l. zurèe in 7 F. de dol. mal. ecept. Lex 93. vlpianus libro 28. 4d Eiidum. Nemo ex his, qui negant ſe debere, prohibetur etiam aliâ de- fenſione uti, niſi lex impedit. Quoties concurrunt plures a. ctiones ejuſdem rei nomine, und quis experiri debet. Ctiones & exeeptiones cùm multis a- liis conditionibus inter ſe differunt, tùm hâc Præcipué, quèd pluribus actioni- bus competentibus, und experiendum eſt: HaiBus verô exceptionibus, omnibus li- cet uti. Cujus rei ratio tùm illa eſt, quèòd in actoris eſt boteſtate, quando & quemad- modum agat, qualiterqe ſe inſtruat; in rei poteſtate non item: tùm verèò favor etiam 3 rei, per not. in l. 41. ſuprà. h. . Quæ utra- que ratio & replicationibus, in quibus actor rei vicem ſubit, quædue exceptionis in- ſtar R 5 rr e robenet ſnennn ,e lins. Nonnoed Mtonssep Uinvekod AIpinut otigre henee ivaungn Utſclomn Uuntange Ne Wan Cbiumen ſer epeni ſite lon Atums Minün mnie konea⸗ llionen hr gue kemade ſiaf. ſe eden gude U U u —.r— un er⸗ Ninl lahen. N Mloti Mine il cümml rjencundi luel i n Krurzon ſarrenn N. ibluft gri 49 DE REeUIISIIRIsSs. 107 ſtar obtinet, locum habet. Fac not. Bartoli in I. nemo . f. de except. Dyni in c. nuſus a0. exrr. de. R. I. in 6ö. Porrò illud quæritur: utrum 4 non modò diverſas, ſed & contrarias exce- ptiones opponere fas ſit. De diverſis e- nim ne hodiè quidem eſt dubium: ut in eo, qui primùm negavit ſe debere, pòſt, proba- to ab actore debito, præſeriptione ſe tue- tur. neque enim protinus hæc ſunt contra- ria, cum ſimul utrumque conſiſtere poſſit, ut vel omnino debitor non ſit, nec fuerit unquam, vel ſi maximè fuerit, præſcriptio- ne ſublatum ſit debitum. De contrariis dubium eſt: ut in eo, qui primum ſimplici- ter negavit debitum, poſt illo probato pa- cti de non petendo exceptionem opponit: aut cum chirographum ipfſi exhiberetur, primûm exceptionem non numeratæ pe- cuniæ proponit, demùm probatâ numera- tione, adeoque reo mendacii convicto, ſo- lutionem à ſe factam probare offert. Sed hoc quoque caſu exceptionem poſterio- rem admittendam verius eſt, perl, cum de in- debito ſ. e probat. ubi reus primò negave- rat, ſe pecuniam omnino accepiſſe, pòſt mendacii convictus fatebatur, ſe accepiſſe quidem, ſed ſibi debitam, eaque exceptio admittitur; ipſe tamen reus ob mendacium probationis onere gravatur: quod ſecus . Et⸗ 10 8 PRAXLECTIONES AD T ITuILUIM. ßL” Ae werE 1 ſet, ſi ab initio confeſſus eſſet, accepiſſe qui- gifen dem pecuniam, ſed non indebitam. actor e- moibur „ nim probaret indebitam. Quod elegan- edatiyl ter Br. in l. ſi quidem 9. C. de except. extendit 1Nenk, ad eum, qui faterur, ſe promiſiſſe quidem id veptonun quod petitur „ſed ſub conditione: ut non ierhiu ipſe conditionem ap poſitam, ſed actor non Anti appoſitam eſſe probare teneatur. P orrd lacabbuu⸗⸗ an hodiè poſt inficiationem hæc quoque liumgn maentientis pœna ſit, utne pluribus utatur uton defenſionibus, contrà hanc regulã ? uti tra- i dit Cujac. in Nov. 15. c. 5. (quod in textu eſt .) rbi Harmenopulum allegans, & Petr. Faber hic- lbntu id equidem ex textu d. Novellæ evinci non emn poſlſe arbitror. Aliud eſt enim mendacium mii 9 punire zaliud, defenſionem eripere. Quin 4 imè ei, qui cum negaſſet debere ſe: ſuamet WK ſingraphà convictus eſt, exceptionem ſolu. an tionisadhuc ſuperée ſſe patet ex S. ſi quis au- mi⸗ tem adunumerationem in d. c. ö. ubi, poſtquaeam mie conſtat verè eſſe ſolutum, non duplum ad- * huc, quod ex priore mendacio præſtandum iti fuerat, ſed ſimplum duntaxat ſolvere jube- 4 tin tur; ut ita appareat, poſteriorem quoque nn cxceptionem ad probandum admiſſam, &æ& “ 10 ita hodiè quoque admittendam eſſe. Quod tun ipfſum & in allegatis per gl. in contrarium alle legibus obſervandum eſt l. 1. S. interdum f * quadr. paup. fec. l. 21. S. prator. & l. ſeq. SAne- garit. enn euene 7 13 hac Uribu an Aliuin. Pienlek er kunt zeiddlN mencun ſpere, 1 ele,ſum 6onenſd, A . volaun uohot⸗ hrrlin Aherſde ten nt Crlin coptmrun zultun,. Rn tione: Ad tur. N DE RECGIIIS IuRI S. 109 gayit ſj. de nox. act, l. fin. F. de R. v. in quibus omnibus mendacium vel in ſolidum actio- ne datàâ, vel poſſeſſionis ademtione, ut & in d. Noy./58. 4. 76. punitur; aliarum autem ex- ceptionum nec uno quidẽ verbo mẽtio ha- betur. Dicat aliquis :trã ſlatâ, poſſeſſione ut dd. locis, utiq; exceptiones adimi. Reſp. At il- I 1 lis caſibus actio datur, loco illarum exce- ptionum, quæ ſi reo relictæ fuiſſent, ex mẽ- dacio ſuo lucrum cepiſſet, contrà regulam juris. Quorſum igitur pertinere dicam verba, niſi lex impedit? Nimirum ad d. . n. 12 ff. de rei vind. I. fin. C. de compenſ. Denique 13 illud ſummè notandum, eiſi contrà confeſ- ſionem in judicio factam nemo audiatur, t. t. F. de confeſſ. quòd tamen, qui per modum exceptionis, ſe ſolviſſe, dicit, quod à ſe pete- retur, nonideò videtur fateri, jure petitu- rum fuiſſe actorem, niſi jam eſſet facta ſolu- tio l. non utique f. de except. Unde, ſi inde- bitum ſolvit, condictione nihilominus uti poteſt: Fac.l. contra majo res C de inef. teſtam.l. 4. f. de milit. teſt. ne ĩidem actus contrarios operetur effectus, contrà l. qui heminem J. de ſolut. aut ultrà intentionem agentis produ- — 14 catur l. non omnis ff. de reb. ered. Intentio eſt, excludere petitionem a Coris: non debet igitur eandem firmare. EIas- e⸗ 16 17 1I10 PaRATLECTIONES AD TITuLUM FIuSDEM RHEI)NOMIN E) Nam ſi diverſarum rerum nomime, nihil impedit; quò minus cumulari poſſint.l. Lacio Titio 29. F. de O. & 4. etſi omnium petitionüm in u- num collecta ſumma juriſdictionem judi- cantis excedat, l. ſi idem ff. de juriſdicét. quia ſingulæ ſummæ ſpectantur; quæ ſingulàs a- Riones pariunt. Ex rationis igitur parita- te dicendum foret, actiones cumulari non . Poſſe „ad fundandam jurisdictionem ejus; qui infra certam ſummam judicare non po- 18 19 teſt, ut Camera Imperialis. aliàs enim fraus videtur conſtitutioni fieri, ratioque illius eludi. Contrariuüm tamen obſervari tra- dit Gail. I. obſ. 23. n. 3. Mynfing. cent. 5. obſery. 83. n. 4. Porrò cum ejuſdem rei nomine plures actiones competunt, & ad eundem finem tendunt, non debere cumulari ratio- nis eſt. Quorſum enim pluralitate impli- cetur judex, cujus nullus ſit futurus effe- ctus? præſertim cum actor deliberatè ad ju- dicium accedere poſſit & debeat l.purè S fin. F. de dol. mal. except. Ex contrario igitur, ſi probabiliter actor dubitet, quæ actio com- petat ſibi, plures cumulare ita poteſt, ut de- ficiente unA, aliâ utatur l. . S. quia autem pr. F. quod legat. d. l. contra majores C. de inoßfic.teſt. 20 Denique qui plures actiones connexas & cognatas habet, non poteſt tantùm, ſed eti⸗ * — — ruru NINENNID ublime lluuliun etitanunin, iiten ſi ,gr Inelt, Unsloſtutzen 0 1 14.2 D es umuI CCtionene judienente lede aimn de ti, nrioqren en Cbkerint “ tem teine Aeut cunilrin Urlug ſt hutudt rgelbeut eberlu ontie ft gut ſon⸗ iunetd ſut ip/ CAiH e; Oobten/ umuuntet = . tue! — = DE REeuTIS IuRis. III am am debet illas unà proponere, ne de eadem re bis debeat judex cognoſcete, ut in ſpecie I. non eſt novum 10. F. de ac. emt quo locoan- te hæreditatis aditionem ideò ſeorſim u- nam proponere poteſt, quia in ſuſpenſo eſt, an altera quoque ſibi ſit competitura? ſi forte hæreditatem adire nolit. Lex 4. Vlpianus libro 29. 44 Edictun. Toriens: in heredem actionem damus de co, quod ad eum perve- nit, quotiens ex dolo defuncti con- venitur, non quotiens ex ſuo. Vaugtsleg .38. b. k. & adde l. in depoſiti 9. F. depoſ. Lex Sz. yianus librogc. ad Edictum. Neque pignus, neque depoſt- tum, neque precarium „neq; em- tio, neque locatio rei ſuæ conſiſte- re poteſt. E Xhoc ſequitur ſi rem tuam bonâ 6de poſſideam, adeoque uſucapiam, ſi e 0— RX IITZ PRELECTIONES AD TITUIUIM e dem locem, vendam, aut pignori dem, uſu- capionem interrumpi. Quod eò pertinet, ut ſi maximè poſtea res illa rurſum ad me bonà fide rediret, ego non poſſem anterio- domino, ignoranti rem eam tuam eſſe, ean- ris poſſeſſionis acceſſione uti ad complen- 5 dam uſucapionem, ſicut aliàs potuiſſem, ſi non facta fuiſſet interruptio l. de acceßioni- bus 14. & paßim fj. de diverſ. & temp. praſcript. Cum enim dominus ex aliàâ, quàm dominii △ . causâ, poſſidere nequeat, utique cum ne- mo ſibi cauſſam poſſeſſionis mutare queat, per reg. juris, conſequens eſt, ut ex locato, vendito, aut pignoris causàâ non ſit in poſ- ſeſſione, & ita civilis ipſius venditoris aut locatoris & c. poſſeſſio non duret, contractu ſcilicet non ſubſiſtente l. 33. S. ſi rem tuam l. 21. F. de uſucap. Eſt tamen caſus valdè no- 4 tabilis in l. pen. S. 1. F. de except. rei iud. ubi durat actio hypothecaria, non obſtante rei judicatæ exceptione, nec ideò extinguitur, quòd ſuæ rei pignus non ſubſiſtat. Ratio autem ejus rei ex ipfſo textu ſatis intelligi- tur: ſcilicet quod ab initio pignus conſti⸗ tit, & utiliter contradum fuit; unde du- rat, etſi ad eũ caſum pervenerit, à quo non potuiſſet incipere l.ep S. non eſt nopum inf. b.t. NROHE PRECARIUM) Non obſtat l. certè . ult. . de precar. ubi non proprietas, ſed D11 m— Apotelioeu ſonnn Nc uumlcvote mungiſfnr ſt lkareß euſugede Kiulanunn nthtentu ſrlokekion Aptbrecope ſuuſ faͤ/, Nc 1 mime Intd non R 6 lu din e titunuN —— mumeleen. Tnoricen u. wdedernt turumn d N quo ODIIRilOinez, ſervum mei: f. de congict. indeb. ſi nondum de- polen ei⸗ wicnher vue debitur l. uius pererrorem h. t. HBæc autem 2 unp iriein 4,cuunconin ieeun⸗ snre an , netben Anorhipr. Fenimn, et col Annn alnsvate? onn obkut 00 extl S bllr. 1 ſut ul, jemuit utpel⸗ = etihi 8 immg MNN V = tn . — s DE REGHuILIS IIRISs. 113 ſed poſſeſſio duntaxat à creditore precariò rogatur. ä W NiC EMTIO) Repeter igitur pre- „ tium, ſi quod dedit, indebiti cond'ctione; 1. dit, doli ſe ece⸗ tione tuebitur. Quod ſi ſciens, ſuum e e, pretium dedit, donaſſe vi. de proprietatis emtione intelligenda ſunt: nam ſi poſſeſſionem quis emat: ne domini- um probare cogatur, valebit emtio Per l. ſi in emtione S. rei ſue ff. de contrab. eint. ä NEC LocCATIO ) Adde l. ui em proptiam zo. C. de locat. fF. — 1 ) Privatorum conventio juri publico non derogat. E hoc dictum eſt in I. 27. ſupzà h. t. & convenit l. ius bublicum 35, f-. de pact. Gaius libro 10. Ad Edictum proyinciale. Quod à quoquo pœnæ nomi- ne exactum eſt, id eidem reſtituere nemo cogiar. “ 4 H Häanc 7 IIA PRALFCTIONESAD TIrüLüuM I 1 H Anc regulam de furto conceptam ofenin eſſe, oſtendit!. 6. F. locat. ut, quod lo- mloſi cator pœnæ nomine à ture exegerat, id a- En üint Gione locati reſtituere non cogeretur. uilnen Sed hodiè, mutatâ furti porni, utilis ac- nftcded commodabitur eò, ut procurator, ſi quam, ob contumaciam ſuam aut illatam adverſæ parti contumeliã, ôdemnationẽé ſit paſſus, l⸗ cijs nomine àA domino, principali ſuo, actio⸗ ſan ne mandati repetere nihil poſſit! qui proptio iſß s §. pen. f. de procur, utique cum non de- (AMluld —— — beat cenſeri damnum ſentire, quod ſuâ cul- algo 3 Ppa ſentit l. que quis 203. h. t. Quamvis 6 6 callir contrario, quicquid ab adverſario tanquam llo elt rocurator, ſive rei, quâ de agitur, nomine, . ſive extrinſecus conſecutus fu erit, domino ſehte 4pra ſtarc debet d. l. 46. Ilud quoque no- alife tandum, qui rei vindicatione conventus ekcemn culpâ ſuâ poſſeſſionem amiſit, litis æſti- Mohntdte mationem non alite: ufferre cogi, quàm Einng ſi adverſarius ſuas ei a ctiones præſtet: l.63. Aulm F. de R. V. præſtitam tamen litis æ ſtimatio- uniimng nem non re petere, etſi ipſemet actor poſſi⸗ ſiinnſin deat; ut vel in hoc ipfſius culpa puniatur, ne clectionem babeat: quemadmodum flegf nec dominius electionem Pabet redden- dæ potius a ſtimationis, quàm ipſius rei, Utt eadem illâà lege definitur; quia ſcilicet litis ei æſtimatio pro venditione eſt l. 3. f. pro emt. ütunt 2= Mal. Kojen ) dIn 3. ð 2 no Cenn Multoque minus is, qui non culpàâ ſed do. 5 ulngi 41 lo malo poſſie dere deſiit, litis æſtimationem, kertpenhit quam ſubiit, repetere poteſt, etſi adverſa- mn agen rius ipſemet poſſideat, cum nec actio qui- nt, in dem ipſi cedenda ſit. l. i5. ſu dolb 69. 4. 4e res curaot inn viud. tltn nint gii⸗ ianas tu 30. ad iam. Pllgee Conſilii non fraudulenti nul- ueuun 1040 8 la obligatio eſt. Cæterum, ſi do- n 6 *D lo aci eſt. goff t ir J lcut aliud l commencare,alluc man- flenter dare, l. 2. f. de groxen. & ita ex commen- oe datione quamtum vis fals 4, modòô nonin.-. one COE ii, trlan gi 73. F. de contrab. emt. quod venditor 37. f. de ne en dolo mal. cum inter Gmpli iciter dictum & 3 o promiſſum mulktùm interſit: I. ſciendum 19. es ru, = 10u0 re⸗ bi⸗ & l. 2. S. fin. f. mand. Eſt enim amicitiæ, non obligationis. Nec intereſt, facturus = t 3 ſemper in ipfſius Poteſtate ſit, explorare, quidnam ſibi expedire puret: d. l. 2. f. mand. 6 adeoque non jam conſul tori, ſed ſuæ ap- H 2 pro- DE NEcuTI5 Iusts. rrf lus & Aalliditas interceſſit, de do- ſidiosà, nemo tenetur; I. ea quæ commendan- §& didum f. de adil. editt ita pariter ex conſilio 2 non fraudulento nemo tenetur. Pper text. id etiam ſine conſilio fuerit, nec ne; cum 3 sä 4 116 PRXLECTIONES AD TITuILuM N probationi damnum acceptum ferre debet 4 Sicut & illud dici poteſt, ſi quis dolum ad- hibuerit, jam non ex conſilio, ſed ex de- licto teneri. l “ j DE DOLO ACTIO) Scilicet ſi nulla alia competat. eſt enim de dolo actio & ſubſidiaria. Porrò ſi in delictum aliquod nominatum incidat conſilium, ut ſi conſi- lio alicujus contumelia, injuria, furtumvé factum ſit, non de dolo, ſed furti injuria- rumvé agitur. I. f quis 512. S. cum Litio f. de furt. l. ii. S. ſi mandatu ff. de iniur. „ IIud notandum; hanc regulam ad conſilia Iuriſperitorum non pertinere; per Dec. bic. QCum enim eligi ſe patian- tur, videntur profiteri peritiam juris, ut & de Medicis dicitur I. illicitas §. Medicus F. de of. præſid. & de omnibus, qui circa officium 8 ſuum malè conſulunt. Ratio in eo eſt, quod hi circa jus vel artem, quam profitentur, itaque certi de eàâ debent eſſe, conſulunt; &, ſi probè conſiderentur, non tàm conſi. lia, quàm reſponſa dant. At, de quibus re, ſed de facto, de incertis eventibus, de futuris negotiis ſunt, quorum exitus etiam hoc loco agitur, conſilia non de certo ju- DE! aslre ſetuae e Cirdumn doel ſolet En nenei Ungleſt cloneo inty prudentiſſimos fallere ſolet. Indeque ac- fe cidit, ut recta pravaque conſilia vulgo non jm aliâ re, quàm ſucceſſu æſtimentur. De c 6 1D TIIulb —.— tum kenecht guis dohmn lio, Kla⸗ 10) Kle —1 imced um, uritn juria,unn ſed funin⸗ l ,1 4 8. Cun ii, ilt⸗ Aue talt non en amh mnet D “ Cihumdi DE REGUuIIS IuIIs. 117 his itaque nec illi, de quibus dictum eſt, obligabuntur. ðDYJUNq Socii mei ſocius, meus ſocius non eſt. TLa nec fratris mei frater ex neceſſitate meus quoque frater eſt, quamvis ple- rumque ſit: l. 23. f. de adopt. quod circa ſuc- ceſſiones obſervandum eſt. Fac. gl. in d. 1. 23. ſuper. verbo, eneſcitur. Lex zS5. Paulus libro 35. ad Edictum. Qnunicquid calore iracundiæ vel fit, vel dicitur, non prius ra- tum eſt, quàm ſi perſeverantiaâà ap- paruit, judicium animi fuiſſe: ideo- que brevi reverſa uxor nec diver- tiſſe videtur. I furioſorum dicta factaque juris A non habent firmitatem: l. Fulcinias §. adeo ſi ex quih. cauſ. in poſſ. eat. l. furioſi ſupr. b. t. ita nec iratorum. Solo enim tempore differre videntur. Ex quo ſequitur, jus- jurandum irati non eſſe obligatiorium l 2. C. ad L Iul. Maieſt. Fac. not. Decii bic. Quod 2 H 3 ixa „ TII8 PLECTIONESADTITüLuIMA Wn⸗ — — — 3 ita oportet accipere, ne quzſi ex contractu aut pactione jurata conveniri poſſit, non quòd impunéè juraverit temerè. argum. l. duo 13. S. ſin. F. de iureiur. Auth. ut non luxurien- 4 tur ec. Nov. 77. S. fin. Parique ratione con- feiſio, in jure facta ab irato, rata non eſt: gl. in . ex lireris extr. de divort. uti nec ejus, qui quovis alio vehementiori affectu tur- 2 batus eſt, per text. ibid. Vnde conſequen- rer dicemus, renunciationem indignabun- factam, niſi perſeveratione & ſilemtio firmata fuerit, præjudicare non debere. 6 HIIIud palàm eſt: in delictis hanc re- gulam officium ſuum perdere. nec enim iracundia excuſat injuriam, l. ſi non convicii/. C., de iniur. quamvis accuſationis effectum 7 §. quari f. ad §C. Lurgil-. Quin & in gra- vioribus, ut homicidio, ex iræ fervore per- petrato, pœna mitigari ſolet, ſi juſtus do- lor impotentem animum preæceſſerit arg. l. 53. S. Imperator f. ad L. Iul. de adult. Deni- qu ſummè notanda l. ſi vindicari 20. C. de pæœn. executionem iratæ ſententiæ, quam- viejs ab Im peratore latæ, diffe- rendam eſſe. Lex non operetur c. ſi quis iratus z. q. 3. cum in- conſultus calor calumniæ vitio careat. l. . reet, Coltactu ltligilee Ulriitntione . ilmereep Nulbtore nnemutte mnn nnt lhettn bllotenn (Erunin ſrfe nr ale ( W N lec Auehai D TIfol — Gnlt exconu nitioſten. X 1 ncre. KoA/ torar M ude colſet tone le eNoucebet. Aelas bux⸗ n ri rlerolt ,A tn Precelaa 14it. Ne lmi tene 12,/0 6 le ⸗ DE RGuIIS8 IuRI5. 119 Lex 19. riuns⸗ libro 35. ad Ediätum. ——— Alterius circumventio alii non præbet actionem. IN C eſt, quod pupillus, ex tutoris 1 contractu dolo inito agens, repelli poſſit It. l. 4.5. illa etiam F. de dol: mal except. Nec abſimili ratione circũventio alterius adver- 2 ſus alium exceptionẽ non parit: puta, ſi pri- mus debitor dolo induxerit ſecundum de- bitorem, ut ſe delegari tertio creditori pa- teretur, hancque delegationem creditor RK ſuſceperit; tenetur quidem primus ſecun- do de dolo: tertium aurem creditorem ea- dem exceptione repellere non boterit 1do- li 19. pr. ſ. de nopat. Lex. 50. Paulus libro 39. Ad Edictum. . Culpà caret, qui ſcit, ſed pro- hibere non poteſt. U Nde hærediocciſi nequit auferri hæ- reditas, ſi à cohæredibus, quos uti- Aue prohiberen. non potuit, contràâ SCtum fII 4 aper⸗ .Z r R 120 PRAI ECTIONES AD T ITILUuM erer N “ apertum ſi t teſtamentum, antequam de fa- miliâ quæſtio haberetur; I. alt. f. ad Sylan. modò, quod in ſe fuit, lecerit, id eſt, ſi cohæ- redes admonuerit. arg. I. t. §. potuiſſe ibi, 2 quicquid potuit, fecit F. d. t. E contrario igi- tur culpàâ non caret, qui non prohiber, cum poſſet. Valet enim à contrario ſenſu ar- gumentum, in iis, quæ principaliter, non incidenter, & prout cauſa fert, proponun- tur. Alioquin abſurdè concepta eſſet re- gula in hunc modum; carere culpâ eum demùm, qui non poteſt prohibere: cum jta fuiſſet dicendum; qui non prohibes; ſi- ve poſſit, ſive non poſſit. IIlud quegritur: utrum illicitæ rei pro- hibitio ad certas tantùm perſonas, ut ad patrem in ſpecie l. quid ergò §. 1. fj. de bis qui nott infam. & ad ſervos in d. l. 1. 1 3. ff. ad SC. Hlan. & ad vaſallum in c. un. quib. mod. feud. amitt. à n ad omnes Pertin eat d puta, an in- juſté Invaſtim teneatur quivis defendere? 4 quilibet peſit? quod Bartolo rectè viſum eſt in l. gen erali 5y6. n F. & 6. C. de decur. lib10. & Baldoin l. ut vim n. 4. cum tribus ſeqq. F. de I. & I. etſi gloſſa ibidem affectionem velit conſider iri. Quod ipſum quoq; rectè de- citur, ſi ſohriè accipiatur, nec tàm ad ipſam defen ſonem, quâm ad modum referatur. = A is In quâ quæ ſtione & illud dubitatum eſt, an ee n MMserin uguür, elt, Nonn ſgrenzt Oeinz e llynta. etntocer itohire nmnpe ockinrin ne . t llk er ſahonen 7 —— Itu — rh = PE REGuLIS IuRʒIs. 121 Aliàs enim non amici, non ſocii, non con- AfA ſanguinei, ſed omnium hominum inter- Nn, eſt, hominem beneficio afficere! 7. f. de d ſerv. expsrt. Quin & teneri quemlibet ad Lumm alterius defenſioné vero eſt, quatenus po- nnutden teſt, per text. hic. Nam nõ caret ſcrupulo ſo- nentn cietatis occultæ, qui manifeſto facinori de- ie ſinit obviare. c. qui poteſt 8. cauſ. 22. 4. 3. & en, n qui non repellit à ſocio injuriam, ſi poreſt; dnceſtn ett tàm eſt in vitio, quàm ille, qui facit c. non in- tere tdn fſerenda 7. ibid. Poſſe autem videtur, qui zukbeen commodé poteſt, l. Nepos Proculo ff. de V. S. 7„ Wumtie⸗ hoc eſt, ſine ſuo periculo, cui ſe nemo tene- tur exponere. c. ex parte 47. extr. de appell. nilctrtin⸗ Tenetur, inquam, naturaliter, & jure ho- petiolul⸗ neſtatis Bl. in d. lI. ut pim n. 9. per l. 10. eod. tit. n ui⸗ Cæterum ſi veltimore, vel puſillanimita- WDWM 1l5“* te, vel ſtupiditate prohibere injuriam ſine 9 gni R; dolo ſi uperſedit, puniri non vidertur poſſe. Ianeus inl 1. §. 7u0ℳ Ki quis num. 22. f. a44 5yl- Uris tee lan. Bl. d. loc. Dec. bic num 9.præterquam ille, abirnnet qui alienam ſalutem ſuæ præferre tene- o ee tur 4 1l. 1. §. 25⁵. & ſeq. ad Gllan. Neque con- 4Cr! trarium efficiturex l. ſed utrum ſj. ad L. Pomp. mnke⸗e de parric. quæ conſcium ſceleris, etſi non teot participem, ultimo ſupplicio afficit: etſi dif- ,onltt ſentiat gl. ibid. addens, ſubaudiendum eſſe, tunt conſcium & participem. Nam inter con- xr Nun 6, r 2=D H g ci. 122 Pa EIBCTIONB5 AD TIruruN — ſcium S participem certè Aliqua eſt diffe- rentia. Participes dicuntur qui velcon- filio vel aſſiſtentia, vel mandando, vel qua- cunque ratione delicto præſtant favorem & auxilium, uti poſt Capram concl. S0. oſten- dit Proſper. Farmac. part. 5. prax. crim. tit. de con ultoribus quaſt. 129. num. 35. quorum nul- lu 11 & res ip ſa docet, & conſtat ex traditis à 4 Fa- ſæpè eſt in conſciis. ut & natura verbi, rinac. d. 4uæſt. 29. n. 45. & latè quaſt. 126. . 12 12. & ſeqq. Verumtamen apertum eſt, hoc yverbo non ſolam nudam & inculpatam ſci- entiam ſive notit am indigitari, ſine con- ſen ſu, ſine approbatione: quia particula, c, in materiâ malignâ emphaſin habet, ut & in conſorte complice, conſpiratione, conſi — lio, cõjuratione &c. ſed ad minimum ob ta- citurnitatem, ſive non relevantiam, ut lo- quuntur, cum deteſtando dolo onjuncta eſt, & conſenſum ſceleri teſtatur, maximè quando id tractum habet temporis, ut re- 1 vVelatum poſſet evitari. Cæterum de ſen- tentiad. I. ſed utrum & l. 2. f. eod. tit. videri poteſt Prolixe docens Farin. d. n. 153. & ſeqq. Lex 51. Gaius libro 5. ad Edictum previnciale. Non videtur quiſquam id ca- pere, quod ei neceſſe eſt alii reſtitue-· Vids Non turlng eg illlei gi hitorn Chun ſti R tuecbete R nuui aſlce Unchann uuner nnen D IItuuN —4 n en k. ,Ibi r. do,e ſant byen ncl chr 42, Gn ie quofumn nnura y ttaditi. è uf inl 41 ettunchiu enya- tati,teca. tan „ n 3 nenli hhhent une,l⸗ en zm. i 8 WW vult ſuſci ipere actionem. l PEREGHLISIIRIS. 123 1DE quæ dixi in l. alud eſt 71. j. de y. §. VVlpianus libro 744. ad Edicdtum. Non defendere videtur, non tantùm qui latitat; ſed & is, qui Pre- ſens negat ſe defendere, aut non Hß TEsraaice & fruſtrationem de- x bitorum, ſeſe non defendentium, nec copiam ſui conveniendi facientium magi- ſtratus coërcere debent miſſione in poſſeſ- ſionem t. t. f. quib. ex cauſ. in poſſ. ad petitio- nem ſcilicet creditorum. Non ſolent e- nim officium ſuum ultrò etiam non peten- tibus impertiri l. 4.S. hoc autem f. de dam. inf. Porrò quot modis fruſtrari, ſeque non de- fendere videantur, hàc lege ezponitur. Lex. 57. Pau us lib. 42. ad EBdictum. Cujus per errorem dati repeti- tio eſt, cjus conſulto dati donatio eſt. Emens . 2 32 . 1X I24 PRALECTIONES AD TI TuTUIM 9 . Se — — e X P Mens igitur rem ſuam ſcienter, preti- um non repetit, quaſidonaſſe videatur. Hoc ira, niſi allum emtionis fiaem ſe ha- buiſſe docere poſſit. Quid enim ſi à fure rem ſuã emit jam abituro, aut, cum proba⸗ tionem dominii non ita in promtu habe- ret, voluit venditorem ſpe pretii ſuſpende- re, dum probationes ſuas inſtruat? Sic qui Falcidiam ſciens omiſit, imò etſi juris igno- ratione fecit, nihil repetit l. 1. 4. 92. C. ad L. Falc. Nec intereſt. ſolutumnè ſit ſcienter ingeb tum, an Promiffam modò: adhuc e⸗ nim donaſſe videtur, nec exceptio indebitæz promiſſon § prodeſt lI. ult. C. ad L. Falc. l. Camanus as . de oper. libert l. ß quis delega- verit 12. S. ult. f. de novat. & l. ſeg. l. mandato . agminnoſi mand. C Xντ. 1ú1) Ita accipienda eſt l. da- imas 52. y. l. in ſumma 65. S. id qu oque ff. de con- didt. indeb. ut re petitio detur, ſi oſtendatur. aliàs daturum non fuiſſe, per gl. ibi: quæ ſen- tentia rationem habet, etſil. cum tale 72. §. falſam 6. F. de cond. & demonſt. ex ceptionem duntaxat, non etiam actionem det. (Iter autem probabit, num actor per errorem, an rens Onin ltò datum eſſe? A- ctoris Auidem regulariter probatto eſt, nec aſſeverando, ſe probare non poſſe, reum neceſſi itate Probandi contrarium adſtringit l. 22. MMN. Cebele ſcie Pnonnin Nrohneh 44nn Aam ore labennt Miſhe ftunm pDpDr, REGuITIIS IuN I s. 125 —.—.— — mer, e ; 1. 23.C. de probat. Sed quia donatio in du- 6 Kien beio non præſumitur 4d. I. Camyanus l. cum ſloen ehn de indebito f. de probat. magisque pro erro- Uenindice re, quàm bro donatione præ ſumitur gl. in l. 1, cmn generaliter, ſt ſuper verbo, Cauſa C. de non num. pec. ponntk Dec. bic n. 3. conſequens eſt, reum probare riſin Aebere ſcientiam actoris, ſi is paratus ſit u n ignorantiam & errorem ſuum juramento aljmnse. probare c. g. c. . extr. de elect. in 6.c. in lectum 1119,04 37.4. 2. cum ea, quæ in animo conſiſtunt, nbeheſten aliam probationé per rerum naturam non nochedut⸗ habeant. Adde l. ſ non ſortem 26. §. i quis 7 enioNdn falsè F. de cond, ind. I. ſi cum aurum 70. F. de ſolut. Cdl HNI , vlyiana⸗ lihro 4. 44 Sdidam. JMẽ PenlilH Neumo plus juris ad alium trãs- nuuft ferre poteſt, quàm ipſe habet. oltenert * KErede, qui ab jnteſtato ſucceſſurus cumtin erat, mortuo, antequam ex teſtamen- eieehimn to adeatur hæreditas, ſi poſtea deficiat te- ne ſtamentum nemine adeunte ſcriptové hæ- min⸗ 4 rede ante aditionem mortuo, quæritur, runchi quis debeat ſuccedere, urrum hæredes inte- rveb? ſtatò defuncti? quod pleriſque vidererur. cle⸗ Verum eſt enim teſtatorem in effectuinte- —MH ſtatũ deceſſiſſe er.rde⸗ bared. us e inteſt. An 2 49 vero P. DDM 126 PAARCTIONES5 ADb TITuTüIM — ð — verò alni,qui nunc proximiores 1 nt? Id 2 magis eſt. Id enim tempus ſpectandum ferri cœpit l. 1. §. proximi & §. . quis igitur F. unde cogn. Atqui ipſi delata non eſt, utpo- te cum ex teſtamento adiri potuerit: Un- de jus. quod ipſe non habuit, ad ſucceſſo- rem transferre non potuit. Qued ſecus 3 eſſet, ſi poſtea teſtamentum, quod impu- lum eſſe apparuiſlet. Ius enim ſucceſſio- nis, quod etiam ignorantibus defertur l. 86. inmatti, delatam paſſeßionem ff. de acquir hæ- ved. ad hæredem ſuum tranſtuliſſet. Nam 4 eo ipſo, quod teſtamentum impugnavit, & tendum eſt, ipſum adüſſe hæreditatem & pro hæredegeſſiſſe . pro harede 260. f. de acq. 5bered- non obſta te, quod etiam teſtamen- tarius hæres adierit, adeoque videri poſlit, inteſtati aditionem, quæ amdiu pendet cauſa fra. h. t. ſiquidem non poſſit ante deferri l. D f.. de acq. hæred. ut nec antè locus ſit bovo- 6 rum poſſeſſioni 1. 1. C. de bon. goſſ. ſec. tab. C um enim aditio hæreditatis ſolo fiat ani- mo l. ſi quis eætraneus 27. & l. f de 404. hæred. & hic animum ſuum ſatis declarârit, impu- gnando teſtamentum, nihil ſanè cauſæ eſt, eſt, quo primùm ab inteſtato ſucceſſode- Anare cœperat, poſt ipſius mortem nul- Ab inteſtato hæreditatem ſibi aſſeruit, fa- teſtamenti, nullam eſſe, per! geamaiu dy. in- Crus ſun Uit avtem Pheredte ſamen cume ſuge tekun Etlim ereoe⸗ Uun noo e io kin! Wnn ſe ſiſllells i Aiidkeuter Fing e n himin iuſelen ifunfn. umn lel ieckigwi Clmntn N cur fuuuu DE REGUTIS IuR 18. 117 Slorrecndt cur jus ſuum ad hæredes non transmittat.— Etſi autem verum eſt, nohn prius adir: poſ- 7 lcelt. ſe heæreditatem, quàm ſi ſit delata d. i. 27.S. 2. KImO⸗ tamen cum ex poſt facto appareat, nallum euts Ner iuri fuiſſe teſtamentum, atque adeò nullam lwlelhl⸗ nei etiam ex eo aditionem, fatendem erit, non tum modô deferri ab inteſtato, ſed ab ini: ,Alctek,⸗ tieo ſtatim à buncto mortis defuncti: & Cühn tantùm reſpectu ſe ſententiæ ſive declaratio- ne nis judicialis in ſuſpenio eſſe, uter rece etenn adierit, & uter nulliter? teſtamentarius an nreeſ⸗ legitimus à reſpeétu veritatis non item: Eeruh cum periniquum foret, veritatem vitiar? an / aAlterius vel errore vel fraude I. illi itas §. ve⸗ ile. dn zitas F. de of. præſid. Secus tamen eſt in bo- nprinl norum poſſeſſione d. . 1. Ratio differen- en tix eſt, quod lex defert hæreditatem, ſe- 9 tlinN cundum naturam & veritarem, quæ ſem- zuu per eſt certa & cadem: bonorum poſ- utelnmg ſeſſionem non defert! exiſed homo, Præ- eihe tor ſcilicet, qui defert ſecundum opinio- et nem, cum ut homo non poſſit aliter. Ne- 10 que in contrarium movere nos debet, quod hic ab inteſtato heres dam teſtamentum Gltborr impugnat, non poſſit aliter dici adire hez- , reditatem, quàm ſub conditione, ſi teſta- m. mentum non valeat: at verò aditio hæredi- k tatis ſit actus legitimus, qui conditionem non adinittat . aaas legitimi 77. infr. h. t. 1e Nam . N 12 8 PRXLRCTIONESADTITILIUIMA 11 Nam dico reverà non eſſe conditionem, cum omnis vera conditio poſita ſit in futu- ro eventu l. inſtitutio talis 10. S. ſi quem ita ſ-. de condit. inſt. cum ſimil. Hic autem in præte- ritum verum eſt, teſtamentum nõ valere, li· cet ejus declaratio poſtmodò ſequatur. Fac. L. ſi quis afirmaverit 9. S. item ſi tabula 2. ff. de dol. mal. l ſi filius 16. ff. de lib. & poſth. ubi filius ex aſſe hæres inſtitutus, præterito polthu- mo, & antequam is naſceretur, mortuus; eo nato creditur ab inteſtato hæres extitiſ- ſe. Facit etiam ratio l. ventre præterito 84. F. de acq. harel. 1½ Quin etiam ex ratione legis Pannonius Arvitus 86. eod. tit. de acquir. hær. tractari po- teſt, ſaltem reſtitutionis in integrum re- medio ſuccurrendum eſſe hæredi ejus, qui per juſtam & excuſabilem ignorantiam non adivit hæreditatem ſibi delatam, pu- ta, ſi vel abſens ignoravit defunctum eſſe, cui ipſe hæres futurus erat; vel ſi maximè præſens fuit & ſcivit, tamen putavit ſe te- ſtamento facto jure excludi, alioquin te- ſtatus, niſi teſtamentum in medio eſſet, ſe fuiſſe futurum hæredem. Neque enim in- duci poſſum, ut credam, rationem reſtitu- tionis in d. ! 86. principaliter poſitam eſſe in abſentiâ Reipub. cauſsâ, ſed potius in ju- 1I3 ſtâà ignorantiâ. COertè Prætoris edictum utkmwntin He Eint DI ll/ ſer g u miii lttercali⸗ Cl ln niprnen imconiaium lel pnigzn ibgunauthe ,— ( luseni — Mlebet a Plguil ce uplnilin⸗ 1 N i⸗ 1lfrle (lund. Lihn: N 1 IWhure n 00l mu — ſe conltone polnlankr. 1ann . ennm mum vöſdee dolgen 4 n, uulift 5 Nrnteinſea. cetetor, nont Kroheresen: n runin ie len un „Mr maun in intep enn annd. Pbicelrn zCehnn⸗ anplteſi⸗ i, Agu elne⸗ Nane⸗ toent Olun 6 un uunsti) in l. 1. f. ex quib. cauſ. mai. illam clauſulam, KR qua mihi iuſta cauſſa videbitur, æquiparat cæteris cauſis, adeoꝗ; etiam abſentiæ Reip. — △ causâ. Porrò quod creditor in emtorem, cui pignus vendit, contrà præſentem regu- lam dominium transfert, quodi pſe non ha- bet l. non eſt novum fj. de acquir. rer. dom. pa- laàm eſt, non tàm jure ac poteſtate credito- DE REG⸗uLISIuI RISs. 1229 * ris, quàm authoritate legis dominium trãäs- ferri. Ius enim ejuſmodi venditionem eo loco habet, acſi à de bitore ipſo facta fuiſſet §. I. I. quib. alien. lic. ſicut & tutor ac curator bona pupilli vel minoris alienat, quorum dominium ipſe non habet l lex qguaæ tutores 16 22. l. Fn. C. de aumin. tut. & procurator S. 42. E& ſeꝗ. I. de R. D. Lex. p. CGaius libro 2. de Teſtamentis ad Ediltum urbicum. Nallus videtur dolo facere, qui ſuo jure utitur. Inc talem regulam colligunt; Quod mihi prodeſt, quamvis alteri noceat, id invito eo in meo poſſum facere, dummo- . . dò dolo caream. Vnde qui foſſam in ſuo R 1 ſolo Oð ) 130 PaAIECTIONES AD TITUIUIM 1 ſolo fecerat, etſi eo opere fontem vicini averterit, nullà actione teneri Vlpianus re- » * /. » ſpondit in l. 1. 5. denique ff. de aq. pluv. arc. Cur enim teneatur de eo, quod in ſuo fecit, cujus arbiter eſt I. in e C. mand. non ut vi- cino noceret, ſed ut ſuam conditioné me- ⁸ liorem faceret. Idemque in eo dicendum, qui ædes ſuas altiùs ædificat, quod cuique liberum eſſe de bet, etſi vicini luminibus of- ficiat l. altius C. de ſervit. & aq. ubi Br. ſiqui- dem ſuam utilitatem ſectetur, non odio al- terius faciat. Malitis enim hominum in- dulgendum non eſt l. in fundo f-. de R. YE. Preorrò remotà etiam malitiâ, id quod 4 . . . „ . ,„ℳ„ . licere dictum eſt re ſuâ pro arbitrio uti, etiam cum damno alterius, non eò perti- net, ut illa licentia modus ſit & menſura noſtrarum actionum, quæ non ad juris per- miſſionem laxiorem, utpote neceſſitati ac- commodatam, ſed ad honeſtatis, humani- tatis & charitatis regulas exquiſitiores ac 5 certiores exigendæ ſunt, Equidem chari- tatem benée ordinatam à ſe ipso incipere,. elegãter Salycet tradidit, in l. praſes C. de ſer- vit. veruntamen id non oportet ad captio- nem trahere, contrà æquiſſimam deciſio- nem d.l. praſes: quæ cum d. I. 7. S. denique non pugnat. Nam in illâ L. præſes principaliter & conſultè res ſua alii auferebatur; in al- △ tera — 1 plblekkor 11! s Glilucipe Penngincon tr Vi ine ukarunng he Celmonidr. Ptlialt nee rti hgut⸗ 6ircaome ihinreſtato It aincdn TIuI — — * 1 e tonten ſid eninman n 1, allah nilunintbus n,onote nru uuf e dto minn , nonif 44. g 3l Ae NNajins enatlin uſtont * ðèGUBUĩ D DE REGIIISIIRIS. 1 t M — —. pꝰvò )e. ——— terâ aliud agendo, deoꝗ; accidenter, quod genus in conſiderationem venire non ſo- let: Vti apparet in eo, qui hæreditatem, 7 quantumvis lucroſam, ex teſtamento libi delaram omittit. non enim tenetur legata- riis, quibus legata interciderunt, cum ſuo Juré uſus ſit, nec id egerit, ut legata inter- VEtteret. .̃ quis omiſſa f. ſi quis omi j. cauſ. teſft. Qun erſ hoc egiſſe doceri poſſet, dammo- 3 dô ſine dolo malo, ideò tantùm, quod hæ- * redi ab inteſtato, amico ſuo, concedere ma- luerit, adhuc dicendum „impunè hoc fore. Nam in pari cauisà gratiſicationi locus eſſe debet l. in navem à1. locat. Illud facile pro. „ bandum non eſt, ut liceat vicino ſontem in ſuo prædio fodere, quem ſciat vicini fontem averſurum eſſe, & ad ſe derivatum iri, non aliunde aquam habiturus d. l. præſes. Quid enim intereſt ſupra an ſubtus ter- ram viam nocendi quærat? Nam & præ- vemione jus jam quæ ſitum eſſe videtur vicino argum. . i pluribus z2. in F. HF. de leg. 7. Adde. I. 1. g damnum il. f. ne quid in loc. Publ. l. Proculut 26. F. de damn. infect. I. in- uariarum 13. §. 1. F. de H iininjur. 72 Lex / e 132 PRELECTIONES AD tIruruN —— Lex 5 6. “ Gull . G,, ertetes,in ig M. urlies BBBBͤtn Semper in dubiis benigniora min præferenda ſunt. Imlene, “?YVZV edcod 1 Vbia accipere oportet, quæ remotaà neſe eun benignitate æqua in utramque par- m a V tem rationis momenta habent: Veluti, le- tlle 2 gato Sempronio relicto, cum duo ejuſdem oneſend nominis amici teſtatoris fuerint, benignius ſun eſt, ſervare per interpretationem legatum ef et, ei, quem ſingulari affectu defunctus pro- ctus pro ngig ſequebatur, quàm propter incertitudinem en in voluntatis utrique negare, arg. à contrarie nngat ſenſu l. ſi ſuerit S. ſed etſi, ihi, qiti charitate f. “ de reb. dub. Secundum quam interpretan- Pten dæ ſunt etiam l. cum ex pluribus f. de ma- num. teſtam. I. in tempus 62. S. 1. F. de hared. inſt. l. 9. §. hares inſtitui, eod. tit. Vt fortè non ſine ratione Græcus hic ſcholiaſtes ſur exiſtimaverit, ſi de duobus Titiis dubitetur, .„ „ Un, I0 cui relictum ſit, pauperiorem ditiori præe- en ferri. Scilicet ſi in cæteris omnibus æqua- ln les reſpectu teſtatoris fuerint. Cur non enim dubiam voluntatem pietatis & 8 ſerationis præſumtione juvemus, ſi nihlii S uſpiam sf. A — uſpiam obſtet? Cæteroquin ſi omnimo- . . dè æqualis ſint conditionis utrique, ſive Aon hæredes, ſive legatarii, nulla eſt inſtitutio, nullum legatum; d. l. 52. F. de har. inſt. d. l. ſi fuerit f-. de reb. dub. utique cum & illud du- u⸗ heumnr bitetur, in utram partem interpretatio ſit futura benignior. Cæterum cum in d. .,ſi & fuerit non dicatur ejuſmodi legatum nul- em lum eſſe, cum duo ſunt ejusdem nominis numm legatarii, & dubitatur, de quo teſtator ſen- ent ſinß ſerit; ſed legatum impediri: non ſine ra- und“ tione tentare poſſet aliquis, ſi parati ſint nuing vel legatum inter ſeſe dividere, vel alter onenen alteri cedere, tunc non debere impediri; dene quin potius hâc ratione conſervari volun- zincene tatem defuncti, & per illam legatariorum E ſynonomorum concçordiam omne impedi- u mentum removeri: non tantùm ideèò, umimg gquod benignior ſit hæc ſententia, per no- Mminſi⸗ ſtram hane regulam, ſed etiam quod inter- pretatio potius ſit admittenda, per quam 14. W Valet actus, quàm per quam perit l. quoties Iic Gς⅝ 17. f. de red. dub. & quod non dicatur incer- is tum, quod aliquâ ratione ad certitudinem n recdigitur l. 5. C. de ſent. quæ ſine cert. quant. & mhn denique, quod lIuſtinianus haſce leges de u e/ legatis incertis perſonis relictis procul du- jennl bio correxerit, ut fatecur I. de legat. §. poſt- ſend hbumo & I. de bon. poſj.pr. etſi illaconſtituo de- 4 13 Per- . — S 134 PsArECTIONEE 4D TIrüruM ———ðG perdita ſit. Finge Titio legata eſſe 100. cum duo eſſent Fitü A. & B. Hæres neutri vult dare propter incertitudinem. Titius A. dicit, ſe faſſurum relicta eſſe 100. ipſi B. quod ſi hæ res diffiter: velit, neceſſe eſſe, ut fateatur, relictum eſſe ſibi A. ſi ne hoc quidem fateri velit, eſſe meram malignita- tem & eluſionem. Si hæres dicat, ſe non malignari, ſed fateri, alterutri relictum efſe certò: uterque autem dicat; Ergò da al- terutri, utri tu vis, & alter pro eo habebit, ac ſi ipſi dediſſes. ego nullam viderem ela- bendi viam. VI pianus in l. duo ſunt Titüi f de teſtam. tut. dicit, non jus deficere, ſed probationem. Ergò ſi legatarii ſibi mutuò remittant probationes, benignéè ſuſtine- tur voltas defuncti: quia ex ipſorum par- te jus non deficit, ex parte hæredis deficit. nam utique defunctus illud Jegatum no- luit apud hæredem manere. Adde l cum in teſtamento 2 4. ſj. de reb. l. 172. §. 7. infr. h. t. l. Paula 27. 9. Pompeius in f. F. de leg. 3. 1. beni- gnius 158. f. de J. Lexr 537. Gaius libto 15. ad Ediſum provinciale. 7 Bona fides non patitur, ut bis idem exigatur. §i Ammnl b Nledito 4 Nuru lganiilue Unetlit rri gleim⸗ Hemannr Ute Cvodn lneklinl ie merrdo inticbtot uroonlecut llineguent Mlechin⸗ umnneſpe⸗ 1 n Ceogte Ercu lt Wiaren 8 Aunfrtt, lipden — — itetice TIIun — Aünn el in 4 et ſbil erezcen en In reerrent, lAsri, Is defteet ri bi iplormg enl ete § I credhtor, b tergiverlationem m gebi DE REGuTTS8 lukfts. toris ejus inbona rei ſervãdę cauisà mi D ſus, admiſſus non fuerit, & inde, quanti ſus interfuit prohibitum non eſſe, conſecu- tus, quæritur, an nihilominus debitor te- neatur, cum quo nihil creditor negotii ha- buit? Quod meritò improbum Paulo vi- ſum eſt in l. ſ uis dolo 57. F. de re iud. ut ite- rum exigat. quod jam eſt conſecutus. Hoc ita, ſi à debitore, non alio quovis prohi- bente conſecutus ſit: atque ita concilianda 1 3. §. inde quaritur ff. detab. exhib. Etſi enim œnale eſt interdictum, ne vis fiat ei & . ta- men reſpectu debitoris eſt rei perſecuto- rium: adeoque rectè dicitur, ſi legatarius ob tabulas teſtamenti non exhibitas æſti⸗ mationem legati conſecutus ſit ab alio, quàâm hærede, adhuc legatum petere poſ- ſe, ſiquidem pœnam tantùm conſecutus elt: argum. l. alt, F. ne quis eum qui in ius voc. nec adverſatur noſtra regula, quæ idem bis ex igi vetat, non rem & pœnam: ſin ab hæ- rede ipſo, rem jam habere viäctur: ui elti- marionem habet ab eo, qui rem debet; cujus hactenus tantuùm pœna Verſatur, quòèd non communem æſtimationem, ſed actoris juramentum lequi cogitur. Ex häc regula i⸗ illud quoque deſcen- 4. dit, etſi ce certis perſonis, jure refragante, non re- I 4 136 PEELECTIONS AD TTITUTUIM. —½. Se recte ſolvatur, quod illis debetur, ita ut ex tali ſolutione liberatio non contingat;: con- tingere tamen virtute bonæ fidei, quæ ex- ceptionem parit, I. agud Celſum 4. §. ſi quis Pupilo g. de dol. mal. except. ſive locupletior factus ſit creditor l. 15. f. de ſolut. ſive non ſit, dummodò nulla debitoris culpa argui 85 poſſit l. in pupillo ⸗7. d. t. Adde etiam l. oͤrl- chum 97.5 dolo y. . de ſolut. Lex F5. lpianus libro 2. Diſputationumw. FFEx poænalibus cauſis non ſo-. let in patrem de peculio actio dari. 1 Vm ipſi filiifamilias pro ſuis delictis C conveniri ipoſſint S. ult. I. de noæ. act. in patrem aGiο dari non debet l.:.8 ſi flinsſam. 7. F. de his guis eſfud. vel deiec. niſi quatenus ad eum pervenit l. 3. S§. ex furtiva ſ-. de pecal. 2 Quod ſecus eſtin contracti bus d. S. y. l. K quis 74. ff. de pecul. vel etiam poſt litis con, teſtationem, quæ pro contractu ha- beturd l. 2.S. idem ſcribit ii. de pecul. . Lex ſhin Here igrel Cllat rn etbtenn elu uilacc innerk, Weizloe Pinfeeh. Criektion irn Wiarlthe ien d Mrurnn beilh inte continpn. „ . llen 4ſs 7 1 7 1 1 Uve oelheie , lor ſe ſ hen ditorscun 0 5 4 1 1 . 6 gro ſus l.ett4 S eAE N h t ,8 , Eb / „ /. — PDrIMREGCMHLISIIHNIS. rz Acgeetiunt. Lex 579. Vlpianus libro 3. Diſputationum. Hæredem eiusdem poteſtatis jurisque eſſe, cujus fuit defunctus, conſta t. Ententia eſt: conditionem hæredis de- O teriorem eſſe non ſolere, quàm fuit ejus, cui ſucceſſit. Nec enim æquum eſt, ei nocere, duoe adverſus eum non nocuit, in cujus locum ſucceſſit l. invitus 156. S. cum quis infra. h. t. Negationem enim in vul- gatàâ editione deſiderari docet lI. 2 S. ſi quis ff. de itin. al. priv. Quin autem ſæpenumerò itidem non ambigitur. Nam tutores qui- dem & magiſtratus, qui eos dederunt, tàm latæ, quæ pro dolo habetur l. . C. de hared. tut. l. 6. f-. de magiſtr. conven. l. curatoris C. de neg. geſt. Hæres adverſus pignoris perſe- cutionem exceptione longi temporis uti- tur, in caſu l. an vitium ff. de diverſ. & temp. præ- ſeript. quâ defunctus uti non potuiſfet. Hæ⸗ res reali actione quâ defunctus, etſi non poſſideret, tenebatur, ipſe tamen nontene- s ratio ſumi- tur l. i in rem 72. f. de R. V. Cuju 1 5 S tur R— . .„ 2 melior ſit hæredis, quàm defuncti conditio, doli quàm culpæ nomine teneri certum eſt; utriusque hæredes non niſi doli culpæ que SSH 6 Alerut liisfe ſentrette ſter lin⸗ 139 PXTECGTIONE AD TITuLuN —, s 4 turex l. Kcut 3. ſapra. h. t. Huc tamen tra- henda non eſt I. 12. F. de aq. pluv. arc. ut hæredi ejus, qui aquæ pluvie arcendæ actio- ne tenebatur vicino, optio detur, aut opus factum à defuncto reſtituendi, aut patien- tiam ſolummodò præſtandi &c. quodque ibi dicitur hanc optioné dari emtori cæte- risque ſucceſſoribus; de rei, non juris ſuc- ceſſoribus oportet accipi. Petr. Fab. hic per. WD ſi tertius S. pen. junda l. 4. f. de aq. pluv. arc. Z H 4 Veruntamen non uno tantùm caſu delegen pergdit officjum ſuum hæc regula. Privile- Abtan gium enim,quod quibuſdam perſonis com- PpPpetit, ut in id duntaxat, quod facere poſ- Kone llnt, condemnari debcant-, l. Diyus 28. h. k. hæredibus eorundem concedi non ſoletl. (h etſi fidejuſſor æ ſ maribus & l. ſciendum 2.f. de re ſud perinde ut alia quoque perſonalia 6 jura. illo tamen in hâc ſpecie diligenter ob- P ſervato, quod hæres mariti „qui in ſolidum reſtitutionis condemnari poteſt, habeatt ta- men retentionem ex causâ donationum quoque à defuncto factarum: l. rei judicata 7 15. §F. 1. F. ſol. matrim. ut appareat donationes 6 inter conjuges, etſi morte donatoris conva- Uunmm leſcant, non tamen ipſo jure convaleſcere“ iſtte ſed ope duntaxat exceptionis, arque adeò naturalem obligationem manere, cujus in- tuitu retentio aut compenſatio hæredi in- dul- Inn — . ücumnentr Mu ActNr. ent, u i, umrt, tientoncre Nor iurslu. üle 1 ſungt eſfmn perictünns 0 ſueep⸗ Di11 i nond. ne jelin lpennt⸗ llebent lje ontim 1oriN ule . llſut⸗ ui que eſt, ut mandati teneatur, per — J dulgetur. Denique notanda hoc loco l. 36. DFE REGIuIIS IuRIs. 139 §8. Titia ſf. de condit. & dem ut hæres repræ- ſentare fideicommiſſum cogi non poſſit, a- liter quàm defunctus potuiſſet. Lex So. Vylpianus libro 1o. Diſputationum. Semper qui non prohibet pro ſe intervenire, mandare creditur. Sed & ſi quis ratum habuerit, quod geſtum eſt, obſtringitur mandati a- ctione. C Um inter negotiorum geſtorum && mandati actionem multùm interſit, alterâ duntaxat doli levisque culpz nomi- ne competente, per not. ſupra. in l. contraltus h. t. alterâ, negotiorum ſcilicet geſtorum, etiam leviſſimæ, per S. igitur in f. I. de oblig. qua ex quafi contr. meritò quæritur: utràâ te- neri debeat, qui non quidem ignorantis (quo caſu negotiorum geſtorum dari æ- quiſſimum eſt arg. I. pdejubere 30. f. de fide- juſ. & l. 3. F. ſn. cum l. ſeq. f. de neg. geſt. )ſed non contradicentis negotia geſſit? magis- text. hic & 16. 5. i paſus f. mand. adeoque regulariter non E. 2 èð 140 PzALECTIONESAPDTI TuIUM. — — non niſi de levi culpà. Cur non enim inhibuit, ſi parum diligentem ſuisque negotiis inidoneum judicavit? Hincque valde com probatur regula, ſcientiam ejus, qui, cum nullo negotio prohibere potuiſſet, non prohibuit, pro conſenſu haberi. Nec 5movet gl. in l. quidam 12. f. de evict. quæ ex pretii perceptione, non autem ſcientiâ co- 2 heredes evictioni obligari contendit. Præ- terquam enim quod id Scævolæ verbis li- quidò repugnat, illud etiam verum non eſt, magis ex perceptione pretii, quàm ex ſol ſcientià conſenfum argui poſſe. Sæpéè e- nim factum admittimus, quod non admit- tetremus re integrà. Illud non impugna- re, patientiæ eſt: hoc non prohibere, mali- tiæ alium adirritos actus inducentis. Vn- 7 de 8& pater, qui electioni filii ſui ad magi⸗- ſtratam non contradicit, tenetur præſtare, quicquid in Republ. ſilius geſſerit, acſi di- ſertè fidejuſſiſſet l. 2. f. as municip. ſecun- dum quam etiam ſupplenda lI. ſi filiugſam. f. de admin rer. ad civ. pert. „— 8 RATUM HAEFUüERIT) Vulgaris eſt regula: ratihabitionem retrotrahi,l. fin. C. ad §C. Mated. l. Licet f-. de judic. mandatoque comparari, non tantùm quoad effectum. ſed etiam quoad, actionis ſpeciem, ur gl. hoc loco ſentit. Quorſum enim utile eſt — dice- D1 —— Ccere,nege 6nonnan⸗ lumundai glotinl Kenet Uunidonen Cancen egthunt Ulinsetek 11n iibenioden Aldoberi llisimpe litedipl lenn IIIu DrE RECGIuIISIIRIS. 141 I dicere, negotiorum geſtorum actionem da- MJM enen li ri, non mandati; venire tamen omnia, qu enn Hi in mandati judicium venire ſolent. Porrè 29 ſetnim quod in l. ſi pupilli S. item quæritur ſj. de negot. ier geſt. ratihabitio negotiorum tantüm geſtto. luhabe N rum actionem parit, non mandati, illa ratio Enim eſt, quod ejus negotium non fuit, cujus no- tenſem mine geſtum eſt, per not. Fabri hic: alioquin ntentth nullus erit effectus c. ratihabitio de R. I. in 6. eide i . d. I. fin. C. ad Maced. Denique notandum 10 mennu ratificationem non tantùm verbis, ſed eti- ei ng am facto fieri, per not. Cagnol. bic. Vnde N uilitis im pen ſas à falſo procuratore factas ulum ſolvit, eo ipſo geſta ipſius rata habere intel- la 3 E lpianus libro 3. Opinionum. S ,ſett, RKr J S geſen Domum ſuam reficere uni- 6 „ Ccuique licet, dum non officiat invi- 11 1 LRMNMOE to alteri, in quo jus non habet. B ſ 6,7 1 VAN . 11)Nn N Ihil refragatur l. nullus 51. b. t. S& l. al- 1 , . .Z . * tun tius C. de erv. & aq. Nec enim hic di- citur, non aliter cuiquam licere ſuam rem 41/ He . 7 „ * vouie reficere, quam ne invito alteri noceat. ſao eh, . . eeh ut Cagnolo viſum eſt; ſed ut ne noceat in neunmd. e0. 6 . . 7 —— eo, in quo jus nocendi non haber: veluti ſi ſtillicidium in aream vicini derivet aut ſu- 2 per ejus domum projectum faciar. Porrò ſi habeat jus, ut in ſpecie d. l. altius, ne vide- bitur quidem officere, ſed lucrum dunta- xat, quo hactenus vicinus uſus eſt, inter- 3 cipere l. Proculus f. de damn. inf. Illud omit- tendum non eſt, jus altiàùs tollendt, quod cuique vel ad cœlum, uſ ue competere gl. tradidit in d. . altius, & Dec. in d. I. nullus per l. En. S§. pen. H. quod vi aut alam, hodie corre- ctum eſſe per l. 12. S. 1. C. d. adif priv. ubi Præcipitur, ut qui proprias domus renovare cupiunt, veterem formam non excedant, ſlt⸗- cut nec hi qui novas ædificant, aut lumen “” vel proſpectum vicinis auferant, adverſus 4† ea quæ pridem conſtituta ſunt. Illud de- nique ſciendum, modum ædificiorum non ſtatuta & conſuetudinem æſtimandum eſſe l. 3. C. de ædif. priv. illo obſervato, ut ne pri⸗ Ktus l. 2. eod. tit. Iulianus libro“. Digeſtorum. vatâà novitate publicus deformetur aſpe- Hereditas nihil aliud eſt, quùm ſucceſſio in univerſum jus, quod de- functus hahuit. “” Sð Ke. X 142 PRXLECTITONESAD TITuLUM 511 ar Eyein R 146 degenten ſtur, tenunitt ſonihrekere⸗ Poleutmneh Gttern., Eti (elutlo tàm ad Ius commune, quàm cujuſque looii Pmgnonebe ſhetenonen eneltamen ” Ueſgti . 0 Uupt ele 5 A E kuen Lomon in,¹ lvdicun 4d Mmu — lei⸗ “ Nhkin, Mn Aties Nei . lucmm inn ljan⸗ . Mucor. 3 A! llen, 114.l rulre n,hocet e e 1 A 1 „ nonenatn, nt, A erint, en nt. Mde. g ahulgteis undunek netur 4,⸗ ð DHE REGHuIIS IIRIS.Z. 145 llen. al,g Epetita eſt ad verbum in l. nibilaliud XI 22. f. de V. S. ubi plura notavi. ud eleganter à Decio & ſequac ibus hinc infer. tur, renunciationem à fillàâ factam ſucceſ- Koni ſive hæreditati paternæ, extendi non poſſe ad fratris hæreditatem, qui patri hæ res extiterat. Etſi enim per conſequentiam patris quoque bonaconſequatur, ſecus at- que per renunciationem actum videbatur; verum eſttamen, illam à bonis paternis ab- ſtinuiſſe: ſiquidem fratris aditione hæredi- tas patris eſſe defiit, atque cum bonis fra- tris confuſa eſt: l. ſed ſi plures S. f filio F. de vulg. & pupill. ſubſt. ſimiliter ut in l. an vitium §. ſin. f. de div. & temp. præſcript. hæres in re hæreditari, à defuncto diſtractàâ, & poſteàâà à ſeredemtàâ, non amplius defuncti,ied ex- tranei ſucceſſor intelligitur. Lex 67. Iulianus libro 17. Digeſtorum. Quiſine dolo malo ad judici⸗ um provocat, non videtur moram facere. E Tideò litis conteſtatio non protinust moram inducit, cum fieri poſſit, ut ad judicium reus Provocctdum putat bonâ ſe in- I44 PALECTIONES AD T ITuILUIM. — ð inſtantiâ uti: unde nec interitus rei conti- nuò ad ipſum ſpectat, tàm in univerſalibus, ut arbitror, quàm in ſpecialibus petitioni- bus. ita enim cum Azone generaliter acci- pio verba l. illud 40. ff. de petit. hared. Nec uſuræ ſtatim currunt, arg. l. ſi quis ſolutioni f.. de uſur. Hiſce non obſtat l. nemo a. . ſ poſt moram ſj. de V. O. quæ indiſtinctè moram fa- cere aſfſerit eum, qui litigare maluit, quàm reſtituere. Id enim plerunque & ſecun- dum communiter accidentia verum eſt, e . . 4 . . cum fieri vix poſſit, ut ex libello reus igno- rare cauſæ ſuæ merita poſſit. Cæterum ſi probabiliter ignoret, non debet propter metum periculi moræ jus ſuum indefen- 4 ſum relinquere. d. l. ilud. Quo confert, quod ante allegatal. nemo loquitur de pro- miſſore, qui utique promiſſionem ſuam, ceu proprium factum, ignorare non potuit: eſtꝗque em phaſis in verbo, malle litigare, qua- ſi diceret; cum ſciret promiſſor, iſe debere dare, præ ſtare, reſtituere, maluit tamen liti- gare ac diſtinere actorem, ſive ut ſumtuum laborisq; tædio illum cogat, vel ad ceden- dum, vel ad tranſigendum, ſive quod ſpe- ret, ſe ſuistechnis & diverticulis poſſe cauſ- ſam tàm reddere dubiam, ut in ambiguo ju- dex ab abſolvendum pronior eſſe debeat. — D ne Iulin ſe⸗ were nge tWM, Ppeclter Peelundn tinr onn Puneſkne iln Clenn Aunlin unre Mn In DEREGC⸗,uLIS IuhR Is. 144 Dinwonec W cetä Tulianus libro 29. Digeſtarum. Klduein . “ “ een Ea quæ raroô accidunt, non te- en meré in agendis negotiis compu- NNeH rantur. Aaneorn 1T ideò in rarò contingentibus, licet reue ſpecialiter non exceptis, nan tamen Emeik utique ſecundum jus commune judican- Amn dqdum eſt, ut Decius hic voluit, per! major dele quinquagenaria C. de legit. bared. ſed aliter at- . vollt Cren que aliter, prout rationis vel identitas vel iryerſitas ſuadebit; argum. I iuſte 44. pr. f. NE deuſucap. ut, que eandem utilitatem habent, 1 E vel interpretatione Iurisconſultorum, vel W e jurisdictione judicis ſupplezntur I. 3. f. de mmiun? legib. Exempla ſunt in I. quod dicitur 12. f. de 2 untth Qdiber. & poſth. I. 44. f. as sC. Trebell. Hhine- pleliſene tradi ſolet, tutorem vel curatorem ad pro. 3 SB le bationem contrarii non admitti, ejus quod muitt in inventario publicè cõfecto, ſuper quan- en titate bonorum pupilli vel minoris, ſcri- t, ptum eſt. non alià ratione, quàm quod ra- e riſſimeè, aut nunquam potius fieri credatur, Giclishle quenquam tàm ſ upinum eſſe, ut majorem S . te irtr s lun — Imt qͤuantitaté publico inſtruméto inſcribi pa- irelemn tiatur ea, quã reverà com perit: I. ſin. C arhitr. tult. niſi fortè donandi animo hoc faciat. Cæ- 7 146 P FIECTIONES APD TI TIIIUM üR — terum ſi non in publicà actione, ſed aliäâs majorem quantitatem profeſſus eſt, uti non rarò contingere poteſt, meritò hoc ei nocere non debet, ad id ſcilicet, ut ad veræ quantitatis probationem admittatur. Hæc- gue putatur eſſe ſententia d.l. iqn. C. arbiir. tut. ubi gl. Bl. Salic. & plurimi alii, quoniam tale inventarium habeat præſumtionem juris & de jure, adverſus quam non admit- tatur probatio in contrarium. Menoch. de praſumt. lib. I. quaſt. 6o. Maſcard. de probat. 4. 10 ubi tamen tot ejus regulæ faciunt exce- ptiones, ut prorſus deſinat eſſe regula. Vn- de interpidé dicendum eſt ,illam traditio- nem falſam eſſe. Quid enim vetat, tàm hæredem quàm tabularium, qui inventarii confectioni adhibetur, errore calculi lab? quid vetat etiam abſque calculi errore exi- ſti matum eſſe, defuncti debitorem aliquem adhuc obligatum eſſe, cujus chirographum inter res hæreditarias invenitur, qui tamen poſtea, apochàâ exhibità, docuit ſe ſolviſſe? Quid vetat, res aliquas commodatas vel de- poſitas, vel bonàâj fide poſſeſſas pro pro- priis rebus defuncti eſſe relatas in inventa- rium, quæ poſtmodùm compertà veritate dominis reddenda fuerunt? Quisnam his caſibus & aliis ſimilibus dicerer, tutorem non admittiad probationem contrainven. tarium, Npuſnonpare trtürn 1 arſeltuſn ſit ſartünine,, Urenlne 11 2 Urum,dben nunturl. Lihl ahben tmilli / ntiidunninz . ltellenſoet Iurilmdi⸗ nn kibeſcii l 1 hrquiai Ulmti ſinilterſe nüilec frltee⸗ agennii tklnentz Cndi hiuftni N tone tn huit arttn lien⸗ tunann tleleit TITNN —— 811 Gione ſotl Nokekuch h, menmnh — ..,9 Ieer ſalcet, wu tn1l 66,0ℳ giniaui, At Delnm am im O Ae ostett , autee 5— 1 — =, — le komn = ſ. 60 at eſtele⸗ „ „ ,,3 4 'ſſo l,iUmn. enun n, a, y 84 . DE EEGI I5 IuhRI 5§. 147 tarium, quemadmodum & creditores ad. 7 mittuntur l. fin. S. licentia C. de iure delib- licet & ipſi adhiberi ſoleant ſolennibus Inven- tariis d. . ſin. S. ſin autem dubuis. C& ibi gl. in verbo, cæterorumq; C. ed. Quod ſi detur, uti negari non poteſt, velim monſtrari caſum; ubi veritatis probationi adverſus Inventa- tii tenorem locus non ſit. Secundum hac 8 longè aliam dico eſſe ſententiam d. . Kn. C. arb. tut. hanc ſcilicet, tutori nihil præjudi- care, ſi vel ex ſimplicitate, ſive favore pu- pilli, ſve quâ alià cauſsà majoré jactaverit pupilli ſubſtantiã: nihil, inquam, præjudi- care etiam in eo, ut probare neceſſe ha- beat, rem aliter ſe habere; ſed vires patri- monii aliunde, quàm ex hâc tutoris aſſer- tione, quærendas eſſe: cæterum, quæ paſ- ſus eſtin Inventarium referre, illa præſtare debeat, niſi de errore inventarii doceat le- Zitimè. probatione erroris ſim pliciter negat quan- titatem Inventarri, dicens, utcunque fa- ctum ſit Inventarium, tamen ſe non am- plius accepiſſe, quàm tot & tot &c. Huic rectè obiicitur, illum tàm ſim plicem, imò . ſtultum, non fuiſſe futurum, ut aliquid con- 6 trà ſe ſcribi paſſurus fuerit. At illi, qui de errore legitime docere vult, iſta ſim Ppl ci- lam ratio Legis, quod nemo tàn Rultus & . militat tantùm in co; qui abſq; “ 1 4 br 148 Pa ALECTIONES AD TITUILUIM tas vel ſtultitia non poreſt obici, cum in iun etiam ſapientiſſimi quique erroribus ſint rnigtk obnoxkxi. ”M weilektruce MßV ruVer ſc. Iulianus libro 54. Digeſtorun. Tonpocrt l mlidoher Ea eſt natura cavillationis „ (uwe uam Græci oορ⁵n, (id eſt, acer- laichher. valem ſyllogismum) appellant, ur elſe⸗ ab evidenter veris per breviſſimas emes mutationes diſputatio ad ea, quæ hnihnin evidenter falſa ſunt, petducatur. Euwwu UMumhel St quidem ad exhibendum actio com- 1 htuhn I1 U+◻☚ munis omnibus, quorum intereſt, W Crbrior I. pen. F. ad exhib. ſed hoc ita oportet accipi, quorum intereſt ex honeſtäâ & probabili En 2 cauſsà: l. 3. §. i mecum d. t. alioquin futurum Galltete, eſt, ut actori quoque exhiberi debeant in- Hndh Unnneen ſtrumenta rei, ex quibus intentionem ſuam fundare nititur, quod juri contrarium Caſt. eſt I. fin. C. de edendo. Nec enim oportet jus lhem 2 civile calumniati d. I. pen. Cæterum cur in Mulnn ⁷ hic ſpecie diverſum jus ſit actoris & rei, un Byr. in d. l. fin. ex poſuit. & generaliter, quan- hoſte do & quatenus litigatores ſuas mutuò pro- ( bationes inſtruere vel coadiuvare cogan- eluni n tur, 11. ibid. num. .6. G&%. & he tot. In acto 4 —⸗ r enmdda 6. Dcnn crNN . men nr in Atio MAl t,pelllaa dendund uhte 411 liuis int nibis . ifin ece enn . (nenn ulr n Lgene, eslus nt culiiß W Dr REGurI; 1unRrS. 1429 re major eſt occaſio, adeoque probabilior metus fraudis & falſitatis, cum de induſtriaâ potuerit ſub ſpecie amicitiæ inſtruméta rei Perdiſe ere & ad futuram ſuam actionem, de quàâ certus eſt I. suré S& alt. F. de dol. except. accommodare. E cõttario de reo nih- ejuſ-⸗ moci probabiliter prhæzſumi metuivé po- teſt, utpote ignaro, quòd & quando reus fieri debeat. Atque ita ceſſat objectio, p quod etſi ſeculari jure, ſve fori, ut loquun- tur, nemo cogatur ſuis docume ntis adver- ſarii probationes inſtruere, tener tamen in foro conſcientiæ, in quo vel ſine judi- ciali interpellatione ac ſentent'4 obligatio- ni parendum erat. Reſpondetur enim hoc & jus confſcientiæ neutiquam adverſari, ſed machinationibus duntaxat, quæ ex parte actoris proclives erant futuræ, prudenter occurrere. Quod ſi contingat ejuſdem juris occaſione injuriam cuiquam fieri, uti ontingere boteſt, eventus ille rarus non debet jus in quàm plurimis caſibus benè & prudenter conſtitutum evertere: ſiqui dem nullauſpiam lex tàm ſincera eſt, quę omnib. ex æ& quo ſit utilis ; ſufficit ſi in commune proſit, & majori parti, ut apud Livium lib 33. Cato demonſtrat. Reliquis, qui quandoque exvenire boſſent „caſibus, judicis religioni K „ ac dummodèò juſta ſit exceptio. D 1570 PEEPCTIONEs APD TtruruM — ac diſeretiom commendatis l. 0. cum Ienn Fde . Lex. 1 Iulianus libro W Sgre⸗ Varcellus ait: Deſi nit debitor eſſe is, qui nactus eſt exceptionem juſtam, nec ab æquitate naturali abhocrentem. cernunt; tamen, quod ad liberationem at- 0 &4. tit condictio l. 7. l. 40. pr. . de condict. indeb. genter advertendum, quæ nam juſta vigeri debeat? cum contingat, unam eandemque modèò juſtam, adeoque validam cenſeri, modò rejici, ceu minus idoneam, ut collatis inter ſe l. 2. §. aliud iuris & § ſeq;. f. de donat. repetitâ ad verbum in l. Ialianus 7. F. de dol. except. cum I. doli 19. pr. f. de novat. aliisque per gl. in d. l. 2. sdductis, facilè apparet. lbi donatarius fallusvé creditor idemque ſti- H Porrò dili- dI Pelroeuet etengenn Aabenriocebi tinet, parum intereſt. l. 22. §. oreditores f. de (hil Gtrinque enim indebiti compoe- —— jackumure ginuc⸗ iercblanr in Liclütnen (Cercehtoni ſhlA uunadionemd (AKinen, ei 1Tſi aliis relpectibus paſſim elepe in- terſit, utrum ipſo jure, an verò per ex- ceptioncin tutus quis ſit? ut oſtendunt in- finita loca juris noſtri, quæ hæc inter ſe diſ- enmnngetet ſeht i eint i, Imekperte Deigteſltzn drinn ſnnginie euahge ſ R fenela Clngibu rITIIH — Nislt 4 6 Dnn. 5 4* Hitlte uun nſin let 4 e,Anſeote Utofenet 2hrcintet, Pberntonen 1 mrimn vcebitt nt ntd tnunilitt V Dehnittdt Pexcepein. PDE REGuIISIIRIys. 1,I pulator, exceptione repellitur, ab eo qui per errorem, dolo nimirum donatoris in- ductus, indebitum promiſit. Hic creditor in caſu ſimili repelli non poteſt, per nor. in l. alterius 49. ſupra. b. t. Ratio eit, quòd quo 4 ties obſcura ſunt jura partium, melius eſt & juſtiùs favere repetitioni, & multò ma- gis exceptioni, quaàm adventitio lucro 1. 41. ſupra. h. t. lI. ult. F. 5. C. de iur. delib. Cum e- 5 nim actionem habeat, indebiti ſcilicet con- dictionem, eidem multò magis exceptio- nem competere quis dix erit l. invitus S. 1. in- fra. h. t. In d, l. 2. de donat. de lucro certa- 6⁶ tur: in d. . 19. damnum metuitur; quorum non eſt par ratio. l. Proculus ff. de damn. infelt. Denique juſtam exceptionem, id eſt, jure civili ſubnixam habere non ſufficit, niſi ea- dem æ quitati quoque naturali ſit conſenta⸗ nea; ad hoc ſcilicet, ut debitor quis eſſe de- fſinat: ut hæc duo non obiter & perfuncdto riè Marcellus hic conjunxerit. Sunt enim 8⁸ caſus, quibus exceptio juſta competit, re- H petitio non competit; æ quitate ſcilicet na- turali deficiente l. qui exceptione l. Iulianus in pr. l. iudex fl. de cond. indeb. l. ſed etſi in f. & l. ſeq. f. de SC. Maced. I. 3.S§. ult. f. quod quiſ- y gque iur. Adde l. creditores 10.l. creditor 57. l. de- * e ẽð 17 Lex. 67. ulianus libto &7. Digeſtorum. quem urerque litigantium pro ſe interpre- tari contendit, iccircò plures regulæ de am- bigui ſermonis interpretatione paſſim in nimum eſt, ſequendum eſſe l. ſemyer 9. b. t. ri oportere l. 112. h. t. Id agendum eſſe, ut actus mag s valeat, quàm pereat I. quoties ſj. * .⸗ . » * R „ ralis non eſt, ſed exeeptio potius à regulà, 32 urt ſuo loco monſtrabitur. Cæterum iſt. haæc omnia hâc præſenti regulâà continen videntur ut in ambiguo id ſpectetur, quod 4 rei gerendæ aptius eſt. Et ideò qui intta certum tempus Carthagini dare promiſit, cum duæ ſint Carthagines, non utique ſpe- — . . 1 :2 PRLECTIONES AD TITruILuIA Dl pasr nmrre itek be (olorolt⸗ Poten lun alreal onnote e Kan lgit epii 0 Qnuotiens idem ſermo duas ſententias exprimit, ca potiſſimùm excipiatur, quæ rei gerendæ aptior 1 Um multò maxima pars controverſia- "rum ex ambiguo ſermone naſcatur, (umcunt 2 jure proditæ ſunt. In dubiis, id quod mi- In obicuris, id quod veriſimilius eſt, ſpecta- de reb. dub. Ejus maximéè ſententiam ſpe- cCtandam eſſe, qui ambiguam rationem pro⸗ tuliſſet, I. 96. h. t. quæ tamen regula gene- Glrmune Deonik Ce ultet l eſ. Deri f./ Plnions Tün gont Vurbant D Ponlore worde urinon Nlire ornn AQabitur, quid promiſſor ſenſerit, ſed quod . aptius 1l Ninir En AD TIINe — 97. enn i a lerco ,EeaDOe porlln. 0 —— — aptius eſt negotio, ſcilicet ut id quàm rutiſ⸗ NSm ſimo loco ſit, ſi fort in alterum locum vel propter longinquitatem, vel pericula bel- ſi aliaſvé cauſas intra conſtitutum tempus commodé perveniri non poſſit. l. 21. F. de reb. dub. Si quis tabernam ſuam pignori ob. ligavit, aptiùs dicetur, eas demum merces DE RHEGIIIS IuRIS. 132 gelence dobligatas intelligi, quę im bi erant tunc, cum me pignoris inſtituitur perſecutio; non ea, een quæ tunc erant, cum pignus conſtituere- tur. 1. 3 4. F. de piggggger. ee . Denique ne pugnare tàm inter ſe, e quam cum præſente L'videantur I. quicquid po. pr. & l. ſi mihi no. f. de V. O. quæ verba ſtipulationis ad mentem ſtipulantis magis, quàm promittentis, referri debere tradit; non habitâ ratione, quid ſenſerit promiſ- ſor: contrà quam in l 99. Celſus ſecundum promiſſorem ferè interpretationem fieri „ jubet: obſervandum eſt in l. 10. verba ſuâ natutâ non eſſe ambigua, ſed ſolius pro- miſſoris reſpectu, ut in dubio meritò ver. borum naturæ ſervire debeamus, ex gene- rali nimirum, non ſpeciali ſignificatu; ſibi- que imputet promiſſor, quod de fingulari 5 * “ um proletwe 4 . Naſee Zubtis,l⸗ 5 . . „ 1 .„ 4. , e 7 1 N! d ,,A gelest ,ℳ. Pe 11 ’ , mel teen 1 „6 ſuo ſenſu ſtipulatorem non ad Hief M monuerit. enenk, XK 7 LPer R . 1 7 D — Lex dLvYHMb. Paulus libro ſingulari de dotis repetitione. I54 PaALECTIONESAPDTITUILUM Inomnibus cauſis id obſerva- rrur, ut, ubi perſonæ conditio lo- eãà beneficium quoque deficiat: ubi verò genus actionis id deſiderat, ibi, rtit, non deficiat ratio auxilii. Vod ſuprà in l. 2. h. t. de iis perſonis C dictum eſt, qui non in ſolidum, ſed in id duntaxat, quod facere poſſunt, conde- mnantur, ſecundum hanc legem moderan- . „ 1 „„ . dum eſt, ut nec hæredibus nec fidejuſſori- bus eorundem hoc beneficium detur: ni- mirum quia perſonale beneficium eſt, & cum perſonꝗ extinguitur. l. quia tale f. ſolut. 4 Matt. Nec exiſtimandum eſt, quod unàâ manu numeratis ſuprà perſonis concedi- tur, id alterâ rursum eripi; cum fidej] uſſori- bus mandati actione in ſolidum teneantur. Br. & Az” in l. etſi fidejuſſor 24. ff. de ve jud. „Adhuc enim condemnatio in id duntaxat, quod facerè poſſunt, facienda eſt: ſicut & prioribus actio in ſolidum competit, con- demnatio ſolùm mitigatur, per ſupta ice ) cum facit beneficio, ibi deficiente ad quemvis perſecutio ejus devene- Dr Kepopllwi is itleg habal dinea lig tal tt. neuckones Nelntu 3 (eignoncon laurlllältet ittlr Cocklaisen cerpgekle talen hetl Wht iet ud hance Ctrrnrir, lefuhen Ir Cennlnn h AbrIruun — 6. i ntiin Ns d olen lbi defig e deflenne Adelicerut —— o ejsceſt⸗ Dauxli. 14 AA 11. Eisertn 4 epemnt nis . tectee geium Gemr I eehiint 14 funſ⸗ ge un les un 1⸗ 4 umnbceid⸗ durn n 1 4 e nd luchi, eh 1 6 ceſerſ X DE REcuLI5 IuRIS. 1 55 Sic pupilius: in Venditis ione bonorum debi- toris privilegium habet: hæres ejus non habet l. dabimus 19. f. de reb. auth. iud. p of. & l. 23. eod. tit. Ita privilegium mulieris, ut præferatur,l. Aßiduis C. qui pot. in pign. hæ re- di ejus non competit. lI. un. C. de privil. der. hæredi ſcilicet extraneo. nam filio compe- tit d. I. aßiduis S. exceptis, ut & priore caſu quoad dotis exactionem, quatenus reus fa- cere poteſtl. etiam /8. f. ſol. matr. In cæte- ris autem perſonis, de quibus ſupra in l. Di- pus b. t. inter filios & extraneos hæredes, quoad hanc cauſam nulla debet conſtitui 4 in exactione dotis omnibus creditorib us S 7 differentia: ſiquidem hoc jus ſpeciale eſt, Per gl. ind. l. etiam & d. l. aßiduis. VBI VERO GENuS ACTIONIS) Secundum hoc beneficium Velleiani ad Areges mulieris pertinet. l. haredes C. ad pelei. Eſt enim reale beneficium, non perſonale; I. exceptiones 7. ff. de except. ſeæz ui in univerſum, & cauſæ interceſſionis, non ſfingulari perſonæ datum, quia totamobli- gationem Senatus improbat!. 16. in f. f. ad 5C. Vell. Sic exceptiones minorennitatis, quod metus causà & c. tàm hæredi quàâm fi- dejuſſoribus proſunt, tanquam cauſæ læſio- nis, non purè & ſimpliciter perſonis datæ: unde nec datur, quàm causâ cognita. 3. F. de . 10 2 II6 PaAIEBCTIONES APD T ITuITIUM — reſt. in integ. l. 5. C. de his quæ met. caaſ. I. 2. C. de fideiuſſ. minor. lI. minor. autem S. alt. & ſej. f. de minor. 11 Hluic regulæ conveniens eſt, ut bo- na à perſonis eccleſiaſticis poſſeſſa, cum immunitate decimarum, veétigalium, tri- burorum, aut quorumcuuque onerum pu.⸗ phcorum, altenata & tranſlata in perſonas non privilegiatas redeat ad jus commune, nec immunia maneant; etſi eâ conditione aurienaverint priores poſſeſſores. hoc enim non eſtin ipforum poteſtate, privilegia ſua aluis cedere vel communicare. 12 Quod autem hic quæri ſolet, an pri- vilegium & beneficium in dubio perſona- le, an reale cenſeri debeat? purta facti eſſe, nelc in univerſum definiri poſſe, ſicut Scæ- vola de acceſſionibus poſſeſſinnum dicit in 13 l. 14. F. de diverſ. & temp. praſcr. IIlud ta- men notandum, privilegium alicui & po- ſteritati datum ad poſteritatem ex fœminis „non pertinere l. 1. ff. deiur. immun. Nec hoc durum eſt. Gaudent enim privilegiis mBaritorum, per not. in l. fœminæ 8. F. de Senat. Ergèò niſi hoc ſtatuatur, melioris eſffent conditionis quàm Viri, ac duplicibus ute- rentur privilegiis, täàm ex parte parentis, 1 5 quàm viri. Denique privilegia, quan vis perſonalia ad domeſticos tamen & ſa- . tum- mi- dſeere 1 õ Tliatepettin Sfinlumn V Mrlena lne int tum 1 Wilangn Uenoluen Puſbenntor tünme Mned nhnine Ullunne tergni Ntegtn Conatio Cnnrote ſereni Nolare hunirn nu Gul / AD TIkuun — uunn ut⸗A umd il e⸗ 8 wenlens etuy⸗ 7— hch llht n, ſeelun: 3 cho ⸗ tungutoten Nulrtinſen 1. eng ſeltores not Atre,eiiit V wene. ſazer 8 renioti, in hoe . ſe IN “S „N D . voſe, Nk icr. Gin ninl/9 6 peln 6 eCihlc⸗ 5 eosuud M 5 pE RHEGuIIS IuRIs. 177 miliares pertinere eleganrer probatur ex 1. Riſtipulatus 111. F. de V. O. Lex 9. HM raulus libro ſingulari de AFignationeliber- 10 Am. Invito beneficium non da- tur. =ðð LY Inc inferre licet, ſi creditor ſe debi- ? tum remittere ac donare profitea- tur, illamque liberationem debitor acce- ptare noluerit, non poſſe poſt aliquod tem- pus liberationis exceptionem agenti credi- tori objicere. arg. l. 91. pr. ff. de ſolut. Nec enimacceptilatio eſt, poſt tantum inter- 2 vallum reſponſione ſecutâ: l. 1. S. 1. ubi gl. in verbo, reſponſum ff. de V. O. nec pactum, cum nullum momentum oſtendipoſſit, quo u- terq; in idẽ placitõ conſeni. erit, quod omni- nò requiritur. l.,. F. de pa. Nec mutat, quòd 3 donatio abſenti facta valeat, etſi pornituit donatorem, antequam res ad donatarium per veniſſet. arg. l. i pœnituit 7. F. ae repud. de quo latè Cepbal. conſ. 740. vol. 3. per fot. Præ- fumitur enim abſens, qui poſt ſuſcipit, ſta- tim ſuſcepturus fuiſſe donum, ſi præſens adfuiſſet: quæ præſumtio in hoc caſu celer⸗ 1 1 3 PaMIECTI I0NES AD rIruruM — 4 Interim, quin per interpoſitam perſonam vel pro invito ſolutio fiat, quæ liberatio- nem pariat, nihilimpedit I. ſolutionem ff. de ſolut. vel etiam promiſſio d. l. 9t. & 1. . Sti- chum F. ult. f. de nopat. Ani igitur ſaltem hoc 5 caſu donaſſe videbitur, qui pro invito ſol- vit? Quod non vidctur. arg. l. nec emere C. Qeiur. delib. I. hoc iure §. non poteſt f. de donat. & Fatendum eſt tamen, in effe &u donatum eſlſe, cum tantò ſit locupletior is, pro quo ſolutum eſt: niſi fortè exceptione tutus fuiſſet. Etideò donatorem ad inopiam re- dactum alere tenebitur, gl. in ſin. in verbo, vo- luerit C. de revoc. donat. etſi aliàs ad reſtitu- tionem cogi non poſſet. Br. in d.l. Stichum. 7 Hinc eſt quoque, quod qui pro invito & prohi bente domino negotia ipſi ius gerit, ſumtus in ea, quantum vis utiliter, factos nullâ ratione recuperat. . ſin. C. de negot. geſt. 8 Sed nec retentione aut compenſatione uti folle⸗ validè defendi poteſt; cum nemini liceat rem alienam invito & repugnante domino velin meliorem ſtatum commuta- rel. fin. f. de uſu & habit. Perdit officium ſuum regula hrc,; quoties non ſolius, quo de agitur, ſed & ter- tii, ſive privatim ſive publicè, intereſt. Qus ° ratione pro damnato ad mortem, quamvis repugnante recte appellatur, humanitatis ratio- (henbinel DL I —W tone,, ſerimn Cphd cun ajlhsnte ruc, Crlin tt lklus il un,, ſiblonipupi Metlaran a 4 iileni ſe leniitumn rinterell n l eha . pueubn wlitnl ffmnael iunniße laniſin Ce nl mienei Nmun — olun ein N,ur bern nl Aing lg⸗ nigeurlituie gu oroini ,Luren 1uct lein lakednconue 14 2 cgeſge! etlor 6, . erceptione int medinorinmt lfriunhs Ais ad lAl n0,n nu il 6 urlitet,tit CA erltilen um hnn 17 9 — unl tunſil imertl en,un 1 Huwm 1, 1 1 = = Krenſ. in l. ſolvendo fj-. de neg, geſt. ino lnnn. DE REG;:uLIS IuRIS. — terim ſupplicium, quia hominem ſervari cujuſvis intereſt. I. cum ratio 7. F. debon. da- mnat., Quin & invitis conferuntur hono- res, publicâà ſuadente utilitate. fac. inignis gl. in l. dotem 37. ſuper verbo, filia f. ſolut. matr. Vti & inviti pupilli tutores accipiunt, quòd id Reipub. interſit. lI. 5. & 6. F. de tut. & cur. dat. Nec alia rario ſuperioris deciſionis eſt, . „ . R . quâ ex alienâà ſolutione invitum etiam li- berari dictum eſt, quàm quod creditoris 15J2 ratione, I. 6. f-. de appell. differendumque in- 11 quoque intereſſe verſatur. Eleganter Ca- Lex 7o. Viyianus libro I. de oficio Proconſulis. Neumo poteſt gladii poteſta- tem ſibi datam, vel cujus alterius co- ercitionis ad alium transferre. = “ HW . . . . „ ete m zreſemtislet⸗ mat eria ſingularem N . ncon tradita ſit in l. ſolent, ex quâ deſumta eſt ff. de tractatum requirat, & diffuse ad Dd. of. proconſ. & l.imperium, totoque titulo ſj. de iurisditct. om. ind. nobis ſummatim tantùm, ſicut inſtituti ratio poſtulat, ſequentia hoc loco notaſſe ſufficiat. Ex duplici Iuſtitiæ ratione, de quã Ariſt. lib. y. Nicomach. duplex Auo- D S —SðN *. ——— quoque Magiſtrarus officium oritur: quo- rum alterum in judiciali cognitione nego- tiorum, quæ curſu & viciſſitudine perpetuâ inter homines contrahuntur: alterum in conceſſionibus privilegiorũ, beneficiorum, & punitione ſcelerum conſiſtit. IIlud ju. risdictionis eſt: hoc imperii. Veruntamen 3 Rnec hoc ſine jurisdictione nec illud ſine im- perio expediri queunt: cùm propter con- tuma ias reorum, judicia ſubterfugienti- um, tùm infinita alia, quæ juſſionem magis duaæ Imperii ſpecies fluxerunt: meri. de quo quod civilium, eorumque communiorum 5 negotiorum eſt. Nec ideò exiſtimandum eſt, inter mixtum imperium & ſimplicem iurisdictionem nil intereſſe; cum & huic aliquod imperium inſit, quatenus ſcilicet aliàs jurisdictio explicari non poſſet l. 2. ſ. 6 ge iurisdiét. IIlud enim principaliter in im- perando, non cognoſcendo, niſi per conte- quentiam; hæc é diverſo, verſatur. Por- rò id tantum, quod principaliter venit, non quod in conſequentiam, inſpicendum eſſe- eleganter docent l. .l. . F. de auth. tut. Nunc H guo⸗-⸗ TI60o PRLECTIONES AD TITULIUMA un eagnanen deſiderant; ut poſſeſ- ſiones bonorum I. 3. f-. de turisdid. Vnde antè dictum eſt, quod gladii, adeoque ſum- elbi u mum jus habet, aliaque „quæ non niſiex ſpeciali conceſſione competunt; & mixti- Dl en ghnnim, ad Unre ntone ulschroeci Moncutscown gemmin (tedore mgucteine enmtaur, lenſte, ee nnoten potel lens igent ennunnden Polt,cotlene . Ceenre uſanelezen ner mde, mn⸗ hmeton ſin töiien lgnnne⸗ 1 Elmingten ennre nhe. S AI exlilehn uUIsad Un 4 les, E 4d TMratan —— dmort Cobitlett⸗ Kunlepentt Mndur: Metun ribenehorne 1 14 eubtnii ,„ aebe Cii,aCelt gtr ler nperuntzn⸗ le commin Aunene⸗ von l/ gnciie ,Nelit “S 3 nhien H DE REGUILIS IuRIS. 161 quoniam, quò majus eſt periculum, hoc majore cautione opus eſt; quo magis ar- dua res eſt, hoc circum ſpectiùs, ſpecialiùs, & non cuivis committenda: ideo rationis eſt, ea quæ meri imperit ſunt, delegari non poſ- ſe à rectore provinciæ, de quo lex loqui- tur, quique inter ſupremos magiſtratus eſt; quæ mixti, aut jurisdictionis, poſſe. Pote- 8 ſtatem ſuæ æqualem tribuere non poteſt: minorem poteſt hactenus, quatenus con- cedentis intentio ferre judicatur. Cum enim tàm multa per ſe expedire utiq; non poſſit, conſentaneum eſt, id permiſſum intelligi, ut gravioribus ſibi retentis mi- nora delegare poſſit. Palàm eſt autem, 9 graviora eſſe, quæ ad merum Impium per- tinent: unde, niſi ſpecialiter deferantur, non competunt arg. I. aut damnum 9. preſe- dto f. de ꝛ en. Quod eò pertinec, ut, ſi de 10 facto delegentur, nullius momenti ſit de- legatio nec abſolvere quenquam capitalis criminis reum poſſit delegatus, cum con- demnare non poſſit, per not. in l. 37. ſu⸗ prabhr. ALTERI;uS COëE RCITIOMIS) Vt 11 exilii, fuſtigationis, flagellorum, damnatio- mis ad opus publicum, ad perperuos carce- res, & ſimilium. Vt rectèe hic gl. addide- X IZ2 PRXLECTIONES AD TITUILIM 6 O⸗αν * N Meu — — — —— — — ru, magna., nam modica coeërcitio tranſit Idſarfkrnas mandatâ jurisdictione l. alt. F. de off. eius ſeihmum cui mand. eſt iurisd. euN et i. òôòMU nntiſt, uopli⸗ Lex.,. I. ExlNCANtioen Vpianus libro 2. de oßicio Proconſulis. fiuittſutlen⸗ õä . uleitberel ,,C. e Omnia, qnecunque cauſſæ lliminie, i cognitionem deſiderant, per libel- fml h, lum expediri non poſſunt. aAeſntatgnir, Uhelbehum relt NMiſſis, quæ loe loco nectuntur, am- ſnmnn hi er bagibus, præſentem legem ſimpli- am a ciſſimè ſic accipio: Proconſulibus, de qui- el pus hic agi certum eſt ex I. ner quicquam 9.. ubi decretum ff. de off. proconj.etſi permagnam ler poteſtatem habeant, & conſequenter aliis quibusvis magiſtratibus non integrum eſſe aur lbro; petitionibus per libellos factis annuere; ni- lal ſi præ viâ cauſſæ cognitione;, ubicuna luni lex cauſſæ cognitionem defderat. en⸗ Nlne derat autem in rebus minorum alienandis: 1 minorum C. de prædus min. Aine decr. non alien. ſnne ade q; 2liéatio predii pupillaris aut wiaee id un à magiſtratu permiſſa, ſine tamen cauſię co- hlbker niuone, nullius eſt momenti. Ac pari= fulchin ter alimentorum transactionem authori- atfim tas magiſtratus interveniens ratam etßce Ekotſitnen re nequit, niſi plene cauſſa cognita tu . olgſe xs ndn. nf· REeUIISIIRISSs. 16; odi deinm , onel Tes. ſententiam, apertè monſtrat d. l., mi norum C. de præd. min. & multa Im perato- rum reſcripta, ſupplicantes à 4 libellis a d ju- x. /1. dſchlem cognitionem eohortantia, etſi de Afu6“ plenitudine poteſtatis ſi ſimpliciter potuiſ- ent reſcribere!. 7. C. redig. nov. inſt. ibi, alle- (NerNNe ga Præſigi prozinciæ, quæ in libellum contuliſti. ſunt, per libellum reſeindi non Poſſunt!3. be be im C. comminat. eyiff. progr. ſubſe Tript. &t. l. 2. C. lnren ah Vent. eſo. non zet. quod ſumme & notan- Ani . um neſt. maſeß . Lex 22. SS Iavolenus libro 3. N poſterioribas db ming Labtonis. 14 6aunver⸗ den (ene RR Vi rem tenetur reſtituere cum fiu. piendis, tenetur utique id quoque reſtitue- . 4 macl nuen re, quod actoris intereſt, rem ſtatim judi- Cii accepti tempore redditam eſſe, guam 1 Soe , pignori fuiſſet obligaturus argum.. huius eas, . f. de uſur. Sicut id quoque in fru aulich 11 3 Gu 5 §. naro,ß. de transact. Porrò hane ne eſſe 4 eum etb Briſſon. de ſormul lih. 2. fol.:2 9 Et retrò, quæ - er cauſſæ plene cognitæ, definitæ ac deciſæ U e kructus rei eſt, vel pignori da- ibus, tàm Perceptis quàm perci- . , 1 1 1 „ 1 116l — 6A4 PRLECTIONES AD TITULUIM. —— Gctu habetur, quod mercedis nomine ex elnin ieni le lecatione rei, quâ de quæntur, habitu- giminumdone ri eramus l. videamus 19. §. bræte ea F. de Dnſtinmpcep S uſur. Dixi, perceptis & perci piendis. aumcgin ilif 32 Igitur duntaxat in malæ fidei poſſeſſore licen. hoc verum eſt, cum bonæ fidei poſſeſſo. malanenm res ne de perceptis quidem omnibus te- Cicgwohienn neantur. MmMhlſn ulteu Porrò etſi hic locus non de ftuctuarũ ninio huctusi jure, ſed de reſtitutione rei ſecundum Punelecumin prædicta, videatur accipiendus, tamen non ture nenin abs re quæritur, an fructuarius rem, cujus nſel de ulumfrauctum habet, rectè pignoriobliget? ſiteäfnirn uod negandum videbatur per l. interent ſener henis ad 5 6.. C. de uſuſr. amen recte hic à Fabro de- lrütren oro fendi puto, proprietatem quoquæ obligari⸗ lſchuuf,lecif ſicut & vendi etſi domino proprietais geſi ſe⸗ rem ſuam quandoque vindicanti hoc ni⸗ hin kint. P hil obſit. Et ideò proptictare poſtmodim aiſtand obliganti acquiſità pignus omnimodo lia. Emhiüninlign lebit; quod ſecus futurum erat, ſi nulla- tenus oligatio valuiſſet I. & quæ nondum 17. le 6 g. quèa dicitur f. de pigner. Nec obſtat a6. WWW quæ convenientiſſimè de præjudicio do- Erlui mini loquitur; ut nullum ei generetut ex ul alieno facto, contra reg. juris: ceſſante au. Pnn 7 tem præjudicio valebit obligatio. Den- Phhenelic que vaſallo omnimodò pignori dare n immn licere feudum verius eſt, quin Erotinu d min — — lud amittat: F. babito, de prohib. feud. alien. per Frider. hac, niſi fallor, ſingulari ratione, —.— . 1 u de nenn, I nis uu eese 4 , n * 1 „* 5 a . ”M ulen N! 1 1 R 4 Ded 14 † 1 aemnedane clocus dobc . 4 6 Utmtiope tel, A 1 . 16 “ K (lptenoog⸗ ſe en i ult (tuatuuteoy 1 al./ e et, eepoo 10 1ſ4 lre emn 100 N „ 1 1 4 W! ne dominus occaſione pignoris aut vaſal- lum ſibi minus acceptum, quem ſuo judi- cio non elegiſſet, ſuſcipere, aut litibus im- plicari cogatur. Illud ad extremum admitti non po- teſt, à Cagnolo hic traditum ex c. conque- ſtus extr. de uſur. uſufructu pignori obligato proprietario, fructus in ſortem computan- dos non eſſe, cum ſint conſolidati proprie- tati, & ſua res nemini ſervire poſſit: nec / DE REGULISIIRIS. 165 32 locum eſſe I. 1. C. de pignor. aft. Quod ini. 3 quum eſt, & abſurdum. Iniquum, cum non debeat ex alterius jacturâ locuplertari, etſi juris ſubtilitatem pro ſe babere videatur I. 12. §. 5 alienaæ f. de diſtract. zign. Abſurdum, quia non ex ſuâ, ſed pignorantis perſonà fructus percipit. Denique d. c. conqueſtus 10 extr. de uſur. captioſum eſt, & avarum, & Iureconſulto indignum. Lex 73. Quintus Mucius Scævola libro ſin- gulari 6. Què tutela redit, eo hæreditas pervenit, niſi cum fœmine heredes intercedunt. L 3 Se- „ 166 PRALECTIONES AD TITuTIM. Ecundum naturam eſt , commodum cujuſque rei eum ſequi, quem ſequitur 2 onus l. 10, h. t. Hoc ita, ſi ex eodem fonte oriatur; veluti cum naturalis ratio ſangui- nisque conjunctio & curam propinquo- rum imponit, & ſucceſſtonem defert. Cæ- terum ſi ex diverſis cauſis utrumque de- ſcendat, nihil eſt, quod huic regulæ locum faciat; ut in extraneo tutore, cui non na- 1 turalis ratio, ſed jus publicum tutelam cu- 4 ramvé injungit. Vt appareat, male hoc loco gloſſamcollegifle, tutorem extraneum in ſucceſſione pupilli ſui fiſco præferri: quod ut rectè Bartolus reprehendit, uſus arg. l. nutritoribus C. commun. de ſucceſſ. etſi plurimi gloſſam tueantur, de quibus latè xat, non aliâ tutel4 regulam accipiendam bared. & textus hic cvincit, in perbo, redit, quod in dativum cadere non poteſt. NISI cuM FœMINE) Hodiè in- 6 ſtantiam hoc patitur in personâ matris & aviæ, ut gerat tutelam filii ſui, ſi velit: Auth. ut ſine prohib. matr. & c. Noy. 94. t. t. Cquand. 7 mul, tur. off- ita quidem, ut ſi nec ipsa gerat, nec petat tutorem, à ſucceſſione quoq; ar- ceatur l. 5. C. qui pet. tutor. 5 5 Caægnolus his num. s. ita de legitim4 dunta- eeſſe liquidò conſtat ex l. f. S. pen. C. de legit. 5§.7. De N wmerner Nenmo tiiqtuni pooc;coen mo ſe elet,l ſtigtn fhenttu eqimigel ſeu udimeke riekerſele co Aeris: Ndn lenib, Gnn gn ſetui ut uuckeſee V 4 Aunſe Oongin tunan . Gbeiſet Ne an Ueligei Tnnun — — —, ekt, conn i,,genken rurlrnobn . de Utam PION 4 Ontc feontelen S leouel d eneote T twore,cngn⸗ 1 Woalert, Dtel P Ei WeR! „. o 8 Rieg ere lul Uleo⸗ 1 1 r, be gube in 5 re S Lagt 8 1 kpt RNCN1 4* 1 DE REGILIS IuRIS. 7 167 — = Nemo poreſt tutorem dare cuiquã, niſi ei, quem in ſuis hæredi- bus, cum moritur, habuit, habitu- rusvé eſſet, ſi vixiſſet. — Vr igitur exhæredato poteſt? l. a.pr. l. 1 WꝘRbereditas §. qui filium in f. F. de teſtam. tut. qui utique ſuus hæres non eſt l. 1.S. po't ſuas f. de ſuis & legit. bared. Ideò nimirum, 3 quia ab inteſtato ſuus erat futurus. Ius enim ſuitatis ex ſeſe, non ex teſtamento, adeoꝗque facto alterius æſtimari oportet. 2 Vi factum id videtur eſſe, quâ rnfs de re quis, cum prohibetur, fecit. Clam, quod quiſque cum contro- verſiam haberet, habiturumve ſe 1 ſee on potel⸗ VZ] HG& Heſson t . „ i 4 unt Uelt 1641406 ree ee 1 putaret, fecit. ( Vm agitur interdicto, quod vi aut clam factum erit, ut reſtituatur; ſcire oportet, vim non utique ſignificare violen- tiam, quæ impetum habet: ſed quodcun- oce u⸗ que adverſus prohibitionem, ſive verbo, ſi- faſtum erit. am. Fac. l ex- ve jactu lapilli, more antiquo, Per l.I.S. ſed ſi quis F. quod vi aui e1 L. 4 tat„ V 168 PRXLECTIONHS 4 b TTTuuN 2 tat. 13. f. quod mer. anſe Scutclam fadum i videtur, quod animo celãdi factum eſt eum. quem quis prohihiturum fuiſſe credit l..5. 3 Fn. F. quod vi aut clam. Vtrumque factum in antiquam faciem reſtituendum eſt. §F. 3. ſeripta, ut intelligi non poſſint, per- inde ſuut, acſi ſcripta non eſſent. 1 R. Otandum, ſeripturam, ſi qua conti- neat, quæ intelligi non poſſunt, ni- niio magis vitiari in reliquis ſuis partibus. 2 Cæterum eadem eſt cauſſa eorum, quæ le- gi non poſſunt⸗ etſi extrin ſecus intelligãtur 1.1.§.1. F. de his quæ in teſt. del. Vix enimeſt,ut non laboret incertitudine. Nec paſciendo, nec legem di- cendo, nec ſtipulando quisquam alteri ca vere poteſt. 1 Um igitur omnirnode erit inutile ejuſmodi pactum vel ſtipulatio? arg. 2 § f quis alii,ibi, nibil agit I. de inutil. ftipul. Sed * nihil vetat tutilem eſſe, quoad Kipulantem. Et11 7 Quæ in teſtamento ita ſunt 511 n elliguo⸗ Atern vCanc. He⸗ nimqummage eebit Mun⸗ lopnrartte ſuuliigentru ſeuc Klie ſundmercth, lnemmun lfüin 5 Mien nlume Ain, Uen nüter r- 4 llnmn ſlioe Mnttüneta iii — Mer etn, ſeliin i⸗ iziinn SADIn DE REGIIIS IIRISs. 169 — — udmlin erſi quoad tertium ſitinutilis 1. cum res 22. C, hämia dedonat. Hæc ita jure ſtricto: æquitas e- 3 miileu nim quandoque aliud ſuadet l. ſi res . C. ad umeiin exhib. I. Publia a6. pr. f. depoſ. Quod in fi- 4 uennk lio propter affectionem admitti videtur: ut ſecus ſit in extraneo arg. l. donationis 91.S. pen. . de donat. Sed id falſum eſt, ut apparet non ,. tantùm exd. I. 8. quam de filio loqui, nul- 1 lum extat argumentum: ſed etiam clariùs ex l. ſi tibi 12. S. ſi pactus ff. de palct. ubi Iulia- unontl no idem viſum eſt in filio, quod in extra- neo. Sed & in l. 26. C. de iur. dot. ne pater quidem utiliter ſtipulatur dotem, àſe pro filia datam, filio emancipato reſtitui. Quod 6 ue autemattinet ad d. l. 31. §. ben. f.. de donat. ex ltcumg eàâ nihil aliud probari poteſt, quàm quod ex ineu pacto, depoſiti 5lio Sperato reddendi, do- 4. natio ipſi Sperato facta evinci non poſſit. 1 Vtrum autem Speratus id depoſitum jure poſſit poſcere, vel non poſſit, id ibi non do- cetur: ſed quod non poſſit, certum eſt el. nee lent⸗ 10. ff. de ſolat. Depoſitarius vero poteſt id Sbperato reddere, etiam invitis hæredibus, tanquam adjecto ſolutionis causa. De- nique in I. Publia f. depoſ. ex acutiſſimorum ?7 Interpretum, Qujacii, Ant. Fabri, Gotho- fredi ibi, judicio verba diſpoſitionis innu- unt fideicommiſſum, cujus vigore ad illum ui,ſ, L. 5 filium tng inl mndol turm en⸗ 4 * E. „ I70o PRXLECTIONES AD TITUuLUIM — glium ſolum, non etiam 2d ipſius cohære- des arca depoſita pertinere debeat. 8 ALTERI) Extranee ſcilicet :hære- di enim poteſt l. avus 73. F. de pact. Quod 9 ſi contigerit hæredem fieri, cui non tan- 10 quam hæredi futuro, ſed tanquam cuilibet alii paciſcendo cavere voluit, adhuc ei nihil prodeſt d. l. ſi tibi 17. f. eod. doli tamen pro- deſt exceptio propter æquitatem /. 21. §. nos autem d. t. de pact. Adde l. etſi frater 16. C. pi- nor. l. maritus 19. C. de diſtrac. pign. l. mul- tùm intereſt 6. C. ſi quis alt. vel ſibi fub alt. nomi. & r. bexr. Zf. Papinianus libro 1. quæſtionum. Non debet alteri per alterum iniqua conditio inferri. 1 ocii quidem pactum 1 Hinc el quod ne ſocii quidem p ſocio nocet, I. ſi unus pr. & S. pacta qald turpem in f. f-. de pact. nec hæredum diviſio cohæredi, l. cohæredibus 7. C. famil. herciſe. nec tutoris donatio, vel gratioia tranſactio pupillo, l. 22.1. Lucius 46. in f. f. de adminiſt. tut. l. 22. C. de pact. nec fratri factum fratris, Keri vel mutari teſtamentum prohibentis, l. 2. S. fratris ff.ſ quis aliq. teſt. prohib. nec pro- curatoris tranſactio, generale man ine X datum lubentis, d bemetedi neſcrinn en. t er. EEaAretlano golntcrein ockernn, nmcontatt Tollonn lſefete Kerum inerluo⸗ hennan Mlltonem inenllen licin⸗ ncfcm Rſiireſe Atngnn onhli Deltii n Uekbieſer elkrs hnſ tümimte lcet Anin Eente UItuun —.4—— 5 Apancconen 1 ededea, P.ͤ. . eotkellicet de 7 it, Aet fun 4 fiſcen 7 Aſim irun 5 leln bltu ſeſ, AAAN,. A „ Qum i 1CEAfNN oeg 1IDtINN DtOn en. * ,—22 DEREGULIS Iu⸗uRIS, 171 —rr habentis, domino!. 60. f. de procu. Indi- 2 dem eſt edictum utiliſſimum de alienatio- ne judicii mutandi causâ fa ctum l. 1. f. de alien. iud. mut. &. neoppoſito nobis durio- re adverſario circa rem, quam alienans liti- . . ⸗„ 7. R. .⸗ gioſam fore intelligit, iniqua nobis condi- tio afferatur. Ita jusjurandum adverſus eum duntaxat, qui detulit, prodeſt; adver- ſus alios non item l. nam Poſteaquam 9. S. fin. cum l. ſeq. ſ. de iureiur. Iterum hic quæritur: an aquam plu- viam ex ſuo agro in vicinum derivare liceat ſi hoc non animo nocendi vicino, ſed ſuam conditionem meliorem faciendi fiat ?2 Et licere gloſſæ viſum eſt in/. 1. §. ſed & foſſas z. de aq. pluy. arc. & arg. l. Proculus ff. de da- mno inf. cum nemo videatur injuriam face- re, qui jure ſuo utitur Isy. ſupra h. t. Verius eſt tamen, non licere, etſi animum nocendi non habeat: & negatur, eum hactenus ſuo jure uti d. l. 1. §. udem aiunt fi aqua to. ff. de 44. puy. Nec enim oportet vim fieri verbis Scæ volæ in d. 5. ſed & foſſas. Nec ad- verſatur §. denique 12. verſ. & ſanè non debet habere, ſi non animo nocendi &e. Nam mul- tùm intereſt, directe ac ex neceſſarià causâ, licet animus nocendi abſit; an verò acci- denter & pPer qualemcunque conſequenti- am I72 PRXLECTIONESADTITUuLUM. am alteri noceatur. b. t. — Fac. notata in d. lI. y. llud notandum, eorum, quorum eſt naturaliter indiviſa cauſa, alterius quidem factum alteri nocere: ſuccurri tamen, ut, quam poteſt fieri, noceat minimum. ſ. 2. S. niem ſiin fallo l. 5. in f. . 8,5. F. de V. O. l. 6r. f.de evic?t. “JJM “ Lex 7. Papinianus libro 3. quæſtionum. Neuymo poteſt mutare conſili- um ſuum in alterius injuriam. Ta minor, qui teſtamentum ex caus? præteritionis aut juſtæ exhæredationis impugnare poterat, ad id in integrum im- loratâ reſtitutione, contra bonorum poſ⸗ ſeſſionem non agnitam, ſi poſtea legatum ex eodem teſtamento acceptavit, id com- probaſſe videtur, ut ad querelà aut nullita- tis ꝓbationé amplius nõ admittatur ſi filius emantipatus 30 ex eodem libro deſumta ſj.de minor. Pariterque creditores, qui ſeparatio- nem impetraverunt, reverti poſtmodàùm ad hæredem, ſi idoneus inveniatur, atque ita in ejus præjudicium mutare conſilium non poſſaunt. I. & creditores fj. de ſeparat. Por- rcur eodemlibro mutationem in pari ca- ſu idem DE —.— (idenanthe 1fde Umitur:ae⸗ hele oleit Con erttaorc 4 Eolininye Neinpertttur ell li / fun n e fobonenimn 8 i en nnef⸗ Ater pitun 1 1 genn fKlieneine Nnrn li lläin . ſuln folttctid Pianusee r ſef leonli en fanſten DTIun — —,— 1oautl Numscorunt 114q 1, Aterius nn Ncurn uma winiman e urol 5. unan ventum ad irt niraunh oeni giſne tl iot enum, iu ⸗ , 4 e e ℳ e = DE REGIuILIS IuIRIS. 17 ſu idem author admiſerit, in l. nonnunquam . F. de collat. benignitate non ſtricto jure nititur: quæ quam vis & in d.lI. 30. locum ha- bere poſſe videbatur, tamen duplex reme- dium extraordinarium, quo ibi opus erat, difficiliùs impetratur, quàm ſi ſimplex; imò ne impetratur quidem l. ult. S. Abi autem puerilis, ibi, ſæpius idem amplecti & reſpuere be- neficium non concedimus C. de bon. quæ lber. Verbum enim ſæpiuns iteratione contentum eſt d. S. ubi autem, ibi, iterum l. i5. ibi, ſemel an etiam ſapius ſ. de reb. autb. iud. poſ. Gene- raliter i igitur variare non licet, quod idem Papinianus eode loco tradidit in aliâ ſpecie l. 4. §. eleganter f. de leg. commiſſ. Et hæres qui ſcienter integra quibuſdam legata per- ſolvit, in reliquorum quoque præ ſtatione Falcidiâ uti prohibetur Nov. 7. S. non autem. Fac. gl. in l. in cauſæ 27. in perbo, recuſabit f. de procurat. ubi quatuordecim caſus eò perti- nentes enumerat: quibus addo l. ſi cui 9. f. de ſer vit. l. Fin ſ. de divort. I. Pomponius 9. F. de negot. geſt. IN ALTERIIS IN tuBIAM) Ergè re integrà nihil orohibet, quò mi nus muta- 4 ri poſſi: ut in mandatario, cujus nihil in- tereſt, antequam quid geſſit. Vnde pro regulâ ttaditur quamdiu res eſt integra, PFenitentiæz locum eſſe. elegans gl. in . in cat 174 Pa AIECTIONES AD TI TFILIM cauſis z0. §. quia però extr. de eleſ. Fac. l. dedi 37. §. ſed ſi tihi 2. l. i pecuniam s= gr. ſf. de condick. 