14A14891

14A14891 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

Petri Danielis Hvetii Episcopi Abrincensis Alnetanae Qvaestiones De Concordia Rationis Et Fidei Huet, Pierre Daniel x "WO E A A x A R d & j . s EY n Jí7À i N 4 i d. p i^ P. p s | Ü n r2 Vi d p5 *i p » LE i D M s * CU : s D 4 & R F hR & i P. Poye »re [ [ " il ä-;' i L " ) d é ^ * ] 1 " L: l! a. i H i s [ g N N ; U 3l [ 3 z 5 ET i. E a $ Bs n* & », £a E hd »» h 2 vi af * » 3. a A j ^ $ g j [3 5 " L. n. 24 ia x x *. * g z. a UEGEISHRNSSGRAUNVGNIRNS lvlixn.. CÓAGA m & * "m NT N n "CIILLLLI] .älawvr, r N j yi ( *s w z 7 ) m il jl - N & -.Q l / H & EEE p W ENN N SSSSM N N j — E M X i -o- TWW ad Stos Canonicus Jl 2 AU PU 1 N A J FJ | WW W -cc SS e j // SS Ü "i d r Q *»6»9029*7, 7* " es QTT TTR P 7 7 ] a — A Ó eor w 2" — D rE — Méaea— m n m M — m — P ALNI M N Ti PETRI DANIELIS HVFTII EPISCOPI ABRINLENSIS ALNETANAD QVAESTIONES - DE ONCOR.DIA RATIONIS zr FIDEI -ALMAE CONGREGATLONTI MAIORI ACADEMICAE — —— V OBLATAE A. 59 GN t a U.' ww n M ss d ï/ n VJ!? COv p RU UR a L9, a BAMBERGAE AwuNo MDCCLXXXXVITI "Fypis Ioann, Georgii Kliet(ch, Almae Vniuerf. Typ p w hV u d [ ] D l [ ] M B; ( y ] r i v X QINCS) i | l; ] ! TT e C t$)0 RY vosT - 1 ecsiT "L^ 19j $L o v Z fo» N j À g 9 ; ALNETANARVM QVAESTIONVM LIB,AE CA PIVOYE XII. De prodigiis & inufitatis rebus ante Chrifti aetatem editis. L. Deum olim botninibus faepe ap»aruiffe, YT. &2 de futuris admónuiffe. IH. Gigantes exti- tiffe, YV. Primaeuos bomines longaeuos fuif- " V. Diluuio aquarum moxas generis bu- mani Deum caftiga[fe ; paucos 2drcae beneficie fuiffe feruatos ;; eos auibus emiffis , an aquae effiuxiffent , explora[e. VI.. In civitatis & turris Babylonice extruttione confufas a Deo fwilfe linguas bominum, VIL Ritum cir- cumcifionis plurimas gentes fufcepiffe. . VY. Jfaacum ex inatee effoeta natum e[fe. IX, So- doma:n &g Gomorrbam e[fe a Deo ob impieta- zem deletas, X, Rubum Mofi ardere vifum, illaefum manfiffe,. X1. De virga Mofis, XM. € editis per eam prodigiis.. — XIlL, .De fpolia- lis AAegyptiis ab Ebraeis excedentibus ex 44e- &ypto. XIV, De columna. Ebraeorum. duce. XV. De tranfitu maris Rubri. XVI. De aquis amaris ligni iniettione a Mofe mitigatis. A XVHV'. ALNETAN. QVAEST, XVII. De coturnicibus , manna , czlnsque ad fit Jfraélitas diuinitus mz]: XVIII. De aquis fr XiX impetratis a Mofe, aliisque Propbetis r De Tabulis Legis Mofi a. Deo traditis XX D) De Urim & Tbhbummim, XXl. De ignibus T diuinitus. emifis XXlE. De áquis amaris zelotypiae, ,XXIIT. De ouà praegrandi a Ter- vae promi[Jae exploratoribus ad..Mofen relata XXIV. De virga Alaronis florefcente, & amyg- dalas emittente : & de/ficu a. Chriflo arefatta, Tl t XXV, De ferpente aeneo XXVI, De afina Balaam XXVII. Demora Solis, per tempus m Qu praelii Gabaonitani, XXVIII. .De coma Sam- fonis. XXIX. . De fame , [lerilitate , & ficci- Y tate faepius a Deo terris indu&ta XXX. De d T anortuis ad vitam veuocatis. XXXI. De Iobo Satanae permiffos & de Heliodoro Zngelis in Qu W fupplicium tradito XXXII. .De Iona abforpto 4 €eto. XXXHI. De pifce Tobiae, XXXIV. lu De caeleflibus. equitibus in ludaeorum fahfi- D dium mis. NT Q eum olim hominibus piis faepe apparuif- Q fe, & cum iis familiariter effe collocu- Ál tum ; tum fcilicet, cum a Diis recentes ef- fent , vt loquitur Seneca ; ac tandem collap- fis Seneca Epift, 9o LIB, II. CAP. XII, tit a fis in deterius humanae gentis moribus, a ais N Y frequenti hac confuetudine abftinuiffe , prif- ca Graecorum Romanorumque confirmant XX, monumenta, omnisque adeo fabularis hifto- Tl Iria Eleganter Catullus : 1115 Tir Praefentes namque ante domos invifere cafta$ Saepius , & fefe mortali oflendere coetu , A Caelicolae nondum fpreta pietate folebant. " (lt, Eleganter & Homerus canit Deos humana J forma, ad cognofcenda hominum recte vel male fa&a , urbes obire & luftrare. Hoc ar- WPHS fiille gumento Deos eífe probat apud Ciceronem u Balbus Stoicus, quod faepe praefentiam fuam ] declarent , plurimisque id exemplis confir- mat. 3 Deorum vifioni & contemplationi ftu- lis if duiffe & vacaffe Aegyptios quosdam reges Qrpto produnt prifei aeui memoriae. Deos cuia (v. hominibus conuerfatos eífe prifcis tempori- bus, legas' in originibus Phoenicum, quas ex ij Et Sanchoniathone retulit Philo Byblius. caeleftium Deorum aduentu floruiffe di&a "til« eft Tyrus, quae cum obfidione premeretur ab )cu Alexandro, extiterunt quidam e ciuibus , qui df A con- p fis -Catull. Argon. de Nupt. Pelei & Thet. Hom. Odyfl g, Cicer 1. o, de nat. Deor. Philo ap. Eufeb. Praep. Emang. l. 1. cap. !o. ALNETAN. QVAEST. concioni indicarent , vidiffe fe per- fomnium fe «Apollinem urbe abeuntem. Hierofolymis Y0 etiam excidio proximis auditam vocem hu- fi mana meiorem narrat Tacitus , dicentem p Deos urbe excedere, auditumque ingenterg ln excedentium fonum. Idem contigiffe Thebis Xel fabulantur Poétae, idem & 'Troiae, in ea- f que vifos Troianis Deos fimulacra fua hu- ts meris efferentes , & ad hoftium caftra trans- Ti euntes, a quibus fuerunt ante expugnatio- M nem euocati. Quo more vti foliti Romani, Ti ne idem ipfi paterentur , Dei Romae Tuto- ris & pracfidis nomen celabants vetitumque hi ht erat iure Pontificio Deos appellari propriis li nominibus , ne exaugurari poffent, Siculi [U) quoque , a Phoenicibus Graecisque oriundi, eadem de Diis ad homines aduentantibus ab l vtrisque acceperunt, Deos, qui fe videndos Te l pracberent, Romani praefentes appellabant , Tur Graeci £&rmiéc, quod cognominis loco etiam Y Regibus nonnunquam . per adulationem tri- r bütum , perperam pro illufri fumtum eft. Y Hinc frequenter memoratae veteribus Deo- t rum éziQéveci , quas aduerfus Philofophorum Il impietatem defendit Dionyfius Halicarnaf- J feus; x)b! ls "Tacit. Hift. —1. 5. €(13. . Dionyf. Halic, 1. 2. LIB, II, CAP, Xil.' y Ts feus, Cicero praefentias dixit. . Nec. ab hac nis hu voce abhorruerunt Chriftiani , cum de Chri- r tem fti rebus agerent, Sed & Chri t i smänp?av ap. t pellarunt. diem. Chrifti natalem , vocabulo fumto ab Etbnicis, qui Deorum i«:3suluz di- vebis xerunt, hoc eft aduentus, cum loca quae- £d* hu« dam, vrbesque fibi peculiari cultu confecra- [l5* tas Dii inuiferent. Conferendae h'c etiam 10* mirabiles illae voces Abrahamo in monte 11] Moriia , & Chrifto ad Iordanem & in monte Thabor , & Paulo Damafcum petenti de cae- 0 lo editae, & quae Mofem de- rübo. funt af- ue fatae. Conferenda item in. Thalmudicis ac priisr Rabbinicis libris crebro memorata Filia vo- jcull cis, Batb col , diuini nempe cuiusdam oracu- ndi , li, quod poft defitam Prophetiam , ftante $ 00 Templo fecundo , de caelo piis gentis fuae 1104 il » hominibus editum fuiffe ia&tanc Iudaei. Quo- tiam] rum fimilia fupt, quae garriunt Poétae de voce, Cadmo poft ma&atuni ferpentem fa- tf« tura pracnuntiante ; & quae referuntur de eft. Epimenide , caelcfti voce admonito, ne fa- )e0 ( €ram , quam. conftruebat, aedcm Nymphis, l- fed Ioui:confeceraret, Adde colloquia, quae fibi cum Diana haberi folita ia&at Hippoly- h tus apud Éuripidem', quam audiret quidem " lo- Cic. dc äatur. Deor,libr. ». Eurip. Hippol m 85. —— 6 ALNETAN. QVAEST. ]oquentein-, minime tamen videret ; & quae V Minoi cum Ioue , qui inde Iouis daeícze Ho- mero di&us eft; & quae differunt Romani de colloquiis Numae cum Egeria, Scipionis cum d ]oue; de voce ex Arfia filua ore Siluani mif- [ fa Valerio Publicola Confule ; de Aio Locu- f tio filentio no&is exaudito ; & de infolitis J vocibus Caefariani belli praefagis, & per lu- n cos fonantibus ; & quae perhibent America- - WK narum rerum fcriptores de voce ad Monte- ) zumam poftremum Mexicanorum regem e- fniffa, qua vetabatur Deo facrificia prifco h more facere, IL. Homines a Deo de futuris faepe effe admonitos , fiue per vaticinia Prophetarum, l fiue per fomnia, five per prodigia, aliaque figna quamplurima, peruulgatum confeffum- bl que eft, nonab omnis generis duntaxat fcrip- l toribus , fed & ab omnibus gentibus. Et& f vero toti de eo confcripti libri extant , po- P ftulat tamen inítituti noftri ratio , vt . hanc quoque partem attingamus. Primum ergo citemus Philofophos ad teftimonium , quo- rum maior in exquirenda veritate auctoritas eíft. Et vt vetuftos illos praetermittam , fi ÉEpimenidem & Empedoclem, qui futurorum [ praenotioni feruntur ftuduiffe, & Sibyllas quo- que , LTB. CAP. XIT. Tf, 7 quie que, quibus futura praenofcendi facultatem Ho. vetus fama tribuit5 primum hic adducemus ii de Democritum , qui futurorum praefagitionem curm effe affeuerauit Huic fubiungemus Socra- nif tem, qui fibi, caeterisque .bominibus, fiue ocu fomno fopitis, fiue vigilantibus , multa a Jlitis Diis praemonftrari cenfuit. Cenfuüerunt por- ru ro idem Socratici, ac Plato imprimis , qui & 102* nonnullos induxit ipfe futurorum praefcios, nte Probauit hoc ipfum Plutarchus, librosque de ]6 oraculis ad afferendam diuinationem elucu- l(cO brauit. Probauit & Porphyrius, Philofophiam contexuit ex oraculis, & praenotionis rerum et diuinationisque caufï'aa ex Anebone Aegyp- rufm tio per epiftolam exquifiuit. Huic ex Abam- aque monis facerdotis perfona fufe refpondit Iam- um blichus difcipulus, & ad Deos- au&ores fu- (rip turorum praefenfionem retulit. In idem con- E fenferunt Peripatetici, nobiliffimique eorum n potifimum Dicaearcbus, Cratippus, & Sim- Jnc plicius, principem Ariftotelem fecuti, Quam- ergo uis enim praeftigiae oraculis nonnunquam ad- o hibitae, falfaeque fomniorum ipnterpretatio- ts nes, ab eo fequacibusque aliquando irrifae u fint vt prodidit nofter Origenes ; minime rum tamen vatum interpretumque fallaciis, ora- quo cu- J Origen. lib, z. contra Celf, $ ALNETAN. QVAI-;ST. culorum fomniorumque fidem minui voluit, Yuf TU Multi funt in iis Stoici, multaque ad com- li probandas praenotiones & praedi&iones re- rum futurarum prodiderunpt literis, quorum bo Tiat plurima libris veterum pafiüm continentur, Familiam quoque fuam ad praenotionem fu- u l turorum Pythagoras in(truxit; praefagus ip- Qu fe, & ob vaticiniacelebratus, lHiinc Abaridis Hyperborei Oracula Scythica, fi modo Py- Tl thagorae difcipulus fuit, vt Iamblicho per- ii fuafum eft; non Pythagora vetuftior , vti mi- Ti "hi verifimile fit, Hinc Zamolxis Getae di- i i uinationes. Hinc Apollonii Tyanei praedi&io- mnes, a Philoftrato quidem aliisue fere con- N fi&tae, fed Pythagoricae tamen fa&ionis pro- ti dentes ingenium, Hiuc, vti creditur, origo Q diuinationum per numeros, & per nomina, !u Sed & futura praenofci poífe totae gentes ly confenferunt ; Taponii puta a nobis remotif- o fimi, & Indi etiam, & Philofophiae Indicae Y di&atores Brachmanes, Medos futuri prae- Yi nofcendi fuiffe ftudiofos oftendunt fomnia Q Aftyagis Medorum regis, ex cuius filia natus l eft Cyrus ; & Zoroaftri commentitia hiftoria, Q quem Medum plurimi faciunt, plurimi vero d Perfam & Magorum principem; qui ex fide- y rum . fambl, de vita Pythag. cap. 19. 28. LIB. peci CAP, XII. 9 vum notatione , & interpretatione fomnio- olut com rum , rerum futurarum cognitionem fponde- $ T6 bant. Habuiffe Perfas praeterea fcribit S:ra- )rüm bo variá Diuinorum genera, & qui Necyo- mantici, & qui Lecanomantici , & qui Hydro- Qtur, ) fil gantici dicebantur. Eaedem fere probabsntur $Jp Affyriis diuinandi rationes , fed ea potiffi num idis quae ex ftellis ducitur Huius fcientiae pa- rentes habentur Chaldaei ex| quorui. Voca- Py. pIv bulo di&i funt , quicunque ex fideruiu & diei Di« natalis obferuatione, quid cuique euenturum ed & alios di« fit, praedi&turos fe profitentur. diuinandi modos genti huic ufurpari folitos lio- :0fte notauit Ezechiel & nonnulli porro recen- pfO' tiores, Nunc Hyrcanos quid commemorem ? ipo quid Cappadoces? quid Cilices? quid Pam- phylios? quid Pifidas? quid Lycaones? quid If]d, 1es Lycios? quid Cares? quid Lydos? quid Phry l[l[ ges? quid Galatas? quid totam denpique mi- ca norem Afiam? gentes auguriis , oraculorum dt atumque refponfis ad infaniam deditas? hg Quis nefcit Clarium oraculum Pataraeum, us Branchidarum ? quis Troianorum vates Lao- 1 coontem, Helenum, Caffandram? Ne Tur- cis quidem ipfis hodieque deeft fua futuri ( ( praenofcendx ars, Elfaeis inter Iudaeos fa- cul- Strabolibr. 26. Ezech, 21. v. 21» ALNETAN, QVAEST, L cultatem eamdem tribuiffe Porphyrium Cyril- di,c4 lus auctor eít. Habuerunt praeterea Iudaei nio a ébyyasetso0sc, quafi dicas l'entriloquos , hoc eft Eurycleas fiue Pythones: habuerunt & mor- d tuorum confultores. Sacra teftis hiftoria, Vo ) Auguris & aufpiciis plurimum tribuerunt Arabes: fed longe magis Aegyptii, qui nulla fi futuri praenofcendi arte caruerunt. Varios Ia fe diuinandi modos recenfet Maimonides, ho- mo Aegyptius, in Differtatione De cultu u ftellarum. Sua illis. füerunt oracula $ fui t H! fomniorum interpretes , fui Magi, fui Prophe- tae, fui Aftrologi, fui Vates : inter quos 1 etiam Tirefias & Manto a quibusdam recen- f fentur. Rationes eorum ex Abammonis T Aegyptii facerdotis perfona accurate expli- f 1l cauit lamblichus , inftin&uque & inflatu di- uino futurà praenuntiari docuit. 'Tam vul- gare vtique fuit in hac gente vaticinandi ftu- f [ dium, vt agyrtas illos circumforaneos , qui futurorum pollicentur praedi&tionem . pro- l prio nomine Propbetas Jdeoyptios pofterior ae- tas appellauerit, Iactat & Cyrene fuos vates; füuum Ammonis oraculum Libya; fuos fati- dicos ä Cyrill. contr, Iulian, libr, z. 1. Sam. 28. y. & feq. Maimonid. .de [dolol. cap. I1..$. 7 Jamb. dé M?'.&. totà fed. 3. .LIB. II, . CAP. —XII. I Cyril dicos Carthago , fuos harufpices ; füos: fom: [ud:ei niorum conie&ores.' . At Graeci Romanique oc e(t ex vaticiniis Prophetarum ,* & . oraculorum IDOf. effatis, & refponfis mortuorum , . & . porten- loria, torum fignificationibus toti pependerunt, orünt Deos quosdam confinxerunt füturorum prae» qulla fcios, Iouem, Apollinem , Themidem, Ne- Vates illi$ jriog reum , alios ; fed non. omnes. fexcenti , fexcenta oracula. Celebrati hi& ho cultu auguria , aufpicia, harufpicia, aliac que mul- , füi tae diuinandi & futuri praefentiend: artes. Harum au&tores fere Romanis, & doéctores p fuerunt Etrufci, a Tage fuo ad'vanitatem & quoi eCen fuperftitionem inftituti, fi quid fabulis illo- rum creditur. Erant illis & harufpicini, & 10215 fulgurales , & rituales libri; quibus.tota haec ypli u d- illorum futuri prouidendi ars continebatur, Erant & in Romanorum vicinia Praeneftinae vü fortes, Fortunaque füturorum index religio- H qui fe culta. Apud Sieulos erant. portentorum interpretes , qui Galeotae nominabantur , à p Galeo Siculo vate, vti quidem coniicio , d ifes, 6 cuius extat apud Clementem mentio : erant & qui ex fomniis futuri caperent coniectu- fiti ram: erant & vates, Tellemus puta ille, qüi 9 Polyphemo imminentem ab Ulyffe calgmitä- ; & tem h Clem. Alex. Strom. t. i2 ALNETAN. QVAEsT. f tem praedixit. Profitebantur auguralem dif- el ciplinam Druidae apud Gallos , & futurorum Ti cognitionem .apud Germanos fatidicae mu- li li lieres , /flirumae di&ae ; inter quas praecipue n celebrantur Velleda, & hac vetuftior Auri- hi nia, hoc eft Aliruna; zrtis nomine in no- p men proprium ab Hiftoricis, vti faepe fit; qu per infcitiam mutato, Erant illis & fuae for- tes , fua'aufpicia. Memorantur etiam Thra- Qu hi cum oracula atque vates, quibus & Orpheus adfcribitur. fj Qusntum bhis.artibus deditae & fuerint Septentrioni proximae gentes, fciunt 5 q eruditi. : .:Noti: his Abaris . Hyperboreus, & J ZamolxisGeta; de quibus dixi; notus Aci- f earus Bofporanus; notae his Scytharum vir- l gae myricinae veteribus memoratae, itidem ü vt Alanorüm , Slauorum , "Tartarorum, ex virgis & iaculis diuinandi ritus. lam inde a T veteri aeuo ad hanc aetatem, apud Danos, ! [ Suecos, & Lappones viget ars magica, qua res euenturae profpiciuntur & praedicantur. ü ü! Tranfiit& ad noui orbis incolas hoc ftudium., De futuris fcitabantur oracula atque Magos, f a quibus cum de aliis multis, tum de Hifpa- norum aduentu, multo ante praemonitos fe fuiffe nartabant. ]lL Tefts eft vetus omnis rccensque hi- ftoria, LIB. II. CAP, XII. . ftoria, ac ea etiam , quae fabulis adumbrata m ii OTUIm eft, extitiffe olim Gigantes, & inufitatae magnitudinis homines 5.. cuiusmodi fuerunt du ili, quorum mentio habetur circa initia Ge- ipue lürie nefeos, & quos Terram Ifradlitis promiffam fuis temporibus tenuiffe narrac Mofes ; Ozum n0o puta Daíanitarum regem , & Enacim , & fit quos Moabitae Emim , hoc eft Terribiles; for quosque Ammonitae Zomzommim, hoc eft W 1e0$ Inuentores fcelerum appellabant ; quorum foboles ad Dauidis . tempora perfeuerauit , dite cunt & quorum offa fua aetate vifa fuiffe Ebrone, quae arx ipforum praecipua fuit, perhibet V* Jofephus. Nulla fere regio eft, in qua por- d tenta huius generis enata non ferantur In | VTT Iudaea exortum Eleazarüm quemdam feptem oem cubitos altum, & ab Artabano ad Tiberium & miffum legimus:apud Columellam: & Iofe- dea phum. Vaftae próceritatis homines tuliffe )0$, dicitur & Aegyptus , praeter illum quinque Qqua cubitorum , quem.a Danaia fuiffe intérfectum tur. um' narrant libri Paralipomenon ; illicenim Gi- gantes prodiiffe Ifidis temporibus fcriptum 05 fuitin Annalibus Aegyptxorum & locum in n Aegyp- f Gen. 6, 4 - Num. 13. 93.34. Iofeph Antiq. l. $, hi €. 2. Colum, libr. 3. cap. 8. Iofeph. Antiq. l 18.cap. 6. 1. Para, inj 23. 14 ALNETAN, .QVAEST. n Aegypto fuiffe teftatur Phlegon , eui Litrae fl nomen, in quo grandia corpora non ipfoffa I terrae, fed oculis omnium propofita extite: hn runt Quibus adde, quae de Coloflis gentis T0m huius diffzrit Herodotus In Áethiopia: po- g puntur Syrbotae a Plinio auctoritatem Cra- j tetis fecuto , oGonos cubitos alti Me- N« moratur & Aethiopum rex Ganges pro- cerus decem. cubitos. p Superiori feculo vir nobilis in Congiano regno filios habuit com- h( plures- Gigantibus pares, Antaeum gigantem Q fer edidiffe fertur. Africa , pugilem illum.cele: brem Terrae filium , cuius cadauer, ex Afro- [ » rum indicio, terra erutum eft a Sertono pro- Si pe Tingi fexaginta cubitos longum, fi Plu- tarcho fides eft, -Duorum corporum offa, Áj Qy arcis fepulcralibus condita , cubitos viginti (r tres quatuorue longa, extracta effe a Cartha- Qu ginenfibus ex terra, tradiderat Eumachus in Periegefi; vt extat apud Phlegontem, Etmo- lt El Jarem dentem hominis ingentem fibi in Uti- Po- i cenfi litore vifum:narrat Auguftinus ftremisque Lifce temporibus offa humapa mi- h Ti rae Phlec. Mirab. c. r5 Herod. 1. 3. cap 130 143 1535.. 175 176.: - Plin. lib. 6. c. 30.-& libr. 7- cap.2i Plutarcch. Sert Phleg. Mirab. cap. : 19 Auguftin, dg ciiit. Dei, l. 15. c. 9. ^ LIB. Il, CAP, XII. I5 Litrae rae magnitudinis circa luliam Caefaream ef- folfa funt.. Ex Arabia aduectus eft Claudii infoffa xl Imperatoris aeuo proceriffimus homo, Gab- zentis bara dictus a fui:, hoc eft Gigas; nam id ei nomen fuiffe falfo cenfuit Plinius, Arabicae 4 po« linguae infcius. Primos certe illos Gigantes n Me. a filis Dei editos Gibborim appellat Mofes, pl'O-' Nec fuis Gigantibus caruit India, Vaftae proceritatis fuiffe Porum dicunt Hiftorici, ) vit CO In Càucafo & circa Indum fluuium homines ntem quatuor & quinque cubitorum extitiffe di(- ferit Philotratus; Ctefias vero homines tre- cde Aftü» decim cubitorum apud Seres. Quinque fere ) pïO- vlnas corpore exaequaffe fertur Vitey primus ; Pu Sinarum rex. . Indum fuiffe declarauit Clarii Apollinis oracu'um Orontem eum , euius Onäa viginü corpus vndecim cubitos longum in veteri tht Oroontis fluuii alueo inuentum eft, Quan- quam alii Aryaden fuiffe eum volunt; ortu hus I [nx()- Aethiopem, triginta cubitoslongum. lItem l Uïj' au&tor eft apud Strabonem & Plinium O'ne,ü.- Ccritus, in quibusdam indiae locis: corpora jo hominum cubitorum quinum & binorum pal- H mni at morum extitiffe, N unc quoque vald e pro- ceri 1 ;lbf Plin. libr. 7. c. 16 Genef. &, 4. Philoftr. Apol- lon. vit. 1. 3. c. 2; Ctef. Indic. ap. Phot, 'Tra. , ap 72, Strabo 1 1$» Plin.l.2. €.a, D 16 ALNETAN. OYAEST r ceri reperiuntur homines in his regionibus. Suos & Perfis fuiffe Givantes ex eorum hifto- bur lii riislicet cognofcere. Artachaeum memorat Tif Herodotus, vnum e Xerxis ducibus , quin- lr que propé cubitos longum. Suos habuerunt n & Syri j velut illum quinque fexue cubitos d procerum , Antonium nomine, quem Theo- dofio imperante natum refert Nicephorus. TA ( Appeníam quoque Damafci coftam horminis 0 tent ingentem vidit Beniamin "TT'udelenfis. Dedit Gigantes & Lydia, De vafto illo corpore in tl toy Lydiae cauernis fepulto, & a Gyge reperto, Mxleüus fuit Gigas ille hy notiílima fabula eft. Nicophon, pugil, qui Olympicis ludis def- n f ccndit in arenam Augufti temporibus. In in- tr fula Mileto proxima, quae Afterii di&ta eft, cadauer herois Afterii decem cubitos proce- Tib C rum , fepultum'fuiffe Paufanias tradidit : d que item fimile monítrum in füperioris Ly diae fepulcro. quodam dete&um effe, quod h W fey alii Geryonae , alii Hylli cuiusdam "Terrae filii corpus'fuiffe aiebant; Philoftratus vero Ws l) Hylli Herculis filii; Herculi ipfi quatuor cu- bitorum & vnius pedis proceritatem ex He- rodo- &lerodot. libr. 7. . 119. JNiceph.Hift. Eccl. libr. Phileflr, Heroic, 12. C.,.37* Paufan;. Agtic, L18, II.j CAP, 'XII. " iohibus. rodoro Pontico adfcripfit Tzetzes. Afterium hunc Ars&is filium fuiffe , fcribit idem Pau- n lifo fanias, Anactem Terrae, ab eoque Anacto- emordt riam di&am fuiffe regionem Milefiorum. , quin- uerunt Nomen & fabulam ex Gigantibus Palaeftinae, Enacim a Mofe appellatis, detortam effe vi- übitos T'heo- derunt viri do&i , indidemqüe &vexa; & LUPT vac di&tos Caftorem & Pollucem , vel Cabi- JOTUS, ros, vel Curetas; (variant enim veterum fen- roinis Dedit tentiae) atque item omnes Reges: indidem yore i & Inachum Inachidasque ex Oriente profec- tos: quae veritatem illuftrant & confirmant, pertoy Portentofae amplitudinis offa Conftantino- " jle is d poli eruta, & ab Imperatore Anaftafio mira- culi cauffa in Palatio depofita eífe, teftifica- In ir tur Glycas. 'Tauruni hodieque fpe&ari per- jl di, hibent offa humana ingentia ex Tibifco Da- proce ciae fluuio extracta., 'Talia & in Dalmatiae ia fpelunca Dianae facra Phlegontis tempore ris Lj fpe&abantur. Quod de corpore Oreftis fep- | quod tem cubitos longo in Nemea reperto com- Terrié memorat Herodotus, fcriptor fabulatori fi- ; v« millimus, indicat veterem de prifcis Graeciae or a | Gi- Y fje : o Ioh. Tzetz. Hift. 36. Chil. 2. v. 206, 210. Pauf. Achaic. Glycas Annal. Part. 4.. Phieg. Mirab. j I c. 12. Herod.]1. 1. c. 63. B fl ALNETAN. QVAEST. 18 Gigantibus opinionem: perinde vt quod legi- N tur apud Phl D egontem de Macrofiridis cadauere Ü centum probe cubitorum, quod in infula lito- El ribus fuis finitima Athenienfes nacti funt, ii Quanquam originem Aegyptiam nomen fa- D pit, vt alia Atticorum pleraque oStatuam qu Polydamantis Scotuffaei a Lyfippo fabrica- r tam commeirhorat Paufanias , qui homines tin omnes, fj Heroas exceperis, vaftitate cor- d poris fuperarit, Multa huiusmodi commen- CmH tis fuis a(perferunt fabulatores: velut im- D] menfam proceritatem Titanum, Gigantum, & &il ^ : & Aloidarum , quam & ex inger tibus offibus f jn 'Theffilia & Campania circa Vefuuium re- Y periri folitis confirmare aufi funt Hiftorici: y item Heroum, qui ad 'Troiam bellum geffe- (0, runt, quibus decem cireiter cubitos tribuit 0j Philoftratus; quibus nec fidem Hiftorici de- Tiai traxerunt, )ngentià enim corpora variis$ locis D reperta ad priftini illius aeui Heroas pertine- Qu re rati füunt ; puta illud, quod ab Hadriane ingg prope Troism inuentum , & fepulcro com- Wr pofitum , Aiacis elffe dictum eft; & reliquias [l a Cimone ex Scyro infula Athenas honorifi- Df ce reportatas , quafi Thefei fuiffent 5 & quod Mefle- Phleg. Mirab. c. 17.,1 Pauf. s. Eliac. Philoftr. vita Apoll. 1.3. c. 6, 1. 4. c, 5. & in Heroic. *l LIB.. II CAP, XII, 119 i legi Meffene erutum Idae illi, Homeri verfibus dauere ob fortitudinem laudato , adfcriptum effe Ja lito» narrat Phlegon. Inde eft,. quod Hiftorici , | funt, itidem vt Poetae , & Philofophi nonnulli, & en fa- ipfe fuppofititius Efdras, & Auguftinus , alii- atuatm que ex Patribus, putarunt corpora hominum brica- ex prifca proceritate temporis lapfu deficere, nines & indies decrefcere. Perperam vtique, vt fa- : COf« cile probatu effet, fi id locüs pateretur : nec o ens enim quod contracta fit human&e vitae diutur- i m nitas, fic corpora. quoque humana breuiata um effe putandum eft, Xetiusque effent philo- offibus fophati, fi inter vulgaris ac folitae ftaturae u r homines , quosdam enormis & monftrofae torici: proceritatis dixiffent extitiffe, Hinc profec- pl to, & ex aliis veterum teftimoniis, abunde tribül conftat, in variis Graeciae locis , Aegeique rici de maris infulis , Co & Lemno , exarata fuiffe is lod immania hominum corpora. Eft apud Plini- erine um, in Cretae rupto monte quocam corpus jdriano. ingens quadraginta fex cubitorum effe inuen- Q com tum , quod Crionis vel Oti fuiffe exiftimatum liquis ett. Inufitatae quoque magnitudinis offa Rho- moffä' di effofa fuiffe difcimus ex Phlegonte. Olym- B.3 piae tqud ede Pkïicg. Mirab. eap. rr. 4. Efdr. z. 52.. Auguít fl de civit. Dei, libr, 15.'eap. 9. Plin. libr. 7. cap. 1olt 16, . Pleg. Mirab, cap. 16. 20 ALNETAN. QVAEST. piae vifebantur athletarum Diagorae & Da- t mageti filii fimulacra, quatuor cubitos & di- QuX gitos aliquot longa. At nulla regio tot por- qel tentis huiusmodi nobilitata eft, quot Sicilia. Nec omnino vanum eft , quod de Cyclopi- UM Gl bus, & de Laeftrygonibus, & de Eryce ce- cinerunt Poetae. Mirandae vaftitatis cor- I f pora in montium Siculorum fpecubus detec- fim ta fuiffe variis temporibus , produnt recen- t tes & prifcae memoriae, Quod & fabulis P.'xuf: füis adumbrarunt Poetae, cum Typhoei & Enceladi corpora Siciliae infulae fubiecta effe doui qeti finxerunt. Quae de iis fcripfit diligens Si- lm cularum antiquitatum fcrutator Thomas Fa- zellus, digna funt, quae legantur. AliiLae- » 41 ftrygonas collocarunt in Italia, eorumque re- d gem Lamum Formiarum conditorem. Quod li perinde vt Gigantum cum Diis praelia Phle- Wi graeis Italiae campis attributa , & cadauera humanorum corporum modum fuperantia, Ti lii faepe a fofToribus in terra inuenta, oftendunt fuos Gigantes Italiae non defuiffe. Gigan- t teae molis foeminam temporibus fuis Romae thg i fuiffe, narrat Auguftinus. Henrici fecundi, ub qui Conradi filius fuit, aeuo Romae extrac- tl tum Ti Fazell. de reb. Sic. Decad. r. 1. 1. c. 6. 1. 3. . 4. Decad.2.1.1.c,1. Auguft, de ciu, Dei,1.15. c.23. ? LIB, II. CAP, XII. 2l & D» tum e terra eft monfirofum hominis corpus; & di« quod ere&ium muros vrbis aequabat, quod- t pot. ycilia que Pallantis effe, Euandri filii, a Turno oc- cifi, imperite di&um eft, Hifpaniae etiam & clopi- Galliae Gigantes fuos tribuunt fi&tores fabu- £ CC cor. larum, velut Geryonem, Albionem , & Ber- gionem, ab Hercule interfe&os. Cebaren- etec- fium , fiue Carenfium, mirae proceritatis ho- eCen. bulis minum , qui Celtarum-extremi funt, meminit Paufanias. Circa Valentiam Allobrogum Lu- j & douici vndecimi aeuo in cadauer pedum o&o- tsf decim foffores inciderunt. ns i« Variis item Gal- liae locis reperta funt offa giganteorum cor- as Pt porum., Garfendam Forcalquerianam crafli ülee ad miraculum & proceri corporis fan&i Lu- quew- douici aetas vidit. Hominem Vafconem , in- Quod ufitatae proceritatis, qui Gigas Burdegalenfis , Phle- vulgo cognominabatur , inter corporis fui (dauera antiy ftipatores allegit Francifcus primus. Imma- nium huiusmodi corporum feraciffimus fuit ondunt Septen'rio, Sunt , qui ex Thracia velint Cy- Gig clopes in Siciliam adueniffe. Offa praegran- Aomte dia, quae connexa corpus viginti quatuor Cündh cubitorum eflicerent, in Bofphoro Cimmerio xtráo collis terrae motu disie&us edidit. Sed ne tum nimius fim, Sagonem Grammaticum & Ola- &U um $02 Paufan. Attic, 22 ALNETAN. QVAEST, um Magnum confuli iubeo. Talium port.cn- hf o torum prozentum , enormitatem , vim, res- que geftas mirabitur Le&or , ac praecipue, pue fl quae de Starcatero Gigante referuntur. 'Ta- qum Jia & in variis Ámericae partibus vifa effe in- Te di telligas ex Americi Vefpuccii Nauigationibus, ex Petri Martyris Decadibus', aliorumque hi- POC[n ftoriis , qui regiones illas vel luftrarunt, vel Cnt Ini defcripferunt. Gi o antum infulam aferepertam Ym Nec folus Gi- b u Americus ille commemorat. Q [l gas ille Gethaeus,, cuius meminit liber fecun- fto; dus Samuelis, fenos in manibus pedibusque "" AR digitos habuit: Sedigitam Volcatium Poetam, & Sedigitss puellas ex re nomina haec ha- à] buiffe, au&or eft Plinius. Et vidiffe fe, li- 105 teris nuper prodidit 'Tauernerius , Iauani Ini- gf Ti peratoris filium , inftru&as fenis digitis manus pedesque habentem. Quid quod In- d Q nf lU dos quosdam commemorat Ctefias o&o digi- & tos in fingulis manibus & pedibus habentes. Ehet Et mihi quoque famulus fuit altera manu fe- digitus. uY 1V. Primorum hominum vitam noftra lon- WT bt ge fuille diuturniorem , non folum veterum qu fcriptorum teftimoniis probare licet , quod a Io- 2. Sam. 21, 20o. lin. lib. Vefpuccii Nauig. 2. Ü 11. cap. 43. - Ctefias ap. Plot. 'T'm. 72 LIR, IX CNP; :XII; 23 Ortet Tofepho fa&tum eft, fed etiam . compluribus j, I6 exemplis, quorum conftat fides. Nam vt ea praeteream, quae a fabularum architectis con- ipüt, Ta ficta funt. de Tithono ; deSibylla Erythraea, ffe in quam annum vitae prope millefimum attigif- xibus, fe dixerunt ; de Neftore , quem cum Graeci je hi Poetae tres aetates vixiffe ceciniffent vel centum annos Latini interpretati funt; de r(am Memnone , quem apud Aethiopes per quin- I Gi- que aetatum fpatia regnafTe , ibidemque , non ad Troiam, obiiffe ex Damide refert Philo- [ccun osque ftra:us; & de Tirefia, quem Tragici Poetae jeta ad fex aetates vitam. docuerunt prorogaffe : C H- ab Indis initium faciam recenfendi vel gentes fe, ]i totas, vel homines fingulos , quorum me- ii Im' morabilis longinquitzs fuit, Ac primum Se- res anhos vinere trecentos feruntur, Eftho- dlgl !j diéque apud Sinas templum Heroi cuidam od ] odj coniecratum, quem annos tradunt vixiffe tre- jents centos viginti duos, cum faepius iuuentuti af efTet reftitutus, Indorum vitam annis trigine ta vel quadraginta füupra centum vulgo de- terminant vereres. Plus etiam Taprobanenfi- 3 lon terun bustribuunt Quod & recentiores confirmant: nuod i qui nec Iapon»nfes, Molucenfes, lauenfes , & p 1f ]i h ïOfGPh Antiq. l. t, c, 4.. Philoftr, vit, Apollou. E « 67 3. 24 ALNETAN. QVAEST. & Sumatrenfes minus viuaces faciunt, Me- k lii« moratur item Brachmanum diutuürnitas ; & vul Pandorarum, ac Cynocephalorum, Indicarum fs. gentium, quas tradidit Ctefias annum vitae ducentefimum affequi. Valde celebratur a EY Vrl nouitiis Indicarum rerum fcriptoribus Ben- o galenfis fenex, quem Lufitani annum vitae Tiem tricefimum quintum füpra trecentos agentem his in oris repererunt Repererunt & Bataui Qu Due in laua infula regem Dallamboae , annos na- Vità tum fexaginta fupra centum. Scribunt Ara- bes in vita Tamerlanis, virum quemdam Sog- f dianum Martacanda ortum, vixií(Te annos tre- t & centos & quinquaginta, Chaldaeorum longin- qi ua fuiffe vita traditur, ac imprimis Mago- tiüg rum, eorumque, qui inter Affyrios & Ara- bes vacabant fapientiae. Narrat Elmacinus, . t lus feculo poít Chriftum natum feptimo obiiffe Vi Solimanum quemdam Perfam anno aetatis trecentefimo & quinquagefimo : nec multo fi poft veniffe ad Muauiam Calipham Obeidum : Din Saracenum trecentorum annorum. Longae- w £en uos eíTe Arabes confertiunt-prifci recentes- queScriptores: quod & de Hierophantis Ae- D gyptiorum prodit.Lucianus. Fuerunt inter Aeth'o- p ) Ctef. apud Plin; 1.7. €. 2. & apud Phot. T'm. 72. Elmac. Hifl.Sarac. ]. 1 c.4. Lucian. de Macrob -LIB, II CAP. XII. 2$ to IMC- Aethiopes , qui ex Jongitudine vitae Macro- bii cognomento di&ti funt : Homeritas effe 8; (icarüm vult Theophanes Byzantius, Hi duplo lon- ] vitae gius quam caeteri vixiffe dicuntur, In Con- giano Africae regno vifi funt homines proa- atur a - Ben- uorum noftrorum aeuo fefquifeculo maiores, vitaé nondum tamen decrepiti, - NNumidis quoque memorabilem viuacitatem tribuit Appianus : entem jatat quod & recentiorum teftimonio confirmatur. 0s - Praedicantur & inter Graecos quidam infigni . vitae prolixitate nobiles ? velut Epiorum t At gens in Aetolia, quos aiunt ad annos m 05 tte ducentos vitam produxilffe, & quosdam etiam ex illis. ad annos trecentos, Sünt, |ongi qui Arcadibus par concedant vitae fpa- Map* & At tium. Ad haec adiiciuntur nonnulla a Plinio & Valerio Maximo , ex vetuftioribus au&tori- qcinusy bus Xenophonte & Alexandro Polyhiftore , obiile aetati quae, etfi fabulis videntur fimilia, veritati tamen facrorum Codicum -fidem faciunt, mult Danthoni lllyrio annos vitae largiuntur quin- peidurt gentos ; fexcentos alteri cuidam Regi ; o&tin- Qngae- "ente gentos eius filio. Macrofiridi, cuius cadauer anno- üsÀt in iqfula Athenis proxima effofum eft, rum ; intif häo., "Theophan. apud Phot. Tm. 64.. Appian. Punie. .TH [jro? 'Pun.. A c-;.ap. 48. Valer, Maxim. l. 8. c 13 $ 7 26 - ALNETAN, QVAEST, rum vitae quinque mil!ia tribuebat fepul. Yu crale epigramma. Viuaciflimi fuiffe produn- ( tur, qui Athonis montis verticem tenent, vt e & qui Tmoli in Phrygia. Ex Italis multos Tum longa aeui diuturnitate floruiffe iidem per- xic? [ hibent auctores , quos dixi , Plinius, & Vale- In Y5 rius, atque item Lucianus, & Phlegon. gente noftra celebratus fuit ob longitudinem f vitae lohannes de Stampis , ob idque Iohan- Vib nes de temporibus dici inepte creditus, qui flia fatis conceffit regnante Ludouico luniore, qui Ludouici Craffi filio, Trecentos & fexaginta düt vitae annos huic adfcribant Hiftorici, quafi nen Sed fub Carolo Magno ftipendia meruerit. qui tantum fpatium ad centum & f lus exaginta annos verifimilius contrahit Paulus Aemylius. De I Arganthonii viuacitate quid prodiderint ve- i teres, peruulgata res eft, Longaeuos quoque Du homines habet Septentrio. Hyperboreos pro- U geniem viuaciffimam appellat Callimachus, D) Milleffimum vitae annum affequi dicuntur ab tür Y Oneficrito , Simonide , Pindaro, & aliis. T25 s j N Plin. libr. 7. cap. 48. Valer, Maxim, libr. 8 cap.13. $.6. Laucian. de Macrob. IU Phleg. de longaeu.c 3.& .. Paul. Aemyl. Hiftor. Franc. q ].5. Callim, Hymn. in Delum. Oneficr; & Si- monid, apud Strab. 1. 15.. Pindar. Pyth. Od, 1o, L!QB. H CÀpioXII. 27 Laudant diuturnitatem Britannorum antiqui ; fepul fcriptores ac nouitii: inter quos, vt omittam Drodun- lent, v exempla reliqua, nuper Scotus quidam an- multos num vitae expleuiffe fertur ducentefimum m p« vicefimum fecundum. Quod nec apud Islan- ; Vale- dos infrequens eft. Americani, antequam lü- y n xus noftri contagione . remollefcerent, lon- dinem gaeui erant, & nunc etiam plerique eorum (obane vitam prorogant'in multam fene&utem. Dra- $, qui filienfes & Cardibae annum vulgo explent niore, quinquagefimum & centefimum , nonnulli & xagmtz ducentefimum. Metas has fuperant Iucata- j qui nenfes & Floridiani, inter quos repertus eft M quidam tercentum annos natus. L antios V. Fattum e[fe Diluuium ad perdendam tol- lendamque ex orbe malitiam, conflat inter 0TIes , i, D int & inquit LaGantius : idem enim &^ Philofopbi, Poetae , Scriptoresque rerum antiquarum loquun- uoque )s pro tur, in £oque maxime cum Propbetarum fermone achus, confentiunt, Hoc & a Barbaricae hiftoriae auc- toribus traditum fuiffe teftatur lofephus. Itur ao Vere vtique. Nam.fi ordiamur a Sinis, pro- ; dli vt pagatam inter eos deprehendemus Diluuii z Noachici memoriam. Suus ipfis eft Noachus, fibr. f reparator humani generis, poft cladem illam, leg, [ quam caeli ruina adumbrant. Hunc & cornu- Franc tum T52 9d 16 "La&ant. 1. 2. Cap. 10. Zjofeph. Antiq. libr. 1. c. 4 2$ ALNETAN, OQVAEST. uf tum fingünt, fub Leotzizami nomine , vt Graeci Bacchum , aliud Noachi fimulacrum. Tat if lil no Clarius etiam & veritati propius, cafum Vte [ hunc defcribunt Indi atque Per(ae recentio- fiiea res , veterum Perfarum reliquiae ; item Chal- eie daei, vt ex Berofi teftificatione liquet; & be Affyrii, vt ex Abydeni ; & Armeni, qui re- liquias Arcae INNoachicae ad montes fuos ap- &i Tiont pulfae monftrabant, etiam Philoftorgii tem- men| poribus; & Tranfeuphratenfes prope omne & Arabes, & Syri; apud quos Hierapoli mon- rit, ( lore ftratum fuiffe hiatum fua aetate , narrat Lucia- lu nus , per.quem Diluuiei aquas terra receptas fuiffe garriebant, Similem huic Athenis fuif- Yi Ihy fe, fcribit Paufanias. Sacra quoque Aegyptio- rum monumenta calamitatis huius memoriam T Ih, üu retinebant; de qua multa apud Solonem dif- hi ferit Aegyptius facerdos in Timaeo Platonis; multa & Hieronymus Aegyptius literis tra- NOE! Q diderat in Antiquitatibus fuis Phoeniciis.. Ex t hac inundationis terrarum notitia , quam in Aegypto hauferat Plato, procufum eft fig- & j mentum mirificae illius Diluuiei , qua dele- tam N Berof. apud Tofeph, Antiq, l. z. c. 4.. 1. r. contra [] T Apion, Abyden apud Eufeb. Praep, Euang. Yibr, 9. Cap. 12. Cyrill, contra Iulian. libr. r. dit Paufan. Attic, Hieren, apud lofeph. Antiq. Ll dec LIB. II. CAP, XII. 29 tam fuiffe Atlanticam infulam, eleganter nar- lipe , v ilacrum, rat in Timaco & in Critia, Apud Graecos ni- , Cafüm hil notius eft Deucalionis hiftoria, quae etfi 'centio. vere pertinet ad eluuionem quamdam Thef- falicam , fabularum tamen tormento ad Noa- n Chil- chicam cladem accomodata eft. Arcae enim it; & qui re« beneficio feruatum eum dicunt, cum vxore, & liberis, & animantibus ; appuliffe eam ad 0$ 4p- jtem- montem , cui &s? Tic A«gvaxoc , ab Arca, no- mnes, men Larnaffi primum, deinde Parnaffi contige- 1 mote rit, Omnes etiam fere Americaepartes , & ad Boream &ad Auftrum iacentes peruafit Dilu. Luci luuiicognitio. Hoc extin&a fuiffe fciunt ani- oCepus yis füi malia omnia, vnico homine generis humani in. gyptio- ftauratore, in Arca cum familia multisque ani-. malibus feruato. Sciunt & columbam ex Ar- Tioridm ca emiffam effe , emiffum & coruum , explo- em dil randarum aquarum cauffa. Nora illis etiam itonii 'is tUt Noachi ebrietas poft fationem vitis , & vini confe&ionem : nota & proteruitas Chami, s DX & dira in eius caput patris imprecatio, Quae m i ex Antonio Herrera peti poffunt. Praeterea lt f | dele- Diluuio conítat fides ex veterum quoque Scriptorum teftimoniis, & per aetatum fuc- (am cefionem tradita inter eos conftanter memo- con t judtf. ria, Étfi enim a Diluuie Noachica multum libr, l diuerfae ftgerunt illae , & quae füb Ogyge nf lnuu-' Herrer. Dec. l. l. 9. cap.4. 30 ALNETAN. QVAEST, forip inundauit Boeotiam ; & quae fub Deucalione at A 'Theffaliam oppreffit, vel iuxta Ariftotelem quea veterem Graeciam eam nempe quae circa u M Dodonen & Acbeloum fuit; & quae conti- Tim git füb Dardano; ita tamen narrantur ab &N Au&oribus, vt in illas manifefta Noachicae indicia fuiffe translata appareat ; atque in Deu- Dio Á calioneam praecipue, quam vnicam agnofcit &Rl Platoin Timaeo. Hancad eluendas orbts nox- pl as a Deo immiffam differunt, tüm vero Deu- Tios cahoncm Promethei confilio fabricaffe Ar- fan cam , Azpvaxs , (hac enim voce vtitur Apol- mfw lodorus , aliique deinceps ) qua & ipfe , & vxor, & liberi, impofitaque cum illis anima- lh | m lia ex vnoquoque genere bina, ob pietatem HZ/ eius in Deos , morumque innocentiam , fal- It ua omnia extiterint; Arcam ad Parnafli iugà ts ( appuliffe; columbam ex ea emiffam indicium & ln retuliffe , & tempeftatis cum reuolaffet redditae ferenitatis ac exficcatae aquae cum füuat auolaffet, Quae a Plutarcho relata palam lr oftendunt , quorfum perti t Deucalionea W Xt('ï* hiftoria. Nec jam fub faou arum inuotucris Dhür diffimulatam ,'fed apertis expreíffam verbis A Noachicam DI]UU]C"I confgnarunt exotici fcrip- Ariftot. Meteor. lib. 1. cap. 14 Apollod. libt LES Plutarch, de íolert, animal | LIB, II. CAIL XII, 31 tealiont fcriptores ;; Berofus, qui & Noachi & Arcae ad Armeniae montes applicitae, füperftitum- totelen i^e cire que ad fuam aetatem eius reliquiarum , iux- o Conti ta Mofis mentem meminit. Adde flierony- ntur 2b mum Aegyptium , & Abydenum, apud quem achicae & Noachi, fub Sifithri nomine, mentio, a in Deu- Deo de ingruente tempeftate admoniti , & Arcae ad Armenorum montes appulíae , & gno(cit s noX« emiffarum auium. Adde & Alexandrum Po- hi Deu. lyhiftorem , qui eadem haec in commenta- ffe Ar- rios fuos retulit ; & Eupolemum, & Mna- feam , & Molonem. Adde & Nicolaum Da- r Apoh mafcenum , qui terrarum inundationi fubdux- ipt ,* s animt ife fe prodidit hominem vnum Arca aduec- yetatem tum ad montem Minyadis, hoc eft Ebraice m Har - Meni, vnde Armeniae vocabulum. No- men monti Baridem facit : vel quod ita dic- .afii iUgK tus fit a nauigio hoc ,; cuius reliquias diu il- indicium lic monftratas füiffe ait; nam Baris nauigium 1[Tet D i yge ciit fonat, a Baride vrbe Perfidis, vt nos alibi 1 pü!!m fcripfimuss vel quod ipfe perperam nauigii nomen in fübie&um montem rranstulerit, caliona Veneratio reliquiarum Baridis illius abiit de- uo?tiïris ^ mum iü füperftitionems nam.ex ea fiebant i V'Qïu'l:'] ej(OfiCi amuleta, vt tradiderunt Berofus & Abyde- nus; fcri" lod, li'Dl' Demonftr. Euang, Prop. 4. c. . $. 39. Berof, ap. lofeph. Antiq, 1. 1. c. 4. 52 ALXETAN. QVAEST. d nus; & templum ei in Armeniae montibus, vitia au&ctore Strabone, conftru&um eft. Nec dif- ilb fimulat Nicolaus hominem hunc nauigio fer- tetine) uatum , eum effe videri, cuius Mofes me- deícib His adiunge de- eius a minit, Noachum videlicct. nique Latinos fcriptores, Plinium & Cenfo- man rinum, a quibus res clare tradita eft. bylte VI. Infanam Babelicae Turris & ciuita- loph tis extru&ionem, poft Diluuium in campo lia Senaar fufceptam , & linguas hominum illic dendh a Deo confüfas, adumbrant praelia Titanum, ibus Gigantum , & Aloidarum aduerfum Deos, D | caeleftis regni affectatio , montes impofiti D montibus, fulminibus deie&i ac proceliis di- li uinitus immiffis, Deorumque vi&oria. Vidit liün T05] id Pbilo ludaeus. Viderunt & alii porro eru- diti homines quamplurimi. Ioc ipfum de- Lorey tra&is fabularum integumentis expreíferunt Mi vetufti au&ores: nam Phoeniciae hiftoriae dhc l fcriptor Heftiaeus, Iofepho & Eufebio lauda- Wi tus , facerdotes ait cladi Noachicae fuperfti- pf tes venifTe in Sennaar Babyloniae; cumque in varia l ' Aby'dcn. apud Euf. Praep. Eu. ]. 9. c m/. & Cy- rill. contra Iulian. libr. 1. Strabo l. 11. Philo ( de confuf.linguar, lofeph. Autiq. l, 1. c. 4- & &. Kufeb.Praep. Euang. 1. 9. c. 18. & 15. & in Chronic, Gr, LIB. IT, CAP. XII. 43 nontibus vatia loca exinde difperfi effent, fimul habi- . Necdil talle, quot eiusdem linguae vfus coniunctos iuigio f retinebat. Turrim Babylonicam Belo facram ofes me defcribit Herodotus ; quippe poft repreffam junge de eius aedificationem pars inchoata fuperftes t Cenfo- manfit;, Meminit eiusdem & Artapanus,. Si- l byllae nefcio cuius verbarecitat Iofephus, & k ciuita- lofepho vetuftior Alexander Polyhiftor, qui- | campó bus celebratur inceptio turris, ad corifcen- yom Tllic dendum caelum /paratae , . vi procellarum ['itamunm fubuerfae a Diis, & linguae , quae omnibus j Deos, hominibus communis ad hanc diem fuerat , impoft in plures diuifio , atque hinc inditum Babylo- ycellis d ni vocabulum, Addit Abydenus apud Eufe- rio. Vi bium & Cyrillum, facinoris auctores fuiffe vi- orro di ros robuftos & proceros, Deorum conten- pum i tores; locurh fuiffe Babylonem, fic ditam a Babel, quod confufionem fonat, ob confufam preffcrunï piftorit illic hominum loquelam. !dem ex Eupolemo jo ld prodidit Alexander Polyhiftor, qui hinc dif- ] fuperlfi' perfos fuiffe in varias mundi plagas ait Gigan- SEES .umquc n qurii Herodot. libt. r. c.18 1. Artaþan. apud Alex. Po« lyh.in Éuf, Praep. Euang. 1.9.c. 18.. Iofeph. T C* Antid. l. 1. c. 5. Alex, Polyh. apud Cyrill. contra Tulian, . z, . Eufeb, Praep. Euang. l. 9. ,. P Ó TL €. 14. Chron. Gr. Cyrill. eontra Iulian. 1. z. IT Alex, Polyh. ap. Euf Praep, Euang. 1. g. c. 17. ALNETAN, QVAEST. 34 pl tes operis inceptores , Diluuio fuperftites. Hoc linguae vnius olim ab vniuerfis bomi- Qu r A ibus vfurpatae in plures linguas diffidium, farum praeter eos , quos nominaui , 5criptores , ex- primit fabula vetus a Platone & Philone ex- m Ym pofita, de lmvua hominibus omnibus com- muni Saturni temponbus : quo munere cum Aegw in lafciuiam abuterentur, fuiffe aíunt eo mul- fente Clarius m tatos, difcreto in plures fermone. idém norunt Sinis finitimi Coreani. Linguam quim füi | aiunt olim fuiffe vnam, deinde diuifam in plu- res à Deo ; fic infanam Turris molitionem N confcendendi caeli.cauffa fufceptam vlcifcen- W Qu9l te. Babylonis originem, quam indicat Mo- fes, confirmat Berofus, Graecos infimulans ghi falfo attributae Semiramidi Babylonis extrue- fedg Then tionis: confirmant & alii Scriptores, ad Be lum Semiramide multo antiquiorem , operis 0f huius fufceptionem referentes. r um VII. Ritum circumcifionis, nihil eft, quod quisquam valde miretur; aut inde Ebraicae jl t Nam religionis carpendae cauffam quaerat. Ti Q & eodem ritu vfi funt Aegyptii, gens eru ditione, vrbanitate, opibus longe floren- ul NT tiffima, omnisque Graecae do&rinae & ele- l gan Plato inPolitic. Philo de confuf. linguar. Gen. l. 11, 4. 9. Berof. apud Iofeph. 1. 1. contra Apion. à LIB. II. CAP, . NII. 85 i perfttes gantiae parens ; ac ii praecipue inter eos, s homi qui rebus diuinis ftudiisque vacabant ]Item iffidium, Aegyptiorum finitimi Aethiopes , Troglody- tarum, Arabum, Phoenicum , & Syrorum Yre5, 6l lone ex Thagna pars: Madianitae etiam, Moabitae, ldumaei üs Com & Ammonitae : Colchi praeterea ere cum Aegyptiorum propago, & Colchis proximae eo ul gentes aliquot & Thracum nonnulli, & hodie Clari etiam Turci, & Afri multi, & ex Americanis Linguom quamplurimi, Denique tam peruulgata olim minpt fuit haec decutiendi praeputii confuetudo, Jitionet vt eam coercere ,. folisque Iudaeis permit- vlf tere ncceffe habuerint leges Romanae. Quid quod Creophagi , Aetbiopica gens, & Tro- icat M0 ]fm']ll]äüs glodytae, non praeputio folum multabantur, s exttue fed glande etiam : vnde & Mutili cogno- , mento appellabantur Ne foeminae quidem ll, operb ab huiusmodi exe&ione abftinuerunt apud Aegyptios, Coptos, Aethiopes , Perfías, e& qUOd & Indos aliquos Eius adminiftrandae artem profitentur in Aegypto vetulae quaedam. In- Ebroar ftitutum id ferunt a Muhammedo. Quan- : Mi quam & multo ante Muhammedum etiam apud Iudaeos mos ifte viguit, vt difcimus ex flort : & e]a. Strabone, Ambrofio , Aetio & aliis : quem Q mo- g L. 11. w, $. 1. Ad leg. Cornel. de ficar. & venef. yr, $trab, L 16, & 17. Ambrof, 1. 2, de Abrah. c.1t. r p 86 ALNETAN. QVAEST, morem Gyzgi inuentori Hefychius Illuftris ad Tte Ícribit. Fertur & ipfe Pythagoras, tum cum r verfaretur in Aegypto, probaffe hanc fui de- Voti. itandi confuetudinem , & in fe recepilfe. fuüry Et habetur in fabulis Phoenicum , quas ex u Sanchoniathone retulit Philo Byblius, Satur- D num fibi virilia circumcidiffe, idemque vt fa- & cerent focios coegiffe, Cur vero ritum hunc tl derideant Etbnici , qui Agdiftin commenti funt a Diis fuiffe multatum virili parte , vn- fi, de Amygdalus prodierit , cuius fru&tu decerp- tG to grauidam fa&am Nanam Sangarii filiam, x Attin effe enixam, qui pondera haec ipfe fi- J bi filice deuoluerit ; idemque factum & ab lum ápfius focero Mida Peflinunus rege; idem a te] Gallo ; idem porroa Rheae Sacerdotibus Gal- dide lis ; & Galli filiam, quàe tum aderat , mam- Ms mas fibi execuiffe ? pede VIH. Ifaaci parentibus effoetis nati, &ve- hdeæ lut in pietatis & hofpitalitatis praemium a VE], | Deo dati , hiftoriam Graecis notam & accep- liny tam fuiffe, probat Orionis fabula. Tres Deos Yy narrant , Iouem , Neptunum , & Mercurium, h[Es apud Hyrieum hominum fpecie. diuertiífe , Gd lauteque pro hofpitis ruftici facultatibus ex- ieto, ceptos, optandi, quidquid libitum effet, facul- ta foren Aetms 'Tetrabibl. 4. ferm. 4. cap. rog. Phil. fivra ' Bybl. apud Euf. Praep. Euang. libr. 1, cap. 19« LIB. II CAP. XII 37 jftris d tatem ei dediffe; hunc poftulaffe filium , etfi üm curm c füi de iam defuncta vxore, cum aliam ducere nollet ; ecepilt voti compotem fuiffe fa£tum , atque hinc na- tumOrionem. En tres viroshofpitio conuiuio- quas &i que exceptos ab Abrahamo ; en filium ei pro- Gatüt e vt fa mitfum ; en natales Ifaaci ex matre exoleta, & mortx ob fene&utem proxima, & in qua vis m hunc genitalis effet extincta, miena te , VIl IX. Transtulerunt. Graeci & in figmenta fua, fuasque hiftorias, calamitatem Sodomae decerp & Gomorrhae Nam primum quod effrae- i filiat, nem incolarum petulantiam Deus caecitate cipft l vltus eft, perinde vt alias Syrorum exerci- um&ab tum, rogante Elifaeo ; fimile eorum eft, quae : idet 4 de Tzreüa, & de Aegypto Árcadum rege, tra- ibus diderunt fabularum artifices :. hunc , quod Mantineae Neptuni fuübiiffet templum , quo pedem inferre nefas erat; illum , quod Pal- a i ladem in Hyppocrene lauantem confpexiffet ; yemiurt ] vel, vt alii volunt ,. quod pro Ioue aduerfus & at Iunonem aliquando fententiam tuliffet; lumi- "res D nibus oculorum effe priuatos Alcxandn mi- orcuril lites poena eadem affe&os a Cerere Milefia iperilo erediderunt , ob fpoliatum eius templum Mi- tibus d leto capta: eadem & Appium Claudium Cen- Tet, 40 forem ab Hercule , quod fpreto refponfo pil facra eius ad feruos publicos tranítuliffet. ( Quid , 0P. p 58 ALNETAN. QVAEST. v uid autem aliud fignificare puremus fabulam [7] Philemonis & Baucidis, qui louem & Mercu- dum rium in Phrygia peregrinantes, & a loci inco- d mi lis fpretos domibusque exclufos benigne ex- quiti ceperunt ; proptereaque cum tota regio Ti f aquis fubmerfa a Diis ftagnumque fa&ta effet, form. feruati & in tuto collocati funt; quid aliud , Sunt; inquam , id fignificare dicamus , quam Loti dea fi aduerfum duos Angelos Sodomam venientes f li humanitatem , a quo comiter habiti , & a KUy Sodomitarum iniuriis prohibiti , praemium un hofpiti totique familiae rependerunt incolu- r mitatem; cum tota regio caelefti igne dele- bit ta, & aquis ftagnantibus obruta effer, quae tnif prodigiofi illius incendii retinerent notas, & Ál Hiftoriae facrae fidem facerent? Hanc & D abunde firmant teftimonia veterum: Stra- Qj, bonis, qui negari vetat , quae de Sodomae , ln aliarumque vrbium illic olim florentium , euerfione praedicantur ; Taciti, qui conce- IQS, ! I [ dere fe ait, inclytas quondam his in oris vr- a N bes caelefti igne flagraffe ; Solini, qui hu- n mum nigram & in cinerem folutam teftari li fcribit, triftem hunc finum de caelo effe tac- o tum, Iam illa vxoris Loti transüguratio,'etü Th1- Ouid. Metam.lib.9. Strab. 1. :6. "Tacit. Hi& lofe. Solin. cap. 35. ü : Tib. $. c. 7. CAP, XIT. LIB. II 39 : fabulem mirabilis eft , nihilo tamen magis impiorum Merq auilllationibus patet, quam tota propemo- ci inco dum Graecorum Theologia, quae huiusmo- di mutationibus ferme conftat. Eft in anti- n gne ex quitatibus Sinarum, Lutiemam egregia for t n ma mulierem, vifa in caelo leonini capitis £l effet id aliud, forma, in ftatuam auream fuiffe conuerfam. Sunt apud Siamenfes aenea quaedam & lapi- m Loti dea fimulacra, quae homines quondam fuif- veniens fe blaterant in banc formam vi diuina mu- j, &t tatos, Et funt, qui in Carnia hominum cada- raemium t incoll uera , Daemonis arte , in ftatuas falis con- uerías fuiffe dicant. Sed & teflimonium prae- o d buit perpetua temporum confenfio. Statuam t quae enim ipfam fua aetate extitile , fignificat Io- potas, fephuss fua etiam Brocardus, etfi eam fe, Hanc ) sm' pro fuo candore , vidiffe negat; fua Salinia- cus, quam & fibi vifam affirmat; & ad hanc odom/ diem fupereffe eamdem affeuerant recentlo- rentlity res, qui has regiones luftrarunt. j conc X. Quae ad Mofis ortum, vitam , mirifi- ; oris t yi i cos caíus, resque geftas pertipent, gentium omnium, aetatum , fcriptorumque teftifica- j t tione abunde comprobata funt a nobis in De- monftratione noftra Euangelica, atque inde Y 10, d peti fi! k Iofeph. Ant.1. r. c. 22. Broc. Defcr. "Terr. fanà gt Cap. 7. $. 34 Saliniac. Itin. Hierof. T.. 9. c. 6. 40 AILNETA'Ixi. QVAEST, fet ! peti poffunt. Delibabo tantum hic nonnulla, , quae traGatione noftrailluftranda funt. Seripe cit] fs tum extat in facris voluminibus rubum Mofi tuc Pl ardere vifum, integrum tamen prodigialiter qil manfiffe; quod & narrat Artapanus in libris fuis de Iudaeis. Legitur itidem in Senecae ferdi byefte, fyluam quamdam Pelopeae domus tilr] qui l totam flammis micare folitam effe, & excel- fas trabes fine igne ardere, Perhibet item Lu- figiol canus prope Maffiliam non ardentis fülgere ine fque fffe cendia fyluae,. Cleomeni Spartano in Iunonis fiem templo facra facienti, filammam e fimulacri n pe&tore erumpere vifam, narrat IHerodotus, ln Romanorum caftris, Seüeca tefte , vifa t Thm junt ardere pila, ignibus in illa delapfis, Puta ea no&e, quae vi&oriam praeceffit , quam & fx n de Sabinis Pofthumius & Menenius Coanfules f reportarunt , ex pilis ante tentoria defixis itder od emicuiffe flammas, refert Dionyfius Halicar- Duir naffeus, quibus caftra per no&em colluce- rent, Ín exercitu Caefaris, dum effet in Af Ti ne U rica , Quintae legionis pilorum cacumina per Tint quo] no&em tponte arferunt , Hirtio tefte, Re- fert Tiat "Atrap. apud EL*" Praep. Euang. l. 9. c. 27. Senec, "Thyeft. v. 674. &feq. Lucan.1, 3. Herod. 1,6. Pro | Senec. Natur. Quaeft. libr, r. cap. .. Dionyf. j ( Halic, libr.5. Hirt. de Bell, Afr"ic. LIB. il. CAP, XIT, 4 onnül, fert & Procopius , contigiffe idem in exer. citu Belifarii contra Vandalos bellum geren- t Scrip« um Mi tis; Idem fibi aliquando obferuatum, te(ta- iialiter tur Plinius. Difcimus etiam ex Liuio , Fre- in libris gellis in Atrei cuiusdam domo , haftam in- terdiu duas horas ita arfiffe, vt nihil tamen. Setiecut domus eius ignis combureret. Hominum capirta, in- ; excel- . quit Plinius, vefpertinis horis magno prae- 'em L . fagio ftellae circumfulgent. Tradit lulius Ob- fequens in libello de prodigiis , Anagniae ar- Igtre iv unonii fiffe feruo tunicam, nullo poft extinctum ig- jmuladt nem apparente flammae veftigio; Romae ig- nem innoxium totam Larum aedem effe per- 'OdOQUS, uagatum : & C. Valerio, M. Herennio Coss, Q , Ti flammam gregi veruecum cum pafcetetur, is, M ;, Qu & no&tein ftabulo circumdatam non aduflif- fé, Produnt Graecorum fabulae, Bacchum Donus ardentibus cunis, ipfaque matre, incolumem ; qefi Haltcit 1ub. prodiiffe; atque hunc deinde ignem "Thebis [ coliuce excitaffe, quo' & vrbs ipfa, & Penthei . do- mus, atque veítes fine detrimento correptae t il A funt, Ex eodem fabularum penu profluxit, vin H l quod de Aefculapii natalibus memoratur , ] N a Mer.s fet matre eius rogo impoüca, infantem curio ; 9t * - Plin. lib. ». c. 37. soldé - Procop. Vandal. lib. s. c 'Tit. Liu, libr. 43. Piip.lib.2, 6.57. Iut, o Cbfcq. de prodig. cap. 112. 42 ALNETAN. QVAEST. eurio fuiffe e mediis flammis ereptum, Eum- opit dem alii narrant a matre expofitum , toto gt corpore caeleftem lucem emififfe, Comam Tibus & Baceharum lambunt flammae , nec adurunt, ficris Y apud Euripidem. Ignem ex illaefo Achillis Ts v vertice , Mineruae opera , emicuiffe , fingit u t Homerus: quod & in Afcanium & in Laui- atj niam Virgilius tranftulit. Idem de Seruio qi vir Tullio prifcae Romanorum tradünt hiftoriae: ( & idem & de L. Marcio equite , qui poft Sci- ür, ln pionum interitum , ob Hifpaniam virtute r lr fua contra Poenos feruatam , Dux appellari T n meritus eft: idem de Saluidieno gregem in Wil agro pafcente , qui poftea Conful fa&us eft Ms Augufti temporibus. Perhibetur idem a Silio pao de Mafliniffa Numidiarum rege. Eos prae- Apol tereo , quos commemorat Damafícius apud ET Photium, ita a natura attemperatos , vt fcin- ficien tillae,2c nonnunquam etiam flammae ex eo- titere rum corporibus vehementiori fri&tu áttritis i U promicarent, lts XI. Quemadmodum poft additam a Deo Maw Moltis virgge portentificam vim , mirabilia d Opera l ap] Eurïpïd. Bacch. v.756. Homer, Iliad. g, v. 206. u & feq. 225. & feq. Virgil. Aeneid. 2. v. 628, &feq. Aeneid.7. v. 7 5. &feq. Silius 1.—16. P Phot. 'Pm. 2432. In| LIB. II. CAP.V XII. 4$ Im, Eur opera eius virtute patrata funt; itain prodi- Im , toi giofis facinoribus edendis virgae a variis gen- Comu tibus adhibitae funt, magnusque in magicis adurupy, facris virgarum femper vfus fuit. Bracltma- ) Achill nibus virgas tribuit Philoftratus, quibus per- le, fini cuífa terra intumefceret, eosque in fublime n Laui attolleret, Sunt apud Sinas praeftigiatores, e Serüio qui virgas in ferpentes mutaturos fe , alia- iltorine: que eorum ope prodigia edituros pollicean- yoft . tur. Inter Scholia, quae in Theriaca Nican- ) virtütt dri fcripta extant, illutre vnum eft, & ad appelir rem noftram appofitum. In eo legas vates regem i multis in locis virgis vti, velut apud Medos; stus d Magos ex praecepto Apollinis , aliosque vir- 1 2 Silt gas ex myrica ad diuinandum adhibere; hinc :0s prt* Apollinem cognomento Myricaeum dicturn. jus api Nec in diuinationibus folum, fed & in facris Á (ci faciendis virgas iidem vfurpabant. Huc per- jg ex tinere vult Hieronymus diuinationem illam p atl a rege Babylonis per fagittas exercitam ,:cu- ius meminit Ezechiel, eamque a Graecis £e- "EM Aopavrisv , fiue jaGXepavriav ait appellari, Ei- jjra dem fortilegio deditos Iudaeos queritur De- opera us apud Ofeam ; quam fuperítitionem diu apud Iudaeos perfeueraffe, cognofcere licet , n ex vl 1Iills l D Phil-oürat. vit. Apoll. -lïb, $. Cap. 4« & 5. Hieron. in E:zech. 21. v. 21.. Ofe. 4, 12. 44 ALNETAN. QVAEST. &t - ex Maimonide , qui & Pythoniffis myrteas virgas tribuit, Diximus in Demonttratione Tm : noftra Euangelica, Phoenices Vfoo & Hyp- Tentes furanio virgas poft mortem confecraffe : quod D & ad virgam Mofis & Aaronis videmur referre poffe, cum fciamus ex Artapano, Aegyptios il id honoris habuiffe virgae Mofaicae, vt in NU Inde lipnan fingulis templis virgas confecrarent. etiam eft, quod gentis huius Prophetae ma- lt Ni E nugeítabant virgam ex ebeno ; vel, iuxta Graeci vero ex eadem 98 Y alios , ex tamarifco. virga Mofis virgas complures portentorum dm| effe&rices confinxerunt , puta illam Palladis, i g illam Tirefiae, illam Circes, illam Bacchae apud Nonnum, quae abieGa in terram fer- [ pentis more repere humi vifa eft : caduce- [l Tionur um quoque Mercurii, virgam nempe ferpen- tibus cireumplicatam , vt non virga folum qui 1 Mofis, fed effe&a etiam per eam portenta nj defignentur. Tranfiit inde in adagium Virgu- Wt la diuina, qua res füpra humanam faculta- Qity tem pofitae fieri credebantur. Virgula diui- D] na, haec ipfa eft irga Dei , quam Mofes ma- foles nu geftaffe dicitur in libro Exodi, Rfæferunfc an- Dem(/)nfïr. Euang. Prop.4. de libr. Iof. Artap. H de Iudaeis, apud Euf. Praep. Euang, libr. 9. eap. 7. Nonn. Dionyf. l. 4:. Exod, 4,37. LIE. IY €AP,. XII. 43 s mytd annales Peruuiani, Mancocapacum & Mam- ontrstin mam Coyam, imperii huigs auctores & pa- rentes, accepta a Sole genitore fuo aurea 00 & af :qui virga , fic in mandatis habuiffe, vt vbicunque Yur refert ea in terram fponte depacta folo haereret, Aeg ypu illic fedes figerent. Multus quoque apud Scythas in diuinationibus virgarum vfus 5 fa- ieae, VEl en, l lignarum, tefte Herodoto , myricinarum, te- phetie i fte Nicandri interprete. Horum pofteri Ala- vel , ni ad futurorum praefagitionem vimineas vir- gas vfurpabant Ad cognofcendum caedis ) ey u )rtentorit clam patratae auCorem talis ex virga praeci- m Pal fis vtebantur Frifiones, vt eft in eorum Le- m Bu gibus, De fortibus Rugianorum ex virgis cap- ri folitis confulitor Saxo Grammaticus 5 terram d [j confulitor Tacitus de illis veterum Germa- ype f norum, Sunt hodieque nebulones inter nos, qui ad inueftigandos thefauros in terra re- lrga fOlUE conditos virgas colurnas adhibent, certis Lu- nae temporibus refeCtas ; & circumforanei numwrä "d cireulatores, vi bacilli, quem manu tenent, praeftigias fuas edere fe ad populum ia&are u'(ïulä d folent, Mofesm Rf XII. t Herod. 1. 4. c. 6. Schol. in Nicandr. Ther. Lex jr, A . II Frifion. Tit. xiv. Saxo Gramm. 1. 14. Tacit. de morib. Germ. c. 1e. 00 d 46 ALNETAN. QVAEST. XII. Inter prodigia virgae huius ope à piet Mofe patrata, primum eft aquarum Aegypti Vinitus &t mutatio in fanguinem, Necabfimile eít, quod Xerxi contigiffe produnt, cum vinum in pa- Qurta : teram eius infufum, bis tertioque in fangui- A nem conuerfum eft. Nihil frequentius legas Yroete in hiftoriis Romanorum, qui oftentorum ob- Q feruationi valde dediti fuerant, quam riuos (eriptu fanguinis de terra fluxiffe, fluminum aquas Oppugn fanguine mutatas fuiffe, puteis cruorem ma- tint T Tj de naffe, fanguine pluiffe, fparfas hinc inde gut- tas fanguinis apparuiffe, figna nonnulla fan- Díodo guine füdaffe, Magna deinde vi ranarum , Tiey pediculorum , mufcarum , culicum & locu- Wlb t ftarum Aegypto Mofes vaftitatem intulir. Aile | Quippe cum propter humidum aeris calorem, 'nyi & foecunditatem Nili, huiusmodi peftibus ob. pionis noxia fit Aegyptus, aduerfusque eas cono- We d peis, aliisque remediis fere decertet; malo T t t iam experto , ac propterea valde formidato, longe acrius eam vlcifci, & ad obfequium Qui f cogere Deus voluit. Quibus addi poffunt & N Vermi igniti ferpentes in Ifraelitas diuinum imperi- um detre&antes immiffi: & vrfi in pueros Eli- fümle | faei irrifores excitati. Talia autem pleraque bis,( diuino nutu apud fe eucniffe profanae gentes idro dente c;edidetunt : fic hominum animis illu- MR Án LIB. IT, CAP, XII, /4 juius o impietate, vt cum miracula in Aegypto di- uinitus & praeter naturae ordinem a. Mofe um Aeg ileelt,qui edica , naturae opus effe pertenderent; quae inum inp coutra apud fe orta eflent ex naturalibus cauf- ein fage fis, oftenta Deorumque monita appellarent, entius l Praetereo angues in Herculis infantis perni- ntorum o ciem a lunone immiffos. Ini Appiani Illyricis quam ri fcriptum extat, Autarios, quod Delphicae inum aqui oppugnationis fuiffent participes, Apollinem ruorem t tanta ranarum copia afllixiffe, vt patrios la- ncinde g res deferere cogerentur. Rem tetigerunt onmulla Diodorus & alii, cauffam rei praetermiferunt. j rananut Pediculis Deuim.multorum fcelera faepe pu- Ym & lu niffe, teftantur veteres hiftoriae ; velut L. Sullae, qui felicitate füa ad crudelitatem & en i ris calrt impietatem abufus eft: Pleminii quoque Sci- peüibüsgþ pionis legati , qui hac lue poenas Proferpi- nae dediffe creditus eft , ob raptum' Locris T eius thefaurum. His addi vulgo folent An- ne P formiti tiochus Epiphanes, & Herodes vterque, tum o qui filius fuit Ancipatri, tum qui Agrippa cog- nomento di&us. Verum hos, fi attendas , jjofi! um if vermibus, non pediculis , diuinitus erofos CU " fuiffe reperies, Quod & de nefariis homini- bus , Caffandro , Galerio, Diocletiano , Alex- f ph?l'nquE ptum g o andrp/illo Pfeudomanti, Neftorio, fcri le- h il]Uden? , n Appian.Illyr. £.758. — Diodor. 1. 3. 45 /ALNETAN. QVAEST. iif legimus. Quemadmodum culicibus Phrao. je, ! nem & Aegyptios caftigauit Mofes, fic Sapo- rem & Perfas Nifibin obfidentes lacobus vt* ptt , ( em u bis Epifcopus. Res nota Arabicis fcriptori- Mufey bus & credita eft, Tradunt iidem , Nemrodi pulfas. militumque ipfius fuperbiam a Deo culicibus fous 2 in nares eorum immiffis punitam effe, 'Traia- no aduerfüs Agarenos bellum gerenti , quo- mapat prodig tiescunque in eos impetum faceret , cibum. Dàpis , que caperet , tantam exhibuerunt moleftiam Yis ing mufcae, vt a Diis monftra haec proficifci ratus , nullo facto operae pretio difceflerit. & qu t carg Titum poft expugnatam Hierofolymam , Deo ii fceletis poenas repofcente, obiiffe ex culice, odotet qui per naris du&um penetrarit in interiord capitis, cerebrumque perfoderit, commene» Ximumg Nec valde finferg tum eít veterum Rabbinorum. Ditria t difconuenit, quod legitur in veterum Perfa- rum hiítoriis , gentem hanc ad Zoroaftris praecepta refraétaríam grauiffimas Deo poe- ] ] nas dediffe, cum vexarentur mortiferis culi lm cibus, quorum vnus Regis ipfius aurem füb- ierit, eumque teterrimo lethi genere affece- li l rit. Qui minus vero mufcas & culices diui- pf nitus excitatos credeht impii, quam diuinitus eosdem compreffos crediderunt ? Mufcarum lerique Pin l autem abaftqres & interfe&ores Dii p ) eulti ; LIB. II. CAP. XIT. 49 as Plen culti fünt, velut Accarone , Cyrenis, Olym- os, fic piae, Elide, Leucade Romae, Iupiter «z7- [acobus Yi puo , & puesiuc , KHlercules pxeygor , atque idem 4wdu;os, quafi Mufcarium, Mufcicapum, is (cript Mufcarum abactorem dicas, Similiter ob ex- n, Nenri: e0 culid pulfas locuftas Apollo Parnopii ab Athenien- effe, T fibus aliisque, Hercules Cornopionis cogno- men atque cultum ab Oeteis meruit ; & inter orentl , Q prodigia diuinitus edita pofitum eft a Ro- ret , d manis , uod Capuanos & Pomtinos agros : mol elhn vis ingens locuftarum aliquando cooperuit ; C pïOw & quod P. Plautio, M, Fuluio Coss. ingen- o difcld tia carum agmina, in Africa, vento in mare lymam 100 deie&a & fluctibus deinde eiecta, peftifero T ex ci odore & vapore infecerunt Cyrenaicam, ma- : jn 1 ximumque hominum & pecoris numerum ab- T comm*" fumferunt. Nec i Vnde Plinius longinqua ab iis Iaria tranfiri ait , continuata plurium die- um I rum fame, quam propter pabula externa pe- d Zoni! tere fciunt ; & Deorum irae peftem eam in- as Doo u telligi ; gregatimque fublatas in maria 2ut yrtifeni t ftagna decidere. Éiusdem generis eft, quod s auren haont liber Samuelis , Azotiorum agros ob enerc ?! raptam Domini Arcam , magna murium co- aj d pia fuitfe ? vaftatos, Nec hoc incredibile Eth-. TUl d'U!'ï' nicis » 'Vzl"" Plin, lib. 11, cap. 29 1. Sam. 5, pi plc ln D Ü 50 ALNETAN QVAEST, Supir nicis vifum, qui lue huiusmodi Deos in ho- CORiU minum noxas faepe animaduertiffe commen- ti funt Refert ex Polemone vetus Home- quibts velut ri interpres, Chryfe, quae Myfiae vrbs eft iratum Elifaei Apollinem . Crinidi facerdoti fuo nn, agros eius muribus immiflis vaftaffe , pla- confpe catumque deinde peíte hac purgalfe ; at- befsta que hinc fa&um Apollini Sminthio cog- itque t nomen a muribus, qui gentis lingua Sminibi dicüntur, Imo vero, mures a Troadenfibus, hmey fetim tanquam rem diuinam, in templis coli ferunt té pof Simile eft, quod de Sennacheribo Pelufium fimsd obfidente narrat Herodotus3 muribus exci- T tatis profligatum fuiffe a Vulcano , has Se- lpüm ! thoni facerdou fuo, & Aegypti Regi fuppe- tias ferente. lipie Quam exercitus Sennacheribi 0 pul internecionem Angelo tribuit facer Codex, li ïUpp eamdem pefti diuinitus illatae apud lofephum lum Berofus adfcripfit : nec fine fimilitudine veri; Aïïbur nam faeuiente peftilentia ob Dauidis noxam, [em,g Angelus quoque populum caedere vifus eít, Huc referri poffunt. & vlcera ,. quibus affs&i D] Qq pur funta Deo Aegyptii, & caedes maiorum na- ib tu filiorum ; & praefens Ozae ob Arcam non fatis reuerenter habitam , Ananiae item ac mS (J f Sa- Schol Homer. in Iliad. &, v 39 Herodot. 1. 2 Cap- 141 Iofeph. Antiq. libr. 10. cap. 1. & 2 G(mon LIB, IT, CAP, XII, T Saphirae ob auaritiam. fraude mendacioque 05 n5 Commea coniun&am interitus; & alii quoque morbi , us Eome quibus varia fubinde fcelera Deus puniuit ; velut lebrae Mariae fororis Mofis, & Giezi vibs ell Elifaei famulo irrogatae , marifeae Azotio- Q irutun rum, mortifera lues Bethíamitis illata . ob lo , pl confpe&ctam Arcam Domini , Ierobowmi ta- nlfe a hio 0 befa&a manus, & continuo fanata, tormina atque tabes Antiochi Epiphanis, Quibus ad- ga Smiti dere poflis & lepris infe&tam Mofis manum, ;denfibu ftatimque fanatam. Ex quibus ortam dice- oli fent re poffis profanorum au&torum , Helladii, Ly- Pelufin fimachi, Manéthonis, Apionis , Ptolemaei Ibus eit Chenni , aduerfus Iudaeos Mofemque adeo , b* ipfum calumniam, lepris ipfos , fcabie, viti- egi pf ligine fuiffe infettos, ac propterea ex Aegyp- yache to pulfos. Multa autem huiusmodi exemp- r Cotth la fuppeditant exoticae hiftoriae. INam vt (i- fofept leam , quod fcribit Gorionides , exercicum dipe Y Arabum & Hyrcani Hierofolyma oppugnan- ls nmäl ! tem , grauiflima pefte affe&um fuiffe a Deo, ob Oniam a feruis Hyrcani interfe&um : vel yus 4f pueris nota illa peftis eft , qua Niobes liberi orum ab Apolline & Diana confumti funt ob ma- ram tris fuperbiam ;.& ea quoque , qua iniuriam » jton * facerdoti fuo Chryfidi ab Aggmemnonc fac- $ * 1») a tam - ] lt Gorionid, 1. 4. ca;ï. 19. [p. I:GN 4 ALNETAN, QVAEST. 52 tam Apollo vindicauit. Pari fupplicio fertur as hd Argiuos affeciffe ob Pfamathes caedem ; pari atm & Autarios, ob Delphicum templum ab iis lia prop cum reliquis Celtis oppugnatum. Peruulga- Audis Vi tum.eft, quod de Te&ofagorum fcelere in Ti Templi huius fpoliaGione & auro "Tofolano n Ad eiusdem iram refe- produnt hiftoriae. Atheni bant Athenienfes peftem eam , quam octo- üt & [ gefima octaua Olympiade perpeffi funt. Quae pl tà vero in Aegina graífata eft Heroicis tempo- ts 1ny ribus, eam iratae lunoni adícribit Aeacus i l apud Ouidium, Simil poena aífe&i funt D '"Thraces & Macedones ob caedem Orphei , df & Cumani ob dirutam Neapolim. Caphyen- Q? fium mulierum abortus retulit Pythia ad iram Condyleatidis Dianae, eius quae a cafu hoc Ti fii Strangulata di&ta eft, ob lapidibus caefos ab Terts f incolis pueros, qui laqueum fimulacro inie- e Theu- Qum fj cerunt. Palladem, & tabe confumfifft uQ]hes , tidem Arcadem , & Arcadiam ip(am efï*emfï'e, fterilem , Dodonaeum oraculum prodidit, ob Detiety hürem vulneratum ab hoc Teuthide Deae femur, an QH cum Melanis perfonam fumtffet, Finxit Vir- MDLAP gilius demerfum in mari Mifenum aTntone, ÜDtecit quod ipfum cantu prouocaffet, Cum Agathi- as tj h'afllls | 'Ouid. Metam. libr. . vam!.Aene.d lib. 6, v: Plul,lm 174« Agath. 1. 2. [ LIB, II. CAP. XIT, 5» licio fer as c'adls Francis & Herulis a Narfete illatae edem; p cauffam ad eorum impietatem retuliffet, fimi- »lum ab 'lia propouit diuinae vltionis exempla, & Mil- Perou | fcelere; tiadis vi&toriam ad Marathonem de Dati Da- riiSatrapa; & illam Themiftoclis ad Salami- ) Tofol nem de Xerxe; & illam Syracufanorum. de yram r Athenienfibus, Quicunque ex Mardonii exer- quam d citu, & deinde Alexandri, Cabirorum tem- fünt. Qu plum temere ingredi aufi funt, partim men- 1c1s tenp! , tis inopes de faxis fe praecipitarunt, par- ibit Ài tim fulminibus fünt confumti, ;ffedi f Irae quoque Deorum peftilentiam eam tribuebant Cartha- m Orpk ginenfes, qua in Agrigenti, & aliam deinde, Caph qua' in Syracufarum obfidione , magno ho- hia adint minum numero breui tempore ab lumto con- a af flidati funt, Et Amilcar, ob fpoliatum Ve- $ caefma neris Erycinae fanum, diris cruciatibus ac de- jlac j mum fufpendio extin&us eft, fcelerisque par- yife Ti ticipes omnes facuis & violentis mortibus m effet perierunt : pstria vero eorum Carthago ex yrodid! florentiffimo ftatu in triftem fLruxtutem re.- ge feni dacaeft, EtPleminio , Pleminiique militibus, Fm'(][hl rapta Proferpinae Locrenfis pecunia tantum Obiecit furorem , vt duces ac milites inter fe m Aga! armis hoftilibus decertarent: cum antea nau- 1 j fragus laceratae effent Pyrrhi naues, ob ad- dlb 6oi' miillum in eiusdem auri violatione facrilegi- uim. 54 ALNÉTAN, QVAEST. j gt um, Et Pompeius quidam ob facerdotem Cy- TOR ! beles iniuria àffectum, febri & angina correp* felenti tus poftdiem tertium interiit, FtSul ia phthi- tidoh riafi ob id confumtus effe creditus eft, quod ( ml Graecorum delubris non pepereiffet. Grae- qui e ci denique & Romani, quotiescunque regio- ii nem fuam lues inuaderet, facris ritibus De- Tirodo os, tanquam mali auctores, placare fatage- filtad bant: & poftquam remiferat morbus, Diis li d Velut cum Aefcu- id acceptum referebant,; tüain lapius Epidauro Romam adue&us eft ; & cum Marcs " anagraei pefte apud fe fedata, de pulfam eam DO a Mercurio dixerunt ; & cum Epimenides hi Athenas lue infe&as certis expiauit facrif- YaA ciis , morbumque fedauit Pergamus vero, lod Memoriae prodidit Herodotus , Venerem T ( Vraniam Scythis intuliffe morbum foemine- $ um , ob expllatum templum fuum Afcalone. Morbum hunc foemineum interpretantur qui- Ti dam fanguinis menftrui fluxum muliebrem. Iton Ineptiffime vtique, Nihil aliud fuiffe morbum tf foemineum Scytharum , quam Zravdela» , hoc lf eít, mollitiem quamdam animi & corpori$ lude imbecillitatem , qualis mulierum effe folet, cognofcas ex Hippocrate : ait enim plurimos in HCT(]; It Herodot. 1. r. cap. 105. Hippocr. de aere , locis & aquis , fect, 49. 95 LIB. IF. CAP, XIT. 55 rdoten in gente Scythica fieri eunuchos, & in Ve- nerem refricefcere ; quo malo cum perculfos Jina Cort( fe fentiunt, muliebribus fungi muniis , mulie- Sul'a pl briftola indui, conuerfari cum mulieribus, s et, qu [let, Grà & muliebriter fe gerere; vocari eos dvavográi, quafi euiratos dicas; cauffam vero morbi hu- inque r ius a Scythis Diis adfcribi. Scimus ex eodem fitibus Herodoto , Athenienfes , cum ex Aegina in- icare f fula ad fe transferre tentarent oleagina fimu- orbus, lacra Auxefiae & Damiae , infanos factos mu- cum Ad tua in fe arma conuertiffe. Sed & molliorem ; eft; t Marcini cultum cum derideret Caracalla, mor- opuülfüm bo eum foemineo & avav?eíe laborare iacta- Epimen bat. Id prodidit Herodianus. Quid fimilius jayit 1 vero Azotiorum fiue marifcis, fiue haemorr- »atnus V hoidibus, per fabrefactum aegrae partis au- Venti reum fimulacrum fanatis, quam quod extat m foetn! in Scholiis Ariftophanis , Bacchum ob fpretas r AfCälO fuas ab Athenienfibus imagines ex Boeotia a etantut Pegafo ad fe perlatas, totam gentem grauif- mulidt fimo morbo pudendis infli&o caftigaffe; nec aliter fanaffe, quam publice & priuatim phal- lxs fibi in rei inemoriam dedicatis? At ex ea mvæ g /1' h & corp' clade, quam ob vifam Domini Arcam fibi eff ( con- m P]unm* Herodot. 1. 5, cap. 85. Ierodian. in Anton. .Ca- racall. 1. IV. cap. 12 Ariftoph. Achran. A. (2. Se T. RU] X 56 ALNETAN, QVAEST. confciuerunt Bethfamitae , exprefius eft mor- nusSt bus, ini quem incidit Eurypylus ob aper- q m jn qua latebat Tode t tam & infpectam arcam , Bacchi fimulacrum. Eft in Romanorum mo- lum i numentis , Rufticum quendam Attinium no- f S fet fü fnine , in fomnis a loue monitum , vt Sena- Ceten tui nurtiet, peccatum effe aliquid Ludis in- ftauratiuis ; cum id facere neglexiffet, filium Tiatores eius effe mortuum ; quo cafu cum ad paren- Yident Thimio 1 dum ne tum quidem excitaretur, rurfus ad- monitum , detre&antemque debilem effe fac- tium, ( tum; tum vero morem fomnio geffiffe, ac nciden conualuiffe ftatim, pedibusque faluum fac- 1 Mofe lle lmt tum, domum reuertiffe, Potitiorum gentem infra vniüs anni tempus extinctàm credide- obfidi runt Romani ob prodita Herculis facrificia: Quam fFuluium Cenforem mente captum & duobus protan filiis orbatum, ob fublatas ex Iunonis . Laci- fürin niae templo marmoreas tegulas Turullium fünin Antonii praefectum a Caefaris militibus in in- fity | fula Co interfectum , ob excifüum eodem 1o- flldum €o Aefculapii lucum. Narrant Perfae culto- W res ienis , Regis cuiusdam fui manum exta- j buiffe, quod Zoroafiri infanti perniciem ma- dm. chinatus effet; & Alexandrum morbo letha- pldeu han ! li fuiffe confumtum , ob crematos legis fuae libros, Legitur in hiftoriis Sianenfium, mag r nas LIB. II, CAP. XII, UA füs eft m nas Sinarum copias, ob direptum thefaurum $ 0b a quemdam Deo fuo confccratum , fequenti qua fate no&e totas interiiffe. Sefoftris propter Ni- 1070 mo lum iaculis appetitum , lumen oculorum ami- itiniom D fit. Sexcenta huiusmodi proferre poffem: |, vt n fed funt in promtu , & de his iam nimis. ] Ludis à Caeterum memoriam calamitatis huius, qua ffet, Bu maiores natu liberos amiferunt, retinuille | ad p videntur Aegytii, pecudes. fuas & arbores rürfüs minio notare foliti circa vernum Aequinoc- m efelt tium , quo tempore fcilicet in tantos lu&tus inciderunt, Prodigiali grandini & fulminibus gefif, gluum &t a Mofe excitatis adiungi poteft & lapideus ileimber, quo reges quinque Gabaonitana o gonttt obfidione foluta fugientes Deus oppreffit. m credil : fücrifti Quam frequens vero eft, & in fabulis, &in 3 & duobi profanis hiftoriis , mirificorum tonitruum , onis L fulminum, grandinum mentio? quam faepe fulminibus impii homines periiffe dicti? quam Turulit faepe tonitrua vel dextra, vel laeu3, cum ibus ii eoden fudum effet , oftentiloco habita ? lampades fae CUIW item ardentes caelo eecidiffe vifae , ignes per caelum difcurriffe, homines afllaffe, quos- dam adufüffe? . Cui non notus imber ille la- jicien f pideus, quo Herculis ad oftia Rhodani prae- 1bo Je liantis hoftes Iupiter oppreffiffe di&tus eft? Jejis [ut Quam faepe in hiftoriis Romanorum . legas [ nj pluiffc D —À 58 ALNETAN. QVAEST, pluiffe lapidibus? Quis nefcit pluuias , pro. Jefcit r cellas, & fulgura, quibus ad inuadenda facra depclla Oxydracarum gente abíterriti funt. Bacchus [ tere, f & Hercules; & quibus Celtas & deinde Per- jndocer fas Delphicum templum oppuguantes Apol- qu füp lo perterruiffe creditus eft ? & quibus Athe- jlarum nienfes repulfi funt, cam ex Aegina Auxefiae apudi & Damiae fimulacra rapcre vellent ?. & qui- quo ha bus perierunt Macedones Alexandri focii, lorrend ob violatum in Thebanorum regione Cabi- g rorum templum? & quibus Annibalem Ro- aulor mae imminentem Dii vifi funt auertiffe 2 at- f hi que illa etiam, quae vrbem Agarenorum a i& Traiani oppugnatione prohibuerunt? & quae Tter Marcomanos & Quados aduerfus Marcum tuit, Imþeratorem bellum gerentes opprefferunt? Telir, & tempeftatem , quae "Theodofio contra Eu- Coss, genium & Arbogaften velut militauit? & fa. lr bulofa etiam Brachmanum fulmina, quibus Vr p Panes Bacchi & Herculis focios, collem , in Titori quo fedes pofuerant, inuadentes repulerunt? Y o Perhibent rerum feptentrionalium fcriptores, Q Nouegiae regem Haquinum grandinem ad- C uerfüs Danos vi magica eduxiffe; & Biarmen- Verf fes Regnerum regem nimbis horridis, & mox quidf intolerando aeítu, per feralia carmina exci- tato, oppugnaífe. Et haecinter fagarum ma- $n le- i * LIB, II CAP. XIT, $9 lgias, n idenda fa. leficia praecipue memorantur , caelo nubila depellere , aeftate niues ciere, fulmina auer- int. Bacchy terc, fidera caelo deducere, Lunae tenebras deinde nducere. Legatur Seneca, qui vulgi opinio- antes Ài Primi artium üibus Àrie nes fuper his rebus traducit ilarum parentes faerunt Zabii Eerebatur na Auxel apudillos liber Adami nomine infcriptus, in ont ? & gi cuius fuffitus quo habebatur herbam etTe andri 00 'Tenebris Ae- horrenda tonitrua excitaret rione G gypto a Mofé induétis affinia pleraque Diis ibalem 1 au&oribus tributa exempla füppeditat prota- yertiff ?i pa hiftoria. Memorabilis praecipue lurida arenorum i illa & cruenta caligo, qua toto illo anno,quo nt? i interfe&us eft Caefar, Sol ita infe&us appa- us Martu ruit, vt ob eius interitum atratus effe crede- preffent retur Valerio Maffala, & Liuio Salinatore ontra Coss. tenebrae illae tertiam & quartam diei u & ? horam coortae a T. Liuio & Obfequente in- , ii ter prodigia ponuntur, In morte Cari Impe- collem, ratoris tam foedam extitiffe tempeftatem , epultti vt caligarent omnia, nec alter alterum nof: fcripus cere poffet , literis Romaanis proditum eft dinem ? Canunt Arabes Poetae ad Rubri maris oram, : Diarme verfus occafum, vrbem effe, quam cum Rex i, &U quidam pararet exfcindere, tenebris Dei nu» tu ia 0 arum f Senec. Nat. Quaeft. 1. 