2 2 cauſ. dat. Porrò in ſecie per fandum ff. de §. R. P. res non amplius eſt integra. Nec illa adverſcur regulæ: quod initiò non va- let, ex poſt facto non convaleſcit. Valet enim ibi ab initiò quoque ſervitutis conſti- tutio, ſed actus ſecundus, & uſurpatio dun- 10 taxat ſuſpenditur. Ita qui paſſus eſt nego- tia ſua geri, poſtea prohibuit, non poteſt recuſare impenſas, ante prohibitionem 1 SBeſtore factas. I. fn. C. de neg. geſt. Dem- que mutare conſilium poteſt ob novæ cau- ſæ emergentiam, qui aliàs non poſſet. Quæ enim de novo emergunt, novo opus ha- bent conſilio l. de ætate S. fin. ff. de interrog. in iur. fac. d. S. non autem in f. Nov. 1. Lerxr 76. Pappinianus libro 24. quæſtionum. In totum omnia, quæ animi deſtinatione agenda ſunt, non niſi verà & certà ſcientià perfici poſ- ſunt. Egula juris eſt: hæreditatem non adi- XMtätranſmitti nõ poſſe, ne à fratre qui- dem l. 7. C. de iur. delib. Cæterum cum adi- Liio erndonihl . 501 1 ocetm mni Lxmibulhnon nſeuſnn Nlicentttenti ecnaunele, ten, e iren ſlund te a. cnndusſt ſuuir tenu ollelutaret. trummn alet t ucg Dottoumn, Alen 4 Ennebeline Ulterauhe terſ Urlinrin Ummnn co n 1 en . eenmn Wünlänti Waenne ae II 1 NI ratlonnen ſaninmn dumun — Adiei u e an kelyr fnln en meg I nibatt,one 1 1ſe. Nonloltioen . Otehobnon gnon le t, noro oa! einmg Wa. 1 un tio certam animi deſtinationem poſtulet, altero eorum, de quo dubitatur, exiſtente, DE REGUIIS IuRIS. — & animi ſit, non facti, ſecundum l. pro bærede 20. ff. de acquir. hæred. conſequens eſt, ut non niſi certâ ſcientià perfici poſſit. Igitur & defunctum eſſe, cujus adire vult hæredita- tem, quæ viventis nulla poteſt intelligi l. 1. . 2 ff. de hored. vel act. vend. & teſtatò an inteſta- tò defunctus ſit, certus eſſe debet l. 19. L. 227. F. de acquir. hæred. S. item fi extraneus verſ. pro barede I. de hæred. qual. & difß. Quod ſi du- bitet, utrum vivat, etſi revera mortuus ſit, adeundo nihil agit, nec repudiando l. 13. l. 32. d. t. de acquir. hared. Præterea etſi & mortuum, & ſe teſtamento ſcriptum hære- dem eſſe ſciat, de viribus autem teſtamenti dubitet, adhuc adire nequit l. eum qui 51. pr. f. d. t. Pariter ſi dubitet, utrum purè an ſub conditione inftitutus ſit, etſi ex abundanti in eventum conditioni paruerit, adire ne- quit. Ergò nec tranſmittere. hæcque eſt ſententia I. 32. f. de acquir. hæred. ut in eventum parere conditioni voluerit, aut etiamſi fortuitò & alind agendo. An igi 7 tur eodem modo, qui dubitat, utrum ex aſ- ſe, an ex parte inſtitutus ſit, adire non pote- rit? minimè: arg. l. 10. F. de acq. hær. Cujus ratio in eo conſiſtit, quod illa omnia ſub- ſtantiam juris ſuccedendi concernunt, ut — 4. . alemcunque ejus pr * u taxat erroris, aut ꝗ . il il 1 . li . 8 b Lex 77. ionum. Bapinianus libro 25. quæſt Actus legitimi, qui reci- gitimi, qui non ⸗ un 4 m; veluti e eem valee ditionem; elu pi diem elcondi aln mancipatio acccprilatic;, har . i, iti ſervi optio, dat o tuto tis aditio, ſ⸗ „ Non- jectionem. nditionis adjectio CO 5 . 1 che nſa vitium nakern⸗ conditio- Dprchen feratur el, qui m egiſſe ali- efiacceptilartointel 18ten id acc qu * . * . ſi DE —— ſelbis notni ompredench Ilſectetadon Cugkert Unlttin Dlrumlunt,e⸗ Hacpltocti lurhlſti⸗ tuenmipt Enelutkalit kenen the de Getonumfort iſeltun tet Clln ſene ugi, ieri uatmn et ngncae. Ghnn Unn ſlenlint ſanine Uon 0 ecen Guln len Conlinen nonpock utlr,nen ſfeiphen⸗ nocead ADTIN ur: hoecilt mamt. ele llenum ſn Notacun tzüumtonae pberur An enſequung . 1 tſinn igiomt Acoven,ſ inſten N DE REGuILIS IIRIS. 179 verbis nominatim acceptilationis comprehendatur, nullius momen- — ti faciet a cum. Ctus legitimos appellat ſolennes, ſi⸗ Acceptilatio quidem ſolennis actus appel- latur in I. fn. C. de revoc. his quæ in fraud. cred. ſicut emancipatio in l. 3. C. de emanc. liberor. Hæreditatis aditionem, ut & cretionem ſo- lennem eſſe nemo dubitat, ex antiquis cretionum formulis, cum utrum que ſit fie- ri ſolitum teſtibus, ut ex Cicer. ad Atticum conſtat, & ſemeltantùmI. ſi ſolus So. S. ult F. de acquir. hared. & per ſe, non per alium l. per procuratorem, eod. tit. & verbis conceptis I. eum qui jl. S. ult. d. t. His addi poteſt in ju- re ceſſio, libertatis datio, quæ in jure fit &c. Quorum omnium hæc eſt natura, ut diei vel conditionis non ſint capacia: quod ex- plicationis non diſtinctionis gratià hoc lo- co adjectum eſſe obſervandum eſt; non A cut legitima verba dicuntur, quæ for- mularum ſi unt, concepta, civilia, ſolennia. quaſi alii eſſent actus legitimi, qui diem & conditionem reciperent, quod jure oſtendi non poteſt. Deratione verò horum ſi quę.- ratur, in emancipatione quidem eandem 5 eſſe apparet, quæ eſt in adoptione: quæi pſa quoque actus legitimus eſt. Adoptare au- 1 tem — 178 PLEBCTIONES APD TT TuLUIM , Z. maans 324. in f. f. de adept. hæreditatem, ſi ſolvendo ſt, nullam eſſe aditionem ſcribitur in d. l. eum qui 51. F. de acquir. hared. adeoque nec transmiſſionem; Ideò, quod aditio, quandocunque facta, hæ· reditatem cum tempore mortis continuat, adeoque non debeat ſemper in ſuſpenſo eſſe l.i81. infr. h. t. Nec adverſatur! 23.f. qua in fraud. cred. quæ ſub conditio ne hæredi- tatem adiri videtur permittere. Nam pu- ſolidum petentes conventionis exceptio- ⁸& nerepellantur. Acceptilatio planè in vi- cem ſolutionis ſuccedit I.5.f. de acceptil. Vn- de ſicut per rerum naturam im poſſibile eſt, ſolutionem in diem ſubvé conditione fieri: 9 ita conſequenter & acceptilationem. Cæ- terum quod in fine addit, tacitè poſſe con- ditionem ineſſe, expreſsè non item, ſic ac- cipiendum eſt, ut verba conditionis abſo⸗ luteè inſerere formulæ non liceat: centum ſub conditione debeantur, ſi na- vis cx Aſi venerit, non poſſe acceptilatio- neeum ſic fieri: ferené accepta 0o. ſi navis ex Aid venerit? ſiquidem hoc modo præſuppo- neretur 100. purè deberi, & fub conditio- ne 7 . 1 tem in diem ideò non licet, quia moribus improbatur temporalem flium habere I. Ita ſi quis dixerit: adeo rè eſſe aditam nihil prohibet dicere: con- ditio verò adjecta ſolos creditores afficit, ut veluti ſi . I LNA D5 — enrtthihker hoſſti uuun ſnni chu! Colntchuntt 5 7 C1 ſan ⸗ lectin eſelatt 1 4 purl abuer rrteleinli fiherkenn ſichmrerd mi onine⸗ . — t, gun won 1 1 —„ 4 ”” Dltaan hroen 1 1 agee . an g, eee „ nnane Elt 0CURe ſ6 cpe⸗ 1, — e N1 ooltinen .L,, ſir er gldet Ckel⸗ 1* I eger 4 Rl. cecnord 4 „ ,„ 4 riutioven 7 . v dnonie, lcene, un0 18. J. eins ſ. de acct ptilatione tolli poteſt, ita ut exiſtente con- . . 4 . Patris nondum habent. Itaque ſi & ipſi DE REGuIIS IuRIS. 179 ne acceptò ferri. Quin autem ita inſeri poſſit: centum, quæz tibi ſub conditiene debte, Jersné acceyta? nihil vetat; & evidenter comprobatur ex fermulà Aquilianâ in !. & ehkil. ibi, præſens in diem- adiicerentur verba; fers- vé. Ridicule etiam 7 . . „ „ . . né avtepte, ſi conditio extiterit? cum non aliàs debiturus Gt, quàâm cxiſtente conditione. 5 3. . . .„ Sane quod ſub conditione debetur, acce- ditione dbitor jim olimn Hperatus Intel- ligatur l. ſub tonditione fj. de ſolut. Quod juris eſſe in aliis optionum generibus, ſe 2 „»„ . quod hoc genus Ppræcipaé S& frequentius u legarrtur. Quæz ideò diem conditionem- vé reſpuere arbitror, quod jus hæredis per legatariam ſuſpendi atque adeò gravari non debet. Denque quod de tutoris da- 10 ſervi optione aduckur, non arguit alind tione dicit, de dativis oportet accipi. Nam 1 in teſtamentariis ſecus eſſe Palàm eſtI. y. S. F teſtamento ſf. de tut. & rat. diſtr. l. 12. f. de tutel. Diverſitatis ratio in eo conſiſtit, quod 1 ½ magiſtratustutores dare debear iis, qui pen⸗ dente conditione tutorem ex teſtamento ſub conditione darent tutorem, itidem alium interea dare deberent, qui utique deficiente conditione perpetuus erat fu. . M 2 turus: I80 P AIECTIONES AD TITuru rrr r CC—— ——.— turus: in quem caſum ſi idoneus eſt 14 dum eſt, quàm patri 1. muto 6. F. ſub —— — viſus, cur non videatur, etſi ſimpliciter datus fuiſ. ſet. Minus igitur magiſtratui indulgen- condi- tione ff. de tutel. Pietas enim & ſolicitudo aterna haud facilé tutores permutandos ordinabit, niſi magnam utilitatem ſabeſſe . fſciat. Quæ conſideratio in magiſtratibus, qui communem omnium curam 8 .„ minorem certè quàm parentes, facilè Lex 75. erunt, ceſſat. Papinianus libro 31. quæſtionum. Generaliter, cum de fraude diſputatur, non quid habeat actor; ſed quid per adverſarium habere non potuerit, conſiderandum eſt. legendam eſſe, cùm Græcorum auth Anc L. negativé potius, quâàm, ut 1 vulgati habent Codices, affirmative oritas, . . . R 6 de quibus Fab. hic num. 22, tum ſenſus ſua⸗ det aptitudo. hoc modo: cum de fra ude di- ſputatur, non quid non habeat acler, ſed quid per adverſarium habere non potuerit, conſideran- 2 dum eſft. Quod in edicto fraudatario & latores reſpe- actione Paulianàâ, ad quam compi wne— Ieherile Deptum e⸗ egerlos Moenuten Crorum ae fuulsliy ſcenfmut lebentado (oope Daute ttlumer keten alen⸗ Uelt, con en calun Colcio em Ulbce ene er edit onmin nlll,. lalint Aluſig Untodan Fuunckee tolgte one u elume Geen⸗ C ri et⸗ belden NTII ——. uurn n, üi ginli 10 ſe Nr htsNnn mn geſtt Uenn N „a e DEREGuIIS IuRIS. 191 — n en relſpexiſſe c. connexæ Iegis ſequentis argu- mentum conjecturam præbet, generalis regulæ loco obſervandum eſt. Itaque non protinus revocatur, quod in fraudem cre- ditorum alicnatum eſt; ſed ita ſi emtor fraudis ſit particeps, per I. 6. §. hoc edictum f. quæ in fraud. creÄld. Non enim quid non habeat actor ſive creditor fraudatus, qui a- ctione Paulianàâ experitur, ſed quid per ad- vVerſarium, emtorem ſcilicet, à quo revoca- re rem alienatam nititur, habere non po- tuerit, conſiderandum eſt. Et hoc qui- dem caſu nec pretium reſtituitur fraudis conſcio emtori l. 7. d. t. An i ig tur, ſi bo- nâ ſide emerit, ſaliem hactenus refſciſſoriâ agere licebit, ut pretium ei reſtituatur ? quod omnimodéô arbitror arg. à contrario ſenſu d. lI. 7. cum & in negotio ſimili apertè id conſtitutum ſit l. 1. S. ſi quis in ſraudem ſy. ſi quid in ſraud patr. niſi ipſe ſuppleto juſto pretio malit rem retinere. Nec enim ini- quum eſt, etiam in eos actionem dari, qui bonà fide rem poſſident, de cujus reſtitu- tione quæritur; quatenus ſcilicet in lucro verſantur: d. l.o. §. ſimili modo ff. quæ in fraud. credit. etſi Prætor dicat, ſciente te. ſiquidem quæ ex ratione legis apparet, quamvis ve- bahoc non patiantur l. 11. f. de in ius voc. M 3 Lex cum primis mens legislatoris ſequenda eſt, 7 4 4 182 PRXLFCTIONES AD TITILuIM ——— Lex. 79. Papinianus libro 32. quæ« ſtionum. Uc/ Fraudis interpretatio ſemper in jure civili non ex eventu dunta- xat, ſed ex conſilio quoque defi- deratur. Oc non eſt perpetuum, tm ex l. fin. C. qui man. non poſſ. tůùm in omni, ut o- pinor, alienatione, lucroſum titulum ha- bente. Generaliter enim accipio hé6. S. if- mili modo f. quæ in fraud. cred. ibi; in hos tamen, qui ignordnter ab eo, qui ſolvendo non fit, libe- ralitatem acceperunt, hactenus actio erit danda, quatenus locupletisres facti ſunt, atque adeè ſive conſilium fraudandi debitor habuerit, ſive non: item ibi, hog tantum quærendum efſt, an fraudentur creditores. Quod autem aliud in directis libertatibus, quæ utique lucra- tivum habent titulum, conſtitutum eſt, l. 1. C. qui manum. non poſ. S. in fraudem I. ex quib. cauſ. manum. non lic. hoc fecit tenor Legis Bliæ Sentiæ. Facilius im peditur libertas ſi- dei commiſſaria, ut quæ olim non ipſo jure teneret, ſed æquitate tantùm Prætorià ſu- ſtineretur: S. 7.l. de fideicom. hared. quàm di- cta, abſque omni fraudis conſilio data. Vt DI —— talis ſem mgafwene Vemirolocro (pler in je nullfe AArS Cetetun uiakbnentli, muiinloc die Gaunhion ient: non innncurn, Unarltonbe Aenocendie (ons Den ubtl g eltaregl nptlitenn lunCiorh Knmg lepſihen Clcre ee miten, AD TIIII eee. 14 4 . Leſennudl o Cvogr N 1 3 etuumtundh, . * 4 ſe1 Sa 1 „(UIRIllllyee⸗ 17ʃ Rl 1 ſſſin 10 Aii P , Ne Hua drN A nla⸗ utenn“ * . r nigbe nn Etumund 1uln i⸗ Eri tenl 4 4 ne Dene eit Dowm . nonnhle/ lun imn 9 6 ⸗ 1,8 pDEREGuLIS IuRIs. 13; ͤ magis favendum eſſe repetitioni, quàm ad- ventitio lucro: atque ita appareat, verbum ſemper in jure non eſſe omni exceptione majus, ſed frequentiam ſolùm inferre. Fac. I. 148. f. de V. S§. l. 1. 8 ſemper autem ff. ut legat. nom. CQæterum conſilium fraudandi defi- niendum exiſtimo eum habere, non utique qui in hoc alienat, ut fraudet creditores; ſed qui nihilominus alienat, etſi ſciat frau- dari eos: non qui id agit, ut noceat; ſed qui non curat, etiamſi noceat: alioquin pa- rum creditoribus conſultum erit, cum di- rectè nocendi conſilium diff ilimæ ſit pro- bationis. Denique notandum, hanc regu. 6 lam, & t. f. quæ in raud. cred. non pertinere ad creditores, ſuum recipientes, antequam bona poſſideantur, etſi & fraudandi conſi- lium debitor habuerit, & eventus ſecutus ſit. Sibi enim vigilàârunt l.6 S apud Labeonem I. 24. f. d. t. Quanquam in ſociis aliter obti- net, propter jus fraternitatis: ubi alter, qui 7 ſolidum accepit, communicare id debet cum altero, quem prævenit l. verum S /i cum tres ſ. pro ſoc. Vt aliàs ſemper regulæ ſit in herendum, 4 N g Lex 184 PRFLECTIONESAD TITILuIM . — — Lex So. Papinianus libro 3. quaæſt ionum. In toto jure generi per ſpe- ciem derogatur: & illud potiſſi- mum habetur, quod ad ſpeciem direcum eſt. S 1 Enus ac ſpeciemi in præſenti à non ac- AQQ I curate, & ut apud Logicos ſolet, ſed utcunque accipi, quoties duobus inter ſe collat S alterum altero latiùs patet, aut plu- ra ſub ſe comprehendit, plurima exempla 2 comprobant. Qui ſic hæredem inſtituit ſii filius meus intra 10. annos deceſſerit, Ti- tius hæres eſto: ſi intra 14. Mævius; ar Rtio- rem ternunum foli Titiop rde ſſe voluide intellig tur, et btiam in 14. 1 nſint 10.l. ex ſacto &. trem nars ſ de vulg. & pup. ſubſt. Ma- 3 ter quæ certum fundum quibusdam lega- vit, & filio Börcdigcccraitcr omnia præ le- gavit. quæ à marito ſuo jegati nomine ob- tinuiſſet, etiamſi idem fand us inter hæc re- periatur, nihilominaus tamen illis debetur, quibus ſpecialiter eundem re liquit l. uxo- 4 rem gi. S. ſelicißimo 1. F. de leg. 3. Adde plura ex l. ſervis urbanis 99. H. ſin. fj. de leg. 3. l· alimenta /6. §. Baſi licæ 2. f. de alim. legat. l. lega- tum iſenmn nr in uſ, 1 1 — un 14 † 1 faneti Einili Peeni Gamnalon⸗ tone nutu iil nednt. ernkenihi UNa beler er honi U⸗ in i lel gin lber- Cmere 1D Innn DEREGʒuIIS IuIRIS. 19 5 tum 22u. §. 1. F. de adim. leg. l. cum ita. 9. §. 1. . F. de opt. leg. l. ſervo manumiſſo 1. f. de pecul. n leg. junct. I. äi geculium 10. pr. ff. de manum. teſt. 122. F. de trit. vin. & ol. leg. Gnen N Hæc nimirum locum habent, quo- 5 ties non aliunde quam ex generis & ſpeciei ANEE ratione mutuâ jus quærimus: cæterùm ſi aliud accedat, regulam vitiari & officium perdere nihil vetat: veluti in eo, cui bona rtemimn omnia generaliter ſunt obligata pignori, & e ex his quædam poſtea alii ſpecialiter. Nam & g prioris juri nihil derogari poteſt, etſi ex re- un liquis ſolis debitum ſibi redigere poſſetl. 2. umt F. quipot. in pign. Hic enim non generali- unleni⸗ tas obligationis „ſed antiquitas temporis echt potiſſimùm ſpectatur: alioquin procli- 1AMlene4 ve eſſet debitori, generalem hypothecam l ſpecialibus ſuppoſitis eludere. Porrò ſi 7 Aduis putet, hoc jus malitiæ indulgere, ſi- Auidem antiquior creditor ex merà invidi4 velit hæc potius bona diſtrahere, quæ alii romi quoque obligata ſunt, ut illum ita damno i⸗ afficiat V is eogitet, hoc tantùm ſpectare Pa- ilianum eò loci, ut ne poſterior creditor ,„ (Iinolit expectare, dum prior creditor ſu- den um conſequatur, & ita omnia pignora ſua e liberet) poſtulare debeat à priore, ut reli- ĩ quis tantùm contentus ſit, quaſi præjudi- lpfii cium ex eàâ re nullum ſentiret: quod ſecus , M f eſt, 186 PaALEE TIO NRS AD TITuILuIM — —— eſt, cum multa accidere poſſint, quæ pignus 3 idoneum reddant inidoneum. Ergò offerat potins debit priori, & ita univerſa pignora ſibi ca piat, quod creditor vetarenon poteſt. l.:. C. qui potior. Quin etiam ſi non poſſit of- 2 ferre, & prior creditor prius di ſtrabi petat pignora, poteſt poſterior Iudicis im plorare officium, ut illa potiſſimum bena diſtrahi permittat, quæ ſuæ obligationi quàm mini- mum noceant arg. l. 2. C. 4e bignor⸗ Lex Sr. Papinianus lbroz. Reſponſorum. Quæ dubitationis tollendæ causà contractibus inſeruntur, jus commune non lædunt. 1. V Nde quod in dandis pignoribus adji⸗ ci ſolet, ut quantò minoris pignus venditum effer, reliquum redderet debi- tor, non hoc operatur, ut, ſi id adjectum non ſit, debitor ultra pignoris valorem te- neri non debeat. l. 9. in f. F. de diſtr. pigner. 2 Quid igitur ſi creditor à fidejuſſoribus ita ſtipulatus fuerit, ut ſinguli in ſolidum te- neantur, anne beneſicio diviſionis uti po- terunt; cum, etſi id actum non fuiſſet, ni- hilominusi in ſolidum ipſo jure tenerentur, quam- DI tmaans ahru mu umt et hein inpet in dlenb Ppetgere On⸗ Cns geflie 1 6 1 tum ponche Mltehning Cnnertulone Gervorerba ſeentit ſenel, ſſeui. Unctecltort ſiilgſanes icceltt, uti Uerindin mennesſr tunhde liflentn nnelthn gnminſt anibeeten Keleidn ſin nn, llneg er dn 4 l DTITuLN 1veuredob e an numbemt Kionin upnen 4. Uißnen A:— iois mn lt, 1 ig . mmbci S . 1 ſrli⸗ eitowd 8 rmmii, Geten peng 2 DE REG;IuLIS Iu RS. 197 E quamvis ex epiſtol4 4 Divi Adriani diviſio- impetrare reſcriprum eſt in l. non recte 3. C. de toris præjudicio ageretur, in conſequen- tiam non facilè trahendum erit, uti multis modis contingere poteſt: nempèſ alii aliis conventu longé ſi ſint faciliores: tùm quod ch nem impetrare poſſint? Et adhuc poſſe hacjuſſ. Quod tamen, ſi de magno credi- 3 in dubio verba ſunt potius in eo ſenſu acci- pienda, ut aliquid operentur, quàm ut ſint ſupervacua l. ſi quando 109. pr. f. de leg. 1I. l. 4. pr. f. de uſur. Cæterum hoc caſu, quo pa- rum creditoris intereſt, i in ſolidum, an in viriles partes conveniri poſſi nt, cum nihil ei decedat, utique cum non aliter diviſio obligationis indulgeatur, quàm ſi ſolvendo ſint omnes, faciliùs admitti poteſt, ut am- bigua verba potius dubitationis tollendæ causâ videantur adjecta, quàm ut jus com- mune lædant: præſertim cum imputari g creditori poſſi it, cur non ſpecialiter renun- ciari beneficio diviſionis fidejuſſores ſingu- los juſſerit, cum id ſtyli ſit, qui ſervãdus eſt: c. quam gravi 6. ubi Da. extr. de crim. falſ. fi- dejuſſores verò probabilem habuerint cau- ſam credendi, illa verba adjici tollendæ du- bitationis causâ, ut ne in partes duntaxat viderentur fidejubere; ſive quis eorum ad inopiam redigerctur, ſi ſie non: alioquin E re-⸗ 4 5 18 8 P FgIECTIONES AD TITuIIUIM — creditorem ab ipfis petiturum fuiſſe, ut ſpe- cialiter, ſecundum morem, renunciarent epiſtolæ D. Adriani. “” Lex 52. Papinianus libro 9. Reéſponſorum. Donari videtur, quod nulloju- re cogente conceditur. PE Tideò ſi teſtator rem, quam legaverat, alii donaverit, etſi poſtea eandem ex alià causâ denuò conſecutus fuiſſet, lega- tum tamen extinguitur: quod in aliâ rei a- lienatione, etſi ad teſtatorem non rediſſet, diinctione non caret l. ſcribit 34. §. item de leg. 3. l. tum ſervus ſj. de adim. leg. Non aliâ ratione, quàm quod in cæteras aliena- tiones neceſſitas cadere poteſt; in donatio- 2 nei non potelſt. Eandem ob cauſam do- nator ſumtuum nomine, quos donatarius in rem donatam fecit, cum res evicta fuerit, conveniri non poteſt, venditor poteſt!. Ad 7es 62 F. de ædil. edidt. Lex. §. Papinianus libro z. Definitionum. Non videntar rem amitteére, quibus propria non fuit. 4 Hinc (nelunek . ſoeribhit f-. de aur. & arg. leg. l. 17. S. ſi rem 12. ſ. DE — keo⸗ I miun 4 luncun, Pctonokeen leſktenr, i Gmiam penin tio det wor lſl lere kelefe⸗ ercdonn cechen Pernne hoindgne Ab Hu DEFE RECGUIS IuaN IS. 189 ——— numnin Inc elegans quæ ſtio deciditur l. Sem- 1 Gen, kim H pronius 26. F. de uſufr. leg. Si hæres, qui fundum, deduéto ac ſibi retento ulu- 2 fructu, poſt certum tempus cuidam præſta- re juſſus erat, intra illud tempus mortuus lihnn ſit, quæ ſitum eſt, an ſolida proprietas ad le- r clalii gatarium pertineret, amiſſo ſcilicet & ex- tincto, per mortem hæredis, uſufructu? Verum amitti non potuit, quod proprium emgng non fuit, quodque nunquam habere cœpit miaa heæres; & ideò ab hærede hæredis incipere Zeumh deberet uſusfructus, niſi voluntas teſtato- uii ris reclamaret. Nec mirum videri debet, 2 ormuIE quod dictum eſt uſumfructum non fuiſſe etlit hæredis proprium interea, cum utique ple- „E na proprietas ejus fuerit. Non enim fuit euel ejus, ut uſusfructus, quo ſolùm rectè & ju- olograt ridicè reſpexit Paulus: adeoque non fuit hares fructuarii loco, quia dominus in re nbbens ſuà nſumfructum non habet, cum ſua res neminiſcrviat l. 5. F. K uſus fr. pet. Eodem- 3 WG dque modo ſupplenda I. Titio 06. . decond. & miur dem. addito ex d. l. 26. hoc verſiculo: ſed his caſibus de ſententis teſtatoris quaærendum eſt. & c. Fac. l. 6. f. de cond. cauſ. dat. Pariter, quæ 4 6 per colonum tenetur, poſſeſſio, eodem vi etnm dejecto, nobis non ipſi interdictum recu- “ perandæ parit. Ipſe enim amittere non ſi potuit, quod ipſius non fuit prop tium Fae- Hun X. 4 ” 190 PEALECTIONES AD TITruILuUIM l. 44. §. ſin. H. de acq. poſſ. junct. lI. 1. §. quod ſer- vus j. de vi & vi arm. Itidem legatario! ega- tum, quod juſſus erat ali reſtituere, repu- diante, fideicommiſſario ſervabitur lega- tum, quia id non potuit amittere legatari us, quod ejus non fuit proprium l. 9 f. de 6 uſufr. leg. Indidem eſt, quod bonadamna- torum, quæ reſtitutioni ſunt obnoxia, ki- ſico vindicari non poſſunt: quia non poſ- ſunt in commiſſum incidere, & ita amitti, cum non fuerint omnimodò ipſotum da- mnatoru, ſed magis eorum, quib. reſtituẽda 7 ſunt. Fac.l. 97.. t. Sic debitor nihil videtur a- mittere, qui non acquirit l. 6. pr. & §. ſed & ilud f. quæ in fraud. cred. licet aliud ſit in pu- pillo l. magis puto S. fundum ſj. de reb. eor. &. quò facit l. pupillorum 21. C. de admin. tut. Paulus libro 3. Quæſtionum. Cum amplius ſolutum eſt, quàm debebatur, cujus pars nonin- venitur, quæ repeti poſſit, totum eſ- – ſe indebitum intelligitur, manen- te priſtinà obligatione. 1 H LurTruM EST) per errorem ſcilicet. Quienim ſciens amplius ſolvit, dona- re videturl. 12. H t. CuIus N mzerorn 51 n prvurr ner Culus 1n) Deke icleefhaih luls nn, ligii ſpetleunonr ſeleblecom ltinemeneeſ Centertunte Cthnlensele enim,utt e lintelbe rck umnini gtrlenntone W UNIHe — u lrig iſß itenlerute Aünehhrue e 8 rn len. ur S uitami minmg SE 1 13 ange des ſant tramn gtli Ne RM Llrettunſt nſ N 4 NierN lolveun 6 Nntan ie,toemne ur n 6 looen. 4 DE RBGʒuLIS IIKISs. 191 — räsrnne rsn rrrrr CuIüusPARS NOGN INVENI- 3 T uk) Difficile eſt quidem accommodam huic legi facti ſpeciem inve enire. Sed fin- gamus eum, qui reſtituere poſt mortem ſuam, quicquid ex hæreditate ſibi relicta ii ſupereſſet, rogatus erat, per errorem repræ- ſentaſſe fideicommiſſum. Hic etſi non poſ- ſit intervertere fideicommiſſum, atque a- deò certum ſit, debitum iri: unde nec repe⸗ elin titioni locus eſſe videatur: arg. l./16. in f. cum duabus ſeq. f. de condidt. indeb. verius eſt ta- men totum repeti poſſe arg. I. hujus. Ma- is eſt enim, ut fortius trahat ad ſe id, quod 32* Enbecillius elt, quam econtrâ. Porrò for tior eſt damni vitatio, quàm lucri, quod ex repræſentatione quæritur, captatio. Nec 4 movet, quod dd. 1. 17. & ſ18. traditur, con- ditionem omnimodò extituram excludere repetitionem: hic autem omnimadò extt- turam reſtitutionis conditionem, cum non ideò poſſit hæreditatemn dilperdere, quèòd id demum rogatus ſit reſtiruere, quod ſibi ſuperfuturum eſſet; quaſi, ſi ni hilreli uum faciat, nihilquoque præſt⸗ are teneatur: ad ſecus eſt l. Titius 44u. f. ad SC. Trebell. Nam 7 etſi certum hic ſit, conditionem ex xtituram, illud tamen incertum eſt, an & quid hæres interim de hæreditate ſit deminuturus ex neceſſariis cauſis, ut eo intuitu meritèò re- Ppeti- 6 192 PRXLECTIONES AD TITUILIUM petitioni locus fiat. Eſt & alius caſus, quo, etſi pars inveniatur quæ repeti poſ- ſit, tamen totum repetatur: ut in eo qui, cum centum debens 200. ſe debere crederet, fundum ducentorum ſolvit. Etſi enim partis fundi dimidiæ pretium repete- re poſſet, tamen intereſt fortaſſe velipſius, vel creditoris, proprium potius quàm cum alio communem fundum habere l. ſi non ſortem S. ſi centum ff. de cond. indeb. Quin etiam, ſi creditor paratus eſſet partem fondi reſtituere, tamen adhuc debitoris intereſſe poteſt, vel totum fundum vel totum pre- tium, non autem utrumque particulatim habere. Nam & aliàs, cum aut impoſſibi- lis, aut incommoda eſt diviſio, in ſolidum competit repetitio l. 1. S. quam vis autem f. A quid in fraud. patr. aut redhibitio l. 33. in f. f. de adil. edict. “ Is naturà debet, quem jure gen- tium dare oportet, cujus fidem ſe- cuti ſumus. Lia naturaliter tantùm debentur, ut A quod pater filio, aut ſervus cuivis aut quiſque nudo pacto debet: I frater à fratre F. de condict. indeb. l. naturaliter, eod. tit. alia civi- 1I — lltertanrun; ime hece en (onenn lannac ettoren ini n inſcr Alte 1 1 iinen teitbnen ade 4 Ulgningtn Mlitnlug Cnenireene RTN 4 ſumnenniſek iiuinn n mninumnen . nndetnag A cmult ifii Ucrey 8 Ab Uul —. EKiua ur he Epetunt: a dens 100 kecee entotunloleg . „ „ 1 1 aſ t, Ve dun hadete, 1 1 4 N S 11 . maz ℳ„ 4 ſſct 4 1. %½ ¹* Ve dn, U 5 unn 1 dennſct — rin chen Glernucs erl a/ 2 DE REGIuIIS IuRISs. 192 civiliter tantùm; pleraque utroque modo. Prima ſpecies exceptionem & compenſa- tionem parit, actionem non item, nec re- petitionem ! iurisgentium S. quin imo Gide pa- lisl. 1. . is qui natura fl. ad L. Falcid. l. 94. & Fa- vius ſf. de ſolut. Altera actionem „ adeoque & repetitionem habet l. ſi unus §. pactus ff. de Fact. l. qui exceptionem ff. de cond. indeb. Por- rò quid ad l. 16. S Edeiuſſor ff. de fideiuſſ. priori 5 ſententiæ è diametro oppoſitam reſpon- dendum ſit, non ſatis liquet. Certée Cu- jacium negativè legiſſe, hoc modo: Nata- ales obligationes non eo ſolo æſftimantur, ſ actio aliqua eorum nomine non competaæt & c. a pparet ex tractatu ad Africanum ſeptimo l. at. S. ſervo tuo d. t. de fideiuſſ. Quod ipla quoque ratio poſtulare videtur, cum nulla poſſit adduci ſpecies, in quà ex naturali obliga- tione actio naſcatur. Quod en m gl. de 4 donatione adducit, ex l. quis argentum C. de donat. primùm ad rem non pertinet, cum aliquot annis poſt editas Pandectas illa lex novo Codici ſit inſerta, ut ad eam Iulianus, 4.5-16. author, reſpicere non potuetit: dein- de dici hodie non poteſt, omne nudo pa- ctum naturalem duntaxat obligationem Parere, cum illa donationis pactio hodieè ci- vilis ſit facta, per d. . ſi quis argentum. . S N Deni- X 194 PAALECTIONESAPDTITuILUM D1 11 wrerne — —— — * Denique ſi quis quærat ,quæ ſit ra- elngt, gu tio, quod, cum naturalis quoque obligatio conaffamn æquitate nitatur, I. Sticbum S. naturalis f. de Myſn Puin ſolut. non minus quàm civilis, non ex illä quoque pariter actio detur? Annon enim, ubicunque æ quitas ſubeſt, actio danda eſt? Reſpondebo, naturales obligationes ita æ- quitate niti, ſi ſponte fiat, in quod obliga- n vit ſe aliquis: cæterùm, ſi juris accedat coa- laulle al⸗ Uneſt lterce l ctio, futurum eſſe, ut ex æquo quandoque iln cpere fiat iniquum, ut ſi leviter & inconſultè pro. mittenti nudè, ſtatim neceſſitas ſolvendi Nnnn 1 6 imponatur. IIIud quoque dici poteſt: Ci- 1bononk viles obligationes habere, præter æquita- ſabtiuger tem civilem etiam cauſſam, ut omnes con- Melle nii, tractus, qui publicæ utilitati & commercis Puck, gl inſerviunt: naturales non perinde eſſe uti- Mllinn,n les; ideoque negligi. Vnde dicuntur ind.l. Nltntttiin 4 Stichum ſolà æquitate niti. n Nd Lex Sr. upiai Paulus libro 6. Quæſtionum. n AU In ambiguis pro dôtibus re- kimn pondere melius eſt. Ani Eunmti II mulier & fiſcus inter ſe concurrant, nuntenn O in ambiguo mulier præferenda eſt arg. keln l. 20. ſupra & le 165. infr. b. I. Nec enim lai⸗ Denme ede⸗ Run DE REGILISIIRIS. 195½ er ut 1 18 delinquit, qui in dubiis quæſtionibus 2 en contra fiſcum reſponderit, teæt. notab. in 4. ia ui non puto 1. age iure ſiſci. winn Non eſt novum, ut, quæ ſe- ”Z mel utiliter conſtituca ſ unt, durent; tjuit licet ille caſus extiterit, à quo ini- n tium Capere non potueruat. zat H R Icuti, quæ ab initio vitioſa ſunt, ex tpoſt 2 räft facto non facilè confirma antur: l. 29. ſu- uft prah. t. ita quæ ab initio firma ſunt, ſuper- veniente vitio, non temerè infirmantur. iuiben Hinc eſt, quod uſucapio bonâ fide cœpta 2 re on vitiatur, nec interrumpitur ex ſuper. naßg⸗ u Veniente rei alienæ ſcientiâ l, hares 23. f. de uts uſucap. In quo tamen articulo æquius Pu- 4 tatur Ius Canonicum jurique divino pro- pius, & conſcientiæ tutius. c. extr. ge pra- . ſrinr. iing Quamvis æquitatem iſtam eſſe merè 3 4 imaginariam, & exinde ſummam iniquita- ro h tem potius reſurgere verius exiſtimem. 4 Earum enim rerum, quæ reali vitio labo rant, puta furtivæ & vi poſſeſſæ: nulla eſt nelin⸗ præſeriptio: cum hæc vitia talia ſint, ut Flerumque. emtori a Kauid imputari kol 196 PRICTIONES AD TITUTUIM Quod in vi poſſeſſis clarum eſt, quia vis eſt aperta, nec facilè ignoratur, ſed famà vul- stur. In furtivis etiamſi ſit clandeſtint- tas, tamen notum eſt res furto compara- tas plerumque etiam furtivè & cum metu diſtrahi, non palàm, non in foro: ut ſi non malâ, tamen ambiguâ fide emantur; certè nonbonAͤ, niſi rarò. quæ raritas non mutat regulam, etſi quandoque injuriâà afficiatur bonà fide emtor, qui pretium ſuum amit- . . △ △ △ tit absque ulla ſuàâ culpâ: cum nulla lex ſit, quæ omnib. ſit æ què cõmoda, nec quando- que in iniquitatem incidat; quod ferendum eſt, modò publicè ſit bona. In cæteris re- bus, quæ reali vitio non laborant, poſt tan- tum tempus, quod leges indulſerunt do- minis ad inveſtigandas res ſuas, gravior e rei. Vnde non apparet, quid laborare de- beant in conſcientiaâ, ſi nolint periclitari de ſuo, quod optimàâ fide erogàrunt, ut alienæ negligentiæ damnum ſarciant. negligentia dominorum „quàm emtorum imprudentia, quibus nulla culpa poteſt im- putari. Neque ſuperveniens ſcientia rei alienæ poteſt aut debet efficere, ut ipſi em - tores teneantur magis eſſe ſoliciti pro do- minis, quàm pro ſemeti pſis, dum de pretio ſuo periclitantur. Emtores tàm carent do- minio ſui pretii, quàm alter dominio ſuæz Ee i uner uImnn mnce Qoontid er inb fns r., lumenun le ſeneienekun ſüghiten ine Cummiedbiditi dgl tene Plbrimtel feeluchere Ein. Pui gloroen felauner! orrthkiunn, lticniscnt Eunntkahni „Qun UMunri lno nor demhdrne Nen keni worleen IInu —.— Unt * tiritasonn eirini d en n lumt wolneſi nzaot in . Den an or M 6 lͤe e leni⸗ l 6 tinann erCi 4 4 gei⸗ temperanda eſt. DE REGuIIS IuRIS. 197 . .—M Sic utiliter contractum matrimo- 8 nium ex cauſsâà tutelæ ſuperveniente in- firmari non debet l. 3. C. de interd. matr. Nec donatio ex ſubſequente matrimonio l. 37. f. de donat. Fac. I. ſi guia F. de ritu nupt. Nec teſtamentum legitimè confectum ex ſu- perveniente furore, aut bonorum ob pro- in digalitatem interdictione, aut captivitate, quam vis ab initio ſic fieri non poſſet S.yræ- terea I. quib. non eſt permiſſ. fac. teſtam. l. is cui lege l. lex Cornelia ff. qui teſt. fac. poſſ. Fac. lI. g9. §. 1. F. de duob. reis l. 1. S. fin. cum l. ſeq. F. de itin. act. priv. Pariter tutor creatus eo tempo- re, quo propediem excuſationem vel æta- tis, vel numeri liberorum, vel quam aliam erat habiturus, tamen exiſtente poſtea ex⸗ cuſationis cauſseâù nihilomagis excuſabitur, per not. Fabri bic. Qboticns æquitatem deſide- 2 / 16 7 rii naturalis ratio, aut dubitatio juris moratur: juſtis decretis res 1 Ac inſt igni ac veréè aureà regulà lucu- lentiſſimè demonſtratur, non utique mordicus in hærendum eſſe Legum verbis, nullà Xquitatis Vel eyidentiſſimæ habitâ ra- N 5 cio- T 4 7 198 PRLECTIONESADTITILIA — —, tione; quaſi non aliunde nec alibi æquitas, quàm ex ſcripturâ & tenore legum, queren- da lſit, ut multi contendunt, abuſi illo vul- gato Vlpiani reſponſo: ethi perquam durum est, tamen lex ita ſeripta eſt, in l. groſpexit ſ. qui & à quib. nan. Quod quorſum perti- 2 pianus, legem, de quàâ loquitur, non kaiſſe generaliter, ſed ſpecialiter lata m, etiam de illis ſervis, qui in agro eſſent, ibi, quia ita verba faciunt, ut ne eum quidem &c. quod ad neat, & quàm parum ad illam ſententiam * . . . tuendam faciat, in! 90. infràh. t. plenius ex- . . X Iilud nunc breviſſimè nota- pl'cabitur. viſſin bimus, non effici ex eà lege comune iſtud effatum; quod lex quæ generaliter & inde. finitè loquatur, ex defectu rationis non ſit reſtringenda. Namque ſatis indigitat Vl- eneralere diſpoſitionem aon fecteè trahi⸗ tur; ut oſtendit Pyphoninus in l. pen. §. ſ. verſ. ſed etſi Senatusconſultum ſſ. de rit nupt. fſplent enim familiares ſervi talia inter ſe communicare. Pac. l. 3. ibi, non ſolum verbay 4 ex d. 1. Pen. y. 4e rit. nupt. efficitur, legem ge- nera⸗ Neque id ne ratione. Nam nihil prohi- re, & indcia ſuppeditare poſſe domeſtica- rum libidinum, de quibus illa lex loquitur. ⸗ Jed & ſententia, & prehendit C. aaà L. lul. de adult. hi, de quibus ſpecialiter com- Atque adeò het, etiam ſervos villanos notitiam habe- ! arrr- herälen erc Cocet ./ octeneuwnnk Nö noter, ſoluen j ſnun.uin Nunniisin anleince Cobttonen ntinſgn nlt dodeſ n tle ie Cetnencnon pwetren ettemgten ſihtoiner let. lenq flemmneit l 6 fther Urlinnge, Penberdi toſtekeen iarn ununri ſennf hlefe lbnn . incutn tenhen WDIU —— eeci bin Ae doteſernnce 6 wen i, i 1 di . ufuthe nc hter ſe 2Cnthtt D in i 7 5 Rsſent, h⸗ Relen 1 nang nl, n 11, Nn, S DE REGUIISIuRTS. 199 neralem ex defectu rationis reſtringi: ut & docet l. 7. S. ſi quis in villa gq0o. F. ad SC. Syllan. Hoc teneamus: quoties æquitatem petitio⸗- nis noſtræ, quæ deſiderium hoc loco ap- 5 pellatur, ut paſſim alibi l. s. S. ob/er vare ff. de oß. proconſ. Briſon. de Verb ſigmif. lib. 4. aut ratio naturalis, ita generaliter inſpecta, aut ju- ris civilis in contrarium rendens, adeoque dubitationem movens, conſtitutio judi- cem, totiuſque negorii deciſionen remo- ratur; toties juſtis decretis rem temperan- dam eſle, id eſt, toties mos⸗ ſtratus, qui de- cernendi, non tantuùm ſimpliciter judican- di, poteſtatem habet, aut Senatus interve- nire, remque ex æqquitate naturali, jureque ſcripto, inter ſe collatis, contemperare de- bere. Ideoque etſi filius inſpecto naturali ⁶ jure matre ſit potior in ſucceſſione pater- nàâ: §. praſeruntur I. de SC. Tertyll. l. Rn. . de bon. damnat. notab. fext. in l. ſenipto 7. F. unde liberi hæc viciſſim filio, in adoptionem da- to, preferetur inſpecto civili jure, quo ado- ptivi duntaxat ex capite Vnde cognati ad pa- tris naturalis ſuceeſſionem admittunturl.7. g. epenit f. unde cognati; mater econtrà es capite Vnde legitimi: Ppropter Senatuscon- ſultum tamen, ni utrumque durum & iniquum eſſe viſum eſt, ex æ quitate res ita temperanda eſt, ut uterquc ſuecedat æ qua- N 4 li- 200 PRIHCTIONESADTITULIM = liter l. 2. S. i quis ff. ad SC. Tertyd. Iure civili tutor excuſationem non habet, niſit pro- pter trium tutelarum onera: l. 3. 4. f. f. de excuſ. tut. veruntamen ſi vel unica tàm dif- fuſa ſit, tàm moleſta & negotioſa, ut pro pluribus cedat, æ quiſſimum eſt, vel ob u- nam ſolùm excuſationem admitti l. 321. §. fin. ⁸ f.d.t. Sicut è diverſo excuſationem non me- Porrèò in caſu l ſi mater 3. C. de in off. teſt, ini- 10 II . A A . retur, qui à quartà tutelâ ſe excuſare juris civilis prætextu conatur, cum una plures- véjam propè finem ſint l! non tantum 17. f. eod quum eſt, excludi filium, quem mater præ- ſumtivé excludi noluit. Iterum iniquum eſt, reſcindi omnimodò teſtamentum, in quo mater nihil contra officium pietatis fe- cit. Ergò temperatur res, ut ſuccedat, tan- quam ſcriptus eſſet, in virilem ſcilicet por- tionem. Nam ſi inofficioſi querela admit- teretur, toto teſtamento reſciſſo ad cauſ- ſam inteſtati ſucc eſſio reduceretur: prædi- cto verò modo duo fratres ſcripti habe- bunt ſuas prærogativas, quas teſtamentum illis dat. Ejusdem æqquitatis conſideratio- ne datur privilegium muto, ſurdo, prodigo, debili in bonis curatorũ, etſi in edicto non fiat eorum mentio l. 4. in f. l. 5. l. b. ff. de pri- vil. cred. lI. & mulieri §.1. f. de curat. fur. Ad- de l. 6. cum l. ſeq. f. de legat. præſtand.l. cum qui- damm d lmnluſt ee linpemn glotce i (idun el,4 (uronubn⸗ uignebien lcliencen nl NN WrIruuI — Tenmt. Iug nader, U 1 nek, e 9 4 1 R* velnote 7 n Welumgaund. haggetaſr Ngolnh Wum Az NE.⸗ 1 e 1 . .. üeen .* 11 UIopenonz 4 60 ſ. NAle ekcr. lel lumn turtn’ Kuf Rarn meae 1enden 1 „ 1 . ole kenmun⸗ 7 4 Senn . 4 8 MEZEɹ Nch “ 1 E rien (Ueer ActereA?. gletu stelme colen nelen ,1, n,/ . == 7 DEREGC⸗uLISIuRIS. 20 7 4 X dam 17. pr. f- de uſur. I. ſedi aliæ 17. f. de onſt. pec. l. Imperator zo. f. ad SC. Trebell. Verum dictum eſt, de eà æquitate accipi oportet, quæ omnibus probari poteſt; non quam aliis diſſentientibus. Lex §é. Paulus libro 7. Quaſtionum. quisque ſibi ex ſuo fingit cerebro, plerisque quod de æ* qquitate, legum temperamento, 2 Non ſolet deterior conditio Lex §. Idem libro 1 3. Qusktionum. Nemo enim in perſequendo deteriorem cauſſam, ſed meliorem Feri eorum, qui litem conteſtati ſunt, quàm ſi non: ſed plerumque melior. ů́ facit. Denique poſt litem conte- ſtatam hæredi quoque proſpiei tur, & hæres tenetur ex omnibus cau- ſis. ◻T ideò litis conteſtatione uſurarum x Lcurſus non ſiſtitur, I.1. C. de judic. quan- quam aliàs novatione factà deſinant curre- re, 202 Pa AIECTIONES APD TTTuIUN — —„— — re,l. nopatione 18. I. emtor 27. F. de nopat. quaſi moràâ purgatàâ l. i Stichum 8. F. eod. In quo 2 etiam conſiſtit ratio diverſitatis, quòd, qui litem conteſtatut, moram non purgat, cum invitus id faciat, & non poſſit non eam conteſtari: novare autem poſſet nolle. fac. 1. defenſor 22. f. de tut. & rat. diſtrah. I. aliam 3 cauſam 2g. ff. de novat. Nec compenſatio iimpeditur, ſi prior actor, poſtea reus non neger quidem ſe debere, ſed poſtulet tan- tùm propter litis anticipationem prius ſibi ſatisfieri; quæ eſt ſententia I. f.de compenſ. 4 SEBD PILERuIMQHIE MELIOR) In- nuit in quibuſdam, quantumvis paucis, ca- ſibus detetiorem. aut certè non meliorem fieri conditionem noſtram, per litis conte- 5 ſtationem. Nam actio ſuâ natura perpe- tua, ſi lite conteſtatà negligatur poſtea, uni- us anni ſilentio intermoritur: quæ, ſi lis conteſtata non fuiſſet tricennalis erat fu- 6 tura Nor. 112. cap. 3. Quod tamen non li- tis conteſtationi „ſed ne egligentie acce- pitum ferendum eſt, quæ major eſt utique, quàm Pp! anènon moventis actionem :quin imèò malitiæ ſpecies eſt, non ſuum jus ber⸗ ſequentis, ſed adverſarium vezantis & a. 7 tigantis. Aliàs certeè, ſi negli Saiariing⸗ tari non poſſit, tricennalis actio 4 nadra- geſimum uſque annum litis cor ſtatio- ne R1 ð pe Prorerän⸗ inl Mn aliberten Qun kebito mtufent Etheteguit les contelar Giovenconc lodan Worneen k Nerdonisn Cöndeinnedi Cutturin uibutacen lſcr, en Cneltttun Gillebebe⸗ n PE REGuLIS IuRIS. 20¾ — — —23 kuus ne prorogatur l. fin. C. de præſer. z0. annor. A Sicin l. ſi per imprudentiam 51. 5.Kn. F. de erict. 3 e . liherum 16. C. de fideiuſſ. qui plures in ſoli- ne qum habuit obligatos, ſi cum uno vel o- wrſtu⸗ mnibus litem fuerit conteſtatus, deinceps nle variare nequit: ubi tamen rurſus non per nuifnil litis conteſtationem, ſed per actoris ele- Ne. Grionem conditio ipſius detertor redditur. tan IIud notandum: reum criminis ſam 27 eiein mortuum accuſari ad effectum bonorum emf agdemtionis non poſſe, niſi lite conteſtatâ & iIIi condemnatione ſecutâ, exceptis quæ tra- IE duntur in I. ex iudiciorum 20. f. de accu/at. Auniaſt Quibusaddi oportet cauſam violatæ pacis 10 niIE publicx, quæ morte rei, etiam ante litem E/Eς . conteſtatam, non omnimodò extinguitur. oKinnis Gail. de P. P. cap. 20. num. 15. & 17. lib. 1. eGH Lex -Sb. Genme Scgpola libre 5. Qusſtionum. gene Nuulla intelligitur mora ibi fie Gmoret ri, ubi nulla petitio eſt. nſung T TKlegatum purè relictum ſtatim de- ?2 L beatur à tempore mortis teſtatoris I. 1. 8S. in novißimo C. de cad. toll. adeoꝗue aditâà hæ- reditate protinus ſolvendum ſit; tamen hoc ita accipiendum eſt: ſi legatarius petie- 4 0 ,= R 20 4 PaKILECTIONMES AD TITüuTUIM it rit, non autem, ut id hæres etiam offerre te- - . 2 neatur. Ex quo ſequitur, ſi ſine facto hz·- redis id deperierit, legatarii damnum eſſe, Mu non hæredis; ſiquidem per hanc regulam moram non facit, à quo petitum non fuit. Cundt 3 Fac. lI. s ex legati 23. F. de V. O. Idemque eſt, Mendonm,damn etſi factum & culpa hæredis interve- uigiu. nerit, quam tamen non interveniſſe nihil legatarii intereſt l. 26. §. fin. ff. de leg. . Nam jirktin ne ſic quidem moram feciſſe intelligi po- Ilcſh⸗ 4 teſt. Quin etiam ſi petitio præceſſerit, non Anfitumn tamen protinus mora facta cenſeri debet, ſi irpoſttm res petita ſine dolo aut culpâ poſſeſſoris p- mhliu;e rierit. nec enim debet metu hujus periculi lulu me ijus ſuum indefenſum temerè relinquere . ſollunenien F illud ao. in f. pr. f.de hered. petit. Quod etiam ineizheni in ſpecialibus petitionibus obtinere indi- mmmm ſer dem probatur: utita l. 15. S. Fin. F. de R. V. inltßneh. non generaliter, ſed de malæ duntaxat fidei (gulecc⸗ poſſeſſore neceſſaciò ſit accipienda. Ila N enim verba d. I. 40. in bona fidei poſſeſſorib. Caſ- luimnnl us &c. de ſingularum rerum poſſeſſoribu muntme agere ex proximè przcedentibus utique lt E Arc negare nemo poteſt. Vid. l. ſi longis 7. C. de Inmil & execut. rei iud. Pariter ſi petita quidem res nllnſe fuerit, non tamen legitimè, itidem mora um non contrahitur l. ſed ſi 24. l. ſi pupillus 1272 F. de V. O. PBex mune — * kesemanoten⸗ 5„ , 1 1 rahs knlctin 1¹ 10 peckmatent N Meleds M on loterrenle : e 4 5 iſl⸗ . ſſe yrectlei! ucellencen à — 1 5 . 4 ntfte eeie et Ulus tenele lalle A ir Cula „f l.1 4 1 4 , 142 CMN: “ 1nizien , 7 * 4 AUE , 6 (lrer t10ue geinta B —2 8 Cent ne, t 5 , 8 2 DE REC⸗uLISITIuRIS. 20 5 LLex 5S9. Faulus libro/o. Quæſtionum. Quamdiu poſſit valere teſta- mentum, tamdiu legitimus nonad- mittitur. TTInc ſequitur, interim nec repudian- do ſibi præjudicare ab inteſtato hæ- redem futurum, utpote qui necdum acqui- rere poſſit l. nec ĩs 17. S. ſin. f. de acquir. har. Hoc amplius, etſi teſtamentum valere non poſſit, puta mortuo peregrè hærede ſcri- pto, id tamen ignoraverit is, ad quem legi- tima ejus pertinet ſucceſſio, adhuc non ad- mitteretur, per ea quæ notavimus in l. to- P tum 76. ſupra. h. t. Quo tamen caſu hære- dibus ejus ſuccurrendum videtur, acſi trãs- miſiſſet: arg. I. 12. F. de Carb. edict. & fac. tra- dita ſupra in I. nemo plus iuris 54. yerſ. quin eti- am ex ratione. cum major ſit favor legitimi ſucceſſoris, quàm extranei, cujus maximè intuitu illa aditionum ſeru puloſitas, de quâ in d. I. 76. ſupra. h. t. introducta videtur: ut ita in legitimo juſtis decretis res ſit tem- peranda. argum. l. 8y. 28. SIn. h. . 6 *ℳ — — 206 PRALECTIONES AP TITuLuN . Lex. 90. Paulus libro 1. Quæſtionnum. In omnibus quidem, maxims eſt. tamen in jure, æquitatis ſpectanda 1 Oc itidem adverſus ſtricti, quod vo- cant, & ſum mi jutis exactores obſer- vandum eſt: non quod jus ſtrictum æqui- R tati tanquam inter ſe contraria oppona- mus, (quod legum authoritati, quam in KRepubl. ſalvam eſſe ſummè intereſt, pluri- mum derogaret) ſed quòd eidem, ultra quam &quitatis menſura patitur, inbæreri * ac tribui pernicioſum dicamus. Quid enim aliud eſt jus ſtrictum, quàm unus idemque perpetuus juris, uti ſcriptum eſt, tenor, per- pPetua obſervatio; quodque omnia recta & inflexibilia exigit, non habità cujuſcunque, qui quandoq; poteſt inc dere, caſus ratione, 3 contrà hio f. de l. Quã definitioné Scævola cõprobat in l. de acceßionib. ff. de diverſ. & temp. praſcript. æ quum jus eâ conditione deſcri- bens, de quo nihil in perpetuum, nihilge- 4 neraliter definiri poſſit. Hoc ubique ſpe- ctandum eſt, non ſolùm ſi jure deficiamur, l. 2. 9. gquanquam ff. de aqua. pluv. arc. ſed & cum ſcriptum jus in contrarium render⸗ ůäü — 8 — 1. iebtut lereniente pnorult clh Cletencopor N d ſelarf bendrörin (Aubigecut tniuſuſit nenjunsl Ulſanrin Mbinnno telamentn Netentus lbocjuri aig nr konumu fſcheltat Khie anonn neſgzir Ulotta Clnen UWlbn — 4 I DE REGULIS IuRISsS. 209) . vigebitur. Et ideò etſi culpàâ debitoris in- & G terveniente jure perpetuctur obligatio, & mora ſit culpa, tamen eam emendari poſt Gen mi offerendo poſſe Celſus ſcribit in l. ſi ſerrum . HFl. §. ſequlur ff. de V. O. his elegantiſſimis ver- bis additis: in hujuſmodi quæſtionibus, in quibus æ quum bonum verſatur, ſub autho- id ritateiuris ſeientiæ perniciosè errari. Nimia N; auntem juris ſubtilitas in perniciem reverti-· ame tur l. ſancimas C. ad ITrebell. Quamobrem 65 nI Papiniano ſuſtinendum & tuendum eſſe Hoinm teſtamentum viſum eſt, in quo filius eſt rienet Pprzteritus, ſi is judicio defuncti acquieſcat, E; etli hoc juri refragari videatur l. ſi filio 12. f. uutl A de iniuſt. rupt. & . Nec enim oportet te- 1 81 gottiagt Carls Hpelhah. 1 Hunte i ſtantium judicia ob nimiam defrauda ri jſu-. nundes ris ſubtilitatem l. ſi quis haredem C. deinſtit. G d ſubſt. Et licet, per fundum plutium ab uno 7 Veomtats dominorum eundi jure conceſſo, ex quiſito A jure ſervitus conſtitura non ſit quiſſi- D es mum eſt tamen conniventibus cæteris, cõ- nitoeN cedentem prohibere alterum, ne ſervitute um utarur, non poſſe, per . 11. F. de S. R. P. l Cæterum, quæ in contrarium adduci 3 “ ſolet l. proſpexit ff. qui & à quib. manum adeò rniſf non adverſatur præſenti legi, ut eam maxi- , neceto moperé confirmet. Equidem negari non „ ſe 1NO poteſt, leges quaſdam, etiam Imperatorum el, judicio, duras admodum eſſe: qualis illa aulun 49 DNr 1 uit 20 S⁹ PaFLECTIONES APD TITHLIM de prærogativãâ maſculorum circa ſucceſ- ſiones, quam lIuſtinianus ſuſtulit in I. 12. C. de legit. hæred. l. maximum vitium C. de liber. prater. quarum rigorem lenire non cujuſ- vis, ſed Im peratoris eſtl.j. C. de l. Quem- admodum enim æqua interpretatio illis ad- hibeatur, quę propter evidentiam interpre- 1o tationem reſpuunt? Longéè verò aliud eſt, leges generales in certis ſpeciebus, de qui- bus non cogitaſſe legiſlatorem aut verſſi- mile eſt, aut certè probabiliter prætexi po- N teſt, interpretatione juvare: quod dicto lo⸗ co non negavit Ulpianus; ſed eo ipſo, quòd durum judicavit, quod ſuâ naturâ uſque a. deèò durum non eſt, regulam præſcripfit nobis, quemadmodum nonad ſolum teno- rem legis, ſed ad ejuſdem æquitatem ſimul 1I oporteat reſpicere. Eſtque ipſorum juris auctorum diſtinctio inter jus & æquitatem d. l. 1. C. de ll. l. 25. f. eod. I. 16. f. de cond. & de- monſt. l. fi eæ duobus 92. pr. verſ. ſed licet ff. de pecul. l. epiſtola 52. in f. f-. de pact. l. 6. §. 1. ver/ 12 quamyvis fj. de bon. peſſ. Nec Imperatoribus modò, ſed & Iureconſultis videmus fas eſſe benignéè voluntates defunctorum interpre- 3 tari, etiam cõtrà regulas juris civilis I. Scayo- Ala 76. f. ad SC. Trebell. Pac. I. 1. S. qui operas ſj. ad SC. Tertull. l. ſi fundus 16. . ſi pluris f. depi- Kg 13 gnor. Eodem modo reſpondebitur ad. 5 — DI1 ———= entſini⸗f iigniotenlegt ſet, ſedideunn Gentilazai 1 Nalurhi Coren Wilcoi fu ne, quoe (l ſerus. TIee — Numn atar⸗ 1 niun e, 1 Rergteegeiat e⸗ erp kelauolls’ e — m den 11 ae . enen UI ARoe vasai te 1 Ohe ſecheh * 1† ectehne aie elk het⸗ 4 Moten A Wllerreten Ne roli 5 4 . 11 nienei UA Muel ſflle⸗ l lyeun iemmutr! unie⸗ 8ſg ſun Ncehtu⸗ . 9 . . 4 8 — 5. DF REeUIS IuRIS. 209 — expreſim/9. f.. de appellat. quæ judicibus be- nigniorem legis interpretationem non au- fert, ſed id duntaxat, ne expreſſim ac rectz contrà Leges judicetur. Lex 9. Pauulus libre 17. Quæſtionum. Quotiens duplici jure defer- tur alicui ſucceſſio, repudiato no- vojure, quod ante defercur, ſuper- erit vetus. E T non abſurda ſit Accurſii ſententia, 8 præſentem textum ita accipientis, ut ſuxceſſio teſtamentaria, cen jus novum ei quæ inteſtatò defertur, tanquam veteriop- Poſita intelligatur adeoque, qui ex teſta- mento ſibi delatam hæreditatem repudia:- vit, nihilominus ab inteſtato ſuccedere poſſit, ſalvo tamen jure & titulo fj. ſi quis omiſſ cauſ. teſt. ſcilicet, ne quid in fraudem legatorum aut fideicommiſſorum fiat: ta- men rectiùs ad bonorum poleſſtonis, eiq; oppoſitæ civilis ſucceſſionis jura accom- modabitur; ſic ut ſpretâ bonorum poſſeſ- ſione nihilominus civili aditione ſuſcipi & agnoſci hæreditas queat, l. ſuum hæredem C. de iur. delib. ab iis potiſſimum, quibus e A0 1e . . X 6 210 PRELECTIONES AD TITuILuIM adire neceſſe eſt, per I. in ſuis f.. de ſuis & leg. I. un. C. de his qui ante apert. tab. Nec tamen ijdeò nullius eſt effectus aut utilitatis bono- ð 6 venta, ut ſuppleretur vetus jus, ſicut appel- latur in S§. 1. I. de bon. poſſ. l. 6. F. 1. F eod. quod quasdam- erſonas præter X quitatem ne- glexiſſe videbatur: poſt ab iis quoque peti cœpta, quibus eâ non erat opus, cum lu⸗ ervacua non noceant l. 77. C. de teſtam. & juſtè poſſidere videatur, qui prætore au- thore poſſidet. !. iuſtè ff. de aquir. poſ. „ e „ % „ Q&C . „ —RDMW rum poſſeſſionis petitio: primùm ideò in- 4 Ex quo in univerſum id efficitur, ut quoties uni plura competunt, uno remiſl⸗ aliud remanere intelligatur, per not. & a gata Decii hic n. i. Qui nihil obſtat, quo traditur in!. 77. f. de acquir. bar. eum qui le- gitimam hæreditatem repudiat, ſimul eti- am videri eandem ex teſtamento ſibi dela- tam repudiare, id quòd ex præſumtà repu- diantis voluntate accidit : ſimul & ex regu- Ià: actus agentium ſic eſſe interpretandos, ut aliquid operentur, per l. 109. ff. de leg 1. 6 Atqui nihil operari poteſt legitimi juris re- pudiatio, niſi cum delatum jam eſt, ſicut non adipiſci poteſt antea, per ſupra dictᷣ in 1 in totum y6. b. t. Deferri autem ita de- mum intelligitur, ſi teſtamentum deficiat, per l. quamdiu 29. ſupra h. . 4 — uepotelnte uncteſenn nomentoyrel abio ie Wungveſul⸗ (mn boc retba Cnnrnt. Eeddehe llentenn (bener hie IIm, ll ken dlrn ſem acroteb Neeſenlil Imn Morete luigue⸗ i inntta ſültener 1i kenunce anenid Iccircò cum in ejus wtrnne etkütdnn ngteſtu e, u iſſent elg. f leſa SDen PrE RECuIIIS IuRI8S. 211 afaf ejus poteſtate fuerit, vel alterutrum vel u- A N trumque repudiare, idque vel fimul eodem 18 0. Reh . . . . mmiim momento, vel diverſis temporibus, meritò nhé in qubio videbitur id egiiſe potius, ut u- R * trumque jus ſpreverit, quàm ut neutrum; . Ccum hoc verba non patiantur, illud ſenſus A „ . S ven aldlmittat. M ” Sed ne uic longiùs immoremur, il- lud ad extremum ad elegantem illam quæ- engie, ftionem ex hc regulà elici poteſt: Domi- 1 nc num, qui feudum à ſe dependens pignori ſeen. obligari permiſit, non protinus juri ſuo du- unſ⸗ plici, quod habet, renuncjiaſſe videri d ebere; ſun ut rectè ſenſiſſe videtur Afflictus, ab Hart- man. Pfſtore relatus lib. 2. quæſt. 46. num. 12. rn ANe hujus ipſius legis argumento uſus. ſicut ibi- IV i Agem num. z. traditur. Quæ etſi non de ſim- Br Plici & generali, ſed ſpeciali uniustantùm euir/l⸗ partis renunciatione loquatur, nihilomi- lmmnſh nus tamen ad illam quæſtionem pertinet, agtim ſi ratio legis ſpectetur; hæc nimirum, lmd quod renunciatio extendi non debeat eti- 17 menmn am inillis, quæ nexum & cohærentiam ha- I bere videntur, niſi conſequentiæ id efficiat Mei nececſſitasd. . 77. de aquir. bared. Vtrectè e “ In hic Dec. num. 4. tradiderit contrà gl. in I. 1. , 44 e vexrſeſed videndum, ſuper verbo, ſuccet a ſf. de ſuc- u ceſ. edict. fenunciationem ſimplicem non l 1 men eflie propterea & totalem, niſi in juribus, l/ O 2 quæ 212 PaIECIIONES AD TITüuIUMA — 10 quæ eodem tempore competunt. Ex quo obiter illud notari poteſt, filiam, quæ pa- tris ſucceſſioni renunciavit, non ideò à fra- tris, qui patri ſucceſſerat, hæreditate arceri poſſe, cum hæc jura non eodem tempore, ſed ſucceſſivè competant. latè Dec. bic. n. 5. 11 Vide etiam ſupraà in l. 62. h. t. Quæ omnia non eò pertinẽt, ut in propoſitâ quæſtione dominum pignus luere non cogi ſimplici- ter aſſeveremus; ſed eò tãtùm, utne ſemper teneatur luere, ſed quandoq;teneatur, quã- doq; non, pro facti qualitate & emergentia: ſive voluntatis ſit, quæ præ ſumtionib. variè aliter atque aliter adjuvanda & interpre- 12 tanda eſt. Quid enim ſi pro modicâ pe- cunià feudum emtum oppignoratum eſſet numerosâ beatus ſit, ut nullo modo veriſi- mile fuerit, prius domino feudum apertum iri, quàâm debitum ſolveretur. Non ta- men rectè quis dixerit, eo ipſe o quòd præter omnem ſpem fendi commoda ad do- minum redierint, onus quoque, eidem an- nexum ipſius conſenſu, agnoſcere debere. Nec enim ſpectandum hic eſt, quo com- modo dominus afficiatur, ſed in quid ſe ob⸗ ligere ſuo conſenſu probabiliter voluen a lud e untekanent Mdenng uth iſ e Wertelame ſſhinſa . Kepe⸗e di lib thrlation 4 cum tota hæc quæſtio non juris, ſed facti Mere, qu llor tene⸗ ha kenin erl ejus vaſalli, qui aut ipſe juvenis, aut prole Gunn ob Gmmtam unsbele D Wn. N PE REeuIIS Tun 1s. 213 —— dand k IIIud denique notandum, omiſfio- 13 n e nem teſtamenti juri legitimo locurm facere tumdes hactenus, ut ſi quid in fraudem SCti, ſi quis lerluum omiſ. & -. factum fuerit, eo loco habeatur, nedenee acſi ex teſtamento adita eſſet hæreditas t. t, n lubeln 16 6 lu emiſ. cauß teſt. ult En ł ⸗ Lex 92. . Si librarius in tranſcribendis chhtten ſtipulationis verbis erraſſet, nihil Ae Kertet u nocere, quò minus & reus & fide- 60 s, 5 mei juſtor teneatur. V . mnl⸗ 5 Nſtrumentorum quidem, àpublicis prę- x Nümn ſertim perſonis contectorum, itemque Niinn m actorum publicorum magna eſt authori- D tas: tanta tamen non eſt, ut veritate ſit po- h rior, adeoque liquidam contrarii probatio- Dn nem excludere non debet . optimam C. de gen. N contrah. ſtiul. lI. cum precibus C. de probat. Vn- 2 hogi⸗ de ad traditionem com belli non boteſt, qui H 1 õ quid donaſſe, donationivé cenſiſſe in in- —DS ſtrumento proponitur l. nec ignorans 10. C. de Gulen⸗ donat. Huncque ſenſum eſſe h. ilicitas S. ve 2 krie, ritas ſ. de of. præſ. dubitari non poteſt: atq: inge, in eodem textu rectiùs legi geſtorum, id eſt, ile, 6 actorum pPublicorum, ut a pud alios quoque — 3 au- aTA PRFLIECTIONES AD T IruruH LT— authores uſurpatum extat, quàm geſtarum, 2– õ id ev ncit, qued verbum, vitiatur, alioquin abſolutè, præter rectã ſermonis rationem, eò loco poſitum dicendum eſſet. Doctiſſi- 4 mé Faber hie n. 3. Ita veritati non poſſunt præjudicium afferre errores eorum, qui do- ſideria, id eſt preces conſcribunt l.2. C. deer- yor. advoc. & ſtatus liberorum, ob tenorem S=S“ inſtrementi malé concepti, non læditnr 5 l. Imperator ff. de ftat. hom. Sic qui per erro- rem vel in minore vel in majore parte hæres ſcriptus eſt, eam nihilominus obti- nebit, quæ voluntati teſtatoris conveniens eſt: l. quoties g. S. ſed ſi non in corpore 2. cum 8. ſeq. f. de hær. inſt. quonism in teſtamentis, cum perperam fſcriptunm eſt, interpretatio fieri deber ſecundum id, quod credibile eſt cogitatum l. cum in teſtamento 24. f. de reb. dub. Adde l. errore 9. l. ambiguitates 24. C. de 6 teſtam. Idedque etſi librarius in tranſcri- bendis ſtipulationis verbis erraverit, puta, ſi ſponſionem interrogationi poſtpoſuerit, mihil hoc actori nocet, quò minus reus ipſi & fidejuſſor teneatur arg. I. sræpoſteri 25. C. 7 de teſtam. Apparet autem ex mentione li- brarii & tranſeriptionis, de editione inſtru- mentorum, quæ pariter cum libello tene- 2 tur actor edere reo, hac lege agi. Ilud no- tandum eſt: inſtrumento ſtari, etſi error DI — Ult,Lunisli luunmtlit ettlurtlone⸗ en norett ittomentun; lfigfe in Ce reſen ſpepondum. Gleutleten Dence Elr exidendi Uenutrum nlectione e end udie UArnurcitni⸗ terſgniten mtechone i Mralrmm latid ipl. llmpeſir lutne knelr fan R Uonpork D Iuunun DE REGUIIS IuarS. 215 gin in inſit, dum is liquidò non probatur; gl. in 4d. furis k. cum precibus C. de probat. vel niſi ſuſpicio, rai=e exraſurâ fortè aliavé cauſsà ſuborta: judi- mc ds cem moveat ad præſumtionem adverſus inſtrumentum Br. in! 1. C. de iureiur. Porrò 92 nenné ad lI. ſi alii 19. f. de uſufr. leg. & I. fin. C. arbitr. Ghms tut. quæ præſenti regulæ obiici ſolent, ſu- n Amm Pri reſponſum eſt in I. in teſtamentis 14. n. 7. Hi, Ol, ea qug rard 64. h. 1. “ KS Denique quod à Br. & interpretibus 11 1in mier hic ex idenditatis ratione de notario quæri olet, utrum is errorem à ſe in inſtrumenti confectione commiſſam corrigere poſſit. an verò judicis authoritas & partium re- quiratur citatio? illud im ſummã ſic ſe ha- bet: ſi quidem error ſit ejuſmodi, ut ejus correctione jus partium nihil lædatur, ut puta ſi Grammaticus error irrepſerit, pro-: α cul dubio ipſemet non ex pectatâ judicis nd 8 juſſione poſſit; ſin partium interſit, utique un inſciis & invitis ipſis innovari nihil debeeat. e Lateé Br. Dec. & k Cagnol. bic Fac. 1. actorum ff. iahe ge ze iudic. Iudex verò indiſtinct& ſenten- 12 „tieam, à ſe prolatam definitive, emendare A non poteſt, utpote ſemel functus officio en ſuo l. iudeæ poſteaquam 1 4 4 7 niſhi girot ſ UIuocA arrane Narene ( rdonreon ., 4 46 am! eſfae 6 2 Kllalh . 14 „ ſe e ye , le „Ad ,A etgi N OJ Lex . 63 V oKui, . S . 7 „ . ,. 4 . O — 4 216 PRATRCTTOMES AD rMunu M Lex. 92¾. Matcianus libro 1. Fideicommiſſerum. fhinn Filiusfamilias neque retinere, u neque recuperare, neque adipiſei fünlp Poſſeſſionem rei peculiaris videtur. ILre, X hoc ſequitur, fil liumfamiliss, etſi Ilenr E corporaliter rem teneat ac poſſideat, inlitutio nulla tamen poſſeſſionis ju dabere Aumzuuc Vnde nec uſucapere boreſt pſe, ſed ilbenaiz Pater in perſonâ filii: l aehutrtie f. de . br acquir. ver. dom. nec ullam ejus poſſeſſio nis Ianaial aut rei nomine actionem, nec interdiéum Nd. Eia adipiſcendæ „retinendæ vel recuperandæ iumen rectè intendit; nec ſervitutem rei à ſe ac-— Thtenonmo quiſitæ i imponere, nec eam donare, aut a- umnliet 2 liàs alienate, invito patre, poteſt. Quæ inihe omnia hodiè nö alibi, quâm i in profectitiis peculiis; non item in adventitiis, lI. cum oper- wlen tet C. de bon. quæ lib. multò minus caſtrenſi- mufen bus obtinent, in quibus patrisfam. loco ha- tend laten wor betur filius; aut iis, quæ al às acquiſitionem u parris eſtugiunt; Auth. excipitur, cum duab. akie⸗ ſeqq. C. d. t. quæ tamen quoad alia, putado- nationem prohibitam &c. quaſi 1 caſtrenſis fin peculii loco haberi non debere gen verius eſt. totialn Lex 94. ümn pr REGuIIS IuRIs. 217 Vlpianus lihro 2. Fideicommijorum. heſtn Non ſolent, quæ abundannntt. Declle ad⸗ .„ . ee vitiare ſcripturas. H Oc eſt, quod aliàs dici ſolet, uti- 1 Bümme LIIe non vitiari per inutile. nde he- n redis inſtitutio non infirmatur ex eo, quòêd lons ⸗ Qà tempus facta ſit l. heæreditas f. de har inſtit. nec libertatis datio l. ideoque f. de manum. te- An ſtam. Quibus conſentaneum eſt, quod ²⁹ nEK eleganter traditur in I. mulier 22. pr. f. ad C. ene Trebell. Ei cui fideicommiſſum relictum le eſt, ſi morte patris ſui juris effectus eſſet, et- nimm ſihoc non morte patris, ſed emancipatio- aAHG ne contigiſſet, adhuc tamen fideicommiſ- ed ſum deberi; eò quod teſtator non condi- Grus tionem mortis mentione facere voluiſſe DU TH intelligatur, ſed quod non credebatur fuiſſe . rH emancipaturus pater: quo fit, ut, etſi ante ti patrem deceſſerit emancipatus, fideicom- , u miſſum ad hæredes tranſmittat, utpote amimsg cujus dies jam ceſſerit l. 15. lI. 21. ff-. quand. dies e leg. (Ain imô plerumque ſtatim etiam 3 0020 Al . . . eAℳ N2 peti poterit, non expectato mortis paternæ uhii ceventu, ſi aliqua pietatis conjectura peti- tioni adminiculetur d. I. i mulier. ſtalega- HW 05Q3 to — 218 PRXLFCTIONES AD TITULuIM — —,— to dato, ſi Seius hę res erit, nulla ſubeſt con- ditio, ſed dies nihilominus cedit à morte te- ſtatoris; quia idem fuiſſet, etſi illa verba, ſi heæreserit, adjecta non eſſent ! aliquando 107. ff. de cond. & demionſt. l. ſi lies in f. f. quand. dies leg. Idem eſt in im poſſibilibus, aut quæ à magiſtratu remittuntur, conditionibus. non enim vitiant legata, ſed pro non ſcri- ptis h abentur l. 3. ff. de cond. & demonſt. quã- vis in ſtipulatio nibus ſecus ſit S. ſ impeſßibilis I. de inutil. ſtipul. Ideò nimirum, quia in his de obligatione agitur, ad quam non debe- mus proclives eſſe, nec interpretatione eam juvare, ſed potius ei contrariam libera- tionem: Legatum autem, tanquam bene- ficium, favorabile eſt, & conſervationem meretur. Lex. 9. lpianus libro b. F ideicommiſſoram. Nemo dubitat, ſolvendo vide- ri eum, qui defenditur. — C Autio, quæ legatorum aut fideicom- miſſorum ſervandorum grati inter- poni ſolet, ideò interponitur, ut tutiore loco res legatarii ſit, ne veniente die legati, conditionevé exiſtente, hæres ob inopiam- ſolvere non poſſit. Quà causàâ deficiente æquum DI guum lugue (eelt, gothl yeteteneitut un nguſei tletulni orernetenor lcunglehe ennlineene Immm. (r ommturd) he⸗ ſiſfeinz eaiinee ige tin eken E 1 4 ticebet her ſeheminzent llecenſergr. AD EIN . —,— i nuhiodete scedkinae⸗ . iſte a et eintunen — 14 , ollbüdagr . 8e dur,Mun t, on 4 e —RL”ðl 4 & 1 DE RCuIIS IuRTISs. 219 E de eſt, quod fiſcus nunquam ex hâc causàâ cavere teneatur l. 1. §. ſi ad fiſcum ff. ut leg. nom. car. quia ſcilicet ſemper ſolvendo eſſe intelligitur l. 2. in f. f. de fund. dot. Pari ra- tione cavere non tenetur, qui paratus eſt judicium ſuſcipere, & in continenti doce- re, nullum legato vel fideicommiſſo locum futurum. Cur enim ſupervacuâcautione oneretur ? I. hac ſtipulatio S. ult. ff. legat nom. l. 1. in f. f. ut in poſſ. legat. Vel ſi alius hære dem idoneè, id eſt, in ſolidum, bonique viri arbitratu defenſurus eſt: quo caſu utique olens do eſſe cenſetur, quæ emtorem reperit l. 3. Ff. ad L. Falcid. Ex quo Bart. infert in I. item liberatur S. ſi paratus num. 3. ff. quib. mod. pign. vel hyp. ſolv. quod ex ſtatuto, quo cavetur, ut qui certam pœnam pecuniariam ſolvere non poſſit pro maleficio, ſuper quo accuſa- tur, corporali animadverſione, puta mem- bri mutilatione, puniatur; ex eo, inquam, ſtatuto corporaliter coërceri non debeat, qui fidejuſſorem ejus pecuniæ nomine da- æquum utique eſt remitti cautionem. In- videri debet hæres ſolvendo eſſe, qui de- muß fenſorem invenit: ſicut hæreditas ſolven- 1 turus eſt, cum videatur ſolvendo eſſe, qui defenſorem habet. Fidejuſſorem autem deenſoris loco eſſe palàm eſt. Denique defenſor, qui in partem duntaxat defenſu- 6 220 PRLECTIONES AD rITüLuM ————————— — — M rus eſt, non poteſt idoneus videri :. 1 ſlnendo F. de v. S. ne dominus pro undâ duplices litis moleſtias ſubire cogatur l. itague 1. de funi Lex 96. Macianus libro 12. rideicommiſſmun. In ambiguis orationibus ma- ximè ſententia ſpectanda eſt cjus, gqui eas protuliſſet. 10 Enſuseſt: legem, ſcripturam, ſermo⸗ nem ambiguum nõ cujuſvis propoſito ſervire, non ad cujuſvis privati opinionem accommodari debere: ſed conditionem, cauſas impulſivas, intentionem denique ejus, qui eum protulit, ſpectarioportere. Nullius enim hkoc caſu præ judicium aut de- ceptio verlatur. Porrèò in contractu am- biguis verbis inito ſecus efſe, ſuprà oſten- ſum fuit in l. 67. b. t. ne ſit in calumnios? contrahentium poteſtate, ſeſe mutuèò ſer- monis am biguitate, quæ conſenſai contra- ria eſt, decipere. Nihil autem huc perti- net l. 1. C. de A. juris interpretationem ſoli Principi tribuens. Agitur enim ibi non de i interpretatione ſermonis am bigui „ſed de rigoris mitigatione. Sanè legis undi- P ſunlecilie gin il lettio eibipenin l eete Eiinien laſola tukert,4 nnr lucede teln Untianliere nihenng l imilantel kne Chorumn leſe Ulben s un oMirte In. N deotin 1 guogne lel 2 “ dunn pIEE RHECHIIS Iun 1s. 22 2 Geril e. — 3 — 2 . ; . — z 1 eusnieil e quaque dubiæ & inexplicabilis non aliun- 4 net de, quâm à legiſlatore, petenda eſt inter- rlimft⸗ pretatio: reliqua judicibus, juriſque inter- pretibus permittuntur. Panorm. in c. I. de iur. pLcalum. Dec. bic num. 1. aumneon Hermogenianus libro 3. Iuris epitomarum. eGnncdeo .. Ea ſola deportationis ſenten- tia aufert, quæ ad fiſcum perve- m niunt. Snnans Erveniunt autem ea ſola, quæ propria E. Aande ipſius deportati fuerunt, non bona u- xoris, l. 2. C. ne axer prs mar. non dos da- mnatàâ muliere, (nam viro damnato dubium — a tentonen E en „ Ron. , 4 um non eſt, quin protinus ad mulierem redeat) anomt 1. 3.l. 5. F. de bon. damnat. non ea, quæ reſti- 8 ſe tutioni ſunt obnoxia l. ex facto 17. J. eæ fado 3 ds 5. F. ad §”C. Trebell. Illud notandum, hodiè 2 Qdarnnatorum bonaad fiſcum non pertine- bec⸗ re, ſed liberis, parentibuſvé eorum ad ter- tium uſque gradum incluſivè, relinqui: ſo- ne 10 Majeſtatis excepto crimine Nor. 134. ap⸗ iin. Sed hoc quæritur: an hodiè valeat ſen 3 in tentia, præter capitis pœnam, bonorum quoque publicationem expreſe infligens? H Quod etſi verba ratioque a. cap. ſin. vix ad- õl S 222 PRELECTIONES AD TI TuruIM 7 911 mrrr. mittere videâ ur, tamen uſi u receptũ eſt, ue (huteeich ejusmodi ſententia valeat, ſi ſuper eo crimi- wguit ltut dlo ne lata ſit, quæ confiſcationem bonorum ſ ſpaln . antiquo jure tacitè inferret: ſin minus, non Pel Cnti aliter valeat, quàm ſi à ſummo Magiſtraru, qui legis condendæ poteſtatem habeat, la- . ta fuerit. Ita Clar. lib. 5. ſent. quæſt. 75. n. j. Porrèò in quæſtione, quæ nam damna- ti bona fiſco vindicari poſſint, hanc tradunt ie regulam: Quæ tranſeunt ad hæredes ex- trancos, eadem & confiſcari poſſe. Quo 5 fit, ut nec feudalia, nec Emphyteutica bo- na comprehendantur, ut quæ fuâ naturàad udi. extraneos tranſire nequeunt; Clar. lib. 4. ſent. cap. 29. nec ea, quæ extra familiam te- ſtatoris alienari prohibita ſunt, ut quæ taci tum fideicommiſſum inducant: hocque communius traditum eſt & quitatiꝗque ma- gis conſentaneum, etſi nonnulli diſſen- ⁶ tiant. Pariter nec Riotam. damnato, bo- isque fiſco addictis, peculium ejus vel Prte profectitium vel adventitum vindicari po- „n Nyngien inetio ven s n h fartese Unut, it⸗ nglcn Wnnnel ionn äer keinihld terit; ſed patri relinquendum eſt: utpote de “ quo nec teſtari filiusfamilias, nec donatio- ae „ nes facere boteſt. Hocamplius, ne caſtren- lun ſe quidem in eâ causàâ eſt, ut fiſco vindicari Rin debeat, etſi neutrâ dictarum regularum „* comprehendatur. Fac. l. 3. C. de bon. praſer. “r Clar. u. uaſt. 75. num. 13. Qui⸗ conſequene elt, Calla n Bum. DE REG⸗uLIS IuRIS. 222z« eſt, ut nec id, cujus uſusfructus patri non 23 rſlinetn acquiritur, fiſco cedat. Sed hæc & alia mul- anain ta ſpecialia diligentiſſime diſtinguendo ſer perſequitur Ant. Peregr. de jure fiſci lib. .. tit. i. t. e Hermogenianus libro g. Iuris Epitomarum. n Quoties in utriuſque causà lu- cri ratio vertitur, præferendus eſt, cujus in lücrum cauſa tempore garum præcedit. me 9 „ .⸗„ dnemn E⸗ Vm res eadem duobus ſeparatim le- I zem (gatur, ita ut conſtet, teſtatorem u- iuſurft trumq; ſolidum voluiſſe accipere, dubium en quidem non eſt, alteri rem, alteri æ ſtima- SS tionem deberi: ſed cum eadem utriuſque umi lucri ratio ſit, potior debet ejus eſſe cauſsa, nm qui tempore prior eſt, id eſt, qui litem prior prllune eſt conteſtatus, per teæt hie & l. ſi prutibus 33. umiu H. de leg. 7. ſcilicet, ut ejus ſit electio, utrum Wumcé rem, an æzſtimationem malit. Illud 2 se comprimis notandum, quod ad hanc regu- zonises lam ſumméè pertinet, quoque reſpex ſſe W in MMon⸗ præſentis legis authorem inſcriptionum run ſimilitudo cum l. 17. ff. ut in poſſ. legat. con- “’J”JM CK“ jecturam facit: Si creditores hzredis eæ- is cauſſa judicati in univerſorum bonorum i pfſius, 8 . PaR IECT IONES AP rirütuIE 224 ĩpfſius, ad adeoque et etiam bæteditariorum poſ- ſeſſionem miſſi fuerint, potiores eos eſſe le⸗ gatariis, qui legatorum ſervandorum cau- sà eandem poſſeſſionem poſtea fuerint ade- ptil. 5. 8. poſtquam ff. ut in poſ. leg. niſi quoad ipſius rei legatæ poſſeſſionem, in quà lega- tarius non jure pignoris, ſed jure proprie- tatis potior eſſe contendit l. Kideicom- miſſum/1. S. n. eod. tit. Illud tamen prius quãtũ ad legatarios attinet, hodiè antiqua. tum eſt, cum tacitam hypothecam nunc ha- beant, ſecus atque olim l. 1. C. commun. de legat. adeoque indiſtinctè chirograph arüs rconcrar præferantur: l. eos C. qui potior. Inaliis au- tem creditoribus, in quibus nihil innova- tum eſt, notatu Perquam dignum eſt. Lex 99. penuleius libro 12. Stiyulationum. Non poteſt improbus videri, qui ignorat, quantum ſolvere de- beat. D E hoc ſupra actum eſtin . .uiſnetz 4. t. CQCui illud notabiliter addi poteſt: Etſi uſuræ & fructus legatorum & fidei- commiſſorum ex die litis conteſtatæ regu⸗ lariter, quaſi morà Hact, deberi incipiam i 11. 5 nnnene rn Mtonencitu femurekee kuoretcenede anerteng l ſetener ircn H alirin . Cai Ouni⸗ Rhoe 4 ſ tutur kiit die n unoct denn Cu Dn Unren fon Mnun DDrE REGHLISII A1s. 22 tlnin Fn. C. de uſur. legat. tamen ſi hæres ideò ſo- witnet lutionem diſtulerit, quòd Falcidiam inter- 2 lmm Venturam eſſe crederet, nec ſibi de ſi uper- laitt- Hluo reddendo caveretur, uſuras & fruétus Ai: non ex tempore litis conteſtatæ . ſed ex die renirce ſententiæ computari æ quiſſ mum eſt; uti- Kleg due cum antea nofaverit, quantum dehe- e,in Gaius libro 7. Regulaxvum. nLen. Omnia, quæ jure contrahun- GH tur, contrario jure bereunt. ims l i D E hoc ſatis dictum eſt ſupra in l. nibii nammt tam narurale 3. H. t. “ ain. Paulus libro Rngulari de cognitionibus. u cit mentionem, & qui ſexageſimo & primo die venerit, audiendus eſt: ita cnim & Imperator Antoninus cum Divo patre ſuo reſcripſit. OO Grobs A. . bi lex duorum menſium fa- , Ariis ex cauſis variè ſolent tempora ynumerari. In uſucapionibus nonà W ℳ 22 6 PA AI ECTIONES AD TITuLu — momento ad momentum, ſed à die ad diem computari ſufficit. l.6. f. de uſucap. In re- ſtitutione minorum is quoque minor in- telligitur, qui poſtremum 2f. anni mo- mentum nondumattigit, etſi diem attige- 3 rit l. 3. S. minorem ff. de minor. Iterum ad te- ſtamenti factionem ultimum diem puber- tatis attigiſſe oportet, non etiam complêſſe l. 5. f. qui teſt. fac. poſ. Quin etiam, ſi favor aliquis ſingularis ſubſit, non ultimi anni poſtremum diem, ſed vel primum attigiſſe ſufficit; ut in eo, cui à patre fideicommiſſum relictum eſt, cum ad viceſimum annum perveniſſet l. filium 74. §. 7. f. ad 5C. Trebell. vel qui ad honores publicos eligitur: I. d Rempub. 9. F. de muner. & bon. etſi alioquin ingreſſum eſſe poſtremum annum plerum.- 4 5 Ejuſdem igitur favoris conſideratione di- cemus, qui &1. die docet, fiſcum ſibi debere, compenſatione uti poſſe l. aufertur 46. f. de jure fiſci. Et 6I. die redhibitoriam inſtitui de adil. edid.. Totidemꝗque dies domino da- bimus, ut emphyteuta priùs rem extraneo vendere nequeat. I. . C. de jur emphyt. Plu- G ra alia coarcervavit Cuiac. de diverſ. preſcript. cap. 1. etſi putet 61. diem duos menſes non MXN que non ſufficiat, etiam in fideicommiſſi cauſsâ l. non putabam 45.f de cond. & demonſt. poſſe conſequens eſt, arg. l. ꝗ venditor 25. F. Il D ——— Cultituere, de ſenn alernirne urtle lenili, urtol nnen,194 minannob Koltoit von Uechontbo⸗ tge mnllet Ientores,u lhe Crputn = t. Po aſe — DE REGuIIS IuRIS. 227 IIIe n ſlicelt conſtituere. Sed certum eſt Iulium Cæſa- fucg rem alternis menſibus 30. & 31. dies aſſwi- m Snayiſſe, à Martio nempè initio faco. Vn- Mun ,i qe accidit, ut ſoli Februario, ultimo nimi- ealint rum menſi, 28 duntaxat veniant, præter- hun ln quam in anno biſextili. Poſtea autem ſub kimmn in⸗ Auguſto id nonnihil mutatum eſt, factis wreine trajectionibus. Interim apparet ex häc Qintn lege, manſiſſe tamen hoc apud poſteriores Guh Imperatores, ut & t. dies pro duobus men- nelyont ſibus computarentur. urehceeen Himing: 1 M e. bleen MWyianus libro 1. ad Ediltum. 6 Qui vetante Prætore fecit, hic mmm adverſus edictum feciſie proprie intimn dicitur. . cen Ald₰de infra I. qui non facit 121. h. t. i⸗ Fjus eſt actionem denegare, . qui poſſit & dare. 4 Nuelet⸗ N On tamen inde colligi oportet, eo- apim⸗ A dem arb itri0 adimi rem poſſe, quo * Czr data eſt?: v. g. jurisdictionem l. ſolent F. 1. F. de A J. broτ. Procurationé i. cum mulris ſeqq F. 4 lss de procurat. Præterquam enim quod con- 2¾ — SůZ 228 PRXIECTIONES ADTITuILUIM — — nem ademtio habet, turpiuſque eiicirur, quàm non admittitur hoſpes; illud etiamin 4 I. ſolent. peculiare accedit, quod legatus Proconfulis jurisdictionem ſuam non omnimodò ab ipſo Proconſule, ſed partim à Senatu aut Principe habet, ut mirum non ſt, non licere Proconſuli abſolutè nudeq; arbitrio datam legato jurisdictionem adi. mere. Leyx. T7o2. Paulus libro 1. ad Edictum. tumeliam aliquam & exiſtimationis læſio- — Nemo de domo ſui extrahi dedert. D Omus accipienda videtur, non utique jure proprietatis, ſed ſimpliciter do- micilium: ut in eâ quæſtione, quà injuria- — rum tenetur, qui domum alterius invito eo fuerit ingreſſus l leæ Cornelia §. domum ſ. de injur. Quod tamen in criminalib. cauſſis non obtinere palam eſt, quibus nec tem- plorum reverentia, nec ſtatuarum Prin- cipis patrocinari de- bent. l! e . Hin ncr Cm mi rtyopend N WMan Ucicien, ltbern lol. keler no IIIum ſlgſinnt, Prſetori Peſrläleere⸗ Aungr dade i Med Lex ern ob⸗ DI iltimatoatr. ℳ * uhirlrenn ſe lun 8 wolt ſen in DE REGuITS Tun r8. 229 TLox 104. yianus libro 2. 4 Edictum. Si in duabus actionibus alibi ſumma major, alibi infamia eſt, Præponcnda eſt cauſſa exiſtimatio- nis. Vbi autem æquiparantur fa- moſajudicia, etſi ſummam impa- rem habeat, bro paribus accipienda ſunt. H SÆc lex non npertinet ad ordincm ſ. 1 lutarum pecuniarum, de quo in l. ſ quid ex famosaâ . & l. cum. ex pluribus 97. ff. de ſolut. ſed ad ordinem agendarum cauſaram. Major ſcilicet cauſa minori præferenda eſt: 2 & major habetur caula exiſtimationis, quàm cauſa pecuniaria, cujuſcunque quan- titatis. arg. l. fin. C. de ord. judic. Lex 10,. Paulus libro 1. ad dictum. Vbicunque cauſe cognitio eſt, ibi Prætor de eſideratur. H Oc non ita accipi oportet, acſi caufſas 1 tesgnoſeere extra Prætorem nemo Pp 3 koci 2 3 0 Pa AIECTIONES AD TITUIIUIM dr poſſit; cum poſſint & pedanei ludices, & magiſtratus quilibet. Sed hoc vult: in qui- brulſcunque negotiis nil, niſi præviâ cauflle? M cognitione, decerni ſtatuive debet, cuma-. , liaàs actus irritus ac ipſo jure nullus ſit futu- Uie rus, in is Prætorem, hoc eſt, majorem Ma- hangl giſtratum, non autem quemlibet, interve- Iin nire officiumque ſuum accommodare de- rblzel t 2² bere,. Ex quo ſequitur, cum de futurisali- litenn mentis tran ſactio cauſſæ co gnitionem po- ümmn . ſtulet, I. 6. f. de tranſact. apud arbitrum com- ei⸗ promiſſarium, aut quemlibet minorem ju- H dicem cauſsâà ex partium conſenſu cognitàâ lker nihilalimentario præjudicari d. ,8 ibi, Pre- in ge tor intervenire. Vti nec de in integrum re. Anihet 3 ſtitutione cognitio (nam & hæc fieri, niſi Ei cau ſsà cognitâ, non poreſt l. 3. f. de in integ. Kn reſtit.) apud arbitrum fieri poteſt: fn. c. ubi & ap ud quem in integr. reſt. etſi apud quoſ. iee vis inferiores judices, modò jurisdictionem babeart, hodiè ex Juſtiniani conſtitutione lunn 4 Pollitg.4 ſn. Quo-l & ad pleraſque omnes RKr alias cauſſas, ut miſſiones in poſſeſſionem “ rei ſervandæ causâ &c. hodiernus uſus “ tranſtulit, ut de his municipales quoque jaul magiſtratus cognoſcant, etſi olim ſe- “ cus fuerit. lI. ea quæ f. d ln 4 municiß. Mu 1er uun Dr kkcurIs IuRIs. 231 lnüieii FPriaulus libro 2. ad Edictum. oeihmrdr ſnn L lbertas alia rerum eſt, ut ædium, fun- x dtenldaue /dorum: alia perſonarum. IIla æſti- ee mabilis eſt, ut in ſpecie l. cum filius 76. F. de ee leg. 2. hæc non item. Quo fit, ut qui alie- 3 u num ſervum promiſit, ſi dominus eum ju-· u ſto pretio vendere nollet, æſtimationem benun ejus præſtare teneatur: ſi is ante moram nH promiſſoris liber factus ſit, non teneatur I. deiH „1. f. de V. O. eò quod libertas hominis omni elen ſtimatione ſit major. I. liber homo ff. de . O. S=£ I. . 4 ee goſioſe le DRIml o⸗ 6 ° * . .* 1 nthe Quiratione illud quoque traditum eſt, le- 3 α gatarium rogatum liberos ſuos emanci pa- pi re, non cogi id facere, nec ideò legatum a- ℳelm mittere, quòd voluntati defuncti non pa- Nojicsn reat, quaſi nimium gravatus; cum, ſicut ĩpſa n libertas, ita conceſſio ejus nummario pre- eiſe tio æſtimari non poſſit l. filiusfam. 112. 5. ſed 8ir M liberos ff. de leg. /. fac. l. alieno 31. §. Kin. f. de len fideicommiſ libert. niſi häc contemplatione iest legatum relictum eſſet, ut liberos emanci- paret, ac velut ſub conditione l. ſi cui lega- f/ tum 92. ff. de condit. & demonſt. Hinc & li. 4 bertates, reſciſſo pro parte per querelam 4 inof- . —“”” = 4 232 PRLECIIONES AD TITrILIIMK —————EE inofficioſi teſtamento, in ſolidum compe- tunt: quia ſcilicet, ut totius, ita & partis æ- legata, ut & ſervitutes pro parte pra ſten- y tur d. l. dum filius 76. f. de leg. 2. Denique hinc eſt, quòd corpus liberi hominis æſti-. mationem non recipit, atque adeò dolor aut cicatricum deformitas æſtimari non po⸗ 6 teſt l. 3. ff. ſi quadr. paup. fec. Quod hodie in nobiliortbus corpore vulneratis & muti- latis obſervari ſolet: aliter atque in artifici.· maenon 4 ulodenn eEenmeren bus, aut aliàs humilis conditionis homini- bus, in quibus o pificii deteriorati ex mem- 2 pri læſione ratio habetur. Fli enim apud Romanos plerumque ſervilis crant condi- „ tionis. Lex. og Gaius libro. i. ad Edictum provinciale. Cum ſervis nulla actio eſt. Viusratio dependet ex I. 22. ſupta. h. Lt:. ubi vide. M Lae Jos. M Paulus libro 4. ad Edidum. Ferè in omnibus pœnalibus ju- diciis & ærati, & imprudentiæ ſuc- Quod curritux. 1 ſtimatio iniri non poteſt l. pater 6 f-. de dot. collat. l. judicatæ f. de except. rei judic. etſi alia den — Voder⸗ ſejuli enmpelnm ſtulzlaf indeneln. Nelponttat ſennin el ſenturminor enn ſailice eumexite lle) auri (Cntetoeg⸗ br erer lulchcie finogn uut ienin Ml lſina iimnali Impncen un Chrend l— n DE RFGuILIS TuRIsSs. 232 Plinmn Uod eodem libro traditum eſt, pœna- I ne . „ „ 44 . wiuln le judicium dari in eos, qui in jus voca⸗- l)un ,fil verint perſonas, ſine veniâ vocari prohibi- tas. 2. l. 2. f. de in ius voc. idꝗue ſine omni di. M HE. ſtinctione l. 1u. eod. id tamen eàmoderatio- . N ne oport et accipi, ut ætati venia detur. Et- 2 benum ſi enim in delictis ætatis ſi uffragio non ju- e ventur minores, l. 7. & 2.C. ſi adyerſ. del. ha- ehnin tenus ſcilicet, ut ſemper & omnimodò * ponam evitent, quamvis mitis puniri ſo- Humi leant: I. auxilium 37. §. in delictis f. de minor. ſi eraen tamen id non ex animo, ſed ex cul pâ, ut Se- diin „ verus Imperatorloquitur, venit, excuſatio- eimim nem meretur Cumiigitur& ætati & impru- 32 Heim dentix hoc & ſimilibus caſibus ſuccurri deo- nims beat, per text. bic iunct. lI. 11. F. de in ius vo.— nulla ſufficiens ratio apparet, cur non ruſti- , Litati quoque parci quandoque debeat, ſi- cwlut aliàs parcitur? l. ii quis id f. de iuriſdict. l. 2. F. ſi quis in ius voc. &c. quod tamen purè Not negatur in I. 2. C. de in ius voc. Cæterùm non 4 alA 6 eſt exiſtimandum, Gordianum omninò ve- nieam ruſticitati negare, quæ plerumq; cum imprudentiâ conjuncta ſolet eſſe; ſed tun . demum, quando præter ruſticitatem nihil idin. obtendi poteſt, quæ naturalem rationem AlO non excludit. Fac. I. 1. C. de in- went ſfterd. matr. p a⸗ 5 Leg 2 —— 234 PRELECTTONES AP rITuTuN — – Faulas libro 5. 44 Edidum. Ny Lex 109. — Nullum crimen patituris, qui non prohibet, cum Prohibere non poteſt. . D E hâ⅛c regul ſatis didum eſt kſpni in l. culpa caret 50. h. x. Lex 110. Paulus libro 6. 4 un: In co „quod plus ſit, ſemper ineſt & minus. EPrætoriis cantionibus juditio ſi ſiſti 1 D & judicatum ſolvi, atque adeò de to- tà in jus vocandi materiâ àpræſentem regu- lam pronunciatam eſſe unà cum duabus prioribus ex inſcriptionum ſimilitudine eſt 2 probabile. Plus eſſe ſatisdationem, quæ fidejuſſoribus datis fieri debet, quàm nu- dam vel etiam juratam repromiſſi onem, nemo am bigit, per. Prator. 26. S. hoc autem. 3 F. de oper. novi nunc. l. j. f de Prator ſtip. Quod ſi is, qui in jus vocatus nudà cautione de- fungi potuit, utpote immobilium rerum poſſeſſor,. ſciendum F. qui ſasnd. cog. ſancde⸗ erit, her Eelllualt,3 Mmnenon ut Dl ——— Alerit, Mn „: Mulcernen Keeubtin Niplm eo Huckenenr ihoben alettir erlelt ufu imſis Cupromt — alin 6 ſ cnit. Ulr iäner Uircedn umuh luteit Gentun Cunri ſemoe ni.nn ſtenge nene fui ere in gun o pDE REGzuLIS IuRIS. 23 5½ G. erit, palàm eſt adverſus jus nihil feciſſe, mulctarivé ideò non poſſe, cum plus etiam lüͤm. fec erit, quàm teneretur. Pariterque viam . ſtipulatus eo loci, quo propter anguſtiam e via eſſe nequit, non ideò vel itinere actuve Nrondn uti prohiberi poterit, quaſi non iter aut a- Gtus, ſed via promiſſa ſit; cum utique in vi4, HAndn Juæ plus eſt, iter actuſque inſintl. ſi tam an- guuſti 13. f. de ſervit. Ex quo illud quoque ? ſequitur, ſi is, qui iter & actum habet, itine. ,. re uſus ſit, actu uſus non ſit, nihilomagis . hunc non utendo amiſiſſe: cum, etſi ſolus in actus promiſſus eſſet, iter quoque per ſe ta- ſℳ citè fuiſſet debitum, per /. 2. ſ. quemad. ſer- vit. amitt. Sicut è diverſo, ſi actu ſolo fuiſſet uſus, itinere non item, dubium non eſt, A quin ideò iter amiſſum non ſit. Quin eti- 6 „ awn qui latiore vià, quàm conſtitutum ſit, r uuus fuerit, aut plus oneris vexerit, adhuc D dicendum, ſervitutem amiſſam non eſſe, Achn cum in viàâ latiore inſit anguſtior, & in one- dinin re majore minus. Fac l. f eo loco. 9. in fin. f. ſ Anon ſervit. vind. l. is cui via iI. in fin. f. quemad. ſer· e yret. amitt. Legata quoque licet incertitu- y mnli dine vitientur, I. quæſitum 12. S. fi quis esdem 1 Feiinſtrum. leg. tamen cum incertum eſt, vung uter ex duobus fundis ejuſdem nominis, Ha inzqualis tamen pretii, legatus ſit, nequa. ie, quam dicendum eſt, nullum eſſe legatum, ſead 236 PaRLECTIONES AD TITuIUM — ſed minoris pretii fundus, de quo non au- det negare hæres ſenſiſſe teſtatorem, ne aliàs majorem dare cogatur, debebitur KM aum ſervus 39. F. Seio ff. de leg. 7. §F. ⸗7. Nemo alienæ rei expromiſſor idoneus videtur, niſi cum ſatisda- tione. 1 Vi ſuo nomine convenitur, aliàs ſa- Ntisdare tenetur judicio ſiſti & judica- tum ſolvi, aliàs ſimpliciter repromntere ſufſicit; ut ſi poſſideat immobilia, in quibus 2à executio fieri poſſit ſententiꝰx. Quod ſi alieno nomine conveniatur, alterius ſeſe defenſioni offerens, non diſtinguitur, poſ- ſideat immobilia, an non poſſideat? ſemper enim ſatisdare tenetur, ut docet Bart. in l. 3 ſciendum. §. tutores ff. qui ſatisd. cog. Satisda- re igitur debet fidejuſſoribus, non item pignoribus: I. 7. f. de prator. ſtip. et ſi alias ſa-⸗ tisdationis verbum utrumque complecti videatur, & aliquid amplius l. prom Mor. 21. in Asa. ſ. de conſtit. pec. Cujus rei ratio tra- dita eſt in l. 61. fF. de V. S. . Pupil- 1 D1 ar opll lytur front uil Mohi Atentian 4 etaris & (nriced! glakſeiren iUnhtlere lgſens egne Mentenn nan Cbeler N TI —.n—⸗— de quomont⸗ . . i ccn nl 1 1 ge , ciohtr ℳ Feon e nſeſ Ret ſehn ETE . epu?, N . ne ut Uen 5 Aut Cior Utllp zlenmn 8 2. Pupillus pati non Poſte intel. ligitur. P) Atentiam in lIure accipi i oportet ejus, qui prohibere poteſt I. in lege.l. ſcientiam ffad I. Aquil. ſi culpà carer l. Jo. l. proxima f. b. t. Prohibitio autem talis in pupillum ob æ&tatis & judicii imbecillitatem non ca- dit, ut ideò ſuo nomine ob delictum ſervi,. quod ſciverat, teneri non debeat. facit l. 2.,5§. in impubere. F. vi bonor. rapt. Vbi verba conjuncta non ſunt, ſafficit alterutrum eſſe factum. H. ita & le verum eſt, ut verba 1 bjuncta conjunctivum, disjuncta alternativum ſenſum habeant. E diverio tamen & illud verum eſt, conjuncta ſæpéè pro disjunctis & vic iſſim accipi, ut exem- plis propò ſitis oſtenſum eſt, in I. ſæapèé. ff. de V. 8. Quin etiam ſi neque conjunctionem neque disjunctionem habeat oratio, ad m entem proferentis recurrendum eſt l. 25˙. §. oratio f. d. t. IIlud notandum eſt; cui ſub alternativis conditionibus legatum re- liaum 5 - 23 8⁸ PRLH CTIONESADTITuILIMMA — — lidtum eſt, quarum altera jure im probetur, altera non item, tamen utramque remitti l. qui conditione 5. §. ſed ſi. ff. de condit. inſtitut. 4 Alioquin regulariter obtinet, quod tradi- tur in l. ſi quis ita. /29. f. de V O Videatur etiam hi.is qui ducenta 13. 5. cum ita ff de reb dub. l. A Auis itab1. . de V. O. l. . de cond. inſtit. Mulieribus tum ſuccurren- dum eſt, cum defendantur, non ut faciliùs calumnientur. 1 L Tii, qui mulierem adhibet ad ſatisdan- Ldum, non videatur cavere, cum poſſit beneficio Velleiani tuta eſſe lI. de die . r. F. 2 Nui ſatisd. cog. I. 3. fj. de fideiuſ tamen ſi ma- ritus de dotali prædio conventus fuerit, & uxor pro eo fidejuſſerit, videbitur idoneè cautum eſſe, nec juvabitur Velleiano, cum quaſi pro re ſuꝶ intervenerit, arg. l. ſcienlum in pr. & 9. ſ fundum. ff. qui ſat. cog. & oppo- nendo Senatuſconſulti exceptionem non tàm defenſionem ſui quærat, quàm fruſtra- tionem & calumniam adverſario ſtruat. Si- 3 cut aliàs mulieres idoneè defendere plerun-⸗ que non videntur, l. neque ſœmina. ff. de pro- cur. l. 2. f. h. t. interdum tamen iis agere permittituri. ſæminas. gl. F. de procur. cant⸗ e. ed N dr ——— Clcetccon lbrf einl Po banmit Ceit Rix Muicenn UActln in Uitendo mnmniueke⸗ (nnon unhcap nlef Munn i nunmet Muncne tmmtenn lemene ante Mlzeſe tene Mlum ſalls lenin ðZ on prkRFcuIIS IuRIS. 239 ein ſcilicet cognità l. 3. S. cum verò ſj. de lib. cauſ. l unem (.7. H. I. F. de aypell. re. 0Mmes SGaius libro a. ad Edidtum proyinciglle. e. Pupillum, qui proximus pu- R bertati ſit, capacem eſſe & furandi, & injuriæ faciendæ. n Ceare I Mpuberes doli capaces in delictis obli- ur,m A8ari certum eſt. §. penult. 1. de oblig. 4u« 1 ex del. Nec multum referre arbitror an delictum in committendo, an verè in ee omittendo conſiſtat? etſi alterum altero ee Hn gravius eſſe ambigi non poſſit. Certeè de- 2 elsg lictum in omittendo etiam impuberis ali- 6 quando capitale eſſe conſtat ex l. excipiun. umn tur. 16. f. ad SC. Sylan. Nec ad rem perti- 3 kenn tin net, quòd in hoc textu commiſſiva tantùm e crimina percẽſentur, quaſi in reliquis ĩidem zuris non eſſet. Conſtat enim argumen“« l e tumà contrario ſenſu contra legem ratio⸗ i nemvénon operari. Illud ſæpeé quæritur: hiunn, ex quo tempore impubes pubertati proxi- Anoe mus efle videatur? Accurſius putat ex eo tempore, quod inter infantiã, id eſt ſepten- dH nium, & pubertatem medium eſt, in ma- nuE ſculis ſcilicet decimo anno & ſemeſtri, in Gen üf fœminis nono & dimidio gl. in d. S penult. . d, quod D 240 PRALECTIONES AD TITuILUuM — quod Decius & Cagnolus hic communiter ſervari tradiderunt. Contrà Baldus cen- ſuit in d. I. excipiuntur f. ad SC. Syhan. Rebuſ. s tranſie, in l. proximi i57. F. de V. S. Lucas de Penna in rub. C. de proxim. ſacror. ſcrin lib. 12. eum, qui 13. & ſemeſtre, aut cam quæ undecim & dimi- dium annum compleverunt, pubertati proximos eſſe: ut ita proximitas in hoc ne- tio ſex menſibhus circumſcribatur ,per l. 17. f. de excuſ. tut. Fac. l. 3. in nn. F. de lib. exx. bhib. Faber poſtremum pubertatis annum 6 Sed verius videtur, in dubio proximos pu- bertati cenſendos, quibus ſemeſtre, plus minus, ad pubertatem reliquum ſit, arg d. non tantum. 17.ff. de excuſ.tut. l. properandum. 5. 7 hujusmodi. C. de judic. Neque enim ſtrictum jam inchoatum ſpectat in I. 5. num. 2. f. h. t. hic & exquiſitum tempus determinari ra- tionis eſt: cum ipſum quoque legislatorem hoc voluiſſe ex eo appareat, quèòd indefini- tè de ꝓximo pubertati locutus eſt, cum po- tiſſet id ad certum tépus reſtringere, ſi ma· 8 luiſſet. In dubio inquam: nam ſi dolus ap-. pareat ejus, qui infantię proximus eſt, adhue ſed dolus metiatur, ac tum demum, cum de dolo conſtare non poteſt, ſed præſumtio- nirbus tantùm certatur, ex ætatis modo & qualitate petatur ju- dicium. 4 peoenam non evitabit; cùm delicta non ætas — In NI I In bere Ulefteo: . Ire,riboo unn. Nein ne benonſtu ul, eſnnd Ih,olſit nona Elenincen Usetemſuun 4 Ulebtenn 1 m 9 ten tnclllit, nnpemae ninnetiam 1 naknlfe le aler Ni⸗ en gli tonen in 1 mnn — — lushie con Comni Mr⸗ n hu Lect k 1neng ril, n. Mut jen - Rer g le lalh 1 ) Pus eumun 5 miolset⸗ neelcinn⸗ mmlenmme Aemd . Aur.. PDE REGIIIS IuRIS. 241 ammemmmnmnenn — e erne IIn hæredem non ſolent adtio- nes tranſire, quæ pœnales ſunt ex maleficio: veluti furti, damni in- jurie, vi bonorum raptorum, inju- riarum. TOe ita accipiendum eſſe ipſa verba I H demonſtrant, ut hæres actione pœ nali, quâ defunctus tenebatur, conveniri non poſſit, non autem ne ipſe agere poſſit. Quod enim defuncto competiit jus, idem in hæredem ſuum tranſtulerit oportet, nſi aliud obſtet, ut tacita remiſſio §. non autem. 1. de perp. & temp. action. Porrò notan- 2 dum, quodait, pœnales a Riones ex malefi- 7 cio. Nam pœnales ex contractu doloſo in- hæredem etiam competere ſuprà oſten- ſum eſt in I. cuti pæna. 35. F. h t. Lex. II22. Paulus libro 5. ad Edictum. Nihil intereſt, ipſo jure adio- nem quis non habeat, an per exce- Ptionem infirméetur. Q Hinc 4 N 1 7 242 PR LECTIONES AP TITüruIMA —— — — F eſt quod etſi cui ſua res legetur ruecen inutiliter, ” ſed fi rem 10. l. de legat. ſuum- que ſit, quod ei debeatur l.i.Fquod cum eo qui in alien. tamen ſi debitor, idemque teſtator, qui exceptione perpetuà tutus eſſe pote- rat, debitum creditori legaverit, utile lega- . 1 . .. H tum ſit. arg. hujus regulæ; cum ſcilicet ſuum videri non poſſit, à cujus petitione queat . . . . 4 exceptione excludi. Hinc & in morâ non eſt à quo pecunia propter exceptionem pe- ti non poteſt l. lecta 9. pen. F. Ai cert. pet. facit I. non videtur 13 ff. h. t. iundti l. Marcellus s. cum ibidem notatis . eod. Lex nz. Gaius libro 3. ad Edictum prorinciale. Inc conſequens eſt, ut ſi quis fundum poſteriore ſtipulatione nihil agat. Sed an- ne præſumetur à priore ſtipulatione no- vandi animo receſſiſſe, cum poſteriora prioribus derogare ſoleant? Quod dmi tendum non eſt, niſi hoc ſpecialiterexprel- ſerit, perl. qui uſumfructum 5. f. de V. O. Quæ enim abundant, non debent vitiare ſcri- ſtipuletur & poſtea uſumfructum fun. di; aut viam prius, poſtea iter aut actum, Ptu⸗ D h —— Nlrveltact Anoneer Centetconltaret öltcne, u⸗ Pelonhabenm ncilahege (nnanic Ien lem lium oleshe Ptorereifucic⸗ ſurohtſein cteio,namn Neponpotel Nettante, 10 us ccih, t ſgin H tnittenode In toto & pars continetur. nei ntenr an Nuunt tlft e nitſer mmeruet Dhnee nteonnn B I — W aülunk inulla⸗ ſtoridengne Petui muc rileoneni ð cous Peunt 1 oNerekeganae 1 1 , iatdel ut . 7 1Eilu i ens 4 4 † . Ckrrivti „vler ie eil Crenhig Ne DE REGIuIIS IuRIS. ———— tur & ſi non eſſet expreſſum, ſed aliàs evi- denter conſtaret, receſſum eſſe à priore ſti- pulatione, utilis erit poſterior; quia ex- preſſum habetur quod tacite intelligitur I. cum quid, ubi gloſ. F. ſi cert. pet. Eademque 243 pturas aut actus I. non. lolent g9g. f. h. t. Agi- 2 eſt vis taciti & expreſſi, niſi quoad proba- tionem. ſtem qui hæreditatem petiit, de- bitum poſtea hæreditarium petendo exce- ptione rei judicatæ repellitur I. ſi quis 7. S. fin. . de except. rei iud. ſcilicet ſi obtinuerit prio- re judicio. nam ſi victus ſit, exceptio ei ob- ſtare non poteſt. Denique qui Codicillos aperuerit ante quæſtionem de familiâ teſta- amittat, quod ei teſtamento relictum fue- tat-. . in pf. eeckc3J. Anne igitur ſemper eadem eſt ratio totius, quæ partis? Vtique cum totum le- toris occiſi, tamen incidit in edictum l. 3. H. A quis tabulas. F. ad Syd. ſcilicet ut gatum adimi poſſit, poſſe & partem ratio nis eſt l. 2. f. de adim. leg. Sed ſi via legata ſit, actus aut iter adimi non poteſt, quia ſunt inſeparabiles. I. I. F. de adim. leg. Vnde magis faciẽda interpretatio ut valeat actus;, quàm ut pereat I. quotiens. 11. f. de reb. dub. Planè nectotum debetur, ſi idnon ſu perlſit integrum; partes tamen quæ reliquæ ſunt, Praæſtabuntur: per l. e toto. 5. I. i grege 22. H 2 7 17 £ — 244 PRELECTIONES AD TITuILuIM. A — f. de leg.1. id tamen in uſufruétu aliter ſe ha- bet. Æ dibus enim exuſtis aut dirutis etiam areæ uſusfructus extinguitur. per l. repeti. l. quid tamen. I. penult. f. quib. mod. uſusf. vel uſ. amitt. Quod & in uſucapionibus obti- ner, ut toto uſucapto partes ſeorſim acce- ptæ non intelligantur uſucaptæ, quin diſ- ſoluto toto vindicari poſſint. perl. 7. 5& ilud reſntè ff. de acquir. dom. I. qui univerſas z0. . ge acquir. poſſ.I. eum qui. 23.f. de uſuc. Sed hæc ſingularia ſunt. Lex I14. — Paulus libhro 9. ad Edictum. In obſcuris inſpici ſolere, quod veriſimilius eſt, aut quod plerumq; fieri ſolet. R Eus, ut dici ſolitum eſt, excipiendo fit actor; adeoque ſuam exceptionem- ſicut actor intentionem, probare tenetut; niſi de eo excipiat, quod veriſimile eſt, quodque plerumque in ſimili negotio fieri bit, ipſius tantùm promiſſoris, non etiam hæredis mentio facta ſit. ſolet: ut puta ſi in pacto, cui actor incum- nus videbitur de hærede actum eſſe, ut ita probatio contrarii actori incumbat/ . 1e⸗ Nam nihilomi- H ſer ohen DI1 lun ginf mritulegnt Uihebta lopucenen, lii, o⸗ boten h nufr. 404 6liefeht ule c ly Poreſt l Nn konla Unmde CUnhni Gunbeee Cepſein lunt de⸗ Peconn A UI —— . — I alikueh roCaneret ſtisawrctaner Ufucmwionbet . ſ ninh, f N ekenh 4 D P 4 r.. vuwiine ,„ 1,,CNlt . An ainenn 6 S 4 ! DE REGuIISIuI RISs. 245 Rum. 9. in f. f-. de probat. Sic cum uxori ſuæ 2 maritus lega verit, ſub conditione, ſi liberos habebit, eaque divortio facto liberos ex a- lio procreaverit, non intelligitur expleta conditio, propter præſumtam teſtatoris voluntatem l. cum vir uxori 25. ff.. de cond. GO demonſtr. Adde quæ dicta ſunt ſupra inl. 9. & l. 3 4. F. h. t. H Lex TJ. Paulus libro io. ad Edictum. Si quis obligatione liberatus ſit, poteſt videri cepiſſe. Non poteſt videri accepiſſe, qui ſtipulatus poteſt exceptione ſu mmoveri. Eſc lex uti oſtendit l. 2. f. de calumn. x ſcripta eſt ad edictum de calumniar. Calumniatores vocantur, qui pecuniam acceperunt, ut alicui litem & negotium fa- ciant, eoque edicto tenentur l.:. in pr. ff. eod. Cepiſſe autem videntur, ſive quid acquiſie- rint, ſive obligatione ſoluti, ſive quodcun- que commodum adepti fuerint, à cujus pe- Q3 titio-⸗ R 246 PaKLHECTIONES AD TITüLUIM titione non poſſint exceptione perpetuà ſummoveri, per text. hic & l. nibil interſt uz. b. t. neque id alii reſtituere neceſſe habeant. l. non videtur 1. ſuprà. ed. Paria ſunt itaque dare & remittere: unde & illud colligitur, debitum ?00ο. aut amplius aureorum re- mitti donationis cauſsàâ ſine inſinuatione non poſſe. Bart. in l. Modeſtinus. f. de donat. Mun ele de Alexander in l. creditori C. de padlt. Lex 116. Vlpianus libro 11. ad Edidum. Nihil conſenſui tam contra- rium eſt, qui & bonæ fidei judicia ſuſtiner, quàm vis atque metus: quem comprobare mores eſt. – ſentiat, ut Ariffot lib. 2. Nicomach docet, extortus. Priori nihil tam contrarium eſt, quàm vis ac metus, ut rectè hic deſi nitur; utique cum hæc invitos cogant, ille liber eſſet debeat, ut & diſſentire poſſet. Inde juſtifſime ab Imperatoribus conſtituton⸗ elt; contra bonos ◻ Tſi etiam, qui vi metuvé cogitur, con- „ & Panlus in!. K mulier. ff. quod met. cauf. alius eſt tamen ſimplex conſenſus, alius metu 111 elurpenate iehtn nl 4lennic iterelenetun Kilkmpinoj ketcuten, Malic ur N⸗ Uunn pers Nrfuzinnnin ſonulidione (Qusmnnund llltturſ⸗ ngtigun Chinannon lftſetht. (onxr linigdemn onndonos (unite Meleiol 1 ſanilzt⸗ ly tninſi de W In. R ngien 1n un ele e elc deKüͤ 1 lun Uen 4 ſne n un fn /1 (α& S m(01 4 un Cl. B A. Cte M”. jecte! 4 aat, (00R* 43 (091 4 ſre DONN lbiu d Al . DE RE curis Iunts. 247 n. ut neratæ eſſent promiſſiones ab ægro- tis factæ, quas ſani non offerent l. Archiatri. 9. C. de preſeſſ. & med. lib. 10. IIlud parum intereſle videtur, utrum, quæ vi metuvè ge- 4 ſta ſunt, ipſo j jure non ſubſiſtere, an ſubſi- ſtere quidem, ſed revocari poſſe dicamus; niſi ad id, ut Magiſtratus ſit æ ſtimatio, qui- nam metus ſuſficiens ad annihilandum actum eſſe debeat? ut vel aliqua ſaltem hujus infinitatis menſura ſit. Remotâ enim 5 pernali actione, quæ intra annum utilemin quadruplum daturl. 14.S. poſt annum. E§. qua⸗ druplabitur. f. quo met. cauſ. utraq;, tàm reſti- tutoria quàm nullitatis, perpetua eſt, id eſt, triginta annorum l. 17. l. 19. f. eod. I. 3. 4. C. de praſcript, 30. vel g0. annor. CoNTRA BONOS MORES 28r) Igitur i is demum metus actum vitiat, qui contra bonos mores eſt l. 53. S. 1. F. quod met. cauſ. non item is quem magiſtratus infert jure licito I. quemadmodum 2 9. S. pen. f.. ad L. Aquil. utpote quem ipſe ſibi delinquens fecita. l.3. l. accuſationes. 10. C. eocd. BoNF, FIDEI IuD 1cIA) idem „ enim juris eſt in ſtrictis per l. in omnibus. f. de obl. 16 adt. 1. interpofitas C. de transact. 1. Ai donationis C. de his quaæ .e⸗ 4 Non „ 24 8 PRHLECTIONES AD TITuILUIM n * —— S. 7. Non capitur, qui jus publi- cum ſequitur. 1 A Deoque ſi minor adverſus ſidejuſſo- ſolvendo eſſe deſierit, hoc nequaquam ad A res debitoris ſui experiatur, & unus aut quidam ex illis poſt litem conteſtatam onus cæterorum pertinebit, nec ætatis re- ſtitutio minori indulgenda erit, cum jure communi ſit uſusl. inter eos. 51. S. cum inter. 4. 2 F. de fideiuſſ. Similiter nec tum, cum pluris 4 emendo vel conducendo, aut minoris ven- dendo locandové, ſe deceptum eſſe queri- tur, reſtitui eum oportet, cum publico ju. re liceat contrahentibus ſeſe circumſcribe- re; quod qui ſecutus eſt, captus videri non debet: l. in cauſſæ 16. S. idem Pomponius ſ. de mi. nor. ſcilicet ſi ita contraxerit, quemadmo- dum quilibet alius contraxiſſet, ut dici non poſſit illum utique ex ætatis imbecillit te deceptum eſſe: quod in modicâ læſione non præſumitur, ideo in illis ſemper negatur reſtitutio. l. ſcio f. de in integr. reſtit. aliàs au- tem etiam modicorum in jure habetur a- tio, ut colum bæ l.. 5. /. f. famil. erciſc. & gal- linæ in Novell. 658. cap. . Denique qui hære- ditatem adit locu pletem, ſi ea poͤſt mare⸗ ita⸗ 6 — . WZW D ltae Lerrorun chaſente dun tinus acidin (6o us oublenn euirllumnnet cauagun ſ iitonteiib Uetuntſoccurn Aultlaun Al giri Mon N Cllentire. dr isa üconmtins Womt etoenrel finleli Cumenchane MWen, nen eunimn gleg Pratenay ſus noblen ſtihndl 1s MD M 1. , en or Arerinbe expenumt naun nun e⸗ . 16 ,/7 ret., (Aah. tet, / 88 s ſeeaun!) 4 ell, cvaurtent DE RECILIS IuIRIS. 249 litate ſervorum, incendio, inundatione, chaſmate damnum perpeſſa ſit, non pro- tinus Falcid'ã inducere poteſt, cum adeun- do jus publicum ſit ſecutus, adeoque rei periculum in ſe ſuſceperit l. 30. f. ad L. Falc. quanquam ſi & majores caſus fuerint, & . . . A ., ⸗* qui provideri à bono & diligente non po- tuerunt, ſuccurrendum videatur ei generali clauſulà, ſi qua mihi juſta cauſſa videbitur arg. l. 2. F. i quis iudicio. F. i quis caut. Non videntur, qui errant, conſentire“. Icut vis ac metus, ita multò magis er- O ror, qui ignorantiam vel imperitiam detegit, lI. ſi per errorem. ff. de iurisd. conſen- ſui contrarius eſt: unde quicquid per erro- rem vel promiſſum vel ſolutum eſt, vel ex- ceptionem vel repetitionem habet l. 1.5. de- bhitum. l. 3. l. ult. f. de cénſtit. pec. Errorem 1 2 tamen oportet accipere, circa rem princi- palem, non circa quodvis accidens. Nec enim fides matrimonio data ejus erroris Prætextu reſcindi debet, quod quis ſpon- ſus nobilem ſe credidiſſe prærendat, quæ ſit ignobilis, aut divitem, quæ pauper ſit Da. in c. quemadmodum. extra de iureiur, cum non AdA 27o PRIECTIONESAPDTITuTLu — — non ob dotem aut nobilitatem præcipuè contrahantur, aut certè non d trahi, matrimonia. TLex IIZg. 570 11. ad Eliclum. 1 Paulus li ebeant con- Prætor bonorum poſſeſſorem⸗ heredis loco in omni cauſsà habet. . ND E ſicut minor heres reſtitui Aadverſus repudiatam à ſe hæredi- tatem non debet, ſi diſtractàâ jam hæ- reditate finitiſque negotiis, ad paratam laboribus ſubſtituti pecuniam venire velit: ita nec bonorum poſſeſſor, per l. quod ſi mi- nor 24. §. Scapola 2. f-. de minor. Et ſicut hæreditatis poſſeſſores pretia tantùm re- rum hæreditariarum à ſe diſtractarum, non item uſuras rerum reſtituere jubentur: l. 20. §. erater hæc. ff. de petit. bared. itaà quoque bo- norum poſſeſſores d.l z20. §. licet. Deni- e ſicut pactum hæredum debitoris inter einitum, ut unus tantùm in ſolidum æri a- lieno oblgaretur, jure nõ ſubſiſtit, neq;cre- ditoribus ofſicit, cum id ipſoj nibus hæreditari ure pro portio- is divſum ſit: l. pacto ſucceſ- orum 26. C. de paft. ita nec in bonorum poſ- ſeſſoribus talis p actie admittenda eſt. Lex Nrpionen Nrelete,t luignepoſicen 1 — Alel — len ſunnlrte Cinſer Ernldnelt: tnelterenor N a Min Aumtlaieb Uhmimeebauin Arboeſebotact nüſtenl n =ͤ== ler gedach Mnhnekl hann rNI 1 mpor Mes . . . ium ¹ (rd tis, 4 Min fenn⸗ r detl N , Rs e un. Ae . 4 et * Peinln e Aiglo 1 g. N. ginſoliun eunnte dnbonn tnne re non poteſt: nam cùm poſſidea- omittit poſſeſſionem. N DF REGz⸗uLIS IuRIS. 251 Lex 1155. lpianus lirbo i2. ad Ediltum. Qui in ſervitute eſt, uſucape- tur, poſſidere non videtur. TYSucapionem ſine poſſeſſione non 1 2 procedere, certi juris eſt, I. ine poſſeſ- Rone 21. f. de uſucap. adeoque nec ſervum, qui utique poſſidere non poteſt, uſucapere. Cæterum alia videbatur eſſe cauſſa ejus, qui 2 in ſervitute eſt, qui non protinus ſervus eſt; cum hoc verbo factum potius, quàm jus de⸗ monſtretur I. 27. S. de eo ff. ad L. lul. de adult. l. I. ubi gloſſ. f. ex quib. cauſ. majox. Verun- 3 tamen cum poſſideatur ab alio, etiam liber homo, ipſe poſſidere, adeoque uſucapere non poteſt l. homo liber 12. S. ult. f. de acquir. ver. dom. Cui conſequens eſt, ut nec ipſe interim, dum in ſervitute eſt, quicquam 4 non utendo amittere, nihil de bonis ipſiuns uſucapi poſſit, per I. item ait prator. 21. in pr. J. ex ſal. cauſ. maior. Ylypianus libro 13. ad Ediéctum. Non alienat, qui duntaxat — Per- „ 22 PRLECTIONES AD TITuIUIM. Ame — 1 P Ertinet ad titulum & edictum de alien. Liasd. mut. cauſ. &. ut oſtendit l. 4. §. 1. F.. d.t. quo edicto is qui vexandi aut eluden- di adverſarii causâà rem, de quàâ Iudicium metuitur, in alium ſive potentiorem ſive alioquin conventu difficiliorem alienat, tenetur petitori, quanti ejus intereſt alium adverſarium non habuiſſe l. i1. f. de alien. iud. 2 mut. Quod non tantùm ad dominii ſed & poſſeſſionis alienationem pertinet id eſt, tranſlationem: l. non ſolum ff. eod. verunta- men, ſi omiſit poſſeſſionem, quamvis dolo malo, eam que alius occupaverit, non tene- bitur per not. Fabri hic. Sufficit enim facto ipſius alienatam non eiſe. facit l. g. in fin. F. Lex 120. Paulus libro 12. ad Edictum. Nemo plus commodi hæredi ſuo relinquit, quàm ipſe habuit. NXXY Ideantur not. in l. nemo plus iuris /6. & l. aæredem 19. f. h. t. Poteſt etiam ac⸗ commodari ad arbitros quorum ſententia hæzxredes quoque obligat l. qu am vis 37. f. de yecept. ærh. et ſi aliàs arbitri poteſtas ad hære- des non porrigatur l. diem proferte 27. 5§. 1. F. 4. 1. Lex D NE waa⸗ D Re —– 1 ulelbr (ivonta hereenrties mſet lie cchet,not lineejl ſeirt⸗ ſkicmele Unligeusde 6 l umniſoonm eſre Mere Mn N lnucher, n ſorl c⸗ limnen 4 lnig —— — — G W — Kedaun 1 Rolenctl 1 e Potenroten “ S e sA —. ven, n mren un . forenan⸗ 10 4EMn no M . obun ,luitt doteben⸗ rumſt t danin enn 6 N DEREG⸗uIIS IIHRIS. 253 Lex 121. Paulus libro 13. ad Ediktum. Qui non facit, quod facere de- bet, videtur facere ad verſus ea, quia non facit. Et qui facit, quod facere non debet, non videtur facere id, quod facere juſſus eſt. P Ræſentem legem ad tit. de receptis arb. referẽdam eſſe monet inſcriptio hujus cum multis ejusdem tituli communis. Qui ex compromiſſo juſſus, intra certum tem- pus ſolvere, non paruit, tenetur ad pœnam compromiſſo comprehenſam, etſi poſt ſen- tentiæ parere paratus fuerit, petitorꝗ; eam noluerit accipere, quia ab initio factum o- Pportuit. facitl. Celſus 23. ff. de receyt. Non ergò, ſicut mora purgari poteſt poſtea offe rendo l. 2r. in ſin li ult. ff eod. I. 91. S. ſequitur. I. de V. O. ita & Pœna ſemel commiſſa evita- ri poteſt pòſt offerendo. E diverſo ſi arbi- ter pronunciavit nihil debere Titio Sem pronium, isque nihilominus petiverit, iti- dem dicemus pœnam commiſſam eſſe, ut qui fecerit, quod facere non debuerit, lI. ad- verſus 29. ſ. de arbitr. etſi poſtea petitionis eum pœnituerit. Item qui rationes edere tene⸗ 2 5/4 PALECTIONES AD TITuILIM R 4 tenetur, ſi malitiose eas ediderit, eadem poond tenetur, ac ſi non edidiſſet. arg. buius 1. & I. ubi exigitur S. I. F. de edendo. fac. l. quotiens 6. ff. qui ſatisd. cog. l. 2. . non multum f. de author. tut. Qui liberis ſuis conditio- nem non quærit, prohibere videtur, ne nu- bant, quod notandum eſt I. qui liberos in ſin. F. de rit. nupt. quiq; ducem ſuum non prote- xit, miles pro factore habendus eſt l. emne . pen. F. de re milit. Vid. I. 49. & 10. F. de I. 0. g Porrò ex hac lege ſupplenda eſt l. cum quid 71. & I. continuus 137. 5. ſi ut aliquid. f. de V. O. ut illarum ſtipulationum, ſ ita facum non erit, & ſi adverſus id ſactum erit, altera ſub al- terà comprehendarur „etſi ſtrictam aliàs interprætationem habeant. Facit etiam I. 1. §. 1. f. de adil. edict. I. culoa. l. qui vetante 7 102. f. h. t. Denique hinc argumentum du- citur, pupillum non minus ob delictum in omittendo commiſſum, teneri debere;, quàm committendo: de quo ſupra in h. pæ- pillum. I11. H. t. ð Saius libro5. ad Edictam provinciale. Libertas omnibus rebus favo- Vige ſupta in !l libertas iob. be t NR — le ffioul Nenorlie ehte en nztier Elreſtei Wbrocornore (nktalbne = —— Enhecil⸗ enne vop nechurl ugele MMAonsdei llterde Gatore iihnen ctlre⸗ nminnten beſlin — — hn pPpr RrEcUIISIIRISSs. 255 f. AAnnſ lwan Nemo alieno nomine lege age- heilünntn re poteſt. 3 asnt De Weie Ceald iunu: ib. 17. ad Elidtum. ektlgunt Ege agere eſt legitimis actionibus ex- 1 en muann in periri, uti ex Cicerone, Valerio Maxi- IA mo, Plinio, Agellio &c. docet Briſſonius de ANIA formulis lib. 5. fol. m. 187. Scire autem opor- 2 hile tet jure veteri, quo hæc lex ſpectare vide- rd tur, procuratores nullos fuiſſe, niſi tribus duntaxat caſibus, quibus per procuratores eUH“. itigare ſpeciali favore & beneficio permit- alkim tebatur; pro populo ſcilicet, pro libertate, . hité SE pro tutelà, ut Iluſtinianus docet pr. I. de iis ahullin⸗ per quos ager poſſ. quo ignorato intelligi non poteſt totus de in ius vocando tractatus ⁵. E tit. F. lib. 2. expoſitus. Itaque in ius voca. 3 ne tus procuratorem dare non poterat, ſed aut aia. ſequi actorem protinus, aut fidejuſſores ju- Licio ſiſtidare cogebatur, à quibus ſi vadi- monium reus deſeruiſſet, id eſt, ſi cautioni- ½Ddrius judicio ſiſti non obtem perâſſet, pona unmi Qquxz in ſtipulationem deducta erat, aut ſi id factum non eſſet id quod ejus intereſt, ſine enn longis ambagibus exigeretur. Ex quibus iintelligitur, quantàâ celeritate judicia illa expedita, quantoque id litigatorum cum com- 4 . 256 PaRAIECTIONES AD TITUILIMA N commodo fuerit conjunctum. Cæterum * 4 ob cauſſas à luſtiniano dict. loco expoſitas geneueli ab eâlegum ſeveritate paulatim deflexum uſnlln eſt, & cognitor, id eſt, procurator, (ut ap- paret ex Cic. ad Heren. & Aſconio Pædiano apud Briſſonium d. lib. 5. fol. 391.) dari cæc- ptus; ut hodiè ferè nihil judicialirer, niſf per procuratores, geratur. Ex quibus ſe- MIunclen quitur, hanc regulã hod & antiquatam effe, niſi fortè eò trahenda ſit, ut invito eo, cujus negotiũ agitur, nemo expeririri poſſit; ſe- — ðů lenpe ncu les pror neg . cundum quod conſtitutũ eſt, ut ne quidem eim pater filii ſui nomine querelam inofficioſi nndn poſſit inſtituere invito filio l. Papinianus 8. in dndrare timey u, pr. f.. de inoff. teſt. etfi patris interſit, qui uſum- fructum eſſet habiturus: I. ſin. S. ubi autem. eldh 2=ð C. de bon. quæ lib. quod novo jure dicæ l. fin. Ulitragnt immutatum noneſſe non improbabiliter chrteun g quis dixerit. Denique lege agere ſic acci· umomt pi poteſt, ut ſit legitimos actus exercere, tn. Hn quos per procuratorẽ expediri non poſſe, tolhtendr nnero ſee ll fupra oſtenſum eſt in l. acus legitimi 77. f. b. r. hzein,. poſt mortem 25. in fin. F. de adopt. Il- ſercrüä 7 Iud ad extremum notandum, agere qui-: Allit. dem alieno nomine ſine mandato, invito- Einnf que reo, poſſe neminem; defenſionem ve- rò alterius ſine mandato ſuſcipere velinvi- to actore poſſe: per gloſſ. in l. Iulianus 11. “ qui ſatisd. cog. itemque conjunctes perſonas pro 17 . DE REGCzuIISIuRIS. 257 B len pro conjunctis, invitis reis, ad actionem ad- mittendas eſſe ſine mandato Tſed& haæ f. &l. e igendi C. deprorugn. not(I oniokinm ..)aan 5 . . NI. „ . . . lüſtc,d Temporaria permutatio jus bé Provinciæ non innovat- unan L Vm qui Provinciæ præeſt, conſuetudi 1 Lnes provincialium obſervare & ſequi rIrt olll,K⸗ . ð n Eh debere, ſi vitio careant, lege cautum eſt: I. ut l „ mminds obſeryare. §. ingreſſum. F. de of. proconſ. quod ſi ſemel atque iterum ex cauſ neglexerit, 4 nir id tamen jus vel conſuetudinem provinciæ närun mutare non debet. Hocque ad omnes ge- 2 Kili neraliter conſuetudines meritò traxerunt une “ Interpretes, ut unus atque alter, vel plures Intküt etiam contrarii actus conſuetudinem non Neſee 1llant. Hanc enim vel lege vel contrariãâ 3 s nt conſuetudine tolli rationis eſt: id quod non non numero, ſed frequentiâ actuum pro cujus- iI/. que negotii qualitâte fieri poſſe docet Bal- dus in l. 2.C. que ſi long. conſu. Bart. & alii in l. ere de quibus. F. de legib. to, mi⸗ bo. Eex. 1II. teſene Paulus libro 16. ad Edictum. k9 Vbi non voce, ſed præſentiâo- 25 8 PaEIECTIONES AD TITILIIMA — pus eſt, mutus ſi intellectum ha- bet, poteſt videri reſpondere. Idem in ſurdo: hic quidem & reſponde- re poteſt. ”M Convenit l in quibuſcunque 48. F.de O. &A. Furioſus abſentis loco eſt; & ita Pomponius libro primo epiſto- larum ſcribit. Vc pertinent ea quæ in I. 5. F. h. ¹t H dicta ſunt. Lex Iz. Gaius libro 5. ad Edictum provinciale. actores habentur. D TPT Oc ad ſententias pertinere, ut in du- bio pro reo magis, quàm pro aCtore ferantur, nemo ambigit. In cæteris edc quandoque pari jure, nonnunquam ai⸗ ris meliorem eſſe conditionem conſt . 2 Hic ad extraneum forum cvocare reum reſcripti beneficio poteſt: Nov. 2. 7 1. reus forum competens ne quidem, ſi re- . üünne Favorabiliores rei potius, quàm Iurd ſc 11- Dl ſuipumin⸗ l luinn Cent ate tnorcrko Cat lend alt ee Cnearercul kls oblerna lllllersni mucbpror Nocun reus ſei. mineoce Kobnotine Rereri gee funtumwi r lbe Cllimnen Donm 4 rud Cndinr kine Iiin reſebe non lbenten runus —.— leun h. nderelier KNN.e 14 n detil noen 4 Nniuid⸗ Ges „ Nere eni tie cun,/ ſcee⸗ uin, 4 reus obſervari accuſatorẽ curet, alienum à DE RFEGULISIINIS. 2 9 ſeriptum impetraverit, declinare poteſt, Auth. qua in provincia. C, ubi de crim. agi op. In eo certè pares videntur eſſe, ut parem ac. cuſator cuſtodiam, qualem reus patitur, t. t. C. de cuſt. & exhib. reor. ipſe quoq; pati de- beat. l.ult. C. de accuſ. Vt n. id ad imaginariam duntaxat cuſtodia pertinere dicamus, qu4 ſenſu legis videtur eſſe: eò quod nihillegis intereſt, providere aut diſponere, quemad- modum reus accuſatorem ſuum obſervari faciat. Æquiſſimæ porrò legis ratio par- tim in eo conſiſtit, quòd animus humanus, quantumvis juſti amans, præjudiciis tamen eſt obnoxius, quæ ex præ ventione actoris generari neceſſe eſt; partim etiam, quòd actor deliberaté confidenterque ad judi- cium accedit, ut qui non aliter quàm de ab- ſolutione adverſarii periclitetur; è diverſo reus trepidus & calumniarum timore vel bonam cauſſam timide & inconſtanter agis: quibus cauſſis deficientibus, aut in contrarium actis, regulam quoque defice- re conſequens eſt. Vnde in pari judicum variantium ſententiâ, non utique pro reo, ſed pro libertate latam ſententiam obtine- re ſcribitur, I. inter pares 38. f. de re iud. cum non tàm ab altero quid avocare, quàm ſibi libertatem defendere, atque adeò rei ani- R „ mo — —.—.——— — —. 6 mo litigare videatur. IIlud Juxretur an, ſi parium judicum diſpar ſententia it in rem tranſeat judicatam ea, quæ pro reo la- ta eſt? quod diſertèê in d. l. inter pares 33. 7 ces 28. d. t. Sed inter alia, quæ 44 conciliato. nem adferri poſſent, hoc veriſſimum vide- tur, I. 38⁸. de ordinariis jvdicibus loqui „cum ſententia valere proponatur; certum au. tem ſit delegatorum ſententias undiquaq; diſſonas non valere d.l. duo, ibi, iuldice⸗ dati. Lex 126. Vlpianus libro 15. ad Edictum. Nemo prædo eſt, qui pre- tium numeravtIt. 1 Libi traditum eſt;, rem noſteer ſine ſacto noſtro ad alium nõ potile trans- ferri; l. 11. . b. t. uſque adeò „ut ſi veniot etiam numerato pretio, aut ſtipulator præ jtate rei iſſeæ rià authoritate rei venditæ vel promiiæ poſſeſſionem occupaverint- nihilo magis domini efficiantur !. ſi ex ſtipulatione. nr fen⸗ 2 di33. F. de acquir. poſ. Nec ad ren dent net, quòd conſenſus in emtione X lin⸗ pulatione interpoſitus pro facto ita ſir venditoris nihi a ſine facto venditoris nih poſſit, atque it adibi 250 PRXLECTIONES AD TITUILIMA (anignept cun ad in l. duo iudi- affirmatur: idemque negatur in l. duo 51!1 nn— Vpic iben fConducocnit Uel.l maln loekeni kienteocn ſillee Eeknoibrs n uerier (hiinn in fein ih Urlegtann⸗ in tle,gt Uuſelliin Unutkeri iſünl enngenele⸗ tehhmntan Ngletiane ten un eln kqummt üt iölbiner em⸗ Uen on e poſſeſoo numcefl IIICLU DE REGIuILISIuRIS. 261 — — 1 e rol B . 1 iunr r) 1 iGi 1Aconelt hlsloobe t;lenunk. ütgiu Gdenur:n Mematt adipiſci videatut, cui legitimè res vendita eſt, quique pretium numeravit. Neque enim pactis & conventionibus, ſed tradi- tionibus dominia rerum transferri certi ju⸗ prædo eſt, qui ſuâ authoritate poſſeſſionem rei emtæ occupat, etſi pretium numerave- rit: d.l. 5. & l. 33. f. de acquir. poſi. quo fit, ut de fructibus non perceptis tantùm, ſed & quos percipere potuiſſet, teneatur l. certum C. de rei vind. itemque ſi res interiiſſet l. ſi ris eſt. l. traditionibus. C. de pactis. Itaque 3 domino. 36.S. ſi prado fj. de pet. har. Porrò quod 4 hac lege contrarium definitur, prædonem non eſſe, qui pretium numeravit, id pro univerſali juris regulà haberi non debet Sumta eſt enim ex l. nec ula 13.S. ſ quis ſciens. 38. ff. de pet. haæred. Cujus hæc eſt ſententia: emtorem alienæ hæreditas, quanquã ſcien- tem, non tamẽ de omnibus ideò fructibus, neque etiam de interitu rei, inſtar prædonis teneri; quia aliud ſit rem invadere, aliud pretium pro re, quamvis alienàâ, numerare. Itaque non negat Vlpianus prædonem eſ- ſe, & inſtar prædonis teneri, qui hæredita- tis ſibi venditæ, nec dum traditæ, poſſeſſio. nem occupat; ſed eum tantum prædonem non eſſe ait, cui ſcienti rerum alienarum poſſeſſio ex juſto titulo tradita vel actio- num ceſſio facta jam fuerit. 7 7 R3 Lo. — 262 PaR FLECTIONES AD TITuIUM Locupletior non eſt factus, qui libertum adquiſierit. Vm bonæ fidei poſſeſſor alienæ hære- ditatis, ſi quid alienaverit, hactenus duntaxat teneatur, quatenus locupletior inde factus eſt: l. item veniunt. S. cum autem. f. de hared. petit. meritò quæſitum eſt, u. trum, ſi quid is donaverit, aut libertatem ſervo hæreditario dederit, eo quoque no- mine condem nari poſſit, cum illo caſu ideò videatur locupletior, ꝙ alteri ad æα1ooα obligatus eſt naturaliter, in altero ſucceſ- ſionis ius, itemque operarum commodum, ſi quæ promiſſæ ſunt, habet. Quod non placui :ideòô opinor, quòd & ſucceſſio inu: tilis & donatarius ingratus eſſe poteſt. Quin . . –— . ⸗ 17 etiam, ſi jam nunc ſucceſſiſſer, accepiſſetq; A1bαονον, àdhuc videri poteſt locupletior factus non eſſe, ſicut in donatione inter vi- Kſvir & l. quod ſi ſj. ſolut. mMatr. Juncla l. cum ius patronatus adeptus ſit, quod non e rum & uxorem factà dicimus l. ſi conſtante §. 1 MIle vtlitt lrtominee MIMemolun ſmnNle Cbuonnn nrehäürnor (onibuen hml Ile nemno iteene titenin⸗ Milsdli i, con odd mr un ber i⸗ „ . .⸗ . 3 uor. §. 1. F. de don. inter vi? & uxer. Hc pertinet, quod qui ſervum legatum rogatus eſt manumittere, alio fideicommiſſo gra- vari non poteſt. l. planè §. ult. F. de legat. etſi. nullæ G õ PDE RRGuLISIuRIs. 26 nullæ utilitatis: I. 3. f. de jur. patr. nec Falci- diæ nomine quicquam præ ſtabit, ſi nullum ih aliud emolumentumà defuncto habuit! 4fervus. 33. l. ſed fi. S. ſi ſolus. f. ad L. Falcid. Ex 4 quibus omnibus illam extruemus regulam: rilnn. in reſtitutionibus, retentionibus, com pen- t, ſationibus non oportere minimorum, præ- cipuéè ſimul incertorum, rationem haberi. e« Vngde nemo idoneus fidejuſſor videbitur, n quicæteroquin pauper, plures tamen bene- Urlbennt ficiis devinctos habet: nec ideò plus facere n maritus aliique, qui in id, quod facere poſ- zds ſunt, condemnari ſolent, videri poſſunt, A gquòd multos habeant amicos, ac propin- Ne quos locupletes, qui ipſos egere non ſint uN paſſuri. MM l edoete Cum de lugro duorum quæri- tur, melior eſt cauſa poſſidentis. Cee . 7 1DE infreè in I. in pari cauſſa 128. F. Fafe V h. t. S H Lex 727. N . 1. Ps Paulus libro 17. ad Edictum. e Cum Prætor in hæredem dat 1s actionem, quatenus ad eum perve- l 4 R 4 nit 294 PRTLECTIONES3 AD rrrurux nit; ſufſicit, ſi vel momento ad eum Pervenibex dolo defuncti. . I; £ redem de dolo defunci quandoq; in ſolidum, nonnunquam quatenus ad eum pervenit, teneri ſupra attigimus in l., 258. f. h. t. In ſolidum quidem, cum ex contractu deſcendit actio rei perſecutoria, non pœnalis: I, ex depoſiti 12. k. ex contracti- bus 49. F. de O. & A. ex contractu ſcilicet bo- næ fidei, cui doli præſtatio ineſt l. ult. f. ge fidejuſſ. tut. l. hujuſmodi g. §. qui ſervum „F. de leg. 1. l. ſed etſi 21. f. ſolut. matrim. Stri- * Ci verò juris contractibus non perinde in- eſt: quò fit, ut in his hæres nunquam ex de- functi dolo in ſolidum teneri poſſit, cum proprià de dolo actione opus eſſet; quæ quia ratione ſolidi pœnalis eſt, eatenus in hæredem dari non debet l. 17. §. 1. F. de dol. mal. Altere! igitur caſu, quo hæres ex dolo defuncti tenetur hactenus, quatenus ad eum peryenit, nihil intereſt, an in contractu bona fidei, an ſtricti juris, dolus admiſſus ſit. Omne enim turpe lucrum hæredibus extorquendum eſt I. in hæredem 5. fj. de calum. Sed llud nunc quæritur, quid videatur per- veniſſe? utrum quodita pervenit, ut du- ret; cum cepiſſe nemo videatur id, qu04 apud ipſum non: remanet arg. l. i. F. h. t. & per- — herrenſe⸗ Aiutn i . lmkiben ciadſe Wminn cuinreloo hfuin, 1 TIIII — todalt i 51 nigenen uunmutn Gem, ant perſecum 1e Cuni tüſclicetb⸗ net ,A ſſi⸗H nit. 5 npenti gvunt 9 ertelli tueitil Uaten! Nchontd gAnl Eetk enu t,u 4 = = 4 7 — — polt, eſſete Wð õõ DE REGuIIS IuRIs. 231 perveniſſe dicatur, quod manſurum eſt . aliud 71. S. n. f. de V. S. I. utrum ff. depetit. hæ- red. quoꝗ; factus ſum locupletior d. l. utrum Itaque ſi hæres conſumſit, quod ex dolo de- functi ad ſe pervenit, anne liberabitur? quod minime admittendum eſt. Sufficit enim vel momento perveniſſe, ut hac lege definitur; ne vel ſemel ad compendium ſuum impunè verterit hæres, quod ſcelere quæ ſitum eſt l. quod diximus 16. 6. haæc allio. junct. l. ſeq. ff. quod met. cauſ. Quod uſque adeò verum eſt, ut & ipſius hæredishæres, ad quem nihil pervenit, eo nomine tenea- tur: d. I. 17. eò quòd non amplius ex delicto, ſed ob hæreditariam obligationem, quæ in hærede cœpit etiam remotâ delicti conſi- deratione, actio competat. Ad leges in contrarium adductas quod attinet, certum eſt, illud quoq; man- ſurum fuiſſe præ ſumi apud hæredem, adeo- que perveniſſe, eumque tantò locupletio- rem eſſe intelligi, quantum is conſumſerit; ſiquidem aliàs de ſuo fuiſſet conſumturus: l. ſed etſi 27. S. quol autem ff. de petit. hæredit. ſufficitꝗ; ita manſurum faiſſe, ut jure auferri non potuerit d. l. utrum. 5 Lex 2 266 PäLECTIONES AD TI TruIuAMA Lex. 125. Paulus libro 19. ad Edidtum. — — RWR In pari cauſſa poſſeſſor potior haberi debet. ð 1I Vod ſupràin l. 126. S. fin. h. t. ſpeciali- ter de lucro traditur, quoties ad id par eeſt cauſſa duorum, poſſeſſorem potiorem eſſe debere, id hic generaliter in omni cauſ- ſæ paritate verum eſſe oſtenditur. His jun- 2 gemus l. 32. ſup. hH. t. Ideoque licet res alie- nas poſſidens nullam tenendi juſtam cauſ- ſam habeat, adeoque prædo ſit, tamen eas non niſi ſuam intentionem implenti reſti- 3 tuere cogitur l. alt. C. de rei vind. Pariter . . . . .„ 3 ⸗„30 ſi minori minor pecuniam crediderit, isque eam conſumſerit, non tenebitur: nempe cum cæteroquin pares ſint, hic poſſeſſoris loco habeatur l. verum. l. ſi minor. 35. in pr. f. 4 de minor. Et poſſeſſor hæreditatis, ſi occa- ſione ejus indebitum exegit, petitori hære- ditatis non reſtituit l. item vemunt. 20. §. ait Senatus. perſ. nam & lIulianus. F. de petit. beres. Qui non adverſatur quod l. evica. eo. t. traditur, poſſeſſorem hæreditatis, qui actione legis Aquiliæ aut ſimilis duplum con- X 5 — conlecmrus zumele 4 Ciate, dn⸗ cgtetoe Uttui cedea tintl. (Grenl Inplunen (unnlir Nlaio (tonem erctatn Imtio ſer umntlee rkerne leſcrne in Mhet Irun D RHEGuIIS IuR Is. 267 . conſecutus eſt, duplum quoque reſtitutu- G rum eſſe. Aliud eſt enim occaſione hære- lün. ditatis, aliud propter hæreditatem lucrum capere: hoc rei annexum eſt, ut meritò unà lelorymi reſtitui debeat, illud non item. Rurſum quod in d. l. 20. S. cum pradiximus traditur, actionem legis Aquiliæ non in duplum, ſed rleſen ſimplum duntaxat præ ſtandam eſſe, contràâà tesdte quàmn!. 55. definitur, hunc habet ſenſum: 4 nen ie ut ſi actio quidem intentata propter infi- aim ciationem in duplumcompetere poſſeſſori Gtur Nir hæreditatis ceperit, nondum autem conde- ela mnatio ſecuta ſit, non teneatur petitori dijtna eam cedere, qualis ipſi competebat, ſed ſi- lt,u (cut fert natura actionis; ut ita in pari cauſs inplens poſſeſſor vel petitori ,„vel ei adverſus quem . A competit Aquilia, gratificari poſſit. arg. I. in elen napem ff. locat. H ehitN Illud notabiliter hic quæritur: an 2 c gquod Primus ſocius actione pro ſocio à Se- m. Ccungdo in ſolidum conſecutus fuerit, id cum H Sinisl Tertio, cui jam ſolidum ſolvere Secunddus peümt apqmplius non poteſt, communicare tenea- u18 tur, nec ne? Et negativa rationem habe- e re videtur, cum in pari cauſsàâ poſſeſſoris melior ſit conditio; tùm etiam, quod unus cla, ex creditoribus, quicquid à debitore conſe- he utus eſt, id cum reliquis communicare Nis non teneatur: ſibi enim vigilavit l. pupilus 7. . X 26 8 PRFLECTIONESADTITuILuMA d1 — ——.— 8 24. F. quæ in fraud. cred. Veruntamen in Tln. hac actione contrarium ſingulariter rece- äi ptum eſt, ſcilicet ut res undiquaque fide (umiho optimà geratur l. ſi cum tres. f. pro ſoc. Quod mmnntkin 9 tamen eo trahendum non exiſtimem, ut men quod Primus à Secundo ſocio conſecutus ſimftut eſt, id cum Tertio, qui primi quidem ſit mmſl ſocius, ſecundi non item, ſed ex alia cauſſa Mhonn ejus debitor exiſtat, communicare debeat. Mein y Cur non enim ſecundum regulam hic poſ- (mnii ſidentis melior debeat eſſe conditio, nulla eindolen ratio apparet. 8 IUe nand 10 Denique vel maximè hùc pertinet, munlune quod unâ eademque re duobus ſimul obli- xnlil gatâ pignori in ſolidum, etſi, ſi neuter poſſi- deat, neuter quoque altero potior ſit, poſ- ſalu ſeſſor tamen pignoris petitorem exceptio ir ne repellat l. i debitor 10. f. depign. Fac. l. ſive Emnl autem. 9. S. ſi duobus. f. de Publ. in rem act. l. i (minl non dominus 14. f. qui pot. in pign. Kn . . . kigcadn Hi, qui in univerſum ius ſucce- in dunt, hæredis loco habentur. e J N Vide ſuprà in l. hareditas 62. h. t. Lex 129. n Paulus libro 21. ad Edictum. — Nihil dolo facit creditor, qui ſuum recipit. Etſi 8 tIIn DE REG⸗uLIS IuIRISs. 269 ünten Tſi ab emtore, qui ſeiens fraudari cre- I Ulanner ⸗ ditores nihilominus cum debitore inurt A contraxit, omnimodò res auferatur, etiam EE non reſtituto pretio: lI. 7. f. quæ in fraud. creld. eimmt alia tamen eſt cauſſa creditoris, qui licet 2 oalen ſciens prudensque, non eſſe ſolvendo debi- miqen torem, ſolidum debitum recipiat, nihil ta- den men cum reliquis communicare cogitur: rectn nec enim poteſt videri dolo feciſſe, qui lmnn ſuum recipit 1. 6. § ſciendum. F. d. t. Hinc 3 dm etiam doli exceptio asverſus maritum, cui urnxore mandante indebitum ber errorem Pie erue, promiſſum eſt non competit, ut qui iſuum glrd petatl. i donaturus. 9. S. 4. F. de condict. cauſ. nentei dat. mulrogue minustepctitio. repetitio 24. gorit aN f. de condid. ind. Quodque contrarium tra 4 naes ditur in I. ſipœnæ 9. S. quam vis f. eod. ſecun. Elr, dum ſubjectas ibi facti ſpecies oportet ac- A cipi: eum ſcilicet, qui per errorem omnimo. dè indebitum dedit, quam vis alter debitum receperit repetitionem habere: ſecus cer- tè in caſu propoſito l. f donaturus, ubi reſpe- ꝗM slocr ctu mulieris quidem indebitum promiſſum — . eelſt, reſpectu mariti non item, cui per pro- miſſionem revera deberi cœpit. Nec dici 5 Peke eit ipſam quoque promilſionem erro- fa actam eſſe, et ſi cauſam ei dederit errorz non magis, quàm ex parte mariti i ſtipulatio- nem errore factam, nemo dixerit. Deni. 4 üuuiAiie 270 Pa 4LECTIONESAD TITuILuUIM Amman. NWM. 6 que non decipitur creditor, etſi reſtituere quod accepit, debeat, ut qui amplius non erat habiturus, ſi hæreditas ab alio poſſeſ- ſa non eſſet, quod iterum in marito ſecus eſſe apparet d. I. i donaturus. Cum principalis cauſſa non conſiſtit, ne ea quidem, quæ ſe- quuntur, locum habent. Inc ſequitur nec pignus à muliere Tadatum intercedendo pro alio teneri. 1I. quam vis 8. fF. ad SC., Vel. Si enim interceſ- ſio non tenet, utiq; nec ea quæ interceſſio- ni accedunt: unde quandocunque vindi- cari poterit l. redemtores 329. §. Iulianus ff. de rei vind. Acceſſorium enim induit & ſe- quitur naturam ſui principalis, :acceſſorium b. t. in 6. ſic ut deſtructo hoc illud unà de- ſtruatur, etſi alioquin per ſe ſ ubſiſtere poſ- ſet: I. Labeo 17. ff. quemad. ſery. amitt. quod . . * notandum eſt. Ex quo tamen non recte ;— . — . . .⸗ A quis collegerit, re alienari prohibitâ (puta prædiis minorum ſine decreto, quæ præ- dia ipſi minores bonàâ fide poſſdebant, cum aliena eſſent) uſucapionem quoque ejusdem prohibitam una eſſe: quod ſecus d (,n Ue ilentn intie co melt Ul. Küͤep⸗ Aen unne Khrſgi⸗ (nercootr eie Hiſllent üiprinn Mäieri mdell⸗ it (ol ſchiei⸗ ion itl (lhln ule uuune ſe (lii Ml inalt n e0e nonh⸗ le Ikul —4 * 4 . eth telrre; 1 4 in nuK l ie l Ils 1 lllet Protn enim nent zintend Aliund, indurd, tun ut 1 DE REGuLIS IuRIS. 271 eſt, l. ſab eo 12. f. de uſucap. quam vis alie- nare videatur qui patitur uſucapi l. aliena- tionis ſj.. de V. S. Nec enim alienationi uſu- 4 capio accedit, ſed ſuo proprio jure niti- tur: & alienatione prohibitâ, poſſeſſionis tamen translatio non impeditur. Porròô ex hac ſequi uſucapionem, non utique au- tem ex contractus titulo, palàm eſt, ali- ter atque ſi prædia ipſorum minorum veré fuiſſent l. ubi lex 24. ff. de uſucapio. Illud quoque non adverſatur, quòd extin. 7. Gtà per in integrum reſtitutionem princi- pali obligatione, puta minoris, fidejuſſoria tamen, etſi acceſſio eſt, durat l./3. in pr. ff. de min. Conſtitit enim ab initio & principa- 6⁶ lis obligatio: ſecus erat futurum, ſi & ipſa ab initio nulla fuiſſet l. ſub impoßibili. ff. de fi- deiuſ. facit l. . in pr. f. qui ſatisd. og. Vid. l. 20. §. fin. de fideiuſſ l. 46. ed. Quod ſi ſervus cum 7 peculio legatus eſt, extincto ſervo, peculii etiam extinguitur legatum :1. ex parte 39. S. duos. f. famil. erciſ. l. 7. f. de pecul. leg. extin- cto ſcilicet antè mortem teſtatoris, ſecus ſi pſt. lI. tunc inutile d. t. de pec. leg. quod etiam in aliis obtinet I. 2. I. 2. f. de pen. leg. Ratio 8 in eo eſt, quia poſt mortem teſtatoris jam non habetur pro acceſſione, ſed pro parte legati, quod jam ſolutum eſſe debuit. Cer- — X 72 PRLECTIONES AD TITUIUIM. ” D Certè ſunt caſus, quibus valeat acc eſ. enekgeeren 2 ſoria obligatio, etſi principalis ipſo jure kelieglien ulla ſi utin ſpecie I. i pupillus z. F. de rec. Acktuncen Nnulla iit, arb. & Il. 9. C. de prad. min. l. ſi pupillu ginketerre de. eeale⸗ 3 F. de fideiuſſ. quam de fide- lam mulnitinen juſſione in continenti fubleeure ecili ikftt, ju tere ropter l. ſi ares 70. S. ſi fur ioſo eec. Inh, 4on oport nlee, hic. num. 4. De uſuris notan- uileeen gni 10 t. doce eas non deberi nec poſteriorum an- Aeinn,er dum, uæ intra præſcriptionum tem ka⸗ luemten Pon ,ſi ſorti jam eſt præſcriptum., a 20. Inhlenlier ra fun 1 Quod ad emtiones redituum, ubrnil er Ge n præſtationes non pertinere ive ar ,P = E 10 MWmtüren liquet. Gail. lib. 2. obſerv. 73. in pr. Ex go conſtar illas ab uſurarum cauſsâà per con euhr ſend tutiones Imperii diverſas eſſe. thlünen ”ƷMẽE inletl Lex. J 20. lerej . Van. Vlpianus libro 15. ad BEdidtum. auer N uam actiones, preſertim letenlen u 8 eadem re concurrentes, inanei alia aliam contumt —R “ bmüin Vod ſupra in l. 43. S. I. h. t. traditum tnittcce . 8 Zubtiens plures concurrunt unſtn Sezel Acem rei nomine, unàâ duntax ſe,hihn ctiones eju deodue alterâ alteram on pad⸗ iendum eſſe, adeoque a bole⸗ corcn i, id operæ pretium eſt, cum præ- conifumi, Tr ſen- — D E REGuLIS Iu RIS. 27 Nsetad — — — — — isgon ſente lege exemplis propoſitis conciliare. 0 . . * Itaque qui equum aliamvé rem venditam, 2* ſng ad certum demum terminum cedendam, cunt interim reſervavit utendam, aut rogavit aut El . . . unm onduxit, in eamque neceſſarias poſtea im- ſet⸗ penſas fecit, puta equum commodatum 4 14 0 curando, domum conductam fulciendo, nihil vctat, quin eodem judicio ex vendito- ad pretium, ex locato & conducto ad im- penſas. aut denique, ſi nihil horum interve- nerit, negotiorum geſtorum sgat adverſus emtorem: lI. ſ ſerpus ſſ. commod. eiusdem quidem rei venditæ nomine, ex diverſis ta- „* men cauſſis. Itemque qui rem candem 3 he en uebus vendiderit, quorum alter altertan. te traditionem hæres exiſtat, conſtat ven- ditorem hæredi utrâque actione unius & , ecjusdem rei nomine teneri; ut viciſſim, . cum venchtor venditori hæres extitiſſet, duabus ſimul ex emto actionmbus emtori nln teneretur l.non en novum. ff. de ac. emt. Me- uenn ritô: cum etiam duplex ejusdem rei nomi. ne pretium venditor habear. Quæ cauſſa 4 e ut aliud in legatario dicamus, qui hæ res tm extitit collegatario, cui res cadem in ſoli- eumt dum legata fuerat: hũc enim duplici actio- ne, propri4 ſimul & hæreditaia, ex periri im non poſie verius eſt: non quidem propter conß⸗ . 4. .. 77. quia una actio alterarn conſumat, 8 ſed peulunster. Oleriommt. tonumene iitun nesteltnn on Penm . En 474 PRLECTIONESAD TITUILIM — — —— — —————— — — ſed quod duæ lucrativæ cauſſæ in eandem perſonsm & rem non concurrant 5§. Ki res aliena l. deleg. Porro ex his apparet, verba, eius dem rei namine in d l. 43. non ſimplicitet & nude, ſi res ſit eadem, ſed etiam, ſi cau- ſa. oportere accipi: ut in relatis caſibus, non unus ſed plures contractus, adeoꝗue —pPlures cauſſæ, quam vis circa eandem rem 6 exſtunt. Planè ſi ex eadem cauſsâà agatur, certum eſt plures actiones intentari non poſſe. Idcirco legatarius, qui & ex teſta- mBento perſonalem & in rem actionem ad legatum conſequendum habet, S. 1. Inſtit. de leg. utramque ſive ſimul ſive ſeorſim, in- tentare non poteft quia bona fides non pa- 7 titur bis idem exigi l. 5n. ff. h.t. Etfi pro- ter incertitudinem plures ſimul liceat proponere; ſic tamen, ut ex unâ duntaxat ſequatur condem natio l./. S. quia autem. f. gquod legat. ut in eo qui ignorat, pro hære- de, an pro legaro poſſideat alius rem hæ- reditariam ad ſe pertinentem : is enim & interdictum quorum legatorum & peti- tionem hærcditatis recté ſimul proponit; ſic tamen, ut ex unâ duntaxat rem conle- quatur. Nec tamen interea altera con- ſumit alteram: alioqui priore victus poſte- riorem intétare non poſſet, quod ſecus eſt⸗ facit l. oontra maiores. C. de inof. teſt. Qe , Krüen l en * Coli⸗ leli oen et Mnlis, leecente,i 1¹ Nipinltbke econnenrus ecentorche . iſ. Ueuntons Pudne Emondes end „ nben iten ſt. pltn (lge con ſimna UIrifan 1 locke . Und öckeliee 4 nnt. ſnfm leni b REGHILIS IuI RIs. 27 5 delictis quoque locum habere eadem ſua- det æquitas, ſcilicet ut una pœnalis actio de eadem re, atque ex cadem cauſi4 peri- du mat alteram. Itaque ſi tutor, qui furtum rei pupillaris fecerit, eam condictione fur- tivà conventus reſtituerit, liberatur actio- ne de rationibus diſtrahendis I.2. 5 i. F. de tat. & rat. diſtt. Non tamen omninò li- berar rationis eſt, ſed hactenus, quatenus ipſius quoque rei perſecutio huic actoni de rationibus diſtraliendis ineſt, quam nunc ſemel ex condictione præſtitit, ut eandem iterum præſtare non debeat. d. ¹. bona fides. Ad Ppnam autem quin adhuc agi poſſit, nihil prohibet, ſatisque ex illa ipsà lege comprobatur; quâ judicium de rationibus diftrahendis ideò per condictio- nem furtivam tolli aſſeritur, quia nihil pu- pillo abſit. Quatenus ergo abeſt, non erit ſublatum ; atque adeò pœna, que utique abeſt, adhuc perſecutionem habe bit. vid. l. 27 F. de priat. delict. 1. / Kuprum fj. de iniur.l. ſervus ſervum. in pr. . ad I. 4Aquil. l. ſacienda 5§. § pen. f. arb. ſurt. cæſar. Ex quibus appa- ret, actiones etiꝗ pœnal te quidẽ perimi, ex Parte non perimi;: peri. mi hactenus, quatenus priore actione jam ctum & exactum eſt. Itaꝗue accipi de- S4 bec, Quod in contractibus diximus, id in B S alias aliis ex par- ¹0 „ . NR 276 PRXLECTIONES AD TITILLIMA n 11 bet, l. ſi is cui. F. de furt. Si commodati Gum el r actum ſit, actioni furti exceptionem obiici: demann actioni furti ſcilicet re perſecutoriæ, id eſt, giſnu condictioni fürtivæ, non autem pœnali. mhinhfn 12 Cui rurſum non adverſatur, quod in l in (nstle . fn. ſ. nautæ, aup. ſtab. actio furti per recepti- muonmmoe tiam tollitur. Nam etſi ibi de pœnali fur (mem ti actione ICtum loqui fateamur, tameneo Mulſen caſu non datur adverſus eundem utraque. juhummmi ſed receptitia quidem adverſus nautam, Mrf⸗ cauponem &c. furti adverſus furem z utra- ſemhin.l que quidem domino rei, ſed ita tamen, ut mico ſi illa egerit, hàc agere non poſſit, ne omni- g 4 modèò damno afficiatur receptor. Quod heni 6G illa nolit experiri, nihil eſt cur rei ſuzez infieut 13 nomine furti agere non poſſit. Atque tta tinulte accipienda eſt l. 1. S. quod ſi receperit ff. furti nlerot dQAaad verſus naut & c. ne pugnet cum dictàâ l. Zz. anlun V. nautæ& Gd Üp. . liaongt 14 Fallitur ergo Decius hie num. 1. exiſti- ullan mans, plures quidé actiones ab initio com- menin petere, ſed unâ tamen electà reliquas tolli: n quæ interpretatio omnem huic legi effe- lnini Gum tollit. Quid enim attinet dicere actiones pœnales alte â ab alterâ non con- ſumi, ſi nihilominus lite conteſtatâ conſuu 11 mantur? Imè generaliter dicendum pu- (NI ternm, etiam in rei perſecutoriis, neutram Monoch tolli alterà, niſi quatenus jam a cum & exa- pollelh IIILIII. —,.—4 N comcrod ecutortle umun taWene Nndenamt vertos ntu u en,unr. el aue 1 1 curtahn . 8 hent f⸗ con Cidſ . un l⸗ biniinie. eun hug e le. furt. caæſ. polſſeſſione dolus eſt. DE HE GuIIS IIRIS. 277 Gaum eſt, per ſupr. dicta: ut, ſi pinguior ſi ſit altera, competat in id. quod excedit ayg. I. qui ſervum 3 ff. de obligat. & adlion. Et ita accipienda ſunt omnia reſponſa, quæ unius actionis electione alias tolli tradunt, id eſt, non omnimodò, ſed quatenus exactum eſt 1.. f ſervus ſer vum S. ſi furnum verſ. Proculus l.qui tabulas l. ſi quis teſtamentum S. pen. f-. ad l. Aquil. I.. ſi vulneraveris l. ſi merces S. culpæ J. locati.l in rebus §. ſi ve f. commodati. l. duobus S colonus F. de ureiur. l. K colonus f-. arbor. furt. cæſ. quæ omnia comprobat & ſupplet l. . eod. tit. arb. Deniqne quod Modeſtinus in -. plu- ra 53. F. ſie obligat. & action. tradit: plura deli- cta in unà re plures admittere actiones, ſed non poſſe nos tamen ômnibus uti: omni- 16 nò ſecundum jam dicta oportet accipi, ne ſcilicet omnibus ti liceat in ſolidum, & pro naturà cujuſque actionis, ſed in id dunta- xat, quod in unoquoque amplius eſt. hoc enim poſt magnas varietates obtinuiſſe ſeribit tur in l. 36. god. tir. Lex 131. Paulus libre 22. ad Edictum. Qui dolo deſierit poſſidere, pro poſſidente damnatur: quia pro § 3 Rea. „* 6 quæritur: utrum ſi es dolo poſſideri deſi- 4 27 8 PkR grECTIONES AD TITuTUIM — 1P+ Eales actiones; ut ſunt hæreditatis pe- Wtitio, rei vindicatio, Publiciana, Pau- liana, Serviana & c. & aliæ, de quibus §. 1. & 6. ſeqq. I. de action itemque interdicta, ad quæ proprè pertinere hanc legem docetin- ſcriptio, adyerſus poſſeſſores competere certum eſt. Finis horum eſt reſtitutio non tantùm rei petitæ, ſed & fructuum & o- mnis cauſſæ. Verbum enim reſtituendi pleniſſimum eſt l. reſtituere. 535. k fin. S. fin ff. de verb. ſgn. Porrò poſſeſſoribus æquipa- ræa ntur, qui dolo poſſidere deſierunt. Ideo⸗ que non is tantùm, qui omiſſa cauſsâ teſta- menti ab inteſtato hæreditatem poſſidet, ſed & qui non poſſidet, idque dolo facit, puta ad alium, ſive pecun'à acceptà ſive gra- tiosè, eam tranſtulit, in hoc ut legatarii ſuis legatis careant, perinde his tenetur ac ſi poſſidergt. lI./. S. ſane f-. ſi quis omniſſa cauſ. teſt. 4 Quod & in hæreditatis petitione l. item ve- uniunt §. item est l. ſed & ſi S proinde f. de petit,. hared. & rei vindicatione l. ſn autem §. jed & ſi f. de rei rind l. quod ſi dolo cum duab. præced. eod. tit, obtiner. Hlud notabiltter ta, poſtmodùm ſine dolo & culpâ poſſeſſo- ris, id eſt, ejus qui dolo poſſidere deſierat, * . interierit, ſi eodem modo apud petitorem fuiſſet interitura, nihilominus poſſeſſor ad efti⸗ D Dl (umntone lemetent⸗ Gezlo lxumren gleraveri prlent Ilthen. leeln rlin ilit Lo Manio l.⸗ (orer ie ili ſeupbir poſſee onmme Mlcrn iigteſen 4 Gans Ronne zen umg Prnn ONN dnnn lre Kn GGe mIuI D REGuIIS IuRIS. 275 thnlui, eſtimationem& fructus & c. teneatur? Equi- in dem diſertè cautum eſt, non aliter rei extin- Een Etæ æſtimationem præſtandam eſſe, quàm eme petitor eam fuiſſet diſtracturus: per l. lene verberatum 15. F. fin F. de R. V. id quod ex ſo- lumanme lis præſumtionibus, utpote res futura & Urlmn contingens, probabiliter conſtare poteſtz udun fſcilicet ſi negotiator ſit, aut ſi eam rem jam- enn Kli nunc alii in reſtitutionis eventum promi- nlfis ſerit. Econtrario igitur, ſi nihil ejuſmodi 6 rbnan, præſumi poteſt, domino nun poſſeſſori res enm perit. A. §. ſin, Naturalis enim rei interitus la ad actorem, id eſt, dominum ſpectat l. i plu- tnen res 14. ubi gl. F. depoſ. Et certe n hil poſſeſſo- 7 6necll ri ex pbrari poſſe videtur, quòd dolo deſie- rit poſſidere, adeoque pro poſſeſſore con- em. demnari debeat, cum naturalis rei interitus ee nihil cum illo dolo commune habeat; re u- * tigque periturà, etſi nihil dolo factum eſſet. Oymns porrò probatio debet eſſe neceſſa- m riè concliudens. His tamen non obſtanti & elſecn DHeas, exiſtimem contrariam ſententiam, arn quam & Iohannes vetus interpretes am- c omni malæ fidei Poſſeſſore, (ed tamen in altrt om ni; qui præ donis inſtar poſſider. Adeo- lirel gue violentum poſſeſſotem e9 ettam caiu ele de naturali rei interituteneri dicemus, quo 9 dolo poſſidere deſiit, eiſi nihil dolo culpavèe 230 PRELECTIONES AD TITuILUIMA ejus factum ſit, ut res periret, arg. I. 1. & re- tißimè ſ-. de vi & vi arm. non habit4 ratione, dſtracturusné fuerit petitor „nec né, ſuffi- vi arm. & d. l.1z,ibi, moram paſſo. 9 UIIud certe negari non poteſt, aliam eſſe male fidei con ſiderationem, quæ per li- tis côteſtationem induci dicitur; aliam ejus, quæ re ipsâà & in ips poſſeſſionis causà & titulo ineſt: hæc veritate indubitat4, illa 10 præ ſumtione duntaxat nititur. Etſi enim poſt litis conteſtationem omnes poſſeſſo- res pares eſſe, & quaſi prædones teneri ſcri- bat Ulpianus in !. ſed et/ §. ſi ante ſ.. de petit. hbered. tamen hoc nõ generaliter, ſed quoad fructauum duntaxat obligationem verum te, quod ad interitum rei attinet, non proti- nus fit malæ fider, ui litem conteſtatur, per 11 I. Hud guoque s0 ff. de pet. hered. Quod & ex c appaαât, quòd poſſeſſor alienæ rei; cujus nomine htem conteſtatus & condemnatus eſt, non omnimodò tenetur d.l. item ſi verbe- indub'tatum ſit, ſed excuſabilem, per d. l. il- 12¾ lud. Econtràâhæres, qui legata non ſtatim, ac debuit, ſolvirt, adeoꝗq; moram fecit, tene- tur omnimod, id eſt, ſive diſtracturus fue- cit enim debitorem ex ipſo delicti tem bore fruſtratorem fuiſſe, per l. gen. d. t. de pi &G ..— 6tcominu unſemm⸗ lgr Nl lerelante Alte ern, nmingeke, Dain eſſie poteſt; arg. I. certian C. de R. V aliàs cer- Tatum S. fin. . de R. W. etſi moram faclam eſſe . nſuge imnenm ſunmend Neha, (enntione melepel Ulketſe umopon mblen Mlle unmin, P lalie Wnin P in pDrREGHIIS IuIRIS. 232 H — — — . rit dominus n ecné per l. apud lulianum, alids Miimng 1. cum Jervus 39. S. frudtus verſ. ipſius quogne f. N, e d. de leg. 1. Sufficit enim, quod potuit diſtra- dän here. I. cum res 47. S. fn. junctal. hujuſmodi Sa. nlIIH S. ades & l. ſ ſerpus 105 S. F ſer vus eod tit. Vt „ appareat, multüm inter hanc & aliam mo- R nchh ram intereſſe. 13 Uengukl Denique non ad verſatur, quod in I. ndna item ſi 14. §. quid ſi homo ſj. quod met. cauſ. tra- nd ditur, eum qui vi metuvé alienæ rei poſſeſ- Iimil ſionem extorſit, eoꝗue nomine codemna- n m tus eſt, à rei, id eſt, pretii, ſi res perierit, con- mhdh demnatione relaxari, etſi hunc prædo- 4 neeriii. nem eſſe palàm ſit. Hoc enim eo caſu ſin. 14 m ſn Zulare eſſe, adeoque in conſ equentiam tra- e hi non oportere, ex ips4 lege colligitur, ibi, nen kn quia tripli pœna propter facinus ſatisfacere cogi- Ee kur: acſi diceret, ſi Pœna eſſet, non liberare- norzn tur interitu, bonique conſulere debet ador er „ .„ . . netue quod fei, quæ etiam apud ſe peritura fuit, lCutu nihilominus triplum pretium conſequatur. MMMUMM linfen Saius libro. ad Edidtum proyvinciale. e Imperitia culpz adnumera- Nonktt tur. ”” ”MB Ge 8S „ Hinc . 4 2382 PaR gIECTIONES AD T Iuuuuu n —— འTI Inc Medicus Aquilià l.z. in f. Fad L. 44. (gninete H & quilibet artifex locati tenetur, ſi (aßone tie quid in ſuâ arte imperitè fecerit h ſi quis 9 F. Külget Celſus f. locat. aut utili Aquiliâ l. item queri- Mtnng tur 13. pr. ebd. lit. . ſi ſervus 29. SRcalicem Fad ſare ucin à2 L. Aquil. Hæc illà plenior eſt & pinguior, ſennult eitſi utraque damni perſequatur æſtimatio- ſlas 6 nem, alio tamen atque alio modo. In lo- ginnine! cati verum damnum: in Aquiliâ, quanti eo ie ſee anno res damno affecta plurimi fuit, ſpe- lrid⸗ % Gatur. Itemque judex non ſolùm ſi dolo (Aholne malo I. filiusfam. 1j. F. de iudic. ſed & ſi impe- imn ſcibi ritè l. ſi quis 5. S. iudex f. de O. & 4. 1. ber l, dbi iimprudentiam 51. & ibigl- F. de evid judicave- meble, rit, litem ſuam facit, hoc eſt, parteuglee- (aha, quem injuriâ abſolvit ſuſcipere ip a iinkrn cauſſam pro ſuàâ defendere cogitur. Quod ſmng autem ind. I. . tům demum uam litem fa⸗ liſleen cere dicitu? judex, ſi dolo malo adverſus le- neuse gem ſententiam tulit hoc eò pertinet ſ 1 Cnnni eo nomine in ſolidum teneatur, per verba imi jbi, ut veram «ſtimatienem litis praßare cogataf. (G Interim tamen, & ſi per im prudentiam D (Kiu lè judicavit, adhuc ſuam facit litem ha er⸗ leunnt nus, ut eo nomine pœnam fuſtineat, in rnn qͤuantum judicis religiomæquum videbi. tur l. Kn. ff. de extraord. cognit. des laf 5 Illud notandum: eum qui 4 es extruendaes, aliudyé opus faciendumn e certà d TI — —,4 Cckti tedee! Leitli mülüng grli, uaun uimitut Maſuote 0 66 leiperf⸗ Qens ſ. de condict. indeb. cum ſimill. Cæterum N1e GH/ÿ det, de 1 NC e0NN 84 NeW AN e 8 1. 16 tlen 6 en 4 1 , g chitectos de ædiſiciis, negligenter factis, ſ S . — PDE REGIIIS IuRIS. 28 certà mercede locavit, ſi in impenſarum ex- cuſſione, ſive negligentiâ ſive dolo archite- cti deceptus ſit, licitè poſſe à locatione rece- dere, datamq; mercedẽ rec uperare, etſi non uſque ad dimidium verarum impenſarum deceptus ſit, per l. cum in plures é. S. mandæ- vi f. locat. Quam de imperitàâ, non dolosâ & æſtimatione loqui, ſecus ac Bartolo viſum fuit, ideò fit veriſimile, quòèd non univer- ſum, quod dedit, ſed reliquum tantùm,id eſt, quod nondum impenſum eſt, reſtituen- dum ſcribitur. Eſt enim translatitium, 7 quod, ubi dolus dedit cauſſam contractui bonæ fidei, reddat eum ipſo jure nullum; I. & eleganter 2. f. de dol. mal. I. 5. C. de reſc. ven- dit. ut & transactionem in totum reſcindit l. in ſumm é;z. S. & quidam verſ. ſin autem evi- ut ejus §. caſus ſibi conſtet, fingere opor tet materiam operi faciendo paratam jam- nunc fuiſſe, nihil dum tamen æddificatum eſſe; eamque materiam alii ului eſſe poſſe domino. Alioquin ſi pars operis facta jam ſit, ut nulla ejus utilitas eſſe poſſit, nihil eſt, cur non univerſam pecuniam dominus re- Petat, Vid. I. & ided 17. F. de V. O. l. Marcius 19. l. ult. f. locat. Ilud denique non omittendum: ar- 6 non 244 PaELECTIONES A b TITuruM. —— non in infinitum obligari, ſed ſecuros eſſe, . ſi intra 1 5.annos nullam labem operis vi- tio contrahant: quod etſi de publicis ſoluùm ſanciatur in l. omnes 8. C. de oper. publ. tamen, cur non idem quoque in privatis obtineat, nihil apparet. Fac. nor. Fabri tein u. Lex 122. Gaius libro . ad Edictum provinciale. Welior conditio noſtra per ſervos fieri poteſt: deterior fieri non poteſt. Vod fil liusfämiliäs itemq'ue ſervus tim pater ejus, dominusvé vel ignorans dpofſüudet: l. 4. F. de acquir. poſ-. non fillius aut flſeervus ipfe, qui tenere quidem poſſunt, poſſidere non Poſſunt „cuim non corporis modò, ſed & juris ſit poſſeio. l. poſſeßio F. l. 2 d. t. Quod adeò verum eſt, ut pater hona caſtrenſia aut quaſi, fil filiifamiliaàs militis, in- teſtatò mortui, occupet tanquam peculi- um, nontanquam hæreditatem: . 2. f. de caſtr. pecul. l. inieligie . eod. uh. 12. inter quas ſucceſſiones multùm omninèò intereſt. Hæ- reditatem filii pater cum fratribus defuncti dividere cogeretur: 5. verd cum aſcendenti- D5 ð Auth Eeber osbabet. Nodem welio peculiari nomine apprebendhit, id ſta- bus Eekiute S u eteriot 16 11 yre necdr um hrt, lonteskon⸗ lencootu Uuimnlecan ntereſer onodat. i Nun incheren iſeelicrenn mriled,l unVen nlungtl ſendun liggl Ullhenn = 1 Inerenr fealie fiu ſi Ekron 4 aloels ſRielen UWlie dTN en rr ublicsntr en nzblemt nis Ohdnt ð , mmnii nenckinn 11 i. Ge rorn inn Uulnr en 100 DE REGuT. 158 IuRISs 295 — bus Auth. de Bares. ab intefi. Noy. us. peculium V modum melior conditio patris dominivé per filios & ſervos fiat. Quod autem ad- ditur, deteriorem non fieri, id ſecundum !l. 10. & l. 5. ſupra. h. t. accipi oportet. Ex quo contractu, per filium inito, Pater lu- crum facit, ejusdem quoque contractus nomine actionem ſuſcipere, peculiotenus ſcilicet, cogitur. l. a fliusſam ff. de neg. geſt. Eſt enim ſecundam naturam, incommoda cujuſque rei eum ſequi, quem ſequuntur & commoda d. l. 10. Ex contractu iniquam fili. Nam ſi ex delicto, ſecus eſt. Non enim ſolet ex pœnalibus cauſſis in patrem, ne peculiotenus quidem, actio dari d. l. 18. Atque adeò, ſi quid ex conducto à filiofa- Hamilis cœnaculo dejectum effuſumvè ſit in locum, quà iter eſt publicum, ipſe qui- dem filius in ſolidum tenebitur edicto, de hbis qui deiecerint & . in duplum ſcilicet da- mni dati: pater tamen ne de peculio qui- dem tenetur, I.7. br. & §. ſi filiusfamilias d. tit. ſcilicet ſi ſeorſim à patre filius habitaverit. ſolus habet. Atque ita apparet, quemad 4 §. ſliusfamilids I. de oblig quæ ex quas. contr. Quæ ſic opinor accipienda, quatenusactio ex illo edicto pœnalis eſt. In quantum enim rei perſecutionem continet, nôn im pro- babiliter dicetur, teneri patrem peculiote- nus, 286 PRALECTIONERS AD TITuLuIM —G nus, ſicut rezum amotarum actione tene- tur, in quantũ factum eſt peculium locuple- tius: & dominus ob furtum ſervi I. 3. S. e* Z furtivi f. de pecul. l. 4. cum ſeg. f. de cend. furt I. 1. §. nec gravari ſ. de vi & vi arm. Cæterum etſi pœnali actione pater nomine filii non teneatur, condemnato tamen eâ actione filio pater tenetur actione iuidicati etiam ad pœnam, quatenus ſcilicet in peculio eſt; quaſi judicio cum ipſo ſit contractum l. 2.5. idem ſceribit f. de necul. l. etf condemnatus f. de noxal. all. l. Iulianus 19. f. de condict. fu rt. l. 16. F. de vi & vi arm l. tam ex contractibus 57. f. de judic. Vnde dubia videtur effici commu- nis illa & recepta concluſio, quòd publica- ”ů”MMü tis bonis filifamiliàs propter delicum non poſſit publicari peculium, ne quidẽ quoad proprietatem: Peregr. de iur. ſiſci lib. 5. tit. 1. num. 12. quod & ſu prà attigimus in l. 97. h. t. A quà tamen recedendum non eſt, propter nis loquitur. Interim ex his liquet, ad pe- culium quod attinet, poſſe ſervum aut fi- lium tàm meliorem quàm deteriorem cauſ- ſam patris aut domini facere, eoꝗque præ- 11 ſenté regulam nihil pertinere. Aliàs a. ſtipu- üUUulrrnnqdo, paciſcendo, contrahendo meliorem ceorum conditionem facere poſſunt l. ſi debi- tor j. F. de ad. l. ſeryus 3. C. eod. deteriorem non iein rid 1 13. C de bon. damnat. quæ in fortiorib. termi- 140 D1 — opnitenlen AInunnn tli en tehio fülmettl C A ſmmutuss Auun ibe ikiam ijt lſaant 4 lenmmbl uuprennſed ſteni hoe tingeio⸗ entdoce unit uni (aetonen ſ N (n W drren nKideee cllumlon 4 kine nem; relatio juramenti à filio facta patri “ . SSõ pr HKuLIS IuIRIS. 447 l non item . .yenult. f. depoſ. Inde ſt, ut us. 14 jurandum fillii patri quoq; patiat exceptio- ian. le nocnen men ti e je e nicctten “ ceu; xeloe⸗ Z Almiul iti1 reftcin⸗ grd gelän n ,negoi 9 gil = fmg ed mnete ninb “ , rinenn nihil noceat I. quanto magis f. de jureiur. l. nee filius C. eod, niſi in cauſsà peculiari detulerit I. ſervus & duab. ſeqq. eod. tit. Pariter con- 1¾ ditionem, ſub quàò pater inſtitutus eſt hæ- res, etiam injuſſu ejus filius rectè implet; I. 5. f-. de cond. & demenſt. cum palàm ſit, eo facto non obligari hæreditati fortè damno- ſæ patrem. ſed inſtitutionem duntaxat pu- 1iflari⸗ Hoc ita, ſi ipſa quoque conditio- 14 nis impletio patri damnoſa non eſt, ut pu- ta in facto conſiſtens. Alioquin ſi⸗ quid de ponis patris diminuendum foret, dicemus impletionem injuſſu ejus nullam eſſe: itaque accipi oportet I. 25. ff. de condit. in⸗ Sir. ut doctè Faber hic animadvertit n. 4. Lex 134. nyianus libre 2 1. ad Edidum. Non fraudantur ereditores 3 dcum quid non acquiritur à debi- tore: ſed cum quid de bonis di⸗ minuitur. Vide 288 PR FLECIIONES 4P TIruruXA Ide ſupra in l. non vigentur 83. in ſ. b. . jundt. l. alienationis a5. verſ. qui occaßfione f. e y. §. J. Nemo ex ſuo delicto melio- rem ſuam conditionẽ facere boteſt. p&Naquid ſtipulatus ſit, & dolo alte- rius Ilocιsctum ſit, ut Pœna committere- tur, X qu iſſimum eſt exceptionem dari, ne FPF 1¹ excctà portionem pòſt actione pro ſocio conſe equatur ſ duoj. pr. F. A quis cau- tionibus. Fac. l. ita demum 31. I. de rec. arbitr. 2 ltem qui dolo fecit, quò minus poſſideat, ad exhibendum agere non poterit, quamvis ad exhibendum ipſe teneatur: lI. 3. §. ſi me- –— cum fy. ad exbib. & actio communi dividun- do ceſſat, ſi unusex dominis ſui facti nomine p& nã meruit l. ſi duobus l.ſi cmmunis ſj de no. 3 xal. ad. Sic tutor adverſus contutores, quamvis doli participes, nullam actionem habet ad recuperandum, quod ob commu- nem dolum præſtitit: L. 1. §. planè ſi ex dolo f. detut. & rat. liſtrah. nec procurator adver- ſus dominum, qui proprii dehcti pœnam ſubiit !. qui proprio S. pœnam j. de procurat. Adde l. ſive hreditaria f. de negot. geſt. dl Mr⸗ uie ftee Itonentd Urinquuntn CNtemndltase MWnenmſuammn obes ui Uutefonl Tideò ſi de duobus ſoci's unus ſub ſhnuf wenig, ſe — ictlone hunke eA⸗ ſunn Cnanen cr liiep nonmmimne i liſ umninile. hürmtien faule mmnanbon D Fmdnnn, iehanil Inn pDr KkGUrIS IuRn Is. 289 — * eun UIIud quæritur: an is, qui vel rei vin- 4 nſneg dicatione vel depoſiti commochtivé actio- ne conventus dolo poſſidere deſiit, ideo- que, in quantum in litem actor juraverat, condemnatus eſt, vel in hoc faciat conditio- ldnn tionem ſuam meliorem, ut actor ei cedere elaeree actionibus ſuis debeat? quâ de re contraria erxtant reſponſa: l is qui dolo 69. ff. de R. V. & 1s ſoirum 1 in depoftti 12. f.. de re iudic. quorum hoc in/ Ihu Ponæz fidei, illud in ſtricti juris actionibus a locum habere Accurſiius exiſtimat in d. l. 69. iumes Veruntamen cur diveru m ins in his eſſe 5 Auͤr⸗ debeat, nihil apparet; ma jorque videretur 1,. lie: in contrarium eſſe ratio, ut multè minus in uα bonæ fidei judiciis actor actiones cederet, Pu As quam in illis. Licet enim in omni contra- gun ctu bona fides præ ſtanda ſit: 1 mandatu 19. 8 50 tE POe er lusſe §. 1. F. mandat. I. bonam ſidem C. de oblig. & ad. ttamen cum bona fides in his, quæ ab eadem aciun denominantur, ex uberare debeat, 1 3, C. pro * ſi ſoc. reus, qui illam contemſit, dolum que ke- ,nnoe eit, ei ceſſione ſe indignum reddidit. Quic- 6 din quid ſit, exiſtimo non tàm ad diverſitatem dn m judiciorum bonæ fidei & ſtricti juris reſpi-= “ Nciendum eſſe, quàm quod diverſæ ſint utro- 43 2 bique facti ſpecies: & quidem in l. 12. ideò nrn⸗ doloſo ſuccurri „quod litis æſtimationem h non ſimpliciter ſed ex affectione actoris fa- ctam præſtitit, atque ita definere cœpit a- . SCtoris — 290 PRLEHCTIONHERSAD TITuLuIM ese—— Gtoris intereſſe, cum rem habere videatur; l. ſi & rem ff de petit. hared. gl. in l. item ſi res, in rerboyrem habere vult. F. de alien. iud. mut. cauſ. nec invitus poteſt videri carere re ſuâ; cum pretium, quantum voluit, ſit conſecu- tus I qui reftituere fj. de R. V. Vnde nõ tantum alias actiones, puta furti, Aquiliæ &c. ſed & rei vindicationẽ condemnato cedi æquiſſi- mum eſt, ne dupliciter quaſi plectatur ob 7 unum dolum. Porrèò in l. &9. dico ſimpli- cem duntaxat litis æſtimationem fu ſſe prę- ſtitam, & actorem juſtum rei pretium con- ſecutum eſſe, quam vis pro eo re ſi uâ carere 3 tereſſe. Quam interpretationem confir- mat l. quod ſti poſſeſor 71. eod. tit. ex eodem Pauli lbro deſumta, cui quàm veriſimile eeſt ſub jectam eſſe l. é9. atque adeò non uni. verſaliter de omni, qui dolo poſſidere deſiit. ſed de eo duntaxat, qui non amplius, quàm veram litis æ ſtimationem præſtitit, accipi- endam. Rationem certè, quæ in l. ſeq. o. ad- jicitur, ſecundum quam utique lex tàm re- ſtringenda quàm extendenda eſt, per gl. & Dd in Auth. quas actiones C. de SS. Eceleſ. laſ. in l. talis f-. de leg. ad omnes in univerium, qui dolo poſſidere deſierunt, referri non poſſe manifeſtum eſt; ſed eos duntaxat, qui ju- ſtum pretium pra ſtiterunt, quod lhitis — ma- Uutonijutam tt 40, ,ntor. ſhhloce pol ſoheebere lekenreg E ubuoblern⸗ ſeluͤſeeunee . ((6lſeſe nitrenne Utiickrelie nollet; adeoque nandum deſüſſe ejus in- hikune hechhe. mtnn nubtene unt 6 Ptlinen nen henn 1 1 an. Conddd 1d n DEREGuIISIISIS. 291 baderan . mationi, juramento actoris factæ, opponi- Ualng tur. A. 1I. 77. eod. 1it. . Aiuͦ Denique quod traditur in I. 7. S. qui à 10 Ceigenn me ſ- de vi & vi axrm. violentum poſſeſſorem, inſims ſi ab alio de Ppoſieſſione vi deiiciatur, ipſum Voküm quoque habere int erdctum, tum ad verſus Aguirhui Præſentem regulam, tum contra quàm in mis furibus obſervatur, qui furti actionem ad- Uai etn verſus ſecundum furem non habent, per WDU 1. 10. & I. ſeg. F. de furt. idipſum hanc hbet nenii diverſitatis rationem, quod interdictum de teptetun vi rei eſt reſtiturorium actio furti non ad Geofen rem ſed ad panam datur, quam conſequi iles nihil ipſius intereſt, cum res ejus non fue- euta rit, & im probè pœnam ab alto exigat, quam NMa && ipſe debet. Sed quamvis nec condictio- unmi nem furtivam habere priorem furem ve- Nentt rius ſit, ut quæ domino datur I. ul. quoniam amk 75. ſ. ge cond. furt. probabiliter tamen dici ”M vunghll poteſt, incerti condictionem ad poſſeſſio- auis nem recuperandam habiturum, arg. 1. & u h1 ided 12. in f. d. t. & d. l. 1. 5. qui4 me f. ae vi & HW gratt viarm. Etſi enim in pari cauſs4 melior ſit 12 uele⸗ conditio poſſidentis „ l. in pari / h tx. atque , adeò nec fur nec violentus poſſeſſor à ſui ſi-· unſet milibus ex: gere poſſe videantur; tamen rem Em Propius conſideranti par utriuſque cauſs4 u non eſt. Quod enim ad cauſſam poſſeſ 13 Dld —– 11 ſionis attinet, prædo non omnium, ſed ejus n T àa dun- 292 PRALEBCTIONES AD TITUILUM. MD duntaxat, cui vim fecit, reſpectu prædo eſt, cum aliis compa atus bonàâ fide poſſidet; unde poſſeſſio ei prodeſſe ſolet. I. ſn f. 4e ac: peſ. “S Lex 137. Vlpianus libro 23. ad Ediétum. vel quæ in rerum naturâà non ſunt, pro non adjedtis habentur. .— E Iusdem ferè ſententiæ eſt, l. veram 31. t: EE quæ pertinere videtur ad l. ſi ita quis ſli- Sð pulatus 31. F. de evict. QOuch emtor ſtipu- latur pecus ſanum eſſe, ſanum præſta- ri, &c. impoſſibile videtur ſtipulari. Ete- nim ſi ſanum non ſit, impoſſibile eſt, quod promittitur: ſin ſanum, fruſtrà pro- mittitur. Verum eit tamen, in eà pro- miſſione non tàm ipſam ſanitate id quod emtoris Intereſt, contineri, adeoq; nem I. im poßibilium 185. infra h. t..l. 7. f. de V. O. nullam ab obligatione liberationem pa- riunt. “Et ideò, etſi fur aut raptor pœm- . 32 tentiâ ductus domino rem reſtituerit ſpon- c actione tsé, fur tamen eſſe non deſnit, ne furti pœnali liberatur. qus eu mente 6d.n bi gl. “ qur dari impoſſibilia ſunt, m, quàm . . . X . valere ſtipulationem d. ?31. Aliàs certe, quæ fieri impoſſibilia ſunt: nullam obligatio- S mnasns vdr f (eng, guoc Nemmn nale ne ceſe ſcun ſit, Aunucel Plbletkt ſummnf inkerumortn Ohntöneg E Utes adr e lloltosrein Clipulnio e Re⸗ ſle 5 Kentin Foteler Imr — pengetrt i eegle e laelf õ DEREGULISIIRNRIS. 293 & Br. f. de furt. Ex hàâc lege etiam de- ſcendit, quod etſi donationes inter conju- 4 ges non valeant, tamen ſi vir uxori poſ- ſeſſione ceſſerit, donationis eauſsà, eoque factum ſit, ut mulier uſucaperet, valeat ejusmodi ceſſio. Cum enim facti ſit, im- poſſibile eſt à jure civili eam inhiberi l. 1.S. ſ vir uxori ff. de acq. peſſ. Denique rem, q'aæ in rerum naturàâ non eſt:, adeoque præ ſxari omninò nequit, ſtipulatus nihilagit l. f. bo- mob6v. f. de V. O. Hocita, niſi alterut um, aut res aut æſtimatio, debeatur: que, caſu, morzã factàâ periit. l. inter ſtipulaiatem 83. §. pen. F. d. f. Lex 136. Paulius libro 18. ad Ediâum. Bona fides tantundem poſſi- denti præſtat, quantum veritas, quotiens lex impedimento non eſt. Ocetſide fructibus à bonæ fidei poſ- ſeſſore perceptis accipi, Accurſio & etſi ſolius rei facta eſt mentio, mam/en utilis eſt ſtipulatio ad æſtimationem, u cum res Placentino authore, non inconvenienter poteſt : verius tamen de actione Publician? 1 3 pro⸗ S fuerint. 3ꝗ1 ridetut “ ſi ſponlus; 5 294 PgIECTIONES AD rIrurüN — — — — pronunciarum dà Iurisconſulto videtur, quam eodem effecdu bonæ pdei poſſeſſor intendit, atque verus dominus rei vindica- tionem :I. 1.l. quæunque, cum multis ſmil f. de Publiadt hoc uno exzepto. quod adverſus ve- rüm dominum non competit. l. pen. & ult. F. à. t. Ad fructus porrè quod attinet, illud primùm extra controverſiam eſt, conſum. tos omnimodòè bonæz fidei poſſeſſoris eſſe: perl. ſequitur S. lana f. de uſucap. non habitâ ratione, utrum naturales, an induſtriales natarius, induſtriales duntaxat frucus ſuos facere traditur, naturales non item: id non de conſumt&, ſed perceptis quidem, adhuc tamen extantibus accipiendum meſſe inde evincitur, quòd donatarius conjunx rem iplam de natam li conſumſit, luam facit; multoque magis fruus. arg. 1.ſed K pir zi. §. nem, verſ. Huatenus alta ent rujleim, & ef,. hoc are e eρα . de denat. int. pir. G 1½. u d tenvs tantùum donatio impedi- ffefit nnie ei l tunben tur, quatenus don. raru⸗ eſt locupletior. Loc upleiior autem non videtur, ſi con- ſumlerit, etſi d de fuo alioqu lin fuiſſet ero- ga- Quod enim in contrarium af- ferri⸗ ſolet reſponſum Pamponii, in lL. fru- dus 145 H. de uſur. ubi conjunx, idemque do- S. circa venditio- dr 4 gaunns,u firikten fa conttobſern Mnll le ſn. hdn⸗ ſn hwſtere ſumoe bperee ſtimtteri lnn pe⸗ nthenil Uelten t⸗ Einere e iun bin mnelen⸗ ee li gue⸗ nte Gnon nrur Uon letit, lleens Nnd i D = S= d mu nlcle i 1 bceipolt inusreirin H 7 Goc Nietut rpett mtine Gpoririol nn, Cen on ſKteln“ ovno „. 4 . (Ae 4 , orIf.SO ell, DE RECGuIILIS IuRI. 29 gaturus, d. l. 31. ibi, nec videtur locupletior. iin cibarus familiæ impenderit &c. licet alids contrà obſerveturl. 2. & K quis re ſus . de ye- — tit. hared. Fac., d. l. ſequitur S. lana in f. f. de uſucap. Ilud non abs re quæritur: utrum pre ſens noſtra regula pertineat ad nonlů con ſumtos, perceptos tamen ab eo fructus, qui ſcit jam alterius eſſe? Vbrurſum ſeparan- di ſunt, qui per litis conteſtationem cœbe- runt eſſe mala fidei, quos conſtat omnes ante litem conteſtatam extantes fructus reſtituere debere, I. certum. 22. C. de R. V. In reliquis, qui aliude cognoverunt, rem alie 6 nam eſſe, ſic exiſtimo diſtinguendum: inqu- ſtriales quidem ad poſſeſſorem pertinere, dum res non evincatur, per l. qui ſcit 25. §. Fin. f. de uſur dum lis eo nomine conteſtata non fuecrit. ſic enim accipiendum eſſe, quod de evictione ibi dicitur, poſcit d. l. cer- tum C. de R. V. Nec hoc iniquum eſt. Cum 7 enim & ſemen poſſeſſoris fuerit, & operam quoque ipſe præ ſtiterit, quin & rem, cujus ſemen pars factum eſt, uſucapere poſſit, quamvis malæ fidei ſit; I. bona fidei 8. S. in contrarium, ibi, quam vis capiat ff. de acquir. rer. dom. quid mirum eſt, ſi ex re ſuàâ ſuisque o peris ſibj acquirat ?a. l. qui ſcit, in f. In na turalibus ſecus exiſtimo, ut & conſumtos S T, 4 ante⸗ 1 296 PgALEEC TIONES AD TI TuLuM n õ 4 — d. l. bonæ ſilei ubi in princ. de ntroq; frutuum genere ſeparatim fit mentio, ut appareat, etiam in eo, qui bonæ fidel eſſe perſeverat. du bitatum fuifle, quoad naturales fructus; poſtea additur, in conttariam &c. quaſi di- cat juriſconſultus: quod in bonæ fidei poſ- ſeſſore modò dictum eſt, id ad alium, qui ex poſt facto malę fit fidei trahendum non eſt, quam vis & hic uſucapiat. Adde, niſi in in- lsianut libro 25. ad Ediltum. vic, bonæ fidei poſſeſſor eſt. 4 Vod communiter traditur, bonæ fi- ¶ dei poſſeſſorem eum demum eſſe qui ignorat, ſe rem poſſidere alienam; l. bona fi- dei 10. F. de V. S. 6. fi virgo 34, . 2. & malæ fi- Qei eſſe incipere, quamprimùm ſciverit: l. quam rem ſf. de uſutap. l. item g. petitam, ibi, ubi ſcit, incipit eſſe malæ fidei poſſeſor F. ae petit. ha- zed. ſicut ipſa bona fides, ignorantia; mala ex contrario ſcientia alienæ rei definitur: §. guod autem 1. de iſucap.l. traditienem ſ.de Publ. 7 „ 8 A . —RR in rems kl. id ex præienti regulâ exceptio- ää ante litem conteſtatam reſtituat: idque per eenH enmaemtt perlunn eit tie neteturz ,. le oncapt elntzt.t nenrum, ſlebitunet lanati Ger A Ululii⸗ iſ iin Nocreten . . M t. Cmamel Qui auctore judice compara- ſenleen LISIuR Is. 197 „ Im PrAEBG imie nem admittit. Etenim ſive ob funeris im- 2 umIm penſam magiſtratus legata diſtrahi permi- u ſerit, uti poteſt, ſi aliæ res non ſint, unde fu- dee neretur; l. 14. §. ſi colonus, verſ. ſed etſi f. de un relig. & ſumt. fun. ſive ob cauſſam judicati GGα. pignora capta judicis authoritate diſtracta- nbeneti ꝗue ſint; t. t. C. ſi in cauſ. jud. pign. capt. em- Idime toreorum, quantumvis ſciens, bonæ fidei enms vigebitur; atq; adeò aditâ etiam hæreditate edlu nec legatario nec debitori „parato poſtea o. ſolvere, ad recuperandum ea actio dabitur Aa. l. 14. l. 5 ob cauſſam C. de evict. Quodquein 1 d. verſ. ſed et' additur, legatarium tamen le- 32 Munn gato carere non oportere, ſi ab hærede in- demnis præ ſtari poſſit; hoc poſterius quo- ce w que ad legatarium, non ad emtorem refe- d rendum eſt; nec aliud legatario, quàm æſti- d eei matio debebitur. Quin imò his caſibus KK h non bonæ fidei duntat poſſeſſor eſt, ſed do- luunch minus: unde non modò non fructus, ſed um nec res ipſa illis auferri Poteſt: d. verſ. ſed etſi ud ſigquidem in vicem juſtæ obligationis ſucce- oben dit authoritas jubentis. l. 1. C. K in cauſ. judix. nuß Dominus inquam „non jure dir ecto; unde rei vindicationem habeat ſed loco veri do- ſe mini; unde Publicianàâ rectè utitur, ſi uueo u, caſu rei poſſeſſionem amiſerit arg. l. 5. F. de 6 Publ in rem ad. Lalem enim poſſeſſorem, etſi gE leret/ ſciens alienã rem poſſidere cœpit, uſucape- dliens ren Kare⸗ S V 60 26⁸ PpaErECTIONE AD TITuIIM re poſſe paſſim tra litum eſt „.ke 12. cum - mill. . de damno inſedo. Denique valdè hùc pertinet, quod alibi juſtè boſſidere dicirur, quiauthore prę- tore poſſi let l. ſuſte ti. F. de acq. poſſeſ. Illos tan en, quos mag'ſtratus rei ſervandæ cauſ- sà in poſſeſſionem bonorum miſit, non poſſidere notandum eſt. l. 2. S. creditores f.ati poßid, ſed tantùm in Poſſeſione eſſe cuſto- diæ cau ſsà: I. . f. ut in poſſ. legat, unde nec 9 fructus lucrantur. Sicut nec pigaus ob cauſſam judicati ſibi datum creditor vende- re poteſt: l. 2. C ſi in cauſ. jud. allàs furti aut vi bonorum raptorum tenetur debitori lI. mile: §. Kin. f. de re jud. et ſi a bliicreditores poſ. ſintl. 6. & t. t. C. de diſtr. pigu. Lex 1z35. Paulks libro 27. ad Edidum. Omnis hæreditas, quamvis po- ſtea adeatur, tamen cum tempore mortis continuatur. Sredem ſive ſcriptum, ſi five ad quem ab inteſtate bona defuncti pertinent, heredirariis actionibus ante aditionem non obliga i palam eſt: ſiqu dem non potuit e ei per alium ‚ut puta defunctum, iniqua con- ditio ———— — 4 (ito inte herecitne oſeuh omnarert. ini nitonor ht. Hine (hntnuati Uun oced llluumen onon be Eten:,7 ſinlnin nthn g, Elrhere bekterce line⸗ ernhet feme. lblzeß polelin ſert Morten ſuagre ede Uun — Pllechs l N.NN 1 1. kerrammedl Un l ntm. ne eleth . Unden erienen telarten jalöhnt tut tn tecitane DE NMMGuILIS IuRISS. 299 men. ditio inferri. Ergò nec commodum ex hæreditate nondum aditâ percipere debet. l.io. ſupfa. h. . Veruntamen juris fictione 2 omnia retrò jura poſt aditam hæreditatem ipſi & in ipſum competunt, non ſecus ac ſi in ipio mortis articulo adiiſſet. omnia 193. f. b. t. Hinc eſt, quod uſucapio, quæ ſine continuatâ & non interruptàâ poſſeſſione non procedit, l. uſucapio 3. ff. de uſucap. hæ- redi tamen procedat, etiam ejus temporis, quo non poſſedit, ante ſcilicet aditam hære- ditatem: l. nunquam 27. F. vacuum d. t. hocq; ſingulari jure ita receptum eſt I. iuſto 44. 5§. nondum, eod. tit. Indidem eſt, quod hæres 4 ei, qui ante aditam hæreditatem negotia geſſit hæreditaria, & hic viciſſimilli obliga- tus eſt: etſi nec teſtatoris, utpote jam de- functi, nec hæredis, ad quem res nondum pertinebat, negotia geſſiſſe dici poſſit l. ait prator, in pr. & S. hac verba fi. de neg. geſt. Ex quibus efficitur, tàm aditionem adeoque poſſeſſionem, quàm alia ad hæreditatis cauſ⸗ ſam pertinentia, juris interpretatione ad mortis momentum referenda eſſe. Vnde & quoque in Falcidiæ quæſtione, locumné habeat, annon? mortis tempus ſpectari, & ex eo die quadrantis fructus apud hæredem relinqui oportet. I. quod de bonis S. fructus f. ad L. Falc. Fac. l. legis Falcidiæ, eod. tit. N Nun- 320 0% PRLRCTIONES AD TIrTuIIM Nuunquam creſcit ex poſtfacto præteriti delicti æſtimatio. . L Inc cum injuria aliter atq; aliter æſti- LI metur, ex qualitate &dignitatetàmin. juriãtis quàm injuriati. perS. atroæ l. de iniur. ſi patſus injuriam poſtmodùm ad dignitatem evectus ſit, nihilo majorem oportet con- demnationem fieri. arg. lI. 1. f. de pæn. Sicut 2 nec hotnicidii tenetur, qui vulneravit gra- viter, modòͤ non mortiferè, ſi vulneratus poſtea vel domini negligentiâ, vel Medici imperitiâà mortuus fuerit l. qui occidit S. ſin. f. 3 ad L. Aquil. Quodque ab Accurſio, Decio & Cagnolo hic objicitur l. in furti jo. verſ. quod ſi pretioſior & l. inficiando 67. S. infans ſfi. de furt. ubi qui infantem ſurripuit, eumque ſuis impenſis educavit, adulto eo non pro infantis, ſed adoleſcentis æſtimatione pœ- nam ſuſtinet; aut alioquin re pretioſiore fa⸗- Qs etiam id, quo pretioſior res eſt, multipk- catur: l. ſi quis uori S. ſ qutis maſam, ibi, ſurti agere vel condictione A. t. lI. ex argento 13.f. de c5- dict. furt. id ad eam regulam non pertinere inde apparet, quòd ipie Vlpianus in d. 40. non tàm ex præterito, quâm præſente quau continuato furto illum obligari aſſerit ibi⸗ S i Df iuc tuu (Ains! ſun nilmn nuenonn Ciigtltr Omn Mkempor lico l nN epaltl — Plragt . Hut terept Wlein Imhnnn Calnen ubehenn ezulen leneinn cten Ebni tenpgeen hurerun Petuncar DTIN 20 ti, mg uͤn ünd onir unt mr unl alagin noenach N Tllenitgt in nent i, dle igain 3 curin ſume Gizeundt⸗ eo oh⸗ nmtoen lenollt . det ninn = 2 =— — ni 4 gfn u u⸗ l G⸗ 6 DE RFCHILISIuRIS. 301 — — quia 6 tune ſurtume eius facum ſe verius eſt, & Celſus in d. l. 6é. ibi, quid tam ridiculum 12, quam meliorem furis conditionem eſſe propter cõ- tinuationem. FPac. I. . §. 1. l. fin. F. de cond. furt. Lex. 779. Gaius libro ad E ictum Pratoris urbani. Omnes actiones, quæ morte aut tempore pereunt, ſemel incluſæ judicio, ſalvæ permanent. J Vra & actiones, cen res incorporales, 1 nec poſſideri nec uſucapi poſſe Palàm eſt 1.2. fl. de acquir. pof l. 73. S. 1. f. de aquir. rer. dom. Has tamen præſcriptione, ſivetem- poris exceptione variè tolli, remoto anti- quo diſcrimine temporalium & perpetua- rum actionum, hodiè conſtitutum eſt: vin- dicationes quidem, & alias reales actiones, ut Publiciana &c. ſive triennio, ſive longo tempore, prout ad rem mobilem vel immo. bilem dantur: ſin uſucapio locum non ha- beat, tricennio: ſicut & perſonales, 1I. fcut C. de præſer. 30. annor. quæ ſcilicet breviore tem pore non tolluntur; ut duæil læ annuæ, injuriarum I. ſi non convicii j. C. de iniur. & re- Petundarum!. 2. Ff. ad L. Iul. repetund. Ve- rum omnes in univerſum actiones ſemel 3 conteſtari lite perpetuantur, ſive ſalvæ per⸗- 4 ma- — 302 PRALHRCTIOMES AD TITILIA 9 manent, ut Gajus loquitur: & quidem non eceltero ad 30, duntaxat annos, qui aliàs perpetua: mnſh rum actionum terminus eſſet ſolet l. un §. ad Ahi hac C. de annal. except. ubi Dd. ſed ad 40. à enat tépore ultimæ judiciariæ cognitionis com- nfuan putandos. . hßin. in f. C. de præſeript. ʒ3o. annoer. diinnn 1. . 17 1 = lünebus Non videtur perfedè cujus. leen quam id eſſe, quod ex caſu aufer- ri poteſt. 1 Tideò hæres nihil de rebus reſtitutioni ſi obnoxiis aut ſubſtitutioni ſuppoſitis Alen non modò alienare, ſed ne pignori quicdem hne obligare poteſt l. ult. F. ſed quia C. comman. lde de leg. Sed nec libertatem, quod maxim̃ ſe videbatur, quoque reſpexiſſe ICtum hoc Gun loco inſeriptio monet communis cum . 3. dae fF. qui & 4 quib manum. ne ſuis quidem ſervis Grtͤien dare propter incertitudinem ele cionis po- mianen teſt. d. l. 2. Sicut viciſſim res noſtra, pigno- iſun 33 ri obligata alii, perfectè noſtra non eſt; eo- nre que fit, it ejus ſolutione non liberetur de- Ai bbitorl. ſi rem meam 20. & I. ſi creditor ab. fF. de den ſolut. niſi generaliter duntaxat obligata, de- he birorque ſolvendo ſit: I. generaliter in pr. Pubit H. I. . qui & à quib. man. quod ſecus eſſe inre eni⸗ ſpe- EI DI REGCzIISIuIE 18. 10oz W —— Minn ſpecialiter obligata monſtrabitur in l. is da- em Mnum 69. §. 1. infra. h. t. aldelang Denigque utram ſectemur lectionem, 4 Nlllugt eauſſæ an caſus, uti diverſi Codices hic ha- nteiee bent, parum intereſt. Illud certum eſt, de RW caſu fortuito hoc loco non agi, de quo in pleriſque juris articulis, ut & hic, nemo te- netur. Aliàs autem promiſcuè quandoq; his vocibus uſos Iureconſultos, pro negotii tdt an cujuſque emergenti, docuit Faber hic n 46. 1lule⸗ Lex 1I40. Vlyianus librey6. ad Edidtum. oni lte Abſentia ejus, qui Reip. cauſs4 gweigi abeſt, neque ei, neque alii damnoſa ſuucM eſſe debet. “ N nn . ſeCurk X Otum eſt, quemlibet regulariter in 23 munscn loco contractus, ſi ibi inveniatur, vel gienſi domicilii conveniri poſſe, exceptis legatis: ANn qui cum publico fungantur munere, I. quid nobrn· . f. ex quib. Cauſ. mai. & ob aliam cauſſam lN nunc venerint l. 2. § legatis. verſ. nam Celſus ͤbenne F. de iudic. meritoò jus revocandi domum ha- uurni/ bent: 4.l. 2. §. omnes ne vel Reip. negotia ane Ppublicæ occupationes rei familiari præj udi-= tab e afferant; juxta vulgatam regulam: ne- 3 mi-⸗ 304 PRALHECGCTIONESAPD TTTaüruM ——— — mini officium ſuum damnoſum eſſe debere 21. ſed ſi quis 7. f. teſtam, quemad. aper. Quod tamé Ehactenus verum eſt, ne iſta revocatio adrverſario damnoſa ſit: veluti ſi dies actio- nis interim eſſet exitura. Hocques eſt quod ait: abſentiam nec ei, qui abeſt, nec ali, id eſt, adverſario ejus actori damnoſam eſſle debere. Nee enim vel nocere vel prodeſ- ſe deber hæc abſentia l. 1. pr. F. quib. cauſ. nmai. 3 Namſi prodeſſet ei, noceret adverſario. Et ideò cautum eſt, ut ſi dies actionis interim eſſet exitura, ad minus litem cõteſtaricoga- tur is, qui Reipub. cauſsà abeſt, quà perpe- tuari ſolvere actiones temporales præce- dente lege oſtenditur. Hodiè cum non ſolùm litis conteſtatione, ſed & extraju- diciali denunciatione, teſtatò tamen factà, interrumptatur præſcriptiol. 3. l. 6. C. de præ- ſcr. zo. annor. cum ſimil. conſequens eſt & hoc caſu litis conteſtationem amplius ne- ceſſariam non eſſe. IIIud denique notandum pro Rei- publicæ Cauſsâ abſente non habendup eſ- ſe, qui privati commodi cauſsâ id egerit ut abeſſet: l. 4. I. 36. F. ex quib. cauſ. mai. etſi eti- am Reip. negotia agat, modò ſuamet prin- cipaliter ſpectaverit gl. notab. in l. non verè 72. cod. tit. Lex Meomnſo d61 Mlr Coce ehomelt Canlegven Ans npetkar iſe liemn nollt 1c. – i iſen eß⸗ SUtefe ni nrtr tls⸗ I,0 — — — — =— drTnuu ameketce l he. eiktateſt Amilicisri⸗ Hyeiuetſt belt, N ,,3 zaſetünt Aionsinti nchtetnig el, guſet poreles l eun legendt numplas DE REGzuIIS IuRIS. 305 Lex Ikr. Paulus libro y7g. ad Edictum. ) Quod contra rationem juris receptum eſt, non eſt producendum ad conſequentia. H Inc eſt, quod, etſi pro majoribus & 1 L Tloco majorum habeantur, qui veniam ætatis impetraverunt, ita ut contrahi tutò cum ipſis ſine metu in integrum reſtitutio- nis poſſit, I1. C. ge his qui ven. æt. impetr. præ- dia tamen ab his diſtracta non flant emto- ris, ſecus acſi revera major fuiſſet z. C. eod. Siquidem ætatis venia contrà juris commu- 2 nis rationem & uſum im petrari ſolet: ideò eâ impetratâ nibil tamen unàin conſequẽ- tiam, quod ſcilicet ad jus commune ſequi ſoleret, ſed id duntaxat ſtrictim impetra tum eſſe oporet intelligi, de quo acum eſt. Actum verò eſſè ulterius non videtur, 3 quam quouſque ratio conceſſionis ſe ex- tendit, ad excludendam tcilicet in integrum reſtitutionem: eamque ad alienationem præ diorum aliarumque rerum immobi- lium non pertinere ex eo conſtat, quod ne quidem authorecuratore recte diſtrahan- tur t. t. C. de prad. minor. Item que ſi cin fi. 4 V dei- 306 PRLECTIOMES AD TITUILUIM Dr deicommiſſum præſtandum eſt, cum legiti⸗ nen upnün mæ fuerit ætatis, id eſt, ejus ætatis, quâ ple- otheſ nus eſt rerum ſuarum dominus, quaque Cenecotsutt omnimoda ipſi adminiſtratio concedi de- ſucen go betl. 7. inf. f. de minor. erſi veniam ætatis ni kiſc- obtinuerit, mhil tamen hoc ei prodeſt, ur Imfelint maturiùs fideicomiſſum recipiat, arg. præ- Zen ſni. ſentis regulæ & l. fin. C. de his qui ven. æt. imy. Monutr h Eogem pertinet, quod, cum temporauſu- nd ſont capionum inter hæredem & defunétum i) won conjungantur, ideò quod hæreditatem rſturon quoq; ipſam perſonæ poſſidentis vice fun- Miſenfet gi receptum fit, I. ſi is qui S. nam hareditatem ſen etanne F. Ae uſuc. & per not in l. 138. pr. ſuprà b. t. imè mttcnm ctiam ante hæreditatem aditam ob eandem mymmne „ cauſſam compleri poſſit uſucapio I. cœptam ſlſcen, f. de uſutap. tamen non poſſit inde incipere, nuigen ne quidem ex peculiari cauſsâ: per . pra- Nglemie ſeriptio 45. in f. eod. etſi aliàs ſervus & filius iis, uunmen quorum in poteſtate ſunt, vel ignoranti- ſuenikin bus acquirant, per ſuprà dicta in l. melior . Alen bueſe GG b. t. Illud ramen, quod ex l. 45. adductum nam eſt, è diametro pugnat cum l. iuſto 44. F. Mnin nondum, eod. tit. quæ quomodo conciliari mumg inter ſe poſſint, equidem non video; niſi (ing ex d. S. nondum ſuppleatur ad I. 4). ille verſi- umun culus: ſed bæc jzure ſingulari recepta ſunt. ut ni- Dänledr . hilominus uſucapiatur contra juris cõmu- Ahond 7 nis rationem. Pariter contrà juris ratio- lic nem — — huun DrF REGHuILIS IuRIsSs 307 mehng nem & regulam eſt privilegium mulierum, unti i quo adverſus anteriores creditores in exa- Coriu Etione dotis utuntur: I. alt. C. qui pet. in pign. tbe ſiquidem prior tempore potior eſt jure, ei einn der vulg. Et ideò hæres mulieris, quamvis 8 is in univerſum jus defuncti ſuccedat l. hare- rigel Uem ſ5. ſupra. h. t. eodem tamen priviligio üa non utitur. I. un. C. de privil. not. An au- cuntemn tem ad ſponſam privilegium iſtud pertine- ũ ten bit? Quod rationem habere videtur, cum wod hittr eadem ſit favoris cauſſa. loh. Andr. in c. cæa Eleruiad Monica, ſuper verbo, duximus extendendum extr sl de ſent. excommun. Etſi probabiliter quis 10 nſl tentet contrarium ex 4. 1. ſin. verſ. quis enim Airamoben earum non miſereatur, propter 05 quia, qala ma- Argul ritis praſtant, & partus periculum & liberorum nee Procreationem & . gl. in l. ſRi ſponſa 74. F. de iur. dot. quæ rationes utique in ſponſa ceſſant. dnd⸗ Veruntamen cum eadem intentione hæc 1I , ſit, eoque intuitu dotem dederit, cur non D idem jus ei ſervetur? cum & aliaàs deſtina- io rei, cum jam cœptum eſt opus, factoq; 6 ipſi proximum, pro facto haberi ſoleat l. i- “ brorum S. ſed nec cœpti ff. de leg. 3. iunct. l. fun- io di S. item & lI. ſeq. f. de acdt. emt. Denique x2 n 00 quo argumento & authoritate veteris juris ale privilegium dotis mulieribus datum d. I. fin. nueit, ad ſponſam tractum eſt d. I. 74. iunct. I. terx — . Iulia g. F. de ſund. dot. C& l. oratio 16. f. de ſpon- niſ WS V 2 ſal. — — ni 3208 PRLECTIONES AD TITUuLIUIM. ſal. eadem authoritate quin novum quo- que jus extendere liceat, nihilprohibet. Elegans etiam hujus regulæ exem- plum capiatur ex l. ſi ita ſcriptum 16. . de ma- num. teſtam.l ſi ſervus 1p. F. de ſtatulib. Uni duo pro ſolido hæredes eſſe non poſſurt. Icut duo ejusdem rei in ſolidum do- 1. mini eſſe nequeunt: ! 5.5. fin. f. com- mod. ita nec hæredes ejusdem hæreditatis, quos veteres pro dominis appellare ſole- bant §. fin. verſ. pro hærede l. de bær qual. & diff. 2 Ideò nullis partibus in teſtamento nomi- natis, ex æ quis partib. hæreditatem capiunt 5⁵5 1 plures I. de bared. inſt. Lex. 12. paulus libro 56. ad Ediétum. Qui tacet, non utique fatetur: ſed tamen verum eſt, eum non ne- gare. 1 Aciturnitatem ſive ſilentium con- trarios pro re natàâ effectus oper - D1 pui noltboßene liogünu⸗ Lcum &lor⸗ he frennt n tonſt, lutur use epltlelzc. .Edirero (tuiimee Plgun nn lrumbabuige Eehe ubil ſhian Cod un Gta UumCbab⸗ Cnit 16031 at N eſtun Uuu PDPDEF RHEGuTIS Iu RIS. 309 — in nowung. multis oſtend botel⸗ exemplis autem me- inlprei liuͦs, quàm ullà regul à com prehendi. Cer rglletn tè cum & ſors & uſuræ in petitionem de- inmn ifß ductæ fuerint, ſi ſuper uſuris pronuncia- ins tum non ſit, nec à ſententiãâ appellatum, videbitur judex oſurarum petitionem re- pudiaſſe l. 3. C. de fruc. & lit. exp. 4½ O. de- „t oſ. E diverſo ſi, cum minor in integrum 2 ltohen reſtitui jure polet, quadriennio tacuerit, poſtquam major factus eſt, intelligitur ratum habuiſſe, quod actum fuerat. Sed ii ttu de his alibi latiùs. Mrn Lex. T2. Sml “ Ulpianus libro 6z. ad Edictum. lber al Rment Quod ipfſis, qui contraxe- runt, obſtat, & ſucceſſoribus eo- rum obſtabit. ☛ Cirnen 19, ℳ C Ongruit I. hæredem 5o. l. invitus 156. F. QC2. & 3. 1. aliud eſt 160. S. fin. I. in his quaæ lvn e ENe . L 175. S. 1. h. t. ubi aliquid addam. Paulus libro 62. Ediclum. in⸗ Non omne . quod licet, ho- es, neſtum eſt. G V Quod E 310 PRI. ECTIONES AD TITuILuM „ — Vod ſtricto juris tenori æquitas, ver- borum captationibus interpretatio, deſiderio partium religio officiumꝗue ju- dicis; hoc legis permiſſioni honeſtas præ- 2 ſtare ſolet. Sicut enim non protinus jus eſt, quod esx ſtricti juris ſubtilitate & ratione ſequitur, l. ilio 12. F. de iniuſt rupt. nec rum- pitur teſtamentum ob præteritionem filii, qui tamen vivo teſtatore deceſſit, l. poſthu- nus 12. eod. tit. nec interpretatio verbis ſed 3 menti proferentis ſervire debet l. ſcire 1ʒ. . aliud verſ. ſed etfi f. de excuſ. tut. l. quam vis in f. f. de in ius voc. ita nec juris permiſſio, ſed honeſtas actionum modus & menſura de- bet eſſe. Atque ideò, etſi in contracti- bus naturaliter licere contrahentibus ſeſe mutuò circumvenire lex tradat; I. ſi volun- tate 8. C. de reſc. vend. l. in cauſſæ 16. §. iden Pomponius fl. de minor. tamen cum hoc no- tiſſimos honeſtatis terminos egrediatur, manifeſtum fit, non peccare judicem ad- verſus legem, ſi etiam ex hâc cauſsà reſtitu- tionem in integrum cauſßàâ cognita con- 4 cedat. Nec adverſatur, quod in d. I. ſi volun- tate non patiendum eſſe dicatur, nullamque rationem concedere, ut contractus reſcin- darur, dimidium juſti ptetii læſione non excedente. Id enim eèò tantùm pertinet, ut nec ſine diſcrimine ob quamlibet esi- gnam b gun oon⸗ n poltt ⸗ lukenoore eccrof lübuerrioi ſoſnente .t cun leer Eeen denum Cepemm,i Uenenin Nsacreris kuci pollr lutionis en: guu Uoroltre ln. l⸗ t, 1 Uuff incread Cgnrur. = S — — — ☛E ☛ä— — —..k0⁴²48 — = = — — — = SEE ouonn pDr REGUIILISIIRISA.. 