4.. Liu. libr. 8 cap. 36. ] Iul. Obfeq. cap. 56. m 6o ALNETAN, QVAEST. : fitsq tu obfeptum re infe&ta haetiffe, Idem quo- que circa Gordyaeos monte P fis Chriftia- gMol aUteren nos oppugnantibus, eueniffe proditum eft ntum ] Nihil tritius eft. in profanis hiftoriis ,. quam id t Solis Lunaeque defe&tus prodigii loco habi- Vunentt tos, magaum gentibus rerum naturae ignaris i fe al timorem incuíliffe, Quaáfi his o[tentls Dii &0ruf a hominibus iram fuam fignificarent. Hinc in- fone l epti illi füperftitiofarum gentium clamores & fÍonitus in Lunae defectibus. Ét in fabulo- prieter fa Bacchi aduerfuüs Indos expeditione, quae Cpum terent ex Mofaica expreffa.eft, Indi tenebris fingune tes fur tur fuiffe obdu&i , cum Bacchae in media lu- ce verfarentur, O Feruntur Tartari, cum om- pf nibus olim copiis florerent, magicis praefti- giis tenebras non femel obduxi(fe caelo; ho- füy firtuy ftesque circumuenitfe, Caeterum his fere, elit q quae commemorauimu adminiftra virga pa- Qu p tratis prodigiis Artapanus teftimonium füum accommodauit. s ( XIil. Ad excufandam Aegypti fpoliatio- i fn. ] nem ab Ébraeis patratam, cum ex Aeg gypto diícederent, multa actulerunt leromm fa- dMteri crorum mterpretes, quae comyllare animus Tlorur noneft, Tantüm hic eos more gentium ali- Hhni quarum aefendam, apud quas furari lmtum fuit; Ày Euf. Praep. Eu.1. 9, c. 27 l LIB, II CAP, XII. 6I Tdem qu fuit; cumid apud Ebraeos vetitum fuerit le- tfis Chriti ge Mofis ipfius, quem ad bona Aegyptiorum Oditum auferenda non alia impulit cauffa , quam ite- ratum Dei mandatum. Quod fi vere futurum Yris , qui id eüct vti fuiffe querebantur Aegyptii , fuo | loco hd tamen ipfi confutandi effent exemplo : nec id Arae puat oftentis D in fe admiffum queri poffent , quod legibus eorum admittere ius fasque fuit, vt ex Ari- . Hincit ftone Iuriscon(ulto fcribit Agellius. Addit clamored praeterea Diodorus, gentis huius legibus re- t in fabul lore , Qu ceptam fuitfe furandi artem ; qui hanc profi- bris finri terentur, principem fuum habuiffe, apud quem res furto ablatas deponere iuberentur, vnde n medi eas certó perfoluto pretio repetere quifque j, Cüm 0f poffet, Probatus quoque eft Lacedaemoniis cis pradà furandi vfus ; vapulabatque, non qui feciffet » caeo, n his fr furtum , fed qui fegmtc: & incaute , ita vt eífet deprehenfus Sed & moribus Phoeni- a virap cum permiffum fuiffe furtum coniicias ex iis, nium us quae de Phoeniffa muliere cum Eumaeo in- fante vafisque rapta narrat Homerus in Odyf- ; fpoha"ü fea. Iam vero ex co, quod ad feruandos ab erU Jj interitu maiores natu liberos ianuarum füpe- rorum « riorum limina poftesque fanguine tinxerunt e qnimi ptium 9' Ebraei, cum per Aegyptms domos filios.ma- iores jj Jid füit Agell. 1. rr. cap.18.. Diod, Sic. Bibl, Hlü libr. 1. fol. 7a. Hom., Qdyf. $. À ! 62 ALNETAN. QVAEST, iores natu . Deus interimeret , multi ritus$ qmft Ethnicorum non abfimiles prodierunt. Per- yee; [ fuafum his fuit irritas fieri magorum artes, Q1 & fi menftruo mülierum fanguine poftes tange- detur V rentur. Magi ipfi febres affirmabant abigl , ts du fi vnguium refegmina e manibus pedibusue Tif humanis cera permiíta alienae ianuae ante (ir Q Solis ortum affigerentur , certis quibusdam lt ab verbis fimul prolatis. Irridecr Democritum fersin Plinius, quod dixerit chamaeleonis inteftina &uflim & fartum eorum, cum fimiarum vrina illita Tiifa CO inimmicorum 1apuae , odium omnium homi- tie « num his conciliare. Nouae nuptae , ante-« G quam domum ingrederentur , poftes adipe x d At fuillo vel lupino vngebant, ne quid mali me- 10n dbf dicamenti inferretur, Et ad arcenda venefi- n Col cia , luporum inueterata roftra villarum pore Ttnerün tis praefigebantur. Yarii j XIV. Columnae, quae Ebraeis per Ara- Vbs biae folitudines errantibus praeluxit viam- L que monftrauit , non plane abfíimilis fuit ig- W. ] nis ille, qui Thrafybulo, hyberna & obfcura noGte, per inuia loca, Athenienfes exulesin n 1 l li patriam reducenti, viae fine vlla offenfione t ] index fuit: nec fax altera caelo delapfa, quae Qüe tel Timoleontis in ltaliam navigantis claffi du- ceimn flieta Plin. 1, 28. cap. 29. li j LIB. 1l CADp, XII. 63 multi r cem fe prz;ebuic; quod optatum portum te- lerunt, D nerét, Eamdem Iiraelitarum columnam, noc- Orum arta tu igneam , nubilam interdiu , expreffiffe vi- voftes t detur Vfous Hypfuranii frater, quem colum- abuntab, - ] nas duas Igni Ventoque confecraffe & ado- s pecibun J raífe, narrat Phyle Biblius in Sanchoniathoni- januae at cis. Quippe Deum in Columni illa ignea ve- » quibuss lüt habitaffe, & lfraelitas rexiffe, ex libris Jemocriti facris intelligitur. Hinc repetendam quoque pis itelli cauffam , cur in Tyrio templo Herculis ge- vrina, il mina columna, aurea & fmaragdina; & cur nium ht aliae complures aeneae in Gaditano eius- pa s P dem templo ; & cur duae in Solis templo (ii poiïes 1 P apud Aegyptios a Pherone rege pofiti fint, non abfurde fufpiceris : atque ortas hinc eti- jid ml enda vent? am columnas , quas expeditionum fuarum illarum p itinerumque teftes a Baccho & ab Hercule variis in locis conftitutas füiffe febulofa ve- s per tuítas commenta eft ; ac columnas item, qui- bus Deos plerosque fuos adumbrarunt, lo- uxi[, Viüæ jilis foit d uem, lunonem , Bscchum, cui & inde fac- ] ö: Ob(..hf; tum «eeixiovis , hoc eft Columnarii cognomen, " egilt Apollinem eysia , fiue Compitalem , Mar- o«fr'enfülf tem, Herculem, Bellonam , ac Deos quo- que reliquos. Scribunt Muhammedani , Pro- ;lap(gw qI,W TL phecavm,fuum in Syriam cum ingenti Caphila D) pro- Exod.' 145 24 64 ALNETAN. QVAEST, thiro, ! profe&um, aduerfus immodicos Solis aeftui nube candida in itinere protectum fuiffe. quum T XV, Quemadmodum ad virgae Mofaicae tibugd i motum líraelitis tranfitum praebuit mare & &lol matis u Rubrum ; & deinde arcam Domini velut re- ueritus Iordanes , aquas lofuae votique exer- GU t citui partitus eR, quae & Eliae pallio contac- aD n tae tranfeunti huic vada nudarunt: ita Zo- la um roaftrem , ex Sinarum traGtibus in Perfidem Vim i redeuntem, fluuios congelatos & duratos tra- & renir ieciffe garriunt Perfarum Hiftorici: ita Ina- Aninür chum Argolidis fluuium .a Neptuno arefac- transmifi tum efTe, Graeci fabulatores:itaScamandrum Vigeret fluuium. commentus eft Homerus, in Achil- Pt toty lis perniciem tumefa&tum, a Vulcano fuilfe us extan ficcatum., Quod imitatus NNonnus , finxit fiteo p« Ctur & Bacchum Hydafpi opem accolis fuis ferenti iratum , torruiffe eum ferula iniecta & are- Sentcao: feciffe; Orontem quoque thyrfo percuffum mCuO, q traieciffes & cum Lycurgum fugeret, mare ls r Rubrum. fübiiffe. Commentus quoque eft ïfl-uetum Homerus , Neptuno füupra flu&us currum t knne | agenti, mare aquas diduxiffe, Vbi notat Eu- Tun q Es ftathius, fcriptum reliquiffe Callifthenem, mare Pamphylium coplas fuas ducenti Alex- ] ICD]» anáro, Al Homer. Iliad. 21 Nonn.Dionyf lib, 2o. 33. & hi 24. Homer.lliad. y. | * 65 : Solis «f anäro, non viam folum patefeciffe , fed tan- um fuid quam Regem effe veneratum, aquis affurgen- gae Motit tibus & intumefcentibus, Quo exemplo vfus aebut t eft & Iofephus ad conciliandam prodigiofae nini veut maris Rubri fciffurae fidem. At bis in eo pec- totique tit cat; tum , quod dubitare videtur, fpontene 1 yallio cont J an Dei nutu ea contigerint; tum , quod il- ant: t 1 lam Pamphylii maris diuinitus eueniffe putat. Vifum idem eft Arriano, Appiano , & aliis, sin Periit y duratos Sed reuincitur erfor ex Strabone , qui Alex- rici: ii andrum maris aefítu obferuato exercitum Xuno at transmififfe .fcribit ; fic tamen, vt cum iter vrgeret , nondum renudato litore, in aquis Gcamandt per totum diem ambulauerint vmbilico te- as, n Ad ulcano i nus extantes milites, cum regreflis aquis illac ficco pede tranfire foleant viatores. Reuin- ]I]US j Hnïï citur & ex teítificatione Artemonis in prima (uis t Senecae Suaforia: multo vero magis ex Plu- jotia &i , p tarcho, qui Alexandrum ait rem in epiftolis fuis narrantem , portentum nullum , nibil gerts n infüetum commemorafle, Sed rem natu- quoqyt 4 rae lege euenire folitam in prodigium verte- lus cu j qotit P - runt a(Tencgtdres Alexandri. EHacarte vfus quo- ililtber cenii 48 lofeph. Antiq. libr. 2. cap. vlt. Arrian. de exped. Alex.lib. 1. Appian. de bell, ciu. lib. 2. . Stra- andro,k bo lib. r4, Plut. Alex. jj o^ E 66 ALNETAN. QVAEST tht .quoque eft Scipio maior in expugnatione No- TOUf uae Carthaginis; cum per litus re ciprocante BI mari patefactum milites traducens , Neptu- qiata num itineris ducem fequi eos iubebat. Contra I vero Memphitae, & impius Porphyrius, fcif- quei fas praeter naturae ordinem Rubri maris di g aquas & velut in murum elatas ad aeftus Yidà reciprocationem retulerunt; ad tempeftates vero luftinus UT) Quafi Rubri maris naturam T m nefciuerint Aegyptii; quos incautos & im- duius | prouidos appellare fatius fuit, quam ignaros DO Jtaque Heliopolitani non marino aeftu , fed Moíaicae virgae conta&u aquas diuinitus : Dhomi nille « fuilfe disiunc&tas confeffi funt, vt difcimus ex Meji Artapano. Et Ichthyophagi maris huius ac- Phoon colae a maioribus accepiffe fe ferebant, in- alits f genti & infolito aeftu aquas in contrariam partem itaquondam fuiffe fubmotas, vt fundus Hs pi matür appareret, rurfumque reuolutum mare prifti- Q nas fedes recuperaffe. Quod eorum fauere videtur fententiae, qui Ebraeos non oppo- m n fitum litus , fed casdem partes, fubmerfis Ae- lu 1 gyptiis repetiiffe cenfent. Huc adde , inter Al fagarum artes & veneficia poni hoc faepe a &H' Poetis , moram inie&am fluminibus diuifas &Onfy áquas, curfus auerfos & ad fontem a&tos, . mare Artap. apud Euf Praep. Euano libr.9. c.27 Pin 4 LID. TI. CAP, XII, 67 mare concitatum, vel fedatum. ScripiffeDe- 1neN mocritum, refert Plinius, chamaeleonis cauda ciproca flumina & aquarum impetus fifti ; eadem me- , Nl dicata cedro & myrrha, illigataque gemino at, Cont ramo palmae, percuffam aquam diícuti, vt, yrriüs, i quae intus fint , omnia appareant. Cuiusmo- ubri m di arcana, feu nugas potius, magicae artis ag adi videtur Democritus ab Aegyptiis facerdoti- empel bus & prophetis accepifTe, qui progenies fue- js natuti runt magorum Pharaonis. Sed & ftupendae tos &t huius Ebraeorum per mare Rubrum traiec- ym ign tionis veritas confirmatur ex iis, quae de atu, * Phoenicum origine veteres prodidere ; ve- g. diuii niffe eos ex mari Rubro, & in Syria ad oram difcimu Mediterranei maris fedes pofuitie. Nempe j huus à Phoenicum nomine Ébraeos fienificabant, vt «rebant, alias faepe ; gentes finitimas & fimul permix- contu tas parum accurate diftinguentes. Confir- 5 V[fllnl ,matur & ex eo, c*uod apud Arabes atque Tur- m pfh l cas ex hoc cafu nomen habet mare Rubrum. rum ao Quibus nec pigebit fuübiicere, quae fine dubi- non 0 tatione affeuerat Paulus.Orofius , extitiffe bmerti fua aetate certiflfima rei.monumenta , cur- dde, * ,ruum tra&us, orbitasque rotarum in litor cafu vel oc f & in profundo defcriptas; quae fi yu 0U ..confulto aliquando tmbarf*ntur, continuo tem a E Jn n Plin. Jib. 28. cap. 29. P..ul Orof. lib. 1. c. 1o. nj ;S * 68 J ALNETAN, QVAEST. in pr iftinam faciem ventis üu&xbusque fu:ü'e que diuinitus reparatas, Fides penes ipfum etto, XVI. Porro numerandus hic Orofius eft TOi TiUtdre Sntereos, qui non recta traieciffe mare Ebrae- ft,Plin os Aegyptiosque .fenferunt fed in circum tore T erraíie Quod & comprobatur ex miraculo pobot aquarum, quae ex amarore in dulcedinem a Mofe Ad :-Lmh Ugni iniectione conuerfae fuünt, oram enim maris Rubri occidentalem fontes Tntg atque lacus ponuntur a veteribus , amarore Qu Y & falfilaginis fapore infeCti: cum nihil tale porro pro extet in aduerfo litore, Caeterum miraculi tm fj huius a Mofe editi fimilia illa funt ab Elifaeo QUE patrata , cum pefumas Hierichunthinorum ia aquas immifTo fale fanauit : cumque Galga-: colo- Ts | litanorum Prophetarum pulmentum cynthidum admittione corruptum , farinae &f e Weox | afperfione fuaue & edule fecit. Admirabili- n Ü tas autem rci illius per Mofem geftae in eo Wadg videtur fuiffe, non quod aquae vitium ligni alicuius iniectu emendauerit nam. naturali- MUa er id fieri potuit, & faepe fit , W a & exempla ex Plini peti poffunt, & nuper exorti funt, t Y qui aquae marinae falfuginem perimiftis. qui« - 1iQ (-H"e busdam medicaments abigerent; fed quod DI DN lignum hoc, Deo monftrante , repererit: quem- li, | Orof. lib 1, c. 1c.. Plin; lib. 24. cap. . b i LIB, IT. CAP, XII. 609 T quemadmodum & Elifaeus , Dei indicio, cog- ipftm &i Orolits nouit aquas amaras polenta addita faporem mare o mutare; quod alioqui naturale remedium ef- qina fe, P linius docet, ld intelligere licet ex auc- rtem medrcam ex f tore Ecclefiafüici , qui, vt « aent len ibus ulcedinet probet a Deo proficifci, nec a pru hominibus effe afpernandam , inter mec rca- füjt, ! menta & medicinae eífe&liones eam ponit jem ij qua amara aqua aligno mitigata eft, Similes ]5 , atf porro' remediorum .monflrationes jactant m nibi i um mid profanae gentes ,. vel confictas, vel Daemo- num fupremum Deum imitari conantium ne- tb Es fariis artibus effe&as, Medelas per quietem unthintm inter Ethnicos praeftari, agnouit Tertullia- yque G nus, Delfide multis id Diodorus teftatur. tom , Idem eflicere creditus eft Aefculapius. Ar- T fäl' que ex hac opinione ortus eft apud. eos ritus Admlra , Teüae UL fomni capiendi in templis Deorum ad recu- perandam fanitatem, Cleonymum Py&en ab unum f Achille in fomnis curatum narrat Tertullia- m mu j nus, Ariftolochia herba ad morfas ferpen- , ext tum vtilis, ab Ariftolocho cognita ex fom- ogortilé nio eïTe fertur. Celebre eft inter Graecos ripilti V fed i fomnium Alexandri, quo de radicula quadam admonitus eft, cuius effet vis tanta, vt Pto- gt le- quem Plin. L. c, Tertull, de 3nima c, 46. .. Diod, lib 1 i lertu llc. 16 ALNETAN, QVAEST. P vitae lemaeum, aliosque e militibus telis venenatis muh'e; i&os mortique proximos facile fanare pof- Tenui fet: eoque experre&o quaefitam radicem, lanca vulperibusque appofitam , aiunt depuliffe lu- DRUR em veneni , perfanatisque omnibus fidem quiex fomnio feciffe. Rem ita Alexandro per fom- Que e nium cognitam vel crediderunt, vel credere f& fe fimularunt affentatores Macedones ,. ex R eius ipfius relata, qui Diis prognatum fe fe- AU rebat , Deorumque familiaris & diuinus cre- lis de di volebat, Verum Strabo remedium ab ali- ) nj quo rei perito accepiffe eum putat, indeque Ya RY captatam adulationis cauffam ; & Plutarchus 30 qe fuiffs ait medicae artis praeceptis imbutum I ab Ariftotele, & amicorum plerosque Oop- Vento portunis remediis & confiliis iuuiffe. Mimum tl alium Aégyptiorum Vefpafiano palpantium Yétnün excuffimus in Demonfltratione noftra Euange- lica, cum luminibus orbatum quemdam , & hg j Plagiä I alium debili erure fübornarunt, qui fe affir- marénta Serapide fecündum quietem admo- Ebï&eg nitos , vt poftularent ab eo valetudinem; átque hunc calce t nct Guv um, hunc litum fputo ho Mm pe conuáluiffe dixerunt. Aliam Antonini ftro- etiam 1 pham ventilauimus ibidem , qui, vt fpem vitae . n Srmab. L 15.. Plut. Aiex. Demonfir, Eu. Prop. BOCh; 9. cap. 39. $. 6. fol.423. r d LIB. IT, CAP, XII. 7t js venenti vitae Hadriano aegrotanti faceret , adduxit fanare j mulierem, quae in fomnis iuffam fe diceret renuntíare Imperatori breui copualiturum ; ( radiod. hanc morem fomnio gerere detre&antem nar- depule k rant oculorum vfum amififfe ; iterumque per. yjbus B quietem admonitam eadoem faceret, genua- o Dl fit vel cre que eius contingeret; fi fecilfet, vifum effe recuperaturam ; patuiffe tandem, oculosque edones , L recepice. um E AXVi1I. Coturnices in cafítra Ebraeorum. diuinus bis depluiffe , res fane miraculi plena fvit; edium d non idcirco, quod ventus auium illarum mag- at, n nam aduexerit vim , nam jis abundat hac eti- ; Pa am aetate Acgyptus, vnde illae venerunt ad js iU Ebraeos, & vicinae quoque regiones ; & etosqi t Ventos quosdam ab auium adueGione Orni- fr». Mif thias effe di&os, nemo nefcit ; & id cirea palpänmf vernum tempus contigit Ebraeis Auftro ,üraEW flante , quo tempore cortunices ex Auftrinis uemdam !; plagis reunolant ad Septentriones, vti foler- qui Ima ter obferuatum eft aBocharto ; & vefpere in eten dl Ebraeorum caftra defcenderunt, quo fcilicet jetudi tempore volando feffae quiefcendi cauffa ter- jitun ram petunt; & ingenti copia, vti faepe fit, j tooi! etiam nauigantium damno, quorum naues ob- ruunt, & vti aliquando factum in ora Antia- i, vt.fpæ vt tum ï h Eu' P[:!' Bochart, Hieroz. Part: 2. lib. 1. c. I5. 72 ALNETAN. QVAEST. tit p tum netauit Blondus , in quam tanto aduola- runt numero , vt intra menfem, per quinque millium fpatium , centum coturpicum millia idin i5b in fingulos dies caperentur. Sed mirandum 0s a id fuit, quod ad Dei nutum lurconibus lfra- elitis cortunices ventus obfonator attulerit ; qu & quod, poftquam cibum bunc ligurierunt & tünt per menfem , defito eo , grauiflima demum poena coüfecuta fit. Porro hic quoque di- lbt D uinorum operum imitatores fe prae(tant dam- bulf nofi Aegyptiorum magi , quos teftatur Aelia- nus aues de caelo poffe in terram deiicere. kDe t in libris fcriprtorum Orientis haberi fcribit as Das R. Selomo larchi, Balaamum & reges Ma- dianitarum volantes per aerem, diuini no- len. minis vi, in terram fuiffe deie&tos. Manna il deind item caelo delabi , res naturalis eft, Eo per- plui Arabiam affeuerant Scriptores prifci ac n die nouitii ; Libanum quoque , cuius & incolas Topty fama eft eo vefci ; item regiones finitimas, lihï') 1 Melaerium, & mel rofcidum, & rorem Syria- 1] cum appellant. Sed & aliis quoque locis pro- | Emm; uenit; in Polonia praecipue; ex eoque Iu- lit ; daeos placentas & pultes aiunt comficere. Is T j At mirabile id fuit, quod efurientibus Ifrge]i- ts bl!s ) Blond. Ital. illuftr. p. 314. Aelian. dc anim. l. 6, 6,33. Rf Sel, Iarch, in Num. 31. : EY LIB..I1I, CAP, XII. 75 nto ad tis panem hunc Deus, velüt ad praefcrip- Vr quit tum, de caelo fubminiftrarit; quod feruari ctm m id in perendinum non potuerit, praeterquam PHERN in Sabbathum 5 quod in vrna contra per mul- ynibus It tos annos feruatum fit ; quod ad Solem li- r attaleri quefactum fuerit ; quod Sabbatho defecerit, & poftquam fines Chanaanitidis terrae attige- gurtin l 14 GE runt Ifraelitae Quibus addi poteft & quod qUO.]llC Ü habet liber Sapientiae , omne delectamentum omnisque faporis fuauitatem manna in fe ha- (lant d atur Adi buiffe Itaque rem non folum prodigialiter ? deiitr & Deo auctore eueniffe, palam agnouit Arta- panus, fed miraculum etiam in maius auxit, beri (1 Deum dicens Ifraelitis farinam panico fimi- roge d lem de caelo mififfe diuim Eiusdem generis funt alia prodigia; vt cum Dei mandato corui, & ! MQH» ' LE deinde Angelus ad Eliam cibaria detulerunt ; r in dies fingulos; vt cum effecit Elias, vt Sa- reptanae viduae farina & oleum fuppedita- & n rint; vt cum pauperculam viduam aere alie- finitim 'ems no hberauxt Elifaeus multlphcamone olei ; frumenti vero, Galgalitanorum fami fübue- locis j nit 5 (quorum fimilia & fübinde a Domino .oquc I onfic Igsu fa&a funt) vt cum Danielem inter leo- nes in fpelunca iacentem pulmento & pani- ; Jf t bus pauit Habacucus ab Angelo ad eum rap« tus. ] amm. I» ] Sap.16, 29. 21.. Atrap. ap. Euf, Praep. Eu. 1. 9. 637 74 ALNETAN. QVAEST, tus. Atqüi fimilia multa praeferunt profanae terit fabulae & hiftoriae: Iouem, aiunt, in cunis feadi fuiffe ab apibus nutritum ; item Meliteum Io- gercit uis & Othreidis nymphae filium; Pindarum fis eit quoque, & Hieronem Siliciae regem , & Pla- egox tonem. Narrat ipfe Pindarus, lamum Apol- Tutel linis & Eusdnes filium melle a draconibus run effe paftum. Midae infanti formicas frumen- [it,co ta dormienti in os ingefiffe ferunt; Attin fuife; infantem ab hirco fuiffe alitum ; Aefculapium exiti 4 cane feruatum, a capra nutritum ; item füm, Aegifthbum , cuius nomen ob fimilem nutri- tl catum repraefentauit infans alter Procopio Y vifus; Miletum a lupis ; Cyrum Perfici im- cbis perii fundatorem a cane; Darium Hyttafpis legin filium ab equa; Androclum feruum fugitiuum perea aleone; Habidem Tarteffiorum regem a fe- iuffi: ris; Remum & Romulum a lupa. Et in ama- PT. torio füo opere finxit Longus, capram Daph- ün j ni, ouem Chioe vbera praebuiffe. Sed & of Epimenidem fabulantur a Nymphis cibum V. quemdam accepiffe, quo fümto neque indi- At geret egeftu, neque vnquam edere vifus fit. C Anio filias tres fuiffe, garriunt Mythici , qua- orüm rum quidquid vna attigerat , vertebatur in lorg frugess quidquid altera, in vinum ; quidquid iifíz ter- fiti * Pindar. Olym. Od. €, * LIB. IT, CAP, XIT, 75 nt proau tertia,inoleum : has Agamemnonem voluif- 1. 10 QUi fe aduerfus Troianos abducere ad alendum eliteum] exercitum, fed in columbas a Baccho conuer- Pindat fas euolaffe, Muhammedum turbam multam 'em, ] exiguo cibo faturaffe, produnt Arabum mo- imum Api numenta: & Phatimam , cum Mubammedo draconi patri cibaria aliquaudo in vafe fübminiftraf- 45 1fUIO fet, confumtis iis vas tamen exhauftum non wt; fuiffe; atque ita Mariae Chrifti matri fiinilem efeulipüt extitiffe, quae cum educaretur apud Zacha- tum , d riam , fru&xbus de caelo füppeditatis vitam Ilem I 1'"' tolerarit. . i Prost XVIHI. Nec efurientes folum Ifraelitas Perfci t cibis , fed fitientes etiam aquis Deus faepe Tlilr) legitur refeciffe : vt cum rupem virga Mofis fugiui percuffam fcatebras fontium non femel dare m juffit: vt cum ex a(inina maxilla Samfoni fi- Lin at vt ti iam prope ene&o aquae eruperünt m D cum imbribus de caelo edu&is Samuel fidem 5 d di&is fuis fecit: vt cum caelum Eliae iuffis j; du velut obnoxium rores & pluuias per aliquot ue 1 annos cohibitas affatim largitum eíf : vt cum vilisl exercitui I(raelitarum, Iudaeorum & Idumae- jci Ut orüm, infiticulofis locis aquarum penuria la- atir ! boranti, riüos per excauata incilia manare yd iuffit Elifaeus, Neque his fidem derogare 1m- t pietas poffit, quae fimilia huiusmodi plurima conr- 26 ALNETAN. QVAEST, Tione el commenta eft, Rheam, aiunt, Iouem recens 1 eolis « enixam in ficcis illa tempeftate Arcadiae gireit campis , e terra fceptro percuffa aquam eli- cuiffe ad abluendum infantem. Legitur in quie B o x Nonni Dionyfiacis , incondito & puerili fed monti erudito tamen opere, Bacchum thyrfo ru- pem feriiffe in gratiam Aurae virginis fitien- Tiente. &drit tis, atque inde vini fontem expreffiffe. Quod pl & a Baffaride factum iam ante finxerat, Sed & apud Euripidem ad Pentheum refert perat Nuntius, aquam e petra thyrfo Bacchae imapi il 3 pulfata fcaturiiífe. Quod Bacchi beneficio N faepe ab his Bacchis fa&um teftatur Philo- ftratus, . Legitur & in nugis Antonini Libe- tj | Jeteut ralis , Bacchum ad perterrendas Mineidas fluenta ne&taris & la&tis e pede mali textorii iti, extraxiffe, Prodigium idem Atalantae cuf. Yitife tüm A pidi tribuit Paufanias, Is quoque poft Hero- dotum perhibet, Epidaurios ficcitate & íte- AQue rilitate foli laborantes, Pythiae monitu, Aux. Qm efiae & Damiaze fimulácra ex oleis Atticis fa- 'ir. rensï bricaffe, atque ita vrgenti malo confuluiffe, Et in Paradoxis Antigoni traditur, fuiffe Cra- d none. Cütar iNonn. Dionyf 1. 49, Nonn. Dionyf.l.45. Eur, Bacch. v.703. Philoftr. vit. Apoll. 1. 3. c. 4. Ant. Liber. Metam.to, Paufan. Lac. Pauf. Cor. Dy Herod. 1. s. cap. go. 83.. Ántig, Caryft, Hilt; ;Parad. c, 15, j LIB. II CAP, . XiI. Pr UC fetut none currum facrum , quo a fupplicibus in- te Arelo colis coneuffo, Dii x,nbl es poftulantibus lar- girentur trantlauacra in terra Dryopide , Laquam d Leriturs quae Hercules ex monte claua pulfato edux- ; puerii ifle ferebatur. Adnotatum a nobis eftin De- monftratione noftra Euanzelica, auctore Cle- - thyrf 'rinisf mente Alexandrino , ex pluuia, quam caelo eduxit Samuel , prodiiffe fabulam de Aeaco fffe, Qu xenat, V pluuia Graeciam fquallentem & aridam tem- eum Id perante, lllic quoque vt Janum ad Mofis o Bnect imaginem confictum eífe probaremus , cum i beneló alia attulimus argumenta , tum hoc praeci- pue , quod fimulacrum eius defcribat Albri- tatur Ptl cus, finiftra baculum habens, quo faxum onini L A ineuct percutiat, ex eoque aquam educat. Gemina ]i testor dolia, ventorum alterum, alterum imbrium, vidiffe fe apud Indos refert apud Philoftra- lantae. Cl tum Apollonius, quae aperta darent imbres yoft Ht atque ventos , claufa eosdem cohiberent, ex ate ( nito, AU commodo regionis & voto incolarum. Fer- Attici tur Darius, cum aduerfüm Sacas bellum ge- rens, Rifacis equifonis fraude in loca arida mfu]l!lfwl du&us effet, & de falute cum exercitu peri- auilfe C fiof clitaretur, pol ulaffe aquas: a Diis , & voti com- j De 1505 Dem. Eu. Prop. 4. £. 161.. Clem. Alex. Strom. 6; Jauf COf' - 1. Reg. 15, 17. 18, Dem. Eu. Pr. 4, c. 9 $. 27 f Hl fol 110. Philoftr, Apoll, 1. 3. cap. 3. " 78 ALNETAN. QVAEST. compotem fa&um effe, copiofo imbre emiffo. Qu Adimbres impetrandos Romae immolaban- CITCUID) tur Ioui Aquilicia, Nudipedalibus populo de- fieniltm nuntiatis. Pluuias Marci Aureli exercitui (uerin fiti confe&o, Chriftianorum, vt Marcus ip- Qera) fe confeffus eft , precibus conceffas, Ethni- i TnInur ci quidam ad Arnuphis magi damnofas artes, alii ad pietatem Marci referre maluerunt. elier, Quippe imbres de caelo arceffere , vel repel- cebifi lere ingruentes , vna eft ex portentoüs ma- Af m | gicae fcientiae affeionibus, tefte Seneca ; & in Telchinum artibus non poftrema haec po- gtos] nitur, pluuias grandinemque ciere, Inter Mu- faM hammedi fui miracula infigne illud iactant fecuto Arsbes, quod impofita vafculo manu fons Otcon inter eius digitos erupit, qui fedandae in- afinum Sed & cum j gentis exercitus fiti fufficeret. Xl d naíceretur, exilem prius fontem largos aquae fiem ( Jatices profudiffe aiunt, Eandem educendo- dori rum de caelo imbrium facultatem fancitate T füa & precibus promereri Brachmanes, tradit Qd Damafíciu Promereri id fe iactant Siamen- d fes aureo quodam fimulacro per agros cir- T cumlato. Promeruifífe etiam conceptis vots Dlana( ac precatxone LeanghooiumSinenfis exercitus $k ducem, ,f Sen. Nat. Quaeft. 1. 4 Damafc, ap. Photium ; "Im. 242. Ti i LIB. II, CAP. XII. 79 mbreenj? ducem , Tartarorum copiis in monte Pexa immolot circumfeflum , vt fons de terra exilirct, Si- s popul henflium annales produnt, Produnt & puteum J exerot Querinenfem terra editum fuiffe, poftquam t Marar] venerabilis cuiusdam fenis baculo . percuífa effas, Bu eft, qui patrato hoc miraculo ex oculis ho- nofas at ninum euanuerit. Excantatos imbres caelo maluetui €licere, Peruuiani fciebant. . A c Echnici Ebrai- e, vl n -:cae hiftoriae imperiti, agnouerunt rem ipfam tentofis & a Mofe geftam, rei admirabilitatem fuftule- e Senenil runt, Aitenim Tacitus , inopia aquae fati- a aj gatos Ebraeos ad largas aquarum venas fuif- e, Interi ' fe a Mofe duttos, afinorum agreftium gregem illud ia fecuto: fic interpolata veritate, ex fatua ex- manu jf oticorum fiue opinione fiue calumnia, qua fedandtt : :afinum ab Ebraeis.pro Deo coli dicebant. Sed E XIX. Quod de lege Mofi a Deo tradita, lorgos i facra & verax memorat hiftoria , idem ad y educt aucoritatem conciliandam plerique de fe le- m foni gumlatores inter Etbnicos iactarunt, Et fuas " quidem leges Ioóui acceptas Minos referebat, fuas Apollini Delphico Lycurgus, fuas Mi- agnos d neruae Zaleucus, fuas Egeriae Numa, fuas :ept.is " Dianae eiusque interpreti ceruae Sertorius. Sed & Athenienfes, gentem folertem & acu- ducet tam, fimulatione Mineruae fibi imperium tra- I^ d?ntis Taci't. Hift. libr. 1. c. s. 86 ALNETAN. QVAEST, dentis Pififtratus decepit, fübornata in fpe& es C i olte ciem Deae grandi muliere . atque pulchra, )40 Phya di&a. Legis fuae codicem ,. quem Ca. fterum appellant , Dremauio fuiffe a Deo fup- Wun, qu ra montem de nube traditum, fertur in memo- ts P ris Drachmanum ; atque alium item legum &gofa codicem in prima mundi aetate Brammoni Tihim, ( Deum dediffe, Idem de Zoroaftre, legibus- ttue ii Verits d que ab eo latis, praedicant Perífae ignicclae: idem Getae de Zamolxi. Deecalogum quo- turduder que füum habent Brachmanes. Mofaici pla- Tendi rel ne confimilem, eiusque accuratas interpreta- tUf popul tiones; quibus ineíTe aiunt vaticinium illud, Witcen! fore aliquando , vt vnica lex vbique vigeat, fimilten Annibale Italiam vaftante , libellos quosdam tliquod q caelo aperto decidiffe, memorant Romani fehy? Hiftorici , quibus futurorum indicia contine- AI] bantnr: memorant & fortes Praenettinas por- timis in fra&to faxo emiffas. Multa ex Mofaicis man- Q & di datis in fuam Philofophiam tranftulíle Py- N thagoram & Pythagoricos, fcribunt plerique, Ti multa Platonem, Ariftotelem nonoulla; ne- Vtfin que pauca inde petita in variarum gentiutl Is inftitutis deprehendas. Nec hie carmina Ot- phica proferam, quorum teftimonio apud Epfebium vtitur Ariftobulus, vtpote a prif- cis Demonü Euf, Praep, Euang. 1, 3. c. 12. ' L] L1B, II CAP, XII $r Qornatu if cis Chriftianis fuppofita , quemadmodum ali- Qu pi bi oítendimus. , quen XX. Mirifici illius oraculi, Vrim & Thum- ffe a Deo! mim, quod ad pe&us applicitum ferebat fum- TET d mnus Pontifex , per idque Dei voluntatem p item lg cognofcebat , fimile fuit fimulacrum fapphi- te Dramo rinum , quod fummus Aegyptiorum facerdos vitre, lnl atque iudex de collo fufpenfum geftabat , & Veritas dicebatur, An vt per id admonere- fie ipnitoz tur iudex veritatis & aequitatis in iudiciis fe- calogun , Mofüii rendis retinendae? an vt per id perfuadere- tas interpt tur populus, veritatis eum effe compotem & veracem? an vt in rebus dubiis & obfcuris jcinium 1 fimulacrum id confuleret , tanquam diuinum Vblque an n]]os qqu aliquod oraculum , vt a Ix,.daeorum Pontifice fiebat? yant Ro XXI. Ignes a Dco faepe emiffos fuiffe, le- dicia o gimus in codicibus facris; aliquando benefi- enellina cos & diuini fauoris indices DOXIOS non- Mofzicis nupnquam & fcelerum vltores. Prioris gene- snflfe LU ris fuerunt, qui fponte corripuerunt victimas unt lt & confümferunt ; cuiusmodi fuiffe eum, qui ont ]lU!u L in Abelis facrificia lapfus. eft, Iudaei & Ec- u bjp" clefiae Patres bene multi confentiunt. Talis Cd[Tn fuit & qui in Mofis & Aaronis facrificio a ,mon,O ) & Deo; ,cpotea Demonür. Euang. Prop. 4 Cap. 8. $. 19. F L 82 ALNETAN, QVAEST, Deo; & quiin illo Gedeonis ab Angelo ex- ^ ani citatus eft ; & qui ad facra Dauidis defcendit Louniu in aream Ornani lebufaei ; & qui ad facra Sa- mitige j lomonis in encaeniis Templi; & qui bouem t0, inp ab Élia,mactatum cremauit, cum ipfis lignis tére qlu ac lapidibus, puluere etiam & aqua circum-. te d qi fluente. Quae inficiari non fuftinuit Tulianus. asl Addit Gorionides ignem in ludae Machabaei hb p facrificio fponte fuiffe exortum , cum Dei Mng cultum in témplo inftauraret. Pertinet illuc lipisvi & facer ignis a Ieremia in excidio Templi Colluxer reconditus , a Nehemia denuo repertus & pj excitatus; cum ex luculenta aqua facris ad* tine D Íperfa ad fulgorem Solis flamma emicuit, Nüfet 'Talia autem multa gentes a Deo alienae iac- W tarunt. Nam vt Prometheum fileam , qui bur ( Mineruae ope ignem de caelo fubduxit, fcri- tries bit Seruius, primis gentium illarum tempori- tl pj bus, non aliter incenfa fuiffe altaria, quam &tl d Et totius igne diuino precibus impetrato, We antiquitatis Romanae , ne fabulis quidem bt praetermiffis , promus condus Dionyfius Ha- üm d licarnaffeus, ignem in fylua fponte accenfum, t fifh alupo materiae aggeftione nutritum, ab aqui- fe; hi la DODte Cyrill. contr. Iulizn. libr. 1. Iofeph. ben Gori- OD. 1,.5. C. 3. Seru. in Aeneid. l. 12. v. 260 Iuf .Dionyf. Halic, libr. r. DT $ LIB, IT, CAD, XII. 83 b Angeh: idis defto la alarum motu ventilatum fuiffe narrat, dum Lauinium conderetur. Oppidi Salentini Eg- ]i ad at natiae incolae flammam in facro quodam 1o- & quibux co, impofitis lignis & vi&imis, fponte exif- m ipf l tere gloriabantur. Item & qui in Eryce mon- aqua C te, & qui in colle Vulcanio , quorum vterque inuit fl in Sicilia eft, diuinae rei operabantur. 11- ae Machil berio per Macedomam ducente exercitum in m , cum ) Syriam prima expeditione, facratae olim Phi- Pertipet il lippis vi&ricium legionum arae fponte fübitis cidio Tat colluxerunt ignibus, EHierocaefareae & Hy- ) reperti paepls » quae vrbes funt Lydorum Cogno- qui fcri mine Perficorum , idem magica arte factum yma eni vidiíTe fe declarat Paufanias, Idem & de fuo o alieme? igne in fempiternis foculis cuftodito fere- ) fileam, bant Chaldaei magi idem & de Pharmaceu- bdusi triae fuae magicis facris Virgilius. Fama erat, rom tellj teíte Plinio , apud Aethiopes cinnamomum jltaria; ( Soli deftinatum , nallo admoto igne, con- flagrare : )LU[* quod ardentiffimo his in regioni- yilis qi bus Sole, in aridiffimo lieno fine miraculo jonyfuii fieri, facile credimus, Seleuco Pellae Ioui fa- cra faciente, ligna ad altaria fponte acceffif- je acttni tufD)y abüq fe., hlftorlae perhibent , flammiam e lignis j fponte exiliiffe, Perhibet Plutarchus , Paullo F.2 Aemy- pb ben (t 112." Pauf. Eliac. 1. Virgil. Eclog. 9. v. 105. Plin. lib. 12. cap, 19. Plutarch. Paul. Aemyl 84 ALNETAN Q EST., Aemylio Amphipoli facra faciente, ligna & pun, ; victimas fulmine correptas fuiffe & ambuftas 10 de, In Poemate, quod de confulatu fuo compo:, hi Itj fuit , prodiderat Cicero, Terentiae. vxori fuae lo imr pera&o facrificio in cinerem libaturae, flam- Bf mam ex eo emicuiffe, fibique flammam illam tem Iuïg Coníülatum in eum annum portendiffe, Rem Q40 velaliam, vel eamdem aliter refert Plutar- d [ chus; quae poft initum Confulatum , flag fuba. ante. coniuratione Catilinae , vcontigerit, QT f Lradunt alii, Veftalem quamdam, Aemiliae C'ïDu Maxmimae. virginis difcipulam , cum extin&tus & M effet facer ignis, fibique inde virgas paratas Pm lnd[ profpiceret , impofita in foculum carbafo a 0 Bo Deo impetraffe, vt ignis fubito reuiuifceret, F r In vrbe Myfiae Pioniis, cum incolae Pioni t-'l'dün 1 conditori fuo parentant fumus ex eius fe- Vr pulero fponte exit: quod & vifum fibi tefti- AnCn ficatur Paufania Et fabulofarum transfi- dtus, d gurationum narrator Antoninus Liberalis ait, j d ex antro Cretenfi, in quo natus effe fertur URT Tupiter , plurimum emicare ignem, atque id Wt tum fieri, cum fanguis in partu louis effufus Oltus efferuefcit, Perhibetitem Sozomenus, Apha- , cis, vbi celeberrimum extabat Veneris tem- df ( filj - plum, u,rum lllup m " Plutarch in Cieeron, Paufan.Boeotice, Ant; Eds — beral.:eap. 29. ' Sozom. , 2. cap. $. Al SLIB. If CAP, XIT. 85 te, ld plum, ienem e füummo vertice Libani, cer- &ambuti, to die, certaque inuocationis formula , in- fü comp» ftar ftellae , exortum , in prosimum amnem e viori u fefe immerfiffe, Refert Ariftoteles , apud itürae, f mman ilit Bifaltas , feftis quibusdam Bacchi, fertilitas ndiffe, R tem fulgore ignis cirea templum fponte ex- efert lu citato , fterilitatem tenebris Deum porten- dere. In fan&um Chrifti Domini fepulerum latum, f Sabbati fan&i die füb no&em 'caelo delabi ^ eontigen. ignem fan&tum, Graecis, Armenis 1: Syris , j, Aeniit Coptis, aliisque Schifmaticis perfuafiflimum am excx eit, Nec ea hodie vel heri nata eft Opinio, jrggs p Proditum extat in gettis Francorum , Baldui- m curbii no Hierofolymis regnante , magnum timo- reuiuifrt rem ac dolorem Chriftianis inceffiffe , ob ycolie P tardum nimis ignis faeri aduentum, — Memi- ex eili ] nerunt eiusdem prodigii Perdiccas Ephefius " Anónymus altér, & Wilbrandus Oldenbur- um t* gicus, ab Allatio editi, "Verum quod olim jbert jl Dei donum fuit, nunc techna eft vafrorum effe ftt hominum , e filice ignem furtim. in fomite ; acque lf rapientium , ne ipfis quidem inficiantibus, oui; f Ventus autem ignis illius vfüs erat in Dap- $, D d tifimo Catechumenorum , quem poftquam hi »peris fubierant » Qeric9évreg dicebantur, hoc eft plümv liluminsti: cum conira , qui in Epiftola ad íc, i : Ebraeos m Ariftotg], mirab, aufcult, Ebr.- 6, 4« &on- 32, 86 ALNETAN. QVAEST. Mp Ebraeos qurictvrsc appellantur , ab Interpre- tibus dicantur Baptizati. Itaque caeleftis il- qus ) Ámoli lius luminis, cuius participes fiebant, cum lieltpr Baptifmo initiabantur, nota erat ardens ce- te forn reus, quem manu geftabant, Vnde & die fo- de (üo lenni Purificationis beatae Virginis accen- duntur cerei ob Baptifmum Chrifti, qui a mul- None tis Ecclefiis celebrabatur olim pridianis Ca- Biten fium lendis Februariis ; Baptifmus autem Catecbu- menorum in Pafchae & Pentecoftes peruigiliis W ey tem cy adminiftrabatur, Et quóniam in die Parafceues tdli ej lumina omnia extinguebantur ; vti fit hodie- que in templis noftris, tum ad exprimendas i 1gne hiis t tenebras in morte Chrifti obortas, tum ad pub- licam Ecclefiae moeftitiam fignificandam ; Áim i cum rurfum ad Baptifmum folennem alios- (l eos Epmh que facros víus igni opus erat, quafi nullus Vbs; $ iam amplius fupereffet in terris , de caelo ex- Vi pe&abatur. Sed ad rem. Ad fimilitudinem m j Angeli illius , qui coram Manue & eius vxo- re in flamma caelum conífcendit , nonne ex- Wi e t preffum dicas Serapidem , qui Pcolemaeo La- M gidae fecundum quietem vifus eft in caelum igne plurimo attolli, vt refert idem Tacitus? Corae JOl'p[I [ Ad exemplum Eliae, qui curru igneo per tur- binem in caelum raptus eft, nonne Simon Tültum Ma- Tud. 13 , 20. Tacit. Hift. libr, 4. c. 83. l) LIB, II CAP. XII 87 b Intemt Magus quadrigis igneis viam caelo affe&tabat, caeleftis quas Petri ore difflatas fuiffe ,.commemorat Arnobius? Quod de Anania, Azaria, & Mi- bant, Git ardens o faele proditum eft in Libris facris , ex arden- e & dl te fornace illaefos exiiffe, nonne idem quoque de fuo Zoroaftre Perfae commenti funt? ms a Nonne fe Turcam quemdam audiffe , refert qiam ridianis Busbequius ,. cum dicere Coenobiarcham m Cate fuum fanttitate & miraculis confpicuum ver- ueci exenterato alligari, & in furnum arden- s perufi tem coniici fuiffe folitum , illaefumque ex- parafeat trahi cum veruece percocto? Quod autem ti fit d " de igne eodem referunt Libri hi facri, illi- yprim batis tribus fanftis viris, impetum omnem tom atj fuum in Regis miniftros conuertiffe, letho- Yificantds que eos dediffe; cuiusmodi poena iam ante ]Hcm Hhü' vf i affecta fuerant Sodoma , aliaeque fceleratae vrbes Sodomis vicinae 5 item Aaronis filii je cadlot Nadab & Abiu , ob admotum facris altaribus nilitodl ignem ahenum & aliquando poft Ifraelita- k ejus V rum plerique, ob turbulentam & immodera- qonnr tam carnium flagitationem ; & deinde ducen- »Iemäeol ti & quinquaginta viri participes feditionis: TT Corae, Dathanis, & Abironis , qui terra ab- " a forpti funt ; & multo poft, Eliae iuffü, duo e0 pefIL ilitum manipuli ad comprehendendum eum ]ne SIWU: ab w Arnob. ], 2.. Busbeq. Epift, IV. 0 — 88 ALNETAN QVAEST, ab Ochozia mi(fi: fimiliazhorum pleraque fup Yitor peditant exoticae hiftoriae & fabu!lae, Mul- ten pl toft vüu lotoq tos in iis legas fülminibus ictosimpie is poe- ruatum eft; Tebint nas dediffe, vt fuperius a me o! Amphiaraus, ob fufceptum cum Polynice ad- X uerfus Thebanos bellum Diis parum proba- Qiiae, tum, terrae Iouis fulmine apertae hiatu hauf. potum 1b tus effe fertur. Eteocli ante fingulare cum fratre certamen facra facienti t fingit Statius ignem infeftum profiluiffe in os, & diadema Àil adufliffe. Quod ante infauftum Flaminii Con- l inte tébell fulis cum Hannibale praelium Trafimenus la- W2t 30 cus fulminibus appetitus , totus arfiffet & ve- lut ambuftus effet, feralis id ominis loco ha- Tet bitum eft Exorti e fepulcris Dauidis & Sa- Collum al lomonis repente ignes , Herodis A fc Cdái onitae Woitatt reconditos illic thefauros fcrutantis auaritiam R W ] reprefferunt, ambuftis duobus fatellitibus, In- ter figna Hierofolymitani excidii praenuntia D UT ponit lofephus infolitam lucem circa templum lu Dll noétu exortam. Eftapud Ammianum-.Mar- tnqn cellinum, & alios aetatis eiusdem fcriptores, X Qnä Tibe flammas e terra erumpentes inceptam a Iu- liano Imperatore Hzerofo.ymxtam templi in- SLCh ftaurationem difturbaffe, Eft & & ià Mexicana hdhrf t hi- 10 n Stat. "Theb. libr. r. Tofeph. bell. Tud, 1. 7. c. 31. Ammian, Marcell. libr. 23. j d — LIB. II, -CAP. XII, 89 leraquely hiftoria, trucidatos a Daemone fuiffe per noc- ulae,. Mi tem plurimos , qui praéter eius mandatum , tof ye IT ispt loco quodam confiftere fedemque figere vo- ruatum d lebant. 3 ; XXII. Ritus explorandae mulierum pudi- olynited citiae , per aquarum amararum & deuotarum rüm prii hiatu t potum , manauit ad exoticas gentes, etiam gulure t ab humanitante alienas. Fontem quemdam ogit t Stygis nomine dictum , Ephefi fuiffe , narrat & diadt Achilles Tatius, fic temperatum a Diana , vt aminii Q fi integra aliqua puella in eum defcenderet, tabellam collo ge&ans , in qua defcripzrum fimonir) fifot erat iuramentum , altitudinem fuam ferua- is locolt rent aquae 5 fia corrupta, intumefcerent ad uidis & collum vfque , & tabellam operirent. Quod fcalont imitatus in Eroticis Euftatbius fontem alium prope confimilem Artycomide commentus - quariit u5 eft. Fontis illius Stygii Ep id efiorum fabula jtibus l profluxit ex prifca illa de Stygia palude, cu- yaeniti n: jius Dii iurare & fallere iic imen timent, In- 1 [empluä w M tegritatem fuam approbauit Tuccia virgo riptof Veftalis , incefti rea , cribro haufta aqua e ml Tiberi, & in aedem Vettae perlata. Fontem Siliciae Dianam fi quis impudicis manibus 'emp]l' [ haufiffet , hunc veteres perhibent aquam vi- iggxic'am li no non mifcuiffe, Fons alter Carthagini pro- ximus, . BU Achill. 'Tar. I?br. 9. Euftath.1. . & 1. » --- 99 ALNETAN. QVAEST. ximus, oleo manans, impuro aliquo acce- nvlto dente exarefcebat; cafto, plus olei mitte- famT bat. Coniugum fidem & integritatem explo- óm d rabant Gerrmani , infantibus recens natis cly- funero. peo impofitis , & in Rhenum proieGis ; .qui gici D fi mergerentur, adulterio cenfebantur con- dos he cepti; legitimi , fi fluitarent, Celebrati funt pl in Sicilia Paliei Dii , & Crateres , Delli di&i, xiis ot Palicorum fratres , quorum aqua ea vi pol- Veta r lebat, vt parceret veracibus, periuros illico Ortma puniret, vel caecitate, vel morte illata, De gutod illis vero fic Ariftoteles: iuramentum in ta- haufty bella defcriptum fuiffe ait, quae fi in aquam Verfom miíla fupernataret, verax habitum fuiffe iu- Wona ramentum; falfum , fi deprimeretur; ipfum- facer, que periurum velut aeítuantis flammae ar- bus n dore fuiffe correptum. Poena eadem periu- Cürji ( rosafficiebat Olachas amnis Bithyniae. Ti- ablüty tarefii amnis aquas appellat poenales, diris- quis Y que genitas. Plinius; quod iisy vt videtur, pl iuramentorum fides exploraretur. Vnde & dentes fluuio nomen alterum Horcos. Tyanis vici- Aur nus fons dicitur fuiffe Ioui facer , cuius aqua af epota periuros tetris puftulis & vlceribus in- Votai ficiebat ; & in veftigio retinebat ita defixos, &mr vt abícedere non quTent ; & patrata facino- ftdhe ra Ariftot, mirab, aufcult. | Plin, 1, 4, c, 8. u 9 LIB. TE CAP, XII. 9t liquo at ra vltro cónfiterentur, Ferunt veterum Per- Olei mit: farum Theologica, Zoroaftrem ad promeren- atem eyl dam fidem ex argenti liquefacti & feruentis D5 natist lauacro incolumem exiitfe. Ferebant & ma- Oledis; u gici Democriti commentarii, nafci apud In- bantur oy: dos herbam Achaemenida , cuius radice in -lebrati ln paftillos digefíta, & per diem in vino a no- Delii d xiis pota , tantos noctu fuübiiffe cruciatus, per ) ei p vanas numinum imaginationes , vt delicta riuros i omnia confiterentur, Feruentes aquas Au- jllata, D guftoduni confecratas habuit Apollo, quarum ntum i* hauftu periuria puniebantur. Longe vero di- fiin at uerfam vim tribuit Ouidius ,fonti'altäri, qui m füifei Romae fuit ad portam Capenam Mercurio ur; u facer. Hoc fpargebantur adhibitis preci- lamma d bus mercatores , idibus Maiis , fefto'Mer- dem p curii die, putabantque , ita fraudes fuas ablutum iri, Sed & luftralibus omnibus ynie. 1 ules, d aquis virtutem eamdem Ethnici tribuebant., E videti Apud veteres F'rancos, aliasque Germanicas - il gentes , criminum indagabatur veritas per yani aquam vel feruentem, vel frigidam , ex cer- ^uius iU tae formulae praefcripto adiurationibus de- seribun uotam : nam nifi füpernataret coniectus in defit eam reus, vel ex illa brachium illaefum re- 3 ficr traheret , nocens 'habebatur. Quo poftre- H mo Ouid. Faft. libri B. Ü 92. ALNETAN. QVAEST. mo probatioms genere etiam nunc vtuntur Quen Colchi , qui Mengrelii hodie appellantur , ex yialo Tore Y veteri Manralorum nomine, quorum memi- nit Ptolemaeus. füxfel Caffari Soffalae finitimi, cum aliis vtuntur ad cognofcendam reorum & (i innocentiam artibus, tum his praecipue dua- diutus s bus, vel veneno ad bibendum praebito ; vel EUR amaris & no*(us füccis herbarum & corticum d Q propinatis: quae tuto ab infontibus ,cum prae- fenti pernicie a nocentibus hauriri ferunt, lm et Guineenfes quoque veritatem explorare fo- ul i fts D lent, appofita ad potandum aqua, herbis qui- busdam facris medicata, Lacum probationis Gnt, ( La vf eíTe apud Indos, ex Bardefane refert Porphy- Drobgn rius, fic di&um , quod rei in eum demiffi pro- barentur ; intumefcente aqua ad ca put vfque, x AA*"HGQC fi culpae affines effent ; genua non fuüperan- Dudicit lt f te, fi extra culpam: vaue ea eft aqua, quam Tantaliam appellat apud Philoftratum Apol- D Ufpf Jonius. Fontem alium Indicum commemo- ii rat Ctefias, ex quo fi pauxillum aliquid deli- fed D batum , & aquae vulgari admiftum. bibiffet Ws n T quispiam , continuo mente-emotus admiffa Áf fibi omnia fponte fatebatur; atque ita in reo- rum caput Rex quaeftionem habere f'o!ebat. EH f Quem Porphyr. de Styge, Philoftr. vit, Appollon. Ctef [ libr. 3. c. to. lr —— — d CAP. LIB. II, XIT, 93 UnC Vtutlo Quem in India Ctefias, eumdem in Aethio- vellantur,e pialocant Sotion & Antigonus Caryftius, pro )rm mo more veterum, qui Acthiopes & Indos con- he finiir fundebant, Apud Siamenfes aquam profun- dam reonr dam fubeunt accufator & reus; quorum qui lecipue d diutius füb aqua , aere intercepto , fpiritum raebito; Y continere poteft, ei tribuitur fides ; item ei, T qui manum in feruens oleum fine noxa con- & corüi m iicit. Quod & apud Malabros in vfu eft. Bo- üs,C li p uriri ferur. lum etiam oryzae diris deuotum deglutiunt apud éosdem Siamenfes , ui innocen- XLPEOMFC h , herbis g - tes haberi volunt ; quod qui fine vomitu fe- cerit, cauffam obtinet, Idem olim in Scy- proba;ioäf thia vífus fuit baccae arboris cuiusdam, ad et Ponly probandam puellarum virginitatem. Apud demili p Achaeos mulieris ad facra telluris adhibitae aput i on füpttt pudicitia explorabatur taurini finguinis potu ; quae fi fallebat, non impune ei erat, Crimi- QU& qi nis fufpe&os ignem nudis pedibus calcare co- itum Apf^ gunt il, quos dixi, Siamenfes: quod nifi fiat m " j !] fine damnó, reus habetur pro conti&to,. Cy- liqid d ff blblïï" priis morem hunc calcandi ignis adferibit Theodorus Prodromus : reclama: Gaulminus, us al fed futili afgtlmenco, quod alibi idem non le- itam o fe- v folebt gerit. /Qqaü omnia legerit. .Quafl quae mel Quem Ctef. apud Phot, Tm,73, Theodor. Prodr, Erot. APPOM* lübr. z. 94 ALNETAN. QVAEST. mel tantum occurrunt in libris veterum , re. qüem | Pietati Hirpinae familiae in dentef pudianda fint. Falifcis conceffam ab Apolline facultatem, ig- incedit Caffro nes impune calcandi, fcribit Virgilius, fcri- bunt & alii, Attre(a At Varroni potius tribuamus fidem, qui medicamentis vim eos ignis do- getae| mare nos monuit, Antiquiffimum hunc inter & hi luoni Graecos fuiffe ritum calcandi ignis, tangere darumque laminarum: candentium ad inno ilàs id centiam approbandam, cognofcere licet ex at duni fermm Sophoclis Antigone; vbi vetus Interpres al terius moris commemipit , proiiciendae in Itf a mare maífae ferreae, cum hac precatione, Qam f iuramenta firma manerent , quod maffa ena- db &t Potife taret, Ferrum ignitum tangere ad veritatem fanciendam , frequenti vfu receptum fuit in- sf ter prifcos Germanos , Francos, & Anglos; periuri Téntij j in quorum hiftoriis proditum eft, Emmam Eduardi Regis matrem , fufpe&am impudici- h » qe tiae, ignitis vomeribus nudo pede preflis fe äüi()ne purgaíTe. Probationem hanc Germanicae gen- DEU tes appellabant Iudicium Dei, & vocabulo i Ti gentili Ordaleum. Vfitatum quoque id fuiffe hii inter Aethiopes, fcimus ex Heliodoro, apud Ditent quem Tiln Düteig Virgil. Aeneid. libr. 11 v. 787. . Plin. libr. 7. € . Sil.ltal. libr. 5. .Strabo l. 5. & :2. He- liod, Aethiop. 1. ro. lig( ", LIB, II CAP, XII 35 Veterumy quem in teftimonium virginitatis fupra can- ae famili dentem craticulam argenteam illaefis pedibus a cultatam incedit Chariclea, Vfitatum& apud lappones, Catfaros , & Malabaros. irgilius Apud hos manibus US. tribui atcrc&are audentferrum cándens vxores fuf- eos ipnii pe&ae pudicitiae, non Ethnicorum folum fed am hunei /& Chriftianorum. Faéctum id legimus etiam luonis Carnotenfis aetate, gnis, uj Ex quo, cum um 4 i alias identidem, tum praecipue ad explo- (cere li randam fufpe&arum vxorum cáftitatem , ferrum candens " admotum fuiffe fcitur. [nterpte Etfi au&oritate Ecclefiae receptae nun- roiiciemi quam funt huiusmodi probationes; aliquan- t precití od ml do etiam a decretis Synodorum & fümmis Pontificibus vetitae, Flumen etiam Croco- ) ad VGI':[ dilis infeftum Malabari tranate coguntur, qui ptum 1 " & Amh periurii accufahtur: item infulae fané&ti Lau- eft Tny: rentii incolae nigri , adiurato prius crocodi- dam 0^ lo, quem Voam nuncupant; patria quidem di&ione, fed prifcis tamen etiam Italis vfur- d pre r pata : fic enim eos appellaffe ferpentes ingen- mamCäe & voca tis magnitudinis teftem damusPlinium. Pfyl. los, gentem Libycam, aiunt prolem, fi du- mque ld fUL bitent, an ex fe procreata fit, in arcam ce» jodoro, " quem raftarum plenam demittere ; qui fi infanti parcant, pro legitimo haberi, Erat Corinthi piis i Pa- '5.&'10 Iuo Carnot. Epift. 74, — Plin, 1. $. c. 14. 96 ALNETAN. QVAEST. etí Paiaemonis adytum, in quo fi quis petiurio li fealligaffet, poenas vitare non poterat, Erat Toilto Hierapoli Plirygiae vrbe füb Apollinis tem- diqu plo fpelunca immanis, vnde aura erumpebat vigint caeteris animantibus, etiam volantibus für- N füm auibus lethalis ; at qui facris initiati ef- (5, ( fent innoxia. Antrum illud Indicum, quod ex Nf Bardefane defcribit Porphyrius , oftio occlu- EC fum erat, ita comparato, vt hominibus vi- tf tae integris fponte recluderetur ; a. fceleftis CU ne vi quidem adhibita aperiri. poffet. Antri VU8S Y quoque Éphefini, in quo fiftula inerat Dia- 1tm À| nae facra, ex cuius fono de puellarum vir* (65, Qu ginitate fiebat iudicium ; vel illibata, fi ex- &ifüpe audiretur; velimminuta, fi pro eo ederetur fünt er triftis quidam ploratus; antri, inquarm , illius COtpus, fores virginibus integris ad exeundum fpon- Vüge ac te patebant, Narrant hiftoriae Byzantinae, Qroximi fuiffe Conftantinopoli fimulacrum Veneris; hu cui experiendae pudicitiae cauffa admoueban- Wiin tur puellae &. vxores: quae purae erant, ab- ibant fine noxa; quae depudicatae , obfcoe- e'arum | Cin , nae earüum quantumuis renitentium partes veftibus fublatis reuelabantur. XXIII. De vua illa praegrandi ab explo- li. ratoribus Terrae promifíae ad Mofem relata, Yj etfi PA lu Porphyr. de Styge. 97 ,LIB. Il CAP, XIH, etfi figmentis fimilia videntur ,. quae feripfit juis pettr Philo, peregrinatorum tamen fcriptorumque jterat, D multorumteftimonio confirmantur. Nam ho- ollinis &t dieque in valle Sorec vuas colligi affirmant, | eruma viginti quinque pondo , eoque etiam amplius, lantibus i Nafcuntur & in Libano, & in aliisSyriae lo- s ititatt cis, quorum acini pollicis molem aequant. ur, quit Sed & in exoticis locis, velut in Margiana , ofio.out & in Carmania, & in Mauritania, vites ex- Jminibus titifTe, teftatur Strabo, tantae molis, vt earum L ( caüdicem duo homines vix continerent , ffe, At vuas vero ipfae ferrent bicubitales, Interio- yinerat D rem Africae partem vuas dediffe Plinius do- ellarum V cet, quae infantium puerorum magnitudinem us 1 exfuperent, Nunc quoque in Hyrcania vites e0 edetd funt craffiori caudice , quam fit. humanum lquam, Il' corpus, Et ad oftia fluminis Rha cernuntur ndu f Tabulae vuae acinis iuglande amplioribus, -Byzantim- proximum eft, quod refertur ex Metrophane, p Vaxt in Eucarpia, quae regio eft minoris Phrygiae, admoueb;* vuas'in tantam. magnitudinem crefcere , vt £ etanta? earum pondere plauftra rumpantur. Creta, ; , U Chios, aliaeque Aegei maris infülae racemos ium dant h Ph/il.(libxi -1. devitalMofis. Strab, l. 11, 15. & ji 40 €)/ 18. Plin. 1,14. c,a2, Metroph. apud Stephan, ia f Evxogmín, eil G 98 ALNETAN, QVAEST. dant pondo decem, nonnunquam & tngmta jivis ii fex , atque etiam quadraginta. In Madera in- muo jl fula adolefcunt vuae ad trium quatuorue pal tüm pan morum magnitudinem, ad libras viginti duas. IUf , CX XXIV. Prodigiis a Deo editis in virga dl Aaronis , quae flores fru&usque mifit, & monitim in ficu per Chrifti exfecrationem arefa&a, & Aiunt fimilia quaedam proferunc Ethnici. pl aj clauam Herculis, quae ex oleaftro erat , de- füis ib ftitutam in terra, mififfe radices , & repul- 1 eode lulaíTe. Aiunt & virgam populeam , quo 1lo- tttt, f co natus erat Virgilius , more regionis 1n quod R puerperiis feruato , ftatim depactam, ita breul Tifori conualuiffe, vt annofas populos adaequaret, donec n dictamque eo arborem Virgilii, & confecra- fii L()g( tam fumma grauidarum religione , fufcipien- ln tium ibi & foluentium vota, Inter miracula gne; fortuita ponit Plinius, au&orem Theophraf- GU eff ä tum fecutus, quod oliua in totum ambufta lf aliquando reuixit; & in Boeotia derofae a lo- U cuftis ficus iterum germinarunt. Quae tamen Me [j naturaliter fieri potuiffe non diffitetur Theo- - phraítus Vi quoque diuina fa&tum putat & Plinius , quod bello Perfei , bis Romae in Ca- ümmacr- pitolio palma enata fit ex capite Iouis : etfi CI gu,x."m id lod & Plin. lib. 17. .cap. 25. "Theophr. Hift. Plant. 1.2 ! Vbl £2 Plin. ibid D -'LIB. 11. 'CAP. XII. 99 m t id vis nàturae potuit efficere. Quod & de ra- In Maderi mulo illo dicas , quem ex ore gallinae fum- a Coortt tum panxit Liuia, vnde lauretum ingens na- vigioti d tum, ex quo triumphaturi Caefares laureas lii n Wj decerpebant. Atque hanc fyluam omnem , ye nilt,. nouiffimo Neronis anno, qui poftremus fuit em artit ex progenie Augufti, exaruiffe , vifa res eft hnc, Ài plena miraculi : vti & elanguiffe laurus fin- ilro ed,i gulasfub eorum obitum, a quibus fuerant eeg, Ug in eodem laureto fatie; cum triumpha- leam, Q rent. Prodigii quoque loco habitum eft, 'e Tefti quod Ruminalis ficus; quae Remi & Romu- am, ii li infantiam texerat, fub-Nerone arefa&ta eft, s adiequi donec in nouos foetus reuirefceret. Vifam fibi Logothetae cuiusdam ficum affeuerat Io- : & eonit ne, il* hannes Tzetzes, non fine iurisiurandi reli- inter m gione; quae quo die is extin&tus eft, exfic- " Theophï " l cata eft & ipía, poftridie etiam ad radicem otum at fiffa, T XXV. Qua vi pollebat aeneus ferpens a : Quae ld Mofe conflatus , . & ad fanandos ignito- rum ferpentium i&us palam propofitus fT & ere&us, parem vim habuilfe quaedam fatun I Rol fimulacra, profanae fuadent hiftoriae. Grae- Ci coxtiseze appellant ,. Arabes Talifmana , e Iouis:'fï [ quod eft, fi Salmafio credimus, a Graecorum Vocabulo ziAscuo, Celebratus imprimis hae i ho^ G 2 ; arte 100 ALNETAN QVAEST, arte fuit facerrimus magus Apollonius Tya uerus neus Ferunt eum ferpentes , ciconias, tum d peftem Byzantio abegiffe, fignis quibusdam &Tiix certa arte fabricatis :.& ferpentes quidem, f refn impofito columnae cuidam, Serpentinae in- gtiba de dictae, triplici & tricipiti ferpente aeneo; um quorum vni labrum inferius , impaóta claua Tf ferrea, cum comminuiffet Muhámmedus fe- dida, ol cundus , rurfum ferpentes inuaferunt vrbem, t&myl ( lieet innocui, ob fuperftites reliquorum fer- foffüm pentüum formas. Aitera quoque vi pollebat AQg qu columna eadem, vt in Hippodromo, in quo tdilon deftituta erat, equi contumaces per eam do» Qu [ TmDarentur. Ciconias rurfum folitas inieCis hn ls ferpentibus cifternas inficere, erectis tribus Md ciconiis marmoreis Byzantio exterminault, 11 C Eiusdem opus fuiffe videtur ftatua illa equef- Teperigm tris Conftantinopoli pofita ad peftem fedan- limanig dam ; quae poftquam deie&ta eft, vrbem lu- Vrl es quotannis vexare non defnt. Sanandae i certe peftilentiae peritum fuiffe Apollonium, Wetr garrit Philoftratus, Scorpiis quoque & culici fmcxeba bus Antiochiam liberauit defoffo in terram fcorpio aeneo, & populo calamos per vrbem 13 ] geftare & quatere iuffo , ac paflim inclamare, LUCEDW :culices vrbe facefï'erent Nobile quoque 'ade . uerfus Geügya Phlloür. vit. Apoll. l.5 cap.3 fn, l, LIB, II, CAP.. XII, Yor ollotit uerfus feorpios fimulacrum Emefae colloca- NU tum defcribit Geographus Nubienfis, Tale yis quia & Tripoli vrbe Syriae in muro fculptum ef- -ntes quiz fe referunt nuperi peregrinatores. Annulum erpertite geftabat Hali Rodoham, fcorpii figura nota- pente « tum ea arte, vt a fcorpiis infli&ta vulnera fa- impita cile fanaret. In vrbe Aegypti Menfloth nunc hámmedi dicta, olim a crocodilis nomen habente, in verunt vr'üf templi cuiusdam fundamentis ad ripas Nili reliquont: infoffüum plumbeum crocodili fignum , literis que Yi p Aecgyptiis infcriptum, tutam a maleficiis cro- dromo, t codilorum praeftabat Aegyptum. Quod pott- eg per et! quam igni liquari iufit Achmetus ben Thau- (olis i lon Arabs, Aegypto praefe&us, iis infeftari , eredti t coepta eft Aegyptus. Nunc etiam quod in- eytenmi fra Cairum perpauci ac fere innoxii in Nilo itiailut reperiuntur, cauffae effe volunt incolae Ta- ] pepem [ lismanicum fimulacrum , columnae cuidam eü, theü Cairifubie&um, —Peritiffimi fignorum huius- (it Sani;&' modi conflandorum artifices fuerunt Arabes * n Apoïlomï fuerunt & ante illos Aegyptii. Anilluc re- quue &fuï fpiciebat Claudianus , cum Megaeram magi ofo n* fenis forma indutam , dicentem inducit, nof- fe fe , quid figna fagacis Aeyppti valeant? & Lucanus, cum animalia faxis infcripta com- fin iif il Q me- w Geograph, Nub, Clim. 3. p. (.. Claudian. in Ru- fin. libr, x. Lucan. l. 3 102 ALNETAN. QVAEST, memorat, magicas formas fignantia? Nobi- M litati quoque fuerunt arte incantandorum Bulun Colchi , Indi; quiüs ( ferpentium Theffali , Marfi Pfyli , Nigritae , Peruani. Adde his & te(E er fl&lx ] quosdam ex Parianis, qui non quod ex fer. W c pente in Heroem mutato genus. ducerent, "vt nugantur veteres , fed quod arte magica hofler Dio; pollerent, ferpentes incantabant, ltem quod Eurydicen ad vitam ab Orpheo reuocatam Átione fuiffe finxerunt Antiqui , alio refert Tzetzes, Tutey nempe ad artes magicas, quibus is. pollebat, Càore Nos vero, qui Orpheum Mofis fimulacrum Yl efle fcimus, aliique porro vt fcirent, effeci- V ii touy mus, hoc figmento expreffam potius puta- mus hanc ipfam , quam in manibus habemus, Cili j ferpentis aenei hiftoriam : vti & iis, quae de Til m potamj Aefculapio, altero-Mofis fimulacro , perhi bent Graeci , orinis eum generis fanaffe mor- Cnfer bos, & ad vitam etiam mortuos reuocaffe, i & Expreffa quoque videtur ferpentibus illis , f]m()nw quibus in Liberi Orgiis Bacchae caput incin- Wt gebant. Quanquam & iis adumbratum vert- &t fimile cft lerpentem , in quem vnrga Mofis dlCere 3mutata eft, s f XXVI Ia Ioh. 'Tzetz. Chiliad. ^. Hift. z4. Demonftir. l Euang. Prop. 4. cap. 8. $. 19. fol. 102. fqq Cip 4 LIB., D6 CAPPOSXIT, IO3 nti? M XXVLI. Humanas voces edidiffe afinam Vcantamdu Balaami, itidem vt noxium illum ferpentem, colchi , J cuius fraude Eua decepta eft, confirmari po- Adde teft ex fimilibus prodigiis, fiue veris fue ? quod d! fi&is, quae praeferunt veteres hiftoriae F us, du iam collegerunt alii,; imprimis Bochartus ] arte mj nofter in Hierozoico, Illic recenfet & afinum y, ln Bacchi, & arietem Phryxi & Xanthum ac eo reltd: Arionem Achillis , & Adrafti equos, taurum fert Tatl Europae raptorem, agnum in Aegypto Boc- chore regnante locutum , ; is pl Pori elephantum ós fmul in India , canem Arimini (cui & gallipace- cirent, 6 um ibidem locutum addere poflis ex Plinio ) j ponusp boues faepius in aliis Italiae locis, ac in Si- cilia quoque florentibus rebus Romanis; ani- pus hao mal muli fimile e terrae hiatu ortum in Mefo- k jis, QUf lacro , F potamia, taliaque multa apud Arabes. Huc d confer canem Simonis magi multos allocu- tum, & animalia humanorum fenfuum figni- 10$ rewc ventbu j ficationes edentia vt leo ille Philoftrato e CHPJ[" memoratus , quem Amafidem Aegypti re- gem fuiffe, aufus eft per fümmam vecordiam gbratum dicere, Fertur & in hiftoriis Septentrionali- ) virg " bus, fuiffe fagam Noruegicam , quae pulmen- tum u Bochart. Hieroz. part. 1. 1. 2. cap. 14.. Plin. libr, Io. Cap. 21r. . Philoftrat, Apollon. vit. libr. 5. ngm cap. '5. ol m * 104 ALNETAN. QVAEST. tum hac arte parabat , vt haufto eo dlfczph- unt ve Tam ( narum omnium peritia, intelligendarumque Neffo linguarum, ac vocum etiam animalium om- nium , facultas compararetur. 'Tritum eft Capitàt autem in fabulis voces animalium ab homi- tünt, euiusd nibus, & hominum ab animalibus effe intel. Arilio le&as. Nam quis nefcit Tirefiam & Melam- Árdbos pum? & quorum hiftoriae fabulis proximae fecudi funt,Pythagoram & Apollonium? item ora- Q cula columbae Libycae, & columbarum Do- donaearum; vel fagorum ipfarum, iuxta none if efüni nullos? Nam & arboribus copiam fandi ali- Wt quando fa&am Scriptores affeuerarupt: ve: lut Epidius in commentariis Plinio Iaudatis , C g & Philoftratus; apud quem arbores Apollo- 1] nium falutant , ad eumque coenantem fponte accedunt tripodes & fercula. 'T olerabiliora lemr filiti funt apud Poetas commenta huiusmodi ; dl(ï, j apud Virgilium, cum Aenean alloquitur ar- bor Polydorum occultans ; &apud Ouidium, DO cum Eryüichthonem Dryas in arbore delitef- Ti Qq cens; & apud alios complures , qui Argus nauis fiue malum , fiue carinam, vtpote ex Tnpen Dodonaea quercu fabrefa&am, loquacem fa- Tétum Tuglie ciunt, Fa&am eamdem loquendi copiam vo- junt Plin. libr. 17. cap. 25. Phxïof'trat Apoll. 1. 6, c. B« Ath Virgil. Aeneid, 5. Ouid. Metam. 8. n LI2, IT, CAP, XIT. 105 - e0 dl lunt veteres & fluuiis3 velut cum Pythago- endanüny ram tranfeuntem a Caucafo , vel iuxta. alios a Neffo amne , falutatum affeuerare audernt. hat ( Capita etiam , truncis reuulfa, vacalia fece- Tritun m ab hur runt, vt lllud Orphei ; & aliud Sacerdotis s effe i cuiusdam a Cercida interfecti, cuius meminit Ariítoteles ; & alia duo , quorum Phlegon. n & M Arabes vero, nulli genti mendaciorum laude s pront fecundi, atbores Muhammedo obuiam non- ? jten w abarum) nunquam proceffiffe garriunt , lapides fatutem dixiffe, ouem affam de fe non comedenda du m efurientem monuiffe, camelum cum eo fer- m fade uitutem fuam queftum effe palmae caudi- rarunt; F jo ltoca cem eius defiderium impatienter ferentem gemuiffe Simulacris etiam vocem tribuunt res Àj non Poetae modo & Mythici, qui Memno- em t nem marmoreum, apud Aethiopes, falutare ojerabu folitum narrant Auroram matrem cum gau- yrusmod dio , profequi vero lacrymis & gemitu Solem oquia Ü occidentem : non Rabbini folum , qui apud j 0uidi Haoulamenfes folaris cuiusdam orbis, magi jre (l ca arte parati, rotas exoriente Sole fonitus qig ingentes dare produnt: fed & Romanarun ytp? rerum Scriptores, qui fimulacrum Fortunae uX i muliebris non femel locutum perhibent; at- ypian " que J Ariftot, de partib. anim. c, 10, Phleg. Mirab T cap. 2 & 3. ] I06 ALNETAN. QVAEST, que illud etiam Iunonis Monetae, quod erat OX Veiis; quod & fimulacris multis contigiffe, n5l fcribit Plutarchus ; & icunculam illam puel. tempus larem, cuius monitu futura praenofcere, Ne. farionu ro credi volebat. Aliud item fimulacrum Io- in Àd uis per magicas praeftigias oracula protuliífe mul perhibet Ecclefiaftica Hiftoria. 'Talismana eten quoque appellant Arabes huiusmodi fimula- Acma cra loquentiaj quorum parandorum artem üer(s libris fuis tradiderant Zabii , vetuftiffimi fu- quie q perftitionüm omnium inter Chaldaeos au&o- lal res & magiftri, Libros quosdam huius argu- Tis ar menti ab iilis lucubratos vidiffe fe, refert Mai- diit; monides, Ineptum quiddam commenti funt Tüno Byzantinae conditores Hiftoriae, turrim By- j Bii zantii fuiffe, de Herculis nomine dictam , trayj quae arcana hoftium incolis aperiret, Me- Üce morant & muficos concentus muris Dyzanti- VH nis a Neptuno & Apolline additos; perinde i vt & lapidi cuidam , qui erat in arce Mega- h'lä [ renfi, ab eodem Apolline , cum Alcathoo &f operam fuam ad extruendos muros locaffet, Nf & in eo lapidé citharam repofuiffet , qui in- p re de Cithariües dictus eft, dOco -XXVII. Plutarch. €amillo. Maimonid. More neuoch. Ho Part. 3. cap. 29. l n LIB. II. CAP, XII. l107 16 QUij XXVII(. Quae facer Codex habet de mob- ts conj? ra Soli a Deo iniecta per Gabaonitani praelii m illm tempus , quoad Iofue quinque Regum aduer- eno(cete ) fariorum copias deleret, & de vmbra folari imulacrur. in Achazi horario regrefía ; eorum affinia oula proti multa memorant libri Ethnicorum. Vulgata .. Talttt eft Graecanica fabula de trinoctiali louis cum smodi [i Alcmena concubitu ; vulgata & altera de dorurm dt auerfis Solis equis in ferali illo Atrei conuiuio, etuftifim. quae non vno modo exponitur, Parillarum ildieos a eft alia fabula de Luna, quae dum Endymio- m hoiusag nis amoribus vacaret, Apollini currum tra- [c,reft didit; ille vero in gratiam fororis lento cur- ormenti ru no&em produxit. Homeri figmentum eft, e, turin! Palladem in gratiam Vlyffis & Penelopes pro- nine ditt traxiffe noGtis fpatium , Auroramque fub yrirtt, J Oceano detinuiffe. Quin etiam traditum eft üris Byz?e'-ï ab Herodoto, fuiffe in veteribus memoriis Ae- gyptiorum , Solem quater curricula mutaffe; 5; p a bis ortum effe, vnde folet occidere;.bis oc- il Alcti cidiffe, vnde oritur, Teftis eft Varro in lib- s lod TO de gente Populi Romani, quem citat Au- fot, qui guftinus , memoriae proditum fuiffe a Cafto- re Rhodio, ftellam Veneris mutaffe aliquan- do colorem , magnitudinem , figuram , & fui cur- y : :Homer. Odyff. , Herodot. Euterp. 1.2. cap. yre n 142 Auguft. de ciuit. Dei 1. 21. c. $. ic S ALLNETAN. QVAEST. quní curfüs ordinem atque legem. Referunt eti- impior am rerum Sinicarum Scriptores, fa&um elffe pietate Kingcungi regis , vt Martis fidus tri- Obnp faqu bus gradibus retroactum fit. Inter magicas virtutes praecipuam hanc Poetae celebrant, quod Verun fiderum curricula morari, noctes diesue con- ml trahere vel augere, deripere caelo Lunam, atque item ftellas, ex iisque fcintillas elicere, limtr XXVIII. Coma Samfonis, cui velut intex- Tegln cudit tüm erat & adnexum hominis robur, expref. fam fuiffe ab artificibus fabularum per Nifi D Megarenfium regis comam, cui regni fortu- tioris nj nainhaerebat, pridem viri doCti animaduer- terunt. Idem & de coma Pterelai, per Comae- frty b tho puellam abíciffa, traditum refert Tzetzes. Gttg XXIX, Fames , fterilitas, & ficcitas, qui» bus per triennium vexati fünt Ebraei, ob in- fdtim li il terfectos aSaule Gabaonitas; & altera illa per annos totidem ab Elia Ifraeliticae terrae in- ] du&a , & Menandri Phoerniciarum rerum lii il Scriptoris teftimonio confirmata ; quibus adiungere poffis Abimelechi domum fterili- Wt tate a Deo multatam , propter Sarae rap- 1 D tum : fimilia exempla habent in veteribus äho ) monumentis,þac fabulari praecipue hiftoriaä quam Toh. Tz. Hift. 37. Chil. 2. v. 238, 542. Menand. | He(i( vit apud lofeph.. Arntiq. libr, g, cap.n 2 LIB, II. CAP,. XII. 109 veferun quam fecutus Hefiodus Iouem dicit hominum fa&um & impiorum noxas vlciíci folere fame & pefte, Ob raptam filiam Ceres in antro delituit, ter- tis fidos ramque fterilitate , homines fame affecit, Yter mj ? celebr quoad Parcae a loue fübmitfae iratam placa- uerunt, Eadem deinde poena Phigalenfes diesue t elo Lu, mulétauit , 'quod fimulacrum fuum igne con- illas t fumtum reparáre, ftatasque cerimonias obire neglexiffent ; iisque inftauratis priftinam foe- velut cunditatem agris reftituit Ery(üchthoni eti- bur, ept am, vel vt alii volunt, "Triopae Eryfich- n per thonis patri, ob fuccifum lucum fibi facrum repi f inexplebilem famem immifit, NNarrat Phiio- i animyi ftratus, Aethiopum Indorum folum, pecudes, perCor ett Tnt & vxores infoecundas extitiffe, ob regem Gangem interfe&um, Et vt faepe aDiis exci- jccitas, f tatam famem, fic faepe fedatam legimus: ve- ynei, o tera il lut illa ,. quam ex eraculi Delphici monitu preces Aeaci compefcuerunt ; & altera Épi- e terrtei dauriis infefta, quam defituram pronuntiauit um t idem oraculum ,. fi Damiae & Auxeüae fta- p tuerentur ümulacra. jum d .. XXX. Quod perhibent Libri facri de mor- Satge d tuis ad vitam reuocatis, viduae Sareptanae veat filio per Eliam , altero viduae Sunamitidis je bt filio quam Hefiod. £ey. v. 24e. & feq. Philoftrat. Apoli. , Mat vit. L 3. €. 6. u IIO ALNETAN, QVAEST. filio per Elifeum , & cadauere in Elifei fe. open al pulerum forte proiecto ; item de viduae prienun vum if Naimitanae filio, de filia Iairi Archifynago- gi, & de Lazaro, quos Chriftus; & de Ta- Tit COn bitha Ioppenfi puella , quam Petrus vitae re- i Mery ftituit: idem in exoticis fcriptis Deorum va: tn, & tumque facultate faepe praeftitum legimus, 10 p Et Mythici quidem reuocatos a morte fa. lts od bulantur plerosque, Thefeum, Alceftin, Ti- ue mif monem Lydum, & Timofthenem Athenien- Noo Thortls fem ab Hercule; Semelen matrem, & Ariad- nen vxorem a Baccho; Hippolytum, & Caf- üs fb torem , aliosque multos ab Aefculapio eti- fTb am infante; quem ipfum deinde ob redditam pint, v mulüs vitam lupiter occiderit ; Eurydicen terfedu ab Orpheo ; Glaucum Minois filium a Poly- chi face ido vate; Iphigenidm a Diana, quae maca- fütgity tam Aulide, rediuiuam apud Tauros exhi- fPOPlJndi buit. Adde Protefilaum ad noctis tempus Qülatem vxoria " iis viuum a morte conceffum. Et ffhl mog quod non minoris fabulofitatis eft, puellam bä!ur, 1 a morte excitatam ab Apollonio, vti garrit Wi Philoftratus. Referendum huc quoque, quod Virtuteþ eft in Graecorum carminibus , Pindari prae- ""U,M cipue & Euripidis, Aega nympham immor- t tedo talem effe fa?tam a Ioue alumno fuo , Dry- TUerie open tl Phild&rät.'Ap(Qll. AL J r LIB. II, CAP, XII. III in Esl open ab Hamadryadibus ;; Bacchum Cadmo 1 de vib praenuntiaffe, fore, vt Martis ope in Beato- Archifys rum infulis felix aeuum agitet cum Harmo- s5 dl nia coniuge ; raptam fuiffe in eas Alcmenam trus vitien a Mercurio , Iouis iuffu, pott Herculis obi- : Deorun ï tum , & Rhadamando nupfiffe; Theoclyme- tom lgt no praedixiffe Diofcuros, fore, vt olim inifu- 4 forte i las easdem Menelaus incoiat ; & illuc quo- Alceft] que miffum Achillem a Diis & patri ipfius m Atat Peleo pollicitam effe Thetidem, fore, vt im- m & hn mortalis fiat, fecumque in Nerei domo De- us fa&us habitet: Terpfichoren Mufam Rhe- jun, (calaplo fi Thracum regis matrem fperaífe a Profer- ob redi pina, vt filius fuus ab Vlyffe & Diomede in- Eur * terfe&tus redeat ex inferis in lucem, & Bac- ülium 11 chi facerdotio in Pangaei montis fpeluncis fungatur; & Vlyffi immortalitatem Calypfo qua ni [Aur(s Ü fpopondiffe, fi apud fe manere vellet Fa- cultatem hanc reftituendae mortuis vitae & 0&]5 tem' fibi arrogabat Empedocles, & aliis pollice- ycefun. batur, Inualuit apud Siamenfes fatua haec d p9 o, Vll gif opinio , folitarios quosdam homines , magna virtute praeditos, mirabilium patratores ope- 006 U^ ipóari J* rum , a fodali quodam füo aliquando a mor- te reuocatum ifi ad vitam. Virginienfes ym i Americani, immortales animos effe, proba- fit, l open bant duorum hominum fuffragio, qui aliquot ante )! II2 ALNETAN, QVAEST. ante Europaeorum aduentum annis vitae fu. X erant redditi, & res fibi in altera vita vifas C0 al & auditas referebant. XOmitto Aethalideh, iterc Palicos, Romulum , aliosque complures, qui cis T non aliena vi, fed fua feruntur reuixiffe, $u- alüum us erit de iis dicendi locus , cum de Chrifli f Rb ad vitam reditu agemus, Nunc haec tantum Tis lil addam, ne Porphyrium quidem , implacabi- &icoti lem Chriftiani dogmatis aduerfarium, negaffe, n delatos ad fepuicra Martyrum mortuos vi- duemon tam recepifle : & apud Aenean Gazaeum Ts fell narrare Axitheum Syrum, fe pium fenem no- Cs pler uiffe, qui defun&um familiaris fibi agricolae husxv&i cuiusdam filium vitae redonaffet- Qui Guj "XXXI. Vt Satanae ad folium Dei adítanti Mochar permiffus eft Iobus; & vt impius Heliodorus X inuenibus duobus forma egregiis , diuinitus Iüdaeis | miffis, flagellis acriter caedendus traditus eft; &Quiti ta, Satana ipfo veritatem figmentis adum tutari, ! brante, credidit profana religio, Eumenides "if adfiftere ad folium Iouis, ab eo ad vexatm r dos homines immitti , Oreftemque & Alc Ut maeonem vltricibus flagellis effe infectatas, u heuuu Creditum id quoque de Harpyis , quae & Ca- nes Iouis di&tae funt , & eaedem habitae a temfes ca]Cibus ] plerisque ac Eumenides , iisque mandatum XXXIL. fuiffe Phinei fupplicium, bt . Libri huiuscap, 19.5.7.. Aen, Gaz, in Theopht: " LIB. II. CAP, XIIe 1I3 antus Vil XXXIL. Mirabilem Ionae cafum , cum a tera vlv ceto abforptus , triduo in eius ventre haefit, 0 Áetlti in Herculem fuum contulerunt Graec1, quem complut canis Tritonis in Hefiones perniciem miffi r reuii aluum fubiiffe , illicque dies totidem delitui(- cum d fe, fabulatifunt. Eodem referri poteft Ario- ye haec t nis hiftoria, a nautis in mare miffi, a Delfine m, lmglk excepti & feruati , & in tutum delati ariumy I XXXIHL. Quod pifci Tobiae tribuitur, m monti daemones füflitu abigere , oculorum albugi- neun C nes felle inuncto fanare; hoc filuro a Medi- jum f2 cis plensque tribui, illud glanidi ab Arabi- s [bl f bus, & ab au&ore. libri de paratu facilibus, ffet qui Galeno tribuitur , oftendit . doétiflimus if Deï Ed Bochartus. js fdot XXXIV. Bellis Machabaicis Deus faepe lls , üb Iudaeis opem tuliffe legitur, miffis de caelo lus od equitibus, qui praeliis intereffe, piam gentem megt[ fh tutari, hoftes telis & fulminibus palam incef- fere vifi füunt Velut hi quinque, qui ludaeis o r aduerfus Timotheum pugnantibus praefens tulerunt auxilium ; & alter ille, qui iisdem emque iL g i ad bellum aduerfüs Lyfiam procedentibus du- ji5,1 Ti cem fe praebuit; & qui nefarium Heliodorum N calcibus protnmt. Horum exempla füppedi- den D g tat ]ue y Boch Hiar. part. 2. lib. . cap. 16 H jlb "u * 114. ALNETAN. QVAEST. tat Romana hiftoria, Nam in confli&tu adRe- N gillum lacum aduerfus L.atinos fortiter dimi- iplüm, a.a(ïe ac nutante victoria pugnam reftituif- Yrhom fe, dicuntur Caftor & Pollux, & Romae füb 1TRCRt Vti vefperam viétoriam partam nunciaffe. tn, deinde dicti quoque funt excubias pro falute tn, Romanorum agere, quodPerfen a Paulo cap- tum Vatieno indicaflent poftridie eius diei, quo res gefta eft Iitem Romanos Thurinis ]e fuppetias ferentes Mars ad inuadendos Lu- Du canos & Brutios incitauit, praeiuit dubitan- J al tibus,'arma intulit aduerfariis , iugulandos- itii que Romanis ac capiendos tradidit Quod Ts i am ante in gratiam Troianorum fa&um ab T at €0, atque itidem a Venere canit Homerus, M at difpari fucceffü : nam a Diomede vulne- üsque rati praelio excedere coacti funt Caffius fs quoque in Philippenfi acie Iulium in fe conci- lonine tato equo impetüm facientem cum vidiffet , 't (j Strenue etiam if perterritus tergum dedit Marathonio praelio pro Atheniénfibus pug Ti T mtehlglt naffe Pan di&us eft; & terrorum, qui ab €o humïm Panici appellantur, magnarumque cladium Tün, ] perbibetur au&or Sed & in Troiano excidio Nep- lnie j Florus libr. r. cap. 11.' Val. Max. lib. 1. c. . Cic. lib. z. "Tufcul. Quaeft. & tib. $- de Nat, Door. VIA(- A - Flor.lib.a 2. cap. 12. Homer, lliad. s. Cm LIB, II CAP,-XIIT. IYX Dd Neptunum, Iunonem, Palladem, Iouemque Ortiterd ipfum, praefens Graecis auxilium ferentes., m retiui vrbemque diruentes exhibet Virgilius. Quod Ronilà imitatus eft Statius, Venerem ferro accinc- viafr tam, Lemniades aduerfum viros concitan- ig pro fs tem, iisque opitulantem defcribens a Dauo 1e & d CA PV L. XIIT. yos Thurt De Deo humana natura induto. adenoi l EVM carnem fieri; & humanam naturam iult du jf D affumere non potuiffe, fi cauffabuntur mguland 1mpil , nos totam anptiquitatem fimilia de Diis dldxt QW fuis ia&tantem opponemus. Neque hic itera- m fauu re attinet, quae de Diis vrbes obambulanti- it o bus , & hominum fa&a luítrantibus , inter )mede YUl eosque faepe conuerfari vifis, fupra congef- int CaüL fimus li nune commemorandi funt, quos p inie t homines effe factos, cum Dii effent, profa- "u) vidi jf na fibi perfüafit antiquitas : ac Gracci pri- jiie ein mum ; qui Iuliano tefte Aefculapium, Ioue intelligibili quodam modo genitum, in terris nnfl)ll& 1 j2 humanam formam naturamque geftaffe puta- n runt J C Pythagoram quoque rati funt nonnul- i jano i^ li Iouis effe filium , vnum ex daemonibus N Lunae mcohs alii Deorum Olympiorum ali- "u H 23 quemi , ho ) Ml ) Virc- Aeneid. 2, Stat. T'heb. 1.5 Iulian, apud Cyrill, contr, Iulian. libr. 6. & 9. H i16 ALNETAN QVAEST. quem 5 Abaris vero Hyperboreus Apollinem m u apud fuos religiofe cultum, quod & eius dif- vidifir cipulis ita perfuafit, vt & aliis porro hi per- ]achr fuadere voluerint, Similia de Zamolxi Py- mdgto thagorae aífecla & famulo, fimilia de Apol- labitu lonio in eadem fchola erudito iactauit fecta f & Pythagoricorum, prae caeteris in fuperftitio- fecund nem prona: & Zamolxin quidem ob doé&iri- aliünfi nam a Getis vel folum Deum , vel.maximum Til, q Deorum eífe babitum; Apollonium vero a Myller "Tyaneis, aliisque multis, Iouis filium , Pro- Dachn tera quibusdam. De Platone fparfit fama, Tüm d prognatum eum effe Apolline ; quamobrem Tüin, & defun&to victimas immolarunt Magi. Lyf. $6t trenfes Galatae Pauli & Barnabae res prae- Cc'lSlm ter naturae vim geftas cum animo füuo repu: h(lmlm tantes, Mercurium & Iouem hominibus af* Ó fimilatos ad fe defcendiffe, opinati func.. Ho- x ratius Augufto pa!pans credere fe fingit, Mer- & d curium bunc effe, qui mutata figura iuue- ]ets nem imitetur, Id exemplum in fua transtulit Qu Calpurnius, vellIouem, vel alium aliquem DElVg Deum, füb mortali Cari Cacfaris imagine la üm tere praedicans. Apin fuum Aegyptii Lunae Dftin contactu concipi aiebant & maículum De- Mc lD um n AGor. 14, tO. Horat. 1. z. Carm; Od Cak purn, Éclog. 4. v. 142, , LIB, IT, CWMP. xrI.. I17 s Apolite d & esd um cum mortali foemina congredi poffe,non viciffim mortalem virum cum immortali Dea. Dorto lgt Brachmanum fententia eft, Deum faepe füb Zamoli!; magnorum quorumdam bominum fpecie & ilia de Ap habitu delitefcere, ac inter homines conuer- ii fari; & Wiftnauium, quem Dei trini & vnius n füpeti fecundam effe perfonam aiunt, nouies iam m ob affumfiffe corpus , & aliquando etiam huma- vel m num, ac femel idem adhuc ab eo factum iri, yium vt Myfterium iftud non vno modo exponunt ) üliüm, P:' Drachmanes; vti nec vbique confentiens eo- frít i rum do&rina eft. Sperant Siamenfes futu- : (uumois rum, vt renafcatur aliquando Deus, ad le- La l ges toti orbi ponendas, Inter doCtrinae a Xa- ae 165 ] ca Sinis traditae capita primarium hoc eft, ad mo f0 homines ab interitu feruandos Deum quem- yominiu dam naturam humanam adfciuiffe, Quae cum s fin; P atot gentibus credita fint, nihil eft, cur in ^ € figt) €o do&rinam Chriftianam reiicere poffit im- fgin pietas : praefertim cum Amelius Porphyrii ia r magifter ex Iohannis Euangelio confeffus fit, iun ii Dei Verbum effe Deum, hominem effe fa- imqi &um, fübiiffe mortem , Deumque extitiffe poft interitum, ita vt extiterat ante ortum. ypil fculun / Nec ipfi repugnare aufint Iudaei , qui Mef- J fiam a fe expectatum, non hominem, fed Dei Vers Qi; P 118 ALNETAN. QVAEST, Verbum , iuxta fplendidam Philonis tefhfïca- fen a Tiac tionem affirmant, & Sapientiam diuinam in- fertum in eo & infitum iri. Cumque prifca du eorum tradat Cabala, Deum ex fe produce- ii fü re Sephiroth , in iisque deinde na(ci & fieri C ( / ilas Sephiroth , cum neque aeternae eae fint, nec aeterna fit Dei cum iis coniunGio; f quod qui credunt cur credere nolint, De- 4l Ti um cum homine a fe producto in vnum pof. QU g T g íe coniungi , cauífa nulla eft. Et credunt fane, cum fateantur Thalmudicorum & Rab s qr ^ binorum plerique, naturam humanam induere i n Deum poffe, & olim induiffe, Plurima nos ali- eoxe| Werti. bi collegimus olim eorum fuffragia , quibus repetendis otium noftrum non teremus. At fc h Muhammedus Chriftum lefum non dubitat Tüty ( Werbum & Sermonem verum Dei appellare, ]O*Lm peruerfo licet & illegitimo fenfu. Et inter P'm"m Muhammedanos Achmedus ben Hayet fen- i, ( tentiam Chriftianorum in nonnullis interpo- latam palam amplexus, dixit Chriftum etfe Verbum Dei aeternum, Deum etiam, vpum )X e duobus mundi conditoribus, & vere cor- Queí pus humanum more caeterorum hominum mdulü"e. Quodque multo magis mirere, X fcrip- f Philo de pxofug Demon(tr.. Euang. . Prop 9. .Isque [ €. 