211 1 —Uv — — iie Znam læſionem legitima actio jure inten- dunen tari poſſit, & ex minimi damni occaſione dhi, longé majores oriantur litis impenſæ. Por- iun réô judicis officium ex gravibus & proba- Cn unt bilibus rationibus implorare ſuper eo, quod imelm ipſo jure valeret, nemo prohibetur. Pari- utneer ter cum liceat quidem jure permittente unertde rem alienam, bonâ tamen fide poſſideri Enl Cptam, uſucapere, etſi mala poſtea fides Dtetto rnk ſuperveniat, nihil tamen prohibet, quò mi- le nus adverſus uſucapionem etiam majorre- ulan ſtitui poſſit, ſi juſtam & probabilem ſuæ ernac . ceſſationis cauſſam allegare & probare Kenn queat: quàâ probatà ceſſabit ratio deciſio- el nnn nis noſtræ ſuprà in I. in ambiguis 35. §. 1. h. t. rien aAllata. Idꝗue ex generali Prætoris clau- trarjl ſulà ſi qua mihi juſta cauſſa videbitur aſ⸗e l. 1. in f. f. ex quib. cauſ. mai. etſi lex de ſolo wenuntt minore adverſus uſucapionem reſtituendo n t loquatur: l. un. C. ſi adv. uſacap. cum & aliàs i “ . . . . V non negligentibus præſcriptio non currat, de aut certè reſtituantur l. & Attilicinius 35. f. de ſern. ruſt. præd. IIlud diſſimile eſt, quod, 7 e d etſi parum conveniens ſit naturali pietati, an, Sipſi adeò honeſtati, alienam cognationem SS ſuæmet anteferre, ut Iuſtinianus alicubi n ſcripſit, tamen ſi quis hæredes inſtituerit ein le extraneos neglectis fratrum ſororumꝗque liis, aut aliis remotioribus cognatis, quam- Oneracut 3 17 - — 312 P LECTIONES AD TITuIILUM. „* . —„ . * * 5 vis & pauperibus & nihil malè de ſe me tis, teſtamentum tamen Jure valet, nec — ri. au- diuntur inofficioſi querelam inſtituentes. l.1. . de in off. teſt. Ratio enim non obſcu- ra eſt: quod nempè nullum hic damnum incurrunt, ſed lucrum duntaxat non acqui- runt; L. Proculus 26. ff. de dam. infelt. atque adeò ſatius viſum eſt, liberalitatem cujusq; pudori reli nquere, quam legis neceſſitate adſtringere. HBinc quoque rectè petitur concilia- tio l. quin etiam 6. ſ. de arbitr. & L in privatis 72. f de iudic. cum l. qui iurisdictioni 10. ff. de iu- visdict. om. iud, in quarum prioribus patrem filio, aut viciſſim, arbitrum judicemque in privatis negotiis eſſe poſſe traditur, in alte- rà prohibetur. IIud nimirum, quia licet: . hoc, quia parum eſt honeéſtum. Nullo cer- te jure perſona, quamvis conjunctiſſima, altera alterius judex eſſe prohibetur, ſi pars eum ceu ſuſpedum non recuſaverit: ho- neſtiùs tamen fecerit, ſi tali caſu ipſamet à ſe judicandi munus abdicrit. 10 Denique hanc regulam ad nuptias pertinere certum eſt. ſempera2. . de rit. nupt. 1I. In ſtipulationibus id tempus ſpectatur, quo contrahimus. I 11 d Nlipeln triclsten Mllastrreicd etdilo lbre 1/ften fin! lſhnſun: linni⸗ ten⸗ Uabnochte ſenenen 1 unatonecon Mnmnten nlitteedi ſiunf (beoncfton ni non ſbi Enatto doms TInn 0 In DEREGʒuIIS IuRIS. 313 ete, — 2 — — 2 ek ed I N ſtipulationibus traditionis »non con- I ur en tractus tempus inſpiciendum eſſe idem lam mln Paulus tradidit in I. 2. pr. F. pro emt. Eum veréô illo libro de uſucapione egiſſe docet ne .,.4. y. f. de acquir. peſ.l. 2. & æ. f.de uſucay. n .1. ff. pro don.lJ. 2. & 4.f.pro legat. l.2. f. pro dot. n n . 2. f. pro ſuo: ut poſſit uſi ucapere, qui ſtipu- inene lationis tempore notitiam alienæ rei ha- und buit, modòtem pore traditionis bonæ fidei fuerit; quod in emtione &, ut arbitror, per- edh mutatione contrà obſervatur Cæterum MmH hic non de uſucapione, ſed ſimpliciter de 3 dn= validitate obligationis actum eſſe oſtendit odu. 1. i ilius 75. f. de V. O. ſcilicet, ut filius, quod i ſub conditione ſtipulatus eſt, ejus nomine ma patri non ſibi actionem acquirat, etſi eo ruch,Mle tempore, quo is ſui juris invenitur, condi- un ME tio extet. Quod & in emtione conditio. unais nali locum habere eadem ſuadet ratio, Glern‚in Illud operæ petium eſt inveſtigare, 4 “ e cur priore caſu diverſum ſit emtionum && Alinier ſtipulationum ius. Ratio enim quam Pau- lus in d. I. 2 affert, manifeſi 4 principii peti- Im tione laborat quia in quit in emtione utrumq; ſui tempus ſpectandum eſt, in cateris ſolius traditio- nis. Hoc ipſum eſt enm, in quo quæri- tur ratio diverſitatis. Itaque ſic ſentio Contractus emtionis reſpicit tempus, quo 5 Deu fit contractus, non quo fit traditio: quæ ſi 314 PaAIECTIONFS AP TITUüTUM õ differatur, ſtatim differtur improbè; niſi evidenter hoc actum ſit. Nam cum pre- tium accepit venditor, æquum eſt, ut offe- rat rem, nec patiatur eam lite ſibi extorque- ri invito. Nec enim pretium ſtatim nu- meraſſet, niſwi traditionem quoquein conti- nenti ſperaſſet emtor: unde & plerumq; Aatim traditur. Solent autem leges accom- modari ad ea, quæ plerumque fiunt. I. 3. l. 5. * f. de ll. In reliquis contractibus, ut ſtipu- lationibus, donationibus &c. (nam de lo- catione nihil hic attinet dici, cum ex eâ aliàs uſucapio non contingat: permutationem autem ſub emtione comprehendo. ſunt enim in pleriſque ααποαπ. item pretium 1. de emt. vend.) traditionis magis quàm con- tractus tempus à contrahentibus inſpici ſo- let. Quod in donatione quidem inde ap- paret, quòd jure Digeſtorum, quo de agi- mus, non cogebatur tradere, qui donaſſet; adeoque donatio abſq; traditione non erat perfectus contractus, ſicut emtio. In ſti- pulationibus quoque inde conſtat, quod formula earum plerumque in futurum cõ- cepta eſt: Spondeste daturum, facturum &c. Ergò in emrione tempus principale eſt præſens: in ſtipulationibus futurum. 7 Porrè ad principale ſunt referenda reliqua. Igitur ipſa ſtipulatio trahitur ad traditionis teme hn telugen entionote l in Uigtubhor uumtenpot lad, uatti niozaui le, poleic⸗ Nndit Cnezlei Umnciplle, (uncicit, nlenesſe Ue donan feünlek. l N llann o⸗ ſſan 4 ſle uunt loenn (n tmuun PDF REGuIIS IuRIs. 315 m tempus, quaſi hoc actum ſit: ibi traditio ad Nnum eumtionis tempus, quaſi itidem hoc actum unde fit. Principale tempus negligi non poteſt. elham Si igitur hoc ipſum ſit traditionis, reliquo- eun u rum temporum non habetur ratio: ſin a- n liud, traditionis quoque nulla habenda uo ratio; quia uſucapio ſine juſtâ poſſeſſio- enkemn ne, poſleſſio ſine traditione non proce- tenn git. Traditionis tamen tempus nullo mo- do negligi poteſt in hàc quæſtione, ſive ſit lr ut principale, ſive minus principale. Vnde Gend etiam dicit, in emtione utumque tempus, emm in cæteris ſolius traditionis ſpectari opor- nnrzunt tere: non autem ait, alterutrum; quia non Scins Perinde eſt. egiunnii Vlpianus libro 6b. ad Edictum. —R Nemo videtur fraudare eos, imt, qui ſciunt & conſentiunt. ent Vod de interdicto fraudatorio „ſicut nin appellatur in : / ,ofulante 67. 5 ſed uS RF. ad §C. Trebell. & l. pupilli debitor 96. pr. f. roeHe ge ſolut. ſive actione Paulian ſupra trad?⸗ nbn tum eſt, in l. fraudis interpretatio 79. h. t. tunc Genun⸗ locum habere, cum & malignum fraudandi runs conſilium debitor habuit ,& eventus ſe⸗ . . 3 2 . „ SSõ 316 P EIECTIONES AD T ITuTuM — 4 mmmmms — — cutus eſt, per 1. ſi quis f quæ in fraud. cred. id 2 ex præſentiregulâ limitandum eſt: niſi alie- natiohem creditor ſciverit, & in eam con- ſenſerit; cum ſcilicet volenti nunquam do- lus inferatur, I. cum donætionis 34. C. de tranſact. 1. 1. §. eleganter ff. depoſ. nec decipi videatur;, nec celari, qui ſcivit l. qui ſe 25. f. de pet. har. 1. 1. S. lelt. F. de act. emt. l. 1. §. ſi intelligatur F.de ædil. edict. ¶ʒz⁊ↄYs Illud quæritur: an hoc caſu ſola ſcien- tia & patientia conſenſum inducat? Mo- vet, quod creditor ſciens patiensque pignus ſuum diſtrahi, nihilo magis pignoris obli- gationem remiſiſſe videtur l. ſicut 8. videtur ff. quib. mod. pign. ſolv. Nec S§. non enim exigendum eſt ab eo, ut moleſtiam, quin etiam invidia, in prohibendo ſubeat, cum ſi. ne facto ſuo ius ipſi auferri non poſſi 4 teg. jur. Quo argumento Paulus c Labeonem exiſtimat, eum qui, cum t, per ontra ſciret rem ſibi ſurripi, & cum prohibere poſſet, probabili ratione non prohibuit, mkilomi- nus furti agere poſſe l. pen. ſ. de furt. runtamen hoc caſu mitiùs cum emtore a- Ve- gendum videtur, quaſi utrinque ſcientia, id eſt, creditoris & emtoris ſeſe mutuèò tol- lant; arg. lI. 36. f. de dole ubi dolus dolo com- penſatur, ſicut & privilegio privilegium: l. perum 11. S. fin. J. de minor. cum ejuſmo di ſci- entia D1 — entiadeſan⸗ ſe hubert, d ilenduune cn, uui hete geciot Cher,onten tlentz un lcetkauc Cuneltore (hnyvere à1 cluit cuſti (umimteteh Wponeret: ntentot ſ Tünge (Muarezel üuhberex llnmce ben ngent⸗ ninge luecl,in berſlt, Mrüunſe UIhum Captlen nontin “ namſa lehent dru DEä REGUIIS IuRIs. 2317 — — aH entia de fraude debitoris non eodem modo ndih ſe habeat, & quandoque participationem Enen inferat, quandoque noninferat. Quò fit imms etiam, ut qui ſciat quidem venditorem ha- ⁶ CA bere creditores, modò de fraude non parti- Eiidn cipert, non teneatur I. ait Prator 10. J. Ki quis u particeps 3. cum S. ſeq. ff. quæ in fraud. credit. ulenn Er licet fraudis non fuerit ignarus, tamen 7 cum creditorem ipſum quoque conſcium — 41 eautt connivere animadverteret, probabiliter u potuit exiſtimare, creditoris non admo- teriean dum intereſſe; alioquin futurum, ut ſeſe in- inmd terponeret: ſicut aliàs teſtatò denunciare ſolent emtoribus, ne emant arg. d. ?. 10. S. ſ „ Nu gquis. Ium quoque diverſa eſt inter pignus UeltimA SS alias res debitoris ratio: in illis creditor ius habet ex conventione, in his ante ma- ſabenau⸗ * giſtratus aſſignationem nihil habet juris. h Denique cum fraudis appellatio nu. „ anbi⸗ dum quandoque damnum ſignificet, l. in- ber ter quos 39. S. damni ff. de dam. inf. conſequens Ohbe hinc eſt, ut ſcienti & patienti, cum prohi- in. bere poſſit, damnum dari non intelligatur, men per aliam juris regulam, quà definitur: da- ecenn mnum non vidcri ſentire, quod ſu quiſque evou culpà ſentit; 1. zuod quiz 203. inſra. „. t. cum sble non tàm ab alio, quàm à ſe ipſo lædatur. arg. jigin l. nam ſi actor 26. f. de R. V. £ l. qui ſe nti 45. F.- Lé X Ae hared. pet. an, 2218 PRALHCTIONESAPDTITuIL 7 Lex 116. Paulus libre 62. ad Edictum. 4 Quod quis, dum ſervus eſt, egit, proficere libero facto non poreſt. ITRun cauſsâ inter delictum & contra- ctum diſtinguendum eſt, ut ex illo etiam liber factus teneatur, quia noxa caput ſe- quitur; l. 4. C. an ſerv. p?o ſuo ſact. & v. ex hoc non item lL. 1. & 2. C. d. t. Ex quo illud no- * tabiliter infertur, quamvis mutuam pecu- niam accipiendo naturaliter obligetur, 1.14. f. de O. & A. tamen ſi liber factus, ex aliis quoque cauſſis debitor, ſolverit, non poſſe ſolutum in illam cauſſam, ex quà ante liber- tatem debitor extitit, ceu antiquiorem re- tineriz cum antiquior videri non poſſit, quæ jure nulla fuit, atque adeò non entis non oſſit eſſe accidens. Cuiac. in d. t. C. an jery. pro ſuofad. Quod argumento eſſe poteſt. 3 etſi repeti non poſſit à filiofamiliàs adver- ſus SC. Macedonianum mutuèò data pecu- nia, ab eodemque poſtea, cum ex pluribus cauſſis debitor eſſet, ſine cauſſæ adjectione ſoluta; per l. 40. ff. de condic. indeb. tamen Ron compellendum, in eam potius impro- bi cre- br — icrii, Uolclorum liſeloe Abocebitun nnhe, ſiciendun (olamem perami üniibi hronscun ur, iocui lalt,ie elone Uuurlatede iolue iil⸗ en lnnt H ſeene Ahinrd cke — 4 ilin lemnbeht mnport dn AcoN and . ſ N eerſſe . Naoit D „ / 4 4 Exgonn — eu etoblgen . er laani/0 agre e⸗ AAn exg ree SS 6 ineoll, n enci. 5eln⸗ 11,.0ℳ, elei⸗ umiiu . tud o nerte 1 pine 4 — S= tio ſuadet. DE REGIuIIS IuRIS. 319 bi crediti, quàm aliam quamlibet cauſ- ſam ſolutum imputare: cum utique credi- tor, ſi ipſe loco debitoris eſſet, illud procul dubio debitum non primò, ſed nunquam fortaſsè, idque non im probè, ſolveret; quò reſpiciendum eſſe docet l. . & 2. ff. de ſolut Quod autem in l. 5. S§. Imperator, eod. tit tra- 4 ditur, etiam in naturale debitum poſthabi- tis civilibus ſolutum imputari poſſe, id in pignoris duntaxat diſtractione, de quàâ ibi agitur, locum habere docet l. Paulus 10/. §. Paulus d, t. de ſolut. cujus legis æααας pro- bat electionem, de quâ d. l. 1. & 2. eod. tit. ad naturalia debita non pertinere, quod & ra- Lex 147. Gaius libro 24.ad Edictum proyinciale. 1 Semper ſpecialia generalibus inſunt. H Oc eò pertinet, ut intelligamus, non 1 ſecus à generali juris deciſione aut de- terminatione oportere diſcedi, quàm ſi quid de certis caſibus ſpeciatim ſit expreſ- ſum. Cum enim ſpecialia generalibus in- ſint, utique, quod de his vel affirmatur vel gegatur, de illis itidem affirmari vel negari N 3 20 PRALECTIONESAD TITuILUM 2 neceſſeeſt. Ex quo apparet, abuſivè àlu- risconſultis ſpecialia appellari, quæ ſub ge- neralem regulam non cadunt, cum hæc non tàm ſpeciali quàm ſingulari jure cen- 3 ſeantur. Etideòregulæ, quibus dici ſo- let; generi perſ! peciem derogari, l. ſanctio in f. f. de yœn. ſpeciem de genere eximi, I ſi pe⸗ caulium f. de manum. teſt. clauſulam genera- lem ad ea, de quibus ſpecialiter agitur, non = porrigi, gl. in l. ſed & ſi a6.8. bac clauſula fex quib. cauſ. maj. & ſimiles, eo utuntur ſpeciei ſigniſicato, ut, quod primãà facie ſpecies vi- deretur, non ſit tamen, ſed ſingulari jure 4 gaudeat. Hocque eſt, quod toties incul- catur: ſpeciem non contineri ſub genere, ſi num. 36. & conſ. 3o3;. num. 49. Paulus libro 16. brevis Edicti. Cujus effectus omnibus pro- deſt, ejus & partes ad omnes perti- nent. 1 Hane regulam ad edictum de rebus authoritate j udicis poſſidendis perti- nere, erudite docuit Faber hic. Cujus edi- — clauſula ſit intermedia; Ceshal. conſ. 365.n. 75. lib. 3. nec ſpecificata ſub generalitate. ibid. 551 n ſianplires antgederel ſſimnlaufe Ehinncrerta ſiiln welbvi Audoum . Uirzlpunr W iimkkleze zrcnleqe irpoleſfon⸗ 4 4 1 procetk 1 ſa 4 ltenſobyee len ,. 4 mtonſbiſe 4 iluthti D (nonneze mimnent Illioſhon ENaln N ucgl Unlenin ighnne nnqrcen ſenmſu ed tanen grati itce TIn —— ter Doee Wu, n Ngun uee , gu! etoe , / ert eun auldmgn 1 N2% * lacehecter. ogtotesin ziſbgen 4 con ℳ1t eneralnl 4 NAAn PERcCuTISIIRIS. 321 — cti cum plures ſint Partes: una, cum latitan- 4 tis aut generaliter indefenſi bona poſſideri jubétur; 1.2. f. quib. e auſ in poſ-. altera, quâ dHebitori adverſus curatorem bonorum aut viciſſim, vel huic adverſos cæteros credito- res fructuum & impenſarum nomine con- ſulitur; prator 9. Fde reb. auth. jud. poſſ. ter- tia item de ſeparationibus: I. 1. & t. t. F. de ſepar. coniequens eſt dicere, quoniam effe- 3 Gtus poſſeſſionis bonorum omnibus credi- toribus prodeſt, id eſt, tàm qui purè quàm in diem ſubyvé conditione cred iderunt, l. in peſſeßionem 6. ff. quib. ex cauſ. in poſſ. utique cum non ſibi ſed omnibus poſſideat, qui miſſus eſt, l. is cui g. f plures ſf. ut in poſſ. le- gat. ut omnes quoq; partes edicti ad omnes creditores pertineant; adeoque ſeparatio- nis beneficium conditionalibus quoque creditoribus proſit.l. q. fj. de ſeparat. Quod autem adverſus hæc idem Paulus in l. ſi quis 4 14. in f. zod. tit. tradidit, creditorem condi- tionalem in poſſeſſionem non mitti; idita Poteſ accipi, ut pleriſque placuiſſe video: ut quatum ad venditionis bonorũ effe cum mitti quidem non poſſit, utpote cum in- certum ſit, ſitné futurus creditor necné ſed tamen quoad cautionem & rei ſervan- dæ gratià recte deſideret in poſſeſſionem mitti d. lI. 6. De illo ambigendum non eſt, e0- 322 PRLECTIONES AP TITuLUIM de corum, quibus purèé debetur, miſſionem 10 in , etiam conditionalibus prodeſſe : arg. d. l. . (lpi moto F- ur in poſſeſſ leg. iunct. 1.6. Fde reb. author. iuld. Migkanet adeo; ſi ad diſtractionem bonorum etiam Imilid /n procedatur reliquos creditores, aut cura- D ſir torem bonorum, æ quum eſt cavere his, ut ionf 1 exiſtente conditione dievé veniente pro enndunn⸗ ratâ debiti portione ſecuri ſint. alioquin iiainn, falso dicetur in d. l. 6. poſſeſſionem etiam eferni conditionalibus prodelle. euian, 6 Cæterum effectum pro emolumen- 36 to dici, cùm alibi, tům in l. cum frattem c. de bis quib. ut indign. paläm eſt. Igitur cun 644 . emolumentum fucceſſionis ad omnes hæ- fſeut⸗ redes pertineat, conſequens eſt, ut omni- ⸗ bus quoque partibus unusquisque hæres t u defungi debeat: ſicque & necem defun- ſguͤted Gti uleiſci. Nec enim ſufficit, cæteros co- hæredes hoc feciſſe, ut ei, qui ultus non eſt, I kene ſua pars ſalva maneat ; d. I. cum fratrem. elguner, etſi partem impenſarum, à cohæredibus gin faRarum, ferre paratus eſſet: ſcilicet ſi t Neu non ignoratione facti lapſus eſt L. baredemf. ⸗R de his quaæ ut ind. quod & doctiſſimuũ Fabrum i en 8 pic num. 4. ſenfiſſe exiſtimo. Itemque cum Genndr publicorum operum exſtructio om nibus kdi N roſit, æquum eſt etiam im penſas ad ex- krennt truendum omnes ferre, nulla dignitate aut taien privilegio excepto: l. 1. l. ad portus l. c An D . MD .„Se 4 buuc I8 Iun Is. 223 en,It 52. C. de eper. publ. non tamen æqualiter dele ſed pro modo cujusꝗ; facultatum 4. Lomnnes. fenass Denique cum effectus ſententiæ, ut appel em bononer latur in l. 1. C. i piures und ſent., omnibus li- 9 nämmus dis five rei litigio ſæ conſortibus proſit, per melant 1. ſi hares ff. fam. herciſe. pariter & expenſæ hee ſener ab omnibus agnoſci debent: & vel manda- eui ini ti⸗s Ir quod fuerit, vel negotiorum geſtorum olelm, actione Petentur. l. ſed an ultrè pr. cum l. jl. N. in ſ. I. ge neg geſt. el Vpianus libro 6 7. ad Edicum. es eh⸗. Ex qu perſon quis luerum is Capit, ejus factum præſtare debet. üen HEie⸗ tenetur factum defuncti, vi 1 Giu A. I hujus regulæ, non etiam pœnam præ- Ulaß⸗ ſtare 1.38. ſupra h. . Quod igitur legata- lann⸗ rius propri authoritate, non ex volunta- ce: te hæredis, legatorum nomine occupavit, ſsethe id interdicto, quod legatorum, reſtituere hæredi tenetur: ad idemque factum hæ- “res ejus, ut qui lucrum ex defuncto capit. 1 . ⸗ 10. ſnn p 4 =S S “ tenebitur l. .5. & centinet f. quod legat. Simi⸗ liter & factum inſtitoris dominus, qui lucri 2 , ſui cauſsâ eum præpoſuit, pręſtare tenerur 3 in ſolidum Ixf. de inſtit. ac. Et qui fecit, ut HWZ 2 aqua = =— 7 8 S —— 324 PRALECT I0NES AD TITuILIIUM 3 aqua pluvia vicino noceret; id opus hæres quoque ejus ſuis impenſis tollere debet, non ſecus atque ſi ipſe feciſſet, perl. ſi ter- tius 5. fin. f. de aq. pluv. at. Cur igitur diver- ſum eiſt in eo, cui novum opus nunciatum eſt. isque, antequam tur, facto jam operé enim ejus, non niſi præſtandam, ut ipſe tollat op penſis, teneri certi juris eſt, per l. pe Hoc ideò, quia hoc dictum pcnale eſt, illud non item. d aquæ pluviæ arcendæ qui adverſus jus itum eſt: adeoꝗqᷓ; tegrum reſti⸗ 5 op. nov. nunc. ex eo apparet, què . 8 . . a Rione is demum tenetur, opus facit, quo vicino noc nil niſi res non jure facta in in nunciatio remittere- deceſſit? Hæredem ad patientiam vicino us ſuismet im- n. f. de inter- Quod tuitur. quod utique pœnæ nihil habet, ſed rvei duntaxat perſecutionem, redes in ſolidum teneri ſupra o 6 in I. ſi uti 3. & l. baæredem 59. h. t. Go de novi ep's nunciatione tenetur, qui- cunque ſpreià nunciation e perſeveravit, ſive jure ſive injur ceret: L. 1. pr. f. de op. nov. nam eſſe palàm eſt, cum eſt. ſit, quod jure factum ad quam hæ- ſtenſum eſt Porrò edi- e opus facere jà hoc fa- nunc. in quo pœ- & id tollendum Itidem ſi em- tor venditori redhibeat rem emtam, dete- riorem à familia emtoris factam, à procuratore ejus id quoque aut etiam venditori 111 ——— freltreteret elorilurn 61.cs Mnoret, t laturint aun Llnin etium ſeel it gun nomndb pe on kenentar, Nuſumde mncluu l ffia luene go ul gne lm i, Ahere Hletr Cn gl u N N DE REGIILISIIRIS. 32 5 HDn — — pra ftare tenetur emtor, cum ex ejusmodi Rii perſonis lucrum facere ſoleat l. 1. verſ. f quicd adeek . I. 31. §. quod in procuratore ſ-. de ædil. edict. le Nec movet, quod hæc etiam pœnalis eſſe 8 Crs dicitur in 1. cum autem 23. S. ſerpus eod. tit. u Eſt enim etiam non peœnalis: l. redhibitoria mitnmt g5.60d. tit. qualis omnino neceſſe eſt eſſe ueliim in omnibus perſonis, qui pœnali actione mimmi non tenentur, ut eſt hæres. Quj quate- us nus factum defun cti præſtare cogatur, pro- el lixè diſputatum eſt ſuprà in . quod ab initis e5,lNt 29. h. K. dnd Lex. FJo. nn Vpianus libro 65. ad Edidtum. auma, pPrarem eſſe conditionem opor- ni tet ejus, qui quid poſſideat vel ha- e beat; atque ejus, cujus dolo malo Wν factum ſic, quò minus poſſiderer Vel haberet. Netenen E Xplicata eſt ſuprà in l. qui dolo 137. h. t. 6 i⸗ cum quâà tonjungenda eſt. e nin, . mee . Lex DI. ,S , ln, PpPaulus libro 64. ad Edictum. mes Nemo damnum facit, niſi qui “ id fecit, quod facere jus non habet. 2126 PRFLECTIONES AD TITuILuIM N 7IDE fuprà in l. nullus pidetur 55.ι vlpianus libro 64. ad Edictum. quid omnino per vim fiat, aut in 7 nen incidat. Ttiam. Etſi non omnis rei, quæ vio- lenter aufertur, nomine interdictum de vi vis publicæ, aut in vis privatæ cri- Vjus regulæ hanc puto eſſe ſenten- Hoc jure utimur: ut, quid- & vi armatà competat, pœnalem tamen ex L. Iuliâ de omni vi vel privatâà vel publi- c competere. Ilud recuperandæ poſ- . . . , ſeſſionis eſt l. i. in pr. f. de vi & vi arm. adeoq;: cum rei mobilis nomine, viol enter ablatæ, ordinaria fit actio, ſcilicet furti vel vi bo- norum raptorum, d. l. 1. S. illud. ad extraordi- narium remedium, cujusmodi ſunt inter- dicta, ut in quorum locum extraordinariæ actiones ſucceſſerunt, l. 1. ff. de migrando & rubr. F. de interdicé. deſcendendum non eſt. l. in cauſe iéb. F. de miner. Itaquer ei mobilis vi ablatæ nomine Iuliâ lege de vi vel pu- blicà vel privatâ agi poteſtil.5.l pen. & hn. . ad L. Iul. de vi priy. interdicto de vi nonitem: d. ll. 5 — llFigt⸗ polali⸗ ſo⸗ Conhette⸗ mconum ilcetcun Deic I o cocn TE ne 1igt ler fäuclie aſer. UrNontan lünne munduie lilſeft nmund MitA ob MNcii Volunt üüihabig berine Umn . DH REGuIIS IuRIsK. 327 — — —=—. Aufun d.I.7.§. ilud. at immobilisrei nomine, cujus po ſſeſſio violenter occupata eſt, utrumque competit arg. I. hujus, nec altera actio alte- „ram conſumit, per not. in l. nunquam 130. f.b. Ium. t. ſcilicet cum ad diverſa dentur. Deiicit, & qui mandat. VBooun 5. 2z. In maleficio ratihabitio man- dato comparatur. enis V VIgò dicimus, quod quis p alium fe- 2 EeaAD V cit, per ſe feciſſe videri c. qui fecit. de R. neaiei I. in 6. Item voluntas & conſilium male- nen ficia diſtinguunt, non factum: I. qui inſurio G⅓⅝ 33. f. de ſurt. ideoque interdicto de vi tene- “ tur non tantùm qui dejecit, fed & qui vo- We . . .„ à n: 2 ii an luit & mandavit. Quid enim int ereſt, ſuĩs H Aem manibus dejiciat, an verò per alium? l. 1. §. . v Qeieciſſe f. de vi & viarm. Quin etiam ſi 2 “ non mandavit, ſed factum jam ratum ha- ge⸗ buit, adhùc dicemus teneri d. I. 1. S. ſed etſi. f. v deſvi & vi arm. unde hæc regula deſumta eſt. nae Nec enim intereſt, præcedat an ſequatur „ nun voluntas. Porrò quod ait, in maleficiis ra- eel tihabitionem mandato comparari, non edè ene pertinet, ut in contractibus non compare- Z 3238 PaLECTIOMNESADTITuILuM tur: ſed quod in maleficiis major eſſet dubi- tandi ratio, cum multa probemus facta, quz non probaremus facienda. Sed tamen u- tilius eſt. in his quoque ratihabitionem pu- nire. Faciunt notata Dyni in c. ratibabitio- 4 Ulud notandum, quod & abaliidli- genter quæſitum eſt, neicio an inventum, Alciat. lib. 4. parad. cay. 2. gl. in l. 3. in pr. & l. Ki quis mihi. 25, S. iu ſum. ff. de acquir. beredit. qua re bonorũ poſſeſſionis agnitio ratihabitio- nem admittat, I. 3. S. dari. verſ. quod ſi me. f. de bonor. poſſ. aditio non admittat? 4. ,2.in pr. &. Siuſum. Qujus rationem cenſeo peten- dam ex I. adius legitimi 77. f-. b. t. Aditio hæ- reditatis actus eſt legitimns & ſolemnis: unde non debet eſſe in cujusque privati po⸗ te ſtate, tales actus ſuo arbitrio velle valere, aut non valere, ne contemtui ſolemnitas fiat. Quin etiam diſertè negatur, hujusmo- di aſtus diem aut tempus dilationis recipe- re.d. Lyz, Cæterum in ratihabitione diem inoeſſe palàm eſt, cum in fuſpenſo ſit, ratam- ne ſit habiturus pater filii aditionem, nec ne? ut exinde demum valeat, ex quo pater ratum habuerit: item conditionem taci. tam, ſcilicet ſi pater ratum habebit. Vn-· de nec per procuratorem adiri hæreditas poteſt, per not. ind. . 27. quæ omnia in bo. 5 ——— norumpo (ue ſolen (bugenl iinorumnd Ulerpente Ptonedte bcunbabe lenkeen ie Pelurio lllol H Dl Ulud uſieo nſn hnlene ki en mtde NRruncd 1 Sõ n PprHRECHIISIIRISs. 3249 foreleun norum poſſeſſione, utpote vulgari minime 8 nuſihgt que ſolem ni actu, non requiruntur. Ex „ Nt quibus colligo, hodiè cum diſcrimen legi. ammm timorum & non legitimorum actuum ma- hE gnà ex parte amiſerimus, nec illa de ratiha- bitione circa hęreditatis aditionem amplius Abi locum habere; adeoque exoleviſſe d. 1. 3. & nin d. 1I. 25. §. iueſſum. quin etiam per procurato- lee rem recte adirri. . ionnhdn 5 57. , +†1 . 1 A- In contractibus, quibus doli la præſtatio vel bona fides ineſt ‚hæres ul in ſolidum tenetur. , ok ſin . D E hoc S. dictum eſt ſupra. in l. 33. h. . ebm Illud notandum eſt, verbum, in ſoli- orem gqum, hic opponi non portionibus hæredita- ien riis, ſed ei, quod ad hæredes pervenit l. ad eæ unb 7. §. fin. infra. h. t. Et ideò ſi plures ſint ee heredes, ex doloſo defundi contractu ob. * hiune IUigati, etſi ipſo jure ſcindatur obligatio pro HW A. partibus, ex quibus hæredes ſunt; tamen imè Verum eſt eos in ſolidum teneri, non tan- T elß tiũminid, quod adipſos per koen D Venit. a X5 Lex . ℳ „ r EE— 330 Pg FLECIIONES AD TITuIIUIM — Lex. 152. paulus libro 6. ad Edicum. Fere quibuſcunque modis ob- ligamur, iiſdem in conrrarium ad liberamur: cùm quibus m odis ad- quirimus, iisdem in contrarium à- ctis amittimus. Vt igitur nulla poſ- ſeſſio adquiri, niſi animo & corper. re, poteſt: ita nulla amittitur, nin in quà utrumque in contrariuma- re Paulo negatur in. 3. 5. in amittenda ff. d. t. Verum eſt tamen, caſus diyerhtaren a. tramq; ſententiam admittere, ut oſtenſum . eſt ſupra in l. nibil tàm natrale 352num. 7. G 2 ſeq. b. t. Nimirum quia voluntas ſive an- mus in poſſeſſione potior eſt corporalipre ſent', magisque hæc ſive ad ſolennitatet acGus, ſive ad certitudinem animi proban- dam, quàm ad ſubſtantiam & effectum Vilem poſſeſſionis requiritur; ideoò, qui c pore poſſidet ſed repudiat animo, mer! awmiſiſſe videri. At ubi corpore prius ane Vod hic & I. . f. de acquir. poſ. toti- dem verbis traditur, ab eodem autho⸗ . — 1 — titot, g Eelſoin ſrrecel untni thlli ſlck pen Cnſeach Warimim pin nrſ. llgtſ 1 gretit loltener n tutat, Uuninye gönn kenmn di⸗ tenenrer nnadc. Piinnen n. Ne⸗ Pbe⸗ e, S len⸗ — 1 unn. ge cnn Iruums 1s oc ommunu trult mo Mirtut, oru gint 6 . e, R len⸗ 4 N/ uurs 4 coe⸗ Alon, ainiſin⸗ plpianus libro 7o. ad Edidltum. Ged/ QCuyzm par delictum eſt duorum, Picn ſemper oneratur petitor, & melior e habe- titur, quia ſolo animo retineri poteſt poſ- ſeſſio, illud præterea requiri, ut animo poſ-· ſidere deſinat, qui corpore deſiit. Cæte rum animum poſſidendi non nud4 volun- tate, quã nemo deponit, etiam vi dejectus, ſed & perſuaſione definimus, ut quis cre- dat ſe adhuc poſſidere, quod in his judiciis maximi momenti eſt. Fac. I. ß ic qui 27. f. de acquir. poſſ. Is enim cujus coloni vi dejecti 4 ſunt, ſi hoc ignorans poſſidentis animo ingrediatur, & prædonem vi depellat, de vi non tenetur, cum ſuam poſſeſſionem ma- gis tutatus eſſe, ſeque defendiſſe, quàm alium invaſiſſe videatur: quod ſecus eſt, ſi vi dejectus prædonem ex intervallo depellat iterum. hic enim nihilominus ex interdicto tenetur etiam prædoni, ex communi ſen- tentia Dd. in c. ult. extr. de ord. cognit. arg. l. A quis emtionis . S. ſed hac C. de præſcript. o. an- nor. Nec enim vitioſæ poſſeſſionis exce- ptio eſt, in g. recxpandæ 6. Inſtit. de interd. Ad- del. 1. 5. vi poßidere fj.de vi & vi arm. Lex I14. 6 DE REGuILIS IuRIS. 331* 6 „ WW= 4 ð 312 Pa gIECTIONES AD TITuIUIM. 8 een habetur poſſeſſoris cauſſa; ſicuti fit, cum de dolo excipitur petitoris. ne- que enim datur talis replicatio peti- tori, aut ſi rei quoque in eâ re dolo a- Qum ſit. l 3 N On ſunt contraria, quod hic traditur in pari delicto, puta dolo;, alterius cauſſam potiorem eſſe: & quod alibi, dolum mutuâ compenſatione tolli. !. fn. S. pen. F. de co per quem fact. l. ſi duo ff. de dol. Sententia enim eſt, ſublatàâ doli conſideratione, ita rem agi oportere, ac ſi neutrius dolo fa- Kum ſit. Atque ita verum eſt, dolum cum dolo penſari, & interim alterius quoque cauſſam, poſſeſſoris ſcilicet. eſſe potisrem: veluti cum is, qui intelligit ſe injuſtam caulſ- ſam fovere, judicem corrumpit. Sive enim obtineat, ſive non, repetitionem ejus, quo dedit, non habet, quaſi turpiter judex acce- piſſet; eum ipſe quoque turpiter dederit. e. cum ſane I0. quæſt. y. Dicat aliquis; compen- ſatâ, eo quo dictum eſt modo, utrinque tur- pitudine ac dolo videri pecuniam ſine cauſ- sà apud judicem eſſe, atque ita condictioni locum fore: ſed non oportet ius civile ca- lumniari, neque verba captare, ut in ſimili 4 Paulus ait in I. 19. F. «d expib. Hactenus compenſatio illa admittitur, ut ne commu- 1 —,.,— nsrelpere jero nocta Nuulu. ſutteten ſuneltaute ocſwäre octlich Cum non en nliſt obin ſenansek f Ean mio om (enotye Uml. beur pen tpctecunt tle hih (len mo en. Do⸗ ſnecn e ton h lien onnien fn. 6e hujaln Pralan hemm X nu — DE REGuIILIS IuRIS. 2333 uztent — — — niis vel par dolus uni quidem proſit, alteri Neh verò noceat, text. net. in l. apud Celſum. S. Aenit Marcellus f. de doli eæcept. non etiam, ut fal- nae ſuam repetendi cauſſam fingere liceat. Fal- ſum eſi autem utique, pecuniam ſine cauſià D apud judicem eſſe, cum ſit ex turpi cauſsà, elen quo caſu condictioni ob turpẽ cauſſam lo- a cum non eſſe conſtat. l. ubi autem. 3. F. de ti condiét, ob turp. Ex hac eadem regulâà ſup- 5 I prlendus eſt & interpretandus §. fin.. domum A en 57. f. de contrah. emt. Etſi enim nulla ſit nitenr emtio domus, quam & emtor & venditor emns fſciverunt vel ignorârunt uterque eſſe com- te buſtam, 4. l. domum. 5. 1. & H. in. adeoque vi- e deatur pretium utroque caſu repeti poſſe, „Ae urpote cauſeà ejus non ſubſiſtente, arg. to- erAno tius t. de cond. cauſ. dat. cauſ. non ſec. tamen ea Gv Ne verba in pr. pecuniamque ſolutam conſici non 6 eodem modo, ad finem quoque legis perti- Eieltu nent. Poſteriore enim caſu incipit pecu- 6⁶ nia ſine cauſsâ apud venditorem eſſe, prio- igzaum re non item. Deficit quidem emtionis nnt⸗ cauſſa te non extante, ſ⸗ ed non deficit cauſſa meH donationis, arg. . A non ſortem. §. indebitum in 1 N⅓ Fn. ſ.. de condict. indeb. Videri tamen poteſt 7 is hujuſmodi donationem non veram ſed Præſumtivam duntaxat eſſe, & præſumtio- nem non tâm ex tacità conventione, quaàm c ex numeratione pretii oriri, atque aden . 0 4 3 4 PRALECTIONESAD TITuLuN hoc ſolutum non ſit, actionem vendito dandam non eſſe, arg. praſentis regulæ, & l. in pari ſ.h.t. utpote cui doli obſtat exceptio, dquaſi ludicrus magis fuerit, quàm ſerius 38 contractus. Sic & Iudici, cui promiſſa eſt ri pecunia, ut malè judicet, non præſtatur arg. l. A ob turpem. 6. ff. de coendicᷓ. ob turp. cauſ. I. viro 39. f. ſolut. matr. l. 2. & belliſßtime ff. quod 2 ri aur clam. Ex eadem hc regulà illud quo- que deſcendit, quod etſi adverſus contuto- rem ſibi actiones cedi rectè petat tutor, aut ſi non cedantur, utilem tamen adver- ſus eundem actionem habeat ad recupe- randum, quod ex communi geſtu & admi- niſtratione condemnatus ſolvit: tamen, quod ex communi dolo præſtitit conde- mnatus, eo nomine nec actiones mandan- dæ ſint, nec utilis competat actio, perl..5. nanc tractemus, & §. planè . de tut. & rat. di- 10 ſtrahb. Hoc ideò, quia nec pupillus actio- nem amplius habet adverſus contutorem: accepit enim jam, quod ſibi debebatur. In allis autem, ut depoſitario, commodatfario, id eſt, qui nihilominus adhuc actionem ha- bent, Yquum eſt mandari actiones, ne hi duplum conſequantur, per not. in l. 134. J. *1I 1. f. b. t. Porrèò quod delicto delictum com penſari dicitur, id in privatis ſolum de- lictis obtinet; unde fur adverſus furem actio⸗ dr — cione forti ee ioſaiofi num lunbti (oorcid, Necenige Rnch neporet. (xlein ce vi Ultatentta Ekntunor ſtcondition Gonirepe nlliße Erklaſerr ſſicatcen. nalhucl Ceheunti til ſu⸗ rinſe. Wigabel mande ullitfe Enllen N Peter⸗ dilmu — den ſentn „ . ſnnn in 11 hcunl prontid. . 4 liſuf * l roon 4 d RePkulchacn 1 . n men . 1 eit 20 A⸗ geltu Au O ones nut u, lu un⸗ conennont ehen. mmmochni btet; Hones, Ut.io Polus ſos n M S DEREeUIIISIuRI 335 —— — —— „ — actioné furti non habet l. qui re. 76. f- de furs. nec injurioſus adverſus retorquenté inju- riam. In publicis ſecus eſt. Nec n. ſicarius A ſicario occidi, nec adultera adulterio pollui, nec denique prædo vi pelli poſſeſſione im- unè poteſt. Quod poſtremum etiam ad 12 civilem de vi actionem propter publicam utilitatem tractum eſt, ut contra, quàm hic definitur, non poſſeſſor ſed petitor melioris ſit conditionis, nec exceptione vitio ſæ poſ- ſeſſionis repelli poſſit: S. recuperandæ. nſt. de interd. I. I f-. de vi. etſi olim hac quoque par- te regula ſervaretur. Paul. lib. 5.ſentent. c. 4. 5§. vi aut clam. Cęterum ſicut dolus dolum, „ ita culpa culpam tollit & compenſat, itidẽ- 3 que locum facit regulæ in pari f.. h. t. teæt. no- tab. in l. qui bona 13. S. ſi quis 11. l. 40. F. 1. F. de damn. infect. Illud ad extremum notabili- 14 tec à gloſsâ hic traditur, dolum cum culpa non compenſari, quia dolus præponderat. arg. l. i obſtetriæ. 9. in fin. . ad L. Aquil. Ea- demque ratione nec lata culpa cum levi, nee levis cumleviſſima. S IIlud debet permitti ponam petere, qui in ipſam non incidit. Vic §. opponi ſolet l.qui vas. 48. §. ß ego 2 T. f. de furt. ubi furti adeoꝗque Pœni is ☚ N õ 236 PRALEGTIONHS AD TITuILuIM e —2 lis actio fulloni, eidemqͥue furi, adverſus ſe- letut, ut cundum furem datur: Contrà. I. qui re. 76, & unboren, I. 11. f. eod. ubi actio furti ei demum traditur en Wbiobi competere, cujus ex honeſtâ cauſsâinter- Mhmecoln 2 eſt. Ex quaipsàâ lege diligenter pondera- mmelhe t3 conciliatio petenda eſt. Fullonis enim, ciufülſko⸗ etſi fur eſt, tamen adhuc ex honeſtâ, loca- wigtegvogn ti nimirum, cauſsà intereſt rem non ſurri. eiminen, pi, cujus cuſtodiam ipſe debet: atque adeèà Mllveniten non tanquam fur, ſed tanquam conductor unhen ſi furti actionem exercet; ſicut ipſe quoque Kiufimmn duplici actione, furti ſcilicet & ex condu- ulheiel;, 3 Go, tenetur. Quod ſimiliter ad omnesa-⸗ (nnmiis lios, ut commodatarium, depoſitarium, qui mlhobent,, bbeon fide rem acceperunt, trahi oportet, ut iplylonne actionem ipſi quoque habeant pœnalem, WMiſin etſi in eam inciderur. Nüoendun Innſegua . s Unnerlon Paulus libro 6;. ad Edicum. eiin “ . . 4 Factum cuique ſuum, non ad- rn verſario nocere debet. n V “ de poſſeſſione uſusfructus dejecerit⸗ Ilani itei 1 E Tideò ſi proprietarius fructuarium vi umipen etſi is poſtea tempore, id eſt, non utendo fi- nitus fuerit, de integro eum conſtituere tene Dond 1D Tun “*” DEREGuILISIuIRIS. 2237 i tenetur, ut ſibi, non adverſario factum nuileu ſuum noceat. . 5 plures. 9. in fiu. de ri & vi üdemmm arm. Vbi obiter notandum „quando ex 2 neli alin und parte dolus ex alter4à negligentia con- em Ccurrunt, etſi hæc ſola idem, quod dolus al- Ehlms terius, fuiſſet operatura, puta amiſſionem ahen juris, de quo quæritur, tamen ejus non ha- Arme berirationem, propterodium doli, huncq; Genmm negligentiæ cauſſam dediſſe ptæ ſumi: qued mumatd ſecus foret, ſi conſtaret etiam abſque dolo . re alterius futurum fuiſſe, ut res amitteretur, celam ut in ſpecie! z.S. fin eod t. Similiter nec pro. tanes Ccuratoris aut defenſoris, qui mandatum gpltttt non habent factum domino; nec protuto- mice ris pupillo nocere poſſie unt l. io. C. de procur. 1. en en Pugozaα. F. deadminiſr. tut. Illud cum pri- mis notandum, etſi ſecundum regulam da- 4 mnum ſequatur, quem & lucrum, i ſecun dum naturam ff. h. t. tamen cum unus ex ſo- „ ceils univerforum bonorum ideò ſocietati in. renuciaverit, ut ſolus hæreditatem ſplen- didam, ut videbatur, nanciſceretur; quòd n,II hujus quidem factum ſibi ſoli noceat, non ſociis, ſi damnoſa hæreditas poſtmo- dum appareat; idemque ſociis, ſi lucroſa ſit.· udum nihil obſit: adeoque lucrum ad omnes æ- qualiter, damnum ad ſolum renunciantem u ſpectet, per l. actione. 65. S. dicimus f.. pro ſoc. u Porrò quod ab Accurſis, hic obucien . X l.,= 10 X 1 interdum. 56. S. qui tutelam. f- de furt. ubi tutor tranſigere cum fure poſſe dicitur, ut 3 8 Pa 4 LECTIONES AD TITuILIM 8S in l. 5 gignore 14. in fin. ff. eod. adeoque fa- Gunm tutoris pupillo nocere „malè apparet g& colligi. Etſi enim quandoque comparen- tur inter ſe transactio & donatio, quaſi non omnimodô diverſa de transac. multoque magis remiſſio, debiti I. factam 22. C de padt. ſcilicet liquidi :arg l. cum donationis. 34. C. tamen falſum eſt, pupillo noceri protinus per transactionem, ſcilicet ſi res commo- potuit. Certe dona- transigere nequit ! Lu- „ cius. æ6. in fin. f. de admin. tut. Denique quod tutoris factum contutori nocet, per not. ſup. I. prox. ex peditam rationem habet. diùs componi non tionis cauſsâ tutor Nec enim aliter nocet, quàm ſi ſuſpectum facere ſuperſederit : ſi verò ſubitò lapſus ſit facultatibus, hoc ad periculum contu- toris non pertinet; I. etiam 1. f. de admin. zut. ut ita ob ſuummet magis factum, ne- gligentiam ſcilicet & ceſſationem in ſuſpe- G faciendo, quàm adverſarii contutoris teneatur. Non videt jure ſuo utitur, ne experitur. ur vim facere, qui & ordinarià actio- Supr . ra 51 Ae-—— olo nocen ſro imtereccen (onteden er (mt UNcetionem Iuree nie (ceiniaut ttercicto non Ain eh ſennumen. Narlo rerin ſſhn ie lll llun fhnhillunn uCkluin, egliſer UIumntenetur Ttenimppim fangn mm nun lluſen Cnrkur dee . 6 No Ahn ormnn DE REGuTIS Iu RI8. 239 — — Vpraà in l. 5j. oſtenſum eſt, eum qui ſine †*½ dolo nocendique animo venas aquæ in A ſuo intercidendo vicini fontem averterit, uln non teneri. per! I. §. de nique f-. de aqua pluv. eni arc. Quid autem ſi dolosè aut contra de- 3 re nunciationem vicini id fecerit? quo caſu nnucte vim facere videtur l. ,. §. quid ſit. l. vim facit an1 19. F. qued vi aut clam. Adhuc dicimus eo S interdicto non teneri. per 1. in mes 21. F. de n aua pluv. eò quod ſuo jure in ſuò ſit uſus. ashe Veruntamen de dolo actione teneri cum 3 Accurſio verius exiſtimamus, per gl. m d. 1. 21 ſuper verbo, teneris ſi non commodi ſui Ge cauſs, ſed tantüm invidi4 ductus id fece- n N rit, nihil laturus quam ut ofcjat, ut loqui- oti vos⸗ tur Celſus in l. in fundo. 5½. f. de rei rind, Pa- ninen riter, qui per vim poſſeſſionem retinet, de ndliſ⸗ vi non tenetur, quia naturali adeoque ſuo udlohni⸗ jure utitur, vim vi repellendo. per l. 1. S. vim eiclune f. de ri & vi arm. Quod ad acquiren. S 14 dam aut recuperandã poſſeſſionem accom- è& geim, modari non poſſe palàm eſt, niſi in ipſo tu. ueno/ multus fervore, ſeu in continenti, ut lo. ri aH quuntur, fiat recuperario. l. 3. S. eum igitur E. d.t. Propter continuitatem enim actus adhuc tutatio magis adverſus vim, quàm aggreſſio vi- getur. 4 4 . f NAD . 4 5 4 pole (Ct/ 1 . 0 ehte N D n 2 340 PRALECTIONES AD TITuTUIM . . . . — e ☛ HF. 2. In poenalibus cauſſis beni- gnius interpretandum eſt. 1 I Deoque, ſi Iudex generaliter pronun- 1 ciaverit, vim feciſti, potius in dubio ex L. lulia privatorum quàm publicorum con- emnatum interpretabimur, quoniam il- lius pœna mitior eſt. I. si præſes. F. de pen. 2 Cui non abſimile eſt, quod tutore ab offi⸗ cio remoto, cauſsâ remotionis non expreſ- 8sà, in dubio integrâ famà remotus videri debeat, quaſi magis ob inertiam, ruſticita- demvé remotus ſit. per l. nunc videamus. . de ſuſped. tut. Ex quibus illud quoque re- Gt& ε colligemus, cum vel vicini duo, vel ejusdem fundi duo pro parte domini al- ut alter ſe defendeudo alterum de ſuæ quoque partis poſſeſſione depulerit, non tamen vel interdicto, vel publico de vi ju- 5 dicio teneri debeat. Nec enim defenſio- nis modus in puncpto conſiſtit individuo, ita ut aggreſſor extra omne periculum, & ob omni offenſione ſecurus ſit. Quin po- tius ſpecies defenſionis eſt, invaſorem me- tu terrere & ad fugam impellere: tum ter alteri vim intulerit, eoque factum ſit, tem vel ſimplicitatem, quàm dolum frau. etiam ſl Ekdurm. P ſere DI ctiam ulre, tonialon iſm in blunizi et lter Decins Igüganie lculzcſerd⸗ unenſojun tente ouenk Minhertin jinſa het. lmmentum Wutet, ⸗ nenplu en m —o . 4 (auld i un e * lr n e enenet e 1 . oltumen 4 — nw u etiam juſtæ ejus, qui vim paſſus eſt, com- motioni aliquid dandum eſt, arg. I. merito DF RECGuIIS IIRIs. 341 4 31. F. pro ſoc. iunct. l. ſi quis in gravi. S. ſi mari- tus, cum ibi notat. f. ad Sylan. Hinc nota- biliter Decius hic concludit: quoties ſub 5 certâ pœnàâ quid fieri vel non fieri jubetur, ſi quid adverſus juſſionem factum ſit, non tamen ipſo jure pœnam committi, ſed ſen- tentiâ opus eſſ. e, per gloſ. in c. ſicut tuis. de Si- mon: in verbo, interminatione. & gloſſ. c. in yœ- nis, extra h. t. in 6. Indidem eſt, quòd in 6. defectum probationis non admittitur ju- ramentum ſuppletorium Bart. in l. 1. verſ. eæ hoc patet. C. dehis quæ pœnæ nom. Adde aliud exemplum ex l. 5. S. pvideri fj. de bon. eor. qui ant. ſent. IIlud infirmum videtur quod Decius ? hic Baldum ſecutus in l. fin. C. de hared. in- it. tradit, pœnae ſtatutum, hæredem quo- que ſpeciatim complectens, ad hæredem tamen heæredis non pertinere. Quæ ſen- tentia etſi benignior eſt, tamen contra ver- borum proprieratem eſt, adeoque diſſicile, ut admittatur. Nec enim licet mitiorem, quàm ipſa lex diſertè ſtatuit pœnam infli. gere. Cæterum hæredis hæredem etiam ſecundum verbi proprietatem contineri hæredis appellatione, probat l. paterfami- . X 3 lias 8 dr — lias 46. ubi laſon f-. de vulg. & pupill. l. i ſtatu- nrcdn libera 6. S. non ſolum. in fin. & §& fi filiusfam. I. uumu 542 PRALRCTIONHES AD TITuITIMA Mobelgte hontame 6E peculium 10. §. hæredi. l. ſervus ſi bæredi 34. ff. de ſtatulib. ubi conditio in hæredem conce- bet, I. qui hæredti in pr. f. de condit. & demonfitr. dern in ejus hæredis perlonâ adimpleri poteſt, Ulnni etſi contradicat Decius in l. qua legata. 15. kiie num. 6, ff. h. t. eten otedet lpianus libro 7o. ad Edidttum. ſtjuſcbiel Invitus nemo rem cogitur ſürn 1. Enſus eſt: cum ex re aut facto alterius, Ucetenoh . puta opere, damnum timetur, datumvè auiuiaa eſt, eum rem opusvé pro derelicto ha. ſann bere poſſe, ſi non malit defendere. Veluti hnleedot ruinoſam domum etſi maximum vicino da⸗ neſnf ?MVM. mnum daret: reficefe aut fulcire nemo Qkrtkg compelli poteſt, ſi paratus ſit eam delinque- 4 Imlif re. ſatis enim hoc ipio punitur, quod rei ſagn⸗ uſum amittit. rid. l. ſinita 15. §. K 44a fF. de. hne 3dD damn. inf In tantùm ut ſi damnum jam ng nunc datum ſit, nullàâ antea damni infecti uito cautione interpoſitâ, ne rudera quidem unn collere cogi poſſit, dummodò totum ædifi- R cium, quæque collapſa funt, pro derelo um . 1D TMu 5il . Milel * 1 IN „ 1 CNrir Se E lei n 1dlaperl NN l en rfecem eene hrtecen Me DE RHCGCuIIIS IuRISs. 343 habeat l. 6.1. ſeq. eod. t. Meritò: cum nec 17 animalia, quæ noxam commiſerunt, ultrà nos onerare poſſint, quàm ut ea noxæ de- damusi.7. d. t. Porròô qui rem non defen dit, non tamen protinus eàâ carere debet: ſed tunc demum, cum juſta cauſſa magiſtratui videbitur, ut in poſſeſſionem miſſum poſſi- dere jubeat d. l. 15. §. quis antem. Itemq; ſi de opere agatur, non protinus deſtrui o- pus poteſt, ſed ita, ſi is, contra quem miſſio facta eſt, intra certum tempus non docue- rit, jus ſibi eſſe ita ædificatum habere l. à quo 45.f. end. In aliis cauſſis, ubi non tantum no- zaliter, ſed de peculio, de in rem verſo is, cum quo agiturtenetur, tamen adhuc bo- nis cedendo liberabitur. t. t. f. de ceſßion. bo- nor. ð Veruntamen etſi quis invitus rem de- fendere non cogitur, cogitur tamen exhi- bere, 1. Ain. f. ad eæhib. aut ſi rem non habeat, cavere ſe, quàm primùm poterit, exhibitu- rum I. z. f. ſ ex nox. cauſ. ag. Procurator quoq; dominum judicio defendere vel in- vitus tenetur, I ſed & bæ 35. 5. non ſolum, & l. non ſolam 39. fF. de procur. ſcilicet niſi mandati te- neri domino, malit. Multoque magis, ſi jam nunc judicatum ſolvi ſatisdederit. I. 42;j. cam 2. ſeqq. eed. tit. Pariter ei, qui rem ad Kicum detulit, neceſſitas probandi ejus, 1ÄC1¶&C& 4 quod 4 — 6 — 244 PRIECTIONES AD T IruruM . quod intendit, imponitur, niſi puniri eo no- mine malit. l. res quæ in fin. cum ſeqq. f. de jur. 9 ffci. Vt & accuſatori, qui citra abolitionem impetratam ab accuſatione deſiſtit: I. . ult. F. de præyar. niſi præter ſumtus litis, quos ad litem vocati fecerunt, l. 2. C. de his. qui accu- lſare non poſſ. etiam infamiàâ notari, & quartàâ bonorum parte plecti malit l. . & 2. C. ut intra cert. temp. Denique hæres defende- re ac perſequi necem teſtatoris tenetur, aut hæreditate carere. . 1. C. de his quæ ut ind. Et diffamator id, quod ad alterius infamiam diſſeminavit, tueri debit vel invitus, aut perpetuò ſilentio coerceri l. diſamari C. de vigen, manum. Cui damus actiones, eidem & exceptionem competere mulhto magis quis dixerit. P Atio hujus ſumitur ex I. favorabiliores 1 upra. h. r. & l. Arrianus f. de O. G&4. Reorum enim, quorum proprium eſt exci⸗ pere, §F. /. I. de eæcept. major eſt favor, quùm actorum. Et ideò ſæp& his retentio datur- etſi actio non daretur. teæt. net. in l. un. Ceti- am ob chirogr. debit. ubi pignoris jure kerno⸗ Pule ke — — dumretent nemutiun Honelt. 5 Ntoconpe tuin lepeten llhl fa rablten ptone iuri lleſione: Ilusfut Ue betgnoler Obſennr, lhlenn l e Cludento ln gelh nCnnmn lun chlan Aenk Eebin lb con⸗ Cung dere caul⸗ n DE REGUIIS IuIRIs. 234 ½ uHnin dum retentionis, atque adeò per exceptio- anh nem, utitur is, cui res eo nomine obligata undtn non eſt. Sic ob naturale debitum exce- e ptio competit, l. etiam f. de compenſ. ad ſolu- mulhn tum repetendum actio non competit. l. Iu- A lianus 60. F. de condict. ind. Itemque poſſeſ- I ſor, quit rem actoris non eſſe juravit, exce- 4 . e prtione jurisjurandi repellit illum, amiſsâ eume poſſeſſione actionem non habiturus. per l. utm ſed ſi poſ? ſori 11. F. de jurejur. Fac. l. ſi inared A. 25. 1. eX quibus 51. F. de cond. indeb. tei dn Illud porrò ſingularem rationem ha- 4 t luneI bet, quod ex l. 1. pr. F. quod legat. ab Accurſio eulſdd objicitur, quòd legatarii occupatis legatis eorundem retentionem non habent; t. t. f. quod iegat. quorum nomine vel actionem ex teſtamento perſonalem, vel vindicatio- nem, vel hypothecariam eſſent habituri l. ,n ,C. commun. de lgat. Hoc ideò, ne ex deli- ee I KGo ſuo meliorem faciant conditionem & ſuam, adverſus regulam I. 134. in f. ſupra. h. t. Vnde recte Decius hic tradidit, oportere in rregulam accipi, cæteris paribus. Quod & in „ S H alteràâ ab eodem in contrarium adductàâ le- l. ge obtinet l. quis conductienis 27. E. de locat. ece ubi conductor proprietatem rei locatæ evi- HW c Gturus ante omnia poſſeſſionem locarori ben cedere jubetur. Meritò: ne quis ipſe ſibi cauſlſam poſieſſionis mutet, contràâ regu- V46 PaELECTIONES AD rITuITUIM ð „ lam jurisl. cum nemo C. de acquir. poſ. Quod lori⸗ Z N. ita accipiendum erit, ſi finità conductione ſub prætextu proprietatis retentione uti vellet. quod improbum & malignum eſt poſtulatum. Æquius eſt enim medütem. poris frucus apud locatorem eſſe; non qui- em ut ſuos faciat, ſed ut abſolutus judicio petitorio non cogatur illos à conductore novà lite extorquere. Secus procul dubio futurum eſt, ſi durante conductione ſine ullo locatoris præjudicio de proprietate docere paratus ſit: ut, ſi quidem vincatur, utatur re conductà, ſicut ante uſus eſt; ſin minus, itidem non neceſſe habeat novas impenlſas ad poſſeſſionem adipiſcendam fa- cere: quod ſuadet ratio l. litibus 20. C. de agr. & cenſ. lib. 11. ”M —§. 2. Cum quis in alicujas locum ſucceſſerit, non eſt æquum ei noce- re hoc, quod adverſus eum nocuit, in cujus locum ſucceſſit. Plerumque emtoris eadem cauſsà eſſe debet, circa petendum ac defendendum, quæ fuit auctoris. Nega- . —— Uneklapn it A Eehluser 4 tinere: enditore u eprtopolite peelt cun ſtenurulu lmen non. enknocet unliſetn üligenen ſt. Er mngern vnk A t uun —,— ern 8 S nrint tebindecte emels blolurus ſe 1 les lohnt S acne l ncdcn e mme tellioch ehabean ileh⸗ gll e is en eN Ovon 1 6 . — 4 N D PrREGCuIISIIRISs. 347 — R WWW Egativeè legendum §. 2. hoc modò: ? quod adverſus eum nen nocuit &c. moni- tum eſt ſupra in l. haredem 59 b. t. ex l. 7.pr. f. de itin. act. priv. & planus eſt utriusque ss. ſenſus ex d. I. 59. & l. 14. ſupra. h. :. Ideè, qui itinere actuque privato vi aut clàm à venditore uſus eſt, interdicto eo nomi- ne propoſito adverſus emtorem uti non poteſt, cum ab hoc quoque vi aut clàm videatur uſus. d. I. 3. §. ſi quis. Hæc regula tamen non eſt perpetua. In uſucapione 1 certè nocet ſcientia rei alienæz emtori, quæ non fuiſſet nocitura, ſi in perſonâ vendito- ris ſuperveniſſet l. 2. §. eam rem 17. F. pro emt. Quò reſpexiſſe videtur- IC. dum ait⸗ blerum que emtor is zedem caußu, &. 5 z. Quod cuiq; pro eo brallatur, invito non tribuitur. “ Vigde lupra in:. invito 6. f. b. t. Lex I5Z. nyianu; libro 71. ad Edictum. Adea quæ non habent atrocita- 4em facinoris Vel ſceleris, guoſcitur / 1 348 PRXLFCTIONES APD TIruLuNM ſervis; ſi vel dominis, vel his, qui N vice dominorum ſunt (veluti tuto- ribus & curatorihus obremperavs. rint. R Epetita eſt ex. is gui in puteum 71. . an 4 ignoſcitur f. quod vi aut clàm: quæ etſi de ſervis tantùm agat, rectè tamen pro- pter rationis identitatem ad alios, quibus parendi quædam eſt neceſſitas, ut Kiniis aut 2 ſubditis, accommodari poteſt. Paritio al- 4 terius impsrio etiam in delictis excuſatio- nem quandam habet, d. l. is qui non tamen in omnibus I. ſervus 20. f. de oblig. & action. 3 Ideoꝗque ſi juſſu domini ſervus occiderit hominem, Corneliàâ quidem lege non tene- tur; ſed tamen extra ordinem coêrcebitur, nitius nimirum: ut hæc ſit ſententia l. ſed ſi unius 12. S. K juſſu f. de niur. per l. ſerces C. a L. Iul. de vi publ. diſſentiente tamen Cagno- lo & Covarruvia, adductis à Farinc. 4de pœn. temherend. quæſt. 97. caſ. 9. num. 167. Nam 4 alias ſervum ſuapte voluntate occidentem tenerilege Corneliâ tralatitium eſt, Angel. de malef. in verbo, & er interrallo num. 1. Proſp. Farinac. de bomic. qu eft t/g. tit. 14. n 19. Ne- 5 que contrarium efficitur ex l. hos accuſare 12. in ſ. g. de accuſat quæ de injuriarum actio- ne loquitur ex L. Cornelià; ſcilicet quòͤd id länniha eciritar D1 — Kſerba ke⸗ onpeii ur leryus,4 lanispunit lin lzn undjuſi bos,etin ncan elle teſi ee lt leſe (timen lUnninio jiu Eeinag bit un Menoe ienn lg⸗ ſadm ATN e 44 4 Munllen Se imerd wunt nlin lne dgrite Hetecun Ppotuert reſunn III DE REGuIIS ITIuRIs. 349 ,Tel linc id verba legis non paterentur, ut & in L. l Pompeià: & nihilominus vel graviùs puni- Ceur tir ſervus, d. l. 12. ſicut & L. Cornelià de Eſicariis punitur graviàùs, dum datur ad be- ſtias. l. 3. §. pen. F. ad L. Corn. de fcar. Cæ- derum ſi juſſu domini deliquerit, metu in- 6 Asu ductus, etiam in atrocioribus pœnam le- diuen niendam eſſe communis placuit. Liraq. de Ni, a. Pp&n. temp. cauſ. 34. num. 3. & ſeq. Proſp Fari- a uin. nac. d. t. de pœn. temp. quæſt. 92. caſu g. num. 166. Iu Qusod tamen in hodiernis famulis, qui non 7 . dominico jure ſerviunt, non admittit idem u Farinac, ibid. num. 169. contra Grammati- al eu cum, Menochium, Iulium Clarum & alios rm N ibidem allegatos. Vid. l. ſi mulier 21. S. . in J. f. de act, rer. amot. ATROCITATE M) Atrocitatem 2 evetoe . i facinoris habere videntur, quæ naturâ, non „ABmore civitatis tantùm, fugienda ſunt: l. pro- iunr de 5 id eſt, qus unusquisque ni „ unaturali jure probroſa eſſe intelligit, non quæ interpretatione demum lIurisconſul- . torum talia fiunt. Ex quo rectè Fabrum 9 α hic inferre puto, ſi mercenarius juſſu do. mini agri terminos exaraverit, non tamen S Gann eli N nun agrariâ lege teneri: arg. I. 3,§. alia f.de term. mot. cum hoc jure ſuo dominum præcipere twuch potuerit exiſtimare, quod certé in dubio umD præſumendum eſt. I. in gœnalibus. ſuprâ. h. . D4q Nece 3 o PaXLECTIONESAD TITHILuIMA 1oO Nec L. Corneliàâ de falſis eum, qui ſuàâ ſibi manu libertatem in teſtamento vel codi- cillis adſcripſerat, ſi id teſtator ipſe non ſubſcripſerit I fin. C. de his qui ſibi as cr. l. Di- vus 15. §. item F. ad L. Corn. de falſ. ſcilicet ſi parere debuit, ut filius vel ſervus Cæterum II ſi non debauit, etſi juſſu patris patronivé fe- cerit, ut emancipatus vel libertus, non ex- cuſatur. l. filius 2. F. ad L. Corn. de fall. Non enim debuit Senatusconſultum impunè . 12 contemnere. Ergò ſi non contemfiſſet, ſed per ignorantiam, licet juris, lapſus eſſet: ignoſcetur ei quatenus ſcilicet pœna3m evitare contendit, non quatenus lucrum ex hæreditate captat, l. 2. & 5. . de iur. & fact. ignor. . “ 143 Illud obiter ex d. l. fin. C. de his qui fibi adſerib. adnotatione dictum eſt: aliquando unum idem ; factum partim favorabilem, partim odioſam interpretationem admit- tere; & facientem ex parte onerare, ex par- te ſublevare. in l. ſi quis ö. C. ad L. Corn. de falſ. traditur: et - ſi teſtamenti ſcriptura non valeat, quoad hæredes & legatarios; valere tamen, ut ex eâ quis in pœnam dictæ legis incidat. . Porrèò hùc pertinet, quòd filius aut à ſervus, qui non capaci reſtituendi fidem de- functo accommodaàrunt, conſtitutionibus de Cui non abſimile eſt, qued „1 — eenieuein⸗ ſtulenaf Nttotumtein eroet Kcidi Nerlſatun ſoln cuiel rcedt, kale Rclleju, Rteencdunitant Gnie notilt unnng ſitenrer/s 1 Deniqt Mnſtunon udknmha unlligere. unlen, num r unf Nfuai inkahn Aheine luf de Mshab Wühe DTITNIINX un, uihid aſtatgr ellnor he PE RMGuIIS IuRy. zyè2 de his, quæ in indignis &c. non tenentuul. in fraudem I0. f.de his qua ut ind. Sed utrum, I 6⁶ Rn ut totum retineant, arg. l. 10. & ſi quis d. t. aana iſic, veròô, ut Falcidiam tantùm? quod magis eſt, EIGEper l. / tacitum 13. f. ad I. Falcid. ita ut in ejus kenulirn locum, cui reſtitutio tacienda erat, fiſcus u ſuccedat, Falcidiam tamen patiatur. Sic Remns qui juſſu ejus, in cujus poteſtate eſt, uxo- 17 me rem duxit, antequam virum elugeret, ab in. UUm im famiæ notà liberaturlI. 1. verſ. qui eam & l. li- numn herorum 11. S. fin. f. de bis qai not. infam Pac. l. nlrid non videntur 167. §. 1. & l. 1s damvnm /69. HW mmn Denique procuratores ex his omni- 18 D bus cauſſis non excuſari notandum eſt, etſi mangdarum habeant, quia potuerunt illud Alif non ſuſcipere; & ſi ſuſceperint, tamen cogi diu non poſſunt, ut adimpleant, nec obreve- s rentiam aut ullum metum offenſæ l. 1. F. unii quotiens 13. f. de vi & vi arm. iuuct. I.6. 8. rei tur- ee pis f. mand. Item ſervos puniri, etſi domi- 19 eel nis, ſibi ipſis mortem inferentibus, parue- mde rint & adjumento fuerint, vel ſaltem non r, obſtiterint. Late Fab. hicper. l. 1. §. A ſibi menu manus F. ad SC. Sylan. nel §. r. in Semper qui dolo fecit, quò mi- hus nus haberet, pro eo habendus eſt, 32 PRALECTIONESADTITuILUIM amm lusdem eſt ſententiæ cum. Jui dolo 31. & l. parem eſſe 50. ſupra. h. t. In contractibus ſucceſſores ex dolo eorum, quibus ſucceſſerunt, non tantùm in id, quod pervenit; verum etiam in ſolidum tenencur: hoc eſt, unuſquiſque pro eà parte, quà hæres eſt. 1 in I. ex contrañtibus g9. f. de O. & A. de dolo aſſeritur, id non ita oportet accipi, quaſi de culpãhæres non teneatur, ut Bar- tolus voluit ſecutus Accurſiũ in d. . ex depo- 2 Kti. Cyni opinionem magis probo I. ex d. l. ex contractibus, ibi, licet delictum quoe verſetur. nam & culpa eſt delictum l. ſi quu abſentis 5. S. ſi iudex 4. ibi, aliquid peccaſſe intel⸗ ligitur, licet per imprudentiam d. t. de O. G& 4. Quanquam hoc levius eſt: cum delicti ap- pellatione plerumque dolus comprehen- QdQatur, culpa non item. 2. Quod genera- liter paſſim traditur, ex contractibus actio- nes in hæredem competere, puta commo- dati, mandati, pignoris &c. Quicquid er- gè in quemlibet contractum venit, conſe- P quens Vod hic & in l. indepofti 12. itemque D — ſenellber Aade coloel, Coicebaatn leioeut, c nnceunco, aredi. Dec⸗ intamat, lenien 60 Cüdopis man Ma ſillgerprn ellenel . mnnn ann 4llninnto itetlltite Unnnt 1 d Worun en e o n e; Ult ne dn Aumenn Exwanden memint ut Aahi ” Ann npß krcurfs junrs zz; « nsi quens eſt hæredem eo nomine teneri, cti- am de dolo: l. i hominem y. g. 7. F. depoſ. de quo ideò cautum eſt expreſsè, quia alias vi- . deri poterat, cum delictum ſit, exſpiraſſe elus cum defuncto „nec amplius objici debere ucln hæredi. De culpânon dubitabatur, quia — non infamat, ut dolus, nec p&nali judicio iilentidem coêrcetur, niſi cGertis caſibus. W 3. Quid opus fuit de tutorum & curato- 4 ek rum aut Magiſtratuum hæredibus peculia- ri titulo exprimere, eos non teneri de cul- pà, ſi idem eſt in omnibus? L. /. C. de hared. Nin zur. 1. curatoris C. de neg. geſt. l. z4. f-. de magiſtr. ME conyen. cum quibus mitiùs agitur, eà pro= cpone cul dubio ratione, quòd hæredibus eorum, e qui neceſſitate officii cogente ,non ſuâ vo- füinile⸗ luntate contraxerunt, parcendum videre- i tur. Quod quam vis in ipſorum quôque 5 un tutorum ac magiſttatuum perſonâ locum eNN habere ratio ſuadet, tamen legis ſeveritas Hini⸗e aliud jubet; ideò ſcilicet, ne impunitate pPropoſitâà negligentiùs curent pupillaria an negotia. Nec adverſatur, ſi dixeris, hoc en argumentum ideò non ſtfingere, quia & Ql“ de mandato & de depoſito aliter teneatur mnäh, hæres, quâm defunctus: ille ſcilicet ſine um metu infamiæ, hic ſub infamia I. furti 6. S. F , gquis & §. Fin. F. de his qui not. infam. Hoc ideò, neie quia hi hæredes non ſuo nomine conde- DW M 2 mna- — — mnantur. Non autem actio depoſiti aur matertel mandatiinfamat; ſed ſuo nomine in his da- aeNenmu. mnari, hoc infamat. l. 1. rerſ. qui pro ſocio d t. Decodubian „ 4. Argumentum capi p oteſt ex 5§ his 4⸗ Netoren eſe tem verbis in f. I. de L. Aquil. ubi dicitur, actio- ſlaiteguiz nem Aquiliam ex eo capite ( quod tantům Prſerpeeti de culpà eſt, non de dlo pr. I. de iniur.) in aumf hæredem faiſſe tranturam, ſi nihii nii miflte damni æſtimatio, id eſt, rei perſecutio in mnodd de ihlaâ verſarerur. Idem docet Vlpianus in tlicner,i 1 inde Neratius 23.8. hanc actionem, ibi, cum t ioinſtin 3 penalis F.ad L. Aquil. y. Idem probaripo- cumnlini teſt ex l. . S 1. circ. fin. f. naut. calp. ſtabul. mmgniier ibt, hoc edict⸗ omni mod d tenetur ,gui recepit, e fleneſcti ſine culpa ejus (ſed vecétorum fortaſſis, ut SS ab initio ejus legis ſcribit Pompon'us) ölninſe e yes periit, vel damnum datum eſt. Et in eàdem mun d lege S. bac autem ſequitur, hanc actionem ineſſe (hanc ſcilicet „quà omnimodè tenetur) Iumgen in hæredem com petere, quia rei berſecu. In aetelit tionem continee. mͤqmhlmnn 959 Cæterum quod hic & in 1. hoc iure utr⸗ ſnin murr 152. F. Kin. ſupra. h. t. ex contractibus de- kimilnn functi in ſolidum teneri hæredem traditur, ul er eo apparet, in delictis ſecus eſſſe. bi enim eit æquiſſima regula prodita eſt: hæredes te- llleien neri in quantò ad eos pervenit feut 51 ko⸗ ieſun tiens 44. jupra. b. h he alieno ſcelere diten- hltnes tur, l. un. C. ex delict. defunct. in Erant Ner ar,: nnl ⸗ R — Ade itodtt nomieni Aun Neſt aiſt . rbidctun 5 1 o r. K Nrum, N te en. docs he⸗ ,ℳ, , i ,um fortl bet Pon⸗ ni 1 rintcnti⸗ 4 8 Müleiſe 1 lenn connchi —Rãü 1 Sõ PDE REGUILIS IuRIS. ven aut ex delicto alterins locupletores fiãst. l inde Neratius 23. S. Danc actionem fad L. Aquil. De eo dubitatur: quid ſit ex delicto locu- pletiorem eſſe? Mhi videtur hoc ſigni- ſicari, ne quis ex hæreditate ejus, qui deli- quit, locupletior fiat. arg. . 25. S. conſuluit & §: quod autem ff. de har. petit. Sufficit enim hæ- 10 redem nihil teneri de ſuo erogare, ſed tan- tummodò de hæreditate; & quidem non ſimpliciter, ſed tantum, quatenus rei per- ſecutio inſtituitur, non etiam, quatenus Pœnæ præ ſtatio petirar. Nec video, quid conqueri hæres poſſit, ſi de ſuo nihil pe- riclitetur, ſed id tätum eroget ex lucro hæ- reditatis, quod a ctori abeſt per defuncti injuriam vel culpam . idque citra omnem bpœnam. Bona eſt regula juris: inj uſta lucra poſſeſſoribus auferenda eſſe. Quid autem apertius eſt, quam injuſtum eſſe lu- crum hæreditatis, quod cum alterius im- merito damno conjunctum eſt. Nervus quæ ſtionis conſi ſtit in verbis, quatenus vel in qustum ad eos pervenit. Fachineus lib. g.contr. cap. 5. ita ſumit, quatenus ex delicto per- venit. Ergèò ſi nihil exdelicto pervenit, nihil etiam tenentur hæredes, lite non con- teſtata. Sed rationi magis conſentaneum 11 eſt, urne ad rem per delictum ablatam tan- tùm redigatur & referatur jus agendi, ſed 2 à gene- 3576 PRXLECTIONES AD TITuILüIM — generaliter, ut dixi, ad hæreditatem delin- . D R ”õõä „* 1 quentis, quatenus ex eâ locupletior fieret hæres, ſi ob delictum defuncti mihil tenere- 12 tur praſtare. Hoc ſuadet generalitas ti- tuli C. ex delictis defunctorum & c. item gene- ralitas illius legis, & maximè eorum verbo- rum; vel aliquid deliquit: tum etiam l. in hono- 13 nie hæres teneatur in ſolidum condictio- rariis 3j. F de O. & A ibi, ut tamen lucrumei eæ: torqueatur. Præterea notum eſt delicta in duplici eſſe differentià: quædam rem aufe- runt, puta violenta prædiorum occupatio, concuſſio, quorum ſpecialis fit mentio ind. I. unic. item furtum, rapina: quædam da- mnum dant ſine reiablatione, aut ſi maximè aliquem privent re ſuà, tamen ipſi delinquẽ⸗- tes nihil inde lucrantur, ut ſi quem vulne- rent, ſi animalia occidant, ſi apes fagent &c. ut infinita in legibus exempla occurrun. 14 Hzc non ſunt minus delicta, quàm illa alte- quàm illa: ut ſine ra, nec pauciora numero, vitio Imperatores non potuerint, univerſa- liter conſtituere regulam aut rubricam, quæ tamen ad paucas tantûm ſpecies pertine- 15 ret. Imò quod ad furta attinet (quibus connumeranda rapina rerum mobilium, quæ furtum quoque eſt, & quidem impro- bius l. 2. S§. caterum f. vi hon. rapt.) ea peculia- rem conditionem habent, us eorum nomi- ne 4 u lüde Dl —— nefuttindn .ſEeemt eumncuit ajls ſckur⸗ oleilune ihnnbin ſelanosblar oteoberat tekim ven lenbromt aut ann rkeſenpre leKicane tionene loateran en wdibe iongte (r hültee⸗ ur concis uenas. ne (Gane Gunc 1.ſk dem nonot WD TII ——— Arelittende logeuntr nchuhi Ge rnerd tunn adni umete rnn tent eun dl lshrmend in: ue vneulu veninit/ ni gen aheihet “ Ncu geins Enbicg ette „ SS DE RHGuLIS IuRIS. 357 ne furtivàâ, non quatenus ad eum pervenir.. 9. f. de cond. furt. Itaque abſurdum fuerit, eum cui Titius fur exiguum quid abſtulit, cujus jactura ei non ſit admodum gravis, oſſe id tamen ab hærede Titii conſequi, et- ſi planè nihilad ipſum pervenerit, neque de re furto ablatâ, neque de bonis aliis Titii, ſi fortè obæratus fuit; atque adeò cogi hære- dem Titii de propriis ſuis bonis ſatisfacere: interim vero alium, quem Sempronius membro mutilavit, aut incendio aff:xit edes ejus, aut animalia occidit, non poſſe ab hæ- rede Sempronii, cujus alioquin ſatis locu- ples & idonea fuit hæreditas, damni ſui æſti⸗ mationem conſequi; ſed hunc quidem hæ- redẽ opimam hæreditatem ſecurè poſſide- re, & alterum debilitatum & afflictum ride- re ac ludibrio habere, ſi de ſuo damno fru- ſtrà conqueratur. Cur autem ſolum furtum exceptum ſit à ſuperiore regulâ, dum hæres furis tene- tur condictione in ſolidum, non tantùm quatenus ad eum pervenit, ego non poſſum aliam videre rationem, quam naturam con- dictionis. Qui mihi ad aliquid præſtan- dum obligatus eſt,is condictione tenetur.?. 25. f. de O. & A. Talis verò eſt fur, non qui- dem quatenus poſſidet, (nam eatenus mihi non obligaretur, S. 1.I. de aft.) ſed quatenus Z 3 fadto 3738 PaATE CTIONRS AD TITuruM ——————— — ſidoſu ſud injuſto ſe mihit obligavit, vel po- tius Ius eum obligavit ad præſtandum, quod eo nomine mihi abeſt, l. 3. F. de cond. furt. ſive rem furtivam poſſideat, ſive non. Semper eſt & manet mihiobligatus, (absq; omni conſideratione ponæ ,ſed ſolâ conſi. deratione mei intereſſe) ſive extet res, ſive non extet; ſive culpà ipſius perierit. ſi ſive ſi⸗ ne culpàâ; quia ſemper fuit in moràâ redden- di, I. 8. f. d. t. ſive interpellatus fuerit, ſive non; ſive alienaverit eam, ſive non. Sem⸗ per tenetur, acſi adhuc haberet, propter 19 moram ſcilicet. Quemadmodum ergè al- terius quaque qui rem meam tenuiſſet, & moram reſtituendi feciſſet, re peremtâ aut dolo malo poſſi deri deſitâ, hæres in factum actione teneretutr: l. cum autem 52. f. de R. V. ita furis quoque, hæres condictione tene- tur, ſecandum naturam omnium condi- Ctionum; non quidem ut furis, ſed ut de- tentatoris ex injâſtâ cauſsà, ut moratoris reſtituendi &c. quihus ex caulſis naſci ſo- let condictio: l. 6 f. as donat. int. vir. & ux. 20 l. 5. F. de von d. ob turp. can⸗ Vnde apparet, condidtanem non ſpe Gare principaliter B n urn Iplum, ſed retentionem ex cauſsd alta, etiamſi non eſſer furtiva: iccircòè eit jarh cADmIniola non eſt. licut furti actio 4. 0 keuren F. de ſurt. l. eſ t 36. f. 40. 4. Leæ Dt Ciurur Crecht enie,pig Pructkl N er go lo⸗ Emiükuam onisno oxenon ntdetal enirneuri ſunelien nigrnnhr. Cncoxt, e Meuunfd pfen loc⸗ Heteno ieſlte Alrhee, mnloo Uche den in tertra j.ſ “ . N — n DHERHCIʒmIITS LuRIS. 359 eltfin Gaius libro a6. ad Ed ictum provinciale. H e Creditor qui permittit rem e4 venire, pigaus dimittit. ,Elen ( Vmta eſt hæc regula ex interdicto de ? ra ) migrando, uti inſeriptio docet . 2. f. de Hrinih migr. quo locatot tenetut, qui rem inve- mi tam illatam atque adeò pignori obligatam huim penſionis nomine detinet, etſi hæc ipſi ſo- frennn A luta, eovè nomine ſatisfactum ſit. Non e. 2 e nim debet alüs alicujus debiti nomine re- As tentione uti hoc caſu, ſieut alias ei permiſ- nem ſum eſt; un. C. etiam ob chirograoh. ne fraus eye migranti fiat, ſi lam nunc aliam domum e conduxit, nec recedere à contractu poſſit, A nec etiam ſubitò pecuniam expedire; quãâ üdmeon priorem locatorem omnimodè dimitrat. un Hoc idem obtinet, erſi nédum ſatisfactum 3 GiAn ſit, ſed ſi permiſe rit inquilino, res invectas S= Irmn diftrahere, ac po ſtea mihilominus velit pi- uſs “ 8 no ri ſuo inc um bere . qa 0 4 ei in 4 ul gẽdum noneſt, perregulam hanc. Quandos-per. 4 milſſſe videri debet, utrum ſi non phibuit, e an ſolm ſievidenter conſentitsſupra oſté- en e ſum eſt in l. nemo vi letur 14.n. 3. bit. & dilige. u6, ter tractatur in I.7. & ſeq. f. quib. mad. pign. vel min? Hyp. ſolv. quibus addi debet . 1. & 6. C. de e- miſ pignor. 8 H , Z 4 Lex 360 PagIECTIONES A Lex Paulus libro 70. au Ediltum. Nu⸗ſfBmowFuoeoeon, ut ex pluribus cauſſis Qdeberi nobis idem poreſt, ita ex pluribus cauſſis idem poteſt & no- ſtrum eſſe. Ertinet hæcregula ad exceptionem rei judicatæ de quà Paulum hoc libro egiſ- ſe conſtat ex l. Kingulis6. I. cum quæritur12. & I. & an eadem 14. F. de eæcept. rei iud. Por- * rò ea tum demum obſtare ſolet, cum res ea- dem, idem corpus, eadem quantitas, ius idem, in judicium denuò deduciturd. l. 12. 3 cum duab. ſeqq. eod tit. Et ideò qui rem ſuam eſſe intendit, nullà adjectâà cauſsâ, cum exi- ſtimaret e cauſsà traditionis ab alio factæ ſuam eſſe, victusque ſit, non poterit poͤſt eandem denuò petere, qnòd ex cauſsà hæ- reditariãâ rem ſuam eſſe paratus ſit oſtende- l. 5 mater 11. F. denique f. d. t. de exc. rei iud. nec ideò etiam, quod nunc nova inſtru- menta repererit, quibus ſit uſurus l. cum ae 4 hoc 27. ed. Quorum omnium ratio eſt in prælſenti regulàâ, quod dominium rei non ni⸗ ſi ex unàâ cauisàâ noſtrum eſſe poſſit: adeoq. D TTTuIUM Eencandin Dl rnr. giletomin ſeckiomnes (Eoßenunt nerſige Imeniayer, eantiſara ucenhe cocanlnnl Potttonede Pbeloomice kiſkeoine nentinn Aelas en enneruee [tere: lenn jodi⸗ Muulſcnis . ninſrey Nuncont lcnlſe Commniſe len SðJðßZ oneroc tum nomin TI — Aentenunn lunheehen aangen . n reſoa nte en gunn Eelnnl deociten Baan Mnschit r u Lacali⸗ ltln, 1414 en zulanula um mMNe –— Sõ PD REGHuLISIuIRIS. 261 qui ſe dominum contendit nullâ cauſs4 ad- jectàâ, omnes cauſſas, ex quibus dominus e- ſe poſſet, unâ com prehendiſſe videatur. d. l. ſ mater S. itaque verſ. nam qualecunque. Quod tamen ita verum eſſe puto, ut quandoque ex cauſià ſuccurri debeat. arg. A. 1. u. in f. pr. Et quidem fieri vix poteſt, ut in primo judi- cio cauſſa nulla exprimatur, cum utique in probatione dominiicauſſa, quantum vis in libello omiſſa, diſſimulari amplius non poſ- ſit: ideoque d. I. i mater hanc oportet eſſe ſententiam, ut rei judicatæ exceptio proſit adverſus eum quoque, qui generaliter li- bellum concepit; cum fieri poſſit, ut ean- dem cauſſam, ex quâ priuùs judicatus & con- dem natus eſt, iterum novis argumentis ve- lit afſerere: id quod contra authoritatem rerum judicatarum eſt, adeoque non niſi pauciſſimis caſibus admittitur. gl. in d. I. 27. in verbo, reperiſſet ff. de except rei iul. Mul- toque magis, qui ex primâ actione domi nium conſecutus eſt, ſi ex alià, quamvis ſpe- ciali cauſsâ, puta donatione, legato, fidei- commiſſo agat ad dominium, exceptione repelletur, ſecundum præſentem regulam. Nec movet, quod, ſi rem habeat ex onerosà cauisâ, iterum agere poſſit ad lega- tum: S§. ſi res aliena I. de legat. ſiquidem legati nomine plures actiones competunt, l. 1. C. L LZ 5 cos. N 362 PaHLECGTIONES AD TIruIuM — —— mento, realis ſive rei vindicatio & hypo- . nmali vel hypothecarià; vindicatione non item, propter præſentem regulam: atque aageò ipſam rerum naturam; ſecundum quam fieri utique non poteſt, ut, quodjam antè meum eſt iterum fiat meum: S ſicitaqꝗ, 9 diſctetisl deadion. S§ ſedſi rem I. de legar. Quod & in naturali poſſeſſione locum habere pa- làm eſt: in civili verò idem dici nequit. Nec enim ut ex unâ tantum cauſsâ dominium contingere poteſt, ita poſſeſſio quoq; non niſi ex unàâ cauſsàâ oontingit l. 3. S. ex pluribus 10 ff. de acquir. poſſ. Ideoque poſſeſſionis ver- hbuluäüßm in l. 4. C. de contrab. emt. de dominio neceſſariò accipiendum erit. rem deberi poſſe dubium non eſt; l. & an cadem 14. S. 2. f. de exc. rei iud, ut non ideò cauſsàâ cadat, quaſi plus petüſſet, qui genera- liter libello propoſito poſteà in probatione . — . „ . 2 certæ cauſiæ defecit: quin etiam, ſi ex unà cauſsà non abtinuerit, nihilominus ex aliis actio nes integras ſibi retineat, ſcili cet ut æ- ſtimatio præſtetur, ſi res præſtari nequeat. d. S. ſi res aliena. R commun. de legat. per ſonalis ſeilicet ex teſta- thecaria. Aget igitur hoc caſu vel perſo- Denique ex pluribus cauſſis eandem . 41 — ſhin ALiuaa ſenlcvale VA contra eontral⸗ lun ahibe Mion con mrecitn tsreroe⸗ ugunni,; Mboparecoh Cſchinter uhnoprie⸗ ltneedi W. er Hugt H ſuin nter (ent d rue — ſcchckan i ls en ſErn telu,cdt peim i heE ocuan then ſi dn egef 8 155. 0 ae G t En ent Men 4 Ne don i fuin, nn, ſe , oniniscl Ca uui t DE REGIIIS IuRkIs. 363 Lex 760. yianus libro 76. ad Edidtum. Aliud eſt vendere aliud ven- denti conſentire. WVAND O de firmitate aut Rnullitate contractus quæ ſtio eſt, nihil intereſt, ipfecontrahas, an contrahenti conſen- ſum adhibeas. Et ideò cohæredes do- nationi cohæredis, in conjugem factæ de re hæreditariã, conſentientes ſuas por- tiones revocare non poſſunt: perl. ſer- vus communis 35. f. de donat. int. vir. & ux. etſi pro parte cohæredis donatoris, ejusdemq; conjugis, revocetur. Pariter uſufructua- 2* ligitur per l. apud Celſum S. quæſitum 12. F. de dol. except. Meritèò, nefruſtrà ipſius con- ſenſus intervenerit. arg. I. quotiens ff. de reb. dub. Cæterum cum evictionis vertitur quæ ſtio diſpar eſt cauſſa ejus, qui ipſe ven- didit, & ejus qui venditioni conſenſum ad- hibuit. Ille de evictione tenetur; hic non item, cum nihil de pretio Participet, cujus intuitu de evictione teneri contrahentes ſolent. Atque inde fit, ut donatarius rei evi- rius proprietario conſentiens, ut prædium vendat, eo ipſo renunciare juri ſuo intelli- 364 PRALECTIONES AD TITILUIM NRss NAeA — — evictæ nomine non teneatur l. 2. C. de evid. niſi dolo fecerit, ut in fraudem donatarius induceretur l. Aviſto /8. S. Labeo f de donat. 5 Nam & ex eo ipſo, quòd ibi de dolo tene- tur, efficitur, ut de evictione non teneatur: cum de dolo actio non detur, niſi in ſubſi- dium aliis deficientibus l. 1. S. 7. F. de dol. mal. 6 Quod ſecus tamen eſſe in fidejuſſore evi- GRionis ipſa docet ratio, etſi non ipſe ven- diderit, ſed conſenſum duntaxat contractui præ buerit. lI. 2. f. I. exceptione 1I. C. de eviꝗt. „ Expreſſum ſcilicet facit ceſſare tacitum. Dd. in l. locum ex ſilio 39. S. filio impuberi f. de vulg. & pup. ſubſt. arg. .3. od. Et ſi donator ipſe evictioni ſe ſponte obligàſſet, nemo, opinor, dubitabit, ipſum quoque de evi- ctione conveniri poſſe. d. l. 2. C. de evid. Hujus porrò quæſtionis occaſione il- lud peculiariter de fidejuſſoris hærede no- tandum: hunc quidem de evictione, etſi in obligationem non conſenſit, nihilominus teneri, ſicut & is in cujus locum ſucceſſit; agentem tamen ex ſuâ perſonâ exceptio- ne repelli non poſſe, ſi evictionem præ ſla- re paratus ſit: per l. ult. C. de eviét. etſi fide- juſior ipſe, non minus quùàm venditor, ex- ceptione repelleretur. I. vindicationem f. & 1. exceptione 11. C. d. . Qu de re plura dixi ad l. 29. ſupra. h. t. , Deni- Dl Dent ſel Aenue, conlentrerhe t, ſed iub H’MDc 11. enurereliee⸗ undomino⸗ riftehe e. Ldverl lrarconlent in.ſguei Elunu int gwode⸗ n Kben ubi den⸗ lennnticont ſpinani⸗ wir,u Clkrlite ollenfn MWrimhec! uunlete (tliceku et en Publi⸗ O. IIN — uulnCe ulen deun Uahenſ bicecne Dbe dodttn. ur, itn 181ſ nſleiin üon e nurcon ſmtn04 hre du inn brile⸗ guogutt onisttni iülett ncchobe,/ ſtyolvoe cunſn pDE REGuLIS IuRIS. 36 5 —— vel alienare, aliud vendenti vel alienanti conſentire: non tamen omnimodò diverſa ſunt, ſed ſubalterna; adeò ut cui vendere alienarevé liceat, liceat eàâdem ratione alie- nanti domino conſenſum pręberel. cum quis 165. infra. h. t. Fac. l. 8. I. 10. pr. f. de aq. pluy. arc. E diverſo, cui illud non licet, nec hoc licere conſentaneum eſt. d. 1. 16 5. b. t. l. F pa- ter 22. f. quæ in fraud. cred. I. 3. 5. non tan um F. de donat. int. vir. & A. I. 4. C. ed. Necmo- vet, quod Decius hic num. 2. obiicit l cum pa- ter 77. §. libertis 27. F. de leg. 2. quaſi prohibi- tus ibi alienare non tamen prohibeatur alienanti conſentire: quod & verbis&men- ti Papiniani adverſum eſt; niſi fortè hoc ſentiat, ut qui alterius partis alienationi Denique aliud eſt quidem vendere 3 conſenſit, ſuam non amittat. Meritò: cum ſuo diſſenſu non potuerit alterius actio- nem impedire. Si tamen conſenſit, indi- gnum ſe reddidit, qui de alienato lucretur, ut qui defuncti voluntatem, quantum in ſe fuerit, contemſerit. Refertur ad univerſos, quod publicè fit per majorem partem- N Rdinem, id eſt, Senatum non habe- ri, niſi duabus Ordinis partibus coa- ctis, 366 PRELRCTIONES AD rtTuru1 Ctis, jure conſtitutum eſt: l. lege fj. de decr. 3 ord. fac. F. G. ut de duodenario Senatorum 2 numero octo ad minus adſint. Si paucio- res, decreta ab ipſis facta jure ſunt irrita, etiam ſine appellatione l. nominationes C. de appell. Fac. l. nuli f. quod cujuſque univ. nom. 32 l. 4,5. C. de decur. lib. 1o0. Illud quæ ritur: utrum, ut ſententia valeat, & decreta à majore Par- te Ordinis facta; ſpectare oporteat majorẽé parté eorum, qui adfuerunt, an veròè totius Ordinis? Prior ſententia ab Azone & mul- tis aliis approba ta eſt, ſcilicet quod non urti- que reſpectus habeatur ad majorem par- tem totius Ordinis in conſentiendo; ſed ſufficiat, majorem partem, & quidem ad minimum duas tertias curiæ; V. G. ocοα de 12. præſentes eſſe: & quod major pars de his 8. concluſerit, id perinde ratum eſſe. 4 ac ſi ab omnibus decretum fuiſſet. Addu- cumt I. nominatorum 43. C. de decur. ubi Br. Ab - bas & Decius in o. cum omnes extr. de conſtit. & in c. licet eritanda extr. de elec. quos refert & ſequitur Roland. a balle conſ. 90, num. 19. vol. 1. aſſerens hanc ſententiam communiter eſſe receptam. Qujus authoritatem ipſe quo- 5 que olim ſecutus ſum. Sed cum conſtet commupnes opiniones adverſus leges cla- ras non Prævalere: Corat. de communiopinio- ne 144 2. tit. 9. caſu 2t. vereor ne hæc quoq; neque / 4 n1 nnemn t, Lenunmingn r Chet/⸗ Prputiner 1Orokeben anenidthe NuN0 9dcddn muun ece Gnionodaure mn Oidn ſiartiner lllſitnge B nien prſeotb el Pt oi 2 ri stoan W Aned ien Reinilt WNEN E ent,, N. hicend ualu rd Ie lusgn monon Po un — elleaſe tenrid eun uuin An eli l. mniutsket 1A e 1 1 „s gooren it K ODORKü “”c Unt, 40 feloe 1 M Kun 6 Nanade (etoloeco 10 Mijot/ e,l. 6 r 2½% , oosteel —— — — S — DIREGuIISIuRIS. 367 neque vera ſit, neque tuta. per illum ipſum textum, in quo fundamentum ejus poni- tur, ſcilicet l. æs. C. de decur. quæ diſertè di- ſtinguit inter Ordinem & partes Ordinis. Vt Ordo haberi poſſit, neceſſe eſt majorem partem, id eſt, duas tertias eſſe pra ſentes. 2. f. de decr. ab Ord. fac. l. 19. ff. ad municip. l. nulli 2. F. quod cui. univ, nom. Vt autem deere- tum fiat, neceſſe eſt majorem partem Or- dinis, non auteim majorem partem majoris partis Ordinis, con ſentire. per d. 1. 45. ibi, ne paucorum abſentia, ſive neceſſaria, ſi ve fortui- ka, debilitet, qued a majore parte Ordinis fuerit 6 conflitutum. Quotiescunque igitur ex præ ſentibus duo contradicunt cæterorum 6. opinationi vel voto, & rogent totius Orqdinis conventum indici, ſi id ſperna- tur, palàm eit, nihil poſſe dici conſtitutum à majore parte Ordinis. Deinde tuta non eſi etiam illa communis ſententia, per tex- tum valde notabilem in I. fin. C. de vend. yeb. civit. lib. 11. ſcilicet, quòd indefeſsà curàâ proſpiciendum ſit, ut ſine omni fraude ſive nundinatione, vel colludio ſeu conniven- tià in cauſſis ad civitatem pertinentibus procedatur. At verò ſtante illà ſententi4, quæ communis dicitur, nihil foret faci⸗ lius, quàm captare occaſionem illorum Se- natorum aut Curialium abſentiæ;, qui vi- ä ” 368 PRLECTIONES AD TITuLUIM Sð debantur obſtaturi decreto, quod optatur 2 Et certè valdè rationabilis eſt eorum Sena- 11 torum ſententia, qui petunt, ne decernatur & concludatur, niſi vocatis & auditis etiam Abſentibus: quoniam eorum præſentia poſ- ſet etiam alios trahere in ſuam ſententiam, ut optimè colligit Br. in I. 2. num. . C. de de- cur. per l. ſi cut /8. & l. præced. f. de arbitr. Hinc etiam videmus in quæſtionibus majoris momenti non tantùm adhiberi decurio-⸗ nes, licet pleno ſint numero, ſed etiam alios pootiores ex civibus d. l. fn. C. de vend. reb. civit. Hoc dictat ipſa ratio, etſi lege deficeremur. I. 2. item Varus in f. ff. de aq. pluv. arc. Illud hinc efficitur, omnium conſenſu requiſito, in majoris quoque partis conſenſum ſuffice- re. Br. in l. quicunque in f. C. de omni agr. deſert. iUib. u. Fac. c. 1. & alt. eætr. de his quæ fiunt maior. part. capit. 2 Abſurdum eſt . plus juris ha- bere eum, cui legatus ſit fundus, quàm hæredem, aut ipſum teſta- torem, ſi viveret. Planum hoc eſt ex I. 6. F. de except. Lex fhiant In jur⸗ Ciens pe Cntltonem 6 winds dberi nel! 1 gol e Kad 1 Netlikuur. llüones CE Der ro uniueret (r Werd pohgeie er An . ln Gene m 6 NR dumken ltlus r unn Eehe⸗ ber uoru da ſtetige 1 nun „ DE RHcE⸗IISIuRIs. 3 69 e In jure civili receptum eſt: Conditionem non impleri, fiat;, Gemt quò minus implearur, perinde- Gmbum haberi, acſi im pleta conditio fuiſ- bei ſet. quod ad hbertatem, & lega- ole ra, & ad hæredum inſtitutiones Aiperducitur. Quibus exemplis ſti- pulationes quoque committuntur, cum per promiſſorem factum eſ⸗ Gins ſet, quô minus ſtipulator condi- a/l tioni parerer. Vod ſuprà. in l. in omnibus 39. h. t. gene- k Q raliter dictum eſt, in ommbus cauſſis pro facto & im pleto habendum 1id, in quo per alium mora ſit, quò minus ſieret: id s“ hujus legis notabili ex Plicatione limitan- e dum eſt, ut captione liberetur. Neque „ ind enim legato dato ſub hàc conditione » ſi H Titius conſul factus fuerit, protinus lega- — tum debebitur, etſi conſul non frat, quaſi u Per quorundam invidorum adverſa ſuffra- E gia ſtetiſſet, quò minus conditio im plere- 370 PR A4IECTIONERS AD T I1ruIIMA —— —.ñᷣx/.+⸗⸗ 3 tur. Notandum igitur, quod non ait, con- — ditionem pro impletâ haberi, cum per eum non ſtat, cui profutura eſt impletio; nec etiam, cum per alium quem vis ſtat, qu; lu minus impleatur: ſed cum per eum, cujus 4 intereſt non impleri. Adeoque ſi pupil- p lus hæres, ejusvé tutor, impedierint, qu? halun, minus legati conditio impleretur, legatum Mtum t nihilominus debebitur: l. cum pupillus 7. pr. ff. de cond. & demonſt. neque favor pu- ediii pilli quicquam operatur in contrarium. Aeuntee Quod ſi extraneus ignorãte hærede impe- alittſt iierit, cum ejus non poſſit intereſſe, conſe-⸗ kenlfini⸗ quens eſt, conditionem pro defectà habe- hlenrede ri. Iterum, ſi extraneus gratificaturus he- (Ag. redi, cum amicus ejus eſſet, impedierit, bonheeßi probabiliter dicetur, impletam videri de- I Uude bere conditionem; cum id, quod ſui don. umkd taxat contemplatione factum eſt, hæres inmimt tanquam à ſe factum agnoſcere debeat, Minc aut certè eo uti non velle. Denique in in hi ⁶ conditionibus, quas poteſtativas vocant Mani Interpretes, ſi per naturam vel legem im- ugebſi pediatur legatarius parere conditioni,nihi- an iien lominus legatum conſequetur, ut in ſpecie minu facti I. 3 §. ult. F. ad SC. Syllan. 1. 6. §. ſin. F.de ium csondit. & demonſt. arg. l. ſub conditione 5. mMiher pen. F. de cond. inſtit. . ceſlt 5 Lex II odmnut aben, uunckint 4 gennil inetein nleen H 1l anſel 1 negrin ur in aum ite hzeter Frioneche. rnufienn „ f gal llet, ime . DEREGʒIIISIIRIS. 9771 Quæ propter neceſſitatem re- cepta ſunt, non debent in argu⸗ mentum trahh. Vre civili conſtitutum eſt, ut ſibi quis. que, aut certè ei, cujus in poteſtate eſt, acquirat; t. t. I. per quas perſon. extraneo non item: I. i tibi 7. S. ſi pactus ſim ff. de pact. cum Kimil. excepto eo, qui bonâ fide ſervit. l. iuſto Fde uſacaxy. Quod tamen in eo, quem quis bonà fide filii loco habeat, contrà obſerva- tur. Ulud enim alterum propter neceſſi- tatem & quotidianam ſervorum compara- tionem introdu ctum erat, ut in argumen- tum ſive conſequentiam trahi non opor- teat. Hinc factum, ex neceſſitate fortè fa- 3 mis admiſſum, non poteſt perinde cenſeri, ut quodyvis aliud: c. ſi quis propter neceſitatem extr. de furt. nec viciſſim hujus argumento in aliis quæri im punitas. Quod enim lege lici- tum non eſt, neceſſitas facit licitum: c. auod non eſt extr. de R. I. quà ceſſante, debet utiq; ceſſare pariter conceſſio c. quod pro re- wedio ſ. quaſt. „. 1 — Aa 2 rex rõ — — Le. 172. Vlpianus libro 7. ad Edictum. Cujus eſt donandi, eidem & vendendi & conçedendi jus eſt. Onceſſionis ve rbum vel ad commo- Jdatum, vel certè, quod magis eſſe vi⸗ detur, ad precarium pertinet. Vtrumque benefici quædam eſt ſpecies, & quandam cum donatione familiaritatem habet. Pre- carium equidem non aliud eſſe videtur, quàm donatio ommi modò, id eſt, pro arbi- trio concedentis revocatoria. arg. l. 1. . & diſtat. ff de preeavx. Nunc naturalis ratio gis lcere ebere. quod minus eſt qua dere 8 dictum fuit in ! 2 ſuprà. h. k. Plus eſt au- tem donare, quàm vel commodatò vel pre cariò concedere. Ibi enim resirreve cabi⸗- liter alienatur hic ne alienatur quidem. porrò vendita res à domino etſi alienetur, 3 tamen pretum in ejus locum ſucceditz mi- nusque detrimenti habet, quâm vel com- modatum vel precarium. Vnde, qui ven- dere res peculiares poteſt, lervus vel filius, nec commodare nec precanio concedere efficaciter, ut opmnor, poteſt: certe dona- re nequit. I. Rlius 7. F. de donat. E dierle⸗ 172 PRATECTIONESAPTITuIrIuH 511 ltenctu. Lunc eci poſtk eert⸗ le at inl ſhenchitane e m! elemn Nnnons vetbn ſilnilfege Cin 1Cur ſ,,. udu EE in luf mun inpe ſonecltai (Whert oteene . 1 ofe ic no Kione 8⸗ (andencrt Mihlen tn fiſetoren. len eſee ſuifiin in Aocuef weno, Don dd nII — 72. Akän 1ndi, ene kendie n Mid nn n mt dei⸗ e nten tee! ludclen ite tte ahn rn 1 Anrunh! er,n bekil⸗ odto 6 ein Detr ⸗ gechn ed. vlac⸗ n ſe t e e Yus e 10 DRl ect⸗ 4 l BE IEGuII= Tnars. 17; Snate qui poteſ, reliqus omm⸗ vorell. ut hic traditur. nod utrum ad Emphy teutici prædii alienationem aceom medari * poſſit? diverſæ ſunt interpretum ſenten- tiæ Bart in l. ſin C. de ſur. emph. tradit: ſicut nõ vendieita nec donari ejus generis præ dia poſſe. Quzm ſententiã conſitmare videtur I.1. C. de prad decur. lib. io. ſi generale alie- nationis verbum ſpectetur. Contràâ ſen tit 4.. ind. l. fin. quæ & communis dicitur ſen- tentia à Claro lib. 4. ſent. in §. emphyteuft. queff. 15. eaque videtur habere rationem. Nec enim cujus quam liberalitatem aliis in- noxia m impediri quum eſt. In vendi- tione cum nil niſi 1 pretium ſpectet vendi- tor, meritò domini, quàm cujusvis alterius, potiores partes eſſe debent: quod in dona⸗ tione dici non poteſt, quæ ſolâ donatoris affectione & benevolentià nit tur. Hoc etiam confirmat l. 1. C. de fund. patrim. lib. 10, Priorem tamen ſententiam ſem per judica- £ vi veriorem eſſe, quam etiam communio- rem eſſe teſtarur Hieron. de Caævall. in libro commun. oyin. ontta communes concl y70. nul- 14 addit4 ratione. In candem deſcendit quoque Fachin Iih. 3. contr. cap. 97. eo argu- mento, quèd domini conſenſus requiritur, non tantum ob iHam caufſam, ut ipie poſlſirt emere ſi i Hbeat, ſed etiam ob alias; ſcilicet A ut 374 PRLECTIONES AD TIruruk “ Dt N ut intelligat, quisnam ſit Emphyteuta, &, uemkeen- antequam ei poſſeſſionem concedat eumꝗq; tninconqueſi inveſtiat, de re emphyteuticà providere tenarlg poſſit, ut non ſolùm laudemium ſeu quin- cnnetcun “ quageſima pra ſtetur, ſed etiam ipſe canon (in iinn 7 em phyteutic'&. Sed h E ationes no ſtrin- Päunchmn gere vel ex eo intelligitur, quòd illis omnib. Moknooni ſatisfieri poſſet per ſolam notificationem, l ſa⸗ etiam citra conſenſum. At lex non tantum a enunt notificationem, ſed & conſenſum requt. lerer ³ Vera igitur & genuina ratio eſt, ne domi- Aumbere, no invito novus emphyteuta obtrudatur, hinutemnein cui ipſe ab initio nunquam in emphy teufſin Nits ninns, daturus fuerat, forté malo & pernicioſo a- Nlſeknloln gricultori, tixoſo, difficili & cum quo . MIi Genane mohlibenter negotium habeat, &c. Forti ‚ tninealet 9 ſimum hujus rei argumentum ſumitur ex intingie l. milites 317. C. de locato ubi miles à conductio- „ N ne prædiorum arcetur, non tantüm câ ra- kung, ni tione, ne omiſſo armorum uſu ad agricul- KW* 4 turam ſe conferat; ſed etiam „ne occaſio- unt Rn, ne militaris cinguli vicinis gravis exiſtar. Si inine ergè dominus non deber einp uyteutam minit conſtituere, qui vicinis gravis ſit. cur cogas ſai i . “ tur invitus conſtituere, qun ſibi ſit gravis? Urnmnia, 10 Sed nihil opus eſt aliunde ſuffragia peterc, ainnie “ cum ipſa textus ratio ſatis evincat, nm tionen potiſſimùm cauſſam à luſtiniano conſ . pudret ratam fuiſſe, ne ſcilicet domino invito no. . DEREGuIIS IuRIs. 237 7 lcnals vus emphyteuta obtrudartur. Hoc ipſum une eDim conqueſti ſunt domini adverſus em- Eniman Pphyteutas ſuos, quod ſine ſud voluntate jus tzemphyteuticum in alios transferant; & in nintt dubium vocàrunt, an hoc iis licere debeat- 5lalohetdon Deciſum eſt, minimè licere. Reſponſio de- Walu bet interrogationi congruere, ut vulgè di- npi citur I. 1. S. 3. f-de “ O. Si hoc tantùm in du. II Mamm bium vocatum fuiſſet, an venditis meliora- ns tionibus liceret domino eas eodem pretio ht ad ſe trahere, nihil opus fuiſſet domino ene prius denunciare intentionem vendendi; nie multò minus, expectare duos integros & menſes reſolutionem domini: ſed abſque &n omni denunciatione, abſque omni expe- dent Ctatione poſſet emphyteuta vendere & do- tun mino relinquere jus protimiſeos ſive re lein tractus. Neque etiam aliud petiiſſent ſup- uum plicantes, quâm ſibi conſervari jus proti- le miſeos. Quoniam autem Iuſtinianus non x„ eα putavit alienationem eſſe permittendam müelt ſalvo jure protimiſeos, ſed Emphyteutæ am minimè licere neque vendere neque trans- ferre, &c. niſi pciùs atteſtatione domino 1Rl transmiſ à apparet utique illum alterius etiam rei, quam juris protimiſeos habuiſſe i rationem. Quid verò id ſit, & in quo præ- α cipue verfſetur, ſatis indicant verba, jus em aus Pphyteuticum transferre fine conſenſu domini. Si Aa 4 do- Ee modHee k,CoCSN 13 176 PRX rTFeTiONBES AD Turu dominon non eſſerg gravis träslatio. tunc non diſſentiret. Quotiescunque igitur domi- nus mavult dare tantum pretium, 'quantum reverà ab alio accipi poteſt, tunc non cogi- tur novum emphyteutam admittere, & ſa- tisfecit conſtitutioni. ſit ei, cui donare volebat, pretium acce- ptum donare. que æqua & juſta habebitur ratio: domi- ni ſcilicet, dum ipſi invitro novus colonus obtruſus non eſt; & emphyteutæ, cujus liberalitas non impedirur. Illud enim uti- que non juſté conqueretur emphyteuta, quòd maluiſſet amico rem ipſam donare. Nam neque hujus conqueſtionis habere- tur ratio in venditione, ſi diceret, ſe malle emtorem, cui ipſe deſtinavcrat, rem habere vel mediocri pretio , quam dominum Lew 161. FPaulus lebro 51. ad gdidtum. Ponalia judicia, ſemel acce- pta , in hæredes transmitti poſ- ſunt. Pikm de kkine D 6 Interim non im- peditur liberalitas emphyteutæ „cum poſ- Atque hoc modo utrius- ue ſuntcun contrilp ((nrentione Miensgtein Terr blell tene⸗ Eltirefu nhenele ftwonel i ſeg Aleruori aa e 2 n udgie nil D ſenken ierz turerin gan NTINI. —.— RR Feimnen elmrm luemn t. ſene, al, e, Mermn urmdr ud 4 pNCNX ebens u — 3 4 ſokdel, nlen en . 4 ve 6 . wid . 