25. fol. 496. Alcor, Surrat. 4. t LIB. It. CAP, XIV, IIg Ynis telit fcriptum reliquit in libris fuis magnus ille Si- diüinami nicae do&trinae antiftes Confütius , Verbum mque p aliquando carnem futurum ; annumque, quo fe proü id futurum effet, eum nempe ipfum , quo pafci &l Chrittus Dominus natus eft, animo praeui- LeCORTIUG d dit. At quod hi vel fa&tum iam, vel poftea .coniuxa futurum dixerunt, fieri id poffe , Porphyrius polint, ) afiir/mauit; Deorumque genus effe quoddam, n vounj qui humanae vitae defiderio capti, in homi- freni nes aliquando mutentur. Denique non mi- orum & nus credibile eft, diuinam naturam cum hu- mam ij mana in vnam eandemque perfonam póffe yrimenott coalefcere, quam humanam in diuinàm con- agia, QBII"I& uerti. Homines autem plerosque Deos et- 'eremus : fe fa&os, magna pars fuit religionis plurima- 9? di: TUm gentium , nouitiarum & veterum , Ita- j appellz:e lorum , Graecorum , Indorum, Siamenfium, y B Phoenicum, Aegyptiorum, Libyum, Aethio- fyt t pum, & Germanorum, ilis ince!Pj CAPVT XIV, aftun tiam, ! T De Chrifto Deum inter & homines fe- & var queftro pacis, heminumque magiftro. y boni is mjrerer uöd de Meffia ftatuit Chriftiana Religio , f ( — foederis Deum inter & homines , pa- cisque conciliandae interpretem effe &.pro- É po ';I.X , &ene- 126 ALNETAN, QVAEST. (m xenetam, hominumque emendatorem & ma- YUl gitrum, eius confimile quidpiam de Pytha torem gora prodidit fua fecta , qui & ab ea, vt dixi- mus, Deus habitus eft. Aef(.ulaplum non ad cium net hominum folum quorumdam abigendos mor- Xime bos, fed ad opem omnibus , quotquot in or- be erant, praeftandam , & ad corpora cu. m, í randa, mentesque vitiis laborantes in melius DN reformandas , a Ioue miffum in mundum ve- dnt, Tonty niffe, Graecorum & Romanorum dogma fuit, vti prodidit lulianus Mefliam a Iudaeis ex- | d ] pe&atum , quem Dei Verbum fore cenfent , um h fuilfe eumdem,ait Philo, medium fore & concordiae Quini pararium , fcelerum vindicem, cenforem & corre&torem morum , boni fuaforem, prae- illi q ceptorem hominum, confultorem & amicum. lonji Frequens eft in Rabbinorum libris , ac Cabba- quam Tiitur lxi'caxum praecipue , Metatronis cuiusdam mcntlo , quem Enochum efï'e volunt aliqui; fütrat nonnulli Angelum eum , cui mmdl huius im- tüm t perium traditum eft ; qmdam omnipotentem ttem Deum. Sed fi nominis originem refpexeris, h 'Xav quae eít in voce Metator, & ipfas Rabbino- Qu rum expofitiones , Legatum fignificat , du- Thorti cem Omne Voris Tulian. ap. Cyrill. contraTulian. 1. 6. Phil. Quis haeres. Quod peius infid, meliori , de Caino; &dm 4e Somn. um LIB. IT CAp. XIV. I2I yrem cem & metatorem itineris; quo ad Deum " ) j de ! iturs Mofis ipfius Ifraelitarum ducis praecep- torem. Cenfent Muhammedani , Chritti ofli- eà, Vi lurm Don cium fuiffe, promulgare Euangelium, orbem 'endortt emendare , peccatorum veniam largiri, Pro- qUOI T xime oftendimus, hoc effe Brachmanum dog- orpon t 1a, fecundam Trinitatis perfonam Wiitoa- uium corpus nouies fubiiffe ; factum id ad- g i undum dunt, in hominum mundique totius emolu- dogm v mentum ; interfectum ab eo Gigantem quem- [udati dam lamen Solis intercipientem , & diabo- lum humana./orma, Bellyum dictum, ab eo ye cei fuiffe debellatum.' Atque haec doctrina Tun- eoncoti quinum, Sinenfesque tra&tus peruagata eft enfortt yrenm T r illic quippe ex Xacae decreto, Deus quidam a hominibus falutis auctar effe creditur, poft- m quam per eum fupremo Deo de peccatis ho- x AUA f minum fatisfa&um eít. Item Ramxandarem T narrat carnem fumfiffe, vt mundum Gigan- lunt d ]j tum tyrannide oPprefï'um liberaret ; Barhau- jj u^ tarem domuiífe alium Gigantem ; ortum ef- mpO[e fe Narfingum ad emendandam hominum ne- fefpä quitiam ; Dahafarem denique ad vincéndum Qu mortis dominum carnem afciuiffe; atque hos ficil s e omnes vnum fuiffe eumdemque Wi(tnauium, variis formis nominibusque infignitum ; nec p ( alium quam fecundam Trinitatis perfonam. t Cllm CA- 122 ALNETAN. QVAEST. C A:p-V. T XV. ttem qu De Chrifto nato ex Virgine. t5 C BRISTVM natum effe ex Virgine, qui mi- nus credere poffimus & dicere, quam f dictum a Graecis eft, Mineruam natam effe cx IY M capite louis ; Bacchum ex femore; Orionem ft ex tribus patribus, Ioue, Neptuno, & Mer- curio, fine vllius foeminae confortio ; Erich- f05 | Piil thonium ex Vulcano : 5 Acdeftin ex Ioue, Quer vtrumque atque item Myrrham fine matre; Ym Vulcanum ipfum & Martem ex Iunone fine pa- trc? Plurimos item vel Diis ge H &i os ex mortali edit foemina, vel quod eiusdem miraculi eft , dea- n f bus ex mortalipatre; Inachum, Aeacum,Perfe- lus um, Herculem, Alexandrum, aliosque fexcen- tos, loue; in quibus & Perfeum quidam virgine D Phoä natum effe dicunt; Afcalaphum & Ialmenum, lien xemum & Romulum Marte; Achillem The- tide; Aenean Venere; Theagenem Thafium ton Hercu!is fpe&ro ; Aratum Aefculapio; Arit- tanqu todamantem & Ariftomenem Daemonibus N - Uj quibusdam Draconis formam indutis,, perin- de vt Alexandrum; Seleucum ; Dionyfium pii iuniorem , Silenum puerum a Lyfandro füb- li ornatum , Apolline; Platonem'patre eodem. "U & Peri&ione nullam virginitatis imminutio- T tf nem,pgfï'a.— Virginem'quoque Homero ma- , wem d LIB. II CAP, XV. 123 trem adfcripferunt Quot apud illos populi, Iff6, quot alibi paffim aborigines fe terráque edi- tos volunt? Luto hominem a Prometheo X fuiffe fi&um , Deucalionem & Pyrrham iadu fe, QUi m efts lapidum humani generis interitum farfiffe , Orione Myrmidones ex formicis homines efle fac- ,& tos, ex fatis ferpentum dentibus viros arma- tos extitiffe fabulabantur. Huc adiungendi Ü En Philofophi, qui mundum fcifcunt ortum ali- ex I le miuc quem habuiffe Neceffe enim eít, vt primos ne(inert homines fáteantur fine patre & matre terra X fOOri editos fuiffe, Qua ratione homines primum, tanquam vermiculos aut fungos, enixa fit ter- ei a, argute diflerunt Epicurei & Stoici, Qui- ]m,l [f s bus praeluferunt Anaximander, Anaxagoras, efente Ti VIr2t Democritus, Empedocles, & Parmenides a Phoenicibus magiftris eruditi; quosin eadem Jryenir Q haerefi fuitfe , icet colligere e A^ anchonia- en1) thonis reliquiis. Sunt, qui in arborum ramis, Thslic Adiun- tanquam baccas putent fuccreuiffe ; At monin gendi & qui vultures,, qui perdices, qui pa- uones, qui anferes, qui chenalopeces, qui p 1 pífittacos , qui gallinas , qui lepores , qui hyae- )nyit nas, tigrides, qui oues, qui fcrofas , qui o f* equas Lufitanas-fine mare grauidas fieri affir- eodut Tpant. inu) Quae opinio de equabus illis , iama pr:fcxs inolita temporibus , cauffam Poetis ro m fin- treil 124. ALNETAN. QVAEST, gt fingendi dedit , equos Martis ex Erinny & Borea, equos Achillis & Arionem Adrafti ii eui equum ex Zephyro & Harpy:a Podarge effe procreatos ; & Erichthonii equas ex DBorea uf Tite foetum concepiffe, Habebatur in libris Etruf- dia corum, quemadmodum Tages, extifpicii doc- tor, terra fuiffet exaratus. Romani vero Sci- if Rl pionem & Auguftum ferpentibus editos prae- dicarunt, ditr Ioue nempe, & Apolline in hanc fpeciem tra'ïsFouratls Idem de fe credi vo- (« luit Galerus Armentarius Et Domitianus i tur inepti nihil a fe alienum putans , matrem Mi- neruam iactabat Notum & facinus Decii Ml Vs Mundi, cum Paulinam Anubidis forma de- Y ceptam corrupit. Vnde cognofcas, perfuafum fuiffe Romanis, Deum corpore humano cum I N mortalibus foeminis mifceri poffe, Cur Vir- gilius Neapolitanis di&us fit Parthenias, cauf- li fam hanc effe fufpicari quis poffit ; non quod il hi virginali effet modeftia , vt vulgo fertur, fed quod virgine natum, perinde vt Homerum , Ü credi voluerint, Probabile fane hoc eft; fed N ü ne quid diffimulem , longe eft probabilius ac fimillimum veri, üc di&um effe a Graecis , T li pro eo, quod Romana lingua appellatum eum m putabant Virginium , non Virgilium , cum ignorarent nominis huius fignificationem & Or1- x LIB, 1I. CAP. XV. 125 originem ,a virgulis, hoc eft, ramis feu fur- Vriny! m Adri culis , petitam; vnde & virgeta Ciceroni di- xlget cuntur arborum feminarias prioris vero no- ex o minis vim notionemque probe callerent, joris D Haec autem nominpa duo faepe confundi, in- dicant Virginii Romani Poetae Comici, Plinio ifpieid jl verot in Epiftolis memorati nomen; qui a Lilio Gi- itos p raldo , Glandorpio , & Voffio Virgilius appel- latur. Daemone genitum fuiífe lu(tinianum, ine inlt & Credi credidit eius aetas, tefte Procopio, Fuerunt Jomiti: & qui cane fatum Attilam dicerent. Credi- tum fuit vetuítioribus Iudaeorum magiftris, natrem) Meffiam a fe expectatum ex virgine fine pa- inus D form tris opera proditurum. Itaque Simon magus Meffiae titulos affe&tans , matre fua Rachele, i perügaz'w fine virginitatis iacura , natum fe ia&abat, tano ( Nec praetermittendum, quod legitur in libro ; Qu Iuchafin, Romae puellam extitiffe aliquando, enias, filiam Antarotis , qui Prometheum patrem ; Toti qufï babuit , duos ipfam genuiffe filios , fic vt fertu, s & ante partum virgo effet & poft partum. Tonett Quin etiam, qui Adamum ex terra, & Euam TTUL babilis ex Adami cofta prodiiffe; qui: reliqua ani- malia fine mafculi & foemipae confortio , r fub initia mundi a Deo procreata; qui Saram atum & atrem Jf , Clm' iam gffoetam ; & Annam Samuelis m diu tioneüï& Procop. Anecd. cäp.- 15. D 126 ALNETAN. QVAEST. tilia diu fterilem , Dei beneficio. foecundas exti: tiffe vltro fatentur, quemadmodum aduerfus 1 'Tryphonem difputat luftinus ; cur Chriftia- i nis virgine matre natum Chriftum affeueran- Vl tibus tam praefracte repugnabunt ?- Nec ab- o nuit fane Muhammedus , qui & Mariam ab 1q l 'vtero materno facram Deo fuiffe, filium Ie- fum fine viri confuetudine peperiffe praedi- Tiife cat in Alcorano ; proptereaque Chrifti or- EY tum fimilem effe vult ortui Adami. Soli Ma- d f riae beneficium hoc tributum, vt filium fine Ilve patre ederet , Muhammedanorum quorum- dam opinio fuit, fed pon omnium. Scribit f enim Michouius in Sarmaticis, perfuafum ef- tori fe quibusdam illorum faepe virgines fine vi- et rili congreffu concipere, Sed & eorum non- Tüpt, nulli , vc Prophetae fui natales nobilitarent, füi matrem eius neque faftidia vlla cum geftaret tici vterüum, neque cum pareret, dolores vllos Tsf fenfiffetradunt. In Muhammedi Dialogo cum ]qw ' Abdia, Chrifto & Adamo tertius adiungitur lrg l Abrahami aries fine patre genitus. INotaui- Mlïlm mus alibi , pueros quosdem "Turcis appellari A Animae filios; quod virginibus nati credan- 139 ! il .þ( tur. Tantamï effe füb dequino&iali fo!? jfer- tili- lt I Alcor. Sur.3. & oc. Mattl., a Mich, Sarmat. libr, 1»c, 16. N » LIB. II CAP, XV. 127 las ei tilitàtem & temperiem aeris, cenfuit Auicen- aduei na, aliique complures, vt homines fine pa- Crili tris & matris coniun&ione illic terra nafci (leue poflint; atque ita natum effe Haium, credi- 2 Ne derunt nonnulli , vti teftatur Abuiafar. ben fariam d Tophail in Epittola, quam edidit Pocockius. fillum ) Et Paracelfus vir ibtemperantis ingenii , ho- mmem ex certa materm in vnfe mixta & So- fe p Chrili t li expofita , formare fe poffe eredidit, Fabu- $oli lantur Precopenfes Tartari,; primum regem filium d fuum Vlanum ex Virgine effe nátum, Tarta: ri vero ad orientem pofiti magnum" Chanem | qui j, X fuum Cingifium , imperii Tartarici & impera- füafün: toriae profapiae auctorem, Solis radiis con- [ es (int D ceptum effé, affirmanti matri fidem habue- 9rurm n runt. Aegyptiacae Theologiae dogma hoe fuit, Apin caelefti igne effe fatum. Cum Zo- biitatt dlac1 Dodecatemoua fmpu!a diftribuerunt in gel*:, OT6S V tres facies feu Decaros gs*ntls huiüs Aftro- »aanOC logi, primam Virginis faciem volüerunt effe adiunf ; Virginem infanti lac praebentem 5 quibus & Mariam & Iefüm fignificari, perhibet Albuma- N Qui iij Zar, Infulam effe verfus meridiem, ait Me- [j Le!» la, in qua foeminae fint, fine marium opej "Ts Mithram fuüum Per- li TM fua fponte foecundae, lae veteres petra natum effe fingebant. Apud t In- j m Mel. 1. 2. 'c.9. 128 ALNETAN, QVAEST, : Indos Buddas Gymnofophiftarum. princeps e &t latere virginis prodiiffe dicebatur, Et Bud- Taf finr das alter, prioris fimius, Terebinthus. pro- prio nomine di&us, virginis quoque filium alün fe ferebat, ; Secundam illam Trinitatis per- f fonam, quam nouies carni fuiffe illigatam , um fcifcunt Brachmanes , Oo&auo füo ortu e t virgine natam effe rentur, At Brachmanesr T Coromandelenfes primum . parentem iactant lp Caffiopam , Bramma Dei filio genitum ,. fine &t vidi mulieris confortio. Ceilanenfes reges Solem fe patrem habere gloriantur; & apud Indos ipud jam inde a veteri aeuo receptum eft, proge- efin nitores gentis huius terra natos elffe. In Sia- Qe tis ( menfium Theologorum opinionibus vna haec eft, fore, vt Angelus foeminei fexus vorato dim terrae fruftulo, duodecim filios, totidemque dem filias corcipiat. Altera item haec eft, fanc- Ielot W 1l « tam quamdam virginem radiis folaribus con- cepiffe Sommonocodonum Deum fuum, ab jtoi vniuerfo orbe expectaturo magno defiderio, Mi hg & fine vllo doloris fenfu peperiffe, Terra Cnya quoque oriundos effe gentis fuae au&ores, à [ * proditum habent Sinaé 5 & humani generis Amer. reparatorem Lotzizamum cornutum fuiffe , i (fic . Noachum, qui Bacchi nomine Ethnicis LT "nibus j 10 notus fuit adumbramcg) & ex eius coi ex- Qu -LIB, If. CAP, XV, 129 int extltliï'e Lutiemam, praeftanti forma foemi- E nam , ex cuius fudore viri & foeminae ortae hus p fint Alii filium concepiffe eam & peperiffe ue fl aiunt, vifo in caelo leonis capite. Primum regem fudim Fohium iridis fulgore concep- ts J ligtat tum ferunt, cum eo mater fuiffot circumfep- 0. ort ta,'poft calcatum ingens hominis veftigium, 'Tertiae fuae fectae auctorem Xacam Sinae & acmit m od Iaponenfes narrant a matre Maia fuiffe con- tum, u ceptum , quum elephantum album in fomnis jes 4 vidiffet, & per latus editt Frequens eft p du apud illos pulcherrimae cuiusdam mulieris Iü u efgies , infantem in vlnis geftantis , quem exea natum effe aiunt fine villo virginita- f h tis difpendio. Fuit in Iaponia Bonzius qui- 6 v i us vott dam pietate celebris, qui fe per fomnium iti- otide dem conceptum , & matre virgine natum fe- rebat, Merlinus fatidicus , Britannicis hifto- e,i riis celebratus, fine patris opera procreatus ribus perhibetur, Qui imperium Peruuianum pri- fullmq | dEf mi fundauerunt Mancocapacus & Mamma Tut Coya, dixerunt fole & luna fe genitos , & de caelo a fole mifTos, & perfuaferunt In qud America Boreali funt, qui dicant, Americae il gel* incolas omnes muliere vna de caelo lapfa if TU I th1 U efTe prognatos, quae de caelefti quodam Deo i corr:b filios duos conceperit in fomnis, & per latus pepererit I CA- ü 130 ALNETAN. QVAEST. CAP VT''XVE Ma losc De noua Stella Magis vifa. aliqi Touae ftellae Magis ad Chrifti incunabula I6 N praeeuntis exortum confirmant ea, quae quis feripfit Varro libro Rerum diuinarum fecun- ft ol do: Aeneae Troia digreffo Veneris ftellam ; quotidie fuiffe per diem vifam , quod Lauren- Qittd tum ad fines peruenerit ; illicque, poftquam ex perfa eius oculis euanuit, terras eas fatales fibi pro- hris j rgiffas cognouitfe, Ec quod de Thrafybulo Credi proditum eft ; petenti nempe ipfi Munichiam, f0 g] per obfcuram noctem praeiuiffe lucem ; quam huc Dianae beneficium interpretatus , in monte tun, Parnete, vnde digreffus fuerat, aram exci- Cn; tauit Dianae Luciferae, Simile quidpiam Lu- tettiy douico XI. Francorum Regi, anbo McDLxvit, Qu la 1iv, Non. O&obr. contigiffe , narrant aetatis tem,p illius Scriptores; noé&u nempe egredienti illi j ex aedibus principis Senatus apparuiffe ftel- Ü lam in caelo , & itineris comitem füiffe, do« o nec in palatium fuum fe recepiffet. Gylippo [iänus | Syracufas petenti vifa eft ftella fuper ipfam DT lanceam conftitiffe, Seneca tefte. Et nuper gloriabatur Borryus eques. Itajus , de impen- teri | ïifam, ( deptibus infortuniis diuinitus fe moneri per ftellam Sen. NNatural, Quaefk lib. r, c. r; Óit "A LIB- II. CAP. XVI, 131 ftellam fibi confpici folitam, etiam cum ocu- los clauderet, Scribit Plinius, exortum fuiffe t aliquando Cometam candidum argenteo cri- cuhabuï: ne, ita fulgentem , vt vix contueri poffet Len,qi quisquam, fpecieque humana Dei effigiem in m faq fe o(tendentem. Tum ea refert, quae fcripfit s fteli Auguítus de Cometa , poft mortem Caefaris, j La circa horam diei vndecimam , oriri folito, & um per feptem dies confpe&o , quo animam Cae- s fb faris in caelum receptam fignificari, vulgus ii credidit , proptereaque infigne hoc fimula- unicit « cro eiusa fe effe adie£tum. Additque Plinius, em;ni haec quidem in publicum protuliffe Auguf- n m tum , at interiore gaudio natum fibi hunc rim at Cometam interpretatum effe , vereque eum dpiu l terris fuiffé falutarem. Caftigandi vero fünt, MCDLI qui hanc ipfam fuie; ftellam Magorum du- j dti cem, pie fed imperite rati funt. Minime id lii patitur ratio temporum , nec locus ftellae in Oriente Magis vifae, cum illa Caefaris fub nift Vil D Septentrionibus fulferit. Chalcidius Chrif- Gyli tianus Philofophus ftellam illam. Chaldaeis ad Chrifti fpeluncam praeuiam celebrauit ; per 1p(a D aitque praeterea , Aegyptiorum Prophetas qeinr vereri ftellam quamdam aliquot annis non jonen P vifam, quam vocant Ahc. Hanc effe Mago- fellt Ia rum. Plin, l. 2. cap. a5. ALNETAN 132 QVAEST. rum ftellam Iulianus nullo argumento credi dm volu.t, cum facrae hiftoriae fidem derogare dvg ! nt non po " Huiusmodi prodigio, ftella ni- : mirum praeter ordinem loco fuo mota. Pro- f ( phetae fui ortum infignitum fuiffe, perte 'ndunt tem ] Mubammedani: & lunam ab eo fciffam, cum Suri miraculo aliquo miffionem fuam approbare tint iuberetur; & in itinere Syriaco candenti n filis be contra feruentem folem fuiffe prote&um, T ten inepta 1a&ac one gloriantur Sinepnfes , Pekis l nenfi Regis fui palatio lucidiffimam ftellam li hWi Pu femper imminere. Praetereo Cometas, quos ( 51 diuinitus futura mala praenuntiare ,' vulgus (idi. credit. füïïml CAPVT XVII. p [ [ De Baptifmo Chrifti, editisque in eo fiy " prodigiis. m il 1 N T. Caelum apertum ]. Lux de caelo þromz- 00 cans IIl Spirius fanttus columbae fpecit leli in. Chriftum deuolans. d IV. Spiritus fanttus ignis forma ad ;4poftolos miffus, r fäm/« rodigiis mzltis nobilitatus eft Baptxf'mns Wüü Chrifti : nam & aportum eft caelum , & Cd'ï] li vox de caelo audita, & Spiritus fan&tus co- MC h ]am lumbae forma inde defcendere vifus. um ante vero Ezechiel & Stephanus poftmo- Ü dum Ezech. 1,1.'Aa8. 7 5 5 Sen | u EY LIB. II. CAP, XVIT. 133 i duüm , caelum itidem apertuto viderunt. Pro- ) dertj digialiter fiehat jd tunc quidem ; at nonnun- fl quam naturalibus cauflis caelum difcedere vi- mota. !t fum eft, Chafma Phyfici appellant; Hoc au- perta tem inter- 'prodigia referebant Romani in ai- cifam, d guralibus libris, plurimaque eius exempla ex- a tant in hiftoriis;' plurima & ardentis caeli, & apdenit folis no&u vifi, & lucis derepente ful rfentls pTO & in tenebris, ofes, IL Lumen caelefte fulfiffe, cum Clmfl:us mnmü Baptifino luftraretur, vetus Ecclefia. credi- metsa dit; non quidem ab expreffis Euangeliftarum qe, i di&is fumta hac opintone , fed ab illa caeli fciffura, quam luci diuinae, fuperiores caeli i partes tenere creditae, viam praebuiffe rati funt, Chafmata enim, hoc eft, caeli hiatus, quen u flammam ex abdito oftentare folere, fcribit eMlW Seneca. Et in illo, quod Faleriis contigiffe, re- fert Liuius, ingens lumen effulfi Junit j Voces prae- jriti ) terea de caelo editae in Baptifmo Chrifti cauf- fam dederunt, cur fimul fulfiffe fplendor cre- ditus fit : quippe idem euenifTe meminerant, ü Ba It - cum nafcente Chrifto diuinae voces allocutae Eal fünt paftores in agro vigilias agentes; idem L n & cum Paulum Damafcum contendentem vilit. " ys p Vox caeleítis compellauit, Qua6 lux emiffae j de 0i Sen, Natural. Quacft, libr.j, e, 14 Liu. 1. 22« 6, 1. ALNETAN. QVAEST, 131 f de caelo vocis comes indiuidua fit, Atque inde porro fa&um eft, vt lux in Baptifmo hao ádhiberi folita fit, accenfis cereis, & Daptif- Qu Tiiti jnus Qoricua dictus fit, hoc eft, illufiratio; & Baptizati QaricS5vres , hoc eft, diuffrati: ür, nempe ad renouandam prifci illius lumipis Cr qnemoriam, quod, cum Chriftus in lordane paní qui i ablueretur, emicuit; & vt falutaris fplendo* ris, quo in Baptifmo colluítratur anima, & ii per quem lucem falutarem & diuinam Deum- Q0nje i que ipfum intuemur, vt loquitur Clemens, fignum extrinfecus appareat. Baccho autem Ttum in Penthei caedem Maenades incitante, & vo- emifi cem itidem fonuiffeex aethere, & lucem pro Q rhicuiffe , commenta eft fabulofitas Graeciae, Veter Ill, Muhammedum quoque hac parte fj Chrifto inferiorem effe, paffi non funt eius Mp affeclae, & luce diuinà circumfeptum aliquan: WY do fuiffe ia&ant: & mirificam columbam in Ü mil eum deuolare, ei in aurem multa faepe in« PU füfurrare vifsm , quemadmodum columba Tihtg ad Chriftum in Iordanem defcendit. Habent fpe&a[ etiam in hiitoriis fuis Perfae Guebri , ignem D Gr, füum facrum , quum fputo aliquando pollu- Q A tus fuiffet a Carmaniae regulo, columbae forma euolaffe; Quam fpeciem cur Spiritus fapc- Clem. Paedag. -c.-6c LIB. IT, : CAP. XVII, 135 , g , fan&tus in Baptifmo Chrifti affumferit, caufía : by Ti haec probabilis eft, quod haec auis, praeter- (2 quam quod & valde fimplex eft, & caíta, & il " mitis ac manfueta, &felle, vti vulgo credi- iij tur,carens, quibus optime congruebat cum s ln Chrifto & Spiritu fan&o, aquis infuper im- in lori penfe delectatur, vnde & nomen habet, At- qui id & Chrifto tum aquas vitro fubeunti, is fl : animi & Spiritui fan&to de caelo in aquas deuolanti. um D conueniebat, Quam ob cauffam Noachus , poft coraum cadauera ad pattum fectari fo- - Qiett choaf litum, columbam deinde aquarum amantem antty W emifit. Et columbae quoque huius fimula-' crum in Bapufmi adminiftratione retinuerunt lucenr veteres Chriftiani in lapideo folio, columbae - h pifv fpecie ad immerfionem parato; cui&a re, & a figura, nomen Columbo fuit. TL un d IV. Quod autem ad Apoftolos ignis fpe- glb cie miffus eft Spiritus fan&tus, id ad fua ac- H fäepef commodarunt Brachmanes, cum tertiam Tri- nitatis perfonam mundo, ignis forma, con- j oU j B fpectam fuiffe affeuerarunt,. Et eft praeterea ,*bl'i ) igüf? in Graecorum fabulis , louem ignis fpecie fu- p P^ cum Aeginae feciffe, colUIW Lucsumecsss d ;ur $ u f CAPVT . ALNETAN 136 QVAEST. C CATYT XVIII apno De miraculis a Chrifto patratis. niciy geli T. De aquá im vinum mutata. II.. De aegris llII. coecis , debilibus , €?. ] a Chriflo fanatis 3nuiis 1V. De aba&is ddemonibus. V, De ET poup zete ab Zdpoftolis ia&to ex Chrifli confülio, G Vi. De vento com- l mnirifica capiura pifcium. pre[fo , & tempeflate fedata. VIi. Chriflus UK VIII. & &il incedit fupra mare , transfiguratur , IX. bominum cogitationes nofcit. X. Dev Wney catione Jdpoflolorum XL. De communicata fs ditice cum dis a Chriflo miraculorum pahamlorum tune facultate. XM. Fariis linguis loquuntur, quawe uis nullam praeter patriam didiciffent. XIHl. Jiüs fitra Multa bominwm millia prima. Peiri concione t il ad Chrifti partes iradu&ta, — XIV. Apoftoli d- uina vi carcere foluti, pudici enio nune ad patrata a Chrifto prodigia, b i Gm V quae ab eo faepe poftulabant ludaei. liy ET Nam difcimus ex lofepho , magos & frau- dulentos homines plerosque circa haec tem- toniny n pora inter ludaeos fuiffe, qui vanis miracu- lorum pollicitationibus incautum vulgus pro- le&abant : cuius generis fuit Samariranus ille Dcm: Simon, fallaciis fuis infamis. At miracula T Chnfh 25 Tofeph. Antiq. 1. 20. c. 6. D P2 LIB,. II. CAP. XVIIL, 137 Chrifti Iefu fincera fuitfe, & diuina vi edita, agnouerunt ludaei, Muhammedani, & Eth- TOl MI nici, vti nosin Demonftratione nofcra Euan- Dui [ gelica declarauimus. DO ]. Primum inter ea celebratur mutaho v aquae in vinum Canae fa&ta ldem autem in fül;f W paupertina Philemonis & Baucidis coena, qua Iupi:er & Mercurius excepti funt, euenifie , qui d j Qu canit Quidiu Canit & INonnus Hydafpe Baccho gt & alium quoque iam ante fluuium, xb in expeditione Indica vino manare eífe iuf- fos; & rupem thyrfo ab eo percuífam vini pittmro laticem profudiffe idem quoque alias fac- gtrain tum eíffe a Baffaride, Ergo in Bacchis Euri- fiiil t ni. j Jf pidis lactis, vini, & mellis fluenta Deo huic i a terra profundit. Quemadmodum autem fin- xit ilic Nonnus , ad expugnandam Aurae Apih pudicitiam Bacchum e filice vinum extudif- fe; ita apud Memnonem , ad fallendam Ni- y p caeam nympham, dolo non abfimili , fon- y l tis aquam in Vinum conuerti lNarrat An- "T toninus Liberalis, hunc ipfum Deum ne&aris pace & lactis fluenta emififfe ad Minyadas perter- rsm* ren.- uïgUS F' 1FEHJ" Demonftr. Fuang Prop. 9. c. .,9 iE 400. feqq Quid. Met. 1. 9. Nonn. Dionyf. libr. 17. & mrzcï Chri o5$. Euripid. Bacch. v. 142. & feq. Mcmu ap. iO. Photh, T'm. 224. Anton, Liberal. C. iC 138 ALNETAN, QVAEST; rendas, In facro Dei eiusdem fefto, quod vl Thyia appeliabant Elei, lebetes vacui tres Qul coram multis teftibus deponebantur in do- ys muncula, cuius foribus adftantium figilla im. iq primebantur; poftridie palam agnita figillo- tiu rum integritate, introgreffi lebetas vino ple- p nos reperiebant, fi fides Ariftoteli; & f1 Pau- fun faniae, qui rem fibi magna affeueratione ac hi i juramento, etiam a viris praecipuae dignita- tis confirmatam fuiffe ait, Recitat & porten- lii tum aliud , quod & a Philoftrato inter ima» V gines eleganter depiCtum eft, in Bacchi fefto e quotannis apud Andrios celebrari folito, vi» fttt num fponte e templo profluere, Addit Pau- li fanias, non minus his credibilia effe ea , quae für de menfa Solis fupra Syeneu ftru&a differunt dür Aethiopes, Scriptum fuiffe in Indicis Ctefiae, qui refert Photius, fontem quemdam Naxium vi- Vert no aliquando manaffe ; & Phafidis aquam , fi fity per diem in vafe feruetur , mutari in vinum, litr H, Tam facultati mirificae omnis generis mor- hr bos fanandi,quamChrifto facra tribuit hiftoria, ipen parem Epimenidi, parem Pythagorae, parem pit Empedocli eius difcipulo, parem Abaridi, pa- omp rem Apol'omo ethn1c1 affinxerunt, Nota funt Ts Vul- Ariftotel. Mirab. aufcul Paufan, 2», Eliac, Phi- NT lofir, Imag. . z.. Phot. Tm, 72. LIB. II, .CAP, XVIIT. 139 b, M j vulgo, quae de Ptolcmaeo fanato ope herbae CU U cuiusdam , in fomnis Alexandro monitratae, rj prodita funt. Quam herbam ei ab herbario fg i aliquo indicatam , & rem deinde ab adulato- t ff ribus in prodigium verfam , non infcite fut $ VIDODA picatur Sràbo; & nos quoque coniicere pof- & fumus, vim herbae cognouiffe ex difciplina Fatiome. Ariítotelis, a quo fuiffe in medicamentaria 3e d) It arte diligenterinftitatam perhibet Plutarchus, &prt Ariftolochia, nona iuuando partu, fed ex in- nf uentore nomen reperit, rem 1pfam inuentor jochi ex fomnio, fi Quinto Ciceroni apud Marcum (olito, fratrem differenti fides eft, Pyrrho Epirotae Mdl fpleneticorum curandorum mira vis ad(cribi- g av tur; & fecundum quietem remediis quibus- dam inftruGtum fe praedicat Marcus Aurelius, dllfew» "ISC [1/4 quibus aduerfus excreationem fanguinis. & VAQUUL vertiginem aliaque mala vteretur, & eamdem Sa- aqui faepe opem a Diis praeftari hominibus lutarium huiusmodi fomniorum auétor puta- m batur Aefculapius , qui etiam dum in terris nerism iil ageret , & adhuc infans, & multo magis, poftquam in caelum receptus eft , morbos j pal(" omnes dicitur perfanatfe, Sed & Itidi potef- yridf Vot tas eadem pellendarum aegrotationum & im- mit- q) lo ] Strabol, rs. Plutarch. Alex. Cicer. l. 1. de Di. giun, DI A.ulel ln SQ I7. &l » 5'27 140- ALNETAN, QVAEST. 18 mittendorum fomniorum adferipta eft; ea- di, dem & Serapidi, Graffantibus morbis Dii pla- cabantur, tanquam mali auctores; jis fedatis, d tanquam beneficii datores, honoribus afficie- Bu bantur, Hadrianum febriepterm caeci cuius- Q N dam conta&u fanatum fuiffe, fuadere cona- tur Spartianus Nec dote hac carere volunt fii Muhammedani, Pueri illi fine patre nati, ani- TO mae filii dictij ea virtute dicuntur pollere, o vt vel refecti eorum capilli, vel praecifa vef- n Dl tium fegmina, morbos abigant Quin & ter- ram, lapidesue, in quibus conf(titiffe dicitur du fan&us Georgius, quem Chiridellem appel- u lant, morbis multis mederi cenfent, Talia i multa de Aly fuo Perfae , de Xaca fuo Sinae tl Iu celebrant. Indi denique nouitii, qui proauo- Att rum noftrorum aequales fuere, Ecbarum Im- peratorem füum mirifica vi pellendorum mor- f ) borum, & partu leuandarum mulierum , pol- p lere credebant, Qm Qs 1il. Preffius vero vt agamus, caecis mul- tis lumen oculorum reftituiffe Chriftum , & Bs debilium ac claudorum artus firmaffe , neque v Celfus negauit, neque Iulianus. Inter fabula- hum res tefe Strabo l. r«. Plutarch. Alcx. Cicer. lib. r. de Di- uin. M. Au'rel. R $.17. & ],9' $. 27. Spar- O tian. Hadrian. cap. 25.. Orig. contra Celf, 1.2. p d LIB, II CAP, XVIIT, 141 J f i ) [/] res autem Deos, Acfculapio praecipue & Ifi- ls D) 1 Jl 1 T di , & hominibus etiam quibusdam , curan- ii f dae caecitatis dos a profanis gentibus dele- bUS Fs gata eft: & Soli quoque, a quo Orion excae- CC QU atus fanitatem recepit, Dacchus vero apud Nonnum Laobiae filios e jere Qu mutis loquentes ere voli facit, Sefoftris Aegypti rex ab oraculo ad- e fdtl monitus, poft t facrificia Mneui Deo pera&ta, r pollt eculorum vífüm, quem propter impietatem aeciftyt amiferat, propter pietatem recepit. Id alii ad Pheronem eius filium referunt. Caeco cui- juin & dam roganti, & per quietem a Serapide ro- 3f dii leti 4j gare iuffo , videndi facultatem reftituit Vef- nf Ta pafianus, faliua oculisillata, ne quid ad.Chrif- ti fa&tum imitandum deeffet: & alterius ma- d fUO N num emortuam imprefífo veftieio fanauit yj pru? Attinius rufticus, cum fomnio a Ioue immif- iorünlt fo parere neglexiffet, debilis factus eft ; cum orum t paruiffet, illico conuvaluit, Fertur & mulier, erurm, cum exofculata effet genua Hadriani; & cae- cus cum eum tetigiffet , vifum recepiffe. 507 Brachmanes apud Philoftratum luxatos artus riliuD," & vitiatos oculos curant Memoratu dig- ffe, m hn num eft , quod a le cognitum atque vifum (rn ro tefert apud Aenean Axitheus, bonum quem- dam p ) Cyrlll contra Fulian, libr. 6. Philoftr, Apoll. f $ M p[ Cap. 12. Aen. Gaz. in "Theophr. | Cclf. »" 142 ALNETAN, QVAEST, dam virum morti proximum , difcipulo fuo fu. ]iens | caeco praedixiffe, futurum, vt feptimo poft lesera die folutus tenebris Solem afpiceret ; atque id ita contigiffe. tnl abit ]V. Daemones abegiffe Chr:f*cum vltro At vi eadem multi r quoque fatetur Iulianus quoque inter ethnicos pollere diécti funt, T Fertur Euthymus heros, cum daemone Te- tlenm ineffenfes infeftante armis fumtis certaífe, Tinni victumque expulitfe & in mare pracipitem busd edilgl dediffe, Apollonius Tyaneus,perfona ad Chrif. ti effigiem a Philo(trato aliisque fubornata, eri daemonem graífantis apud . Ephefios peftis Àtpel iltenf auctorem füb mendici forma latentem depre- hendit, & lapidibus obrui iubet: iuuenem Alcma. daemone correptum fanat , daemone ex- Wte & fl ceffus füi &gnum palam dare cogit ; euerfa quadam ftatua iuuenis ipfefanatus, & ad me: Y liorem reuocatus mentem, depotitis verfico- Info loribus veftimentis , & vili pallio indütus, It Apollonii difciplinam capeftit Compofita t palam hiftoria ad Gerafeni illius exemplum, lii qui a Chrifto liberatus legione daemonum, veftibus modefte conte&us, in eius contu- l]Onem bernium admitti voluit. Indidem conficta eft V fa- du Cyrill..coatra Tulian. libr. 6 Philofir. Apoll 1.4..6. 2 6, - þxhl 01 LIB. II CAP, XVII. 143 ipul [ fabula altera de Lamia, quàe pulchrae mu- lieris fpecie Menippum in fui amorem pel- Umo N 45 d lexerat Narrat idem Philoftratus , daemo- nem a Drachmanibus per epiftolam increpitum m vitt & abire iuffum,formofum puerum a fe amatum dem m & correptum reliquitle Quibus ceremoniis qid f manes exigerentur fe Lemuriorum die, eleganter tradit Ouidius. Huc pertinent & mone T certil tinnitus & bombi in folis & lunae defetti- pradip bus, ab omnibus gentibus etiam 2 veteri aeuo edi foliti, tum enim a malis daemonibus infi- jaad r ubormat, deri aftra.haec, atque huiusmodi crepitacu- fios dl lis pelli, putabant. Teftis Alexander Aphro- em d difienfis, His addi poffunt. & l'uriae , quibus Alcmaeon & Oreftes, interfecta fua vterque uent onem d matre , diu agitati, & facris quibusdam poft- ea luftrati lc j eU»lll fanitatem receperunt V. Chrifti confilio ia&tum non femel ab &adnt j vert Apoftolis rete, & ingentem vim piícium tra- jpditi hens, affine quippiam habet in Pythagorae hi- ftoria: quem littori adftantem aiunt indicaf- ompüfn fe pifeatoribus , quot pifees euerriculo non- (efp Ifi of Onuml dum aqua extraéto continerentur, & praedxc- tionem re fuiffe comprobatam. l eoni Vl. Quod ventorum vis a Chrifto repref- nil d It fa eft, tempeüasque fedata, praeftitum idem * quo-, y. À Phxloür. Apell. 153 c.i2, Alex. Aphr.Probl. 1 r 144 ALNETAN, QVAEST, quoque narratura Pythagora, Epimenide, p Abaride, & Empedocle , qui & inde-ZAsfa- 05 V DIUM veuos , & xtANocaveuor , hoc eft , ventorum auer- tinebs vuncus di&tus eft. Narratur & Corinthi fuiffe progenies, quaedam hominum, qui ventos ünüs componere poffent,. proptereaque appella- tht D rentur &vepoxo?rat , h*igc eft, centorum domito lus ( ves. Lapones hodieque & Finni dicuntur nau- tis ventos vendere , tradito loro quodam no- Á dis tribus conftridto , quibus folutis venti Vi Ericum Sueciae regem pileo excitantur. N i j quodam magico vfum refert Olaus Magnus, quem quamcunque vertiffet in partem , op- qiN tatus inde ventus afpirabat, Et inter faga- ftm &i rum pollicitationes non infima haec eft, ter- ris ventos inducere , & nubila caelo depel. Ürio lere. Spem eamdem affeclis. fuis oftentauit Tepo| Emp&docïes,'magïcae artis non in(cius , te od fte Gorgia Leontino eius difcipulo, qui huie m eam exercenti adfuiffe fe confeffus eft. .Et hi At|Q apud Herodotum , Perficarum copiarum du- B l ces foediffimam tempeftatem adhibitis magis At fedarunt, quam Athenienfes inuocato & in W 1 auxilium afcito affini fuo Borea excicauerant. LU. Anarte fimili vfum dicemus Aeolum , illum pro- Vll'(!l Olaus Magnss de Gentïg. Septentr. 1, u Herod. 1/7. c. 189, & feq. 3- c.)' 1»4' LIB. II, CAP, XVIII, 145 pmm promum condum ventorum, cum Vlyfli ven- nde 2 tos vtre conclufos tradidit? an Brachmanes, TE cum duobus doliis imbres atque ventos re- inthi fül tinebant ad arbitrium, vel emittebant? Nep- qui vt tunus apud Virgilium ventos iniuffu füo ma- Je appeu ria turbantes verbis caítigat & comprimit. r d Et Simplicius fuis in Epi&tetum Differtationi- "Untur f bus, componendorum flu&uum vim piis & od fapientibus hominibus fpondet. ]uus Y VIL, Chriftum ambulaffe fuper flu&us ma- g ris, & Elifaeum natare ferrum füpra Iorda- l$ Mu nem feciffe, quo ore negare aufint ethnici arter qui Neptunum curru vectum fümmas vndas inter d fingunt perlabi, ne axe quidem madefa&o ; let füu & a Neptuno facultatem Euphemo filio, & -nek) ü Orioni nepoti fuiffe conceffam, vt füpra ma- ; oftet re poffent incedere? Fabulis proximum eft ]HfCl IN quod de Dauide Al-roi Amarien(ü differit o, qui Beniamin Tudelenfis, extenfo füper aquas fudario flumen tranaffe: quod & de Coeno- qs dl " biarcha quodam fuo , miraculis claro, iac- ) atufi ibitls p tantem Turcam audzfï'e fe, prodidit Busbequi- us. Theologiae Sinenfis dogma vnum hoc goa * eít, fecundam Trinitatis perfonam faepius llym,h affum- pFO Virgil. Aen. 1. r. v. 135. Beni, Tudel. Ttin. p. 93. Busbeq. Epift. 4 2T5 K 146 ALNETAN. ,QV:"&E-ST. affumfiffe corpus , & aliquando filium füum equ Qeyit fupra mare in Ceilanum infülam transuexiffe, V At cum idem facere vellet neque poffet Zo- roaítres in Perfidem contendens, fluuios iti- fjlex dem neri obftantes in glaciem adfítrinxit, Si Py- qiuer thagoreos audimus, Abaris in mirifica fagit- ta , quam ab Apolline Hyperborio acceperat, T0I) equitans, maria & flumina & loca inuia traii- D&l ciebat, quafi volans per aerem. Et idem af- Qu err fingünt Pythagorae, cum hac fagitta dona- tus ab Abaride, vno die Metaponti & Tau- fs franyf romenii vifus eft, Si creduli effe pergimus, ii & Philoftrato Pythagoricorum omnium va- niffimo tribuimus fidem, terra Brachmanum Aüerq ul baculis percuffa in fublime attollitur; ipfi duobus cubitis in füblime a terra elati am. tyor bulant, Quodfi & prifcarum fabularum archi- V, teétis praebemus aurem, Talus Minois cuf- LT fere f tos ter fingulis diebus Cretam totam circum- ibat. Celebris eft inter feptentrionales Deos pum] j Hollerus, magica fcientia clarus, qui offe fe- Mi ralibus carminibus confecrato, ad trapanda lit ] maria, tanquam nauigio vtebatur. Celebris IN j & Oddo Danus , qui pedibus maria pererra- Tien h bat ; & Othinus, qui regem Daniae Hadingum nus, Ó equo Ws N Vid, Petr. Petit. Ac Sibylla libr. 2 cap.7. Phi- lolir. Apoll. libr. 3. cap. 4. & 5. Vs p m LIB, II. CAP, XVIII. 147 Jfom f equo infidentem fupra maris fluCtus trans- absuenté uexit, . poflc] VIII, Transfigurationi Chrifti affinis eít flujiosi fplendor illej quo micantem faciem Mofes de monte retulit. His adiungi poteft , licet TA tífia ij diuerfiffima, Nabuchodonofori mutatio , vel )qutept morbus potius, quo de ftatu mentis deiectus, | inuia t pecus animo ac prope corpore fa&tus eft, Quae aduerfus Iudaeos Chriftiani nominis ad- E ident uerfarios vtilia funt. Nihil autem frequen- igita hi oni d tius occurrit in fabularibus libris , quam » pe transfigurationes Deorum. In Giganteo qui- dem bello varias beftiarum formas cun&ti in- Qmpium iachmul duerunt, Et ne omnes recenfeam , quam oliitur multas fpecies fumfiffe dicitur Iupiter ; tauri, m elit cycni, aquilae, cuculi , ferpentis , formicae, vrfi, Satyri, Amphitryonis, paftoris , auri, danim d ignis ? Quibus formis foeminarum pudicitiae Minos un d fere fraudem flruebat ; proptereaque decen- li tium puellarum verfiformis cupiter appellatur a onde * l ny Martiano Capella, Quidam vero pracipue Dii qui 0 r hac permutandi fui arte celebrati funt , Pro- qd a teus, Achelous, & Vertumnus , qui inde no- r (l men habuit; Thetis etiam, & Picus, & Fau- j p nus, & Teichines, & En pufa, & Periclyme- efoi If nus Neftoris frater , & Metra Eryfichthonis « K2 filia, ap hh Martian. Caþelï. 1. 6. 148 ALNETAN. QVAEST. filia, & ipfe quoque Eryfichthon. Veniunt in R hunccenfüm, & quos Dii in nouas formas ipfus Tulf i induerunt ; puta lupiter Io in bouem, & bo- uem hanc in Ifidem3 Circe Vlyffis focios in dm f varias feras, Picumin auem ; Vlyffem ipfum )h Minerua in fenem deformem ; Venus Cupi- toun dinem in Afcanium , Afcanium in Cupidinem., Tün ] Trty t Neptunus apud Antoninum Liberalem INym- phas quasdam arbores fecit, & rurfus formae Q0nty iuae re'tlv.mt 'Tirefias fepties formam mu- tüs f taffe fertur, Sinenfium ille Deus,, qui Trini- f tátis fecunda habetur perfona, corpora fae- We W icitur , & in varias animalium pe fubiiffe Ipui formas tranfiiffe, Homines praeterea non- ts nulli, verfipelles fe, cum lubet, facere credun- Tens tur, Quo nomine cum alii infamati funt, hä l tum maxime Arcades & Neuri, lupi formam VirQ| fumere & ponere dicti, Vnde orta Lycaonis ls r Arcadis fabula. Et Theffali etiam , quorum hmm La magicas artes imitatus Lucius fcite feripfit, lm x homine afinum factum fe, & hominem num Y rurfus ex afino Cuiusmodi mutationes aliis Y contigiffe, tradunt etiam recentiores quaedam Tf bhiftoriae. Narrant Siamenfes, effe apud fe ho- ïdm, 1 mines ab hominum confortio remotos , mag- NI pa fanctitate pollentes , qui quascunque ve- T fl lint formas fumere poffint Ix. NI ] 1Ili Anton. Liber. Metam. 22, n LIB, II, LCAP. XVHI, 149 Ventti Ix. Denique quam Chriíto facultatem pro jus forr ipfius diuinitate tríibuunt Euangelia , homi- iem, t num fenfa cogitationesque nofcendi , eam- i (oct dem fibi arrogabat Apollonius. fiem i X. Quemadmodum autem vocanti Chrif- enus ( to in difciplinam fine cun&atione fe tradide- Cupii runt Apoftoli; fic Democritum forte na&tus alen N Protagoras, illico fecutus eft, ex eiusque füs fo contubernio nunquam difceffit, quoad tan- Ormam ? Vt.ex tus fa&tus eft, quantus poítea fuit, ,qit? fe&tatoribus fuis duodecim Apoftolos, vnum- orpu que interipfos primarium & principem, & Dif- : animt cipulos duos & feptuaginta felegit fibi Chrif- eteret I ) tus & afciuit; fic Sinenfis Philofophiae pa- ere ( rens Confutius inter tria Difcipulorum mil- m lia ieptuaginta duos exquifitae eruditionis ypi o viros fibi adiupnxit, duodecim vero praeterea fpe&atae folertiae, acuminis, & doctrinae Phi- ffl, qnGl'ff lefophos, quorum vnum pro caeteris fibi di- jte f Ic&um , ducem effe caeterorum & antefigna- num voluit. & ho ytiont^ XL.Porro vim illam prodigiorum patrando- g rum cum Apoftolis fuis communicaffe Chrif- tum, minime inficiati fuut Muhammedani. PL XII. Vt autem viri rudes , poftquam Spi- j cun ritu fan&o funt afilati, variarum linguarum ugvï.* J periti fa&i funt, iisque ad populum coepe- runt « 150 .ALNETAN, QVAEST. rfunt vti; fic oracula Dodonaea vnicuique fits yell fecundum natiuae linguae fuae proprietatem fistus refponfa dediffe , Mythici ferunt; & Apollo- nium Tyaneum linguarum fuiffe callente feret (l omnium, fcribit Philp&ratus, quamuis nullam didiciffet, " ( & o Ql XIlI. Vt Petrus prima fua concione tria Ceden hominum millia ad Chrifti partes traduxits fic m ficPythagoras prima füa ad Italos habita ora- Mafa tione, duo hominum millia cepiffe fertur. T r XIV. VtApoftoli vinculis & carcere di- uina ope foluuntur; quemadmodum & ad eos &pQ claufis fóribus penetrauerat Chriftus , & naf. fl lbt cens ex vtero materno, illaefo virginitatis clauftro exiuerat ; fic fores templi Cereris Toji af Mycaleffiae noctu claudi ab Hercule & ape- luerd riri, dixerunt Graeci; fic fingit Euripides, Bacchas a Pentheo reuin&as compedibus, & lilor hf in publicam euftodiam traditas, itidem vt Hiu;, Bacchum , referatis diuina virtute foribus, folutisque vinculis effe exemtas ; fic Antio- Yityy pen catenis a Dirce conftri&am , a Ioue fo- ma,ï lutam alii Poetae cecinerunt ; fic Croefüs a Vllnculj Cyro conie&us in vincula, & templo inclu- nuerw eft, fi Al'ïapg fus, (ignota quadam virtute folutus fides 'Philohr. vit. Apoll.1. . c. 13. Eufeb. in Hierocl. M i —Euripid. Bacch. v. 443. & feq. & 614. P " d LIS, IT CAP,;XVILE ISI vnici fides Ctefiae, etiam(i valuis templi figilla im- opritt pre(Ia effent; fic Apollonium occinit Philo- cum in cuftodia reuin(tus : atti- & pl ftratus , neretur , pedem compede folutum o&en- v callentt QUIS diffe Damidi, & compedi .rurfum inferuiffe & cum in Creta a Dictynnae antiftite in vin- Yncione t cula effet coniectus fefe iis exemiffe &-ac- ss tradj cedenti ad templum valuas fponte patuiffe ; fic famofus ille Dauid Al - roi, a Iudaeis pro ; habitot Meffia, dum viueret, habitus, cum a Perfa- Je ferti a rum rege. mandatus effet carceri,fe ipfeinde um n expedit; fic. Caiimum Biamrillam, quadra- (s [ y gefimum Calipham, cryptas omnes, cellasque fubterraneas, quantumuis accurate claufas, virgi' magicis artibus penetraffe , indeque exiiffe yl ( afïeuerant Aegyptii; item Cramatus,, auctor ulé t haerefeos Cramatitarum, cuius meminerunt Turpo hiftoriae Saracenicae , ab Hidamo detrufus npe DiA in cuftodiam, & puellae cüiusdam ope libe- Mil ratus, fequacibus perfuafit, propria id a fe ite [Oht virtute fa&um; fic magi quidam a Montezu- f l) L f ma, poüremo Mexicanorum rege, adfítricti yinculis & carcere, ex eo repente ablati eua- Croe'J' nuerunt ; fic Mofes ipfe, fi credere fas eft j i Artapano, in carcerem detrufus ab Aegypti j d fit rege, * Ctef, Perfic. apud Phot, T'm.72. Philoftr. Apoll If HIC libr, 7, c. 16. & lib. 8. cap. 12. L Y52 ALNETAN. QVAEST. rege , patefaGtis noctu portis, cuüodubus fom- pibus quete no vel repentino interitu oppreffis , ipfis re- giae foribus fponte referatis , in intimum re- De 3. gis conclaue penetrauit. atift um CAPM L. Ne| De morte Chrifti, eiusque reditu, ad vi- lom tam, & caeteris eo pertinentibus. non IL Morte ignomi- Qu 1. Chriflus fanguine fudat. qli niofa cruci fuffixus aficitur lIl. Moriente eo a fol deficit IV, Terra tremit , &2 petrae fran- VI. Chriftus TE D) guntur V. Felum .fcinditur defcendit ad inferos,. VA. Refurgit a mortuis. Vilüs; $ VUI. zfcendit in caelum. 1X.. Ex oculis bo- a minum euanefcit. DxOH uod faneuine fudauit Chriftus, vehemen- Q ff tiam quidem doloris id oftendit, mini- frum me tamen pro miraculo habendum eft. INa- Dus turaliter id fieri, docent Philofophi & Medici, t plurimaque exempla fuppeditant hiftoriae, & nos virum hodiedum fuperítitem nouxmus M 0 morbo hoc faepius tentatum. I1L Deum Chriftianorum letho datum ef- (f fe , ridentibus & cálumniantibus ethnicis, fic LU tlm J refpondet Arnobius, nec ipfos pudere, cum Liberum patrem dicunt membratim a Tita- D nibus P Arnob. 1. z. 153 PRIBS H CAI;-. x dl nibus effe difcerptum , & in ollas, vt co- 5, ln queretur , conie&um ; Aefculapium fulmi- ntimumr: ne a loue interemtum j Herculem: viuum arfiffe; Attin effe viro fpoliatum; Romu- jum Senatorum menibus efle laceratum. Nec praetermittere debuerat Saturnum cae- äituxad lo pulfum a Ioue , & vin&um compedibus ; ntibus. Iunonem quoque adítri&am vinculis, & de irit i caelo fufpenfam , incudibus duabus ad pedes alligatis; Vuleanum item ab eo de caelo prae- Mariatt cipitatum, vnde claudus factus eft; & a Iuno- pj ne ipfa, ftatim ab ortu, cum deformis effet VT. Onj TT vifus; Apollinem caelo a Ioue eliminatum, ob Cyclopas fagittis ab eo confixos, & Ad- MO meto feruire iuffüm; Martem & Venerem a Diomede vulneratos; Ofirin a Typhone in TM frufta concifum ; & Prometheum Caucafo af- yit, t fixum & rofum ab aquila, Adiungi his poteft jdi Y Deus Brachmanum , quem fecundam effe of aiunt Trinitatis perfonam , & corpus nouies ilorit in humani generis falutem fumfifte. Hunc y ol o&auo füo aduentu praeliatum affeuerant cum Gigante, qui folis intercipiebat lumen, atl " & vulnere in femore accepto corruiffe. Scrip- .hm'cis ,f.'»' tum habent Siamenfes in facra fua hiftoria, Deum quemdam fuum poft o&oginta circi- ter annos in terris a&os, a monítro nefcio piu quo 134 ALNETAN. QVAEST. quo fuifTe trucidafum, & Dei alterius fra- dertpt trem apud inferos cruci effe affixum. . Supe- in p rioribus fübiicit Arnobius, viros gloria, vir- fmm, ( tutb, & exiftimatione pollentes , nullius affi- peti f nes criminis, & capitalibus tamen füppliciis Catoni affe&tos , Pythagoram , Socratem, Aquilium, fius, Trebonium, Regulum. Hunc aliosque in pa- Jiürayi ri argumento recenfet Tertullianus , fuppli- jtem v ( dofi cia mortemue fponte perpefíos, Empedo- clem , Anaxarchum, Zenonem, Eleaten, Di- affenur donem, Leaenam Atticam, Mutium Scaeuo- a. C lam, Lacones ad aram Dianae flagellis caedi Theod folitos, Addi poffünt fexcenti ;- fed hi prae» gn i cipue adnotandi , qui ob infectationem vitio- Gdl rum, aut virtutis fplendorem , aut do&trinae ü i celebritatem , a nefariis hominibus vexati a Phc fünt; Pythagoras, puta , eiusque difcipuli , lm fi quod malos odiffe fe profeffi , caeteros ho- it Chr 1nines ad virtutem hortarentur; multo etiam h()mim 3magis Socrates, quod Athenienfium fupertti- tinen , tionem vanasque religiones derideret, Ephe- QM',[] fo expulfus eft Heraclitus ; Democritus apud n Abderitas pro infano habitus; Phocion mor- Tsl te affe&us , & cum ad füpplicium duceretur ü&I]]a fputis foedatus ; paffus eamdem contume- liam Cato ,. cum. per feditioforum manus P de- D Ibidem, Tertull. Apolog. c. 5o. j LIB. IT, CAP, XIX. 155 lteris f derepta toga traheretur , paífus & duplicem TT in petitione Praeturae & Confulatus repul- dlorin, i fam , & hominibus nequam pofthabitus ; eX- mullitsd perti faepe fimiles iniurias Stoici, gregales n füppli Catonis , acres morum emendatores. Con- Al futius, in cuius praecepta tota Sinenfis regio Squei iurauit , contemtus fuit, dum in viuis etfet, is, li item vt caetcri aetatis illius Philofophi , ms] & do&rina eius repudiata eft. Huc Platonis Jexten ) afferunt locum quemdam e libris de Republi- m Scidt ca, Clemens Alexandrinus, Eufebius, & 'Theodoretus , quafi eo fignificetur , hanc velis t ed hi p pium iuftumque virum fortunam manére, vt mem Vi caedatur flagris, torqueatur, vinciatur, cru. At non id de iufto fimpliciter t dodri ci affigatur. a Platone di&um ett, fed de eo , qui iuftus yus v cum fit , inluftüs videatur ; nihiloque minus : diip eteros iv in Chriftum Dominum conuenit, qui, cum ylto eti. hominum omnium effet iuftiffimus, iniuitus nlipt? tamen , magus, fraudulentus, impius habitus eft, & quae fceleratis debentur, fupplicia per- q l tulit. Et inter Chriftiani nominis aduerfa- ritus d qjon m rios Tudaei fuerunt, qui expe&tatum fibi Mef- jueend fiam a gente füa interfe&tum iri praedicarent. Fi- cgntüt Y ; n Plat. 1. ?. de Republ. Clem. Alexand. Strom. 5. ( Eufeb. Praep. Euang. l. 3. c. 13- "T heodoret. Therag. Ser?l. 8. !36 ALNETAN. QVAEST tinftus Finem facio in cruce, cui Adonin Proferpi. na , & Cupidinem deinde Heroides àfüxe. ti foli runt ; vnde intelligimus , Deos quoque fuos « en i profanas gentes in crucem egitfe lum obl Wrant, IiI. Prodigialis illa folis defe&io, quae moriente Chrifto contigit, magnis au&ori- f df bus ethnicis aduerfus incredulos fe tuetur, prodidi Phlegonte, Thallo, A&is publicis Romano- nmT) rum, Sinenfium annalibus ; quorum omnium t ali teihmomo vfi fumus in Demonüratione nof. Á eim tra Éuangelica, Similibus autem-fiderum de- h: & liquiis multae clarorum virorum mortes in- Girnt fignitae funt Romuli, cuius non interitum lum folum, fed conceptum etiam , & Romae na- Oi tales folis defe&tus nobilitarunt ; Caefaris, t prg quo interfe&o fol per annum luridus appa: lnqm, ruit ; Augufh j füb cuius exceffum non luna IVI modo , fed fol quoque, teftibus Dione & 0, tter Eufebio , defecit; Neruae , quo moriente I ferr foli idem contigiffe , notat Aurelius Vi&or. TCl m Atque haec deliquia duo, non ex naturali Ts lunae obie&u orta funts; fed ex aliis caufíis , ditef puta, folaribus maculis in magnam molem pl C concrefcentibus proueniffe putandum eft. Wt Atroci quoque cahgme caelum obfidente ex- Thebas tin&us l eyc Demonftr. Euang. Prop. 3. s. . Dio lib 46 - Eufeb. Chron. Aurel. Vià Epitom., in Nerua. l] LIB. It, CAP, XIX, 157 in Pro tin&us eft Carus Imperator; non ex defec- yides df tu folis, fed ex denfitate nubium; cuiusmo- oqit i di & eam fuifie, quae in Romuli interitu cae- ' lum obfeffum tenuxc , Liuius & Florus affe- edio, qu uerant Sub e: Xïf" A iv um Carneadis lupam eclip- TU QU fin effe paffam , & obfcuratum fuffe folem, fe tut prodidit Hefychius illuftris. Docent Indo- is r rum Theologi, fecundam trini Dei perfonam, p cum aliquando in terris verfaretur , pugnat- Tationcn fe cum Gigante, qui folis officiebat lumini- fident 'bus; & vulneratum quidem fuiffe ipfüm , at | f0f Gigantem interfecifle. Sinenfes vero tradunt Y 10 Lutiemam , praeftantis formae. & mirandae fomui originis foeminam , cum ex prodigiofo par- Catit tu proüratxs viribus concidiffet , indoluiffe lunam, fibique tenebras indixiffz, iridus 4 IV.'Terra quoque , animam agente Chrif- m non s Dinte to, tremuit, & petrae fiffae funt,, Motus au- tem terrae inter feralia omnia pofuerunt eth- o f nici, miultosque in hiftoriis fuis adnotarunt; ILU$ Vi multos & confinxerunt Poetae, nec fine iis ex ntt abire fiuerunt ciuile bellum Caefaris & Pom- Jii$ caufï peii, Caefaris ipfius interitum , aliaque bella 4 1 mox confecuta , & ne fabulofum quidem ad yjin * 'Thebas bellum. 'TLerrae autem motui, qui sdentt ? fub exceffum Chriíti euenit, teftimonium fu- tipiu * um Jio I Eiu.l, 1. Flor. lib. tf. cap. t .Y 158 ALNETAN. QVAEST. LY um commodant laudati a nobis Phlegon & Vi 'Thalus. Fiffurae vero petrarum terrae mo- df f tum , vti fit, funt confecutae. ponunt " V. At mirificailla in atroci facrilegio veli Yero ia fciffura exemplum habet a Grotio allatum ex tte cr Philippide & Plutarcho de facro peplo, quod to, G ! cum Demetrius & Antigonus in eo cum Io- nydee, ue & Minerua fuiffent ab Athenienfibus in- is, Bf texti, & diuinis honoribus ornati, difruptum Titam medium & laceratum eft, fdi, VI, Defcenfus Chrifti ad inferos defen- vitge | ditur ex paribus exemplis , quae profana Seipt "Theologia & ethnicorum iactant hiftoriae. tanqua Conceffüm iis praecipue fuiffe perhibent , qui Quidi Diis geniti effent, Peruulgata funt , quae de partig Polluce & Caftore,. de Orpheo, Thefeo & tl Pirithoo, de Hercule, de Adonide, de Pro- Vütí tefilao, de Vlyffe, de Aenea feruntur in fa« Cptior bulis; & quae in fabulofis hiftoriis de Rhamp- Criti finito, quem & alea lufiffe aiunt cum Profer- tm dj pina , & mantile aureum munus ab ea retu- m liffe; de Pythagora , quem poft annum ex Wi df inferis rediiffe volunt; de Pythagorae feruo Zamolxi, & de Ere Harmonii filio, quem res Poptl in infernis locis fibi vifas referentem inducit d. Plato. VII. lt il " Grot. in Matth. 27. 5:. Piutarch. in Demetri 9 Plat. lib. 1o, de Repub. Qïlg( 1 EPB.. II CAP, XIX, 159 Phlem VII. E'c commemorandi & qui reuixiffe ) tetre t di&i fünt, quique a Celfo apud Originem op- ponuntur Chrifto refurgenti ad vitam, Nos crilo vero iam fupra de iis egimus, qui aliena vir- o altun: tute crediti funt ad vitam rediiffe, Hippoly- peph,e to, Caftore, Alcefti, Thefeo, Semele, Eu- 60 Qu ; rydice, Glauco , aliisque, quibus Aefculàpi- nientu : us, Hercules, Bacchus, Orpheus , Polyidus i, if vitam reddidiífe diécti funt. Nunc ii recen- fendi, qui nulli debuiffe videntur recéptae feros d& vitae beneficium , cum nulli affignentur a ha prti Scriptoribus auctores beneficii; quae partim n hilo tanquam merae fabulae ; partim vt admiífa rhibent quidem opinionibus vulgi, fed incerta tamén ; nt, qie partim ab Hiftoricis & Philofophis tanquam ]Uv n(.lü ,Tl certa, vel certe proxima veris, prodita funt de (t F'« Vtut fünt tamen, omnem tollunt impiis ex- untur i ceptionem aduerfus Chriftianorum dogma de )ae Rhaw Chrifti reditu ad vitam ; cum auód hi fac- tum dicunt, fieri id illi poffe crediderint. Ac eum n primum tralatitiae funt fabulae , de Baccho, b e anun d qui difcerptus a Titanibus , recompofitis ar- [OLUS fui tubus reuixit; de Hercule, qui poft mortem populo rediuiuus apparuit ; de Palicis, fic , guen dictis, quod in Jucem iterum redierint; & de em Jröm, vl Aechalxde Mercurii filio, cui conceffum fuit, mter jn ng.lï Origen. contr. Gelf. lib. ?. & 3 160 ALNETAN. QVAEST. inter mortuos effe aliquando, aliquando in- seioft domic ter viuos, quemque , effe fe Pythagoram, af- lat, firmare non puduit. Notum & quod de Arif- tea Procopnefio fertur, & de Hermotimo Q ] Clazomenio, quorum hic multis poft obitum pum e fo fsb annis non femel reuixiffe dictus eft; ille ani- füentu mam ponere ad arbitrium & recipere; quae o te dum feiun&a effet a corpore , vagari foleret, & multa e longinguo cognofcere, rurfumque dmit 1um d induto corpore renuntiare; quoad hoc ab ] m inimicis cremato, velut vagina amiffa, cum- lum i quo fe reciperet, non haberet , penitus tan- dem abícefferit, At talia citra interitum ma- tun, IG gicis artibus fieri, docent nos Scriptores re- i, rum feptentrionalium, & nuper do&iffimus fabat Schefferus in Lapponica hiftoria. Quin eti- Verti am Refítituti Presbyteri meminit Auguftinus, i;e r at [] aT qui pro arbitrio iacebat mortuo ita fimilis, 105 s vt nec ferrum nec ignem fentiret. Legimus praetera , & a viris fpectatae fidei accepimus, h&*ms l & h in infulis quibusdam maris Aegei homines Til n *W plerosque, ac praecipue noxios & contami- Tum q natae vitae, poít mortem tanquam rediui- uos apparere , & obuios faepe pulfare dam- It p W n nisgue afficere, nec ante conquiefcere, quam ig Te- D. » Scheffer. hift. Lapp. cap. 1:. — Auguft. de ciuit. Dei ; lib. 14. c. 24, * — — LiB. II CAP, XIXs ió6I refoffa corpora, velut errantium animarum li domicilia, combufta fint Brucelacas appel- tipota TO lant, quali e coenofo barathro emerfos di- Hemtit Cas. Fabularum. quoque fcriptorem Aefo- poit d pum reuixiffe, perhibent auctores Aefopo ip- fo fabulofiores, Suaue autem Platonis com- eft; 1l mentum de Ere Pamphylio ; a viris cordatis, 1pete, ( pro re certae & compertae veritatis fuiffe g (l admiffum , mirabile fane eft, X Cum infero- s r rum defcriptionem pamrec Plato , fabulas q0ad 1 pro more fuo veris admifc cens; finxit Erem miff, illum in acie caefum, & per dies aliquot more pen u tuum, ac demium rogo i if L pofitum reuixifTe, yteritunt & res apud inferos fibi vifas narraífe, Ani- ctipto mam,cum vellet , ponere fe & reuocare iac- r otil tabat Epimenides. Di&a eft & ad vitam re- (i uertiffe muli erilla &mv«se, de qua librum fcrips Augul l0U ferat Heraclides Ponticus, poftquam per mul- j f tos dies exanimis fuit, Inter mirabilia , quae U literis mandauit Phlegon, primum eft de pu- ia ella Philinnio , quae po& mortem redibat ad rel tont amafium , cumque eo confuefcebat ; ac de- & conviïf ipum d rehenía ; mor a iterum concidit; um m nec corpus in fepulcro quo primuze condi- leare dä» tum fuerat, repertum eft; Aliud deinde reci« [certs (l tat r Ta(v Phleg. Mirab. cap. 1. .u.,- Mirab. cap. 3. . L if d 162 A.LNETAN.: QVAEST. Donpei tat Buplago Syro, qui cum in praelio ad '"Thermopylas Antiocho militans cecidiffet , fbus, media die furrexit ex mortuis, adiit Romano- dadum , d redit rum caftra, eosque palam allocutus eft, In- ufitatum Thefpefii cafum refert Plutarchus , Át , eue homo nec ineptus, nec ftolide credulus. Cum lm f ille de fublimi lapfus interiiffet , tertio die pue n reuixit, peruerfosque vitae priftinae mores turum, f magna probitate & integritate correxit. At- it plaor Chifi v que ita emendatum iri eum poft mortem ora- Af H culum fpoponderat. Quaenam autem geren- tes vidiffet animas a corporibus feiunctas , DT amicis narrauit, Idem propemodum fcripfit Vil t a Plutarchus de Antyllo, qui mori vifus ex morbo , reuixit paulo poft, remiffumque fe Que ipfe in vitam dixit a mortis mortuorumque do- fun i mino, quod illuc per errorem addu&tus fuif- fet a miniftris, qui ad alium quemdam fue DeUs; É rint miffi. Memorabile & illud apud Plini- ïHneo t um de Gabieno Augufti claffiario, cui capto f& As ceruix , iuffu Sexti Pompeii, incifa eft, vt fe lium : vix cohaereret, Atque ita tamen , cum per Cucum Y diem iacuiffet mortuus , allocutus adftantes henfum | ' ab inferis allegatum fe dixit, vt quaedam Pom- MOnumü Pldtarch. de fera numinis vindi&a, Plutarch. de anima , apüd Eufeb, Praep, Eu. lib. 11. c. 36 D Bd 7.c. 55 l, LIB, il CAP. XIX. 168 ! pth [ Pompeio nuntiaret. Perfuafum eft Iaponen- s cecil fibus, do&ctorem quemdam fuum Comba- lt Rom. daxium , a quo literas acceperant , aliquan- us ef l do rediturum ad vitam, vti, dum in viuis ef- Plutucia fet , euenturum pollicitus ipfe eft Perfua- edulus, t fum fuit & Peruanis , Guaiuacam Atabalip- tertoc pae regis patrem, vitam cum regno recep- [rinae m turum. Pigetplura congerere, Definam igitur Orrexit, à in plerorumque Iudaeorum aífenfione, qui mortem a Chrifti reditum ad vitam negare non fünt aufi;. Horum teftimonia attulimus in De- 3uLem ( y feiuid monftratione noftra Euangelica. . VIII. Chritto caelum mirabiliter fcanden- odum ( ti iam ante praeluferant Enochus, Elias, at- yori vil miffum que ipfe etiam Mofes, Quibus-addere pof- Orumque 5 fumus & Habacucum, Et Enochum quidem ex hominum confpe&u & confortio tulit ddudus: Deus; Eliam per turbinem in caelum curru m j apud[l igneo rapuit ; Mofem Myftae apud Clemen- tem Alexandrinum in caelum affumtum fuif- o, Ql j fe aiunt , atque illic Melchi di&um. Haba- nciia EP» m cui cucum vero Angelus flocco capitis appre- henfum ex Iudaea Babylonem transtulit. Si- ts d j milibus autem exemplis abundant fabularia v quaed Pot monumenta , Semeles, Ganymedis, Endy- L2 Inio- phytar Demonftr. Euang. Prop. 9. c. 141. & 142. Clem. flb ^ Alex. Strom. 1. 164 ALNETAN QVAEST. mionis, & Tithoni, qui a loue , Luna & Au- d rora rapti finguntur ; item Britomartis , quae füil in Aegina oculis .hominum erepta eft Bel prexia lerophontis, quem Pegafus tulit in caelum, Troogi fed infelicifucceffü ; Ariadnes, quae & fide- &utiip ribus inferta eft; Aefculapii , cui fulmen vi- tevu am aperuitin caelum ; Herculis, a Minerua Catre aliisque Diis illuc euecti; Bacchi, qui cuma Titanibus membratim dilaceratus fuiffet, re- QUi f nf"'r liuiuus & integer in caelum confcendit ; Iphi- defiy geniae, immolatori a Diana ereptae, fuppo- fita in facrificium cerua, & in Tauros trans- $( lata, vel, vt vulgus Graecorum cenfuiffe , Á G fvgit Euripides, in caelum ipfum; Helenae, ]i 0 f quam idem commentus eft Euripides , Spar- fdud(* 1 þ ta raptam,in Aegyptum per nubes transtulif- I Caemw fe Mercurium, & demum louis iuffu caelo AC n jllatam ab Apolline, cum ijam prope ab Oref- te interficienda effet ^0 M nautarum faluti prae- I» "m effe cum Caftore & Polluce , eiusdem vero hSldrm fimulacrum ceaelum confcendiffe, & Afcanii, blïhm quem fopitum Venus apud Virgiliumin lucos CO«WIO. ldaliae tolit, Multis perfuafum fuit, Empe fW IQ do- fit l]h m [ Euripid. Tphigen. Aulid. v. 1608, 162 Tphig Tauric. v. 09, 30 Helen. v. 45. & 611. 676. 677. Oreft, v. 637. & fcq V:raxl Aene:dw D l tib. , 1 mol?e DEU JE.-H; (CAR. XIX. k165 ; Lust] narls, dóclem terrenis rebüs exemtum & relatum fuillc inter Deos. pa d; l Multi idem de Apollonio praedicarunt ; plures de Romulo, ex Iulii it i C Proculi teftimonio , quem a daemone, naf- que tl centi ipfi addito , in caelum a&um perfüade- ul f re vult Dionyfius Halicarnaffeus. Etfi qui , a r Cacfares, Caefarumue coniuges, ae confan- hi, qit guineae de populo Romano bene meruiífe us fat funt vifae, ab hominibus caelo tanquam mer- fcendio? ede fint donatae, " Viam caelo quadrigis ig- H 1 . feptae,fö*,i.ï " 2 Tauros t q L s affe&tabat Simon magus, quas Petri ore Hatas commemorat Arnobius. Cum fe ip- m cati fe cremaret Peregrinus , fuiffe nonnullos in; It adeo fimp il He es, narrat Lucianus, vt fibi per- yipilts fuaderi paffi (int, e rogo vulturem fübuolatfe jbes trii io caelum , magna voce humana dicentem , TE g 1 caelum reli&a terra. fe petere. Zoroaftrem r ii Uil leg ) fuarum Iatorem, Perfae omnes culto- Ti fä]lm , E( res ignis; Dremauium & Wiftenauium, gene- & gum ris hutüani reparatores raptos in caelum ar- [2 Ài bitrantur Brachmanes Indi recentiores: prif- ilumm^ C0$ vero.terra baculo percufia in fubiime fuif- 11l ][, li fe elatos, fabulatur Philoftratus, Lutiemam Ü Sinae, mirandäe originis & formae foeminam, de j g M Dionl Halicarn.lib.». Arnob.lib. z. Lucian. de- Vi morte Peregrin!, Phitoftr, vit, Apollon. li?r. $ es. & 10, 166 ALNETAN, QVAEST, if de qua iam fupra egimus, furfum aliquandó in caelum euolaturam putant: iam illuc euo- tium, laffe virginem Sommonocodoni Dei matrem, d H Comam ftudiofe alit tota mní rentur Siamenfes. fügier gens haec , futurum rata, vt flocco capitis arrepta in caelum feratur. Idem fpondent et Muhammedi aífeclis fabulae Mufulmanicae , fitup ertpt narrantque Muhammedum ex itinere Syria- co Meccam fuiffe ab Angelo revectum; & eo tum ) qui Hegiram anteceffit anno, eumdem Mec- lunoy ds, ca Hierofolymam translatum, in caelum de inde ad feptimium vfque caelum afcendiffe; Vane idemque Chrifto contigiffe, fatebatur ipfe Mu- Ü ga], EH hammedus, , Perfuafum habent praeterea , perinde vt Chriftiani , quemadmodum con- l 0 fcendit caelum Chriftus, fic inde olim defcen- fbes ! hi, | furum, confenfuros in vnam religionem om- nes homines,tumque Antichriftum periturum, Qfie. IX. Chriftum, poftquam a mortuis exci« Af tatus eft, confpiciendum fe dediffe Difcipu: pittre Wt lis, & ex oculis eorum euanuiffe, qui minus credemus , quam de Diis fuis, & Heroibus, u E virisque magnis , Graeci & Romani credide- Tünp runt? Apollinem , poft admonitum Afcani- um , ex hominum confpe&u euolaffe, fingit Anllo Virgilius, Mineruam ex lecto Vulcani eua- 3j nuiífe 0t Virgil. Aeneid. 1. 9. UT LTB, IT, CAp, XIX. 167 nuiffe, traditum extat apud Antigonum Caryf- n du im illcdi tium. Traditum eft in Chreftomathia $Pro- Deimat cli, Hymenaeum du&a vxore oculis homi- jofe al num fe fubduxiffe. Britomartis pifcatoris vim octo df fugiens videri defiit , & Aphaea ex re dicta em It eft. Homeri commentum eít , nube oppo- ufülmadi H fita protegi a Diis , quos periculo praefenti tinere t ereptos volunt. [nter hominum coetus Deo- veur;l rum beneficio verfantur , nec videri poffunt; umdn lunonis, Arognautae apud Apollonium.;; Pal- ladis, Vlyffes apud Homerum &Sophociem; i caelumi m d Veneris, Aeneas apud Virgilium. Nota Or- bawripfeä ci galea , quam qui gerebat, videbat omnes, a nemine ipfe videbatur. Notus annulus, cu- imodin ius opportunitate Gyges videbatur ab adftan- e olim i tibus pfo arbitrio, vel obtutus eorum fugie- bat. Leucippus, cum Daphnes, cuius pudi« jjpont' citiae infidiatus fuerat, aliarumque virginum n Periwnf morwiS g jaculis peteretur , volentibus Diis , defiit ap- parere. Arifteam Proconnefium non femel iif poftmortem veniffein confpe&tum homipum, IEs qu a ex eoque füblatum effe, viri graues fcripfe- & HerüiïfE nfem , in u) ud runt: item Cleomedxem Aftypalaee arca, itum N Antigon Mirab. cap. 12. Procl. apud Phot. 'T'm. [bläfrev r'[ 239. Apollon. Argon. libr. 3. v.210. Homer. Vula) f V Odyff. ;, & Odylf. y, Sophocl. Aiac, Maftig. . 6?, 7o. Virgil, Aeneid, libf. 1 168 ALNETAN. QVAEST, , ibüs arca, in quam fe concluferat, neque viuum lum Z repettum effe,neque mortuum, Quod & Alc- menes cadaueri, cum efferretur, c.u*m(ï'e,nar' quda rat Plutarchus: & illis etiam Ctefylles & Af* ».C Tüfn t* palidis Antoninus Liberalis. Euthymus Te: eua cd meífaeus, poít abactum daemonem quem- dam, cum ad extremam fenectutem vitam pro- um a duxiffet, deuitata morte , alio quodam mo- Monte patt J do ex hominum confortio excein iffe memora- tur. Parem Romulo exitum tribuit Romana m hiftoria; parem & Laurentiae. Inter fabulas, ]i ex quibus Apollonii hiftoria contexta eft, vna dun y ]OK AUR haec eft; in iudicium coram Dommano ad- fen t ductum eum ex oculis hominum derepente abiiffe, rurfumque in amicorum , qui Puteo- Yelnt lis erant; confpectum fe dediffe, Nempe eam- Tabi| dem facultatem tribuunt Apollonio difcipulo, £ebtt tollo lb | quam magiftro Pythagorae adfcriptam fuiffe acceperant Nebulam ait idem , qui fuperio- Cbt n rum auctor Philoftratu colli, quem infident tU., qul Brachmanes, infidere, in qua afpe&abiles fe DT j dant, cum lubet, vel inuifibiles. Veterator Yng At quidam Iudaeus , Theodofii iunioris aeuo, Ti j pro redxuxuo Mofe fe gerens, hominum ob- li ] tuti- &? j y Plutarch. Romul. Anton. Liber, Metam. cap. 1. Atf apr & 13. Philoftr. vita Apollon. 1. g. c. 5. 45 Joxim Philoflrat. vita Apoilon. 1. 3. €. 3. z LIP. t CAP. XIX 169 que v tutibus repente ereptus eft. Raptum in cae- uodt dl lum Zoroaftrem fuum idcirco putant Perfae, TU quod apparere ipfis aliquando defierit.. Pfeu- vilei do- Chriftus ille Dauid Al- roi coram Perfa- 4 ymi l rum rege cauffam capitis dicens, & in vin- Ym qui cula coniici iuffus , fugit omnium . oculos, cum ab omnibus vox eius audiretur. Cum yvitan Montezuma, vltimus Mexicanorum rex , im- 1000 J perii fui occafum praedicentes fibi magos o menot Tif 0 mandaffet in cuftodiam , dilapfi il ex vincu- ter f lis euanuerunt Quippe magicarum frau- rü u dum vel praecipua eft ilJa , adftantium ocu- Jos fdueäe, eamdemque rebus aliis faculta- mitino tem tribuere, Fieri id. volunt vi gemmae erex Heliotropii. Vaniílimi hominum: omnium qii Zabii librum affinxerünt Adamo, in quo le- em u Od ['I.lpu gebatur effe herbam. quamdam , quae fi de collo hominis fufpenderetur, inuifibilem fa- n i ciebat, ' Huc pertinent, quae de iis ia&an- ju p if i tur, qui eodem pene punóto temporis muitis m iil in locis vifi funt ;; velut de Talo illo Cretae &ullet Minoisque cuftode, qui pedibus aeneis to- Vettt tam infulam ter fingulis percurrebar diebus, r d & ita vt plerisque fimul apparere videretur; yinun til de Pythagora , qui eodem die conf'pe&us eft Metaponti & 'Tauromenii; & de memorato At C?P proxime Dauide Al- roi, qui decem. dierum ;feï' G 179 ALNETAN, Q"VAEST, iter vno die connc:ebat & de fanctis homu- tü5, € nibus fola loca incolentibus , quos aiunt Sia- nüm, menfes orbem vniuerfum mirabili celeritate quenter peragere dus in! CAPVT XX viti ( t De Sacramentis Deis, I. De Sacramentis : W. de Baptifmo I1T. de hmi Confirinatione, XI' de IV. de Con d[ione Toents Eucbariflia, VI. de Ordine VII. de Ma- Q e trimonio. VIU de extrema Vntione p unc agendum de Sacramentis : ac notan- fieti áum imprimis materiam Sacramentorum Dos; fumtam fere ex rebus communibus & obuiis, [ontib ex aqua, oleo, balfamo, pane, vinos & ex Ym dota Vfü rerum earum quotidiano & frequenti, per- ceptisque inde vtilitatibus, deriuatam effe to fignificationem effe&tus Sacramentorum. Lo- viri d tionem infantium a partu recentium , qua ad but| abluendas fordes, & corpora duranda pluri- Y tel mas gentes vfas legimus, Deus fignum effe Vrey voluit purgationis animi , & roboris ei addi- p ti. Ex vné&tione firmandis infantium & pugi- dl lum corporibus adhiberi folita prouenit chrif- busf ma facrae Confirmationis, quo delibuti Chrif- T tiani, aduerfus Dei hoftesinui&i ftare poffent, Cllor Supphcza, quae corpore fuo excepit Chrif- tus, D P LIB; IL, CAPR. XX; 171 dOs hr tus, eius interitus, & concordia Chriftiano- 9s al rum, fra&ione panis, eiusque efu conue- li celed nienter exprefla funt: potu vero vini, foe- dus inter eos initum ; cum foedera olim non 4 vini folum, fed fanguinis etiam potu fanciren- tur, & Ifraelitarum gentem fibi adiunxerit 18 Deus, refperfo in eam a Mofe fanguine, qui tf Janguis foederis inde di&tus eft. — Ex medica- n Y J mentis, quibus aegra corpora liniri folent, 1 VIl à li l orta eít infirmorum extrema vn&io , oleo (iont. peragifolita, ltemreceptis quibusdam con- SEDRUUC fuetudinibus dignitatem vimque Sacramenti Deus addidit; confeffioni fcelerum, quae a ramentot us ob fontibus exigitur in iudicio ; impofitioni ma- nino; & nuum , qua apud Ifraelitas creabantur Sacer- equenti,pf.' dotes, & diuinorum mandatorum miniítri, & confecrabantur vi&timae ; ac indiuiduae duaton 6 viri & foeminae coniun&tioni. Ita quae fie- torum. l ürt, qué bant neceffitatis aut commodi cau(fa, Deus Sic iridem, quae ori- a in religionem vertit. tur ex naturalibus cauflis, iisque pofitis non ignd poteft fine miraculo non oriri, nec minus ris àd nl -ante Dilauium , quam fequentibus tempori- bus frequens fuit, Deus foederis cum homini- yet ( bus a fe pati fignum effe voluit. Sic circum- but a cifionis fanxit ritum , & notam foederis cum r pl Ifra- jl ( Exod. 24, 8. fU i 2 AL'*xLlAN (*DA"Q"" ; 154 aelitica gente initi effe iufüt ; cum alioqui m /pe.utlhs ea effet ob naturalés cauífas, fiue f " ) munditiei cauffa,.& ad praecauendam lepra. pfiüs. lenuD rum luem; fmc ad remouendüm generatio- fida f nis obicem, vegrande praeputium apud has At gentes in abnormem longitudinem excrefce- li | re folitums cum neque defint , qui eam ante Abrahamum víurpari folitam - fuiffe putent, Jirig M Eadem videtur origo fuiffe circumceifionis foeminarum ; tilt quae cum adhibita primum lerim fuiffet, vt apuores fierent ad generationem, Muhammedi deinde lege fancita eft, & in re- um ligionis partem tranfiit, Sic mundorum & im- ne inundorum difcrimen Deus intulit , quod fa- l'hu»rl !) bl nitatis cauffa apud alias gentes obferuabatur, ET Ergo quod alibi fuit./ confuetudo popula« ris, aut humana lex, id apud Ifraelitas & effe [ Chriftianos Dei mandatum fuit, In fancien- TüOr[e dis praeterea facrificiis naturae legi videtur lai obfecutus effe Deus. am quod fumus ln ET furfum tendat , proficifci putabant ad Deos, Vnde Plautus de odore patinarum : Js odos de- rj mzjzs pedibus in caelum volat, .Eum in odoretn . Pa coenat lupiter. quotidie. Cum.ergo viétimas pras offerrent Deo , igne eas. cremabant, vt fu- lty Q üne mum adDeum quaü allegarept, praeítiti cul- . tus Plaut Pfeud 2, 52 n - LIB. II CAP, XX, 173 tus.& precationum nuntium. Hinc perfua- im df fum plerisque, ac praecipue Ebraeis, facrificia ul f prius vfitata fuiffa moribus hominum, quam dam ln lege Dei,. Parem ob cautfam facrorum pars pentui 1 qui fatta funt fuffimenta; vt fragrans ille fumus n eyeis adiun&tas fibi hominum preces in caelum ve- hat, & Deo fiftat. Vnde Dauid ad Deum: UI eam Dirigatur oratio mea ficut incenfum in confpediu if put tu. Etiratum Deum leremias ait oppofuiffe cumdilos nubem , nead fe vota hominum peruenirent, (2 prinif Legimus in Libris facris, Ifraelitas aliquando erationt aquam effudiffe coram Domino, vt concep- ( &i orumtit tum ex peccatis dolorem fignilicarent : inftar nempe lacrymarum , quae in luctu profundi AUL folent, . Obferuare praeterea licet , ad pa- ferube trandamiracula naturalibus cauffis faepe vfum o effe Deum , quafi potentiam fuam ad eaptum fraelts d mortemque hominum . adtemperare. vellet. [n ii ^ j Ranis , culicibus, locuftis, grandine , pefte gi ia Aegyptios vlcifcitur; ligno inie&o aquarum p um amarorem emendat; coturnicibus & manna t P Ti efurientes Ifraelitas pafcit in folitudine 5 fer- J pente aeneo faucios fanat; aqua Iordanis ]e- T pras abigit; ex aqua. vinum facit ; fputo & ) Viäfmaï Eum: z luto oculis illito caecitatem depellit, um b dem ergo modum in coftituendis Sacran'.ien- e(tin o tis u : Pf 14o,2. Lament. 3,44. - 1. Sam. d [ j'6. * D 174 ALNETAN, QVAEST. tis Deus tenuit Porro non Ébraica folum r ral religio fua habebat facramenta, nempe Cir. viteos: cumcif'onem & Pafcha ; fed Chaldaica etiam (iteds, ia l & Aegyptiaca facramentis totae conftabant. Et illam quidem norunt & laudarunt Graeci TiaS, C Philofophi haec Taauti inuentum fuit, fi mpho Sanchoniathoni credimus. Ergo apud eos Dis, p non myfterio , nec occulta fignificatione ca- [apla rebant notae hieroglyphicae , non peplí & quidehl velamenta, non cultus animalium, olerum, & putta, fimulacrorum , quae fere tranfierunt ad Grae: Dulsqr cos & ad Romanos ; fed vulgi infcitia in fü- fein f perftitionem ebierunt: ita vt ignorata eorum Áint fignificatione , in externo cultu conquiefce- fem om rent. Errorem hunc fuübinde excufare co- Yape nati funt Maximus Tyrius, Porphyrius, & Vog ]amblichus, confcriptis libris de fimulacris, Tonpe eorumque fignificatione, Alia etiam fuerunt drato Graecis fymbola & facramenta. Diebus fe(' Pt tis Éleufiniorum , quae Athenienfibus xar Tttus i£oxsv dicta funt Myf(teria , initiatis dabantur & Caþp Obícoena fpe&ctacula; plauftro vehebatur ca- db lathus, & myfticae ciftae a foeminis porta- dnt | bantur. Necvllum fere fettum agebant Grae- Tenum ci fine myftico aliquo fymbolo Quid refe- MFW ram Wte o Maxim. 'T'yr. Differt. »9. Porphyr. apud Eufeb Prap. Euang. g.l. 3. cap. 7 . lamblich. apud Phot lvj LIB. I/I. CAP, XX. 173 aict f raml ramos laureos, oleaginos , ederaceos, nenpe viteos? quid coronas myrteas, ligneas,arun- daiea el dineas, miliaceas? quid pinea folia, ligna vi- OT ridia, la&ucas , palmites vitibus onuftos, ca- runt r ricas, cafeos, placentas, falem, vini & lactis amphoras, ollas feminibus omnis generis ple- um f ) p nas, panes affos ? quid caniítra , hortulos, Iertion à fcaphas, hydrias, vmbellas, fellas, pilas? o pj quid chlamydes nigras atque albas, fafcias pur- pureas, arma ? quid phallos , mutoniata fi« ,oerund ntad t mulacra,& pudenda muliebria ? quid ferpen- Yairia il tesin finum initiatorum miffos ? Infinita haec ratà eunt funt, nec vacat accuratius perfequi, lis au- tem omnibus myf(teria inerant. Quid ignis onqui ceufare v perpetuus , apud eos ftudiofe alitus, & apud :hyriüïs I Romanos, & apud Perfas, vicinasque gentes? nonne Deumi item exprimebat apud Indos (imulc draco, quercus apud Celtas , difcus apud um ii Paeonas, apud. Arabes lapis quadratus, faf- Diebis f nübus n tigiatus apud Paphios, montes apud Libyas & Cappadocas, fluuii apud Phrygas & Maffa- :'s dabaW getas? NNotabile-vero imprimis , quod tra- yebatir inis p* dunt, Platonici Philofophi , facramenta, & ban[erE' rerum diuinarum notas, quas xagexrzezs, & cwbsuara , & cvuBoxa appellant , propria vire Quid r n ture explicare vim fuam, & opus füum effi« cere, mudEulhï apud W Iambl. de myft. Aegypt. fe&. a. cap. 11. 176 ALNETAN. QVAEST, cere, Deósque euocare, non virtute bomie lir T. his facramentum conficientis, eoue vtentis; Mten, Id fententiae Catholicae appofite conuenit; enufecr facramenta conferre gratiam ex opere opes um obooxi fato, Vt loquuntur in 3cholis ; hoc et, ex vi ipfius a&tionis , quam ad facramentum eone ligionis ficiendum Deus inftituit; non ex virtute mi» Wum, ] niftri , aut hominis facramentum fufcipientis, getim Nunc facramenta figillatim explanemus. g f l. Baptifmi cauffa naturalis eadem vide: tiom, tur fuiffe ae cireumcifionis, mundities cof« &ltien poriss cauffa, cur facramentum effe&a fit hgt iundities animae; vt per facrum Daptifmunt iil fordes hominum animis adliaerentes , & ab Sterh Adamo propagatae purgentur, quemadmo- ltie dum per lauacrum elui folent fordes ; quibus El obliti infantes nafcuntur, Vere enim dictum fhbllsqul efta Porphyrio, omne animal poft partum que ( fe, foetumque purgare, Cruenta., inquit Hie: fidii ] ronymus, énfantium corpora flatim «t emittum J oteyi tur ex vtero , lauavi folent; ita & generatio [p Nfeaten gitualis lauacro indiget falutari. INullus -enitfi Vg mundus a forde , me fi-vnius quidem diei fuerit üt Dällï« 201 etb iquizati-' vitatius, Etin Pfalmis legimus: In bus conceptus fum, Cj in delittis concepit me ma ier Ing, 1 Porphyr. de abflin, ablanimwl. l3. Higron. idü EU - Ezech. 16, 4« ] 127 Artute ii Ber nea.. Secunda natiuitas foluit primam natiui- Xoue Vg tatem. Similiter igne fronti admoto infantes t eontei confecrant Aethiopes , non folum vt profint t opaete animae , fed etiam vt oculos morbo cuidam docd: obnoxios fanos praeítent. Ita pars euafit re- mentun d ligionis, quod corporis cauffa fuerat recep- x vitttt tum, Huiusmodi autem lotiones multarum us gentium religionibus funt receptae ; ac pri- Jamétmus mum Ebraeorum , tum veterum , tum recen- ; etdtp tiorum. Et illi quidem , infantes ftatim vt vundit t editi erant , aqua lauabant. Quando nata es , ym df inquit Ezechiel ad Ierufalem , non ef? praecifus " B;p:iïr:. vmbilicus tuus , & aqua non es lota in falutem, Sacerdotum confecratio initium ducebat a ati, t lotione, . Res liquet ex Exodo & Leuitico. | quema»iï " ..... Of wj eS .U Et labrum aeneum parat Mofes, maaibus pe- enim du dibtisque Sacerdotum abluendis, quotiescun- po'ï [ p que fuübituri erant Tabernaculum, aut facra a):fb fa&uri. Lauabant manus Seniores ciuitatum, M " g n vt occultorum fcelerum infontes effe fe fig- i J " hificarent, Extat ea lex in ;Deuteronomio, vbi agitur de homicidio occulto. Et fe fpon- det Dauid Joturum inter innocentes ananus fuas, t rae, Jui Nempe quod caedis manus fint adminiit & i If ,Ezexc'h. 16,4. Exod.29,4: Leuit.9,6. Exod, |86,19, 19. Deut. »1, 6.. P. 25,6,9, 1. i M 178 ALNETAN. QVAEST & vt ernorem aqua ex manibus, fic cruoris tt &a effufi fzelus ex animo abítergat, Itaque addit: iNe perdas cum impiis Deus animam Theamats cum pelio| viris fanguinum vitaummeam, in quàrum manibus titm s iniquitates funt.. Ergo manus palam lauat Pi- lg latus, vt oftendat, nihil ad f& pertinere cri- tequa men mortis Chrifti, Lauabant item poft ca- fe i dauerum , aut irmundi viri mulierisue con: la tactum 3 lauabant ad expiandam fcabiei le- o prarumque foeditatem, poft obfcoena fom- thieas nia, poft concubitum , aliaue huiusmadi fac- ] ta, aut cafus, quibus corpus inquinari cre- Mt, Q debatur ; lauabant pedes ante difcubitum , lus vt vel ex Luca conftat Accedente deinde tiones ad religionem füperftitione , qui maiorem pocul affectabant munditiem, Effeni , puta, creb- & ie&« rioribus vtebantur baptifmis. Qui corpus to- of tum lauabant, antequam meníae accumbe- thOXOS rent vocabantur «spofjwTic0Ta) , externo deri hoc figno animi notantes purgationem , quae ia Vn- per poenitentiam & orationem fiebat ht f de lfaias: JLauamini , mundi eftote, auferte ma- T Ium cogitationum veflvarum ab oculis meig In IT Pafchali coena bis lauabant Iudaei , femel an- fe]Hos te difcubitum , efumque Agni Pafchalis ; ite- fOC tj rum antequam attingerent Amara , & Azy Ia lg Matth.27, 24. Lutc, 7j 44. & 11 s. MÓ IT Q m LiB. II, CAP, XX, 179 (ic m ma frangerent. Id cognofcitur ex Euangelio, aqueud & ex Canonibus Thalmudicis , quibus Euan- TU NTT gelio lux infertut, Quanquam coenae buius TAT ATU ritum & ordinem alii aliter explicant, Sep. am hd tuaginta Librorum faerorum Interpretes; an- URT U tequam ad fan&um hoc opus elaborandum iem p fe accingerent , manus quotidie marina aqua lierisit lauabant, Quippe in marina aqua ob falíu- m fedti ram vis abítergendi ineft, An idco dixit Mi- Yeoena t chaeas: Jeus deponet'iniquitates nofiras , ? riosmod proiiciet in profundum maris omnia. peccata nof- nquint tra, Quod fecuti funt ethnici Poetae. Ftin df Euangelio notantur fuperftitiofae illae ablu- tiones manuum a maioribus traditae ; item lente d&l poculorum, vrceorum, vaforum aeneorum, qul mu & leCtorum. pun, m Has autem fancitas Lege lo- tiones Clemens & Au&tor Quaeftionum ad Or- j con 3e actut* thoxos aiunt Baptifmo Chriftianorum con- tineri; & vt olim generando adhibitae funt, 1l e fic nunc adhiberi regenerando. Ab his maio- jonem; E' Hehm rum fuorum mor bus non recefferunt Iudaei Tecentiores. Studiofe lauant infantes ante (, tlj 'WF" circumcifionem , matres poít partum, Pro- T 'hli n] IWW felytos iuftitiae triplici ritu confecrant , & foederis fecum a Deo i&i participes faciunt, lii " ; cir- M 2 Mlch ff 7,19. Clem. Alex Strom. 3. Au&, Quaeft. ad Orthod, Quaefl. g7. T. ]l 180 ALNETAN,: QVAEST. 'circufncifione, baptifmo, & facrificio.' Pof. inde at tremum hoc nonnifi reparato & extante Tem- plo praeftari poteft; reliqua duo nunc admi- plerique QUDEUP q niftrant, & baptifmum quidem teftibus adhi- T patter *mxs & fpondente patre, aut patris nomine ( loge tribus viris, futurum, vt aliquando Legis iu- gum baptizatus in fe récipiat. NNec nifi ri- ? mulie Yil tuhoc luítratus Profelytus matrimonium cor- Tt m ] trahere poteft cum Ifraelitide. Iure eodem tim f víae funt apud eos foeminae. "Teftis Guiliel- 1nüs Parifienfis. Minime vero iteratur hic tequ baptifmus, quo hominem nouum fieri, & ve- leris ci lut renafci , priftinamque exuere naturarm ts fl putabant Eius originem referühbt ad aucto- primd rem Deum , cum ante datam Legem in de- Árae] ferto Mofi dixit: Pade ad populum , & fantti- Jfica:iles bodie &? cras, latemtque veftimenta Ts hO[m fua. Legi haec poffunt apud doctifflmum ma- lüa Or' giftrum Maimoniden ia Conttitutionibus de hii bgþ Profelvtis Jä'ïuce Quae ne Arrianus quidem Stoi- cu & vetus luuenalis interpres videntut LOT ne f'c.m piurmmi vero e re centioribus eru. W ite funt pcrfccuti, inprimis Seldenus. Tam CIETHQUQ n de ClQpgra Bu f Guilielm. Parif. 1. de 70"1.) ei - Exod. r9. to. I&»tum q Arrian. in Epi&. lib. o Q6 9. - fouen. Schol. ia 'Sat. r4- v. to4. C*dim de Iurc nat, & cent. E fuü ]0] D ^ 1272,€ ^ - m " LIB.. IT, erifn (.AP XXx. I8t. extan] inde autem a vecuthorxbus Lege temporibus 10 Düncd plerique per baptifmum , ahosque ritus di- tefrbu cuptur adiunéti fuiffe Ifraeliticae genti , & in partem foederis ac promüï'orum veniffe : patri r & longe ante eam lauacro mundatae fuif ndo Leti Neni Íe mulieres extraneae ,. quas líraelitae du- Mfrcnu FIDOTd Vnde & colligunt Thalmudici , ve- uree re eum Profelytum effe fa&um;, qui baptif- mum Ííine circumcifione fufceperit; & fo- Teftis Go* re aliquando exiftimant , vt fuperuacua fit ) Tterdi Legis circumcifio , folusque adhibeatur bap- m fl üere niit tifmus, Hane autem corporis purgationem, rünt a fymbolum effe liquet purgationis animae, ex prima Petri Epiftola, in qua, poftquam dixit Lerem j Arcae beneficio. octo faluos extitiffe, caete- I ris hominibus diluuio extin&is , fubiungit at 9f ifta YRiffmin Quod &$ oos nunc fimilis . formae faluos facit haptz/ na 5 L non carnis depofitio fordium , tüt (fuub Jed confcientiae bonae. interrogatio in Deum, p qiim véfurretionem lefu Chrifti, Caeterarum quo- í nrég VUX que lotionum ritus nunc obeunt, Manus fa- x jtioribu — ciemque lauant ante preces matutinas, poft :Jdenui exoneratam aluum , poft balneas, poft vn- p guium fe&ionem, calceorum pedumque con- Ts ta&tum ; poft nudi corporis frittionem , at- jl ov tectationem cadaueris, maritalem concubi- (4 njf öa tum ; 1. Petr.5, 21, v 1$2 -ALNE.TAN. QVAEST. Snt tum, & pediculos vnguibus elifos; itém anté Al o & poft cibum. Nec aliam ob cauffam , quam ET ób crebras lotiones, Iudaei incolae Pyrenaei Tnt faltus & vicinorum locorum, vt ab àliis gen« derii tibus internofcerentur, iuffi funt anferini pe« dis fignum veftibus affuere. Jam adeamus ad pex Qertis Barbaros, atque Graecos, quorum facris ad* hibita fuiffe lauacra , vere praedicant Cle: que & Q mens, Hieronymus, & Auguftinus, Magnus RC 0| fuit eorum vfus apud Aegyptios, ac praecipue Sacerdotes , corporis & animi purgandi cauf Tetdi Betü fa ; nec elabi diem finebant vel noctem fine lt di iterata lotione, quam & ad pocula àc veftes Ti adhibebant. lfüacis facris initiabantur pet baptifmum , quem & Pelufiis facris vfurpas Ti 4do bantj fic regenerari fe, füasque noxas ac pet- iuria elui cenfentes: vti quidem differit Ter« f tullianus in libro de Baptifro, Cognofcimus Tür E ln éx eodem , lauacris luftratos Perfas Mithrae facra füfcepiffe, Quem rirum ne nune qui« &i t dem dedidicit illorum foboles, Guebri di&ij qui & infantes baptifmo purgant, & Pontifi- il qui cém fuum crebro lauare iubent, ex Zoroaf. tris füi mandato ; & labes animi deleri exifti« (uei AUs mant fitd Clem, Alex, Strom, s. Hieron. ín Ezech. 16. 4 Auguftin. de Baptifmo contra Donatift. Ter- qo [ tull de Bapti(mo cap. s. LI2S, II; CAP; XX 3. Ü Tet màant vaccae vrina, & medicata quadam aquá Ad obeunda facra, templa adeunda , preces- lffam1 J Ine Pyra que ad Déum fundendas, fefe lotionibus pa- àb dlis g rant Muhammedani , more a prifcis Arabibus deriuato Praeftant idem Brachmanes , & t anfério peccata deleri putant aqua ; vel marina fi detriu im fdt certis quibusdam adhibeatur temporibus at- que locis; vel dulci edicatl ( ac praecipue Gangeti- ca, cui eam ineffe vim rentur, vt fi quis eam üs, Mdf ec opinus fubeat, nec de criminibus abíter- X pfaE l gendis cogitans , noxis tamen omnibus pur- "gandl r getur ex opere operato. Ter itaque fingu- podet o lis diebus fe abluurit, iuxta Legis fuae prae- j i abantt J fcriptum ; ac flumine viuo, fi fieri poffit: cae- terique Baneanes in templis ipfis lotione fe cti d àd orandum comparant , & quotidiana aqua )ori 4 fe mundant , & deliéta fua obliterari arbitran- difeith tur aqua fibi a Sacerdote infufa Puerperae oinot item cum infantibus paártüs immunditiem fis Mi aqui$ abluunt, Qua lotione pueri non corpo- d mmCï' re folum mundi , fed ,Deo quoque facri pu- .ueb" Ü tantur effici. Aque cuiusdam luftralis vfus &Po apud Laoenfes receptus eft. Diem feftum " ZOW quemdam habent Peguani quo die omnes g & ) aquis,odoratis fe confpergunt inuicem & per- Qu fundunt Pueros ante circumcifionum laua- Graeci W cro quodam purgant Macaffarenfes ml& Poetae 184 ALNETAN. QVAEST. tulee fe Poetae fufcepta a Mofe imagine Daptifmatis, vt obferuat Clemens, recens natos infantes Thaedra cum matribus lauari fingunt : .ne Deabus qui-- 8&1 Torieis dem ipfis hac lege exemtis , quippe louem recens enixa Rhea , ipfantem, corpusque ip- i, d fa fuum aqua mundat apud Callimachum, Pe- w tis, dlio neum rogat apud eumdem Latona, vt fibi ad ABP* ioí ius fluenta parere liceat : refpondetque Eoien; Peneus, fepuerperas plerasque lauiffe, Editos jpun er lu demum in Delo infula Apollinem & Dianam Hinc is Qu defert ad Xanthi fluenta, & abluit D ngoas ad oras fluminum genitos & editos am f nunt Poetae , vt ad lotiones commodius torpts lp ,aqua fuppeteret: & Homero ipfi ad Meletis amnis ripam idem ortus tributus eft. — INefas lipioni eidem genti fuit, manibus impuris aut pedi Yilb bus facra facere Jote aque Aeneas ad ritus Graecos fubornatus a Vireilio, cum recenti fünine aede pollutus effet , patrios Penates & facra CGW ] attrectare nefas effe cenfet, donec fe ablue« fl rit viuo flumine, hoc eft, jureiz yasueicu , qui« Tirà bus luftrare fe volebat apud Euripidem Hip- 1 polytus, contaminatum fe putans foedis ve« fs tulae Ttdico Q Clem. Alex. Strom. 4 Callimach. Hym. in Iou, v. 16. & feq. & Hymn. in Del. v. 110. 124 M ) P Viroil. Aen. 1. 5. v. 718. Eurip. Hippol. v 652, 653. & Schol ol - LIB,CIE CAP, XX, 185 tulae fermonibus, quae eum. de ftupro. cum Dapti atog lat Phaedra perpetrando interpellauerat, Stupra Desbu ipfa, & licitos.quoque eoncubitus , more ab Ebraeis ad varias gentes transmiíTo , & per- uppe o Opusq ) juria, & fraudes , ac fcelera quaeuis; nec- k nachum, d (] ' non & parricidia Oedipi, Alcmaeonis, Oref- tis, aliorumque eluta fuiffe aquis dixerunt, x vt Eodem prope ritu purgabantur , qui funefta efpontt uiffe, t attigerant, vel interfuerant funeri. Quaprop» » & Dant ter luponem ipfam ex inferis reducem rora- bl B tis aquis Juftrat Iris apud Quidium, — Trittia 0s d etiam fomnia procurabant, aquae marinae commu corpus immergentes, quad vt fuperítitiofum cülpat Plutarchus. Qui nouis praeterea re- T d M ligionibus confecrari vellent, per lauacrum ij x p initiabantur, quafi purgarent animo, vt cor- pore, Ergo minoribus myfteriis lauari Iliffo T flumine mos crat Athenienfibus : & eos , qui ) r p n Cotyttia facra fuíciperent, aqua calida per- fundebant Baptae, quibus & inde nomen, 212 ablu'f: "Tingebantur item ludis,Apollinaribus, Erat MW";QU' etiam Graecis in more pofitum, vt quibus , pidm h tanquam mortuis , iufta effent perfoluta, ii fpedi reduces , quafi renati infantes , aut quafi pro- tl fani & impuri homines, & ex orco redeun- tes , aquis luftrarentur. Luítrabant & caput gtl j I ! aquis. Bo Quid, Matam. l 4:' Piutarch. de Superfiit, 186 ALNETAN. QVAEST quis in compitis, Quorum lotionum immo- tifcint dicum ftudium in füperflitionis parte porit PT "'heophraftus Crebro lauabat Pythügoras, Jl érebro corpüs aqua afpergebát, ità compara- Note turm iri ratiis eairi munditiem, quae faéris con- Mári ueniebat. His porro imbuti religionibus fi g Ramani, lotionibus & àfperfionibus facpe Tonth vtébantur, NNotae receptium a páttu infag- quttm ( tiüm lotionés, Notae merfiones matutinae Jopt in Tiberi, vel in mári ; eaéque ter repetitae, Touit quod a Chriftianis in honorem fan&ae Ttini- LU tatis folebat fieri ; id ethnicis ob vim terno ao numero ineffe creditam facientibus. Notae o lotiones foeminárum ad templum Fortunae enfo virilis; notae & illae facrificiis adhibitae ; no- tts m tae circumlationes & afperfiones , quibus ho* fdd d fnines, domus, villae, templa & vrbes luf. fjmba trabahtur. Notum & ad fücta eos non accef* ii fiffe illotis manibus pedibusue, fed aqua ab: imp fterfiffe imba!nitiem corporis, & animi fore Toin des ; affü(a aqua, fi facrificarent fuperis; af fibi. perfa, fi inferis, Quae merito deridet Lac- tià i tantius; Se pie, inquit, facrificaffe opinántur , Tsj fi cutem lauerint : tanquam libidines inira pettus Ty ihclufas vlli amtties abluant , aut olla maria pie DN Ti- Wt n "Theoph. Chara&, s;gi o*smäæmw. La&ant, 1. ss cap 9. Q ULIB. ! |CÁP, XX, 187 Ionm i j vificent. Eademiam ante culpauetat Duïdius-: | purte b nimium faciles , qui triftia criminà cáedis Dyuge Fluminea tolli po[fe putàtis àqua. ]tà conpe Notae & lotiones pedum ante difcubitum, se r Mari noxas hodieque purgant Mauri : & Mau- feligti yis oppofiti Fertunatarum infularum incolae onibus infantes luftrico die abluebantur olim , anté- ii quam Chrifti accepiffent do&trinam , & por 55 d Baptifmum aflinitatem quamdam contrahi cen- àt tipit febaüt, 'Traie&us eft & ad Ameriéanos illé indue T 1n05, qui infantes velut confecrabant circüm- b tim Ij cifione & baptifimo, & exiftimabant aquis pec- us N ]lid éata deleri, Minime véró attinet hic eás re- i For ..... W cenfere gentes, quae pueros a partu rüben- hb tes mérgunt fluminibus; non religione du&ti, ,quibusï: fed durandorum corporum caullà j ii quó a fymbolum quoque ineft confirmationis anirmi $m noftri in fide per Baptifimnum, Vtruümque or- TEUL bem peruagata ett ex confuetudo, veterem & yuiti! nouüm, & a prifcis temporibus, atque etiam fabulofis diüs&ta. Saliuá lifitur infans lüftrico gt il die apüd Cliriftiaios, Fáctum idem a Romae T.4 1ianis, Infantem vetulae eximebant cüriis t frontem & labra faliuis luftralibus tingebafit; i p infatni digito , ad prohibendum fafcinum, Sal i ma.!i»f.-*' f o laua- ori igfanu's igdunc Cäriüiæni in. facr éro, T^ . Quid. Faft, 2. v. 45« 188 ALNETAN, QVAEST. cro. Sale item infantes recens natos defrica- W. d mor bant prifci Ebraei, vt ex Ezechiele intelligi- m effe tur, ad durandum folidandumque corpus, & Deun, tabem praecauendam. Vbi Hieronymus: Ti nera: infansiwm corpora , dum . adbuc vteri cala- quie Te $ Celil vem tenent, 6j primo oagitu laberiofae vitae tef. tollgere tantur exordia , folent ab obfletricibus fale con- üingi, vt ficca fint , & refliringantur FaS&um füifepa Á confa id fua aetate fanitatis cauffa perhibet Gale- E Bs ritu nus, Et Muhammedani infantibus ex vteto fotto te materno prodeuntibus, poftquam a fe oblati j Bier funt Deo , fal in os immittunt; irn, JÀHI. Vf'um liniendorum infantium & pu- tüo,q gilum , roborandi corporis cauíffa, in facra: mentum Confirmationis mutauit Deus, No- dutem | potend tatus eft a Galeno mos ille vnguendorum in- fantium ; pugilum , ab omnibus. Caeterum mu'l in facris Mithrae frontes initiatorum religio- f proj dih'lec [ nis cauffa fuiffe fignatas, teftatur Tertullia» fandur nus, Nunc quoque folenni quodam Confir: mationis ritu pueros feptennes legi fuae man« [ ) cipant Perfae cultores ignis : teneros ipfos in« s [el JS, 1 fantes Brachmanes, litis facra vn&ione fron- tibus. , f IV. V redi Exzech. 16; 4 . Galen. de valet; tuend. lib. .. Ga: - Mi len. de valet. tuend. libr, , & 3. "T'ertull.de praefcr, c. 11« E " LDIB.CIT. CAP; XX, ^ 189 natos d ^ '[V.Peccata falubri poenitentia effe eluen- niele il da, mores emendandos, animum ad Dei cul- tum efle reuocandum ; atque ita placandum. u COmu,. Deum, gentinum omnium praeceptum eít, '9nymus: ] ij hd quae Deum agnofcunt. Neque in congeren- dis teftimoniis ponam operam. Satius eftea if ii tibus f colligere , vnde conftet plurimis gentibus fuiffe perfuafum , noxas fincera recognitione n Bn & confeffione purgari, Ebraeis primum, qui- ertubet C büs ritus ille:a Deo .traditus eft. Eumdem us eztt m fedi porro tenuerunt recentiores Iudaei. Legitur in Hierofolymitani TThalmudis libro. Sanhe- drin, habiturum eum partem in futuro fae- ntium &j culo;qui peccata fua fuerit confeffus, . Nou , nin qutem fümmatim , fed -figillatim ea effe ex- : us À ponenda, lex eft alterius T'halmudici libri Io- endorut i ma: nec repeti folum animo, fed:ore quo- B * Je que proferri. iubet Maimon k : 1g3, Deponen- yum xf da haec effe apud Sacerdotem ,ab eoque poft- j T tulandum , vt Deum placabilem, .oblitera- ytum C* tis iis, propitiumque faciat, probant exem- gf plo Saülis, qui peccatum fuum Samueli con- rosiplt feffus, hoc ab eo oflicium conatur impetra- (rione t re. Demum fpontaneis & piacularibus poe- nis redimenda ea effe fcifci H à mt.;, & quae cui- li " que Jibi * Maimon. Tad. Chazac. de poenit, 1. 1. 1.Sam.14;, Tard 245 30* 190 ALNETAN, QVAEST, que debeantur Conftitutionibus füis detef» wtés- Si minatum habent Solennem edunt peccato- vide fo tum confeffionem Expiationum die, ad fore Ddant mulae praefcriptum, cuius fpecimina extant prtial tnfef in Ritualibus eorum libris; fic tamen, vt ed quisque adiiciat, quorum fibi fit conícius j 0s tarr quam confeffionem & lorea flagella excipiunt, eplorg Quotidianis item precibus folennis praemit- l;j titur confeffio, Muhammedanorum quoqtue Wpie e fententia efít, peccatorum veniam impetrari ö adn'lfïä a Deo per poenitentiam & confeffionem, At Dionm, Gauri, fiue Guebri, Períarum veterum reli- Wpettan gionibus dediti , fl eulpae alicuius fint affines, Wi oe vel ex lethali aliquo morbo decumbant, ace tionm cerfi iubent Sacerdotem , quem Cafium appel- f lant, hoe eft, Seniorem, fjue Presbyterum Tem, & ( Cafis enim Syr ace & Arabice id fonat, vi« Feo.camf I de Latinum Cafcus, & Ofcae voces Cafus, & TDEOngJ lii Cafnar , eadem fignificatione, ) aperiunt ei labes conícientiae, ab eoque abfoluuntur dé lt in peccatis hac lege, vt pia aliqua praeftent ittte f opera, quibus Deo fatisfiat. Fit idem prope- tilere. modum apud Tunquinenfes Horum Sacer- fmcerqm dotes fpontaneas in fe recipiunt poenas, vt finte i Deum populo propitium reddapt, Alio quo- Al mp dam confitendorum & per abfolutionem re. gnittendorum peccatorum ritu vtuntur Sacet Blrdef 1 dotes 8 J à LIB. !I CAP. XX. 191 s ftit i dotes: Siamenfes & Laoenfes: alio, eoque dunt p vaide formidandoe, laponenfes. Hommea fut- die, al pendunt ex altera rupe, in pzaecepa deiicere CIIfD C parati, ni peccatorum omnpium publicam edant At confeflionem, Antrum effe quoddam apud In- fit eonti | dos narrat Bardefanes ,quo hominum noxae la eitj explorantur. - - Oftium fübeunt,. qui proban- nj tur; ingrediuntur, f1 infontes fint ; fin aflines Jfut qui . €ulpae, coarctante fe oftio, arcentur ingreffu, iat ltpd & admiffa. peccata palam confiteri coguntur, Deorumque veniam precationibus & ieiuniis feffonen : eterum impetrare Se&ta quaedam apud Sinas crimi- as fntid num poenitentiam , abfolutionem, & fatisfac- tionem admittit, cUmbatis In Platonis Phaedone ob« feruarunt viri do&ti poenitentiam, confeffio- (ifun d Jtesytt nem, & fatisfactionem ; item diftin&ionem id ont peccatorum g.au:orum & leuiorum, fiue, vt ves Q "TTheologi de Schóla loquuntur, mortaltum & venialium.: Praeclara Ari(totelis extat fen- | apfnhl]r ] tentia in Antonii Meliifa , qua qui peccatum (oluuth ingenue faílus fit, proxime docet ad eum ac- lua p At jiden p cedere , qui non pecearit Culpas vero per finceram poenitentiam, & cruciatus corpori Iomp C»[(y OEF" fponte inflidtos , elui fignificat Simplicius. m Cum in parc»a ethnicorum, deferto Chrifto, tranfi- utioned nv Bardef. apud Porphyr. deStyg. Anton. MeliT, RO vap. 16. Simpl. in Epi&let. q. 38 " 195 ALNETAN, QVAEST. ( quu. tranfiret Iulianus Imperator , ritum poenitet yirtinert tiae a Chriftianis vfitatum transferre quoque ( a ad eos tentauit, Peccatorum confefüonem trndere & recitationem, vrgente praefertim morbo, (atione t fuperftitioni adfcribit Plutarchus, vt ethni» iate l« cum decet, Quo referri etiam poffunt illa telipus Perfi, Labra moues tacitus , quibus Romanos tei i inceffit peregrinis religionibus addi&os , a€ Thots eos praecipue , qui ludaico ritu peccata con tefife v fitebantur , poenisque fpontaneis expiabant, rret, Erantapud Peruuianos, quorum munus efety f At fecreto confitentibus peccata aures praebere, tiem f Eo fungebantur viri ac foeminae. Peccatum Giltem aliquod confulto celaffe, magno fceleri dücee Pia« püï Q bant, maiori etiam auditum vulgaffe )]nm, 1 eulares deinde poenas fibi impofitas fubibant, ALOHOL Munus hoc erat Sacerdotum apud Nxcada- C'I 1dn ."5"'1 renfes & Brafilianos. . V, Eüchariftiae facramentum cruc:atuum l enhg Qnmm Chrifti praemeditatio fuit, atque item (anctio Ws foederis & coniunctionis inter fratres, ac De- Chriftus au m, cum m Q üm inter & homine facrum Pafchale celebraret, ritus in gente Comei 1 m*ü fua receptos tenuit, ad eosque facrae Coenae oU d B inftitutionem accommadauit ita tamen , vt mores quoquerefpiceret exterparum gentium, ad PlIutarch, de füperflit, Perf, Sat. $. v. 194 LIB. II CAP., XX í 193 ad quas Sacramenti huius vfum fru&umque itumpo pertinere voluit, Tudaicis ritibus efle obfe- sferreq cotfel curum, accurate & erudite, pro more fuo, of- fertitn t tendere conatus eft Scaliger in opere de emen- datione temporum. Cuius libri a paucis hae iu$, V aetate lecti, pauciores etiam praeftantiam in- m polir telligint. Neque probanda vllo modo eft in ibus Ront certi iliius Auctoris , quem commemor addidoy Photius, fententia, qui nihil omnino eorum ii PW' tl geffiffe vult Chriftur , cum Pafcha hoc cele- eis eip braret, quae fieri lex iübebat; neque edif- nj fe Apnuim, aut Azyma , fed priuatam ac myf- ticam fumfiffe coenam , ex eaque panem . & ae, D6 Siue dLlLCf'l calicem Difcipulis praebuiffe, y fdari poft coenam , comefítumque Paíchalem ag- jlgll * num, ante'efum Azymorüm, noua lotione Yitas 0 Aoofïoioo füos luftrauerit Chriftus, vt vult apud xïm Scaliger , Azyma deinde fi erem, intitiXerit 2 in embamma Amarorum ,: & diftribuetit CUv J CFUCM , cumby.,tmus, & poculum denique circum- p item u if tulerit fiue, vtaliis placet, agnum Pàfcha- Tatte ii lem et mA,,5 mis vna & Amar i$ priore coena um comederit j pofteriore cibos' fumferit com. TU munces, ad eamque Apoftolos fuos louone Facra"a* pa &ucvt ; eamque clauferit demum inftitu- IPCJI tlone ram g d Scalie, de emendat, temp: 1.6. Phot. "Em. 115. [ N l h. I 194 ALNETAN, QVAEST. bitir tione Sacramenti & fanguinis fui? fiue rem doni eo ritu atque ordine gefferit Chriftus, quem Quj defcripfit Lightfootius , iudaicarum rerum cenfulcffimus; variantibus'fuper ea re viro- Ut rum do&orum fententiis : obferuandum cer- N dntur te, poftrema hac lotione Chriftum Apofto- turi lorum fuorum animos ad facra haec purgan- Do, do paraífes fracta effe Azyma folenni preca- DT tione adhibita, iis a Chrifto additis, quae no- CMf lt jl ui huius Sacramenti inftitutioni conuenirent; fitetic atque hac fractione, & Amarorum efu , fig- T nificatam effe lacerationem & cruciatus cor- poris Chrifti, dolorem animi, & mortem ip- W fam ab eo toleratsm in falutem totius bu- f Tatit mani generis, cuius nomine velut fideiuffe- ü runt Apoftoli. Poculum vino & aqua tempe- M ith ratum , circumlatum & jnter fingulos diui- fum, excepit hymnus svxagierixie, cuiusmo- lufhn modi bymni gratiis, Deo agepdis decantari Wa &ln folebant. In huius autem poculi circumlatio- ne & diftribut'one inerat altera moirtis Chrif- hi dü; | ti, fanguinisque in omnium f.lutem mox pro- fundendi fignificatio ; nec fignificatio folum, m fed vera etiam per efum cibi huius ac calicis 1 ( bauftam , corporis & fanguinis Chrifti com- Vr ( municatio & fumtio, Praeterea & diftribu- ii AU tione panis, & poculi circumlatione contine- batur 5 hh | » CAP, XX LiB. If 195 u bàtür, vt dixi, nota foederis Deum inter & s. QU homines , & inter ipfos fimul homines, initi, U F Quippe & per conuiuia coalelcit amieitia j & per fra&ionem aé commuhnicationem pae o TEV WT his, & per vi&imarum fe &ionem contrahe« m Apt? batur focietas , cum apud exteras gentes, tum apud [íraelitas ; velut Abrahami cam x puy Deo, diuifis vacca, eapra, & ariete; & cum n p fe&tum membratim vxoris fuae corpus ad que lfraelitieas tribus mittit Leuita, quafi eas in fuenitd memoriam reuocans fraternitatis & foede» TU TIS, Vini item libatione , a6 nonnunquam cratus ( Tiorten etiam. fanguinis , plutimae gentes foedera fanciebant totiut! - Quod.& inter ponvzïares conit» rationis Catilinae factum perhibent Hiftori- t Ro Cl. Porro ritum quemdam Euchariftiae in ia tf los d Mithriacis facris Perfas obiuiffe, teftes funt Iuftinus& 'Tertullianuss oblato quodam pa- CUU ne,atque aquae poculo ; folennibus verbis deciti ex formula adie&is, Pane & vino facra Deo reunt Molam ex farina quae facit "ibetana gehs )[[1( Lf dam pinfunt [ndi , Deoque in defunctorum i moi] amicorum falutem confecratit. Apud Perua- o fj t0os cclebrabantur quotannis Pafchales quae» Pf J dum eeremoniae. Certis diebus immolabant rili Agnum candidurn , fatipam eius imbuebant (ili ^ fati- N p i c(u i luftin, Ápol. 2 TertuM. de praefcript. qe4e. bnw*' 19(' ALNETAN. QVAEST. fangume ; populoque comederdam dxfmbue- poutic bant, ac Dei fui fanguinem effe , diuinitus ad Ti íe miffum , affirmabant;. vt ita.cum Sole, & &f Ynca, fiue Rege, noui foederis focietatem IE&: Y contraherent. lidem iuuenem aliquem praef- (0.00 tanti forma; annos triginta natum , bene lo- ttr af tum, vefte candida indutum , per quadragin- b u n ] ta dies laute paftum, demum maé&tabant, mac- id( .L 27 tati carnem . velut facram. fan&tamque vora- n tintist bant , infontis morte de noxis fuis Deo fatis- Tioney factum efle putantes. Die quodam procede- Tüto bant fupplicantes, eo prope ordine, quo apud Dd nos fefto corporis Chrifti, Quod & Meaci AU inlaponia fieri folitum narrant At Mexicahi f folennem quotannis celebrant diem, quo fi- 365 d hnulacrum a puellis.Deo facris, ex farina.& Wf melle piftum, fi&umque, & magnis ceremo- tl0 Cor niis confecratum , populo comedendum dif- ïf.t("'d tribuebant; ita Dei fui corpus comedere fe affeuerantes, VC qr Nec tum hcul)at aliud. quid- quam cibi capere tlte i n ul VI In conft rucndls : ordinandis facro- ] la rum minillris Iudaicos ritus fere retinuiffe tJC Ecclefiam Chrifti confontiunt omnes; quos. UM nam praecipue retinuerit, non leuis inter doc: tos viros contronerfia eft Q '& Sunt enim, qui W.Um Presbyterorum creationem , quae fit per im- pe: Wt LIB, II CAP. XX V dilr 197 Ti pofitionem manuum, fimilem eff? volunt eius 1 ol manuum impofitionis, per quam inter Iudae- [ocieuta os fecundi Templi excidio recentiores, fe le&i viri ad iudiciariam. poteftatem aliquan- Qem p do obtinend exercendam, & locum in- Id r affeffores Synedrii confeq uen 3291 dum, fie- quad? Lam idonei ; qubmadmodum apud nos per lban[, T& gradum, vtloqui amant, DoGoratus vel Li- que V* centiztus ; DQO ia ! vtramque autem mapnuum lmþ()ü- tionem, & Iudaeorum & Chriftianorüm, de- npn riuatam effe ex veteri illa, qua Iofuam ad re- ATE gendum lfraeliticum populum confecrauit q & Mofes; & iuxta nonnullos ex altera, quam Met $Se wuavmva viris inter Ifraeliticae gentis fe- T qLO es dele&tis, & a Mofe in curarum partem fuia afcxt:», adhibitam fuiffe putant, Ex facerdo- js ct tio contra Aaronico proueniffe Chriftianorum ayun d facerdotium contendunct alii Prioris fenten- medae ! tiac argumenta haec funt: In ordinandis Ec- jiud Q ciefae Chriti miniftris nunc quoque imponi manusa tribus aliis iam ante ordinatis, vti yi t in creandis olim. Synedrii affefforibus ; hoc retin ritu conferri vtrisque poteftatem iudiciari- M am, & ligandi atque foluendi facultatem ; intet cum Aaronicum facerdotium iure tantum na- oniff talium propagatum fitad pofteros, nullaque i p iurisdictione polleat, fed tantum facra faciat. [ n Po- AKNETAN. QVAEST, :98 t Pofterior contra fententia his fe approbat jl rationibus: Presbyteros Chriftianorum non TU iuri folum dicundo , fed facris etiam adminif: traüdis , facramentisque conficiendis praeefle, fitat nf facerdotesque vere effe , cuiusmodi neuti» Wsv quam fuerunt feptuaginta Synedrii affeffores; citi deriuatum igitur in eos e(fe facerdotium Aa- 1101 f ronicum, iNos vero fic ftatuimus: vtramque t poteftatem , & Aaronicam & Septuaginta- fre viralem , in Sacerdotes Chriftianos vtpote Cowf prifcis longe digniores confluere , cum legiti- Tofic me ordinati participes fiant aeterni & Mel- $ts chifedeciani facerdatii Chrifti : nam vtraque &l poteftate gaudent, & dicundi iuris, & obeun- fiei dorum facrorum, Nec fatis conftat, an im- diqu pofitio manuum, per quam ordinantur, tmna- hunc náuerit ex illa, per quam alle&tos effe volunt T in Synedrium viros feptuaginta : quippe nul- n la eius apud Mofem mentio; tantum fiftuntur &T a Mofe coram Deo ad oftium Tabernaculi, vti Til & Sacerdotes Aaronici; in eosque ita fibi ob. D latos & confecratos partem Mofaici fpiritus mifit Deus , quo accepto propbetauerunt , nec t Pitr vitra ce[Jauerunt. An illuc referas & prophe idi tiam , de qua Timotheum monet Paulus : Ne- [ ata eft i li neglige.re gratiam , quae eft in te, quae d Y tibi/ fvuag Nunq. 1125.. 1. Tim. 4, 14« LIB. IT CAP, XX, 199 tibi pev propbetiam , cum impofüione manuum [e a presbyteri, Exoleuit porro apud ludaeos ma- iOOCut. 1 . jam al nuum impofitio , adeo in creandis feptua- vis p ginta viris vifa non eft neceffaria. Solennis tantum vfurpatur formula verborum. Abfen- med m tes vero per codicillos in Synedrium rite af- ii al rorium d cifci potffunt. Praeterea Synedrii ius fuit, nonres folum ciuiles , fed facras etiam ordi- TRU nare , legum interpretandarum modum prae- Sepug? fcribere, traditos a maiorlbus ritus feruare. inos Vjf Conítat etiam plurimos ex Sacerdotibus Aa- ,onli ronicis fuiffe in Synedrium alle&os ; atque hi emi t Sacerdotum Chrifti verum natiuumque ex- yut vt emplar fuerunt, quippe vtraque pollentes m facultate, & obeundorum facrorum & dicun- fl di iuris. Inde liquido apparet, confeffum pantir; hunc non mere ciuilem , fed & facrum fuiffe, ln & vtriusque membri reipublicae , Sacerdo- qir? tum & Populi, partes ac perfonam fuftinuif- ym (l fe. Ergo manarunt in Ecclefiam diftin&ti mi- "od nittrorum gradus & officia, ex officiis tum T Ebraeorum Sacerdotum & Leuitarum , tum m & feptuaginta virorum. Nam quem dicimus at Patriarcham, & Primatem , & Metropolitam, p is dicebatur fudaeis Princeps Patrum; & qui ub a nobis Épifcopus , is erat Chazan, & Archi- fynagogus , & Pater Synagogae; idem for- L M ! Mi taffe , 200 ALNETAN. QVAEST. t h taffe , qui in libris Thalmudicis vocatur Se- 5133/ Centio gen haecohanin, 4i: lbrj lles Sacerdatum 5 & Pres- quxi byter, Zaken; & Diaconus, Sammas ; & qui his Rabbini , .nobis Do&ores & Magiftris & hx $ generale vocabwum Parnafim, Paftores, vtris- Tianur que commune eft. Iudaeis item fui Lectores, . & due & lánitores, & Cantores, & Aeditui, Et or- tite dinatio Presbyterorum inter ludaeos, vti tolleri Ép: (coporum intemChriftianos, a tribus item ordinatis, vt dixi , adminiftrata eft, Aez;vpa nf tiis fui fuerunt ordines Sacerdotum , a Mer- Vea curio , vti iactant, conítituti; Cantorum, Ho: EM ofcoporum, Scribarum facrorum , facrorum AR fint Stoliftarum, Prophetarum , Paftophororum, His. omnibus . mf Aedituorum , Miniftrorum, SWn praeerat fummus Pontifex, Pollebant vtraque facultate, & adminiftrandi facra, & iuris di- Tis cendi. Variiitem Carthagine funmnc ordines Tiemo Sacerdotum , Vatum, Aufpicum, variis di- f ítin&i veftibus , variis officiis & honorlbus Tiigr ürdi fungentes, Quorumdam etiam pummmd gni« tas [ult, Suos Sacerdotes habent incolae I Menuthiadis infulae, Sacrorum omnium mii. tfex niftri & interpretes apud Perfas fuerunt Ma m vi: ciuilia etiam negotia ex eorum confilio D OE adminiflrabantur fummoque fuerunt in ho- t | nore. Mulieres illic quoque Soli & Dianae dicas VU tàe , LIB, IH. CAP. XX. 20l JCat l A tae, ficra quaedam obibant. Magis inter re- j centiores Perfas fuccefferunt alij Sacerdotes, 185 80 quorum princeps eft fupremus quidam Ponti- fex. Sacerdotes Indorum leguntur ex Brach- jj manum tribu, quae caeterarum nobiliffima yr l eft. Confecrantur certis quibusdam riciib'usþ,' iLedn & diuerfis addicuntur officiis, diuerfosque re- ti, L tihent dignitatis gradus, Olim etiam totius leos, V xibus d collegii princeps vnus erat, Sua funt Ceila- nenfibus monafteria, & facrae domus; fui LA m'ni» Macaffarenfibus Patriarchae, füi Presbyteri,fui Et hi & il orumJ & inferiorum ordinum Clerici. faennt initiantur a Patriarchis , Patriarchae ab vno Ahoro n m fupremo legis fuae Antiftite, Quid Siamenfi- : Ormoii um finitimarumque gentium Talapoinos, quid Sinenfium Bonzios, nec vnius omnes ordi- n nis aut inftituti, quid mulieres facras com- k r memorem? Rerum iili facrarum füntantittites j j ordïnf'i fecreti a vulgo folas incolunt domos , mo- viit 10 ht nafteriorum noftrorum fimiles; & in varios honot ordines funt difcreti, füisque Praelulibus pa- g i rent, Bonziis laponenfibus vnus praceft Pon- i XmCOkS 11 L ctori- tifex, qui fupremam habet inter eos a nl tatem. laco nuncupant. [s religiones inter- | COI]:[JE.;':' pretatur, de omnibus controuerfiis dd facra pertinentibus conftituit. Illi caftitatem co- u lunt, etíam coniugio abftinentes, Plerisque foe- f 202 ALNETAN, QVAEST.. foer;linam attingere capitale eft, Sexcenti ftcer fuerunt Graecis facrorum minif!rorum ordi- Alinü nes, Suos fibi facerdotes, fua facra, fuas donles Sacerdotio victimas habebant Dii finguli, lre i nonnunquam fungebantur ipfi Reges. Myfie- Tis, n ria Eleufinia admini(trabant Hierophantae Eu- flian molpidae, Daduchi , Praecones, Arae mi- muri. nifter, & qui Rex appellabatur, & qui cum il eo facra procurabant Epimeletae; tum & $a- M Q crifici; demum Myftae & Epoptae. Adde & fitror Meliffas Cereris facerdotes, Ex his facris N conie&ura capi poteft de reliquis, quorum Ti f infipita erant officia, dignitates, & tituli. alion Plura etiam apud Romanos , quorum fi vel Y nomina recenfere vellem, dies me deficeret, füe & iam in eo elaborarunt ftudiofi. - Dignita- Vi tum autem munerumque diftin&iones cog. TU nofci poffünt ex Pontificibus, & Pontifice feria maximo; ex Curionibus, & Curione maxi- Ya mo; ex Gallis magnae Matris Deum, & Ar- Vite chigallos ex Veftalibus, & maxima Veftali, Y Sacerdotum autem plurimis iuris de rebus nia; ad fe pertinentibus dicundi poteftas fuit. In- Ti ter Celtas noftros & Britannos facra fuit & Yüiy eximia Druidarum au&oritas, Bardorum item UT atque Vatum. Nec fuis Patriarchis Mugal- - à [ lenfes Tartari; nec (uis Scythae & Germani- | —Sa- Lf LIB. IT, CAP,. XX, 203 - Va Sacerdotibus caruere , tum foeminis, quas Orum o Alirunas vocabant, tum viris ; nec Hifpanio- i, l lenfes Americani fuis , quos pudicitiam co- Sacerdt lere iubebant, grauiffimis propofitis. poe- des Mj nis, ni feciffent; nec Virginienfes; nec Bra- phandl filiani, qui variis Sacerdotum ordinibus fum- N mum Pontificem praeficiebant; nec Peruani, & ia apud quos multae fuere Virgines facris dica- : tun d tae, quarum nomen fuit Mamaconae , opera, i, At facrorum ornamentorum textura ; nec Mexi- x lis & cani, qui fuos vn&ione quadam contfecrabant, i, qu His Pontificum, Sacerdotum , Leuitarum , , VU aliorumque minorum minitrorum varii ordi- onim ( nes fuerunt, quorum fingulis fua attributa v delt fuerunt officia , fuae dignitates: fuerunt & , Dipi Virgines Deo facrae , quemadmodum & Pe- Hiones ruanis, intra fecretarum domuum clauftra af- k Dort feruatae, & velut vtentes ritibus Veftalium Romanarum: fuerunt & Monachi autterum jone 1. vitae fc&antes genus, ineolae coenobiorum, T m V AIH, Cuiusmodi debeant eífe. matrimo- j de fftü nià , cognofcemus monitore Chrifto, (i pri- ^j fui[. l ma rerum repetamus primordia, — Vinus fuit r - vnius vxoris vir, nec facram hanc coniunc- tionem dirimere fas (uit. Primus Lamech du- o as fibi adiunxit vxores, plurimas item alii, j M TU üque $ Matth. 19, 4. & feq. ALNETAN 254 QVAEST. rieti iique fan&itate confpicui ita fauente. Deo ii f propagationigeneris humani, I us deinde plu- ! Fum vxorum ducendarum , earumque dimit. Yiore tendarum, Mofaica lege factum eft: excep il lm n to tamen fümmo Pon':hw, f; Rabbinos au: dimus Tattl Hoc iure vfos quoque Aegyptios adit Diodorus ; ^ vnicam vaehccc fuiffe QUOI VOUf fummo Sacerdoti conceffam vxorem , cae hts teris quot quisque vellet At palam differ tit ab Herodoto, qui Aegyptios fingulis vxo- p n ribus-contentos fuiffe docet, perinde vt Grae- f cOós, Haecconuenirent, fi vnius legitimae N vxoris fa&am dicamus licentiam , plurimá- rum vero pellicum: vti fit apud Sinas & In- Áipe dos, gentes Aegyptiacis imbutas moribus, fOEu. Ctem vt alibi oftendimus, Cecrops quoque, homo Tiore egyptius , vnum vni coniunCum effe vo: luit ; bent vnde dictus .creditur Gipure Fue- EU runt, qui nullo fübnixi antiquitatis fuffragio, Vitos crederent, placuiffe Carthaginenfibus multi- plex & plurimarum fimul vxorum coniugium Tilgn Nos vero fine teftibus non affentimur . & duu ulta in contrariam nos trahunt fenten. [Ur tiam. Q | i Adeo Indis placet, in vnicae vxoris Baue connubio acquiefcere, vt ea defuncta, femel Q tantum licéat ad alteras nuptias conuolare, Z E prae- Diodor, l. t. Merod. libr, ». cap. 24 ? um — p LIB,. L. CAP.. XX 20 5 Uente D pncterqua*n Dri chmanibus , quibus vnaram (l dui ntaxat nuptiarum. facultas eft, Siamenfi- |e V Qu d J bus, etiamíi leg vetitum pnon eft , plures vxores ducereé TT probatur tamen folitarium 1000 iftud caftumque viri vnius &.vnius foeminae matrimonium ; item Sinis, & Iaponenfibus, A: quorum fupremus Imperator, quem Dayrum licet $ vocent, lege cogitur, vxore vnica effe con- ol tentus , eaque.quotie quibusque menfibus jam du per quindecim dies abftinére. : Eam fi ami(e- ynils v rit; triginta annis minor, aliam ducere poteft ; !ev fr fin maior, reliquum vitae tempus caelcbs agit. u Nec vitio tamen dant Sinae, (i quis pellices ,Puul* fupf*rmdu&aq babet. Honeftiores apud eos as & ThOrl foeminae fecundis abftinent nuptiis.. Sponte cremantur cum .viris dcfunctis apud Indos, qup hotti more.antiquiffimo. Ni faxint, infames ha. m CH;H(' bentur. Fuit idem, in.vfü. apud Thraces hi Scycdhas, atque Gallos Alio moxtis £ f.?ï(.l'k. ufipt viros mortuos. funt; profecutae viduae He- bus m rulorum , & hac aetate Aethiopüm quorum- Ontugut 5 dam,. Inter gentes Scythicae originis prae- [lmu[ M cipua haec laus Germanorum eft, quod fin- n gulas duxerint vxores foedere perpetuo , fi 16 vit paucos quosdam excepiffes. Eadem lau: eft 1 L Chiribicenfium, Floridenfium, & fere Brafi- []UU]J lianorum. Graecos Atticae terrae incolas p Ce- 266 ALNETAN., QVAEST. | hoet Cecrops vnis foeminis coniungi voluit, vt a me notatum, & inuerecundam vulg uagae alite. Veneris licentiam coercuit. Morem hunc tunae Jandat Euripides in Andromacha. Sunt vero, LU dedtr qui dieant, decretum poftea fuiffe Athenis, " vt vham quidem ciuem ducere licercet vxo- teran vem, ex alia vero liberos procreare ad fre. ducer quentandam ciuitatem, & multitudinem aue lie y T gendam; atque ita fa&um a Socrate. Ne. lios( gant alii fimul duas habuiffe, Illie & Sacro- rum Rex ad ritum Ebraeorum virginem & iil ]lure Romano duas ciuem ducere debuit, Wort vxores$ eodet tempore habere non licebat, tb Laudantur ergo a Scriptoribus Romanis gen- Yn tes mori huic obfequi folitae: culpantur ab Wt iisdem, qu fecus faxint ; Mauri a Salluftio & ficat 1mo , ne Claudiano; Perfae ab Ammiano. tüit: concubinam quidetn habere cum vxore fas Wt elfe vult Pomponius lurisconfültus : Nec pro. ly bata eft Valentiniani primilex , qua ius vni« fit cuique fecit, duas fimul legitimas vxores ha« BU [ ; bendi. Magno quoque in honore fuerunt Romanis foeminae vniuirae, fjue vnicubae, &m hoc tionj Eurip, Androm. v. 177. & v. 464. & feq. Inftit. m | V lib.r. Tit. 10. $. 6 Salluft. lugurth, . Claud. de bello Gild. Ammian, 1. 23 pömpon.- Sept. re- - cept. libr. a. T'it. 2o. i LI DIBS ITR CAPUS NX 20 VOW« j hoc eft, quae femel tantum nupfiffent, Non gt v Ms aliae adhibebantur pronubae: nón aliae For- Qrem i tunae muliebri coronam imponebant, &'co- Sunt t rona pudicitiae honorabantur. Non aliae je Atht aedem Pudicitiae, patriciae vel plebeiae,po- yeert w terant ingredi. Summo Pontifici bis vsorem eute at ducere non icebat, Itaque vnius vxoris vir, udinen fiue vnicubus effe debuit; confentiente Ro- cratt, mana lege cum Chriftiapa, quae Sacerdotes jc fuos femel tantum maritos fuiffe voluit, Sta- Vif biles Romanis fuerunt nuptiae , antequam di- a d uortii morem Ebraeis, Graecis, aliisque gen- om tibus receptum Caruilius induceret , anno 419 9« Vrbis pxx. liberorum quaerendorum cauffa ; E nlnanti « nec fine magna tamen popu'i inuidia, Flami- Sllulo nicae tamen connubium fola morte dirimi po- ]n;! tuit: ti & quod per Confarreationem elfet contractum, qyot Ne barbaris quidem gentibus M Americae nonnullis recepta eft vxorum mul- n tl titudo. Ind.uxduam illam viri & foeminae u yxoni coniun&ionem Dco au&ore fieri, & facram r fitni effe, plurimae fatentur gentes, Ritibus ad - vpio eam facris vtuntur ludaei , fauftisque preca- Laf hi tionibus , quarum formulas Ritualibus libris " funt complexi, Ex loco quodam Photii, qui tul d exccrpt:s ex Damafuo infertus extat, cog-. nof- o Phot 'Tm. 2432. 1J8 ALNETAXM QVAEST nofcimus , Álexandrinos legitimas rátasqte fcrif nuptias.non habuiffe, nifi connubiales tabu- Disa las Saccrdüs fignaffet. Guebri Perfae coràtü H pi & Sácerdote nuptias contrahunt cotam Bxach- tilima manibus [ndi ; Sinae in loco facro , corarmi Qipieb molu Ad eas fe acmngcbant Athemenfes, hs alique. Graeci per egoréAs facufï(': quae EU Tunoni Pronubae fiebant; item per ymurmar, Coni facrificium, quod lunoni, Veneri & Gratiis louem faciebant parentes in nuptiis liberorum ; & Vener quae fponfi ipfi aliis Diis, ad fe]1c1tatcm foe- Tptia Aliu d eraf. cunditatemque impetrandam. [ 'Theffalorum nuptiale facr:ücmm, taptiaicil T di& '..! Tï) Sandiae quoque Romanis. babitae N e, quas fanétis ceremoniis pr rofe- funt nupti & C quebaitur. Sacrum praecipt 16 fuit vinculum tiis ) Confarreationis, Dionyfio Halicarnaffeo F at- Gnisí racia dictum, quo nihil ipfis religiofius fuit, celem Huius contrahendi au&tor praefe«que etat Vi Pontifex Maximus , & Flamen Dialis, con- ]l'lt.m ceptis verbis ,. facrificio fa&o coram dccem ponbm Non alio ritu vxorem ducére Fla* teftibus. . Til mini Diali licebat , cuius & matrimonium fo» Ti ( Ja morte dirimebatur; non alio coniugio Da* Ts ti creabantur Flamínes. Sacrae quog ue 1ue "ao lum o runt nuptiae per Coenm onem init fv5 nec fine LLCJm 1a- Jalic, libr À p " d L'Iä. H, CáPb, XX, 209 facrificiis , precationibusque palam coram Diis ad aras fa&is, & domi deinde iteratis, igni & aqua adhibitis, quae ipfis fuerunt fanc- tiffima, ac thure cremato coalefcebant, Con- 0, E'W cipiebantur item Vota, vnde votiíta vxor dic- hef ta. Vtrique nuptiarum mori praeuia erant 1(*[9 aufpicia, auguria, His praeeffe credebantur ^uplit [ 1 Coniugales Dii, quos plurimos recen(ebant ; I&Glc Iouem, Iunonem , Hymenaeum , Genium , u f0f uj Venerem, Suadam, Lucinam , alios. Ergo at nuptias appellant fan&as atque facras, & nuptiarum fan&imoniam ac facra nuptialia memoraut, Nec facramenti vocabulo abfti- i nent. Caeterum quamdam . Confarreationis J & Coemtionis formam adnotare licet in nup- [ Vl tiis Perfarum Guebrorum, Sacrae & Mexi- canis fuerunt nuptiae, quae coram Sacerdote celebrabantur, non fine religiofis fuffimentis, ewe W VHII, Defuün&orum oculis adhibitam pol- M lin&turam apud ludaeos, ac totis etiam cor- af * poribus, conftat teftimonio fcriptorum Noui CU "Teftamenti & T halmudis 'Fraditus hie mos fuit Graecis & Romanis a Phocnicibus , pri- mis Chrifianis a Iudaeis, Infirmis praefti- tum eíle vn&ionis ofüicium , non ita liquet, v Locum tamen inuenio in recentioribus frag- jd mentis O 210 ALNETAN. QVAEST. mentis Petronii , quibus 'Trimalcionis coena itdat defcribitur , vnde facer Chriftianorum ritus dl poteft illuftrari. Eius verba baec funt: 7vi- lint, malcio awmpullam nardi aperuit ,| omnesque mos [177 vnxit; & , fpero , inquit, futurum, vt aeque me ii inortuum iuuet , tanquam viuum. Naim vinum uij quidem in vinariwn.iuf/t infundi ; & Putate vos, ET ait , ad parentalia mea inuitatos e[]e, . N nde ap- lia paret, vnétione hac liniri. fe vu(hffe ftolidum fenem, cum fingeret, morti fe effe proxi- mum ; atque hinc fibi & viuo & mortuo opis bee aliquid & adiumenti fperaffe. Quae de facra fua vn&tione fpondent itidem fibi Chriftiani, * l [ Huc adduci folet Tertulliani teftimonium de tulfs Seuero Augufto, qui a Proculo Torpacïbde fir Chriftiano, & vti verifimile eft, Sacerdote, per oleum curatus fuit. Mexicani vero Sa- lg dj cerdetes vnguento quodam facro infirmos, li ad fe magno concurífu venientes , livire fole- ( bant. Atque hactenus de Sacramentis, Quod à A fi recognofcamus fuperiora, verum elffe de- preheidemus illud Tertulliani: Diabolus , cu- dittm Tüm jus funt. gartes inuertendi. vevitatem, ipfas quo- que ves Satramentorum diuinorum idolorum my[- Vr ( teriis aemulatur,. Tingit & ipfe quosdam , vtique Y CT£- Ti Petron. Fragm. p. 40. 51. edit. R&ïncf. "Tertull. l ad Scapul.e.4. T'ertull. de praefcr. c. 4o. LT LIB, 1I. CAPR, XXI, 21I Y Q eredentes (9^ fideles fuos : expiationem delittorum "um ny de lauacro vepromittit , & fic adbuc. initiat Mi- unt: D tbrae,. Signat illic in. frontibus milites fuos, ce- u N lebrat & panis: oblationem , & imaginem vefur- TO rettionis inducit, & fub gladio redimit coronam. g eit Quid ? quod & fummum Pontificem in onis nup- Puici tiüis imitatur. — Habet (g «irgines , babet. & con- tinenies, Vniti : fiolót o NP at a ao o [le. t " o tp De conHagrätione & renouatione mundi. j d e mundi conflagratione & renouatione Chrifiizïj qoniun * - facris Ebraeorum libris confentanea pro- orid tuliffe Philofophorum illuftriffimos , faten- tur Theophilus Antiochenus, & Eufebius, acerdt Dogmatis huius patronos Anaximandrum, j vero : Anaximenem , Anaxagoram , Archelaum , jf Diogenem & Leucippum recenfet Stobaeus. liitt (u;ï Qui per conflagrationem futurum id rati fint, IU N Qu Stoicos idem nominat; Cleomedes vero cre- y dii ditum id fuiffe ait a praeftantiffimis Phyfico- lef!lf p rum. Sed haec propius infpicienda funt. Na- | W'(U tura füa corruptioni obnoxium mundum fen- TL Q .2 tiunt i, qii " z [ "'Theophil. ad Autol. libr. Eufeb. Demonftr. Euang. 1.3. cap. 3. Stob. Eclog. Phyf. 1. 1. [ Tfr!Eï«' D] $,24. Cleom. Meteor. l. 1. c. 1. TU 2/12, ALNETAN, QVAEST, log tiunt apud Plutarchum & Gaienum Pythago- ras & Plato; vtpote genitum ; verum contt- Dup fl i neri a Dco, & ab interitu viridicari. Accura. IU tius ifta explicantur a Stobaeo : Pythagoram quippe, caeterosque, qui materiam pati quip- od piam & mutari poffe cenfüerunt; veros or- Qier tlon tus & interitus admififfe docet per mutatio- nem qualitatum; Empedoclem vero, Ama- tmgar xagoram , Democritum,. Epicurum, & reli- &t P'g quos atómorum defenfores , compofitiones Deuca & diffolutiones probaffé per quantitatum dif- turbationem ; nequaquam vero ortus & in- ldl TiQter teritus, Cum ergo ftatuiffe dicitur Empedo- cles , omnia in ienem aliouando mutatum iti, Wt futurum id intellige per nouam elementorum t Tüht| diffolutionem & concretionem , circa eorutm excidium, Ieng Idem vifum Hippafo Pythagori- co , idem & Heraclito , quorum vterque tart- pel' lg d tum igni tribuit, vt non rerüum omnium prin- Wtgc cipium atque finem, fed: Deum quoque elfe vellet; atque inde futurum vt conflagret lum füng per vices mundus, &ex igne iterum prodeat Ytth certis & praefinitistemporibus. Mundi acter- üi conuerfiones per ignem & aquam futuras f»l' Aifi admitit Philolaus Pythagoricus At Timacus L: Lo- if Plutarch. de placit. Philof. ! €. 4 Galen Ui Tiit. Philof Stob. Eclog. Phyf 1. 1. cap. 24 SWI P. ^ LIB. II CADP, XXT. 2I » Pt Locrus a Pythagorae diciatis non freceffit, Jf5 C0 mundumgue a. Deo conditum op*naþus eft, Acun fed interitus tamen expertem; 10on ex natu- rth zgom" ra fua , fed ex Dei nutu eum pcrpctuo con- feruantis Haec fecurus eft Plato futurum- p que nihilominus agnouit , vt per conflagra- Veros 0 t od tiones & diluuia maximae faepe clades con- 10, À tingant , multi extinguantur. mortales , pur- gcntur terrae, res mnouentur, vti euenit in ], &N*n Phaethontea conflagratiqne , & eluuione ;pof ( tutun d Deucalionea: verum haec nihil ad vniuerfa- vs& le dllumum, uniuerfalemque orbis conflagra- tonem:. füummam interim rerum durare, fer- fn uante Deo; nec aboleri , fed mutari. Non t mento inde multum abierunt Stoici. M urdum d;,&e- runt effe Deum, aeternum mate ria, mutabi- a U lem ordme & ordinem quidem mutatum iri n per ignem & aquam ; veteri mundo per ig- yium j nem diffipato, nóuo per aquam reparato , in perfe&am fimilitudinem priftini ; quippe in p humore füturi mundi fpem latere; ignem exi- cond tum mundi effe,humerem primordium: quae pr Verba funtSenecae: nec mutationum illarum md] E futurum illum ünen*, certisque euenturas in- m fJ?U,U teruallis poft magnorum annorum decurfus, Tiné? ]t reuerfis ad priftina loca fideribus, vel pro fummi De:i arbitrio. Et auoniam ampliorem , r locum ' ciP J Senec, INatural. Quaeft. 1. 3. cap. 12 aTA ALNETAN, QVAEST &n locum occupant corpora, cum in ignem di- m labuntur , cauffam bhanc hibuerunt Stoici , tenut cur inane extra mundum ponerent, in quod hnt, mundus ipfe deflagrando folueretur. Placue- tht runtifta quidem Stoicae doctrinae auciftibus, Lant non item omnibus ex eadem Schola; nor Po- Ls fidonio, non Boetho , non Panaetio , non a s Diogeni Babylonio , inon Zenani bryfippi Tlne füccetfor quorum poftremus ille , atque [;HIT item Panaetius, rem in dubio reliquerünt, At 0 v fuerunt, qui cum viderentur adhaerere Stoi yer g Cis, ad exuftiones tamen & diluuiones ifta re tm] tulerint quibus' non vniuerfus orbis, fed Áiis q partes tantum terrarum aliquae deleantur; qui effer plane ad mentem Platonis. Epicurei Tuur mundos infinitos pofuerunt, placuit conftare Cnt quidem in perpetuum fummam illam mundc- allhq rum , fi modo fumma dici poteft, quod infi- Yne mitum eft; principia quippe, indiuidua nem- U peilla corpufcula , aeterna effe & immuta- U(m T bilia; ateorum ordinem & ornatum diuidu- Qu um effe, ac diffolubilem 5 itemque mundos Net fingulares nafci & interire , vt plantas, vt animalia; hoc eft , coagmentari & diffipari, lul "Non igitur fieri id volunt per folam conflag- rationem , vt dixit Minutius, fed etiam per f diluuionem , vel per disiunctionem partium LIB,:IT. CAP, XXI, 2i5 & ruinam , aliosque modos , atque ex prifti- ipret t d ni mundi reliquiis coale(cere poffe nouum al- OiC- 4 terum ac diuerfum ; non, quod Stoici v I [f. P: ( bant, vfquequaque fimilem, Suam autem fen- tentiam vtrique iisdem prope argümentis tue- quult bantur. lam a Philofophis abeamus ad Poe- 1; m tas. Locum proferunt luftinus & Clemens etio, ) ex Sophocle , quem ab aliquo Stoicae doc- pur trinae magiftro feriptum dicere poffes. Fu- IR , 1 turum enim praenuntiat, vt deflagret aliquan- Uerüm. do vniuerfus orbis , ac deinde , quaecunque erredt per ignem amiffa fuerant, recipiat, Metuen- n]e ii'uï tem Iouem inducit Ouidius ,. ne fulminibus orbi,' fuis ardeat caelum , quippe meminiffe eum deleati efle in fatis , vt mundus flammis abfumatur. ureii,t Futurum id quoque non femel canit Lucanus: So jt n canit & v neca T'ragicus, cafurum orbem in m mtl[f antiquum Chaos. Quas . commemorat terra- quod j rum exuftiones & eluuiones Platonicae doc- jdi trinae affecla in fomnio Scipionis , non adto- tius mundi fummám , fed ad partes terrarum jt dllo* quasdam videntur pertinere, vti re&e inter- p 01 pretatuseft Macrobius. Vifus eft Plinius Stoi- has CcOS T Tuftin, de monarch. Dei, Clem. Strom. 5. Ouid. ( con Metam. 1. v. 256. &feq. Lucan.l. 1. v. 77. & feq. l. 7. v. 813.& feq.. Senec. Herc. Oet. AG.3. e[l'zm l Macrob. in Somn, Scip. l. 2. c. 10. Plin.1. &. c. 4 TU 106. & l. 7. c. 16. ] 216 ALNETAN QVAEST. cos fequi,cum dixit, Aetnae;aliorumque arden- m « tium montium ignes incendiaterris denuntia- tvl re; & ex feminum exuttione,in cuius vu:cs ver- jiect Et Cen- gitaeuum, foecunditatem extingui. f forinus, cum dixit, anni magni hyemem fum- ü mam effe dilauionem , aeftatem efTe orbis in- dunt$ cendium mundumque alternis exignefcere Val i & exaquefcere. Aliter l'irmicus, magno nem- Annoru pe illo anno vertente e, quem trecentis milli- feriün bus folarium annorum conftare vult, fieri red- hia integrationem rerum per alternas exuftiones £ & eluuiones, Perfuafum id quoque fuit exo- deim ticis gentibus : Chaldaeis, fi rem quidem li- LLf cet exiftimare ex Berofo, quem BDeli inter- pretem fuiffe, narrat Seneca, & conflagratio- ) ni tempus aífignaffe, cum fidera omnia con- venerint in Cancrum ; inundationem, cum in At Capricornum: Guebris, Zoroaftrem dogma- N tum fuorum auctorem iactantibus , quibus Wnen Qm d placet, terram olim liquefactum iri, & in ali- t am formam longeque amoeniffimam repara- Rtlþeïf tum. Addunt Perfae, Ind:ae: quilini, futu- Ti rum id poft mille annos. Praetereo Hyftat &f ) is, vetufti jllius Medorum regis, Sibyllae, & Trifmegifti fuffragia, quibus ad Chriftianam r do&rinam, de futura rerum omnium per ig d D nem Cenfor. c. 18. Iul. Firmic, l3.6 1. . Na. lt tural. Quaefl. 1. 3. c. 29. [ "m LIB, II CAP, XXII. 1'.3 queuis nem confümtione , a(Icrendam non f2 an Id te vfi funt Iuftinus & LaGantius , ifcriptores VICT pie creduli ,legitima adulterinis Gnofticorum [ ! ( " fcriptionibus non fatis difcernentes. Igne de memu caelo depluente conflagraturum orbem cre- f of dunt Siamenfes & Peguani , poft certa inter- xlgne' ( ualia iri renouatum Interualla haec octo 1001 r annorum millibus definiunt , quorum miliia m ts fl fex ia1n praeterierint Sinae poft bella & ca- . ferir 45 Jamitates in priftinum Chaos rediturum. Pro- E)cln dio genitores vero noftri Galli peruulgatam illam » [üt & de ignibus & aquis per vices orbem deleturis qmum fententiam tenuerunt Beï f C- APV XXII yfagr De reditu mortuorum ad vitam. p d iducia Chriflianorum, vefurre&tio mortuorum , j, (Un? F inquit Tertullianus. Multa nos ad id ar- 1 g.)W gumentum pertinentia fupra cowez.mw nl L cum differeremus & de iis, quos Chrittus vi« & 1 tae reftituit, & de Chritto ipfo reuiuifcente n reur Supereít, vt agamus.de reditu omnium ho- j n fl]!u' minum ad vitam, qui in fine rerum futurus o Bf eft. Non vna fuit Iudaeorum omnium upet M S*byhä ea re fententia. Qui rerum naturalium ítu- j rifia dio erant dediti, quos Paulus conquifitoreg buius s ll Qu $o E Tuftin. Apolog. ». La&ant. Epit. c. 12. oT'ertull H 20 de refurr, carn. cap. 1. ]. Cor. H o PO ALNETAN, Q'»"AEST. buius feculi appellat , defendebant fere met- Qute empfychofin Pythagoricam ) Q mauyyerencuv, lrodit quam animarum volutationem proprio »omi- avit ne vocabant, quemadmodum Aegyptii. z lcis giéAzoiw , & Pythagoras T'éemTOAZCv , QUA Opi- Air mas dicebat circulum neceflitatis percurrere, dem Chryfippus & lamblicbus segíoder, Quippe £05 1 animas vélebant de corpore deuolui in cor- Ym a pus, vnamque & eamdem animam . diverfis f inte temporibus fuiffe plures homines. Opinati tirà, funt nonnulli reditura omnium hominum cor- tuorgi pora ad vitam in fupremo iudicii die ; pios perüa vero duntaxat corpora fumturos tempore fs Chrifti , nouamque vitam morti item obno- Chof& xiam inchoaturos, Princeps huius fe&se & 10 & do&rinae fuit R. Mofes ben Nachman, At Qul recepta fere apud ipfíos fententia haec eft, | te jt quam propofuit Maimonides, pios probos- lite que omnes , e malis aliquos tantum, a morte lts e refurre&turos. Eos, qui reuiuifcent , opinan- 'ite tur quidam ex hoc grege , id gefturos indu- mentum , quo fepulti funt ; nonaulli nudos li Jopuk fore; pios vero lumine veftitum iri, tanquam 1 lat Angelos. Corpore demum poft longum tem- Va f pus depofito , omnes reda&umi iri in pulue- EU rem , commune fectae huius dogma eft, & ad perfe&tam demum beatitatem pergenturos. Cae- / 0i : l LIB II P. XXII 219 fere ml Caeterum in eo conueniunt ambae artes, IyatOE traditum extare in i,0ge corporum red tum Qrio u ad vitam. Id pueros docent, id viros. Qui gni fecus fentiant, pro impiis habent & nefariis, y Qu5 Aegyptiorum do&rinam de fine rezutn eam- JeF CUT dem efle tradit Origenesac Stoicarum ; $toi- , Quy x" cos autem fic cenfere mundüm cornflapratu lu i rum aliquando, omnia deinde reftirutum iri 8 dl in integrum , eademque nullo difeeimine fu- . 0 ura , quáe fuerant ; vnde fequi reditutn mor- Tf n Uïï; l tuorüm ad vitam; atque ita rem €os habere d N perfua(am, rei nomine abftinere. Certe-con- ; ( ftans eft veterum opmxo primos metempfy- tet d «hofeos au&tores tuiti e Aegyptios, Et idcir- fc»l co éos ficcare cadauera mortuorum, ait Au- fl guftinus, quod reditura putent ad vitain ; at- lat ora Vocare Gabbaras, Qque.ita macerata cor;j ; pro 'hoc eft, ni fallor, hcbanm Cur addat io!oe , Ant jllos effe in liac opinione neque cohiicio Opl? Ab Aesyptiis venit ad neque certe Cr« do f05 ! lh Aethiopes & Arabes antiquos, Auftralesque m populos , do&rina metemipfychofeos ; venit tane & ad Indos, aliosque Orientis populos ; nec n i vlla fere. gens illic eft hoc errore immunis : pl 'etfi ab eo conatur Brachmanes vindicare Ae- neas [ef],ü enw]'u Orie. contra Celf. 1. 5. Aüguft, Serm. de diuerf, ( 120. Cap. t2. 220 ALNETAN, QVAEST. neas Gazaeus in Theophrafto Diffeminata pl porro eft in Graeciam per Pythagoram , ma- ftiti ximisque illic viris placuit. iWl Hinc tranfiit ad Thraces , Getas, BDorealesque gentes per dif- itn cipulum Pythagorae Zamolxin, quam retinent antur, ad hanc diem plerique: vnde regreffa e(t in fths, Occidentem ad progenitores noftras Celtas, philur ad Germanos , & ad ipfos etiam Americanos. EU Caeterum haec uensulsyoss , & IASTSVTA MTO- ( füc ei; Aegyptiorum & Pythagoricorum, & ma- àlis Xiyyereeta Stoicorum , prodierant ex obfcüra tulign quadam & informi notitia futuri olim corpo- tim rum noftrorum reditus ad vitam. Id optime tG animaduertit Minutius Felix & Latantius. [ Tertullianus vero hos ait; Recidiuatum animae T non corporalem pronuntia[Je, tolerabilius snutata quatmu Wi megata qualitates. pulfata falute , licet non aditd tb veritate. Quamobrem Auguttinus effiorefcere tj fcribit Chriftianum dogma ex Platonis & Por- D phyrii- fententiis , quorum ille. animas dixit ttm corporibus perpetuo carere non poífe ; hic il vero animam purgatam , cum redierit ad Pa- Tte trem , non amplius ad mala haec mundi effe QT reuerfuram, Ethnicorum quidam in maioti (ie $z luce verfati, reditura ad vitam corpora ex- pret- ( La&ant.1.7. 625 "'ertal!. de refurr. carn. €. f« Auguft. de ciuit. Dei 1. - D 2, €. 97, 28. j 7 221 Lih. H CAP, xxi. V emiti p*reiïxor-ihus verbis declararunt : velut fuppo- Or30, fititius ille Zoroaftres, quem Aeneas Gazae- tranttd us vaticinatum affeuerat, affore aliquando ep p id tempus , quo mortui omnes vitae reftitu- o TEU antur. . Imo & credidiffe ipfum, narrat Cle- efh s mens, eumdem fe fuiffe ac Erem illum Pam- Fuiffe Qs Cd philum, de quo multa fcripfit Plato. Seticni autem Maposinopinione eadem, notum Grae- v cis fecit Theopompus Peripateticus , qui eam i, n ab his acceptam propugnauit, Et notat Ter- x otftut tullianus , fuifle in Mithrae faeris imaginem jm o vefurrettionis. Atque id.dogma tenuerunt quo- que Guebri nonnulli, veteribus Perfis prog- fioptt nati, Apud Graecos vero Democritus corpo- al - pm" it) atj ra non confumi igne , fed melle condita f VCAiT Id de- ita uari iuffit, in fpem recipiendae vitac. u di ridet Plinius, quod aliis promiffum Democri- tusipfe non obtinuerit. Platoni exciderunt o j norinulla, quibus Chriftiani ad veritatem tu- s i endam vfi funt, Nam poftquamiHofpitea ofe; induxit in Politico ,. cum Socrate ita diffe- rentem , futurum aliquando, vt ab occaífu ii oriatur mundus , & in oriente occidat, tum- Ql Ü que e terra prodituros homines fenili aetate, ; n yrt & qui- preF Clem. Alex. Strom, 5. Plat. de Republ. 1. 1c. um "Theopomp. apud Laert. inProoem. "lertull, €, 85, P f?e praefcr, cap, 4?. Plin. 1. 7. 222 ALNETAN, QVAEST.: . qui accedentibus annis per eosdem gradus ad hu ör i infantiam reuoluantur, quibus nunc ex infan- pode; tibus fenes fiunt; addit demum, ex eo, quod tuque Hibetu aliquando fenes: pueri fiant, id confequi, fo- re quoque, vt homines defüncti & humati boeyl iterum e terra extent nouae vitae redonati, tbus al nifi quos. in aliam fortem Deus traduxerit, millam Hinc porro etbnicos confutant Eufebius & qie (ui Arnobius ; irrifores Chriftianae fententiae de alunby, reditu corporum nofirorum ad vitam. Sed & Qudem. illam sexcyysvssíay Stoicorum, qua poft mun- iltribi di renouationem ompes homines , resque Tigliu adeo omnes rurfum ita extituras dixerunt , Mbam, vti nunc funt, merum eífe decretum Chrittia- Vititt norum,contendunt Clemens & Origenes, At- W. qui haec do&trina maMyysveeag mundi', non i m iv vnorum fuit Stoicorum , fed. & Pherecydis Vl ( Syri , & Heracliti, & Parmenidis , & Plato- nis, nec non & Homeri ipfius, quos in tefti monium citat Porphyrius ,. cla1 GN 118 dogmatis E huius affertor, in libro de antro Nympbha- À W rum, Pythagoricis item,, atque. Pythagorae, Jlüri magiftris Aegyptiis fententiam camdem tri- buit diCium Eufeb. Praep. Euang. 1. 11. c. 32, 33. Amob. 1. 5. Orige Clem. Alex. Strom. 5. Origen. l. 5. contr, Celf, Ài Homer. Odyll. 15. v. 109. d " LIB If. C XXIII. 223 pradtn buit Origenes, Locum affert luftinus ex So- [230 phocie, quo futuru praedicitur, vt, quae- . 60 QU cunque periere , f2eus aliquando reftitsat. n lequi; abetur in Ant 2n ji L/IO"(?D]S Incredibilibus & huj Dércyllidem & Ma tiniam vitam cum ;arcn- Tedon tibus altera morte. commutaffe & vitam die radux amiffam noétu recepilte. Receptum id quo- ufebit que fuiffea Romanis, & Saturnaliorum fefto tentael adumbratum , praedicat Porphyrius. Varroni m & quidem ,. Genethliacisque a Varrone laudatis adferibitur ab Auguftino , & palam id inuckit pof m festi Virgilius? tangit vero obiter Lucrctius, At jIyerut Muhammedani frÍne ambage corpora a morte 1C [i excitatum 1r] , proinde vt Cbriftiani , :decer- enes, Aæ nunt Quod & Americanis, tum qui Drafi- ndi, n liam incolunt, tum qui Peruuiàm , placitum hereqyt effe fcimus, &t COA UWVUUES NNITE tel ii $I) De poftremo iudicio ml il eternam hominum omnium fortem fupre- Num À mo Deiiudicio determinatur iri, gentibus aof u lj plurimis notum perfuafumque fuit. Duplex iu dicium homines manere,ludaeorum opinio eft hi prius, Origen.1,5, contra Celf. Tuftin. de monarch. Dei. [n(!b. j ' Anten. Diogen. apud Phot. T'm. 166. Porph ,ng,r,ci- de antro INymphar. Auguft de ciuit. Dei, 22. c, 28. Virgil. 6. Aeneid. Lucret, libr. 3. & 7 224 ALNETAN, OQVAEST, Waütsc prius, quod mortem ftatim excipiat, homini- quidra busque fingulis vel Hortum Edenicum , vel - ptefiz Gcehennam pro geftis affignet ; pofterius, quo ie COn dé vita hominum omnium a morte fufcitato n feq rum per aeternum acuum futura vltimo ar- tf bitrio ftatuatur ex libro, in quo noxas vel btr,. leuiffimas , ac fermones etiam fuperuacuos ! fT Deus ab Angelis defcriptos habeat. Si qui (eperet occiderint ante diem immaturo obitu, horum jieo in iudicium aliquantifper dilatum iri opinantur; fitime perinde vt.Graeci ac. Romani centum anno- Wortem rum erroribus inhumatos damnant, Ex duo- Qu gel bus bircis , quorum alter offercbatur Deo lab Expiationum die, alter in defertutu mitte- ldu batur a daemone, aiunt Iudaei, priorem fuilfe Wt collecatum ad dexteram , alterum ad finif- Jontnt tram. Quippe & hircos cenfent eífe mali An- li | geli Samatlis portionem,; Chelek Samacl, quod W0 ( fcribunt alii Chelek Schamaél ,. partem ftnif- ( f trae, Parter autem finiftram impiis afligpant TOtme Syr. Hinc hoedorum nomine fignatos cos p ad füpremi iudicis laeuam locatum iri in fine tttlro rerum, praedicat Matthaeus, Quid de poftre- btb mo iudicio fentirent Aegyptii, oftendit mos$ T fs eorum a Diodoro defcriptus, quo ca vider- Wt tur exhibere voluiffe, quae apud inferós poff vnius- m Matth. 25, 33. 33 Diodor, Í, r. p LIB. II CAP., XXIHII. 22$ vniuscuiusque mortem gererentur, Iudices a, If quadraginta confidebant ; vnicuique fiebat Wt T05 poteftas accufandi mortui; fi vitae male ac- tae conuictus effet, prohibebatur fepultura; C QUi finfecus, vel accufator omnino nullus ac- [ VAH"JU [ ceffiffet, magnis exornatus laudibus fepelie- BC batur, dignusque pronuntiabatur , qui ab in- perut fernis Diis receptus aeternam cum piis vitam eat, S-R ht degeret. Addit Diodorus, haecinde ab Or- li, AUl pheo in Graeciam efTe translata. Itaque et- | Opmfn fatum eft Mercurii Aegyptii, animam poft ntum d mortem Deo reddituram rationem eorum , X T quaé geffit in corpore. Nouelli Perfae Gue- b j l GE brianimas cenfent ftatim ab exitu deduci per rtut m An"elum ad ludices, qui vitae acta exami- (s nentad trutinam , mala bonis in lancibus op- Y 4d ! ponentes ; atque his praeponderantibus , ad diii fe f Deum felicitatemque aeternam mitti llis vero , ad Diabolum ignemque perpetuum Ji Quae fane. non valde abfimilia funt iis, quae commemorat 5ocrates in Axiocho, ex Go- !6 10 ((se bryae Magi relatione, qui ea ex tabulis a Sep- i tentrione aduectis didiciffe fe in Delo perhi- | V lt bebat De iudiciis, quae poft mortem fiunt, prifcos Brachmanes eadem fenfiffe ac. Grae- 1 £U COS , tcfuücatur Strabo: Deo ipfi adfcripfiffe Pal- (;f.(f(s ni vil Strab. 1, 15. Pallad, de Brachman, - 226 ALNETAN, QVAEST,, Palladius tradit; quod & recentioribus Brach- — & manibus, & Baneanibus etiam ipfis fere vifum qe lo eft, atque inde porro plerisque ad Orientem ROE pofitis nationibus, Doétrinam Chriftianorum : t retinuitt Muhazmmedus , a qua nec gentiles - titpor ipfiius Arabes receffzrunt. Chrifto deputant ftate Q munus iudicandorum hominum, operumque 10 fi ad libram 'examinandorum , ex voluminum TUiDos fide, in quae a bonis malisque Angelis rela- disque ta fint gefta hominum recta atque praua, Diem Qtniqu hunc terribilem praeceffura aiunt feralia fig- one n2, retrogradum folis motum, Antichrifti fce- gi&i lera, Gogum & Magogum. De Graecis fic u o Tertullianus :- Ridemur Deum praedicantes iu- fündy dicaturum : fic enim & Poetae & Pbilofophi tri- Ming bunal apud inferos ponunt, Et de Poetis qui- Adunt [ dem quis nefcit, quae de infernis iudiciis funt Wt ve fabulati princeps Homerus , & clarius etiam idtem Virgilius , affectatus fere Platonem , qui vi- DO ciflim Poetas ipfe affe&tatus eft. Solerter ob-. '.iim j Pl feruatum eft a Lactantio, Prophetas facros jtorg multa de poftremo iudicio olim per Filium : Inilty Dei peragendo vaticinatos , cauffam dediffe Doro d Poetis, cur fingerent filium Iouis vel Mino- - bt em, vel Rhadamanthyn, vel Aeacum, qui & T mortalis fuiffet & iuftus, apud inferos iudicia - ex- Hi:'mm Tertull. Apolog. c, 47. La&ant. Inftit. 1. 7 c.4ze. r ) LIB. II, CAP. XXIIf- 2297 bos Dra exercere. Haec differit Plato in Gorgia, aliis- fere il que locis; cuius fententia Chriftianae fere |Orientt conueniens, talis eft, Homines morti proxi- ifbannt mi ab hominibus viuis iudicabantur Saturni C n temporibus. De iudiciorum illorum peruer- 9 depuit fitate cum apud Iouem conqueftus effet Plu- openurq: to, fic ea emendauit Iupiter; mortuos ho- volumi mines atque nudos , forma, gepere, diuitiis, npeli r alisque ad corpus pertinentibus fpoliatos, r D. omnique prorfus auxilio, fuffragio, & aduo- fendi catione carentes fifti iuffit coram iudicibus, iehrii qui & ipfi nudi effent & mortui ; filiis nimi- Craecs rum Iouis, Aeaco ex Europa, qui Europaeo- dictuii rum-iudex effet ; Rhadamantho ex Afia, qui iij Afianorum; fummo arbitro Minoe ; quibus foeti (* addunt quidam Triptolemum ; ad eosincam- yicis pum veritatis deduci animas corpore folutas ris &il à daemone , illorum ftatim ab ortu cuftodiae , qi* praefecto ; ex eius teftificatione ferri fenten- jlertet D) tiam ; pias probasque ad dextram mitti in fu- us i periorem caeli regionem, prauas & impias ad finiftram in inferiorem locum, Criminum pe)' FW 'Jm dC(ME porro & benefactorum difquifitionem fieri di- vel MiHU' cebant Graeci ex tabulis & membranis Iouis, If g quae abierunt.in adagium, perinde vt tabulae "T Harmoniae, Harum eï)mlïiuxn origo eft in.lib- ü 1 g T18 " I "UR 228 ALNETAN. QVAEST risillis Danieli & lohanni memoratis, ex quo- TU rum fide diiudicandi funt mortui. Suas ha- p buit & Nemefis tabellas ex eadem origine, Torts. Et libros illos rerum ab hominibus geftarum. Tinünt indices, ab Augelis defcriptos, norunt exo- QUs C ticae gentes ad ortum fitae. Nemefis munus fb fuit vagari per orbem, hominum gei'c.z cog- tonicn nofcere , defcribere, & pro meritis excipere. &t Saturno autem fortem Nemefis deputabant hr veteres Aftrologi, ac propterea ab Aegyp- PV qag( tiis fidus Nemefis appellatur, vt alibi nota- gtl uimmus, Huic autem , quod aequitate fuerit Tibus ] valde commendatus, adfcribitur imum cacli, fite li quae domus eft mediae no&is, ordine quarta, mn& poteftate praecipue pollens inquirendi in ho- LURT minum facta, eosque ex virtutibus vel noxis Q] exornandi aut puniendi. Porro Pan faepe Qm d]c confunditur cum Saturno, cui adiungitur, & Arüg v Nemefi , a Macrobio; 1demque terras no&tu Vol uma n fingitur obambulare, Habet & daemones hu- f Mi manorum operum infpc&ores Stoica Philofo- phia, Platonicae furculus. Officium id fideri- fiit qn, bus deiegat Plautus , Ar&urumque . inducit SJfæp dicentem, fe lucere quidem in caelo per noc- tem, m Dan.7, 1e Apoc.20,12. Animadu.in Manil. il ) 125 p. 33 Macrob, Saturn. l. 1. c, 22. Plaut. Why Rudent. Proloo h m - LIB, II.X CAP, XXII. 229 li 10 tem, de die vero cum caeterís fiellis terras / Ui ^ peragrare , hominum notare & defcribere m ongis mores atque fa&a, & ad Iouem referre. Ma- s pdant A narunt ifta ex JVegotio perambula: L e intenebris, Orunt &v cuius extat in Píalmis mentic. Platoni fua li mu fe&a confenfit, Iamblichus in primis, qui Pla- las tonicam Pythagoricamque expenit do&rinam jyexipt " deiudicio & purgatione animarum corpore deputda folutarum. Indu&us enim in ea fuit Plato a d Pythagora; cum quo etfi conuenit in multis, al - diffentit tamen in nonnullis, vti a vetuftio- jtate i ribus Philofophis vterque , quemadmodum imum d fcire licet ex Iamblicho. Pythagoras autem line i inferna iudiciag, quidquid contradicat Ouidi- eiità us, auditoribus fuisintentabat. EtHierocles, g vd i quem Pythagoricum, an Platonicum aut Stoi- p ,cum dicam, dubito, rationem nos monet get- ii torum reddituros daemonibus bonis, quibus a tutela noftra commifa eft, Iniecit obiter ali- emCUCSbü quid Minntius de his daemonum iudiciis, (Sic [eà l';hifc:':: enim apud hunc lego , non vt vulgo , indi- p ciisy quod tamen ex Apuleio defendi poteft.) u ii Stlfgepta haec funt a Romanis, qui non i.nfe- TI$ p tf Pfal. 90; 6. lambl,.'de anima apud Stob. Eclog, Phyf. 1. 1. lamblich. ibid. ii Ouid. Metam,. 1, II'P j J 15. Hierocl.'de Prowid. & fato. Apul. de Deo Socratis, 230 ALNETAN. QVAEST. ris folum, fed loui etiam iudicandi tribuerunt Ia officium , fontes puniendi, praeiiis afhcien- fipol di bonos, ex librorum teftimonio ,. in quos dl relata feorfum habeat horum illorumque no- jrid mima. Ne Peruuiani quidem nefciuerunt il- t 0m| la , aliaeque gentes Americanae, Verum d cum ex poítremo iudicio pendeant defundo- forte intds rum poenae & praemia, & quicunque agno- uerunt illa, id quoque admififfe neceffe fit; tieuli agamus de poftremis illis, vnaque opera ar- nmq gumentum vtrumque illuüyremus. flgmea finae fiy d CAPVT XXIV. j dilin De poenis & praemiis. pisd l0rj ominum animas poenis poft mortem pro H füe meritis affici vel praemiis , etfi fateban- tur fedae inter Iudaeos celebratiffimae Ef- LT fenorum & Pharifaeorum, in explicando ta- HDïtul Bihun men poenarum praemiorumque modo mul. tum diffentiebant, Effeni quidem excidii Hie- L rofolymitani temporibus amoena loca trans fUtty Oceanum aflignabant piis animis; malis con- Ddf li tra procellofa & triftia, gemitibus & aeternis cruciatibus damnata. : Pharifaei vero illis fa- Ut cilem tribuebant reditum ad vitam, & migra- Wg. tionem in alia corpora; his vero perpetuam in Ils LIB. II. CAP, XXIV 231 ib n varias partes iactationem , aut vincula ac NU fupplicia aeterna. His füuccefferunt Thalmu- , It diftae, qui«& Terram viuentium & Gehennam m praedicant, fedes piis impiisque paratas. Mit juerüti t Omnes, aiunt, in infernum locum, Duma , Yet di&um , hoc eft, Silentium , fed non aequa d forte; probas quippe requiem illic nancifci, que 4 in thefaurum quemdam reconditas, quem Faf- NT ciculum viuentium appellant; caeteras labo- : opera rem ac füpplicium, "Thalmudis au&toritatem figmentis fuis praetexuerunt Rabbini fequen- ts aetatis variaque commenti funt acumine fuo digna, hoc eft, ineptiffima, Infernaloca diftinxerunt in duo conceptacula , fuperius piis defhnatum, inferius impiis. Superius alio nomine vocant Portas inferorum, hoc quo- ertem r [ fate que nomine ab Homero celebrans & Abra- fice hami finum , & Thefaurum viuentium , & icin " Hortum Edenicum. Inferioris item varia pro- ponunt nomina, varias defcribunt manfio- d) f yilil nes, domos, angulos, tabulata, foramina, [053 [l portas, fpatia; varia etiam füpplicia, quibus praeficiunt Angelum mortis, Kippod nomine. yii t De his, perinde ac de praemiis , non eadem C g 0 ili , omnes fentiunt. Sunt, qui voluptatibus cor- ( poris, &infernis ignibus ea definiant. Qui- dam EFPCJW j/ Homer. Odylf. £ 232 ALNETAN, QVAEST. 0i a dam Meffiae temporibus affignant mercedis perceptionem , quae non deliciarum folum du corporearum vfu, fed bonorum etiam confor- nj fatit: tio conftet, quibus carere fummum fit fup- detetm plicium, Rati funt alii reditum ad vitam, tümi praemium fore bonorum ; poenam malorum, morte perpetua detineri, INec defuerunt, qui fredly dicerent non alias fore praeter curriculum yna vitae huius poenas aut praemia, Has varian- Turman tes fententias expofuit Maimonides, Patrum Q Y lat , faorum do&rinam interpollarunt Iudaei noui- tuo Fere tamen in duas abierunt factiones, Lt Maimonidaeorum,& Nachmanidaeorum. Ho- UH rum fententia Chriftianorum dogmati con- i Titio fonat in multis Homines omnes in fupre- G mo die iudicii corpora fumturos aiunt, & ex fümmi iudicis arbitrio vel ad poenas damna- tht tum iri, vel donatum praemiis. At Maimo- thiue nidaei varias ponunt ftationes animae corpo- p re exemtae; & piae quidem felicitatem col- (idtà tiong locant in Dei cognitione & amore; implae in corporis defiderio , & radiorum diuinae PU lucis penetrabili fulgore , qui fummum ipfis f incutiat dolorem; fupplicia haec vel nullo TT fine terminatum iri, fi fuerit fceleftiffimas vel W defitura aliquando, fi nequitiae fuae probi- Áitg tatisaliquidadiu erint; hanc atque item piam &ï]nf die LIBSJII CAP, XXIV. 233 TC die extremo corpus fubituram iterum, quo H l Ium iquando tandem reli&o , & penitus extrito, T Conit acin paluerem comminuto , fummae demum m f p beatitatis compotem fore, quae in intima & d viut aeterna Dei contemplatione pofita fit. Be tum hoc aeuum communi vocabulo Futurum lo feculum appellant. Sed piorum tamen cor- enum g Artiquid pora ante hoc tempus reditura ad vitam au- d5 Vat: tumant, aduentante nempe Meflia , futtirum- ; Ditt que, vt inter epulas, aliasque corporis vo- Qaet n 1uptates beatam ducant vitam , fed morti iterum obnoxiam factioY Igitur triplicem ftatuunt animarum conditionem : piarum, vitiofarum, um D & mediarum Extiterunt etiam . qui iter m?l qu manfionesque animae piae ex hac vita profi- ) li cifcentis metarentur. Ab Angelo deduci tU y df aiunt, ii fpeluncam duplicem Abrabami, il- c m llcquco fferri ÀAdamo ; traductam inde, & pur- T gatam per ignem, mitti in Horti Edenici con- ceptaculum inferius , illieque aliquantifper j moratam exire ad lucem vitae, & ad Fafci- ' m'w d culum viuentium aogrevau' animas VBI'O ne- T f quaquam detrudi in Gehennam ; vnde lcgiti- mlml j D J o extracto tempore, poenisque perfolutis, jn4;' [ educantur aliquando in aliud iudicium , quo flatuatur, an admittendi fint ad aeternam vi- e p fill tam füpremamque beatitatem , hoc eft, ad a pil Dei i 254 ALNETAN. QVAEST. Dei contemplationem , quam Speculum lucis lrdan nuncupant, Affignant item felicitatis domi- gueiti cilium , quod füpernam lerufalem appellant, LU & Domum Dei , cuius & fpatia determinata f lum funt a Thalmudiftis, Porro de infris eade t qU fentire Iudaeos & Aegyptios, Tacitus affirmat quqie Diodorus item Graecos & Aegyptios, quo- dpts rum placita fufe profequitur & comparat; tll D) ambotue nouiffe ait, qui alterutram nouerit: b praeterquam quae Orpheus Aegyptiorum dif: at cipulus, Graecorum magiiter , ingenio fuo pen interpolauit. Mercurio aflisnant munus de- lo ducendarum animarum vel in noua corpora, tem af fi ita res ferat, vel in Amenthem hoc eft fio ] in Orcum , animarum omnium , vél nafcen- dini tium in corporibus, vel illis excedentium, Wt K commune receptaculum : pias illic, aiunt, cum ln À fui fimilibus animis felicem ac fempitern s ani vitam agere, & a viuis hominibus impenfe fdunt coli. Alia vero bonorum praemia , ut & fce- Mte( leftorum poenas , quas accurate enarrant It ( Graeci, ex Aegyptiorum ritibus ac do&rina B profluxiffe , Diodorus demonftrat. At recen- Titg uT tiores Aegyptii, Mercurium auctorem iactan- Rttur tes , duplicem hominibus adícribunt animam; U t aliam immiffam a füummo Deo, aliam a cae- vlme lo; Tacit. Hift.1. s. c. 5. Diodor. 1. r. Diodor. l. 1. P LIB. Il CAP, XXIV. 235 eulom u lo; hanc caeli motibus & fato obnox:am cui atl o pateat reditus ad Deos , iisque comunvatur, ?appeli & vi:ae illorum aeternae particeps fiat ; 1lli in- Jetertti fra lunam fedes effe affignatas , eo fublimio- f ls Beatis res, quo fan&ius in vita fe gefferit. Ual quoque domicilia amoeniffima ponunt Ae- Xos, d thiopes ethnici, Et infulae Menuthiadis in- colae Deum fuppli ciorum & praemiorum ar- C0 41'* ul mn) bitrum & miniftrum poft mortem foré arbi- Ji 10ruft trantur Varios item gradus in par radifo & n d gehenna ftatuunt Muhammedani , ad virtutis TOUnUS & nequitiae menfuram hominibus poft mor- jg Cori tem affignandos , & fan&ioribus quidem fedes . 0 folio Dei viciniores , maioremque gloriae ac vél naid dignitatis modum, & omne corporeae volup 'eganilt tatis genus ; improbis vero ignem perpetu- alunt, t um. Addunt &loca quaedam media, in qui npit busanimae purgentur. Hortm nonnulli con- j i^ tendunt, nondum creatum eífe paradifum Ti neque Gehennam. Perfae Muhammedani fep. . ell r tem Gehennas, totidemque Paradifos a Deo dodt creatos cenfentinitio rerum, & octauum de- ht inde additum, At Guebri conditum primum rentur caelum a Deo , deinde tartara , ae de- om fmum terram caelum & tartara variis dif- anumub tin&a effe domiciliis, & ab hominibus pro ama l l rerum geftarum meritis incoli ; magnis in cae- lo n - 236 ALNETAN. QVAEST EU lo affici pios. voluptatibus, fed corporeis, [ lunne Dei confortio frui, nec eum tamen videre: Antoru impios torqueri a daemonibus, qui appofitis ilic cuftodibus ipfi detineantur : aliquando : Y Cae tamen hoc infelici ergaftulo folutum iri im- £ pr pios, renouato hoc mundo, & ad fummam n füm Qul beatitatem Deique confpe&um peruenturos dum Veterum quoque Drachmanum opinio fuit ; praemia & poenas poft obitum hominibus effe lo f pro meriüs conítitutas. Mortem probrs ^ Udns ac praecipue Philofophis, xmrmm effe fcifcunt 1 deli vitae melioris & aeternae 5 abire animas ad i fere Deum, rationem vitae actae rcddituras; plec- feltuas ti nefarias ; probas admitti a Deo, &hono- fs Q ribus affici, Hàc opimone mhvtl mortem Te]n d fubibant faepenumero, fperantes, fead im- Átiby mortalitatem abituros, Rccentlores VCro T$ don Brachmanes varia his affuerunt Perfua- BU fum habent animas ex vitiorum virtutumque t df modo in alia corpora migrare, aliquas etiam Vnes fieri daemones, & per orbem vagari ; quasdam ll E extramundum cruciari ad praefinitum tempus, Atitta antequam alia fubeant corpora ; nonnullas . "8 y etiam ad fempxterna fupplicia illic damnatas "o afferuari. Locum hunc Puteum obfcurum ap- Fny pellant ; vti Iudaei nouml, Puteum perditionis, ede& a(]' iuxta U ) P LIB, IY CAP IV, 237 Corp(m j iuxta quinquagefimum quintum Pfalmum; & X Vl lohannes , Puteum . aby[fi. Similiter aliquas fan&orum animas fumma & aeterna felicita- il p aliqtind te in caelo perfrui putant; quasdam in.locis RD 100 caelo proximis corpore indutas, magnas fed d fümm non fummas percipére oluptates , Deum- TTUETILUR que illic nonnunquam videre, hinc reuerti in mundum, corporibusque inferi , & demum pinio f Yiniour caelo fupremo in perpetuum donari; cuius m pmh' & duas effe manfiones, Dei alteram, alce- ffe C ram deliciis deftinatam, Corpora defüun&o- : gimit rum fere cremant, ad excoquendas peccati reliquias Non longe hinc abeunt Siamen- urts) , & fes. Caeleftem beatitatem & Tartareos ig. tj morud nes in dogmatis habent : at his finém prae- feal feribunt. Locum vtrumque partiuntur in va- rias domos, ores Va Supremum caelum Deorum, animarumque perfecta fan&itate praeditarum Pt . effe domieilium $ inferiores caeli contig- rE nationes ab animis minoris fanGtitatis infi- Wäw derl. Eadem in cmlo euenire exiftimant ac [ qua in terra 3 ClxlCl uum miniftros effe daemo- m temp nes in infernis lccu $ vtrimque dimitti in alia nonnll] j corpora pofít certum tempus, & ex rerum qumis geftarum meritis füam fingulis fortem , fuas a d mljsz n fedes aflignari. Eadem propemodum placue- runt fD Pf 55,24. Apoc.9.r.2. 