2 pE REGuIIIS IUIN I1s. 37 P Iſtinguendum eſt inter pœnas lega. 1 les & conventionales. Hæ eodem jure ſunt cum rei perſecutione; & ſemel commiſſa pœna non reſolvitur, quia ex conventione oritur & conditione ſtipu- lhltionis, quæ inſpicienda eſt Ltrajectatiæ 23 f. de O. & A.l. ſtipulatio iſta S. alteri lad diem 77. f. de V. O. l. ſin. ff. de naut. fœn. Eodem ergò mo- z do hic tenetur hæres ad pœnam, ſicut te- nebatur defunctus. Nec invenio has actio- nes pœnales dici, quæ ſunt ex pœnâ con- ventionali, licet ſtipulationes dicantur pœæ- nales: ſed annumerantur actionmibus rei perſecutoriis, ut apparet ex S. ſequens & ſeq. I. de ad. Sed actiones ad pœsnas legales, 4 qualis eſt de legato ad pias cauſſas relicto 8S. vi autem 19. verſ. item miſta & §. ſed furti 26. inf. I. d. t. & de depoſito ruinæ aut incendii cauſsà l. 1.S. 1. F. depoſ. quæ inficiatione cre- ſcunt in duplum, etſi hæc ex contractu, illa ex quaſi contractu deſcendat, non dantur in hæredem, niſi lis ſit cum defuncto con- teſtata. In his enim militat regula . omnee ænales 26. . ſciendum 5. f. de O. & A. lrz9. ſu- pra. h. . Porrò in actionibus ex delicto de- 4 ſcendentibus diſtinguenda ſuntdelicta pu. blica à privatis. Morum pœna, cum agi⸗ tur criminaliter: id eſt, accuſatio inſtituirur, non ttanſit ad hæredes ex ſol litis come- A 1 ſir- 37 8 PaLECTIONES AD TITuTUIM d Nnnnn ſſatione, ſed oportet etiam condemnatio: mſimenij nem ſecutam eſſe: l. ex judiciorum 20. F. de uunlecnh, accuſ. exceptis ibidem caſibus, quibus nec ihlldn litis conteſtatione nec condemnatione iſfugi 5y opus eſt. At in privatis delictis, ubi ad ülliniſe pœnam agitur, non tranſit actio contrà ulnione, hbeæredem, l. 1. f. de priv. delict. niſi poſt acce- ungkrio ptum judicium, id eſt, poſt litem conteſta- Wiſts tam per text. bic: exceptâ tamen pœnà üichan fraudati vectigalis I. fraudeti l. commißa F. le lleents & rublican. Ratio ejus ex ipſis textibus ap- Agtre paret, quia ſcilicet res ſtatim in commiſ- (Elhiie lum incidit, ac protinus deſiit eſſe frauda- üdcann toris, & incepit eſſe fiſci. Quod & in alis luctitce dicendum, ubi pœnaa ipſo jure committi- Muijm tur, etiam ante ſententiam judicis vel ſine aupfhenl „ cà. Sed quid de hærede judicis, qui male ktſen judicavit, atque adeò litem ſuam fecit? Piktitn De eo eſt E. lulianus 16. fl. de iudic. ubi de Iu- Mteſler⸗ liano refertur „quod in hæredem judicis AUII actionem competere putaverit; eamque unn ſententiam veram non eſſe, & à multis lanit notatam: ſed non definitur, utrum lIulia- leone nus ſenſerit teneri hæredem lite cum de- ſerlen functo conteſtatâ, an verò etiam non con. Kngen 3 teſtatäͤ. Pro priore ſententi? mover, gi quod procul dubio fuerit luliano, non hehe teneri lite non conteſtatâ, ſicut nemo lſoren alius tenetur. Sed hoc argumentum facilè — Imun DE REGuIIS IIRIS. “ 379. „ n facilé inverti poteſt, & dici, ſenſiſſe Iulia- Inum de caſu, quo lis non fuit conteſtata, n quia procul dubio fuerit, lite conteſtatâ te- mlmti neri, ſicut quilibet alius tenetur. Et ſi hæc „ id Kuit Iuliani ſententia, non caruit certè dubi- mümis tandiratione. Quid enim hic expectes li- Muiann tis conteſtationem, ubi lis non tantùm con- laus teſtata, ſed & deciſa eſt. Nondum eſt lis. imag niſi ſit facta conteſtatio. Cum igitur dici- lm, tur, judicem feciſſe litem ſuam, utique lis in- imi telligitur, quæ lis eſt, id eſt, quæ conteſtata Mennen eſt. Sed huic iterum occurri commodè po- 10 lebtlin teſt, ſi dicamus 3 litem quæ cum alio conte- u ſtata eſt,j udicem ita dici feciſſe ſuam, ur ta- ien „men noyà jam lite novaq ue conteſtatione e cus ipſo judice opus ſit. Nam ſanè is ne ii gabit feciſſe ſuam. Ergèò illa lis, quæ cum mſunß judice erit, nondum eſt conteſtata. Et hæc . potuit eſſe ratio, quamobrem improbare- . . .*W tur luliani ſententia, ſi hunc, ut dixi, ſenſum ahet⸗ habuit. Sin habuit priorem ſenſum, nec iille caruit dubitandi ratione; ſcilicet quòôd e 1 lite conteſtatà cum deſuncto omnes actio- nn nes ad hæredes tranſeant. Sed decidendi. i⸗ 8 & improbandi ſententiam Iuliani ratio hæc W fuit, quia is, cui nocuit mala ſententia judi- ni n cis, habet alias vias, quibus indemnis ſerva. un ri poteſt. nam reſpectu ipſius tantùm ſpe- gnnn, 13 Dl . 80 Pa EIEBCTIONES Ab TITüTüM Gatur indemnitas, licet reſpectu judicis verſetur pœna, cum ipſe teneatur ſolvere, quod alius debe bat. Ergò non debet adver- ſus inſontem hæredem pœnam urgereé, & alias ordinarias ſui conſequendi vias negli gere. Habet, inquam, viam appellationis: habet etiam viam nullitatis, ſi per ſordes ju- dicatum ſit; l. venales C. quand. provoc. non eſt nec. vel retractationis, ſi per gratiam, ambi- tionem, inimicitiam. l. Divus ff. de re iud. I. non diſtinguemus S. cum quidam ff. de recept. arb. IlI. fin. C. ſi ex falſ. alleg. Dicat aliquis: his ca- ſibus quidem æquitatem hoc ipſi um ſuade- re ſed ſi per im peritiam malè judicavit, etſi appellari potuit, tamen ſi id omiſſum eſt, non debere alteram viam læfo Præcludi- Cui reſponderi poteſt: parcendum hic eſſe 1 ceiſitate officii judicavit; unde culpa ejus hæredi impaurari non debet, ſicut de hære- dibus tutorum ac magiſtratuum dictum eſt ſupra in l. 15 7.§. 2. h. t. Miud quæritur: quando lis dicatur conteſtata eſſe, ut ad hæredes judiciũ trans- mitti poſſit? Et quidem communiter ob- tinuit ut litis conteſtatio tantàm fieri dica- tur ex parte rei perc. un. extr. de lit. eonteſt. in f. iMiper petitionem injure propofttam & reſpon. 16 ſtonem ſecutam. Mihi verò ſemper viſan Eel. — iekie 55 — lhliscootel Chleanencan gnengdt⸗ unt cNG illin ropo . wliſie iſiſuln laßhiunn ulftelddele enndio ddrer umlten Pyinanumi an N n nhuten h N funttinn: Fthentet ſehrcbic leutfu udn. iden PVeillgee le ing tinn a pr EBGITIS5 Iu RIS. 384 — tehecti eſt, Eriscontefiaionem dici factam, ſi jus 16 tventtilde civile attendamns „non tantum rXροας nn quando & actor petiit & reus reſpondit: ſeld runim etiam Eoοατ⅓αα „quando ſolùm actor nenliͤn cauſſam propoſuit judicialiter. per l. ſi à me u. F.. de judic. I. fundum Cornelianum 28. f. de Vovat. I. in ſulam 56. f. de V. O. 1. i pluribus 33 in in. . de leg. 1. Aliàs enim non rect di- ulnt iſt⸗ entnn xiſſet Vlpianus: in d. l. 11. qui mecum litem erat ſen conteſtatus, vel cum quo ego; adeoque hæc al- ius ternatio foret abſurda. Quemadmodum la⸗ etiam putem minus recteé dicturum fuiſſe *R Papinianum ind. l. 25. ſf ador litem conteſtatus fuerit & Paulum in c.1. 82. quamdiu litem con- iin teſtatus non hm, item que in 4.. 37. qui prior l- ub nn tem conteſtatus eſt: ſi litis conteſtatio facta tenummbe dici non Poſſet, antequam reus reſpondiſſet “ libello. Vtoretiam l. 7. C. de lit. conteſt. ibi, 17 n “ Poñt uarrationé negotii cauſſam audire cœpit jundt. e e p 1. 2. ibi, poſt narrationem & reſponſionem C. de 1 Jureiur. propt, calum. ubi per narrationem, mun quæ fit ab actore, lis conteſtata dicitur. Item “D 1. omnes pœnales 26. F. de O. & A. ibi, pofſt Ntem inchoatam. Negoenim tum demum in- H choäri, cum reus poſt longas moras & ter- . nuc, giverſationes tandem coactus eſt reſ ponde- nte , re & c. Porrèô ex tit. C. quand. lib. princ. dar. . iir. conteſt. lac. apertiſſimum eſt, litis conte- 6, ſationem intelligiex parte actoris. Nam . oeH reus 282 P4LECTIONES AD TIruüruIM — reus non dedit libellum, non obtinuit re- 19 ſcriptum, ſed tantùm actor. I. 1. C. d. t. Et judicium deducere, I. 1. C. de lit. conteſt. pa- làm eſt, illud actorem facere, non reum l. vi- num 22. ibi, per iudicem petitum eſt. f. f cert. pet. 20 Si cui nondum ſatisfaciunt leges hactenus & lit. expenſ. ibi, poſt conyentionem, & ibi, re in iudiciumdeductà: item l. 2. C. de præſer. long. temzp. ibi, inquietudine litis; iunctâ l. 2. ibi libel- lum ei porrigere & interruptionem temporis ſa- cere C. de annal. except. Conſideret etiam . 8.,C. de non numer. pec. verſ. ſin autem queſtus eſt, & inprimis l. conſtitutionibus 32. ibi, A con- ventus fuerat. In quibus omnibus (& ſpe- ciatim in d. l. 33. quoad pœnæ transmiſſio- nem) æquiparantur conventio & litis con- teſtatio: ut & in d. l. vinum. ibi, an cum litem conteſtatus fuiſſet, & ibi, quum petitum eſſet. nec non l. quaſitum 91. S. fin. f. de leg. I. Sed & 21 ipſa naturalis ratio ſatis oſtendit, quàâm ab- ſurdum ſit litis conteſtationem conſiderare tantùm ex parte rei, qui exceptionibus fru- ſtratoriis illam dilaturus eſt & eluſurus, quantiſper poteſt; ut vel morte actoris vel temporis lapſu interea liberetur. Sidicas, 3 ²¾ æquè fieri poſſe, ut poſt longas etiam pro- tractiones & varias exceptiones dilatorias pro cum litem conteſtari idem ſit, quod rem in allegatæ, is etiam conſideret l. 2. C. de fruůũ. D benenen Potokentun lauieba,i (ollrumexce Ulin X irri⸗ mutorupr (6 Dipdhee ie morte kei ull,non e Konmntellttio ſgeueegio nentinſt unde de gte Perpe Ptopt Blohun —. n, onch Gorbett! 1Cle a rere onten õ 10. 4 ziundlui Gruuen iif Conſcent ſct us mnihuzt/ re uN oennaln IGiNAℳ: mpiuß luge, Akenlt, i⸗ , ution A 4 votte , etur, noes d DE REGHuIIS IuRIS. 38 — pro reo feratur ſententia, ac pro actore: re- ſpondebo, ſi pro reo pronuncietur in pun- cto illarum exceptionum, expeditum eſſe, nullam & irritam fuiſſe litis conteſtatio- nem actoris, utpote quam judex nullam fe- cit. Ergò hoc tantùm urgeo, ſuperveni- ente morte rei, dum pendet exceptionum cauſſa, non perirelitem, quaſi nondum fa- à conteſtatione: ſed pronunciandum eſſe ſuper exceptionibus, pro quibus ſi feratur ſententia, lis utiq; intercidit; ſin contra illas, jam rectè dicetur lis conteſtata ab actore, adeoque perpetuata actio & adverſus hæ- redes prorogata. Quò facit textus no- tab. in l. ſi eum /0. in f. f.. ſi quis caution. ubi iſtĩ regulæ, qua dicimus injuriarum actionem in heredem non competere, & ita nec a- ctionem ex ſtipulatione judicio ſiſti, pro- pter illam interpoſitâ, hæc ſubjicitur limi- tatio: i non poſt longum tempus deceſſerit reus; quia ſi ad iudicium veniſſet, litem cum eo conte- ſari adior potuiſſet. Idem dicendum de al- tero effectu litis conteſtationis, nimirum in- ducendæ moræ. Quis enim non videt abſo- num eſſe, in poteſtate rei ponere, ne mo- ram commiſiſſe videatur? & quò diutiùs poſſit reus actorem veteratoriè, callidè & argutè fruſtrari moratoriis exceptionibus. tantò minus illum moram commirtere. 24 Finge 25 r 3 8 4 PaALECTITONES AD TITUILüUA — dum: hunc, quia hactenus bonàâ fide fun- dum illum poſſederat, omnibus modis relu- ctari; primùm fori declinatorias oppone- re, illis rejectis aliàs dilatorias objicere: in- terim annum labi & fructus ex fundo natos * coniumi: poſtea non obſtantibus exceptio- nibus cogi litem conteſtari: tandem planè ſuccumbere, & fundum cum fructibus ju- beri reſtituere. IIle vult quidem rem reſti- tuere, ſed uctus non aliter, quam à tem- pore litis aſeconteſtatæ. Litius petit illos ſibi reſtitui ex eo tempore, quo ipſe litem moverit, litemvé conteſtatus ſit. Vterq; nititur l. certum C. de R. V. Sed verbum li- 26 tis conteſtationis aliter hic, aliter ille acci- iunt. Si vel ex ſolàâ luce rationis natura- iis hæc res d'judi canda ſit, unusquisque di- cet, iniquum eſſe Sempronio patrocinari debere tempus, quo ipſe rej ectitiis exce- ptionibus actorem detinuerit. Cur enim is ucrum capiat ex eo quod rejectum ac re- pudiatum eſt? Curactor damnum accipiat ex eo, quod obtinuit? Dices fortaſſe, hoc non eſſe abſurdum, ideò quod litis conte- ſtatio non protinus indueat malam fidem; alioquin teneatur quis rem ſuam indefen- ſam relin quere, contra l. ilad 40. f. de pet. he- red. atque 2deò Litium tanquam bonæ — „. dei Finge Litium vindicare à Sempronio fan- DE Rd nee, leolelorenli Atlinlcereter⸗ Wakultuecont lendbaboreco⸗ Emiglecöteltn ner mmelpenti Aoher gie (tnen Urrte ſemfeum unmingenten l bonihlecon 1 len, gunmr eyen deit Gor nuneſtin nli) dddte daner lehenn — — — =sͤ⸗æ BUINn ti Rngin denuboni cibusnent cclonorunt Anoriuchn 4 1 ⸗ = wauser eſtari: unten . ter, genis elatusſ. „ Eegd ſen e, Aitett! 0 e nionin le geinde un (1e zttünm Dnni lliit⸗ proderit actori illa juris regu DE REGUIIS IuRIS. 385 dei poſſeſſorem licite interim conſumſiſſe. At ſi ita liceret evadere, tum reus potuiſſet tutò fructus conſumere, non tantum poſt litem ab actore conteſtatã, ſed etiam poſt- quam ipſe cõteſtatus eſſet; atque ita ſuam- met interpretrationem d. I. certum everte- ret. Ad hoc quidem durat ipſius bona fi- des, ut non præ ſtet interitum vel rei: pſius vel etiam fructum, ſine ipſius facto & cul- pà contingentem. Veruntamen non po- teſt bonàâ fide conſumere rem jam litigio- ſam; quemadmodum etiam non potuiſſet bonâ fide illam alienare t. t. . & C. de liti- gios. item que de alien iud. mut. cauſ. fact. Fac. l. ſen etſi 2). . fi ante 7 f-. de hær. set. Vnde ha- ctenus certè non eſt in bonꝗ fide quòdcon- ſumit rem, quam debe bat reſervare in om- nem litis eventum. Dentuc quorſum a: quòd li- tem conteſtando meliorem ſuam conditio- Perpetuationem actionum, propter inter- ruptionem præſcriptionis &c. ad reum non item; qui quomodo aliquo caſu conditio- nem ſuam meliorem faciat, non apparet. Nam ſi condemnetur, utique deteriore lo- Bb c0o „ 7 28 nem faciat? 1. non ſolet &6. ſupra. h. t. quam de actore loqui, ſatis arguunt verba l. nemo 87. eod. ibi, in perſequendo: & res ipſa oſten- dit, ad actorem referendam eſſe, propter 3 31 ff. ad municip. quam ex part 386 PRALECTIONES AD TITUILUM 111 klekan —————- — co eſt, ac ſi lis mota non eſſet; ſin abſolva- tur, non eſt meliore loco ‚ſed pari, quo an- tè fuerat, Non nego quidem, litis con- 29 teſtationem à reo factam ſuos etiam pare- re juris effectus: ſcilicet, utne antè venia- tur ad examen teſtium t. t. exæt. ut lite non con- teſt. & . ut in quibusdam cauſſis negativa litis conteſtatio augeat condemnationem in duplum, ut in L. Aquiliâ l. inde Neratius 2.5. bac aftio 10. F. ad L. Aquil. l. 2. C. eod. ut zudicem recuſare amplius non liceat: Auth. offeratur C. de litis conteſt. Sed nego eam, quæ ex parte actoris taantùm facta eſt,/omni ef. fectu deſtitui. Nec adverſatur, quòd con- teſtari ſit plurium non unius, ſicut con- ſenſus nen poreſt dici unius eſſe l. 1. S. 2. f. de paét. ut Rebuffus ſcribit ad I. g0. F. de V. ö. adducens I. 1.§. 1. ff. quod iuſſu l. domicilium e. Nec quic- ut conſumo, contero, e nfringe, converto, conſer vo,conſtituo, oncupi/co⸗ con velo, conjicio conſulo contemno, condemno, comprebendo combu- ro&. Smiliter in contrarium movere non debet, quodin Auth. libelum C. ge lit. cont actor 7 & l. honores 7. in f. ff. de decur.- Hos enim textus nihil pro communi uſur- patione facere, ſed meam magis opinionem probare facilé cuivis apparebit. cula, con, neceſſariò concludi plurimis Hiis vocabulis demonſtrari poteſt, eſt. (Gorantionem (unnenleslte Il diuddeno⸗ Im Eecerventer fetegrendt, notilaſhciente he non l Aincelert,, i n Uoſen DiddeG, n. 12. 10 I melen mn 0cled „ 0 den W. 1 4 el õ „ℳ pene e cet, en NttemuE r collen 1 K 8 “ olins vondn 4 Ged epdn 4 4 Arerlruge⸗. vains, 1 ) goius el berl 7 glunſt lun, Gn A0N., elin orot, . 69 gninl 6 N un 5 ReN 7 — = GGℳW A P REGHuLIS InR15. actor cautionem exponere jubetur, ſe intra duos men ſes liem conteſtaturum &c. Quo nihil aliud denotatur, quàm actori citatio. nem decernendam non eſſe, priusquam de lite perſequendâ, & indemnitare ren fortè innoxii, ſufficienter caverit ne calumnio- sâà lite motâ & libello porrecto deinceps cauſſam deſerat, reo ad grave diſpendium deducto, ut oſtendit principium Noy. 96. ex cuius cap. 1. d'ct. Auth. deſumta eſt: iunct. Noped. ie. cad. . Lex. 76. Vpianus libro 5z. ad Edidtum. Cum quis poſſit alienare, po- terit & conſentire alienationi. Cui autem donare non conceditur, Probandum erit, nec ſi in dona- tiônis cauſsà conſenferit, ratam⸗ ejus voluntatem habendam. J Oc ad titulum, de his quæ in fraudem 1 ½ Tcreditorum & . pertinere arbitror, ut non tantùm ea donatio „quam debitor ₰ ipſe fecit, revocetur; ſed & ſi alii, cum for- tè rem pro indiviſo poſſidet, donanti con- ſenſerit, ut in l quidan, 12. I. de evict. & l. ſer- bb à pxy⸗ 3 8 8 Pa ALECTIONES AD TI TuLUM — ð mw vus communis 38. f. de donat. int. vir. & ux. Du- à bitationem movet, quod hic conſilium fraudandi habuiſſe videri non poteſt, in quo principium donationis non extitit: adeoꝗque revocationi locum non eſſe videa- tur. arg. §. in ſraudem I. ex quib. cauſ. man. non lic. Sed id ſecus eſt in lucrativis cauſſis, in fraudem creditorum cedentibus, libertate exceptà l. 5. f. ſi quid in fraud. patr. l. 5. C. de revoc. his quæ in fraud. cred. Ias. in S. item ſ qui⸗ I. de act. ””M Illud ſummè notandum, hanc regu- lam ad conſenſum in rei alienæ alienatio- nem quandoque requiſitum non pertinere: Atque adeo patrem, etſi donare de adven- titiis filii bonis non poſſit, Luli. S ipſum verſ. non autem C. de bon. qua liber. poſſe tamen fio donaturo conſentire d. S. ipſum, verſ. filiis au- tem. Nec intereſt, fraudentur hoc modo 4 patris creditores necne, modèò filium pater ad donandum fraude non induxerit; erudi- 1è Faberhic num. 2. Alheric. in I. nec fratris C. de donat. cauſ. mort. etſi fraude conſenſerit, ut opinor: cum prohibitio alienationis pa- tris duntaxat favore facta appareat, nein- teſtato moriente filio ex hauſtum donatio- nibus peculium patri relinquat; non item favore extraneorum, quorum reſpectu pa- ter de ſuo duntaxat non diminuere, non C verô DE II anenn edtengacqu ſetbete Coiu Munehie con AHlgit ter emngueſur le⸗ Paulasle⸗ ( ter IINNNei loe unet 1 Urlnionen Neteſlhnnn gnrobenſn wmictretloe Erſlemmng. Hlud WEIH. ——— .in en h N eti non! mioni . . e eG 1 uct AI GA ecd eon oslte ul uls i 1 einle ikni o. ſelul. in. polen⸗ . ) gnsß tenmin⸗ . ſtn 6 e, otr, 1 nunn cet eoncl . uun 43 4 Lulkode n:; , Nn. 6, 4 nm, , ð nne 8 die, DE REGuILIS IuIRIS 3 89 verò aliena acquirere, aut ſt bem ſi ſ bi delatam retinere cogitur. l. 6. pr. ff. quæ in fraud. cred. Denique hic conſiderandus textus notab. in l. ſi is qui 6. f. de vulg. & pupill. ſubſt. Adde etiam, quæ ſupra notavi in l. 160. n. 9. & ſeq. Lex 166. Paulus libro 45. ad Edictum. Qui rem alienam defendit, nunquam locuples habetur. QQO Enſus eſt, ad alterius defenſionem ſine ſatisdatione neminem admitti, id eſt, ſi⸗- ne fidejuſſorum datione, etſi alias ſit locu- ples, ut oſtenſum eſt fuprain I. 6. §. 1. b. t. cum ediverſo dominus aut bonæ fidei poſ- ſeſſor plerumq; nude aut juratô repromit- tant. Illud ideò, quia nemo videtur bo. ni viri arbicatu rem alienam defendere, niſi paratus ſit ſatisdare.! minor 5l. S. fin. cum 2, ſeqq; f. de procur: quodin deoqu propriam cauſſam agit, ſecus eſſe valàm eſt. Scien- dum autem, non enm tantùûm dici defen dere, qui pro reo intervenit, ſed & qui pro actore l. eum qui /5. §. honis l. 20. & ſeq ff. de his quæ ut indign l ſumoſi dr. F. ed L. Iul. M jeſt. Bh 32 Le . 390 PäFLECTIONES AD TITuIUM. 2 7 . — S ncn Lex 167. Paulus libro 29. ad Ediclum. Non videntur data, quæ eo tempore, quo dantur, accipien- tis non fiunt. E Tſi igeneralis eſt hujus regulæ ſenten- Ltia, quod dare ſit dominium iransfer. re, per lL. ubi autem 75.5. fin. f. de V. O & l. qui concubinam 29. S. ſi heres 3. f. de leg. 3. tradita tamen eſſe videtur ſpecialiter de eo, qui⸗ ne aquæ pluviæ arcendæ actione conveni- retur, venditionem loci, ex quo damnum aquæ ob opus factum imminet, ſimulavit. 2 aArg. inſeriptionis l. 11.f. de equ. pluy. arc. Emtor 3 enim non tenetaur, niſi ad patientiam. l. em- tor 12. f. eod. At iſto cau venditor non deſinit teneri, cum res accipientis facta non fuerit: ſolus autem dominus eâ½ actione te- neatur. I. ſi in publico 1s eod. tit. Dominus tamen acci piendus eſt, ſive revera, ſive opi- nione. nam & hic domini loco & jure eſt reſpectu omnium, uno vero domino exce- pto: arg. l. exceptio ff. de Public. ad. I. fin. f. de a0. poj. adeoque nullo prorſus excepto, Juamdiu verus dominus actionem n⸗ 91 Me òð Noſent Q. er Neul int biſe immmoompete n kſentertone Alonddtone iloeilſe⸗ Taoniorenre (iicſetis fore pnetis ſoluerun ſhtl hAan Uran gi inignehaben dico cum d Cit perſonal in ni⸗ inbentonini. lalue dli gunn ſ ta illorem! tn orrahen unalnodum 8 We —er moverit. emadmo lm etiam in 1I. 1. F. 4 7, ge cond. furt. ubi ſoli domino condictionem furtivam competerée traditur, non id in pro- Ai prià ſignificatione intelligendum arbitror, quaſi condictione uti nemo poſſit, niſi qui r iE. ſe prius docuiſſet dominum eſſe. Hoc enim g ue H eſt contra intentionem legis conditorum, qui adverſus furem pinguius & pluribus remediis voluerunt ſuccurrere, §. Kic itaque, nn verſ. plan? I. de action. non autem gravius ar- s (Gare eum, qui furtum paſſus eſſet. Juffi- 1 ru DE RG⸗uLIS IuRIS. —44 1 iltf cit utique haberi pro domino. Quid enim jf ul condictio cum dominio commune habet? cilite cu ſit perſonalis actio, in quàâ non tàm 2 Atote ſpectamus præcisè dominium „quàm opi- ninen in probare dominium rei, maximèé mobilis, a na (circa quam ſolum furtum verſatur §. aod i autem 7. verſ. abolita l. de uſucap.) ut quæ faci- ea le poſſeſſorem mutat: neque adeò ſibi ca- vent contrahentes literis & documentis, ene i quemadmodum in comparatione immobi- nnu⸗ lium. Vnde verſimile eſt, dominum op- 7 n 4 poni ei, cujus intereſt, etſi conſtet non el- eeg ſe dominum : ur differentia conſtituatur nu inter condictionem furtivam & actionem b furti pœnalem; quæ non tantùm datur do- u mino, id eſt, ei qui jure vel opinione do urts 9, mini rem poſſidet, ut loquitur l ſi ſervus 22. . Bb 4 §. 1. 8 cit, non vide 1 W 7 3 92 PRLECTIONES AD TITILUIHM §. 1. F. de noxal. ac. ſed omni, cujus imter. puta cr editori⸗ conductori „commodatatio S&c. l. 10. .de furt. §. furti autem. 13. l. de oblig. qee ex D neHenidlne jdem dicendum nee egis Aquiliæ. l.item Mela u. & § pen. fF. ad L. Aquil. Qui jun. judicis aliquid fa. etur dolo malo facere; quia parere, ne ceſle haber. S lcut dolo non caret, qui magiſtratus im perio non obſequitur: l.non poteſt 99. inſrà. h. t. ita qui parer;, non à dolo tantùm, ſecundum hanc regulam, ſed & à culpâex- cuſari æquum eſt. per l. is damnum er. inftè. 2 b. 1. Hinc eſt; quod emtor, atque adeòè pœnam non incidit, ſi pactis ſolutionis, conſtitutàâ die faciendæ, à * quivis debitor, in ma agiſtfaeu prahit Itus non ſteterit. text,no- tab. in l. àn. . de leg. commiſſ. Cui conſequens eſt, ut, et juravetit debitor, nõ tamen ideò fiat perjurus: arg l. ſin. f. de in lit. iur. tùm quod juraentum neminem obliget ad impoſſibile, . imp oßibilin /85. infrab. t. quale eſt, quicquid contra leges, contravé bonos mores eſt l. / ffuas 15. . decond. inſtit. adeoq; . etiam DdDr manmn tun magiſtr leiltego INculum! inin llkrateibebit, (a0. anti li, npelnglrn idnhmmitun mnpecctocon iune ſſi Alnet lanoce uumngſterne ne Gen “ n ſunne. P lhe D munn numu PDEREGuILISIIRIsLs.. 392 man etiam magiſtratus im perio refragari: tum n denique, quod jusjurandum non debet eſſe Dan AE, vinculum iniquitatis, & adeò nec jus ma- e den n. giſtratui debitum violare. c. inter catera 22. iedn g. 4. 6. quanto iS. extr. de jurejur. Eti verò non 4 AE ſemper magiſtratui parere ſit neceſſe, velu- ti cum mandatum eſt notoriè injuſtum, & cum peccato conjunctum: Br. in l. prohibi- tum C. de jure fiſci Dec. hic num. 4. quamvis reclamet Innocentius in c. paſtoralis 2⅞. §. OII. gquia verd extr. de offc. deleg. tamen ſi paruerit, I. dedolo & quandoque de culpaâ etiam excu- ſabitur. Semperenim verum eſt juſſu ma- e,aim diſtratus factum arg. l. ius pluribus /11. F. bra- uuue to quoque f. del. & I. Quodque de dolo hic, “ id in l. 169. h. t. de culpäa affirmatur: ſic ta- ltm men, ur utrobique atrocitas vel nimia ab- ls iunn e ſir negligentia, arg. eorum, quæ dicta ſunt . agdl 157. ſupra. h. f. , N A 90 * R 4 tN en Lex 165˙. eH Paulus libro 1. ad Plautium. ℳ Rapienda occaſio eſt, quæ pre- bet benignius reſponſum. . L) uobus potiſſimum modis in jure tàm M interpretando, quàm reddendo pec- * ge i catur: cum vel nimis religiosé ſcripto ejus ℳNM, te r 31 94 PLEBCTIONES ADTITuILuIM ”U”MUD — e — tenori inha remus; vel mimis conhaenter Nlin ab eodem ex præſumtâ aquitate recedj. “ mus. In hoc quidem geneie pernici iie, ius quòd legum vileſcat authoritas: in illo fre- nita à quentiùs delinquitur. Media via hæ el cſ utlegum verbis inſiſtamus; dum, quod du- . Aeineu rius eſt, quaquâ datâà occaſione woln an if⸗ interpretatione: ad quod captanda e 3 ⸗ fint, caſio, non ex pectanda dum ſe offerat; arri- Uelkimin X . . . nde pienda quaque ratione, non dubitabunce Abllor 5 ac leniter capienda, ut elabi iterum pollit. 1 . (lin ejsſer . . . is ac diſciplinæ e. AK. 3 Leges enim aliquas terroris ac diſcip d Uremliel cauſsâ aſperas eſſe expedit: cæterum ad irmnen α . tr it, be- executionem earum cum ventum erit, Ult ,,, 1 nignior interpretatio qualiber neenſi⸗ inne ne quærenda eſt. Et ideò non ra ia. ſnii tantùm, ſed & occaſione utendum Up nunter nus tradidit, in l. 13. ff. de A. ſu pplendumque renem jurisdictione, ſi deficiat interpretatio. kar N 4 §. ſi e die, ibi, vel modica data occafione ſ. tglen l 4 fideicommiſſ. libert. Nee alia reudi igarur R oſſe ratio ad I. fin. C. de codicil. ubi neg umttilgi ad fideicom miſſi hetitionem admitte- R alae qui directà hæreditatis petitione victus eid ſpoſitionem Nintin etſi teſtator utroque modo diſpo nin ne, tinnen ſuam velle valere expreſſerit: cum ulie⸗ inon ui unam viam elegit, alt eram non ncber ſus lſtcinen it; 1. 3. F. de zeſt. mil. nihilque advert ippon voluntatem faciat, qui defectus te . codi-· fule ADTIEI —.— mis coniter enitnee 4 *“ „1 or ree— MIBrIII il Mein mi⸗ mu;C, XCAoe DON 1 La .* lang Conmbe 11 4 nondan, , ors 1g0 M SFte ven.Bulr. n ſenMd, ℳ N 4 . 6 GO LA 13140 !⸗ Ce fſa AN DRNAA ne Rerd 4 „ goy Dee, „ ,NNN Dwl’ , 6 4 , 4 8 ANN. an vobn, S s ove 4 us eti⸗ 7 . 1 / 4 codicilli ius tuetur. Hujus ‚inquam, non apparet alia ratio, quam quod occaſione va- 5 riationis & inconſtantiæ, quæ aliàs impro- bari ſolet, l. eos 6. in f. C. de mod. malct. l. 4. §. eleganter f. de leg. commiſ. gl. in l. cauſſæ 27. ſu- per verbo, recujabit ff. de procur l. tator. 7. l. cum quaritur 16. ff. de admin. tut. Nov. 1. S. non au- tem dabimus, Imperator uti voluit, ad rem in cauſſam inteſtati deducendam, cujus & æquabilior & favorabilior eſt conditio, quàm ejus ſcripturæ, de cujus vi ipſe quoq; hæres ambigué ſentit. Cur autem filii, qui ẽ voluntatem pro ſe habent, adhuc admit- tantur? d. lI. iin. S. ſi quis verò a. C de codicill. pubio non caret. Ratio enim ibidem al- legata: quia aliud ſit, amittere debita, & lu- cra non capere: etſi per ſe vera, tamen ad Ppræſentem quæſtionem nihil videtur per- tinere. Neque enim aliud inſi pici debe- bat, quàm quod defunctus voluit, & cui ille hæreditatem conceſſit. Qujn etiam ex- traneis aliquo modo debetur, quia non ſine cauſsà ſolet obvenire hæreditas, ſed ob me- ritum aliquod accedit: lI.9. f.pro ſoc. ut & ipſi de damno certare videantur. Interim exi- 9 ſtimo veram eſſe legis rationem, ſed non ſufficienter declaratam. Aliud enim præ- ſupponit Imperator, nimirum hoc: non de- bere judices fruſtraneis concertationibus MW fati- DE REGuIIS IuRIS. 3373 32 PREIECTIONES AP TrITuTUM ——— fatigari; ſed quemvis priùs dom' æ ſtimare ecum oportere, quomodo potiſſimùm vo- luntatem defuncti valere credat arg. l. qui in alterius 42ε. in fn. ſupra. h. t. aut prudentes eo nomine conſidere: arg. l. regula eR g. §. ſed iutis 3. F. de inn & fack. ignor. quod ſi ne- glexerit, & modum invalidum atque irri- R tum judicio urſerit, hâc pœnàâ afficiendum eſſe temeritatis & inconſultæ contentio- nis, ut ad alterum modum, etfi is fortè va- lere poſſet: aditus ei præcludatur: : nihilomi- nus tamen, quia de damno certant liberi, utpote quibus naturâ debetur parentum ſucceſſio, l. cum ratio 7. . de bon. damnat. etſi fruſtrà moleſtiam judiei ibus fecerint, non debere eos tantâ Pœnnd: ffici, ſed judices id tennque æquo animo ferre, & orphanos Wmilerari, ne parentibus fimùl & bonis or- bentdr. Aliàs certe variatio & inconſtantia nihil nocet, res it integra, ſique uullum inferatur adverſæ parti Præjudieium, I.unum 67. Ppr. F. de leg. 2. l. nonnäuquam 8. F. de collat. V degui ex unâ causa Petut, & ſuccubuit, dotel variare & ex alia causa Petere, nec 1ePe! IIt Uren eptione juct Icati. I. 11 § ſi quis 10 autem petat, ff. de except. 1gs it 4. H ne etiam actiones ravi⸗ ane in- ertiruch⸗ nis ſub alterna- tione proponi poſſunt; 1 plura 53. ff. de 0. & 4. iund. l.1. §. 4. F. quod legat. & actionem “ in Te entiellen⸗ . tg ef euden Ale Eentetcuminoth Aenknelitu (nke 6. . Sa⸗ hor um ſeuiber rgllp UAleetenrſtion Llorumiers& fnemtranigeinte Ueptiononnun npolbiennium. nleſi hitt onn llcnmm nig Wid ma 4 terconzilur Unmwiom ddiag ( eletin huniltn, Cpünefung 1 Cugt ingen Maſun A duipiniun. ohn Noln Contd ninnt⸗ Cltiong Rl mün 10 tiun „ 2ð E D N. DEREGHILISIuIRISsS. 397 —— Wima in pendenti eſſe nihil vetat:. Pomponius 9. f. mhiitn ge neg. geſt. ſicut & nullitatis quæ ſtio in pen- lerqis denti eſt, dum inofficioſi querela durat, nef-. tHNE que per hanc tollitur, per l. eum qui f. de in- e& off. teſtam. Fac. l. & an eadem F. de except. rei nmö Porrô cum plurimis exemplis illu- Ir — ſtrari hæc regula poſſit, unum huùc placet uuliems addere de quæſtione illâ, quam ex conflictu Am eii verborum legis & æqquitatis ſententiâ ori- EI ginem traxiſſe inter omnes conſtat: Vtrum rne exceptio non numeratæ pecuniæ rectè eti- ber am poſt biennium opponatur, ſi excipiens els in ſe ſuſcipiat onus probandi? Fachineus e Aib. 2. controp. cap. &t. in negativam inclinat. giſcir Mihi affirmativa probatur „»non tantùm . . Propter duas illas rationes, quas ipſe in con- e e contrarium ibi affert, & leviter admodum ⸗ refutat; ſed etiam per alias complures. Et primo quidem, quòd regulariter omnes ex- I2 , ceptionesſunt perpetuæ. per l. pure S. fin. de dol except. unde regula nata, quod, quæ tem- g s poralia ſunt adagendum, perpetuæ ſint ad tceceeyxcipiendum: non quòd Gne diſcimine prroponi poſſint, non habità ratione litis Conteſtationis, neque ſententiæ, neq; exe- cutionis; ſed quod aptæ ſint ad perimen- 5 nſi dam actionem legitimè propoſitam, quam G, ſerô etiam illa mota & inſtituta ſit. Si 39⁸ PRMLHMCTIONES AD TITuIUIM. — igitur hæc eſt regula, ſi hæc eſt natura exce- ptionum, inhærere debemus regulæ, donec doceatur fallentia Dec. & Da communiter in 1 l. 1. ſupra. b. . Quod autem dicitur, fallen- tiam eſſe expeditam in hujus exceptionis ſpecie, cui biennium præfinitum etit: facilẽ præ finitum eſſe huic exceptioni privilegia- tæ: qualis definitur in tit. C. de non num. pec. ſcilicet quæ probationem actori injungit, contrà naturam omnium aliarum exceptio⸗ num. At ſi reus probationem in ſe reci- piat, jam non utitur privilegio, ſed com- muni exceptione falſi inſtrumenti. Nam exceptio non numeratæ pecuniæ nihil a- liud eſt, quàm defenſio rei ex ſuo chirogra- pho conventi, ob quam non aliter ex eo- dem condemnari poteſt, quàm ſi actor do- ceat, ſe realiter numeraſſe pecuniam chiro- 14 grapho contentam. Quod ut pleniùsin- telligatur, ſciendum eft, eum, qui chirogra- phum ſuum dedit creditori ſpe ſecuturæ numerationis, aliquado proponere circum- ventionem ſuam per modum querelæ: ali- quando per modum exceptionis: lI. ſi intra, ibi, in querimoniam minimè dedacto creditore, & 1. in contractibus, ibi, querela nen numerata & c. C. a. t. & Inſtit. de liter oblig. ibi, queri non yo- test. Si actor actionem ſuam inſtituat in- tra DEIt —— mabeenmumerch lahen el ger⸗ Ohonttentption iryihliegiati phulmadign Reidtcr cicketar habet reſponſionem; mmirum bienniuum ome ens d lncicem con gphumm, le Henordelalum lgotettzton ſriios ercept Gutunlcenng ulltereione Urjeimnd lamt Clltefundneh Neneruneſet Inl ſren nimnober Wn Prod linſgütur 1 hngüne pir latmigtt. pronerſlich ednantt R ktuninet 9 4 Bn. DE AREGuIISIuRIS. 39757 — — — HdAi tra biennium ex chirographo rei;, tunc nul- ene. à opus eiſt querel, ſed reus ſtatim actori 15½ opponit exceptionem non numeratæ pe- d cuniæ privilegiatam, id eſt, quæ actorem ad probandum adigat. . aſeveratio C. d. t. Si ann verè actor differat actionem ultrà bienni⸗- mummin um, tunc reus debet ante biennii lapſum neini apud judicem conqueri, ſe expoſuiſſe chi- Aa rographum, ſpe futuræ numerationis, & mrn hactenus deluſum eſſe: quàâ conqueſtione, umimn quaſi proteſtatione, ſalvum facit & perpe- 1 oEE“ tuat ſibi ius exceptionis privilegiatæ, ſcili- unig cet ut quandocunque poſtea conveniatur, ulumn? tutus ſit exceptione non numeratæ pecu- eEe“ niæz, etiamſi illam non probet. Quòd ſi aid“ conqueſtus non eſt intra biennium, poſtea mNT exceptio evaneſcit, ut ait d. l. aſeveratio. His Guni“ ita poſitis & firmatis 2. dico modò alle- Snus gatam 1. aſereratio negativam ſententiam S minimeè probare, ſed potius affirmativam. am ſuli Dum enim probationem imponit actori, . 1 . „. . . ii he dO palàm loquitur tantùm, tantùm inquam, de len ..„, . . ne exceptione privilegiatâ: & rectè. nam de uan lell illi etiam agit totus titulus. Ergèò lex illa V non eſt porrigenda ad communem exce- uuimun ptionem falſi chirographi, vel cautionis in- . . . .„ „* „ ₰△ muni debitè expoſitæ. 3. Præſupponit ibi luſti- 17 manus, eum qui negat, ſibi numeratam eſſe i“ pecuniam, perrerumfnaturam illud probare lum 1t non — . 4 7 1, un . 2 . õõ „ SS 400 PRLECTIONESAD TITuILuM —.. non poſſe. Ergò ſi quà ratione poſſit reus docere ſuam exceptionem, putà quod actor alicubi faſſus ſit, ſe chirographum extorſiſſe ſine numeratione; vel ſe toto biennio & ultrà à creditore ludificatũ eſſe, varias mo⸗ ras nectẽte; ut ſolent homines ſubdoli: item ſe toto illo die, de quo concepta eſt obliga- tio, præ ſentem non fuiſſe &c. arg. F. 12. I. de inutil. ſtipul. utique apparet d. I. aſſeveratie, & 18 19 . T . à2 ximé ſolviſſet ob chirographum ſuum, eò ſimiles ad hanc exceptionem communem & non privilegiatatam minimè perrinere. 4. Cond'ctio ſine cauſsâ, aut cauſsâ dati cauſsàâà non ſecutâ, non includitur biennio. Ergò qui chirographnm ſuum poſt bien- nium condicit, ſive quò d cauſſa non ſit ſe- cuta, ſive quòèòd ſine cauſsàâ ſit apud credito- rem, repelli non poteſt bienni præſcriptio- ne. Eodem igitur modo excipiens, & ex- ceptionem ſuam probaturus non pote- rit excludi, cum id in effectu idem ſit, acſi chirographum ſuum condiceret; & facilius concedatur exceptio, quàm actio l. inritus §. cui damus. ſupra h. t. . Si hic reus ma- quod probare nõ potuiſſet, numerationem factam non eſſe, tamen ſi poſtea docere poſſet falſitatem chirograhi, ac ſimul oſten- dere, judicis religionem illo falſo inſtru- mento circumventam eſſe, ſecundum l.pen- Crult. dr Mecu ltCAer i⸗ . R Pſ Nit. Engo nult⸗ tonen lem o lal l1 auten 6cllasatarreten ppliuf illert küittteige e 1 . inconnmodo erte ſelin ſu. er 4 e ubi laſtini tmangbecebere liſee hertiſci rnignen n Prodar B == = — S= = = — — = — ihuin lenttuſig⸗ =SRSRe sn PF REGuTLIS IuRpZI. 40 1r in & ult. C. ex falſ inſtrum. repeteret quod umi ſolvit. Ergò multò magis audietur, ſi ex- Nrderphun ceptionem talem probare poſſit, per d.S. cui e oe damus & I.7.5. is autem H. de ſuperfc. quia mul- in t facilius datur retentio, quàm actiol..f-. de rne Pign. l. dolo ff. de dol. except. cum ſimil. 6. Ex- 20 enemi CEptio veritatis rei geſtæ auferri debet ne- mini, dummodoô errorem legitimè doceat re⸗ . e l, ilicitas §. veritas ſf. de of. præf 1. Ias. in I. error CAeiar. & fadt. ignor. Gabriel. tit. de confeſſ. oceen. N roncl. j. 7. Movet me!. generaliter C. de non ?2 1 dum. pec. ubi Iuſtinianus generaliter ſancit, (uls, . quemcunque debere ſuæ conkeſſioni ſtare, es nume e n nii ipſe per apertiſſima rerum argumenta un un poſſit religionem judicis aliter inſtruere. M Ergò licet ei probare, aliter geſtam eſſe. NMec turbat me, quod gl. & Calſtrens. dicunt eldemnige⸗ hanc legem non loqui in datione mutui, in whei“ quâ expectandum ſit biennium, ſed in aliis obin caulſſis: quod palàm eſt contrà textum, udtndn zbi, generaliter, & ibi, quihus cunque pecuniis eæ zein antecedente caußdà &c. An non enim cauſſa GNE mutui eſt etiam cauſſa antecedens? Dein- 5 e⸗ de falſum eſt, quod biennium illud perti- 4 be ald urpiu“ neat tantum ad cauſſam mutui. Nam I.14. GIM C. d. t. loquitur de Contractibus, non tan- . 1N tüm de mutuo. 8. Idem colli oex d. t. I. de 2 vahinene liter. oblig. ibi, ne creditores diutius poßint ſuis m ii pecuniis fotſitan defraudari. Hanc ait Iuſti- eeH üOüAOÄOÄ C nia- AoOz PRXIRCTIONESADTITULIA NII⸗ mennan, — nianus rationem eſſe, quare quinquennium unden wſerip reſtrinxerit ad biennium. Atqui hæc ratio nnuperm tantùm militat, quando creditori incumbit iihlintebite onus probãdi, non etiam quando debitori. liliteron Hlic enim ſi probet, nullo caſu fraudatur MMidnſten creditor: ſi non probet, æquè non frauda- en u chi 25 tur, quia pro illo ſententia fertur. Tunc de- inetteepto, mum periculum fraudationis imminet cre- hlaihi Tee ditori, cum probatio ei incum bit, quia for- iitn mli ſitan teſtes deſiciunt, moriuntur &c. Ob- thintuen ſervandum quoque dicto loco conciſum & immnn Eeker abruptum orationis genus. Nam verbum tertir n diutius non rectè accommodari poteſt ad iictionit/, verbum, defraudari. Quid enim eſt diu- Fuſtineniin tiùs defraudari, quàm diutiùs carere re u2 ftſhnmitid Atqui hic non agitur de duiturnâ vel brevi dgtiinig carentiâ, ſed de omnimodà defraudatio- Hrn ncnt ne. Ergè ad verbum iſtud diutius ali- Miheiti quid ſubintelligendum eſt, videlicet ne ſigulſantej creditores, diutiùs obſtricti & obnoxii pro- Al nile bationi numerationis, poſſint forſitan de- clkm in fraudari. Verbum forfitan indicat con- llnid tingentiam: quòd nempè contingere poſ- len ln ſit, ut in longiore tempore deficiantur pro- uu i bationibus, atque adeò defraudentur credi. ſiickin to. 9. Firmiſſimum argumentum ſumi ſeludn poteſt ex l. cum de indebito 25. S. n. F. depro- tankien bat. quæ ei, qui cautionem indebite expo- uemde ſuit, & cui expreſsà ſpeciali cauſs, ob gan prunie SSAI — 4 DE REGILIS TIu RIS. 40 A — e meqinm candem conſcripſit, ſtare alias cogitar, ni m. Mgulen ockediminn mauun ullo n ,20lenmt ntialkenm n rionunni mncupbinſ⸗ noriumud olocben aus. Mut mmnocti is eint miüs nen Auitumn nodl en — — akohm uſiric⸗ U ont⸗ hilominus permittit evidentiſſimis proba- tionibus indebitum oſtendere. Poſſet ali. cui videri, hæc omnia facilè everti poſſe hůc unicàâ conſideratione, quia nemo tàm ſit negligens, ut chirographum ſuum det al- teri de recepto, & poſtea toto biennio ta- ceat, ſi nihil accepit. Etſi enim hoc non diffitear, multis tamen de cauſſis accidere ²7 poteſt, ut taceat: ſaltem ita, ut rem ad judi- cem non deferat. Nam ſi tantùm con- quereretur apud privatos, non ſatisfiere diſpoſitioni l. 12., C. de non num. pec. Quid igitur, ſi potentiam & authoritatem homi- nis reformidet? Quid ſi quis ſubdolus per- ſuadeat alii indigo & in neceſſitatibus con- ſtituto, ut cautionem pro pecuni, quam mutuò petit, in tempus præteritum conci- piat, quaſi antè biennium eãdem acceperitè ad quod multi prætextus homini avaro & callido non ſunt defuturi. Anné ſtatim excludetur ab omni exceptione? an non audietur dolum hunc vel ſimilem proba- „W turus à An ita judex boni & innocentis Viri officio fungetur? l. 4. S. 1. f. fem. ber- eiſc. Illud mihi nemo perſuadebit facilè, ei qui toto biennio ſuperſedit conqueri, tàm 28 gravem pœnam infligi, ut mulctetur tanta pecunià, quanta in cautionem deducta eſt. Cc à Tam 404 PRELECTIONESAP TITULIA ———— Tam duros ego nuſquam invenio Impera- vcekeh, li tores etiam in gravioribus culpis, cum hic, mim nel ſi qua culpa eſt, tantùům in omittendo ſit. tilfurſenn 29 Certé ſi quis negavit ſe poſſidere, cum ecligtnt poſſideret, non in culpàâ tantuùm eſt, ſed in uenmmiel dolo: attamen graviorem pœnam non pa- maſzſi titur, quàâm ut poſſeſſio in adverſarium egfinei troansferatur. ,. Kin. f-. de R. V. Nov. 18. Cap. lo ibi⸗ mmigllli daon? in ſolà translatione poſſeßionis Con ituti. reinnen 30 Denique non leviter falluntur Accurſius, Aanlten Salycetus & alii, qui putant ex l. 14. K. i00 Ebrio gle videlicet C. de non num. pec. reum non pofie (nelinin actoti juramentum poſt biennium deferre. Hgin Nam ſi poteſt probationem in ſe ſuſcipere, hunmani üiikit hactenus oſtenſum eſt, eur non etiam il- uunkbenn lud poſſit, nihil obſtat. Eo ipſo enim pro- Pat, ſi alter jurare nolit. l. maniſeſtæ 35. Ff. de ann jureiur. Cujus legis generalis, aperta & naturalis ratio nõ patitur in hàâc ſpecie pro⸗ babilẽ aliquam reitrictioné. Et ſi poſt bien- nium poteſt condicere cautionem, ubi cre- ditor de calumniâ jurare cogeretur, cur tu- tus eſſet idem à juramento calumniæ, ſi ipſe ageret ex chirographo, & reus de non nu- meratàâ pecunia excipiens de calumnià ju- rare eum vellet? quàâ, quæſo, fronte hoc juramentum recuſaret? contrà l. 1. & 2.C. lenro 232 de iureiur. propt. cal. Atqui venit in hoe t i juramentum, quod actor credat, ſe bonam cau lam — ——— 4 DpDLsr RGuIIS8 Iun 18. 40 cauſſam fovere. Quomodo autem poteſt nmanh hoc credere, qui ſcit ſe non num eraſſe pe- ucihse cuniam? Si neſcit, ſi non amplius memi- inomm nit, ſi putat ſe numeraſſe, aut ſi fortè ab alio plitut habet chirographum, cui ſucceſſit; cur ju- uminté ramentum recuſet? quod non eſt verita- n aum tis præciſæ, ſed credulitatis, exiſtimationis onMi ſive opinionis & bonæfidei. Mea ſic ſtat 3 W ſententia, eluſtinianus in d. ?,tc. non loqua- eſchent tur de juramento, quod reus actori defert, unuis ſed ad quod reus ipſe ſeſe offerat: talis enim u ealprobatio, quæ fit ex juramento rei, ad hane teum ui Cauſſam eſt inſufſiciens. Hlac & ſimilia velim conſiderare, qui 4 = bienbiund minle verborum cortici inhærent, & anchoram rnois ſuam habentin l. proſpexit f. qui & à quib. ma- o ploei num. de quà ſuprà in l. in ambiguis 5. S. 2. & nan I. in omnibus go. h. t. Mihi ſemper placuit Oelſi ſententia in l. ſi ſervum 91. S. ſequitur F. de V. O. Nam & hæc quæſtio de bono & zquo eſt, ut ſunt omnes quæ ſtiones defen- vNO ſivæ: l. qui aquitate I2. ff. de dol. except. in quo eut Zgenere ſub juris authoritate perniciose “ erratur. lea 4 Quod factum eſt, cum in ob- lor ſ P Qα. rainſet ſcuro ſit, ex affectione cujuſque- ſti⸗ 9 . . . . Wm capit interpretationem. eeH cc ; Non l wmerde 406 PRkLECTIONES AD TITuILUM. X N On eſt peculiaris regula, aut ſepara- Mnn tus à præcedente paragraphus: ſed 1fraun. ejus quaſi quæ dam ratio. Neque enim exi- welme ſtimãdum eſt, occaſionem benignitatis non ſicfe facilè offerri, quod ius plerumque defini- (01 tum ſit & immutabile: I. 2. F. de jur. & fact. ignor. l. 1. F. 5. verſ. nam ut Papinianus ff. ad SC. Turpil. quin imò paſſim offerri ex facti ob- ſcuritate; quam, cum variam pro cujuſque affectione interpretationem ſui præbeat, lan optima eſt occaſio ex tantâ varietate beni- lred gniorem ſententiam quibuiſcunque juris enon argumentis tueri. Exempla ſunt in I. qui teleli Siliabus 17. §. ſi quit ita f. de leg. L junct. l. ſi quis D itio 17. in f. de leg. 2. Et l. 2. F. de liber. & poſth. lu =WD I. bac conditio to. in f. pr. de cond. & demonſtr. (hii Similiter erſi imperfecta atque adeò nulla nulte 3 ſit ſtipulatio rei numero, pondere, menſura- vé conſtantis, ſi nihil horum expreſſum ſit: Lita ſtipulatus 115. de V. O benignâ tamen (o⸗ interpretatione ſuſtinendam eſſe Marcel- ull. lus reſpondit, ſi alcunde mens contrahen- tium deprehendi poſſit. l. triticum 94. eod. Kere tit. nihil obſtante l. 99. pr. ibid. quæ ad eos IHlwun tantum caſus porrigi debet, quibus conſta- arn re de men e eorũ non poteſt. Fac.I. Neſennius hnmin 34. f. de neg. ge t. I. quæro 54½. S. inter locaterem inti 4 f. locati. Hinc emanârunt regulæ: ſpeciem uſſeſl non contineri ſub genere: l. uem apud *“M nio N⸗ hbes⸗ Melus A Tu — ——= Gulz aten darmmn: Nenreeind nbengiit erumcttn 17 4 uine uiniani /1 —W fam pot dem liſcn 1 aerdten boſeugt nl ſinn g.l ſintl 5llllgt dnd 6 nque onceren’ in tunte⸗ bedigns an ele! nens cond⸗ mütusH , e,Clbhnl⸗ unß 4 4 dentur 167. . 1. B. . limmnii faciat, ut nunquam D REGuIIS IunIS. 407 beonem 15. §. boc edictum ff. de iniur. l. Mandats So. F. de procur. & qui omne dicit, nihilomi- nus quædam excludere l. 1. C. quæ ĩes pign. l. obligationi 6. f. de pign. l. in omnibus rebus 55. F. — de O. &G 4. Lex 169. Paulus libro z. ad Plautiume. Is damnum dat, qui jubet dare. Ejus verò nulla culpa eft, cui parere neceſſe ſit. Xplicata eſt ſupra in l. velle non creditur 4. 1I. poc iure utimur 172. S. 1. & l. non vi- nod pendet, non eſt pro eo, quaſi ſit. 5 T Ec regula utiliter ad Senatusconſul- tum Macedonianum poteſt accom- modari. (Qui filio cejus, qni apud hoftes eſt, mutuam pecuniam dederit, etſi ius poſt- de poteſtate exiiſſe filius videatur, interim tamen exce- ptio Macedoniani non competit l. 1. S. Cc-CcQe 4 kes- . 40⁸ PaArECTIONES4 AD rITuTuIMY pendenti eſtd. S. ſi pendeat. Fac. 1. 3. §. ult. F. à quand. de pecul. act. Pariter condictio fur- tivorum fructuum non utique ad fructua- rium pertinet, etſi maturi fuerint, atque a- deò à fructuario percipiendi, per l. arboribus 12. in f. f. de uſufruct. Adde l. ſed & fisS. inter- n. t. & l. ſervus g43. S. cum ſervus f. de A. R. Item quod diciturin l. unus eæ ſociis 34. . 5. de 5 fundo vel impoſuit vel ſtipulatus eſt, nihil agere, actumque hunc inutilem cſſ: l. R unus 19. eod. tit. id ſic oportet accipi, ut nul- lum præſentem certumque effectum is a- ctus habeat; habeat tamen ex ſociorum confirmatione pendentem. I. ſin. ſ. commun. dbradior. Quinetiam quoad eos, inter quos negotium geſtum eſt, præſentem effectum habere debet benignitatis ratione, juris ſubtilitate neglectâà: quod ad multa notan- dum eſt. lI. per funaum 11. f. d. t. Nam hæc eadem ratio ſuadet, ut patre ab hoſtibus ca- pto venter nihilominus in poſſeſſionem mitti debeat, etſi incertum ſi ſit, utrum ſit ſuus hæres futurus, nec né? text. inßfegnis in l. 7. §. tolies. ibi ag use eſt vel fruſtra nonnunqua m imypendia ſieri, quàm denegari alimenta & . f. de yent. in poſ.miet. Ex incertis gitut oppoſi: tis, R. P. eum, qui ſervitutem communi Dr NI ðẽ pendeat ſ. de sc. Mated. Nec tamen ad . lutionéi urgeri poteſt filius, ſed etiam hoc in iglolbenieni Durcvenoe in hA. H ean dauid, c nhtteet,ante Inetnerit, aur in leunni dor mmhetere en,. godlerut ianin enun Elibete, Aln alſenttterrn, tfn t ebmntoderbl 8 opalne iunn iolleitz⸗ *R Un comttaid Eenlmodn rleno, ndkrk niſeibe uuniſ nen manumt. iderſeen uolen unun i keeni⸗ 4 Mui —— MNeumeni, Tlins edenaa UrINl NNae A, ſ. . / e 4 3 4 . e 684 4 41 , , (z0 . Areigt tetaAAr 1 ,, 1 Ae. WeN Londeo Pei bttleutn, „ „, (E. rtis MNMe,//, 9, urien umß ſ gl N S SS DPD RHGUIIS IuRIs. 499 tis, quod benignius eſt, præſumendum, ha- bendumque pro eo, quaſi ſit. Fac. lI. 9. S. 1. f. de iuz. det. Sic cum procurator plurium 6⁶ emit aliquid, cujus nomine redhibitoria competeret, antequam conſtet, cujus no- mine emerit, aut de cujus pecuniâ, dicen- dum neutri dominorum redhibitoriam competere: arg. l. bapvem 43. §. fin. F. de ædil. edid. quod ſecus foret, ſi omnes conſenti- ant; quia certum eſt hoc caſu, dominum redhibere. Aliud exemplum peti poteſt ex l. ſi creditor 26. verſ. ſed ſi ſeryus l. ſi quis offe- renti 58.5. fin. F. de ſolut. Huc pertinet, quod 7 de donatione abſenti factà controverti ſo- ler, poſſitné revocari, priusquam à donata- rio fuerit acceptata? ut quidam tentarunt arg. buius §. qui tamen adeò non ſuffragatur, ut in contrarium probabilius inducatur. Quemadmodum & ſervo alteri ſub condi. 8 tione legato, etſi nullam interim liberta- tem ab hærede conſequi poſſit, l. generaliter §9. 1. F. qui & à quib. manum. I. ſerrum n. F. de manumiſſ. quoad hæredem tamen & manu- miſſum in pendenti eſt manumiſſio, ſic ut mortuo ante conditionis eventum legata- rio, aut legatum repudiante, liber ſit etiam invito hærede l. 2. d. t. de manumiſ.l. 3. f. de manum. vind. l. ſ cum optio 14. f. de opr. leg. 4 Eodemque modo ſi is libertatem dedit, qui ) — A1O PRALECTIONESAD TITULUuM Anmmse eàâ ratione creditores fortaſſe fraudaturus eſt: I. i cum ſideicommiſſa 16. S. pen. F. qui & à quib. nequaquam ipſe libertatem à ſe datam eà occaſione & prætextu revocare poteſt. 10 Fc. 1. pignori 26. d. tit. Denique hine de- tem non liberat, quia avocari emtori res poſſit ab eo, qui pignori accepiſſet.l. ſi rem meam 20. f. de ſolut. l. ſi 4 ſubſtituts 4. §. 1. in f. f de leg. . Scd ſi diſſoluta fuerit pignoris obligatio:liberatio procedit: lI. ſ bominem 6. in f. d. t. ſcilicet cum certum erit remanere eam. I. qui res ſuas 98. in f. pr. f.. eod. Fac. net. in 1I Il. non videntur 167. ſupra. h. t. Antes enim creditori invito ius quæſitum auferri non potuiſſe palàm eſt, perl. id quod noſt um, ſu- pra. h. t. adeoꝗque dominium cum ſuà cauſ- 84 translatum eſſe l. ſi debitor 12. C. de diſtrad. 12 pign. l. 177. 5 1.h.t. Ex quo a pparet, id de ſpe- ciali pignore intelligendum eſſe, cujus alie- natio, niſi conſentiente creditore, non va- let: l. ſi creditor z. . fin. F. quib. mod. pign. vel byp. ſotv. l. 5. ſ. de manum. ſecus tamen eſſe in generali obligatione, cum ſolvendo debi- tor eſt. I. generaliter er. F. qui & à quib. manum. zuuck. d. 1. 3. ut dictum eſt 7. in L. mmes adtiones 1359. §F. 1. b. t. fac. l. dum tabenam 34. pr. F. depigner. ſcendit, quod res pignori obligata ſolven- Geadan DK enaa alet dum üineßos no 4 Poltnsno⸗ ltunt eemagllin eſnn ann/ rn cſcis, Wimgne unen, kgmagit elterconar Lſtt & ⸗ inconcee Ulz, le⸗ Uretere hheiri⸗ hrſin N i⸗ giacde nnfn ungtli D Um —4 nl in t ”W denn ech I 4 rirteytt nar iin 86 Uur irngen cCeln/ um eng rnd , un on / , gat, I. y. S. non tamen l. pen. § nA PpERE OIIISIuIRIS. 411 Lex. 770. faulus libro 3. ad Plaurium. Factum à judice , quod ad offi⸗ cium Gjus non pertinet, ratum non eſt. Icut factum inſtitoris, cujus gratiâ præ- ) poſitus non erat, dominum non obli- §. fin. fF. de inſt. al. nec magiſtri navis exercitorem: l. 1. §. ided G& S. non autem I. fin. f. de exerc. aft. ita nec fa- ctum judicis, quod ad ejus officium non pertinet, partes ligarc poteſt. Itaque ſiye nimis properè, ſcilicet antè rem judicatam, pignora capi juſſerit: l. 1. C. de exec. rei iud. ſi- ve aliter contra juris formam I. prolatam 2. C. de ſent. & interlocut. aut privilegia quibus- dam conceſſa, vid. l. 9. C. quand. prov. non eſt nec. l. 2. H. legatis l. 2 2. 1. 24. cum ſeqq. f. de iudic. ſive errore calculi lapſus ſit, ſive contra jus conſtir onis pronunciaverit, ipſo jure nulla & irrita eſt ſententia I. 1. & t. t. f. quæ ſenr. ſin. appell. reſc. l. 2. & t. t. C. quand. gropoc. non eſt nec. ſive de ſummãà jurisdictionem ejus excedente, l. de qud re S. 1. F. de iudic. ſive ſoluto jam judicio, quod multis modis con - ingitl iadicum l.ſi à me l.2. S:ſ & iudes l. ſi in - dex dex ff. d. t. ſive dieb us feriatis, l. 1. l.6. f.de fe- riis, ſive de gravioribus cauſſis, de quibus ipſi cognitio non competit, l. 2. C. de pedan. iud. 1. nulli 10. C. de ſent. & interloc. judicaverit: ſi- ve non publicè, ſed in ſecreto loco ſenten- tiam dixerit l. eum ſententiam 6. C. d. t. Mlad quæritur: utrum lite jureju⸗ rando decisâ, ſi de novo quæſtionem, pe- tente adverſario, inſtituerit, ſicq; judicave- rit, ſententia valeat? Et quidem generaliter traditur, non valere, quòd delato jureju- rando jam nihil amplius quæri debet, quàm an juratum ſit: I. non erit S. dato l. nam poſtea- quam S. 1. F. de iureiur. ideoque non poſſit perjurii prætextu retractari ſententia, l. 1. C. de reb. cored. nec ſolutum condici. . quis turaverit f. de condict. indeb. I. Stichum 95. §. na- turalis f. de ſolut. l. 39. f. de iureiur. Idque de omni jurisjurandi ſpecie tenet Accurſ. in d. 4 l. 1. in verb. inferente. Quod ut in eo, quod à partibus defertur aut refertur, juramento æquiſſimum & veriſſimum eſt, cum omne lus actionis in jurisjurandi conditionem contulerint: ita in eo, quod à judice defer- tur. falsò dici exiſtimem; non quidem, quoò ipſe judex poſſit petjurii ꝗ uæſtionem mo- vere, ſed quod partem perjurii probatio- nem promtam pollicentem audire tenea- 5 tur. Id enim potiſſimum ad officium ejus E per- 8 Mj —— enitet,o⸗ jetiironni etlerunſtt keumipbine monmigen nnda, no 1) en Waurin untflen ANkEninien ndt.l.l etbuunig Imabommen fCln bl. Wi1e uß inſcites. Kuan n lten u⸗ unotelt . Wn lt ree Uonferdne im line ſinng eei Crent nt e –— —,— e NR . . 8 . .— . . degta pertinet, operam ſuam im plorantibus im- Aan pertiri: omniumque rerum, quæ in judicio Nlcnen è verſantur, ſtatim atque judex factus eſt, of⸗ lobine. ficium ipſi incumbit erſi quæ ante judici⸗ ic um contigerunt, niſi ei fuerint nominatim n e injuncta, non valdè ad eum pertincant. l. abimn e ædiles 25. S. pen. I. quod A nolit S. A mancipitsmi, ſtan verſ. caterum F. de adil. edict. l. oicium l. qui re- brgenit Kituere f. de R. V.l. ubiounque f. de inrerrog. act. Girin . cum Papinianus C. ſent. & interloc. Rt hoc 6 le ipſum d. l. 1. C. de R. C. confirmat : ibi, ex ſid conſenſu utriuſque partis, vel adverſario inferen- nluaß te. Ergo ſecus, ſi inferente judice. Eſt e- nenſi nim argumentum à contrario ſenſu in jure nem „alidum. I. 1. §. buius rei f. de of-. eius cui mand. mile HWZ iurisd. l. ex eo f. de teſtib. lI. qui teſtamento S. mu- en ulier ff. qui teſt. fac. . in poſſeſtionem 6. §. 1. F. ex id⸗ 4. 1 quib. cau in peſ. eat. Eſtque valde durum, uan.1 judicem jus partis diminuere poſſe. Nec Liengi Alliter poteſt accipi l. admonendi 31. f. de iure- 7 Girmen iur. quàm quod ſententia lata retractari ande poſſit prætextu falſi juramenti judicialis, G“ non verò neceſſarii. neceſſarium auté voCο de quod à parte in judicio defertur, quia re-. Clen⸗ cuſari nequit ab eo, qui prior detulit. l. gene- honn 4 raliter 12. §. 1. ibi, neceßitate ei imponenda C. de ipone⸗ iureiur. iundt. l. 34.5. datur, verſ. aquißimè F. eoqld. re t Qaugre nihil refert, abſolutus ſit reus, qui 3 än’ juravit, ſe non debere, an condemnarns . H M dl oo.- (280 11 [414 PRLXCYIONESAD TITuLUIM — Gtre jurante? modo judex, non partes, ju- ramentum detulerit. Id quod ex fine le- gis apparet, ubi non condemnationem ab. ſolutioni, ſed partes judici Gajus oppoſuit. Denique alia planè eſt ratio l. fin. f. de in lit. iur. cujus hæc eſt ſententia: eum qui nimis magni rem æſtimaverit, quam pete- bat, non facilè deberi perjurum videri, eö quod ex neceſſitate juraverit, id eſt, quia rem ſuam obtinere non potuerit, quam for⸗- taſſe magnàâ affectione cupiebat; ſed neceſ⸗ ſitate juris ſui obtinendi coactus ſit eam ju- ramento in litem æſtimare. Dandum eſt enim aliquid affectioni, ſi re ſuâ noluit com- muni pretio carere l. 9. F. de act. rer. amot. Certè in ejusmodi caſu, cum abſentia rei, & malitia adverſarii augeant etiam ejus redha- bendæ cupiditatem, non eſt facile, intereſſe noſtrum ad aſſem æſtimare, ideoque perju- rii quæſtio non facilè admittenda eſt. Eſt igitur admittenda, fi promtè doceri poſſet :. nideamus 4. S. item videndum 3. F. de in lit. iur. ubi judex etſi detulerit juramentum in li- tem, poteſt tamen illud ex magnàâ cauſsà non ſequi. Quænam eſt illa? ſi repererit poſtea probationes. At nonipſe reperit, ſed adverſarius, contra quem juratum eſt. Vnde rurſum apparet, admitti novas pro- bationes, etiam cum condemnandus eſſet reus 5I1 — elsſecundun enm arb⸗ ſetelitnen,t Eltlleni talis lincumpo eutpirc Neeltas ine Mlegu⸗ M Mno eatuneth i gai⸗ rem Nourchn keun allten llitecte unncx terimn Pettnen ſncnn nin dINn DEREGCHILISIIRIS. 41 5 one reus ſecundum jusjurandum actoris; non lae tantùm, ſi abſolvendus. Illud notandum: mniuh neceſſitatem juris non ideò dici, quia judex G etulerit. talis enim delatio neceſſitatẽenon mt infert, cum poſſit judice petere, ut ipſe æ- tennm ſtimet, aut viros bonos sImare jubeat. Sed n neceſlitas in eo eſt, quod vix aliter æſtimari ⸗ immine poſſit res, quæ n non extat. l. j. F. fin. F. de in erit cei Bit. iur. kichin Lex . . ſebat cx 7 cus tent. Paulus libro 4. 44 Plautium. Daocont ſumlun Nemo ideò obli gatur, quia re- ,An cepturus eſt ab alio, quod Præſtite- ablerite rit. mgeisr — 5§ Enſus eſt: :negotiorum geſtorem, „tu- 1 bytei torem, aut fimiles, qui. 'alterius nomi- d ne contrahunt, non eo intuitu, ut & ipſi ob⸗ uinte ligentur; ſedute eos, quorum agunt nomi- 1, ne, obligent: hos inquam non ideò teneri ſolyvere creditoribus, quòd contrariâ tute- en læ, mandati, negotiorum geſtorum actione 4 recuperare poſſint, quę creditoribus præſti- iit 6 terint. Quod utrum ad inſtitorem quoq; à tßſet⸗ pertineat? dubitari ſolet: ſcilicet ut ipſi ex e, ſuo contractu non teneantur, ſed tantùm INONYOH AQdQdominus. Et hoc quidem jure expreſſum 4 nu 1 non 0 6 Pa ATECTFIONES ADb TI TuILUM. ☛ — non eſt; ſed ob ſimilitudinem, quam cum magiſtro navis habet, verius Putatur teneri: I. /. S. eſt autem ff. de exercit. adt. idque utilita- tis cauſsâ dicendum eſſe propter frequen- tiam h ujusmodt actuum. Paul. de Caſtro in d. lI. 1. Bl. in l ei qui, nnmn. 2. C. quod cum eo qui in al. pot. laſ. in I. ſi inſtitorem ff. ſi cert. pet. quod nunc in medio relinquo. Nam certè inter inſtitorem & exercitorem navis differentia & diiſimilitudo magna eſt: cum exercitor is ſit, ad quem obventiones & reditus o- mnes perveniunt, üvedominus navis ſit, ſi- ve eam per averſionem conduxerit; l. 1. §. exercitorem ff. de exerc. alt. quod utique ad in- ſtitorem accommodari non poteſt. Sed etſ ob ſolam facultatem recipien⸗ di ab altero nemo teneatur alteri ſolvere, .— per text. hic & l. Plus cautionist ſupra ht. tamen actiones cedere tenetur: hocque univerſa- leeſt. Elegans textus in I. cum is 36. F. de fi- dejuſ.. I. 1. S. ſi prado 39. f. deyoſ. I. ſi procurato- rem S. S. i quis mandaverit ſ. mandat. Fac. l. cum in plures bo. S. meſſem ff. locat. 1 lulianus 13. 5.ben. ſ. de Ad. em. Lexr 12. . Paulus libro y. ad Plautium. In contrahendâ venditione agam⸗ W* 1 1 —E2 nbignumn Amminterpr Cltti pene Mnel laheo⸗. Wd,n ninge⸗ß 1F i * fuleec e umnizdt ltrine. lel lluhenn . ſg ichentgen lmnfee ut iguä ſende IIMaA — Nen, unn edeneen dlgenn Propter kaen⸗ 1 1 ACn. llangtget S ict Mundee pfe e ten .† 6 7 8 4 1RA& HttNe⸗ 1100. Auk.l . oelt “ Ateri e⸗ Ur dAelnt! Ge DE REGUIIS IuNR I 3. 417 ambiguum pactum contra vendi- torem interpretandum eſt. D Actum ambiguum plerumque quidem Pkan venditorem interpretandum monet l. Labeo 21. f. de contrah. emt. lI. veteri- bus 39. f. de pact. non tamen ſemper: l. in emtione 56. pr. f. de contrah. emt. niſi pro yen- ditor ibi legendum ſit emtor; ut quidem ve- riſimile eſt, eò quod Labeonis adducitur ſententia, probabiliter ſcilicet ea, quæ pro- ponitur in d. l. 21. eod. tit. idque probat Ca- iat. l. . obſery. cap. 0. Quod tamen nec ne- ceſſarium, nec perpetuum eſt. Quid enim vetat, emtorem primùm acceſſionis men- tionem feciſſe, ut & ſæpenumerò contin- git. Quicquid ſit, utroque modo ita de- bet emtio venditioque conſiſtere, ut inſu- per id præſtetur, quod alterius interfuerit admonitum eum eſſe de eo quod ſcie bat alter. per l. 9. & l. 15. f. de peric. & com. rei vend. IIlud non obſtat, quod in. gb. ſuprà b. t. tradidit Mæcianus, circa orationem ambiguam ejus ſpectandam eſſe ſenten- tiam, qui eam protuliſſet: quòd in legatis 1 2 & fideicommiſſis, de quibus eo libro actum eſſe monet inſcriptio, ſemper & ſine di- ſcrimine æ quiſſimum eſt, proferentis, non fideicommiſſarii, ſequi opinionem. Nec enim — AIBZ PRAIECTIONES AD TITUILIIM —— — ⸗ enim hic de decipiendo quoquam agitur, nec ullus fraudis metus ſubeſt, ſed teſta- toris beneficium. Fac. not. in l. 67. iundt. l. 96. 4 ſuprà h. t. Portò ſolum deceptionis odium, cujus omnis occaſio præcidenda fuit, ratio fuit tàm hujus legis, quàm lI. veteribus f.. de pact. omniumque ſimilium. .„ Ambigua autem intentio ira accipienda, ut res ſalva actori ſit. Lia eſt ambigui pacti, alia ambiguæ intentionis, id eſt, ejus quod actione intendntar, interpretatio. Illud contra pro- ferentem, hoc pro eo debet accipi l. ſi quis 66 f. de iud. exemplo ejus quod traditur in 1. ſi ex teſtamento 20. & lI. ſeꝗ. in print. F- de ex- cept. rei judic. Lex 173. paulus libro 6. ad Plautium. In condemnatione perſona- rum, quæ in id, quod facere poſ- ſunt, damnantaur, non totum, quod habent, extorquendum eſt: ſed & Con- N dI (e Ueitisad, mfr Uckes notr un hn G ipſarum ratio habẽda eſt, ne egeant. Genltur 1 efulcttbos in . Eil l⸗ Altrrarud Petlan ſitzatmn uun Mintel — DF REGIIIS IuRIS. 419 dra C Onjungenda eſt hæc lex cum ſupra belt, EA T. . traditis ad l. Diyus. Pius 25. h. t. réſtetuas in lez- Ide Cum verbum Se invenitur, etſi non ſpecialiter de fructibus additum eſt, tamen etiam fructus ſunt reſtituendi. limmnde „ ſqe notata in l. plus eſt 12. &sl. re= id hituere 35. ſ. de V. §. ” 5 . 2 bleamg Unicuique ſua mora nocer- quod & in duobus reis promitten- odrdmt 1 obſervatur⸗ ́́YVUͤ Ora cuique ſua quemadmodum no- VT ceat, aliquot exemplis oſtendere 14. Operæ pretium eſt. Qui rem ex ſtipulatu ebet, moram facere ante judicium acce- m, ptum non intelligitur, ad hoc ſcilicet, ut & fructus debeat. Igitur actori ſua mora no⸗ cet, quod non maturis convenerit.I. vides. mus 35⁵. fF. de uſur. Cujus fationem in eo collocat Vlpianus, quod fructus rei non. ² dum meæ non ſint mei: quod in vindica- tionib. ſecus accidit. quaſi probabilius ſuæx, . Dd z quäàm- — — — = ☛ 4 cel⸗ tuln, — — — = — — = = vet⸗ 4 — = 4 42 0 PR g LHCTIONES AD TITuILUuM fruct' rei metu ablatę etiã ante petitionem litisvé conteſtationem debeantur: d. l. vi- deamus S. item ſi vi quaſi major ſit mora me- tum inferentis, eaque perpetua, quàm re- petitionem differentis. porrò l. ſi rem 14. ff. de jure dot. de e?à facti ſy pecie competenter acci pienda eſt, ubi mulier tradidit rem dotalem, eamque æſti- matam, ſed poſtmodùm ſoluto matrimo- nio, cum vir reſtituturus eandem eſſet non deterioratam (nam deterioratàâ illà omni- modèò teneretur ad æſtimattonem redden- dam I. 10. pr. eod. tit.) huic poſteriori tradi- tioni, id eſt, redditioni moram fecit. Hanc moram & inde conſecutum rei interitum mulieri notere putavit Vlpianus. optimà ratione. Nam erſi æſtimatio emtionis lo- co ſit, l. 1.l. .. 10. C. de iur. dot. tamen mari- tus adhuc poteſtatem habet rem ipſam po- tius, modò non deterioratam, præſtandi, 6 quàm pretium. d. I. 10. S. fin. F. eod. Hanc ſpeciem & materia legis, & verbum dederit, & argumentum ejus libri, unde excerpta lex eſt, evincunt, in quo de divortiis a ctum elſſe conſtat. per l. g0. eod. tit. I. . f. de divort. I.iz. & 19. F. de act. rer. amot. Nihilque cauſ- ſæ eſt, quamobrem illam ſpeciem, quâ pro- mitla quamvis debitæ, quàm alienæ rei reſtitu- tionem aliquis differat. Quæ ratio efficit, ut D nilaos el Plnodün llert p Nlate, Aln hi lahrlu.f. l ſelu herlontn lminnn kelunt: per! ſerd eil Aeptoneg Pepolnr/ Orelgien UIn hr n Utel, 4. lemore klas n llicit hatie ntem m emhelu bemmdn ſotltmmn denn gnt inbe lmont. mdendern M ln vdemte! oleriod? teiine gemn zoenini 7 —— Alia hujus legis exempla extant in l. emtor 1I2. f. de aq. pluv. arc. & l. qui decem 72. F. de ſolut. Et hinc eſt, quod etiam ſolutâ in perſonà rei principalis obligatione ni- hilominus fidejuſſor ob moram ſuam te- neatur: per l. ſi ſervum 92. S. nunc rideamus f. de p. O. etſi alioquin, ſecundum regulam. exceptiones rei reales fidejuſſoribus quo- que proſint l. ex perſond 32. f. de fideiuſſ. Di- co realis, id eft, rei cohærentes. Caſtrens. in d. l. 32. In perſonalibus enim indiſtinctè aliud eſt. l. in cauſſæ 13. f. de minor. TLutori quoque mora ſua nocet, ſi non gerat, gere re juſſus, l. 1. f. de admin. tut. ſi ſuſpectum non faciat contutorem ! 3. S. cateri igitur, eod. Pariter & magiſtratui, ſi collegæ ne- gligentiam non accuſavit; ſcilicet ſi ab aliis, quib. major mora imputari poteſt. res ſer- P HMECGCMLISIIAIS. 4²1 miſſa dos eſt, nondum tamen tradita, ac poſtmodàùm peremta, in dubium vocare voluerit Vlpianus, ac ſpeciali lege deter- minare. 7 vari non poſſit, ut ab eo qui geſſit, ejusque fidejuſſoribus, item qui nominarunt magi- ſtratum &cc. per I. Imperator . tum ſimil. ff. ad municip. IN DuO B;uS REIS) Scilicet ut ſua cuique mora noceat, non alteri: I. mora 32. g pen. f. de aſur. etſi contrà videatur Pom- Dd 3 po⸗ 10 11 recepta in 4. l. pen. 422² PRELE CcTIONESAPDTITuT ponio in! den. f de daob. reis quod täm de. mum verum eſt, ſi ſocii ſint. gl. commaniter Niſi aliter potius con- ciliare malis, diſtinguendo i inter factum ſcilicet non qualecunq;, ſed quod jus con- tinet, ut acceptilationem, novationem &c. & moram, pactum, compromiſſum &c. quod nudum factum habeat l. ſi unus S. pactus F. de pact. ut erudite oſtendit kab. hic num. 4. & ſeq4. 2 An autem & quando alterius mora neceat alteri, intelligi poteſt ex iis, quæ dicta ſunt ad l. non debet 74 ſupra. b.t. poteſt- que generaliter defendi, nocere nunquam. Quod enim modè de duobus reis ſociis di- ctum eſt, in eo non tàm mora ſocii, quam jus & conditio ſocietatis ſocio nocet. Item; 13 cu dicim' morã rei fidejuſſori nocerè l. mora 5§5. I-de p O. hoc quoque non tàm facto rei⸗ quàm voluntate fidejuſſoris accidit, qui ouſqut ſe obligaſe intell gitur. Dolo facit, qui petit, quod redditurus eſt. P Epetitum hoc & exemplo declara- R tum eſt in Se Fde dol. mal. eccept. bis Cp ncltioot (vr⸗ koli Cod elt, dr teeſin Nalle In i eEen pe lanwigre fontet Kuc dn igoltt, . l Ctnper don Mn. toin er tiün (i lec lut⸗ N ortimen Dpronä g Uoinmall allun, 6 S, A N S 11¹ rin tekert⸗ Hee On epun ſt 0000 8 ki bm Sri, ℳ 0 n 1 bos euſoeii a loci DE REGILIS IunIs. 4²⁹ Lex. I174. Paulus libro S. ad Plautium. Qui poteſt facere, ut poſſit conditioni parere, jam poſſe vi⸗ detur. Fac. l. is qui zafkionen 1j. ſra. h. . §. 1. Quod quis, ſi velit, habere non poteſt, id repudiare non poteſt. Vigde ſupra in l. eius eſt 3. h. ?, Paulus libro 1t. ad Plautium. In his, quæ officium fieri per liberas perſonas leges deſiderant, ſervus interveuire non poteſt. Nemplum eſt in l. ult. infrà h. t. Ratio in l. quod attinet 32. ſupra. eod. §. fJ. Non debeo melioris condi- tionis eſſe, quam auctor meus, à quo jus in me tranſit. D 4 4 Per- 42 4 PRALECTIONHESAD TITuILUM. 55 . S 1 P Ertinet hoc ad l. nemo plus iuris 52.l. ha- P redem ʒ9. l. nemo plus commodi 126. l. inyitus 1756. §. 2. & 3. l. aliud eſt 160. §. fin. ſuprd h. t. Atque hinc eſt, quod hæres hæredis ſepa- tationem bonorum hæredis à bonis ejus, cui is ſueceſſerat, impetrare non poteſtl.i. & t. t. f. de ſeparat. l. ſed fi plures to. S. filio im- puberi f. de vulg. & pup. ſubſt. Itemque fa- ctũ defuncti hæres præſtare debet, l.29.h. t. puta ſi hæres ei extiterit, qui rem ejus vel vendidit, vel in dotem dedit, alitervé alie- naverit. l. Seia ſundos f. de eviét. Illud quæritur: ſi quis alteri rem ejus, ſcilicet legatarii propriam, legaverit, utrum re præ ſtitâ nihilominus vindicatio ſuperſit adverſus hæredem, ne is melioris ſit condi- tionis, quàm auctor ejus, qui utique vin- dicatione tenebatur? Quod videri poſſet ex l. 1. ibi, quaſi debitum non debeat lucrari (quod utique eodem argumento ad hære- dem accommodari poſſet, quo Vlpianus inversà facti ſpecie ad legatarium accom- 4 modat) f. de liber. leg. Sed verum eſt, ex- tinctam eſſe vindicationem re ab hærede præ ſtitâ: nondum autem præ ſtitàâ vindicari quidem poſie, ſed legati nomine nihil poſſe peti. Sive enim ſcivit teſtator eſſe legata- rii, videtur ſuammet lli rem legaſſe, non æ- ftimationem; umde non ſubſiſtit legatum: . ſed llinnl tonelegrrun Nona AEEa lenſucſcatan wi ncſien m roteſe econcition uencum Mgum IIlrornon nnlien umnmelort Ciin et jri lonepnol kenon dengen 1 SSS n pDrE REC⸗,uLISIuRIS. 42² %J fmimnglr 5. ſed ſt reml. de legat. Sive ignora vit, alià ra- milon tione legatum nõ ſubſiſtit. gS. non ſolum ]. eod. Ne Non adverſatur, quod inl. 9. S. fin. & ene 1. ſeq. F. de except. rei iud. Iulianus tradit, 5 hiug rem judicatam pro venditore prodeſſe em- en tori: viciſſim rem judicatam pro emtore Nhs non prodeſſe venditori; adeoque melioris N ImsdE eſſe conditionis emtorem, quàm ſuum au- ee Ctorem: cum fieri hoc poſterius aliter non im poſſit, quàm cum emtor eſt dominus, quod eiim venditor non fuit. Cæterum confideran- „ Adunm in hac ſpecie emtorem habere illam Bieinn ſuam meliorem conditionem non à vendi- itin tore, ſed à jure; puta cum rem uſuceperit: dtie adeoque juris diſpoſitionem pro authore cdumn ſuo recognoſcere. Vnde ſi poſſeſſione ſuâ ,niien poſtmodùm emtor, à quo victus eram ex AH ceptione domini ceciderit „ eamque ven- s. ditor recuperaverit, agenti utique mihi ad- verſus venditorem exceptio rei judicatæ ,a lir obſtare non poteſt, cum fieri poſſit, ut mihi uI ab emtore fuerit vendita. eruntt Zenbe ß Lex 7 76. g Paulus libro 13. ad Plautium. rce Non eſt ſingulis concedendum, Pi⸗ quod per magiſtratum publicè poſ- lthye 8 DA 95 A2⁶6 PRLECTIONESAD TITILUIMA ſit fieri: ne occaſio ſit majoris tu- umin mulcusfaciend. Innana = ðUGM =J= (A(uium ſuciee 2 TLseihmue , officiique magiſtratus is ugzulte potiſſimus finis eſt, ut lites componan- ſhlſin tur ſine turbatione quietis publicæ. cuſus mnuß iee 133. §. quißimum ff. de uſufr. Cur enim ad lotie arma ſinat venire Prætor, quos ſuâ jurisdi- 4 ir uo Gtione componere poteſt d. S. qu'ßimum. Urmen Et in hoc ipſum vigor judiciorum jurisque uuloit publici tutela eſt in medio conſtituta, ne Muummpe quiſquam ipie ſibi permittat ultionem. text. gele a notab. in l. nullus C. de ludæis. Iccircò etſi pre- lttur tor manu militari rem auferre contumaci ſineticen oſſit, dominoque reſtituere: I. qui reſtitue- aliin re ſy de R. id tamen ipſi domino uſque adeò mektin permiſſum non eſt, ut & jus ſuum amittat; in 1. extat 13. f-. quod met. cauſ. I. ſi quis in tantum geau 7. C. unde vi nec attendatur, juſtam habue- threte rit poſſeſſionem necnè, dominus fuerit nec né; l. ſi quis emtionis S. ſed hæc C. de praſoript. 0. 52 annor. quin & publico de vi judicio tenea- lin tur. I. pen. F. ad L. Iul. de vi priv. — umteſit Prlanè in caſibus, qui moram non fte-. runt & magiſtratus interp ellationem- alind Muc meritò obtinuit: l. 1. & 2. C. quand. lic. aAni. (A cuique ſin. jud. l. ait prator lo. §. ſi debitorem f. ill 1e quæ in fraud. cred. aliàs non. Vnde etſi cnii- Keayn 4 vis in littore maris ædificare permiſſum fit, üliſan tu — — . .. L. quam yis j0. ff. de A. R. D. tamen ſi aliu cum ſuo incõmodo conjunctum aſſerat, of- ficium judicis interponendum eſt, non ma- Rmd. 4 le uplnnn ſ. tes oN. 1 11 4 “S . “ . Car enot guoslſe⸗ .4 ſNeen Se N. 0 CoNIN e1 6 Itulco SNe ette onn e: . 4 ino ulge⸗ .* 9 e oum. . 4 gne 1. I.Ca e nfd 1n .„, 4 ID. AUnſcn 4 4* 5 . eüé110 lco , l noAUNHN 5 uu. n⸗ ,,ℳ e mi . PDE REGuIIS IuRIS. 4 7 2= 17 nu oppoſitâ ædificandum. d. l. quamyis. Fac. l. 7. §. beliſtimè ff. quod vi aut Nam I. 2. F. ſi quis nemine ſj. ne quid in loc. publ. Itaque gene- raliter quoties damnum, ſive à vicino ſive aliter, quod pati nemo cogeretur, proba- biliter metuitur, ſemper tutius eſt magiſtra⸗ tus authoritatem intervenire, quàm violé- tà manuimpedimentum injicere. exemplo ej S de incendio Vlpianus tradidit, ſi magt ratus incendii arcendi cauſsâ vicini æ- des intercideret, exceptionem dandam, ſci- licet ſi id incendii arcendi cauſsà factum non eſſet: quæ privato non daretur, niſi ad æ des vicinas jam- nunc perveniſſet ignis d. l, 7. 5. eſt & alia f-. quod vi aut clam iunct. . 3. 5§. quod ait prater fj. de incend. ruin. nauſr. Infinita æſtimatio eſt libertatis & neceſſitudinis. N Eceſſitudo eſt conjunctio perſona- rum ſanguinis propinquitate nixa, ut in . 1. C. unde legit. Vnde ita conjunctos & cognatos neceſſarias perſonas Iuriscon- ſu lti vocantl. 1. & a, I in ius yoc. ut eant. l. in f.. §s id — A:⁸ PRALECTIONES AD TITuILIA =æè— 911. umn— di f. ibi, ñi neceſſarios gupilli non certioraverint ſ. Eenttiun ⸗ 2 ge eo qui pro tut. Quæ tamen appellatio, tmmatzinin propter affectionis paritatem, etiam ad lüeieminet non cognatos extenditur d. ſ.1. f. in ius voc. mib yt ut eant. iunct. I. 2. S. prætor ff. qui ſatisd. ceg. ut lmifie ſunt patronus ejusque liberi, uxor, nurus inninno, &c. etiam nutrix: l./. S quin imd p. F. de ſuſpet. Slluenmn tut. multoque magis præceptor aut Medi- Immcde ne cus, etſi his merces ſoluta ſit. Quædame- eim don nim pluris ſunt, quàm emuntur: ut ait Se- Eleroertori neca. Emis ab hoc vitam & valetudinem uhyönann bonam,; ab alio animi cultum: res inæ ſtima- mitehme biles &c. Vnde non mirum, quod neceſſi- mmin tudinis contemplatione recedatur à regulis à juris communis. Itaque prædio cum villi⸗ cæO& filiis legato nepotesquoq;, contra filio- orum ſigniſicationem, l. f.de teſtam. tut. le- uu fro⸗ conſtat. perl. axori at. S. concubin⸗ f. de C leg. 3. Quin etiam villici tantum mentio- lkeced ne facà contubernalem ejus unà cedere ra- tionis eſt. Quis enim ferat liberos à pa- le rentibus, à viris conjuges ſegregari ?l. o- ninl. ſeßionum 11. C. commun. utr. indic. Indidem muſ 4 eſt. quod circa redhibitionem mancipio- en rum ono ex neceſſariis redhibito alios una gmmemm redhiberi oporteat, ne pietas offendatur. . unſalu plerumqute 35. ff. de ædil. ediét. I. quæfitum § 4*. eere ſ res 7. ff. de inſtrud. vel inſtrum. leg. Quodqꝗ; nu⸗ neceſſitudinis ratione in infinitum donare undn per- 1D tINe DERE GuIISIINISs. 429 mü permittitur, Paulus lib. 5. ſent. tit. 17. id eſt, melgft etiam citra inſinuationem, ut opinor: cum uen in aliàs etiam inter non neceſſarios immenſa ru donatio propter inſinuationem ſubſiſtat. I Fac. I. pen. F. de donat. Itemque largior fit ims interpretatio, quàâm aliàâs ſoleret. l. Aquilius aKE 27. collata cum l. Lucius 32. eod. tit. quam u. tramque de precario agere ſciendum eſt, N E quæz etiam donationis quædam eſt ſpecies, mum ſed revocatoriæ. I. 1. F. de precar. Ait igi- nAns tur Papinianus, non eſſe meram donatio- tunelanne nem; id eſt, merum precarium, ſed remune- nunis ratorium. H ececaturiſ⸗ . votcoin⸗ Paulus libro 14. ad Plautium. ſush / Qui in ius dominiumve alte- uuE rius ſuccedit, jure ejus uti debet. kien E Tſi hæc regula generalis eſt, de qua ſu- . gre l pra in l. 175. S. 1. & ibi alleg. videtur ta- „ men ad pignorum cauſſam à Paulo ſcripta n uuß eſſe: de qu in hoc libro 14. actum eſſe ar- bin 1 gumentum præbet l. 14. F. qui potior. in pign. utt ſenſus ſit: poſteriorem inius prioris ſuc- . cedere, ſi ei ſolverit; l. 1. I. 8. C. d. t. ſic ta- ⸗ „maen, ut jure ejus uti debeat, id eſt, ut non in ſuum quoque creditum potior ſit, medio 430 P g1ECTTONE AD Tiruruu a fortaſſe creditore neglecto. Neec obſtat 3 1. creditor 12.5. ſciendum f- eod. ibi, rem teneri, tam in ſuum debitum, quam in primi creditorit. uod verum eſt reſpectu debitoris, non item aliorum creditorum I. un. C. etiam ob chirogr. Adde l. abi acceytum 30 juncta l. ſi is qui Romæ 32. f. de judic. l. cum beres 11. f. de di- verf & tem. aſinde- — Nemo videcur dolo exequi, qqui ignorat cauſſam cur non debeat 4 peterc. 1DE ſupra in in l. 1u in alterius 43. Lex 776. Ppaulus libro 17. ad Plautium. Cum principalis cauſſa non eonſiſtit, plerumque ne ea quidem, que ſequuntur, locum habent. T'nrefſeater pupillare conſtat alte- rius eſſe acceſſorium, S. liberis I. de pup. ſubſt. in tantum, ut nec ordine ſcripturæ præcedere poſſit, . z. . prius ſide vulg. . ub fin (Ailmetoe uu.enn bione, famanten lilt alte 51! Pun di etun ſerbe 4 NfAenu ktturcere. R (on omni⸗ Artno e— A)opllate E ullcere in telle Cmmolunke . Hacu guſein iru S== S 2 drruun px REGn LIS IuRIS. 431 — 2 Nas ſubſt. cum alias, ſecundum regulam, nihil ne Obperetur verborum tranſpoſitio gl. in l. riaes Tuidam f. de pecul leg. adeoque rupto Princi- n Pali teſtamẽto conſequens eſt etiam pupil- ncain lare evaneſcere. Secus acſi omiſs teſtamẽti *R cauſsù bPoſſideretur hęreditas. Hoc enim ca 2 fti ſu, cum omnia eo loco habeantur, acſi ex teſtamento poſſideretur, manifeſtum eſt etiam pupillarem ſubſtitutionem ſuſtineri debere d.I. 2. & quisquis. Fac. I. ſi quis eum 16. 5. nam etſi f. de vulg. & pupill. ſubſt. Ita finitâ olo arn⸗ jurisdictione . morte mandantis, finitur ²⁹ roncs Ctiam mandata jurisdictio, I. & quia 6. ff. de iurisdict. ſcilicet ſi res ſit integra, non ſi in- commodum futurum ſit, rem geri cœptam poſtea ſuſpendi a. I. 6, Ideo ſubſiſtit quan. doq; acceſſorium, etſi principale nom con- 4 ſiſtat, per teæt. hic, in verbo, plerumque. Quem. admodum in teſtamento rupto accidit, etſi omnem ab hæredis inſtitutione vim acci- “ prit §. ante haredis 34. I. de legat. nt non pro- tinus legata intercidant: Nop. 115. cap. 6. inf. „ quod tamen olim ſecus fuit. l. Papinianus S. U hen. F. e inoff. teſtam. ” bent MIud notandum: acceſſorium quan- 5 doque naturam principalis induere, atque * oNNa 1 adeò caſſo principali nihilominus durare, αι non in vim acceſſorii, ſed ſuo proprio jure: * quod & fit in caſibus l. item illa S. quod aduci- i Ain/ 432 PaLHCTIONHSAD TITATUuM tur f. de conſtit. pecun. & l. 2. C. de luit. zign. ubi conſtitutum pignusque durat ſublatà tempore perſonali actione. Neque enim hæc utique actionis ſunt acceſſiones, ſed obligationis: quæ naturaliter durat etiam extinctàâ actione civili aliàâ, cujus reſpectu hæ actiones æquè ſunt principales. Idem- que obſervari convenit in ſpecie l. .F. de his quæ in teſtam. del. ubi inductis hæredum no- minibus legata nihilominus debentur, con- urà l. I. in f. f. de vulg. & pupill. ubi ſine hære- dis inſtitutione nihil in teſtamento ſcri- ptum valere traditur. Nec enim in d. ,. 3. legata debentur tanquam ex teſtamento, ſed tanquam ex fideicommiſſo codicilli. 7 Cui iterum non obſtat l. fin. C. de codicill. Hic enim præſuppoſuit Marcellus defun- ctum voluiſſe codicillos ſcribere d. l. 3. ibi, ſatis ſe conſecuturum putaſſe, ut inteſtati exi- tum faceret, iunctà l. ab inteſtato 16. f. de iur. co- 2 dicil. Hoc ipſum quoque in illis caſibus obſervari ſolet, quibus principale non to- tum, ſed pro parte duntaxat non conſiſtit. nam valebit adhuc acceſſorium propter va- lidam partem rei principalis. arg. l. Papinis- nus S. ſed nec ff. de inoff. teſtam. Porrò his conſequens eſt, ut rebus 9 zſtimatis in dotem datis ante contractum matrimonium, ſpe ſcilicet ejus ſecuturi; etſᷣ non 51 lorttzipſacſſe Ullere marit Chmmattinonie lelermilt, ſchrecenit: linitr nup⸗ iiniuna he fin iut nup Anrſeutsre Gnteinmul tun uceſfion inlglenn⸗ n enin u⸗ IInler uone enconſlleren lvollnitne Pün tis Mlimetcor ten m ſolün l1 uzohr liteti, Wmmeen lchen neüglat⸗ in ſe . W — ne dun iir one, Mri n Neel, ter ut ii, ute rwein le zinhperttn ANuhetnn iauscebennet P nbe ſnſr Mnil odien. in tetwen e n a nne e 4 Macellutr ſcberel ,1 ſr N/ uen ſun, clel , a Nehretan⸗ 3 4 ur ℳ. non res ipſas, ſed pretium & æ ſtimationem ae DE AREGIuILIS IuRIS. 423 reddere maritus teneatur, ſoluto caſu ali- quo matrimonio; utpote cum venditio qua- ſi cele brata ſit, periculumque ad maritum ſpectare cœpit: per I. slerumque 70. S. ſ ante F. de iur. dot. nu ptiis tamen ex qualibet caui- sà non ſecutis res ipſæ debeantur; atque a- deò interim mulieris periculo ſint, ad quam etiam acceſſiones & meliorationes ſpe- ctant. 4d. l. plerum que & l. in rebus C. eod. Do- tem enim acceſſionem eſſe matrimonii conſtat, quo non ſubſiſtente, nec hanc qui- dem conſiſtere rationis eſt. l.3. f-.d. t. Quam- vis ſingulari favore receptum ſit, ut in re- us petitione ejus privilegium habeat mulier, OIEO Ne. quod in verâ dote. ?. 2. S. 1. f. de privil. cred. I. R ſponſa 72. F. de iur. det. Intereſt enim Rei- pub. dotem mulieribus ſalvam eſſe, ut nu- bere poſſint l.. f. ſol. matr. Adde I. ſi eum 10. S qui iniuriarum ſj. ſi quis caution. Denique ſciendum cauſſam impul ſivam pro principali non eſſe, adeoque etſi nus, quod ſecutum eſt. Exempla extant 1 hæc defecerit, ſubſiſtere tamen nihilomi in l.i.S ſexum, ubi gl. f. de poſtul. & gl. in l. 2. in I& in l. 3. F. de donat. Item, nihil intereſſe, pretioſius ſit acceſſorium an vilius? l. erſt von Ant S. perveniamus ſj. de aur. & arg. leg. 4 ½4 PRZLECTIONES AD: TITuTIM Videantur etiam que ſuprà dicta ſant intk- bil dolo 129. §. 1. h. 1. Lex 179. Paulus libro 16. ad Plautium. In obſcurâ voluntate manu- mittentis favendum eſt libertati. tas 122. ſuprà h. t. Lex 165”0. paulus libro 17. ad Plautium. Quod juſſu alterius ſolvitur, pro eo eſt⸗ quaſi ipſi ſolutum eſſet. debiti condictionem, de quâ zFailum hoc loco egiſſe conſtat. Si Jehiror iunn creditoris alii ſolverit, cui ſe creditor de r⸗ re exiſtimabat, quæritur cui condictio ec n⸗ petat, utrum ei qui ſolvit, an cujus naltnr . ſolutum eſt ? Magisque eſt, ut creditori, Aria eſt hujus regulæ utilitas circa in- 1 X- etſi hic non ſolverit, ſi debitor mandati e . ceptione adverſus eum uti velit, perl. WZ 2 Tuis 35. 5. K debitorem F. de ſolut. Ex qu E-=- men id magis evincitur, debitori comp tere: 1 erecrectton lordiombus Eckcebrroren hetgehte 3 leminſere Num hanc n Fieriſoj 6 Inpetmin le merttd e Onvenit 1. quotiens dubia 20. & l. liber- u 1 Mrurg hr⸗ giidun 4 Veilin tnenelegte ponlent, cniiene⸗ Aſrt,ne Alazet litng itzcun Aliden, ibtum de “ l gogn Mſleit llirti (emn 4 nenttri we üine lrelni wntih — =— = =¶ e E⸗ e S=ẽ= E—= = SeE S= – Abm DEREGIIISIuIAISs. 4 2 5 —.—— ihint tere: creditori non aliter, niſi ceſſis ſibi ab illo actionibus. Sed quia ſemper veriſimi- le eſt, debitorem potius exceptione uti mal- 7. je, cedereque actionem, quàm agendi mo- uin leſtiam in ſe recipere, ideè rectè dicitur ſe- cundum hanc regulam, ipfi creditori fa- lummnn Ctam videri ſolutionem, & ab hoc poſtmo- dlin dum pecuniam ad alterum perveniſſe; ade- odque meritò creditorem condicere. Fac. I. unt; F; donaturus 9. pr. f-. de condict. cauſ. dat. I. qui ſè 7.S. ſed qui cum ſciret ſj. el. Viciſſim qui ejus juſſu, cujus ſe de 3 0 bitorêm eſſe credidit, cum non eſſet, alii ſi- Ve promiſerit, ſive ſolverit, exceptione aut condictione adverſus ipſum uti nequa- erios inn quam poteſt, per textum valdè notabilem s in l.doli exceptio 19. ade norat. et ſi indebitum ſolverit; cum adverſus jubentem repeti- * tionem habeat, cujus reſpectu utig; omni⸗ e, né indebitum eſt: interim æquum non u, ſit, alterum decipi, cui debitum ſolutum eſt, etſi ab alio, quàm à debitore. d. l. s donaturus eaetrn ß 8S. pen. f- de congict. cauſ. dat. Ms de Crzterum ex d. I. cum quis capienda 4 eſt interpretatio l. 3. §. ult. F. de donat int. gt vir, & uæ ubi nullius momenti eſſe tradi- 4 tio dicitur ejus, qui viro donaturus ab hoc d, juſſus eſt mulieri dare. Nullius equidem “ . ℳ momenti eſt, quoad maritum, ut is repeti- eimn, . . Ee Üz tio- 436 PRALECTIONES AD TITUuLuM. ————.— tionem ejus habeat, nec mulier tueri ſe poſ- ſit, quòd non à marito ſed ab extraneo rei dominium conſecuta ſit, cujus traditio po- tias ipſi dominium adjecerit, non pactum „ mariti, per l. traditionibus 20. C. de pact. Quod △ 4 admittendum non eſſe Paulus hâc regulàâ docet, eò quod fingatur marito traditum eſſe à donaturo, & ab illo demum uxori: quæ juris fictio non admittit probationem in contrarium l. antiquæ C. ad §C. Vellei. 4e- curſ. in l. fin. ſuper rerbo, præſumtioni f. quod met. cauſ. ð’ Hic ilud obiter notandum eſt. quod de juris fictione dicitur, ad præſumtionem nullatenus trahendum eſſe; ut & ſupra mo- nui in I. ea quæ rard 64. h. t. Fallitur enim gl. in l. fin. in verbo, praſumtione C. ad 5&C. Mae- ced. quæ ibi de præſumtione juris & de te agi putat, hoc ſenſu ſcilicet, ut non a nu⸗ tat probationem contrariam. Quar e nus præſumtionis commentitium ene; abſurditate mamifeſtâ laborare, nunquam dubitavi: cum ad examinationem veri omnis jure prodita debeat admitti proba- 6 tio. I. nec omiſſa 5. C. de liber. cauſ. Ideò, quam nullum d, l. fin. præbeat, operæ pretium eſt pau 8 rare. tem in improbos uſus petere pecuniam fundamentum iſti ſententiæ pr. cis decla- Planè ſi ſciverit creditor, adaleleen- a G Ir — A uus minim Dlitate die (ori Urttoen⸗ Clltepſenlus Gmentoem c(pore erumn Dunt tribubi Enn ercluder ni Nune i tle hebt mrum Aum dee l eſelin e Cingeerlin brnugneſtgn etingummn imnntcdl Aie prwle = . Leumuun thünen, Nhtlim 3 4 nalte erſa llinge e Kueli (nnn Rerhrrlen 1 unii D — —⸗ * 4 Wertoehey⸗ .I.1 ledad ertmen! cuc 7 14 ecett;mmnt 1,. CAE Daulutrg lo kena uine,, nt lerntklp⸗ t 1 t. Hn Neime C4 ℳ II 7 e orne, 11 4 NN nivnn ,0 1 tunn , 60 0 6 S 2 3 ce e DE RG⸗uLIS IuRIS. 437 ad uſus minimè militares, palàm eſt ſine abſurditate dici non poſſe, legem huic cre- ditori patrocinari voluiſſe. Cui ut ſanus conſtet, ſenſus & appareat, quam benè fa- ciat mentionem præſumtionis Iuſtinianus. oportet nexum legis inprimis inſpicere. Dixerat ratihibitationem patris vel man- datum excludere exceptionem Macedo- niani. Nunc dicit in filiofamiliàs milite non eſſe ſpectandam ratihabitionem vel mandatum patris: nam & ſine eo ſtare con- tractum, nec audiri filium vel patrem, ſi al- legare velint, pecuniam illam non eſſe cre- ditam & verſam in militares uſus. Credi- tor utique ſatis tutus eſt, ſi dicat ſe credi- diſſe, tanquam militi; neſciviſſe quòd ipſe ſit improbè collocaturus, ſciviſſe militem gaudere privilegiis patrisfamilias; & ideò non debuiſſe inquirere, ob quam cauſſam petat mutuum; ſed rationabilem eſſe praz- ſumtionem, militem magis ad uſus caſtren- ſes, quàm ad alios accepiſſe pecuniam, cum in caſtris verſaretur. Igitur eò pertinet illa l. in. ut creditor non opus habear pro bare, ſe credid ſſe in militares uſus, & pe- 2 cnniam eſſe verſam in tales uſus; ſed pro- pter præſumtionem relevari ab onere pro- bandi. Quinetiam ſi maximé filius miles aut pater ejus doceant, non eſſe verſam in Z Ee 3 uſus A3 8 Pa ALECTIONESADTITUuILUM. r — 2 uſus militares, tamen creditor tutus eſt, quòd ſciverit eſſe militem, & putaverit ac- cipere, ut militem. Adeoque præſumtio ad hominem refertur, non ad legem; quaſi hec præſumeret, quicquid miles facit, id facere, ut militem; & quidem tàm fortiter, ut etiamſi conſtaret contrarium, tamen adhuc credendum ſit, feciſſe ut militem. uaâ, quæ ſo, ratione lex inducçeretur ad ta- G „. lem præſumtionem? At ſi ad hominis, creditoris ſcilicet, præ ſumtionem refera- mus, talem tamen, quæ maneat in termi- nis & naturâ præ ſumtionis, ſcilicet ut trans⸗ ferat onus probandi in adverſarium, jam lex habebit & ſanum & elegantem ſenſum. Tunc ſcilicet miles non debet audiri, ſi con- Ptendat d'fferentiam conſtituendam eſſe, u- trum ipſe in militares uſus pecuniam cre- ditam conſumſerit, an in alios? creditorem ſciviſſe quidem ſe eſſe militem, ſed ſimul etiam ſciviſſe ſe eſſe filiumfamilias, atque adeò nõ licere ſibi, ceu ſfiliofam. credi: quod ſi regerat, ſe ere did ſſe tanquam militi, non tanquam filiofamiliàs, debere hoc probare, quia ſit fundamentum intentionis ſuæ. Re- ſpondet enim Im perator(ſicut in priore ca- ſu direxerat deciſionem ſuã nõ ad patrem, re paxernum teſtimonium hanc differen- ſed ad filium, quod huic non liceat reſpue- tiam ncuo ☛ℳ nn⸗ dE Enze — umadnttene⸗ Celiokem, ui giſinus prrn cprmimyetiin lIe. Prxl (labei guim Iunr wtitu Peolit, ſe 1 Omni: cum Aontioris Getlel con un inen thercelayud Gnpende Ekijl D 1 opparkut. liunfer lbor iur — — gen ſt, hH 10 60 ſae lnee fue fe = Perelmten er ſenchtann 1 ligei oret Vereegemne = —— = — S=SS = Wnu– un DpDrREGuIIS IuRIS. 439 Wuorume tiam admittendam non eſſe, ſed tuendum „Au, creditorem, qui ſcivit milites plerumque des uti juribus patrumfamiliàs, & ita putavit ees pecuniam peti in uſus vitæ generi accom- Wnas modatos. Præſumitur enim magis, quod Gnni debet fieri, quàm quod non debet. Et quia I1 min m Imperator utitur verbo præſumtionis, eo lenm, ipſo oſtendit, ſe admittere probationem , contrarii: cum & etymon & definitio II præſumtionis doceat, quod ſit inter plura diverſa vel contraria inclinatio animi in unam partem præ alterà; quæ inclinatio Weun, ſemper ceſſat, ubi alteri parti adiicitur pon- dus, ut præponderet. M? Quuz de juſſu antea dicta ſunt, enadem 18 1. 4 utenm in⸗ Rrudnſe de ratihabitione ſunt accipienda, quæ juſ- mnlmi ſui comparatur. vulg. c. ratihabitionem extt. de erwus R. I. in 6. cum ſimil. de quo ſupra ad l. ſemper 6o. & Il. hoc iure 112. b. t. Illud quæritur: . 3 utrum, quod nec juſſu ejus, cui debetur, in ſolutum eſt, nec ratum habitum, nihilo- eli⸗ minus pro eo quandoque ſit, acſi ſolutum nef ei eſſet? Finge dominum ſolitum eſſe ſua oebita per ſervum exigere, ac viciſſim aliis e per eundem ſervum credere. Quod ſi po- s ſitea exactis quaſi ex voluntate domini de- ſe bitis aufugerit ſervus, utrum liberati ſint , . . * è iun 4 debitores? Et ſi quidem nullo mandato intercedente debitor falsò exiſtimaverit Unecly Ee 4 vo- 14 440 Pa gLECTYIONES AD TITUILIIM e,EeEEEPEE voluntate creditoris pecuniam ſe numera- re, non liberatur. l. qui haminem 34. S. 5 nullo f. de ſolut. E diverſo ſi ſervus permiſſu domini negotia geſſerit, eique ſolutum ſit, videtur voluntate domini id factum: arg. I1. quod ſervus 35. eod. tit. l. ſi procurater 6. F. de condict. indeb. I. pen. f. de R. C. cum etiam id, quod ſervo exigendis pecuniis præpoſito, manumiſſo poſtea aut vetito exigere, ſolu- Al⸗ AUlnls vlste⸗ tum ſit: liberationem pariat; adeò ut fur- . 1 . — . . 2 tum fiat domino, ſi intervertendi cauſsàâ ſervus exegerit. I. ſi quis ſer vo 15. f. de ſolut. Vnde non poteſt debitoris eſſe detri- 1 mentum ſimul ac domini. Fac. l. diſpen- ſatori 5t. d t. Veruntamen hoc non facilè ad. mittendum exiſtimem, cùm ne dominis fiat frequenter injuria; tùm ne delinquendi amplietur occaſio. Solent enim domini 1 in minutis pecumis, idque particulatim & magnis quandoque intervallis, uti ſervo- rum miniſterio circa exactiones aut credi- ta, circa quæ nullus facilè b tantulum lu- crum furti ſe periculo alligaret: nec ideò generatim exactionibus intelliguntur eſſe præpolſiti „nec remiſſum creditoribus in- conſultæ ſolutionis periculum. Certe nec 16 talis ſervi interpellatio, de cujus mandato non conſtaret, in morâ conſtitueret. Br. in l. ſi quis inſiciatus f. depoj. Dec. in l. qui in alterius 51 4 , /0 Mr il ſ. uncr ui l di den Aplian d 1 alr eur flang U uſe ehe ipn umn nium euum. nun; M i al aiubin dun . miin 17 R . „tCofe, 0 . 1., IRN. 1 2 . rR,, . . 1. Monts de me umneen⸗ ar . ,3 4 . E — S DE REGuIuLIS IuR IS. 441 M — 42. num. 6. ſurpra. h. t. & ſequitur nebuf. in I. habere 188. f. de V. S. Vide omninò l. ult. f. gquod cum eo qui alien. boreit. Xrod. I. 1. Decret. tit. 25. —Lex. 15 Paulus libro 1. ad Vitellium. Si nemo ſubiit hæreditatem, omnis Vis teſtamenti ſolvitur. Xplicata eſt in l. imteſtatus 646. F. de V. S. Lex 152. Paulus libro 3. ad Vitelium. Quod nullius eſſe poteſt ‚id ut alicujus fieret, nulla obligario valet efficere. 8 Enſus eſt: cum res ſeræ, autaligs publi. cis uſibus in perpetuum deſtinatæ poſ- ſint privatæ ac profanæ fieri, nihilomagis tamen in obligationem rectè deduci; eò quod adverſum rei caſum ſpectare nec civi- le nec naturale eſt. text. infig. in l. inter ſti- Rulantem 83. S. ſacram ff. de V. O. Vbi quod ait, in verſ. nam de bis de his demum rebus E recté negotium geri, quæ uſibus dominio- Ee 1 que 4AA42 PäRIECITIONE s Ap rTIruruM. — que noſtro ſtatim ſubjici poſſunt, ſic opor· tet accipi: ſtatim vel re ipsàâ, vel certè ſpe, quæ rem ſecundum naturæ curſum ſtate tem pore exhibitura eſt; non autem, ſi quid indefinitè ac contrà naturam futurum eſſet. Lex 1537. Nam & ſtatim fit, quod ſtato tempore fit. d. §. ſacram, verſ. pro quo & ilud. Adde l. i in emtione 34. §. 1. & 2. l. ſed Celſus 6.pr. f.de con- trah. emt. Marcellu: libro2. Digeſtorum. Etſi nihil facilè mutandum eſt ex ſolemnibus, tamen, ubi æ quitas evidens poſcit, ſubveniendum eſt. H Vmanorum negotiorum infinitam varietatem, certis tamen legibus mo- disque ſolennibus circumſcribi, multisim- poſſibile, atque adeò conatu inutile videtur. Quin potiꝰ arbitrio & religioni judicãtis & certiùs & tutiùs cõmirtti pleraq;ſecundũ æ- quitatem, naturę ductu, ſine lege, rectiùs ju- dicaturi, ſcilicet pro cujuſq; facti emergétià, quam ipſe cognoſcere planiſſimè, lex ne di- vinare quidem poſſit. Contrà judicàrunt prudentiſſimi quique, judicis arbitrio quàm pauciſſima relinquenda. Eſſe enim legem men- (AUllllfetlomd DP — lertemafes lgen inp mereſnbe lumcrju kmpiran lylentuhle plneguitn lecteunſtan ecrcer mi lemgni brrbin. l non eudec E dun DFE REGIIIS IIRIS. 