238 ALNETAN. QVAEST. rupt Peguanis: poft obitum animas defaecari guntT & mundari primum cruciatibus, deinde vo- tia fr luptatibus, poftmodum crebris migrationibus 1 ipouid in varià corpora, ac demum in nibilum redi- ün, ( ] aeum e gi prorfusque interire, At Sinae, & qui Si- narum decretis fere adhaeferunt Tunquinen- Qüem, i fes, Formofenfes, & Iaponenfes, cum in va- Diis hoj rias feCtas difperfi fint, non omnes , at ple- J luna eol Wtt; bo rique, peccatis & recte faCtis, füas poft mor- A ter tem poenas, fuam remunerationem in Tar- taro, vel in caelo tribui faffi funt, & a dae- li dedit monibus infligi fupplicia, Finem his praefti- :Em tuunt , reditumque animarum in corpora. frum Camï Purgationem etiam .quamdam praemittunt : .iutonis, poenis ac praemiis, Per pontem animas tra- l Cimpu duci in alium orbem fingunt Formofeafes, Marios ( pias abire in amoeniffima loca, noxias e pon- 1uo f tein fubiectum amnem fordibus fluentem de- j cidere, atque illic perpetuo volutari, Cuius- , gf m inodipontem in Muhammedana quoqueTheo- ^ Qüey logia reperias. Graecos a Barbaris Philofo- phis fupplicia, ignesque, qui fontes hominum 1 "tl lqm i animas vlcifcantur , accepifTe fcribit Clemens. )&Va TT Vere vtique: nihil enim tritius apudillos fu- Vi Te tura poft mortem bonorum felicitate , malo- rum infortunio. Poetae & Philofophi , in- TROph, quiunt l h] : Clem..Alex. Strom. 5, 31 4 LIB.. IF, CAP, XXIV., 239 s df quiuntTh,eophilu&, Auguttinus, aliique Chrif- deindeve tiani feriptores, iuftitiam , iudicia, poenas, gratiombm* & prouidentiam praedicant, nobisque confen- tiunt, hilum rid Quosdam ardentis virtutis merito in , C ail caeium euectos fuiffe dicunt , Pollucem , Her- culem, Aenean, alios; imo & quotquot pro F'ungut cumi " D Diishabent. Aliquos inferioris dignitatis in d r p luna colloeant. Caeteris loca inferna afüig- pl nant; bonis, quorum anima ter orta in cae- qniTe lis , terque probata, iuftitiae ac pietatis ftu- diis dedita fuerit, fedem ad fines terrae, quem n 1 d m K ii locum Fortupatas infulas appellant, & Ely- Lis p j contt fium campum , & Turrim Saturni, & Prata raenltl Plutonis, & Aeris campos, & Piorum prata, ii t & Campum veritatis, & Adrafteae regnum ; nefarios detrudunt in horribile barathrum, mofed in quo fluuius igneus Pyriphlegethon, ex rapi- (s ] r do & igneo fluuio Danielis, vt videtur,con- fi&us , alii item triftes & inamoeni amnes in ) loco immenfíae altitudinis. Cruciatus illic va- ,qUCTbeU' rii,[cruciatuumque miniftrae Furiae, atque , Pt ipfe etiam Hercules ; faeuiffimi praecipue ig- fyominé Clemt? nes, & vaftus horror tenebrarum , expreffus ad illas Texcz"as exteriores , non femel a Chrif- dl to 3æ1 mam' 'opbf l Theophil. ad Autolyc, 1.'o. Auguft. de ciuit. Dei, lib. 2*. c. 25. Daniel. 7, 10. Matth. g, 12. & quiuül' | 224193..8625, 730. 240 ALNETAN. QVAEST. to memoratas. Spesillic omnis fceleftis prae- quidu cifa melioris fortis ; omnis metus peioris bea- mulli tis Hinc luuentas Herculi in caelo nupta, n Hinc Belidum inexplebile dolium. Hinc irre- t quietum Sifyphi faxum, Hinc incompreüen. lt Q fibiles Tantali aquae atque fruétus. Hinc in- X d fatiabilis Tityi vultur. Hinc aeterna illa The- potd fei feffio. Hinc irremeabiles Inferorum viae, M Hinc ferreae portae , & centum vedtes aerei. ltpu Beatitatis illius vel infelicitatis arbitri fedent Butp judices. Nullis plures concedunt deliciae, EE frilea quam Philofophis, aut qui Eleufiniis my fte- riis funt initiat& In tantaDeorum apud Grae- Qles q cos confingendorum & colendorum , rerum- ii que facrarum traCtandarum licentia, alia aliis faton TNotabile dl&u*n veteris Poetae placuerunt Qüe ey quem laudat Clemens; impiorum ani- Lyrici, -a mas circa terram volitare faeuiflimis affedas - C ' Tioy doloribu ?5 illas piorum in eaelo Deum can- L tibus celebrare, Graecos fere fecuti funt Ro- Ti f mani: nifi quod pluribus aperuerunt caelum; h Tte bonorumque , doctorum , ac fortium illuc re- Tif duxerunt animas, vnde fuerantdwwüae In- &ümm de reccptus llle mos, probos Im,wratores in- du ter Deos referendi, Sideribus reduces animas adiunxerunt quidam, ex Pythagorae doctrinas Ti qui- Q Clem. Alex. Strom. 4 p 9F LIB. II, CADP, XXIV. 24I l finyn quidam in La&eum. orbem retulerunt ; non- cmnsh nulli in loca fideribus proxima, in (upremam 610 uuyl! nempe aeris regionem hoc eft , in Elyfios H'l"' Id campos , quo$ Campos aeris Virgilius appel- ynprda lat, ex mente Platonis; cum vulgares aut no- , Hintie Xias animas circa terram vagari velint, & d llku r v poít diuturnos errores ad felicitatem adimit- orum v tl Proditum item eft a Virgilio , ex Anchi- lst fae perfona, animas variis exerceri poenis, n tedt purgandi cauffa, priusquam in Elyfium mit- t dnpu 57 tantur, in quo & labes animo impreffae per yis rf mille anno: eluuntur ; ac demum epota Le- pd(] Gl J thes aqua remeare rurfus in corpora, Locat ml,,Cw idem inter Elyfii ad dextram, ad laeuam Tar- 4, diite tarorum. Animarum purgationem alii quo- 1i I que ex Romanis defendunt , praecipue Se- OIPIT Ü neca. At Titus Imperator in oratione ad Ro- ri d manos milites , quam repraefentat Iofe- Jeun & phus , fortibus viris in praelio interemtis lo- if cum fpondet inter fidera; ignauis vero mor- bo intereuntibus , etfi ab eis abfterfa fit om- t ee ( j nis fcelerum macula , fuLtexraneas tenebras r &altam obliuionem minatur, Dottrinam hanc [Org,) ) a Socrate propofitam nemo vberius di ifferuit, v p quam Qp » Virgil. Aeneid. libr. 6., Senec. de confol. ad Mar- q ciam, cap, 24.. Lofeph. de bell. Iud. 1. 7. c. 4. J Q 142 ALNETAN. QVAEST, luft quam Plato, nemo explicatius; etfi non fa. tis conftanter. Summa tamen illius fere haec lCl eft: vetuftam effe opinionem & 2 maioribus hi traditam , proficifci ad inferos mortuorum l, animas, & inde huc reuerti ; ftatim enim vt , WSQU E corpore anima foluta fit, deduci ad inferna udicia a daemone , quem nafcens fuerit for- Q tita, in diuinum quemdam Jocum, vbi om- 103f nium hominum animae fint iudicandae ; nec jroj lio comitatu fuccinctam venire, quam rerum tümi Witet in vita. geftarum ; ex quarum meritis vel plec- ti, vel remunerari pias animas ad dextram m mitti a Iudicibus in fublimem caeli locum per ff hiatum quemdam animabus patentem ; impjas pai ad finiftram per alterum hiatum ablegari in Tiet loca fubterranea; vtrisque daemonem fuum V, C praeire$ item per alios duos hiatus quasdam Iri ] animas afcendere de locis terrae infimis , ali- &etert quas de caelo defcendere s caeleftes illas man- Tinon fiones circumfluere deliciis, felicem cum Diis liig animias vitam illic degere inter epulas, & pul- fum! cherrimarum rerum fpectacula; loca haec ip- i 1 fum effe Ely(ium campum, Pratum piorum; r Béatorum infulas, Campum veritatis ; Philofo- D W phos illic Deos fieri , & fedes quasdam oc- Pl ii* cupare , quarum pulchritudinem effari homi X'üul« ninon liceat; quod de tertio illo caelo afe lu ( " * LIB, H. CAP, XXIV., 243 i nont luftrato, auditisque illic arcanis, Paulus prae- fere hus dicauit: quippe Deos fumma caeli incolere QO faftigia, vnde & caelum, & quae infra cae- Ortoorum lum, & quae extra funt, contemplentur ; fanc- n epimn tasque animas in partem adminiftationis mun- d infon di admittere, füpremum vero beatitatis api- faerit l cem in Dei fimilitudine effe fitum * fontes ve- , Vi o ro animas demitti ad Orcum, cuius non aliam ndee ; n proponit defcriptionem , quam quae Poeta- um u rum Graecorum carminibus celebratur ; gra- svl uiter illic ple&i, fed inde tum educi poffe, d dentit cum eos exorarint , quos, dum viuerent, vio- Joeump laffent ; qui vero horrenda , prorfusque inex- m piabilia fcelera perpetraffent , quorum in nu- gpgoi mero ponuntur Tantalus, Sifyphus, & Tity- ynem if us , corripi à faeuis & igneis hominibus, rap- g quiit tari per tribulos, praecipitari in Tartarum ad 1 1f1mi5 ! j aeternos cruciatus, nec vllo vnquain fine ter- minandos, Addit ad füperiora Socrates in sls Axiocho ignes aeternos, & lampades Furia- j eui D' rTum , ex Gobriae Magi do&rina.. Animas, lt$y &Pj)" " p quae mediam vitam virtutibus & vitiis per- mixtam traduxerint , vehiculis delatas ad 1 pioruf. Acherafiadem paludem deferri, narrat Plato, n ablui vndis, poenis expurgari, ac demum er- (uri If gaftulo hoc folutas ex virtutibus fuis remune- 932 Ne L rati; g Mf | , Corinth. 13, 4. I 244 ALNETAN, QVAEST, rari; quae corpori nimio plus deditae fuerint, errare circa fepulera , atque illic torqueri : Uil ln 1j poenas autem & praemia referri in decuplum, iobi praebentibus operam fuam daemonibus ; poft pcit certa autem ,.nec omnibus tamen eadem , t c temporum fpatia, ad vitam reuocari animas, & ex priftinge vitae meritis noua fubire cor- Til lie pora, vel hominum, vel pecudum , duce eo- ihter dem daemone, per quem prius fuerant a vita fari, | feiunctae ; priusquam vero reuertantur in u corpora, deduci in Lethaeum campum , & DA Ameletis fluuii aquam epotare, quae pnorum PU omnium obliuionem inducat : anilia fortaffe Ht vifum iri ifta, nec iis tamen veriora afferri Ua poffe. Haec fere retinuerunt vetuftiores Pla- Columi- & tonici, recentiores interpolarunt na Scholae huius Plotinus & lamblichus , r;s d caelum hoc a Platone piis propofitum , men- W J d fd tis cogitatione efbnsgi , non reuera exta- W et cenfuerant, auctorem ipfum praetenden- tes Platonem , & ducem Platonis Orpheum. Ca&»fd Quidam purgstione non ihdigere volunt ani- w, q DI mas, quae Diis coniunguntur ; nonnulli.va- h riis circa caelum anfraähbus volutatas pur- Tün SC gari; locum fibi inter Angelos affignatum re- tinere Plutarchus, & Porphyrius, aliique ve- UNT]G( u!ï: ores ;negquit Plotinus: fuerunt, qui cum nnh ii Diis Nb —— LIB. lY CAP, XXIV. 248 füefit, - Diis praeeffe volucrunt his inferioribus rebt g rqudti: ET fecus Porphyrius, Haec in Eclogis Phyficis cuplr, us; l Stobaeus complexus eft. Quod ti Plutarchi e;dem, placita ex ipfius libris exploremus, defi nicn-— F tem eum deprehendemus ex fcitis veterüm bire Philofophorum & Poetarum, omnes animas, (ducc a? fiue expertes rationis, fiue mente praeditas , nta v inter lunam & terram vagari, pias illic pur- anur t gari, nefarias puniri ex Adrafteae decreto $ incuitabilis fcelerum omnium vindicis; dae- :pum, l prona monem animas fiftere in iudicium ; repelli in- emendabiles in tetrum & horrendum bara- foril thrum; daemonibus ac furiis tradi in poenas 4 d & cruciatum ; reliquas errare ; Vt dixi , per ortsp aerem, poenasque variis modis luere; & pec- Coh blichi catis deterfis prata Plutonis penetrare , aeris nempe partem puriflimam, ibique receptam [ m r t £um fammo gaudio caeleftia fpeculari; quas- dam etiam ad corpora reuerti, epota Lethe, otonttt Caet-erum quamuis Socrati fere attribuat Pla- rphat to, quae fuper hoc argumento differuit, & lint a in hac fententia reuera fuiffe Socratem , fa- nuli.t )f cile credam, ea fere tamen ex Pythagorico- u rum Scholis depromferat. Scimus enim, cum jtüm * aliunde, tum maxime ex aureis Lyfidis car- "qve r minibusg , eorumque interprete Hierocle , af- qul CLTJ hj feue- pi Stob, Eclog. Phyf, 1. : ALNETAN, QVAEST. 246 118 feueraffe Pythagoram , animam in virtutis ac Jen veritatis ftudiis egregie fubactam , cuiusmodi m illa Philofophorum eft , fimul atque corpore n exceffit, allitis ex anteata vita fordibus ex- dilgna purgari primum, Mercurio duce; euolare de- inde in liberum aetherem, in eam videlicet re- mita &OC R gionem , quae lunae proxime fubiacet, quam Dtoq ipfas effe ait Beatorum infu/as , ibique immor- mdlos talem ficri atque Deum , quaptum quidem ho- mini fas eft ; non natura, fed virtutis exercita- LE de Tint tione & progrefïï, aliorum hominum animas vbien iudicio daemonum poenisque eífe obnoxias, f & ex vitiorum grauitate torqueri in Ínferis Furiarum vinculis conftrictas, exin vero re- LUf il dire ad corpora. Sic Pythagoras, fic Pythago- putao, rei, fic eorum nobiliffimi Émpedocles, Epi- charmus, & Timaeus, Heraclitus vero dixit, [nnsq in Orcum animas poft mortem ferri ; hisque TOnfe velbona, vel mala parata effe, quae neque fpe- Uïnfp li il rent, neque cogitent. Ariftoteles Graecorum & Barbarorum opinionem fequi fe profeffus, E fup« Deos collocauit in fuprema parte cacli, & ho- npm mines virtutis mercedem a Diis accipere, ac "Jm & HHS n Deos quoque fieri credidit, Nec ab eo difceffit 'Themiftius. At Iohannes Philoponus , etfi d Chriftianus, & Peripateticus, ab vtrisque par- Tttün tibus alienum dogma confinxit: animas nem- pe T TE L;B. IE 4 CAP; .XXIV. 247 ittütis ) pe, vt perferendis poenis idoneae fint, corpus DOA induere, volutari in fepulcris, atque ita purga- tas ad fan&tas animas , quae in caclo funt, ag- : eorpt dibus t gregari. Scoici fedes poft mortem piis animis hr allignant in locis lunae proximis, prope cog- leliet r nata fidera, quippe inde depromtis, vbi cogot- 'et, Qu cant naturam rerum , veritacem perfpiciant, je lm Deoque fimiles fiant, quae fumma felicitas eft ; malos vero deiiciunt in Orcum; at circa ter- at exerdt: ram demergunt eos , qui medium vitae tenue- m anird runt tramitem , virtutem inter & nequitiam , Jono vbierudiantur a piorum animis, fituque excuf- p fet fo, & deterfis noxis, ad eas euolare poffint, Or- T cum hunc fuppliciis fontium paratum Zeno ab illo Poetarum non diftinxit; at fabulofum effe pyti putant recentiores Stoici, horrendis tenebris, i, D teirisque coeni voraginibus noxios damnare 20) disl contenti, Et vero non vna Stoicorum omni- j; hi um füper eare confentiensque opinio fuit ; nec al qeuoni fibi ipfe Seneca fatis conftat. Plotinus animas )fOfCiTL ! ad füperiora progreffas foli adiungit , velalte- ri planetae, nopnunquam & ad ftellarum cae- jb lum euehit, quasdam & fupra mundi huius fen- ere ! ZC filis metas, At Arius a Tertulliano laüdatus, j dlfCe[T) J fan&lis animis domicilium in aere tribuit, Ve- J d teþum Platonisque potiffimum placita de Ely- Sque piï' fio T fh -Tertull. de anima c. 24. 45. 248 ALNETAN, QVAEST. It iio campo probare vifus eft Celfus Epicureus, Vi Et Salluftius Cynicus, ducem eumdem fecu- li tus, virtutis exercitatione probatas animas , lg if ; corporea labe fcelerumque contagione per fttorg daemones abfterfa , Diis adiungi docet , cum- que iis mundum regere, Nec aliud fenfiffe pu- $ tem Anaxagoram, cum caelum patriam fuam - dgm Mous i appéllabat, Porro de iuftitia a Deo conftitu- t obd ta ad infpicienda & vindicanda hominum fac- fitenti ta, & de poenis fontium animarum, tota capi- tà ex variis veterum effatis confarcinauit Sto- QU baeus in Eclogis; quae qui legerit, operae non Qotin poenitebit, Nec nefciuerunt Hyperboreifup- ' fün pl lr plicia & mercedem vitio ac virtuti poft mor- Ti ( tem effe propofita: nam a Gobrya Mago ac- cepiffe fe, differit Socratesin Axiocho, auum - Wi illius miffum effe in Delum, fecundum Xerxis finte| tranfitum in Graeciam, ibique cognouiffe ex : ii i aeneis tabulis, quas Opis & Hecaergus attulif- - m li. fent ex Hyperboreis, animas exemtas corpo- ribus torreri ignibus aeternis , & poenis inex«. lsf plicabilibus cruciari, Non ab hac perfuafione alieni fuerunt Americani plerique: non Brafi- Jiani, non Caraibae , non Hifpaniolenfes , non Mexicani, non Perüuiani , non alii ad Boream fiti: Virginienfes imprimis , qui homines poft mortem pro meritis cenfent, vel frui felicita- te * LIB, II. CAP, XXIV, 249 cUr te eum is, vel in immane barathrum , ver- emfiqi fus Occidentem , ad rpetuos igues detrudi, anifi Ergo vere proditum eft a Sexto Empirico, ineffe in omnibus hominibus communem itn- ope p ferorum notitiam, et, II Sed modus tandem efto comparanderum rf,a'a Pu am u dogmatum Chriftianorum cum ethnicis, Qui con) Áb locus ita tractatus eft a me , vt iam nulla ('a- num tis obdurui(Te videatur pertinacia , quin vltro Qu ( fateatur , quod initio pxopofw , nihi! adeo nouum, adeo alienum a receptis opinionibus auitt continere dogmata Chrifti cui non ethnicoz eraenot rum plurimorum » ac eorum praecipue, qui Qretip f[ Tiot floruerunt. ingenii & eruditionis laude, dog- faro d* mata confentiant. Longe porro facilius eft, 0, at hoc ipfum demonítrare de praeceptis Chrif- j Xerii tianae legi Verum fit iila,ni graue eft, craf- tini diei tractatio Ingrauefcit enim aeftus, juille d mihique requie opus eft; ac , ni fallor, item s at ]r tibi , ptime Hameli Quae cum dixiffem, s corpo lle affenfus eft J j fasfo n) — Ra E * CO $, nt Boream N neï pUl) AL iN E- cliott | Sext. Emp. adu. IMath. lib 259 — Wurn ALNETANARVM QVAESTIONVM m ac] Li ER TERTIVS r PRAECEPTORVM CHRISTIANORVM t peni ET ETHNICORVM AD VITAM PIE REC- ntnto, TEQVE INSTITFENDAM PERTI- meftn NENTIVM COMPARATIO m ANTECESSIO Y A& L Exordium li Libri argumentum Tenifon Il Eiusdem partitio Jirenne im fapientiffimis magiítris vfus effem ab Qttme C adol.-fcentia, atque itaab iis accepiffem, tin b nullum nobiliorem vtilioremue bonarum li- faiei terarum effe fructum, quam cognitionem ve- fit o ritaus, per quam itur ad vltimum bonorum; pun v tam altis id in animo meo defixum eft radi- lfüïrmg, cibus, vt non alio deinceps afliduae & diutur- Atl nàe ftudiorum meorum contentionis propofi- Tl t tofini, curam illuc omnem induftriamque fv conferrem Quoniam autem fic eram ab iis- lt dem praeceptoribus, & iam ante a parenti- bt bus inftitutus, vt certo perfuafum haberem, l fite Deum veritatis omnis fontem effe, ipfamque lere adeo primam veritatem , in eoque pofitum r effe finem omnium bonorum , & füpremam V hominis beatitatem ; optimum fa&u exifti- maui M "i — LIB, III. ANTECISS, 51 ! n maui , fi veritatem hanc, quam inftitutione 10N n iam ac l'ide praeceperam, meditatione quo- ] que & ratione confequerer: vt confentien- INORT te gemino hoc veritatis adipifcendae inftru- PIE EC mento, Fide & Ratione, bonum hoc, quo fERTI- praeftantius nullum eft, fummae veritatis no- (. titiam, proprium certumque habere poffem. Nam qui in veri poffeffionem , Fidei vnius du&uü & aufpiciis, non adhibita Rationis ope VRU veniffent , quamuis ftabilem eam haberent ac perennem, magno tamen illos praefidio, hanc: seften ornamento carere cenfebam, Cum praefer- ceepiln tim iubeant nos Literae facrae, paratos e[fe Ynarum i femper ad. fatisfattionem omni pofcenti nos Ratio- Onatr t nem de ea , quae in nobis eft , fpe : Et Epifco- J0norufi pum velit Paulus ample(ti eum, qui fecundum T do&rinam e[L, fidelem fermonem 5 t potens fit ex- Tofd bortari n dottrina fana , & eos, qui contradi- cunt,arguere, Quamobrem ad meam aliorum- s friamtt que vcilitatem femper Rationem F'idei ftude- EU bam adiungere; & quidquid in exoticis dif- ciplinis Chrifti do&rinae confentaneum re- paai nabttet perire poteram, colligebam ftudiofe, ad eam- pany que referebam, — Ac luculentum , ni fallor, poüwæ Operae huius edidimus fpeciem in demonftra- am ita ]pffmm tion'e noftra Euangelica; in qua laru j dl H de- naui; | 1. Petr. , 15. PEIGIS 9. 252 ALNETAN, QVAEST. &T a detraximus prifcae Mythol ogiae, vt nihil ali« ud e(l"e uBT]ph quam meam facrae Hittoriae adum- QUETO bxat:onem, nemini iam non conftare poflit: pI QiNudl af fi modo eos excipias , vel qui antiquae huius eruditionis funt expertes; vel qui non alio tfne n lan modo res Theologicas tra&tari valunt, quam fts effe qui in Scholis receptus eft; vel qui obliquis oculis aheva omnia limare folent. Wrtos Nec apud * fofigd F'abularum folum architeétos, fed apud reli- quos etiam profanae do&trinae sc grauiorum (l qlia it, f quoque difciplinarum antiftites, caeleftis il Tplenda lius veritatis ftri&iuras quasdam & igniculos P mihi videbar agnofcere , quibus ad fontem ipfum veritatis mquxrendum vehementer ac- s Cotm: cendebar. In id praeterea cüm decora aeta« fs tht tum omnium gentiumque ingenia Videre'n incubuiffe; parumque ad hanc diem menti hus E iif humanae vires, & quid Ratione percipi pof'xt exploraffem ; I effm fubibat identidem dubitatio, annon quod per Fidem fineratione cogno. "efntat veram, id per Rationem fine Fide cognofci htpt U m poífet, Verum poft annorum multorum me- VGFlt ditationes & ftudia, nubes captare me de. mum fenfi, fruftraque a me, item & ab aliis, , JOltto ad claram & perfe&am & numeris ommbu.»- ET abfolutam . veritatis comprehenfionem , Ra- htj "m tionem folam adhlben, hrare Hoc tantummodo per e L!B. IT ANTECESS 253 veritatem effe Ebl per eam vifus fum intelliger 41 ampiam in profundo latentem , diligenti caeteroquin inueitigatione aignami s5 quippe te p at aliquam effe Viam, per quam ad eam recta | 000 00 & fine vllo erroris metu iri poffit; viam au- tem hanc non effe Rationem, cuius obícu- ut Qu ros effe aditus , progreffus lubricos, exitus Ji obl incertos ac ancipites, Ratio ipfa pro captu Nec qni fuo fuadeat ; ac denique ludere operam, quis- qui r 'aU'Ofuu quis alia ad veritatem via, quam Fide graf- iE 1 (h fetur, Inde adeo Rationis opem , vt ad per cipiendam veritatetn , fic ad res, quae per- ]Umuüm tinent ad Fidem, cognofcendas, veletiam d fon confirmandas; inutilem effe rebar. Quoad nenter fpretam & defpe&am iacere fe velut ind; igna- 0ra & , V JEW ta Ratio, nonnulla coepit infufurrare , qui- bus apud incautum. auctoritas Fidei infringi lrn nv" potuiffet: nempe, per Rationem nos homi- dpi p'* nes effe; quicunque eam afpernarentur , hu- hubitat manitatem prope exuere ; eius effe fru&tum, eam perceptionem veritatis effe eam lumen ani- cogut mi; micare in tenebris, fi quis extincta ea yrum m« ad veritatem cotenderet, His cum valde per- g o mouerer, nec nifi compofito hoc diffidio in 1 Fide acquiefcere me poffe putare . Ooperae omby pretium duxi, pofthabitis omnibus , in o ela- k em, borare, vt Ratienem & Fidem, fi qua poffem, ummguü ad H ! L 255 ALNETAN. QVAEST. adducerem in concordiam; id fi feciffem, fu» j at turum ratus, vt fumma deinceps fruerer aníi- & Oi lts mi tapquillitate, parta per fubnixam Ratio- nis Fidem, quae primae veritatis referaffet Q qu aditus; vnde porro falus aeterna pendet, & frecat fuprema illa beatitas, ad quam bonorum om- filise: nium fumma refertur , quaeque elt Philo- que 1 fophiae totius finis vitimus. Cum in eo ita- QUUS que ftudium omne meum diligentiamque po- qit, d nerem, vberius extiiit , quam fperaueram, uf Altatüs operae meae pretium : quas enim inexplica- bili diffenfione putaueram diffidcre inter fe, dit pr - Rationem atque Fidem, re diligentius explo- Dethn rata, aequis conditionibus in gratiam recofr quoqu Confenfionis illius at» Ut ciliari peffe intellexi. gumenta & conditiones aperui libro primo Jgum * harumce quaeflionum 3 altero dogmatum AT pe Chriftianorum & ethnicorum habita efta me Wito f comparatio. ltm; Il. Nunc poftulat inftitutus ordo difputae li tionis , vt , quod in Dogmatum expofitione flälm | fac&tum eft, idem quoque fist in explicandis ltnum praeceptis ad vitam pie recteque ducendam Jttne propofitis. Qudmoorcm referre pergam ea, mod LE quae a&a funt a me in Alnetano cum Iame- TUj lio. Nam cum is exiiffet le&ulo füb auro- ln ram, vti mos eít ftudioforum , venit ad me 0 D ia j Ll?. III. ANTECESS, 255 l Gifen, ! i ii in cubibulum , & fomro etiammnum languen- "üerer d tem offendit. um exprobata fegnitie, dum am N veftes (umerem, iuit in templum , quo ftatim : reld ego quoque me contuli; & poft datam piae precationi operam , hominem in pratulum penctl norumut . fyluae proximum deduxi , vbi ad profiuentis el aquae riuum altifimis arboribus protedi ia- ipendi cuimus. Tum Hamelius: Tertius hic eft, in- mqup quit, dies ruíticationis noítrae, qui tertio Yerduerit item colloquiorum noftrorum argumento def- | ineypit 'tinatus eft, comparandis nempe vitae agen- eintrl dae praeceptis, quae a Chriftianis, & quae us en ab ethnicistradita funt, Tibi nunc exornanda jam r quoque haec fparta eít: nam quid vtilius, vel iucundius , in hoc praefertim otio? Parebo, ns ld inquam , & exequar , quae fuperfunt, cum o prit dogmz iam necliceat pedem referre. Et ineptum u d porro foret, Brouinciamre integra füfceptam, eadem iam aífe&ta deferere. lII.. Res abfolui poterit commode , fi tri- jo diti fariam partiemur difputationem hancj eaque ;Xpomiofa primum traétemus officia vitae humanae,quae pl : d j . pertinent ad Dei cultum; tum quae fibi ipfe praeftare debec homo ; tum quae caeteris w , hominibus Nonalius enim eft officiorum humanae vitae finis, quam vel Deus, vel auc- fip ! "L tor ipfe actionis ,vel ex humano genere quis- p mfl piam, i [| 256 ALNETAN, QVAEST. pnp piam,ipfumue humaau*n genus.. Quod plane QOrpi confonat effato Chmfu hanc effe Legis & lipiat Prophetiarum fummam , Deum d:l:gere prae ts rebus caeteris, nobisque adeo ipfis; reliquos drom homines tanquam nos ipfos. Quae pertinent plei ad Deum, vel pofita funt in eo credendo, vel te df in pxacmus ab eo expectandis, vel in eo dili- cum gendo. Hinc tres illae nobiles virtutes, quae theologicae dicuntur, Fides , Spes, Charitas. EUR [ Ad Spei traé&tationem pertinet & illa timoris | Tosme Dei, & beatitudinis hominis, In Charitate di- ( uina, fiue amore Dei continetur Religio: — 100 Vi cuius opera, vel interna fünt, vt deuotio & LODY oratio; vel externa, vt adoratio , facrificia, QR decimarum perfolutio , vota , iuramenta, Dei Ti ve laudatio; & quae his contraria funt, fupet- ümo cultus idolorüm, &facnleaxa. Chari- ürata ld j tati item diuinae repugnat peccatum , quod Yml eft diuinae legis violatio: quo pertinet quacf- "- Pa S, [ tio de lege diuina , diuinisque ad legis obfe- quium auxiliis: quae poftrema pars fupra à TIttlon nobis explicata eft lam officia hominis er- dfcrep - Wbf ga fe ipfum, vel referuntur ad animum , vel ad corpus. Quae ad animum, haec praecipue lo fs commendat Chriftus , demiffiffime de fe fenti- fitdim re, hominum exiftimationem & gloriam af- pernarl, nullius culpae fibi confcium effe, ac propter- p s LIB. II ANTECESS. 257 10 D propterea dil genter in fe inquirere, Quae ad corpus , haec fanciuntur lege Chrifti,fuga vo- lg lupfatum, & diuitiarum, quae voluptatis mi- petp niftrae funt , contemtio; item fpontanea do- TR lorum perpeflio. Vtrague autem officia com- erUn ple&itur generale illud , nos nobis ipfis debe- en re effe defpicatui, & velut perpetuum nobif- neo d cum bellum effe gerendum. Officia denique Jtes, qu erga alios homines ad hoc referuntur prae- Chart ceptum Dei, diligendos effe eos perinde vt [a timoi nosmetnpfos a nobis. Vnde fequitur , reuti- anitatet quam laedendos eos effe, non cogitatione, j lp non verbis, non fa&is; fed triplici hoc mo- d"bO"* do ipfis effe benefaciendum , & quibuscün- fictic i que rebus poterimus commodandum. Mini- yents l me vero hic expectes a me, optime vir, ac- t, lt curatam capitum fingulorum tractationem ; 13. Cr quod initio difputationis huius te monui ; imo Jm, Q ne multorum quidem. Magna enim illorum ntt QJE' pars, ac ea praefertim , quae fpeCtat ad infor- eg] Ü Obca mationem morum ; tam conftante & nufquam s p difcerepante hominum omnium confenfu ad yminl | miffa fünt, vt in iis probandis fuperflua om- Tiüff s nis futura fit opera: velut neminem effe lae- nel dendum , quam plurimis benefaciendum , füc- fe 1 currendum miferis , parentes honorandos, otl ( Cana« m €lT50 R lr()p[f 258 ALNETAN. QVAEST candorem retinendum, fectandam manfuetu- a dinem , plurimaque huiusmodi, quae non tam yos ex libris, quam ex communi vitae vfü , na- hfid turaeque ipfius fuafu cognofcuntur Ea igi- flb tur feponemus nobis ad differendum , quae quü ab hominum moribus, peruulgatisque fen- Ts tentiis v1dentur recedere. Q C"AT.V. T I Vent EU Comparantur inter fe Chriftianorum & I (0] ethnicorum praecepta, ad vitam pie rec- bt dlb teque inftituendam pertinentia, DECïep De Fide Bs gendum primo de Fide, quae Religionis fidli Chriftianae fundamentum eft , quamque lm & a nobis exigit Chriftus, & Apoftoli exi- flS, iK gunt, & olim exigebant Prophetae , cum di- nf cerent, minime a nobis perceptum irt res fa- A r eras, nifi praeuia Fide. Hoc autem morige- EUR ri animi obfequium cum contumeliofis fimpli- Qtife citatis, credulitatis , & vecordiae nominibus Zheum traducerent ethnici; egregiis fcriptionibus Dl propugnatum eft a fan&is Ecclefiae Patribus, T cum probarent, inrebus prope omnibus ne- fs F ceffariam effe Fidcm 5 fide mutua conftare ge- Jer neris humani foc:ecatem nullasque fine fi- de li IL'IB.'III, CAP, I, 259 Yütis de artes aut difciplinas capefli poffe; imo,& 00 Cf ipfos Fidei Chriftianae irrifores Philofophos TU in fide ponere fe&arum füarum fundamenta, hj fideique vtilitatem commendare, fHoc quo- , Q que nos paucis pro inftituti ratione oftende- j i mus: initio duéto a Pythagora, cuius prima ea erat fanctio, vt in fua auctoritate acquief- cerent difcipuli , docilemque praeceptis fuis animum, fine vlfa dubitatione , inquifitione m ( aut contradictione, per quinque annos prae- pien berent, Fidem autem fibi praecipue volebat adhiberi in iis, quae pertinerent ad Deos; t nec repudiarinarrationes miraculorum, prodi- gialiumque rerum, quaea Diis viderentur pro- eigi ficifei; quippe Deorum infinitam effe poten- tiam. Stolidi ergo habebantur a Pythagori- um li e cis, non qui rebus huiusmodi tribuebant fi- cn d dem, fed qui id facere recufabant, Necle- inm uem fententiis fuis adiungi volebant, fed cer- poit tam & conftantem , quafi non ab homine ali- ; quo,fed a Deo ipfo effent profe&ae, Hinc Zaleuci , qui fuit auditor Pythagorae, pri- yninitd riond màlex, credendos effe Deos, & mundum r Deorum effe opificium, Anaxagorae difci- pulus Euripides lege dixit credi Deos, — Sae- jbus pius etiam quam Pythagorci, clariusque Fidej lu $1 ó (ne/ u ( Emip. Hecub. v. 89e, Plato delegib, l, r; 26 ALNETAN QVAEST dignitatem & neceffitatem adftruit Plato;cum- quoq que ad leges rerum facrarum & ciuilium fe- Qf rendas fe accingeret legum omnium, qui- fOfüt bus vtebantur Lacedaemonii & Cretenfes jtopi vtiliffimam effe dixit & praeftantiffimam hanc, fnm ne.inillas, bonaene an malae fint , audeant * ls q iuuenes inquirere , fed pronis admittant ani- Qu mis, iisque vltro obtemperent. Atque id fe- üram fecutus eft deinde Neratius Iurlsconfultus, feef alioqui futurum dixit, vt multa ex his, quae certa fünt , fubuertantur. Dtem Quod & in füos h il Pandectas retulit'Tribonianus. Socrates apud ( db eumdem Platonem in Gorgia, fe res ait de in- Crteg feris vulgo ia&tari folitas, ex auditu tantum credere, Fatentem quoqueinducit Timaeum, «s ( QU fupra captum effe humanae naturae ortum iif « daemonum cognofcere; fidem itaque adhi- T qit bendam pri(cis hominibus , qui Deorum fobo- les fuerunt, fuosque generatores nouerunt; t nec ab ii$ poftulandas effe rationes, aut ar- Tatei iDtn gumen:a, fed veteri mori legique parendum. AU Haec confirmat & dilatat Chalcidius , libri huius interpres: Plato, mqmt oftendit oporte- Ti v& Credulitatem omnes dottrinas. praecedere ; ina- DI nl xime cum non quorümlibet , fed wiagnorum & Admitti 1T" p] prope diuinorum virorum /fit affertio. quo- L. 2:. D. de Legib. Plato de Legib. 1, 11 lmb [ p 7 d LIB, HI. CAP. I' 26xt m quo'que vult Plato ea, quae de hominibus m fe olim terra enatis narrantur ex au&oritate prif- 1, Q corum hominum, qui temporibus illís fuerunt tenlers propiores, ^Fidem item tribui iubet prifcis m qudeun - fermonibus, atque item legum latoribus, in ant dl lis, quae de animis mortuorum feruntur , vim quamdam retinentibus , & rerum humanarum pl curam gerentibus, A Platone fua cohors non nfültus difceflit, Porphyrius ad Anebonem de Diis & is, Qu Daemonibus fcripturus , effe eos ponit, nul- B l'ncf . lo allato argumento, tanquam rem , quae cre- ( BPFQ di debeat, non probari; credique hoc ait a itdelt Graecis ex fola conie&ura. Subiungit deinde, -tant) €os, qui Dei confuetudine fruuntur, de bo- maeu no non difputare, [amblichus, quafi Chriftia- ; 01'[?'? num agens , orationibus ad Deos fufis foue- jc d ri ait Fidem, Spem , & Amorem diuinum. m fObO Cotta Academicus, apud Tullium , fibi aucto- uenut ritate maiorum perfuafum effe profitetur, ef- LL fe Deos; rationes vero, quibus id Stoici pro- rbndümf bant, minime fe admittere. At Ariftoteles , & Fide vtendum cffe, docet in Philofophia, & li gpüï.! in communi vita, & ea faepe vtitur. . Fidem m appellat normam fcientiae; hanc neceffariam m d effe pronuntiat ad percipiendam fcientiam; Adni? cre- W | s;l lambl.vdc Myft. Aeg,'.þï. fe&. 5 cap. 26. Cicer. ]i * . d? INat. Deor. libr. 3. 262 ALNETAN. QVAEST ) credendum effe maioribus, & vetuftati, quam & faepe citat in teftimonium ; nec in omni- tur d bus requirendas effe demonftrationes.: Chrif- (ug tian3e quoque doctrinae manifetta deprehen- Ti l tefe das veíftigia in Simplicio , cum ex Platonis & Ariftotelis auctoritate demonítrat, a cogni- ia tione rerum naturalium perueniri ad diuinae us narurae notmam quae nos !l'l aumnatxonem Hl,fa rapit; vnde or:cur coniunctio cum Deo , Ti- ED des, & Spes, Memoratur illud Philetae C01, cem h qui füppar fuit Ariftoteli, Deum credendum ; read(s Nulli efie & colendum non quaerendum. qae " vero inter Philofophos tam creduli fuerunt Ti ac Stoici; non maiorum folum , non magif- ! tl trorum retinuerunt opmlones nu.hs arguméen-. Qul tis fuffultas, fed vulgi etiam rumufculos & re anicularum fiaenias videntur captafífe, ex iis- ktir que. pependiffe. Proiectam hanc animi ad hiff quidlibet credendum fupinitatem reprobat PO h) nonnunquarm Seneca, & intra legitimos fines D reuocat, Praeclara funt haec eius effata: hv Primus eft Deorum cul&us , Deos credere. Item, llO']eu« Deum colit , qui nouit, Praeclarius & iftud ,i fClas quo Fides & Spes adftruuntur: Duae res plu [ " vimum animo dant roboris , Fides veri , &9 fidu W ( cia. Simpl. in Anüot de phyf aufcult.f, :. Seneca de vit. beat. eap. 1. Id. E Amu Epift. 95. Id, Ep. 94 D d LIB, III, CAP. I, 263 d, quit cia. Nam g creditur ; & cum creditum efl, mag- T n nos animos fpiritus concipit , & fiducia impletur. N Cu Fidei dignitatem praedicaret Arnobius, epréha Epi&teti praetexuit auctoritatem, quem dixif- atl fe refert Arrianus , aliquid fine ratione e[fe fa- 1 ciendm Quaenam Romanorum de Fide com- | diui munis fuerit fententia, indicat Tacitus, cum Fationet ait, fanttius iis reuerentiusque e[fe vifum de.ac- At non Fi- D. tis Deorum credere, quam fcire. tae (l dem hanc, fed eam , quam fibi in rebus ge- edendun reundis tribuunt homines & praeftant , quae- ii Mhl que vulgo appellatur fidelitas, in Capitolio Ro- j füenit mani confecrarunt, Quo in pretio fuerit y a apud Aegyptios Fides, intelligitur.ex elogio, ;rgumenx quod in nobilium virorum funere palam re- ii d citare folebant, inquo primae virtutis pone- & erii batur loco, Deos a parentibus indicatos co- yini d luiffe. Cuius elogti [pecimen reperitur apud reprobni Porphyrium,. Lex Mubammedanorum iubet yor n in rebus diuinis, & ad religionem pertinenti- ; EHQW bus vulgatam teneri Fidem, nec de iis quaef- l I[emy tionem moueri, Et Arabes Philofophos mul- ( ii ta fcias admittere , probata opinionibus, non T afferta argumentis. Prifcorum Perfíarum Pon- tifici commendabatur praecipue Fides, & Dei g (l fidu- Arnob. 1.-2. 'Tacit. de morib. Germ. c. 34.. Por- vt i p phyr. de abítin, ab animat. l, 4. $. 1. 264 .ALNETAN. QVAEST. fid;xciä. Brachmanibus fuis f'umniam tribuunt .. gtenti Indi ethnici fidem. Praeceptorum, quae dif- tf 4 Cor| cipulis fuis Xacam teftamento reliquitfe Tun- tl quinenfes ferunt, primum hoc eft ac praeci- Ticel psum, rerum a fe fcriptis traditarum nulli omnino fidem derogare. Eadem eft apud Si- ] dfine nas Confutii dictorum auctoritas lidem & GU f tin receptas a maioribus opiniones & confüetu- ]U vd din(:s proni ample&untur. j m 'CAPVT 1. ? n vt 1 pf ! Wizen Dc Beatitudine. ] dtnlm Ses in Deos collocandas effe, bona ab iiä ? Yolie N expeGtanda, & in vita, & poft mortem 5 j metuendos eosdem ac fumme colendos, Phi- | ütine Iofoi)horum prope omnium conftans opinio ! ls eft, Etiam qui alia tradere vifi funt , etfi dif- Tl ve crepabant verbis, re tamen confentiebant, &tts fl His igitur praetermiflis ad vexatiffimam acce- lgt lk demus quaeftionem , quae eft de beatitudine 1 D rei f hominis, ad quam fpes eius tendit. Duplex ( firy autem fpectari poteft beatitudo hominis, pro 0 f duplici eius ftatu; & cum mortalis huius vi- D Qne tae fruitur vfü , & cum ex ea exceflit. Prior & vif Wilg tra&tatio infinitis Philofophorum veterum ac V ] IC- I I LIB, III. CAP, II. 265 Tib recentiorum difputationibus fuit peruagat cum fines bonorum & malorum q-aerer.nt: yuaedi (f Tu. ac eorum maxima pars fummum bonum C pfaet inaffe&atione vel fimilitudine De! poluit Nosab hac quaeftione m ul hoc eft, in virtute, abftinebimus, nifi i quando veterum addu- u [idem cemus nonnullos, qui felicitatem vitae h.:us )(üe a fütura beatitudine vel non diftinxerunt fa- tis, vel vtramque quafi connexam difputan- De beatitudine , quate- do complexi funt, nus virtutis merces hominibus poft mortem propofita eft, iam fupra generatim , cum dif- putaremus de poenis & prgemiis. Nunc vi- dendum , in quo potiffimum fitam eam cffe voluerint Philofophi, eaque tantum afferre- TEU mus, quae Chriftianae do&rinaeé funt con- Qrtett os Pl fentanea, Geminus autem Theologis beati- . opi tudinis illius futurae & aeternae eft intellec- (l tus: vel enim res (wmhuatvr,quam cum ad- eptus fuerit homo; beatus "efficitur ; quae rb beatitudo appellatur in Scholis o/ietiua 5 vel nut mdme ipfarei huius poffvflio , quae dicitur beatitu- Dupi do formalis. Priorom hanc beatitudinem in Deo folo pofitam volunt; alteram hanc in viione Dei, cx qua nafcitur Dei amor, & jus v ex vifione, eique adiun&to amore , gaudium, D Nune probandum nobis e(t, placuiffe idem, n viris ll 2606 ALNETAN. QVAEST. viris magnis, folum rationis fuae du&um fe- ' mii quentibus , nec vera Dei difciplina ac religio- i fcien neimbutis, Et iam fupra quidem oftendimus, ! lm bor Maimoniden , eiusque fequaces , fümmum xfonte coliocaffe bonum in intima & aeterna Dei qiift m Y contemplatione, quam fpeculum lucens áp- pellant, Sic & Pythagoras , qui per virtu- juun, tem &rcerum terrenarum contemtum ad De- liselic um nos docuit reuerti, Deum cognofcere & t q contemplari; per eamque cognitionem non ! diuini; | ] folum beatitatis perfectae compotes nos effi- ; um ci, fed & Deo fimiles, atque etiam Deos, titpore | eheme quantum per humanae naturae conditionem licet.. Hinc vulgatum illud eius ac laudatum ! l]. dogma, Deum fequere: quoód & Hippoda- [ mus Thurias, & caeteri Pythagorei decanta- Dtmg re folebant, Do&rinam lianc acute explicat j n | Timaeus apud Platonem, nobilis Pythagori- N ä carum fententiarum magifter, Hierocles quo- i N 1pl que Aureorum carminum interpres , quae Vr eh Pythagorae di&a funt; item Iamblichus ea- U[l] em dem exponens carmina, & ex Pythagorae ac L Archytae effatis Philofophiae laudans praef- j Pugbi tantiam,ad eamque homines adhortans, Haec it fl 8 r utem & retinuit Plato, & in libris configna- t Cl uit fuis, & fic apud famiuaresy-explicare foli« tum Al V, LIB. II CAP, JI. 267 Jutm t tum fuiffe tradit Alcinous: bonum hominis ic d in fcientia primi boni eífe fitum ; primum au- Yendim tem bonum effe Deum ; ab eoque, omnis bo- fümmi: ni fonte, reliqua dici bona, prout inde ali- tema ] quid,fit in ea deriuatum; per aífectationem lucets d autem virtutis & defpicientiam rerum huma- per vit narum , Deique cognitionem , Deo nos fimi- m at les efici; & ex ea fimilitudine oriri beatita- aofceed tem , quae non in terrenis & caducis, fed in nf I diuinis bonis & aeternis pofita fit; eaque tum $od demum frui animos piorum hominum, cum corpore foluti redierint ad Deum ; tum vero m D viitionxs vehementer amaturos eos contemplationem dundat illam Dei, ac Deos tandem futuros: vere ita- Hipp que dici , virtutem fufficere ad beatitatem , Deumque effe fequendum, ac Deo obfequen- decint dum. Haec fparía in fcriptis Platonis reperi- D es, & fere ex perfona Socratis prodita , vt gt clequ idem ipfi vifum effe ícias. Quamobrem & alter eius difcipulus, Euclides Megareus, vnie , qll!f (s cum effe bonum putauit, quod & fimile fit , & idem, & femper ; Deum nempe , qui im- ii f pf«'f mutabilis eft, diuerfis licet nominibus appel- lari folitum. Quod confonat pronuntiato y t huie Chrifti : Jnus eff bonus , Deus. Plato- onfite nem il t - Alcin. Ifagog. ad .do&r. Platon. c. 27. Mafth. «MIO, I7. 2658 ALNETAN. QVAEST. nem fe&atur füum agmen: & Plutarchus qui- d ? m d dem, quem & Platonicum & Peripateticum j üNe, iure poflis appellare, Geometriam hoc nomi- ne commendat, quod animum diftrahat a fen- (Qum a ' ^ihitati fibus, & ad naturam conuertat aeternam , cu- Jlms P ius contemplatio finis eft Philofophiae, Ma- ibf | ximus Tyrius piorum animos corpore exem- tos in caelum recipi ait , frui Deorum con- | Ut , y fortio, & veritatem ipfam cernere. Beatitz- Moim tem in fola mente fapientiae compote locat Plotinus , fülinmum bonum peti iubet ex Deo, Átni cQ lrette conandumque, vt vitam eius viuamus, eique Mite fimiles fimus, Nec inde abludit Porphyrius; veram quippe beatitatem ponit in fapientias lr n efe fapientiam autem effe decernit, boni, Dei Mndüm fcilicet, & eorum, quae vere füunt, cognitio- nem: ad Deum igitur conuerti nos debere, li 0ti in eoque imitando , & nobis ipfis cognofcen- Ávl n t dis effe elaborandum. Inter Philofophos ita- "U o que eos magni facit prae caeteris, qui felici- tatem fuam ex Deo, Deique contemplatione d D & imitatione , aptam effe putant. INec abhis ' ïi[em, ö dif- limi] Plutarch. Sympof. 1. 8. c.2. - Maxim. Tyr. Diff. 'ttp 28. Plotin. Enn. 1. 1.4. c. 15. & 16. & l. 5. Porphyr, de abílin. ab animat, 1529 s Stoþ E : "3,4& iog. n y R LIB. III, CAP. II. 269 di('-crepät; Iambiichus, hominis quippe felici- dig tatem conftituit in fui ipfius , Deique cogni- patetiut h0C r tione, & intima cum eo coniun&tione, per quam acquiritur vifo Dei, quae culmen eft hasl felicitatis, Proclus denique Platonicam edif- than, t Yie, M ferens Philofophiam , fanctas ait animas fub- Qre t iunctas fummo coelo, eiusque motu raptas, contemplari Deum domicilium illic haben- J tem, Cynicorum fententiam ex Salluftio cog- - Dentt nofcimus : animosille ait poft vitam pie actam pote t t xb omni corpore expurgatos Diis adiungi, & in focietatem adminiftrationis mundi cum illis ys, tit venire, Stoici, perinde vt Pytbagorei , finem yphynt hominis effe dixerunt , fequi Deum; ortum fapienti:j yni, eum effe ad mundum, qui Deus eft, contem- plandum & imitandum ; ex cognitione quippe copi Dei oriri pietatem, reliquasque virtutes, vn- ; debi de vita beata exiftit, par & fimilis Deorum , ynolt dum corpori animus coniun&tus eft ; folutum phos lt vero ;corpore ferri inloca lunae contermi- Qi fdib na, prope cognata fidera; illic cernere veri- nplatiüqf cita- (ec tatem, & Deo fimiles factos fumma- fgli te il Tambl. de myft. Aegypt. Se&, 10. c. 1. 5. 8. Pro- ryr, Dliï trep, €. 3. & libr. ad Sopatr. de virtutib. apud Stobaeum Serm. 101. defelicitat. Procl. Theo- j W log. Platon. libr. 4. cap. 4. & 5. Salluft. de Dii; & mundo c, 2t, 276 ALNETAN, QVAEST, te frui Beatitatem Deorum in contemplatio- qtido. ne pofuit Ariftoteles ; hominum quoque, quo : lminem propius contemplationem Deorum imitaren- :nomïrat« tur ; fapientis autem proprium id effe , Deos z.u' n Àj imitari, proptereaque fapientem effe bea- orphym tum, & práemium virtutis a Diis referre, ac Ti g Deum denique fieri. Qui Deum colat , prae- s d « df claras eum habere fpes ad falutem, fcifcic Phi- ä lemon Comicus apud Theophilum, Tam Cice- UT ronis inter Romanos eximium illud eft, quod aW refert Lactantius : Cicero, inquit , in. Tufcu- Mt(s J0ny lanis , quamuis dubitanter , tamen . fenfit fum- FU*IS | anuim bowini bonum nonnifi pofl mortem continge- ïnnau ve. Fidenti animo , inquit , fi $ta ves feret , gra- i al dietur ad iortem , in qua aut fummum bonum , ltris Chriftiano aut nullum malum e[fe cognouimus LUE vero homine prorfus dignum eft hoc Manilii & at di&um: l a"bl Quid caelo dabimus ? quantumef? , quo «eneat Vg omne ? àt "Og Jinpendendus bomo éfl, Deus e[fe vt po[fit in ipfo. IHN hA( Ac fi diceret, caelo affe&tandam effe viam, LE h,a qL quippe tum nos adepturos Deum, quod fum- "1 li mum bonum eft ; ac propterea in eo confe- *üütqw : l quen- Ariftotel. Moral. Nicomach. libr, ro, c, g. & Eu- dem. 1. 6. c. r. "T'heophil. ad Autolyc. libr. . Poïphx La&tant, 1. 7. cap. 1o- Manil. 1. 4. Plae LIB. IIT, CAPR, IT 271 ! templ quendo omnia fua, feque adeo ipfum debere QUs Q hominem impendere, Viae Beatorum pr:mos Buliticn monftratores fuiffe Aegyptios, declarauit ora- [f« Dai culum Apollinis, quod apud Eufebium refert effe t Porphyrius, TTui fubiicit, plurimas quoque fere t vias Beatorum noviffe Phoenices , Affyrios, lit ] Lydos, & Ebraeos, Viam autem Beatorum fcifi o eam effe ait , quae ducit ad Deos, vt fciamus um t felicitatem hominibus inter Deos effe repo- |efl. qui fitam : fcabram autem effe & falebrofam ; quo i Dj fatis innuit , viam hanc effe exercitationem yt, virtutis, quae diflicilis oppido eft & afpera. 1 (uttty Do&rinam Aegyptiorum de felicitate fufe fut & enucleate expofuit Iamblichus in libro de t n myfteriis, quem füpra laudauimus. ^l Quid- ll mftin quid autem illic differit, non ex fua differit, )C M"V]hl fed ex Abammonis Aegyptu perfona, Quod cum alibi ex fua ipfius perfona proferat , at- que id cum Pythagorica ac Platonica fenten- j n tia'congruat, manifeftum eft, do&rinam il- TT lam ab Aegyptiis inanaffe; vel ab Ebraeis po- j]: i þfV tius, a quibus magnam rerum facrarum noti- fre Vläüïu tlam Aegypti fümferunt, Muhammedani , craffi atque rudes , etfi corporeis fere volup. ) q tatibus fi ;e.:cmatem metiuntur, perceptum ta- qufïl men & | Porphyr. 1. 1. de oracul, Philofoph. apud Eufeb ylind Praep. Euang. 1. 9, c. 10. | a ALNETAN. QVAEST, men eas iriputant prope foliutnDei, in magno qe D à gloriae ac dignitatis fplendore. "lertia inter | Iue "Theologicas virtutes fequitur Charitas , fiue | tudit amor Dei. In.quo cum Chriftianis gentes Itnpot prope omnes, omnes fedtge, omnes aetates 1 lque confentiunt; vt vix quemquam reperias, qui ; ntin amandum- effe Deum negauerit. Amoris au- j i"OS 3& tem comes elt timor: nam quem amamus, LT eumdem reueremur , cauemusque diligenter, 1 tioje ne admittamus quicquam, quo ei molefti fi- 1 gitu mus, & in od'um eius incurramus, INec fatis 1 ol in eo videtur conftare fententia Stoicorum, ; n a« qui Deos timeri nolebant, quod nihil ab iis, di M nifi fa/lutarb, poffet in nos prouenire 5 nec id m ametur, quod metuitur: cum e contrario id : Diibyy metuatur, quod amatur, grauiffimaque om- nis fit eius offenfio, ac Dei praefertim, quam & facpe damna dum vivimus, & dira poft obi- tum fupplicia confequantur. Amorem & ti- b morem fequitur obedientia; item religio, per fin quam cultum erga Deum pictatemque vel in- ternis animi a&ctibus & affectibus , vel cere- ; od moniis quibusdam externis fignificamus. Nul- E hujr !j la autem prope natio, nullum tempus religio- j [Fm tj ne caruit, vt quafi humanitatis pars aliqua vi- deatur effe Religio. Etfi enim .memorantur ; "t f omni« aligu/ate gentes, quae omni re]igiqne, que LIB, III. CAP Ill 27$ od qué Deorum cultu carere dicuntur 5 tamen d neque de eo fatis conftat, & faepe id falfo rits, creditum fuiffe, commercio deinde & lapfu n ii f VA j temporis compertum eft ; & gentium illarum, es aehdt fi quae funt , tam immanis eíft feritas, vt vix Praetereo internos pefig homines haberi poffint Amorisa ilos acus Religionis, deuotionem & oratio- ) amam, nem; & externos, adorationem, vota lau- dilipe dationem, Sacrificia quoque non attingam, | fuold quibus homo beneficiorum Dei memoriam N Mt ii recolens auctorem agnofcit palam, & bono- Ju l! f rum acceptorum partem grato animo refun- Q nil ? dit, Magnaquippe fuit in eo populorum om- ETE nium confpiratio , multisque & amplis volu- mnrm(] minibus celebrata. mME [ CR PVI III. 1m, 0* L De Decimis. *QPOJC ii gam hic tantum de Decimis , quae pars relig À funt remunerationis huius, quam Deo qu u pendimus ; quippe quarum vfus minus eft , |en peruulgatus. Vetuftus is quidem fuit apud amusn » Athenienfes , qui decimam patrimonii par- us I'EI*F j tem regibus dabant in publica facrificid; pub- Sa]qmw licosque füumtus, Has cum exegiffet Pififtra- lemofgn tus, filii eius populo gratificantes ad vicefi- mam 3 0 q * 274 ALNETAN. QVAEST. mam partem redegerunt Ex mánubiis deci- jeim mas Apollini, Dianae, Marti , & . Priapo; Dcim: ex publicatis damnatorum bonis Mineruae lborg iidem tribuebant Decimarum autem Diis Onoyli. confecratarum decima Pars Prytanibus cede- i fteri at, Apud Argiuos etiam praedae decima ad ! Dicima Deos pertinebat l'ranfiit porro ex Graecia ! letin mos idem in Italiam. Decimas manubiarum ! h culan Apollini Delphico vouerunt Crotoniatae , fl 3 tb f Locrenfes bello viciffent Locrenfes contra Graecme vouerunt nonas; & hoftes vt voto, fic bel- ^ r d& lo fuperarunt. Liparaei decimas fpoliorum, |reu quae a Tyrrhenis retulerant, Delphos mife Qtum f runt. Eft apud Dionyfium Halicarnaffeum, hj & fcriptorem libelli de origine gentis Roma- 351 ['y nae, Herculem ex Hifpania reducem, cum in hr Itáliam veniffet, decimam praedae bello par- i dem [j tae in facrificia Deorum confecraffe, recep- tisque bobus, quae farto abactae fuerant, | hmas ïfU! lileg decimam peccoris partem apud Aram maxi- Mrabs mam Diis profanafTe , cum ante Rcgibus de j nxuæ cimas fructuum gens illa praeftabat ; atque in nllm M de tradu&um morem, vt Heruli decima pars jf li profanaretur, Etrufcos fuiffe reges illos, dif- lm cimus ex Plutarcho. Pelasgi quoque, Graeca " WU gens, delati in Italiam , & maris tenentes im- -'Udax. perium, vhe& Dion. Halic.1. 1. Plutdrchu» Quaeft. Rom. f * LIB. III CAPF. III. 275 j d perium , magnificas prae caeteris gentibus Prüp Decimas Delphos mittebant; & deinde inter [iertat Aborigines recepti , idem facere pergebant $ em Dii oraculi Dodonaei monitu, Cumque aliquan- us C& do fterilitate laborarent ,. fructaum fuorum ecim d Decimas Ioui , Apollini, & Cabiris vouerunt; Go & voti compotes fa&i, Diis fraudatis , in mag- xubiatut nas calamitates inciderunt, Siue ergo ab Her- TM cule, fiue a Pelasgis, fiue ab incolis magnae es CODLL Graeciae, venit ille ritus ad Romanos, apud ficht quos decima quaeque Diis offerebantur ; ac jlionut Herculi praecipue., cui diuites plerique bo- los nl norum fuorum Decimam confecrabant. Sed af longius etiam repetenda eft origo mofis hu- lt ROM ius, a Tyriis nempe & Cartbaginenfibus , qui ab Ebraeis eum videntur accepiffe. Solenne y, cumt ;ellopt quidem erat Carthaginenf(ibus primitiasac De- n cimas frugum fuarum quotannis Tyrum ad Herculem mittere Praeftabant idem offici- fuemï[g n um Arabes Deo füo Sabi ex Decimis , quas am ml mbus k ex thure eapiebant Sacerdotes , antequam a[qüel venum proftaret, unde impenfae publicae to- lerarentur, Pontifici fuo. decimas bonorum cima p fuorum contribuunt hodieque Perfae,cultores jllot i ; Gu ignis, quas pro arbitrio neceffariis vfibus im« enei pendat. Sancitum id aiunt lege Zoroaftris , hoc eít, fi re&e coniecimus in Demonftra- Tif S.5 tione Rn -- 276 ALNETAN, QVAEST. tione nóftra Euangelica, lege Mofis. Ne bar- tit. $ baris. quidem Guineenfibus , ne Mexicanis lx qnidem, ignotus penitus & inufitatus fuit De- Ttpfet cimarum Deo fuo pendendarum ritus. liime EAPV T TM 1 C0[ Ttefl De Feftis. Duy eftos quosdam dies, Diis facros , iis colen- E 1. 1 dis deftmacos, quotidianis hominum la- "t qu boribus immunes habuerunt vniuerfae gen- bo». 1€g tes, quibus aliqua Deorum notitia , & in De- os religio fuit: vereque di&um eft a Strabo-' . äefsre ne, commune id Gzaecis fuiffe & Barbaris, ]i I quippe a pnatura ortum. Confultius àd Deos j n j refert Plato, qui hominum continuos labo- T Sc(ac res miferati, requiem aliquam & relaxationem indulferint. De feftis Graecorum & Romano T v ; a rum plenis plauftris libri circumferuntur, Ma ïn'fa&( giftros autem vtrique videntur habuiffe Ae- Thi Mp a gyptio Sex praecipuos ipforum feítos dies, folennesque conuentus in honorem Deorum Jy ts haberi folitos recenfet Herodotus; quorum HWOTU ! | '^tolg eberrimus erat Ifidi facer Huius & reli- J J f€1 quorum etiam feftorum ritus idem perfequi- tlll' jnter L foh Demonft, Euang. prop. 4. c. 5, $. 2. fol, 73. feq; INum. 18, 21. Strábo l. Io Piato Phaedon. & delegib.1.2. Herodot. 1. 2. c. 49. 59. & feq l[*bol &wl LIB, IIH, CAP. IV, p Nelr. f ) tur. Suae fuerunt & Perfis feftiuitates: veliit exicui fuitDe illa Saccarum 5 hoc eft, fi ;/)fifcam vocem in- . M terpretemur, Regalium, quibus per quinque Loi menfis dies feruis dominorum iura & vof- tes concedebantur ; perinde vt in Peloria Theflalorum fefto, & in Saturnalibus Roma- norum; vnique alicui ex fontibus morti ad- fiscolt di&is, regius ornatus licentiaque tribueba- yinum i tur, qui demum virgis caefus necabatur,. Ex tiüe g hoc regio ornatu nomen fefto ; Schac enim ,&Jnüï' Perfis regem fonat ; non ex Sacis, Scythica: P [ dl gente , a Cyro. victis, vt Straboni videtur Darbi uiffe perfuafum : & Hefychio, qui Sacaea fef- sa D tum Seythicum fuiffe ait: multo etiam minus uos 1 ! ex Sefach , cognomine Babylonis apuä lere- 3yatid miam , vt opinatus eft perperam Cafaubonus; : R(]mm' item alii; quafi Sefachaea dici debuerint, non , J at contra&o nomine Sacaea, Dies etiam feftos ;uife 48 Perfae agebant Mithrae ; & quos ex Mago- ul o^ rum interitu Magophonia dixerunt; & quos il DGOWB Malorum depulfionem vocabant , fan&iffime- que colebant prae caeteris feftis, cum vena- "T rentur ferpentes, noxiasque animantes , cap- j perfequä' tas interficerent , & Magis offerrent. Ne fta- tif tiuas folum habuerunt ferias, fed concepti- fol ,ES' uas i? Strabol.ri. Hefych.in Eaxa/x. ïerem. 25 , 26. N "R Dd : & 51. 40, Cafaub. in Athenp. l. 14. cap. 10. 278 ALNETAN. QVAEST. uas etiam & imperatiuas, nec non & pnuataa. g. fétis uorum feftorum ac rituum etiam , quos in jis obire folebant , vmbram aliquam in Gue- (idil brorum , qui veterum Perfarum foboles funt, ilquot feítis agnofcas. Sua funt & Brachmanibus fef- (uudr lilos ta, fcd non vniuerfis eadem. In Auguftum menfem cadunt pleraque. Solem venerantur Tun gt anniuerfariis ferii item Diabolum, & Wift- ttidto nauium & Éswaram. Peculiaria funt & foe- | Iper Nonnulli diem dominicum minis quaedam. Tum religiofiffime celebrabint. Quatuor lunarium ? tfimun menfium cardines flatis feftis , mmagnaque ho* ef* plur minum frequentia colunt Siamenfes, alios- Drbls f gtnem que etiam per anni curriculum dies.. Habent quoque Iaponenfes dicata celebritaribus tem- ar'] 10.. pora, in quibus ritus Cbriftianorum fimiles (ï N Prifci Germani certis diebus pectare licet ideo lpi Mereurio humanis hoftiis litabar Ferias ftatiuas celebrabant Peruuiani; fed & concep tiuas quoque & imperatiuas, ex vfu & rerum vrgentium neceffitate. Nec vllus menfis his fo- "It | lenmbus carebat, Quaedam etiam Pafchahum omn fimilia erant. Sua erant & Mexicanis, quo- n T rum praecipua Maio menfi fuerunt attributa. BH?Um Quaedam & quarto quoque recurrebant anno, inftar Olympicae celebritatis, Muhamme- Phll() [ danis praecipuo e& in honore dies Veneris, Qn quer I ' LIB, Il. CAP, V. 279 ! pritt quem principem dierum appellant; Quo Ve- neris die celobratur Pafcha, is dies habetur qui iO fan&iflimus; item , fequens , aliique deinceps QiG$ QUI, aliquot Hunc autecedunt feriae efuriales, Priuatim fibi qiburit Quadragelimae noltrae fimiles feftos habent dies fingulae Muhammedano- hupil enedma. rum gentes, ex more patrio, & a maioribus & tradito Sunt iis & indictiuae feriae, bonori n &f Imperatoris fere dicatae, quas ciuiles dicas potius, quam facras, In Sabbatho vero po- Qmitit flum Tl tifimum obferuatido tantus fuit hodieque maque ! ; eft plurimarum gentium confenfus , vt totius s at orbis feftum & celebritas quaedam humani. generis queat appellari ? vti vere dictum eft sHZ a Philone , lofepho, & aliis. Id figillatim a fmit' & enucleate demonftrarunt plurimi , nosque '15 Glnb i adeo ipfi. Quezre actum ne agamus. f FP Ti CATVI CM & n De Iureiurando. g citum eft Chriíti,iureiurando abftinendum nuy hl'f S omnino: quod & repetit [acobus in Epif- x(ciaf tola, Idem inter fcita veterum illorum Sapi- atss Qu jb entum Solonis & Periandri reperies ; & in Theog- TL um Philo de mundi oplfiuo. Tofeph. l. ?. contra Api- venf[x on Demonftr. Euang. Prop. 4 €.7. & t 1. qiü Matth. 17; 34. & feq. Iac. 55 12* 280 ALNETAN. QVAEST. "Theognidis Séntentiis, Nec ea ad populum ; Nftüen in 'Theatris proferre dubitauerunt Choerilus fisit & Menander: multo enim minus Pytbagoras tntit in Scholis ad Difcipulos. Hanc autem doc* 1 inar trinam traditam ipfi fuiffe a ludaeis & Thraci- j ront | tihic bus,fcripfit Hermippus apud Dofephum. "Thra- ; faentd ces adiungit Iudaeis, quod vtraque gens fae« pe confundatur a veteribus ; cuius erroris ] lhar, oririnem alibi aperuimus, Sane vero par fuit t de ludaeis iuramenti religio, Pulcbrum enim ef- d ii fe, ait Philo,i& vtile hominibus, eo non vti , 1 igeí adcoque veraces effe, vt verba pro iuramen- 3 fuendo: tis habeantur. Et perhibet Iofephus, Efienos f 1 Y periürio peius credidiffe iuramentum ;. quod j$ iam videretur effe condemnatus , cui fine Dei teftimonio fides non adhibebatur, Cum- &rde que idem ftatuere vellet Maimonides, verba : ipfa Chrifti vfurpauit. Sed redeamus ad Py- iandi d thagoram, cuius decreto tam conftanter fte- X terunt ipfius Difcipuli, vt quidam ex illius üg], Jite trium talentorum cadere maluerit, quam AT EL ? rei veram iureiurando affirmare. Syllus ap- | Mcm e pellatur ab famblicho, Clinias a Batilio, Dei B no- E um p B Lnxeg . Iofcp*h. contra Apion. libr. 1. Demonftr. Eugng; Prop. 4. c. 8. $. t9. fol. r3. Philo de Decalog. ld lofeph. de bell. Tud. 1. 9. c.12. Maimonid. Mifn, ir. lambl.vit, Pythag, c, 23, Ba£il.-ligxn.-24- Pltg » LIB. IIÍ CAP, V. 281 ia nomen ita reueritus eít Socrates, vt iocis Ahotrlly fuis illud omnino non interponeret: quod & Eun ortd tenuit Plato, cum vetaret vel leuiter conta- minari Dei nomen ; imo, omne prorfus iu- em d LThr ramentum abeffe iuberet: tenuerunt &$Stoi- 0. Ti ci Phil ofo;,horum omnium religiofifi hmi. Iu- vens f ramentum igitur vel nunquam adbiberi vo- b».u y ettoti lebant, vel quam minimum , & grauibus qui- ptri dem de cauffis, pro patria, parentibus, ami- i[-um ( cis periclitantibus ; nunquam vero pro bonis mon"i atque fortunis; vitamque & mores ita infti- tuendos, vt effent pro iuramento, fidesque r Fient iniuratis tribueretur , quemadmodum Athenis — Xenocrati: quod Stoici ex 5olone & Pythago: j thd Modum Cui [ii ra, ex Stoicis complures fumferun f Cbm ": eumdem adhibet iuramento lfocrates in Ad- 2 ['"1h monitionibus ad Demonicum ,in quibus iuris- iurandi concedit vfum, velad calumniam a fe, h : velad pericula ab amicis propulfanda: minime - a vero ad pecuniam conferuandam. Flamini Dias. ex il li apud Romanos iurare non licebat ; quippe ]s 4 fidcmn ei derogare, cui maxima facra edita effent , Tota Phry- j Del fas non effe putabant. Do gum gens abhorruit a iuramentis , nec exi- gentes ab aliis, nec aliis ipfi praeftantes. In- n ter Adagia Arabum celebratur illud, iurandum Duct - nun- il Mil Pleto de lecib. l. 11 Jom :82 ALNETAN QVAEST. nunquam , fermonem effe debere Etiam , vel f hüi Non. Quem morem feruant quoque. Slamcn- ! hmbii fes T'alapoini: plane iuxta do&rinam Caril h. J* Ver f e) CATMY T vI ï 1 fdbus De cultu Idolorum. 7 titüra tfi prifcis mundi temporibus , poft lapf'um E i ilire in deterius génus humanum, perpauci d de Deo vno, rerum omnium opifice , re&a ; e0ru ac vera fentlebant' caeteri fere res: crea.::s, f putz caelum praecipue ac fidera habebant pro Diis, NUrorüy nulla tamen fibi eorum fingebant fimulacra, TT quibus cultus füos exhiberent, Vere itaque Ulllpþe [ pronuntiat Eufebius , apud.vetuftiffimos ho- 4 Ohyi, mines, fiue Graecos, fiue Barbaros, nullam ] tértgm fuiffe ftatuarum fabricationem, Primos au« matena tem idolorum fipgendorum & colendorum « mhu(' auctores facit Phoenices & Aegyptios: Ae- gyptios tantum Herodotus & Lucianus. Quod z homme p tens ; €e recentioribus dixiffe eos putandum eftz FD Aegyptiorum enim aliarumque etiam genti- Nney. um. templa ftatuis olim caruiffe difexte Lu- dlihr W cianus affirmat. Poftea animalium templis in- 00n0 ferre coeperunt fimulacra, deinde etiam ho- I'Um Pn mmum. Porro quid de idohs fentirent gen- LT 'tis Ut Eufeb. PracP Éu.l:.c.9, Herodot. 1. . 4- Lucian. de Dea Syr. li —— LIB, II CAP, 'VI, 283 t v tis huius Theologi , fufe & do&e explicat eSan ]ambiichus , aitque fperni ea a Sacerdotibus, m Gd qui veras Deorum fpecies contemplari folent fieri ex vili materia , d.teriora e(Te ipfis arti- ficibus, artem ipfam infirmam effe, nec ad paturae effe&iones, nedum ad diuinas, pofle Y lpl aüurgere, vanam quoque illorum. efle ope- p ram , qui ftatuis ad (iderum motus fabricatis , dce, t ex eorumque defluuio temperatis, illigari pof- $ COU fe putant diuinam quamdam vim, ex qua fu- tproDis turorum notitia comparetur ; mobilia enim efie & mutabilia eiusmodi defluuia , partem omulit, quippe eífe infimam materiae diuinis motibus ere Itüj (imos ! obnoxiae, in qua diuinum nibil infit , nihil g, uf certum , nihil vüde daemon generari poffit , rimosd materiam temperari, moueri, fubigi a daemo- nibus; non daemohes fingi a materia, aut ab Jendorua jos: A homine, fimplex a multiplici , validum atque us Qu potens ab infirmo. Haec ex Abammonis Ae- yun d gyptii perfona& do&rina differit Iamblichus; on ex fua, qui contraria omnia fcripfiife tra- m ge[l(x' ifexel ditur in opere de idolis, quoda Iohanne Phi- lonono confutatum eít, At Perfae Mago- empli ! rum praecepta fecuti, ab imperio fuo con- eiuni dito repudiarunt fimulacrorum vfum atque r f I ultum. Perfas dico; nam gentes quaedam Perfis H(J l lambl. de myft. Aegypt. Se&. 3. €. 28, 29 284 ALNETAN. QVAEST. t5j Perfis fubditae ab haclege fecefferunt, Brach- - qipa manes item apud Índos atque Da&ros olim auerfabantur idola,, cüm interea caeteri ijs jcerl vterentur. Nunc etiam fic exi(timant non- lib nulli ex illis, Deum opificem mundi nulla $. ooru gura exprimi poffe. Sentiunt idem Manda- The dis]) rini Sinenfes , idolorumque cultum 'vanum D eife autumant , nec reiiciendum tamen , vt religione hac animi vulgi facilius in oflicio N qu contineri poffint, Quondam igitur templis M Geniorum , quàe maguificentiflima habent, lries nulla inferebantur fimulacra, fed tabellae D | lt tantum Geniorum nominibus infcriptae 1 at deinde maioris reuerentiae cauíffa . ftatuas in | pl illis collocarunt. Necdum etiam ad recipien: ! lg da itiola auc obferuanda fe demifit fecta, quae : flppli Eruditorum appellatur ; quippe callentes in- ; Hibu ftituta maiorum.:: fi modo Sinarum maiores 1 dicamus Seras , quos abhorruiífe a ftatuis, ea- ! m rumque cultum lege lata prohibuiffe, teftatus Yhon Celfus apud Originem , & Bardefanes apud 2 Wtiei Eufebium, |Graeci ab Aegyptiis fingendo- | bt ramidolorum confuetudinem acceperunt per ] l Cecropem; cum nulla ante eum vifa effent | Üinien in Graecia. Verum qqicunquc fere cordatio- | Tes Deüru Orig. libr. 7. contra Celf, Eufeb. Prae d, 6: ; C4p. 16. ! p. Eu;h g n — m LIB. III CAP. VI 28$ Dd re$ inter cOos fuerunt, & animi fenfa prolo- qui palam auti funt, fimulacrorum cultum ab 0$ Oil etern t iecerunt, Dei B iguram non annulo folum in- I hn fcribi vetuit Pythagoras, fed vllas omnino fUR Deorum efligies proponi. Hinc Apollonius Malüw Tyaneus, Pythagoricum fe ferens , riullas alias Deorum fingi volebat imagines, quam |'Vattr fel, quos viri pii animo informarent ; praeftantio- [ Ol rem quippe effe Dei effgiem mente, qu te0pi manu defcriptam. Cum a Diis fpecie humana fabricandis homines deterrere vellet Xeno- habat phanes Colophonius, fcite.dixit: brutas ani- abdit t mantes, fi Deos fingere vellent fpeciem iis at fingulas fui fimilem daturas. Apertius etiam eapia Heraclitus dixit , eos, qui inanimis fimulacris du fupplicarent , pecinde facere, vt qui cum fti- pitibus colloquuntur : owefov d 16 vof6 Doxoiei Dtes Aegmivorro, Sic enim legendum apud Clemen- malüwï us j tem Alexandrinum & Originem, non Séuois: vt non femel habent vulgatae edition ss $So- i -U. craticae Scholae columina Anthiftenes & Xe- 6 5 nophon, a magiftro ad veritatem inftituti,, pgend Dei formam ignorari praedicabant, nulli effe Ut fimilem , nec ex imaginibus cognofci poffe, ] enf'l[ ydà Zeno quoque Stoicorem parens fimulacra Deorum fieri vetuic; nullum enim opificium, I6 Diis ) MR Clem. Alex. Protrept. Orig. contra Cel£ 1.1,&7 286 ALNETAN;. QVAEST. ] domrü Diis effe dignum. | Et Seneca Stoicum fe fe- rens, bomo vita aulica, & philofopha fen- - ndü i tentia, Deum oculos dicit effugere, cogita- du tione effe vifendum, fuosque arguit ,:quod LT immortales Deos dedicarent in viliffima ma- ftptat teria, eoque illos fingerent habitu, quo fi oc- [ currerent derepente alicui accepto fpiritu, ? lmni] monítra haberentur. At Plato cultum ido- ] tieus lorum adeo contraxit in anguítum & circum- 1 n cidit, improbato metallorum & eboris vfu, ! i ] ligno folum vel lapidibus conceffis, vetitis- ; m que priuatis fimulacris ; vt Theodoreto fa- - J s cile credam , fufpicanti damnaturum ea fuif- m f fe omnino, nifi Socratis cicutam formidaffet 5 1 nl contemnendam autem concefliffe materiam, fetif quae vilitate fua omnem diuinitatis tolleret ülst. opinionem, Legem quoque & vulgi iudicia LI reueriti Peripatetici, & Democriti ac Epicuri 1 Philcfog affeclae, fimulatione vfi fuünt, id agentes quod tn D mülti, id fentientes quod pauci, Itaque Cel- h n fus Epicureus idola nenni(i a ftolidis vel fu- m,VtF tiofis pro Diis haberi declarat ; nec aliud effe, H pda quam Deorum imagines, & piorum hominum lod do- Seneca Nat. Quaeft. 1.2.-c. 30. & apud Augult. | Em de civit. Dei,1. 6. c. 10.. Plato de Legib. 1. ra. fat, "Theodoret. Therap. Serm. 3. Ce]f apud Orig. jl contra Celf. 1. 7. & p T d LIB. II. CAP. VL 227 ml dnnariä: cui fuccinit Sslluftius Cynicus. Au- pha i. diendus imprimis Maximus Tyrius Platoni- , Gul cus, qui cum inftituta differtatione quaere- ret, vtfum Diis dicandae effent ftatuae, ex- tjqui [ima n cogitatas eas effe dixit ad fubleuandam hu- jo ff ianae mentis infirmitatem , & memoriam fummi Dei conferuandam ; more amantium, fprtt tum il quieius, quam amant, fpeciem libenter fpec- L Crtute tant; nec ijs omnino effe opus, qui caelum yris V animo penetrantes, ftatim Deos adire poffint ; vett verum vix vllum reperiri in tota gente , qui prelt i huiusmodi fubfidio carere queat. Facile au- T tem fimulacrorum ope carebat Ifidorus , iti- midiliy dem Platonicus , cuius vitam apud Photium atcrit fcripfit Damafcius: Deos enim ipfos mente toller adibat , fimulacris infuper habitis , quibus cui- tum denegabat füuum, : Quin & purpuracus 1 judid cEpicuri Philofophus Iuliapus ftatuas aiebat haudqua- quam Deos effe vel haberi; verum a maiori- tesqu bus pofitas, tanquam diuinae praefentiae fig- T j na , vt per ea Dii colerentur, Sed & in thea- ii tris palam idola Poetae antiqui traduxerunt: Sophocles imprimis, cuius praecierum hoc mminüm effa- $ Í Augllff: Salluft. de Diis & mundo c. 4- Max. Tyr. Dif- fert.38. Phot.Cod.242. [ulian.Pragm. So- 0 phoc.ap.lHecat. Ewfeb. Praep. Emang. l. 15. pud o $. 13. 288 ALNETAN QVÁEST. effatum Chri(tiani feriptores faépe vfurpant: 1uamd Vnpum eífe Deum; mundi opificem ; homines ! (i eff vero caecos & errantes finxilTe Deorum fi- Ti te mulacra , folatia malorum, in iisque'colendis ünet pietatem collocaffe. Iaec ergo adorari no« hl lebat Menander. De idolis quid fenferint Ro« mani, egregie demonftrat Auguftinus ex Var- rone, quem fcripfiffe ait, Romanos veteres Tl per apnnos plusquam centum & feptuaginta | ftt Deos fine fimulacris coluiffe. Auéctor moris (100s ] huius Numa : au&or contra eius abolendi, dtitde indu&is ftatuis, T arquinius prx(cus Graecis. AtQn) | & Etrufcis religionibus imbutus, - Germani , ful, qu quorum non lingua folum vocabulis Perficis, Itj fed mores etiam . Perficis ritibus fuerunt m- Uortin fe&ti, ex magnitudine caeleftium non cffe at- t bitrabantur cohibere parietibus. Deos, autin Merdif vllam humani oris fpeciem aflimilare. Ec Na- D) ]g"ül haruali,. (:f.rmamca gens , Caftorem & Pollu- cem fine fimulacris venerabantur. Neque ln mf W n folum, fed & Scythicae gentes pene omnes n idolis carebant. ldem de Numidis prodit Celfus. Et 2d. Afros itidem, & ad Romanos. lls i UmuS | referr». pc»fïïs : quod habet Tertullianus, alie lia quan-. Men:md apud Tuftin. Ápol. 2. Au ouPc de eiuit, Nuts Dei, 1.4. cap. 31 Celf. apudOrla contrá Cel£ bi 100 'Tertull . de idolol. c, 3. um LIB, IIH. CAP, VII, 289 ViORpit quargdiu idola non fuiffe, & priusquam exor- : horin ti effent huiusmodi monftrorum artifices , )eottn ( fola templa & vacuas aedes fuiffe , & quibus- j cuandt dam etiam locis fua aetate vefugxa vetuftatis manfiffe, ldom N ferid/ * CnrPvT vH nuserl De odio fui. 08 o xplicitis officiis , quae fpectant ad Deum, E feptugt fequitur, vt ea tractemus, quae fpectant üdor m ad nos ipfos, ac ea primum , quae ad animum, ; apolt deinde quae ad corpus. Vtrique autem trac- s. Orit tationi praeuerti debet generalis illa de odio Getnid fui, quod nobis indixit Chriftus , cum tolle- Jis Pt re nos crucem noftram iuffit, nobiscum di- foerut.i uortium facere, nobis velut bellum denun- non C tiare, animamque proiicere, fi fequi fe & jeos, tl inter difcipulos eius haberi velimus, Non mo- j II do igitur noftri amorem improbat Chriftus, em&Pclu quod & faciunt paffim Philofophi; fed etiam ul odium noftri commendat, quod & plerique j rationis lucem fecuti fanxeruut, Velut Cleo- g (5 ]ldls p["u bolus Lindius ; cuius dictum hoc refert Au- " fona? fonius , multa aliis effe ignofcenda, nihil fibi, jpus Et pr&etus , qui inter notas profectus ad g vir- jl k clll Matth. 16, 24.25..— Aufon, Lud Sept. Sapient, Epl&et. cap. 72, con»rice" 290 ALNETAN, QVAEST. virtutem hanc ponit,fi quis a fe tanquam ab - nf inimico & infidiatore cauerit Quod ita ex- p Opfi ponit Simplicius, maiori feueritate & acerbi- tethn tate in nos ipfos.efTe inquirendum, quam in p*rfpe& inimicos ; nihil nobis amore noftri conceden- tirabtl TO As di Plaufu digna eft fententia ifthaec, ouam Plautus in Theatro edi iuffit, depugnandum &m f effe cum.animo iam inde ab ineunte aetate - nition qui animo morigerabitur, periiffe ; contra vic- Ti torem vi&torum effe, qui animum domuerit; ublC&lqu 1ec probum effe, nec frugi bonae, qui fibi fa- i fam tis placeat; qui fecerit fecus,in eo effe indo- lifne. v lem induftriae. Laudabilis & haec Publii Syri ht en fententia ialum effe vocandum qui fua x ! | Üm f cauíTa bonus fit; & illa Senecae : virtutem dum. 01 non folum colendam effe gratis, fed in eam L tiam impendendam effe vitam, totamque co- Pythagw gitationem a priuatis commodis quam longif. firne auertendam. His affonat praeceptum Vltare lul Sinenfis Confutii, fe ipfum quemque culpare Wi bine debere, non alios. r ^65 Q C DUNET. LVIIL | Mle&() g De contemtu fui & humilitate ; drcqua '»em Ep vanitate gloriae, &I ]mo uic noftri odio adiungi quoque contem- lt H tum iubet Chriftus, in quo humilitas pp- Plaut. Trin. A8. 2 .Sc./3. Seneca Epift. 113. Ia F LIB. III. CAP.. VIII, a91- qamà pofita eft. Haec virtus, quae. Chriftianorum TO propria dicitur vulgo, commendatur tamen (Lac ab ethnicis, quibus humanae naturae vilitas quni perfpe&a eft. Non modo igitur omnem a no- Qd bis abeffe volunt arrogantiam, in quo a Chrif- tianis difcrepat fapiens nemo 5 fed fubmitffe 6 QUE pat etiam fentire de nobis, fa&tisque ac dictis p at opinionem banc pracferre ; quod aliqui etiam Ortra praecipiunt. Ex hac autem demiflione fui, du abiedaque opinione, oritur gloriae & popu- qui j laris famae defpe&tio, vel quafi vanae & vi- effe tiofae, vel quafi nihil ad nos pertinentis. Pro- Publi t bata ea eft Philofophis, quorum commune di&um fuit, nihil omnino gloriae cauffa agen- "n : Vi dum. Quam in fententiam effata extant Pe- p nt riandri & Cleobuli, Probata eft imprimis camqufïï'; Pythagorae , qui omnem gloriae cupiditatem, ml fattum omnem & vitabat ipfe, & difcipulos nea p vitare iubebat, Quod & porro faciebant. At- jt alp' que hinc tritum illud Scholae huius, Latein vita; quod frequens erát in ore Apolloniis adiedo etiam illo, Sin minus, at poít mor- tem, Epicuro tribuit hoc Plutarchus, viro E d C,Fi & ipfi modefto , & humanae exiftimationis àc Je « gloriae haudquaquam auido. Et qui Pythago- que ricae : hum*fn ] pLï Plutarch. in lib. A«$« £iécar, 1 ;: d i 292 ALNETAN, QVAEST. ricae do&rinae confultiffimus fuit famblichus, lito dum placita Aegyptiorum exponit Porphy— fttent rio, vno confenfü ftatuere eos sit: hóminem , F res diuinas contemplari folitum , 'ad laudes lul U q humanas oculos non retorquere, Quos ad 3 T virtutem inftruebat Socrates, hos contume J j «t | liis & iniutiis obnoxios effe volebat ; neque | dij angi omnino , fi ftulti viderentur, & vulgo haberentur defpicatui. Ergo contemni fe fa- (ifi fitmoni cile patiebatur; & cum rogaretur ahquando Mris, a nonnullis, cui eum & eius doctrinam parm t faciebant , vt fe aliis magiftris commendarät, faciebatid libenter atque promte: Cum Cha- &tlion ricle differens apud Platonem in'€Yorgia , fefe Utta As ait ad mortem componere; & ad-poftremum illud , quod mortuis fubeundum eft, iudici- fblapg um , honores fpernendo, quod afféctat homi- V, t A anno num vulgus, & fe&ando veritatem, Aequa- lis Socratis Democritus inanemr ita afperna- Wt 1 batur gloriam; vt ignorari & cuperet, & cu- g Mil raret ; nec agnofei voluerit, cum venit Athe- nas, ne aSocrate quidem , quem agnouit ipfe Pültre Conflantem bominem,inquit de eo Cicero, & ^i Mha];u u grauem , qui glorietur fe a gloria abfuiffe, Quo ! loco Demofthenem leuitatis arguit, quod fü- 9 n furro l hhrls [ Jambl. de myft. Aegypt. Sca. 9. cap * Q« Cn,er. Thf(l'] llbl QWQt ! M p9 LIB. III, 'CAþ,- .MEIT,, 295 IoOchu : fürro delectari fe diceret mulierculae aquam ftplr onhet ferentis, a qua. per viam alteri monftraba- x ud tur. Et aliQ .1qco.',:rc&a eos praecipere fta- tuit, qui monent, vt quanto fuperiores fu- Qu d COR mus , tanto. nos fubmiffius geramus, Nihil t; g autem fuper boc argumento attulit fplendi- dius, quam l;;wd ex Áfricani maioris perfo- & g moilele na differit; contemnendam effe celebritatem dliqud fermonis hominum.demonítrans ex terrae an- nunpo guftiis , diuifione, &. intercapedine locorum, breuitate vitae humanae , elunionibibus & x Cin t* exuftionibus terrarum memoriae feriem in- brgii ! L tercipientibus, . Quem fermonem appofite Africano huic tribuit Cicero, qui delatos Yoftretut fibi a populo Romano fümmos honores, fta- fa. tuas , triumphos , continuum per omnes vi- tae annos Confulatum , perpetuamque Di&a- , MHZ' turám, non Tadmilit, Sed fequamur ordinem T fthy & Socraticorum. Princeps illorum Plato com- mendat humilitatem in libris de legibus, cuius enlf hi verbarecitat Clemens Alexandrinus,tanquam :noüi[ ipf?' his Chrifti confentanea , Qui fe bumiliauerit , Cieett, j exaltabitur : item in Phaedone verum Philofo- "u phum vult ignaminiam non pertimeícere: & j qüülï i (ir in libris de republica Aefchylum fecutus ait, E virum n ( | KCiceï de ofiïc, libr. 1. Cic, Somn. Scipioa. Clem. Alex. Strom. 2 Matth, 23, 12. 294 ALNETAN. QVAÉST, i i virum bonum eum effe , non qui & effe bo- o nus & videri velit; quippe eum , qui videa- J noq« tur bonus, honores manere & praemia, du- Birin biumque proinde fore , an ob praemia illa Ulsq bonitatem fe&tetur ; at eum vcre bonum ef- J m fe, qui, etiamfi bonus fit ac iuftus , iniuftus AV tamen & nefarius. habeatur; nec vlla tamen ( infamia dimoueatur a propofito, & aequabi- Rn lem fán&ae vitae tenórem ad mortem víque [ feruet. Haec magiftri fui praeceþ;a mioribus itel ld expreffit Xenocrates, gloriae'adeo contem- L itdi tor; vt ingenii ipfe fui tarditatem prodere ä | Oi h & déridere foleret, Prae reliquis vero Philo- il (e fophis Cynici , & inftituto & moribris, omne fti gloriae , honorum , & exiftimationis ftudium Ts cqt funt afpernati, & infames etiam haberi velle &t ho vifi funt. Fertur fe&ae huius conditor Antif- D) thenes, hoc pueris praeceptum tradidiffe, ne il rp, cui ipfos laudanti gratiam haberent. . Lon- i Yita gius progreffus et Menedemus , Eretricae L Cl fe&ae parens. Alexinum, a quo faepe lauda- Tens ri fe acceperat, ipfe contra vituperauit. Et Ántgy qui Cynicos aliquando affe&tatus eft Bion Bo- l. ryftenites apud Antigonum , velut defpectio- Ti nem captans, generis fui probrum ftudiofé "1 0ng praedicabat, Nec a Cynicis defciueruptStoi- onorum, ci. Plenis paginis gloriqu, laüdum, h Slmw hi : dig- um P. LIB, !II CAP,. VIIT. 293 " dignitatum cupiditatem damnant, & animos [l hominum ab oftentatione , iactatione, füper- Vita biloquentia, animi tumore vocant ad modef: i, 0 ia tiam , humilitazem , fuique defpicientiam; murnd .v quisquis afpirat ad fapientiam, eum ita ani- mo paratum effe volunt, vt neque mouea- jniutt tur vulgi laudibus, neque ludibriis aut male- ) táti dictis. Sic fentiebst Zeno , cum verfus , qui- aequab:: bus Capanei modcítiam & in magnis opibus g d syorii demiflionem praedicauit Euripides , fémper in ore habebat, SicCleanthes,qui ex ingenii fui le- Conidt nitudine contemtum quaerebat. Sic Epictetus, pmc'ere SicEpi&eti explanatorSimplicius: cuius infigne jo i illud eft, & velut ex do&rina Chrifti expreffum, j of fru&um virtutis amittere, qui eam oftentatio- i nis cauffa fe£tetur , & re&te actorum mercedem ei t ex hocinanis gloriaeaucupio iam tuliffe, Hoc r A[][ill ipfum tradebat. Marcus Aurelius Imperator, idlüks ! qui fplendide cauffam hanc egit, in fuprema ; I dignitate, fummaque gloria fummam gloriae frett defpicientiam , di&is, fa&is, fcriptis prae fe pe [ ferens, eamque habuiffe fe praedicans a patre qui j Antonino, quem ipfum ab omni oftentatio- fion ! ne & gloriae appetentia abfuiffe, teftatur hif- p toria, Quin & vanitatem gloriae , quae vel (ui €x praefenti captatur aetate , vel fperatur ex fu- z ( "Siinpi: in Epidet. cip.7e. . Matth, 6, 16. Marc. Ongfum;ä Aurel. l. 1. $. 16. &paffim, ] 296 "LNÉTAN, QVAEST. bu,l futüra ,folidiffimis argumentis a Cicérone iam ánte vfürpati$ probat, nempe ex vulgi infci- t0rio tia, imobilitate ,- caecis affeClibus , ex 'terrae E tilfe, exiguitate, diftantiis locorum , breuitate aeui, teiaporis obliuione & iniüria; & ex eo deni- tpra que , quod hominum laudes extra nos fint, (itisy nec quicauam ad nos pertineant, praefertim dicui Timmol poft mortem : has qui optent, perinde facere, ac fi doleant, fe a praetérita aetate laudatos iim, rüon füiffe, Gloriam & ambitionem, vt rem Ql ulide Jeuem , volatilem , vanam, fperni non modo vult Seneca, fedin promifcuo baberi hono- T C res & iniurias vulgi4 cortemtum aequo àni- Mpl zío ferri, atque^ etiam quaeri, nec deferen- ; Ctfey dam virtutera irifamiaé metu j ^gratis iuftum lidro effe oportere, non fpe gloriae; cui quisquis LT bené agendo ftudeat;ploriae laborarejáonvir- à o tüti; contemtum adconon effe formidandütm, Dentis vt muli in eo remedii cauffa latuerint: nec Y ad beatitatem peruenire quemquam poffe, nifi Qere pacc,at defpe&ioni , proptereáque laude dig- bisfi rüm effe Claranum condifeipulum fuum , qui lt i a fux contemtü venit ad caetera contemnefi- Jilum Qtïod fi aliter nonbunquam ftatuere vi- NITUT fus efï nieminerimus gloriam iri mediis re- LOT bus, Cicero Som. Scip. Seneca Epift. 66 71.:140. Stnec 113. 123. de conflant, Sap. e. 19. à " CAP, VIII, [ LIB, IHI 297 t bus , at praepofitis, locari a Stoicis; deful- torio Senecam fuiffe.ingenio, vtque alia dif- lp if X r ferebat, alia agebat, faepe cauffae fuae fer- lo uiiffe, Quod hic autem. iactabat verbis, id re praeftitit, . Q. Sextius; Senecae crebro lau- e0 d 105 u datus, quihonores ac mag:üratus fponte 2b- qcfertit dicauit, Egregiailla fuit.Cineae adbortatio, memoriae a Plutarcho prodita , quaPyrrhum efut Janódu in(ana gloriae cupiditate incenfum.,, ad tran- jv quillas moderatasque cogitationes fapienter & callide traducere tentauit, Meminit Sarapio- ymod t nis.cuiusdam Suidas, re, non fermonibis Phi- quO 4 lofophi, famae, honoris, & popularis aurae contemtoris, hominum .caetumque fugientis, qdtn ; fillüt Ifidoro foli, pauculisque hominibus in vici- nia cogniti, in paupere & anguíta domuncu- qu)squIS la obfcuram & latentem vitam conítanter o danaüm; agentis, Adiungi poteft Philofophis Gale- nus , qui laudem, quam ex eruditione merito int j n capere poterat, tam parui fecit t nomen !Omä mll TT libris fuis praefcribere nollet. Nec putandum, haec in vmbra iactaffe eruditos homines, po- lm q pulum celaffe. Vox eadem fuit veteris Co- Ferind moediae, ex qua Diogenem aduerfus ambitio- Qere"l nem atque faftum multa depromfiffe, notat atf Mar-. pIf Plutarch, Pyrrh Suid, in Seneca Epift. 