44 z3 me mentem affectu & appetentiâ carentem: & de, quilegem imperare jubet, Deum & legem eaimg imperare jubere; qui hominem, adjungere mummA beluam, cujus cupiditas & ira ſæpè vel opti- mäum mos magiſtratus, odium & ambitio & pro- miIIſopolepſia pleroſq; alios corrumpat. Quo Epoſito ſequitur, utilius quoque fore, ſi non 3 NMuine in univerſum duntaxat, ſed & de ipſis quo- que circumſtantiis leges ſancirentur, quò minus loci eſſet affectibus judicantium. H,. Quod cum fieri omninò nequeat, utilior girn tamen utique lex erit, quò propius ad illam, de qu dixi, ſpecialitatem acceſſerit. Ita- Wra que conſtat, minus periculi eſſe in certâ ac Obias ſolenni legis diſpoſitione, quàm vago judi- „dmd cis arbitrio. Illam contingitiniquam fieri, ſed non enormiter: hoc latiſſimæ injuriæz capax eſt. Venditionem paulò majoris, 5 AM“ quàm res ſit, pretii jura permittunt: . in cauſ- ſa ſf. de minor. l. ſi voluntate C. de reſcind. vend. judex permitteret quandoq; multò etiã ma- denn joris; quaſi quæq; res ſit tanti, quanti emto- , rem invenit, arg. l. in quantitate 72. §. magna l. erd? quærebatur 82. verſ. quare f. ad L. Falcid, & ſua cuique negligentia, non alii nocere debeat, lant l. factum ſupra. h. t. cum j ura vigilantibus ſcri- Pta ſint, non negligentibus I. pupillus 29. f. gus in fraud. cred. Hinc apparet, publicè utile eſſe, nihil ex ſolennibus facilè mutari. ane, ”MU P or- S 444 Pa gLECTIONES AD TI TruLuM ₰△ — .- — Porréò ſolennia vocamus non ea, quæ ungde nomen fluxit: ſed quæcunque legum quotannis fiunt cum celebritate quadam; inſtitutis obſervantur l.7. f. de in integr. reſt. ut judiciorum, accuſationis, provocationis, nu ptiarum, teſtamentorum, adoptionis, ju- risjurandi, transactionis, teſtimoniorum, „ ſententiarum &c. Quæ ideò vocantur ſtri- 8 quibus omnibus, ubi æquitas evidens poſ- Gta juris obſervatio, I. ſi non ſpeciali 9. &l. ſin. C. de teſtam. l. 1. C. de feris vel obſervantia, .. Eunachis 5. C. qui teſt. fac. peſſ. & juris vincu- la l. 3. C. de teſtam. mil. Vnde quoque dici- mus, ſolennia facere, l. qui ſuſpectum 20. in f. y.de appell. ſolen nia interponere,: l. 5. C. de ord. cogn. ſolenia peragere, cum antiquitas 2 erſ. ſi tamen in quendam C. de teſtam. ſolennia:m- plere, I. benam 11. C. de admin. tut. ſolennibus ſatistacere! 7. C. de calumniat. & ſim. In t, ſubveniendum eſt, extraordinario ſcili- cet in integrum reſtitutionis remedio, (id- que plerumque ex generali ill clauſula, ſi qua mihi juſta cauſſa videbitur /./. l. 26. §. “ .1 „ „* 1 1. diei of- fin. f. ex quib. cauſ. mai.) nobilive judieis . . 4 . N . . 1 ficio: de quo in l. qui per colluſionem 49. in /ſ. 9 de act, emt. Sic etſi ad reſcindendam ven- ditionem oporteat deceptionem interve.- niſſe ulttà dimidium: I. 2. C. de veſo vendit:. ⸗ẽ quin DI A lntimen di lepoononetk 101 Sſn Mill renbus ſuunl ſefade Nlteretb telt uen. Ce 1 ſtuciores e ens Cal i oedlzionun anml ulef. Conme kuncent ilengtine, nenenocoe tettemotere lecontetind (pluttcies (WWhniatem Minemſuce Gfllintety Wninus Yelttio, Algdi⸗ in Dlianun⸗ Chortekere kemttidtn Mnci DrIENH —— cumns Ma Ledrine Gnrcun een ftun a, ct itein n 7 e! ceon Na 61 nn zciiſel⸗ 4 . giͤh⸗ 4 i n un — volen, 1ſ vaul tmnl Olun nun tut. mit.64 znſtz giepß e ,141 0 . MZ min Acui “ S Gient — DE REGuIIS Iuat §. 44 quin tamen alids etiam ſuccurrendum ſie ſit decepto, non eſt dubitandum arg. l. ſi quis 36. f. de V. O. l. ſuperſtite j. verſ. ſanè C. de dol. mal. l. majoribus 3. C. commun. utr. iud. l. 16. in f. cum l. ſeq. f. de contrab. emt. I. 2. ff. ALepoſ. Si- militer etſi teſtamentum 7. teſtes requirat, I. f unus 12. C. de teſtam. tamen peſtis tempo⸗ re pauciores admittendos æquitas ſuadet evidens. Gail. lib. 2. obſ. u8. num. 195. Tem- pora dilationum ſolennia ſunt, ut ſemel dentur: lI. ult. f.. de fer. & dilat. pluries tamen dantur, ſuadentibus cauſſarum circumſtan- tiis. I. oratione 7. f. eod. Sic feriarum tem- pore nemo cogitur ad judicium venire, niſi res tempore vel morte peritura ſit, quo ca- ſu lis conteſtanda eſt. I. 1. l. 3. f. A. t. Aut ſi elapſus ſit dies feriarum, præſertim extra- ordinariarum, æquum eſt adyerſus præſcri- ptionem ſuccurri. Item ſi ægritudo judi- cis vel interveniens Reip. negotium fecit, quòè minus intra 10. dies interponeretur appellatio, appellanti ſubveniendum eſt. arg. l. I. S. dies autem 7. f. quand. appell. ſit & I. abſentia 140. ſupra. h. . Quod ſemel ordo decurionum, id eſt, Senatus decrevit, non oportere reſcindi, niſi ob publicam utilita- tem tradit l. pen. f. de decret. ab ord. ſac. De- nique ſi propter publicas penſtationes non obitas res etiam minoris diſtracta ſit, ſir . I0 11 12 1 4 15 446 PRELECTIONES AD TITuILuM firmum eſſe debet, quod fiſcus vendidit: I. quacunque 5. C. de fide & iure hafſt. fiſc. l. 1. & 2. C. de cap. & diſtrah. pign. tribut. cauſ. lib. 10. tamen nonnunquam ſuccurritur; puta, ſi minor defenſus non fuit. I. ult. verſ. ſ autem minoris C. ſi propter publ. penſit. Fac. l. I. & z.C. ſ vend. pign. agat. Lex 154. Celſus libro 7. Digeſtorum Vani timoris juſta excuſatio non eſt. I Nter cauſſas reſtitutionis in integrum, LH metum eſſe conſtat. tt. tt. f. & C.de his quæ met. cauſ. Itaque quis juſtus,quis item va- nus ſit videndum. IIlum definiunt eſſe ta- lem, ut cadat in conſtantem virum, exl. me- tum 6. ff. quod met. cauſ. Rectiùs opinorin I1.3. f-. ex quib. cauſ. maior. hujus rei diſquiſi- tionem judicis eſſe. Alioquin nulla mu- lier, nullus meticuloſus in integrum reſti- tueretur, ſi quidem hi cedere ſolent adver- ſario, antequam metus gravior, quem que vir conſtans perhorreſceret, inferatur: at- qui hos quoque reſtitui nemo dubitat l. in- tferpoſitas ubi Iaſ. C. de transact. c. guan beur⸗ U1 — uleſn. lierpocona Cllr ennien gltif cMpentcan Oinec,cnſa 4 enla exſti antioneſt inmetus, 9 mnrum te Uen a kacje lſere g Ueipollt, ntigniet⸗ I. Quunen Aen helne “ , leirebzute 6 Wtrtommnen Gninediin un niin auſanitel 1 mirn cd⸗ 1 Uunegnnit R E S= e— heninee, nhoe bn, Ahtißttaſn Qun elin Tun — Gurendl hnür. ccte .1 „l „, ns in en t. f6 4 3 ſen DE REGUIISIuIRIs. 447 ext. de ſponſ. Vt juſtus metus aliter atque aliter pro conditione perſonæ & qualitate cauſſæ definiendus videatur, arg. l. plenum §. equitii. f. de uſu. & hab. Cæterum d. l. metum fF. quod metus cauſ. ut & c. cum dilectus extr. eod. 3 e. veniens.c. conſultationi eæxtr. de ſponſal. ſic ac - cipienda exiſtimem, ut non multàâ cauſſæ cognitione ſit opus, utrum is, de quo quæ- ritur, metus, aliàs ſufficiens ad conſtantiſ- ſimum virum terrendum, commoverit a- ctorem ad faciendum, quod reſcindi petit; ſed ſufficere, quod talis metus ſit adhibitus, etſi fieri poſſit, ut non tàm ex illato metu. quàm aliquâ etiam ſuâ voluntate id fece- rit. Quia tamen id doceri non poteſt, ideo talem metum eo ſe loco habere prætor pollicitus eſt, ut quicquid ejus causà geſtum eſſet, ratum non haberet. De leviore metu 4 non tâm edixit in ille titulo, quàm in ſeq. eæz quib. cauſ. maior in generali clau ſulà, fiqua mibi iuſta cauſa videbitur. Itaq;d.l.6. non hoc ait, il- 7 lum demum metum, qui in cõſtantiſſimum hominem ccdat, ejusmodi eſſe, ut ob eum in integrum ſit reſtitutio: ſed talem dunta- xat ad hoc edictum, ſcilicet quod metus cauſ- ſa, pertinere. Quo fit, ut quod amplius eſt in hoc edicto, quàm in illo altero generali, ex quib. cauſ. maiores id in judicium in inte- grum reſtitutionis (ſi non notio potius quàm 4 9 148 PaALECTIONES AD TITuILuN — rr e -—— quàm judicium appellandum eſt) ob levio- rem aliquem metum venire non debeat. Ex illo actio pœnalis naſcitur in quadru- plum. I. 14. fF. ed. Reſtitutio nullam pœ- nam habet. Relinquitur ergò, quatenus (Pentit, Et e de ſolâ reſtitutione quæ ſtio eſt, metus qua- Uitatem judicis diſquiſitioni & æſtimationi ſubjiciendgam. Eſtimationem porrò ejus ſequentia juvare poſſunt. Metum minarum juſtum eſſe, ſi ſolitus ſit minator eſſe ſævus: Decius in l. 39. num. 4. f. h. t. quin etiam ſolum ter- ribilem vultum magiſtratus. Bald. in c. 1. §. iniuriæ. de pac. iuram. firmand. Metum quo- que reverentialem; quem vocant, jurato etiam, nedum ſimplici conſenſui obſtare tradunt inl. 1. 8. quæ onerâdæ f. quar. rer. alct non dat. Cephalus multos allegans, conſil. 207. num. 277. lIib. 2. ſufficereꝗue ad reſciſſionem etiam ſine minis, dummodò magna læſio ſubſit: Cravet. conſ. 114. num. 1. etſi a ti minas requi- rant etiam, quos citat Rolandus a Valle conſ. 2 0o. num. 12. vol. 4. Peſtis quoque metus, juſtam præ bet excuſationem, non quidem ut in totum à contractu conductionis rece- datur; l. fcut C. de obl. & adt. ſed ut pro rata temporis penſio remittatur. Lhabitatores 27. §. fin. Litem quaæritur.13. S. éercitu. f. locat. Faé. l. 1. S. ſi penſio F. de migr. l. ſi in lege. . cur. 4 – Y.. 406⸗ 6 DE — ſluu. Nectun umperconcis ol otrum . bheliütnmo —— merulationi lin en.NKan Al. Muit. uſfn lfilor * Kportate Sumsandſu erene. V io anne⸗ mmerwenutt lertenkien — =— = = — E E uſtet, Uine prernt kunitut, lſceng zann⸗ (uunlabe an .N fllar in, NMin netmene umg, n 4 rrrr- — S Deuie N —.—4 8 1 7 e „seog e, mrelvo, .„ rigef Rerfften elloelh⸗ EIN. ne z ne 4 e erg eie N 4 potroe⸗ 1 ſongc⸗ M Mm mn VONN conlenluid 4 5dM / 1,anit,N 7 lelcſhn⸗ NNH DE REGIuLIS tuRIS 449 F. locat. Nec tantùm per retentionem, ſed etiam per condictionem. h. ſi fundus. eod. tit. Quod utrum & tunc locum habeat, cum falso peſtis rumore migratum eſt? variant ſententiæ. Et certè ſuſpicionem belli ju- ſtam excuſationi cauſſam præbere, cenſuit Auchar. conſ. 8. arg. l. ſi quis fumo. S. quod dici- tur f. a4 L. Aquil. ut à vectigalibus immu- nes ſint, ſi falſo rumore belli res transpor- tatæ reportatæque ſint. Cæteràùm vani timoris aut ſuſ picionis, ut in l.:. §. fi ſuſpicio. F. de incend. ruin. naufr. nulla debet eſſe ex- cuſatio. Vanus autem timor quis ſit, non tàm ex eventu fallaci, quàm juſtâ ac proba- bili credendi cauſs4 æſtimandus erit. d.lhha- bitatores. inf’n. Certè ſi eventus poſtea ſecutus fuerit, quantumvis ab initio falſo rumore prænunciatus „promptiùs tamen ſuccurritur, quàm ſi non eſſet ſecutaus. l.7. §. proinde. . de vi & vi arm. l pedius. g. F. deincend. Denique vanus timor eſt, qui prætendi ma- gis, quàm ſubeſſe creditur, & Ii ſubſit, cul- pa eſt, ſolo authori noxia. arg. l. Pactum. Fj. b. t. Vt falſum credam quod Cephalus relert, Baldum exiſtimalſe etiam levem metum excuſare à non com paritione, in 1, ea Yus. num. 5. verſ. quæro. C. quom. & gquanad. Donationem etiam tempore peltis fa⸗ Ff am,; 10 12 12 1 ½ 14 . AO PaSALERCTIONES AP TITuruM Gam. in dubio volunt pręſumi mortis cauſ- 34 factam, adeoque revocatoriam. Ripa de peſte num. 172. Quod verum exiſtimem etiam in vano peſtis rumore: ſufficit enim mentem donatoris intelligere, nec refert vanàâ an verâ opinione imbuta fuerit, ſi ex ſuà liberalitate periclitetur. Lex ISr. Celſus libro 8. Digeſtorum. Impoſſibilium nulla obliga- tio eſt. ”MVM 1 TMEabie intelligi oportet, ſive na⸗ turaliter, de quo genere diximus ſup. in I1. 135. h. t. ſive civiliter, de quo in l. 182. eod. cui jungenda eſt l. continuns 137. . cum quis. de V. O. ubi magna difficultas loco im- poſſibilitatis habetur, & l. 1. in f. f. de acq- xvolſeſſ. cui conſimilis eſt text. in l.peculium 20. f. de ſtatulib. ſive denique honeſtatis ratio- ne, puta ſi contra bonos mores ſit.l. flius 1)· 2 f. de condit. inſtit. Sed & illud non poſſe dici- mur, quod jure communi non poſſumus, li- cet poſſimus jure ſpeciali, ſive per diſpen- ſationem: quod probat text. in I. 4. §. 1.f. de üAgeicom. libert. & l. cum ſerrus 39. S. Ein. f. de DAe —,' F Er gro ilfe henucete con uun Curereno i nnp leg⸗ rperelhent nnchicihen in un ine ef⸗ blobe anf — 18. kbenrguod n loretur nf.fhne ln propon 1 hnod od ,g. rolkncri Ende⸗ ſu ge ieruri ulabliozti ſire N gim ſerig neluminonin . gocnorun. lul mote Aktn * * „ ete, ſ 4 mtellceke laiki „ 7 1 DEREGuILISIIRIS. 4 14 leg. 1. Ex quo inferunt, eum qui promiſit uxorem ducere conſanguineam, quam per ſtatutum ducere non licet, non teneri zet- ſi poſſet per diſpenſationem obtinere, non tamen cogi diſj penſationem petere, ſecun.- dum Innoc. in paſtoralis extr. de cauſ poſj. & propr. & Barbat. conſ. 56. vol. 3. Rebuß. in l. Ne- pos Proculo ſde V. S. Vt & illud pro impoſ- ſibili habetur, quod cùm periculo vitæ con. junctum foret, ut in 1. eius artificii 16. & I. bæ demum 8. ff. de oper. libert. Cujus elegans exemplum proponitur à Cicer. lib. 2. de in- quod refert Petr. Brod. l. 1. decret. tit. 33. NutLAOELIC ATIO) Iterum 4 X ⸗ 1 . » „ non modò non civilis, ſed ne naturalis qui. dem. Quod inde apparet, quòd adverſus eum, qui pecuniam numeravit, eamque alii ſtipulatus eſt, exceptio non com petit: I. certi g. S. numeravi f. de reb. ered. quæ ex naturali obligatione ſolet com petere l. fra- ilr à fratre z8. f. de cond. indet. Cæterum . contrarium verius eſſe, in hâc ſpecie ac ſi. milibus, dixerim: ut, cum ob civilem ra- tionem impoſſibile ſit, quod agitur, va- leat tamen obligatio naturaliter. Quid enim ſi promiſſor illi tertio, cui ſtipula- tor prodeſſe ſtipulationem voluit, ut in ſpecie d. l. 9. jam. nunc ſolverit utpote ſi 1 D Ff 2 cre- A2 PALECTIONRSAD TITüUTUM — creditor ſtipulantis tertius ille fuerit? ma- nere certè naturalem ex illo ſtipulatu ob- ligationem, dicendum eſt, ne damno pro- miſſor afficiatur: cùm nihil interſit, quibus verbis voluntatem ſuam, ut alii ſolvatur, creditor declaraſſe proponatur; ſimplici- né mandato, an ſtipulatione ſolenni; ſuf- ficiatque juſſu factum l. quod iuſſu f. h. t. Quod enim non valet, ut agitur, valet ta- men ut valere poteſt l. & poſt rem. 7. eum ſi⸗ & mil. f. de transact. Verum eſt igitur, ſtipu- lationem eſſe nullam; hactenus, ut ille, cui facta eſt, agere ex eè non poſſit: non ta- men eſt nulla, quin ei rectè ſolvi poſſit 1. 9. I. 10. F. de ſolut. etiam invito ſtipulatore: quaſi adjecto tantùm ſolutionis gratiâ l. 12. 5§. alia. F. eod. t. „ Denique notandum, impoſſibilis ſti- ulationis, promiſſionisvé nihilominus eſſe obligationem eo caſu, quo dolo culpavé promiſſoris res facta eſt impoſſibilis: l. 9. sundt. I. inter ſtipulantem 83. §. pen. F. de V. O. ad hoc ſcilicet, ut æ ſtimatio & id quod intereſt, loco rei præ- ſtetur. Lex PIER u— . rl Mhilp go Pe⸗ pollt. odlgati nento, Witari Preede 1 antn Whr, gur ne Felimrin Aere Wſiur enuni yr. it tnenrioe⸗ tn l h⸗ 1 4 nnor (dzde 1 kemene wentu 3 — . ð prin PrRk GuIIsSIIA IS. AzZj tluſhint Lex 17560. nin Celſus libro 12. Digeſtorum. i Nihil peti poteſt ante id tem- gen pus, quo per rerum naturam per- e ſolvi poſſit. Et cum ſolvendi tem- W le * 2 — / . * . * pus oblgationi additur, niſi eo ragil i ræterito, Der 6 puin Pt⸗ Peti non pote nilire LD) hitan poteſt, quænam ſit hujus ac 1 dH V præcedentis regulæ ratio differen- vnenn tiæ? quòd rei de jure im poſſibilis nulla rie ſit obligatio, etſi ſiat poſſibilis; ſit tamen mio ejus, quæ fuerat im poſſibilis, etſi in præ- n ſenti non ſit. Quid enim vetat, utrobi- que æſtimationem rei præ ſtari, ſicut præ- „ fiatur altero caſu? d. 1. 82. Ratio illa eſt, g S quòd, ſicut delicatorũ votis jura nõ favent: , ſervus. in Ehn. f. de pign. at. I. ut pomum. 8. f. rln Qe ſervit. ita nec contractus inconſulto. anlib/ temerarioque animi metu ac impetu ini- ef. tos ratos habent. Nec enim ulla proba- tif bllis ratio movere poteſt, ut rem commer- ℳ„ cceio exemtam, noſtram fieri jure deſidere- mus. Itaque quod ab initio vanum ac 3 teymerarium fuit, non deber ex inſperato „ „ „» — „ 4 . X 4 eventu demùm prodeſſe ei, qui imprebè Fff 3 de- . 1 4 ⅞4 PR LEC TIONES 4D TITuILuIM deſideravit: quod ſecus eſt in iis, quorum commercio, etſi nondum in naturâ re- rum extantium, carere hominum non pa- titur neceſſitas. Adeoque mirum videri non debet, quod res extra commercium non debeantur, nec ipſæ nec æſtimatio; etſi poſtea cœperint in commercio eſſe: dolus aut mora promiſſoris ad verſario no- cere non debet, l. factum. ff. h.t. nec ei lu- cro eſſe, quod moram fecerit, cum lucrum non fuiſſet habiturus, ſi nullam moram feciſſet: illis non dolus, non culpa adver- ſarii, ſed ſuamet ſive improbitas ſive te- meritas noceat. Denique quod ait, peti rem non poſ- ſe, niſi præterito ſolvendi tempore, ha- Gtenus verum eſt, ut peti tamen poſſit eo nomine cautio idonea, quam & ſub con- ditione creditor recté exigit; l. 1. §. ſi quis ſub conditione F. ut legat. nom. cay. vel etiam res ipſa quandoque, ſi aliter creditori non . . * . . caveatur: ut puta ſi debitor ſubitò ſit di · ſpariturus, ſuasque res diſtrahat: quo ca- ſu non petit plus tempore. Adde l hber bomo A5. S. decem. . de F. O0. Quamvis are- tenporiz DE R ——— en pobdum el vecerit o n colnmot 1. NA tridn Clſeguenek ſetanetet Anott l Nora viciſſim æſtimatio debeatur, ſi tempore ,hin item promiſſi fuerunt in commercio, poſtea dolo aut culpàâ aut morà debitoris eidem 4 ſunt exemtæ. Cui accedit, quod in hiſce U oo (nt Clſe Kans IUgniaon Alle. Aluor: Uncel lnrsdeeſl uunlen ſetlenen 4 tem Pu —.— ⸗ „ An. in 3 nl . 1 4 1 1 ſi rmmg I zocle yen 1 „ 44 lole gee n 1 “ 1† 4 aNeene Nenne edeatut, E 8 .„„ Horen * comoerch, N 11 4 .1 e Nene e 0ʃ4 CrohohA 11 ſi 1 4 „ode anan e eg . I KrmnzN 4 „ . wie a4 tee 6 . 11* AS ““S“” äl lNzelwe S * 4 an . 6 Nnn 1 ℳ an /AA ,W Cale I. 1. 4. 4 i4 motNs M moMR getl ) 4 7 IE 2 4 ,men D0II. 1 ee⸗ 4 liberis deceſſerit, non admittitur dum ſpes M, *EL 8 ſee „v. v & 9 ℳ. A eelin rbia⸗ AH E, DPE REG;HuLISIuRIS.. 4 tem nondum peti poſſit, ſolvi tamen po- 6 teſt, nec erit condictio ob intermedii tem- poris commodum l. in diem f. de condict. in- deb. id. etiam not. ad l. 14. ſuprà. h. t. His conſequens eſt, ut petitio & interpellatio, 7 quæ fit ante tempus, neminem conſtituat in morà I. mora ffj. de uſur. l. ſi ſoluturus. ff. de ſolut, itemꝗue, æſtimatio rei ineatur ejus temporis, quo dies obligationis venit, non quo contractum eſt, per l. quoties. 9. F. de V. O. l. ult. F. de condict. tritic. Celſus libro 16. Digeſtorum. Si quis prægnantem uxorem reliquit, non videtur ſine liberis de- ceſſiſſe. HZ H Ocita, dum aut pariat, aut abortiat ? ILTuxor: ſcilicet ut interim in pendenti ſit. Hinc eſt quod ſubſtitutus ei, qui ſine eſt poſthumi. Quin etiam interim mitti- 2 tur in poſſeſſionem mulier, ut inde alatur fœtus, nec ante vitam necetur l. 7. S. totiens. E& §S. ſed & ſi. f. de ventr. in U pog. mier. Ff = Lex / A6 PRIEHCTIONESADTITuTUIM — -— — Lex 15és. Celſus livbro 17. Digeſtorum. Vbi pugnantia inrer ſe in teſta. en to juberentur, neutrum ratum “ U VIgaris regula eſt, allegantem con- traria non audiri. I. 1. C. de furt. Quod ut probabiliter accidere poſſit, ita concipe- re facti ſpeciem illius legis oportet, non quod furtivâ condictione pecuniam ſuam repetere & pœnam furti perſequi, ac ſimul mandati actione prædia petere voluiſſe cre- datur actor; nemo enim tàm inſanus eſt, ut hoc poſtulare auſit: ſed quod prædia qui- tamen, quia invito ſe ab initio celebratus contracns fuerat, pœnalem farti actionem adverſus emtores nihilominus exercere; cùm verum ſit furtum fecifle, nec prodeſſe illis debeat, quod ipſe es poſt facto ratam habeat emtioncm. Sicut non prodeſt, quod pœnitentiâ ducétus fur fſpontè rem reddat domino, l. qui ea mente.65 f. de furt. eum ne- mo ex pœnitentiàâ nocens eſſe deſinat. Qui- bus tamen non abſiantibus, non erit utriq; bet . ðð X . . „ . 9—MW dem retinere loco pretii voluerit, interim actioni locus, ne idem factum ſimul & pro- 51 R ase le Einpobe Ahbnvtatur⸗ ſymnl ten (upn binteltato . ineadject l Ulſeleobre r it inl i lnn zinfit. Kekthlemn =— lſtone un unelanie pemo:in inon eſt e Iuudhanens kſiznuel Gurmnon filingr . prIutu DE REGzuLIS IuRIS. — — — — 41 bet, & im probet dominus, quatenus utroq; 4 ad ſuum utatur compendium. Fac l. Titia. 0. N F. de cond. & demonſt. AQL9—Mqäaoo argumento traditum eſt, eum, 2 ainetlen qui ab inteſtato hæreditatem adiit, prote- eumm ſtatione adject4, ſe cauſæ teſtati renunciare pon velle, ob repugnantiam horum nihila- gerę. Aret. in l. illud f. de acquir. bered. Cagnol. Ralen bic. num. 3. in ſin. Quod ut verum eſſe po- 3 ilicufn teſt, & eſt plerunque, ſi hactenùs inteſtati eu ſucceſſione uti velit, quatenus id ius pin- guius eſt, quàm teſtamenti; cœteroquin te- ne eudu ſtamento: ita generaliter pronunciatum, juri non eſt conſentaneum. Quid enim ſi teſtamenti copia non fiat, in quo legiti- mus ſcriptus eſt, non tamen gradu proxi- mus; at ipſe proximum ſe eſſe arbitratur, ideò tantùm quod proximior peregrè — ihet petetenok, . —2 e timinave 4 1 , nettt. N. eki N. „ 1 14 e H d MIoe . 1 4 Emm yo . 3 io, elel e, eep Sa A Wu 8 . . . NeCelon) , honenn „ ſ⸗ nvl 1 4 obüſſe dicatur? Vtique etſi ab inteſtato adierit, re verſo proximiori reſtituere hære- Qditatem non cogitur, ſi eam ex teſtamento etiam ad ſe pertinere docere poſſit: ſicut viciſſim, qui ex teſtamento adierit, ſi id po- ſteà vel falſum, vel irritum vel nullum pro- nuncietur, ab inteſtato eandem petere non prohibetur; non utique ſibi contrarius, ſed alternatione utens jure conceſsâl. plura. 53. F. de O. & A. l. 3. de teſtam. milit. Ff 5„ Nyu. Se f A5 ⁸ PakLECTIONES AD TITUIELUIM 4 NEuITAR uM RATUIM EST.) Ita- que ſcripturæ diverſæ inſtrumentorum fi- dem ſtbi mutuò derogant, ut neutrum va- leat. l. ſcriptura C. de fi’d. inſtrum. Hoc ita, niſi vel temporis diverſitate juventur, quo caſu ne ſunt quidem pugnantia; vel altera ſcriptura alteri dignitate ſit potior gl. in d.l. ſeripture. Denique eadem re primùm uni, mox alteri legatâ, non factâà primi mentio- ne, utrum utrique, an poſteriori, an verò neutri debebitur ?arg. bujus regulæ. Sed ma- gis eſt ut utrique. I. ſi pluribus. 35. f. de leg. 1. Apud hæredem enim rem manere teſtator omnimodò noluit. Quærerum naturâ prohiben- tur, nullà lege confirmatà ſunt. 7 Idel. verum eſtz1. l. ea quæ 135. & l. im- V dpoßibiliutmt /55. ſupra h. t. Lex 15y. Celſus libro 13. Digeſtorum. Pupillus nec velle, nec nolle in eà ætate niſi adpoſità tutoris autho- ritate, creditur: nam quod animi aun dr! ticio ſi ecellariaet tenco ſin . X. fanumacci (enntutadlit (eiderecit⸗ innectedh tlnigemn iheret,nbl tnobloeng nn huns ob hun geg . Multer o Uhortte N ne.lten D er . t non Wäpr Ken mtaüge ni u (orb DIe . . N 1.)1 , Rberalnee „ lee “ Vonutu tdl 0 en 1 J4 . 3 1 uegne n 1 1 * n auert⸗ irun nni Auhel „ 4 5 olteronk ð DE REG;uLISINRIS. judicio fit, in eo tutoris auctoritas neceſſaria eſt. W X hoc infertur, pupillum nec promit- tendo ſine tutoris authoritate l. quod pupillus 41. F. de condicét. indeb, nec mutuam pecuniam accipiendo l. pupillus 59. f. de O. & A. ne naturaliter quidem obligari: eundem- que ſi hæreditatem ſine tutore adierit, ſol- veritque creditoribus, repetitionem habe- re; ſiquidem nulla eſt aditio. l. more ff. de ac- quir. hared. nulla, id eſt, ne naturaliter qui- dem obligans, ſiquidem ęquitas deficit, uni- cum hujus obligationis fundamentum. I. Stichum: 95. S naturalis. f. de ſolut. Porrò natu raliter obligari pupillum ſine tutoris 3 authoritate promittentem tradit l. 7. in fin. ff. de norat. l. cum illud 25. F. beres ff. quand. dies leg.l. in numerationibus. 44. f. de ſolut. I. fin. f-. de inreiur. Et ſi quidem locupletior ſit pu- pillus factus, dubium non eſt, quin eatenus teneatur; l. 3. F. commod. l. 3. S. pupillus ff. de neg. geſt. non quidem propter obligatio- nem, ſed propter rem, quam poſſidet alie- nam. Sicut generaliter, quoties ex re ve. 3 nit obligatio, tutoris curatorisvé authoritas aut conſenſus nihil operantur l. furioſus 26. F. de O. & A. Sunt enim injuſta lucra poſ- ſeſſoribus extrorquenda, per reg. iuris Facit l. 40 PRAIBCIIONMHS 4 TIruru 4 ſel pupili. 66. ff. de ſolut. Sed etſi non . t . cupletior, adhuc tamen naturalis eſt aliqua⸗- tenus obligatio: quam diverſo ſi ignificatu capi pro materiæ & argumenti varietate, ni- hilvetat. Itaque hactenùs obligatio valet ſaultem naturaliter, ut fidejuſſor teneatur: I. qui teneri non poteſt, ſi nulla omnimodò- conſiſtat obligatio S. 7. ibi, civilis an naturalis, Inſt it. de hKdeiuſſ.l. l. 6. in fin. f. ed. Quin eti- aut ante factam ſolutionem ratam habue- aint rit, hactenus quoque naturaliter obligatum exiſtimem ut repetitionem non habeat. l. 6 naturaliter 13. in fin. f. de condict. indeb. Etſi adverſus hoc quandoque in integrum reſti- tutioni locum eſſe, tentari Poſſit. Vtique enim promtiùs huic ſuccurri quàm minori, qui major factus ratum habuit, de quo ſan- cita eſt l. 1. & 2. C. maior falt. rat. hab. ra- tio eſt exl. Fn. C. ſi maior fact. alien. verſ. cum autem. ubt quò gravior eſt nullitas, eò leviùůs Nam alie- S& lentiùs pe ratur ratihabitio. nationis à minore nulliter factæ (urpote ſi- ne decreto )ratihabitio inducitur ibi qufa- quennio; ſi verò per modum donationis fa &a fit; etiam cum decreto: requiritur de- conmum vel vicennium adinducendam ra- tihabitionem; nimirùm, quia hæc nullitas . gra- S2. de N pasnnne fmuret li⸗ ſaufelettimci ulſels innr. wlofalen relt WLind ſi pupillus 127. F. de V. O. d. l. fin. f. de iureiur. kiundt honil na Ghraue nul, Uentunfuern am ſi major fact demùm ſolverit pupillus, ilenn inen unhezoren ielzen . uncennim Elire uulmn ui Gun N nar NN ndeh eſt min Wtrem ha mmnſoſure gunreliit fnenf Carndne Ghtenn ſit c, in Ile d n — Rtelunk lnnundtin dreth nn menimert enugchiemt Vezrme Alafe Anchonir di cniitnuut ſ inſlri onen un ruriroin ohen dontt n1 nt Einilteorn 1 N oſſe . Calen, bautN. in AuN , 6 ,AA 1 (eSrCUN G NeY -Rm uhtio⸗ M, n. 462 0 DE RHuIIS IuRIS. gravior eſt illà alterä. At minoris contra- Z ctus valet tàm civiliter quàm naturaliter; I. in cauſſa 16. in pr. f. de minor. pupilli neutro modo valet, vel ſalté non civiliter: per ſuyra dida & d. l. in cauſſæ. nihilꝗque aliud operari poteſt majoris facti ratihabitio, quàm utre- ſtitutionem excludat; eadem tamen in per- ſonà pupilli majoris facti, hoc operari po- teſt, ut quæ nulla omninò, aut certè natura- lis tantùm fuerat obligatio, nunc omnimo- dò valeat, ſine tamen reſtitutionis præjudi- cio, ut in ſimili argumentatur eleganter lohannes, quem Acèurſius ſequitur in l.. in Fin. & l. 3. in pr. F. de pat. Maximè cum non tàm certâà animi comprobatione, quàm fa- cilitate quadam juvenili, ac pudore ever- tendi factum proprium ejusmodi ratihabi- tio, aut promiſſi ſolutio ſubſequi ſoleat. Si- milis planè eſt di ſputatio ex l. z3. C. de in in tegr. reſtit. min. in quà contractum à minore curatorem habente, ſine ejus conſenſu ini-· tum, ipſo jure nullum eſſe traditur, ut in in- tegrum reſtitutione non ſit opus. At in I. duberes io/. F. de V. O. aſſeritur, eos poſſe ſine curatoribus ſuis, ex ſtipulatu obligari. Quem textum malè ſic accipi, ſine curatorib. ſuis, id eſt, non habentes curatores, ſecundum gl. ibi, apertius eſt, quàm ut probatione e- Seat. Iſtuc verius, ut opinor, etur,en „ ditie 46à PRELECTIONESAD TITuLuIN ditiones quidem aliaſque alienationes, ſine curatoribus à minore factas, ipſo jure nul- las eſſe, idque propter odium alienationis t. t. C. de reb. min. ſine decr. & profuſam hujus ætatis in hoc genere facilitatem: cæterùm alios contractus non perinde nullos eſſe; veluti ſi ſe ex ſtipulatu obligaverit, ex ratio- ne ſcilicet l. quod ſi minor 27. S. non ſemper ſ.. de minor. ne eadem operâ omni commercio ipſis interdictum videatur, cum magno ipſorum incommodo, ſi fortè perege agant ſtudiorum cauſsà. Lex 190. Celſus libro 24. Digeſtorum. Quod evincitur, in bonis non noſtris eſſe videantur, quod ad multa pertinet, de quibus ſummatim in l. benorum 29. ff. de V. S. mentio facta eſt; hanc tradit Modeſtinus regulam in l. rem in bonis. 12. f. eſt. M”MVM 1 C Vm quæritur „quæ nam res in bonis de acquir. rer. dom. ſcilicet illas quarum no- mine, ſi poſſideantur, exceptio; ſi amittan- tur, actio competat. Non itaque habetur . „ N. „C . 2 ratio, evinci res poſſit, nec nẽ. Et ideo res emta, etſi venditoris non fuerit, nihilomi- D RI wirrrn unbonisemt eercumnon Ul tenenturre lecl uutaxt (Elurentgll Elinrinten eotebteckiber Korenenpe (vonine, di 1greunns. (ts, Ain alumjudien (agertton Alien ponnt g⸗ metſiclone udlicvot ud,lh uſiſ hee (ſltis, e hnt lnitum llcot⸗ ſe . Min (fe (rtoin io vethe⸗ Welcile aion MN 6; TINIn DE RE GuIIS IuRIS. 46 — eAennian — . — n e nus in bonis emtoris cõputabitur; hactenus Nu lenn ſcilicet, dum non evincatur. Meritò: cum nn ate ee. 71: . D n non teneatur venditor rem emtoris face- 4 onln bein . . Ehmlut re, ſed duntaxat evictionem præſtare: per unun pulg. I. ex emto 11. in pr. f. de act. emt. Ergo neE S& ſi interim rem alienam eſſe compererit 3 Vorſe Nfe, . 4„ . 4 . Aeneat, emtor, redhibere tamen non poteſt, fed evi- ſinße ctionem expectabit, d. l. 11. ibi; tantum evi- nni Qdionis nomine, niſi hoc actum ſit: Bart. in d. l. ,en . §. is qui vina. Etſi ob caducitatem ven- 4 nieps ditoris, ad inopiam vergentis, ſimilemvé cauſſam judicis officium implorare poſſit ut quaque ratione ſuæ conſulat indemnitati; 1 aut ſi ſciens venditor alienum vendidit ignoranti, quod notandum eſt. nam etiam , ante evictionem habet actionem ex vendi- ubonsn t. ad id, quod ſuâ intereſt. lI. ſervum 3z0. §. ſci⸗ ens iunct. l. 4. pr. F. de ad. emt. I. ſi ſervum 25. tusm ſeq. f. de evidt. Similiter bonis certi lo- n civenditis, etiam quæ evinci poſſunt, præ- 5 1 ſtda ſunt: & cum ſucceſſioni bonorumre- Aα nunciatum fuerit, hæc quoque contine- ebu n. buntur. Econtrà non expectatur evictio & I ſecd ſtatim agi poteſt in ſpecie l. ſi hominem. gennH 6”9. f. de ſolut, ad quam præſens regula ex in- E ſcriptionis ſimilitudine referenda eſt, Ra- 7 ele tio verò ejus petenda ex l. 1. F. de noxal. ack. li ingde ſcilicet, ꝙ reus non condemnari ſolet H ed actione, ut noxæ dedat; ſed ſimpliciter, 4A464 PAXIHCTIONBS AD TITuIIIMK ganmmanmmne ut damnum ſarciat : condemnationem tamen hanc, poteſt noxæ deditione evitare. quod ut poſſit, debet eum, quoad ſe, plenè actoris facere; itemque cavere de evidtio- ne ob ſuum factum contingente l. 10. iund, l. 11. eo ld. Lex 191. Celſus libro 33. Digeſtorum. Neratius conſultus, an quod beneficium dare ſe quaſi viventi Cæſar reſcripſerat, jam defuncto dediſſe exiſtimaretur? reſpondit: non videri ſibi principem, benefi- cium quod ei, quem vivere exiſti- mabat, conceſſiſſet, defuncto con- ceſſiſſe; quem tamen modum eſſe beneficii ſui vellet, ipſius æſtima- tionem effſe. VI atum eſt beneficia Principum pleniſſimè eſſe interpretanda; l. pen. ff de conſtit. princ. atque ita, ut ſint permanſu- ra: c. 16. de R. I. in 6. eò quod auguſtam libe- ralitatem ac munificentiam non oporteat menſuràâ communiac ſtrictàâ metiri l ſanci- mus j g. in pr. yerſ. exceptis. C. de donat. & cor- rum- 1. funpet benet Utnniot, Ulinetamen lat, nonalt ſelenon Pre nturl ner Al ſaen Y icneelhoi 7 unt an Ur Uht X .)). ch⸗ ilmihuene ( net heno Uerire nr⸗ Miuncelee Mnseremtn flogtin khertinen 6 int erſſti . 1 Antuperſa lirtbznun to nee Pentheil emi inſeonin E D RFGuIIS IuIRIS. 46 5 Chlenun rumpat beneficii majeſtatem arctior inter- llinn B Pretatio. arg.? A quando C. de bon vac. l. 0. Ple- 2 n,Alie niſſime ramen hactenus, dam de ſuo con- rere (cdat, non alteri ins ſuum auferat, quod tipelel velle non Præſumitur:. impuberi 40. F.d. ad- nin. tut.l. nec anus C. de eman. liber. h 2. verſ. non Facile. ff. de natal. reſt. l.2 § meritd. S. ſ quis principe f. nr quid in loc, publ. Vnde Princi- z pis conceſſio in dubio potins donatio præ- . ſumitur, quàm feudum, quò maſjor ſit libe- — Nn lne,e⸗ ralitas arg. c. 1. exty. de donat. Cephal conſ . 369 eLum. 37. (um ad augendum tendat, non gul D ad diminuendum, i. in. C. de præpeſ. agent. in n de eb. nec treno ſit ſubjecta, l, pen. C. de don. ue thn inter vir. & axòr. Porrò hane liberalitatem 4 epen de in eum collatam, quem jad tunc rebus hu- Firere manis exemtum eſſe ignefavit Imperator, Leigocne⸗ etſi alioquin talis eſſet, ut ad hæredes quo- 4 que pertinere deheret; his tamen non pro. AII . . .— „* - ficere exiſtimavit Neratius: ſcilicet cùm in eyus perſon , cujus, potiſſimum intuitu facta eſt, nunquam conſtiterit, & principali „dublato, nec ea quæ ſequuntur locum ha- c li beant. 1. eum yrincipalis, cum ibi not. f. bh. t. rend,, Hoc in dubio Alioquin ipſum Princi. nen pem eſſe dehere ſuæ liberalitatis interpre- el eem. arg. I. ſin. 5. 1. verſ. deſinimus C. de leg. &- conſt. princ. ni Eit autem ex hic lege cumprimis ad N 466 Pa FIERCTIONES AD TITuIUM imitationem notanda ſumma Neratii pru- dentia ſimul & modeſtia, ac reverentia erga ſuum principem: qui de jure conſultus reſpondit quidem, ut debuit, ex animi asbe — ſui ſententiàâ; ſic tamen, ne minimum qui- dem derogatum aut præjudicatum vellet authoritati ſui Principis. Hic eſt verus & legitimus modus tùm conciliandæ, tuùm conſervandæ Principum gratiæ. Vnde tàm charus fuit optimo & laudatiſſimo Im- peratori TPrajano, ut eum ſibi in imperio ſucceſſorẽ deſig & ei aliquando dixerit: Commendo tibi Pro- vincias, ſi quid mihi fatale contigerit. Lex 192. Marcellus libro 29. Digeſfiorum. Ea, quæ in partes dividi non poſſunt, ſolida à ſingulis hæredi- bus debenrÄůYur. H actus, via &c. Et ideò ſiis, eui via debe- Latur, deceſſerit pluribus hæredibus reli- ctis, ſingulis in ſolidum debetur, nec cogt poſſunt, ut per unum duntaxatutantur ſer- vitute, vel diſcretè alternis temporibus, aut 1 gnarein animum induxerit, Vjus generis ſunt, libertates, itẽ iter, D5 unm enn mer inter ollitnendo or uber⸗ neopomin ſelen anen Cin eo etia lünebligern liio Me Ere Mero, bunmnt hoet Pbet,eleue tant I ſerre uemen e e . ulg Wcbennt. IIN —,— 1R 1 umm Neng 1rkeſtrnn debitor liberabitur ſi cæteros impediat; 4 1† . „ ce een 1 4 14 (edon, Ac „141 1 4 †* 6 §. Heet a * ſ ℳ1 4 ſſe . MN. agm. Immwemm 4 wI NSNe dtI n CuumahV Anfnt N ligiſun. 42 ello Hetunhe 4. Gtomm ten 2 467 aut per intervalla: nec rursm uni horum conſtituendo præſtandoque ſervitutem, DE REGuIIS IuRIS. — quin eo nomine ad intereſſe teneatur l. hæ- rvedes 25. S. an ea. f. fam. erciſc. Cujus effe- 2 ctus in eo etiam apparet, quod etſi eädem re pluribus hæredibus relictâ . ſinguli pro parte tantùm hæreditaria teneantur, atque adeò cæteris deficientibus, aut non adeun- tibus, is qui ſolus adivit nihilò magis in ſo⸗ lidum obligetur; puta ſi cui centum eſſent à Titio & Mævio hæredibus legata, defi- ciente Mævio non amplius quam yo. de- beantur: hoc tamen in indiviſis ſecus ſe habeat, adeoque & ab uno ex hæredibus adeunte, via legata vindicari poſſit in ſoli- dum l. ſn. H. de ſervit. leg. Pariterꝗ; quod ; ad opus Civitatis faciendum relictum eſt, Beſ gkentafa d in ſolidum obli- Rdeitsmmiſſa. 11. S. pen. F. de leg. 3. ſic tamen ut unius ſolutio cæteris proſit, non autem ut ſinguli nihilominus ſolidum præ- ſtare debeant. d. l. pen. & d.l. hæredet. S. contra. Quod ideò inductum eſt, quoniam hujus modi rerum per partem nullus eſt ulus, & facilè prorsùs eluderetur, ac evitaretur pra- ſtatio, ſi cuique liberum eſſet pramiſſione ac proteſtatione nudà defungi per ſe mo- ram in parte ſuà præſtandâ nullam fore, Gg 2 dum 4 e% PRALECTIONES AD TIITuIUIM. dum per cæteros mora non fiat; quorum tamen ſive tergiverſatione, ſive abſentià abutatur, ne ipſe quoque ſolvat. Idemque eâdem ratione in ſtipulationibus faciendi vel non faciendi obſervatur, ut cohæres etiam ex cohæredis facto teneatur, quam- vis, quod pra ſtiterit, familiæ erciſcundæ judicio à coha rede conſequatur l. 2.5. item in facto f. de V. O. Facit l. ſtipulationes non divi- duntur 72. ff. eod. t. I. 3. F. de ſervit. leg. unde & hæc lex deſumta eſt. Porrò quod in I. .f. de ſervit. leg. quam huùc pertinere & inſcri- ptio & materia communis argumento eſt, Modeſtinus tradit legatum viæ in unãâ per- . . . . . . ſonà interire ex perſonâ alterius; cum po- tius ex perſonàâ ejus, cui competebat, alte- ti quoque prodeſſe debere videretur, ut va- leat magis actus, quàm pereat; l. quotiens f. de reb. dub. multisque prodeſſe potiùs con- ſtitutum in perſonâ unius, quàm nulli, arg. b. reg. & I. viæ. f. de ſervit. Illud non ita acci- pio, ut prorsùs intereat legatum viæ, etiam in perſonãâ ejus cui legatum eſt, ſed ut vin- dicare tantum ſervitutem non poſſit, quòd hæc vindicatio etiam ſocio profutura eſſet contrà voluntatem defuncti: cæteràùmipſe iturus, hæresvé ejus repellat exceptione prohibiturũ, ne ſervitute utatur; aut etiam 0 –— . 1 5 obeio jucicit untiel poſ Denge E uniut ddl (unteutate abethn 4 unnbar here m hlelge R lted erzrion ((ne, Uünue ſirt Hn i Reilus Cpet A meli⸗ . endrem lerire lns Alfneh. . eünune 4 iſgure ſerſnnf ſaer. ed non 4 mun — on tu an nne, dne rt kſolrn An uut, uclrt tenenie aun. HalinnH li / 001 uß onb sann kerins; dn onpettin eſicetenn en; 3 6 eell umub nplt⸗ . . 1 mwſm 4 arm, te, , 1 . 7 ertlnekene DE REGuIIS IIRIS. 46⁶ officio judicis tueatur, ut ſine impedimen- to uti eâ poſſit. “MUMD Denique notandum arg. huius I. plu. res unius Vaſalli fiios omnes tamen in ſe- lidum fidelitatem jurare: Cuchal. hic in ad- dit. ad Dec. etſi non è diverſo unus Vaſallus omnibus hæredibus Domini fidelitatem juret, ſed eligat. In re dubiaâ benigniorem in- tetpretationem ſequi, non minus juſtius eſt, quàm tutius. Eſumta eſt hæc regula en l. 32. ſ. de his ſemper in dubiis 16. & I. rapienda /6 80. h. t. Hic illud adjici & tractari non incomo⸗= dè poteſt: An teneatur ordinari4 peœnàâ Le⸗ gis Coôrneliæ de ſicariis, qui occiſur Titiũ, Per etrorem occidit Sempronium? quæ ve- quæ in teſt. & del. & declarata ſuprà in I. hemẽter hactenus ab Interpretibus agitata quæ ſtio eſt: & quãvis in utramq; parté non defint authoritates, affirmati va tamen à ple- riſque defenditur; ex l. eum qui nasentem 18. F. injuria fl. de injur. & I. 1I. pr. ff. ad L. Corn. de ſicar. Ego quidem de veritate affirmativæ tiva Eg –— adeò non dubito, ut etiam putem pro nega- 470 PRELECTIONES AD TITuILuIM E *& tivâ nullam probabilem dubitandi ratio- „nem extare. Quod enim de errore affer- tur, qui dolum excludat, leviuſculum eſt. Nam percuſſor non erravit in occidendo homine, licet erraverit in occidendo Sem- pronio. non adverſus eos, qui hunc vel illum dolosè interfecerint; ſed qui hominem. Vt & lex divina in ſpeciem hominis, non in in- dividuum lata eſt. Qui hominis ſangui- nem (qualis-qualis ille ſit, ratione indivi- dui, ſive rex, ſive bubulcus) fuderit, ejus ſan- guis per hominem fundatur. Verum au- tem eſt, percuſſorem habuiſſe propoſitum humani ſanguinis fundendi, & illud propo- ſitum dolosè executum eſle. & citra omnem errorem ſe legi fecit obno⸗ zium: nec quicquam patrocinari ei debet, quod alium occiderit, quàm quem volebat. Nec cavilletur aliquis, has eſſe inanes ſub- tilitates. Satis enim conſtare, ſpeciem ho⸗ .* . * „ „ 4 — 4 =è ,—. . minis occidi non poſſe, ſed individua: ideè legem ad individua reſpexiſſe. Reſpexit ad individua, non tamen ad hoc individu- um, aut ad illud; ſe ad individua, tanquam ad ſpeciem. Alioquin ſi ad hoc individuum, quatenus tale, ſpectaſſet; ſpectaſſet ejus qualitates, quòd occiſus percuſſoris fortè parens fuit, quod princeps, quod magiſtra- tusz 6 Caterum lex Cornelia lata eſt Mingpicen Ita directèàè D5 mrmramr er ude. Fed Oneerueles Unllintiastran Niecis ⸗ ſiin homin⸗ Alerumm toenn lnt,neque⸗ ule Ran eherluspetr Uünſolcere, Ppret,i lngin Gaßzle ne⸗ eAbrelkire! ſüumngun Nnlclordo fun ali ertenc⸗ un ee; des Rätmlen J nſllfne i, ſ nger An onetran DIInn pr·f 'REGUIISIuRIsSs. 471 — — — nin tus &c. Sed apertum eſt, in lege Corneli4 nen, omnes æquales eſſe; & propter dictas cir- kim cumſtantias tranſitum fieri ad alias leges, de thoun parricidis &c. Patet ergò in L. Corneliâ? inh ſpeciem hominis ſpectari. Cid Arlterum hujus rei argumentum eſt, 4 uInd quod hoc & ſimilia judicia & crimina publi⸗- um IIca ſunt, neque concernunt privatorum in- ni s tereſſe. Si, qui occidendus erat, vellet age- nmi re adverſus percuſſorem, & illum ad ſuppli- iri Ccium poſcere, quaſi ſe occidiſſet; ridiculè, Mit, Ut apparet, ageret: ſi occiſi parentes aur m propinqui capitis eum accuſarent, quèd fi- Nemg knd lium, propinquum ſuum &c. dolosè occi- Kiluin diſſer; ille merno errorem prætenderet. Sed ſi vel hi, vel iſti agant, non quatenus ta- D les, ſed tanquam quiliber, quòèd ſic homi- nem dolosè occidiſſet, nullà exceptione ju- ſtà ſe tueri poteſt. r den6 His conſequens eſt, præſentem le 1 „am gem, ut & alias ſimiles I. fadtum 5. § fin. h. t. tue hùc trahendas non eſſe, ubi nec factum du- e binm, nec ad mitigandam pœnam cauſſa ſfaſfficiens eſt: ne per miſericordiam intem- peſtivam legum miniſterium n egligatur. c. unt non fruſtra e non eit orudelis & trib. ſe4. . non vini⸗ eſt innnocentiæ 24. 4. 35. il, H An igitur nihil intereſt, erraverit an & c⸗ non erraverit percuſſor? anne prorsàùs nul- Gg 4 ls 5 47 à2 PALECTIONESAPDTITUILuIMA — lus hujus erroris effectus eſt? Eſt ſanè, ſed id in aliam quæ ſtionem incidit. Aliud eſt enim quærere, utrum, qui alium pro alio occidendo erraverit, puniatur ac ſi non erraſſet? aliud, an teneatur tanquam ſi- carius lege Corneliâ ? Finge percuſſorem voluiſie Titium occidere, & in obſcu- ro noctis occidiſſe Sempronium pa- rentem fuum. Hunc non utique ut parricidam, puniendum putem, ſed lege Cornelià ut homicidam. Hominem oc- cidere voluit, & occidit: patremn occidit qui- dem, ſed non voluit. JJ „ Interim dictas Il. ad hanc affirmati- vam parum roboris aſterre arbitror. Nim quod ad f. 1. F. de ſicar. attinet, ſi quis ſe fundet in eo, quod etiam is ea lege teneatur, qui cum telo ambulavit tantùm, hominis necandi cauſsà, etiamſi neminem læaſit, apparet hanc quæſtionem plané ine ptam fieri. Quid enim intereſſet, erra- verit, an non erraverit in occidendo, qui .—— . P. capite mulctaretur, etiamſi neminem oc- .— . . . § cid ſſet à Quaaquam ego valdè dubito, 4 à an omnium eorum, quæ lege Corneliã comprehendebantur, capitum par pœna fuerit. Totam legem pericriptam non habemus: & ratio ſanéè dictas, gravius eſſe ſceleratum propoſitum effectui datum, quâm N. Cvim non Popte ſca⸗ tvcinem & uum armorn ſen tamen c Kerenlter, lule e e Eee uki rern fEkfur. (Altererbe ribjurian cwyereuti (Kolemel cüdinſin AUinner 1otn Ie,c quian D ini õ 1 Hü qum non datum. Pone tamen, fortaisè 3 d MIA propter ſicariorum ejus temporis & mul- GUmh titudinem & audaciam, etiam ſolam no- mirrtin ziam armorum portationem fuiſſe capita- Iem, tamen conſtat id hodiè non obtinere geln generaliter, licet quandoq; fiat capitalis: Ande Itaque ex lege vel abregatà, vel derogatâ mu fruſtrà argumentum ducitur. D” n n DWD Æ què nihil ſubſidii video in l. 18. §. 32. 0O u . de injur. Puto enim agi ibi non de reali, Hrm fecd de verbali injuriö. Nam ſi Titius mihi cenumn per injuriam inflicturus colaphum, Mœvi- uunm percutiat, quem me putat eſſe, non vi- o deo, quemadmodum mihi competat, aut ad b quid, injuriarum actio? Non poſſum illam ene, 2ſtimare, quia nihil paſſus ſum. Ad pœ- er nam ſi agam fiſco a pplicandam, adhuc dice- Lur, me nullam injuriam paſſum efſe. At ink ſi Titivs Mævium proſcindat convitiis, 3 gquem me purat eſſe, eo ipſo „quòd errorem ſuum prætendit, fatetur, ſe mihi injuriam feciſſe: quia ad ejusmodi injuriam nihil re- mui S fert, præſens ſim an abſens. Verba inju- rilrgola ſunt dolosè adverſum me prolata; * quanquam in hoc tantùm erraverit injuria- i “ tor, quod putavit me ipſius convicia audi- inn re, cum alius audirer. Indé textus non ei, t qui audivit, & in quem directa fuerunt ver- en ba iniurioſa, dat actionem; ſed mihi, adver- * — 474 PRELECTIONES AD TITuILüUM. Dr piam mrerr m ſusquem dicta erant. Quod ſi realis fuiſſet elheuuntf. injuria, utique paſſo injuriam non debuitt iberetint denegari injuriarum actio. Eſt enim ab- izennri ſurdum, me propter errorem mali, doloſi & gingidr contumelioſi hominis impunè injuriam Eenractio 11 pati. Præſuppoſito ergò, quòd ibi de ver- preſi ban injuriâ agatur, palàm eſt, ad caſum pro- Uelenn⸗ poſitum homidii nullum argumentum du- Denign ci. Nam verbalis injuria in alterum perfe- ti, nond cta & abſoluta eſt, licet non audiverit. Atho. mgeb eſ micidium in alterius perſonàâ perpetratum tibab non eſt. Pumeumne . lufc Celſus libro 38. Digeſtorum. hi Omnia ferè jura hæredum pe- ſbin rindè habentur, ac ſi continuò ſub irückin tempus mortis hæredes extitiſſent. ein B nunt; 1 Enſus eſt, aditionem retrotrahi: quod hres & generaliter ac ſine exceptione ſupra tenit traditum eſt, ad l. omnis hareditas 135. t. Cæzez- Aiele terùm rectè hic additur, fer?. Nam & mul⸗ 2 ta conſumta à poſſeſſore hæreditatis non repetit verus hæres (æſtimationem Puta, quæ repetiturus erat rei vendicatione, protinus ecxtitiſſet hæres l. eti 25. 5. conſu- luit, cum tri b. ſeqꝗq. f. de petit. haæred. I. nen 4 duun Nüneiii⸗ 4 elddng 1 bi em 1 fmin erec, oN 15 N 4 6 o 16 AE 9 ℳ NNu nen tin⸗ ,66* 7, /0 DE REG⸗uLISIIRTIS. 475 verberatum.15. S. n. . de rei vind. Itemque 3 filius hæresinſtitutus, & poſt mortem teſta- toris emancipatus, hæreditatem adeundo ſibi acquirit, acquiſiturus patri, ſi retrotra- heretur aditio in mortis tempus, quo ſub poteſtate fuit l. non dubium C. de iur. delib. Dec. hic. num. &. Denique, quod procurator ejus, cui 4 delata, nondum tamen ab ipſo adita hæ- reditas eſt, ejus nomine judicium intenta- verit, ratihabitione confirmari, exiſtima- verim cum Decio bic. & Baldo in l. hares quan- doque f-. de acquir. hared. etſi aliàs nec uſus- fructus, nec aliud quodvis, in quo factum perſonæ operævé ſubſtantia deſideratur, per ſervum hæreditati acquiri poſſit. l. hæ- reditas in multis. 6i. ff. de acquir. rer. dom. Nam diverſa eſt inter hęc ratio, ille magis perſo- 3 næ, quàm hæreditatis nomine judicium intentavit; quod indè intelligitur, quòd etſi hæres non fuiſſet, tamen ex cautione de rato, aut mandato tenebatur convento ad intereſſe: ſervus alii quàm hæreditati acquirere non poſſet ſub no- mine hæredi 476 PLHECTIONES AD TITuILUuIM ——— —, ——☛n R LTLerx og. Mogeſtinus libro b6. Differenturrum. Qui per ſucceſſionem, quam- vis longiſſimam, defuncto hære- des conſtiterunt, non minus hæ- redes intelliguntur, quàm qui prin- cipaliter hæredes exiſtunt. P Actenus ſcilicet, ut qui propiori h- res extitit, non poſſit remotioris hg- reditatem omittere; l. ſi quis filium. 2. f.. de Aaæcquir. hered. ac multèòè magis eandem ab alio poſſeſſim poſſit petere: l. 3.. S. 1. f. de pyetit. hared. quia plus eſt cogi habere, quàm * poſſe. At non viciſſim, qui remotiori hæ- res eſſe non potuit, prohibetur eſſe pro- pinquiori, & ex hujus perſonâ etiam re- motiori. Quocirca qui ſe indignum Ti- tii hæreditate reddidit, eidem tamen hæres eſſe poteſt ex perſonàâ Seii, qui Titioſ ueceſ- ſit l. poſ legatum 5. S. qiei accuſarit fj. de his qui 3 ut indig. l. qui Titii. 7. ff. eod. t. Itaque quo ad obligationis individnam unitatem po- ſtremus hæres omnium ſuperiorum bæ- res intelligitur, omnium creditoribus ob- ligatur, ex omnium factis convenitur, qua- * tenus DEI fẽ S enusſcllicetju perconkulone enti defondti Naudh uiſucceſile in uu: Aoli ull Eberen nin,ur inſ M tnere ber nn eſ in . 3 Mtgßina luprtl onporen, lannl F nillera⸗ hnpon glaſt. . Cnnnner luhnil t r cluee mine loguin⸗ Umnmo wumuu DERECHILISIuRIS. 477 — tenus ſcilicet jus patitur. Cæterùm pro- 4 ter confuſiones jurium, quæ in unam po- 94 hremi defuncti perſonam coaluerunt, illi mm Uni ſucceſſiſſe intelligitur, non ſuperiori- bus: alioqui continget, ut uni & eidem ſi⸗ Elonnc mul & hæres & ab eodem ſimul exhæres Au“ exiſtat, ut in ſpecie l. i nepos f. de coniung. on nuS u emanc. liber. quod impoſſibile. De aliis diictum eſt in 1. baredes 67. l. 7o. l. 227. f. Lex 195. nr ont otood . . — . rn Modeſtinus libro 7. Diferentiarum. ELErnpx preſſa nocent, non expreſſa naon nocent. giluiif JSuenme eſt hęc regula ex l. nonnunqu? 52.f. 3 d.cond. & demonſtr. in cujus tamen ſpecie malè uſurpatã à Modeſtino poſt oſtẽdetur: hee S à Pomponio in Lßi quis Sempronium 6⁸. f. de i bered. inftit. Verior certé eſt regula huic contraria, expreſſionem eorum, quæ tacité inſunt, nihil operari l. Cornelius g. f. de bar. inſtit. Cæterùm & hæc vera eſt in ſuo lo- co, ſuaque cum cauſsâ conſiderata, etſi ni- mis concepta generaliter ad multas juris, alioquin veriſſimas deciſiones ineptè ſit a- commodats. Vera eſt autem in ſpecie l. 3 2 47 Pa INCrTONES AD rITuTHMA eum qui certarum 13. §. fin. j. de V. O. ubi ſab alternatione Ppromiſſor mutare volunta- tem, quotiens libet, in eo quod præſtatu- rus Gt, Proponitur: eò quòd diverſa ſit ex- preſſæ voluntatis cauſſa, quàm non expreſ- ſæ. Vult autem dicere, promiſſorem al- ternativum, puta talem Tuium aut Pamphi- lum dare ſpondeo, etſi tempore promiſſionis in animo habuerit Titium præ ſtare, non al- terum; fortè quod hunc ſuum animum co- ràm alic uibus poſtmoduùm profeſſus ſit, & adhuc fateatur; tamen ei liberum eſſe debe- re, mutatâ voluntate bamphil um dare: quod ſecùs eſſet ſi non ſolùm animo, ſed verbis quoque expreſſis ſine alternatione Titium promiſiſſet. Sic itaque expreſſa 4 nocent, non expreſſa non nocent. Ad electionem autem vel variationem nihil pertinere 4. l. 13 §. clarum eſt ex modò pro- poſitâ facti ſpecie. Variare enim in inſini⸗ tum unicuique licet, dim non deminuatius alteri quæ ſitum §. mandatum. Inſtit. mand. Fac. not. ſupra inl. 168.n. h. k. Porrò ad l. 52. f-. de cond. demonſtr. cy atti⸗ net, vera eſt quidẽ ibi d dexiſt o, ſed falſa ratio. Neq; enim quod legatum in alterius volun- tatem collatum, non valet, in factum, va- let; etſi hoc ipſo in alterius voluntem col- latum videatururporc: in cujus Poteſtate fa- ctum D5 R be Giſtpoltd:n anrelonpoce Ektexptelum ſcaet, aus R a ha (ineh puhr (n ikat enn nſtung ledz 14 met⸗ 4 Ede ſi mirofile ſe⸗ A Nruttel ln lte ie dedan ba⸗ don — = = — DE REGu⸗uIIS IuRIS. 479 t, Eta ſit poſitũ: non in quã hoc ideò fit, quod umnn expreſſum noceat, non nociturum, ſi non nm eſſet expreſſum; quod utique omni ratione N de caret, & ob id proculà jure relegandum I. nmp mnam abſurdum f. de oper libert. An non in- er, l di gnum eſt, Iureconſultum non aliam red- nnas dere poſſe cauſſam, quare inſtitutio non enpor n valeat, quàm quod verba contineat, quæ ta- unpen cite inefſent? ut fit l ſi quis és. f. de hared. in- Neluumum ſtiMr. QCur non potius ſuperflui non habe- mtt turratio ? ut in l. 17. C. de teſtam. l, aliquando elbenmd 107. F. de 6ondilt, & demonſtr. Sed ideò, quod G Pamchlma ab alienà mer4â voluntate legatum pendere tinn non debeat, imo non poſſit. Nec enim ul- ne dmn la poteſt videri volu ntas ejus, qui ſimplici- eiuee ter & abſoluté & indeſinitè pendet ab alte- n e rius velle vel nolle; cùm omnis voluntas itus ſit in unam partem inclinatio, nec jam dici eka poſſit beneficium teſtatoris ſi ab alterius etnnnn merà profiſca ur voluntate; adeoque non . valeat, utteſtatoris legatum. Dico merà 7 ial volun tate, id eſt, ſimplici ac liberâ: nam ab 1 arbitrie boni viri pendere poteſt. I. 1. F. de Ee leg. 2. Et ideò mirum videri non debet, ſ un tale eitnm non valeat: Titio 100. lego, fiA teipne Senmsdenius voluerit : quia nulla probabilis e e potelt, (quod tamen omninò in M nuo⸗ tote ine neceſſe eſt; ſiquidem abſurdum H *M ratione caret, & ideò à jure alie- JUVU?ÿgdẽ num — — * 480 PRALECTIONESAD TILTuILuIEI num d. l. nam abſurdum) quamobrem ira de- mùm Titio benefactum velit, ſi id Sempro- nio placeat; & ſi id placeat, jam non teſta- tori, ſed Sempronio iſtuc acceptum ferre 3⁸ legatarius debeat. Id quod ſecs eſt cum in arbitrium alterius collatum eſt, item que ſi in aliquod factum: cùm infinitæ cauſſæ ſubeſſe poſſint, quamobrem beneficium noſtrum ad alterius non voluntatem nu- dam, ſed æſtimationem juſtam & æquam redigamus, aut aliquo certo modo datum velimus; ſi ſcilicet hoc aut illud factum fue- (it. Quo calu dici non poteſt. principium beneficſ in æſtimante aut implente condi- tionem poſitum eſſe ſiquidem facienda eſt omnimodò æ ſtimatio, ſi non ab eo, qui de- buit, tamen à bono viro, quem judex de- derit: I. continuus 137. S. cum ita ff. de V. O. & factum etſi non utique implendum ſit, & ſine fraude non impletum faciat deficere conditionem, tamen ſi dolo malo non impleatur ad perimendum legatum, pro impleto habeatur. I. 14. l. cum pupillus 75 f- de cond. & dem. Quid enim intereſt, fiat, an dolo malo non fiat? l. qui dolo 137. . parem. Xe 70. cum. ibi not. F. b. t. Vt non omnimodo verum ſit, quod in d.l. 52. & 63. dicituromiſ. ſum, tacitè idipſum intelligi, quod expreſ- ſum vitiaturum fuiſet. Nam ex dicis A kalli 9N unkeltum er⸗ (olobtnemehie . lum hieneram oponiſolgil Cetinbonumvir In neh, be Eanentir fitiol Enin Aicud 4 ubic Modl inrbetind (lreinarbe . conkerarn N. (inbienun Uuwhuhen Wrente oNning a fünuklms ſhind uhtet er tl c. mmſitp ueittan tre Amn Uulean Unt,u 3 Bm — Aumohrnn Nen, unnt 1 5 n nmne Ar KU Ulüle 1 „ Gee, unin ſy . . 1S*½ nlam Ate I uH inl mAAE 6 (ento NNRNAN 1565„ 4 4 nf t iad ho ete Se 1 .ri 4 AseN wiem t a, nonahene h,len ſe unn u . mpen 6 K um trd 1N “ nkuebi, Cujacius alicubi notavit. ipſam hãc Modeſtini deciſionem VI pianus contenta ſit perd.! lius fuerit tamen, nihil calumniari, nec ver. eſt & odio digna exhæredatio, N — D . DE REG;:uLISIIRIS. manifeſtum evadit, aliam utrobique eſſe voluntatem; hic principalem, illic acceſſo⸗ riam; hic meram & indefinitam, cui dolus opponi poſſit; illie reſtrictiorem, quæ ſcili- cet in bonum virum cadat. Atque ita no- vum non eſt, bonæ & veræ deciſioni aut ſententiæ vitio ſas cauſſas adhiberi quod & Quanquam & improbet in d. l. n. f. d. leg. 2. ac putet nil inter- eſſe, ſive in arbitrium ſive voluntatem alte- rius conferatur legatum: ſemper enim in- telligi arbitrium boni viri non autem me- ram voluntatem. Hiic eadem regulãà abuſus eſt Pom- poniusin d. L.&z. f. de hæred. inſtit. cujus ſen. tẽtiam nihil moram ur, cum & à Divo Mar- co Imp. im probata ſit in lI. n. ff. eod. t. Niſi quis putet exhæredationis odio recipien- dam d. l. 68. quia vera clementia occaſione Tapienda 163. h. t. Me= ba captare !. pen ſy. ad expib. Si enim iniqua quid opus eſt ambagibus cur non recâ⅛ viꝗ aboletur? Iuſtæ certè pœnæ non minus favore dignæ ſunt, quâm juſta præmia. Ab hic ad I, unus g. illud F. de pact. eo deceptus, H Hh quod . . . 4 . outitur etiam hâc regulà Accurſius 4 1 6 R * 45 2 PRALECTIONES APD TITUuLUM . R OOèO DE1 quod de uno eodemque dolo tàm princi- pium quàm finem legis accepit. Quod mmetirè Bart. Caſtrens. & laſon ibi repre- henderunt, ut jam nihil ad hanc regulam pertineat: cùm contraria oporteat circa idem ſubjectum capi, & ex diſparibus nihil inferatur. Rectiùs adduxit I. ſi ita legatum 67. . ſerv. 47. verſ. pn f.. de condit. oportet accipi l. ſerv. & demonſtr. ubi quod ait, ineſet tamen, ſup- plendum, alio tamen modo ineſſet, quàm ſi fu ſſet exprefſum, per ſuprà dicte & Bart. in d. I. 5. F. de hæred. inſf. H Denique fallitur Accurſius in lI. Pom- ponius 6. ſ. de pact. dot. dum putat eam pa- ctionem, ne dos ſit periculo mariti Dad cul- pam, non ad caſum pertinere, quia jam an- te I. contractus 23.b. 1. & ideò tacit remitti poſ- ſe culpam, quæ cxpreſse non poſſet. . 1. 17 pomponius. Quod ſecùs eſt. Tenetur eti⸗ am in eâ ſpecie maritus de fort tanquam in re ſuâ, ſicut generaliter tene- tur, ſi æ ſtimata dos fuerit. l. io. f. de jur. got. tanquam emtione dominus factus l. 16. ibi⸗ eæ emto. d. I. o. in fin. ibi, eſtimationem omnt- modo praſtabit. f. de jur. det. ad quem meritò omne periculum pertinet, per not. 4 l.23. ſupra h. t. Et diverſo ſi periculum id eſt, caſus 4 de caſu non teneatur, per ſupra dicta in caſu fof᷑tuito, alussd mulie Ninati, marit leqvibis Eet, eoe Mtenidere llchin litlege ledarn Per Ahereden ulleine —,—— SS= Uleteent n OUemtonen ufſhn piſe UUmingni nlherlo Uulmeöcumn Enlt pokten dKril Rohſkalt nrking 1 uilkte ll ng Dpbum DrRECzuIIS IuRIS. 453 e dhi caſus ad mulieré pertineret, ut in dote inæ- m. ſtimatà, maritus id in ſe recipere poteſt .l. AHiIs, S. Ex quibus apparet, nihil de tacito in eâ 141 4 ‚ 7 S . ——DW . ken lege agi adeoꝗq ue a præſentem regulam rrum non pertinere. 7 — Een e y 4 mee 4 * NNE IMLR 1 . . 6 6 Nterem Mogeſtinus libro 8. Regularum. Privilegia quædam cauſſæ ſunt, KH& Qquædam perſonæ: & ideòô quædam cauſſæ ſunt: quæ verò perſonæ ſunt, “ ad hæredem non tranſeunt. ieuonni C Vm actus agentium ultrà eorum in- 1 ete tentionem non operehtur, l. non o- Ne“ mnis ff. i cert. pet. palàm eſt, perſonalia be- Durs, neficia, privilegia, immunitates cum perſo- SuI nis extingui. Cæterùm quæritur: utrum 2² AW in dubio perſonale, an reale privilegium ſit Eei præſumendum? Et verba quidem in hâc mni re multa poſſunt; talis enim præſumitur ℳ contractus, qualem verborum demonſtrat Pproprietas l. intereſt 2l. C. de ſolut. ibi, juan- wminn⸗ “V leſtio probat. & tenor diſpoſitionis oſtẽ- tract. num. „7:: In dubio tamen perſonale Hh à4 vige- = — 1 e Ney 1 ’2 Ne R . 4 5 474 PAFLECTIONESAD TITILUIM — — videri receptius eſt. Dec. in l. 6S. num 3. F. h. t. Adde ſupra not. ibid. num. 12. & ſeqꝗ. ADHXREDESTRANSMIT- TuNT uR.) Imò quæd transmittütur eri- am perſonalia, non tamen vi conceſſionis, ſed diſpoſitione: ut officialium ſacri pala- dii, ut à perſonalibus muneribus immunes ſint I.I. C. de trivil. eor. qui in ſac. pal. Ter- tium eſt denique genus privilegii, quod nec perſonale nec hæreditarium eſt; ſed officio cohæret: ſicut officia pleraque à ſordidis muneribus ſunt libera, idque perpetuo, uemadmodum ipſa officia ſunt perpetua: etſi hoc hæredibus officialium regulariter non proſit. l. ſordidorum 13. C. de excuſ. mun. lib. 10. . Lex 197. Modeſtinus libro ſingulari de ritu nuptiarum. Zemper in conjunctionibus non ſolùm quid liceat, conſideran- dum eſt: ſed & quid honeſtum ſit. Vide ſupra in l. non omne 14–, h. t. Lex 19⁵°. lavolenus libro 13. e Caßio⸗ Nreque in in cæteris cauſſis pupillo interdicto, neque nocere O DI Pohonrercoln coett,irem A i Alreriän Lewtll. minleihtio Imablele n.1 Ulr Mumludtt nlit, ne gt tiorfat hel iſteolnor bmer inntei UUIllaſti Gunocet- lllintet f. Ui quan nde n cſunn Nrioh D DE REGCuLIS IuIRIS 4 5 5 ene . oportet dolum tutoris: ſive ſolven- do eſt, ſive non eſt. SS gi hic de interdicto de tabulis exhibẽ?. icnets A dis, veriſimile eſt, de quo idem Iavo-) n lenus agit l. vel. 4. pel. . f-. de tab. ehib. qua- enn rum inſcriptiones transpoſitas eſſe, proba- bilem ex hâc lege conjecturam capit Faber 18t Nleg N. „ic num. J. IIlud addendum: teneri tamen 2 umehii pupillum hactenus, ſi quid ipſi dolus tutoris engri profuit, ne quid cum alieno damno locu- e. pletior fiat. 1. Ialianus S. ſed cum in facto.F. dd lun o Adt. emt. lim ie Ndug IN CTSRISCAUSSIS.) Mμμ4 Et ideo ſi tutor rem pupillo debitam vio- lenter invaſerit, hoc pupillo non nocet, j quWuin ſalva ſit ei actio; etſi alias propter vio- lentam occupationem Pprivetur aliquis jure ſuol. extat. F. quod met. cauſ. l. meminerint. C. Nide unde vi. quam ita accipio, ſive ſolvendo ſit VnuuwN — 2 S u tutor, ſive non, nec enim lex diſtinguit I. L utt .. J. C. ſi tut. rel curat. interren. layoelenus libro 6. Epiſtolarum. ℳ Non poteſt dolo carere, qui im- = n, bPerio Magiſtratus non paruit. lon hlBh;h 3 Sci- Aé PaIECTIONES AD TITUuIUIM. N Hy⸗ — ᷑N — S Cilicet ſi petuit parere. Dolo enim OQĩ ) caret, nec contumacis pœnam patitur, quem valetudo aut majoris cauſſæ occupa- 2 tio defendit. I. contumacia, f-. de rejud. Nam nerc fieri poſſe videtur quod cum periculo fieret l. item quæritur iz. S. exercitum.l. habitato⸗ res 27. in fin. f. locat. cui ſe nemotenetur ex- 3 Ponere c. negociatorem S. diſtind. Ac diffi- * ultatis aut incommoditatis magnæ, nô mi- nor habeturratio, quàm im poſſibilitatis 4. I. habitatores in pr. l. 2. F. quis judicio in pr. verſ. nam neque. f- ſi quis caat. Facit. l. facta 63. §. ſi ſub conditione. ff. ad Trebell. . 4 Cxterùm hæc regula, ut omnes omni- um diſciplinarum per ſe eſt accipienda. Quod enim Magiſtratus non ur Magiſtra- tus juſſerit, ei impunè non paretur; l. in. f.. de jurisd. om. iud. ejusque ſententia etiam Citra appellationem nulla eſt. t. t. f. qus ſent. ſfine appell. Etſi cum dubium eſt, an ejus ſit jurisdictio, quamvis non parere, tamen comparere apud eum citatus debeat. l. ſi quis ex aliena. 1. f. de iudic. Dubium inquam, non utique reſpectu citati, ſed velipſius ma- giſtratus arg. d. l. ibi, prætoris esſt enim eſtimare. „vel etiam vulgi. Nunquam enim injuſto Ppræ cepto parendum eſt, quod ſcias inju- ſtum, & cum peccato conjunctum Can. lu- 4 pl! —— ſanrg Au WunlC cllen Con ligu, (Mmni Nune Ncgoti icani cdbſtelt unlien l (r lif. cher. um mnerſen MIINKre uI tet. (inthee ient N reifere no lſetz fe D nn . DEREGMLISIIRIS. 47 le. Ddnn lianus 942. cum trib. praces. & multis 44. c. in- = iuſtum 57. Cauſ. 11e 4. 3. mimka laxyolenus libro 7. Epiſtolarum. verEITM . eeon Quotiens nihil ſine captione inveſtigari poteſt: eligendum eſt. e quod minimum habeat iniquitatis. innelir niiu i Ihil vetat Iuris regulas æquiſſ mas ex - dur , N negotiorum varietate tamen utrique 4prarti captioſas fieri. Mandato renunciari onn poteſt, ſi redundet in eum captio, qui man- d r datum ſuſcepit, l. ſi mandavero 22. §S. fin. . nuh wand. Captio, id eſt damnum l. 7. fj. quem- ner, ad. teſt. aper. I. 14. S. aliquando .quod met. cauſ. ſenm Rursum ſi mandatori non ſit iaregrum, . rem per ſe vel alium commodè exp licandi, α renunciare non licet d. S. fin. Cùm igitur 2 NeE nihil vetet, & executionem mandati man- Nher, datario, ejusdemque renunciationem man- giune“ datori captioſam eſſe, definiri nequit, cui leiin potius ſit ſuccurrendum, adeoque cuiuſque ninß; rei perpenſis circum ſtantiis id ſequendum, eini? . quod minimum habeat iniquitatis. Facit. I. in cauſa 13. §. fin. f. de minor. I. non amplius 26. 5. Nua ljs F. de leg. I. l. prator 13. §. ult. f. de vacat. mun. Hh 4 1.1. 1 47S PRTFCTIONES 4D rrruruus ——— 1.1. 5. toties. 5. Wuare &,. ſed & ſi 7 de ventris 15 boeſ. mit. Lex 20:. lavolenus libro 0. Eyiſtolarum. proficiſcuntur, ita ſtatum eventus tio ceperint. G Tatum capere, pro effectum ſortiri. ſubſiſtere dixit Iabolenus in l. à Titio. F. alt. F. de V. O. Adeoque ſenſus eſt, ea quæ teſtamento relicta ſunt, ita demum deberi, ſi ab initio quoque rect& & uriliter ſecun- 2 dum regulas Iuris civilis fuerint relicta. Et ideò ſi cui à patre ſuo hærede inſtituto, in cujus eſt poteſtate, legatum relictum fit, M cum hoc initio deberi memini poſſit, nec poſtea ſtatum capiet,ſi ante aditam hæredi- tatem emancipat', aliové quo modo ſuiju- ris filius effectus fuerit S. an ſerv. 32. Iuſtit. de legat. De alis dictum eſt ad l. quod ab initio 19. ſi ipra. h. t. Omnia, quæ ex teſtamento capiunt, ſi initium quoque ſine vi- DE estei lcnme Omnn piilola lobre fibtegt ſrocatas in, N u Lex lin re, i lrezl 2 liſne Qdud thet egenhgnd ſi Gentiarum MuIun, Mnionun Accur Mleram 9 ham mumr Wen Proſc lonete 1 mun — ifln. er telne voqele nustae . “ et 4 enluselied e decmun – Annessen — Gfn. DE REGuLIS IuRIS. 452 Lex 20A2% Iavolenus libro 11. Epiſtolarum. Omnis definitio in jure civili periculoſa eſt: parum eſt enim, ur non ſubverti poſſit. Vris regulas veteribus definitiones fuiſ- J ſe vocatas, arg. eſt liber Scæ volæ αα Sg““, ex quo deſumta l. 73. f. h. t. l. 64. f-. de acquir. rer. dom. I. §. f. de aqua quotid. & aſtiv. Et regula Catoniana alibi definitio vocatur I. 1. F. de reg. Caton. Quod adverſus eos notã- um eſt, qui juris ullã eſſe poſſe ſcientiam negant, quòd deſi nitiones reſpuat, primum ſcientiarum principium; ſed eſſe duntaxat variarum, earumque ſæpè contrariarum opinionum coacervationem. Rectè igi- tur Accurſius hic, definitionem eſſe pluri- um reraum breviter ac ſummatim ſub regu- . là factam traditionem. Plurium, non o- tet eſſe menſuram. Cæterum qui regulam pro ſe habet, fundatam habet intẽtionem, donec contrarium probetur Bart. in l. 2. n. 1. JF. ſi quis in ius voc. Decius in l. 1. ſupra. b. t. & multi alii. Hy Lex mnium: nam indefinitæ rei, infinitam opor- S 4 460 PRAECTTONESAPTTTuruN b 6s Nn Lex 207. lbetotis Pomponius libro ad Quintum Mucium. nſer gi. heklere, Quod quis ex culpà ſuà da- e mnum ſentit, non intelligitur da- funtiif⸗ mnum ſentire. .Aelumn Eernledee P Vjus effectus inco conſiſlit, utſ qui ta u 1 aliſecundumuris ordinem præſtare knmmin coacti fuerint ob alteriùs culpam, ejus in eneo) ſolidum repetitionem habeant, perl. 44. 5. ac. quod ex facto ff. famil. erciſc. & ſupra dicta inl. 2 192. h. t. Illud hinc quoque deſcendit, quod emtor de evictione rei agere non poteſt, Punne quam poſſidens retinere quidem potuitt: petere non item: l. ſi rem 29. S. 1. f-. de eritc. (il id quod multis modis contingere poteſt, Uodis d „Puta:i ſi amiſsàâper negligentiam poſſeſſione, ken lnt res ab alio vendita, itaque uſiicapta elt. llitio . Ndquo Lex 20 . (utein . romyponius libro 25. a4 Quintum Mucium. en W Minus eſt actionem habere, qum rem. 1 4 Inus eſt actionem habere, quam rem nod⸗ ipſam, ſi commoda poſſeſſionis ſpe- cio oln Pprarcurfs IungIs. 48 ctes. Nam & exercitio judicii nonnullas . hau˖abet moras I. etiam f. ut legat. nom. I. ait Præ- nISE tor. ff. ex quib. cauſ. maior. & onus probandi non eſt leve l. 4. 2. C. de probat. nec aſper- i nandum poſſeſſionis commodum lis qui de- aloe ſtinayit 24. ff. de rei vend. I. 1. S. inter f. ubi poſ- fid. Ac ſumtus denique in petendo, ipſius- 2 QAꝗAue adeò executionis eventus ſolet eſſe du- dt pius; 1. quod debetur 5l. f. de pecul. cùm in ob- nen ſcuris utrinque juribus, contra poſſeſſorem ι judicare oporteat S. commodum. Inſtit. de in- en e Lergict. H WK eſcenche . * — B e not Pomponius libro gg. ad quintam Mucium. . 1 e uldec o 4 ⸗, NK. . ,NlN 7* 1 Plerunque fit, ut etiam ea, quæ A nobis abire poſſint, perinde in eo ſtaru ſint, atque ſi non eſſent ejus „Conditionis, ut abire poſſent. Et ideèòô quod fiſco obligamus, & vin- dicare interdùm, & alienare, & ſer- uα. vitutem in prædio imponere poſſu- H Oceò pertinet, ut intelligatur, quòd 1 4 carum rerum nomine „ quæ quoque gen⸗ modo à nobis abire poſſunt, nihilominus a- ſo Gtiones & intentare poſſimus, & ſuſcipe- re — 462 PRMLNCTIONES A D T I ruI UM 1 2 re cogamur. Quâ ratione hæres rem ſub unmdanmn conditione legatam nihilominus interim potett vindicat ablatam ſibi, quòd eam, exiſtente Melhe conditione, alteri præ ſtaturus eſt. I. non ided. Mnntton 3 F. de rei vind. Et emtor prædiorum, etiam nmuſil quorum dominus factus non eſt, nomine, Mincdbte tributa nihilominus tenetur ſolvere. Nec Winn minus dominus fit emti prædii, quòd id a. mupfle ctione ſervianàâ à creditore auferri ſibi po- aßenr teſt, I. A debitor C. de diſtr. pign. adeoque ad Ml9. verſus omnes alios rei vindicatione rectè u. ℳ. (ꝛ 4 tetur. Denique privati debitor, idemque (lkrten fiſci, rectè privato ſolvit, etſi, quod ſolutum enuh⸗ eſt, quandoque huic ex cauſsâ auferatur; Pelngrelit quod notandum eſt: l. . C. de privil. fiſc. non letlit jure hypothecæ, ut gl. velle videtur, ſed ju- lufueni re extraordinario: ideoque ad alios ſub ge- inliten nerali omnium bonorum hypothecâ cre-. Amci ditores nihil videtur pertinere. ando Lex zos. “ Pomponius libro 9. ex variis lectienibut. ſbtiebo Jure naturæ æquum eſt, ne- nio⸗ minem cum alterius detrimento lin & injurià fieri locupletiorem. Linft E Tſi qui in alieno ſolo ædificium ponit, etn, ejus faciat ſtructuram, cujus & ſolum uülnſi eſt: S. ex diverſo. Inſtit. de rer. diyiſ. tamen ne len⸗ 18 drI DE REGIuIIS Iunf 8. 463 umI is cum damno ædificatoris locupletior fiat, onimm non poterit eum, niſi impenſas ſolvat, ex- lem in pellere d. §. ex diverſo. Inde quæritur: an muelld eadem ratione impenſas repetere poſſit, ſi zlumde dominus ſoli in poſſeſſione ſit? quod o- neiun mnimodò negandum videtur, d. S. ex direr- glen . Jo⸗ ibi, i n poſſeßione conſtituto ædificatore.. Ki in zii ih area 33. ff. de condid. indeb. ne quidem ſi bonà 1 A uln fide ædificatum fuerit d. I. 33. ibi, cum exiſti- Aengti maret! d. S§. ex diverſo. ibi: utique bo- aicnete na ſidei. Cæterum iſthæc omnia cum hujus 32 n“ regulæ temperamento ſunt accipienda, ut he quatenus locupletior eſt ſolidominus, im- Has penſas reſtituat, ſolidas nimirum ſi & ipſe mile fuiſſet ædificaturus aut ſtatim diſtracturus. l.in fundo 3. in pr. f. de rei vind. Alioquin e- IAiahe nim etſi reverà res melior facta ſit, tamen üſillla melioratio aut non ita expediat, aut notte e ſon⸗ placeat domino, non videbitur eſſe locuple⸗ 4 tior, ſicut nec melior l. fin. ff. de uſu & bab. l. 2. in fin. cum l. ſeq. ff. de uſufr. Vtcunque 4 ſit, ſive bonâ fide ſive malà fide ædificartum fuerit, cogitur pati dominus tolli ædificium H 1. Iulianus 37. aut tantum offerre, quantum einen habiturus eſſet alter ablato ædificio d. l. 35. en S. conſtituimus ff. de rei vind. Ex quibus ap- 5 paret verba lI. adeo. S. ex diverſo, f. de A. R. D. in inſtitutis d. loco repetita ne diruto qui- dem zdificio vindicationem competere jnne 464 PRLECTIONES AD TI TuILUM — ð ſtrictum ius continere: A2 & Accurſius in d. 1. 23. ſubtile magis, quàm utile, adeoqueæ- quitate moderandum, ſecundum I. poſthu- mus 12. & I. filio praterito. cum aliis ibi allegatis. F. de inuſt. rupt. cum & prædo utiles impen- ſas imputet l. planè ff. de petit. hæred. non ſci- licet, ſi res reverà, ſed ipfſi etiam hæredi ſit melior. 6 Pariter cum jure improbatur de fu⸗ turis alimentis transactio, uſque adeò, ut quod ob eam rem datum erit, non repeta- tur, ut quod adverſus Senatusconſultum factum ſit: arg. l. S. S. eam transactionem; iun- do S. ſi quis de alimentis. verſ. ſand. ſ. de trans- ad. tamen, quatenus locupletior eſt alimen- tarius eâ ſolutione factus, repetitionem da- ri conſtat d. verſ. ſan?. Locupletiorem por- r8 factum eziſtimandum erit, ſi aut extent nummi, aut utiliter in rem alimentarii verſi ſint. Cur autem d. verſ. ſanb. non de mi- 7 nore tantùm, ſed de quolibet accipiam, mo- net me primum generalitas ſermonis; tum frequens alimentariorum conditio; & deni- que voluntas teſtatoris religiose tutanda. Solent enim plerumque non divitibus, ſed egenis, qui ſe aliunde exhibere nõ poſſunt, alimenta relinqui, quibus ne ſimul univer- ſum legatum diſſipandi per luxuriam facul- tas eſſet, diviſis penſionibus id pra ſtari e⸗ ⸗ — D õ ſeror voluit ebrit hetes aobscoget nuprrcipite Mepuino ittllimentari ſſaunlil. mmlenunc erlas eun Munutis,e (numon- UInhujuse nenqui Auene N Wan cumguien Ehllino gurote llet⸗ mn lul — l wfa⸗ nni din üitene = TIERX — 1 in n a 1 e trdonuian er uir kant Dlerümenl en DE REGuIuLISIuRIS. 465 ſtator voluit: cui voluntati exactè parere debuit hæres, ſibi imputaturus, ſi iegeno fa- to bis cogatur præſtare, quod jam antè ni- mis præcipitanter & profusè præſtiterat. II- lud negari non poteſt, ſi alioquin locuples L ſit alimentarius, repetitionem nihilominus adverſus eum dandam I. eleganter 23. S§. item F. F. de condic. indeb. Et ſummatim potio- rem defuncti voluntatem, ut ne egeat ali- mentarius, eſſe debere crediderim, quàm ut damnum omnimodò hæredi ſarciatur. Rur- ſum hujuse cauſſam ad ſarciendũ damnũ po- tiorem, quàm alimentarii, bonis alienis citra egeſtatem ſecurè fruituri. Denique ſum. J méè notandum quod Africanus ſcripſit, eum qui rem alii legatam vendidit, extinctàâ re, nullà moràâ factàâ, nihilominus pretium legatario feddere cogi, ne ex alterius re, & cum alterius damno ſit locupletior.?. ſi cum “ En⸗ 23. f-. de reb. cred. cum quo concordat l. Kin. ſ. de neg. geſt. l. ſi & rem 22. f. de petit. bered. Sed vehementer adverſatur l. vendi- tor. f. de hæred. vel act. vend. ubi unius & ejus- 10 dem rei ſecundò venditor, ſi nec dum mors factà res in naturâ eſſe deſinat, neutri emto- ri tenetur, adeoque utrumque lucratur pre- tium. Et etſi probabiliter dicatur, illum nihil ex re lucrari, ſed ex negotiatione in- du- . 466 PR ALECTIONBS AD TITUIUM —B duſtriaꝗque ſuàâ, quæ ſibi, non aliis prodeſſe debeat: tamen hoc ſubtilius magis, quàm utilius aut æquius videtur. Nec dici po- teſt venditores ſibi hoc damnum imputare debere, cur non maturiùs rem perierint. arg. i. praced. 2333. Hoc idem enim & in ſpecie d. l. 23. ff de reb. cred. Africano obiici po- tuiſſet. Vtut ſit, melius eſt tamen, vel ne- gligentiæ, quàm malignitati patrocinari. Lex csoz. Mlpianus libro I. ad Legem luliam & Papiam. 8D’Z cipitur. 1VYTT ſententia rei judicatæ authorita- A tem adipiſcatur, eam in judicio con- tradictorio latam eſſe oportet, per l. 3. F. de collus deteg. aur contumaciter abſente par- te, ut pro præſente habeatur. Quo caſu tamen, ut & regulariter, plerunque ad- verſus eum tantûùm, qui abfuit, non item adverſus alios, quos ea res tangere poteſt, pro veritate habetur l. qui repudiantis §. ult. ff. de inoff. teſt. Item ut ne contra leges aut jus publicum l. 1. f. quæ ſentent. ſin appell. aut res prius judicatas. l. 1. C. quando proyoc. r⸗ DE ſvee aut l Ultledenale, Ro V ienons fnleruhun lſpoleligze imnelßete, cre en tinheredit ſſ nit e neent 1 Res judicata pro veritate ac- raltterres nRntt il.ſoree Nhuſirlifa ejücien MuUun itrndun Ktitcond ) a. ünllizye ftaltong elnent X 4 l cohat umüm tnti 9 drmnn pPpDr REGIILIS IIRIs. 447 wniipt esſt nec. aut largitio nibus corrupto judice la- un ta ſit. 1. venales 7. eod. t. u. Ni- Pro VERITATE ACCIPI ruk) mmne Vt ingenuus videatur, ingenuique jure &“ 3ren ein privilegiis fruatur, etſi libertum eſſe doce. neinlie ri poſſet I. ingenuum. unde hæc regula de- n ſumta eſt ſ. de ſtat. hom. Itemꝗ, ut legatarii . Nunn rei judicatæ exceptione repellantur, ſi hæ. iminmm res in hæreditate vindicandà ſuccubuerit 1.3. perſ. atquin f. de pignor. Quod tamen S . diſerte negatur in hſi ſervus plurium F0. S. 1.f. I Adeleg. 1. Idque méritò, ut videtur; cum sus eneraliter res inter alios acta, aliis nocere non debeat. t. t. C. inter alios acta & C. quib. Nfertn ves iud. nonnoceat. Et in pecie de legatari loquiturlr ſj.de extept. reiiud. ſi pſe ſuccum- bat, præjudicium libertati non fieri. Facir l. cur Ein 29. §. Quintus. f-. de ſtatulib. S æterum di. „ dinſne ſtinguendum videtur, ex quà cauſs pro- otenn. ceſſerit condemnatio, utrum éx negligen- e tia malitiavé partis, an inj uria judicis. Prio: I W 4 Uu re caſu, conſtat letatariis obeſſe non opor- en Ldere ſententiam, adverſi us hæred em latam, t cuüm non tàm victus videatur, eò quod al⸗ Uere el ter probaſſet aliquid quàm quod ipſe ni- iig, hil conatus ſit probare, ſed adver ſarium „ tantùm luſerit. Poſteriore caſu noceri 3 legatariis voluit Papinianus in d. 1.5 & ideò „ Rnegationem in d.i zo, expungendam cen- ⸗ ⸗ 1Ii ſuit Aé8 PRLECTIONES AP TITuLIH ——, ſuit Cujacius l. 2. obſ. 7. cum jus legatario- rum adeò ab hærede pendeat, ut ne qui- dem poſſit ſine hærede conſiſtere. Idquod in creditore dici non poteſt, cujus jus non in perſonà hæredis, ſed in re obligatà con- 9 ſiſtit. Vultque Papin. dicere, fieri poſſe, ut rectè ſit pignus conſtitutum in re hæ- reditariâ, etſi lis pro tuendâà hæreditate non ſit benè inſtituta: ſed fieri non poſſe, ut legatum nihilominus debeatur rectè, niſi & lis bené ſit inſtituta. Denique non hoc vult Papinianus, per victoriam creditoris redire hæreditatem ad ſeriptum hæredem; ſed pignoris duntaxat conſervari. De quo alio loco latius. Lex Paulas libro3. 4 legem luliam & Papiam. . Non poteſt videri deſuſſe ha- AANe bere, qui nunquam habuit. G nibus privilegia, præcipuè ex maritandis ordinibus; p. in fragm. & i. non ſuperſtites tantum, ed & ſos: tamen qui mortui nati fuerant-, — Vm multa parentibus propter liberos competerent ex diverſis conſtitutio- L. Iulia de cap. 14. amiſ- cum non D d.-,— Uon poſſint Ceeruot, non Arata, in Irum dipone Utur Muaunre lhinlre⸗ Lervitt nparamt Mn h „ 6l6. ſui cauſſam ſalvam 0. ul ſote . liittiee tnioer potelt lupi Aryos none DN — can juhn⸗ enlen,1 in colber l neh, . 4 „ 6 „2 e 1 4 . G „ 4 leben 4 Dercen inunr⸗ i ali o locblu ℳ. liofk DE REGmILISIIRIS. 465 non poſſint videri amiſt i1, qui nunquam fuerant, non proderant. Quod hodiè ²⁸ ad ſtatuta, in favorem procreationis libe- rorum diſponentia, utiliter accommoda- bitur. Faciunt not, ad l. S3. ſupra. h. t. Lex 209. Pliena- libro g. ad legem luliam & Papiam. Servitutem mortalitati ferè comparamus. P Lanam habet interpretationem ex l. 22. & l. 32. ſupra. h. t. Lex 210. licinnius Rufinus libro 2. Regularum. Quæ ab initio fuit inutilis in- ſtitutio, ex poſt facto convaleſcere non poteſt. Eplicata eſt in l. 29. & l. 20 pr. l. Lex 211. Paulus libro 5g. ad Ediitum. Servus Reipublicæ cauſsâà abeſſæ non poteſt. Ratio Ereponitutin. 175. ſupra. h. t. „ 1 N 7 F. Ii 2 Pavi⸗ DAV 0 64 uae lorrles cem Hum 5 In! lone tot rddenti fufe Jn N Typie DAVIDIS MAGIRI IC. & Anteceſſoris in Aca- cademiã Tubingenſi De acquirenda el amittena bpoſſe eéſſione Commen- tatio. Ex prælectionibus ipſius publicis in de: cem capita diſtincta, & typis commiſſa Ab HEINRICO FREDERO, Dantiſcano. 8E N. de tranq. an. cap. 3. In hc tàm inſan hominum ambi- tione, tot calumniatoribus i in deterius re cta torquentibus, parùm tuta ſimplicitas eſt: & plus futurum ſemper eſt, quod obſtet, quaàm quod ſuccedat. 8 T y B I N GC 4g Typis PHITIHNERTI BRuNNII,; N⸗ ANNO MDCXXVIII. 1 dolſen Ahennchuna 2. Dri⸗ (ug cahnr, „. Wam NnNhen, 6 Ptils tr an lntante Gnron Gueü Ut ten Nein,1 eltect Prooœmium. De utilitate ujius tra- Kationu. SuM MARIA. 1. Poſſeſſionis materia in uſu hkominum Kequentiſſina. Origo ejus ex Legib. 11. tabnlarum- 3. Quarum tertia bars circa poſſeſſionem occupatur. 4. Quamvis poſſeſſ o dominii acquiſitio- nem reihie „tamen & ſine co utilis eſt. Vtilis dominii appellatio unde veniat? Oſſeſſionum momenta ſi quis 1 ex cõmunis vitę ratio nibus x- ſtimaverit, is protinùs expe- Erietur, nullam juris privati partem efle, cujus vel frequentior inter mortales uſus, vel de quã majores inter eos- dem contentiones exiſtant; vel denique ad quam non reliquæ ejus partes brot ſe quæ- que, velut ad ſcopum. colliment. Etenim ut rem breviter ad ſuam referamus origi- nem, 12. nimirum tabulas, in quas, Tacito teſte, quæ uſqua egregia eſſent, fuerunt? ac- Ii 4 ci: a, 472 — cita, quæque ſolæ finis æqui juris eſſent; quarum unum libellum Cicero omnium Philoſophorum bibliothecas & auhorita- tis pondere, & utilitatis ubertate ſuperare COM MENTAT I G im .M.— ait, ſic ut eum pueri diſcerent, ceu carmen neceſſarium &c. Cùm, inquamillæ 12. ta- bulæ univerſi juris tripartitam diviſionem facerent; ſacri nimirum, publici & privati: duæ quidem priores partes, quas ſub unà complectitur Vlpianus in l.1. . 1. f. del. & l. de poſſeſſione nihil habent peculiare, ne- que enim id expediebat. Tertia verò, ſive perſonas, ſive res ſive actiones ſpectes, pro- pè tota in poſſeſſione, vel quaſi, tradendàò conſumitur. Perſonæ ſunt, quæ poſſident: res. quæ poſſidentur: inter quæ duo, copu- læ inſtar, intercedunt actiones, quæ rerum poſſeſſionem perſonis vel adjungant, vel auferendam tueantur ac retineant, ablatam denique, ceu malè diſtractam à ſubjecto prædicatum, ut cum Logicis loquamur, reſtituant. Etſi veroò poſſeſſio non ſeſe, ſed dominium ex eàâ acquirendum reſpiciat, atque naturaliter à poſſeſſione dominium . . 3 . 4 . cœperit, ut in l. 1. h. t. traditur; adeoque ef- X — fectum ſuàâ cauſsâ potiorem eſſe oporteat; tamen maturius rem conſideranti ſecus eſſe videtur. Namq; poſſeſſionẽ ſine dominio u- tilé eſſe notiſſimũ eſt; dominiũ ſine Poſef 91 — ſonenon ite elntiokn Cecomjun⸗ Prrun he Wonve, au Cünero r bleneezerm lneſel ide Innr is ej uiſiendeco hentnone Ccurarior or llmdeni loleſſio Niira . „*Na tento. 4 Res 5 Non doll Vem nan r DE POSSESSIONE. 47 ¾ en ſione non item. Hincque utilis dominii (icenixt appellatio fluxiſſe videtur, quod cumpoſſeſ. *½ AmH ſione conjunctum eſſet; quaſi ab eâdem ſe- demin paratum foret inutile: &, ſi verum fateri enn volumus, nullus eſt alius dominii uſus, WI qum quòd vel adjunctum poſſeſſioni ſta- mite bilem ac permanentem ejus præ ſtat utilita- Nlim tem; vel ab eadem disjunctum, ſpem ta- nemh menac ius ejus certo tempore modoque K recipiendæ conſervet. Quæ cum ita ſe ha- bezant non eſt obſcurum, cujus utilitatis ſit cccuratior omnium, quæ ad poſſeſſionum ionssſrign cauſſam pertinent, conſideratio. 6P I I S X, , A Xr E A & R ſonn n De etymologia &s definitone r . 4Laf3I: . , aenbe nk Su MMARI A. cdeH Poſſeſſionis vocabulum à ſeſſione dicitur. 2.i’.. Derivatio Pauli in I. I. h. t. magis alluſio vo- eis eſt. „ 2 ⸗ . eN 3. Poſicſſio eſt rei corporalis ſuo nomine de- Eur tentio. 4 9. 4. Res incorporalis poſſideri non poteſt. . NNon poſſident, qui alieno nomine detinent. ed, 6. Poſſeſſio non rectè deſinitur per detentio- ine nem tantm. M Ii 5 7. De- 474 COMMENTATIO — WWWW—☛nl ᷣ2 7. Detentio poſſeſſioni opponitur. 8. Abuſivé poſſidere dicuntur, qui alieno ne- mine poſſident. 10. Removetur objectio ex I. fin. ff.ht. n. Reſpondetur adl. 44. h. t. & l.5. C. de liber. cauſ. 3 12. Alia objectio diluitur. 3. Explicatur l. quæſtio IIs5. §. poſſeſſio. ſt. dc V. S. 1. Prædia ipſa aliquando poſſefſiones ap- pellantur. “JZVDM 13;. Detentio & poſſeſſio quomodo invicem opponantur. 16. Pro poſſeſſoribus ii demum habendi ſunt, qui poſieſſionis jure ac beneficio gaudent. O ſſeſſionis appellationem à ſedendo 1 vel ſeſione fluxiſſe ſatis apparet, adje- Gàâ voculâ, PO5, quam conſtat tantundem valere in compoſitione dictionum „quàùm potens; üti apparet ex ejus oppoſito, im- pos, quaſi impotens, & poſſum, quaſi po- tens ſum. &c. Itaque poſſidere viderur, qui rei, qu de agitur, ita inſiſtit ſive inſidet, .. * . △ ut non tantùm par cum aliis ius in eâre ha- beat, ſed ius potius ac porentius; jure ſcili- cet illum præ aliis tuente. Paulus à poß- tione dici tradit in h. 1. pr. b. t., pedum ſcili⸗ cet, ut nonnulli Codices habent: & colligi videtur ex Celſo in I. quod meo t8. 5. vendi- torem, ibi, quam ſi vedem finibus intuliſem 4 t. ee er e⸗ 9. Poſſeſſio non rectè dehnitur ſus inſiſtendi 51 vener u Nebustam Niuluspo mneet, i⸗ ludere eoneguim Gentesctel. foyrro enh pol In guum lnolater Cletinre . tnaioll Aimdlten ſf Gn zwleitch ntundin ſeiſiftl 11. Vn iſfnit mige lenove nendn Nd. i uate 1e let, — DE POSSESSION E. 477 ne Rectius tamen legi videtur ſedibus in d. I. i(. ut Paulus poſſeſſionem ſedium poſitionem nuncupet, uti ſoliti ſunt veteres in etymo- logiis ludere, magis ad vocum ſimilitudi- u nem, quàm veram earum originem refpi- tientes. §. 1.I. de teſtam. Alciat. in l. tab ernaf. Porrèò quid ſit, & quo pacto clarè de- 3 A⅜ 6uienda poſſeſſio? maxima eſt tàm vete- rum quâm recentiorum varietas: in quà, etſi nulla ferè eſt deſinitio, quæ non, ut fie- thantut enun l ri ſolet, in rebus obſcurioribus, probabiliter o gefendi poſſit, expeditior tamen cæteris, & ad intelligendum facilior illa videtur, quòd en ſit rei corporalis ſuo nomine detentio. Rei cor- doralis ideò, quia canſtat res incorporales, ſi- cut tangi, ita poſſideri non poſſe l. 3. S. dare ge uſufr.l. 4. §. ſi riam 27. f. de uſucap. I. 3. pr. .. 4. Vndè quaſi poſſideri dicuntur. I. fin f. lun,, de ſexvit. l. ſ quis 10. F. ſi ſerv. vind. Additur len ſuo nomine. Conſtat enim eos, qui nomine ine alieno, veluti locatoris, depoſitoris &c. de- tinent, non poſſidere. I. acquiritur S. ult. F. de Ginſ, 4. R. D. l. 6. f. de precar. Et hoc ipſum eſt, A Wquod alias addi ſolet, eſſe detentionem cum 4, ſeih affectu ſive animo poſſidendi: Theopb. I. per ben quas perſon. CGc. & I. de interd. Ant. Contias lib. 4 , 1. diſp. 6 9. quem illos non habere appa- , rect. “ 476 CeNMENTAT 10 — = ——e.. 6 Sunt tamen, qui nem ſufſicienter definiri, per rei detentio- nem; quoniam verbum getentionis in verà & proprià ſui ſignatione non aliis competat, quàm qui habent affectionem poſsidendi: quod puto ſecus eſſe, cum Petro Rebuffo in l. 199. f. de V. S. ubi ex l. 3. S. 1. F. de tab. exhib. docet, illum dici detinere res, qui fortè de- poſiti nomine de facto tantùm rem tenet; ut ita nudum tãtùm factum demonſtret, ad differétiam verbi poßidere, quod etiam jus re- 7 ſpiciat l. poſſeſßio 29. S. 1. h. t. Vnde poſſeſ- ſioni opponitur detentio in l. i. S. 8. quod le- gat. Idem probat in l. 46. eon. tit. de V. S per I. oficium ff. de R. V. ibi, quia hi omnes non peſßi- gent, vindicari non poſſe. Puto autem ab omni- bus, qui tenent & habent reſtituendi fa- cultatem, peti poſſe. & l. 2. C. de praſcr. 30. annorum. ibi, peſeſſores non convenit appellari, qui ita tenent & . Item in l. 1. S quod ſeryus tenet, dominus videtur poßidere. f. de vi & viarm. 8 & l. nunquam 31. S. i ſervus ff. de uſucap. Et licet nonnullis in locis, illis quoque poſſeſ- ſionis adeptio tribuatur, ut in l. qued ſervus 24. h. t. & l. 12. C. eod. nihilo magis tamen di- cendum eſt, illos poſſidere; quia longè ali- ud eſt poſſidere, quàm alieno nomine poſ- ſidere. d. l.18. h. t. ex quàâ efficitur, non alios ſuo, & alios alieno nomine poſſidere, ita nt utri- putent, poſſeſſio- 511 em ticte, oee ſtushebenci Cguicliene 1olcerg Plhre, & ubi I0l atio; eguonnead iehlegloni mlller oſi nlncempe Utialpien Exterd nnem non mellieti nne r. fonemctamne uegKi nisſuns achled ut ian erſiſt nntoloe ftenr Unchinuer dammnge itnhen kiortuun lufenl d eln on doſi . — en, nlumimd nonlüdr⸗ tinen vin nDemlan Angtue relctüint tmnuntent umcennen aloleieß⸗ 1t. ue 4ℳ A Hiemnn N ateni teltind 1 non poſſideqt neque juſtè neque injuſté: id DEPOSSESSIONE. 477 utrique, quoad uris effectus, pro poſſeſſo- ribus habendi ſint, aut haberi poſſint: ſed eos, qui alieno nomine poſſidere dicuntur, ne poſſidere quidem; tametſi contingat abuſivè, & ubi nullum eſt periculum aut nulla captio; poſſeſſionis appellationem ipſis quoque accommodari, ut in I. communi 7. S. neque colonis j. communi div. ibi, quam vis naturaliter poßideant. Nam hos ne natura- liter quidem poſſidere, ſi juris effectus, uti par eſt, inſpiciatur, mox oſtendetur. Cæterùm cur cum Theophilo poſ- 9 ſeſſionem non ius inſiſtendi rei, uti Br. So- cinus, Alciatus, Ripa hic probaverunt, & Co- var. in c. poſeſſor. extr. de R. I. in 6, ſed deten- tionem dicamus, illud in causà eſt, quòd vio- lenta quoꝗ; & improba poſſeſſio, qualis eſt prædonis, furis &c. poſſeſſio eſt nec tamen jus eſt, ſed juri oppoſita. Quod ſi cui vi- deatur, etſi jus non ſit reſpectu ejus, cui vi ablatadolovéinterverſa eſt, eſſe tamen re- ſpectu extraneorum: I. fin. h. t. is hoc tan- tùm obtinuerit, quòd horum reſpectu præ- do quoque intelligatur juſteé poſſidere, ideoque in interdicto uti poſſidetis ſupe- rior futurus ſit; I. un. C. uti poßid. l. 1. S. n. & I.2. f. ed. non autem propterea obtinuerit, quòd reſpectu ejus, cui abſtulit, omninò 10 47⁸ CoOMMEYNTATIO quod falſum eſſe apparet ex interdictis & remediis recuperandæ S&c. t. t. d. vi & vi 11 Arm. His nihil adverſantur l. peregre 44. ibi, jus poſſeßionis ei qui condidit h.t. & l. non ided .. ibi, inconcuſſum ius poſſeßionis C.e liberal. cauſ. quæ loca de juſtà poſſeſſione agere eviden- tius eſt, quàùm ut probationem deſideret. 12 Et etſi rectè inter incorporalia poſſeſſio referatur, Cuiac. I. de reb. cory. & incorper. non tamen propterea jus eſſe ſequitur. Quibus ita poſitis, conſequens eſt, lavole- num inl. guaſe⸗ n5. S. poſſeſßis f. de V. S. poſ- ſeſſionis verbo longè aliud, quàm de quo hic agimus, ſigni ficare; ſcilicet non jus, non detentionem rei; ſed rem ac prædiũ ipſum, cujus tamé proprietas ad nos nec pertinet, nec pertinere poteſt. Quibus verbis tribu⸗ taria, pvincialia ſtipendiaria prædia intelle- xit; quorũ à Romanis captorũ atq;ita popu- li Romani factorũ ꝓprietas publica mane- bat quidé; poſſeſſio verò vel militib. in præ- mium aſſignabatur, quò Feudorum origi- nem referunt noſtri; vel per Cenſores loca- batur, vel certum iis vectigal im ponebatur, ſicut ex Hygeno docuit Briſſonius. Hæe prædia poſſeſſores non ſuos agros, non ſua prædia, ſed ſi uas poſſeſſi ones vocabant. Fru- Gtuarii non item; ſcilicet ad quos licet non –—, d1? er eureretpra — — Nam & facta incorporalia eſſe notum eſt. N gorbe entin. 0 ſoeungve Aamanticuj altutl — — E —= X ugur, lſire cGit. G. in, gobe pponunt pchuin, ſAnl. Ukeſcki, ſela — ehe hoe Mnprod n, Iui un.. . nioſi 47 lrcr AR ei ſoiſ kum tn icerur lelore 4110 . — Dr POSSESSIONE. 479 eti Pertineret proprietas, pertinere tamen po- ur terat. quæ breviter eſt illius obſcuræ legis H Nſententia. Quin etiam frequenter prædia 14 cujuscunque conditionis, poſſeſſiones ap- pellantur: cujus exempla ſunt in l.k pen. de alien. iud. mut. I. 5. S. idem prator ff. de reb. eor. –ò l. 3. f. de var. & extr. cognit. l. Pomponius 86. in a din f.f. de acquir. haredit. I. minorum C. de præadiiss des Win. l. ſi ex eãâ C. de R. V. l. i propter 8. l. ſin. C. de luclenrt compenſ. Gc. Denique ad ea loca quod at⸗ 15 enes tinet, quibus detentio & poſſeſſio inter ſe opponuntur, ut in l. 2 4.1. 49. §. qui in aliena in 10 R, oi ee hoaeertene 61 Mogen S 1 , ann⸗ h.t. l. ſtipulatio iſtas .S. hac quo⸗g, de V. O.l. oicium unns H.de R. V. l. 1. S. quod ait prætor f. quod legat. & c Ietna unde videri poſſet, alterum per alterum per- H peràm & abſurdé definiri; diligenter in- N fpecta hoc ſolùm probant, detentorem e non protinus eſſe poſſeſſorem, ſed eum de- R 2* 2 . — mum, qui ſuo nomine vel, ut loquitur I. 4 94 iE ſervus 22. F. is qui F. de nox. al., opinione do- aunile mini poſſidet. „a m ao 7 “D 5. M Vlcg,h, r ,. 4 4 . 4 3. Erzxquibus hucusque deductis ſatis li: 4 S quere arbitror, quinam pro poſſeſſoribus . haberi debeant, qui ſecus: ſcilicet ut poſſeſ- u ſionis juribus ac beneficiis, aut aliquo illo- nuc, rum, frui poſsint, de quibus infrà ſuo loco dicetur. Nam ut illos quoque inter poſ⸗ cu, ſeſſores nominemus, ad quos tamen nullus COMMERNTATIO 4³⁰ omninèò poſſeſsionis effectus porrigitur, nec ratio patitur, nec uſus, ad quem jura condita ſunt. AEESNNEANNNe⸗ 8 C A Pp. II. pracipud, quis naturaliter, quit civiliter poßidere dica- 4 . or. SuM aMIARIA. I. Naturalem & civilem poſſeſſionem utrum pro ſpeciebus, an ro conditionibus poſſeſſio- num habemus, nihil reffer. 2. Naturalis poſſeiſio à nonnullis definitur⸗ ipſa rei corporalis detentio. 3. Argumenta eorum referuntur. 4. Colonus & inquilinus non poſſident natu- 5. Reſpondetut ad l. 12. & l. 18. ff. de vi & vi arm. 56. Nec depoſitarius vel commodatarius natu- raliter poſlident 7. Reſpondetur ad I. 2. ff. pro hær. & l. 3. ff. a 8. Diverſum ſtatuitur in hie, qui poſſeſſoria re- media habent. SS 1* 5 P . Nturlis pol ſeumminonpotett 1 Mzonis,Lali, eIgtur. 1. Authorslent Kone eronitur. 1. Tncd quoc ſer lenun corpt Ceitu. Cnlspoſel fonteneatur. Crecorum 6Morainſtan 1 Nehhondetn V. Animus ſiyr (Comünr te ummnekopinion Ü Muncde fu aic. n Klaſe iſftpnr, be Aknum „. i Vſucapio Unnon induct ebplican . 4 Nupetio rk m. del 26. W 27. Mn Matuitur. 21. Cleln lent, Neri — euls, 4 Ne E Mä —E DEFPOSSRSSIONE 481 uaee 9. Naturalis poſſeſsio, à corporali detentione ſeparari non poteſt, non tamen eadem eſt. 10. Azonis, Zaſii, Alciati aliorumque opinio refutatur. II. Authoris ſententia de naturali & civili poſ- ſeſsione exponitur. ðZ 12. Tàm id, quod quis ſuo nomine, quàm quod per alienum corpüstenet, naturaliter poſſideri 13. Civilis poſſeſsio retinetur, etſi corporaliter Tes non teneatur. 14. Græcorum interpretum opinio rejicitur. 15. Nova inſtantia dilutur. 16. Reſpondetur ad aliam bjectionem. 17. Animus ſive voluntas in facto verſatur. 