59. jb ZXapamitov Qslen, Therap. 1.7. 6 .298 JALNETAN,. QVAÉST. Marcus Aurelius, Sed & noua quoque Co- | r moedia , quamuis modeftior , inceffit glorio- N fos , futilemque ac damnofam etiam effá am- | v bitionéem , & ex naturáe peruerfitate. ortam L Dl non diflimulat. Aequabilitatem. vitae com- fat] 1 mendat Menander , & bumilitatem fpondet | i t 1 vifum iri pulchrarp, nifi laus ex ea quaetatur ! dog | quod obiciebatur Cynicis, Apud Romanos ET Terentius laudat adolefcentem, quod vitam NU modefte'agens nunquam fociis fe praeponat Quris Similia profati funt Poetae & in cothurno. ( m ( Et clarifime quidem Aefchylus in Perfis; qui j , & fuperbos monet impendentium poenarum ] Q ab'vitriceNemefi. /INec ob robur ; resque , bello gceftas j nec ob diuitias. infolefcen- 1 m dum effe, Minerua Vlyffem monet apud So- h$ phoclem. Aurea fünt praecepta illa. Euri- Tatis p:idis , quibus Eteoclem filium ab infana.reg- torm nandi cupiditate deterrere conatur Iocafta, lm : Peflimam ait Dearum effe ambitionem , iniuf- r?am, tam, perniciofam , inimicitiarum bellorum- ho j que au&oretn ; initia haec efTe , honorari, | nEv circumfpi'cþiq, aHiuere Opibus. Agamemnon , rex l M Aurel. 1. IPI. $. 6. Tcrent. Andr:II. 1. 39. Aefchyl. Perf. v. 822. & feq. Soph. Aiac. Ma- fligoph. v, t27. & feq. — Eutipid. Phoenilf. v. 534.'' Euripid, Iphig. Aulid. v. i7. um JS LIB. l. CAF. vItt, 299 T ( rex ille regum ,' beatum praedicat famulum t pl quemdam fuum;, quod ignobilis, inglorius , efftan vitam traduxerit fine periculo; miferos con- (e,Orlan tra eos , qui feruntur honoribus, Eadem dif- de C ferit Hecuba , infelicibus edo&ta experimen- Lpon tis; eadém & Ion: malle fe tranquillam me- ichatu diocritatem, quam regnum & diuitias trifti- Aomami tia ac follicitudine comitatas. Quae imitatus od vit Seneca Tragicus choros inducit canentes : deptni curis carere, id vero eff» regnare , fe poft vi- OUU tam obfcuram , in fordida paruae domus for- af n tuna, in loco humili & fecreto , quiete tuto- QtBanit que a&tam, refignata aliis gloria , plebeum fe- r nem, aliis ignotum, fibi notum mori velle. (oleft Cyrnum Theognis ab oftentatione abfterret in Sententiis, Etin Anthologiae Epigram- i? l Bu matis elegans vnum extat, quo fapiens via- n f tor mortuum in fepulcri infcriptione ia&an- o tem nomen, patriam, genus, & vitae glo- »,iiil riam, ineptae vanitatis coarguit, Jgnobile [ ortt fe otium perfequiía&tat Virgilius: & eum be- yport ne vixiffe autumant Horatius & Ouidius, cu- jus aol ! n Euripid. Hecub. v. 623 & feq. Ion. v. 621. & feq. 6564647- Seneca 'Ehyeft. v..387. & feq. Herc. [ i Fur v. 391. &feq. "Theogn. Sentent. v. 558. Anthol. 1. 3. c. 6., Vireit. Georgic.l. 4. Horat, jl xl d l. 1. Epift, 17. &l 1 Eleg. 4. '; Sat. 6. Ouid. "Frift. 1. 3. 300 ALNETAN, QVAEST, bm, jus &natales & vita, & mors latuerünt Af. feuerat ille etiam , fe fms parentibus obfcuris Vetiti Zoroa & ignobilibus contentum, fi aliorum an le- 8[!001 gendorum optio detur, haudquaquam clano- fes capturum; nec item fplendidioris fortu- gmnae nae conditionem, reli&a fua quantumuis hu- eoque mili & priuata, tincq Memoranda & haec P"mn Caecilii: fequi gloriam debere, non appeti; hic f jie re&te fa&a praemio fuo nón carere, etiamfi M glona cáreant: itaque nec eífe praedxcanda- quippe vanefcere quae referente alio mag- hat nifica fuiffent. fitret Imo neab alio quidem lau- ftis dari fe paffurum bonum ciueri , aiebat Cato maior , nifi hoc e republica foret Chrifti ef- ff lirite fatum, quo nos ad humilitatem prouocat, etiam poenis propofitis ac praemiis, retule- Jf runt in commentarios fuos Thalmudiítae to. V5 y iif tidem pene verbis, & praecepta humilitatis Vptta tradunt Rabbini , ac Hillelis praecipue humi- litatem celebrant, Nec poftrema haec fuit laus Effenorum, quod honores auerfabantur, Pueros ad humlhtatem erudiendos effe, mo- nent Arabes in Prouerbiis , vt gloriam in o l ne&ute confequantur: monent & fidem hu- militate conf*irmarr v1tandam itaque füper- ltobe blam, übl ( lee Caecil. 1. r. prü 8. Matth. 23, 12. T'hal- ls mud. in Erubin , c, z. LIB. IlI, CAP, IX, 3oI int, J biam , quam faepe exitus infelix confequatur. obfcans Vetitum effe aiunt Perfae in mandatis a Deo p oroaf'm tradms, ne fummus Pontifex often- j 1 d tationis gratna in medium prodeat. Inanis 1$ f gï'önae ftudium improbabant Brachmanes, ab eoque reuocare conati funt Alexandrum , & m ec Piri nunc quoque in legum fuarum capite poütum hoc feruant, Et Confutius Sinenfis Philofo- p phiae.di&tator honores defugiebat conftan- y t ter, & de fe demiffiffime loquebatur ac fen- Qicani lo m tiebat , & vitia ipfe culpabat füa, & vitam fecreto tranf:gendam effe docebat, Primos jen lu gentis illius Reges ab omni faftu ita alienos bat Cil Ariud fuiffe, teftantur Hiftoriae, vt feniores fami- liariter inuiferent, Hic commemorare eos QU0C pofï'em, qui honores vel.repudiarunt obla: fetie tos, vel füfceptos depofuerunt. Verum om- (due t nia 1&3 iam vulgata, & haec ab alíis iam oc- miltall cupata prouincia eft. i e hu TOU QMPMVT IX panti De mundme confmentlae. e, I) e mundltle &integritate confcientiae non- nb D nulla quoque. hic proferemus: non vt om ] probemus , neminem. noxarum ac fcelerum fipt fibi confcium effe debere; quod perinde fo- j ret ; vt fi probare vellemus, vxcanda effe fce« " lera, : 392 ALNETAN, QVAEST. lera, quippe quae angor confcientiae confe- DT qui foleat Sceleribus autem effe abftinen- (pul dum, hominum oninium, ipfiusque ad:o na- dilQU turae vox eft. . At cogitationes etiam fcele- hu- Yl$, haefitationes, & deliberationes ex am- h. mo effe depellendas, etiam citra fcelus ip- &t fum , hic demonftrandum eít, Ordiamur a ]hilà Thalete, qui vt homines in turpibus fa&is fe Alty ipfos, etiam fine tefte, timere iubebat; ita in Afoor nefariis cogitationibus Deos , quibus erant Cicer perfpe&ae 5 quod idem a Polybio, & verfibus (f, V a Luciano expreffum eft Sequatur Perian- - fetel der,qui fummam boni pofüit. in menpte fibi dli p recti confcia. Tum Pytbagoras, qui facrificia erebr ftultorum aiebat effe pabulum igni dopnaria, ha praedam facrilegorum ; Deos quippe non ad Thagn facri&iciorum magnificentiam, fed ad affectio- ET nem facrificantium attendere. Quam fenten- Wham tiam ad verbum retulerunt Charondas & Za- 4f leucus, conditor vterque legum, Pythagorae i« D) difcipulus vterque, Aitille quoque maximum Qit effe & perfe&tiflimum facrificium , próhitatem A[q.le & virtutem fectari, Ab his ifta porro fumfe- runt alii plerique, vel a Danide potius &Sa- lomone, qui recta piaque voluntate Deum , Cla $ pla- N Polyb in Fragm. Pf 4, 6.& 49, 13, & 14. &50. 18.&fcq Prou 1558 J LIB Iil, CADP. IX 3o5 I Q placarl monent, non munerutm fplendore & abl opulentia. Hoc. Carthaginenfium - tyrannis 400 hoc Athenienfi- aliquando Pythius. Apollo; m (ceh bus refponfum dedit Ammonis oracmum. ; Q1 Hoc praedicabat Socrates: hoc in Alcibiade elus j iterat Plato: hoc vífurpat Menander , fiue Qimt Philémon ; ( nam quod illi tribuit Clemens f Alexandrinus, id ipfum Iuftinus refert ad Phi- tb lemonem) hoc Ifaeus apud Stobaeum ; hoc yus gt Cicero, dum Ntumae fimplicem cultum jau- à14. a L verit dat, vilemque facrorum apparatum ; hoc r Pa femel Seneca; hoc. Dio Chryfoftomus ; hoc yente alii pleriques fed fplendide prae caeteris & fueritt crebro Porphyrius inculcat , Deos non egera dondtà hecatombis , nec ad opulentos apparatus , ye nf ad agnificasque veftes refpicere; Deo indigna uf effe, quaecunque materia conítant ; inen t f fitt vnam fpe&are eum , fi pura fit, 6 incortup- ul ta, fi affectibus vacua; & ca(titatem illam, qua Deos adiri praecipit Epidauriaintcriptio, thgt cogitationibus ioftitutisque fan&is conftare. 011'[3! " Atque haec congruenter do&rinae Chritli , qui o (üni ( JUs ClemensAlex. Strom.5. Tuftin de monarch. Dei ? pat Stob, Serm. z. Cicer. Par. 1. Senecal. 1. de be- p(z nef, c. 6. & Epift. 114. Dio Chryfoft. Qrat, 3. Porphyr. deabftin. ab animat 1. 1. $. 57 &i 14.&3 $. 17 fea Marc. 15, 41. & feq | X 254 ALNETAN. QVAEVST. qui quadrantem in gazophylacium a pauper. ; etr cula vidua pie &liberaliter miffüm pluris aef- 4 Bchr timat, quam opulenta munera diuitum. Sed .| Hmens redeundum ad Pythagoram . cuius eft in effa- u tis, turpia patrantem pudere primum füui opor- | r tere; nam praeter Deum , tefítes quoque nos | | | | hier effe noítri, quos latere non poffimus. Haec 1 l Áioli differit Hierocles Aureorum Carminum expla- COnrye nator, & in fententiis fuis Democrates ex- dotora primit. Quemadmodum autem fentiebat Pys trnten thagoras, Deos fpe&tare intimas hominum af- donum, fe&iones, purasque effe volebat atque fanc- Arill tas ; ita fecreta hominum impiorum vota libdey damnabant ipfius affeclae, quibus Dii velut Tiocrat in fcelerum communionem aduocabahtur 5 nec per eos fas erat pofcere Deos quicquam, fiündey quod clara voce pofci non poffet. Hinc fanc- Idnr, tum illud praeceptum Philofophiae Macro- Rs bio memoratum , & ante illum Senecae , qui lm ve ex Athenodoro Solenfi Stoico habuit: fic lo- h 0 « quendum efTe cum hominibus , tanquam Dii hj 4 audiant; fic loquendum cum Diis, tanquam homines audiant, Huic monito parere virum fs A bonum, ait Martialis ; qui non pareat, ace« to Rtad t - Qü'e, qu Luc. 21, . &feq. Macrob. Saturn. 1. 1. c. 7. Se- neca de benef, 1.2, & Epiit, 1o, Martial. l. 1» Hony p Epigr. 49« LIB. IIK. CAP. IX. 303 to eum füo perfundünt Horatius & Perfius. piupe TT Pulebrum hóc Epicharmi ;purum fore corpus, T fimensfitpura, Pulchrum & illud Pythagoreo- Lindh rum apud Demophilum: Deos interris locum figt proprium magis, magisque conuenientem non u habere, quam purüm animum. Eadem Pythio , D Apolline auctore , aliaque praeterea egregia men commemorat Hierocles: hunc praecipue Diis t5 d honorem habere, qui fe ipfe hoftiam offert; jebat) mentemque:fuam templum facit ; nullum iis jnund donum gratius effe. Pythagoreorum item fer- " turillud: fibiipfi malum inferre, qui de alio um v ldedendo éogitat. ^ Cuius affine illud eft De- Jit vtl mocratis: fibi ipfi nocere inuidum,' nomn ei qbatlity folim; cui inuidet. Veteres quoqae illi,Pe-: ycquut riander. & Solon, inuidiam ex animo elei iu- ünc & bebanr. Memorabiles praeterea illae Demo- Macr , cratis eiusdem fententiae fünt: virum 'pro- q, d bum vel improbum , non ex factis tantum;, - f fed ex animo aeftimandum ; non ab iniuria T modo abítinendum , fed & ab iniuriae in- m]qlml ferendae voluntate; hoftem effe, & qui no- e f cet, & qui de nocendo éogitat. Si quis afpi- il d rat ad gloriam , hunc iubebat Socratés talem i us ef- effe, qualis haberi vellet. Menedemus pl fe T b Horat. 1. 1. Epift. 16.' Perf. Sat. 2. Epicharm, ndr, Strom. 7 [tiall [: ] | apud Clem. Alexa V 306 ALNETAN. QVAEST fe aiebat non concupifcere omnino., quam, que f compotem cupitae rei'fieri. Seruandum id (im ferio praecipit Fullxusm Legibus, vt non caf- T COR to modo corpore, fed animo etiam adeatut LT ad Deos, fanctiffimum effe hünc.cultum , ple- iln0s numque pietatis ; nec fugiendum. duntaxat b b facinus, etiamti Diis.& hominibus ignotum l vity femper füturum fit; fed ne deliberandum If C0 quidem de eo admittendo; quippe in.ipfa W C dubitatione facinus ineffe, quamuis ad id non ! i Qp perueniatur Virum bonum ne cogitare qui- fator. dem audere, quod proloqui non audeat ; nul- ; Uhuoli lum virtuti theatrum conícientia maius effe. ftqe ; Scifcit Seneca : perfe&am hanc, vtilem & DN neceffariam effe fcientiam , fefe ipfum tmagis m i vereri, quam alios; credendum populo tefte Büürg n fieri, quidquid,fe confcio fit ; parum referre, L crimina noítra fciri a nemine, cum a nobis |'tdo ( fciantur, teftibus haudquaquam contemnen- Wadtm dis; fic cogitandum, tanquam aliquis in pec- Titem tus intimum poflit infpicere ; & poffe, quip- tEl'umel.l pe Deum intereffe noftris animis, mediisque muS) Y COgl!ïï ionibus interuenire. Petita haec funt EE DN ex Porticu Stoicorum: nam haec fibi volunt, " quae AlTIlan Cicero de legib. l. ». denat. Deor. 1.2 de Offic. Seneca de benef Wet k q 'lufï.ul Quaelt. 1. 2 la, 15 .1. de vit. beat. c.ac Lp 11.74.76.42,& 83 lu LIB, III CAP, IX. 397 Qu quae fümta ex Epi&teto inculcant Arrianus mdum i & Simplicius: in rebus agendis non ad exter- non a na conuerti nos debere, fed ad Deum , qui t addt necogitationes quidem noftras ignoret, & tun. p ad nos ipfos optimos noftri iudices ; fatis ef- duntuxi fe, fi boni nobis ipfis videamur; gloriae cauf- gPO[Uü fa vitari peccata ipfa, non foedas peccato- jerqm rum cogitationes , quae teftis Dei, noftri- & que- cauffa vitandae fünt, omnesque eraden- a das cupiditates, Similia promit Marcus Im- Tart perator, nos in nosmet conuerti debere & jett; D conuolui , & erga Deum, qui intra nos eft; u d ficque affe&os effe interius, vt mali nibil in vtite ! animis noftris Dii perfpiciant cumque recte um f agimus nobis id fuflicere; imo & bencfacta upmo ( noftra nobis, fi fieri poffit, ignota effé de: m rair bere ;.fe a matre accepiffe, non a malo pa- maDCb l trando folum , fed & a cogitando effe abfti- ntem nendum ; ad id affuefcendum , vt ea tantum j cogitemus, dequibus fi quis nos roget, fine [f'e, ![I tergiuerfatione vel diffimulatione refpondea- medn mus ; vnde manifeftum fiat, nos neque res jl Obícoenas habere in animo, neque odia, aut inul- jvl NU p Arrian, Epi&, 1. 14.1. 3. c. 26. Simpl. in Epi- &et, e. 90. & M, Aurel. h 3. $ 4. GU5 ) 65(*" | l.4.$.6. l. 6. ;2*8 7..$ 88. 1. 9. $. 6. G 49« M L du u3l 2« 9t f l 393 ALNETAN. QVAEST. inuidiam , aut fufpiciones , aliaue , quorum fftchtt nos pudeat iNec intra Porticum claufa haec cdef imanferunt Plutarchus eum ait demum pro- ii mon ficere, qui bene agat fefe refpiciens , non EUU quae foris funt Vt innocentiffimum fe fa- At ciat Apuleius, nihil vnquam fe cogitaffe iac- dim tat, quod proloqui non auderet ; nullum fu- &t D um extare factum vel dictum, de quo diffe- Vi ] rere publice non poffet. INefariae voluntati iarün crimen. adícribit potius Maximus Tyrius; ; ts quam ipfi facto ; additque lege puniri non !t moechum tantum , aut furem, aut prodito- Teato rem , fed & qui adulterium , furtum, aut pro- Verbo ; ditionem patrare voluit Quae confentinea J ve funt Mofis & Chrifti legibus, & Salomonis effatis t agl'h Qui accedat ad Deum , Porphyrius, 'J(*mqhe vt mox dixi, purum atque fan&tum effe iu- Qüdem bet corpore, & intimis penetralibus animi; hf comprimi naturales & inuoluntarios motus llilemm veneris, nec ad animum admitti; parumque ! r effe docet abftinere fa&is , nifi cupiditatibus LT. etiam quae factorum cauffae funt, abftinee d amus, Extat Hieracis , fiue Hieroclis frag- menes N det Plutarch. de profe&. in virtut. Apul. Apel. Max. 'Tyr. Differt. ». Exod. 20, 17. Matth 5,28. N $ Prov. 6, 25. Porphyr. de abflin. ab animat. L3$53Hh3X57 d entent, Part, 2, $. 34« Mtch p LIB, IIT, CATUA, ' 9v N quoma.y mentum apud Stobaeum, vnde difcas iuftum T fic definiuiffe aliquos, qui muneribus corrum- Dunjte pi non poffit ;; valdeque eum miratos efle, nr, qui non concupifcat opes alienas., Qui fecus um l faxit, malam ei fortunam continuo paratam jultit effe, monet Petronius. Atque hoc vnum eft ylluni ex Biantis, vel iuxta alios Cleobuli effatis, qd aliena non concupifcenda. Placitum idem volut ja&arunt in theatris Euripides & Menander, ; Tyrit cuius infignem locum Clementis Stromatis in-. )uniri , D fertum Philemoni Iuflinus adfcribit, fed vt It p[Gdl: videatur interpolatum , & ad ipfa Decalogi p, p Verba accommodatum : aliena enim . concu- onfeni pifci vetat, nec vxorem tantum, domumue Suori aut agrum, feruum aut apcillam, equum bo- )orphymfv uemque , aliaue huiusmodi ; imo, ne acus m di quidem filum ; quippe prope adeíTe Deum, us d qui nefaria haec defideria fpectet & damnet. rios 10 Philemonis hoc quoque eft, iuftum effe, non | p&rüäïü qui iniuriam non infert, fed qui inferre non yidti vult, cum poffit; quippe indole praeditus L ahm& candida, & fraudis nefcia , iuftus effe mauult, rodi if quam videri. Ergo occultum liuorem, quo l vel de bonis alienis dolemus , vel laetamur de A ]M : Stob. Serm. 9. Euripid. Hecub. v. 996. Menand. Matth ! PL apud Clem, Alex, Strom. 5. luftin. de mo- & narcþ. Dei, 410 ALNETAN QVAEST Thine de màalis, & hi, & Romani Mimorum fcrip- tores, & veteres morum magiftri , quos fupra QU$ Atf | produximus , vituperant, Dixit Ouidius: caf- Galli tam eam effe, quae fponte caíta fit; pecca- le, ] re cam, quae, quia non liceat, non peccet; fitlr etiamfi integrum fit corpus, mentem efTe ad- ulteram., Sententiam hapc Ouidii in tefti-. quior monium protulit Seneca, vt probaret , be- b togite neficium non dediffe, qui, vt recxperet de- li e dit; quemadmodum pudica ron eft, quae pu- dicitiam vel legis, vel viri timori praeftitit, Ti m non fibi, Eft in veteribus Mimis : vincere Inyti cupiditatem , id effe regnum vincere. Au- Qu V rea fant illa Iuuenalis & cedro digna : nullam QUs it l atrociorem eífe poenam, quam fuum teftem Sime geftare in pe&ore; refpondiffe aliquando Py- thiam vatem Spartano cuidam depofitum eti- h()m] am cum iureiurando retinere dubitanti : 1m- dm punitum non fore ; nec füiffes funditus enim Don cum prole, domo, & propinquis effe extinc- tum ; quibus Glaucus ille notatur Herodoto celebratus ; has poenas pati folam peccandi voluntitems qui intra fe fcelus cogitet, fa&i. crimen habere. Romanorum monbus, isho- - la minem Ouid. Amor. 1. 3. Eleg. 4. Seneca de benef. 1. 4. c. r4. Tuuenal. Sat. 13. v. 296. & feq. Hero- Gl dot. l. 6. c. 86. $ L LIB, III. CATSX, git um t minem cenfebatur occid,iiï'e, qui ofccïdendi T eius cauffa telo armatus procefliffet, & fur- ilits al tum fine vlla attrectatione fieri poffe definit t p Gellius , fola mente , vt furtum fiat, anniten- q te, Profertiftud Maimonides tanquam peruul- n ( m ü-e" gatum inter fuos, voluntatem peccandi ne- n quiorem effe peccato : cuius dicti cauffam banc .l at proponit, quod peccatum oriatur ex materia, ! Declarat alibi infa- xperet, j cogitatio ex ipfa forma, nire eos , qui putent munditiem corporis ani- [ quip mi munditie potiorem haberi in Lege, cui hoc gl ; i imprimis propofitum eft, cupiditates reftin- Ceïe» .lu guere. . Atque haec lex habetur in legibus, quas Zoroaftri acceptas referunt Perfae Eth- n:uli nici, Habetur & illa inlegibus Talapoinorum u t Siamenfium, non ab omini folum fcelere, fed. ;uando?? abomni etiam mala cogitatione efTe abftinen- ofitüt Ff« ituti: ! dum. Cupiditatum denique imperio plurima u opponunt Árabes adagia. E[Ic e)'[iï: UA I E i Hgmw De examine confcientiae. Tl um ergo animos hominum intueatur Deus, yitth L C ,. purosque effe velit ; fequitur excutien- V j dos effe receffus confcientiae, dictaque , & minem facta, l ! ebcnff' L )L.: t Gell. 1. 11.c. :8. Maimonid. Mor. neuoch. Part- [ | 3. €. . Maimenid. More neuoch. Part. 3. c. 33/. $r2 ALNET AN. QVAEST. fa&ta , ac cogitata diligenti examine recognof- M Cui monito an cenda effe faepius & caftiganda. il non defuit auctor Pythagoreorum Carminum vaiid. Is ante fomnum ter nos ad animum dicet reuocare iubet acta diurna fingula , quo iue- Tune Tha rimus, quid gefferimus , quid gerendum omi- ferimus : malefa&is dolendum , laetandum tori e&is ; ita demum virtutis veftxgus inbaefu. luos yos Haec ex do&trina Pythagorae expretfa dine. fuiffe confirmant Diogenes Laértius, & Por- j bnyrius. Duorum hic potiffimum temporum T rationem babuiffe illum ait , & eius, quofom- que] num petimus, & quo euug:lamus; illo a&a BU proponenda, hoc agenda, Caute id a Py- tolor tbagoréis omnibus obferuatum fuiffe, fcribit Thter Imubhchus & inquifitionis rationem exponit: 103 Confonant iftis Democratis fententiae: turpe k üy eff» anxie fcrutari res alterius, noftras igno- (itiq rare meliusque effe peccata noftra repre- Ofen hendere quam.aliena. Confonat & illud dic- s tum Cleobuli: multa aliis ignofcenga, nihil fem fibi. Morem hunc animi quotidie ad red- —— f( dendam rationem cogendi difertis verbis cofüs Fant) mendat Seneca. F jeri id folitum fuxffe ait a DT . Sex- Iuf Diog. Laért. Pytha Porphyr. vit. Pythag lambi. vit. Pyth. c. 29.. Seneca de ira k 3« $ €. 36 i —— Lia2, II. Qs CAP, X. o Sextio, confummato quolibet die , poftquam uU ad no&urnam quietem fe recepiffet ; fieri id TR a fe füblato e confpectu lumine ; fe cauffam atimut dicere apud fe, & totius diei fa&a ac dicta Sextius ille Graecis verbis , Ro- quie remetiri. manis moribus philofophatus eft ; & Pytha- T af goricam do&rinam. fpretis. honoribus inter n fuos inftaurauit ; vnde & confuetudinem enrá hanc repetendae a fegeítorum rationis acce- : ] pit. Nec leuem hinc fibi fruttum fpondet Se- neca; imo falutem ipfam ; quippe vfurpat at- empom que laudat iftud Epicuri, Jnitium eft. falutis , quofom- jl notiia peccati, Vetus auétor virum. bonum eoloribus fuis pingens in Epigrammate, quod i interVirgilii füppofititia legitur,hacipfum fere ; f hota difcernit, quod ipfe füiiudex ad vnguem kexpomï'. j r fe explorat, nec ante admittit fomnum, quam n m diei a&a reputauerit, rectis laetus, prauis offenfus Facere fe hoc ipfum, ia&at Hora- Tac d tius, vel'cubantem in le&o , vel deambulan- li j P tem in porticu, fuaque ipfum vineta caede- : üd r re. Quae trapslatio vfurpatur quoque in ele- ganti hoc Arabt m adagio , vitem fua fibi ma- st nu cuique putandam, non aliena, . Eft & in l]H'C 3&[ i rnerus i $j Perfarum adagis , quae collegit Wa quis- b Seneca Epift.29. Horat. Serml. 1. Sat. 4 Epift. 110 ] 2, Epift, 1. 814 ALNETAN. QVAEST. quisquis ipfe fe reprehendet, minime necef- Tan fe ipfi futurum, vt ab aliis arguatur. Solitum FP Gymnofophiftis fuiffe, prodit Apuleius , ado- husc lefcentes fibi in difciplinam traditos,ad cibum n capiendum coeuntes perrogare, quid boni ab H ortu diei ad hanc horam egerint ? admitti 1 luc: ad meníam, qui boni aliquid fa&um a fe a commemorent ; foras extrudi impranfos, quo- IT rum vel ignaua ,. vel non proba fuerit ope- nm; ra. Praecipiunt item ferio magiftri Sinenfes dettit recognitionem fui, rerumque geftarum , ac — tis & multo magis etiam cogitatarum , quas non — Thort alius cogofcere poflit & coarguere, Ergo ad IN huiusmodi inquifitiones faepe fecedunt in lo- ttit ca fola, excutiendae confcientiae cauffa, ani- mioy mique piis meditationibus reficiendi , & vitae m emendandae. u e[fey CAPVT'X.I., ni De corpore fpernendo, Tit; i 5 animo veniendum ad corpus 5 cuius ion contemtum & odium ethnica itidem vt N — Chriftiana commendat Philofophia. Veterüm 0 autem Philofophorum, ac nonnullorum etiam Anig Chriftianorum ea opinio. fuit . animum cor- Thtn pori, tanquam carceri, fupplicii caufíTa fuiffe Ajpul. félovid. 1. z. rþan- 0 LIB. TII, CAP. XI. 315 K t mancipatum, Id nos in Origenianis poftris Tribuitur- opinio Solitr ad amuffim expendimus. IUs, d haec Orpheo , prifcisque ethnicis Theologis * TR & vatibus , quam. Py 1 V hagoras & Plato cum jborid gregalibus fuis fecuti funt. Atque inde porro adnit huc (unt delapfi, vt corpus, tanquam fuppli- unib cii inftrumentum, contemni odioque haberi fos, iuberent, EtPythagoras quidem corporis cu- etit oj ram infidis amicis comparabat , a quibus cito Sineni deftituimur ; animi contraemendationem cer- tum, « tis & conftantibus. amicis, quorum fidem ad Vnde Iamblichus us n mortem vfque experimur. I in Pythagoreis commentariis corpus noftrum ntinl animi fepulcrum appellat, ingensque malum, if i malorumque cauffam , animo adiun&tum, ani- ii moque officiens, quominus veritatem intuea- tur;quam qui perfpicere cupiat , corpus ei effe relinquendum ; quippe tum propiorem fo- re fcientiae, quo longius a corpore difceffe- rit: atque hanc vnam effe meditationem fa- Succinit Hierocles niorum Philofophorem. i eii jden Pythagoreorum Lyfidis carminum interpres ; corpus minime exiftimandum- effe noftrum, [eteri animi effe inftrumentum ; itaque propter ani- n a mum curam eius agendam , tanquam inítru- ym r menti. no : Origeman.1; s. c.2. Qhaeü. 6. $. 7. & 10 lartbi. Protrept. c. 5. 13. 17. 216 ALNETAN. QVAEST, menti, - His imbutus Socrates , multis füadet dmt fibiic apad Platonem in Phaedone , fpernendum effe corpus , auerfandum, fugiendum ; manci- Pal'Cif pium effe animi ; animum ab eo feiungendum, u vt purus fit ab eius contagione ;. qui fi ei fue- queà rit obnoxius, nec in vita perfpicere poffe ve- kte, velut ritatem , nec fapere nec philofophari ; in eo ergo elaborandum effe Philofopho , vt ab eo ;ü - fe fegreget, curamque eius eatenus babeat, ts p quatenus ipfum animo vtile praeftare poffit. primu Socrati autem haec ita adferibit Plato, vt jus e non.magis Socraticam , quam Platonicam ef- fium, illi fe do&rinam appareat , cum dixerit lpfe pri- — M À mam animae calamitatem effe corpus ; pur- R gationem vero animae effe cogitationes illas, fütun quibus fe ipfa a corporis affectionibus fegre- Dj, gat Ex Platonis Academia arceffita funt, yfer : quae difertiflime differentem Africanum in- 1 t ducit Cicero in Somnio Scipionis * b Ocyus. t caeleftem patriam repetiturum animum, qui r inclufus in corpore eminebit foras , & quam onj(t maxime fe corpore abftrahet, Libris fuis dog- | FPI&« mata haec intexuit Porphyrius: animum ab-. it(ln ftrahendum a corpore & fenfi bus, ne conta- | tücle ge hac xme&us deprimatur in terram pecue Teni dum Porphyr :de abftin. 3b animat, L. z. $. 36. & feq. hi & in Sentent, | p LIP, III. CADP. XI. 317 i dum more, & a veritatis ftudio auertatur; t fubiiciendum itaque & edomandum corpus thendir 15 Dd parcitate, ciborumque dele&u, vt corpore u tanquam carcere liberatus animus, corporeis- ial que affe&tionibus exutus, ad Deum fe attol- lere ,. eique coniungi poflit. Haec eft vero polew . velut arx & caput. do&rinae Stoicae. Inter rj vaa ea, quae aliena fünt a nobis; nec proinde ad hibet, nos pertinent; aut in noftra funt poteftate, primum recenfent corpus, Igitur Seneca cor- reyol pus effe ait pondus animi & poenam, hofpi- lito, V nicumd tium, cuftodiam , & vinculum ; indulgendum pf illi valetudinis cauffa, non feruiendum ; fin animo male pareat, durius etiam tra&tandum ; us pll!- futurum enim, vt premente illo vrgeatur ani- pesil "o mus, nifi Philofophia accefferit ; multis quip- ia J peferuire, qui feruit corpori ; fic agendum non tanquam viuamus propter corpus, fed num ? tanquam viuere non poffimus fine corpore. | ocyüf jf le Corpus haberi vult Arrianus , vt afellum onuftum; qui ei obfequantur, feras euadere; (qu Epi&eti diétata ediflerens Simplicius, corpus qusdoe inftrumentum appellat animi, vti füpra Hie- 3l b (onte rocles, eóque ita vtendum fancit vt inftru- mento, fi quis ad rationem velit vitam exigez j pECll! res quni , Arrian; Epi&et. ], 1. c. 3. 1 : c. 26. Simpl. in ,&Wi Epi&et. Prooem. & in c. 13. 46. 73* 318 ALNETAN. OVAEST. n re;fi quis ergo inftrumento vtitur , tanquam ' fui parte , Deoque deferto , & fpreta eius vo. 3 luatate, corporeis affe&ibus rebusque exter. 1 (yio nis fefe manciparit, fuum in iis bonüm quae- rens , tum obbrutefcere, nec aliter fanari poffe, quam per corporis defpe&ionem, fuüb- demus miniftrando. tantum , quae.huic neceffaria ] g funt pro vfu animi. Quam contemtim vero ; tsb 4 lpate corpus humanum infectatur Marcus Aurelius! Vas illud appellat animi, corticem , terram , : f con faniem , reticulum neruis, venis & arteriis umus contextum atque offa, folliculum , cadauer, ; Mjlus inftrumentum. 'Tum adhortatur nos ad. de- ; ipi fpicendas carnes iftas, tànquam cito moritu- - — difü ros; & ad detrectandum corporis feruitium, üb a & cultum vafis deterioris. Sentiunt: idem ltquit Arabes, quorum hoc iactatur prouerbium, ET claudendas eíTe quiique domus feneftras, vt ; tinatg & ipfa & eius incola luce fruatur ; obftruen- j 'ütpet dos nempe & comprimendos quinque corpo- li con ris fenfus , vt vigeat animus. ;In admonitio- tpoft nibus Brachmanum ad. Alexandrum , quas re- ,g t H fert Palladius, regnum in infanos ténere di- ; r citur corpus, & corporis:fen fus, eiusque cu- 1ï ij piditatés; edomanda haec cffe ; fi fecerit , ! d ;'am bella omnia confeétum iri, D Q m — H CA- D - ". LIB,: l1. CAP. XiT. 319 tquum E PUVUTOOER 6s Y De fugienda voluptate. E CR uod fi defpexerimus. corpus, & odio ha- IQ Qu r fui : buerimus, velut indi&to bello , fubtra- hemus ipfi voluptates, & dolores etiam non: en li ecefrt nunquam inferemus; : Suadet autem id impri- o vt mis Philofophia , fuaque nobis aduerfus vo- Lurcnu! luptates , tanquam infenfiffimos hoftes, opti- ma confilia, velut arma fubminiftrat. Au- terrati, ; arte *diamus Hieronymum : Docelo , etiam inter Pii- od lofopbes , &9' egregios in republica vviros 5 virtutes voluptatibus , id eff , Pytbagoram , Platonem , &? x al tb fhotite zirifliden, 4riftippo, Epicuro , & 4icibiadi TUüUD, ab omnijbus folere praeferri, Veri Philofophi , inquit Plato, corporeis voluptatibus conítan- nt ii ter abftinent: voluptatibus enim fcientia do- erbiut [rrs, minatur ; ni fecerint , poenas voluptariae vi- tae pendunt poft mortem , animusque corpo- pritt ris contagio pollutus raptatur circa fepulcra, ? (Orft ponitt & poft diutinos errores corpori rurfus illiga- tur. Huiusmodi abftinentiam fapientum pro- qui !?' priam magis effe, fcribit Porphyrius; quomo- p o do enim, qui toti funt in excolendo animo, u ( fe demittent ad inftituendam, eam partem , f quae i Häeron. adu. Ion. 1. 1. c. a. PlatoPhoedont.. Por- phyr. de abítin. ab animat. 1. 1. 9. 45. - ( 320 ALNETAN, QWITAEST. quae ratione caret ? Nihil effe Philoi'ophiae 1 dtpiu cum voluptate commune , pronuntiat Maxi- La mus Tyrius. Studiofis Philofophiae naturalis hittv fpondet Simplicius , futurum, vt per eam à ! lo corporeis.voluptatibus auocentur, 4 volup- : [f o &rone tate , inquit Macrobius , feriis C? ftudiofis ca- uendum efl ; quid enim tam contrarium , quam u virtus &j voluptas? Nec fapientiae folum ftu- | t dioíis , féd vniuerfis hominibus legem hanc ; n pef pofuerunt primi illi Graecanicae fapientiae 1 W e magiftri, Solon, Periander, & Pittacus ; coér- ; ütimi cendam voluptatem, vtpote noxiam & mor- ld tiferam, Pythagoras voluptatum illecebras GtteP) comparabat Sirenum cantionibus, quae caute : alfery vitandae funt iis, qui ad virtutem tanquam : f li ad patriam cupiunt appellere; primum malo- l Jabo; rum effe dicebat voluptatem , exterminan: BRT dam omni ftudio ; & a teneris annis amplec* t conf tendum eífe vitae genus durum & virile. Mipt Chriítianum audire putes, cum haec ex Py- V t thagora referentem Demophilum audis: fieri D non poffe, vt idem & voluptates amet & De- um;qui enim voluptates amet, eumdem ama- | Ug re & corpus; qui corpus, hunc & opes; qui LU fl!mr opes , hunc efle iniuftum ; qui fniu&us,.hunc ' N em m- Max. T'yr. Differt. 54.. Sitmpl. Praefat. in Arit- Ei(',, dg tgt. Phyfic. Macrob. Saturn. 1, 7. €. 4 m 'LI'B. Hgp CAP, XI. ^E p impium effe erga Deum , iniquum erga homi- it M nés, Reliqui Pythagorei nihil fieri permitte- hbudi bant voluptatis cauffa, quae prae caeteris vi- um tiis homines praecipitet in peccata. Grauif- . u fima oratione voluptatem infe&tatur apud Ci- Mi ceronem Cato maior ex Archytaàe Tarentini m, u do&rina, a Nearcho fibi tradita, quorum jun d vterque Pythagoricus fuit; nullam capitalio- en z rem pefteminuafifle homines , quam volupta- tem , ex ea oriri mala omnia , omne eam piet j 0 animi lümen estinguere, Addit Cato, huic " n m Arcliytae fermoni interfüiffe Platonem. Eüm" lia certe Plato inferuit Philebo fuo, fed Socrati ute a adfcripfit more füo , non Archytae, Certe tagit fe&a haec Pythagoreorum continentiflitiam m mab- & laborum patientiffipam fe profitebatur. rtmid: Nota eft pueris fabula a Prodico Ceo elegan- $ ampïeï- ter conficta, de Hercule adolefcente, virtu- g u tem inter & voluptatem haefitante- primum, ac demum voluptate repudiata virtutem am- calr jis; if ple&ente, Socratem cum voluptatibus ve- [/ g lut ad praeliandum faepe componit Plato, Oftendit primum Socrates, voluptatem non jem u Opfïvq ! effe füummum bonum , imo nec effe bonum; jl f per eam enimum corporiaffigi , tanquam per N cla- ox:gia , Philebo, Phaedon, TL Cic, de fene&, Plato G X P 322 ALNETAN, QVAEST.- clauum autfibulam, Quo exemplo vfi funt nt; lamblichus & Simplicius non femel, Serpen- Lámi tibus item venenatis illam comparat, nec ali- hii ud effe quicquam putat, quo fit magis abfíti- tupe nendum $; nihil eam conferre ad felicitatem , buisc pecudumque effe propriam ; eius moderatio | f nem , fundamentum effe virtutis; ac ea prae- ! cipue liberum effe debere Philofophum; So- tifum cratis autem verbis fententiam ipfe fuam de i a« voluptate expromebat Plato, quam & efcam illrio malorum appellabat 5 vt temperantiam bo- fl ic norum omnium ornamentum. Fa&um idem lts ( a Xenophonte in libris Memorabilium , in Vlltm [ quibus multa aduerfus voluptateim cum Ari- vel, f ftippo aliisque difputantem inducit Socratem. MUU His informatus praeceptis Antifthenes, vo- ttpliog luptati bellum indixit, nullumque non labo- lr ris, continentiae, tolerantiae genus in fe re- (to cepit ; idemque porro vt facerent , Cynicis 1 Qhto: a fe inftitutis perpetuam legem dixit. Memo- li, Yol ratur hoc eius dictum , Infaniam potius, quam "ts ] afficiar voluptate; quippe voluptatem fum- mum eífe malum fítatuebat Celebratur & ts iftud Cratetis, Libertatem & immortale reg- jUitter num affe&are, qui volüptati fe non manci- lm pant; LT lamblich. apud $tob. Serm. 3. Simpl. in Epictet. C, I3. 56. 60. Xenoph. Nïpmorab l. 2. 4&5. " W LIB, III. CAP, XIÍ, 323 vi f pant; & voluptatum moderatione ciuitates N] & familias feruari, Item illud Diogenis, qui i Antifthenis difcipulus fuit, Cratetis magifter: p dl turpe effe, cantores & athletas vocis aut ro- stl boris caufï'a abftinere voluptatibus, neminem Qd temperantiae cauffa, Ad idem inftitutum Cra- C eapit. tes Zenoni & reliquis Stoicis praeluxit, Cy iUfly i nifmum enim probabat Zeno, & ad eum vi- fium: tam accommodabat , ac ComICIS propterea n&eczü ludibrio erat, Igitur Stoicae fectae certiffi- yim i mus hic eft charaCter, fuga voluptatum ; nec Qun i tritius dogma , fcriptisque éorum vexatius )llxllm) vllum eft. Praecepta ad eas vel repudiandas, eun i vel, fi ita res poítulet, recte perfruendas , r commode függerunt Epictetus , & Epicteti opes, explieator Simplicius. Nec parti huic defuit. non. li Marcus Aurelius, paffimque in eas inuehitur, sinih Crebro vfürpabat verba haec Hieroclis Stoi- i ci Platonicus Taurus: meretricium effe dog- - Mp ma, voluptatem pro fine ponendam , fubla- jig 0 tisque lupanaribus füblatum iri hoc dogma. g i « Plurimum quoque in eo argumento fe iatat Seneca. abfü[ilï Voluptatem neutiquam patitur po-. gt ni inter bona; imo, initium effe ait malorum j m omnium; rem caeteroquin humilem , puhl- pBB lam, feruilem , imbecillam , eaducam, bre- "u 4 Xa uem ^ j | Epi&et, c, 56, ALNETAN. QVAEST. 324 uem , fugacem , turbidam , poenitendam, exi- tl tu foedam , communem cum ftultiflimis & deri, peffimis hominibus; cum mutis quoque ani- aT mantibus etiam contemtiffimis; ea effoemi- ftaQ . nari homines & remollefcere . inuififfimam folit eíle habendam, & exturbandam; quippe quae | fsf nos latronum more in hoc ample&atur, vt ! nb íftrangulet ; beatum fore illum , cui ve- | ltcor ra voluptas erit voluptatis contemtio; eam ! tf fe afpernari , " compefcere , nihil eius cauf- ET fa facere. Nempe fic acceperat ab Attalo B Stoico praeceptore fuo. Sed perfequamur I Tequ reliquos Philofophos: imprimis Ariftotelem, ümm qui in Problematis quaerit, cur intemperan- imro tes & incontinentes appellentur, qui volup- lipti tatem quaerunt ex duobus fenfibus ; guítu noyt atque ta&u; non item ex reliquis ? cauffam- ï:d[aEOE que hanc affert , quod id commune habeant Atulie cum pecudibus, inde itidem voluptatem cap- Cäiïü, Ó tantibus, Probat haec & dilatat Macrobius, D n At qui & alio loco ftudiofis & feríis hominibus TO interdicit voluptate ; quippe nihil effe tam ii m contrarium, quam voluptatem & virtutem. Ut Nobilis quoque Peripateticus Critolaus & ma- hn à lum effe ftatuit voluptatem ,. & mala multa Alhen ex fe parere,. Quanquam fatendum elft, Arif- to Pfato Macrob, Saturn. 1. 9. C 9. l; 700 4« lt Lt1B. TIy, CAP, XIT, 325 ht t: tot lem Vö]uptati infenfum haudquaquam vi- ii deri, cum sacute diftinguit voluptatem a no- Yj il xiis voluptatis effect.bus. Quae cautio a Plato- efoqt ne adhibita eft, Nos vero volüptates hic non lls folitarias, & a damnofo fuo comitatu diuul- ipeq fas fpectamus, fed. quales obtrudunt fe homi- i, t nibus, & ab incautis etiam cum adiun&o de- qui decore & detrimentó captantur, Volupta- (io; d tem faepe oppugnat Cicero, nec fatis dig- eijs u ham eff: docet hominis praeftantia; contem- ) At hi etiam & rerici opportere ; vel faltem te- [oquit nendum effe eius fruebdae modum ; arcen* (lot dim maxime effe a libidinibus adolefcentiam ; teny? improbandas artes, quae miniftrae funt vo- gv luptatum ; qui his fuerint' dediti, eorum ani- j p mos corpore elapfos, cireum terram diu vo- af lutatos, in caelum, mifi multis exagitatos » ho feculis , non redituros, Quae aflingit Afri- n a cano, vti & egregiam argumenti eiusdem di(- mrobïüï, putationem Catoni maáiori , quemadmodum. ]Omifiiw mox notaui; vt liquere omnibus poffit, eam- g u dem fuiffe prifeae illius, & omni genere vir- Vir[ll!flïr tutum etiamnum florentis Romae fententiam. "TL Praetereo Ciceronis eiusdem , Plutarchi , ) W*U:äj Athenaei,/ aliorumque, ac Stoicorüm prae- D fer- ERaMK uf "Plato Protasgor. Cicero f. t. Offic. Sómn. Scip. de Sene&. - ^526 ALNETAN. QVAEST. fertim, conuitia aduerfus Epicurum , fuafo- wHo rem voluptatis ac defenforem, Ropetam tan- fgan tum.dictum elegans Plutarchi huius: aduerfus qii voluptatem: feram effe, fed manfueiam , T duplici de.cauífa fugiendam, & quod nocet, fii* & quod fallit : quae depromta funt ex libro , hptas quem fcripferat aduerfüs voluptatem. Hoc I ( pr prope.ipfum de voluptate profatus eft Maxi- Mode mus 'Tyrius, Non . patitur poni illam intet baeus, bonaj principiisque eius fuadet effe obítan: | üdece dum, fi quis faluus effe velit. Difputat qui- dem | dem de ea, more Ácademicorum , in vtram- virtut que partem 5 fed ita tamen , vt , poftquam ! Mu rationes omnes attulit, quibus commendam ET voluptas poteft, easdem deinde falías elfe fent ofiendat , voluptatemque damnofam & fu- ^m d giendam effe.demonftret Ex Iamblichi epif- iud | tola de temperantia, multa affert Stobaeus Yilüy contra voluptates perutilia; velut earum, Y t moderatione ciuitatum & fámiliaritatum fa- fitieb lutem conftare; fimulacrum earum effe Gor- Thef gonis caput, quüo homines faxa fiunt; Perfe- Pl um. vero amputato eo , fuadente Minerua, caelum confcendifTe Plurimis huiusmodi fa DI s bulis voluptatum damna Poetae adumbrarunt ; ac 3 Plutarch. apud.Stob. Serm.6. Max, Tyr. Dif- D fert.y 16.33. & $3. Stob. Serm. 6, W P LIB. tIT,. LAP XII 527 fl ac Homerus potiffimum. Nam quid aliud de- atl fignant fuaues illi- fru&us Lotophagorum ? adet quid Circes pocula? quid cantus Sirenum ? (j quid Scylla & Charybdis? quid Calypfus in- Yl n fula ? quid Phaeacum horti? Nihilo magis vo- ex n luptas, üue in cothurno, fiue in focco Poe- smH tis probata eft, . Videnda loca, quae ex So- efto phocle, Anaxandrida , & Alexi collegit Sto- ]am As baeus, & quae alii ex Menandro Nec omit- e o ti decet pronuntiatum hoc Demona&tis, quod at idem fuppeditat Stobaeus: tantum addi ad nv virtatem , quantum detrahitur ex voluptate. pot yu Aduerfus voluptariam vitam falfe quaedam s & acute funditat Lucilius. Et Horatii fen- ais 6 tentia eft, fpernendas voluptates , volupta- tem dolore emtam nocere Religiofiffima n jchiq apud ludaeos Effenorum fecta perceptionem Stobud voluptatum haud fecus quam noxas & crimi- ; tf na vitabat. Ne Pharifaei quidem frangi fe Idem füuadet Apollopio URT [ patiebantur deliciis d 6t "Thefpefiou Gymnofophiftarum princeps apud Philoftratum. " Legas, quae de inftitutione Jige puerorum apud Perías differit Xenophon; )modl l quae de Aegyptus facerdotibus apud Por- phy- hat 1 [ Stbb. Serm. 5. 6. & 7. Luci! Sat 4. Horat. l. 9. Philoftr. Apollon. 1. 6. c. 8 Xe- Iv li Epift noph, .Cyrop. l. i, & 8. 328 ALNETAN. QVAEST, phyrium Chaeremon Stoicus; quae de Ger- qiden manibus & Brachmanibus apud Strabonem alis. p Megaithenes; quae de Pramnis ipfe Strabo ; jtoy | miraberis difciplinae aufteritatem , frugalita- fuim v Diloft tem, & abftinentiam, ab omni voluptate alie- nam ; quae prodeuntibus annis, apud Perfas &t potiffimum, is magnam mollitiem. deflexit, füis Cognofcere operae pretium eft, quam falubri- tipre bus confiliis, ac exemplo etiam fuo , Álexan- i ( drum ad continentiam & defpe&ionem vo- fs pn luptatum hortati funt Brachmanes apud Pal ife d ladium , cum dicerent, veram hanc effe for: "nnum titudinem, internos illos hoftes virtute non Áinere: externos armis edomare, Nec dedidicerunt [ ifta recentiores Brachmanes , plurimaque in- BU Umqw ter eos iactantur adagia aduerfus corporis o q voluptates, Quam aufterum vitae genus fec- trdit ] tentur Talapoini Siamenfes , non fine ftupo- la re nuper ex Gallorum noftrorum narratione W pj accepimus. DURTT C AUv T XIII m P L De feruanda cafhmoma. Q 0 | t jbi 1m vt a genere defcendamus ad fpec:em, r cam praecipue domandam effe voluptatem, ] Hlem quae officit caftitati, demonftrabimus: non p qui- la Porphyr. de abftin. ab abimat, 1. 4. .6. Strab.l.i5. I LIB, HI, CAP, XIII, 329 de G quidem exemplis , quae funt infinita, & ab rabone f alis.peti poffunt , imprimis ab Hieronymi T d libro priore. aduerfus Iouinianum , .qui decus ! frugi ] j fuum virginitati detrahebat; fed auctoritate Jatedie Philofophorum;, & cordatiorum Scriptorum; td Pur exoticarumque gentium fullfragio , apud quas qefei fuus caftimoniae. honos habitus eft, Vera m lab quippe dictum eft a Tertulliano , :diabolum , Al babere . & virgines , babere &?. continentes. Pris )nem v mus prodeat Pythagoras, qui coptinentiam effe dixit lumen animi, & adolefcentes ante gl effe i annum aetatis vicefimum venereis rebus ab: ttüte D ftinere voluit, raroque iis vti poft hanc aeta- jdicent tem , nec nifi prolis füfcipiendae cauffa ; prif- gt corumque Graecorum mores laudabat, apud quos magna pudoris ratio habebatur. Haec cypr tradit lamblichus , fecutus verba ipía Ocelli t t je fpt Lucani, vetufti Pytliagoricae feótae antifti- g tis, Plusaliquid habet Hierocles , Pyibago- Plus ram venere prorfus fuis interdixifle. etiam Philoftratus, apud quem Pythagoricam Philofophiam Apoilonius inducit praecepta fua Qbi tradentem ; in quibus erat iftud , f quem gt ]p[l[em! Hieron. 1. 1. adu. Touin. c, 26. &fcq. "'ertull, de j M praefcript. c. 40. Tambl. vit. Pyth. c.31. Ocell. l l " Lucan. de natur. vniuerí, c.4.. Hierocl, in Aur. [ 1 ! Mb I Carm. Philoftr.. Apollon. l. 6. c.6, & L. 1. € 10 | i 330 ALNETAN, QVAEST quem difcipulorum füorum incontinentem Áomtn deprehendifTe barathra fibi effe, in quibus o poenas daret. Cai praecepto paruiffe ipfum | qqie Apollonium ferunt, & perpetuam virginita- (iam, tem coluiffe ; & caeteros quoque Pythago- : W a reos vel venereis abftinuiffe prorfus , vel li- qum, berorum folum ex legitimo concubitu quae- D rendorum cauffa iis effe vfos. Nempe dili- Dtmoc genter eos ad temperantiam , ad continenti- modt tiam , ad pudorem Pythagoras inftituerat riüsf Hinc praeclara apud Pythagoricos caftitatis Áte im praeconia. . Quale hoc Demophili , animi ro- j bur effe temperantiam , mortemque.praeop- tufat tandam, quam per incontipentiam lumen ani- quiti mi extinguere: & ifta Porphyrii in iibro Py- Aüor thagorici argumenti , fugiendam venerem; vt Ti i ingenio viui poflit, quippe foedam: & fordi- AImopi dam : purumque effe debere, non corpore nf folum , fed-& animo, quisquis ad Deum ac- f cedat , & philofophari velit ;. virisque diuinis l t caftitatem:intra & extra corpus: effe feruan- b j dam Hinc Archytam ferunt a praetextatis M fb verbis diligenter cauiffe, Hinc Theano, Py- Tif thagorae fiue vxor fiue difcipula , magnam Ütney pudicitiae laudem tulit Caftitatis etiam in fom- . Demoph. Sent Pythag. Porphyr. de abftin, ab Clm M animat, ]. 1. $. 7-&41 l.2. $. 45. &52.1 4.$. 20 d LIB. III CAP, XIIJ. 391 Qnentn fomnis ftudiofum fuiffe Anacharfin Scytham, 3 qui verendis finittra manu compreffis, ex Phere- if il cyde Syrio refert Clemens Alexandrinus, Vi Qüamobrem eius imaginibus hoc ipfius cffa- tum adícribebatur : continendam ef[lfe lin- Peto ü$ Vl guam, ventrem & virilia, Vitandas effe nup j tias.& procreationem liberorum, cenfuerunt eyci Democritus, & eius fectator Epicürus, De- QDUDE mocritum hunc luminibus oculorum fe ipfum nítiet priuaffe, fcribit Tertullianus, quod mulieres : Gd fine improba cupiditate afpicere non poflet Socratem, qui nefariae in mafculos libidinis pmo accufatus fuerat, ab hac calumniá vindicat [j praw Jurmei d grauiffimus au&tor Xenophon , qui fuit eius auditor, vt heminum omnium continentiffi- iibro D pertr. mum non dubitet appellare. Quod & ipfi tef- y &l timonium praebet Ariftophanes , quamuis ipfi l co[P J infenfifffus , eum inducens difcipulis fuis praecepta patientiae, frugalitatis, & caftita- [j « tis tradentem. Memorabilem hanc . Xeno- i du fe ii phon ipfe edidit vocem : mali omnis immu- nem fore , quisquis-fundamentum in tempe- d ub eanü;h rantia & caftitate collocárit. Plato venerem mggm:u omnem damnat in.libris de legibus, praeter eam : emm l' ff Clem. Strom. $.. T'ertull, Apol. c.46.. Xenoph i(it. Memorab. 1 T. Arniftoph. Nubib Plate de legibus 1. * L.Il ij[ 85 *ALNETAN. QVAEST. eam, qüae cum legitíma vxore prolis quae. fipien ftnigl rendae cauffa exercetürj qui contra fecerit, infamem effe, & honoribus arceri iubet, Nec gecünd — fupra naturae vires effe contineritiam , often- if«di dit exemplo nonnullorum pugilum, qui ro- $ q t fon boris-feruandi cauffa caftitatem coluerünt ; & animalium quorundam , quae cafte viaunt, ment certis folum temporibus ad procreandam pro- an& - lem venere repetita. Multo etiam magis ca(- & n, titatem fuadet Philofophis, quorum ftudium ima] omne efIe debet in animó oblectando & ex- tohiber ercendo; Sene&utem autem caárere huius. ]raetet fititio modi voluptatibus , haudqu&quam aegre fe. rendum docet, cum multi harum imperio li- etitt beratos fe laetentur, Nec fatcta Platonis 3 diis d d. f di&tis abludebant; quippe quem fcribant non- nulliin vita caelibe ab omni foemineo com- l infog plexu pürum corpus praeftitiffe. Extant qui- üm q dem mollicula eius & amatoria carmina, fed lp ^minus. pudicus ex iis haudquaquam putandus m te eft ; quiidem fenfiffe videtur ac Catullus, caf- jj tum effe decere Poetam ipfum, verficulos Dd nihil necefle effe. Locum Platonis ex Phae- (uod . done, totamque adeo fententiam de libidine Theofg fugi- Td. Phaedon. d. dc republ, 1. r.^ Catull/ Epi-. ic.] gr. 16. Py LIB. IIT, CA PI XTII, 333 Vi que fugienda, expreffit. Cicero in. Catone ; nec femel alibi amorem inceffit ac venerem, ve- ft fegr wbet, Vv recundiam commendat, omnem in verbis aut im, dl in factis obícoenitatem improbat. Quis nef- ), QUi cit, quanta continentia & grauitate Xenocra- olitrin tes famofi fcorti Phyrnes blanditias & inui- le vitu tamenta fit afpernatus? Quis nefcit, ferro eum & igne glifcentem libidinem comprefhit- nduypt fe? In praeceptis quae ad animum expurgan- mupit m dum a Porphyrio tradita funt, vnum hoc eft, cohibendos effe venereos motus, etiam qui do t praeter vo luntatem noftram oriuntur, necco- re ht gitationemQquidem eorum admittendam. De : w caftitate Theofebii Platonici ; qui fuit Hiero- mpri Plutorin clis difcipulus , egregia Damafcii teftificatio eft, Is cum vxorem fobolis . cauffa duxiflet pant t* & infoecundam comperiffet , cafte poftmo- ineo tUf dum cum ea confenuit: & ante coniugium, n d in ipfo iuuentutis aeftu , libidinis in fe fomi: m i T E tem repref(ferat, Afclepiodotum quoque , Procli auditorem , nullius unquam foeminae jls, Ü notitiam hahuiffe , perhibet idem Damafcius, verii Quod & de Sarapione amico lfidori, qui at 'Fheofebium Hieroclis difcipulum audiuit, g lii com-. fij Cic. libr. 4. T'ufcul. & 1. r. Offic, & de Seneá, g[u".l EPI Porph. Sent. Damafc. ap. Phot, T'm. s. 334 ALNETAN. QVAEST, commetnorat Suidas. Formofas merefri—ces j dendim & fenf mortifero mul(o fimiles eff2, dicebat Dioge- nes; & graue effe, continentiam fervare can- datrim ?i tores & athletas, hos corporis cauffa, illos | diure, d rem vocis, a.nemine virtuus cauffa.: Et Dioge- ftent nis affecla Crates iugum voluptatis excutien- ti animo fpondet immortale regnum, & ve- tin, f ner;s impetus vel fame reprimi;vult, vel la- quie n queo, Stoici etfi fermonibus inverecundi & (te ea :u9viizueves , fententiis & vita fuerunt caftiffi- [iolip mi. Pudicitiam paflim & verecundiam laudat Autt o Seneca, . Vnum hoc depromam i Büus prae« li, w conium , quod omnium inftar effe queat: vi- n & uere nos poffe fine pudicitia, fed potiorem li [Uggw effe mortem. . Itaque fuffragium eius ambit bras ( Hieronymus, cum caftitatem adverfus Ioui- t nianum defendit. Nec id a fectae foium , aut Dnpar a Romanae gentis fan&titate habuit Seneca, litatur cuiüs gentis ritus & leges fummum indicant 'im fen pudicitiae ftudium ; fic vt in cauffis agendis Jis vir honorem praefarentur auribus , cum nomina- m re necefTe effet lupanar, lenonem , ineretri- Watan cios quaeftus: fed & ita inftitutus fuerat a üttm patre, cuius notabile hac effatum eft, rece- lo n den- lt x Suid. in Sarapion. Seneca de benef. , 1. c. t1. Hierón. adu, Iouin. Tib.c; 3c. M. Sen. Contr. sitob l 1. Contr, 2. hY LIB. III CAP.: XIHI 535 Terett dendum effe ab omni obfcoenitate verborum xt Dio & fenfuum, & fatius effe, tacere quaedam Pal Gd detrimento cauíffae, quam eius adiumento ufa, efferre Memoria dignus eft Mufonii locus D Dig de rerum venerearum víü, quem Stobaeus excu fententiis fuis inferuit Nullam aliam iici- LO tam, piam, & iuftam venerem cenfet, quam t vil quae in coniugio exercetur fobolis quaeren- dae caufía nam ne legitimam quidem effe, retut nt citd fi voluptas tantum ex ea captetur. Hanc tan- m l tum concedit Epictetus, vel quam dant nup- tiae, vel quam lex; puellasque ad verecun- (ius p diam & temperantiam inftitui iubet, & vti- Qu " p jordd lia fuggerit ad voluptatis fraenandas illece- bras confilia. Quae. edifferens Simplicius, jus anl docet affuetudine & exercitatione caftitatem rfus ob Deorum beneficio factum Dlumg ZM comparari poffe. laetatur Marcus imperator, quod incorrup- : Genetd tam feruauerit adolefcentiam , nec ante teni- pus virilitatem exercuerit, imo & vltra legi- T. timum tempus exercere diftulerit; quodque amatam fibi Benedi&am quamdam & Theo. g dotum omnino non attigerit; & ex amore, ftenta quo in eos ferebaturg, convaluerit. Aureo- f, t las ex Ariftotele, Theophrafto & Plutarcho d fen- ]ltll btrob Serm. », Epictet. c. 47. 56. &62. M, f COll ANrel. l- 1; $:..17. 336 ALNETAN, QVAEST fententias in laudem caftitatis, & in amoris feni obe ac impudicitiae vituperium, repraefentat Hie- ronymus, amorem foedum effe vitium, in- perfo faniae proximum , rationem peffumdans; fa- N pienti vxorem minime effe ducendam; infi- peran nitas effe matrimonii curas atque damna. m I(aeus Affyrius Sophifta, cum rogaretür, an tr, / mulier quaedam pulchra fibi vifa effet? con« Virtut ht & tinentiam füam egregio hoc refponfo tefta- tus eft, defiiffe fe oculis laborare. Quod ger- Men manum eít di&ti illius Iobi, pepigiffe fe foe- li, : Tmin dus cum oculis fuis, vt ne cogitaret quidem de virgine Nec in fümma quidlibet fenti- um endi et proferendi licentia diffonant ab iis dhtbyr Poetae Cantorem Clytemneftrae apponit d Homerus fuaforem cafítitatis, Cavte eaven- Grtet düm ab illecebris mulierum monet Hd'odus' f1t qui iis confidat, furibus confidere, Qplen- tit Atf didam Sophochs iam fenis fententiam com- &thH memorant Plato & Cicero, aliique complu- Fa res; gaudere fe, quod a venereis rebus, ficut dlmv a domino agrefti ac füriofo, hac actate pro- lr fugiffet. Amoris & veneris detrimenta per« UT ^ fcqui- Hieron. adv. Iovin. 1. a. c.28. & 30 Tob, 31. 1. Ellnl Homer. Odyff. y. v. o67. Tefiod. Oper. v. & 371. & feq.. Plato derepubl, 1, 1. Cic, de bd- i ned. P LIB, IIÍ CAp, XÍII, 337 IT Mf fequitur Euripides in Hippolyto, quemr & al ob continentiam impenfe laudat. Alibi ex i perfona Ionis grauiter redarguit ftupralovis, du Neptuni & Apollinis: nec hominum intem- 47; h perantiam iam amplius vult accufari, fed Deo- ? Qu rum , quorum exemplo in fcelus impellun- ftit tur, Atque haec verba repraefentat Iuftinus o u Virtutis penum Menauder caftitatem appel- 1b t lat, &. ab illicito concubitu virum probum )u abfterret Parthenias dictus creditur Virgi- f ff lius, a virginali verecundia; etfi nos aliam ( QUi nominis huius cauffam fupra propofuimus, N' rl.n ) Quam autem in carmine pudoris rationem ii b habuerit, demonítrat Aufonius, Perrogan- pPOni dae nunc variarum gentium fententiae; non Graecorum quidem aut Romanorum, ne in te C ff re netiffima abutamur otio. Nam quis nef- lt cit Athenis feveras leges aduerfus adulteria & illicitos amores effe conftitutas ? Cecro- jm en pem vulgivagam venerem intra fan&i & pu- cip dici matrimonii fepta continuiffe , etfi legi ys, I jen huic deinde frequentandae civitatis cauffa de- rowitum efts nullum le&um fuiffe facerdo« jit) Fe[ * [rqu! Euripid. Hippol. v. 255. &. feq. &, lon. v. 444. Ob D & feq. Iuftin, de Monarch Aufen. Ceht. nupe (* tial. ^ dfüv X 338 ALNETÁN. QVAEST. tem, imo riec ad facra accedere cuiquam fas [is aC (inem fuiffé, qui caftus non effet; quae ad facra ! s, ] allegerentur foeminae, fere virgines fuiffe, vel vniuiras , magnoque in honore fuiffe, jiütit quae virginitatem cafítitatemique colerent. lt lo Haec fere tenuerunt Romani , moribus Grae- ! foni u cis imbüti. Sanótae illis ad tuendam pudici- tiam leges; Dii illis tutores pudóris, item Quere Deae. Veítales illis virgines, fümmusque iped his babitus ob virginitatem & pudicitiam ho- torit nos ; habitus & mulieribus, quae in eodem lm | Worna manerent coniugio; fan&iusque etiam quam tttem apud Athenientfes obferuata lex de vna tan- tum eodemtempore vni collocanda. T'rala- L qonta titia haec funt & in ludis puerorum decan- lébay tari folita Proficifcamur ad exoticas gen- &omi tes: initio. facto a Iudaeis qui poftquam a m q fidiu teftamento Dei funt repulfi, inter profanos jam & exoticos habendi funt Agnofcunt Ante | illi legi divinae id fuiffe propofitum, cupidi- T tates extinguere & voluptates , bfcoenas LUE coercere praecipue , Pharifaei purifmum fitpa vitae fe&abantur genus; continentia apüd il- | ronymt los magno, perinde vt apud Legis peritos, lod in pretio; multorum annorum cafht'ls, dum t & vacabant piis exer cxtatmmbus 3 crebri in con- iugio fecubitus ; duro cubili , fubie&isque fpi- Main nis loi LIB. 1II. CAP, XIII. 339 - nis ac fctupulis glifcencemþer fomnum libi- iqubit al n dinem praecauebant. Sed hi nihil ad Effe- v fufh nos, fectam continentiffimam, victricem cu- ye fül piditatum , voluptatum contemtricem j fic, vt ne legitimas quidem , quas conciliat matri- coleto. ibus Gu fnonium, magna eorum pars toto vitae de- im p eurfu admitteret; quidam liberorum folum jris, i quaerendorum gratia vxoribus vterentur. Non i $ afpe&us obfcoeni, fed ne libidinofae quidem Tf ii ia d ! h cogitationis licentiam dat [udaica lex, tefte i od Maimonide, Praeconio fuo Apoftolos Chrifti exornauit Muhammedus in Alcorano, ob caf- tm qmm titatem etiam iniuffu Dei feruatam. Hiero- e v u phantae , vt & Galli Cybeles, virilitatem fo- y, T u lebant vel execate ferro, vel medicamentis edomare, Magnam fane promeriti funt lau- xias P i dem caítitatis Aegyptii Sacerdotes, quam vt. )ofïqlm fanctius colerent , abftinebant penitus fale r p atque vino , in quibus ineft veneris inci- Agitt tamentum. Vnicam ducebant vxorem, J cu?iï qua & abítinebant tempore vicis fuae; (nOn ao femper, vt es Chaeremone falfo fcripfit Hie- pf um ] ronymus ) mafculis vero omni tempore. Herodoti temporibus Aegyptii omnes con- ] ) tenti erant vna coniuge , vti Graeci : Dior.lc- lil " Y Ti TM Maimonid.More neuoch. p.3. c.49. Hieron. adu. &isqüfläï' 1 Ioüin,l.i. €.9. Herodot, L. 6.92 Diodor. l.t. J 340 "ALNETAN. QVAEST., ri aetate, Sacärdotes tantum s vt prona eft l in libidinem humana cupiditas. InIouis The- üdid baei fano mulier cafta ad Dei complexus ex- ! qum cipiendos collocabatur, Nec filere poffum ; W excellentem Calafiridis virtutem , qui Ifidis &iipen Memphiticae facerdos fuit: fiue fabula fit ab |. ficerd Heliodoro in laudem caftitatis inuenta, fiue | n resita, vt narratur, contigcrit, Is elegan- ; Ri tiffimam foeminam Rhodopin faepius confpi- feriby catus, & amore tandem victus, Memphi re- ! ülis li&a cupiditatem fuam exilio compreflit. Cui grauin. fimile Antiochi tertii fadium memorat Plu- | us tarchus, Ephefuüm deferentis , ne Vi-rginïs, | m quae Dianae antiftita erat, defiderio captus Cereris Afri- doum praeter fas aliquid attentaret., canae facra tractabant foeminae, abdicato | Til | um fponte de virorum confenfu matrimonio, om- | rmg nique exinde mafculorum conta&tu, ac filio- ; foeri rum etiam ademto. Caflitatem quoque co- Jouis Helio- D lebant Sacerdotes Aethiopes. | eligebm politani fimulacrum cum veheretur apud Af- fyrios, fübibant proceres longi temporis caf- * E timonia puri. In facello Beli Babylonii mu- ! fofmin lier a Deo ipfo fele&a, virilis confuetudinis Tithr exors , ipfius concubitum praeítolabatur, Ada tïnïuim Quos ad Solis & Dianae facra *prolïcura li. al- t Heliod,. Acthiop. lib. 2, ïJiu;arch, Apophth. L18, Iïi. CAP, XIIF, 241 uud uae [ousTis aïlegab,ant Perfae, iis lex eadem perpet pudicitiae imponebatur. ltaque Afpafiam, pl quam propter raram pudicitiam fummopere r p amauerat Cyr 132 ü$ , vt in cafto reliquam vitam il exigeret, Dario filio ereptam Solis & Dianae dbuh ld facerdotem Artaxerxes effe iuflit. Adolef- jena, l centes ea gens ad continentiam diligenter in- In euu ^ li ! M fütuebat. Etnunc quoque apud Petías ve- iüs r teribus illis prognatos, nullum crimen eapi- fem ]i talius eft, quam impudicitia ; nullum, quod yelit U grauius punire velint, Apud Turcas , ii, qui mont l genus fuum ad Muhammedum referunt , fe- 0Y re matrimonio abítinent, Indorum Theolo- tio dj gorum, qui communi Gymnofophiftarum no- ts mine cenfebantur, duplex fuit fe&a , Brach- j abl 1030um altera, altera Germanum , quos & yonogd Sarmanas, & Samanaeos, & Semnos di&os u, X f;' reperias, Eadem ftirps erat Brachmanum g ? omnium, & fe&ae huic addi&i nafcebantur; T Hfimj eligebantur Germanes ex omnibus tribubus., T 1*/ Magnum vtrisque inerat ftudium caftitatis. o Ante annum aetatis feptimum & tricefimum 9 i Y l u1 foeminae confuetudinem nullam habebant ll'ueu;äæai! Brachmanes ; eoque anno expleto, fobolis ii Jnbatl ii tantum parandae cauffa vxoribus dabant ope- f J rocure ram, Itaque femel quotannis ad eas vife- ! ant; iisque abftinebant: demum ; po&qqam ge- ALNETAN. QVAEST. $42 i geminam prolem fufcepiYent. Magiftros ha- Dhil bebant contineptiae , cuius virtutis praecep- tjis, ta vulgo tradebant., Germanes veneris. de- A0T gebant prorfüs expertes. Nec tamen a con. fcin tübernio fuo repellebant mulieres quasdam, Tibu: i ftudiorum focias , & caftitatis participes, Quf quas Semnas appellabant. Diffufi erat & in fvi Ba&ros haec fe&a , quae & in aliquibus Iauae tht maioris angulis ad hanc diem perfeuerare fer- (eine tür. Mariti defun&i defiderium teftantur ho- tendi dieque vidoae eodem rogo fponte fe creman- dunt. tes, ni infames haberi velint. Nec diuturni- : il vi tate temporis exoleuerunt fanüi illi ritus As apud Indos Philofophos, imo accuratius eti- ditqy am ftudent continentiae. Sunt magna Brach- dtcim manum & Brachmanidum coenobia, Sunt, ä Tong qui fru&us cuiusdam efu venerem doment. Rorti Sunt, qui mulieris conta&um cane & angue Macaffarenfes facerdotes lt $ peiorem putent. 'Talapoinorum Dayru caftitatem feruant ex voto. !Em,a quoque Siamenfium memoranda caftitas eft. Wem Nefas illis mulierem tangere, alloqui, 1mo lis m & obiter afpicere. lIgne concubitum luunt, lts (T'ota gens caíta: vnica fere vxore contenti N fant. Magnum virginibus honorem habent hiofej Sinae ; magnum viduis caftitatem colentibus, (tjn fpreto altero coniugio. Quod & olim lege pro- LIB, III. CAP. XIII, 343 prohibitum fuit, Quaedam apud ilios fectae Vuert . Philofophorum virginitatem anteferunt nup- n tiis , quibus & penitus abítinent. Verfibus rl d amores fuos decantànt , fed pudicis, Nempe EU fic informati fuerant a Confutio, qui cum om- quiis nibus fuadebat continentiam , tum iis maxime, d qui fapientiae ftudebant. Ipfe contentus vxo- n " re vnica, concubinas füperinducere fcelus effe iul ^ ( À dixit, Sed & repudiata demum vxore coclibem t deincc ps vitam egit. Formofenfes coniugis du- hr cendae veniam adolefcentälatls non conce- be dunt ante annum aetatis vicefimum: clam j du illivifunt ad vxores, nec nifi quadraginta ili n annis grandiores faCti in contubernium ad- u mittunt eas, quas vnae vnis nubunt. Ex duo- gmBrac?r decim Sacerdotum , Iaponiorum fectis, cafti- j moniae vota nuncupant vndecim , poena TU mortis propofita, (i qui fan&tae fponfioni de- Ti "p fint. Summus ipfe laponum Imperator, quem i Dayrum vocant, vnam tantum ducit vxo- 1p0in0f i rem, a qua per dies quindecim quotis quibus- i J ] j g[tirasvf que menfibus feiungitur. Hanc fi amittat an- )qlli, n nis minor triginta, alterius ducendae ius ha- j P bet; fecus, fi hanc aetatem excefferit. Scy- ia this quantum placuerit pudicitiae laus , cog- g nofcitur ex Anacharfi, quem fupra lau- m Ctif- dauimus, Inter Thrgces fuiffe quosda n tas u 344 ALNETAN. QVAEST. tas di&tos, qui fine mulietum confortio vi- lum e ucrent, & facri haberentur, ex teftificatione j Iüm, à Pofidonii narrat Strabo; atque hos ipfos e fle, - u mon qui Abii vocantur gb Homero, hoc eft, vita ; Qomm carentes ; quafi carere coniuge, id fit vita ca- tosca TCTC, Eft prouincia magnae Tartariae Mu- limeri gilladi&a, in qua Monachi quidam totum j oni vitae tempus in caítro agunt. in regione H(Oä]x "ibetana magnae funt virorum focietates , T0 noe magnae & foeminarum., Lamas appellant, Cn,.-e]. Piar ac folitariam agunt vitam, nec vllus in- Cl!S EU ter eos coniugii vífus. Germanicam gentem gdnt E fua pudicitiae cura nobilicauit Sera mafcu- ltionis lorum foeminarumque venus 3 feuera matri- t pi monia; vnica vxor ; rarifima adulteria, quae dlä" ph poena atrox & marito. permiffa confequitur, frt C Teutonum a Mario caeforum vxores perpes lites y tuae. virginitati inter Veftales adfcribi volue- ;unt M runt, nec impetrarünt a victore ; itaque la- L fnem queo fibi vitam eripuerunt. Semel tantum Y id lg virgines nubunt in ciuitatibus quibusdam :. lt X'l apud Herulos ctiam. viris defun&is viduae * Dens laqueo fe praefocant , fi probae & pudicae haberi. velint, il Ope Au&or Procopius in Gothi- E Mhte ter eis, qui & Anglis atque Varnis profligatae. DT N pudicitiae puellam videri ait, fi cuinomen fo- j ]um, J Ti Strabo l. - Homer. Iliad, v, 6. Procop. Gethic, ls5.€ :4. l.4.c. 20, P As LIB. IIT CAP. XIV. 345 Qf lum contingat fperzti coniugii & fponfalio- ficton Tauri rum, ad nuptias ipfas non perueniat, 30 facxo* um Dlaaae curam v:rglmbus tantum eft, n commit tc'm'ït Et Saxones, crudelitatae fe- U r0s, ca(titate mirandos efle, icrxpht Saiu:anuz, tige M Americani facerdotes caftitatem cólunt pro- 1. (ot pe omnes , Deo placere pudicitiam rati. In nf Hifpaniola infula, fi quis eorum fe polluerit, Ciet, vel necátur lapidbus, vel igne crematur ppelat Caeteri omnes funt in cafto, cum ieiuniis fa- vllisi €ris aut orationibus vacant & cum íe accin- gE'l[ J gunt ad legendum aurum, quod in parte re- 4 ( ligionis ponunt Poenas impudicis poft more ra m tem paratas putant Vlll defun&ti rogo vi- Venere abfti- Ti qu duae pleraeque fe iniiciunt. Nicaraguani facer- feqit nent Chiribicenfes Magi dotes vxores non ducunt, Magnifica .mbue- $p j voll runt Mexicani & Peruani coenobia vxrorum Ql & foe.mmrum ca('r tatem colentium; cuius tantun violatae fi qua comperta erat, viua defodie- batur Veftalium Romanarum ritu. j Fota pro- Vi pe gens ad confirmandas vires veneri fero dat operam. Apud Abnakenfes, Canadicam pl]dlnae I iU gentem magna eft caítitatis laus, magnum )H 'ga'äv impudicitiae dedecus. Mitto haeretlcos, qui ml velnimio continentiae amore produ&i, vel 'r'oe.w lum ( ealuian, ]. 7. 349 ALNETÀAN. Q;*;'AES'I. foeminam atque item materiam, tanquam dia- mepo boli foetum perofi, nuptias damnarunt, Sa- lum, turnilianos , Cerinthianos , Ebionitas, Ar- Itqie chonticos, Cerdonianos, Marcioniftas, Se- li d uerianos , T'atianos , Encratitas, Apoftolicos, (0, Manichaeos, Hieracitas, Euftathianos,. A&- fitit rianos, Apota&tigos, & alias Ecclefiae vibi- jj ces. Mitto & qui ex vanis huiusmodi opinio- fuidus Dibus fecundas improbarunt nuptias, Catha- 4nüciat ros & Cataphrygas, fiue Montaniftas, inter (üttar) quos cenfebàtur Tertuilianus. plurim ÜCUAOBOMUCT OUNHAT bus P] coníta De edomando fpontaneis afllictationibus tdfta corpore, & peccatis per piacül&res " dj e . poenas eluendis. - pertol ec voluptatis folum lenociniis ob(iften- pleni dum effe decernit Chriftus, fed affiigen- hbor;n dum quoque corpus , & voluntariis doloribus Wilro edomandum ,& peccata piacularibus poenis eluenda, ln o autem affentientes habemus lls ve liton gentes propemodum vniuerfas, quae aliqua ftiio rerum diuinarum notitia imbutae funt, Infi- lhlore nita tradiderunt praecepta fapientes viri ad Yerün muniendam aduerfus morfus doloris huma- Jrzef Rnam naturam, Nobiliffimarum Philofophiae fe'»ar 1E,5ïarum decreta haec funt: inter mala mini- Tne Cic: LIB. III. CAP, XIV. 347 n me ponendum effe dolorem; folum effe ma- xnüt, lum, quod turpe fit; virtutem ad bene bea- niti, d teque viuendum fe ipfa efTe contentam. .Da- otiftr, d bit, dalit fe in tormenta vita beata , inquit Ci- ol cero , nec iuflitiam , temperantiam inprimis que ias, 2 fortitudinem , magnitudinem animi , patientiam Nefie v profecuta , cum tortoris os Viderit , confifiet ; vit- od 0j tutibusque omnibus fin& vllo animi terrore ad as, Ul eruciatum profettis , vefiftet extra fores Hnenque yflas n carceris, ltaque plurimi his armati dogmatis, plurimi etiam nullis informati praeceptioni- ; bus Philofophiae , fed magna fortitudine & conftantia a natura praediti, cum cafu vel ne- tion ceffitate in perpetiendi doloris difcrimen ad- vcultro du&i effent, praefenti eum animo ac ftrenue pertulerunt, Plena eft exemplorum vita , is o pleni libri; neque nunc in iis congerendis d d laborandum. Ea tantum videntur propofito dolri noftró conuenire praecepta & exempla , qui- bus p bus vel religionis cauffa, vel popularis infti- ; hii tut;onis, vel Philofophiae, quae multis pro f cep (* i^ ti fponte aut tolerati y d religione fuit , fu dolores & aflli&tationes corporis fuerunt. Vt i, P j vé verum appareat, quod libro fuo de patientia yj praefixit Tertullianus: Pbilofüpbos , cum inter entiaruu j ; fesvariis fettarum libidinibus , & fent aemu- MM py' [ Cicer. "T'ufculan. 5. 348 ALNETAN, QVAEST, X aeinulationibus difcordarent, folius tamen paiiz'en; j guia jores tae in commune memores, buic mi Jludiorum Juorum commififfe pacem , in eam confpiraffe, in ,. t eaim foederatos effe, li im affeclatione virtutis t a vnaniniter fluduiffe, omnem fapientiae oflenta- ienewm de u patientia praetuliffe. : Hac praecipue laude tibi inclaruit Italiea fchola , quae aPy. thagora fumfit initium. Is primum ad ca: inpe pefendos impigre labores hortabatur fuos quaci Tiortt hoc fymbolo: Supra choenicem ne fedeto; Vuga & altero etiam fymbolo literae V , cuius cor- nu alterum anguftum, difficilem notat ad ] virtutem viam , iatum alterum, vitam paten« ànimi tem'atque tritam ad vitium. Carminibus o porro fuis monitum hoc inferuerant Aefehy- f6; ( lus & Epicharmus, Pythagoricae do&rinae lr lis]) participes. Vitam ipfe Pythagoras duriffi Tobil mam cum fuis egit, frugaliflimam , patientiffi- inam; dixitque, voluptates non conferre bea- Qul titudinem , nec dolores eam auferre. Lyfisin üaliq aureis carminibus, quae adfcribuntur Pytha- i gorae , infuefcendum effe monet, ventrem & äPm fompum reprimere, Etin hac palaeftra ex- hp ercitatus Apollonius vetus vfurpabat Archi- (tly D lochi di&um, Deorum donum effs toleranti« N am & pajlcientiam. Generale hoc eft Pytha- 80- Iamblich. vit. P;—,r—t'r;aig. €. 35 É LIB, IIT. CAP. XIV 349 pm goricorum decretum , inquit Iamblichus , la- bores fortiter tolerando dirim adhibendas poe- liones, ad naturalem in- f nas, fe&iones temperantiam coercendam ; carnibus cibis- TO que aliis quibusdam abítinendum ; reliqüis (fhy Ua atque item fomno, parce vtendum, Ergo mi- u rabilis fuit, fiue in contemnenda morte, fiue ao in perferendis doloribus, Pythagorae & fe- f IU 0 - quacium fortitudo. Nam & ipfe voluntaria s : WOV morte interiit; item Empedocles, fi modo vulgatam de eius exitu opinionem fequamur: BO ra4 & Zeno Eleates excitandis ad conítantiam ( animis 1üuenum promnülmus omnia perpeti paten TM i maluit, quam coniurationis conícios indica- d Ui re; & ne tormentis viétus id faeere cogere- tur, linguam dentibus abfíciffam in os inítan- qumt tis Demyli tyranni exfpuit; quod & Leaenae if f It nobili apud Athenienfes fcorto tribuitur. Quidam admotam velut ad audiendum fecre- i ( ti aliquid aDemylo auriculam Zenonem mor- vis/l vta dicus laceraffe aiunt, Atque ita traditam fibi uj a Parmenide difciplinam fa&o exprefliffe , nar- 1 rat Plutarchus, & egregie oftendiffe , formi- dolofam e(fe viris magnis turpxtudmem, pue- rdi ris & mulieribus dolorem Par fuit ia fimili .an I cafu Anaxarchi fortitudo atque factum, cum l b Ni- Ptiutarch. contra Colot. ] 350 AL;NETAN. QVAEST. Nicocreontis perferret faeuitiam ; nec hor- i f rendum deprecatus eft fupplicii genus, quod It 00 nunc quoque Turcis in vfu eft, cum in mor- o Q tarium conie&us piftillis ferreis tunderetur, fl Anaxarchi exemplum & monita fecutus Pyrr- Tolor ho, ad mortis & doloris toleraptiam audito- Tam d fes hortabatur, Superioribus haudquaquarm m inferiotem fe praeftitit memoratus Liuio foria. 'Theodotus , perperam apud Valerium Ma- p ximum Theodorus di&us, cum patefa&a ad- farifi uerfus Hieronymum Syracufanum tyrsnnum fs m T coniuratione, omnibus intolerandis patien- [i Vi 01 tiae humanae cruciatibus laceraretur. Py- o thagoricum autem fuiffe, teftantur, Clemens j Mertn Alexandrinus & "Theodoretus. Fertur quo- fitt que Hierocles Alexandrinus Pythagoricaé (ete doGrinae clariffimus interpres, cum Dyzan- findo tii plagis a magiftratibus caefus effet, iudices QU f non fine conuitiis manante fanpuine refper- fs fiffe. Italicae fcholae do&rina imbutus Epi- h curus , etfi voluptatem cen(uit effe fupmum füntu bonum , dolorem vero fummum malum , Üttee negauit tamen iucunde viui poffe , niti cum bemg virtute; aut vllum effe tempus , quo fapiens ls [ non R Liu.1.924.c.5. . Valer. Max. L.3. C. 3. Clem. il to 9 Strom. 4. "T'heod. 'Therap. Serm. L II Suidas in Hierocles. X LiB, IIT CAP, XIV 351 e o non fit beatus ; victur ipfe tenuem antetu- $ qi Iit copiofo ; dixitq que fe cum loue de felici- 1nmor tàte certaturum , ä"x aquam haberet & offam ; Jeretut, nihilque ei fufficcre, cui pauca rion fufficiant [9uy n* usl Doloremis co mfit, atquemmortem , & ani- FTU inam agens in fummis cruciatibus, fcripfit ad uqui Bermachum laetum tamen eíffe fe ex me- B moria rerem. 1nuey;tarurm At fortior lot um M ge vifa eft Ionicae fcholae do&rina , cuius i d ariffimum lumen Socrates , & dictis & fac- Tatnufl tis inuictae laborum omnium , mortisque adeo tolerantiae exemplum.dedit. Laudatue pahen- l hoc nomine a Xenophonte ; & ab eius ad- AROCIS uerfario Ariftophane conftantiae ipfius tefti- t qu ficationem veritas exprefft, cum eum indu- pondt ceret adhortantem difcipulos ad patientiam, bj ftando, ambulando, perferendo frigore at- Vbe. ia que fame, vini & veneris abítinentia. &l rius haec expofita funt ab Alcibiáde in Sym- pofio Platonis. Eum ait ad Potidaeam, cum uf ml contubernales effent, fuftinendis laboribus nalllml Graecos omnes feque àdeo füperaffe, hi ijj i berna frigora facillime toleraffe, nudis pedt- fgplen' bus glaciem calcaffe , veftem non mutafie; nol per continuum diei unius & noétis tempus in eodem veftigio cogitabundum fub dio per- ( ' fti- &ib E Xenoph. Memorab. ]. 1, & a. Axifteph. Nubib 352 ALNETAN, QVAEST, ftitiffe , belli pericula intrepidum adn(!'e« Mor- Ápitn tem autem adeo non reformidauit, v inuie dolori taffe etiam vifus fit Quapropter in exem» fiur Per- plum pátientiae proponitur a Seneca, àngit pefütitium fenem appellat, per omnia afpera Tirq iactatum , laboribus & militaribus & dome- d icis & ciuilibus inuictum , atrocibus crimi- PT nationibus vexatum , careeri mancipatum, nf véneno extin&um, nec inter liaec vultu aut T animo mutatum, fibi femper aequalem in L magna inaequalitate fortunae, Afperum hunc Hoyh vitae cultum ita porro commendauit familia- ftnum ribus, vt qui intima cum eo neceffitudine Werit coniun&tus fuit Ariíitodemus Cydatheneus , D Et Cebes nudis femper pedibus incederet, lts praefeptos laboribus aditus ad virtutem fc:- Vülpt te depinxit in tabula, Et Arxfuppus ita Anti- fintes patrum Cyrenaeum inflituit, vt oborta fibi Jtter caecitate iocaretur, nec ftudia literarum in- Xam ( termitteret., Cuius calamitatis . conítanter t ton toleratae cum exempla alia profert Cicero , tf tum illa praecipue Democriti , Afclepiadis N X Eretrici, & DiodoriStoici ;item Homeri, & ip- Ms fiusetiam Tirefiae. His ádiungi poteftDidymus hm Y Alexandrinus,Inter Antipatri huius fucceffores D ponendus Anniceris, cuius dictatum hoc fuit: fa- (s Seneca Epift. 114. LIB. IÍ, CAP, erf 353 ) lt fapientem , etfi voluptate careat, anpatuf YcIQU doloribus, beatum tamen futurum. Recen- ) O fetur & inter Socraticos Diodorus; cui ad- Iu iungitut & Calliphon a Cicerone ; quorum a vterque dixit, honeftate beatos homines efli- UE ; üome ci, accedentibus licet cruciatibus. Non mag- s erin na quidem Plato tolerantiae edidit fpecimina ; ipttf commendatur tàmen hoc nomine, quod ad AUAU frangendum corporis robur, motusque pro- d d caces, in loco infilubri.Academia, fedem Phi- Qm x lofophicarum collocationum & commenta- fipie tionum pofuerit ; quod parce ipfe fobrieque ficu vixerit; & cum veniffet in Siciliam, minime honety inefcatus fuerit deliciis Syracufanarum & Ita- "t Crte licarum menfarum , obfcoenisque no&ium yent Í voluptatibus 5 quibus beatos homines effici, ii gentes illae putabant, ipfe vero neminem fa- orta pientem effici fcripfit ad Dionis propinquos. rimit Nam quid aliud fentire potuit is, qui cum Py- pfand thagora & Socrate decreuit femper beatum Qs effe fapientem? Idem fuit Platonis difcipulo- hii rum, Xenocratis & Speufippi, placitum ; idem i & Polemonis, qui Xenocratem audiuit; bea- tam vitam a virtute fuppliciis minime dis- jiym l jun&tum iri, cumque ea in Perilli teurum def- cens ocdi [ n » Cioet, 5, "'ufculan. ; lïlato Epift. 7. Z 354 ALNETAN. QVAEST. cenfuram. Nec ab hac opinione de('mu:t. lrl z ( Paulus Lacydis difcipulus, qui omnia perpeti praeoptauit, quam confcios facinoris indica- mus : re. Nec minus fuit contra mortem, armatus Xetuf condifcipulus eius Carneades. De Cicerone, Ctü, | qui Academicus haberi vult, nihil attinet di- D cere ; paffim libris fuis afperhchas fententias ; Tec t turpe effe luxuria dhiuere & delicate ac dlre molliter viuere; honeftum parce, continen- Biily ter,feuere, àc fobrie ; in malis non haben- ltt, dum effe dolorem, non mortem , non igno- perfr bilitatem , non exilium , non caecitatém , tita e aliasque huiusmodi calamitates ; qui virtute & Y t praeditus fit, hunc eífe beatum ; pacmfï'e id, quod Marco Bruto, magni ingenii & ani- DCl mi viro, Scifcit eadem Porphyrius; fuga vo- fidh luptatum , dolorum tolerantia purgationem lheni animi conftare; viri diuini duplicem effe ca- 8n | thatem internam & externam. Etfi ex his T1odo prmcxpns Perlpatetlcorum voll.ptatem bo- m num effe, dolorem malum , fequitur beatum ft'ulu non eíTe, qui afüciatur doloribus, quaptacun- * I que virtute praeditus fit, nec beatam vitaru Amer in rotam afcendere ; quod negare non fufti- Wonti nuit Theophraftus , mollior paulo & langui- Qilts dior Tnn Porphyr. Sent. & de abftin. ab animat. lib. 2. $ Asf 4: 43 LIB, III CAP, XIV. 355 lo dior Philofophus : fortius tamen & elatius fen- Is g fit & locutus eft Ariftoteles; item Hierony- Ingid mus. Rhodius, caeterique Peripatetici; di- TAR xeruntque, beatum femper effe fapientem , eerot, etfi, cum torquetur , non beatiffimum; nec LIDeL . vnquam felicitatem disiun&tum iri a virtute: M (j nec tam rebus, quam nouitate verborum C& d difcrepuerunt a Stoicis, Prae caeteris vero (ntont ! Philofophorum difciplinis, parcitate, fruga- Ü ) hao litate, feueritate, laboribus, doloribusque nl 1 perferendis, & fola virtute fectanda nobili- l[mm ! tata eft Cynica, & quae ex hac prodiit Stoi- j vt ca. Virtutem illi dixerunt fe ipfa effe con tentam, fibi.ad beatitatem fufficere, quam j j j u nec labores nec cruciatus poffit eripere, Nec p facta dictis abfuerunt. Stupenda fuit Antif- tiond thenis in fuftinendo labore conftantia, quafi eff t eum ligneo. corpore excepiffet ; nec dixit [ er o modo laborem non eíle malum, fed & effe n ! bonum. Magiftrum afperitate vitae fuperaf- peatif fe vifus eft Diogenes, pzlliolo duplici infiruc- tus contra frigus; pera pro cellario, contra ptac i vt famem ; dolio pro domo , contra caeli incle- p M mentiam; claua pro vehiculo, contra imbe- AHU cil'itatem corporis; lignei fcyphi vfum , lu- xuriam ratus, cum manu caua vti poffet, qut Ae('tate volutabatur per arenas feruidas, hye- le r imne 356 ALNETAN, QVAEST. me confperfa niue fimulacra ample&tebatur ; dittr prandebat olus; feruitutem fic ferebat, quafi fni, regnum fuiffet adeptus, Elifo denique- gnt- vebt ture febrim morte exclufit, Huius praecep- J tis & exemplis armatus Crates, egeftatem, Qui do famem , fitim , frigora, conuitia , plagas pati- Qf enter & iucunde etiam tulit, Ín dolio quoque lod domicilium eum habuiffe, narrat Simplicius. li, Hanc Philofophiam Hipparchia, hunc Philo- &i fophum ita amauit, vt & laboruüm & pau- limen pertatis particeps , ac tori etiam effe vellet, tlf Peregrinus, qui Proteus cognomento dicus ls d eft, & Cynicum fe geffit, Olympiae in cele- , berrimo totius Graeciae conuentu in pyram m, infiluit, & voluntariam mortem oppetiit, Et Tii ]j Antiochus Cilix, cum Cynieus haberi vellet, Q Parthico Caracallae bel!o . milites frigore ri- gentes ipfe in niue prouolutus exemplo fuo fl i confirmauit, His Cynicorum decretis ftete- runt Stoici, Malum dixerunt , non crucia- ütiof jobis tus & dolores, non paupertatem & dedecus, f fog & caetera, quae ma]a vulgo exiftimanturj mhïl j fed id folum , quod turpe fit; bontim. vnum, Wim quod honeftum fit; virtute qui polleat, bunc eíTe beatum , quibuscunque prematur tor- Q AUR[» mentis. Sic Zenoni Stoicorum principi pla- lus., ( citum Simpl.in Epi&etl. C.46. Smw Em LIB. III. CAP;- XIV, $51 at citum eft; fic difcipulis eius Cleanthi & Ari- t, QUi ftoni., Hi, ac eaeteri porro ex eadem fecta, g verba in rem contulerunt; plurimumque eos titi) Dionyfii Heracleotae . condifcipuli puduit , l I[em, qui dolore fiue renum, fiue oculorum vic- en pa.l tus, falfa effe confeffus eft, quae a Zenone quoqi edoéctus de dolore fenfiffet. Contra Pofido- nkilcl I! nius, cum artubus vehementer laboraret, ( hlb admouente idemtidem faces dolore, grauiter ( pit tamen, adflante Pompeio, qui eius vifendi Ve] ( cauffa venerat, & copiofe difputauit aduer- Q du fus dolorem, & vrgentem re verbisque do- ines muit. Et Diodorum Ciceronis itidem familia- p rem multorum annorum caecitas a litera- j Il riis laboribus , confuetisque officiis. neuti- j Vellà quam deduxit, Magno fuit ornamento dif- g(W D ciplinae huic Marcus Cato: aetati füge pa- [110 n rum intelle&us, Vatiniis pofthabitus , per fe- je f ditiofae faCtionis manus tra&us, vocibus im« nida probis profciffus, contumeliis perfufus, fpu- qec tis foedatus , toga in foro derepta fpoliatus, nantuf nihil remiüt dé grauitate & animi masnitudi- ub ne; mortemque atrociffimam fübire maluit, [ M quam in Caefaris vi&oris confpectum venire. yr Aufterüm vitae cultum tenuit deinde Atta- p lus, & eius auditor Seneca licet inftrumen- ii ta Seneca Epiflola 108 258 ALNETAN, Qvnts?. ' ta luxuriae opes non abiecerit, nec hae pat- W rédi te Stoicus effe voluerit, Culcita vti fe ait, n etiam fenem , quae refiftat corpori , nec vef- tigium cubantis admittat , factumque idem tion ab At:alo ; animalibus abftinuit per aliquod pott ls p tempus ; delicatis quibusdam cibis , vino, vngüenco, balneo per omnem vitam ; caeteris épre n voluptatibus moderate vfus eft, fuadenteQ. b Sextio, qui novam & Romani roboris fectam cum filio condidit. Salubribus paffim prae- Witfe lm t ceptis hotnines ad laboris , doloris, periculo- rum, mortisque contemtum excitat. Philo- libon fophoruim aetatis illius afper erat cultus, in- tl tonfum caput, negle&a barba, pofitum humíi gl eubile.; quod cüm fere ambitionis cauffa fie- li Aurea fet , Seneca deuitandum cenfebat, LOT if ifthaec Epicteti , feruiendum corpori , necef- fitate tenus & animi vtilitate; qüae corpori ts f neceffaria funt, parabilia effe; quae ad deli- pütien cias atque faftum attinent, effe repudianda; däs, i his àffüefcendum a pueritia; Philofophi no- It wj men vigiliis, laboribus, folitudine, humili- fttat tate, ignominia conítare, Quae vt fapienter Cübar di&a, fic fan&é praeftita a viro grauiffimo hihi[g fuiiTe, tradit eius explanatorSimplicius. Me- lint | morabilis eft huius difputatio de poeriitentia, 7 p M D - gimpl. in Epi&., c. 38. & 46. R LIB. IIT, CAP, XIV 359 | per quam nequitiae pertaefi refipifcimus & ag fe dl redimus ad Deum ; id nos àit confequi , prio- gv ta a&a a&is contrariis éemendando, caftiga- tione, & vltione voluptatum illecebris op- & n ;liunot pofita At vna Marci imperatoris au&ori- Vi tas pro omnibus effe poffit; qui duodecimum egreffus annum , Philófophi habitum & con- caetm ftantiam induit Studebat in pallio, humi cu- « (cdui babat, vixque paffus eft le&tulum pellibus a matre. Fauftina infterni a qua fuerat ad vic- np tum tenuem inftitutus Patrem habuiffe fe ericu Ptl laborum magiftrum declarat, ad cuius imita- ]uj tionem fe ipfe hortatur , eiusque parcitatem, frugalitatem, patientiam, fimplicitatem, con- m hr i uf x ftantiam , aliasque virtutes in fe exprimen- Ài das; nec dubitat impietatis eum accufare , qui fe&etur voluptátes tàanquam bona; dolo- neüef res fagiat tanquam mala. Sarapion , cuius corpot d patientiam. & inopiam mirifice praedicat Sui- dàs , cláudet agmen Philofophorum , quorum gjand in vniuerfum tolerantiam , feueritatem , pau- li m jomii pertatem deridet Euhulus, €os dicens humi z cubare , illotis pedibus incedere, fub tegulis lpxenlff habitzre, aliena quadra viuere. His fucce- jf j M dant Poetae, qui in Herculis igmento labo- rTes a M Amel .. 