18. Conjunx rem à conjuge ſibi donatam ſue nomineò opinione domini poſsidet. 19. Idem de fructuario; emphyteutâ, vaſallo aſſeritur. 20. ſ lis poſleſid eſt, quàam jus probat & ei ſuffragatur, ſivè eorporaliter res teneatur, ſivè non. 21. Naturalis & civilis poſſeſsioò ſimul eſſe po- 22. Vſucapio per ſolam naturalem poſſeſsio⸗- nem non inducitur. 3. Explicatur 1. 26. ff. de donat. int. vir. & uxor. 24. Pauperior non ſit, qui alienum non ac- quirit. Mẽ R 25. Aliæ poſſeſsionis diſtinctiones recenſen- 26. Quznam ſit juſta, quæ injuſta poſſeſsio- 27. Mixta poſſeſsio, ex civili & naturali, rectà? ſtatuittr.. M 28. Creditor & fructuarius quomodo pofsi- Kx Nam 1 tineat ? 4 482 -– COMMENTATIO N Vnc, quoniam frequentiſſima eſt in jure diſtinétio civilis ac naturalis Eprenterer⸗ poſſeſſionis, qualis ea ſit, & quorſum per- non refert, utrum pro ſpeciebus, an verò conditionibus duntaxat poſſeſſionum il- las habeamus. IIlud palàm eſt, Logi- eam & accuratam ſpecierum conſideratio- nem, quæ rerum naturam concernit, ad jus civile, quod non naturà, ſed hominum ar- bitratu conſiſtit, referri non poſſe. Itaque cum Conſtantino in l. 10. C. h. t. dicemus: Poſſidendi duplicem eſſe rationem: Natu- ralem & Civilem. 4 Naturalem poſſeſſionem nonnulli definiunt ipſam corporalem rei deten- 3 tionem: ideoque colonum, inquilinum, fructuarium, &c. naturaliter; dominum verò civiliter poſſidere. Argumentum ducitur ex l. 1. h. t. ibi, dominium rerum ex naturali poſſeßione cæpiſſe. Quibus verbis corporalem apprehéſionem ſignificari non poteſt negari, propter ſequentia, quæ ap- prehenſionem earum rerum:; quæ cœlo, terràâ, mari capiuntur, poſſeſſionem natu- ralem vocant. Et hæc ipſa corporalis ap- pellatur in l. 3. S. ſaltus & l. clam poßidere .5. qui ad nundinas h. t. Hoc amplius confir- matur ex l. 2. F. 1. F. pro harede, ibi, ut poſeſßio R conſiderandum. Primùm illud DI P05 — uptunin unti, ſe tuſk hhul n ſtptlers eſt, i epſugzere ho, unee mmelligt llegetllcivil Uer umen 4 len cauſſan Me. Quod er Polere Hponiuein, 8 ant nitun n. (aetn ieſtonticg tunturlkget Pleſho laiatun 0geminat huitm!C lininncit umn Imetidm . nm ſie,. dan⸗ un Ee XrUI * 1 eArrte I 46 ene 3I M. . ſe Konerre 4 “ CAl .1, 1 roleerim 1Tr „ . 11 . R n ee d un kl⸗ , orn de eclei WE ( 14 aneer n WrE Akhhee 1I . o aee H „ gondon. IEI õ 1 luchi Pomponius in l. 3. g. En. iunct. I. ſeq. fF. ad ex- Rendnt hih. vocant naturaliter incumbere poſſeſ- Celen 4. rle Omru. 4. 6 1 „ Nast eu, dus Micon Ang, . ,„ nlu⸗ , 7 . 5 D D E POSSESSIONE. — — 483 non tantum civilis ſed etiam naturalis intelliga- tur. Et propterea reſponſum S: neque colonum, un. Nr eqae eum apud quesm res depslita, neque cui Aum, EFMH 38 . 2 commodata eit, lucri faciendi cauſſa pro haæ- rede uſucapere poſſe. Atque adeò præſup- ponere intelligitur Iulianus, colonum & ſimiles, etſi civiliter non poſſideant, natu- raliter tamen poſſideré: & ideò ne hos quidem cauſſam poſſeſſionis ſibi mutare poſſe. Quodque ib: vocat Iulianus, natu- raliter poſſidere, illud idem Vlpianus & ſion. Cæterùm cum interdictum de vi utile ſit omni qui dejicitur, ſive civiliter ſive naturaliter poſſideat; cům & natura- lis poſſeſſio ad id interdictum pertineat: 1.7. §. deiicitur f-. de vi & vi arm. quæ verbo- rum geminatio tantò deliberatiorem & enixiorem ICti animum, certamꝗque ſcien- tiam inducit: per l. Balliſta f. ad Trebell. colo- nus tamen & inquilinus, & ſimiles ad id interdictum non admittantur: d. lI. 1. §.10. ubi gl. in verb. i colonus & in §. quis tamen. verſ. quod ſeryvus d. t. Br. in l. /. C. communia de uſucap. Panorm. in c. contingit extr. de dol. & contum. Eac. etiam l. non ſolum, ibi: colonus nec ripo, nec mortuo domino ullam poſſeßionem ha- Kk 2 beri, 494 COMNMENTATIO bet. ff. de uſucap. conſequens eſſe apparet, hos ne naturaliter quidem poſſidere. 5 Ad I. colonus /2. & l. cum fundus 18. f. de vi & vi arm. quod attinet, in quibus ad . interdictum coloni admittuntur, animad- verti oportet, illos poſieſſionem domino intervertiſſe, fibique aſſeruiſſe ſive uſur- paſſe, ſiquidem nec emtores admiſerunt; unde nec ipſos dominos admiſiſſe videntur: d. lI. cum fundum. ut jam non tanquam colo- ni, ſed tanquam ſuo nomine poſſidentes experiantur Br. in d. l. 3. 5. denique. Qui- pus addi poteſt, etiam colonum & inquili- num eo interdicto rectè uſuros eſſe, ut res ſuas recuperent, quas occaſione violentiæ perdiderunt. l. .pr. & S· qu antken G& I. pen. 4a. t. de vi & vi arm. MVBß Eâàdemque ratione nee commoda- tarius nec depoſitarius poſſident: 13.. ſed ßi is h. t. ſcilicet ne naturaliter quidem, quia nim. interdictis poſſeſſoriis uti nõ poſſunt. Et quorsùm utile eſt, dicere hos poſſidere, ſi non poſſunt ad recipiendam poſſeſſio- nem agere? Agere verò quemadmodum ofſent, cùm nullum jus in re habeant, ſed ipſorum detentio ſolùm pendeat ex obligatione, quam cum domino contra- xerunt ? Ex eàâ obligatione conſequen- tur, quod ipſorum intereſt, ut rcäliren⸗ 51 . — odec opush tonals ſte Nec no ] legite 125 ei. Nmn ſd ulan ctiar ltengreincr o Nl⸗liene unltlter rer A . . Mnd wunin e forurar ſanemineri Cjus in lnsinjure 4 guß in inliseh eke nidcu ilochun ontra ds lenonom Wom he Miuium non e Enplſic en Quanſ “ tarii 6otizde 1ITI —⸗ len üi U lan iul 4 . nniner,il aa u obe ln en 1. „ ſervibe ie AIhIL imt un 14 AKR. re need G, lir, E 6 1 D E POSSESSIONE. 498 5 — dio nec opus habeant, nec uti Poſſint:; cum perſonalis ſit duntaxat obligatio. Nec movent antè in contrarium allegatæ l. 2. §. 1. pro hærede & l.3. in f. ff. ad exhib. Nam ſi quis primùm affinen mon nunquam etiam illos dici poſſidere natu- raliter, ſive incumbere poſſeſſioni, qui non ſuo, ſed alieno nomine corporaliter ſive naturaliter rem tenent ſive poſſident, cum eo ſanè minimè contenderim: ſed eâ ra- tione futurum eſt, ut is naturalem poſſeſ- ſionem fateri cogatur eſſe duplicem; alte- ram, cujus in jure ratio habetur, ſive cujus aliquis i in jure effectus eſt; ut d. l. 1. S. deii- citur ff. de vi & vi arm. alteram, cujus in iure null! us eſt effectus, cujusvé nulla habetur ratio', & quam jura poſſeſſionem appella- ri nolunt, ur l. 2. C. de zræſcr. 30. annorum, & êcontrà dictitant, diverſa eſſe poſſidere, & alieno nomine poſſidere. . 18. pr. bh. t. Se- cundum hæc, colonum, inquilinum, de- poſitarium & commodatarium non tan- tùm non civiliter, ſed ne naturaliter qui- dem poſſidere apparet; ſcilicet in eà natu- ralis poſſeſſionis ſignificatione, cujus ali- quis in jure effectus eſt. Aliam vero rationem eſſe dico do- natarii, cui ab uxore donatum eſt: item prę- — donis & furis: item coloni poſſeſſionem in- Kk z X COMMENTATIO — 4³6⁶ — . — . tervertentis, ſibique aſſerentis, ac ſuo no- mine detinenti tis, atque ita opinione do- mini, ſaltem prætensà, donec doceatur falſi- tas poſſidentis l. 2½. F. de nox. act. utpote quibus omnib. remedia poſſeſſoria accom- modarentur, per ſupra dica. Aliam quoq; cauſſam creditoris eſſe apparet, quem pi- gnus poſſidere conſtat l..S. per ſerrum corpo- raliter & l. qui pignor: 56. h.t. ſive naturaliter, ſi- tur. Itaque & hut ic com petere dictum re- medium conſenta mneum eſt. Menoch. de re- cup. poſſ. rem. 9. num. 197. Aliam deni- que cauſſam fructuarii, qui & ipſei ius in re habet; unde reali actione utitur t. t. ſuſas. 7 Trucdk. pet. Gt. t. ſi ſerv. vindit. Ex quibus ef- 10 ficitur, etſi naturalis poſſeſſio à corporali detentione ſeparari non potihit, tùm di- Ctis Il. tm maximé per l. nemo C. b. t. & l. debitor . de pign. act. ubi corporalis appella- tur; tamen non prorſus idem eſſe. Azonis certé, Zaſii, Alciati & ſequa- cium opinio admitti non poteſt, exiſtiman- tium, naturalem poſſeſſionem eam eſſe, cum quis rei poſſeſſe corporaliter incumbit: quam primùm ab eàâdigrediatur, deſinere naturaliter, & incipere civiliter poſſidere: at que adeo hęc duo nil niſi certas poſſidendi qua- vé cvilitr ſive utroq, modo, ut Iaſone cẽſuit in d. S per ſervam. de quo infrà ſuo loco dice- DI rr— gu liateselle, eiſtmum en nint. Fier alen⸗ t ilter pollce⸗ We lſeci⸗ Eolpinione! Aredio, ſronenn Ulnlter:in nrngur⸗ imnimdtar er Muſgnet (unlunl, Rlerneern 1 Ulter tnonpoh inn, Mure n Mrn uutrocci in n Uuee poſſ umleri Cnend In lüine. — DE POSSRERSSIONE. 487 enH qualitates eſſe, non ſpecies; quod poſterius antie veriſſimum eſſe exiſtimo, etſi priora vera un es non ſint. Fieri namque poteſt, ut ſtatim aulin oſtendetur, ut quis naturaliter ſimul & ci- A im viliter poſſideat, quod fieri nequaquam kume Poſſet, ſi ſpecie diſtinguerentur. Ex illa verò opinione hoc abſurdi conſequitur, ut beme in prædio, V. G. nihil niſi veſtigia, ea- b quemomentaneèduntaxat, poſſiderentur nNaturaliter: in rebus quoque mobilibus ea Vneckek duntaxat, quæ corpore contingeremus: vel maximé corporalis apprehenſio extende- returuſque quò oculorum pertingit acies; ſecundum L. i. S. pen. I. 2. S. 1. h. t. tamen il- lud ſequeretur, quòd prædo, qui utique ci- viliter non poſſidet, in quo omnes conſen- tiunt, naturalem quoque poſſeſſionem, „ quam primum extra conſpectum rei vio- lenter occupatæ eſſet, amitteret, etſi ani- mum poſſidendi retineret. Vndè conve- E niri, ceu poſieſſor nequaquam poſſet. Quo- ſen⸗⸗ rum poſterius abſurdum, prius nutile eſt; &Ec menti lIurisperitorum adverſaturl. 44. ae⸗ verſ. alioqu in. h. t. * 1 Supereſt, ut naturaliter poſſidere eos 11 ſian dicamus, qui rem corporaliter ſuo nomine, un, ſive per ſe, ſive per alios, ſive juſtè ſive inju- nA ſte tenent. Civiliter autem eos, quorum detentionem ius approbat, etſi corporalis 2 non H 4³3 COMMNTATIO non ſit; ac civilem effectum, ſcilicet vel do- minii vel uſucapionis ius tribuit, ut recè Br. ad I. I. num. .h. t. malè ab aliis reprehen- 12 ſus tradit. Quod ut probeturiprimùm con- ſtat, corporalem poſſeſſionem ejus rei, quæ ſuo nomine tenetur, naturalem appellari in d.l. 7. pr. h. t. & per oppoſitionem d. l. ne- mo C. ed. Quod verèò & illas res naturali- ter, non tantùm civiliter, ut Duarenus vo- luit, poſſideamus, quas per alienum corpus detinemus ut ſervi, coloni, fructuarii, id ap- paret ex l. 3. §. quod ſi ſervus ibi. per quos (orpore 13 poßidebam h.t, In quàâ ſimul civilis poſſeſſionis exemplum proponitur, ſcilicet cum vel de- ceſſerit vel diſceſſerit is, per cujus corpus poſſidebam: ita nimirum diſceſſerit, ut vel- jet poſſeſſionem deſerere. Fac. I. 40. 5. ſ fſor- tè h. t. ubi Accurſ. in verb. aliud exiſtimandum & Br. ibid. num. 2. Ita qui ad nundinas pro- fectus neminem reliquit, civilem retinet; etſi interim res ab alio ſit occupata /.6. S. 1. dicunt naturalem poſſeſſionem eſſe „quan- do quis poſſidet abſque animo domini: per 1. 22. f. de nex. act. civilem, ſi animo domini: ſimiliter admittendum non eſt. Alioquin ſequeretur, neque colonum aut commo- datarium, qui rem conductam, commoda- tam- Cæteràùm quod Græci Interpretum 511 r Unre übi pr Ureſum eſi crm ſel None omini (uml?nt, uum e Inhluſeinn (enlicaug Uuen lucag cniems ig⸗ eleheres niguett iuen (lineti QKahwam:8 Ereciile EEmnino riünet, gcod enipoll uäst anent tundelt Wnnn Gcc tinon uee teſ poll 7 In DEPOSSESSIONE, 489 — — — — —,— unime tamvé ſibi putent & credant hæreditario bim zure ſuam eſſe, poſſidere non naturaliter Rabüim tantüm, ſed & civiliter; ſcilicet quia opi- enm nione domini poſſident, contra diſertum Rnnm textum !1. 2. pro hærede. Vbi non eſt exiſti- mums mandum, dep oſitarium aut commodatari- um fuiſſe in malâ fide, propter verba: lucri tlas faciendi cauſſa. Nam hæc verba reſpiciunt rDu finem uſucapionis, non intentionem uſu- rias Ccapientis: quem omninò neceſſe eſt putare ſe eſſe hæredem, aut rem eſſe hæreditariam ürs l.plerique d.t. Sequereturitem, prædonem rei, quam ſuam eſſe putat & injuſtè ab alio emd derineri; & conjugem rem à conjuge ſibi ve donatam; & filiumfam. &cc. omnes poſſi- Aere civiliter: ſcilicet quia omnes opinione lrlaf & animo domini poſſident. Nec ad rem 1 ½ “ pertinet, quod dicitur fieri non poſſe, ut Predo dominum ſe eſſe opinetur, qui ſciat Ite vi poſſidere aut clàm: quaſi verò tantůùm rres, quas ſcimus alienas, non etiam & multò frequentiùs eas, quas noſtras eſſe vel cer- kes tum vel ſaltem perſuaſum habemus, vi oc- 4 cupemus; quod liquidè probat l. . h. t. Et Na quorſum pertineret l.7. C. unde vi, ſi violen- ti non habentur, qui res ſuas vi repetunt? Ejusdem generis eſt, quòèòd filius rem à Pa- 4 tre ſibi donatam detinens, ideò naturaliter . . . 9 poſſidere dicatur inl.2. f. pro hær. quia non 4 K 1 ani- — ConxrNTAT 10 490 animo domini teneat, cum ſciat, vel ſire debeat, ſe dominum eſie non poſſe: quaſi veròô ideò minus poſſideat bonæ fidei em- tor, quòd ſcire debuerat conditionem ejus, cum quo contraxit, ſecundum regulam ju- 17 ris. Animus certè ſive voluntas ipfſa quoque in facto verſatur. Hinc volunta- tis ſive animi quæſtiones paſſim à quæ ſtio- nibus juris diſtinguuntur, & iisdem oppo- nuntur, ſicut facti quæſtiones. I. 2. F. de aur. E& arg leg. l. 71. l. trititum 94. f. de V. O. l. Ser- vius ait 122. f. de V. S. l. 8. S. ſi debitori. ſſ. quib. med. pign. & . cum ſimil. Neque enim ani- mum & opinionem domini minus habet, qui perperàm eum habet, atque is qui irectéè. 18 Hinc & conjugem rem ſibi à conjuge do- natam ſuo nomine, ac opinione domini poſſidere dico: alioquin nec uſucapere poſ- tet, ſi eam rem alenam cfle contingeret, D141 brerr coinoone on hominete Pcontt. ogemins labitttatione nnialoca P Nementione Inemo n (leelſe, itefedun uilzret. ettinett,l, agugu . adverſus expfeſſajura in k. led etſi 25. & l. A extraneus 4ℳ. ſ. de don. int. yir. & uX. Vſu- capere certe neminem poſſe, niſi qui putet rem ad ſe pertinere, noufin ium eſt. §. 1. l. ge tam, Vaſatlun. ſuo ac fſui juris nomine: quod in re habent, poſſidere apertiſſimum eſt, quod! ſupra ad naturalem poſſeſſionem re- quiri oſtendimus: nec utique requiritunut opi- 19 ſucaß. Fructuarium e uoque, Emphyteu- dertt, saſ lekand lnne Mun ptt ſalt umenj Cirtt inttam lcken enit Munnd Maretn foltrer An 1. &ς Obpinione domini, ſed tantùm ut ſuo jure AI II . . GE ac nomine rem teneant. Erbnet Econtrà civilem poſſeſſionem eam 20 tenlin eſſe, quam ius prohat ac ei ſuffragatur, non haabità ratione, corpore teneatur, an ſecùs: omnia loca probant, quæ civilis poſſefſio- nis mentionem faciunt. quod ſerrus 24. h. t. ubi nemo negaverit juſtam poſſeſſionem civilem eſſe; ſeilicet jure civili ad aliquem . anam koonee Docu keoe * vs voanaeee . ſwe ſong * . e o ne N nt 1 1 . dleg juris effectum ſubnixam l. ſi eum qui mihi. 26. anee 6. . . . * jund. l. præced. f. de don. int. vir. & uX. Quò Pertinet d. l. 2. F./. ff. pro hæred. I. ſtipulatio 15. A/ be uoque ſtipulatio f. de V. O I. 3. §. ult. I. 7. Nehutr F. ad exhbib. Nam in d. l. 3. quidem corpo- ne ralis eſt, ac ſin ul juſta: in reliquis corpo- gee ralis eſt quidem, ſed iure deſtituta: at inl. 83. 8 1 Ncff⸗ 8. §. verſ. quod ſi ſerrus & l. g40. §. ſi forte & .1. quampis ſalt us 46. pr. h. t. corporalis non eſt, & tamen juſta, ſi ve civilis manet; ut appa- MaW reat, civilem tantùm ad juris ſuffragium, ,4 . . I. . non etiam ad corporis præfentiam ſpecta. ε re. Quibus illud etiam conſequens eſt, 21 ſn 4 red c inEeN Moke, . Eee quod alii negant, naturalem & civilem ſi- mn mul eſſe poſſe, ut in d. l. 22. ibi, ex juſta caußa I corporaliter & l. 49. ibi, poſſeßio non tantùm cor ne poris, ſed & juris eſt h. t. Denique hinc ap- 22 mg paret, uſucapionem, quæ non minimus aut AUm poſtremus poſſeſſionis effectus eſt, per ſo⸗ e n lam poſleſſionem naturalem non induci; ſed 49 2 COMMENTATIO Ied vel civili ſol, vel naturali & civili ſimul. Oportet enim juſtam eſſe poſſeſſionem, ex uſucap. l. 1. 2. 5. & l. 13. cum ſim. ſ. de publ. 23 conjugi naturalem duntaxat, non etiam legis rectè dici, eùm rem ſuam conjux de- dit, non etiam cum alienam: Id enim ſpe- 24 civilem poſſeſſionem præſtare, ibi: illa jure civili poßidere non inteligitur: facile eſt tamen animadvertere, illud ita demum ex mente Gar lex tantum, ne donans fiat pauperior l. ſpon ſus §. S. hoc autem. . d.t. Atqui apparet re alienâ datâ dantem pauperiorem non ſeri, etſi ipſe uſucapere potu ſſet. Mul- tum enim ihtereſt, inter eum qui de ſuo diminust, & eum, qui alienum non acqui- 25 S. 22. l. 24. eod. alia tota in juris rit. l. 6. pr. f. quæ in fraud. cred. d. .6. 9. ima- zitut. Hactenus de naturali & civili poſ- ſeſſione. Ex quibus haud dfficile erit, de aliis poſſeſſionum differentiis ac diſtinctionibus quorſum pertineant, judicare: veluti quod alia plurimum juris habeat, alia plurimum facti: I. 49. h. t. illa juſta ſit, hæc injuſta: l 3. 1. 2 fictione conſiſiat, ut ſi, quod meo nomine poiſie⸗ . pam, Quod autem ex l. 26. ff. de don. int. vir. & urx. afferri ſolet, traditionem conjugis DIEDI —— un,poluan . ner uuenm, cohl. quà ſequatur uſucapio l. 5. l. iuſto 44. f. de Gltere,. C. Uademelt,en tivelconetar Erenrſolelfe ſumguten Cninoaltume n f. Treb nenilamcn onyen adan ſultn len ekt, ein udutenng lmwaleoene Uude untlen . Conten Wreres ed n Mum pode † Mlrll cond hortls po Mcillis⸗ 6 Nare lriglaiie QKumu Kmnnſe ue diflin ſglintil Polliere — VLI D E POSSESSIONEF.„9 49 3 mmütoit bam, poſtquam id vel vendiderim vel do- Eylhn naverim, conſtituam me alieno nomine l poſſidere. Quo caſu juris fictione tan- m tundem eſt, ac ſi corporaliterre traditâ em- tori vel donatario, ab eodem retrò mihi ce. u deretur poſſeſſio. I. 18. pr. b. t. Et circa ju- 2 Müm ſtam quidem & injuſtam poſſeſſionem non umM omninò falſum eſt, quod Socinus, in l. 3. S. zalmtI 5. num. 6. Trebatium defendens, hanc na. nih turalem, illam civilem eſſe ait. Cͤm enim ukans omnem juſtam ius civile probet, conſe- mmgs quens eſt, etiam naturalem ſive corpora- um K lem, quatenus à jure probatur ‚ſimul etiam untt juſtam, adeoque civilem fieri: & & diverſo Aui nudè naturalem, injuſtam eſſe. fac. l. 24. pr. ulerin b. t. Conſequenter etiam perperàâm in- 27 vuſe terpretes eo nomine reprehendi, quòd 7 um” mixtam poſſeſſionem, ex civili ſcilicet & naturali conflatam, tradiderunt. Nam ſi corporalis poſſeſſio, & juſta poſſeſſio unà elſlſe poſſunt, ut ſenſus communis docet, utique civilis etiam & naturalis unà poſſunt α eſſe. Neque verò quod creditor corpora- 28 utin liter in l. debitor æ. S. fin. f. de pign. aci. fru- ae ctuarius naturaliter in l. 12. h. t. poſſidere L dicuntur, ideò ſequitur, illos civiliter, ſive ri, jure civili non boſlihere zſed hoc tantüm 4 i/ ſequitur, illos olùm ac nudè civiliter non oi⸗, poſſidere. Inſpicitur ſcilicet in illis, quod potiſ- 494 CoMMENTATIO poriſſimum eſt, & in quo commodum iſo- rum verſatur: quod eſt non in civili aliquo effe ctu, uſuc apionis fortaſſe; ſed in ſolâ na- turali ac corporalidetenti ione, alterius qui- dem ratione fructuum, alterius ratione ie- curitatis. Poſſident ergò civiliter quoque, ſi proprietatem verbi urgeas: ſed hoc dici non ſolet, quia ea res nullum juris effectum habet. Hinc Br. in l. 40. pr. h. t. dixit, credi- torem & in l. o. §. dejelctum fſj. de vi & vi arm. fuctuariumi ius ſuum poſſidere civiliter & naturali ter. ANNNEN NN. C A D. III. . Pe caußis poſſeßionis; & po. tißimum de caußa ſzciente, ve modis acquirendi .⅓. Rohionem SHu M MARIA. S 1. Finis poſſeſsionis eſt dominii acquiſit tio⸗ fru⸗ ſtuum perceptio, debiti ſecuritas. 2. Sicut dominia rerum oportet eſſe diſtinctas ſe etiam poſſeſsiones, varias ob cauſſas. d H ee— 1forma pol = Materiaſur ecxaaſli cehe (odeneknr 6. Innttoqun 7. Tldino fa erum jen tra t. Femen 41 = enzaentonit (ahongen o kuiolusſt Ertenummus: lcrte Vencditor uuum elenit Müdee F 3. Mihante ſionn iytul Heretcl, ſtinton *R Pendamor yplicn tonis D poflet udem . AN an 20. N ul N ſi ſei 4 eDee ad haet 1 „1 im ! 1 Mmna . 4 1 & 4. N1. AN. 7 , 1* JOWelrnmm 4 E .RN adipiſci poteſt. 4 . DEDOSSHESS TONE. 495 3. Forma poſſeſsionis eit detentio fuo nomi- ne. 4. Materia ſunt res corporales & incorporales. 5. Cauſſa efficiens, ſive modus acquirendi poſ- ſeſſionem eſt primò traditio. 6. Traditio qualis intelligatur. 7. Traditto facta cenſetur, ſi traditurus juſſerit alterum rem tradendam propriâ authoritate in- gredi. 8. Si tamen antequam ingrediatur, alius rem occupaverit, priſtino poſſeſſori actio datur- 9. Reſpondetur ad l. 18. §. ſi furioſo. h.t. 10. Furioſus ſi mutuam pecuniam dederit, con- ſumtis nummis mutuum convaleſcit. I. Explicatur I. 17. §. differentia h. t. 12. Venditor ſi conſtituat, ſe nolle amplius do- minum eſſe: nihilominus manet dominus, donee poſsidet. ”ůä 13. Prædo ante omnia tenetur reſtituere, quod vi occupavit, nullâ excaptione obſtante. 14. Præterquam ubi notorium eſt, ſpoliatum in petitorio nihil juris habiturum. I15. Infans cum furioſo, quoad poſſeſsionem ac- quirendam, comparatur. 16. Explicatur 1. 3. C. h. t. . 17. Tutoris authoritas infanti ad apprehen- dendam poſſeſsioneni non eſt neceſſaria. 18. Eadem I. 3. non pertinet ad cauſſam uſuca- pionis. 19. Nec quod de donatione ibi dicitur, in em- tione obtinet. MV „20. Per quaſi traditionem itidem infanti poſ- ſeſsio quæritur 2I. Quæſtio hæc de infante non otioſa aut inu- tàlis eſt. M 22. Pupillus quoque ſine tutore poſſeſsionem . ” 496 CoMMENTATITO 23. Quoad uſucapionem intereſt, utrum intel- lectum habeat pupillus nec né? 24. Idque judicis arbitrio relinquendum eſt. 25. Etiam ſine novà traditione poſſeſsio acqui- ri poteſt. “ 26. Reprobatur eorum opinio, qui pro hærede neminem poſsidere putant, niſi qui verè ſit hæres, Wotu edir credatꝗque rem eſſe hæreditariam. S 27. Per traditionem inſtrumentorum poſſeſsio acquiritur- 28. Cui ingredienti vis fieri prohibetur, in poſ- ſeſsione concitutus intclligitur. Iſce expeditis, de caufſis poſſeſſio- H num diſquirendum eſt breviter. Et finalem quidem cauſſam eſſe dominii ac- quiſitionem, nulli non apparet, & probat 1. 1. pr. h. t. Etſi alios uoque fines uſus poſtmodùm & commoditas vitæ adinve- nerit: ut fructuum ad tempus acquiſitio- nem in fructuario, itemque debiti ſecuri⸗ tatem in pignore. Itaque ſicut dominia rerum diſtincta eſſe, mox ab origine mun- di utile ſimul ac neceſſarium viſum eſt; ita & poſſeſſiones, quæ illis acquirendis com- paratæ ſunt: ſcilicet quod pax inter homi- nes aliter conſervari non poſſe videretur, naturaliter ad diſſentiendum faciles; l. 17. 8S. principaliter f. de rec. arbitr. l. 1. §. in. h. t. quodque communio difficultates & con- tentiones generare ſoleat: l. 3. S. ſed ſi qui⸗ dem g. in f. C. de iure dom. impetr. & l. Sanci- . D1 P Ealli e n eH eaten ſnctenin nu vamdrito. od llanguer, et,, „1 eglt⸗ lo 0 1 FPormip Mine, ſreco ude. Mteni cble Kinne nlipliim 4 icn lar. (uch ſenitn,n en trgue nhi Pe untion⸗ Snliſenen hnnanene Ciionhn,, nehelenn wn tigne⸗ Ululi, teminetur — —— W * mus 34. §. ne autem 2, C. de d‚onat. ad quas etiam mhri Præcidendas nulla ex peditior judici ratio D ke eſt, quàm diviſio: 1. in re communi 26. ſ. de — min 3.-V.P. l cum pater.27. § daleißimis f. leg. 2. tum minst denique, quod quilibet magis ſollicitus eſt inn circa rem propriam, quàm communem. Mmnm Negligitur enim, quod communiter poſſi- bni mu detur. 1. 2. C. quand. & quib. quart. pars, &c. 5 Bm. fih. 10:. ” FPoeoeoyrma poſſeſſioni detentio eſt ſuo 3 le nomigne, ſive corporkalis, ſi ve civ 1118. Per ſu- unetdee pra dicka. in ee Materia ſunt omnes res corporales, 4 et,“ mobiles & immobiles: Per l... pr. h. t. Sicut agtet⸗ quaſi poſſeſſionis omnes incorporales: ut rs e jura, obligationes, ſervitutes. De quibus enns infra cay.5. plura dicentrdur. ane e Cauſla efficiens in modis acquiren⸗ unelus di vertitur, quos ordine videbimus. Pri- NAH“ müm itadue extra dubitationem traditio- A ne ejus, qui poſſeſſionem translaturus eſt, - ,Ne Se acceptationem ejus, qui eo animo eſt, ut ubtre? eam adipiſcatur, eam acquiri conſtat: non . habità ratione, jus probet an improbet tra- mius amonem. 1. 1. §. ſi vir nxori. l. 17. S. diſeren- Gldt ria h.k. l.z.. eod. Traditionem accipimus, 6 us non utique cum contactu rei; ſed præſen- „ tia tali, quæ oculorum quoque proſpectu gſe, terminatur: ſic ut cui animo tradendi res LI mon- 3 prado ſit, l. 5. h. t. GOMMENTATIO 4938 — = beat, tradita intelligatur l. 1. S. pen. l. 16. §. ſi venditorem h. t. Illud quæritur: utrum traditio facta intelligstur, ſi is, qui traditurus erat, rem Perplekionem n d mihiie unrſpeniſie,ſc non in præſenti poſitam juſſerit tamen al- terum propriâ autoritate & per ſe poſſeſ- ſionem rei, quàâ de agitur „ingredi? Er certè rectè poſſidet is, qui conſenſu autho- ris in poiſeſſionem ingreſſus eſt; l. non iccir- co.12. C. de contrab. emt. quique ſciente & pa- tiente authore poſſidet, I2. C. h. t. etſi indu- Rus non ſit: ſicut etiam poſſidet:, ſi invito vel ignorante auctore rem nactus tus ſit rem, etſi author crediterit nactum eſſe, non poſſidet 3 ideoꝗue, ſi interim 4 alio occupata res ſit, non emtor, ſed vendi- tor ejus nomine aget: l. eu m ſundum 15. de i G& vi arm. ut qui poſlet ſsionem interim reti- nuiſſe præſumitur, Jur etſi de eo non cogitaverit 4 1. 18. & l. 54. D. 4. 9 Cui vehementer obüſtit his 5.ſ fu- rioſo.het. Nam ex eâ ſequitur, cum nulla ſit neque tradentis, neque accipientis pot- ſeſsio, eam impunè à quolibet tertio inva- di. Quod enim nullius eſt pantis. .3,f. non transferas. jure ſit occu- de A. R. D. gl.in d.l. 18 in verb.ttian vide- monſtretur ex longinquo, quæ tradi de- ſit, licer D P05 e benmen lenrguod 4ce ſns elle, Nim eigeicin hoe öneteſolit, Phenteht negu lakulucapie odiolaelt, endufden na. o⸗ Unizahe, Cechmuten Tamen, ſi necdum na- is interpretatione- oN Neque ad rem pertinere iitohinte i aizſin Ullt fel tecode eRe. ¹ Aetoderer ühbenga tar hptelis dete mrheſifte Uenus . Miilinon gnn, ſ . 10 , Arcng einjui VIAId — 1 1 . “S ul 5als, 4 ee . WA enene 3 . 4 raa! A 1 1 ,V „ „ 6 9 N „V⸗ 1Aer N m 00110 d 40 6 „ 1 4 ren ale fea hae⸗ 7 46 1* Wen Mw. ADWi 4 E „96 U R “ Ien, , 5 4I. japienda f. de R. I. & l. ne utilem. DE POSSESSIONE. 499 videtur, quod Accurſius ibi ait, in dominio ſecus eſſe. Nam tradens dominus non erit, qui cum poſſeſsione dominium ad ſe pertinere noluit, & à re diſceſsit:. 1.S. dif- nus. Sed mihi videtur Celſus ad uſucapio- r. nem reſpexiſſe, ſcilicet ut talis poſſeſsio fu- rioſo ad uſucapionem non proficiat; quæ, quia odioſa eſt, levi momento impeditur. H. ex quib. cauſ. mai. Quo pertinet etiam l. nunquam. 51. . vi. & l: juſto z24. S. eum quib. de aſucap. Profectura autem eſt ex eo tem pore, quo finito furore animum poſsidendi habere cœperit, ſecundum l.1. C. b. t. At in reti- a nendà vel recuperand poſſeſsione, itemꝗ vindicatione rei nihil apparet, cur non ejus ſit habenda ratio? cum alioqui nuda ipſius corporalis detentio juris i nterpretatione, favore & ſi uffragio ſu ppleatur; uti in I. 27. h. i. ferentia. h. t. neque is, cui traditur; ur qui In per poſſeſsionem modò debet fieri domi- & quatenus poſſeſsio facti eſt, infirmari jure civili non poſſeit; l. 1. §. /i vir uæori. h. t. & aliàs quoq; furioſus,cùm de ipſius com- modo agitur, quod ipſe per dementiam agnoſcere non poteſt, jure habeatur pro conſentiente, ut inl. 2. F. ſin. f. ſol. matr. Et abſurdum certè futurum eſt, ſi juris occa- ſione injuriam ei licebit facere, & illum re ſibi LI à2 D S . oo CoMMENTATIO — ſibi tanquam ſano traditâà impunéè ſpolia- re. I. meminerint C. unde vi & l. 2. C. de indidꝗt. viduit. toll. Itaque cum de æquo & bono agatur, non erit de apicibus juris diſputan- dum, ſecundum Il. fidejuſſor. §. quædam ff. mand. Vndè exiſtimo, ſi dominus fuerit, qui tradidit, hunc quoque licet furioſum, in conſpectu tamen inumbratæ quietis conſtitutum, dominum fore ſimulque poſ- ſeſſorem; licet, ſi tradens dominus non fuiſſet, quoad uſucapionem jure civili non factus eſſet poſſeſſor: & tamen jure gen- tium fore poſſeſſorem, adeoqꝗ; vindicatio- nem habiturum, per lI. in rem actio 23. f. de um, ſi mentem receperit, quàm In ſimili certè, R. V. tam ipſum. 10 interim curatorem ipſius. ſi furioſus mutuam pecuniam dederit, etſi ea non fiat accipientis, propter eandem cauſſam, quæ mi ſcilicet & vo lI. furioſi F. de R. I. mi ab ipſo fuerint, tamen I.ſi à furioſo 12. f. de R. C. Adl. 17.S. differentia. h. t. difficilem quod attinet, detur Accurſii ſententia, nihilominus penes tradentem r △ Ex qua hic in conſideratione eſt, ani- luntatis defectum: ut in ſi conſumti num- convaleſcit mutuum. obſcuram &[.w probari vi- etſi dominus eſſe noluerit, ejus ſfententia hæc eſt: D ominium dominium ſcilicer emanſiſſe, breviter animo reti- neri DI 2——— eei ſbſecl Nnium dbii mnſole. Q l eſicfrei uerl gise⸗ 4 nene polh iiteſttuatur Cnnns eſle Mjnunmi Clllituerit Eumplins ſoceoip nnet tamen ikandlen Ccätenedlin ſulanf en helligtern hihluneg 1)tedo coc vioce nd D E POSSESSIONE. yor Mmd neri abjectà Poſſeſsione poſſe; idem do- e minium abjici animo retentâ poſſeſsione Indenee Non poſſe. Quam interpretationem pro- baraat verſic. fin. eius legis. collatus & ſupplen- i us ex. qui ſic 5 f. de ſolut. Scilicet, ut qui zunſ ci mente poſſeſsionem tradidit, ut poſtea CorER . . . . . S e ei reſtituatur, poſsidere quidem deſinat, oe em gominus eſſe non deſinat d. lL. 55. ibi, non alie- ee nantur nummi Cc. Itaque venditor, etſi conſtituerit ſecum & profeſſus ſit, ſe nol- e Je amplius eſſe dominum rei venditæ; id quod eo ipſo profitetur, dùm rem vendit: * mmanet tamen dominus tantiſper dum poſ- S idet, atque adeò & vindicatione, & poſſeſ- um ſoriisremediis utitur ipſe, non emtor; L cum en o6 fundum ff. de vi & vi arm. idꝗque non tantùm r, adverſus tertium detentatorem, ſed ad ver- ninii⸗ ſus ipſum quoque emtorem. 5. b t. Omnis 13 41 4 ve ſonen Geca, Wuar * 1 4* „ℳe WeN G n. prædo ante omnial tenetur reſtituere, e quod vi occupaverit. d.l. meminerint C. unae E“ vi & c. conquerzte extr. de reſtit. ſpoliat. Menoch. ge recup. poſſeſſ. remed. 5, per tot. Nec pro- m deſt exceptio dominii vel juris, quod ſpo- liator prætendit, etſi in continenti proba- ota, tionem flerat. l./2.S. nihil comune. ubi om nes. o6 he. t. Neque etiam regula l. dolo facit F. de dol.- leun except. Veruntamen ſi alioquin ſine pro- . ne, beatione notoriè conſtaret, ſpohiatum in 4 e, petitorio nihi juris habiturum, tunc non H H L1 z fo. 502 CoMMENTATIO foret reſtituendus. forent, ſi poſſeſsionem venditor ſuà volun- tate amiſiſſet. MZ num. y. Qur enim ſecs credamus, cuùm ratio planè ſit eadem, favor idem, miſera- tio eadem: adeoꝗque eadem juris diſpoſitio, ut in jam hoc jure f.de vulg. & pup. ſubſt. Vn- dè & à Paulo comparantur & conjungun- tur in l. 1. §. adipiſcimar. h. t. 16 Igitur, quod in l. donatarium 2. C. h. t. dQdiecitur, donatarum rerum poſſeſsionem infanti corpore quæri, illud niſi univerſa priora (nam & tempore priores ſunt dictæ Leges) correcta dicere malimus cum gl, in pr. d. I. 32. quod temerè dicendum non eſt, ſecunduml. præcipimus in f. C. de appell. non ad uſu capionem, per rationem ſuprà di- ctam, ſed ad ipſum protinus acquirendum domini umpertinere conſentaneum fuerit. Vt ſenſus ſit: dominium ſimul ac poſſeſſio- nem rei donatæ infanti, cui traditur, quæri; etſi is nec animum poſſidendi, nec tuto- rem ipſius nomine accipientem habeat. Corpore enim infantis id eſt, ipſius infantis appr ehenſione, favoris & utilitatis cauſsà, Alex. in d. I. 12. §. nihil tcoommune. num. 27. h. t. Quæ omnia ſecus monhrar po Quz de furioſo diximus, eadem in infante, & viciſsim ſunt habitura locum. Quod & Connano placet lib. 3. omment. .5. 5 P gui er ur (ogbetuto lzalugtitet ſe Ment alg lun labwige ſenolleſſi⸗ 0 mere, min ie leqviri⸗ mmiaguirit etleie uümunm opp uller au Mancnd tunhuriln qhuier Ll mdiheder te ilcord Wrum len nij.coa wübai beſuten lncen fenln eGonn odiume Ekternin Verbo acquiri NATIO —,m A. ini lie „ n 9 s 10 C, ⸗ eegee 4 , 4 eece 4 RK . N —„ ſnnees NIATODIMCüh. III . eneE t. *“ 17 . 2 * de eromn. Re. , e DE. . 9 7 r te pcotes 44 . ce e : ND L,AR ℳ 4 N/ V, 4 „7 E Me AWE 11¹ DE POSSESSION E. 5Fo03 acquiri per text. ibi, conſultius videtur, & . Quodque tutoris autoritas necçeſſaria non 1 ſit, monſtrat poſtremus ejus legis verſicu- lus; alioqui ne quidem per tutorem infanti poſ- ſeßio poterit acquiri: q. dicat, illud nun- quam habuiſſe dubitationem, quin per tu- torem poſſeſſioò acquiratur infanti, & ex eo apparere, animum ejus, cui quæ ritur, non utique requiri Si igitur tutor vel igno- ranti ac quirit „ſuomet corpore, ut notum eſt per l. 1. d. t. & l. 1. de bon. poſſ. furios. in- fant. &. ejusque anim' deficienté infantis animum ſupplet, l. 32. h. t. l. non ſolum. S. fin. f.. de liber. cauſ.I. fi ex legati ſ. de Verb. Ob. quid obſtaret, quò minus & ſuo corpore igna- rus adhuc infans, lege ſupplente animmm, acquirat. Eſtque diligenter obſervandum, quod ipſe textus non diffitetur ICtorum in eâ re diſcordiam, Ofilii ſcilicet & Nervæ; quorum ſententiam Paulus in d. l. I. S. adipi- ſcimur. coarctavit, eamque Decius ex ſen- tentià Papiniani reſtituit in 4. .3. Etſi ve- 18 rò ejus textus generalitatẽ etiam ad cauſ- ſam uſucapionis poſſemus trahere, tamen ad vitandam, quoad ejus fieri poteſt, cor- rectionem, & quia hoc ſuadet uſucapionis odium, per ſupra dicta, probabilius eſt, ad cætera duntaxat pertinere; præſertim cùm id verborum ſuadeat proprietas, à quâ in I. 1 4. du- „ ſoA4 CoMMNTATIO . ☚ — — dubio recedendum non eſt l. nen aliter f. de leg. 3. Donari enim proprieè id dicitur, quod ejus fit, cui donatur. l.9. 5. in. f. de donat. A lio- Guin futurum, ut nec is, qui donavit infan- ti, dominus vel poſſeſſor ſit, per d. ,.67. 5. dif- ferentiæ ht. nec is etiam qui accepit: quod ceu abſurdum improbat ipſe Paulus in l. 1. 19 –— Ge as. pluv arct. Quocdq; Connanus ait, ided in emtione diversũ, quàm in donationeeſſe, § per procuratorem h. t. Celſodiſſentiens. IIIud ratione carere videtur, quod hoc in donatione ſpeciale debeat eſſe; in em- tione „pignore &c. ſecùs. Certé ius ſpe- * . . . . 1 ciale, rationem quoque ſpecialem deſiderat: l. ius ſingulare, ibi, propter aliquam atilitatem. ff. de ll. aliaàs autem conſequent is utendum eſt ex jure generali. L. t2. & 13. eod tit. Sed & æ. quitas hæc ita ſuggerit, etfi jure deficere- . 2. . ₰ mur, ut Labeo argumétatur inl. 2. . quanqu“ quèd donum sccipere infans poſſit: emere non poſſit: verum id quiden eſt, ſed non fa cit hůc. Quid enim? ſi tutor infantis, aut . . „ 7 . alius cognatus fotte emerit, eoque poſtea . 4 „ * . 4 1.. . abſente tradita infanti res ſit? in traditione „ . * . certè differentiam non eſie, plus quàinm ma- niteitum eſt. Ppo- D1 50 —— Dohremo eloco negat bunns ihbs p nnelighiede ioneternrur; uncerebeantt mur:iger palàm hèc in parte à um inlans ter E verb uniquidemn Nhiüſpect⸗ ſſen eſt nes i⸗ lſcllicet e Ciarerum iIng, Alvellt tunIAbmmu ileretba le Wtesnon Krilluat Nutur: at Mnnum e inepethe nrſot dice WVe Rnne 4 ſhund MIdene remnale 1nnore, Nru —¾—. ülmt 4 e el e le e iin⸗ 4 4 Neiene 8 4 is e 6 † 1 Onen Cdh. 4 4 „ D E POSSESSIONE. ———— — — Poſtremò quod idem Connanus eo- dem loco negat, clavibus infanti traditis, domus ipfus poſſeſſionem traditam non intelligi, ſive de donatione ejus, ſive de em- tione queratur; ideò quia ſermo ſit Impera- tori de reb. tantùm, quæ de manu in manum tradantur: idemque eſſei in quàlibet ali re, quam infans non contrectaret: id menti pariter & verbis legis repugnare videtur. Menti quidem, quod lex nil niſi utilitatem negotii ſpectavit: utile, inquit ⸗& conſultum viſum eſt, res donatas infanti corpore quæri & 6. Ideò ſcilicet conſultum viſum eſt, ne alio- quin rerum poſſeſſione defraudarctur i in- fans, adverſus mentem eorum, qui dede- runt, & ſimul adverſus favorem ætatis. De- Donan- inde verba legis generalia ſunt. tur res nom minus immobiles, quàm mobi- les: illud ſolùm requiritur, ut corpore quę- rantur: at corporalis acquiſitio non ſolo manuum contactu, ſed & clavium tradi- tione perficitur. l. claribus . de contrahb. emt. ut pòſt dicetur. Nec eſt, ut quis dicat, fruſtra l hæc & à Connano propoſita eſſe, & ab aliis gi-. ſputari, quæ nunquam contingant. Ne- minen enim tam eſſe ſupinum: „qui in fanti rem alicujus mom enti tradat non adhibito tutore; ſed fortè jocaliaun vocant, num- LI 5 mos 20 4 — 506 CO MMENTATIO mos aureos, aut coralliorum & margarita- rum lineas & c. Primùm enim in omnibus hiſce quæ ſtionibus præ ſupponimuscaſum, qui contingere poſſit: deindè conſideran- dum eſt, à Decio Imp. in re modicâ non fuiſſe reſcriptum vel petendum vel dan- dum: tùm etiam in pupillo, cui nec ipſi qui- dem facilè res magnæ tradantur, diligenter hoc à) Ctis fuiſſe tractatum. Et quid ab- ſurdi eſt, aliquem donaturum mortis cauſsâ puero ſexenni vel ſeptenni, abſentibus tu- toribus, vel ſi fortè ipſe tutor ſit, tradere pupillo coram magiſtratu loci, ut moris eſt, claves & inſtrumenta, dicis tantùm & ſo- lennitatis cauſsâ ? annè hic poſſeſſionem translatam negabimus? 22 Quæz de infante dicta ſunt, multoé magis in pupillo verificantur: de hoc enim eriam veteres non dubitaverunt, quin ſine tutore poſſit adipiſci poſſeſſionem. d. s. adi- 5 P Auſucapione umun polel i ulocepit,t Unetelt,utrun ee ne /46,4l nnotum men ſtonegualt lccleriäs m Alubitäant ennen dilt Uento wide mekkarbitt iUnnonett nd ueilu piſcimur. Pupillum hic accipimus magis ratione ætatis, ut in l. quam Tuberonis. ubi dre- tinus. . de pecul. quàm ratione orbitatis, ut aliàs 1pupillus 22. F. de V. S. Itaque poſt l. 5. C. h. t. non opus eſt diſtinguere, intellectum habeat pupillus, an non habeat? per ſupta di⸗ dta, exceptâ cauſsàâ uſucapionis, in quà vete- ra jura mutata non eſſe, ſuperioribus ratio- 23 nibus probabiliter defenditur. Porrô quod — mualgeni Muc ltlons; Mireltad ll, ſis n Mnlitper Wil emit Mleneſi ſeyen AIare unſeht Mune den am, ſimn Poſetin nis NIIIR— — orum Enn upponnn inn nu * vilo⸗ Ula 1 RRZ 4 “ Run. but tuummen? enni dlein ſe or lhn ulwum 5* nenet ſee hi 01 el 4 . da 1, orent e ntut⸗A . — en D es e⸗ e⸗ . e e Hinge pebes D E ? Ss ο α 707 ad ad uſucapionem: attinet, non corporalem tantùm poſſeſſi joncmyfed & animum ejus, qui uſucapit, requiri conſtat ex l. 1. C. h. t. Intereſt, utrum pupillus intellectu capiat, nec ne? d.S. adipiſcimur. Quod utrum ad 24 annorum menſuram exigendum ſit, an ad perſonæ qualitatem, cum aliorum ingenia aliis celeriùs matureſcant, quæritur? Sed poſthabit4 annorum inter pueritiam & pu- bertatem diſtinctione, quæ ſine juris fun- damento videtur induci, judicis id relinquẽ- dum eſt arbitrio; eo ipſo, quèòd id jure deci- ſum non eſt. l. 1. f. de jure delib. In ſpecie Fa- ber ad S. pupillus. I. de inutil. ſtizul. Menoch. alios plures allegans lib. 2. de A. I. Q. Cap. 57. num. 44. Alius quoque modus eſt accipiendzæ 25 poſſeſſi ionis per noſmetipſos, quæ fit ſine novãâ vel traditione vel apprehenſione: ve- luti, ſi is qui conduxerat, poſtea precario rogavit, per l. 10. pr. h. t. Multè magis igi- tur, ſi emit. Hoc enim indiſſolubile eſt: l.3.O. de reſc. vend. illud momẽtaneum I.7.l. 12. f. de precar. Nec eſt, ut objiciatur, neminẽ ſi- bi mutare poſſe cauſſam poſſeſſionis. l. 18. cum ſeq. h. t. Non enim poſſidebat antea, ſed nunc demum incipit poſſidere. Quin eti- am, ſi maximè poſſediſſet, tamen dici non Poſſet, ipſum. ſed alterum cauſſam poſſe eſſio- nis ei mutaſſe l. 21. br. b. t. Fac. I. 9, §. inter- dum 26 — o8 CoMMENTATIO aaf f — — ——— ð A n dum ff. de A. R. D. cum ſimil. adductis per Hot- toman. illuſtr. quat. 12. Ex quo loco refelli eese roteſt ſententia exiſtimantium, pro herede aeminem poſſidere vel uſucapere poſſe, ni- ſi qui verè ſit hæres, putatꝗue rem hæredi- tariam eſſe, quæ non ſit: quod in aliis acci- Mo neralis regula efficienda videbitur ex l. 27. f. dere videmus, ut in eo, qui pro emtore polſ- ſidet. I. 2. F. pro emt. & qui pro donato l. 1. ſ. 8 pro don. & qui pro derelicto l. 6. fl. pro derel. & qui pro legato l. 2. F. pro leg. Vndè ge- deuſucap. Sed id in materia uſucapionum 27 28 planum ſiet. . ihee Ille quoque modus acquirendæ poſ- änm ſeſſionis omittendus non eſt, qui ſumitur gumm ex I. 1. C. de donat. ſcilicet traditio inſtru- Hanſe 1. guir, mentorum. Hä Kitn Denique ſpecies poſſe ſſionis traden- mgint dæ hrc queque eſt, prohibeamus ingre- brſeh dienti vim fieri, I. pon. S. ult. h. t. hoc eſt, ut Alntetum . . . .⸗ Vt . Aretinus interpetatur, ſi Pra tor det alicui n licentiam ſuâ autoritate ingrediendi. &cc. (nis, „ . „ Sed hoc tamen nequaquam ita videtur acci⸗ gunicesre piendum, ut protinùs facto decreto intelli- H gatur poſſidere, ſed tům demùm cum de- ⸗ cretum fuerit executus. Vnde in factum telkn duntaxat actio daturei, qui admiſſus non à& N eſt. 1.1. F. ne vis ſiat ei, quuiè anaunu E e* e 7 1. 4 . 10. Do Vn yoſ.. Probe CAP. xtin LArlo⸗ — inl Aldrg auolen mmuN alulrmee r uin ene 1 ), Jumme gug d en AE elicto 14 if ſſbetneg⸗ uketalllce In ! nut gn “ 1 73 or Ule 1 . N. 1P⸗ e: MaN 1 11 1 1, e Aellh ei AAN ie in ncc ℳ* ril A. ie 5 E POSSE — 0NR 509 trirt CqA p. IV. De modis acquirendi bof- ſeſßtonem per alioos. SuM MARIA. 1. Per cos, quos in poteſtate noſtrà habemus poſſeſſionem acquirimus, taàm ſcientes quàm ignorantes. 2. Etiam per liberos homines poſſeſſio alteri acquiritur. * 3. Per infantem vel furioſum nemo poſſeſſio- nem acquirere poteſt. 4. Per ſervum hæreditarium an ejusdem hære- ditatis rerum poſſeſſio acquiri poſmſit? z. Vt ſervus domino acquirat, neceſſe eſt eum animum poſſidendi domino habere. 5. In iis, per quos acquirimus poſſeſſionem⸗ bona fides requiritur. 7. Peculium eſt, quod ſervus voluntate domini à rationibus dominicis ſeparatum habet. 3. Quod ſervus juſtè acquirit, cenſetur volun- tate domini acquiſiviſſe. 9. Dolus non præſumitur, niſi facto vel indi⸗= ciis arguatur. 10. Dominus ad reſtitutionem rei, à ſervo im- probè acquiſitæ, conventus s frudu; Ferceptos non retinet. — —— 510 CO MMENTATIO ——— II. Qui bonàâ fide ſervit, quatenus domino ac- quirat? 4 12. Quid item, qui malâ fide detinetur? ubi ex- plicaturl. 23. §. item quæro. & l. I. §. ſed & per cum 1. h. t. 13. Per procuratorem, tutorem;, curatorem poſſidere quidem, non tamen uſucapere poſſu- 14. Nec refert, ſpeciale an generale mandatum procuraror habeat- ——— 15. Removetur objectio ex I. 23. §. item quæ- 16. Procurator etiam ignoranti acquirit poſ- ſeſſionem, ſi ita tradita res ſit, ut alteri acquire- retur, quamvis ipſe ſuo nomine acceperit. 17. Reſpondetur ad 1. 24. ff. de neg. geſt. 18. Vſucapio ex poſſeſſione, per procuratorem quæſita, ante ſcientiam domini non procedit. 19. Ratio diverſitatis inter poſſeſſionem & uſu- capionem. 20. Per negotiorum geſtorem ratihabitione ſe- cutâ poſſeſsio quæritur. 21. Explicatur l. 49. §. fin. h. t. 22. Vniverſitates, communitates, municipia quomodo poſsideant? 2 23. Conciliatur I. 2. h. t. cum 1. 8. ff. de uſu- cap. ) . 24. Quomodo controverſiâ de poſſeſsione ex- „ . . 3 orta illa acquiratur? E T his quidem modis per nosmetipſos acquirimus poſſeſſionem. Supereſt, ut quo pacto per alios adipiſcamur poſſeſſio- nem, ordine videamus. Quin itaque per eos, quos in poteſtate habemus, acquira- . mus — DE1 prss re Ns pelie Gtzaoumi l ind rrk Ecturin 4. Clmxetcau authNa Rolumen Ueon Alo nodi cn tnllne bizg urde Fuim d erg unſſi N fundi nd launtem lum le M D E POSSESSIONE. 511 mnim, mus poſſeſſionem, nulla dubitatio eſt: I. 1. S§. item l. 4.l. 34. §. ſervus h. t. idque tàm ſci- entes quàm ignorantes, ut opinor cum Ac- curſ. in d. S. item, in verb. peculiariter. arg. I. quod ,aun ſeryus 24. eod. tit. Quodque de ignorantiã E. dicitur in d. §. item. meritò ad uſucapionis e duntaxat cauſſam refertur, arg. illius textus: qui cum paulò ante dixerat, rerum, quas pe- nE culiariter tenent in poteſtate noſtrâ conſti- iratp tuti » vel ignorantibus nobis poſſeſſionem lemie acquiri; ſtatim ſubjicit, täm infantem, qum e furioſum ex cauſsâà peculiari, etiam igno- rantes non tantùm poſſidere, ſed & uſuca- oe pere. Alioquin nihil rationis eſt, cur non umt ſemotâ cauſſa uſucapionis, etiam extra cauſſam peculiarem, ignorantibus acquira- en, tur, abiis, quos in poteſtate habent, cùm ac- quiratur per liberos homines: l. 1. C. h. t. mdu quod alias multò minus admitteretur. Lon- ge enim difficiliùs acquiritur per homines ſui juris, quàm per ſubjectos poteſtati/.1. & Ginen 1J. 1. C. per 4u4s yerſon. acquir. & arg. l. ſi tibi 17. §. i gadlus l. i unus 27. 9. ante omnia ſ. de pact. l. inter ſtipulantem 83. ff. de V. O. “ mneiſſi Porrò in his perſonis, quæ alii acqui- 3 t runt, primùm opuseſt, ut intelligant, quid H agant, d. 1. 1. S. caterum h. . Vndè perin- . . euinen Uen ae 69, S r fantem vel furioſum miſſos ad poſſiden- dum nemo videbitur apprehendiſſe poſſeſ- K — SIz CoMMENTATO —— . ſionem: nec locum habent hic, quæ ſuprà de his diximus. Ea enim favoris ratione jure ſingulari recepta ſunt, ut & illud de cauſſis peculiaribus, in !. peregrè 4 §. quafi- tum b. t. qui favor hic ceſſat; ſibique impu- tabit meritò, qui cum potuerit, non miſerit idoneum. Quuamobrem verèò ſervus hæredita- rius à præ cedente regulâ remotus ſit, ut per cum nihil de eâdem hæreditate poſſit ac- quiri l. 1.§. veteres putaverant. 16. . t. perquàm difficile eſt conjicere. Duareno non ſine cauſsàâ viſum eſt, id ſubtilitatem magis, quàm utilitatem habere; ideoque nec à Pau- lo magnoperè conſideratum fuiſſe, ſed qua- ſi neglectum: à naturalibus tamen diligen- tiſſimè inveſtigatum eſt. Ego putem ge- neralem regulam manere, ut poſſit etiam ejusdem hæreditatis rerum per hunc acqui- ri poſſeſſio; veteresque illud ſolàùm ſpe- Gaſſe, ſervum hæreditarium à nobis appre- henſum, ſi vel antè vel pòſt ignorantibus nobis res hæreditarias tractaverit ac tenue- rit, nihilò magis earum nos feciſſe poſſe ſſo- res. Ideò fortaſſe, quòd magis ex veteri conſuetudine illas res tractare videretur, quàm quòd animum poſsidendi aut acqui- rendi domino haberet; id quod tameno- mnino requiritur d. l. 1. S. hac quæ de ſervis: 1 5 rr re 1 tiaccipie leet eelli ſiniglojmee Prllumcpit lonino, if pnpon eſe einde Wn igno⸗ Abdeacet (nI 14, 9. 1 ler oeuini (werder, d ne WI. Qund uind D un d. bheet Ainlte⸗ wolan hmntelli clie kum ſo⸗ Gmfüdn, elſe, N Ungnun ii⸗ ei⸗ Ninf =— o —r i, ee in Uworittun & Ulc /7 1 . loge n 4. 1 ti,oncn vokuslN , , ttem uv gle nees P, 1 ſoſet liſteta mneA& 9 9 t ocktenn 1 GG . 7 S mune Ale es en cen⸗ n muth⸗ 2 . 14½ imne Ne. . gi DEFPOSSESSIONR. 13 qui ita accipiendus eſt, etſi ſuo nomine, ſui nim ipſo jure cautum eſt, ut quod in ſuum peculium capit ſervus, capiat nihilominus domino, ſufficitque tertii nomine acce- ptum non eſſe, id quod textus innuit. Deingde in his perſonis, quæ alii ac. quirunt ignoranti, requiritur, ut juſtè & bonâ fide acquirant: quod Iavolenus oſten- dit in l. 22. h. t. ubi rationem ejus reddit, quòd ſcilicet acquiſitio ſervorum ignoran- tibus dominis pertineat ad cauſſam peculii: quod verò ex maleficiis, adeoꝗue injuſtè ac- quiratur. id nec apprehendere cauſſam pe- culii. Quod ut intelligatur, præſi uppo- ccilicet peculii nomine, acceperit. Satis e- 7 nendum eſt, peculium id eſſe, quod ſervus fſfiliuſyé familiàs volutate domini, Patrisvé, ſeparatum habet à rationibus dominicis, uti docet l. 2. l. 5 & peculium f. de pecul. Ita quod juſté acquirit ignorante domino, id etiam voluntate permiſſuq; domini acqui- ſitum intelligitur. Meritò igitur id do- minus civiliter poſſidere creditur. At quod ex male ficio acquirit, in eo non debet præ- ſumi voluntaté vel permiſſionẽ domini ac- ceſiſſe. Doli n. vel maleficii præſumtio nunquam inducenda eſt, niſi facto vel in- diciis evidentibus arguatur. l. quoties. . qui dolo f. de probat. l. non omnis S. à bar- “ Mm ba. 2 . —☛ 14 COMNMBTATIO 01 r — baris ff. re milit. I. 12. F. de his qua in fraud. cred. AAA1C ignntus non quidem, quòd negetur hàc ratione do- l. dolum C. de dols & c. Effectus hujus in eo eſt & cernitur, mino facultas uſucapiendi rem, ita impro- bè à ſervo poſſeſſam: (nam nihilominus ei denegaretur, etſi fateremur eum poſſidere velignorantem, propter vitium reale, quâ res affecta eſt. I. g. S. caterum. ff. de uſucap.) ſed in eo, quòd dominus, ad reſtitutionem rerum à ſervo improbè acquiſitarum con- ventus, non poſſit ſibi fructus intereà per- qui in noſtrâ poteſtate ſunt. In eo, qui bonã fide ſervit, ita jus eſt, ut quæ ex re noſtrãâ, ſuisque operis acqui- rit, poſſeſſionem nobis acquirat, etſi ſuo nomine adeptus eam ſit: & ita accipiendus eſt §. idem placet in f. I. per quas perſon. &c. Alioquin ſi noſtro nomine, non apparet, quid opus ſit eâ diſtinctione. Nam etſi ex re ſuà, ſuis fortè nummis poſſeſſionẽ nomine tamen domini, nactus eſſet, nihil propomi- tur, cur non domino acquireret; etſi non ut 4 ſervus, tamen ut procurator, geſtorvé ne- gotiorum, cum quibus id commune habet. 2 §. per procuratorem, d. lo. Hocque caſu gtiam domininm, ſi tradens fuit dominus; alio⸗ A? D1I0 — ogliniucin Detogt ut, n 00 l/Kiem. erun h in. be Mrilediam ſerumel ſeibi kiril 1 l; ur in ceptos retinere, quaſi bonæ fidei poſſeſſor. Hæc de acquiſitione poſſeſſionis, per eos, i DPoSSESSION KEK Syr- unfui/ alioqui uſucapiendi conditionem domino quærit: d. . 1. C. b. t. ſcilicet, ſi dominus non lumim fuit ignarus Y”MU Remr. De eo quæzritur, qui malàâ fide deti- 1²¾ enum netur, quid nobis acquirat? Et quamvis immi Br inl. 7 S§. item acquirimus. h. t. num. 2. ſcri- tenis bat, liberum hominem mal fide poſſide- imnes ri non poſſe, perl. cum hæredes 2 3.5 item quæ= 4 ſi 70. b. t. illud tamen de civili tantùm poſſeſ- ſione verum eſſe, textus ipſe commonſtrat lenna in Fne ribi, civiliter in mea poteſtate & c. De na- Minme turali, quæ in facto verſatur, nullo modo. blece 1.7. §. f vir uori h. t. Itaque quod Paulus negat per ejuſmmodi hominem quicquäim Qccquiri: §. ſed & per eum d. l i. id de eâ, quam i ipfe per ſe apprehendit, poſſeſſione, nullo 4 geit meo vel mandato, vel ratihibitione interve⸗ 4 4 ſin niente, oportet accipi ,PerA. 1. cum haredes ut Ejus evidens eſt ratio, ſcilicet ne cuius- . quam mala fides & dolus lucro cedat, ad ver- ſus regulam juris l. non fraudantur 132. § .F. “ de R. I. Quod ſi meo juſſu ac nomine ade- nim Ptus eam fuerit, mihi utique acquiſivit; ut le“ quam acquiſiturus fuerat, etſi non poſſide- 8 retur, ſive bonâ ſive malàâ fide. r De procuratore, tutore, curatore 1 « generalis eſt regula, ut acquirant nobis vel ignoratibus poſſeſſionem I. 2. §. per procura- on torem, h. t. jundd. I. 7. C. eod. & I.r. C. per quas ie Mm à per 14 1, 516 Co MMENTATIO f f — — perſon. nob. acquir. Quod tamen eutra cauſ- ſam uſucapionis accipiendum eſſe, ex ſuprà dictis patet. quod & Duarenus probat, eo quod bona fides, quæ in uſucapione neceſ- ſatia eſt. S. . l. de uſucap. ſcientiam præſup- ponat. Ascurſ. in l. peregrè ſuper verbo ſpes. & 1. § item acquirimus, in verbo, peculialiter. h. t. Procuratorem accipimus, qui mandatum habet ſive ſpeciale ſive generale: ut Br. & aliorum, hoſque ſequentis Duareni eſt ſententia. Quò faxit l. 42. S. procurator. h. t. Nec ad rem pertinet Pauli reſponſum concludi videtur, neminem per eum poſſi- dere, quem ipſum non poſſidet: quod palàm falfum eſt. I. 1. S§. item acquirimus. l. 4. b.t. Piliurn certè ſuum nemo poſſidet, & tamen per eum poſſidet. Itaque animad- vertendum eſt, Paulum condidiſſe regulam 16 non in iis, quæ juſtè ‚adeoꝗque voluntate corum., de quibus agitur, acquirimus; ſee in his, quæ injuſté: quod etiam oſtendit d.l. quod ſervus. 24 h.t. Quid igitur, ſi ſuo nomine Procurator poſſeſſionem nactus ſit, alter verò ita tra- digderit, ut mihi acquircretur? dicendum mihiacquiri, ſicut dominium. I. 13.F. de donat Porrò dominium quæritur per procurato- DI!1 pam me- mm NNf1 pnt pole Ableren (herediet Inirorehe R (untantes llnfee envocuta Mogkorem untn ud Reurerar u Qo in d.l. cum bæ edes S. item quær0. h. t. ex quo uema⸗ oneeti elujmle lopun R alimr. Acerrn Gſgll, cqenun Ealennt lecu D in eich tor. rem, etiam ignorantée domino l. ſi procura- 1110 —.— men anel umehalt Wegusmnm, ſuciunt ſhrrui in fulen Nenmle . 1,6. an udf nperes⸗ li, Aid nru⸗ dle emhin 0 ſli/ 6 1 e . 4 DE POSSESSION E. 517 ———— ===— tor. 13. f. de A. R. D. Dominium autem præ- ſupponit poſſeſſionis adeptionem l. 20. C. de pact. & l. ex emto. 11. §. 1. F. de ad. emt. Exci- pio hæreditatem, cujus dominium quæri- tur aditione hereditatis; poſſeſſio non item. dl. cum heredes 23. b. t. Itaque rectè Azo l. i ego 2 4. ff. de neg. geſt. ſic interpretatus eſt, ut per procuratorem intelligeret negotio- rum geſtorem; partim id ſuadente titulo, partim quòd in vero procuratore fruſtrà expectaretur ratihabitio, ut dixi in l./o. F. de donat. Quod ſi ergò hoc caſu per pro- curatorem & reliquos dominium unà cum poſſeſſione etiam ignoranti quæritur, d. . 13. f. de A. R. D. conſequens videbatur, ad- verſus jam ſæpè dicta, etiam uſucapiendi conditionem, ac jus quæri itidem ignoran- ti. Comparantur enim aliàs hæc duo d. l. ex emto in pr. j. de act. emt. junct. S. 1. I. de uſuc. Sed jus certum eſt, prius non uſucapi quàm ſcientia domini acceſſerit.! 47. f. de uſucap. & ſeæpè d.l. 1. C. h. t. Cujus diverſitatis ratio etiam in eo eſt, quod domino tradente nul- la ei fit injuria, ſi vel ignoranti dominium acquiratur, at pote quod ſciens & volens ab ſe alienavit: quod in uſucapione ſecus eſt,. quæ, cum etiam adverſus ignorantem pro- cedat, difficilius concedenda fuit. 20 518 „ . 6 2 8 COMMENTATIO ſio poſſit? Et non acquiri, antequam ra- volentibus nobis.f-.de A. R. D. Per ratihabitio- nem dominus ſimul ac poſſeſſor efficitur, per ſupra dicta. junct. I. 24. ff. de neg geſt. Vn- 12. C. per quas perſon. & per not. ad l. 18. 5. fin. . tò non ceſſa, non competit. Interim non Mud denique quæritur: an etiam per negotiorum geſtorem acquiri poſſeſ- ta habeatur geſtio, apparet ex l. communis ſervus. 72. S. procurator. b. t. l. ea quæ 53. in f. ibi, dè mirum videri poſſet, cur evictionis no- de — et eꝛ pro d cello⸗ A en Cnwnanitu Ceiuhile 15Amunid hernuerl, lumungne. pidddhire mine actionem non habeat; per I. poſſeſie. 29. S. fin. h. t. adeoꝗue perſonalis actio non ceſſa non quæratur? Sed hoc hodiè extra dubitationem efſe videri alicui poſſet ex ſlennide lidit n. de damn. in f. Cæterum illam 1. 2. extra ca- ſum ſuum, hypothecariæ ſcilicet actionis, extendinon patiuntur interpp. Nam certè inter acquiſitionem poſſeſſionis& acquiſi- tionem obligationis ſive actionis, etiam- num hodiè manet differentia. t. t. l. per quas. perſ.cuique acquir. & tit. per quas. perſ. nob. oblig. & 132.S§. alteri F de V. O. Iccircò dicimus, Pa- pinianũ loqui de eviétione, cujus nomine ſtipulatio interpoſita fuit, quæ, duplæ præ- ſertim, non eſt domino neceffaria; ut cui nihil decedit, cum poſſit ex emto de evi- ctione agere. I. ex emto S. ut inprimis f. de 4. emt.Il. non dubitatur 6. C. de evid. Vndè meri- eber l t ei Aenien EUulini, UnCeon Eundonm Unneran irmun rnio le. cmmmca git et e proben leretan Aro bkPOssESSRONMJM.„,. p19 * ut niu debet ea procuratoris lucro cedere., Igi- ii tur ad ceſſionem jure compelletur. innuom Agd extremum de Vniverſitatibus: e elan communitatibus, item de municipibus““ au quæritur, id eſt, ejusdem civitatis civibus, i. emIH 1. F. ad municip. anne poſſidere poſſint inci- llrke pere univerſi? Et cum ad poſſeſſionem vo- ug luntas atque cõſenſus ſint neceſſaria; per ſu- ee pra dicta, hi verò conſentire nequeant, con- eG ſequensvidebatur, nec poſleſſionem adi- n pifci poſſe. Et certè hæredes inſtitui pro- prerea non poſſe Vlpianus in fragmentis nim tradidit tit. 22. Sed hodiè conſtat poſſe, per ℳ I. 2. b. t. ſcilicet per ſervos ſuos & actores. l FEädem igiturratione & hæredes poterunt en, inſtitui, non adverſante Vlpiano, quem in bu non de omnibus civibus cujusque civitatise s ſecundum d. . 1. ſed de receptis tantùm, ut me munera nobiſcum capeſſerent, quæ vetus fuit municipum ſignificatio, locutum eſ- Apis ſe ratio demonſtrat, dum ait, incertum cor- ling pus eſſe. At civitas vertum eſt corpus. In- NH . . . . um certum corpus hæres inſtitui non poteſt J. e. 9. f quis nomen ff. de haren. inſtit. certum po- eE teſt l. pareditatis 12. C. eod. kit. l. 73. §. vicis. F. de ennt leg. 7. Collegium quoque poteſt, modò probatum ſit l. Collegium C. d. t. Nec poſſi- . 1 . . s dere tantùm ejusmodi corpus, ſed & uſuca- 23 en pere poteſt peractorem fuum d.l. 2. non re- “ Mm 4 fra- ℳ ñõõ fS20 CoMMENTATIOO i fragante l. 8. f. de uſucap. duům ait, eum qu ſuo nomine uſucapere non poteſt, ne qui- dem per alium poſſe. Illud enim etiam ſi- veratione rei, puta furtivæ aut vi poſſeſſæ l. ſequitur. S. hæres eod. tit. ſive ratione perſonæ prohibitæ, utpote peregeini, malæ fidei, &c. oportet accipi: ſecùs, ſi ratione defici- entis conſenſus d. l. 2. Meritò: cum con- ſenſus ſuppleri poſſit; mala fides bona fie- ri, aut furtiva res non furtiva eſſe non poſ- Et hæc quidem omnia de acquirendâ poſſeſſione expedita ſunt, quoties nemine adverſante ſive per nos, ſive per alios ean- dem adipiſcimur. Cæterùm ubi ob con- tradictionem judice opus eſt, pro rerum di. verſitate alis atque alia ejusdem adipiſcen- dæ remedia prodita funt, quorum ad inter- dicta tractatio pertinet. Aliter enim con- ſulitur nobis, quando ad h æreditatis ab alio detentæ poſſeſſionem aſpiramus:t. t. F. quo- rum bonorum. aut legat/ à legatario occupa- ti: 1. r. f. quod legat. aliter, ſi pignus cum co- lono pactum perſequimur, quo caſu Salvia- num interdictam competit. §. adipiſcendæ. I. de interd. quæ hoc loco attigi ſſe ta- unen ſu fficiat. D1 T. Resſ teoollcer 1 ui- npoſte Fita Leyent, A en Honenye Pesi AIubj fnuso Mmnres Edin Plles Wman lenen Portu inon guein ail Sõ i0., H DE POSSESSIONE. 521 itzeung ele C A PD. V. 1 Gl a De rebus poſſeßioni ſub- SuM MARIA. 4 ℳ„ . . Menn 1. Res ſacræ, ſanctæ & publicis uſibus deſtina- Aen tæ poſſideri nequeunt. 2. Qui publico loco pluribus annis uſus eſt, ali- eni um poſtea uti non poteſt prohibere. Eegunn . F „. . . „ * 3. Si tamen prohibuerit, isque prohibitioni ac- Nietann quieverit, quaſi poſſeſſionem videbitur præſcri- 6 pflfiſſe. = licds 4. In rebus non publicis etiam citra prohibi- ,1 tionem poſſeſſio vel quaſi quæritur. ” wolen 5. Res incerta quatenus poſſideatur?. ie 8 Equitur ut de rebus videamus, tanquam s OJ ſubjecto poſſeſſionis. Ea ſunt, qua- 5R tenus quidem in facto verſatur poſſeſſio, o- „½ mnnesvres corporales: I. 3. pf. b. t. quatenůs N⸗„ 2 X verò in jure, palàm eſt, ſacras res, ſanctas, & ſvochi/ publicis uſibus deſtinatas, ſicut dominio pri= N vatorum; ita quoque poſſeſſioni ſubjecta a eſſe non poſſe: Itaque muri civitatum ac u. portuum citra permiſſum Principis habita- ri non poſſunt l. ſin. ſ. ne quid in loc. ſacro ne- que in loco publico, ut littore maris, æ difi- cari l.1.2, 3. f. ne quid in loc. publ. niſi quate- Mm 5 nus – 222 L CoMMENTATIOG — — zu. nus id ſine bpublici uſus impedimento fieret. 3 7. eva. Quòd in poſſeſſione dicitur, idem & “ poſſeſſionem jurium incorporali- um extendendum, rationis ſuadet paritas. Itaque qui loco aliquo publico ſolus pluri- bus annisuſis eſt, paſcendo ſuo pecori, a- lios SS eodem jure uti non prohibebit l. 45. H. uſucap. & ſi eà cauſsâ ædificium po- ſuerit, is qui publicis operibus procurat, ut loquitur Vlpianus, debebit id deponere, et- ſi nemine prohibente poſuiſſet. l. 2. S. A quis nemine 17. ff. ne uid in loc. publ. Quilocus demonſtrat, multò magis reſtituendum fo- 3 re, ſi prohibitus ædiſcaſſet. Sanè ſi ipſe a- lios eodem jure paſcendi uſuros prohibue- rit, ique prohibitione acquieverint, hoc ca- ſu etſi non dominium, quo præ ſcribi in lo- co publico nullàâ ratione poſſe, omnes ſaté- tur, per d.l. 44. tamen poſſeſſionem vel qua- ſi pra ſcriptam eſſe; atque ita accipiendam l. ſi quisquam 7. fj. de diverſ. præſcrigt. Cra- vetta tradit de antiq. temporum part. g. cap. in⸗ cipiente, materia fingularizatit. num. &t. quòd quaſi poſſeſſio poſſidentis prohibitione & aliorum patientiâ definiatur, allegans gl. B. & alios in l. 1. C. de ſervit. Item Br. in 1.qui lami- nihus. F. de S§. P. E. Spal. ſi primus. ſſ. de op. mop. 4 nunc. Sed etſi verum ſit his caſibus quaſi J 2= boſ- 1 ⸗ okele napr guet ſetta n,A eni. pohibt F1 ni, ] gloct greni ſoreo ſt uſa Whle ümn llln cep lene uap⸗ 1t —. Nenotett. en, , End 4 mgeee UcOENA N hc P. ebeneg * 1* “ 4 nt,ne DE POSSESSIONE. 2 ½Z poſſeſſionem juris adeptam eſſe, tamen & citra prohibitionem, niſi publica res eſſer, quæri potuiſſe dixerim, quod negat Cra- vetta. Solam enim ſcientiam & patienti- anm, aliàs requiri conſtat ex l. a. ubi gl. C. de ſervit. In juribus quidem merè hegativis prohibitionem oportet accedere Accurſ. in d. I. 1. & l. fin. . quemadmodum ſerv. amitt. ve- luti, alteri non eſſe ius altiùs tollendi; id quod rerum natura docet: ſed in propoſitàâ quæſtione non nititur potiſſimùm poſleſ- ſor eo, quod alter non ſit uſus; ſed quod ipſe ſit uſus. Gravettæ tamen deciſionem in publicis omninò ſequendam puto. Cùm enim paſcendi, piſcandi &c. ius in merâ fa- cultate ſit poſitum, ei præſcribi non poſſe, receptiſſimum eſt; Dd. in l. viam publicam fj. de via publ. niſi prohibitio, eamque ſubſecu- ta patientia acceſſerit. Cravett. d. cap. n. 99. De re incertà, anne poſſideri poſſit? 5 utiliter quæritur: Et non poſſe, tradunt ſimpliciter ex l. 3. S. incertam & l. locus 26. h. t. Incertum vocamus illud, ſi V. G. tradam alteri, quicquid mei juris in illo fundo eſt d. l. 26. Quin etiam Br. certam quoq; quo- tam portionem adhuc eligendam, incertam vocat: indeque infert, ſi quis de agro alte- rius decem jugera, quæ ipſe elegerit, emat, vindicare ea non poſſe, priuſquam eligatz; S gquem- — y24 CoMMNTATIO quemadmodum ſi ſub conditione emiſſet.l. 3. S. ſi quis poſſeſßionem hb. t. Dixerim autem poſſeſſionem quidem non translatam eſſe, ut uſucapio procedat; d. l. locus & l. 29, in f. h. t. nec etiam, ut vindicationi lecus ſit: quia incerta pars vindicari nequit; l. 6. f. de R. V. nec ut interdicto recuperandæ, ex eâdem ratione: veruntamen ſi ex poſtfacto certa res fiat. ex eo tempore convaleſcit utique poſſeſſio, fitue his omnibus locus. arg. d. l. 28. §. ſi quis poſſeſßtonem h. t. Vndè etſi elige- ret in prædictà ſpecie poſt demùm, alio jam rem tenente, rectè eum vindicare dicen- dum fuerit. DNWNNENNN. De titulu poſſeßionum. SuMMRIA. 1. Tituli poſſidendi inter cauſſas poſſeſſionis referendi ſunt. 2. Vr poſſeſſio ſubſiſtat, neceſſe eſt ſubeſſe ti⸗- tulum. 3. An cx pluribus cauſſis ſive titulis res poſſide- ri queat, jam olim controverſum. 4- Verbam poſleſſionis in 1. 4. C. de contrah. emt. pro dominio accipiendum non eſt. ſele holte⸗ 1 — Epl aceptis usebe 6. Neyr hoſtcongl Neici escauſ ento 4 Eip bnon pe iptio Nlg 10. Did 1t2. Ne uütare. . u N. 4 An laterze 16. O ) ulsa n e kial Gorte Alrii Rrn foc Die hona iu D EPOSSESSIONE., 125½ deenilel) 5. Ex pluribus titulis poſſidere nemo poteſt, SSl exceptis duobus, pro hærede & pro ſuo; qui reli- q uis recte junguntur. Ann 6. Reprehenditur Bartoli ſententia, neminem poſt completam uſucapionem pro ſuo & pro hæ- uegn ecde pofſdere poſccc. ſ. 7. Rejicitur & illorum opinio, qui, cum ex plu- H ribus cauſſis res poſsidetur, ex omnibus codem , momento finiri uſucapionem putant. HD iner. 8. Qui poſt decennium de re mobili conveni- ur, non poteſt ſimul triennii & longi temporis krng præſciptione ſe tueri. MM 141 9. Reſpondetur ad l. 66. ff. de leg. 2. Naler 10. Dictio, plurimi, in duobus non verificatur. 1. I. Quis ſit ſuperioris diſtinctionis effectus * ininſ tz. Nemo poteſt ſibi ipſi poſſeſsionis cauſſam red. mutare. , 13. Quiſnam ſit ſenſus ejus regulæ? inquiri- tur. g 14. Exem plum ejusdem ſubjicitur. S 15. An filius rem à patre ſibi donatam, cui po- dH ſtea ex parte hæres extitit, uſucapere poſsit? 16. Quare iſta de non mutandà poſſeſsionis cauſsà regula introducta ſit? J Nter cauſſas poſſeſſionis, quarun mate- rialem præcedenti capite explicuimus. Obportet etiam referri titulos, ex quibus ea AJqueæritur: puta emtionis, donationis, hæ- A⅓ reditatis, legati, dotis, derelicti &. Hi enim tituli appellantur paſſim cauſſæ poſſeſſio- de nis. l. 3. S. ex pluribus & S 1ad quoquè h. t. l. qi dl hona §. 1. & l. non ſolum 53. §. quod vulgo ff. de uſucel. i. f. pro don. l. pro/uo & ſimil. jundt. l. 4. GMℳ Z Cde 2f26 CeNMENTATIO ð à C. de contrab. emt. Et quidem ut ſtabile ſit ius poſſidendi, ejusmodi cauſſam ſubeſſe oportet: quæ ſi nulla ſit, poſſeſſor pro poſſeſſore dicitur poſſidere, l. 12. & 13. ff. de petit. bared. id eſt, frivolè tantùm, là uſucapionis, longivé temporis exceptio- ne obſtante. pr. I. de uſucap. ibi, quamvis iuſtæ cauſſa & . & l. niello iuſto titulo C. de R. VY. 3 ITnbdéè quæſitum eſt: Vtrum ex pluri- bus cauſſis ſive titulis poſſideri res poſſitè aliqua, & ibi, plerumque ubi Rebuß. de V. S. gl. in Clem. un. in verb. earum aliqua. extr. de for. comp. contr. emt. dum de poſſeſſione loquitur, de commune. h. t. & l. I. S. huius autem ff. uti poßid. nec adeò miſcer aut cõfundi debent. l. pen. h.t. Itaque qui ex ex emtionis titulo poſ- ? ſecſſor factus eſt, non poteſt inſuper fieri poſſeſſor ex donatione. In reliquis uin. . 128 —„.„. ut innuit d.l. 11. ideoque res ei aufertur nul- quam quæſtionem olim quoque eontro- verſam fuiſſe, monſtratl. z. S. ex pluribus. in wvyerbo, quidam putant. h. t. Ex quo verbo col- ligere licet, regulam ſive communem opi- nionem fuiſſe in contrarium: alioquin non dixiſſet, quidam, ſed plerique: quod & ſermo- nis uſus docet, & probat l. locus éo. ibi, Portio 4 Vndéè ſequitur, malè ex hoc loco l. 4. C. de dominio accipi: quod tamen cum iillâ nihil commune habet; l. naturaliter 12. §. nihil dl becenelt upobmnt us ohun baeen AMAncNi lIf.r⸗ lunele,⸗ rcip 4 ppletam “ lenere madist ertuset, lanican AMPfpern uhret A⸗ wh uſhis P Ito Mlus, ge W tin⸗ al fi mini en — õ —. — — — —— — nkiet lis eadem eſt ratio. Excipiuntur tamen ti- n e tuli, pro harede & pro ſuo, qui ſub reliquis ti- le tulis poſſunt ſubalterne conſiſtere d. S. ex “ Iu dluribus., quem exceptionem, non autem re- — 4 . * 2„ * . um Lulam continere, ex jam dictis apparet: & ulemnu fac. l.1 f. pro ſuu. Ex quâ colligitur, etiam ½ anmmn falſum eſſe, quod Br. bis. num. g. d. l. 1. F. pro iAA ſuo. ſic accipit, ut tradat, poſt uſucapionem completam neminem poſſe pro ſuo & ſi- mmaff ſimul pro emtore poſſidere; pro ſuo qui- Eis dem, ex particulà, & antè uſucapionem; (mul- oale ⸗· tò magis enim poſtea, cùm de jure ſuo quis M certus eſt) pro emtore autem. ex ſententiã ſebhe Mauriciani, quem ibi probari omnes uno mnmnenn ore fatenrur: Et apparet violentum eſſe, ſi doniuun quis, verbum uaſuceperit, in d. §. ex pluribus, ος interpretetur pro uſucapere inceperit. Fal- 7 6o ſum eſt etiam, quod Socinus, Reinerius, Sult Imola & alii ibi tradunt, cum ex pluribus ,⅓⅔ cauſſis poſſidetur, ex omnibus eodem mo- l mento finiri uſucapionem z cùm ne quidem amplius, quàâm ex unã cauſsâà procedat vſu- n . capio. Si enim verum eſt, non niſi ex ung „gSA4 dominium contingere Poſſe . conſequens ni eſt utique, non niſi ex illa eàdem unicàâ cau . N,. sAàuſucapionem, quæ dominium largiatur, ttuok fſiniri potuiſſe: alioqui jam plures cauſſas do- line H miniu haberet, cõtra 4. 9. ex pluribus. & l. 159. uin/ 6F.. de R. I. Hincrecte Bl. in lſequitur & lana fl. 8 —„A de uſus. W 8 40 528 COMMRNTATTO de uſuc. negavit, eum, qui poſt decennii eur- ſum de re mobili convenitur, poſſe ſimul triennii uſucapione, & longi temporis præ- ſcriptione ſe tueri z cùm non potuerit, niſi P zeu ex alterutrâ, fieri dominus: quanquam unàâ deficiente, ad alteram utiliter confugere poſſit. Cui nihil officit, quod adfertur ex I. Mævius 66. f. deleg 2. ubi res tàm à defun- cto, quàm ab ejus hærede eidem relida ex utroque teſtamento deberi poſſe dicitur: atque adeò ex utroque dominus futurus eſt legatarius; quod certè eſt impoſſibile. 4. ,. 159. ff. de R. I. Itaque aut ex altero debebi- tur æſtimatio, quò d. I &6. reſpexit, aut alte- rum legatum erit inutile. S. ſi quis rem lega- tarii. 10. & §. ex éontrario. 14. l. de legatis. Denique ex yr. d. S. ex pluribus colli- gunt Interpp. dictionem plurimi in duo- bus verificari; ideò quod Paulus duas duntaxat cauſſas, ex quibus ſimul poſſideri poſſit, retulerit: adeoque plurimis plagis vulneribusné affectum probatum eſſe, ſi de duobus fuerit probatum. Id quod falſum eſſe ſatis ipſe ſermonis uſus docet. Veri- or eſt gl. in S. quod ſæpè. cap.7. Nov. 18, & c. Chri- fſtiano j. diſt. 3 . Br. in l. ſi gemma in ſ. f. arb. furt. caſ. dum tres ad minus requirunt. Nec aliud hoc textu probatur, partim quòd ex- empla non reſtringuntregulam, l. 15. pf. . . 1 DI Mrinf &l, e anim rer unibu nunckepiur ond ne Konuetectus Ntepoſlide — Aunmmaſſer luchucp! nemete m, nlluepiot Uümmdl e Per üncnal Umnemih tholle lz ipe het.l 110 — Oleerennier. in, Mein vitenenne⸗ 4 n orlkil :gomunn nilmager Gwmaime Testuteln. eitentnt inpelicet Feniznt ianir , lelyd.: untc c DuNr) Vnin N 400 nf 1 — = DE POSSESSIONE. 1²9 de damn. inf. & l. fn. S. cui dulcia f. de vin. trit. Goh leg. partim quòd plexique Codices ha- beant ex pluribus. Duos certè plures dici notum eſt c. pluralis locutio. ubi Dd. de R. l.in 6. Porrò non eſt nullus hujus diſtin- 11 Gtionis effectus. Quid enim? ſiis, qui pro hærede poſſide bat, à domino aliové, qui ſe dominum aſſerat; controverſiam patiatur, ideoq; ab hoc rem emat: dicendum utique illum adhuc hærede poſſidere, adeoꝗ; uſu- capionem ex eo titalo complere poſſe, neq; novo tẽpore, ex die ſcilcet emtionis, opus habere. Eſt enim ſciendum, rerum mobi- lium uſucapionem litis conteſtatione non interrumpi. I. 2. cum ſim. f. pro donat. uc pertinet regula paſſim à vete 12 ribus circa poſſeſionis materiam nculcata: neminem ſibi ipſi cauſſam poſeſſionis mu- tare poſſe, l. ʒ. S. illud 29. l. qui bona F. H. 1. & l. 18. pr. h. t. l. 5. C. cod. I. non ſolum 33. H. gquod vulgo. ſj. de uſuc. cum fimil. Cujus etiam ef- fectus in uſucapionibus eſt. Senſus verò 3. ejus non hic eſt, ut opinor; ſi quis, cum ſciat ſe bonàâ fide non poſſidere, alium ſecum ti- tulum animo ſtatuat ac ementiatur; velu- ti, ſi colonus ſtatuat ſecum ut pro ſuo poſ- ſideat, etſi ſciat titulum ſibi nullum eſſe. quod quis exiſtimare poſſet ex d.l. non ſolum. Nam ſecundum hoc jam ante uſucapio non Nn Pro- 1 530 CoxMENTATIO/O0 r —è — — procedit. Vndè hic ſenſus à jure alienus Pue eſſe intelligitur. arg. S. furtivæ. verſ. quod au- rin,lt tem I. de uſucap. & S. afinitatis verſ. quod ita. l. Hhe de nupt. Cæterùm ſi quis cum ſciret qui- elnn dem, ſe bonà fide non poſſidere; puta con- Imen – . 2 1 jux rem à conjuge ſibi durante matrimo- mnlre ſine donatoris interpellatione, ac putet ſe trimonio rectè donari potuerit: tamen uſu dem rem triennio vel decennio poſſederit, iileſſe⸗ non capiet: quoniam ipſei ſi mutare cauſ- P ple ipum . ſam poſſeſſionis non potuit l.1.§. f inter vi- rum & uxbrem. ff. pro don. Cauſſa poſſeſ- 4A ſinnis eſt quidem utrinque eadem, titulus fſcilicet donationis, ſed diverſimodeè. Pri- 15 ego aliud dicendum putarem. Nam aut nin muùm quidem à conjuge, poſteaà non con- juge. Itemque ſi Klius rem à Patre ſibi do⸗ natam, quod non valet d. i. § 1. cui poſtea ex parte hæres extitit; putet ſe totam pro- hærede poſſidere, ut frequenter fit; non ine tamen poterit reliquas partes adverſus co- Mhen hæredes uſucapere. In hoc tamen caſu iſi . . 4 . . . Oe res filiod nata fuit patris; & morte con- firms a eſt donatio, tuſucapione jam non ſelck ſit opus; aat non fuit patris, ſed bonà I fide ab eo poſſeſſa & donata filio; & con- m. A110 inin firmatur in filio titulus donationis „ ut ex un hoc impleat uſucapionem cœptam à patre. urnſ e. Hujus autem regulæ non alia cauſſa enef eſt, quàm uſucapionis odium: iccireò ei D E POSSERSSIONE 531 um cundum l. apienda f-de R. I, Vnde nec om nis; E E E e mned unn Nt Seeen detractum eſt, u bi vel levis fuit occaſio, ſe- . Eeint qui juſto titulo bonaque fide poſſi et, uſu⸗ remit capit! 42. f. de uſucap. M lekt , 2 Anpleres andem rem in ſetalolin 1 hol t W 1 ſint! ſin SuaMARIA. Jotidum poßidere poſ. AN . Duo in ſolidum eodem poſſeſſionis genere⸗ ν. modo & effectu poſſidere nequeunt. MVMVß 2. Vnus tamen ſecundunmi unam, alius ſeçcun- MRU AG dum aliam poſſeſſionis conditionem poſſidere , H 3 ½Creditor & debitor pignus poſſident, ſed di- vyerſo effectu. “ðð e 4. Idem in fructuario & proprietario ſtatui⸗ Ren 5: Vaſallus vel emphyteuta, & dominus feudi N vel emphyteuſeos ſolidi fundi domini ſunt; ſed diverſimodè. Nn 2. k 6. 3 ¾ ———ð—ð 132 CQĩù³ůitÄoMMENTAT 6. Si quis alterius fundum clàm occupat, & hie & is, cujus eſt fundus, poſſident. 7. Duo etiam injuſt? ſimul poſſidere poſſunt. 3. Quod in re immobili tantùm obtinet, non mobilii.“ M 9. Ratio diverſitatis. “ 10. Reſpondetur ad l. 15. §. ſin. ff. de precar. . Item ad l. ſi duo ff. uti poſſid. cog. S ex contrario. h. t. Quod vVariè latiſſimeque tàm à veteribus, quàm I terpp. diſpuratum eſt. Cæterum omnis diſputatio ac difficultas nullo negotio tol- litur ſi primùm regulam conſtituamus na- turæ convenientem, atque adeò omni ex- ceptione majorem. Dicimus itaque im- poſſbile eſſe duos in ſolidqum eodem poſ- ſeſſionis genere. re; ſicut impoſſibile eſt, duos eundem lo- cum ſimul & in ſolidum occupare. d. §. e contrario. Sicue accipienda l. dus in ſolidum 19. f. d. precar. At cum poſſeſſio ſimplex non ſit, nihil impedit, unum ſecundum unam poſſeſſionis conditionem imoli- dum, alterum ſecundum aliam itidem in ſolidum poſſidere; cum ſeparatorum ſe- Parata ſit ratio 5. 10. C. de don. int. vir. & z*. 2½ 12. Explicatur l- 15. §. ſi ſundus ff. qui ſatisd. Mß iuminel Vbjungit Paulus aliam regulam: duos in ſolidum poſſideré non poſſe. in d. 1. 3. 510 ð Ekerum nec⸗ Um.l mults lugre uncte lhnkttenon ſiſgn ltlerſern ſEild . i Uengvoge hunc lam; Aurw us,done recentioribus In- pereipient modo & effectu poſſide- umhltimchs, Ei i Nüin⸗ iigenoit enaug D litio,a Roris pror lei poſſi imkbabet. innonfte iemmine . N! tet N kamid urn ken winunel XMI — dhindcntt tuntnairut, Cooltm“ e de rinu 43 Cuueen vcchte) ℳ 7 / un ian , 110 E 3ℳ DEPOSSEHSSIONEEͤ. 733 — W— & alterum rum. I. multis rationibus. 17. C. de liber. cauſ. Itaque cum creditorem pignus poſſidere, ſuprà ſit demonſtratum; l. cum & ſortis S. fn. f-. depign. l. I. S. per ſervum & l. qui pigno- ris h. t. I. per ſervum ff. de A. R. D. l. debiter S. in. Ff. de pign. ad. nihilominus verum eft, debi- nec adſtruat, nec excludat alte- torem quoque poſſidere: d. . qui pignoris. & lI. ſexrvi nomine l. non ſolum. S. qui pignori fj. de uſucap. hunc ſcilicet, quoad uſucapionis cauſſam; illum qupad cætera commoda, ut frucus, non quidem lucrandos, ſed ſuo ju- re percipiendos, & in debitum uſurasque computandos; l. 2. C. de part. pig. & omni cauſ. & I. 1. C. de diſtr. pign. item quoad ius aliis oppignorandi. Fructus enim rei eſt, etiã pignori dare licere l. . C. i pign. pign. dat. fit & l. fructus f. de R. I. Eadem eſt fructuarii conditio, qui ratione fructuum ſibi, ratio- ne juris proprietatis aut juris uſucapiendi alteri poſſidet; ei ſcilicet, à quo uſumfru- Gum habet: & hic igitur poſſidet hoc in- tuitu, non fructuarius. I. quod meo, ibi: poßidet cujus nomine poßidetur h. t. Hloc idem etiam in domino appa- ret. Nemini enim dubium eſt, utrumque tàm vaſallum &emphyteutam quàm domi- num feudi & em hyteuſeos ſolidi fundi do⸗ minum eſſe: ſed alterum directè, alterum Nn 3 uti- 7 CoMMRNTATIO — E utiliter. l. 1. in f. f. K ag. vecig. Ita contin- git, eum, qui fundum meum clàm occupat, ac nihilominus me etiam unà poſſidere: . clam ° Videre. S. fin. h. t. me quidem juſté & utiliter ad uſucapiendum; illum de facto tantům, & reſpectu extranei. l. fin. h. t., 7 Quin etiam duos injuſtè fimul poſſidere poſſe, ex his facile apparet; ſcilicet ſi ego vi, alter à me clam poſſideat. Vnde evi- dens eſt, meritò Trebatium à Labeone hoc nomine reprehenſum eſſe. Nam inl. 6.5. ſin. nihilintereſt, is qui ad nundinas profectus proponitur, vian ſecus ab alio poſſederit. 3 Hoc tamen notandum eſt, contingere poſ. ſe duntaxatin re immobili, non etiam mo- bili: quandoquidem ſimulac res mobilis ab alio clàm poſſidetur, quia furtum fit, prior poſſeſſor etiam ignorans poſſidere deſinit.l. rem quæ. 15. pr. & l. ſi rem mobilem 27. h. t: 9 Cujus diver ſitatis non aliam cauſſam inve- ſtigare oportet: quàm quæ ex ipſo textu colkgitur;: quòd fſcilicet rerum mobilium poſſeſſio vilis & abjecta habetur;g! in d. . 47. ideoque minus indulgetur retentioni, quæ animo fir, quàm in rebus immobilibus fieri ſolet, per g. I. 6. in f. & l. 25. §. fin. eod. c. TIsna poſitis, facile eſt reſpondere his, quæ in contzarium afferuntur exl. ,. §. kn. . de pregar. Is enim, qui precarium con- . H ceſſit, 1 51 clityintolcl Eoibe ulne Frnid,u 1 ſceiserp ſcitetumco ſichett faut Hjimom, d 1RAAR. rbiarati hevib⸗ Erumcadtb s Niderat WN A, n (Wennctel (onem od use (mir mmarirnn Wleretel Radeſtn n ſirt 10 Gnmue 0pone immmen tun l 4 Ra dh 110 —. hon mnchmeng unt ler güicenſ en hen nAund . I. ,. 1E aod Cee Adet Im 1 eode meLdeen 22 am ſal 1* TETENN dINS 1. “ EI 11 0 4l N. waosg⸗ torigne DorcCiG Xest tereli⸗ n DE POSSESSIONE. 13 55 deoque uſucapit: itidem is, qui rogavit precariò, ut re fruatur, interdictoque uti ceſſit, in ſolidum poſſeſſionem retinet, a- poſſidetis experiatur. l. 17. ed. Porrò ex I1 dictis etiam conſtat ſententia l. ſi duo pr. to- tiusque tit. f. uti po Sid. ſcilicet non aſſeverare Ulpianum, duos in ſolidum ſimpliciter, nõ habitàâ ratione diverſitatis aut identitatis modi, poſſidere poſſe; ſed præſupponere eaſus, quibus id contingere poſſit, ac illis demum caſibus interdicto locum eſſe. For- tiùs videtur ſtringere hij. S. s fundus 3. ſ. qui ſatiſd. cog. ubi eundem fundum dotalem duo, maritus & uxor, in ſolidum dicuntur poſſidere, reſpectu ejusdem effectus, ſeili- cet ad evitandam ſatisdationem. Sed con- ſideranda eſt ejus legis intentio. Ea fatis- . 2 dationem ideò remittit reo, quòd actori etlam citra eam cautum videatur, qui poſ- ſit in poſſeſſonem rei immabilis mitti: quod us ei à reo Intcrverti non poſſit. Vn- de ſi miro is ſit æ ſtimationis tale pradium, qum ſit res petita, Dequaquam evitabitur ſatisdatio. gl. in d. l. ſ-iendum, ſuper verb. com- pelli & & hodié I. de ſatisdat. Qaalis enim & quanta debeat eſſe ſatisdatio, talem etiam oportet eſſe, quæ nhujus locum ſuccedit, immobilium poſſeſſi nem; quia ſurroga- tum ſapit naturam ejus, in cujus locum ſur- Nn 4 r0- 736 CoOMMENTATIO . rogatum eſt. gl. in l. ſieum. S. qui injuriarum ff. ſi quis caut. Bl. in l. item veniunt S. cum prædiæi- mus 20. f. de petit. hæred. Itaque ſi unà con- venirentur vir & uxor, etſi dotalia prædia ſingulorum debitis reſponderent, vel ma- jora eſſent, utriſque verò ſimul ſumtis mi- nora, nequaquam evitabunt ſatisdatio- nem: arg. l. ſi creditores 16. ff. de priril. creld. quod ſi alteruter tantùm convecnirertur, quia non eſt veriſimile, vel maritum do- tem, vel mulierem ejus proprietatem ne- glecturos eſſe, ſed alterum alteri poſt con- demnationem ſuccurſurum, ut ſatisfiat ju- dicato, & liberetur res pignori ſuppoſita, meritèò à ſatisdando relevantur. Quod in creditore diverſum eſt, cui poſſet vel invi- to protinus ſolvi, atque adeò pignus libera- ri. Ex quibus apparet, etſi eodem fine u- terque conjunz poſſidere intelligantur, modum tamen diverſum eſſe; cùm mariti quidem poſſeſſio æ ſtimanda ſit ratione fru- Ctuum, Coler. de proceſſ. exec. p. 2. C. 3. n. 265. quos veriſimiliter ex dote percepturus ad- huc eſſet: mulieris verò ratione proprieta- tis. arg. l. 1. f. de fund. dot. & Br. in l. à divo Pio. § in venditione ff. de re judic. Et ideò etſi ampliſſima dos eſſet, fructus autem veriſi- militer debito, quod petitur, non eſſent re- ſponſuri, ut quod in terminis ſolvendi ma- tri- 51. — Tinonüte lole dn gecitorie S EE WW 1. lel 2 lli 5 Linut Iumd Aumndiur ((Kires er durat uu. ((uon “è W medol AU Mlonsl .) (enh 10 — ifnin tſlner Aelen. ithnun erend, mtr — trimonii res eſet, diwortio fonte inſtante, facilè apparet, hoc caſu ſine ſatisdatione creditori cautum non fore: atque adeò d. I. 1. ad ejusmodi ſpeciem trahendam non eſſe. CAr. VIII. De retinenda poſſ. „ Rone. Su M MARI A. 1. Poſſeſſio ſolo animo retinerur. 2. Scilicet in re immobili. 3. Limitatur regula 1. 15. h. t. 4. Tamdiu res in poſſeſſione alicujus manet, quamdiu non diffi cilis ejus perſecutio. 5. Si res bonà fide poſſeſſa furto auferatur, do- nec durat ejus perſacutio, uſucapio non interpel- latur. 6. Cum res vi eripitur, poſleſsio: interrumpi. tur. 7. Qui per ſervum vel colonum poſsidet, ſi is ſponte poſſeſsione diſceſſerit, eandem amittit. 8. Quod tamen à Iuſtiniano immutatum eſt. D E 5Oςh1 α. 137 14 9. Et licet alii tradiderit poſſeſsionem, nihilo⸗ minus domino non præjudicatur. 10. Verborum geminatio enixam voluntatem oſtendit. II. Si colonus vi dejectns ſit, dominus etiam ignorans amittit poſſeſsionem. Nn z Pro- . . 1 PRdnnean nunc erat, de retinendâ poſ- ſeſſione dicere: verùm hic multis ver- bis opus non eſt. Eſt enim certũ ſolo animo 3 retineri poſſeſſionem, non habità ratione, ſitné alius in fundo an non ſit? l. z. S. in amit- tend. h. t. Ignoranti igitur poſſeſſio non intercidit, ſed durat tantiſper, donec aut noſitrà voluntate diſceſſerimus, aut vi deje- Gti fuerimus d. I. 3. §. quod ſi ſerrus h. t. quæ eſt natabilis de retinendàâ poſſeſſione regu- la. Reſtringenda tamen, ut præced. cap. dictum eſt, duntaxat ad res immobiles, eum mobiles amittamus etiam ignorantes per l. 47. h. t conjungendam cum I. z5. pr. eod. Ex qua tentari poteſt, regulam l. em quæ 5. univerfolem non eſſe, ſed eum, cui res ſubrepta eſt. ſi furem perſequatur & aſ- ſequatur, remque repetat, ejus poſſeſſio- nem non amilſiſſe; quia ſcilicet verum ſit, rem nondum ita perditam, ut ignoretur 4 ubi ſic, ut in 4. 1. 2. Quo facit, quod res à nobis cuſtodiri §. plane rerſ- cum verd tuam. &e S. examen quaque I. dc R. D. & poſſidert I.. S. Nerva flius h.t. itelligiturtantiſper, dum non difficilis eſt ejus perſecatio: ſecàs atq; ſi rem nondum poſſeſſam perſequeremur, §. ikad qusfitame l. d. f. ſcilicet, 4 nia multé fü- vorabilior ejus eit cauſſa, qui rem ceu ſuam perſequitur, quàm qui apperit alienar,i 5323 COMMENTATITIOdO — 4 D — t. Qu lncbisbon⸗ nlururi (uml betllnn venignei lengneri, ecve h nimce (emmmnhi , 4. N 4 Mettupii, ke, um B Urznione Medo lecn emorfen lhi. Eehreſen eikiß⸗ prote mreif CINO n I kket. ilel⸗ ortu A110 —.— eteünenl, nhhemulun Ceni hen alrbit, mipolehen 1 imos;n I mtn S 4 4 Dre mnon 4, — . e e etamienuwe 4 D Nn . ſen d õ * 7 DE FPOSSESSTONRER 539 C. h. t. Quod eò pertinet., ut, ſi res aliena ànobis bonà fide poſſeſſa furto nobis ſub- trahatur, ſi protinus eo cognito furem per- ſequamur, eique rem auferamus, non de- quæ utique interpellata foret, ſi res ſubre⸗ pta atque vi erepta eodem loco acjure un- diquaque haberetur, ſecundum d. l. 15. II- lud enim certum eſt, cum res vi eripitur, in- terrumpi poſſeſſionem. l. naturaliter f. de iſucap. Nec eſt. ut quis exiſtimet, hanc interruptionem priori poſſeſſori non no- cere, cum debeat uti poſſe ad complendam uſucapionem acceſſione temporis, quo prædo rem tenuit, ſicut hæres defuncti, & beat uſucapio noſtra interpellata cenſeri, emtor venditoris acceſſione utitur. S. diuti- na.l. d? iſuc. Nam talis acceſſio recepta non eſt, præ ſertim improbæ poſſeſſionis, quæ nec ipſi poſſidenti prodeſſet d. S. diutina, ibi, quæ prodeſſe cœperat. 4 Quod diximus, ig noranti poſſeſſio- nem rei immobilis non intercidere, tunclo- cum non habere Africanus ait, cùm per ſer- vum aut per colonum poſſidemus, & is ſpontè poſſeſſione diſceſſerit: l1. ſi de eo fun- do 40. §. i fortè h. t. quod tamen locum ha- beret., ſi deceſſiſſet, ut idem ibidem aſſerit; ideò fortè, quod non poſſit videri eo animo mortuus eſſe, ut poſſeſſionem deſereret. Et 7 — qui- 40% CoMNMENTATLIOO . 1 quidem poſterius utilitatis tantùm cauſsã receptum eſſe ait, id eſt, jure ſingulari; Lius Ffingulare f. de llb. & l. peregrè 44. §. quaſitum h. t. adeoque non producendum ad conſe- 2 quentias. l. 14. f. de I. Sed in hoc palàm Paulus diſſentit in d. I. z. S. quod ſi ſervus. quòd ſcilicet nihil interſit, deceſſerit an diſceſſe- rit colonus? Et Pauli quidem ſententiam Iuſtinianus probavit in l. fin. C. h. t. quam & mal. ne ſcilicet in poteſtase ſervorum aut colonorum eſſet, dominos pro libitu da- mno afficere. Dolus certè alterius alte- ri nec prodeſſe, nec obeſſe debet l. 35. F. de alj. emt. Vnde apparet d. I. 40. in eo articu- 9 lo antiquatam, itemque/. ſi colonus 31. h. t. In qui quod addit Accurſius, verum id eſſe Aquidem, ſi tantum deſerat; ſin verò etiam alii tradat, prorfus amittere dominium, fal- ſum eſſe dixerim, propter text. 4. l. fin. ibi, vel alii prodiderint. & ibi, nihil penitus prajudicii . tum etiam in ſine, ibi, nu lo modo aliquod di- 10 ſcrimen &c. quæ verborum geminatio⸗- imè tertiatio enixziſſimam Legiſlatoris volun- tatem evincit, vulg. l. Balliſta ſſ. a4 Trebell. & fortior eſſe debet, quàm ſignum univerſa- le. Iaſ. in l. imperium ſj. de lurisdict. Lud. Rom. conſ. 271. num. zo. & habere vim expreſſi. Cepbal. conſ. 510. num. 10. Et hæc quidem e Proculi fuiſſe apparet ex lI. cum quis ff. de dol. DI P wen Ceram dalr Emtüml ucertecau eente, ſec ncominun ventertNi menn heft inſlen cgielcetut ( P. Polel Vend Centenetun Coneil 1 1 Nant dolelinen Cen fuarn e W 6 Nch — D POSSESSIONE.„ 14 1 rügtun eſt etiam Salyceti ad d. l. in. vera, ut opinor, ſ quamvis multis repugnantibus, ſententia. Dlun 1. Alia certe cauſſa eſt colono non ſpontè diſ- I 1 QAuten cedente, ſed vi dejecto aut expulſo: quo Huiſen caſu dominum quoque amittere poſſeſſio- Mung necm, cer ti & incorrecti juris eſt, etiam igno- iten kun rantem. I. peregrè 44. S. in. h. f. l. 1. §. quod nn ſervus f. 4e vi & ni arm. de quo plenius in ſeq. capite dicetur. H H C A P. Iñ KXK. H De amittenda poſſeſ- einin SuM MAkRIA- et 2. Venditor qui in ipſo traditionis actu emto- e,, rem, cui poſſeſsioneni ceſsit, expellit, interdido tud de vi tenetur. “ lens Y 3. Soneiliatur l. 3. §. in amittendâ b. t. cum 1. 4 6 4 Refutatur gl. opinio, tum demum amitti pP0O eſsionem cum corpore exiverimus. M, 5. Qui corporaliter in poſſeſsione manet, poſt- in ℳ uam rem in alium translatam illius nomine poſ- idere conſtituit, protinus amittit poſſeſsionem. lerße, 6. Reſpondetur ad l. 33. & l, 153. ff. de R. I. „ N J — 542 CeMNMEHNTATIO — —— 7: Quare quis invitus dominium retineat; poſ- ſeſsionem non item ””Mẽ 38. Qui domum ſuam à latronibus occupatam ingredi non audet,; poſſeſsionem amittit. 9. Dominium regulariter auferri invito ne- 10. Certis tamen ex cauſsis poteſt. 1I. Si falsò nunciatum ſit, domum occupatam eſſe, an nihilominus poſſeſsio amittatur: 12. Falſa perſuaſio non debet eſſe ejusdem effi- caciæ cum verr. 13. Qui domum ſuam à prædonibus éxpilari audiens aufugit, poſſeſsionem non amittit. 14. Aflimo amittitur poſſeſsio purè, non ſub conditior. JÿMVD 5. Conciliatur l. 18. §. ſi furioſocum I. 34. h. t. 16. Vbi conditio expreſſa eſt, antequam ea exi- ſtat, poſſeſsio non aufertur. 1y. Qui pofſſeſsionem tradit rei alio loco ſitæ, non priùs eam amiſiſſe cenſetur- quàm ſi alter eam apprchenderit. 18. An poſſeſsio per ſervum, colonum;, com- modatarium; depoſitarium & c alii bonàâ fide ac- cipienti tradita à priore poſſeſſore protinus diſce- dat? generaliter definiri nequit. “ 19. Dolus illorum vel negligentia domine non præjudicat; ſive traditam ab eis poſſeſsio- 1 nem alius acceperit, ſive derelictam ipſemet ap- prehenderit. 4N 20. Si bonâ fide accipienti tradiderint, prio- rem perdere poſſeſsionem, & novum poſſeſſo- tem uſucapere poſſe, ſtatuit Accurſius. 21. Contrariâ Salyceti ſententia defenditur. 22. Reſpondetur ad §. furtivæ. I. de uſucap. 23. Diſtinguitur amplius, utrum dominus 5 glexerit 2 penſiones ex re ſuâ perccperit, an planè eam ne- 24. Quod 511 rr- 4 Cta Mowinns e Eer tetinun J. Cynum 15 Monß ir ctinnl co (cnduxent „7 Mlca Alutr umitt. Kcolorn lionem Nallt. . Cod 4 30. Aatn torem ru ullle vol 1. C⸗ Eihmar⸗ 32 nnd (Qulkenun Gunten. 5z. llicered 34. Tu ib adre 1 (ui⸗ (gn ellels 1 or Mnenn F 3. n 19, H 40] 1 — ium H Onibüs nn mn 1nnittt Uterm imne Tniann „ 7* eteleeutene l0nus Unon mut 1a Pute, M 1¹ . aoenn! Te oloeralAN . Sſ. hanteg IAN. 6 tei Mo . tur, NN 1 . RNN t⸗ 1 0ONdt „AUI e iat ſ⸗ certn ee gum “ DEFPOSSESSIONE., 7 4 24. Qugdalii eò reſtringunt, ut priore caſu ſemper retinuiſſe neceſſe ſit. 2⁵. Quorum ſententia reprobatur. 26 Prioris poſſeſsio durat, ſi penſiones rece- pit, etiamſi colonus alii rem tradiderit, & eam re- conduxerit. 27. Explicatur I. Pomponius ff. quib. mod. uſusfr. amitt. M 28, Si coloônus vi dejectus ſit, dominus amittit poſſeſsionem, ex quo ſe repelli poſſe ab occupante metuit. ”””ZMs 26. Quod ex legis præſumtione æſtimandum eſt. . 30. Si amicus colligat, ut in continenti occu- patorem rurſus expellat ; interim non videtur amiſiſſe poſſeſsionem. — 31. Qando in continenti factum dicatur, iudi- cis aArbitrio relinquitur. . 32. Qamdiu quis occupationem ignorat, tam diu liberum eſt propriâ auctoritate expellere oc- nihilominus colonum corporalem detentionem cupantemn. . H 33. Quando animo amiſſa eſt poſſeſsio, ſine judice res repeti nequit. 34. Tum demum animo amittitur poſſeſsio, ſi ab adverſario hoc agatur, ut ſibi eam acqui- 35⁵. Qui belli tempore ſuis poſſeſsionibus ce- dit, quas poſtea hoſtes occupant, nec dominium nec poſſeſsionem amittit. 36. Non tamen propterea quis ad præſtatio- nem canonis emphyteutici tenetur. 37. Poſſeſsio per inundationem amittitur. 38. Inundatio propriè quid ſit? 39, Hic intelligitur talis, quæ ſpeciem mutat, vel perpetuò diuvé durat. 40. Ratio prima. 41. Ra= 744 COMMENTATITO Al. Ratio ſecunda. “M A2. Improbatur eorum ratio, qui inundatione Foſleſonem non perire putant, quamdiu pedi- ””ü us ager calcari poteſt. 43. Tertia ratio. 44. Quarta ratio. 2 45. Rejicitur Accurſii ſententia in I. 3. §. La- beo h. t. “ 46. Aliorum diſtinguentium opinio reproba- 47. Reſpondetur ad I. 12. §. fin. ff. de reb. auth. zud. pollſ. 48⁸. Item ad I. 13. h. t. B 49. Quando inundatione dominium perit, pe= rit etiam poſſeſſio ==WDM 50. Animalia poſſidentur, donec manent ſub cuſtodiâà noſtrâ, vel revertendi confuetudinem re- tinent. 4 5SI. Facto hominis poſſeſſio horum interverti poteſt, non etiam dominium. 52. Omnia mobilia poſſidentur, donec ſub euſtodiâ noſtrâ ſunt, etiam ignorantium; ubi ſint. 3. Priuſquam fur res domo extulerit, poſsi- dere dominus non deſintt. 54. Nec intereſt, ipſe poſsideat, an per alium. zy. Si tamen is, ſub cujus cuſtodiâ erant, eon= trectaverit, diverſum obtinet. 56. Explicatur 1. 47. h. t. 7 57. Speciei mutatione mutatur ſimul poſſeſſio. 58. Qui ex lanâ veſtem fecit, non amplius ceu poſſeſſor conveniri poteſt. J 59. Cum magiſtratus ex ſecundo decreto in poſſeſſionem mittit, poſſeſſio transfertur. 60. Morte poſſidentis poſſeſſio amittitur:, nec in ſuos hæredes conuinuatur. Ss. Heæ- . D11 ponne 6t Heres eſt ſoſrefit. 