1. $. 16. 1. 6. $. 30.19.5 I .. Suid p in Sarap 360 ALNETAN. QVAEST. » res virtutis cauffa exantlatos luculente com« qpbus mendarunt, Proftant plurima eorum in hanc - enfel fententiam praecepta. Breuem effe & procli- 4 10 00 uemad vitium viam,longam & afperam ad vir« ! * lm tutem & fudoribus praetextam monet Helio- -a dus. Quod imitatus Simonides virtutem col« - non Wtlore locauit in rupibus arduis, Quintus Smyrnae- us eam cum arbore comparat, afcen(u diffici- lm li, cuius rami pertingant ad caelum, quo fi - rten quis fcandere poflit , iucundiffimos fructus lt pla decerpturum. Et Hefiodum fecutus Quinti- Qu p lianus, naturam ait praepofuiffe pulcherrimo lls NI cuique operi difficültatem. Deorum inuen- * üient tum effe, dixit Archilochus. Parius , patien- ; fnn, tiam in aduerfis , & malorum tolerantiamz T ) Aefchylus, Deos cum laborantibus labora- lr res quam fententiam fregentarunt fcriptores la vtriusque linguae, & in adagium dedicarunt : I Sophocles , Iouem nihil aerumnis vacuum 2h h hominibus dediffe, fed dolores & gaudium ^ itlun per vices aduentare; quafi ex duobus doliis, m inquit Scholiaftes, depromantur. ApudEu- : Ftes amplis frihy ripideg laudatur Capaneus , quod in Opi- T q Hefiod. Oper. l.r. v. 285. & feq. Q. Smyrn. I. |14. V. 195. & feq.. Quintil.], 10. c. 5.. Aefchyl, Hl Perf, v. 244 Stob. ferm. »9.. Soph. Trachin, P V, 139. & feq. þEur'ip. Supplic. v, 862. & feq. um - LIB. IIL.. CAP; XIV. | g6r & Q opibus victu vteretur tenui, & mediocrita- n htne tem fectaretur; quique pane & aqua contene proc tos nos effe vult, vt Anaxagorae diícipue dv ]um poffis agnofcere, Eubulus tria folum Bll pocula fapientibus concedit in conuiuiis. Phi- uf lemon laboribus comparari dixit omnia, ex nyrnae- dolore nafci voluptatem, & dulcem effe ma: Jorum memoriam. "Menander nullam vitae dUf partem laborum expertem effe vult, Sota. .qui frutus des plane inutilem eíTe difciplinam dicebat, Pub- Quit quae pati dócet, cum pati neceffe fit, Entimo lius Syrus dolori cuivis remedium effe dixit jnut patientiam ; itidem vt alter, portum mife- patienr riarum, Horatius lauream poeticam , perine de vt Petronius, & Quintilianus oratoriam, ntiam. | jibott. | fudore, algore, caftitate, fobrietate, mul. pani f tis agendis & ferendis promerendam effe do- cet, & eximia ad victum tenuem dat confi- af | uU. lia; Et Lucanus denique grauiflime detonat :.udium | in luxuriem , victusque ac cultus fimplicita« tem commendat. lam fi fpatiari libet per jl | gentes fingulas, quanta dabit nobis Graecia uf fortitudinis, conftantiae , patientiae fpecimi- gm.p]l's 1 nobis p na? quaäe fi velinus colligere, tota exe ym. l Hor. Art. poet. v. 412. & feq. Serm. l.-a: Sat, [ ! *achml $. Y. 1. &. feq. v. 17. Petron, c. 5. Quintil. | j I. 7, €. 10. Luca,n. 1- 4.» Y. 373. &w feq- ( 562 ALNETAN. QVAEST, expromenda erit gentis illius hiftoría Sed t p contineamus nos intra c1rcumpof]tos limites Mi Frugalitatem & parcitatem impenfe probauit fit l omnis Graecia: vnde & QvAXOTEcyte per lu- li al dibrium in theatris funt appellati, quafi di« NI cas Prondivoros; praefertim vero Athenien- UPl fes , qui conuiuiorum licentiam lege lata coer- fo d cuerunt, & Areopagitas iufferunt in afotos L af:.maöum tere. Parciores etbam Spartani pla- Ut v gípaUdae, qui ad fobrietatem , patientiam, ton l dolorumque voluntariam perpeffionem, ve- — $, dl lut inftitütis publice fcholis, pueros & puel- ttr pa las inttituebant Nota adolefcentium cer- Mopi tamins, in quibus pugnis calcibusque pro- mn, tríti, dentibus & unguibus laniati, exanima- lt bantur potius, quam ,vi&os fe faterentur. findlio Nota virginum Lacaenarum palaeftra, Sol Ti l Eurctas militia, labor & his laboriofis ex- lnc I ercitationibus nonnunquam intercurrens do- WWF! jor. Notum ius nigrum Phiditiorum €ut lt pro condimento erant labor fudor,; curfus, hi fames, fitis, quáe cum non attuliffet: Dio- Totum nyfius, negavit fe eo dclectatum Cui non thul dicta flagrá Laconica ad aram Orthiae Dia- Titig nae pübiice tolerata a pueri:, nonnunquam ad necem, fine gemitu? 7zze; inquit Cicero, cum Cl C Cic. 2. "Tufc. - 56 »LIB. IIT, CAI;. XIV. L M eum þzæros Lacedaemone, adolefcentes Obympiae, ii barbaros im avena , videris excipientes gramjj- pl mias plagas , & ferentes. filentio ; fí te forte. do- lor aliquis pervellerit, exclamabis «t wmulier? rl quió Sed & vniuerfi ex tota Peloponnefo ephebi thent ad Pelopis fepulerum virgis caefi, fanguine Cretum quoque le- at fuo heroi parentzbant. n 4frti ges, a quibus Spartande manarunt, & fue- runt vel a Ioue vel a Minoe latae, iuuentu- anlpe IeQtuf, tem laboribus erudiebant, efuriendo, fitien- a, t do, algendo, aeftuando. "Tormentis forti- M ter perferendis nobilitati funt Macedones & His enim reítituendum fuum no- um a. A fopii. men, qui Apud Clementem Acfopii appel- p vanite | lantur, Plerisque autem 'Deorum miniftris erenti fan&ior frugalitatis , continentiae, & patien- Dodonaei facerdotes 1'3, S[F;x tiae lex pofita fuit. hoc nomine fuerunt celebrati 5 crmTÓTOer, iolsth tf d guaoaredvaa , ab Homero di&i, yzAexése a Cal- 9, limacho; hoc eft, lllutipedes, & Humicu- cirli bae, Quam gentis lzudem effe, non facer- tDo dotum duntaxat, exi(timarunt interpretes aliqui. Atque his mos incubandi peilibus Jj i rorum [j DB Rra»tis, ad captandam pervfomnia futu no-. nqi 1 n "Ictt | Clem. Alex. Strom. 4. Iformmer Ilia&, . Y. 25. ul Callim. Hymn. in Delum. v; 286. 364 ALNETAN. QVAEST, - finter notitiam, ex Epiro tranfiit in Ttaliam , Vir- gilio & Strabone teftibus: & in Americam r quoque penetrauit. louis Prophetas in Cre- hi ta carnibus & co&is etiam cibis abftinuiffe , tiror ex Euripide refert Hieronymus, Refert & roem ex Xenocrate, legem hanc Triptolemi im ltmeff Kleufiniae templo permanere, carnibus vef. 1 lan im f cendum non effe: qhem morem & ab aurea Motts aetate repetit. Haec autem laborum patien- dorum, & dolorum fibi infligendorum reli- trofein gio vertit demum in fuperftitionem , quam Jedor, lellon carpit Plutarchus. At Roma ipfa fchola fuit fortitudinis & conftantiae; adeo crebra edi- DT dit & ipufitata magnitudinis animi exempla, Qunci Perfonant ludi puerorum nominibus Mutii, Dog Reguli, Marii, Meminit Pofthumi cuiusdam 15 d Clemens Alexandrinus , qui a Peucetione l; captus, Scaeuolae fa&um pari conflantia ifperge repraefentauit; . Salluftii cuiusdam Simpli» (in [ ciu$, qui candenti carbone femori impofi- t0 , & fiatibus excitato , conítantiam ipfe D fuam explorabat. Quam multi. principes Vif viri a Cicerone commemorati caecitatem pa- Vr tien- Wt j DEUm Virgil Aeneid. 1. 7, v.99. Strabo 1. 6, Hï;:- ron. adu, Touin, 1. ». c. o, Plutarch; de Su- Nisg perílit, Clem. Alex. Strom, 4. Simpl. ia Epi&et. c. 15. Cic. 5. 'T'ufcul, lo LIB . CAP-. XIV. 365 1, 1 tienter tulerunt? $acris quoque ieitníis , merioa longi temporis caftimonia , nudipedalibus , .A Ce brachiorum fe&tionibus, lu&ibus, aliisque tinuff, corporis affictationibus Deos placabant. Per virilia r orbem vagabantur agyrtae Galli , demeffi, pe&ora tundentes, lacertos cult- Jlemi 1 bur v ris laniantes, diflluentes fanguine. In f& ] at item faeviebant Bellonarii , ipfi fe verbe- ipitie rantes, brachia, humeros , femora bipenni i r profcindentes , latera veruculis fodientes, pe&ora faucii, cruore non alieno fed fuo , qa Bellonam refpergentes. Orta haec funt ex u n d infüitutis Ebraeorum , qui a dolore per cir- yenp. cumcifionem vitam exorfi, velut iniuriam N | Deo per noxas fuss illatam, in fe vindican- tes, huiusmodi poenis peccata expiabant, yiordd Proni iacebant in terra, capitibus puluerem cettb - afpergebant, ieiunio corporà macerabant. nf | NU Quin & folenni ac certo die obibatur ille ri- S;!' $ii 8 tus ab vniuerfa gente, Deo auctore, ct fmpü[l' , praeceptum extat in Levitico, Qui dies ex i lpff re feftam Expiationis dicebatur; quippe ad n o vefperam vsque ieiuni erant. Alios addide- temp if runt in exilio piaculares dies, ad placandum Deum, & poftliminium impetrandum. Sibi Ha quisque praeterea pro arbitrio, proque modo &* | pie- " Leuit. 16,39. 366 AL;NETAN. QVAEST. pietatis, ieiunia aflli&ationesque iniungebat. hE Adeo, vt ieiunia Ebraeorum fere adagium D fiied effecerint. Hae afllidtationes generali nomi- * ne. Zaaniiotb appellantur, quo fpeciatim fig- tutim nificantur ieiunia, Planétum vero JVi/ped di- ia cunt, Mos laniandi corporis, vellendi ca- Vi q at pilli, capitis cinere foedandi, veftium laceran- darum , & habitus fordidi induendi in iuctu, fonta ab Ebraeis videtur in alias gentes diditus cffe, n d Syros, Aegyptios, Graecos & Romanos. ht DUy Quae nec abolendis folum fceleribus, fed & donis a Deo confequendis adhibebantur. Cen- Ts [ febant illi quoque humi cubando libidinem iner: domari, : Hinc Leuitae & facerdotes tempo- Q quia, re vicis fuae fomnum capiebant abiedti in ter- ram, ne pellibus quidem fubieétis, . Scitum ftend eft Thalmudiftarum, tria dona Deum Ebraeis Aüniu effe largitum, Legem, Terram fanctam, & 'ünpt Vitam futuram; nullam tamen harum fine Tito ] afflictatione. Ex his porro initiis deriuatus litn eft afper Effenorum & Pharifaeorum cultus. lii [ Abftinebant illi vino & carnibus, vilibus ci- hN lg j bis parciflime vtebantur; labor zffiduus, fum- ma in cruciatibus & inexpugnabilis contftan- Ten tia. Horum quoque feuera difciplina: fecu- Wue " bitus frequentes ab vxoribus, fomni breues in la j "Thalm. l,ib. Beracoth, cap. r. um . LIB, lII CAP, XIV. 367 in angufta tabula, vt ex ea prolapfi faepius Ing gt excitarentur, vel humi, nonnunquam & in li non) fubie&is fpinis, ieiunia crebra , victus te- Duiflimus t ij $e bis ieiunare per hebdomadem iactat gloriofus ille Pharifaeus apud, Lucam T ondi & Sua quoque habent Mubammedani ieiunia, la td & ftatiua, & conceptiua, & imperatiua, & i UCs fpontanea. Quijeiunet, abftinere eum vo- tud lunt efü, potu, & venere, caeterasque cu- piditates coercere, Vulgare autem hoc ieiu- Orman fil nium eft; quod fj quis fanctius obire velit, yr, Ut omnes corporis partes a peccatis debeat con- VT tinere: fan&xmmum vero ieiunium eft, non téry) corporis folius, fed & animi confmentm, qui a rebus vanis avocatus in Deo folo de- iin t figendug fi Portam autem religionis effe TU Ehratlï ieiunium, decernit Muhammedus, & per eius m'l tempus portas Tartari claufas effe, patere y lt vero portas Paradifi; & quartu,.; Aeötm fuae fundamentum hoc ponit Incs lql ü aütem fgdi difciplinae huius parte magiftris ufus eft Iu- euit ibus daeis, & prifcis Arabibus, quibus & fua fue- Tunt ieciunia. s,fm Meminit Callinici cuiusdam Tertullianus, qui adhortationes ad dolorig 0[]; 30' - atque mortis contemtum fcripferit, Arabem f aus b;PlIt& y Luc. 18, 1. T'ertull. Apol. c. 5o.. Suid. in Cal » linicus, ] 368 ALNETAN,. QVABST. fiorür autem fuiffe cognofcitur ex Suida. Rigidusvk Totar & afper eorum cultus eft, qui Muhammedo tnücia fe prognatosia&tant, Quam dura vero, quam Tiorte dira , quam fera lex eft Deruifiorum, fiue wtita Santonum Turcorum! Tenuni, fámelici, nu- pb di, frigoribus & caloribus obnoxii vagantur, ftipem oftiatim rogantes, cultris cutem fe- Qu Ri cantes, & fanguinem fundentes, Veterem o bunc apud Syros morem fuiffe , indicat liber Regum, in quo Baalis Prophetae, ad exo»« ocid randum hoc numen, incidebant fe iuxta vitum L li, $ Juum cultris. & lanceolis , donec perfunderentur Jenguine, Fiebat idem a Deae Syriae culto-. D ribus, qui & cultris & flagtis fanguinem large u lt t proliciebant, & virilia fibi deuoluebant , nec ipfi linguae parcebant. . In funere eorpus fe- EETT cabant Amorrhaei, quod ne Ifraelitae imi- lat, tari vellent, lege Mofes cauit. Hinc oriun- li leg lr da Dido, ne fecundas nuptias experiretur , vri maluit, inquit Tertullianus, quam nu- TOf bere, Addit & vxorem Afdrübalis, quae ar- i. i dente Carthagine, maritum Scipioni füppli- cem conípicata, in medium fe incendium cum C'.Ilque duo-bus liberis ex arce praecipitauit. Aegyp- mdo 4 tio- Nm. ^ ? p m * . Reg. 18,28. Leuif. 19,.38. Deut. I4, l. 'Tert, Exhort. ad cáflit,-c 3. Apolog. c.4o. Ad martyr, C, 4, LIB, 1II, CAP,. XIV, 369 N tiorum regum fimplex tenuisque victus fuit. p 'Tota gens, etfi bellica laude non valde clara, cruciatuum tamen patientiffima fuit5 quos ad 0,qid mortem tolerabant potius, quam proderent n, 1 AC U eritatem, " Ad feftum Ifidis fe ieiunio prae- «agä'l i parabant mulieres perinde vt viri, & qui- cunque per orbem Ifidis religiones fufcepe- qten ( rant; dumque fierent facta, verberabantur, Veterd jcac It Cares etiam Aegyptienfes frontem gladiis concidebant Sacerdotum vero ftupenda DI erat parcitas, frugalitas , caítitas , patien- t t tia, Seclufi a vulgo degebant in folitudineg nb 4e al vinum & oleum vel parciffime , vel omnino non deguftabant, Cibos exoticos non admit- Jerm df tebant, indigenarum magnus dele&us. Dum unt, p erant in cafto, & ad facra fua fe compone- orpin ii i bant, panem , carnes, oua, falem, ole- ra, legumina per multos dies refpuebant Y o Labor caeterum indefeffus , affidua ftudia, erfetul continua prope famis atque fitis tolerantia ; um n le&us, palmae folia ; ceruical, lignum teres quzlei & laeuigatum. Huic fanctitati ftudebant, qui- l fup"n' cunque procurabant facra, fed non eodem T modo omnes. Dum qnaerebant amiffum Ofi- k li ridem, ad planctus & eiulatus accedebant ver- t bera, feCtiones & punctiones corporis: qua$ l | ad. j Tt A a L 370 ALNETAN. QVA'EST. adbibebant quoque errones lfiaci , vt dixi. (iemdt Afri orientem fpe&antes facris quibusdam ie- figu, Perfarum edu- iuniis hodieque fe macerant. tlri; n 1 cationem defcripfit Xenophon, ex quo fcias ipfos aquae potu contentos, nihil ad efum T vt panis addidiffe praeter nafturtium. Cibi tem- luit f pus etiam prouectioribus aetate, non quod fig- At r nabat fames, fed quod praefes; locus, ipfae Qus a aedes rectoris; fomnus anguttus , necis domi, tüis ( fed in praetorio. Au&or imperii huius Cy- fio in rus carnibus neütiquam vefcebatur, tanta- ihtü que alacritate labores excipiebat, vt ad vi- Nnc tae duritiem , éxemplo Herculis & Cyri, fu- lrema os Antifthenes hortaretur. Inufitatum mag- Que ( nitudinis animi documentum dedit Zopyrus, (lia o cum nafío, auribus, & labiis fe ipfe truncauit ltere, totumque corpus foede lacerauit, vt Daby- qie fex Cu- lonem in poteftatem Darii redigeret. Qtus i iusmodi facto Rifaces equifo Perfas circum- Ti r uenit, & a Sacarum ciuium fuorum excidio- t I ne depulfos in magnum pericülum adduxit: iter item Tarquinii Superbi filius , vt Gabios fal- m 1 leret. Qui afpirabat ad facra Mithrae, for- m titudinis fuae periculum faciebat per varios 6 (in labores & cruciatus. Duodecim labores po- nihuS [ nunt quidam, alii etiam octoginta, Terra fo- T n dien- Xenophon Cyrop. lib. 1, Pl()ue L LIB, III. CAP. XIV., - rt V d dienda, aggerunda aqua , tolerandus ignis, sdmie frigus, fames, verbera , folitudo , aliaque T plurima , quae fi pertuliffet conftanter, Mi- o fc thrae miles creabatur, Olere tantum & fa- aldit rina vtebantur Magi, Ne nunc quidem exo- Juittt leuit frugalitas illa apud fuperítites ex veteri qui hac gente Perfas. Diuturnis illi ieiuniis cor- is, ii pus fatigant, fummus praecipue Pontifex, Peruul- T cuius tota prope vita ieiunium eft. us ( gato inter Perfas Mubammedanos di&um hoc iacatur adagio: Tu vir es , &? patientia cares ? , Ut T Nunc quoque inter amatorias artes non pof- n trema hac vtuntur Perfae & Arabes , aliae- um d que Orientis gentes, incidere lanceolis bra- Z()pyït.t; chia coram amatis puellis, & fanguinem pro- Ti licere, Sunt inter Tibetanos Lamae, vtrius- v que fexus , Monachorum noftrorum fimiles: & ( l cultus idem , afper fcilicet & horridus, ieiu- cia nia crebra, efuüriales quadraginta dierum fe- ext riae, Indorum mos efta veteri aeuo ad hanc [ [ sddu aetatem deductus ; laudem " ex doloris con- bics [ temtu quaerere; vitam exigere nudo corpo- re; modo ignem, modo glaciem ferre 5 no- 4 fOf xas fuas ieiuniis aliisque corporis afflictatio- I Vänbj "Iu nibus eluere. Quae Alexandrum in ftuporem " 'er[a MV dederunt, Sunt etiamnum inter illos, qui Aaa dit per Prouerþ. Perf, Warneri , Prouerb. 68.- 372 ALNETAN. QVAEST, per dies viginti impafïi degant. Mirabilia fedia funt , quae de fpontaneis Faquirorum cafti- (uida gationibus peregrinatores narrant.; hyeme fili itidem & aeftate nudi, humi cubant fub dio; Ts fol quidam in fpeluncis mujtos dies agunt fine feroer cibo; nonnulli ftant femper; alii brachiis in Qudà fublime porre&tis ad mortem víque perma- Quid nen t -9 x Ó u nt, qui clauos corpori infixos ge- (uid rant; qui refe&as corporis fui particulas ad Cum fagittas alligent , & arcu in altum mittant; h qui humeros hamis ferreis transfixi in altum Vitis tollantur ; qui candentes carbones vertici ür h imponant & fuftineant; qui lapides capite fottu L tundant, vel caput lapidibus 5. qui folis ar- lle p dentiffimi radios media luce nudi perferant. didur Piurimi Sunt, qui gulam ferro praecidant, Yoce ] eorum, ac multi etiam de plebe, thenfarum, DT quibus facra vehuntur, rotis fe obterendos Vr f fubiiciunt. Mulieres vna cum viris def.nc & tis in rogum fe imponunt, Sed praecipua DN Brachmanum, &'prifcorum & recentiorum, Ti in huiusmodi perpeflionibus laus eft, Eo- Clsd dem loco habent voluptatem & dolorem, vi- N tam & mortem. jn lapidibus , aut in herbis | o ( viridibus, aut in terra fomnum per multos ftiy annos capiunt; vino, pane, & carnibus ab- ümg'ït 5 prandent glandes & olera; diuturna Dhy ine- ! CRBSTIR CAP, XIV., 373 Tl inedia corpus fubigunt ; foliis te&ti incedunt, 1 al Quidam nudi imbres, hyemes, & ardentes lyee folis aeftus tolerant; quidam irretortis ocu- T lis folem per totum diem fpectant. Quidam J lne feruentibus arenis infiftunt alternis pedibus. ehii i Quidam ad arborem religati aetatem agunt, piti Quidam ferrea catena reuinCti ambulant. ysp Quidam antris, & folitudinibus fefe occulunt, vins d Cum Brachmanibus vna philofophantur Yitidn Braehmanides laborum fociae , nullo cum n at viris veneris vfu coniunctae. Cum tentane- vutit tur hi valetudine, vel improfpera vtuntur I 'Teftis Indus fortuna , fe ipfi comburunt. ( ile Philofophus , quem Calanum nomine vfart di&um fuiffe, vult Plutarchus, a nefcio qua Pt voce Indica ; nec fuit tamen: nam difcimus nfarif ex Clearcho, communi vocabulo Calanos dic- ernd tos fuiffe Indorum Philofophos. Vnus ergo ao ex Calanis fuit is, qui Alexandrum comita- « tus, cum. morbo premeretur, viuus cremari niorifi maluit. Factum id quoque Athenis ab alio al eiusdem.gentis & fe&ae , Augufti tempori- q bus, non vt morbo, fed . vt aduerfae fortu- L ;he TM nae fe fubduceret b) eiusque fepulcro ad- nl fcriptum fuit, fa&um id ab eo iuxta patrium ) - morem hus J Plutarch. vit. Alex. Clearch. j lap,ud Iofeph. contr, j Apien. I, t. 374 ALNETAN. QVAEST. ii morem Indorum. Celebratur & Germanum fiue Samanaeorum, eiusdem gentis Philofo- &t phorum , tolerantia. Nullus ipfis vini vfus, Tot fáneà nullus carnium ; pafcebantur fylueftribus fruc- tibus ac frondibus , vel farina, vel oryza. fenti Saepe ieiuni famem diutinam tolerabant, in- pefit duti arborum corticibus. Laxior paulo eo- 10 vi Hos rum vita, qui medicinae dant operam, af- pera tamen , oryzae & farinae paftu conten- qun ta. Magna caeterum gentis totius frugalitas fie f & parcitas. 'Taprobanenfes omni rerum co- vino hus pia affluentes hoc nomine commendat Dio- dorus; & quod voluntaria morte fortunae (s qr aut ingruentis fene&tutis incommodis prae«- N uertuntur., Duris quoque caftigationibus fe lbt ipfi torquent Talapoini Siamanfes.. Piorum ferex hominum liberalitate victum tolerant , nec Qd aliis vefci cibis, quam oblatis, fas eft, & par- itiun ce quidem ac fobrie : nudis incedunt pedibus, t & aperto capite: multas no&tes agunt fub deindq dio, caeli inclementiae obnoxii, Tunqui- fb nenfium Sacerdotes fpontaneis poenis Deum N propitiare ftudent. Bonzii plerique Sinenfes &l Brachmanum, ex quibus orti funt, ritus & Tem afperum cultum retinent: efum carnium re- lolo fpuunt , delitefcunt in fpecubus, anguftis ca- Qe ueis Diodor. l. r. i LIB. III, CAP. XIV., 375 Durtd ' ueis fe ipfi induunt, clauorum aculeis intus extantibus , qui corpus reclinari non finunt, ^il - ni Vl Tota gens Diis acceptas effe autumat fpon- um taneas corporis afllictationes, Nec aliter LOry « 'v fentiunt laponenfes, Xacam & Amidam per- "I peffititios homines aiunt laboribus & aufte- ro vitae cultu diuinos honores promeruiffe. uoe W if i Hos imitari ftudent. Bonziorum omnium ; OU quorum infinitus eft numerus, duodecim fec« ugalitas | tae funt; quibus commune eft praeceptum, vino abíftinere, Vndecim abftinent & carni- rum u* I ht Die bus. Vitam tolerant oleribus, oryza , bac« ortur cis arborum. Semel in die cibum capiunt. j prae | Nonnulli habitant in montis alti vertice, fo- 1l jbul libus, imbribus , ventis & gelu expofiti ; prop- tereaque in magno funt apud vulgus honore, Puori Jl Quidam & Diis fuis gratificantes, animas pro- It] W iiciunt, & pedibus hominum calcandos fe & i :5' dU contundendos profternunt, Regrediendum t deinde ad Scythas; vnde ortus Anacharfis fcribebat ad Hannonem , amictum effe fibi uj . [ Scythicum tegmen 5 calceamentum , folorum ia eallum; cubile, terram; pulpamentum , fa- j5* mem. Quamobrem fimulacris eius pro fym- bolo infcribebatur: linguam , ventrem , & m quae infra ventrem funt , effe continenda. MI ü Tota u "376 ALNI:.'.TAN. QVAEST. Tota gens cultu afpera. In funeribus regum n ftor finiftras fagittis perforant, frontem narem- dinis que fauciant, circumcidunt brachia, auris foemi pártem excidunt, Britanni cutem ftigmatis, inditisque coloribus pingebant;. vnde nomi- qum nisorigo, Nec minor Americanorum in fe inpr YOl ipfos faeuitia fuit. Mexicani Sacerdotes va- D ! formi riis modis pietatis cauffa corpus diuexabant; macerabantur diutinis ac crebris ieiuniis , ET. | riom fomnus exiguus , nullus vini vfus; atrociff- mis flagellis in terga animaduertebant; fed& Ti5 Qd populus vniuerfüs, copiofum eliciebant fan- | guinem cruribus perfoffis ; & ad cohibendam vencrem virilià incidebant. Peruani quoque J deli&torum poenas a fe variis exigebant mo- dis, Erant illis efuriales feriae, per quas ne- ] que fal, neque allium , neque delicatiores lenta potiones menfis , neque vxores adhibebant cubilibus, & vrticis ac lapidibus fe ipfi caede- Qu bant. Quae cum omnes , tum Sacerdotes u praecipue pati cogebantur. Per alia paffim llilo loca vigebant iidem ritus, Ad legendum au- hd rum ieiuniis fe parabant Hifpaniolenfes, fic tOTp1 tanquam ad rem facram. Seuerus cultus Chi- lm ribicenfium magicae artjs candidatorum : in- t terdictum illis earne & venere: aqua folum | dl potui conceffa. Cubeníes magi ad fcitanda l Qae- LIB, II. CAP. XV. 377 i daemonis oracula aliquot menfium ieiunio n fe comparabant, Dira eclipfium ormina ie- T iuniis expiare fe, putant viri Cumanenfes , , A Mirum di&u , foeminae fufo fuo fanguine. gm e Don) qua m immanibus tormentis fortitudinem fu- t Caraibae , qui duces belli creari mii am proben volunt. . Longa fame, folitudine, flagellis , t p formicarum morfibus , graucolenti fumo, ig- yaht ï lnis,| ne explorantur. Atque haec dum funt, pue- t $| É ri omnes ad perpetuam rei memoria»m flag- ris caeduntur. ï : M a l » W ] ] ï]; V [ f ï CAPVLXV. I n De fugienda communi vita, & rebus - que q1 mundanis, nt m " fonito Chrifti de fugienda communi vita, Qu & rebus mundanis afpernandis, lucu- at l) lentae Socratis difputationes "fuffragantur, pout re- quas in Theaetetum fuum aliosque libros cul ao tulit Plato. Sic inftituiffe ait vitam clara ilia Philofophiae columina , Vt ignorarent, quae paf.rlh? in ciuitate fua gererentur , 'geftaue effent ; yrn 4 corpore tantum illam incolere, mente cae- ^ ft y lum atque terram peruagari, nec ea, quae ! n ante pedes oculosue funt, attendere : Philo- pdum foi fophum, cum de vulgaribus rebus age eft, um Plat. Theaet. Aþolog. Socrat, Phaedon. i l 578 ALNETAN. QVAEST, €it, inter forenfes homines inepte loqui , & tt5Vi de feludos facere; rurfüm cum de rerum di- n5f reiml uinarum & humanarum principiis atque cauf- fis tra&andum eft, hos ridiculos effe , illum VC magna admiratione dignum. Quamobrem, jiben inquit , inde illuc quam citiflime fugien- poris durm eft; fugam autem hanc effe, vudd borio| Dei fimilitadinem, quoad eius fieri pote- Torte rit, nos componamus ; folum quippe Deum Vij efTe fapientem , nihil vero effe fapientiam hu- lum manam, nihil fcientiam ; vanas effe opiniones borun bominum, ftudia & negotia; vanas item res Tlex corporeas, & quae corpus fequuntur cupi- Q ditates, & Philofophi partes effe animum ab form doni iis feiungere ; fincere eum philofophari , qui contemplationi fe dedat, negle&ta reipubli- Quam cae admini(lratione , caeterisque omnibus, linf & expurgato per virtutem animo folam per- aof fe&ionem facram fe&etur, Haec . Socrati r cum aflngeret Plato, fententiam ipfe füam N expromebat; nam & Academiam, defertum l locum , incoluit, & difcipulos fuos de populi fie : multitudine ac turba vitanda monebat, Nam lsT quíd aliud de communione & contagione tby mundi cenfuiffent hi Philofophi ; cum dixe- rit Platonicus Crantor , iam inde a veteri [U aeuo exiftimaífe magnos plerosque & fapien- tes t p v LiB. HIT, |CAP. XV, 5 1, 9 i i,l tes viros, vitam hanc, mundum & res huma- JUITU nas , fupplicium effe animae? Eadem opinio- U euj ne imbuti prifci Romani , Paulus Aemylius, m l & Cato maior, apud Ciceronem , nauci fieri Qbren, iubent res humanas , animum a contage COr- H TUpR poris abítrahendum , nolle fe vitae huius la- d boriofae longiorem a Diis vfuram confequi, Fortem animum & magnum duabus imnaxime i p : D rebus cerni , putat Cicero, defpicientia rerum pb humanarum & externarum, & fufceptione lg- JH borum ac periculorum, Platonis 'verba ex tenru "Theaeteto fententiamque vfurpat Porphyrius, r a cum crebris nos perturbationibus obnoxios Ym fore.monet, nifl fecernamur ex hac collauie hominum; animum attineri in corpore, tan- ji, üi quam mancipium fugitiuum in carcere; qui jpib OU fi inferioribus hifce fe dedat, tum a Deo profugum recedere. Saepe eum in libris de Ti yel yotl regre(fu animae praecepiffe, teftatur Augufti- [ju nus, fügiendum effe corpus, vt anima poffit cum Deo beata permanere, Cuius fenten- ertüf tiae germana illa eft Alcinoi, tum nos fimi- popu,'i les Deo ac proinde felices futuros, cum a N His in- rebus humanis longe recefferimus. tgione ftruc- de j Cicero Somn. Scip. de Sene&. Cic. r. Offic. Por- 1pi€ü' phyr. de abítin. ab animat. 1. 1. $. 3e.. Auguft de cinit. Dei , l. 10. c, 29.. Alcin. c. 27- i^ - 380 ALNETAN, QVAEST. $ dent. firu&ti dogmatis Stoici, fümmum bonum po fuerunt in rerum caducarum & fortuitarum )ytag defpicientia , inque friuolis & non perfeue- Vrteni - lobl rantibus corpufculi motibus cohibendis, quip- t at p* qui beatae vitae nec adiiciant quicquam, dibile nec detrahant; viles effe res humanas , for- didas , caducas , contemnendas , mortuas ; hi- teram bilo itaque magis bonis huius vitae & terre- Dhof yis rebus effe adhaerendum, quam bulbo & : qubus cochleae lectae in littore, cum in nauigando Qunqu aquatum in terram defcendimus, qui contra : Vil f.cerit, Deum feque ipfum deferere, Sic Tunio Seneca, fic Epictetus, fic Epiteti interpres pf Simplicius , fic Marcus Aurelius, At Sara- Qs pion, non di&is , fed factis fammam oftendit . M : Alloq rerum humanarum & terrenarum contemtio- nem; atque ita vixit, quafi non terrae inco- * pl la, aut humanae vitàe confors effet, Hanc ; pl mundi mundanarumque rerum fugam fanxit | COmm ! N Pythagoras hoc fymbolo, non effe eundum V, | per vias publicass quo fymbolo difcipulos fuos a vulgi commercio & populi frequentia Ytnir retrahebat, Hi igitur fe&tabantur folitudines, . litto vel incolebant templa , vnde omnis tumultus n ab- Seneca de vita beata c. 4. Epi&et, c. m; Simpl. li . n Epi&et, c. 1 ( 3. .M.' Aurel, 1. 9. 5 12. Suid, in Sarap. [ LIP, IIT, CAP, XV. 381 aberat, & hominum turbam vitabant. Simil QU AULUR Pythagorei praecepti eft illud Empedoclis de Similia & lam- perit terrenis rebus rennquenat iif QU blichi ac Hieroclis monita in libris Pythago- itquit rici argumenti; mundum vmbram effe, in- ftabilem, & caducam ; in&rmum eíTe corpus , à5, terram fordidam aliena haec effe a nobis; I t Philofophiae beneficio foluenda effe vincula, bUD quibus in bis ergaftulis confiri&ti gemimuss tumque nos fore fcientiae proximos , cum le- üpal uiílima eritnoftra animum inter & corpus com- COYA munio. Non id nefciebat Epimenides, qui i Slv per feptem & qumquaamta annos folus pet ]myns i agros errauit, naturae cognofcendae ftudios non Numa, qui in fyluis abditus Deorum fe Jften j il alloquio frui fingebat ; non Democritus, qui jl philofophandi cauffa, ad Pythagoreorum ex- le iT Fuc emplum íe componens ab omni hominum commercio femotus latuit in cellula3 & fi f Pit nonnullos audimus , oculis quoque fe priua- und j uit, ne vel in confpe&tum eius res humanae 1pm venirent; non alii bene multi quos praeter- jer mitto., Maimonidae fententia eft , feCan- Q6 dam eífe fohcudmem hommx pio, vn:andos ii ho- i Ilamblich, Protr. c. 9. & 13 Hierocl. in Aur, IU Carm. Maimonid. More Neuoch. Part, 5. alv &2p. 51« 582 ALNETAN, QVAEST. hominum conuentus & congreffüs, vt in Deo cogitationes fuas defigere poffit. Effeni a vulgo.feclufi vitam agitabant in coenobiis, 1 Extant ifta in prouerbiis Arabum & Indo- T rum, fecedendum effe ab hominibus, mun- dum deferemdum , & odio habendum. Et fec- dur talaugorum eft apud Indos, quae declinat a, hominum focietatem, & in defertis degit fo- f litaria. Magna funt Brachmanum & Brach- h diiti ii manidum coenobia, in quibus mundo fecrc- ti vitam agunt : quidam foli manent in tugu- Vr riis, Samanaei etiam a tumultu vrbium re- lit d cedebant, Praeceptam a Confutio traditum | iti reunent Sinae, cauendum effe a vulgi con- Qp tagio., lts Sunt apud Sinas Bonzii, qui in fpe- cubus domicilium habent , folitariam vitam Inpe ferino ritu propagantes: plerique coenobia il incolunt ; vt apud Siamenfes & Iaponenfes, Jida quibus funt & fecretae domus facris mulie- mïf'p! Tieie ribus dicatae, .Profe&tus ex Aegypto vide. tur ille mos, vt Orientis plerique: quod ali- TU bi a nobis probatum eft, Suos autem habuit lr Aegyptus Sicerdotes, omnmibus negotiis & D Wt rerum humaparum curis vacuos, intra tem- ltl pli clauttra abditos, ita ab hominibus feiunc- ! ti tos, vt ne propinquos quidem ad colloquium admitterent. Cuiusmodi hominibus nec hlg'- Y xicani caruerunt, CA- LIB. IIT 6AP. XVI. 583 nDu QUuPVT XVE fitit De contemnendk diuitiis. 1001 1 l i n contemnendis opibus parem fe Chriftia- IU I pae tulit profana Philofophia : vereque j di&um eft a Sozomeno, praecipuum id effe 7 li in ea , diuitias contemnere, Nec in eafolur H n fed & in Religione. Aglaum Píophidium , t ! Arcadum licet. pauperrimum , Gyge tamen ditiffimo feliciorem Apollo oraculo fuo de. f ( clarauit, Philofophiae autem nomen quis- p m quis dabat, fere a fpontanea paupertate auf- ï ditim picabatur. . Graeci fciunt, inquit Origenes, Alkaiti Tauimor us vQ. 1001 quantus apud fe Philofophorum luntariam inopism proteffus fit. Et Marcus t Q lmperator, hic, inquit, fine tunica philo- | o fophatur, ille fine libro, ií(te feminudus; ]il " quidam etiam fine pane & ieiunus ftudium i] inceptum non deferit, Quod fi ipfa Graeca- nicae Philofophiae repetamus initia, nun- Vii ld a | quam non fpretam & damnatam auri famem jl r deprehendemus, Inexplebilem hanc effe ag- j d nouit Solon, & feptem talenta, quae ex pa- trimonio fibi obueniebant, remifit , aliisque, t h vt idem facerent, exemplo fuo praeiuit , & j yu [5 122 M Sozorr;. lib..6. c.9. Origen. 1. 3. contr, Celf. M. Aurel. 1. 4. $. 30. 384 ALNETAN. QVAEST. cacaxySax; inducendae auCtor fuit;, Diuitias ii nequitiae miniftras appellat Chilon , thefau- Ti rum malorum, calamitatis viaticum. Pitta- t cus agrum, fibi honoris cauffa a Mitylenaeis ( donatum , Diis facrum effe voluit. Quidam h dimidia parte fcribunt fuiffe contentum, TiUt) Hefiodeo hoc adie&o, dimidium plus effe k toto. Pecuniam ad fe a Croefo miffam non M ici od jfit, Et abftinentiae laudem a veteribus n f A e meritus eft. . Fortunis omnibus exutus Bias, Desi Priene patria direpta, omnia fua fecum por- ] tareíe dicebat, Quod di&um alii volunta Qütin Stilpone, expugnatis Megaris a Demetrio Poliocreta, ,In mediocritate fummam Philo- V, LU fophiae fuae pofuit Cleobulus Lindius. Sci- At tum eft Periandri, nihil diuitiarum cauffa effe Q v faciendum, & lucrum turpe effe. Epimeni- ln des luftratis Athenis, & pefte fedata , obla- T tum talentum repudiauit, tantaeque fuit fru- Wn galitatis , vt viliflimis cibis afphodelo & mal- MM ua contentus totos dies traduceret. Sapien- T tiae magiftram paupertatem appellauit Ana- L ximenes. . Quam eius fententiam plurimi de- lim inde vfurparunt, Anaxagoras incenfus Phi- lofophiae defiderio, ampliffimum deferuit pa- V MH trimonium , & agros incultos reliquit, & bo- na omnibus vél aequalia vel communia effe de- g LiB HI CAP, XVI, $85 ia debere cenfuit, Socrates vero bellum diui- i t tiis indixiffe videbatur ,. egentiffimus ipfe , & egeftate fua delectatus, ad eamque omnes u di&tis fuis atque factis incitare folitus. Hanc ujdun | hn Philofophiae amicam appellabat , & ditiffi- inum eum effe dicebat, qui quam pauca con- y d j cupifceret ; quippe virtutem fe ipfa conten- tam fummam effe opulentiam ? & diuitias eru non ex cupiditate , fed ex vfu metiendas, sD Deos orat apud Platonem , vt non alium di- 1p! uitem putet, quam fapientem ; nec plus fibi Yüntd | contingat auri , quam vir temperans ferre i ' queat, ; Et alio loco Philofophum fincerum Phil ait neutiquam pauperiem metuere, Magnam , [Ta el!g | auri & argenti vim in pompa ferri aliquando cum videret, quam multa, inquit, non de- IIHBH fidero ! Sententus confentiebat vita. Fru- bþ. galis vi&us ; facultate$ eius omnes vix quin- itit que minis aeftimaffes & hae tamen ei fuf- m ficiebant ; feque Critobulo viro ditiffi- 1px€n mo dititiorem putabat Oblatas igitur n ab Archelao diuitias , & magnificentiffi- yide ma munera ab Alcibiade dono miffa , mag- D no animo refpuit, & Alcibiadem ipfum opi- It pr bus infolefcentem , de earum vanitate ad- i Ino- | di Plato Phaedon. Piato Phaedon, t Bb 386 ALNETAN, QVAEST, monitum, ad meliorem mentem reuocauit. K 1 In hac Socratis palaeftra fubactus Xenophon, Tk paupertatem eífe dixit Philofophiam fponte ftgi, edo&am , fiue, vt loqui amat Apuleius, vere WUgf naculam; Deorum effe, nihil egere; proxi- Mp [ mum Diis, quam minime. Et Ariftippus &R morbum elfe cenfebat auaritiam magno ftu- ,? " ( dio curandam, diuitiasque comparabat calceo, Ht ï qui, (i modum vfus excedat, hominem füb- IN 1 uertit. Seruos iuffit aurum in media Libya At proiicere, & praedii amoeniffimi iacturam fa- l] cile tulit, Socraticorum omnium nobiliffimus i Plato, puerilem & muliebrem eífe ait fen- h tentiam , quae diuites beatos eífe ftatuat; ( beatos fore, fi vna probi fint; fieri autem LU vix poífe, vt vna diuites & probi fint. Qua- lus | propter diuitias & paupertatem a ciuitate be- t Diuitias cum medi- ne conítituta repellit. ts ( cina comparat, qua cum optimum fit carere l&t poíffe, integra valetudine, & .corpore nullis A e morbis tentato ; optimumquoque carere pof- Wnia fe diuitiis, dum leuiffimis neceffitatibus vita n vrgetur: nec pauperes appellat, quorum exi- Wt y guae funt opes, fed quorum iuexplebi]is.cu- DT pt u * Xenophon. Memorab. libr. t l ifb Apul. Apol. r. Plato Epift. $. ad Dionis propinq. Plato.de legib. lib. s. & de Republ. lib-. 4 U 1 L1B. HI CAP, XVI. 381 [ piditas. Idemamicorum omnia vult effe com- yl fl munia. Fuit autem continens in victu atque Donte p frugi, fic, vt hefterna coena ftomachus poft- VU ridienon valde grauaretur, Huiusmodi coena prot paupertina & tenui legatos Alexandri in Aca- ( fippi | demia excepit Xenocrates , vt intelligerent, y f fe grandi illo quinquaginta talentorum mu- odl | nere, quod a Rege ad eum attulerant , om- m fl nino non egere Laudabat paupertatein & i Arcefilas , & gymnafium virtutis appellabat, r Bion Boryfthenites heri fui teftamento relic- jf tus haeres , tabulis coníciffis & crematis, j t gRR egeftatem diuitiis antetulit, Ridiculofos effe dotut dicebat, qui congerendis diuitiis darent ope- u ram, quas praebet fortuna , feruat auaritia, luxus profundit, Quam crebro autem , quam Qul u eloquenter , quam fapienter aduerfus auari- k | med' tiam & effraenem opum cupiditate perorat Cicero, mediocritatem vero laudat! Mag- PU ] nu] 1] num effe ve&tigal, ait, frugalitatem & parfi xre yol moniam; paruo cultu naturam effe conten- z us U tam 5 .caetera defideriis condiri : IVibil eff, in- a quit , tam angufti animi, tamque parui, quam jjis « amare diuitias ; mibil boneflius magnificentius- pl que , quam pecumam coniemneve. Praecipue veroin Paradoxis, quae non tam ex Stoi- W I Bb2 cQ- Jato ( Cicero i. Offic 588 ALNETAN. QVAEST. corum difputationibus, quam ex fuo fenfu t depromta effe declarat; neque pecunias , né- giütut que ea, quae pecuniis comparantur, in bonis ttqual numeranda eífe ducit, folum fapientem effe uf diuitem. .In laudanda paupertate facundiam d t fuam exhaufit Apuleius: nam cum fua ipfi il egeítas probro daretur, honori fibi eam effe dder ducens, praeclara multa in eius praeconium titur differuit, quae ex eius Apologia peti pof- fbl funt; virtutum parentem vocat, inimicam fios b flagitiorum, quae nafcuntur ex diuitiis; ciui- lu tates ab ea conditas, artes repertas , profli- ml gata vitia, partam gloriam effe ait. Addit, Alfnen Philofophos non effe pauperes, vt qui fu- futtebi peruacanea nolint, contenti fint neceffariis; Qtis quae funt oppido pauca; plurimum hunc ha- ht / bere, qui minimum defiderat ; habere enim ^v quantum vult, qui vult minimum ; diuitias — "Inpgt nonin fundis & foenore, fed in animo fitas iil effe; fe quidem viuere gracili lare , paucis feruis, cultu tenui, leui veftitu, & haec quantulacunque p»imia fibi videri, vnde ali- quid etiam velit decidere; Deos ea re prae- E CXigl]a ftare hominibus , quod nulla re indigeant 5 diUitils; cui ergo quam paucis opus fit , hunc Diis et- fefimillimum. Academiae fuffragatur Lyce- hn ) um. Dixit Ariftoles beatos nos eflici , non h come Ml[i( À LIB, HTY CAP, XVI. 389 ft comparando diuitias, fed contemnendo; cu- n piditate compreffa paupertatem diuitiis fieri bony aequalem, imo opulentiorem ; quippe pauper- j di tati multa deeffe, cupiditati omnia, diuitias T ad naturae modum temperatas , pane, aqua; "u & vili quolibet tegumento conftare, caetera n d defideriis, quae nos pauperes efficiunt, cum OUU | natura fimus diuites. Quapropter quaerit in PU) Problematis, qui fiat, vt paupertas penes i viros bonos fit potius, quam penes malos. Qu | Elegans hoe Theophratti , nihil habere diui- i tias valde optabile, fi Callias Athenienfium, Mdtï; | & Ifmenias Thebanorum ditiffimi iisdem vtan- yii tur rebus, quibus Socrates & Epaminondas. [ir Suadet mediocritatem Plutarchus & aequa- n litatem ; auaritiam , quam animi pauperta- T tem vocant, toto libro infe&tatur, Diuitias juitd comparat cum vefíte talari, quae vt corpus , o lt fic illae animum impediunt; atque contem- PaUCIS tum earum magnumeffe ad Philofophiam via- , ! hn ticum ; afTuefcendum effe paruo victui; quip- je d! pe hunc paucis carere, cui paucis opus fit; pm exigua ex paupertate mala oriri , multa-ex :eafih diuitiis; temperantiae genus effe pauperta- J ff; tem; per Philofophiam diuitiis eam & luxu ac otig hus aüïuere & obfcurxtatx, ignobilitati , Q reg- jiy An&ot Pmbl 1,26. cap. 4 Plutarch, de agarit, $90 ALNETAN. QVAEST. ; regnum comparari Succedant Cynici , affi- dui. paupertatis doctores , non dictis folum, p fed & externo habitu , tunica carentes , fe- mj minudi pe egen!i omnium, nec quicquam tamen concupifcentes; quorum princeps Antifthe- L rets nes , cum Socratem de paupertate differen- tem audiiffet, bona fua vendidit , populo dif- Thex tribuit, vnico feruato pallio; tamque fancte Tenf [ paupertazem coluit, vt fan&e deieret in Sym- pofio Xenephontis, ne obolum quidem fe ha- lt bere, Extollebat tamen animum ob diuitias, dle, d. quas non in amplis poffeffionibus, fed in tem- perantia & moderatione pofitas effe cenfe- li ba*. Magiftrum fuüperauit Diogenes ftudio Lv paupertatis, qui luxum effe putauit fcypho ht ) ligneo vti ad bibendum, cum manu vti pof- Ti fet5 cuius opes fuerunt palliolum , pera, ba- W culus, dolium , emendicatus in dies & horas iif cibus ; vnde npcoeaCmd vulgo eft appellatus ; T qui in tanta inopia regem Perfarum fortuna i füperare fe ia&tabat ; quippe fibi nihil deeffe, fe,l ili nihil fatis effe ; qui munera offerentem j T Alexandrum rogauit hoc vnum , ne aprican- Em ti fibi & Solem captanti officeret. Eius fe- fei ruutut ifta, virtutem cum diuitiis habitare lr non poffe, quod confonum eft huic . Chrifti: Ti ' Nen l p LIB. III,. CAP, XVI. g9r. J Non poteftis feruive Deo , &? Mammnonae; pau- .pertatem fubfidium eífe ad Philofophiam ,* folur, &l non praeceptis, fed cafutraditum ; neminem 1 fmd] impelli a:paupertate ad aífe&andam ty- rannidem, fed'a. diuitiis 5 . praeftare: Mega- Ml if | renfis viri arietem efTe, quam filium, quod ub d* liberos fuos ad auaritiam inftituerent Mega- o f | renfes, Quae cum imbibiifet Crates , re- da&am ex diuenditis bonis pecuniam patriae ij Ti f largitus eft ; fünt, qui dicant in mare proie- ii cile, & deferuiffe agros, cum publice pro- n clamaífet, Cratetem eo die a Cratete liber- o tate donari, pecunias ratus feruitutis au&to- ramentum, Fortunae vomitum eas appella- uj bat Monimus: Cratetis condifcipulus, De- r v p metrium Cynicum, virum magnum , etiamfi )Efï, l 'cum maximis comparetur, hoc pauperiorem . fuiffe, ait Seneca , quam caeteros Cynicos, k hod eUll J . quod non habere folum interdixit fibi , fed fort & pofcere. Solum fapientem diuitem ef- fe , praedicabat Mufonius. Et Peregrinus d T patrimonium , quod multorum talentorum prlcäfr erat, ciuibus fuis reliquit. Quid Stoici fen- fermt de diuitiis, diuitiarumque vfu, elegan- ius i hi ter expofuit Cicero in Paradoxis. Culpat yili maiores, quod iis bonorum tribuerint no- - men, N Mitth, 6, 34. Seneca de vit, beata cap. 18. 392 ALNETAN. QVAEST, a men, quae malorum cauffa funt, & compa- ! rantur femper malis artibus, & ab improbis fhni poflidentur; bona ea effe tantum ait, quae PU Jaudabilia fint, quae re&a , quae honefta; od diuitem effe folum fapientem, qui ea pofli- mit deat ; 10 non qui opibus abundans opes concu. prcat, & opum caufía iura omnia peruertat ; J, diuitem non effe qui egeat, egere qui con« U cupifcat; diuitias non ex arca, fed ex ani- tls, & mo aeftimandas, qui fi infinitis torqueatur Q t cupiditatibus , & fibi quaefito opus effe pue tet, diuitem non habendum; in virtute po- lh fitas effe diuitias certiffimas; pecuniam effe, h] non effe cupidum , rebus fuis effe conten- qui tum. Zeno Cratetis Cynici auditor, Stoicae K fcholae di&ator, bonorum xa&ura, quam fi per naufragium paffus eft,, ad Philofophiae itt portum appulit fecundlsque ventis nauigaf- I fe fe, & praeclare fecum a fortuna a&tum g putabat Is opum contemtum , velut per- W petuam Scholae füae legem dixit Et difci- t0n pulum fuum egentiffimum Cleanthem pecu- Tif niolam ab Areopagitis vetuit recipere. Diur- Tüg nis hic Cleanthes ítudiis alebat animum , j ïU,l corpus no&urms laboribus, cum mercede Yi locaffet operas hauriendis aquis, hortis irri b gandis & fodiendis, pinfendis farinis, Tuni« Cam, LIB, IHI, CAP. XVI. 3935 n cam more Cynico abiecit. Tamque ar&e ob- Yoli fonabat, vt ex emendicatis obolis perpaucis qua alium poffe fe alere diceret, Cuidam ditef- d cendi artem ab eo quaerenti, íi inops, in- poli quit, fueris cupiditatum, Euripidis verfus On(de in ore habebat fucceffor Cleanthis Chryfp- T pus, quibus cupediarum indaginem carpit, Qu & animi intemperantiam parabilia fattidien- ( al tis, & gulaelenocinia conquirentis, INon hic &t congeram, quae paffim pro paupertate ad- uerfus diuitias difputauit Seneca , tam infla- " epv te, tamque feuere, quafi fe de nimiis opi dfb bus in vulgus purgare vellet, & Philofophiae, fitet | quam faéctis dehoneftabat, fcriptis fatisface- oj | re. Non alium putat Deo dignum, quam j qui contemferit diuitias; qui caeli na&tus eft iter, hunc ait aurum & argentum tenebris , phwe Jlb " in quibus ijacuerunt , digniffima: cenfere, gnarum fcilicet alibi pofitas effe diuitias , Qu quam quo congeruntur ; implendum animum, W non arcam; málum nulli effe paupertatem , lG nifi repugnanti; pauperem effe, non qui pa- e J rum habet, fed qui plus cupit; diuitem ve- 10, cui cum paupertate bene conuenit, Quae uf &l vbigrauiter locutus fueratSeneca,0mnem ldz' Ifi bus rclegebat pccumam , Calendis quaercbai 00« J M Seneca Controu. 9. 394 ALNETAN QVAEST, ponere. O paupertas , inquit alterSeneca, huius n pater, quam ignotum bonum es ! In EpiCteto füm- (uO$ ma fuit extremae paupertatis & ignobilitatis et patientia; nam cum feruus effet, & imbecillo Torü corpore, & claudicaret, adeo egens fuit, hr vt tota fupellex domus, quam Romae ha- 3 buit, paupertino lectulo conítaret, nec vlla Tiun claudendis foribus clauftra adhlberet ad ar- i cendos fures, cum quid inuolarent non ha- BU berent, Quippe nec in bonis ponebat diui- T tias, nec paupertatem in malis; imo hanc plur illis putabat vtiliorem , fi re&te aeftimaretur; a & vt calceus ad pedis ménfuram, fic ad cor- hn poris vfus neceffarios referretur pecuniae mo- Vi dus, Qua fimilitudine jam ànte vfüs fuerat [rj Ariftippus. Has ipfius fententias explicat li Simplicius & confirmat, Nec Antopninum & t Mareum Aurelium fuae fortunae fplendor a Tif paupertatis ftudio reuocauit, Beatitatem Vil vitae hic in paucarum rerum vfu ponebat; (b in eoque elaborandum füadebat, vt quam lt pauca defiderarentur ad vífum vitae ; ; feque fir laetabatur a matre & a nutritio ad tenuita- qür tem vi&us, detra&is opum ornamentis, effe YX inftitutum. Et Sarapion ille, cuius memo- lo rabilem vitam in pauca contraxit Suidas, in Ve an- Suid. in Sarapion. - LIB. III. €AP, XVI. ,. 395 ;huius angufto gurguftio habitans, nihil aliud quam jlun. duos tresue libellos poíffidebat. Pythagori- T li cae fe&tae mos hic fuit, primorum Chriftia- Ton norum mori confemtaneus, vt quisquis ei i, daret nomen, pecunias in medium depone- T ret, quibus omnes in commune vterentur. CYl l Hunc conui&tum & communionem bonorum Tf , appellabant womitiv , vixque ab eo per to- Cuius ta- nl tum Vitae tempus difcedebant. tdi I men fi pertaefus aliquis faciebat diuortium, t pluribus quam attulerat receptis abeundi fa- rel; cultatem habebat. Nempe has ipfis leges T pofuerat Pythagoras : Ípernendas effe diui- f tias; in omnibus mediocritatem. effe tenen- fj | dam; contemnendas eas res, quarum nullus futurus eft poft mortem vfus; illas compa- jl | 1Um& ET randas, quae defunélis vtiles fint: quod ge- r minum eít effato huic Chrifti, Tbefaurixate t vobis ibefauros in caelo: amicorum omnia eífe debere communia, & amicitiam elfe aequa- eit litatem ; amicum alium effe feipfum, & vnum qui feqie fieri ex pluribus; proprium nihil exiftiman- Vlti dum. ltaque erga pregales fic affe&i erant, d vt fi quis excidiflet facultatibus, cum eo bona velut cum fratre partirentur ; fi quis urO l veniret in difcrimen, communia cum eo pe- l ficu- | Matth. 6, 20. D 396 ALNETAN, QVAEST. fl 1icula adire non recufarent. Quod & a mul- tis fa&tum eft. Damnauit etiam auaritiam qUng fd i Pythagoras, hoc fymbolo, Stateram non & effe tranfiliendam, Haec fimiliaque cum do- centem Pythagoram audiffet Symichus Cen- (itt turipinorum tyrannus , abdicato imperio , fa- qe cultates partim forori, partim ciuibus diftri- m buit. Mulierum Crotoniatidum luxum mo- ted nitis fuis ita repreffit, vt pretiofis veftibus jitg depofitis, & Iunoni confecratis , modeftio- uj res affumerent, In legibus Charondae, qui j QUs fuit ex grege Pythagorse, eximia haec fuit; contemnendum effe, qui pecuniae & opibus kb feruiat, tanquam illiberalem & pufilli animi Tin) p hominem, vilibus rebus inhiantem, quae a viris magnanimis defpiciuntar, In Pythago- dst iT ricis Demophili fententiis habentur iffae: vi- tam diuinam ducere Philofophum, qui inops ün fit; & diuitias maximas effe putet, nihil quod Viti NT neceffarium non fit poflidere; cupiditatem quippe accendi diüitiarum ácquifitione; & r 2d bene beateque viuendum fatis effe, fi ni- opi E hil iniqui fiat; poffeffionem noftram non effe, quidquid mente reconditum non habemus; "u eumdem diuitiarum & Dei amantem effe non W poffe, hoc eft, son po[fe .Deo Jeruire & Mam- : jl 1778.' Matth, 6, 24, 5 p LIB, III, CAP, gVI. 897 Tij monae. Et Democrates, qui Demophilo ad- iungi folet, dixit: non corpore & opibus, lm p Don fed aequitate & re&i amore homines beatos 100 effici; nec iuftos fore, qui diuitiarum cupi- ditate vincuntur. Itaque mediocritatem vter- (n que commendat. Diuitiis quoque füperio- M | rem fe praeftitit Apollonius, patrimonii par- lr te dimidia fratri conceffa, parte reliqua pro- T | pinquorum egeftati impenía pene tota, Ex Ü | | f magna pecuniarum & cibariorum copia, fibi r a Ctefiphontis Satrapa, & deinde a Rege ipfo oblata, nihil admifit praeter panes, olera, fil, | & bellariaj nec Vefpafiani liberalitate oim- bu nino vfüs eft, . Virtuti ftudendum effe, non n pecuniae, füadet lamblichus in Pytbagori- T cis commentariis ; non virtutem ex pecuniis, p fed ex virtute conflari pecunias ; anteponen- N dam paupertatem cum virtute opibus cum 10 n vitios vtilifümum effe hoc viaticum difceffu- i ris ex hac vita. Et Hierocles in Aureorum t Carminum expofitione, nec in comparandis ( opibus laborandum , nec in iis amittendis [f animo concidendum effe demonftrat. Quod ff verbis tantum alii plerique, id & rebus & Ilsj verbis comprobauit Democritus ; nam ame 0l j pliffmum patrimonium , & partas ex praeui. * fo Iaäbl. protrept. €, 3. & 13. 398 ALNETAN. QVAEST; fo vberrimae oliuitatis prouentu ingentes af* Bf pernatus eft diuitias, tanquam.onus bonae Tas: ( nientis; & agros deferuit incultos , beatam pp quaerens vitam; & nos ex natura noftra di- d. uites effe dixit, & ex opinione noftra pau. LU peres; ambitiofam menfam poni a fortuna, fnye Ql parcam a virtute; diuitias & concupitas, & pofleffas , & amiffas dolores creare ; natura- b lem earum modum ftare intra panem quo fa- t mes, aquam qua fitis, veftes quibus frigora ht arceantur; cacteraanimum excruciare 5 maxi- Iya misque malis effe obnoxia , quibus pauper- tf tas caret, quam moderate ferre fapiens fciat; T repreffam cupiditatem paupertatem diuitiis ]s f T v aequalem facere; opes cum füppetunt, iü egenos & hofpites effe profundendas. Diui- Vl tias faepe oppugnat Seneca Epicuri armis, j [ velut hoc ejus effato ; qui ad naturam viuyet, Qp nunquam futurum pauperem; qui ad opinio- Gl& nem, nunquam diuitem exiguum quippe BU defiderare naturam, opinionem immenfum; rj quod ex Democrito, vt alia multa, Epicu- Vitt rus fumfit; cum ipfo Ioue de felicitate cer- Ant taturum , qui intra pánem & aquam defideri- li um fuum clauferit; multis diuitias non finem ml« H Seneca Ep.16. Idem Ep.2z. Idém Epift. 2. 4. 27. 2 LIB. III, CAP, XVI. 399 ih ;mif'erqiarum ; fed mutationem attuliffe ; mag- 0n nas diuitias efTe, lege naturae compofitam at paupertatem ; quae, filaeta fit, honefta res i eft Philofophis praefto ad(unt auxilia Poe- m tarum , qui cum Plutum diuitiarum Deum finxerunt effe caecum & timidiffimum, de- tni clirarunt vna, malis hominibus, perinde vt T t t bonis, eum contigere, & curas fecum ia- ( uehére , proindeque .parui faciendum effe, n In-tutela Icuis effe egeno:, cenfu.t Homerus, Imperitiae homines accufabat Hefiodus, qui TA t nefciant, quantum toto praeftet dimidia pars, p Ti ( 7— hoc eft, mediocritas opulentiae, & quantum ll l opis fit in vilibus oleribus, hoc eft, in te- nui vi&u: fa&um confulto ab. irato Ioue, jl vt id. nefciant homines, ne relapguefcant Diu encton. ad laborem ; futurum alioquin, vt vnius diei II5 li opera alimenta fibi in annum parare polfent. itio Grauibus fenteptiis Theognis facit diuitiis conuitium, Diuitiis, inquit, multi a m Aií uunt ip* nefarii homines, probi multi egent; diuitiis i d virtutem permutare nolim; fortunpae illae « funt , haec praeftantis animi ; caducae illae funt, haec ftabilis, Diuitiis nullum finem j* d fta- : fefl r Homer. Od. £, v.07. & Od. £. V. s7.. Hefiod, Oper. v. 40. fq. "T'heogh. v. 227. fq. v. 1151, 45 | fq. v. 220. 331. 335. 614- ^ 400 ALNETAN, QVAEST, ftatuunt homines. Diuitiae hominibus íri tuni Ial fania funt. Nolim equidem ditefcere: quin mod imo viétus mihi tenuis contingat, Mediurà iter tenendum , quod ipfe facio. — Mediocri« n j tas in omnibus optima eft, quam & optimi ii efe, quique fequuntur. Anacreon elegans illé amorum & deliciaftum praeco, quinque ta« d. Qem lentis a Polyerate donatus , cum de iis fer« tfb uandis & collocandis per duas noctes anxius fuiffet, follicitudinis huius impatiens tyrat« , At no refüituit, tanti non effe dicens. Extat vetus odarium, fiue Anacreontis, fiue ve- lipt teris alterius Poetae, quo aurum fugitiuum Val fe neque amare, neque perfequi velle de- I clarat; moerores cum auro abiifes pluris , fe lyram fuüam facere, quam infidum illud Qte aurum. [ j Scolion ín Plutum fcripfit Timo- creon, quo Deum hunc Tartarum femper. Tpe inhabitzre debuiffe cecinit , nunquam vero Áipie lt in terra apparere, omniumque malorum ho- minibus auctorem exiftere, Nihil homini- DET bus natum effe argento. peius, declamat So- lu phocles; hoc exfcindi vrbes, viros domi- Y bus pelli, mentes probas ad malas artes con- [ uerti, homines dolofos & impios efüici, & tan- ) Sophocl. Antig. v. 3o & fq. n Oedip. Col. Y. 1374 LIB. III CAP,.XVI. 491 l d tandem nequitiae poenas dare, . Stultum iu- qui dicat , quisquis omiffa mediocritate petit 1m- modica, Egregia multa aduerfus diuitias paf- atf jodt fim iacit Euripides, pro eo ac Anaxagorae p difcipulum decuit,. Diuitias & honores nihil effe, experta dicit Hecuba ; ditifimum hunc d j effe, cui nihil in diem.mali contingat. Eteo- clem monet [ocafta, diuitias ingne nomen i effe, proprias non effe hominum, neque cer- AW tas, fed vfürarias atque fluxas Capaneum yt Adraftus laudat, quod magnis opibus non ho fuperbiat, fed pauperis viri fimiles fpiritus r IUO gerat, mediocritatem colat; qui efferuntur luxu, eos deuitet, nec virtutem in gula po- le d nat, Euripidis & ifta funt : diuitias excae- p care homines, mala hominibus conciliare 5 lii ignauos , iniuftos, .contumeliofos , fordidos, Ti imperitos efficere; paupertatem contra cum empa jv fapientia, temperantia, .conftantia , .& for- titudine effe coniunctam; fe igitur nec mag- nl ni aeftimare anxiferum hunc Deum, quem ml & nequiflimi poflideant; panis efum , aquae LY potum füfficere hominibus, fuüperflua cae- jonr tera & luxuriae inuenta, Pluti nomine per- . COl fa- n Eurip. Hecub. v.622. & feq. Phoeniff, v. 55-5, 1 & feq. Supplic, v. 261. & feq. ld'.,v E 402 ÁLNETAN. QVAEST. facetam dedit comoediasm Arifï:ophanäs m tun qua id vnum videtur habuiffe propofitum, vt T lom bona paupertatis, diuitiarum. vero malo & incommoda explicaret, Paupertatem morum fii magiftram appellauit Antiphanes ; Plutum ve- tony ro na&um homines videntes, eflicere. cae- Q cos; diuitias ad id tantum optandas, vt ami- fen cis benefaciamus. àp Philoxenus Lyricus, di- ues in Sicilia fa&us , cum opibus fe in luxu- il riam , mollitiem, & infcitiam inclinari fen- tni t0s| tiret, nae, inquit, me bona ifta non perdent, fed ego illa; relictisque iis ex Sicilia decet- and fit, Suaue malum dixit diuitias Carcinus, «lf Ti hominibus infelicitatem pariens, & ab iis ta- men expetitum. Eas a fe deprecatur Phile- lnt td$, ob adiunctam miferiam, & tranquillam üri tit paupertatem praeoptat: idemque faCurum porro ait, quisquis virtuti ftudeat. Sunt lnl qui eadem haec adfcribant Philemoni, qui li, & tolerabiliora effé vult pauperis vitae quam tl Opulentse incommoda. Bonorum omnium 0 poftremas arbitratur Alexis eífe diuitias, homc quippe poffefionum omnium noftrarum in- iüud; certiffiriam; fimulacrüm inane tantum & of- dEüdl tentationem; fuauem eífe contra & optan- BU dam mediocritatéem; : Dixit Merander , per- f maloe tinere Pauperes ad Deos; leui&;ïxum- rum la * LIB, IIl CAP, XVI, 403 5 fum effe paupertatem , cuius pudere nerni- I vo nem deébeat; nulla enim alia re opus effe do& | hominibus, quam pane & aqua; Plutum de- r fpiciendum , quem fibi peffimi quique facile | 1 m comparant; caecum ipfum affeclas fuos cae- A cos efficere ; fapientem diuitias fuas fecum Ed ferre ; fe&andam igitur aequalitatem , fugien- m dam auaritiam, quae pauperies eft animi; | ln infanabilem hanc effe , pauperiem vero pe- r cuniariam ab amico liberali fanari peffe ; ege- d nos & hofpites facultatibus promte effe iu- j d uandos. Omnia in, diuitiarum cupiditate in- n effe mala, dixit Apollodorus ; Diphilus ne- Iu minem fore malum, fi nulla fit accipiendi vo- fhi luntas. In aeftimandis diuitiis nihilo Grae- cis inferiores fe tulerunt latini Poetae, EÉn- ;mllam djunt nius duo , quae maxima putantur onera tam t fapiénter tulit, vt.iis pene dele&ari videre- tur. Divites falfe defricat & exagitat Lu- l qu cilius, & ad mediocritatem vel paupertatem . qui?l ml potius traducit, Si eo quod fatis eft, inquit, homo contentus effe poffet, fufficere vtique T iil l iftud; verum cum ad res fuperfluas extendat r deüdem, credimusne porro diuitiis vllis ani- mum eius expleri poffe? Extollit alibi bona u n d frugalitatis, dum exclamat: o Lapathe, quan- Cc 2 ti p Lucil, Sat. L. 4. & 5. ( 404 ALNETAN, - QVAEST. ti fies ab eo, qui te norit! Nofcebat autem : atp Laelius, & fimplicis huius ac paupertini cibi TUtOD. fuauitatem acipenferi Gallonii, diuitumque a Si quis rec- menfarum deliciis anteponebat T ta ratione vitam gubernet, inquit Lucretius, t2 homini grandes diuitiae funt aequo animo t parcitatem cólere, quippe exigui penuriam pupe non effe, quod quilibet fine negotio parare Ya poffit, fed multarum pretiofarumque rerum. Wf Vir bonus, inquit Publius Syrus , repente di- fitg ues nunquam factus eft. Pauca defunt ino- Vttre piae, multa luxuriae, omnia aüaritiae; tam (eQta quod habet, quam quod non habet. Aua- MaS rus in.nullum bonus eft, in fe peffimus ; ni- lite hil re&i facit, nifi quum moritur; nihil mali ET aliud ipfi imprecandum, ni(i vt viuat diu; Bu damno dolet, non fapiens, Nullus tantus 1í quaeftus eft, quam parfimonia Cupiditas in Tiid diuitiis, inftru&a inopia eft. Deo dignos ho- Jitto inines effici defpicientia opum, Aénean tmo- Á pet Euánder apud Virgilium, fa&umque id ln ab Hercule. Exclamat alibi execrábilem auri B famem ad ormnia audenda homines irmpelle- | Atj Excurrit nonnunquam in delicias rufti- df cae Lucret.1.5. v. 1116. &q. Virgil. Aeneid. 1. 3. v. 364. & 1. 8. Y/56, 57. Georg. 1. 3. v. 458. X lo l feq. L l LIB. III. CAP, XVI, 4o$ u cae paupertatis, & in vrbanarum opum aes l Cl | rumnas, Satiras fuas ab eleganti diuitiarum Tgr & auaritiae infectatione exorfus eft Horatius, ! ICC' fruftra ex opibus felicitatem fperarari do- wit cens; confifrendum intra naturae modum , ) quae paucis contenta eft; anteftare diuitiig Jen paupertatem &, mediocritatem , quam & au- It ream alibi appellat; hoc eft, diuitias omnes fttif infe complexam. Quae virtus & quantafit 1 paruo viuere, ex Ofelli ruftici perfona tota W Satira explicauit; quam cum legeris , prae- u' fam cepta Philofophorum non valde defideres. lt Alia Satira lautitias Nafidieni argute deridet. l É Aurea etiam ode auri mala infe&atur; auro Vl depudicatam oftendit Danaün, auro periiífe j d Amphiaraum; auro fidem ducum corrumpi; t auro fequaces curas adhaerere , maiorumque i cupidinem ; Deos aduerfus homines frugi & (!) li parcos eífe liberales; fe partes diuitum re- TU liaquere ; fe paucis effe contentum; fe, fi yel plura concupifcat, a Maecenate facile im- lml petraturum , nec tamen concupifcere ; ita fe melB diuitibus fore opulentiorem, quibus multa ] mfï deeffe necetTe fit. Beatum alibi appellat, non u qui * Horat. Carm. libr. 3. Od. 1d. M Horat. Serm. r. Sat. 1 Io. Horat. Serm. 1. 2. Sat. $. & 8. . Horat g Carm. lib.3. Od. 16.. Horat. Carm. lib.4. Od.g. 406 ALND TAN. QVAEST. b qui multa poüïdeat fed qui paupertatem pa- dem ti fciat, Paflim vero feculi füi luxuriam & nl auaritiam exagïtat Aurum ferro nocentius z m effe, ait Ouidius ; auro & muneribus puella- M rum pudicitiae illudi. Elegiarum Tibulli exor- N dium petitum eít a defpe&ione diuitiarum , Ti & rufticae paupertatis praeconio. Quaeritur ij Propertius auro conciliari amorem , expug- nari pudicitiam, venire honorem , fidem pel- p f p]ew ]ij vendi iura atque leges; auri cupidine fli periiffe Brennum addit, Polydorum , Polym- neftorem , Amphiaraum , Eriphylen; Romam lone Tiocr ipfam opibus fuis perituram. Quartum Aftro- li nomici fui librum ab auaritiae & opum de- teítatione aufpicatur Manilius . * perpauca Wt lben pofcere ait naturam; quo plura quis requi- (puy rit, eo effe pauperiorem ; non numerare aua- o rum id quod habet , tantum quod non habet t de optare; luxum lucris, rapinas luxu pararij Duin cenfus vfum effe dilapidare cenfum; caducas Tis, cfTe opes , alternasque effe paupertatis & di- uirtiarum vices, In Petronii reliquiis eximia D po aec funt pofuiffe Deum in promtu , quae- d cunque naturae defideriis fatisfacere poffünt; era & mora rubetls haerentia, ad famem; t fiu- Ovid. Metam. libr. 1, v. 141.. Att. Amand, libr. k ?. V. X61,. Propert, libr, 3. Eleg. 13 r d CAP, XVY. * LYIB, II 407 Definit flumina, ad fitim; rogos, ad frigus. " demum in hac claufula; diuitem naturam mi- am&l niftrare, quod ad fatietatem fatis fiv; infini- OLU tum effe, quod infraenis gloria exigit. Item tll u Nefcio, inquit, quomodo bonae mentis fo- roreft paupertas. Quod di&tum peruetus eftz UP nam difficilem magiftram modeftiae pauperta- Rrtt tem dixitAnaximenes; magiftram morumAnti- Y phanes; Euripides,confanguineam paupertatis wmpl fapientiam ; Demetrius Cynicus, facilem effe pür fibi ad diuitias viam,'" quo die poenituiffet !t bonae mentis $ Seneca, diuitias abieciffe De- ( mocritum, tanquam onus bonae mentis ; con- M traria effe inter fe bonam fortunam &bonam n mentem, Claudit Satiras fuas Perfius in il- at liberalitatis & fordium infe&atione , &.in t opum quaerendarum infno ftudio perftrin- t gendo; ab iisque vitiis fe valde alienum ef- i fe declarat Sed & totae gentes idem de di- pa[ H uitiarum vilitate cenfuerunt Graeci impri- u mis, quorum figmentum de aurea aetate , qua 1j nec diuidebantur agri, & in medium quaefita eyit reponebantur, paupertatis & fimplicitatis laus | quze Scribit Aelianus, eít, & opum vituperatio., QLFUB« Graecorum optimos vitam omnem in pauper- amewu tate f | Aelian, Var. Hift. lib. 11. c. 9. ld hb * j t 408 ALNETAN, QVAEST. qubu tate duxiffe, nec proinde grauem effe cui- quam. paupertatem debere, Hac laude flo- opum ruerunt Athenienfes, qui licet hofpitalitate qm commendarentur, & in aduenas liberalitate, M cum Caítori tamen & Polluci conuiuium pa- fit d tf rabant in Prytaneo, cafeum tantum, & por- rum, & oliuas apponebant. ul ] Quamobrem , vt Phllof'ophos Athenienfes iam füpra lauda- hi tos mittam, nec Ariftidem puduit fuae pau- to pertatis, quae cum ipfi a diuite quodam ho- Iire mine obiiceretur, Nihil mihi , inquit, ex :ea g mali timendüm eft, tibi ex diuitiis lebor & d follicitudo; nec ipfi poft vitam praeclare ac- lm i tam tantum füperfuit, vnde iufta.funeris per- ia tj folui poffent, Pari refponfo Demadem men- fae fuae parcitate offenfum excepit Phocion, Volu Is vitam maluit in egeftáte claudere, quam hnla centum talenta ab Alexandro dono milffa re- Yv cipere , aliorumque liberalitate vtí, ne quae . 1 Wt haec ipfi conciliauerat probitas, inde ]abe- W fieret, Cimonem vero, qui Phocionem aeta- Tni te praeceffit, anteferre non dubito Philofo- [ lg phis illis, quorum opes defpeé&tae, vt voles, & abie&ae nulli vfui füerunt. Hic fuas in DI egenorum leuamentum profudit, Praedia & um hortos lncuüodltos patere ominibus voluit, hn qui- D C LIB. ÍII. cAr».' XVI. 4069 [ quibus efTet opus. Nummos in praefens in- o | opum fübfidium fecum deferri curabat. Si jb quem fua paupertas male veftitum effe coge- ii ret, detra&to amiculo contexit. Nulli claufa fuit domus eius, nulli arca. Pauperes mul- p " tos fuis fumtibus extulit. Qualia multa iam p rat, ante Pericles ediderat. Atqui Cicero veram - a hanc liberalitatem appellat atque laudat, captos a praedonibus fuis facultatibus redi. p )l mere, amicorum cauífa aes alienum füfcipe- ae] re, eos in filiarum collocatione , vel in re xl augenda adiuuare, Lamachus cum ad bel- Uj V lum imperator proficifceretur, pallio caruif- 1 fet & crepidis, nifi amicorum benignitas fub- ueniffet, Nec huiusmodi tamen fubfidio vti Dd Yaf voluit Ephialtes; nam in fumma egeftate ta- g lenta decem. ab amicis dono oblata refpuit, ne vel ingratus aduerfus eos, vel in legum I perniciem lenior effet & reuerentior. Ly- qUZE j curgus Spartanos ab opibus & luxu ad parfi- moniam & paupertatem reuocauit : fundos u agrorum ciuibus aequales effe iuffit; aurum jbf lt & argentum abrogauit , indu&tis ferreis num- mis, cum quibus & (cortei funt recepti; mer- j n cium permutationem fuperiori aetate vfita- " re, lu- Jf tam-probauit; rem familiarem auge CtrQ« J * Cicer. ». Offic. A16 ALNETAN, QVAEST. croque ftudere prohibuit; fuperuacüuis omni- btnig bus interdixit; commerciis füblatis peregri- cn narum mercium vfíum fuftulit ; neceffarias t 21tes retinuit, vanas & curiofas expulit ; ar- (iei matos ciues cibum publice & fimul capere f voluit, acqaalcsque portiones fingulis diftri- (iea bui, &-in omnibus aequahtatem feruari ; ht domorum fabricam fimplicem & paupertinam f do íanxit. Veititus perinde vilis fuit vt vi&us; t breuis quoque; nec per annum mutabatur , Wt adeo vt geítaretur detritus atque lacer. His Mo inititutis diuitias attulit in. contemtum , & p ciuitatem vitiis purgauit His xmbutus AL Vitd menes, dixit optime feruari regnum , fi non magni lucrum aeftimetur; refpuit dona g ity Meffeniorum, & in amplis opibus adftri&e bt Yixit Mores hos tetricos & feueros ex Cre- n ta retulerat Lycurgus; vbi parcus fuit vic- tus & conuünens, menfa fimplex, cibus vi- QüN Q his, Si ex Epaminondae & Pelopidae fruga— f«f litate Thebanorum aeftimermus animum , ni- tf bil concedent fuperioribus. Epammondam Hmln induxit Plutarchus in.libello de genio Socra- t tis , aduerfus diuitiarum cupiditatem acriter i dilputantem, non earum folum, quae per lr nefas comparantur, fed & quae iure poffunt I ad nos peruenires velut quae ex amicorum lib be- ! LIB. IHT, CAP, XVI, AT Ottr [ bemgmtate vel liberalitate Re gum proficif- T cuntur ; quippe nifi e'emenfa. cupidinis huius D"ana eradantur ex animo, ne retitis quidem de- UTO fideriis obfifti demum po! Pp 2 Huiusmodi au- t tem fermonem ex re Plutarchus Epaminon- ditri dae affinxit; nam iniuriam fibi fieri ab lafo- FUAILy fie conqueftus eft , quod aureos aliquot ad FEIDATO fe dono mififfet , & lef*atos ab Artaxerxe '1&&) inagnam vim auri ad fe deferentes menfa Jf excepit plebeia atque vili , vt auro fibi ni- 3 Nec fimulata füit ifta hil opus effe fcirent. " - paupertas: vnica ipfi veftis fuit, panofa , & Jj nl vfu detrita, atque etiam fordida; quam pur- nl gandi cauffa fi quando mittebat ad fullonem,. qona EH SNESECUS inopia alterius domi fe continebat $ fupel- hr Fc in Pe- lex tota ahenum & veru vnicum. xCxE' loponnefum aduerfus Spartanos profecturus, Yo "o quinquaginta drachmas in viaticum a ciue g v quodam foenori fumfit, Et tamen in hac [j egeftate fübueniebat ciuium & amicorum ne- n ceffitatibus; vel de füo, fi fuppeteret; vel de T amicorum opulentiorum bonis, fi ipfe care- n ret, Cumque eum adducere non potuiffet fitf Pelopidas, vt in parterm amplifimarum opum d p fuarum veniret, venit ipfe in partem pau- fu. DN UNUS pertatis Epaminondae: faec itates ommes in tf fübleuanda bonorum virorum & amicorum lü- " 41 ALNETAN. OQVAEST. inopia, & in iuuanda reipublica profudit: nec (erü confiliis ceflit amicorum benigne eum admo- [ij nenuum , vt profpiceret fenectuti fuae, & in inpr longitudinem confüleret, animum fapra. vul- (ten fl gares has curas gerens. Itaque nec fplendida Artaxerxis dona admifit, lint Quantum Graecis probata*fit fan&ta i inopia & humilitas, fplen- fs dide declarauit Alexander , cum Sidonis re- "] KK gem effe iuffit Abdalonymum , paupertate. fquallidum , vitam ex horti cultura toleran- AUl T tem , profitentemque manus fuas fuffeciffe defiderio füo, & nihil habenti nihil defuiffe. d Vittorias Alexandro peperit füi exercitus dif- bori Tiln ciplinas difciplina ftetit paupertate magiftra, vt Dariom monuit fapienter Charidemus lii Athenienfis. Di&tus eft Callias quidam &i Agrigentinus , ob prolixam in homines li juuandos voluntatem 5 ipfius liberalitatis T praecordia habuiffe ; & propitiae Fortunae fmi finus ipfe, non homo fuiffe ; Q domus eius quae- dam muniticentiae officina, Alimenta inopi- hehx 1 bus, dotes pauperculis virginibus, folatia de- trimento affectis erogabat. Hofpitibus pa- bri tebant aedes eius rufticae & vrbanae ; quin- b r gentos homines aluit aliquando & veftiuit. Quaü poffeffiones eius commune | fuiffent q emnium patrimonium, Auíteri fuerunt ve- te- LIB, TII, CAP, XVI. 413 N terum Italorum mores, fiue ex Pythagorae, (mo: fiue Pythagoreorum praeceptis; Charondae Ein imprimis; item Zaleuci, qui legibus fuis Lo- crenfium juxum coercuit, füblatis aureis an- i Qd nulis, veftibus auro intertextis & Milefiis. r Ante Saturni aduentum Latium. incolebat fjl | gens dura, quae nec opes componere, nec ex agricultura quaerere , nec repertis parce- Il fe us re norant. Afperitatem hanc victus non fuf- ! li | tuliffe fed mitigaffe diétus eft Saturnus, au- reae aetatis conditor. Eam retinuit Euan- Rel fül der; item Sabini, parca gens, frugalis & la- T boriofa ; Etrufci quoque, & Rutuli. .. His maioribus prognati Romani psríümoniae & jl ! duritiei legem ab iisreceperunt. Nonnulla lm | ii ex libro Catonis de moribus refert Gellius, vnde feueram vetuftiorüm Catone tempo- g | rum di(ciplinam intelligas.. Elegantia , qua li fM fignificatur cultus amoenior & nitidior, tan- quam vitii nomen ab eo vfurpatur; & repre- u hendi demum defita.eft, non coepta lauda- n T! gt Veftiri, inquit, in foro honeíte mos erat, domi quod fatis:effet: equi carius eme- J bantur, quam coqui: graffatores appellaban- quig- tur, qui fe ad conuiuia aut Poetices delicias applicabant, Paupertatem fcribit Apuleius i , Po- [/n Gell. lib. 1i.cap.2. Apul.Apok 414. ALNETAN, QVAEST, | populo Romano imperium fundaffe a primor« f diis , eiusque veftigia in fimpulis & catinis m ficilibus, quibus in facrificiis vtebantur, eti- vt am extremis & opulentis temporibus exti- Ti tiffe, Crefcentibus opibus , non ftatim ta- w men creuit opum cupiditas Omnis in or- fitet namentum patriae diuitiarum fplendor con- hu ferebatur, Quaerebatur in re domeftica , in- feim quit Cicero , continentiae laus, in publica ( dignitatis; in priuatis rebus tenuiffimo viue- ET -bánt cultu; & .ad imperii gloriam omnia re- qume uocabant. Dreuis erat illis priuatus cenfus, aj commune magnum,. Magnis impenfis tem- Wlis pla exftruebantur & oppida : fortuito ipfi te cefpite vtebantur ex praefcripto legum ; & b afpera adítriti difciplina , rufticis operibus - Qtt & agrefti vi&tu exercebantur, tantaque erat Vaf argenti penuria , vt, cum legatos Carthagi- D nenfes excepiffent frequentibus epulis, idem- forat que argentum menfis fingulis adhibuiffent , lm füperbae gentis dicacitatem experti fint. Gra- Winy uiffimum autem habuerant Romani & fanc- D tiffimum paupertatis magiftrum Numam, cu- T ius coniux Egeria fimulacrum eft pauperta- Egeriz tis per allegoriam ingenuofe confitum, & Vs d in hiftorisae demum partem incaute traduc- g - tum. Cicero pro Flaéc. . li . LIB, II, CAP, -XVI. 4I$ tiut tum. Miratus fum equidem faepenumero u nemini, fiue veterum fiue recentiorum, rei Id veritatem vel minimum füboluiffa, cui no- ; eyt men ipfüum Zgeriae rem -clariflme indicet. if t Nauw Egeria nihil aliud fonat, quam pauper- jnot. tatem; voce ab egendo deriuata, quafi Ege- J Q niam dicas. Sic ex, canimen, carmen; ex, il | genimen, germen, Magnos hic praefentio il Criticorum motus , ac eorum praecipue;, 0T l quibus nihil nifi fua placent, -.Sed os ipfis op- Yi | priment probiffimi au&tores Dionyfus Hali- nl | earnaffeus & Liuius, qui conceptis affirmant gt verbis, inopem Romanis egerium dici folere; t il atque ita ab egeftate di&tum Aruntis filium , Demarati nepotem 5 cumi poft patris & aui n x obitum natus in nullam haereditatis partem p at veniffet, At Egerius ille Lesbius "Tufcula- ritj nus, Di&tator Latinus, Catoni & l'efto.me- moratus , qui lucum Dianium dedicauit in t ifi nemore Áricinio, ab Egeria iliic culta no- p Ot men videtur effe fortitus, ^ Ergo Egeria, in- T opia eft; cumque inopem vitam amauerit Numa, & paupertatem velut amplexus fit, ,* ;perm- Egeriam amaffe, & vxoris loco habuiffe dic- If & tus eft, Cumque paupertas foror bonae men- rl tis effe credita fit, hinc ab Egeria ritus fa- "" Gro- Dionyf. Hali&. L3. Liulrc34 416 J;ALNETAN. QVAEST» crorum regnandi artes, & vitae fan&e infti- ts tuendae praecepta fertur accepiffe, Quod paup fpit cum finxerunt fabulae huius artifices, per- inde eft, vt fi dixiffent , paupertatem, fru- Dd Vg galitate & continentia coniunctam , NNumae magiftram fuitfe ad bene beateque viuendum, E ad colendos Debs , ad regnum prudenter Ál itbut adminiftrandum, Fuerunt, qui dicerent, Ege- riam vnam fuiffe ex Mufis, quod ad cultus li f tenuitatem ftudia literarum addidérit INuma. AO Y Ya Re&ius Ouidius & Plutarchus, qui ad con- fuetudinem & confilia Egeriae , Mufarum toud quoque monita adiunxerunt, hoc eft, ftudia ihu, literarum ad paupertatem, — Hinc lucus, in il quem fecedebat Numa, Camoenarum dic- p tus, Egeriam Deam Camoenis gratam effe, t&h, ait Ouidius; hoc eft, frugalitatis amicas ef- ul fe Mufas. Quid hoc eft vero , quod narrant l [ Hiftorici, Numam ad firmandam fidem de m confüetudine , quae fibi cum Egeria inter- [ m cederet , deque emolumentis , quae- inde ad tih ij fe prouenirent, inuitaffe viros bonos pleros- Nent. que ad epulas , & plebeio eius apparatu ac l "r vili fupelle&ile excepiffe , ac repente men- Vr retiofis fas qpipare-in('tru&as ; & domum p vafis. Tet Ouid. Rïätam. l. r5. v. 482. Wi Plutarch-. ia foma. Quid, Faft.1, 3. M 275. LIB, IIX :CAP. XVI.) 417 hl váfis ornatam äpparuifl'e? . Nempe fic bona (ui paupertatis adumbrant, quam fibi placate & y p fapienter ferre poteft , & cupiditatibus fuis nf modum imponere, is vero diues eft ; cum Nung verae opes non in auro &argento, fed in eDUUD, animi moderatione fitae fint, Caeterum vt t fabulofa fint caetera, conítat certe Numam imbutum tetrica ac triíti Sabinorum difcipli- I j a na, fimplici cultu, & vi&u tenuiac paupere, N toto vitae tempore fuiffe dele&tatum. . Ve- nerata eft recentior aetas fiftiles vrnulas. & d T capedines Numae, fimpuuium, nigrum ca- j (iii tinum, & Samias patellas, Numae tempo- ribus, inquit Tertullianus , frugi religio & i, 1 m d pauperes ritus, & nulla Capitolia certantia A Enel caelo, fed tergeraria de cefpite altaria, & va- fa adhuc Samia. : Atque haec origo eft fabu- yurt at lae:de Egeria, quam & pro fabula veteres habuerunt, Cicero ait, qui in poemate fuo jn ! p j de Mario veritatem quaerant , non dubitare, ii quin iidem cum Egeria collocutum Numam putent, Sic Dionyfius Halicarnaffeus , fic p p v Plutarchus. Quid falfi ineffet de re , perfpe- d xeruntvhi quidem ; quid veri ineffet, n on ag- no- yeinl ngïi "Tertull. Apol. c. 25. Cic. . T. de legiB; Die- nyf. Halic. l2. Plut. Num. INW . D d | l 418 ALNETAN, QVAEST. nouerunt An ex eo quod Aricinus ille ]u- IltPs, 1 cus domicilium Egeriae fiue Paupertatis u h habitus eft, factum deinde , vt ad. Aricinum ia Q cliuum mendicorum multitudo magna ftipem Mtüra rogaret , velut latentis illic Deae fauorem T Car fperantes? Qui geriae nomen faéctum vo- hh lunt , fiue ab egerendo partu., vt Feftus; r fiue ab egerendis aquis, vt Auguftinus ,. qui lonam Egeriam propterea Numae coniugem dic- WerUnt tam putat, quod ipfe egereret aqnas, vnde Hy- ttatis dromantiam faceret; nulla probabili ratione ( nituntur. Inopia & frugalitate pares Numae l &f fuiffe reliquos Reges, praeter Superbum, tef- ij tificatur Cicero Stante republica floruit ea- D dém difciplina Agros fuos viri ipfi princi- At pes manibus fuis fodiebant, nudi, fquallidi, rDe puluere fordidi, perpaucis iugeribus contenti. fl Perniciofum intelligi ciuem, dixit M. Curius, i s cui feptem iugera non effent fatis. Quatuorde- ulne cim Quintio Cincinnato fufficiebant. Sero pa- [ Aolig nem.effe Romani coeperunt, cum ante pul- Mi tibus vefcerentur : fuaque aetate facra prifca tra- DT r & natalium pulte fitilia fuiffe confecta "1 Thedit dit. Plinius; Piftoribus ante Perfei bellum 1 dUS [ vfx non funt panem ipfi fibi faciebant Qm- «gneUm -rites, ) i Y af — Feftus in Eger Aug de ciuit, Dei,1,3. c.35. Cic. Paradox. le bag: 0. Q. LIB. III, CAP.: XVI. 419 ll rites, muherumque id opus erat. Coquos atl non habebant in feruitiis, fed condu&itios. dinum i Sera quoque fuit apud Romanos vitium li cultura: neceffariis frugibus arua feruiebant, od cum carere vino poffent, frugibus non poflent n Poft Antiochum deuictum prohibuerunt Cen- ieus fores poenis propofitis , ne exotica vnguentà Romam inferrentur, Per haec tempora ex- s u n d titerunt Romae illuftria continentiae & fru- u galitatis exeinpla: quae fufe expofita ab aliis us nos ftriétim delibabimus. Valerius Publico- Vurid la, exactis Regibus, ter Conful, rcbus prae- )m,lf elare geftis, magna parta gloria, deceflit tarn iL pauper, vt in bonis, vnde cfferretur, non re- p ] liquerit, ad idque publica impenfa praeftita fit. T De Menenio Agrippa, Patres inter at- Ti que plebem pacis fequeftro, idem proditum Jun eit Cn. Martius munera à Confule ob for- od titudinem oblata non admifit, cognomine à ero) Coriolis expugnatis dü&o contentus, & rei p geftae gloria, Quintio Cincinnato viétum qua- l prlffi tuor agri iugera manu eius arata atque fata ln fuppeditabant. M. Curius Romanae fruga- pelft litatis exactiffma norma , agrefte fcamnum, ligneum catillum , rapa tofta, auro Samni- du t tium a fe domitorum a legatis allato, & Pyr- f CI« Ihi a fe Italia exacti praedae antepofuit , ne Ddz re- 1 420 ALNETAN, QVAEST, receptis quidem iugeribus agri quinquaginta, Confü quae fibi a Senatu praemii loco decreta fue- hn rant Par Fabricii laus in refpuendis Sam- Aitoli nitium & Pyrrhi donis; Vocem hanc Epi- dentu curi ex Cynea auditam exhorruit, Omnia Mti voluptatis 'caufa facienda. Et quas diuitias grum Imperator fpreuerat, Aenfor notauit. Huius Q m collega & aequalis Aemylius Pappus pauper- Q tatis quoque nomine celebratur. Similis Ug jtem Fabii Gurgitis, Fabiorum Pi&orum, & itedin Ogulnii abítinentia, cum accepta a Ptole- i maeo, ad quem legati miffi fuerant, dona ttm detulerunt in aerarium, vel vt ali nar. 'rant 'Tanta certe fuit Ti g penitus repudiarunt Mf temporum illorum continentia, vt Romam ü lmp iniffus a Pyrrho hic Cyneas cum fplendidis lo donis, nullam domum muneribus fuis pa- ïva tentem inuenerit, Agrum fuum conferebat ÀtiUs A-'ilius Seranu cum ad honores & impe- L lhus rium a Senatu accerferetur, Aequa fuit Ati- li Reguli paupertas. Alebatur cum vxore ) 1ala [[IUpu. & liberis totaque familia feptem iugerum LT A prouentu. Tam anguíta fuit Aeliae gentis res familiaris, vt fexdecim Aeliis domunpcu- l(.C!ue ET la vna, vnus agellus fatis effent. Atque boc t paupertatis exemplum reliquerunt pofteris fuis: nam coenabat fictilibus, cum gereret t Con- Dlin LIB. IIf CAP, .XVI. 42 :) g Confulatum, Sextus Aelius Catus; nec fi&i- n N lia haec argenteis vafis, quae muneri ad eum Aetoli mittebant, permutare voluit, Hunce ( EP(' Sextum Aelium Catum Plinius & Valerius Ünr V Maximus cum Quinto Aelio Tuberone per- peram confundunt, cuius celebrata quoque Thous non modo paupertas eft, fed ex paupertate Xupe $itil quoque captatá gloria: nam publicum pro- curans epulum in Capitolio, ligneos le&Ctulos .vum,&* hoedinis pellibus inftrauit, & Samia vafa ap- j2 |3] pofuit; quali paupertatem ante Iouis ipfius ,n| cellam confecrare vellet, & homines a luxu- jj p | ria iam glifcente reuocare. Verum conti- aeli Jond nentia haec, quae priuata placuerat, publi- ca improbata eft, & indigna imperii fplen- u) | dore habita; proptereaque in comitiis prae- ii toriis Tubero deinde repulfus eft. Primus nfefebï. i in eius domum argentum intulit Paulus Ae- rg mp(. | u mylius, donata ei ex manubiis Macedonicis phiala quinque pondo,: cum nullum ad id l WO: tempus argenti fcrupulum gens haec habuif- u j fet, Sed & filiam iam ante nuptum ei col- ) g"u' l locauerat Paulus, probata hominis frugali- wml»nü tate & parcitate, quam coluit ipfe tam fancte, u vt immenfos Macedonum a fe deuictorum ) poüf thefauros ne afpexerit quidem, fed Quae- f fto- d) . Plin. 1. 33. c. 11,. Valer, Max. libl'f PRTCHUN 412 ALNETAN. QVAEST, hn ftoribus permiferit, & poft ditatum ex ga* Za Perfei aerarium inops ipfe decefferit, nec M d nifi ex vendito fundo, qui vrius tota bae- ftit reditas erat vnde dotem reciperet, vxor habuerit, Paternis haefit veftigiis Scipio It d 1651 Aemylianus, nihilo ditior, euerfa Cartha- sf gine, cum milites fuos locupletaffet, Atque lus € hanc eius temperantiam laudauit Panaetius : ff quae laus, inquit Cicero, fuit non hominis hi modo , /fed & temporum illorum. Magnum yille eadem aetas continentiae documentum de- li dit in C, Sempronio Gráccho. . Nec hanc de W fe profiteri fanctimoniam erubuit in concio- Ibuy ne, quam ex Sardinia redux ad populum ha- buit. Vailde quoque laudata eft Africani ma- lite Ttm ioris abftinentia, quam vel hoc facto teftatus f abunde eft, cum aurum pro redemtione for- t mofae virginis allatum iuflit ad puellae do- tim tem accedere, & aurum cum virgine, Intac- hm tum vtrumque reftituit. Praeluxerant ipfi ad hanc virtutem domeftica exempla: Dam lgl Cn. Scipioni eius patruo, vnde filia collo- ln'egx ls I caretur cum non fuppeteret, viri magni ege- Dos. ftati fubuenit respublica, & puellae dotem de fuo numerari iuffit, Nec copiofiorem fe- fulie lg cit L. Mummium diruta Corinthus, vrbs ïon- t Cicer. ». Offic, » LYTP. III. CAP, XVI» 423 longe ditiffima, cuius opes ornarunt Jtali- "t If, I am. [taque filiam eius inopem Senatus, iti- dem vt illam Cn. Scipionis, ex publico do- t hat vt tauit. Vt fimiles. fuerunt abítinentiae glo- |] & ria ambo illi Scipiones Africani, fic & Cato- nes duo Triumphum ex Hifpania quaefitu- Catht rus fuperior Cato, cum tribus feruis profec- At YU tus eft, in pellibus hoedinis fomnum capere folitus, eodem cibo & vino vti, quo remi- ttonyni ges atque ferui. Veftis fimplex, vilis fu- lp um d péllex , mancipia vtilia potius quam formo- fa. Oppida pedibus- obibat. Cenfuram 1u- hac t am ad emendandos reipublicae mores, & cod ' reprimendum luxum contulit; quod & fta- lum tuae eius populus potius , quam imperia & n triumphum adfcribi iuffit.. Etfi plurimos of- tofuni fendit iftá feueritas. Honori potius fibi du- gnei ] o cebat , res magnificas non concupifcere, quam poffidere. Nempe M. Curii temperan- p Jl tiam aemubalatur. Vticenfis vero pecunias a Ptolemaei intulit in aerarium , cum füumma 4 M Imegrxtatls & innocentiae laude. Ex mag- | CUI nis rei familiaris anguítiis emerfit ad fum- mefx mos honores M. Aemylius Scaurus, At iam qua radices in hac republica fpargebant auaritia r [ & luxuria, quae demum in publicam perni- qi ciem poft deui&am Afiam erumpere coepe- n funt 414 ALNEÉTAN. QVAEST runt, Domitae enim Afiae opesRomam inuec- nj ? (im tae mores priftinosinfecerunt, Queritur Cice- rO in libris de officiis, decem & centum an- fnt nis antequam haec fcriberet, legem latam & irans effe a Pifone de pecuniis repetundis, cum antea nulla fuiffet ; multas fuiffe poftea, Qüpi multos reos, multos damnatos; & fublatis t Wif deinde legibus & iudiciis, focios expilatos TK & direptos. Queritur item Salluftius, Ro- Oni$ manos, cum res dubias & afperas facile tu- Q Aua- liffent, otium & diuitias non tuliffe, &t ritia , inquit, fidem, probitatem, caeteras- VA At que bonas artes fübuertit; pro his füper- iW biam, crudelitatem, Deos negligere, om- d nia.venalia habere. edocuit: pecuniam, cu- d i ius. ftudium - habet avaritia, nemo fapiens qe| concupiuit; corpus, animumque virilemef- i, foeminat auaritia, quafi malis venenis im- !m, buta femper infinita, femper infatiabi- L ln lis eft, neque copia, neque inopia minui- k tur Profert & Iggurthae teftimonium ad- L «( uerfus fordes Romanorum, qui Vrbem ap- [ pellabat venalem , & mature perituram au- !m gurabatur, fi emtorem inueniffet. Obwam t itum. eft glifcenti malo per fumtuarias leges, t quae ex Rhetris Lycurgi, & Axonibus Solo.- D nis u . Cic, 1.». Offic,. Salluft. Cátil, Salluft. Yugurt, p LIB, II, CAP, XVI. 425 D nis petitaé fuerunt, Funerum fumt bus mo- Cos dum impofuerat lex regia Numae; itmpofue: 1 df | rant & lezes Decemuirales, & Pofthumia, litm & Corneliae , vnde nonnulla in Pande&tas C translata funt. Asrorum continuandorum ( cupido ingens excitauit legem Liciniam de Dl quingentis iugeribus; oratorum auaritiam , ]itos munerumque liceotiam cormpreflit Cincia de du donis & muneribus, Oppia, ardente Puni- ( co bello fecundo lata, muliebrem luxuriem lt coercuerat, conceffa tantum femuncia auri, f vetitis verficoloribus veftibus, & vehiculorum j in vrbe vfu. Eadem poft annos viginti abrogata f eft , fruftra renitente Catone, qui & tum faepe ( fequeftum dixit de magiftratuum caeterorum- que fumtibus ; & de ciuitatis auaritia ac luxu- ;nens ria, quae peftes omnia magna imperia euerte- Fm If* runt, tum maxime conqueftus eft, Doleo vr- l » bi,inquit,illata effe peregrina ornamenta,vete- Jnlle ra Deorum fi&ilia vel ludibrio effe vel pudori; i pelimus eft pudor par(imoniae vel pauperta- 4f tis. Iam quot cibariae aliaeque leges exole- a tum frugalitatis morem reuocare Romam ten- jf tarunt? .Orchia, Fannia, Didia, Liciniae, i2 [ tum Stolonis Lxcmn., qua agrorum determi- jl natur modus, tum Licinii Diuitis, qua fum. tuum; Cornelia Di&atoris $ullae, Aemylia Scau- " 426 ALNETAN. XQVAE'ST. Scauri Lepidi, Antia & Iulia Auguíti, Qui- D bus adde édi&um Antonii in eamdem .fen- p'an tentiam. Has leges temporis-diuturnitate Ti & hixu Imperatorum fenefcentes reítituere l conatus eft Iulianus Imperator, non pro im- q perio quidem & auctoritate fua, fed exemp- Q5 jo; cum vili & fortuito gregalium militum W. cibo contentus, prandia ftataria caperet, cu- I baret füb dio in nuda humo, vel in ftorea & fi- At furna, & inde quotis quibusque no&tibus medi- Yd is abrupto fomno ad negotia exurgeret, Ante li cum Conftantius , Conftantini magni pater, Wt tenui & fimplici cultu , Pauper cognomento Wi fuerat appellatus ,. cum pauperüna vteretur l: fupelle&ile , & intra priuatorum hominum j modum fe contineret,. Digrediendum nunc li eft in Orientem, ac confulendi primo ludaei. W Qua gente etfi nulla hodie attentior eft ad M rem, & pecuniarum cupidior, valde tamen !u commendant Thzlmudiftae benignitatem in fi pauperes; quos fi quis auerfetur, perinde fa- ( cere cenfent, vt fi feruiat idolis, & homici- Ti dii reus fiat;; pecuniam quippe idoli loco ba- Qu bere, egenum vero non fuübleuando interfi- d cere... Mofi anteponunt eum , qui clam pau- per * *eThalm. Baba bathr. c. s. E LIB. HI. CAP. kVI. 427 Qi peribus fübueniat. Quae cum do&rina Chrif- rf- ( tiana apprime conueniunt, Proponunt fuis It 'Thalmudiftae exemplum Mombazi regis, qui r auitis facultatibus in egenos erogatis, cum )Uf agnatis fuis minime id probari fciret, dixit fe t eas in caelis tuto in fuos vfos collocaífe, cum jtom in loculis furum rapacitati obnoxias fui ma- ,U jores repofuiffent, Quae didaa Chritto iam [41 ante pronuntíata vel ac;epera'tä Chriftianis, ( vel ex tritis hoc tempore inter Iudaeos ada- hi | giis & Chriftus , & Rex ille fumferant: nec wäfff j inter Iudaeos folum tritis , fcd & inter Roma- | o nos, Nam feriptum eft a Seneca, alibi po- fttt fitaseffe diuitias, quam quo congeruntur: & inut a Martiale, fluxas effe diuitias; extra fortu- quy nam effe eas , quae donantur amicis; cas- j que nos opes babituros , quas dederimus, (d Mombazus hic eíf» videtur rex Adiabeno- a rum, Izates lofepho di&us , Meonobazi.regis n fiius, Monobazi alterius frater , qui ludai- 3 cam religionem amplexus, Hierofolymae fa- n me laboranti opitulatus eft, mitfa grandi pe- o r- ex Alexan- cunia , cum Helena mater eius ii aduehi cu- dria & Cypro mggnam critici vim p raíTet, : ! ] j Matth. .6, né& i'eq. & 3. Cor. o, *. Matth. 6, 19. so. & 19. at.. Seneca Ep. 92. Martial. 1. s. Epigr. 43 Iofeph. Antiq. libr. 20. cap. 2, ALNETAN, QVAEST,' Á raffet. Praecipua vero in hac gente laus pl lf Eifenorum fuit, diuitias afpernari, pecuniam uullam reconditam babere, nullos certos re- [ ditus , non latifundia, inftitores ne noffe qui- li. rl dem, viuere in diem, proprium nihil pofii- fiy dere , facultates füas & parta cx quotidianis laboribus lucra publici inter fuos iuris face-- Wof ,T€, acqualitatem. feruare, communibus bo- fglu tif, nis, tanquam indiuifo fratrum multorum pa- timonio vti. Peruulgatum hoc celebratur D inter Árabes adagium : Praeteribunt Opes , yi opera bona non praeteribunt, pl Liberalita- tem & egenorum fübfidium faepe commen- lm dat Alcoranüs: atque hoc vnum eft e Mu- hn pit bammedicae legis fundamentis Et quan- tumuis auari Turcae & rapaces, benigni funt N tamen aduerfus pauperes. Narrat Diodo- ln DT rus l'anchaeos , Arabicam gentem , prouen- tus fa0s rcferre in publicum , & vnicuique lo a Sacerdotibus pro merito diftribui. Sacer- p dotum Acgyptiorum temperantiam praedicat Chaeremon apud Porphyrium,: Simplex eo- lo rum viétus atque veítitus: vino, pane, oleo, b & animalium carnibus fere abftinebant, exo- IT ticos cibos & potiones refpuebant. Et Thef- b pefion Diodor. 1. s. Pärph.yr. de abflin. ab a s. 6! ?! n n*imat.» l4 LIB. III, CAP, XVT, 429 pefion Aegyptius Gymnofophifta apud Phi- i P loftratum , multis adhortatur Apollonium ad rE tenuitatem viétus, quam fapientiae & verita- tis mag'ftram appellat. Hannibalem Poenum yi ff refert Frontinus in nuda humo faculo, te£tum requiefcere folitum , & de no&e furgere, [ non ante vefperam cibum cepiffe , duohus folum le&tis difcubitoriis ad menfam adhibi- jj tis. Perfae, vt afperum & fterile incolebant p Wf folum , ita in magna paupertate viuebant !s, priícis temporibus Rigidi vi&us fuiffe, & in pulmento fale tantum vfos & cardamo tefta- l ?l tur Hieronymus , auctorem fecutus Xeno- phontem, qui pueros ait feuera difciplina ad [ parümoniam & frugalitatem fuiffe inftitutos, N ! panes domo afferre folitos ad cibum , naf. turtium ad obfonium, fcyphum ad haurien- ) dam ex flumine aquam., Carnes addit Stra- /) Y bo ad panem duriflimum : fed recentiora tem- pora refpiciebat, quae priftinam feueritatem l & paupertatem luxuria mutauerant, . Stra- il bonis tamen aeuo ad aeítus , frigora & im. l) bres tolerandos condoceüebant, ad noc- ) tes fub dio agendas , & fylueftribus fru&ti- bus fedandam famem. Sed redeamus ad ; Xe- Phx!of'tr. vit. Apo!lon 1:6.:0.5. erronym. in Dan. 7. Xenoph. Cyrop. 1. 1 Stràbo l, 15. - 430 ALNETAN. QVAEST. Xenophontem. Pheraulam is a Cyro Iócupleta- tbin Qs tum inducit differentem cum Saca, moletii- 1 us effe amittere opes, quam iucundius poffi- dere; paratum itaque fe vniucría haec, quae (ice a Cyro acceperat, Sacae refignare; hoc vnum loni Tif petere, vt alatur tanquam bofpes , vel vili ;$ etiam, quam hofpes, D Dibytacenos fepten- trionalis Tigris aluei accolas tradit Plinius , Qs folos mortalium aurum odiffe , & defodere qui folitos, ne cui effet in vfu. NNunc quoque i Perfarum ignis cultorum fummo- Poncifici Qd oini vidus fplendore , omni elegantia in- n terdictum eft ; nihil in eius domo fuperfluum Wt confpici debet, nihil ex ingentibus diuitiis , oti, quibus fruitur, in fequentem annum feruari, ]inqw omnia in pios vfus ac egentium praecipue fub- thys fidium erogari,continuo ipfeieiunio macerari, kty Brachmanibus [Indis inufitatae temperantiae Ql teftimonium antiqui fcriptores commodant, em ! Nullae ipfis opes, non pecuniae , non agri, huye non domus: nudi viuebant fub arborum ramis, Quffo in herbis abiecti dormiebant; vié&tus, baccae r arborum & olera ; potus, aqua profluens. n Repudiarunt dona Alexandri; pauxillum re- ii ceperunt olei , honoris cauffa , ne qui fapiene l D tiae prae fe ferebat reuerentiam , .defpectus abiret. 3 5 Xc&ogh. Cyrop.1.8. Plin.1, 6. c, 27. 'LIB. ITI. CAP.' XVI. 451 nl abiret, Ipfum tamen ab infinicis cupiditati- d busauri, gloriae, voluptatum, dominatio- offs pis, ad continentiam falutaribus confiliis tra- T ducere conati funt. Hos cum vidiffat Apol«. lonius, dixit nibil eos habere, & omnia ta- 1f li men , quibus alii fruuntur, poflidere. ld o optat Paulus Corinthios Chriftianes confe- llus, qui; id inter bona fua computat Paupertas (( Väpud Ariftophanem; vt & apud Terentium inter fua parafitus Gnatho , aliena viuens i jd quadra , pauper de fuo , diues de alieno. ) Saranaei, adícriptitii Indorum Philofophi, J non natiui , nec progenie Philofophorum t orti, vt Brachmanes, omnes facultates re- linquunt, nihil fibi proprium retinent5 fruc- ii ( tibus , oleribus, pane & oryza aluntur. Sed *Hïi: & tota Indica gens colebat aequalitatem, nee j quisquam in ea vel mancipatur in feruitu- tem , vel externis feruis vtebatur ; legem M hane fibi .ab antiquis Philofophis traditam lgäa cuftodientes. Perfeuerant ad hanc diem fs ( Brachmanum fectae atque ritus, etfi pro lo- d » corum varietate & hominum ingenio, non- nihil adulterati. Nudi tamen omnes agunt, n fic quafi bona omnia eiurantes ; vitàm tole; jtle 1 rant 2. Cor. 6, 10.. Ayiftoph. Plut. AG.2,Sc. s. Tes " rent. Eun. A&. 2. Sc. 3. v. 12. 432 ALNETAN, QVAEST. rant emendicata ftipe, & femel in die cibum jinf capiunt ; liberales ipfi , & egenis iuuandis p promti, fic ad vitam aeternam perueniri cre- li dentes, Quae totius gentis laus eft a veteri Tiuta aeuo. T'eftamento relinquunt aliquantum pe- Wefe nufiiae viris quibusdam , qui viatoribus per Mde deferta errantibus aquam fubminiftrant, Quo- b rumdam cultus eft afperior, Ioguiorum im- j1 primis , qui habitant in fpecubus , fyluis , lo- ; tl cisque folis, omnium inopes, nudi, aut hor- j Y rido cilicio te&i , longe vagantur nonnun- ! n quam , ad ftipem, non corrogandam, fed fi jt f fponte offeratur, colligendam; algore & aef- tu , inedia , vigiliisque confe&i, cinere con-, LU üri fperfi, cultu horridi. Sunt, qui viuant, non Lj in diem modo , fed & in horam , nihil aut Tem« in craftinum , aut in repotia, nec ex prandio DX in coenam feruantes. Quidam etiam ex "It Brachmanum fanguine neutiquam creti, huic tamen viuendi generi fe dedunt, . Macafle- N l, renfibus Sacerdotibus vetitum eft mancipio Ycof poflidere quicquam ; aliena liberalitate vi- uunt. Mendicitati quoque fe addicunt coe- Glte o nobitae Siamenfes, quos Talapoinos appel- d lant... Corrogato vefcuntur cibo : fimplex illis & vnica veftis : pecuniam non contrec- l, tant: quam fi quis ipfis largiatur, manu dif- M pen- p s L18, fÍrr. CAD, XVI, hut 433 penfatoris acceptam ftatim in pios fumtus im- F onr pendunt. In Moluccenf ; ».-LHM & pecuniae nul« iC I jae, nullae diuitiae, Lommercxa agitant per- n mutatione caryophyllorum, q.ibusabundant j mercesque inue&as pon ex pretio aeftimant , s fed ex neceffitate atque víu, & tranquillam ( paupertatem anxiis diuitiisanteponunt, Egre- gium continentiae exemplum in Sinenfi gen- $40 tefuit Confutius; nam opes parui fecit ; at- o que vtilem effe earum contemtum dixit ad TUf comparandam fapientiam ; item vnumquem- fi l que fua forte debere effe conténtum , nee i T0 quicquam concupifeendum praeterea ; & mee« diocritatem in omnibus conítanter eífe te- [,nm nendam , quam & toto libro commendauit, yd | al Tertia Sinenfium fe&a, quae ab Indis orta TU eft, & a Xaca auctore nomen habuit ftipem g emendicare folet, Sectam aliam commemo- j Mi rat Martinius, ab Hiuhingo quodam condi- j tam, quae manibus fuis omnia ad vitam fibi a? neceffaria parat ; veftes ex contextis herbis, jte v calceos ex fparto , culcitras ex ftramine, ali- u menta ex agricultione: pro nihilo pecuniam appïï' ducunt: aequalia inter eos &communia om- mpffll nia, Prifcorum regum.gentis huius mirabile j ( fuit ( yif Martin H:ü Siaje. libr. $. x ALe ( 434 ALNETAN. QVAEST. fuit piae paupertatis ftudium. Agros ipfi co- al Jebant fuis manibus, vnde fruges & vina ad n facrificia percipérentur. Reginae ferica ne- dl bant ad facras veítes," Iamambuxorum Iapo- il nenfium ordo, qui magna floret fan&timoniae aff& fama , ftipem corrogat, & cultu ac vi&u vti- hec tur parciffimo. Scytharum paupertatem con- (dii Tün] teftati funt veteres ; vnde & Abios, hoc eft. vita carentes, quidam dictos putant. Pau- h l pertate hac gloriabantur apud Alexandrum. &t lort Nullus ipfis auri & argenti vfus, proinde- que nec cupido: nullus vfus lanae nec vef- Jlau tium: tegumentum, ferinae aut murinae pel- (he les: nulla tecta, nec munimente : plauftra equ funt domus : vi&tus ex la&teequino atque mel. Tl ]e: animalium fere carnibus abftinent: om- Qu nia ipfis communia, exceptis gladiis & pocu- lg lis:: communes & immetati agri, quibus lon- 130, ( giorem annua culturam non adliibent ; aequa- U]()re. les principibus bumiliores : nihil alienum uf concuplfcunt' nullae ipfis cauponae: met- li catura rerum permutatione tota conftat : pj voluptariae artes nullae , nulli mufici , Va nulli hiftriones , nulli pi&ores, nulli fculpto- IY res: effufa in hofpites benignita Ex hac "u temperantia factum eft, vt iuftifimi di&ti fint L/ ab li LIB, III CAP,. XVI. 433 10 ï 4b Homero & a Choerilo. Quippe , inquit t Strabo , jilofophi temperantiae proximam LV iuftitiath pofüerunt, & vt iufti effent, tempe- F rantes effe conati funt ; vixque ftudio funt QDj affecuti, quod Scythis natura tribuit, Ergo ] Vb nec auaritiae adiuncta mala norunt, inuidiam, n odium, metum., Hinc Dromichaetes Geta- TA rumrex capto Lyfimacho , a quo fuerat bel- hu lo laceflitus , ad pacem fecum colendam, jrut commonftrata fua fuaeque gentis paupertate, j hortatus eft. Hinc Anacharfis , inScythicis T plauftris natus ex fratre Regis, praeclarum T Graecis frugalitatis documentum praebuit, aultt de qua & verfüs condidit, - Mihi ami&us eft, du inquiebat ipfe de fe in Epiftola ad Hannonem; g Scythicum tegmen; calceamentum, folorum pu callum; cubile, terra $ pulpamentum, fames ; h lac, cafeus, & caro, cibus. Eosdem fere T mores Germzms, Scythicae genti, tribuit jenif| Caefar, Delicias, luxum, opes ignorabant: n fub frigidiffimo caelo degebanc fere nudi , l[]üä[ | paruis intecti rhenonibus: victus idem ac Scy- julh tharum ,. fimplex , fortuitus , fine dele&u, ypt fine apparatu: non coibant in vrbes, fed dií- ereti habitabant : nulli agrorum fines, quos | Ee.2 non d ) Homer. Tliad, y, v. & Choeril. apudStmbnn * 7- Strabo 1.7, — Cacf. Bell. Gal, 1. 6. ALNETAN. QVAESTo 436 | non plus vno colebant anno, fuccedentibugs YNu Scythico more in culturam vicariis , quod qui .ne nunc quidem dedidicerunt Circaffi: nulla qu aduerfus frigora & aeftus aedificia, proin- a deque nec vlli archite&i , aut agrxmenfores- lu plauftra habitabant , veltuguria in vnum di- U em ftru&a rudi ac informi opere: nulla ipfis LR pecuniae cupiditas : comparabant neceffaria | t mercium permutatione : aequales humilium ! nl & potentium opes: & Galli ad eos tradu&i lls in eosdem concefferunt egeftatis & patien- Ij tiae ritus. Quorumdam ex illis fuit etiam fils afperior vita. Foeda Fennorum paupertas; 10bi arbores, domus ; vi&tus, herbas veftitus, pel- RY les; cubile, humus. Apertiffimae eaeterumt h, omnium domus, & perhofpitales. At Taci- Q ti aetate iam infregerat duritiem hanc fequax Wi lüxuria, paulatimque remollefcere coepe- mu!aw rant. Et fexto demum poft Chriftum natum I feculo, certis fedibus collocatis in mitiores Atbf .cultus tránfierunt. Digna quoque comme- fon moratione eft expromta Celtiberorum ergà Ar Feri illi & immanes Ga- hofpites liberalitas, raibae Americani.vehementer improbabant Europaeorum noftrorum infinitam auar:tlam9 & "Tacit. de more Germ. cap. 6o« P LIS, IIl €AP. XYT, 437 & faepe eos amice & (apienter €aftigabant t INam quid tibi vis, inquiebant, o frater, au& u quid quaeris? annon terra, bona illa mater, Tif quae maiores tuos liberaliter a]uit, eadem N te alere poteft? Infanis, amice, ipfaniunt rj Europaei omnes, tui fimiles, quos fapien- Dd tia nobis antecellere putas, Omitte curas i illas inanes congerendarum opum, quae te fi terunt, & vitam, quam fübleuare ftude if paulatim minuunt En ego, eu caeteri gen- dlMi tiles, en parentes mei: vixerunt illi, & j nos nunc viuimus iucunde ; cumque diui- 1 1 Firma tiis careamus , nihil defit tamen. Jl S, [ nobis eft valetudo , robuftae vires, longae- p Ua vita: vos infirmi , macilenti , imbecil «t les , & breuis aeui. Igitur nec partiuntur Tltl agros, nec agrorum prouentus inter fe di- quax uidunt. Communis eorum vfíus eít. Pe- u ruuiani quoque haud paulo his humanio« TU rfes , nihilo magis tamen diuitiarum appe- jra tentiores fuerunt, Paupertati denique & ye fpontaneae mendicitati fe adürmgunt Me- et x;cam coenobitae, j | 1 — C) À jf | CAPVT 48$ ALNETAX, QVA:'sT. hat 4 BAVT XxvIL p Tum : 'De'xxlege Chrifti, qua þaeterros ho- tont mines diligere iubemur, tan- toli ; quam nos ipfos, |ror gïmus..de iis officiis vitae humanae, quae H n 14 fpectant ad Deum , & quae ad nos ipfos, Supereft, vt ea delibemus , quae. praeftare tila debenmius caeteris hominibus, Quod fiet j n ftri&im a nobis, cum officiorum iilorum lex ttd ht a natura nohis fere tradita it, in iisque ap- yroi probandis fife multumque verfíata fit Philo- fophorum Chriftianorum & exoticorum di- n EM ligentia. Nonnulla. tantum attingemus, in quibus Chrifti lex natürali legi videtur re- Tior. Q fragari, Cuiusmodi illud eft, quo caeteros 1 homines diligere iubemur, tanquam nos ip- fos, Quippe aliud nobis fuadere videtur na- Tily PIE&, turalis ille füi ipfius amor , quo nobis ipfi cari fümus prae rebus caeteris, omniaque ti| Q ad falutem noftram noftraque commoda re- f&ry ferimus, Notum illud Euripidis, Nemo ho- mo non fe plus vicino fuo diligit. Hunc li Qüm, tamen errorem eífe.peruerfae & corruptae naturae, non re&tae & integrae praeceptum, Q acu:-iores plerique 'x;*iderunt; quippe fpec- -tan- * um L LIB. llf €AP, XVII, 439 tandum effe genus humanum , tanquam cor- pus vnicum variis conflatum membris , quo- ( rüm omnium fíalus falute corporis totius contineatur; & corporis viciffim totius in- columitas incolumitate finpulorum imem- brorum ; atque id futarum, fi membra fin- gula füi rationem habeant tanquam partium , corporis vnius, non tanquam corporum fin- ipit gularium: cumque dolente membro aliquo u corpus integrum doleat, & dolente corpo- ( f m re doleant quoque fingulae partes, dolente parte aliqua , caetera tnembra dolitura 3 ac T proinde membris fingulis curae cffe debere Piiv fanitatem caeterarum partium, itidem vt fa- n am, Sic fenferunt proxime a nobis comme- i moratae gentes, & fe&ae Philofophorum , j r quae bona omnia in commune reponi, & gt aequalitatem inter omnes feruari voluerunt. 1 Velut illa Pythagorae, quae caritate COID- urt ple&endos effe omnes homines docuit. Mber- ! ï tim haec tradita funt ab Iamblicho & Hiero- ; j ï cle, difertis Pythagoricorum dogmatum in- d terpretibus, Sanxit igitur Pythagoras om- "30 | l nium amicitiam erga omnes , fed non ad füt ! eumdem modum ; aliter diligencos alienige- r aliter nas , aliter ciues, aliter domefticos, P[Um; 2g. (pec- l | 440 ALNETAN, QVAEST. &gnatos, aliter boros ,'alitäf malós; hos p propter naturam , illos propter paturam & tici fententiam ; diligendos bosos, malos odio i, noü hábendos, Deumque imitandum , qui hic d benefacit improbis, probos fibi adiungit. Tiei Do&rinae huius au&orem & inuentorem Py- ï' u thagoram non dixiffet Iamblichus, fi vnum ; p hoc-effe fciuiffet ex capitibus Ifraeliticae le- i. gis, Pychagorae non ignotae, Porro ex om- n ni amicitia remouebat contentiones, & iram I domari, condonari iniurias ; & coniunctia- àq nem animorum. f2n&e coli volebat ; ac prae- i cipue inter fe&tae huius participes. Quod E & magno animo fa&um ab iis eft, cum mor- lt tem praeoptsuerint multi, quam decffe ami- lum citiae, Quod £i aliquando erumpente ia ve- JCCep niffent ad iurgia, ante occubitum Solis datis n | dextris & amplexibus pax coalefcebat : De- hm um in fe habitare rati, qui vnus cum fit, ia vnum quid efficerct ipfos , & disiunctione Ti eorum ac inimicitia difcerperetur ; mermbra Qiee effe homines omnes corporis eiusdem , quae Qd mutuam opem poícant ; quippe homines hu- * dotin mano generi natos effe; tumque nos optime | tb cum aliis hominibus a&uros, fi illorum nobis | t per- i hm Jambl, vit. Pythag. eap. 33. | hnj * LIB, IT CAP. XVIT, 44t M perfonam , illis noftram imponamus : ergo nk amicitiae lepem virtutam omnium vinculum Ex Qd effe , fru&um , apicem , atque finem. - hac do&rma manauit lex Locrenfibus lata a D Ib Zaleuco Pythagorae difcipulo ,' quae diutur- * ) nas geri vetat inimicitias , & benigüum ag TU placabilem fümi animum iubet; qui aliter fe- tl cerit, pro fero & immiti haberi, Profe&a Qf videntur & ex praeceptis, quae Phalaridi If íradidiffe fertur Pythagoras, aurea illa dic« U ta, quae immani huic tyranno tribuuntur p in epiftolis illis fuppofititiis , quaa extant - & a Luciano confectae creduntur Scribit d T ille ad Amphinomum, fe beneficio obttrice Af tum eíTe viris bonis, cum ab iis beneficia fua 4 accepta funt; & ad Aftypalaeenfes , gratiam G cam fibi praeftari, quae:a fe petitur; feque | De' poftulati beneficii gratias reddere , non ex- ] üf& pectare.. Execrari eos folebat Socratee , qui iie primi feiunxerant vtilitatem a natura ,. fibi- n que exiftimabant, vtile effe poffe ahqmd, qu quod naturae humanae , totique homjnum " « focietati vtile non effet ; atque id caput effe jli Jii malorum querebatur, Plato fratres eífe di- u cebat, quicunque in eadem ciuitate habita- bant; non nobis folum natos nos effe, fe ? pauiae , fed parentibus, f;d amic$; bono; G- L 44* ALNETAN, QVAEST, omnes bonorum eífe amicos: quod habuit f Plato a Socrate , & a barbaris Philofophis gum vterque. Egregia multa in hanc fententiam t difputata funt a Cicerone, cum alibi, tum - D maxime in libris de Officiis ; quae etfi fere offci fumfit ex Panaetio Stoico, Academica ta DP men licentia in. iis tra&tandis vfüs elt, Sum- nentl mam autem doétrinae (fuae his ferme conclu. Cum fit capitibus: omnibus perfuafum eífe debe. n re, eamdem eífe vniuscuiusque vtilitatem UET & vniuerforum , quam Íi ad fe quisque ra-- h piat , dxfTo!utum iri omnem hnmanam con- [ fociationem : probat Stoicum illud dogma $ jfos homines hominum cauffa eífe generatos , itta alii aliis prodeffe poflint ; itaque vtili- i, tates Omnpes in medium effe afferendas, fo M cietatemque hanc omnium inter omnes, & Ll rerum omnium , quas ad vfum hominum n2« m tura genuit , communitatem eífe feruan Y À dam ; gradus tamen eífe plures focietatis te hominum, quibus fua fingulis offieia pracf- Yen tandaíint; quos gradus eleganti circulorum Wb plurimorum circa idem centrum defcriptorum Yl eomparatione diítinxit Hierocles ,. quorum vtl intimus corporis eft, centro hoc eft, men As ti proximus; extimus totius generis humani ln eft, lt Hierocl. ap. Stob. Serm. 82 CAP, J.KVII. 443 LIB, li. Mi T . eft, reliquos omnes continens, Reprobat Yonk l porro Cicero ftudia illa do&orum hominum, T & fcientiam , quam nulla a&tio in tuendis ho- |, t minum commodis confequatur; contenditque j n officiis fcientiae anteponenda effe officia iuf- i r titiae, quae ad hominum vtilitatem perti- $n | pent, qua nihil effe debet homini antiquius. od d Cumque vtilitates noftras cuim alienis com- 353 parat, & quaerit, quatenus hae illis debe- j ant apteferri, ea dat praécepta, quae ex hac. gt | lege Cirifti videantur effe deriuata , Dili- 3 t gendos effe caeteros homines , tanquam nos opih | ipfos. Si duo naufragi tabulam eamdem ve- f | lint appijehendere, alterum alteri cedere iu- V bet. Frumentarium magnam vim frumenti ;3,f0'1. Rhodum aduehentem in Rhodiorum inopia, m fi plures alias naues frumento onu(tas Rho- jfn t dum itidem petere fciat, celare id Rhodios atitt vetat, cum filentio fuum quamplurimo ven- j | dere poflit. Vetat celari vitia domus, quam pmcl/ vendere velis; quippe ea lege natos homi- Jorut nes effe, vt fingulorum vtilitas communis torul. | vtilitas fit; & viciffim communis vtilitas fit jorut vtilitas fingulorum. Vult nos multa mul. n tis de nofiro iure concedentes a litibus ab- yiti borrere quantum liceat, & plus etiam quam * Ü liceat ; quod inter Periandri di&a pofitum "Wwansc $44 ALNETAN, QVAES'T, tranfiit in legem Chrifti Et qui eult tecum li 2 fTudicio contendere , &f tunicam tuam tollere, di- ilien utte ei 65 pallium, Haec, vt dixi, ex Pa- f naetio Stoico tranftulit Cxcero Sto:/cae au- p tem fe&ae fententiam ex hac ipforum for« lhe. inula licet cognofcere, quam a Catone Vti« TR tenfi feruatam vnico verficulo comprehen- $v dit Lucanus: Non fibi, féd toti genitum fe gt eredere mundo, — Quod fufius explicat Cicero, trpo Hominem, hominis incommodo fuum augere Mi í commodum , magis effe contra naturam, AO quam paupertatem, quam dolorem, quam Tifer mortem; fic enim difrumpi humani generis luna focietatem , quae maxime fecandum naturam f eft: vt enim interire corpus neceffe foret, Afj fi vnumquodque membrum proximi membri valetudinem ad fe traduceret: fic euerfüm guos 1v iri communitatem & focietatem hominum, ATUC fi vnusquisque aliorum hóminum commoda Huius formulae confectari- W n ad fe rapiat. um eft, cariores nos ipfos effe nobis non de- ter Áitr bere, quam caeteros homines, quippe it» columitatem & f&lutem noftram focietatis Dd humanae integritate contineri; abruptum au- Qui d BU t.em eam iri, fi homines ünguh prae nimio * fui DI Matth £, 40- Lman 1 d. . 393. Cic. dc Offie. hbro k IT - LIB, li, cþ. xvtït.g ! A4S i Ht fui amore ita commodis fuis ftudéant ;. vt Itl aliena vel praecipiant, vel negligant; cone a fe&tarium item , homines hominum éauffa e(fe A m generatos, caetera omnia ad vfum hominum,; . Hoc caput eft do&rinae Stoicae, hoc funda- ii mentum, in eoque folidando & confirmari- Télt do varias argumentationes & fimilitudines i j ingeniofe comminifcuntur; Membra fumus J corporis magni, inquit Seneca, natura cog. apit mati fumus, ex iisdem & in eadem geniu, TUpun amorem nobis indidit mutuum, ex eius lege i u f 1 miferius eft nocere, quam laedi; focietas Ht humana lapidum fornicationi fimilis eft, cui IUcd fi fe lapis vnus fübtraxerit, rüuent omnia; f omniumque lapidum ex aequa intereft, fin- u gulos in fuo loco & officio contineri, Alte- eríit - zi viuas oportet , fi tibi vis viuere, Qui fibi jnufi amicus eft, amicus eft omnibus. — Humanie m tas nullum &lienum malum putat; bonum u autem füum id amat praecipue, quod bono nd füturum eft alicui, — Princeps alieno fanguini t ) : parcat, tanquam fuo, His affonat Epi&etus, euti qui & infgne hoc habet: plena effe omnia nü amicorum, primum Deorum, deinde homi- jf | g U His &um, quos fibi natura conciliaui Mar- fi | (f Sm;ca E'yQ PL Seneca Ep $. & 48. ?193; - 446 ALNETAM. QVAEST, Marcus Imperator. Studia omnia vult incoim: D mune conferri, ac credere, qui hoc fecerit, lim, €0 ipfo fe beneficiumi accepiffe ; qui fecus, niquc hunc aduerfus naturam; quae numinum om. iil nium artiquiflimum eft, impie a&urum, hunc u feditionem in magna illa naturae-ciuitate cre: « & aturum, hunc abíceffüm fore & vomicam na- frit turae, membrum ex mundi corpore ampu- ünt, tatum, ramurmr ex arbore ; amandos etiam T €os, quibus odio fimus ipfi, a /quibus fue-- ii timus laefi. Memoria dignum illud Sxmph- if cii* amicitiam puram, quae ita CODlUnglt t animos, vt amico fic vtamur, quemadm o- Terte dum nobis ipfum vti volumus, & fit alter T m €go , iuxta vetus di&um, optimam effe me- p ditationem coniun&tionis noítrae cum Deo. Mil Hanc aequalitatis inter amicos legem fümfit tlb ex Ariftotele; qui nec in amicos folum, fed Ti & in omnes homines benignitatem fuam pro- ün, rogandam effe putans, ne flagitiofis quidem Áati eatm claufit; non moribus eorum, fed huma- Atici nitati id tribuens, lmbrobat is etiam Laco- M num ^tIQO M. Aurel. Iib. a. $, 16. lib, 4. $. 33. & 29. 1. 7- "ltür h $.22. 1.8. 5.34.19.51 &53 & 27. l. 10. 8. 6. L r1. $.4. & 8.. Simpl. in Epi&. cap. 37. Diogen. Laért. Ariftet, Ariftot;: Polit, 1. $. C» d 4 A ) LIB, HI. CAP. XVIIY, 442 10f num inftituta quae tota pertinebant ad bel: i lum, & ad dominationem augendam, vici- r na(que gentes fubiiciendass vult quippe praef- f tabilius efe liberis praeeffe gentibus, quam u per vim fubditis dominari ; bella vero exer- IT ceri ab homxmbus, non ad redigéndas in A0 feruitutem immeritas gentes, fed ne ipfi fer- ij uiant, & ne propriis vtilitiatibus & commo- & dis fraudentur. Iuuat hic vnicum elogium g f addere, quo- Athenierfes exornat Ariftides n | Sophx&a' natos eos eífe ad danda, non ad if accipienda beneficia ; cenfere eos , deberé fe xitt mercedem ii$, qui Graeciam iuuavt, fibi ve- T ro minime eíTe debitam; nec vtilitatis fuae j me gratia amare eos, qui bene Graecis faciant, 1 nihilo magis quam.parentes aut liberos, Ex firi eodem humsnitatis fonte petitum eft illud n Epicuti :: pulchrius effe & fuauius beneficium p dare, quam accipere. Confpirant in eamdem fententiam Poetae. Scitum eft Menandri, j hüri amicis cariturum, qui fe nimium amet. Me- l4 dea, in Apollonii Argonauticis, vt ad mi- fericordiam flectat Areten, argumento' hot jf vtitur; quod ipfa humanitatis fit particeps, j Hinc Laberius meminiffe fui ait hominem, A qui JP' Ariftid. Panathen: — Apoll. Argon, l 4. V. fotg, l[:"x 1e16. 448 ALNETÁN, QVAEST, ! qui in homine calamitofo fit mifericors, Ét n tom in Plauti Trinummo adolefcentem, qui in lumi egeftate füa arrideri fe a Philtone fene puta- bat, fic confolatur fenex, Homo ego fum, tf Q p homo tu es, Ac fi dxcerec, Homines vter- 10 que fümus, calamitati & egeftati obnoxii Wmn abfit ergo , vt humanitatis oblitus tibi illu« dam. l Peruulgatum illud Chremetis ad Me- hebn nedemum, apud Terentium, quo humani ni- hbut hil a fe alienum ducit; Cums germanum eft i illud Iuuenalis, bonum neminem vlla mala fibi aliena credere; hoc homines praecipue tbi f diftingui a beftiis, quod eo funt animo prae- deniq ftitm diti, qui mutuo affectu auxilium & petere & praeftare iubeat luris gentium fundamen (ini Wtj tum hoc ponunt leges Romanae, quod in W0 li ter homines cognationem quamdam natura eonftituit, Fortiffimus ille Romae vindex letan Vi Furius Camillus in Veinfi obfidione Deos orat, ET Nvt, fi quae permmes Jmmmeac patme, in caput fuum vertat. Cuius voti fimile aliud plic in meliori cauffa vouit Paulus: ll de Optabam ego ápfe anatbema e[fe a. Chrifto pro fratribus meis , Ronid qui funt cognaii mei fecundum carnem. Nec va- Dio u "Terent. Heautont. A&, 1..Sc. 1. Iuuenal. Sat; 18. Y. I40. & feq. L. 3. D), de Iufüitia & hm» Ój Rem. 9, ?. [ L1B, III. CAP, XVIT. 449 wacat Curtium ,. Decios, aliosque multos n ll commemorare, qui fe pro gentis fuse inco- j qui am falutem fuae lumitate deuouerunt, alie j p anteponentes, Hanc regnandi legem Auguf- iv ut * to proponit Maecenas apud Dionem * ita ( Jonordi alios regat, ac ab aliis regi vellet; qua lege omnem recte imperandi artem ait contineri dbl | Et Alexander Seuerus, fi quando poenas fu- ab mebat a fceleratis hominibüs, proclamari iu- TM bebat per praeconem effatüm hoc, fiue a Iu- um d daeis, fiue a Chriftianis fibi traditum, quod ]i rl Tanta ibi fieri non vis, alteri ne feceris. r denique fuit apud Graecos & Romanos bene- mj ficientiae, liberalitatis, & humanitatis exi petere& ftimatio, vt qui his florerent virtutibus, Diis ypdania adícriberent; & adagii loco iactatum fit,Ho quii mo homini Deus. Recepta eít inter ludaeos m n fententia , totam legem in hoc praecepto g Vi verti, Diligendos nobis caeteros homines Jeogont tamquam nofmet ipfos; caetera Legis tantum (s explicationem effe. Sic Thalmud in tra&ta- mlg Blm tu de Sabbatho, au&ore Hillele ; fic Mai- TE monides in More neuochim: fic alii complu- j n res j V Dio libr. 55. "Thalm. de Sabbath. cap. ». Mo- ) re ncuoch, Part, 3. c. 33. Rom. 13, 8&. loh 13,; 35* Ff j i | 4fo ALNETAN. QVAEST, xes Rabbini, Legis Mofaicae fummam con- BI ftituunt in mutuo amore, vt Paulus Chrifti dem anae, cum dixit: Qui diligit proximum , Le- m gem impleuit. Qua nota egnoíci hoc voluit 1i (ü Chriftus: Zs bec, inquit, cognofcent owmmes, lgion quia difcipuli mei eflis , fi dile&ionem babueritis ad inuicem. Cuius moniti adeo retinens fuit iis, , Volun lobannes Apoftolus, vt non aliud faepius & fudice diligenuus difcipulis fuis tradiderit, — Jeban- fter [ ( nes Jipoflolus , inquit Hieronymus, a fratri- fotiCo bus admonitus , cur femper inculcaret dicens , Fi- lif Uoli, diligite alterutrum?, refpondit , Quia prae- Jrüece ceptum Domini eft , & fi folum fiat, fuficit. VMirtutum omnium chorum ducere pietatem in Deum , iuftitiam & amorem erga homines, docet Philos eamdem effe virtutem illarum | originem & naturam; nec fieri poffe, vt im- tl 1 h pius fit erga homines, qui pius fit in Deum. Quod germanum eft iftius ex Iohanne ;. Hoc i mandatum babemus a Deo, vt, qui diligit Deum, irl, Y : i? diligat €? fratrem fuum. | Quamobrem Phari- lner faei & Efleni, qui magnamaffe&abant fanci- tatis fpeciem, mutuam quoque animorum copiun&ionem,, & fingularem erga homines füm pr( bt omngs l int | Hier. in Epiä, ad Gafat. c. 6. Philo de pra?m. Vi 4; 3!- & poen, & de Abrah. & de Decak)g. 1, Ioh, | li p LTB, iII. CAP, XVIII, 451 « omnes caritatem prae fe ferebant. Laus es- hxim' dem Drachmanibus [ndis attributa eft, e quo- a rum pofteris, qui ftri&tius & feuerius ample- T xi funt vitae genus , vno hoc praecepto re- Wtf Til ligionem fuam concludunt, Sic agendum cum alis, quemadmodum nobiscum alios agere d volumus. In eodem praecepto do&trinae fuae i radices pofuit Confutius, vnde tam conftans J | inter Sinas , finitimasque gentes enata eít fit concordia, vt tota gens vna familia videre- 7013 tur. Nec aliud Sinis hodie fan&ius vllum l p praeceptum eü. ff hi CATPVT. XVII. mitt De perferendis iniuriis. Jlunyn vite X hoc mutuae caritatis praecepto fequitur, E iniurias hominum benigne efTe perferen- Dun das : nam quis fibi facile non ignofcit, fi vel li ira, vel infania a&us iniuriam fibi ipfe intu- ]u lerit? Quamobrem Mofes poft vetiram vl- p tionem hac lege: Non quaeres vltionem , nec f memor eris iniuriae ciuium tuorum , legis cauf- monut fam proxime fubiungit: Diliges amicum tuum, omid Jicut 1e ipfum. Ebraica dictio, quam Vulga- 1106 tus interpres expofuit, aiicum , paffim alibi epmm hoc e(t, hominem quem- jl i 9 reddit proxkimum , Ff2 libet, Leuit, 19, :g. P 452 ALNETAN. QVAEST. libet. Item Paulus obfecrat Ephefios, vt dig- f ne ambulent vocatione , qua vocati funt, cum di omni bumilitaie. ? manfuetudine , cum patien- pl 1ia, fupportantes inuicem im caritate , folliciti ftj Jéruare. vnitatem fpiritus in vinculo pacis: pa- lo tientiae fundamentum ponens caritatem mu- lL tuam , & animorum coniunclionem. Hanc t autem patientiae legem nón praeceptis modo It tulerunt ethnici, fed & factis, quae crebra oc- (ie currunt in veteribüs memoriis. Quam par- t tem aliorum diligentia iam tractatam illuf- n trioribus tantum exemplis quibusdam propo- W0 fitis delibabimus, . Exordiamur a Pittaco, qui vnus fuit ex Graeciae Sapientibus, Nolebat p li ille maledici cuiquam , ne inimico quidem. lr Filii fui interfe&trem a Cumanis fibi ad poe- t nam traditum abfolutum dimifit, hac adiec- N ta fententia: veniam animaduerfione potio- rem e8e; hapc mitis effe naturae, illam fe- ] D rinae, Imperium inter fuos adeptus, Alcae. Tor um, a quo acerbiffimis conuitiis fuerat pro- le fciffus, nullo adfecit damno, quid ad vlcif- cendum eum poflct , oflentaffe contentus. V Jiis Cleobulo dictum boc tribuitur : multa aliis EU ignofcenda, nihi! fibi. Crotoniatarum libe- D | ros ab ipiuria infercnda, aut etiam propul« fan- ] " lm Ephcf. '4, L.& feq.y * LIB. IIT, CAP, XVTII, 453 il fanda , Pythagoras abíterrebat, magnam hanc (l effe ratus fcientiam , alienam infcitiam pati lf I ii poffe. Bella non probabat, neque pugnas, j fatius effe dicens perferre offenfionem, quam hominem interficere; effe apud inferos vl- n torem iniuriarum. Mitibus his Pythagorae M di&tatis manfuefactus Charondas, lege cauit IO i iU ne damno affcctus quisquam conuitiis fe vin- dicaret, adiecitque diuinius effe benefa&is p certare , quam maledidtis. Hierocles aure- j iU um hoc Pythagorae carmen interpretgns , p i quo amicorum offenfae leniter dicuntur ef- ] q j fe perferendae, vult praeterea amicos a no- bis fponte defeifcentes omnibus officiis reti- [e neri & reuocari; fin & ipfi, aut alii quicun- " que homines iniuriam intulerint , par refe- ( rendum non effe , ne in eorüm nequitiam oto prolabamur, Infeliciorem effe, qui iniuriam T infert, quam cui infertur, decretum eft a De- Ia u imnocrate Hoc item Socrates & argumentis j Haec diffe- & exemplo fuo comprobauit tl rentem eum exhibet Plato in Critone, & fae- j pius etiam in Gorgia ; malle fe pati iniuriam gl aut damnum , quam facere; miferiorem effe, D qui praeter fas aliquem oOccidat quam qui yil Occidatur; nemini omnino inferendam iniu- ! riam, ne iis quidem , qui intulerint ; in ea effe ) N ALNETAN. QVAEST. 454 bu eíffe fe fententia , in ea caeteros homines, eti aliter videtur vulgus exiftimare. Di&is w K facta confenferunt Derifus a multis & de- fpeéctus, publice etiam in theatro Ariftopha- hG nis Nebulis tradu&us, calce nonnunquam & ter appetitus, plagis multatus , vxoris Xanuthip- pes intemperiis vexatus , & fordida etiam n aqua nonnunquam perfufüs; ne commotus Xu iil quidem, placito vultu & di&tis argutis ac per- facetis aequitatem anüni probabac. Offere- fim Vxo- bat & nonnunquam fe ipfe conuitiis. ttn rem adeo difficilem & morofam fibi confulto dtt adiuhxerat, vt per eam in patientiae exere füt citatione fubactus , reliquos homines ferret Q tolerantius. Mortem ipfam tranquillo animo hu fuftinuit, cum palam denuntiaffet, fe nemini t vnquam feciffe iniuriam; ab Anyto & Meli- J to interfici fe poffe, offendi non poffe. Va- li luit Socratis auctoritas apud cordatos difci- hi pulos.Ariftippum & Platonem , totamque f.eq Academiam. Se a Dionyfio confpui paffus - Qu eít Ariftippus, cum dixiffet iniquum effe , i b pifcatores afpergi fe velle pifciculi cauffa, fe balaenae cauffa nolle. Laceffitus conuitiis j ab alio, In tua, inquit, poteftate eft male- t dicere in mea bene audire, Cognofcitur Tüe Platonis fententia ex Socraticis difputationi- f bus , LISSIILO CAP. XVIIL as n bus, quas dixi; vnde fcias, ne quidem fas ]u per ipfum fuiffe, inimicis damnum repende- d re: multo vero magis ex aequanimitate, qua p Xenocratem multa de fe impie locutum effe ium accepit: nam criminationem refpuit conftan- lp ter 5 & aífeueranti cum iuramento placide fium refpondit, nunquam haec dicturum fuiffe otu Xenocratem, nifi ea dici expedire fibi cen- p fuiffet. Quod refponfum fibi deinde Stoici f fumferunt, Xenocrates ipfe Bionis Boryf- n tenitae maledicentiam ne refponfione qui- j ( dem dignatus eft, Bion vero familiares fuos t tum in virtute profeciffe aliquid putabat , m cum probra atque laudes eodem loco habe- Ym bant, Memorabilis fuit in Antagorae.poe- Ti tae contumeliis publice excipiendis Arcefi- Memorabilis & illa Dionis Mdl lai conftantia. I Alexandrini Academici, qui fuit Ptolemaei Jfc Auletae temporibus. Is in magna hominum pque frequentia, per vrbis plateas a palaefítrita quodam probris omnibus maledi&isque con- .aHüs eüö, fixus, ne verbum quidem retulit. Eximia r extant Ciceronis ad hanc virtutem praecep- ta; nam quamuis ad iniurias propulfandas ius jtis ul naturae adhiberi non vetat, laudat eos ta- iL men, qui in his benigne condonandis faciles fint, Minime audiendos cenfet, qui grauie (f ter 436 ALNETAN, QVAEST. ter irafcendum putant inimicis ; nihil contrg ftos laudabilius , nihil'magno viro dignius placa- f tis f bilitate atque clementia ; repudiandam in omnibus iracundiam, grauitatem retinendam, p etiam in illis contentionibus, quae cum ini- T miciffimis fiunt , licet nobis indigna audia» t0m i t mus; multa multis de fuo iure concedenda, & lites fugiendas , etiam cum ia&ura; pluri- huti mum in orandis cauflis valere, fi.rerum mo» lp res exprimantur integri , timidi, perferentes E iniuriarum ; orator ipfe probus, demiffus, (le non acer, non pertinax, non litigiofus, non fjed acerbus appareat, 'Tota differtatione de. A monitrat Maximus Tyrius , virum bonum hi néc aflicere iniuria quemquam , nec afH&i; FET | improbum vero aflicere iniuria , non affici, ap quia bono caret , quod illi per iniuriam eripi h, poífit: qui vero referat iniuriam , exaequari t improbo , qui intulit; & vt qui beneficium la?h. reddit ei, a quo accepit prius, benefacit ta- hon men, ita malefacit; qui reddit iniuriam , quam it, accepit. Cynicorum difciplina ad conftan- Tüm tiam & patientiam tota fpectabat, Audiens t Ancüfthenes, de fe male loqui Platonem, Re- ller gium effe dixit benefaciendo male audire; | g quod Alexandro alii adícribunt, Diícipulos fna fuos Maxim. T yr. DifTertat, 2. m LIB. IH CAP, XVIII, 457 i ? fuüos ad maledidtorum tolerantiam hortaba. ( tur. Irrideri fe culit Diogenes, caedi, fpu- D tis foedari Crates in faciem caefus, & e I plága liuidus,.non aliter vltus eft iNicode- mum citharoedum facinoris au&torem , quam Il [ nomine eius fronti fuae infcripto, Sunt, qui l id tribuant Socrati , fuünt , qui Antiftheni, j Rationem eam tenuerunt Cynici Stoicorum !] propsgo. Maledicos fine refpoufione dimit- t iubet. Zeno. In theatro deri(fui habitus li (vsg Cleanthes a Sofitheo poeta, nec cotr m notus l ( fpe&atorum plaufus meruit, & Sofitheo in- ( iuriam remifit Marcus Cato rion fcriptis, fed toto vitae tenore mere Stoicus, patien« li ter tulít Vatinium , nullius pretii hominem, ( in petitione Praeturae anteponi fibi a popu- jj j lo, togam fbi deripi , fe per feditioforum i manus trahi, & purgamentis oris afpergi. Co- ifl lapho os percuffus in balneo non excanduit, non vindicauit iniuriam, imo factum nega- i f uit Lentulum fa&tiofum & impotentem vi- (j rum, cuius pingui faliua in mediam frontem, a cum cauffam ageret, fuerat confputus, ab- fter(a facie dicto tantum faceto vltus eft iv Haec laudata funt a Seneca & in iniuriarum r l fpernendarum exemplar propofita , adiunctis prae« 458 ALNETAN, QVAEST, praeceptis egregiis: Homines vniuerfi partes f d effe; vt illud venerabile, ita & homines; vio- [ lari compagem partium & focietatem vniuer- if fi, hifi parcatur hominibus; non vt repen- Ra denda funt beneficia beneficiis, fic iniurias mal iniuriis rependere licere ; illic vinci turpe f efie, hic vincere ; inhumanum verbum efífe titn vitionem , a contumelia ordine tantum dif- Tif crepans; quam quirefert, excufatius pecca- p re 5 miferius effe nocere , quam laedi ; fapl- [ i entis potiflimum effe, mlunas benigne inter- pretari, inultas dimittere , beneficii potius TC quam earum meminiffe , patientia fe ac mag- M nitudine. animi defendere, & contemtum tür contemneres; prmcxpem quoque in fuis iniu- « ri's exequendis clementiam decere, Vtx]em du Mufonii de tolerandis iniuriis dxfputatm- ttn nem Stobaeus in fententias fuas retulit, Ü Actioncm iniuriarum nulli concedit Philofo- j pho, ne fi maledi&is quidem inceffatur ; con- [ fpuatur , verberetur; quippe nec ea quldem hi efie iniurias; non ea pati turpe e(fe, fed fa- q cere; iis commoueri , viri effe irnaui; mag- W »i, ferre tranquille3 ferae, mordentem re« i mordere. Peruulgatum eft hoc Epiéteti, Suf. D tine & abftine: duo quippe vitia omnium ef- Q fe . Stob. Serm. 15 LIB.. 11I. CAP, XVIII, 459 *.m-l & (e deterrima dicere folitum refert ex Phau"o- Yi rino Gellius, intolerantiam & incontinenti- IU am, Splendidae eius extantinpatientiae cOTm- d mendationem fententiae : minime refutanda f maled;.&a, imo confirmanda, ac dicendum , n multo plura fibi ineffe vitia: dignum Chrif- tiana fan&itate effatum : rebus fingulis gemi- d ( nam appofitam efTe anfam ; aliam , qua ferri pofüt; aliam, qua non poflit ; illa ferendas .CCE' i effe iniurias; praefto ad id nobis effe patien- hu tiam; fibi ipfi nocere, non nobis, qui nobis I!j noceat; firependamus damnum , nos nobis Mg ipfis nocere; qui nobis inferat ipiuriam , fac- i tum píus effe, ad eumque hoc pertinere, ad nos vero , iniuria bac re&e vti; eripien- j fj 'dum hunc errorem ex multorum animis, con- i temtum iri, qui inimicos fuos non vlcifcatur. Commemorabilis Antonini Pii lenitas, qui la- jl 1 pidibus a plebe perftri&us ob inopiae frumen- 1 Of tzriae fufpicionem , maluit purgare fe rationi- f büs expofitis, quam feditiofos punire ; & de- cretam a Senatu aduerfus coniuratos quaef- li tionem compreffit ; cumque laceffebatur con- if p uitiis & querelis, nullas querelas aut conui- J tiareponebat. Commemorabilis & manfue- 'tudo Marci Aurelii, qui reges omnes diétus d eft Gell. L 17. cap.19. 466 ALNETAN., QVAEST. dict eft fuperaffe, Cum Caffium Syrum beneficiis 108 a fe exornatum defeciffe accepiffet, in mili- VoC teri concione palani profeffus t , magnum nig fibi belli atque victoriae fru&tum fore, fifidem lo infido, amicitiam ingrato praeftet, & rebelli ld xg.wfcat Interitu eius accepto, confpiratio- effe nis focios morti eripuit, & nifi criminis gra- làs tiam impetraffet a Senatu, mori fe paratum TA0t denuntiarat, Aurea fünt, quae 'ad fua- I cendam patientiam propofuit non modo Til non odio habendos, qui aduerfum nos pec- DF apt, fed diligendos quoque; cogitandum, lts nobis eos effe cognatos , infcios peccaffe , lnt peecato hoc fibi ipfos non nobis nocuiffe, Qu cum id fibi conducere opinarentur; commo- ncfaciendos eos fui erroris, non vlcifcendos; &on L nihil nos actis eorum offendi , fed opinione hn noftra; datam nobis effe a natura ad haec to- I leronda patientiam & manfuetudinem, quam q non adbibet in tempore , ftationem fibi tn I a nztura allignatam deferere; futuros nos íis M M. fiiniles, a quibus offendimur, ü mala malis re- ton pendamuss; plagas, vti fic in gymnafiis , vi- tondas, non fuccenfendum: inferentibus, quip- « pe peiorem fore iracundiam iniuria ipfa cui irafeimur ;5 Deos imitand OS, qui hominum impiorum per tot aetates cu*am Berunt j ri- dicü- N LT5. III. CAP, XVIII, 461 diculum effe, alienam iniuriam comprimere hl nos velle, qui noftram non emendamuss re- l if uocanda in memoriam peccata noftra , ita be- " nigniores fore in alios ; benefaciendum ergo hominibus , adherfumque eos vfurpandum il- il lud sz&etl' Suftine & abftine. 2tfi feruile effe vult Ariftoteles, concoquere contume- n if lias, idem tamen dixit magnanimum perfe- rentem effe iniuriarum, easque facile neglige- li re ac obliuifci. Ac fi hunc patientiae adhi- j buiffet modum , ignauiae ac ftupori dummo- do ea non tribuatur. Pulcherrimum & graui- 1 l tatis plenum ait effe Plutarchus , maledicta fi- lentio excipere, vti fieri folitum ab Hercule, Z quem tradiderunt Poetae, non plus curaífe n conuitia, quàm volantis mufeae bombo 05, vtendum aduerfus ea lenitate & tolerantia, N non vindicta; vtilemque ad id effe le&ione i Poetarum. Obferuatum quoque ab eo eítPla- 4l tonis hoc effatum, Peius effe iniuriam.face f re, quam pati germanum effe iitius Hefiodi, j 1 " Mala fibi parare, qui parat alteri, & Malurm iv confilium au&ori fuó effe peffimum. Dictum i eft Euripidis, Duorum iurgio contendentium Ji ") fa- D Ariftotel, INic. . 4. & $. Plutarch. de vtilit. ex i inimic. capiend. & de audiend. Poet Hefiod fl Qper, v. 263. 264. - 462 ALNBTAL * QX'AEST. q fapientiorem eum effe , qui altero irafcente UI deüiftat a concertatione: item, Sapientum iras dr effe breues, nec aduerfum res ipfas vnquam V0 fufcipiendas. Suauius nihil effe putat Phile- NU mon, & literato viro dignius, quam pati pof- fe contumelias & maledicta ; id fi fiat, in auc- eum torem recafura maledicta, In Menandri fen- fet Tk tentiis ponitur ifta, Hunc inter homines bo- Qoi nitate praeftare, qui quamplurimas iniurias Al tolerare fciat; & iítae inter illas Publii Syri, Ticu Iniuriarum remedium effe obliuionem ; ignof- lu cendum faepe alteri , nunquam fibi,- Illibera» V Jem videri fibi, & litigiofo homini conuenien- lo tem, actionem iniuriarum dixit Lyfias in ora- tione contra Theomneftum. ht Ia&tabat palam in concione Ifocrates, nullius erga quemquam lh tid offeníae effe fe fibi confcium : fi quas vero r aliquando accepiffet, auctores iudicio minime effe (e perfecutum , fed controuerfias amicis tol DN dirimendas permiíiffe. Probra in fe iaciente fil uodam dixit Themofthenes: in id certamen non defcendo, in quo turpius eft vincere, Adi f quam vinci. Laudandos eos cenfet Ariftide W qui laedi malunt, quam iudicio contendere, Nunc fübiicienda praeceptis exempla tole- tie rantiae, In quibus celebre eft illud Pififtrati, D qui Ifecrat. de permutat, L/IB. ILt. CAP, XVI. 465 D qui Thrafilli temulenti probris in conuiuio lf oneratus, & fputis refperfus , tulit eum mo- derate , de quo vitidicare fe poterat; & filios fj violatam patris maieftatem vlciíci volentes lie yt continuit, hominemque, a quo laefus fuerat, I eumdem apud fe amicitiae gradum retinere permifit, Ariftides Athenienfis cum factione W 'Themiftoclis patria pulfüs effet , reftitutus u fd deinde , iniuriam tamen non reuocauit ad ! animum, nec Themiftocli poftmodum in pe- riculo & fquallore ab aliis oppreffo nocuit, y Rogatus a ruftico, cui ignotus erat de facie , 1 K vt nomen ipfe fuum adfcriberet teftulae, qua homo inuidus innocentiffimo viro exilium J fuffragio fuo decernere volebat, paruit illico li in perniciem fuam fine vlla indignatione, Pe- M [ Jj ricles petulantis hominis maledictis per to- tam diem publice vexari fe paffus eft. Idem n tolerantiae fuae experimentum dedit in Elpi- j nice forore Cimonis, cuiüs probra faceto & 1 j falfo refponfo excepit. Ad preces fuas hanc adiicere folebant Lacedaemonii, vt iniurias m ferre poffent. Epaminondae laudi datum eft l a Cornelio Nepote, quod fuerit clemens pa- ïerv tiensque admirandum in modum; non folum 0v 4 populi, fed etiam dinicorum ferens iniur.ias. C Cbmei. INép. Epamia. eap. g. 454 ALNETAN. QVAEST, Ciuium inuidia iactatus , & foeda Mencclidis d tel eloquentia magiftratu deiectus , nullam adhi- buit memoriam cootumeliarum magnarm in [ adminiftratione reipublicae partem fortitu- fua dinis effe exiftimans , ciuium iniurias tolera. li« Te. Dion ad poenas de inimicis & improbis f quibusdam fumendas ab amicis incitatus, yo dixit fe Academiae difciplina inftitutum fic fin accepiffe : virtutis fpecimen non in amicis fii leniter & moderate tra&tandis dari , fcd in, fe contumelis hominum nequam perferendis ; Ü fi liuor aduerfaries fuos infecerit, non idcir- li co virtutem eífe Dioni deferendam. - Cele- fte bratur eadem virtus Timoleontis; praec!aram p illam ducebat vi&toriam, in qua plus effet cle- lor mentiae, quam crudelitatis ; & ingratorum wj ac petulantium hominum procacitate palam Vi laceflitus, complures maledicentiam hanc ma- li nu coercere parantes repreffit ; Diisque gra- fire tias agere fe dixit, quod talem patriae fuae p reftituiffet libertatem , in qua cuiuis liceret; ttr de quo vellet, impune dicere ; tam aduer- Qs fum ciues manfuetus, quam fortis aduerfuat X hoftes. Feftiuitate quadam & argutis dictis fe patientiam fuam Philippus condiebat. Atbe- YX pienfium oratorum conuitiis gratiam hane ha- hi bere fe dicebat, quodad ea rebus ipfis rcfellen-... da N LIB. IIH, CAP, XVIII. 1 465 lt da melior fieri contenderct In Olympica li celebritate fibilis exceptus a Peloponnefiis, Ti de quibus bene meritus fuerat , vindictam t fi fuadentibus amicis, Quid facient inquit TU laedantur a nobis$, cum beneficiis affeti ita J j fe gerant ?. Maledicum eiicere recu(auit, ne ] probra in fe foras fpargeret Nicanoris ob i ftinatam aduerfum fe maledicentiam non fuüp- ] pliciis ex confilio amicorum , fed benignita- j te coercuit Fertur, vt dixi Alexander Ji dicto hoc vfus effe aduerfus maledici calum- ( nias, Regium effe male audire , cum bene- 1] feceris Antigonus militum maledicta facile rtfl paffus eft. Ad Athenienfes verba faciens d bonus ille Phocion, Malo, inquit, damnum nf mihia vobis, quam vobis a me inferr In j priuata vita víus eft iis familiariter & amice, Ti qui in reipublicae adminiftratione a fe diffen- gfä' tirent, Nebulonis euiusdam maledi&tis atque jj probris in dicendo interpellatus, conuitian- t tem fipe refponfo tulit patienter, ac deinde d ( orationem continuautit Iniuria vxori fuae um fa&a. auCctorem contumeliae excu(atum ad dl fe venientem leniter excepit , dicens , nullarm de vxori fuae faCtam iniuriam, ac proinde excu- Ü j fatione opus non effe. Ad mortem damnatus, lol curmm i j li G g * 466 ALNETAN. QVAEST. t cum in faciem infpueretur ab homine infimoó cl iNemone, inguit, hunc indecore fe gerentem cohibebit? Moriens filió mandauit, ne iniu- riae fibia ciuibus illatae memoriam retineret. f In veteris Romae praeconiis eximium hoc y ponit Salluftius , quod accepta oftenfyo e ig- Y nofcere, quam perfequi maleba: Fa&um f hoc a Fabio Di&atore erga? 'Vimutmm Magif- I trum equitum, cuius udibriis fuerat perftric- tus: factum,a Fannia erga Marium, euius li iudicio fuerat infamata: factum a Pomponio Attico, qui, Cornelio Nepote tefte, fi lae- fus quandoque fuerat, malebat obliuifci con- li tumeliam, quam vlcifci: fa&tum a Iulio Cae- far qui quantumuis graues fimultates facil- lime depofuit; qui maledi&is faepe vexatus, Hl [ nihil regerebat contra, necin certamen hu- lr iusmodi volebat defcendere, ne fimilis fie- K ret conuitiatorum ; qui criminofis libellis & t carminibus a multis laceratus, grauibus ini- micitiis, internecinis. bellis, & crebris con- li f iurationibus petitus , ciuili animo tulit 5 )! atque hoc elosio exornari a Cicerone me- f ritus eft, nihil. folitam eum obl ILHfCl , nifi 1 iniuríias : fa&um abAugu&o qui iisdem vexa- tus D Salluft. BeU. Catilin. Cornel. Nep. in vitaPom- pon. Attici. Cicer. pro Ligar. LIP, III. CAP, XVIII, 465 tus iniuriis, multa & magna dedit clementiae ) Ü ciuiljitatisque documenta; & Tiberii aduer- fus contumeliarum auGores excandefcentis violentiam cohibuit: fa&um ab ipfo Tiberio, pn quantumvis atrocis. atque ferini ingenii, ad- t uerfüs calümpias, & libellos famofos , & con- llg temtum 4 vel filentio, vel ioco, vel lenitate ll i faepe vío: fa&um non femel a Vefpafiano , Imperatore multi ioci, aduerfus Caufidico- ]Uy rum figuras, Philefophorum contumacxam " offenfas & inimicitias multorum : fa&um a Ti0 'ito-filio aduerfus coniuratos, & infenfiffi- a mum fratrem: fa&um ab Antonino Pio ad- Á uerífus publicam feditionem: fa&um denique a Pertinace, accepta iniuria ad vlcifendum (l nunquam du&o. Sentiebant hi vtique verum il effe, quod Metellus Numidicus ia&auerat co- J j ram.populo , Probos iniuriam facilius accipe- re, quam alteri tradere, Dignum fane Vlpia- no fuit, optimo veri & aequi magiítro, homi- ] I nes a fequendis litibus reuocare, cum dice- j ret: fa&um eius non improbari a Praetoré, lh qui rem amittere maluit, quam eius caufífa faepius litigare; nec vituperandam verecun- nx[ À maiori- .diam eius, qui lites execratur. Yi bus fuis defcifcunt Iudaei récentiores, cum implacabili odio, & immoderato vindicatio- nis n ng , 468 ALNETAN. QVABST. nis ftudio aduerfzrios fuos perfequuntur * nam ludaeos Alexandrinos inducit Philo, le- gi fe obfequi profitentes, qua iubentur ho- minum mores perferre, nec vltionem expe- tere fuorum inimicorum: & pronuntiat lo- fephus, nullum vtilius effe aduerfus plagas remedium, quam patientiam; & offenfionis auttorem . pudere, fiea aequo animo perfe- l ratur. Prifcorum quoque Ebraeorum adagi- Í ! um fuit, quod vt legi inter homines fancien- [ dae perutile, a Chrifto probatum & propo- fitum eft, Si quis te percu[Jerit. in dexteram l malemm tuam , praebe illi & alteram. In com- mentitiis Zoroaítris legibus, quas a veteri aeuo feruant Perfae cultores ignis, infignis vna extat Sacerdotibus tradita de iniuriis condonandis ; ad exemplum Dei qui ingra- tis hominibus benefacere pergit Par habe- :g tür & in illis Confutiij reponi vetat offen- fam, eodemque loco haberx vult amicum & inimicum. In Fokienfi prouincia magnifi- cum fortiffimi cuiusdam Herois vifitur tem- plum, cuius tanta fuit benignitas, vt lenif- fime pertulerit malefa&a & maledi&a nefarii hominis, quem fibi certiffimum amicum effe putabat CAPVT Matth. 5, 39 LIB, III, CAP, XIX. 469 (l C APOMV I XIA l 10 De lege Chrifti, qua maleficiis bene- facta rependi iubet, xpe- ec tolerari folum iniurias iuffit Chrliïus, ho fed malefactis etiam beneficia rependi (ü Q Cuius praecepti cauffam hanc affert: 74 fitis 1 füii Patris oefiri ,. qui in caelis efd , qui Solem ]u fuum oriri facit fuper bonos & malos, C2 plui& Ad legem hanc ob- j Juper iuflos & iniu[los. feruandam Philofophos veteres ratio eadem p Itl impulit. Nam Hierocles in Pythagoricorum praeceptorum explicatione bonos ex merito, oft tif malos propter naturae communionem & hu- manitatem diligendos effe dixit , Deumque ni J imitandum , qui omnes homines, etiaám im- g[l pios, diligit, Scitum eft Epicuri, ne hoftis quidem füpplicantis repudiandas effe preces, lh ( Vfurpabat Antifthenes, perinde vt Alexan- der, di&um illud regium eft male audire, d j curn bene facias Laudatur Socrates a The- m miftio , quod emendauerit vulgarem . hanc fententiam, Amicis benefaciendum, male ini- j ! il micis; quippe ne inimicis quidem male fa- ciendum ; & quod comminanti cuidam , Mo- i riar, Matth..4, 45. 48.. Luc ;25. ILhemift, Orat, ad Valent. de bello vidis. 479 ALNETAN. QVAEST. riar, nifi te occidero; refponderit, Moriar ff hl ego vero, nifi te amicum effecero. Quam e refponfionem quidam ad Euclidem Megaren- [ fem, Socratis difcipulum , referunt; & for- Nam f taffe a magiftro acceptam vfurpauit Ti in Apophthegmatis narrat P utarchus; pri- Y mum omnium Socrtatem dixiffe benefacien- [/ dum effe amicis, ex inimicis autem amicos if faciendo Ad.quam normam poftmodum Arifto Cleomenis fententiam correxit, Boni [ $ regis officium effe, benefacere amicis, male W 1nimicis, Et in Cyropaedia alter Socratis auditor Xenophon Cyrum & Tigrenem jn- l ducit laudantes bonum. quemdam & do&um virum, qui cum ab Armenio rege infons mor- te afficeretur, nihil ipfi dixerit ob hoc faci- nus effe füccenfendum ; quippe id ex igno- E lu rantia patratum , non ex maleuolentia. Me- moria dignum hoc Ciceronis, Non cum fum- —— mis viris compqrandum fed Deo fimillimum effe, qui animum vincat, iracundiam cohi- beat, victoriam temperet , aduerfarium non modo extollat iacentem , fed dignitatem eti- am eius amplificet. Idem illud, Religioni contrarium non effe, nocentem aliquando, - ne- Xenoph. Cyrop. l. 3. Cic. Pro M. Marcello, Cic. de Offic. l, ». p . LIB. DI, CA Pl. XIX; 471 Wt nefariüm , impiumque defendere; velle hoe Afl multitudinem , pati confuctudinem , ferre | etiam humanitatem. Dictum hoc in rem con- ! tuli. Gabinium repetundarum reum fum- mo ftudio defendit, & laudibus etiam exor- Jl nauit, cum ab eo fuiflet pulfus in exilium. [l )n, Vatinium fibi femper infenfum duobus iüdi- 0j eiis tutatus eft; Quia, inquit, Valerius Max- imus, /peciofius aliquanto iniuriae beneficiis vin- li cuntur, quam mütui odii pertinacia penfantur. 1 Stoicos dicere teftificatur Seneca, non defi- turos fe ad vitae finem, adiuuare fingulos, s opem ferre etiam inimicis atque id ponit ]* inter optitpa praecepta Philofophiae. . Mini- Ü me aütem patitur nos tardiores ad bene me- rendum facere turbam ingratorum; quippe D ne Deos quidem a. beniguitate fua facrilego- " rum & impiorum nequitia deterreri, hos no- bis imitandos, danda beneficia ad nos non , reditura ; fin damus, vt recipiamus , bonam ingratorum nos cauífam facere: diem oriri multis luce indignis. . Quae lege Chrifti, le- gifque argumentis & verbis fancita funt. l Deorum quoque exemplo benignitatem ad- i uer- Seneca de otio Szapæ , *« « Naler, Mag. libr. 4 c. 3. de benefic, l.—'!.. €ap, c. 27. de vit. beat. C. 26. Llibr.16.6,5» - 272 ALNETAM. QVAEST. uerfüs maledicos & maleficos fuadet Marcus Aurelius, nec peruerfitate improborüm aut g« ingratorurR reuocari nos concedit a bene ip- l fis faciendo; ac retinendam bonitatem hane C ad mortem vsque, etiam aduerfus eos, qui morte noftra laetantur, Aes illi triplex cir- ca pe&us effe, ait Plütarchus, qui hominem non amet hoftis fui liberos,anguftia preffos fubäeuantem resque eius. domefticas ope füa iuuantem, Et memoratum fupra Socra- tis effatum laudat "Themiftius, Amicis bene- faciendum, inimicos placandos, ex inimicis amicos faciendos, Splendida vero nobis manfüetudinis huius exempla fuppeditat Grae- ——« EE m .. cia, Lycurgus cum -Ephororum feditione lapidibus petitus domum fuga repeteret, fu- gientem perfecutus eft Alcander , adolefcens acer atque ferox, & baculo inos idemtidem reípe&antis impaéto oculum excuffit. Fac- tum indignata multitudo Alcandrum ei dedit ad fupplicium, quem ad fe benisne intro- ductum neque dicto Jaefit, neqde fatto, fed placidis admomtlombus, fan&tfhmlsque exem- . plis V M. Aurel. lib. LE 22, ,5 lib.8. $,8. L. 9. $, 27. lib. 190..$.36. lib. tr. $.9, I3, 18. Plu- tarch. de vtilit. ex inimic, capiend, 'Them. Qrat. ad Valent. de bello victis, LIB. III. CAP. XIYX. 413 dU plis ita emendauit, vt modeftiae inftar vul- j Ariftides , non go deinceps propofuerit. 4 i ? jufti tantum, fed miti s quoque & patientis Id cognomine dignus fuit: qui de patria licet o i optime meritus, cum inuidia vulg i, & infi- lare iuffas effet, De- J .diis 'Themiftoclis exu : a ita ferrent aduerfae 'os orauit, ne unquam ln res Athenienfium , Vt opera fua egerent, ]i Reftitutus deinde difficillimis reipüblicaetem- f poribus, ihiuriae memoria ex animo depofi- ta, vtiliffimam praeítitit operam Athenien- 4 fibus; & Themiftocli fummae rerum prae- ) fedo, cuius faQione fuerat peffümdatus , j liis "fuis gloriam conciliauit. magnam confi lle Petulantis hominis ac tur bulenti maleditis l publice vexatus aliquando per totum diem tj Pericles, neque commoueri probris, neque neque inter- 'attendere. quidem vifus eft, 'mittere negotia; no&e demu m oborta do- l 'mum redeuntem , cüm ad fores vfque con- nti fa- uitiis infe&atus effet nebulo, difcede " mulum adiunxit Pericles , facemque praefer- l 're ac deducere iuffit. Aleibiades damnatus capitis a ciuibus fui s, boni s exutus, ab Eumol- pidis cogente populo deuotus , benignum ta- ^ , quem & factis ll men geffit animum in patriam Perinuidiam exau&to- 1] opportune teftatus eft, ?atuQx 474 ALNETAN, QVAEST. ratum Épaminondam, cum Thebani vrgente bello noluiffent exercitui praeficere, & impe- tum belli ducem delegiffent, in magnum ab eo difcrimen adducti , confugerunt ad illius opem, quam & liberaliter tulit , & incolu- mem exercitum reduxit , nulla contumeliae adhibita memoria, iNec id factum ab eo fe- tnel , fed faepius. Dion Hipparini filius, Phi- lofophiae ftudiis per Platonem manfuüefa&us, Syracufanos benéficiis a fe affectos, fibi in- fenfos expertus eft, ob falfam affe&atae ty- rannidis fufpicionem:. vrbe demum excedere cum mercenariis coactus, infequentes hoftili animo cum fui tutandi cauífa magna clade affeciffet, tolli permifit ad fepulturam mor- tuos ,'captiuorum multos fine pretio dimifit Cüm eius deinde induftria aduerfus Dionyfii tyrannidem defiderari coepta effet, reuerfus ab vrbe Leontinorum laboranti patriae fuc- currit, & Dionyfianam factionem oppreflit. Philippus Macedo Nicanorem, & Arcadio- nem Achiuum, gloriae fuae obtrectatores, cum in poteffate fua haberet, & ab amlcxs ad fupplieium ii expofcerentur, donis ipfe profecutus eft; Athenienfes ad Chaeroneam in praelio captos gratis dimifi Demofthe- nes Aefchinem, pertinaciter fibi infenfum, & p LIB.xIII. . CAP, XIX. eso tt & exilio demum affe&um , abeuntem equo e admiffo -infecutus eft , & trepidantem fibique 1] ad genua accidentem amice confolatus talen- u In fimili deinde cafü to argenti. donauit. Demofthenes idem patria excedens , cum ab E J aduerfariis folatio' & viatico adiuuaretur, e. Annon, inquit, vrbis huius aegre feram de- l fiderium, in qua tales habeo inimicos, qua- à les in alia inuenire promtum non fit? Nec ! hac moderationis & lenitatis gloria caruit Roma. Camillus patria magnis a fe benefi- ciis affe&a foede deiectus, & in ignobili apud l Ardeates exilio delitefceffs , Romanis poft- modum faluti fuit, pulfis Gallis & concifis, & Capitolio diuturna obfidione liberato, Mi- * nutium Magiftrum equitum , euius obtreGa- l tiones & cauillos diu paffus faerat, ab Han- j nibale circumuentum periculo eripuit Fabius Di&ator , & incolumem cum copiis feruauit. Poft expugnatas a. Marcello Syracufas , Ro- mam venerunt legati huius vrbis , de Mar- celli tum Confulis, iniuriis queftum apud Senatum : priuati is more cauffam dixit, & ä Senatusconfulto improbata accufatione ad genua prouolutos Syracufanos in clientelam fuam recepit. Clgriüïmum fuit Tiberii Ggac- chi s ALNETAN,. 476 QVAEST. chi. facmus, nec fatis tamen pro merito ce- lebratum, cum L.Scipionem Afiaticum , ini- micitias ex profeffo fecum gerentem , pro ! tribunitia fua poteítate , qua tum fungeba- Í tur, exeibit viriculis publicis, in quae duce- batur , quoad iudicatae pecuniae fatisdedi(- fg Marcum Scaurum principem eii uitatis , ä inimicum fuum, in iudicium populi deuoca- uerat Cn. Domitius Ahenobarbus Ante diem conrftitutum noé&tu venit Scauri feruus ad Domitium, multa indicaturum fe profeffus, quae ipfi ad cauffam conducere poffent. Ob feruauit ille aures fuas , & feruum indicem corripi iuffum, ore occlufo remifit ad domi- num, Ambitus a Catone accufatus L. Mu- raena & abfolutus, nullum iniuriae dolorem retinuit , coluit hommem pro meritis , eius -confiliis in adminiftranda republica per con- fülatus füi tempus vfus eft, & lapid:bus de- inde dppetitum, ac de vita periclitantem , oppofita toga protexit, Cato ipfe Metello, a quo fuerat oppreflus, dignitatem füam fer- uauit, cum magiftratum ei abrogare Senatus vellet. Seditiofus ile. Clodius ; inimicitiis Ciceronis nobilitatus, patrocinio fuo defen- dit Lentulum ambitus reum , a quo incefti [M d d CAP, XIX 411 LIB, EHI e crimine fuerat accufatus, De Caefaris cle- Ti mentia haec prodit hiftoria , fuffragatum eum in petitione conful atus C. Memmio, cum fuit- o N fet fuggillatus afperrimis eius orationibus; ( priorem vitro fcripfiffe ad C. Caluum poe- jl tam., cuius famofis epigrammatis fuerat no- tatus ; recepiffe in familiaritatem poetam alte- l ü rum Catullum, meníae adhibuiffe , hofpitio- D que patris eius perfeueraffe vti, cum perpe- i tua fibi ftigmata verficulis eius de Mamutra s impofita effe fciret 5 Dolabellam tumultuan- ! tem, & nouas res aduerfum fe molientem, W creauit Confulem , quamuis praeturam non ii geffiffet, & magno in honore habuit. Vef l pafianus filiam Vmelln hoftis fui fplendide i collocauit, dote a fe & peculio inftru&am. !j Erga duos affe&ati imperii reos & conuic- tos tam lenis fuit Titus Imperator, vt tri- J d buturum fe promitteret , fi quid defidera- )j rent, coena familiari exciperet , & in pub- !a, lico fpe&taculo circa fe collocaret; & Do- mitianum fratrem infidiantem vitae fuae, & j exercitus in exitium fuum follicitantem, in ! eodem dignitatis gradu retinuit, & confor- tem ac fuccefforem imperii fui defignauit. Claudamus hoc Romanae beneficentiae prae- j conium infigni Plinii Caecilii epiftola ad Ge- B- N 478 ÁALNETAN.QVAEST. LIB.III, CAP.XIX. minium: Hunc, ait, fe optimum & emen- datiffimum exiftimare ,. qui ita ignofcit aliis; tanquam ipíe quotidie peccet; ita peccatis abftinet, tanquam nemini ignofcat 5 conftan- ter hoc tenendum, vt nobis fimus zmplaca- S cabiles, e exorabi les etiam his, qui dare ve- Q " niam nifi f ibi nefciunt. Imer Iudaeos virtu- h tis huius fpeciem aliquam praebuit atrox il- N le Herodes, qui nobiliffimos fuae gentis im "perniciem fudm ad Antoninum legatos "H f in vincula conie&tos, & certae morti def- ü tinatos, intercefiione fua feruauit: rurfum- l que alios eodem .contra fe animo ad An- tonium . Venientes inítantis periculi admo- nuit, fugiendique auctor fuit; quo fpreto confilio pene omnes pericrunt. Ortus ex eo Agrippa, ludaeorum itidem rex , fimi- lem clementiam Simoni' cuidam legum con- fulto, impuri oris homini , exhibuit : nam cum maledictis in concione indigue ab eo afperfum fe cognouiffet, accerfitum & pla- -cide exceptum in tBeatro fibi affidere iuffit, & muneribus donatum remifit, Et Confu- tius denique Sinenfis erga inimicos, perinde vt erga amicos , mbehat familiares fuos effe Z affectos. x * EPI- Piin, Caecil, lib. g. Epiít. 25, 479 xl * & ok H EÉE»r:Lo0ocvs li U libri tertii & totius operis. lr ed confiftat hic tandem fermo nofter, de- At S finamque aliquando longiori oratione te v obtunderc, cum vel nox ipfa aduentans$ mi- Irtü li hi iam indicat filentium , videarque impofito jm muneri fatisfeciffe, Nifi quid aliud fortaffe fentis, Minime vero , inquit Hamelius: ac- ,U t curate enim colle&tis fapientiffimorum vete- i ris aeui hommum gentlumque ompnium tef- h i timoniis demonftratum eft a te, quidquid in Il Chriftianae Fidei dogmatis & ipraeceptis a 3l eommunis fenfus confuetudine maxime vi- u detur abhorrere, id omne clariffimis fuffra- ! giis comprobari, Certe quidem , inquam: & iam ante his armis oppugnandos Chrifti ad- ( Q uerfarios prifci Ecclefiae magiftri cenfüerunt. D ifti , inquit Arnobius, qui admiramini ,. qui A füupetis do&torum & Philofopbiae fcita , ita non iniuftiffmum ducitis inequitare, illudere tanquam ftulta nobis & bruta dicentibus: cum *vel ea , vel ï ialia Arnob. 1. 2, H h EPILOGV$ 499 talia , veperiamini (g *vos dicere , quae a wobis fi dici pronuntiarique videtis, ? " Et. Augu(tinus: & te Quis non intelligat , bonam eos babui[fe cau[fam , €0 quieam apud medios iudices obtinere potuerint? q imo , apüd ipfos aduerfarios, a quibus fum- mum teftimonium grauiffimum effe, dixit Ifi- & dorus Pelufiota Quo genere argumenti ne f Apoítolus quidem abftinuit , cum ethnicis I obiiceret fuorum Poetarum , Prophetarum, T Infcriptionum publicarum cum Chrifti doc- ex trina conuenientiam. Atque hinc praeclare cernitur mirifica illa , quam praedicaui, Ra- tionis & Fidei confenfio ; cum eaedem de rebus diuinis fententiae, eadem vitae re&e f inftituendae praecepta placuerint vtrisque, gl & qui Rationem folam fecuti funt , & qui Ra- q tionem atque Fidem. NNec mirum fane : nam ilis Rationis affeclis , naturae effe obfequen- dum, conuenienter naturae effe viuendum , xä perfuafit ipfa Ratio : qui vero Rationem emendarunt ex Fide, & vtrique morigerati funt, f l Auguít. Ép. r7e. Ifidor. Pelaf. 1. . Ep. 228 & l. $. E»pift. 335. m TOTIVS OPERIS,. : funt; naturae contemplamonem praetergreffi, Ulit uf; ad ipfius naturae au&orem extuleruut mene tem , & adeius nutus atque diótata totos fe l, 7H compofuerunt, Quemadmodum autem dif- u crepare non poterat natura ab au&tore fuo ]i ac re&ore Deo ; ita nec ftudiofi naturae a& N fe&atoribus Dei diuerfa fentire; praeterquam I in iis, quae ad Dei & naturae , opificis ni- , mirum & opificii, difcrimen pertinerent. Vti nec aliam temporis horam rufticus excipiet ) ex folario , quam Aftronomus a Sole ipfo. W Cum igitur ad fidei praefcriptum temperanda M fit Ratio, Fides ad affülatum Dei; excitandi [ funt ad vtrumque hominum animi , & dili- d genter inftituendi In quo nos opem ali- m quam, pro facultate noftra, praeftare ftudui- M mus hominibus noftris, cum ad obfequium if Chrifti atque Fidem, Rationem humanam j fle&ere conati fumus altero opere, quod in T " hominum manibus verfatur, Fecifti fane , in- tl quit Hamelius, nec fine opere pretio atque fru&u : cumque difputationibus. his diebus inter nos habitis intra legitimos fines coer- )! €ita fit Ratio, defcripta Fidei iura, & con- Core 1 482 .EPILOGVS TOTIV$ OPERIS. . cordia inter vtramque conftituta fit$ tibi magnopere au&or füm, vt, quae pro re nata & familiariter hic tra&tata. funt , eadem col- le&a per otium, literisque mandata, venire finas in publicam lucem. Iucundum erit ge- nus.hoe fcriptionis , vel ob nouitatem, cum nondum illuftratum fit a Theologis; vel ob ; vtilitatem , cum eo fplendefcat obfcura ma- teries, & difficiles expediantur quaeftionum nodi, vberemque fübminiftres diuinarum ree rum interpretibus copiam, fiue ad commen- tandum, fiue ad differendum, fiue ad Chrit- —— 'tianas partes tuendas, De eo, inquam, vi- derimus per otium : nunc repetendam do- mum cenfeo , corpusque curanzdum. L -O.'» H. D.g' CUM N j e-".' j P. 176. Iin.. 12. effä&a. Iege.effe&us. tbl Ddtà fj Wute 2 um 3 It j P Md " Y 1 ss Es T^ Piekignae st Es u jem A - x t — NUS - d L - zb - Em — i rrSgrequne P a j " Dd - CA u duv ä» d r m N d É 5 g «m * - a d T m — z - ii X s ^i aT s m C C MTIR TET a o d U, . L. P» & s . - EY RL ca - x VA E u E. 8 - E ts - dic UE us x Y * S U T KC - Es 2 E s d x L L E A : D x EM - MR z x DEU UM EX WA g P —— m m rA m Pt - i - Em — E EM x A Q E EX E UM AE as - —— a -- E z 21 : & "g "9 p* 2 ")'*r s2 PETRI DANIELIS HVFTII VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset —',"2 EPISCOPI ABRIWLENSIS us ä - ALNETANAE QVAESTIQNES a DE ä RD s [ CONCORDIA e RATIONIS zr FIÍDEI s 3 um ALMAE o CONGREGATIONI MAIORI p um E ACADEMICAE : -;;:" fä' z N OBLATAE /& R *-..' Z P w ] ;*— i ï -*'4& 5 S N * 67X E. w,yä-w m nv —— BAMBERGAE AuNo MDCCLXXXXVII Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com "Fypis Ioann, Georgii Klietfch; Almae Vniuerf. Ty ( E p