61. Aditio ne Konesexercene 6 Zulupol 6 Nehenee N. Muecitas lnet (lehhonde Rntentla tnonm. lo n. Alndomin Uun non de Ejusuj 39, Anodafterin . Wd g Encalun. (ntie lndonis Lun hibet R zmit Dn onimn; 6 el, ler ale er denter eie⸗ alig, rl —44 guiinnuin t,Guumd . r ⸗ ee 1Ee ofum N 4 e. Me! i. CMel nesneI Notandl ¹ lel Dertad. e e. tenM We DE POSSESSIONE. 54 5 61. Heæres eſt, qui vel adijt hæreditatem, vel ipſo ſure fit. S 6S2. Aditio non confert poſſeſſionem, ſed jus actiones exercendi. ”ß 63. Suitas poſſeſſionem non tribuit. 64. Reſpondetur ad I. 30. ff. ex quibus cauſ. 65. Hæreditas jacens perſonam defuncti res præſentat. 66. Reſpondetur ad aliam objectionem. 67. Sententia proſcriptionis & publicationis D onorum ipſo jure aufert dominium & poſſeſ. ſionem. 2 unH 6s. In dominium gatim ſuccedit fiſcus. 7 ſeum non pertinet. 70. Ejus, qui monaſterium ingreſſus eſt, ipſo ju⸗ re ad monaſterium tranſit poſſeſsio. 71. Ratio diverſitatis inter hunc & præceden- tem caſum. 72. Qui in alienam poteſtatem venit, nihil poſ- ſidet. , 73. In bonis adventitiis, in quibus pater uſuni- tructum habet, filius civiliter poſsidet, pater na- turaliter. 7 74. In præſcriptione ejuſmodi rei, non patris. ſed filii ſcientia aut bona fdes ſpectatur. 69. Poſſeſſio, niſi naturaliter apprehenſa ad D E amiſſione poſſeſſionis illud pri⸗ mum ſciendumeſt, poſſe eam vel ſo- lo animo amitti; adeò, ut qui adhuc in fun- do eſt, ſi eum poſſidere nolit, id eſt, ſi ſe nolle declaraverit, (nam propoſitum in mente retentum, nihil operatur l. Scærola ken. alias l. Lucius. S. Scavola, ubi gl. in verb. ed O0 men⸗- . 546 CQoMME NTATIO mnn — mente F. de leg. 2. & l. 13. C. ſi cert. pet. proti- nus eam amittat! 3. S. in amittendà l. 17. 5. dif-⸗ a ſerentia & l. 18. pr. h. t. Cujus uſus in eo cernitur, ut ſi venditor in ipsà prædi ven- diti traditione, antequam ex eo digredia- tur, mutato conſfilio emtorem, cui ſe ce- dere poſſeſſionem dixerat, vi expulerit, quod facilè contingere poteſt, contentio- ne de contractu fortè exortâ, non tantùm asdtione ex emto, ſicut ante traditionem; ſed & interdicto recuperatorio teneatur. Quod ſecus foret, ſi Pauli regulã, traditam in Hquemadmodum 3. h. t. generaliter, & prout 3 ſonat, ſequeremur. Cujus cum idem au- tor ſit, qui & l. a. S. in amit teſt, unum atq; eundem in re planâ contrarias tra hoc potius voluit in d. corpore poſſeſſionem tendaà, dici non po- prudentiſſ. ICtum didiſſe regulas: ſe ed 1. 8⁸. non ſufficere reliquiſſe, niſi & animus relinquendi accedat: ideoque etſi alius in fundo ſit, animo tamen mihi poſſeſſionem, licet ſolo animo poſſidendi, durare * le cdcem 4d. §. in amittenda. Itaque non oc vult textus, ad amit nem requiri, non tantùm ut animo, ve- tendam poſſeſſio- rüm etiam corpore relinquatur; ſed vice versàâ hoc, ut non tantum corpore, ſed & animo. Et hoc compa ſitionis raaio probat in q. r ationis & oppo- 1. 5. ſicut enim ibi . Præ= D51 — freelt zin UAtio; aud Pleſtozrnn telolonore Cnpoltone Ceuncum dat Ghetkem 4 leme Ulinele i urſtnte,die Unencufu m exiven Ulerioce Wbicon uiweten biimertun iſtzcen ledii Ebianir n kalt⸗ Se nfalſe ll iné Urtlania iufa n, N N eleniſ onntär Aee 110 DE POSSESSILONE. 742 en n. Præcedit animus, & ſequitur corporalis unnlili. traditio; quibus duobus junctis demum jus liin poſſeſſio acquiſita intelligitur: I. 3. pr. ita Relt in reſolutione poſſeſſionis (in quâ, quod in i compoſitione ultimum fuit, eſt primum um ſecundum naturæ ordinem) non ſufſicere iei corporalem detentionem reſolutam eſſe, etemem ſed & eam, quæ animo continetur. Ex quo 4 mumm falſum eſſe intelligitur, quod gl. in d. S. in umim amittendâ, dicit, tùm demum amitti poſſeſ- mimmen ſionem, cujus jam nimum abjecimus, poſt- zgimt quam exiverimus. In quam ſententiaim euuliu erſi ſj peciosè adducitur l. ſtipulatus 105. ff. de um V. O. ubi continuò liberari refertur ad tem- Minme pus interitus; tamen palàm eſt Sabinum nleni ibi interitum præſi uppoſuiſſe: alioquin ita lernt dixiſſet; continuò eum periculo interitus ms ipſius debiti liberari. Quod & Accurſius ul ipfe ibi animadvertit, ubi eandem opinio- imd nem falſitatis arguit. Re enim adhuc ex- cne tante, falſum eſt, morà fact4 continuò li- etorus berationẽ ſequi; cùm illa mora purgari po- e tuerit l. qui decẽ 72 Seleff. de ſolut. & I ſi ſervi gt. 1 o 5Sſequitur ſ.dey. O. Conſequens eſt etiã illud, m ut, qui corporaliter in poſſeſſione manet, veluti vẽditor aut do nator, qui rem emtam nt donatãvé cõductitio fructuariové nomine Vel precariò poſſidere cõſtituunt, protinus G Oo 232 amit⸗ An * ——— = — — SE — 5„4 8 CGoMMENTATIO ee amittat poſſeſſionem, eamq; in eum trans- ferat, cujus nomine poſſidere ſeſe profeſ- ſus eſt l. 18. pr. cum l. ſeq. h.t. His objiciuntur l. 35. & l. ferè 135. F. de R. I. quæ hoc ipſo de poſſeſſione exemplo utitur. Cæterum de hâc idem ſentiendum, quod de d. I. & ut quæ utræque ex eodem loco ſunt deſumtæ: altera tùm locum non habet, cum ratio contrarium ſ vadet. Nun- quam enim aliud natura, aliud ſapientia di- Kat, ſiye ratio. Ita uè verbis etiam vel . 4 conſenſu contractam obligationem, re diſ- ſolvi notiſſimum eſt. I. prout So. ff. de ſolut. Nam ob realem ſolutionem verborum ob- ligatio interceſſit: cur igitur eadem non tollatur? utpote cauſsâà ceſſante. Sic ob animi poſſeſſionem corporalis requiritur, ceu ſolennitas quædam, ut oſtenſum eſt ad 4. l. ferè f. de R. I. Animo igitur ceſſante nulli uſui poteſt eſſe corporalis detentio. Quò accedit diverſitatis circa acquiſitio- nem & amiſſionem poſſeſſionis ratio. Et- enim ſi ſolo animo acquiri poſſeſſio poſ- ſet, iſtud plerunque cum alterius jam ante poſſidentis injuriâ conjunctum foret: At cum eandem ſolo animo amittere dicimur; nemini damnum fit, utpote cùm vo non fiat injuria. Invitus igitur nemo p — 3 511 O la,guumn Unls lr U ⸗ omocd Cocnioiuntet Ninu tle n⸗ tii kein Clhnferit 4 ncun hol igarerd meml.re uinium cert (ſcvtals⸗ (uerf. (ume 1 Uuinnuntran num ang Win ven Uen don- UN 0 ſt UAnofen lenti DxFPOSSESSIONER. 149 1110 cinenm. ſidet, quamvis quandoque invitus ſit do- eſden minus. I.17. S. diferentia h. . uo loco obiter monendi ſumus, 7 quomodo & quamobrem accidat, ut inviti H dominium retineamus. Equidem qui do- minus eſie non vult, amittit dominium, l. 1. ibi, ſtatim. f. pro derel, ſine diſtinctione, occupaverit alius, nec ne? l. 2 e.d. Cæte- rum cum poſſeſſio facti ſit, dominium ju- ris; facta verò in poteſtate naturà ſint, jura phits⸗ non item l. nemo 5ff. de leg. 1. ſequitur do- minium certis modis deſinere, jure defini- uft⸗ tis; ſicut alia, quæ juris ſunt l. obligationum 4 I 24. F. placet f. de O & 4. Inter hos modos Ne eſt, ur per poſleſſionis translationem do- ſer de⸗ minium transferatur. I. tradſitionibus C. de pact. ID, Vnde qui rerinet poſſeſſionem, etſi ſe do- el zin rioenn. minum amplias eſſe nolle proteſtetur, id ſee quod in venditore ſupra diximus, manet n tamen dominus. Et ſi poſſeſſio ſic trada- an n tur, ut poſtea reſtituatur, ut in precario, etſi animo ſuo dominium interea quoque ne- c glexerit, & ad ſe pertinere noluerit, is qui ln tradidit, tamen manet dominus. d. . 17. S. di- nſnn ferentia in f. Ideò, quod dominium ſine no- ,loe vẽ cauſsà ad tem pus amitti nequeat, ut nec gecic⸗ obligatio ad tempus conſtitui poteſt. d. A. ini obligationum. Secus dicentibus eve- ner⸗ nit . ut ne quidem poſt tem us futurus nii⸗ do. eDo 3 fi 570 CoMMNTATIO — ſit dominus; cum actionem nullam ha- beat ad poſſeſſionem ſive traditionem pe⸗- tendam; eò quod ex nudo pacto actio non detur. vulg. l. jurisgentium S. ſed cum nulla f. de pactis. At remanente dominio utetur vindicatione poſſeſſionis, quam pactum * informet I. lecta g0o. f. de R. C. volentes eam à nobis abdicamus, putà cum . . . . A rem alteri tradimus, eemvé pro derelictàâ habemus; ſed etiam cùm inviti ab eàâ exclu- dimur. Itaque ſi cum nunciaretur domum quo iterumà deminia d noſtram à latronibus occupatam, poſſeſſor D1 ſeultmnc nlrnn Sekein lleg Giatunilt, Musnitatun eeeIllce Quod diximus amitti poſſeſſionem ſolo animo, locum habet non tantùm cum Gheims furverbis ſhinene leſcp nnciet. 6 1.,5. (hponitu⸗ timore perterritus accedere noluerit, ami- atis nunciet h. t. In 7 iult. fimil. C. de R. V. 1. 71. ge R 1. Dico re- 10 gulariter. Nam certis ex cauſſis etiam in- vitis aüfertur dominium, veluti cum cives annonam in cjus penuariâ civibus vendere coguntur, & quidem viliore pretio: arg. R pendentes 27.S fi cloacarü ff. de uſufr. Dd. in l. C. de Epiſc. aud. & l. 1. H. Cura carnis ſ. de æff. draf. urb. & l. Kn. C. ad L. lul. de annon. aut colonus frumentum, quod vendit domi- no: per l. 1. C. de metall. lib. 1. aut minor por⸗- tio majori accedere debet, per l. ſancimus 34. H.ne — 818 lt boetuct Auonhe lut ſe Us V miſuhz Wwvider ⸗ ne munche chl 1femn dil. ( ſele r I nen alan e tradkae 10 Paähdin is,gun 4 —14 . R et nod. Ge Nl orld . Hõ er loctarench. 1*1 , „ 5 . NNR. MR AE. 1 4 1 “ e O. . giltmint r, (C ℳNA 7. (’ /4 m9 4 enc⸗ t ℳ e 7 6 S DE POSSESSION E. ffI S. ne autemC. de donat. Fac. l. I. C. de ſerv. com. ma- num. & l. ſervus cꝛmmunis fj. de vulg. & pup. ſubſt. I. quis ſepulturam 12. f. de relig. & ſumt. fun. illud quæritur: Utrum ſi falsò nun- ciatum id ſit, de quo diximus, an nihilomi- nus amittatur poſſeſſio, adeoque interrum- patur uſucapio? quod gl. voluit in d. §. quis nunciet. Sed id admittendum non vi- detur. Primò quòd textus in l.5. f. de uſucap. utitur verbis veritatis expreſſivis interpellari poſſeßionem cum quss dejicitur, non etiam cum ſe dejici putaverit, Deinde quòdin l. ſi id ꝗquod 27. F. in. h. t. ceu pro indubitato præ- ſupponitur, poſſeſſionem noſtram durare tantiſper, donec alius corpore ingreſſus ſitʒ & hoc tantùm quæritur: utrum præter & ultra corporalem illum ingreſſum requira- tur, ut repellamur, aut poſſidere deſina- mus? ubi iterum Pomponius de juſtâà, non vanã ſuſpicione loquitur. Denique abſur- dum videtur, obvium quemque uno verbo, jocoſo nonnunquam, noſtrà nos poſſeſ- ſione privare poſſe. Certè falſa perſuaſio non debet eſſe ejusdem efficaciæ cum veràâà 1† & juſtà l. 6. f. pro derel. l./. f. pro donæt. I. 2. G 2. F. pro leg. l. habitatores 17. S. locati cum ſi- mil. Cur igitur noceat error, qui in adau- ctis ll. prodeſſe non poterat? cum hæc dun ſeſe mutuò excipiant, & paribus paſſibus 2 COMMENTAT 10 ambulent; l. 10. l. 73. de R. I. & commodum reguletur ab onere. k. y7. S. ſin. F. de reb. 13 Hoc amplius d. S. Kquis sunciet. ad eum caſum non porrigendum exiſtimem cum Connano, ſi quis, cum audiſſet domum ſuam à prædonibus expilari, aufugerit: cum palàm ſit, hunc non tàm animo amittendæ poſſeſſionis ipſius domus, quà m prædones non peterent, ſed ſuæ ſolùm ſaluti conſu- lendi cauſsâ interim aufugſſe. Illud quoque notandum, animo poſ- ſeſſionem amitti purê, non etiam ſi ſub conditione, vel expreſsàâà vel tacità, abjecta eſt: & purè quidem amitti, etſi ſecuta non ſit translatio, de quâ agebatur. lI. 15. §. A fu- 15 rioſo h. t. CQæterum videri poteſt, & hic ta- cita ſubeſſe conditio. Qui enim furioſo, quem ſanæ mentis eſſe credit, rem tradit, utique hoc agit, ut in eum poſſeſſionem transferat; ſie tamen, ut eam ipſe dimiſſu- rus non eſſet, niſi putaret alteri acquiri: ſi⸗ cut dicimus, eum qui alterum in poſſeſſio- nem certi fundi miſerit, ſi hic aberraverit, eum propterea non amittere, quaſi ſub ta- citâ conditione receſſiſſet de poſſeſſione l/ me in vatu em 34. b. t. Nam & hic purè miſit, ſi rem ſpectes ſimpliciter, ut geſta eſt; & ta- men ex præ ſumtione ſübintelligitur an. ditio. 4 d1 — (tio. Itae (ccllo luen Aieritin Etke,. A. lum amitte (ooitionee niNidrert (ulhancar, lemmin lt vel g ☛ icredirot calla bon hamru, (ſhhn lrgn um ed le r meüm Mtore he (verè! thoſen onen ſend “ ne oin tet. kerne unnad 110 — A. ce A ,e 7 6SArdet, Aid inünin 9 ſ 4 , Melale ſe ein in e. iukt „ e R“ UDE POSSESSIONE. 553 ditio. Itaque neceſſariò videtur, vel cum Celſo fatendum, & hunc velle dimittere, quia exiſtimet in eum, quem miſit, ſe trans- ferre d. l. 18. aut cum Ulpiano in d. I. 34. nec illum amittere, quia quodammodo ſub conditione de poſſeſſione reeeſſerit. Sed enim advertendum eſt, eum qui alterum ad occupandam vacuam poſſeſſionem mittit, id eſt, eam in quâ alius nemo eſt, legatarii fortè vel fideicommiſſarii, legatorum aut fideicommiſſorim ſervandorum causàù, aut alii creditores l. 2. f. de alt. emt. cum ſcilicet cauſſa bonorum, fructus puta & partus pręſtantur, . in conventionalibus 52. f. de V. O. & l. 6. F. de cſur. ideò nõ protinus deſinere poſ- ſidere, quod, cum ſciat alterũ per rerum na- turam eo ipſo momento corporaliter rem poſſe apprehendere, nulla ſit ratio, quare interim quoque poſſidere voluiſſe præſu- matur: hoc enim egit, ut prodeſſet alteri. At verò in hoc non potuit prodeſſe, ut al- ter poſſeſſor fieret ante corporalem appre- henſionem, lege vetante l. 1. pr. l. 23. h. t. Meritò igitur interim ſibi retinuiſſe non tàm præſumitur, quàm pro certo præſup- ponitur, tantiſper dum alter apprehende- ret. Atin ſpecie l. 18. S. ſi furioſo. jam facta fuerat corporalis rei traditio, & adeò, quan- tumad ipſum, pleniſſima translatio. ”Ml Oo 5 UIud ₰4 54 COo MMENTATIO 146 Illud palàm eſt, expreſſis verbis conditione dictâà, ante ejus exiſtentiam au- ferri poſſeſſionem domino non deberi l. 32. 8.. ſi quis poſſeßionem h. t. quia omnis conditio ſuſpendit actum. lI. inſtitutio talis /o. S. 1. F. de 17 condit. inſtit. & l. 39. f. de R. C. Quin imo etſi quis ſe jam nunc tradere poſſeſſionem Qilz erit rei alio loco ſitę, adhuc dicendum ar- bitror, non eum amiſiſſe poſſeſſionem, cum etiam verba præſentis temporis tractum habeant, propter naturaleimpedimentum: per text. in l. 122. S. cum ita & §. item inſulam f. de V. O. quaſi aliud nihil voluerit tradens, quàm ut alteri propriâ authoritate rem ac- tam volebat, ſolvendo non eſſe, poſſit ipſe dum alter eam adeptus fuerit. 198 Peorrò cùm animo maligno ejus, cui- us corpore rem poſſidemus, ſicut ſervi, co- loni, inquilini, commodatarii, depoſita riĩ &c. interverti nobis poſſeſſio non debeat: ’. fin. C. h. f. quæritur: Si quis horum vendi- derit, donaverit, permutaverit &c. rem, de quà agitur, bonà fide accipienti; an hoc ca- ſu poſſeſſio prioris intercidat? Et interci- dere voluit Accurſ. in d. l. fin. de cujus ſen- tentia ſuprà cap. nonnulla attigimus. Hæe ⸗ quæ- — cipiendi poteflatem faceret. Quod eò pertinet ut ſi compererit, illum, cui tradi- dictam. poſſeſſionem ſibi retinere, ſi nec — 5 — ceftioog heciesto udcertun negloent Aüiloeen ne, Et uuump bcit, Uertl.. licadio fit, 7 Usclin Memnor Aun nin eech hmne leld Cß prioten lem lepoſt lhet. Uaßt Wire nt igt tn lun ttin — TI0 D E POSSESSIONE. 5 eſit ki quæ ſtio generaliter definiri nequit, ſed per tiſenmm. ſpecies conſideranda eſt. Primò igitur il- . Doncehn4 lud certum eſt, ſi horum aliquis dolosè vel 2 iu negligenter poſſeſſionem ita reliquerit, ut alii locus fieret, hoc domino non præjudi- n care. Et meritò: quia alteri, ſi hoc modo elllam vacuam poſſeſſionem occupaverit, ea nihil rda proficit, l. 7. C. h. t. nec priori poſſeſſionem Selheunar aufert l. 6. S. qui ad nundinas h. t. Igitur nec b nan Auſucapio interpellabitur, ſi dominus non velnimn fuerit, qui posidebat: quemadmodum, ſi u alius clàm me poſſideret, meam uſucapio- enng nenm non interrumperet. Ex quo intelli- 7 u. Situr, nihil intereſſe, tradiderint enumera- trz perſonæ poſſeſſionem alteri conſcio do- In tuni li, an verè quis per ſemetipſum eam ab his H li der elictam vel perditam apprehenderit. ils Quod ſi bonãà fide accipienti tradiderint, 20 priorem perdere poſſeſſionem, & ita qui. vepui deum perdere, ut novus poſſeſſor uſucape- „ re poſſit, Accurſio videtur in l. cum nemo Gtl⸗ 212 . D uts C. h. t. Et certè licet &ρ ratio d. l. ſi. gene- * ralis ſit, ut horum malignitas Poſſeſſoribus M nocere non debeat non tantùm in domi- lcne nio, ſed etiam in poſſeſſione, per text. ibi, her⸗ prajudicium circa eam poſſeßionem, & . quam rationem locum habere Aàpparet ſive titu- ein⸗ lum dolo adhibuerint, ſive non: Licet etiam Irnerius vetus interpres in d.l. y. ma- u⸗ . . gnà — 556 COMMENTATIO gnà cum ratione affirmaverit, novum haonc poſſeſſorem uſucapere nequaquam poſſe, tamen frequentiùs creditum eſt, hoc caſu & priorem amittere poſſeſſionem, & po- ſteriorem uſucapere poſſe, per rationes adductas à gl. in d. l. vum nemo, ſuper verb. do minii. Quibus accedit, quod alioquin ferè nunquam im mobilis rei uſucapio contin- geret, quod tamen de mobilibus duntaxat Imp. pronunciavit in S:furtiva. verſ. in rebus 1. de uſucap. contrarium hoe ipſo de immo⸗ pilibus aſſerens, quàâ cauſsâ furtum quoque 21 illarum fieri non poſſet. Cæterum ſi ve⸗ ra eſt Salyceti ad d. I. fin. ſententia, ſcili- cet quòd poſſeſſio retineatur etiam alii tra- dita, uti vera videtur per ſupra. dicta cap. pyræcèd. conſequenter dicendum fuerit, ni- hil intereſſe titulo, an ſine titulo eam tran- ſtulerint? Lex enim doloſum factum ar- guit, de titulo non ſolicita: præſertim cum ejusmodi translatio vel violentiam, vel ſal- tem clandeſtinitatem ſubinferat. Qui enim poſſeſsionem alii tradit colonus vel inquilinus, is eam ſrbi prius arroget. neceſ- EC eſt, cum palàm ſit, non velle transfer- re in alium, quod ipium ſe habere non credit, vel ſaltem e facto aſſerit. lI. cam quarebatur C. unde vi l. 12. F. de vi & vi arm. E Quod ) 51 koie put⸗ zmejſusui. tenn itii lonoffieit, Cdrdum e olürmare, mio tei Ulnon Aleſſoe milmegt (ue l aan g e. de Gerck 1. ullenen Eenert.l. tendi nkden Mruere er ſo tniſin er menm lnin aminn Gereie Clpere i — norualr. n e ell och dnemA⸗ Perlun 8 NNO. 1aunt cpblnn⸗ best 4niN ee mnunceit Zeruak eti, Id etn nii 1 4 I Cven⸗ fo uumntt⸗ . C N uheltl⸗ ele 00 l. . OO DE POSSRSSIONE. 157 Quod ſi igitur vitio reali res affecta ſit, vio- lentiæ puta, vel clandeſtinitatis, conſta jam ejus uſucapionem non ſubſequi. Squod autem, ibi, ſine yi nanciſcatur I. de uſutap. Qui non officit, quod antea ex S. furtiyæ, eod. tit. adductum eſt, ſed hoc ipſum valde videtur confirmare. Si enim procederet etiam u- ſucapio rei immobilis à colono venditæ, abſonum fuit adducere exempla de vacuâ poſſeſſione, quæ rariùs accidunt, & inte- rim id negligere? quod frequentius eſt. Vn- de & S. quod autem. hodiè correctum eſſe per d. l. cum quærebatur. itidem tradidit Accur- ſius. Sed etſi hæc ſententia probabiliter defendi poſſit, vel ex ipſiusmet Accurſii conſequentiâ in d. S. furtiræ; cumprimis au⸗ tem ex d. l. eæm quærebatur, tamen cum ejus ſententiæ auctoribus antè relatis id curæ non fuerit, unde haſce conſequentias inde S 22 exſtruerent, ſuoque calculo approbarent, vix ea fortaſſis adverſus communiſſimam, eamꝗq; inveteratam & juri anteriori conſen- taneam opinionem obtineri poſſit: præ ſer- tim cum vix contingere queat, quin aliqua ſimul negligentia imputetur ei, qui rem ſu- am immobilem ab alio poſſeſſam, quam, ubi eſſet, utique ignorare non potuit, ita dereliquit, ut nec ullas ex eâ penſiones per- ciperet, neque colonum vel inquilinum ſuum 4 2 . 24 578 CoMMENTATIO ſuum integro decennio aut vicennio de ejus conditione ac ſtatu interpellaret, vel ipſemet ſemel inſpiceret. Sanè ſi penſio- nes ſuſcepit, etiam veteri jure expeditum eſt, ipſum poſſeſſionem retinuiſſe l. quam- vis. 32. §. i conductor. h. t. Quod tamen tum demum locum habere & gl. ibid. & eam ſe- cutus Br. aliique tradiderunt, ſi corporalem detentionem colonus retinuerit. Quod ſi eam tranſtuliſſet, & rem poſtea de novo conduxiſſet, nihil proficeres dictas præſta- tiones domino priori, quin novus illejuſtus poſſeſſor in conditione uſucapiendi ſit con- 2 ſtitutus. Inde pro regulâ traditur: quod ficta traditio coloni, non privet dominum poſſeſſione, vera privet Br. ibid. & l. 3. 5. in amittenda h. t. Cui tamen vehementerre- fragaturl. 18. pr. h. t. & l. 727. ff. de R. V. & alias fictio tantundem operatur in caſu ficto, quantum veritas in vero l. an. C. de rei ux. act.I. in omnibus / 8. & t. t. F. de capt. & poſtl. reverſ. Nec admittitur veritatem in con- trarium probaturus. gl. netabilis in l. ſi duo, in verb. adire pidetur. f. de acq. hared. & l. ſive poßidetis, in verb. facti C. de probat. Ridicu- Lum enim foret ad probandum admittere, quod probatum non relevaret, lI. 21. C. de pro- bat. quia ob hoc ipſum lex fingit, quod ſcit⸗ contrarium eſſe verum lI. lex. Cornelia DD teſt. n. ꝰ- 9 pranaa ſu Neün Uuiſcet e (dipollt, . rſeſime iſoleafe lüftin (ezon il Ull dec Furlem! pener⸗ Eadiram m., Ne aſtn Cuünd hleen We ur ic ſupto Aelder iti chari Reiit tuni⸗ (uodin Re⸗ Ittior; 3 8 N R 10 DE POSSESSIONE 779 ſtenoe teſt. fac. peſ. Quæ regulæ, de fictione ad- 29 m ductæ, cùm toto jure ſint omni exceptione mei majores, equidem non video, quâ ratione tedin dici poſſit, priorem poſſeſſorem amiſiſſe niſelaa poſſeſſionem, ſi vera traditio ſubſecuta & AHunam res poſtea reconducta fuiſſet. Nulla enim Ilm. hic priſtino domino culpa poteſt imputari, Ronmeen qui penſiones accepit, ignarus fraudis colo- RrZ ni ſui. Secundum quæ dicendum fuerit,; eln generalem Pauli deci ſonem in d. S§. ſi condæ- h. (dior. generaliter accipiendam ſive jam, ante len traditam conduxzerit ſive nondum tradi- An tam. Nec huic ſimilis videtur ſpecies l. 27 —RK Pompon. f. quib. mod. aſusfre amitt. ubi fru- einm Cuarius, qui proprietario fundum locavit. elis hicque eum poſtea vendidit, ſtatuto tem- me Pore uſumfructum amittit. Cum enim ult kolleſſo fructuarii in factto maximè conſi- at, proprietarii in jure; l. naturaliter/2. b. t. “ inde quoque non utendo uſusfructus ut & * quælibet alia ſervitus amittatur, non ha- 4 “ bita ratione, in culpâ fuerit non utendi 1iu⸗ frouctuarius nec ne? I. ſi locus 14. F. quemad. 1l ſerv. amitt. conſequenter apparet, etſi non N vendidiſſet proprietarius, ſed conductor i fundo ipſemet ſuo nomine uſus fuiſſet, vel n 4 quod in idem recidit, ſuo nomine locaſſer, atque adeò per conduétorem poſſeſſionem ui⸗ retinuiſſet, ut in ſpecie . I. 29. yerſ. ſed ſi pre- pries 4 4 2 6o CoMMENTATIO — ⸗ —W — prietarius. tamen juris ſubtilitate uſumfru-· ctum cum proprietate conſolidari: ſiqui- dem res ſua nemini ſervire poteſt. Latifrui 7. F. ſi uſusfr. pet. Igitur ceſſante conductio- ne, ſi quidem ante tempus, quo libertas præ ſeribitur, uſusfructus in priſtinam cauſ- ſam revertitur: ſin pòſt renovare eam con- ductor cogendus eſt. d. l. ſilocus. Ex quo apparet, ſi eò res pervenerit, ut cogi con- ductor non poſſitxl. qui reſtituere f. de R. Vut- pote reali jure jam ad emterem translato, qui & ipie proprietate, quam rectè accepit, ſuo jure uſus eſt, itaque poſſedit, nihil ſu- pereſſe, quàm adverſus venditorem actio- nem ad id quod intereſt d. l. Pomponius. Quod ſi hic ſolvendo non eſſet, non dubi- tem ex æ quitate cogendum emtorem quo- que, huic de novo uſumfructum conſti- tuere, per in integrum reſtitutionẽ ſcilicet, ut gl. voluit in d. l. 12. Nam ſi ſolvendo eſſet, quid opus foret extraordinario re- medio, ſi competeret ordinarium, ut in I 16. ff. de mior. Diximus de colono inquilinovèé ſponte poſſeſſionem deſerente. Aliam eſſe cauſ- ſam ejus, qui vi dejicitur, palàm eſt, cum fraus nulla illi im putari poſſit, ut in d. I. ſin. Itaque certum eſt hoc caſu, & dominum amittere poſſeſſionem, non tamen ex tem- 2 pore 7 DE — e eſection Ouſnodilcien e adeh (al. Rcoten non enſ aln amicacen iulfai ej lgs (inusc leinani eenltis ui lunern H UItas homin (lmee Cechhrorn, lyrlz ninl5 mmodd lervallo, Enie Uiminen Cnin⸗ 00 (aGle fne Cohthen Lenleni Pusveſun ,aſee 110 „ 1Rte ulunm. 1 olanii. otehlunt; glo hen .1ſ 1 te nedeN i 1 Quod ſi amicos colligat ad expellendum , mni . ⸗ Noneen mheng „ſe loge ſc omnt. IeH DE POSSESSIO NRBRD. 161 pore dejectionis coloni; ſed ex tempore ejusmodi ſcientiæ, ut ſuſpicetur, ſe repelli ſpicionem non ex jactantiâ forte domini, ſed ex legis præſumptione æſtimandam eſſe, Socinus docet ex communi ſententiâ, in l. 3. §. in amittendé. he t. Vnde ſi tàm po- tens ſit is, qui occupavit, ut antiquus poſ- ſeſſor meritò ſuſpicari debeat, ſe reꝑelli poſſe, etſi aliud on profiteatur, nihilomi- nus amiſſa cenſebitur poſſeſſio. Nam vo- poſſe ab eo, qui poſſeſſionem occupavit: 1. ſi id quod 25. 9. qaod autem. h. t. Hanc ſu- 29 luntas hominis non extenditur ad impoſ- ſibjlia, lI. fi quis ſub conditione ff. de cond. miſtit. occupatorem; interim non videbitur ami- ſiſſe; per l. ʒ. S. cum igitur fi. de vi & vi arm. Socin. in l. 6. S. qui ad nundinas. num. 7. h. t. dummodéò id faciat in continenti, non ex intervallo, ut retinu ſſe magis, quàm recu- peraſſe videatur poſſcimſionem. Nam quæ in continenti in priſtinum ſtatum rever- tuntur, eo loco ſunt, ac fi nunquam muta- ta fuiſſent. I. plerique ff de rit. nupt. & l. quod ů non z51. f. de jur. dot. cum ſimil. Portò in continenti an ex intervallo factum quid cenſeri debeat, non utique ad certum tem- Pus, veluti tridui, ſecu ndum gl. in l.ult. C. de ert. adpoc. & in l. ult. C. de juaic. reſtringen- 2 Pp dam 30 562 COMMENTATIO dum eſt, ſed judicis arbitrio pro qualitate rei ac perſonarum definiendum. gl. in l. ſi is à quo ff. ut in peſ. leg. & l. 2. ubi Bl. C. de edidt. 32 Div. Adr. tell. Illud certum eſt, quamdiu animo poſſeſſionem retinuit, veluti quan- tiſper alterius occupationis fuit ignarus, tantiſper poſſe propriâ auctoritate occu- patorem expellere; ſiquidem ſemper vi· deatur hoc in continenti facere, cum & aulter continuè ipſum turbare cenſeatur, per not. Br. in l. vis ejus Code prebat. & in l. 2. C. de Ep. aud. Nam hæc turbatio continuam habet & ſucceſſivam cauſſam. Socin. in d. l. 33 6. §. qui nundinas. num. 12. B. t. Ex his con-. ſtat effectus diſtin ctionis, lonnds animo ſit, altero non item. 24 deri poſſeſſionem, ſi quis metuat aut ſu- ſpicetur expelli ratione poſſeſſionis, id eſt, ſi hoc ipſum agatur ab adverſario, ut ipſe poſſideat, & prior poſſeſſor ob hoc ipſum eam repetere non audeat: ſecus verò ſi ratione injuriarum perſonalium, quas quis metuit. Vngde ſi belli tempore ſuis aliquis poſſeſſionibus ad tempus cedat, tunc cet hoſtes ingreſſi omnia orcuparetinr 5 i- 4 Ulud quoque notabiliter Cumanus tradidit, tùm demum animo amiſſam vi- 51DI —— lihuennpine ſellenan,tn Uinucn ee unthnnſna (Chnunns adv crrlenporis Unt relt ſchen polſet vrtbic ua Ulnn ſenten E metyt. N L., Kcum tüüls erin ſaalli⸗l , . 1 Uilecce 4 amiſſa, quando retenta poſſeſſio videatur: N ſcilicet ut altero caſu repeti ſine judice poſ. ne Gemn Ur ſoled hb. adl un elt, in⸗ Uie uſtt nmſunn Mſehett rn toininn niſgin gacgent Quu oneel = — die DEPOSSESSIONER. 563 dio⸗ ll 1 . . „ 5 .. „ . a diripuerint, incendiis vaſtaverint, atque ita niſt giſceſſerint, tunc inquam, earum nec do- uldi minium nec poſſeſſionem amittere, tra- mmebel dunt Interpp. ad l. licet C. h. t. Ex quo idem 36 minin Cumanus adverſus Bartolum intulit, in- nin terea tem poris non debere quenquam li- it berari à præſtatione canonis em phyteu- ienige tici, ceu poſſeſſorem. Sed veriorem arbi- niii tror in hàc quæ ſtione Br. Salyceti, Cyni & iues aliorum ſententiam conformem I. . C. de et jur. emphyt. Re elim peremt nihil ſolvi- de tur. At cum null; poſſunt ex re percipi Ani fractus, perinde eſt ac ſi eſſet peremta: Br. in 1 liint I. nterd 71. F..ht. cum paria ſint nõ eſſe, aut hu inutile eſſe. S. 1. verſine tam? I. deuſufr. tum ſim. olelont. Conſequens eſt, ut de inundatione re videamus: quam & ipſam violentum amit- tendæ poſſeſſionis modum eſſe docent In- iu“ terpp. ad. 3. §. Labeo h t. Cæterum ſcien- 38 2 T dum eſt, inundationis appellationem pro- ene prie ac uſitateè ad fluminis marisvé extra Gasl alveum ſuum effuſionem pertinere, eamq;; nec perpetuam nec diuturnam: id quod o apparet ex §. alia ſand I. de R. D. ubi inundo? u tio alvei mutationi opponitur: etſi gene- rali ſignificatu inundatum verè dici poſſit, eli quicquid aquàâ occupatum eſt & obrutum. , Quando igitur Interpp. dicunt, inunda- 39 Mmone perire nobis poſſeſſionem, illud de Ppa ceci, è == — S — * R J 164 COMMENTATIO — eâ, quæ ſpeciem mutat, ut eſt vel alvei mu. tatio, vel perpetuò diuvèé probabiliter du- ratura occupatio, accipiendum dixerim, non etiam de propriâ, Primùm quidem & ideò, quòd omnes tatentur, inundationem, quæ facto hominis inducitur, irrigandi pu- ta gratiâ, poſſeſſionem non auferre: & me- ritò; ne ad utilitatem inducta, contrarium obperentur effectum, adverſus regulam I. Prator. F de judic. Nunc nulla poteſt monſtrari dfterentia Ater banc & illam, quam tempeſtates faciunt; quanquam hæc tolli ad arbitrium hominis non poteſt, illa ooteſt: & tamen certi ſumus, brevi tem- poris intervallo rem in priſtinum ſtatum reverſuram eſſe; indeque animo poſſeſſio- nem non deponimus, non ſecus atque in ſaltibus, qutbus hyberno temporé quan- doque uti non poſſumus propter frigus: quorum tamen poſſeſſionem animo reti- neri Paulus affirmat in d. 2½. . ſaltus. Deinde 1 palàm eſt, navib. nos poſſe in poſſeſſionem ejusmodiinundati fund: ſine ullius cõtradi- ctione ingredi, piſcari, alios piſcaturos ꝓhi- bere: & plane I. 4e R. D. qui ntiꝗ; omnes ſunt actꝰpoſleſſorii, cùm ꝓprietas ſine dubio no- ſtrà maneat. 1 adeò. S. alias ſand. . d. acqutr. 7er. dom. Quin etiã ſine navib. vadando plerisq; locis poſſumus ingredi : id quod ſervitutis —— „2 quaſi / wor un V — RN =ꝛ — d1 hoheſio ACurigiun G Hioelwe 1t.lz Cen ut ellbu⸗ Cleſſonemt i Nn ne ligna⸗ 4 tunſummit⸗ xelbrs cälea lue conlide e. Tert Unn trat Clürmatam Cneree, onieghen⸗ npeter, Eletiner d ns COn ömoclt: non hmeſt 14 ſSaæve — — tnen De ſa hc Aumdi 8 fhtien ncimen hti rum luoiſne 110 — , elyeld 1 1 . robcirt jendun un Dänuntür Ctiaondnn itutinptwan 9 1 onmenv uck,ammm Minofnd engfu 4 4 1 D or 4 ilemgen onel⸗ gecl 1 Monen lu 6 1 / 1 DE POSSESSION E. 76 5 H quaſi poſſeſſionem non aufert. l. kn. . de S. dii? Hinc Imola, Alex. & alii in S. Nerva ſi- lius. d. I. 3. dixerunt, inundationem ejüsmo- . . „. di, ut pedibus adhuc calcari ager poſſit, poſſeſſionem non auferre, etymologiâ de- cepti. Nam & ſtagna poſſidemus, & maris partes aliquas l. ſanè 14. F. de injur. & tur- rium ſummitates & multa alia, quæ tamen pedibus calcare nemo poteſt: ut appareat: hanc conſideratiosem parum ad rem fa- 4 cere. Tertiò definitionem poſſeſſionis ſupra traditam, legibusque ac rationibus „confirmatam agro aquis operto non minus competere, atque ſicco, manifeſtum eſt. Conſequens eſt igitur, defintum quoque competere. Nec enim minus ſuo nomi- ne detinet dominus illum, quàm hunc, etſi H minus commode utatur. Atqui utendi incõmoditas ob calorem aut frigus poſſeſ⸗- ſionem non intervertit d. S. ſaltus. Nulla igitur eſt ratio, cur intervertat ob humi- ditatem. Denique ſunt certæ regiones, quę 4 ſtatis temporibus totæ ferè inundantur, qualis eſt gy ptus ex Nili incremento: l.i. 5. ripa autem f, de fluminih. l. 12. C. de aluv. ſe- cundum quę dicendum foret, nullum Ægy- pti agrum præſcriptione ac quiri poſſe „eò quod ſingulis añis interrperetur poſſeſſio. Pp 3 Ex P. R. Cur igitur auferret poſſeſſionem præ- 42 5 66 CoNMFNYTATIO 47 Fr quibus aliisꝗue pluribus, quæ in hanc ſententiam excogitari poſſemt, lique- re arbitror, Accurſii ſententiam traditam in S Labeo d. l. 3. h. t. & poſtea communem . factam, teſie Alexandro, ſcilicet quod & propriè dicta inundatio privet poſſeſſione, juri noſtro non ſatis conſemaneam, nec 4⁶ ſatis firmàâ ratione ſubnixam cſſe. Interim, cum cvidens ejus appareret iniquitas, fa- tum eſt, ut ad varias diſtinctiones decur- réfetur: veluti, utrum iaundatio cum da- mno poſſeſſoris conjuncta foret, an non? utrum præter an ſecundum morem regio- nis eſſet ? ſcilicet ut illa privaret poſſeſſio- ne, hæc non item: cum aliis ſimil. Quibus tamen omnibus opus non eſſe apparet, ſuf- ſcereque inundationem probabiiiter eſſe tur poſſeſſio. H 47 Neque his adverſantur in contra- rium adferri ſolita exl cum unus 12. § fin. HF. de reh. auth. jud. poſſ. & I. Pomponius 15. h. 1. Ad priorem enim quod attinet, cum pri- mùm miſſio in poſſeſſionem ſiat cuſtodiæ gratiâ l. is ui . & qui legatorum ſ ut in poſſleg. ne fructus peſſum eant, aut à debitore con- ſumantur, ſed à creditoribus diſtrahantur: 5. 8. H. quis ſructus d. t. de reb. auth. jud. e dens mox receſſuram, ut animo interim retinea- †R bam msrr lueloiri Co,rod xcltne llche ue Nnltrsße⸗ (oecehner Ierteundo (Enleturat ot miſhio E Darte (li edter Uuttum⸗ (olepiges, (rſoppo Mliern, lektial ent,⸗ Uidem iſſo da Wcu Iiinmam linim ubn telt,n it,pen o ſee ſogin A 1 lo —ääé² rbo ne, olann entunnen. Per onnen lcüergil temunen,1 mncklun kein nur Nchore es Nent lo r 0 4 nate ſt 6 ſmnmd 8 e inn . / obi Nenuttr. quidem neglexerit, ut de dominio etiam grn n 1e utilitates ſpectes, deſinente ſcilicet inunda- DE POSSESSIONHy. 567 2 genseſt, nihilhorum utile fore in eo præ- dio, quod velinundatum, vel à latronibus occupatum eſt. Unde meritò dicitur, ni- hil eſſe quod poſſideatur. At ſi futuras tione, deſinente latronum incurſione, item ſi ex ſecundo decreto facta ſit miſſio, perin- de habetur ac ſi & hæc poſſeſſa fuiſsẽt: ut ita novàâ miſſione non ſit opus. I. quam vis 13. eod. Pariterl. 13. h. t. ideò non probat Ac42 curſii ſententiam? I. quod' non proponi- tur, utrum ab eodem, qui merſerat naufra- gio lapides, an ab alio fuerint extracti. 2. et- ſi præ ſupponeretur, eundem extraxiſſe qui merſerat, non autem ſtatim id factum fit, facilè colligitur, interim animo non poſſe- diſſe, ut qui curam & cuſtodiam eorum ne- glexerit, per! ſi rem mobilem 47. h. t. & ita amiſſo dubitaret Pomponius. Verunta- men, cum non habuerit pro derelicto, ſed invitus amiſerit & modum recuperandi ne- ſciverit, meritò dominium retinuiſſe viſus eſt.l A ercen⸗ 21. §. quod ex naufragio h. t. Ex 49 aik tandem in univerſum colligi po- teſt. quando inundatione dominium pe- rit, perire etiam poſſeſſionem. l. 7. S. quod * toto f. de A. R. D. & d. S. Labes & l. qui uni ver- ſas S. item quod mari h. t. Econtrà ſalvo do- Pvp 4 mi-⸗ 568 CONMMENTATIO „ — minio poſſeſſionem non ſemper ſalvam eſ- ſe; ſed interrumpi, ſcilicet ſecundum ſupra dicta, maximè in rebus mobilibus, quarum utnrbt i,KN Sa aliàs alia ſolet eſſe conditio. d. I. 47. 70 De animalium poſſeſſione apparet ex §S. item ſeras l. 3. h. t. idem ius eſſe, quod eſt in dominio: ſcilicet, ut ſicut feræ aut aves ſub noſtrâ cuſtodiâ contentæ, vel dum revertendi conſuetudinem retinent, domi- nio noſtro ſubjiciuntur; S. feræ. cum mult. pavonum I. d. tit. facto hominis non poſ- ſunt: S§. galinartm in f. I. eod. etſi poſſeſſio 52 deſinat l. ſi rem mobilem 47. h. t. IIlud deni- que eum omnibus aliis mobilibus commu- ne habent, ut quantiſper ſub noſtrâà ſunt cuſtodiâ, tantiſper poſſideantur quoque, etfiignoremus, ubi ſint. lI.2. & Nerva filius . 13 bh. t. Cui conſequens fuerit dicere ſi bur res noſtras pridiè explicuerit, loco movert ac diſpoſuerit, ut eas poſtridie auferret, dummodèò eas domo necdum extulerit, nos non deſinere poſſidere. Quò facit l. vul- garis 21. in med. pr. ibi, & omne; ves contrecta- verit, & S qui ſurti faciendi f. de furt. Igitur 74 nec erit interpellata uſucapio. Quod idem .M dicen- ſeqq. I. de R. D. ita poſſidea ftur quoque. II- lud tamen intereſt, quòd ipſæ ſeſe dominio noſtro ſubtrahere poſſunt; §S. planè s. apium Dl o Ecencume iusnoltro lacondteck nengui 4 (con umelde 08 Ner le ret opoſttu nudacom iti qort honeet e⸗ I DEB POSSESSIONE. 569 — — — — dicendum erit, ſi non ſub noſtrâ, ſed alte- mi rius noſtro nomine fuerint cuſtodiâ, ut nu- leom da contrectatio furtum non faciat, niſi ſe- D quatur ablatio. Semper enim militat ra- Ae tio I. 3. §. Nerva 12. in f. h. t. Secus ſi ipſe- 55 nad maet, qui cuſtodire debebat, loco moverit, ulu etſi domo luâ non extulerit; ſiquidem ve- mu rum eſt, deſiiſſe eſſe ſub noſtrâ cuſtodiâà. Et 6 nrnmmn exd. S. Nerpa interpretanda eſt l. 47. pr. ibi, H⅜ Sneque reddere conftituerit. ſcilicet, ut illud mas propoſitum ſolàm non ſufficiat :imò nec nuda contreétatio, niſi & locomotio ſecuta W fit: quorum omnium in interpellandàâ uſu- NEG Ccapione effectus & utilitas cernitur. AE lIud quoque circa mobilia notan- 7 W dum, quòd ſpeciei mutatione mutetur ſi-· maul poſſeſſio. Ideoque qui lanam poſſe- Nvl dit, ſi veſtem ex câ fecerit, lanam poſſidere deſiit.!. 5z0. 8. item quod mobile. h. t. Quod y .R pmns eò pertinet, ut non am plius tanquam poſ- ſeſſor conveniri poſſit, ſed vel furti actien“ . Mtul C ecgen vel aliàs in factum actione ſive pretium, ſi. un ve pœnam ſive utrumque conſequatur. per iN. 1. in rem 23. §. item verſ. ideoque f. de R. Y. l Alius etiam amittendæ poſſeſſionis 59 modus eſt, cum magiſtratus alterum, cui de damno infecto non promittitur, ex ſecun. do decreto in poſſeſſionem mittit. l. qui uni- H UM verſas S. item cum prator h. t. Quo pacto e- 57 0 COMMENTATIO WDH nim poſſeſſionem ſervet non cavens, cum & dominium amittere dicatur. l. ?45. S,. lulia- nus ubi plura de hoc ex communi ſententiâ dicta ſunt fj. de damn. infed. Eo Iud paläm eſt, morte poſſidentis poſſeſſionem amitti: mors enim omnia ſolvit. Sed tamen eam ipſo jure conti- nuari in ſuos hæredes, ſunt qui tradiderunt. gl. in l. cum hæredes 23. pr. h. t. per l. cum miles deſcen- dit ad baredem ſ. ex quib. cauſ ai. & quod, ſi- o. ihi, quia peſſe ſio defuncti quafi juncta cut hæres eadem cum defuncto perſona ju- re civili habetur: l. antiquitas C. de uſufr. & N. 4. pr. ita unam eandemque etiam utriuſq; poſleſſionem eſſe, ſic ut novà apprehenſio- ne non ſit opus. Boer in conſuet. Bituri cenſ. tit. de conſuet concernentibus teſtamenta. F. ö6. Vn- de fluxerunt multorum locorum conſue- faifft le tudines, de quib. Tiraq. in tr. le mort. vif. princ. declar. 2. per tot. Sed eorum ſen- tentia improbataeſt, quoad ius commune, per texæt. in d.l. cum hæredes & l. 39. 5. quod per colonum h. t. I. 1. S. Sc&rola, ibi, nec bæredis eſt poſſeßio antequam pofideat. F. ſi is qui teft. lib. Cujac. in d. lI. cum miles: Tiraq. d tr. declar. 3. n. 6I 2. & 3. Conſtat enim hæredem eu m de- mum rectè dici, qui veladiit hæreditatem, G. extraneis I. de hær. qual & diſ. vel ipſo jure hæres fit. l. 6. S. imerdum fj. de acq. her 4 ed. l. ſi patro- 1 —.— unnns. nßuau. uun,li o dolel AMHio non tinimpen lituht enendi. l deju ßeleh ſer. an ſolsſuita ł Menn, ue ilber Ih dkrent, ſepoli ir gub. lrte ge uſd gumnf i aoleln inene Hn e 4 II — Nend ul n mnniſenen ne 8 enid dn o een Uimnctemn 1 VLnul Aiender Nigit Copeſhnß e einiqed vrttenn Duntg eotunt⸗ N 1l . gte ,ℳ n ,4 Gitets ℳ ſon DEPOSSESSIONE 771 patronus g. ult. F. de bon. libert. Il. 1. f. ſ quis omiß cauſ. teſt. & S. fin. I. d. t. Hæreditas, &g inquam, his modis obtingit, quæ juris eſt: non poſſeſsio, quæ facti eſt. Nam certè aditio non confert poſſeſsionem, ſed ius tantùm perſequendi, quod cujusque, cum moritur, fuit. Ius inquam tribuit, actiones exercendi, quæ defuncto competebant. I. Ein. C. de jur. delib. l. 3. S. bæreditatis. & S. bono- tum ff. de bon. poſ-. Fac. l. contra nurum s. 4. ad. rer. amot. &?. 2. in ſ. l. fin. eæpil. hared. & apertiùs ſœpé d. I. cum haredes 23. b. t. Ita nec & 3 ſola ſutas, quæ juris eſt, ipſam poſſeſsio- nem, quæ animi & facti eſt, tribuere poteſt. dX½1.S. Sca vola. Quæ enim facti ſunt, ob id ipſum dicuntur eſſe facti, quod factum de- ſiderent, nec jure tantùm nudo contenta eſſe poſsint. . Nihil adverſatur d. l. cum miles 30. f. 64 ex quib. caußis mai. Ea enim loquitur di- ſertè de uſucapione, ad quam implendam juris fictione continuatur poſſeſsio hære- dis cum poſſeſsione defuncti l. nunquam l. cœptam ſj. de uſucap. Tiraq. didt. loc. num. 4. ubi alios adducit: non obſtante, quòd revera poſſeſsio illa non eſt continuata, nimirum intercedente tempore, quo vacavit, puta Poſt mortem aſque ad aditionem; imò uſ- que ad apprehenſionem. Computatur nam- si 46 67 — 772 COoMMENTATIO — „* namque etiam tempus jacentis hæreditatis ante aditionem, & ante apprehenſionem. Nam etſi jacens hæreditas ipſa ſe ipſam non poſsideat. d. 5. Scarola. tamen ejus poſ- ſeſsio qualisqualis eſt, ut ait Paulus in l. gerit 88⁰. & ibi poſt Accurſ. Cujacius, ff. de acq. hæred. Inde etiam jacens hæreditas ipſa, quæ paſ- ſim in jure dicitur perſonam defuncti re- præſentare & ſuſtinere, œ ptam à defunéto uſucapionem complet. l. cæptam l. juſto M9. nondum ſj. de uſucap. l. nunquam. 5. vacuam. od. tit. quæ tamen uſucapio ſine poſſeſsione, eaque continuatàâ non procedit. I. 3. lI. ſne poſſeßione 25. d. t. Quin etiam in d. .. cum miles. verbum poſſeßionis nihil aliud ſignifica- re, quàm uſucapionem authoritate Græco- rum Interpretum, ibi aſſerit Cu jacius:quod ſuo loco relinquo. Eadem eſt ad alterum oppoſitæ ſententiæ fundamentum reſpon- ſio. Nam hæres repræſentat quidem de- functi perſonam in his quæ juris ſunt: In his verò quæ facti ſunt, qualis eſt poſſeſsio, Quzæ de morte naturali dicta ſunt, an etiam locum habeant in morte civili? dubi⸗ tari poteſt: Et breviterita ſentio ‚ſenten- tiam proſcriptionis & publicationis bono- rum ſtattim ipſo jure auferre damnato do- D — miniame lalis. N Plcusrun lon he Nitincurn Lllin (Npet lemrett le, gu Aulare ſter 1, egner brres Ccatior Aw ſle 4 Kimo dicawvi lure, uſten Ulet lm; ni l e la. M. 8 * . . 1 ð 9 DEPOSSESSION E.„, 177 herii minium & poſſeſsionem, ſicut mors natu-· genin ralis. Nam in dominium ſtatim ſuccedit 68 1 kin fiſcus: unde vindicationem habet. ?. 4. C. de e on, proſcript. junét. 1. 7. ibi, ſtylum proſcriptio- elge, nis incurrerit, eod. tit. l. 1. C. de bon. eor. &c. Nuf inl & paſsim alibi. Vindicatio porròô nulli eH compectit niſi domino, per vulg. Poſſeſsio- uit nem rertinere eum animo, ridiculum eſt di- itnd⸗ cere, qui omnia ſua derelinquere & nudus exulare cogitur. At poſſeſsio niſi natura & E liter appreheda non pertinet ad fiſcum: Niamn neque enim plusjuris habet fiſcus, quàm 11 ℳ hæres haberet. Vnde, ut dictum eſt, vin- Un dicatione utlrur, non poſſeſſoriis remediis, H vel utitur etiam pornalibus actionibus. l, tedn gquicunque C. de bon. preſer. cien Aliudcertè cum Dyno dicendum exi- 70 um ſtimo in eo, qui ſe, ſuaque monaſterio de- ,HH dicavit, quod ingreſſus eſt: id quod ſit ipſo Cend. jure, Auth. ingreß: C. de SS Ecl. ut ſcilicet mo- e naſterium adipiſcatur illorum bonorum ti poſſeſſionem, citra novam apprehenſio- nem; idq]; arg. l. ſi paterfam. 15. F. de adop t. ibi, t n omnia quæ ejus ſuerunt. quem textum non de dab⸗ dominio tantùm, ſed etiam de poſſeſnone tel. accipiendum eſſe, præter generalitatem. o ejus, evinc it etiam I. ſi adeptavezo 16. . te pre⸗ e car. Neque hic caſus ſuperiori ſimilis eſt. 7 1½ d.. Moriensenim per rerum naturam nihil re- tine- — 5774 COMMHNTATIO tinere poteſt: at in alienam poteſtatem ve- niens animum pomidendi non abjicit; ſed ſub conditione quaſi receſſit, ſi poſſeſſio Monaſterio acquireretur, arg. I. 24. in f. pr. 72 tum eſt: An qui in alienam poteſlatem ve- & l. 33. S. ſi quis poſſeßi onem h. t. Quin etiam vel ignoranti Monaſterio acquiri eam juri conſentaneum eſſe videtur, arg. d. l. 34. 5. ſervus quoque. tum ſimil. Qui occaſione illud quoque queſi⸗- nit, adhuc aliquid poſſiderœpoſſit? Quod 73; 74 pter uſufrumétum. Ex quo ſequitur in negatur per l. zo. S. item quod mari. & l. 49. h. t. Cæterum in bonis adventitiis, cum ſo- lus uſusfructus patri acquiratur, probata eſt à plerisque gl. ſententia in dd. I. quod filius, quamvis in poteſtate conſtitutus, civiliter poſſideat; pater naturaliter, pro- ræſcriptione ejuſmodi rei, cujus pro- 5 4 ů 4 prietas ad filiumfam. debet pertinere, hu- jus non patris ſcientiam, aut bo- nam malamvé fidem ſpectan- - „ - 1 ansenn 6 ligg⸗ nu: ſri⸗ 1N leue⸗ Int n eg Al ad 3. M. ſoſſit,t 10 — dellarenr. idjcntl lpoll⸗ Qunein luien i 11 ellel. tellgenſe⸗ t Odd 4 41. ul cooltung Ait n kuiui chu N inere 4 t N — i. 6 ℳα⅓ tügeund⸗. t drob vel ad amiſſam recuperandam. – DE FOSSHSSIONE. fz5 — C . b. X. & ult. In quo concluſio hujus tracta. tionu: & coronidi loco ſub- nexa quaſtio; Vtrum poſſeſ- ſorium remedium oecum be- titonio cumulari poßit? 5§ u M M 2 RIA. de uſucapionibus agendum eſt. 2. Interdicta dantur vel ad poſſeſſionem no- vam acquirendam, vel ad veterem retinendam, 1. De conjunctionibus poſſeſſionum in titule . 3. An petitorium cum poſſeſſorio cumulari poſſit, tres diverſæ Interpretum ſententiæ. 4. Negantium ſententia rejicitur. 5. Removentur contraria. 6. Diſtinguentium ſententia recenſetur. 7. Qui vindicat, non ſemper fatetur, adverſa- rium poſſidere. 8. Exemplum proponitur. 9. Quoties utriuſque judicii intentatio con- arietatem involvit, toties impeditur concurſus. 10. Electione unius alterum non tollitur. 1I. Etſi una utrumque proponatur: in poſſeſſo- rio tamen priùs ferenda eſt ſententia. „. Poſt:. 176 CoMMENTATIO 12. Poſtquam etiam in petitorio concluſum bet. 1 . Æc ſunt quæ ad hunc titulum de ac. quirendàâ vel amittendàâ poſſeſſione viſum eſt adjicere. De conjundtionibus diverſarum poſſeſſionum, quas acceſſiones vocant l. de acceßionibus 14. f. de div. & temx. praæſer. l. Pomponius 13. S. 1. & ſeqq. h. t. ſive continuationes S. diutina I. de uſucap. vel temporum conjunctione§. inter vendito- rem I. d. t. in ſequeunte de uſucapionibus ti- tulo, quo propriè pertinet, videbitur. Ne- que enim ullum extra uſucapiones uſum habent aut juris effectum. Hlis igitur modis acquiritur, retine⸗- tur, & amittitur poſſeſſio: in univerſum ac generaliter ‚ſive per nosmet ipſos, ſive me- 2 diante judice id fiat. Cęterum hoc poſte⸗ riore caſu, ubi judice opus eſt, varia ſunt prodita remedia, tûm ad novam acquiren- dam, tùm ad veteremretinendam, aut amiſ- ſam recuperandam poſſeſsionem, quæ In- terdicta vocantur: quæ pleraque peculiari libro 4. infrà exponuntur, ut hic de ſingu- lis agere nihil attineer. IIlud paucis atti ngendum eſt ex l. natura- liter 12.5. nibil commune h.t. utrum hujusmodi remedium poſſeſſorium cum beritotiol ſive actio- eſt, poſſeſſorium nihilominus denegari non de- . ionein confaerit neu u fſehyql foelett cuphti id eUAlt, ne Adial id.ge (cNibus fünce⸗ (OhraA ſl oruin karernt gapole loinn D (utme o& fuülen un (te Wo gücr hei ſorn tins te h. 10 —. NI0 concl enepantan e 4 D aln 1 4g iumner 1 wiee lt,Kim H ) elen N N 3 DE BS5ESSIONER. p77 actione in rem, quæ reſpectu poſſeſſorii conſuevit appellari petitoriũ gl. in l. momen. taneæ C. qui legit: perſ. & c. & I. qui petitorio 36: f.de R. V. quoties ſcilicet de proprieêtate que- ſtio eſt, gl. in. is qui deſtinavit d. t. de R. V. cu- mulari, id eſt, ſimul intentari vel exerceri — poſſit, nec né? Id quod negârunt Azo & quidam alii, propteèrl. exitus 27. h. . & Lordi- harii C. de R. V. l. incerti C. de inter ilt ouibus omnibus dicitur 5 prius de poſſeſſioneꝭ quàm de proprtate quærendum eſſe. Alii contra affirmàrunt. Cyn. Pett. de Bela pert. in d. 1. ordinarii. Tertii; Mart. Br. & ſequaces di⸗ ſtinxerunt inter poſſeſſoria retinendæ, & ſit, in illis non item. Prima . htenti alia poſſeſſoria; ut in his cumulationi locus NerA AAer S nihikanmune. Qum enim nihil commune habeant poſſeſ ſio & proprietas, utiꝗ; nihil vetat, quin cu- mulentur. Ea demum enim ſeſe mutuò éx- cludunt, quę contraria ſunt; non aütem quęg diſpafata. Sicut ergò cêtingit aliquem non rectè inſtituere poſſeſſorium recuperandæ, quia fortaſſe nunquam poſſedit: ita quoq; ſieri poteſt, ut is idem recté intendat peti- torium, quia fortaſſe hæres eſt, aut legata- tius. Quidni igitur utrumq; ſimul propone- te poſſit in eum ſinem, ut ſi de poſſeſſione 4 do⸗ 778 CLOMMENTATI 0 doceat, probationibus dominii non onere- . — tur?ſin minus, paratã dominii probationem habeat, ne re ſuâ diutiùs carere cogatur. Igi- tur inſtitutâ vindicatione, eoꝙ; judicio pen⸗ dente, rectè de vi agi, quod poſſeſſoriumeſt, ſcribitur in l. cum ſundum /8. in f. F. de vi & vi arm. Ad contrarias ll. quod attinet, verum ſeſt, quod multi tradiderunt, illas de ordine Aqguuntarat judicii agere; ſcilicet ut ne judex “ petitorem priuùs urgeat probationes adfer- minio, quàm ſuper poſſeſſione controver- cludant. dicationi ſit contrarium;eò quod, qui vindi- cat, eo ipſo fateatur adverſarium poſſidere: iccircò, ſi unà ipſe quoq; de retinendàâ agat, prioremintentionem evertat, ſibiq; ipſi re- re dominii, quàm uterque, qui poſſeſſionẽ ſibi arrogant, ſuis partibus functi ſint: atq; adeò præſupponunt potius tàm ſuper do- ſiam jam extortam, quàm ut alterurrum ex- — 6 Teoertia opinio hàc maximè ratione ni- titur, quòd poſſeſſorium retinendæ rei vin- pugnet. Quæ conſideratio, ſi vera eſt, ut eſt plerunq; vera, facilè evincitur cumulationẽ impediri. Sed certè non videtur levis eſſe 7 objectio Beroit in c. ex literis extr. de reſtit. ſpo⸗ uuues. Menochio relati de recup. poſſ remed- n. 513. ſcilicet qui vindicat, non utiq; „3. in: kuünent. Gus liii Cominus onem Ptekern hdnod: umindc tmn tm Atamern ur moho n lein Mrelertin eid: c hen eton mire obetin Unns y to teinnt hulmm R HRZ DEFPOSNIESSIONB. p3yy) iünogor. 4 ece retineat. Quid enim ſi colonus aut caſtal 8 dn qus Titii vi dejectus ſit de poſſeſſione: lelonnm dominus ejus eo cognito protinus poſ- ffes ſeſſionem ſuam tueri paret, aditoꝗ; judice unn,n proteſtetur, ſe nõ ideò judicio ex periri vel- Aaudte le, quod animo poſſeſſionem deſeruerit, tanta quam in continenti, jure permittente, eſſet orefk. non tàm recuperaturus, quàm tutaturus; i in ſed tamen ideò Mire eum, utne occaſio de- ß Ao tur majoris tumultus excitandi: adeoq; pe- 2 l tat, ſe in ſuàâ poſſeſſione defendi, ejus rei uomme præſertim, quæ && jure dominii ad ſe perti-· H gumg neret :idque ſibi probaturo ad judicari, quò ſecuriùs exinde eâ re ſine cujuſquem mi turbatione utatur. Hunc utiq;nihil con- Ae“ trarii proponere ſatis eſt evidens: quãquam lis imprudenter facere videatur, qui dominii vo Pprobatione ſeſe adſtringat, ſine quâ nihilo- een minus vincere poſſet; vel ſi vinceretur ma- “ ximeé, nihil tamen de ſuo jure periclitare- lni In tantâ igitur opinionum contentio- 9 ne difficilimum eſt uni ſubſcribere ſed in- „ H lfef terim tutiſſimum, ut opinor »ejusmodi re- M Rn Quando verèò id fiat, 4 Q(,A0ũ?,q à non “ 7 580 CoMMENT. DE POSSESS. — — non ex naturâ utriusque judicii ‚quę diverſa tantùm eſſe apparet, ſed ex occurrentis ne- gotii qualitate, apparenteq; partium volũ- tate ac intentione definiri poteſt. Quod — — —„ 10 enim ad reliquas concurſum impedientes regulas attinet, vix eſt, ut hic attendi vel de- beant, vel poſſint. Electione unius alterum non tolli liquidò cõſtat ex dl. cum fundu, ibi, pendte judicio & d. S. nibil ommune. Quod que 11 Bartolus affert de tertiâ regulâ: Abſoluto- riã in petitorio latã exce tioné rei judica- tæ parere in poſſeſſorio; non videtur huc 7 quadrare: quia etſi unà vel proponantur vel exerceantur, tamen in poſſeſſorio prius fertur aut ferri debet ſententia, per d. exi- I2 tus & d.l. ordinarü. Illud etiam à Bartolo ad ductum, quod, ſi jam ſit in petitorio con- cluſum, poſſeſſorium modò intentaretur, hoc admittendum non eſſe, propter ſpem propinquam ſententiæ ; Br. in d. S. nihil com- dem improbavit: ſcilicet quod ſententia appellatione ſuſpendi poſſit, ut reo poſſeſ- ſorii quoque intentatio denegari non debeat. F I N 7 &*½ mune num. 16. magnàâ ratione Angelus ibi- u Prornun ubix ſfuie koee⸗ ul N (iade (io o fop en Un Oer ⸗ ANSreeh⸗ E. i ii Xtunnie 1 N D E X mint RE RU M NOTABILI U M ell in Prælectionibus ad Titulum de minhete S= Regulis luris. Cntnite Prior numerus legem, poſterior num. marginalem; RMW eunin len ubi verò tres reperiuntur numeri, interme- Larirli dius paragraphum de- Nneen noter. neleſtit Ceceſſorius: aliquando valet, etſi principale non niendh conſiſtat. 129. 1. 9. & 17⁸. 4. lunmm Acceſſorium quandoq induit naturam pr incipalis. 17.5. AElundu Acceſorium deſtruitur deſtrud io principali, etfi alias per in l⸗ ſe ſubſiſtere poſſet. 129. 1. 7. lnnn Accreſcendi jus locum non habet, quàm ſi deficiens per- i u Jona capere potuiſſet. 3. 6. imnn, ab 4 uſutione defſtens guomo puniatur? 16. 7. “ AAskio perſonalis in fingularem ſucceſſorem nõ copetit. 25,2 i . Adio realis ping vior eſt, quam perſonalis. ibid. 3. zurui Actio poſt litem conteſtatam durat 40. annos. 139. 35 Atnt Asctio poſt litis conteſtationem neglecta anius anni ſilen- l. tio exting ttur. 556. 5. r Acliones plures habens omnes undà propenere debet. 43.20 ga Aciones num cedi debeant ei, qui ob rem dolo poßideri defitam litis æſtimationem præſtitit? 134. 1. 4. Pdificans in alieno an impenſas repetat;, ſi deminus . ſoli in poſſeßione ſit. 26. 2. & ſeqq. GBdiſicium pro gereuct habens „nec ad reficiendum, nec 2 3 24 IN D FE XxX ad damnum reſarciengam tenetur. 156. 1. .1. & ſe. Eßfimatio rei fit ejus temporis, quo dies obligationis ve- nit, non quo cont ractum et. 186.7. EWſtimatis rebus ante nuptias in dotem datis, nuptüs non ſecutis non eſtimatio ſed res ipſæ reddi debent. 175.9. nare non potet. 141. 1. & ſeq. Alienatio prædii pupillaris Magiſtratu permiſa ſine cauſſæ cognitione non valet. 7. 2 . Alienatione phibiti nõ ſtatim prohibetur uſucapio. 129. 13 Alienata i in fraus em creditorum alites revocanturcum ex ucratirs cauß, aliter cum ex onerosà tenentur. — Al. 1. z. E 79. 1. 63 emtore bonaæ fidei repocari non poſſunt, niß reflitu- to pretio. 78. . Alwenti⸗ legatis veſtes & habitatid debentur. 12. 10. Altius tollere quatenus liceat? 61. 3. Animum poßidendi quis habere dicatur? 153. 5. Annus cœptus habetar pro completo in avorabilib./01.4. Appellanti fub reniendi eft, ſ æ&titudine vel negorio Rei-= publicæ inter veniente decendium elapſum ſit. 183.13. Aquam pluriam en ſuo agro in vicinum derivare non li- cet, etiam ſi id non fieret animo notendi. 74. j. Arbitri ſententia beredem quoque obligat. 120.1. Arbitrum petere cobarei non hoteit, niſi græſente co- bærede. 26. z. Archirecti de ædificiis. nagligente factis, ſecuri ſunt, K iutrdannos . ritium non emergat. 132. 9. Etatis veniàm qui impetrayit, prædia Kue decreto alie- N — efteian Unen Nonuft Piter he Vborume ntui ℳtimpt n eſt. culle ⸗ uuunt. lſupen/ Wn ſin (kſu, if rCom (omemod onlemm ſuo.) ilirio t in Ozien i Cintie Clif C iigi Bonæ ſidei contratni doli præſtatio inest. 127. 2. 1 Bonæ & malaæ ſidei poſſoſſor quis*? 137. 14 inin Bonorum poſſeßionis agnitio quare ratihabitionem ad- Alen mittat, hæreditatis aditio non item 152. 3.55. lma in Benorum cogutatione etiã adtionum ratio habetur. 12 um Caſus fortuitus non præſtatur, niſi culpa caſum præceſßit. 1 Cauſſa impulfi và deficiente, ſubſiſtit tamen quod ſecu- ano ktum est. „ 727⸗˖75. 7. ium Cauſſæ plenè cognitæ & deciſæ per libelum reſcindi ne- .Jueunt. J. j5. uin Circum ventio alterius adverſus alium exceptionem non parit. SJ 49. 2. u Llauſula, ex certâ ſcienti, non excludit liquidam er- vris probationem. 76, 9. eer Commendatione nemo tenetir. 27. 1. Commodatarius tenetur de culpd levißima. 23. 24. gon Condemnatus in id;, quod facere poteſt, tenetur de reſt- PS4½ duo, ſi ad ping viorem Jortunam venerit. 28. 5. “ o. Conditio, qucæ per naturam vel legem impleri nequit, N pro impletâ habetir. 156:. 6. .Congitionis impoßibilis quare diverſa ratio in ſtipula- ſnb tionibus & in teſtamentis? . 6. Conditionem teſtamentariam implere poteſt filius in⸗ 5ditionalia legatac ſtipulationes diverſijuris ſunt. 15. 4 Condictio furtiva cui detur? 167. 4. & ſeqq. I N D kE x. Cordicte, furtipa qaxre 4rerſt bgredem detur in ſo⸗ lidum * 157. 2. 17. & ſeqq. Conduskor non tenetur geleriſßima culpçA. 23. 20 0 Qoufeßio ab irato facta rata non et. 22. 4. Conſangvineam uxorem dacere qui yromiſit, quam jure communi ducere non licet, nan cogitut eam ducere per tiſpenſationem. Isoz. 2. Conſilium fraudandi quis dicatur habere? 72.5 Conſrelaa⸗ non tollitur uno atque altero altu contrarie. , 12 ⅞. 1.24 4 Conſvetuda contrahentie an potioß ſt conſretudine regiouis? 234. 5. Contractus i imaginarii quomod reygcentur? 2 16. 2. in Contractibus alternatiyit Tare electio ſit yenet debi- torem 4g. z. Creditor guis 4 dicatur ? 17. 2.: Creditor ignorte debitore pignus vendere nopoteſt. 26/2 Creditores in poſſeſionem bonren mißi nũ poßi lent. 132. Creditores in poſſeßi onem honorum hbærvedis mißi potigres ſa int legatariis poſtea venientibus. 9⁰. 2. Crediteres poſt impetratam ſeparationem ad g edem reverti non poſſunt. 7˙ 22½ Culpa lata quid Kt ? 2 W Culpa levis qui fit? “ ibid. Culpa leißima 1 quibus contradlib. græſtanda? ibid. 2 Culpa cum culpà compenſatur. 14. 1 Cumulatie actionum. O”VV 7f5. . D. Pammnatorun ona retiuutioni btzoi a fiſco non ce- dunt — t tfeutn Aienani , Decſetntt ltniu Mlimene Mulklen eten gtiſit Muunte nru Deſenlen Wen . lſun celich 4* Deii ”l luunz i gunt. “ W 53. .g&o. „ g nec feudalia vel emphyteutica vel extra familiam HE alienari probibita. 927. 5 DPecretum ut valeat, non majoris partis praſentium vota, nſe ſed totius ordinis ſpectare orportet. 1760.1. . Debitor ante diem ſolvendo liberatur. 797. z PDebitor liberatur, ſi pecuniam, in quà recipiendâ creditor moram fecit, antequam geponere poſſet Ane culoâ GNam derdidit. 29. 2. Debitum 50o. auregrum remitti donationis caußa ſine e infnuatigne nn poteſt. 115.3. PDPefendere an quivis teneatur injuſtè invaſum 50.3. ) Defenſor dicitur etiam qui pro actore intervenit. 166. 3. HEK. qui Delegari ſe alterius creditori paſus ent, exceptione vel condictione adverſus bunc uti nequit, etſi indebi- tum promiſerit vel ſolverit. 180, 3 it Pelictum delicto quatenus compenſetur? 154. 11. . EexDelicto defuncti quaten teneatur hæres?! 64 4& ſeqq. . ex Delicto defuncti quomode locupletion. factus eſſe beres „ineelligatur? y1. 2. 10. & ſeqꝗ. NH ex Delicto filii condemnati pater tenetur 44 Pænam, qua- tenus eſ in peculio. 133. §. ℳo. in Diem obligato non datur condikti indebiti, ante bd diem ſolvit. 14 „.. eibe Piſiculta⸗ magna pro impoibilitate babetur. nnr. Peiſpenſationem petere non cegitut, qui H ducere promiſit, quam ex Katrts ducere yrobibetur. N 155. 2. INDFXx. Dolus transactionem reſeindit. . 2.7. Doli compenſatio quomodo fiat? 4. 1. & 4. Htteftin Dolus cum culpa non compenſatun. ibid. 14. Iujlytums cum Dolo ſocii factum eſt, ut pœna committeretur, adverſus alterum ſocium exceptio datur. 134. 1.1. lun fon /⸗ Donatartius non tenetur de evictione rei donatæ, niſi erxpreße ſe obliga verit. 160. 4. & 7. I,tſ Donatio non præſumitur. 33.. 6. niie Donatio non est contractus. 28§.4. lzilten Doͤnnatio peſti tempore braſ. umit ur morti cauſa neie falta. „ 184. 14. Ugf gli Vonatio tei hereditariæ,conſenfu Cohæredum in con- jugem facta; ab iidem revoçari nequit. 160.7. ſerart. Donatio non modo à debitore, ſed & per alium, pro Minate. indivh % poßedentem, conſenſu ipſius facta tevoca- mi tar. 1116.1. inbmn, Donatio ilſauti facta per pœnitentiam non potett revocarisegi nondum res ad H perve- Untigl utat 7. neriti. 2. & 169. 7. iit, g Donatio inter coniuges non ipſo zure⸗ d ope exce- Wern ptionis con valeſcit. 59. 7. Ufizi, Donator ſumtuum nomine, quos donatarius in rem lumth donatam & evictam Ffecit,non tenetur. 82.2. i in Dotis repetitione, non ſecutis nuptiis idem privi-· linſe legium habet mulier, quod in vera 1dote. 179. 10. n Dubitans utrum ex aſſe, an ex parte hæres iniin- tus ſit, adire poteſt. . 76. 7. luent egr⸗ remedium extraordinatium dißiculter im, i pettatur. JYMU . 75. F- lneer, Efe- Efectus pro emolumento accipitur. 145. 6. & 9. urdieute an poßit donare rem emphyteuticam? 1863. 4. & leqq- Emens rem Juam ſcienter, Juandoque bretiun nehe⸗ Emtio poſſe eßionis in re ſuâ valer, ad probalgzogen dominii evitandam. S 47. 8. in Emtione cur tàm contractus quàm traditionis tem- pus Pectetur ad effectum uſucapionis? 144.1.4. Emtor, qJui juſſu Nagiſtratus pacto ſolutionis, etiam jurato, non ſtetit, in ’œnam non incidit, neque ſit perjurus. 167. 1.2. & ſeq. Emtor ante traditionem non fit, dominus, etſi poſſeſßio- nem inſcio vel inyvito venditore nactus ſit. 1142. in Emtoreſcientia rei aliene impedit ufugapionem. B 176. 2. 7. znN. Fmioti, e rem emtam venaifort non fuiſſe cognove- rtit, quomodo ſuccurratur ante evictionem? 190.4. Errer circa accidens non vitiat matrimonum. 116. 2. 2. Erroris in ocidendo commißi quis ſit eſfectus? 192. 1.6. Exceptio non numeratæ pecuniæ an post biennium op- boni poßit, cum onere probandi? 16.11. & ſeqq;, Eyxceptio rei judicatæ an detur contra legatalios, ℳ₰ haæres in hæreditate vindi canda victus A t? 207. Jj. & ſeqq. Exveptionen juſtam habere non ſuſicit, niſi æquitati naturali conſentanea ſit. 66.7. Exceptiones omnes e berpetuas quomodo intelli- 1N DE X. gendum? 169. 12 FExceptiones non modò diverſas ſed & contrarias an liceat proponere? 43. . qui Excipit ſe ſolviſſe, n non ideò fatetur jure debitum Juige. AaA. 3 Ecxheredato cur tutor rein detur? 73. 1.2. Exhibere rem etiam invitus cogitur. 16. 6. de Evictione rei agere non poteſt emtor, quam poßi- gens retinere bornit⸗ e i petere non poßit. 203. 2. Factum alicaljas mahere, & rat hn i habere diffe- runt. 29. 11. F actum unum & idem facient: partim onerare,par- tim ſublevare poteſt. 7.13. Feudum domini conſenſu oppignoratum, & poſtea ad eum vererfitn, an cum onere revertatur? 91.7. & ſeqq. Fidejaſſer eæ mora ſud tenetur, etiam ſolutà obliga- tione in petſona principa! lis. 173.2.7. Fide juſſor obligalioni conditionali vel in diem acce- gens ſus eadem Aualit tate accedere intelligitur. 14 0. ridejuſſorem qui dare promiſit an pignu dando li- beretur 25. 6. Fide uſſoribus quid sraſtent, qui in id, quod fa- cere poſſunt, condemnantut. 6. 2. Filia, quæ renungçiavit bæreditati paternæ; nihilo-⸗ minus admittitur ad bhaæreditatem ſratris, qui part heres ſuast. 91 10. Filius- — ſlufteni⸗ litſici⸗ etumn in Plocnu munti,e putfi Wule,n ficle pen ufen lcfe uli nhetek fmninar. fſ⸗ rerin iiſtij. inn att Prai hain ur ſien eice Ur lufi 4 6 4 nelg⸗ . I1 N D E Xx. Filiusfamiliàs ex pluribus caußis debitor, ſi paterſami- lias factus ſolvat, cogi non poteſt, in cauſſam mutui ſo- HDM lutum imputare. 186. 3. Filiusfamilias hæres inſtitutus & poſt mortem teſtatoris emancipatus; adeundo Lareditat em ſibi acquirit z non pat? i. 1j. 3. riſcus ob publicas yenftationes non obitas rem miaoris rectè vendit. K5mH) 6 Fiſcus rem communem in ſolidum, etiam invitis ſo. is⸗ alienare poteſt. . 15. riſci debitor ſi pndato ſol reri; ſalutume ex cau ſed aufer- ri poteſt. 20]. . Fœ minarum quare alia conditio in jure, quàm maſe ulo- rum? 2.7. Fontem in ſuo pradio falere non litet, ſ fons vicini aver- tatur. HF,.. . Fontem ricini dolosè aut contia lenunciationein aper- tens, de dolo actione tenetur. 155. 1. 3. Fraudis appellatio quande q; damnum ſgniſicat. 147.5. Frudtus conſumtos omnes lucratur bonæ fidei oſelor: 1536. 27 Fructus percepti ex re aliend, an ob ſupervenientem ſcientiam reſtituendiꝰ? ibid. 5. Furisſus in delictis umnimodò excuſatur. 7.5. Fur adverſus furem incerti condicionem habet. 134. 1. 11. Furis bæres quare condictione Jurtira: teneatur in ſoli- dumęg 157. 2.174 Turti va res quando in Poicſ atef domini reverſa eſſe vi- deatus? 15. 57 Gen I N D E x. Generalitas legis ex defeũu rationis ehringiur. g.2.4. Genus in jure quid Kgnißicet: So. „ Gratiſtcarioniin pari caußia loen eſt. 5F). J. & 125.6. Hares efanluu uatenu: habeantuj proun perſa⸗ na? 29. 17. HVeres ex re certâà inſtitutus unverſalit bares hit. 7.5. Hares integra legata quibusdam per/olvens, reliquis quo- que Falcidiam detrahere non deber. 37.7. Hæres pretio accepto hærelitatem reufians legatariis fideicommiſſariis obligatus manet, non etiam ere. ditoribus. 6. 2. Haæ res qui in legatis ſolvendis moram fccit, lei interitu te⸗ netur omnimoddd. 131. 12. Hæres rem ſuam, à defuncto legatam, non tenetur praæci- sè præſtare, ſed ejus æſtimationem. 290. 6f. Hæres teneturde culpà defuntti. 157. 2. 1. & ſeqq. Hæres an paciſci poßit, ne Falcidiam detrahat? 27. 3. Hæ res an rem ſam4 4 deſirndho alienatam vel pignoratam tepetere poßit? & quatenus factum defuncti ratum habere rogatur: 22.7. & ſeqꝗ. Hares hæredis ſecundum verbiproprietatem heredis ap- peſlatione continetur. 715. 2. §. Haæres haæredis, qui ignoravit hereditatem Kbi delatam eſſe, in integrum reſtitui poteſt. 59.3. Haæredis ſæpè melior conditio quam defuncti. 59. 2. Hæredi futuro paciſci licet. 7. 4. J5. Hæreditas nondum delata repudiari nequit. 3. 2. Haæra- — crelteti AHertiit Pgreciti wunrf, onitis nre lnhtete ite⸗ lltate eſt Uymidlin ) lunntetin lporhn Mnt mrvt N iher a ie lppt i oln i lpu Mareditatis aditio quid oyeretur? 2.17. inu ad Haæreditatis aditionem requiritur certa ſiientia. 76. 2. =WMU & ſeqꝗq. VLtu Hereditatis poſſeſſor pretia tantùm rerum à ſe diſtra- darum reſtituere tenetur, nen etiam uſuras. 117. 7. Hareditatis poſſeſor indebitum a ſe exactum pelitori non reſtituit. Z 128. 4. i Haæreditatem amittit, qui necem defuncti ultus non ett, dg etſi cæteri cohæredes id fecerint. 7145⁵. 7. Hireditatem qui ex propriâ perſonâ capere non poteſt, uo potest ex perſon Palterius, cut ſucceßit. 194. 2. mim Homicidii pœna an teneatur, qui in perſona occisà erra- veir? õä i Honores invitis conferuntur. 69. 11. um Ilgnorantia juſta excuſat. 1. 2. Ignorantia & error juramento probari poteſt. 533. 6. AII Ignorantia juſta, ob quam quis hæreditatem fibi delatam on adiit, reſtitutionem meretur. 14. 12. & 9. 3. Pns ob Ignorantiam juſtam adverſus uſucapionem majori Oqon quoque reſtitutio danda ett. 147. J. le Imperium merum & mixtum. “ Impoßibilis promißio obligat, quando dolo vel culpò pro- 11 miſſoris facta eſt impoßibilis. HHH. 7 pro Impoßibili habetur, quod cum vita periculs conjun- dum ef. ibig. z. & 195. 7. lImpuberes doli capaces eæ delictis obligantur, f ve in om- mnmnittendo, ſiye in omittendo conſiſtant. IIl.I. & ſeqq.- 4 . 60 2.72⸗ eX —– 1 H W . VW X 1 N D E X = ex Incertis oppeßtis, quod benignius eſt, rand gebet. 20. 1. & 169. 1. 5. indebitum exallum ab heredittis ꝛahe re petitori non debetur. 22⁵. 4 Indebitum ſcienter promittens donare videtur. 53. 3. indebito ſoluto an reus probare debeat conſuliò id fa- dum eſſe, an altor per errorem? üiig.·J. Inſtitores an ex contractu ſuo teneantur? i51. 2. Inſtrumentorum authoritas non excludit probationem contrarii. 929 2. 1. O ⁶½. Interitus rei non ſpectat d. eum, 46 bona fide ad judi- ahtent cium prorocat. 65. 2. de Interitu rei naturali an teneatur, qut dolo poßidere deftit? . 131. 5. & ſeqq⸗ Interpellatio ſeryi, de cujus mandato non conſtat, in mo- a non conſtituit. 180./16. Inveta & ilata non altenius debiti, ſed penfionis nomine tantuùm obligata ſuint. “JM 158. 2. fInyvitus res ſuas diſtrahete quandoque cogitur. 11. . Inviti & prohibentis negotia gerens ſumtus non recupe- rat, ne quien per retentionem vel compenſationem. 69.7. & ſeq. ob lram pœna mitigatur etiam in grayioribus deli⸗= is. 7. 7. Irata ſententig extcutis difetenda, ibid. 8. tudex ſententiam 4 ſe eßniuye latam einendareè non poteſt. 972. 12. ludici data yecuni⸗ n ſententiũ ferendi non repetitur. V4. 2. bro- ah nun eitu luranentt G ue. lurament luſament eßk, ani ,. 4 46/1 1 Ueent⸗ Mneten eſzpn W ll ler ſei ſdi 1 i letet leri 6 . — 2 fnnline 1N.,FKl 1. Snon — — — S= . Iarament, relatio à nlio facta barti hil, nocet. 137. Iuramento an probari polur intereſſe H 24. 4. Prom ſe non præſtatur. ibid. 8. Iuramentum nec ſſarium quid ſ 77 0. 7. Iuramentum neceſſarium, quod defuncto defertétur in defectum probationis; hares non tenetur bra- Kare 42422 2. Hutamentuimn irati non eſt obligatorium. 24.2. Iuramentum an post biennium reus actori deſerre poßik; ob non numeratum pecxuniam! 165. 30. & ſeqq. Iuramentum à pertibg: delaium retractari néquit, ſecçus à ;udi eNe. 170. 14. & ſeqq. 12. Iutans rem non eſſe betitori; 2miſd poſſe ione actio- nem non habet. Uuu6. 1.4. Iurata & ſi⸗ implex promißio juomodo differat?z 1. 9. quod Iuré communi non poſſumus, etſi poßimus Jure ecialt, id non poſſe dicimur. 656. 2. aistictis ſim plex S. imperium mixtum differunt. 30. 5. lur madun quid irr = Soo. 2. 9 egar⸗ eadem re duobus: diperſ tempore non fact prioru mentione; uterque de legato participat. 185.6. Legatam rem alii vendens, e4 ante moram extinét4; adptetium teddendum legatario tenetut. 266. 9. K Lega- 7 IN D EX. en een . „ —————— — nihi lominus pindicare poßit? VVyz. 1. 3. Legatarius repudiando legatum reſtitutioni obnoxi- um fideicommiſſario non præjudicat. 8.·5. Legatarii an exceptione repelli poßint, ſi hares in vindicanda hæreditate ſuccubuerit! 207.5 &ed. Legati jus revocandi domum babent, niſi altionis dieés interim ſit exitura. 140.1. & ſeqq. Legatum hoc modo datum, ſi Sejus hæres erit, condi- tionem non inferr. ð 24. 4. Legatum ſive purè ſiyve in diem re tranſmittitur. 11. 2. Legatum à ſtipulatione conditionali quomodo & quare diferatẽ ibigd. 4. Legatum ex teſtamento acceptans, quod impugnare poterat, etſi minor ſit, i comprobaſſe videtur: net ad querelam admittitur. 71. 1. Legatum non debet pendere ab alterius merà volun- tate. 1195. 6. 8 ſeq J. ſecus ſi in arbitrium alicujus vel factum ci latun gGr. ibid. 8. & ſe . Legatum ſi ante petitionem legatarii perierit ne fa- cto hæredis, legatarii damnum est. 55. 2. Legatum Sempronio velictam, cum duo ſint e uſdem nominis, oai cedat 56. 2. G6. Legato bonorum uſufructu etiam actione; continen- tur. IJ. 3: Legato ſub alternativà conditione relicto, quarum altera jute improbatur, utra, remittitur./1. 3.3. Leges . X Legatarius tem propriam legatam & praſtitam, an aum ad ha gdem legettert (onitt iberen fiotatt uberetſe , lils ont lits ont 4lecdtia utof tſie, lſe ę“ luatye dooA gi Man A Ma 1 N E X. s Leges certas hahere, an n judicanti arbitrio pleraque ne comitti praæſtet? 18583. 1. & ſeq q. nme Liberum corpus Atimationem non retipit. 106.5. —ertißicii tamen Sopißci ex membri læſione dete- in lut riorati ratio habetur. 1bid. 8. E Liberos ſuos emancipare rogatus non cogitur id fac , SA rse, nec ideò legatum amsttetett. 7106. 7. m Liris conteſta: o qaando ſiat? 16 4. J. & ſeqq. NAtm Litis cen⸗ eſtatid quatenus malam Raem ndurakt 2 31. en. 9. & ſeqq. GA/. 4 Locatione recchere poteſt, qui in ipenſera ex- Lußione deceptus eſt, licer non au dimidium. 132. 7. Locator noun debet res conductoris alterius debiti no. mine, quam penſionis, detinere. 535. 2. ocupletior ex delicto factus quis dicatur? 157. 2. 10. „Locupletior non videtur, qui plures habet beneſiciis & amicitia ſibi evinter. — 1256. 1. 4 ſete⸗ MagiPratus ßrian⸗ duplex. vo. g. 6 . Magiſtratui iniqua praciptenti iobtemper andum non , est. 167. 1. 4. C &199. 5. eAr Magiſtratui zui dater; à dolo & culpa eacaiar. 6410 167. 1. F. er/ M Mandatarius tenetur de leyi culpd. 8335. 2. Maritus uxori tenetur de levi culpd ibid. 11. o Mariti brivilegeum in doté reddendà non competit 93 baredi, quam pis retentione uti poßit. 59. 5. & ſeq. Kr „+= Men- I N D E x. . — Mentientis pœna num ſit, ut post inficiationem pluri- dvus deſenſionibus uti nequeatt 33. 5. Mercenartius, qui juſſu domini agri termmos exara- vit, L. Agraria non tenetur. „ z. 9 Metus juſtus quis dicatur, judicis arbitrio relinquen- Metus feverentialis ad reſtitutionem an ſiſcter⸗ Milites togati non poſſunt pro parte teſtati, pro parte inteſtati decedere. .6. S „ : „„, „7 ⁹,. è —— Minor diſtractà jam bæreditate adverſus repudiatio- nem non reſtituituu. 117. 1. Ainor minori ob pecuniam creditam & conſumiam non tenetur. 2éà25 5. Minor, etſi veniam atatis impetravit, res immobiles alienare ſiné decreto non poteſt. 141.1. & ſeq. Modicorum etiam habetur ratio. 116. 1. 5. Mora post offerendo emendari potet. 920. 5. Moram non facit, de debito hæreditario interpellatus; ſi debitum eſſe ignoret. 42˖5. deponere poſſet. 759. 2. Moribus introductum jus contrariis moribus tolli- tur. ”Me J poſt Mortem non potest accuſari criminu tens, adef- ecdtum bonorum ademtionis. ea Mulier idoneè ſidejubet pro marito, de dotali prædio conyvento. . 4. 2. Mulier 2.2. llieren teſt. t Matura Megeti 6 . Negnine glale⸗ Meranit Uuttriut⸗ iſeen Myniyn et, / 586. 9. . “ „ . lr s, Moram ſi fecit creditot in recipienda pecuniâ, debi- oani tor liberatur, ſi ſine culpa ſuu amiſſa ſit, antequam r h. uti⸗ flltie teyen I N D E X. —n r Mulier extra agiciam negerie aliena procurare po- 4 teit. HH” 2. J. “ x XN aturali obligarione cun non detur actio: 54. 1. . Megotia gerens ſcientis nec contradicenun qua actio- Gt ne teneatur? 60. 2. Noegotia invpiti gerens ſumtam nomine nihil recupe- ien fnien . NA. 69. 7. S Negotior 1 geſtor tenetur 4 novum negotium geſſerit, teat. (04 dominus Ron ſolitus erat facere. 363. ““ Neratius IC. 4 Trajano Imp. ſucceſor deſignatus. Notarius an n poſit errorem, a ſe in inſtrumento com- “ miſſt⸗ Am, orr. igere: 2 92. 11. Nuaptiis non ſecutis res ipſæ, in doten datæ, recdi de- *“ bhent, licet æſtimatæ fustint. 178. 9. ,. obligatio reali verbis ꝛoli⸗ non poreft. ſede exceptio lo⸗ W cum habet. 5. 4. 0 oblligatio in arbitrium conrrabentiam collata quo- 0 modo intelligatur? 22. I. 2. & ſeqq. obligatio naturalis Tuare actionem non trodacar: 8 4. 1. 5. occiſurus Titium Fi 1per errorem oociditempronium, 4 tenetur ordinaria bœnaA bomicidii. 192. 1. 1. & R ſeqq- , Ir 3 PaA- M 5 paftun heredun Letuors inter ſe mitum creditor:- 5 vus non oficit. J 227. 2%. Perts non ſemper cadem ratio est qua totius. 113. J. Pignori bugene an blenie ſit t dejuſſoria. 25.4. &. Pœna Prl non K. iA en in u 4 8S8 ſeqq. yecon- rParticeps ſeeleris quis dicatur dvo. . alt porer bona ſtremſtu a Fioe occu hat riquam peculium. Inſent 133. 2. Merona Patat ex ge licto Kilii nontenetur pe ihatenus niſi ſi- ſihef miukl rei perſecutoria ſita ctio. ibid. 6 & ſeq. oſeßeon rater filio hærede inſtituto, “ i: adite nolit, licentiam Nenn. adeundi habet. 7. 10, lſelion pater conſentire filio donant: poreft, etſi ſipfe de vonis Uumn ejus donare nequeat. 1166.5. E Peculium iliiſamilias damnati 4d en non S Perven iHe Juid dicatur? 127. 5. D Peſtis tempore ſade donatio præſu nitur mortis causa ſui h Jacta. 184. 14. (Le⸗ ob PFeſtis metum bre rata tempors penſio remittenda es.. ibigd. 9. abt Pignus vendi non potest inſte debitore. 26. 12. Men Pignus ob cauſam judicati datum creditor vendere u non potest. 177. 9. N 1 Fignori obligatemr rem ſolvens an liberetur? 139.1 3. ee & 169. I. 190. h Min —-—-—-———ʒ— ð —.— Pœna non committitur 1 jure, ſed ſententiâ opus est. 9 . 2. . Pœna ſemel tommiſ⸗ non evitatur poſt oferendo. 121. 2. Pœna haudat: veltigala “ jure 4 beredemt tran- lit. S 164. 6. H Pœnæ conventionali petitio accenſetur rei perſecuto- riis actonibuaus. 164. 7. & ſeq. Pœnitentiæ locus eſt, quamdiu res eſt integra. 77. 9. Poſſe non dicimur, quod jure communi non poſſumus, etſi i poßimus Ime ſpeciali. 185. 2. Poſſeſßionis ceßio inten ronjuge: valet ad uſucapio- neém. 137. 4. Poſſeßionem rei aliene culpa = amittens litis æſti- mationem ſufferre cogitur, & ceßis actionibus rem ipſam perſequi hote”: non liti æſtimationem repe- tere. 46. 4. in Poſſe Pionem bonorum miße credifores non poßident. 137. §. qui poſſe hionem ſuam defendens vicinum de ſuæ quo- que partis poſſeßione deſeen . nen tenetur. 155. 2.3. Precepto injuſto parendum non eff. 19929.6. Præſumtio juris & de jure an contrarii probationem excludat? 644a. j. & 150. 6. in Precario qualis culpa praæſtanda? 23. 17. ex Ptetii conventi quantitate in dubio aſtimatur. res vendita aut locatæ quantitas. 2. 4. Princeps⸗ non præſumitur alteri us ſunm auferrey vel- A. Lv4 „ Principi conceßio in dubio potius donatio praſumi- 4 “““” Privilegium in dubio petſonale præſumitur. 196.2. Privilegium conceſum ab eo, qui jus concedendi non vabuit, an conyaleſcat, i oncedens id jus poſtea Privilegium dotis competit mulieri etiam nonſecuti 4 neo bereli. 68. 5. & ſeq. an etiam ſponſæ! i1. 9. & ſeqq. privilegia petſonalia ad domeſticos extenduntut: Privilegia poſteritati data ad œminas non per tinent. rerit? “ 53. 5 prohationes conjecturales aliquando habentur pte legitimia. 2½. 6. Procurator pœnam, quam pl eſtitit, 2 principali ſuo von repetii. é.⸗. Prodigus & furiolus difetunt. 10.2. pProteſtatio in aditione a binteſtato,sde non repudiand JMMU & ſeq. 1 N D E x. privilegium dotisflio muliers com petit, non exrtra⸗ i Pilltai tut Puſilitn Netun⸗ linene⸗ Mluten Mlusa n piol Cehori WW tiſt, — ; CH Stzent. . KANREN 4 1 N D E x. kublitati bont liifamilids petnliun non , publica- tur. d. H H–. 9. peyilu an & quatenus meß ne tutoru authoritate obli- gerurfę 187. 1. & ſeqq. Pupillus ſine tutoris authoritare bereditatem repu- diare nequi.ss 2.. 7. kupillus⸗ ex contractu tutoris Mbß: agens repellitur. 22. 1. pupillu: adhionen non amittit , tutor rem ei debi- tam violenter invadat. 19. 3 “Z . Quaſiionu juri⸗ &. falkti diferentia. 24. 1. 1. & leg. Auerela inoßicioſi non tolir nullitatis queſtionem. 165. 10. Querela inoßicig/t teſanent afn partim reſcind, po- tesſt, partim ſubſiſtere. MM 2. §. Cuetelam tmaficioſ Kilii nomine hater inſtituere non potest, invito illo. 1373. f. R. Raribabirio zmandato omparatur „non tantùm guo⸗ ad AFectum, Led etiam quoad actionis heciem. 60. §. contra Ratihabitionem ſzlatt onge in 1 pupillari atate facta reſtitutio danda est. 1859.6. && ſeq. Ratihabitione confirmatur judicium 4 procuratore Rr 5 ejus — nondum adiit. 193. 4. & ſeq. . Reductio ad arbitrium boni viri an juramento inter- poſito locum habeat? . 22.1. 7. Regula proſe habens, intentionem habet fundatam, Aonec probetur contrarium. 102. 4. Renuncians ſocietati, ut hæreditatem ſolus acqui- rat, luctum cum ſociß t commune habet, da- mnum non tem. B5. 4. kenunciatt metu; vel reverentiâ ſacta non valet. „ 3.J: Renunciatio lie de bæreditate patern non extendi- tur 44 farn hareditatem qui patr: hæres exti- Wtit. 4 22. 1. O& 91.70. Renunciationis & 7epudiationi diverſa ratio. 3. 4. Reſtitutio in integ un ehud arbitrum fieri non po- treJIA. 1095. 7. Reſtitutio aAdyerſus 4ſucapionen majori quandoque convedenda. 144. J. & ſeq. Reſtitutionem in mtegrum judexex causdconcedete potest, etiamiſi lœſio non exéedat dimidium 1443. G„1. 9. Reus ector infrumenta edere non tenetur. 6. 2. & ſe. Reus ſorum competens per iun declinare non 125. 2. potest. Revocar: non debet res in ßandem greditorum alie- nata 4 hone e ſlet emtore; nd i pretio eſtuute. . 729. †. Revo- 4 ? 4 sjus intentatum, qu: gelatam ſ. bi bareditatem — en, — Reyocatt ſui tuni Aientia Nenhet Leſtentt 11 itent Antent 4 ehru⸗ de I N D k x. R Revocatur donatio non ſolam a5 inſ⸗ aehitets facta. ſ & ſi i alterius, pro aeN boßidentu, „dona- noni conſenſent. =ð iaz. 1. Scientia & patientia an conſenſum inducat? 147. 3. Semper, aliquando fequentiam ſolum infert. 79. 4. Sententia post jusjurandum lata an poßit rettacta- riS⸗ 727. 5. Sententia non valet contra ſiutem. 207. 2. Sententia an „deeat, præter capitis pœnam! bonorum quoque publicationem expreße infligens? 97. 3. ad Sententiæ vel decreti validitatem an major pars eorum, qui adfuerunt, an totius Ordinus ſpectanda lit? 60 1. 5. & ſeqq. abi Sententia parium judicum diſpar eſt, an ea, quæ pro teo lata eſt, tranſeat in rem judicatam? 127.6. Separationem bonorum bæredis, & cus, cui is ſuc- (erat, hares baredi petere non potest. 7. 1. 7 &94. 1. Servitus in fundo plurium ab uno ,dominorum conceſ- fſa, ab eodem adimi nequit. 2. 7. Servum eſſe & in ſervitute eſſe diferunn. 228. 2. Socii dolo commiſſam ab alio pœnam ſocius non exi- git. . 134. 1. 1. Socius partem ſuam vendere poteſt, ignorante Locio, etiamſi pactum ſit, ne intra certum tempus à ſa- cietate diſcederetur. 234. 4 Solennia ſunt, quæ legum inſtituru obſervantar. 83.6. Sol- I N D E X = Solvens pro invito donare videtur. 8989. 1 Solvens ante diem liberatur, niſi creditori cauſa tempus adjectum est. 7.4. nihil eo nomine deducit. ibid. 6. Solutio rei pignor: obligatæ non liberat debitorem. ””ů”ñůü 139. 1. 3. G 169. 1. 10. Solutio ſervo facta, abſque juſſu vel ratihabitione domini, an liberet debitorem? 1880. 13. & ſeqq. Solutio pupillo ſine tutoris auctoritate facta exceptio-⸗ ilkus eſich nem parit ſ. culpa debitoris abſit. 77. 4. Specialia quæ dicantur à Iureconſulti 147.2. Sponſa in doti exactione an habeat privilegium con- ta creditoresanterioree?s 1. 9. — Statutum pœnale, hæredem complectens, ad hæred hpæredem etian pertinet. 75.2.·7. ex Statuto, quo pœna pecuniaria ob inopiam delin- Juentis in corpotalem convertitur, corporaliter duniri non poteſt, qui fidejuſſorem dare poteſt. Stipulatio alterti facta valet, quoad ſtipulantem, 73. in Stipulationibus ſaciendi cohaæres ex cobæredis ſacto tenetur. S 192. f. Sumtus non recuperat, qui inriti negotia gerit. 59. reſtamentum non poteſt pro parte rumpi, pro parte Jushiktere. 7.7. DUMUM Teſta- B . . / lifenen lug leenen igini e. Jeſtnen ſuro lefanen ton e P nt kunri ni, un, Aal uier, 4 1. 7 1 1 adcggnn 1, ,, D äanr. N ſ. —— Te kamentum coram tot teſtibus revocandum eſ, coꝛ- ram quot fuitconfettum. .. 9. & I!. Teſtamentum revocans non opus habet alios hæredes inſtituere, vel ſe inteſatum deceſſurum declara- Teſtamento deficiente, post mortem hæredis ab inte- teſtato futuri, ad quem pertineat ſucceßio? I2. 1. Teſtamenrum qui mpugnare cœpit, moriens jus ſuc- ceßionis ad heredem tranſinittit. ibid. 3. & ſeq. Tractus temporiz quid ſignificet 22.6. Tranſactio de alimentis non valet ſine cauſæ cognitio- Tranſactio de alimentis facta apud judices minores non pa et. r 171095. 2. Tutor levem oculpam praſtare debet. 23. 29. &52. Tutor in ſucceßione pupilli fiſeo non prafertur. 73. 4. Tutoris factum quomodo contutori noceat?“ 155.7. Tutor a contutore non repetit, quod ob communem 4 Variatio & inconſtantia improbatun. 165. 5. ſi quod inde adverſæ parti praiudicium inferatut. Vaſallus feudum oppignorarenequit;, ſine metu pri- vationu. “ 772. 7. Vaſalli filii omnes in ſolidum fidelitatem jutant. Fectigalu fraudati pœna ipſojure committitur 164.6. Vendens Verbis non tollitur obligatio realis, ſed exceptio ac- guiritur. 5F. 4. Venia ætatis quid operetuur rv. 2 Vi deiectus, ex intervallo itetum prædonem depellens⸗ tenetur ei ex interdicto. 55. . pindicans rem ſuam an ad quando & pretium tenea- tur? ex Voluntate promiſſoru non debet pendere obligatio. ”́”ÿMU 22. 1. 1. vyſucapio etiam ante aditam hæreditatem hæredi pro- dedt. 135. 32. & 141. F. VWucapio inter rumpitur, cum uſucapiens ipſi domino Ignoranti tem cujus vendit, locat, pignor: dat. &. ðDM 75. I. & ſeqq. Vſuca- tm. 6. & 29. 19. Vendens rem alienam ſcienter etiam ante evictionem thie tenetur ad intereſe emtori. 0. 4. Niin Fendens rem legatam, pret um reſtituere tenetur le⸗ nie gatario, etſi res nulla morà ſacta interierit. 206.,9. ſin yvVenditio non ſemper rata babenda est, in quâ læſio upio non ſubest ultra dimidiun. 55 9. Venditio à fiſco facta non retractatur, etſi res mino- N rus fuerit, modo non indeſenii. ibic. 1). ltuon Venditieonem ignorante proximiore factam, is revo- ſcucke care potest. ? 236. 5S at venditer hæreditarii prædii non tenbtur, ſi de oneti-· Ichi buse rnihͤ⸗ prædixit: ſecus ſi liberum eſſe afit- Ein marpéttt. 22. 4. Venditor ſuccedens domino rei àſe venditæ, non potest ſlun eam ex perſonà defundti repetere. 29. 23. & ſeq qd ſche⸗ E . ſur. ſſur n⸗ menig — Vſucapio bond fide cœpta non debet vitiari per ſuper N venientem rei alienæſcientiam, contra Iuris Cano- “ tu mnici definitionem §y. 1. 2. G& eqd. tmin niſi Juſta domini ignorantia probetur. 11445. e Vucapionem emtors imhedir ſcientia rei aliena. G6. inir ein vſucapione pro emt ore tàm contractus quam tra- k ditionis tempus inſpicitur, & quare? 114.1.4. AI Viſufructu bignori obligato proptietario, an ſi actus in ſortem co moutandliſint? l 72. 5. DFA . Pſufructum non amittit Fuctuarius à proprietario ri ι AQejectus, etiamſi poſtea non utendo finitus ſit. H. t. 4 Vſufructuarius venditioni predi conſentiens Juriſus zn renunciare cenſetur. 1oo. 2. R rußuctuarius rem ſ Frctuaram Piguori. dare po- uc test. 2de. J. . Vſufructuarius palt 45 fartipos condicer e non horeſt. etſi maturi fuerint. 445§. I. 2. Nℳ Varaæ non debentur „Fſ ſorti præſeæriptum eſt. 129. 1. 10. Vuraæ non currunt novatione ſalta. 6556. 1. Vuræa & fructus legatorum & fideicommiſſorum ali- ,9 quando demum ex die lententie conigueenear. .R . . ſurarum peririo repudinte videtut, Auande deis , nibil pronunciatur. 2 f. / qui Vxorem ducere promiſit conſanguineam, quam per ſtatutum ducere non licet mon tenetu eNR poſ- ſet Oenſationen obtiner. 163. 3. TN D E X - — FEX ALIIS TITVLIS HIG „Eerxplicatarum vel conciliata- “ rum. §. 4 uoc autem l. de cap. dimin. 2. 2 §. lude conſtat. I. de oblig. 4ue. ex deitt. naſc. 25. 5. L. 6. F. de I. &. 83. L. 6. §. veritasf. de off. praf 92.3. L. 1o. f. de juriſdict. & 1.77. F. de judic. 144. 9. L. 5. S. ſi quis verſ ſanb f. de tranſact. 206.7 .& ſeq. L. 6. §. item guæriturfl. de neg geſt. 56o9. r. 6. f-. quod met. cauſ. 1584. 3. & ſeqq. L. 14. §. quid ſi homo f. eldl. 5˖. 3. L. 3. 8. fin. f. naut. caup. l &I. un. §. quod ſi rece- perit ſ. furt. adyv. naut. Gc. 3630 12 & ſeqꝗ. L. Ij. F. de judi. “ 152. F. L. 16. f. eod. 464. 7. S ſea 14. . 172. §. 5. F. de hæred. der.. 24. F. 1 20. §. Cum brediximus . cold. 128 6: L. 2 F. Kente ſ tot. M 12 0. L. 5y. F. eod. ́””MVMVV 12⁵ ⁵⁰ L. G. 6. Fu. F de R. f. 55 5. F. 69, F. eod. „71. 1. 12. f. de re jubi. 84. 1. 4. & ſeq . L. il. tere Wete K ) 1 N D E X. 1. . n F deſorv. r. praa. MM! 75. 9 L. 14. 5 Ri colonus, verſ. ſed etſi 1f. ge relig. & ſumt. L. 9. §. numera vi f. de reb. cred. 185. 4. & Eqꝗ- L. fin. F. de in lit. jur. 170. 9. & ſeqꝗq-. L. 19. §. 1. F. de cond. indehb. 129. 4. L. 1. f. de condict. furt. 1567.4. I. 9. Igeennpenſar. 586. 2. 1 26. F. depoſ. M 5. 4. 4. & ſeqq-. L. 32. F. eod. ”UMUNN 23.6. L. 17. f. pro ſoc. 10.6. L. 62. §. ſi cum tres f-. eold 129. 9. L. 3q4. F. de contrab. emt. 172. 1. L. 38. F eco 156.23. L. 57. 9. fin. f. eod. 154. 75. L. 21. F. de bæred. vel act. vend. 296. 10. L. 10. F. de act. emt. DS3. 29. L. 25. §. qui columnam ff. locati. B. 21. L. 60. §. manda vi f-. eod. 132. 6. L. 3. verſ. atquin ſ. de bignor. &o 5 1. f. de leg. 1. 207. 6. & ſeqq. L. 2. f. qui pot. in biinn. So. 6. G& ſeq. l. 12. §. ſciendum f. eod. 777. 2. 1. 73. F. de evict. 2. 42 L. 45. F. de uſur. 136. 3˙. L. 22. F. de rit. nupt. 3. 11. L. I4. f. de jur. dot. 173. 2. 4. & ſeqꝗq. L. 75. eod. to. 3. L. 6. F. de pact. dotal. H 19.156. . L. 15. J. clF. 167.3. L. 2. I N D E X. L. 3. §. ult. f. de donat. int. vir. & kxK. 150. 4. — L. 24. §. ſi aritus f-. ſolut. matt. 23.9. Urd L. 7. S. om petet f-. de admin. tut. ibid. z0. L. 2. §. 1. F. de tut. & tat. diſtt. “ 30. 9. 16 L. 3. ff. de his quæ in teſtam. del. 178. 6. & ſeq. Liafe L. 68. f. de hæred. inſtit. ”M 194. I. O&“12. Lnh L. 25. F. de condit. mſtit. 3. 14. L.e L. 32. f-. de acquir. bared. 76.4. 141 L. 77. J. eod. 91. J. 1 L. 114. 5,ſed lberoife⸗ de leg. 1. & l. daſ detout. L. 77. §. laberti f. de leg. 2. 160,. ſ. 12 L. 19. F. de uſuff. leg. — 12. 7. 146 L. 26. f. eod. S. 1. & ſeg.— N L. 3. f-. de ſervit. leg. 192. 6. L. 7. f. de ſuppell. leg. 172. 9. li L. o. F. de reb. dub. é, ͤöͤ65. li, L. 10. f. de his quæ ut indign. G7. .. & ſeqꝗq. 4 11 L. 47. in fin. f. de condit. & demonſt. 195. JJ. l L I2. ff. eod. ibid. . & ſeqꝗ. 166 L. Ij. S. ff. ad L. Falcid. 227. 4. 5.1 L. S8. f. de collat. “ . 3. ðMD L. pen. fj. de oper. nov. nunt. 19. 5. I. L. I. S§. ſed & Foſſas & §. demgge F. de aq. pluy. arc. 6 74. 6. 1) L., 1. . Lemie . eud. & l.6. C. ge i & alte. I L. 12. f. eod. y9. 4. . 4 — r. 8§. uliud juris F. 4” donat. & 19. f-. de nopat i 66.5. & ſeqq- T. 27. &1 322. F. de donat. 7„. 4 E L. 12. F. qui & a quib. mannn. d. 2. 2 een TL. 21. V. de liber. cauſf. 29. 4 6 L. 7. §. ex diverſo F-. de A. R. b. 2oͤozé. y T. 4. F. old. 356. §. L. 3.§. in amittenda & l. 8. f. de acquir. r 97. 6. & L. 77. 5§. nondutg & l. 47. F. 4e uſucap. 11i. 6. e 1. 2. F. pro. emt. J 114. 1I. & 4. P. 2. F1. 3⁸. f. de re jud. 125. 7. T. 51. F. eod. & l. 3. §. inde quæritur f-. de tab. rh⸗ 4 T. 6. &l. 14 4 7. quib. ex cauſ. in poſſ. eut. 15. 4. L.23. ff. quæ in fraud. cread. 22. 7. L. 1. f. quod legat. V6. 1. 7. L. 1. §. qui à me ff. de vi & vi arm. 134. 1. 10. L.6. §. ſin. . de precar. . G. . 9. 9§. ſin. O 1. ſeq. F. de exceper rei jud. 175.1. . s “D L. 11. Food L n9. 9. L. en. §. 1. F. eod. V 4. 4. n L. 33. F. de oblig. & aiii. vy,o. 17. L. 52.5. ſi poſt moram ff. de verb. obligat. HSHzj. 3. 7ℳ T. S. §. ſacram, verſ. nam de his f-. ec.cvd 7152. 2. T. 99. G I. 110. fF. eld 24. 2. &n67. 6. &16S. 1.7. . T. Iol. J. coc. & l.3. C. de in intczr. reſt. 189. 5§. & “ ſeq. 14 5„5s 2 L. 61. I N D E X. N D E x. 1. I. . 75 F Fcod L. pen. f. de duob. reu. L. 16. §. fdejuſſor f. de ſide/ uß. L. 5. §. Im perator f-. de ſolut. L. 35. §. ſi debitorem f. eod. L. 69. F- eod. L. 5. 5. pen f. judic. Flr. L. 458. §. 4 . de furt. L. 0. & l. 6. 5. infans f. cod. .ri. F ed. L: 17. Bieluf de njur. I. 18. 9.3. F. eo L. 12. f de accu, at. L. ö6. f-. ad L. Pomp. emius . L. 1. G. de ll. L. fin. C. de edend. L. 2. C. de m jus voc. Auth. libellum C. de lit. conteſi. L. 3. C. de inoff. teſtam. L. 14. C. derei vind. L. 6. C. de uſufruct. 4 I. §. C. de ſerv. & aq. L. fin. C. ad SC. Maced. L. 10. C. de non numer. pec. L. 14. §. illo videlicet. C. cod. L. 13. C. mandati. L. 8. C. de reſeind. vend. L. 3. C. de reb. alien. non alien. L. 4F. C. de commun. rer. alien. 195 . Seſeg. l. 173. 2. 10. & ſeq. 54. 1. 3. ns. 4: 180. 2. 190. 6. 41. 5J. 154. 1. 2. 192. 1. 10. 96. 5. 6ſ. 2. 105. 4. 1764. 31. 35. 2. 9. 29. /. & ſeqꝗ. 72.6. 61. 2. 180. . & ſeqq. 165. 16. & ſeq. ibid. 30. & 33 22. 27. 144.4. 29. 4 . I. 25. ℳ n l. 25.0. I1.2.C. I ft.6 I. l. C. 12.0 l.fn I.1. ln. 1.,7. L. 11. 15. 1. , 1 dI D E X. L. 25. C. de lotat. 16. 1. & - L. 2. C. arbitr. tat. 23.31. L. fin. C. eod. OUOUMUG 64. 3. C& 8. L. 1. C. de furt. 15§8. I. L. 2. C. éod. 19. 9. L. fin. C. de teſtam. milit. 2. 1I. J. L. 1. C. de inſt. & ſubſt. 6. l,. c. d condit. inſert. 29.4. L. fin. C. de coditil. 168. 4. & ſeqq. L. 7. C. de liber. cauſ. 29. 5. & ſeqq. L. 12. C. de comrab. ſtipul. 16. 13. L. 3. C. de fidejuß. §1. 3. L. 14. C. de erick. 29. 60. & ſeqq- L. ult. C. de accaſaat. 15/. 5. — —— — — — — — – — . — — — — — — —— —, — . ᷑ ðk 2 —— . 5 4 7 4 X 7 — 4 . „ / „ . 2 7 8 17 5 2 1 7 . 2 7 4 7 DAVIDI 8 MAGIRIL. ILC. ET ANTECESSO- RISINACAD E M IA Tubingenſi, PR AELECTIONIS Ad poſtremos duos Digeſtorum titulos, DE VERBORVM SIGNIL- E T DEREGVLIS IVRIS. Quibas addita est Ejuſdem Df POSSESSIO- N E brevi commentatio. Cum Indice gemino; altero rerum notabilium, al- tero legum ex Aliis titulis explicatarum, vel conciliatarum. C u K A kN. I Er HEINRICO FREDERO, Dantiſcano. venec. Epiſt. 79. Multum adhuc reſtat operis, multumque reſtabit: nec li nato poſt mille ſæcula præcludetur occaſio, aliquid huc adjiciendi. Tubingæ, Typis Philiberti Brunn i, ANNO M. DC. XXVIII. 5 F 2 ℳ Copyright 4/1999 VxVMaster GmbH wwW.yXyVmaster. com VierFarbSelector Standard* -Euroskala Offset