14A14891
author: Huet, Pierre Daniel

x

"WO

E

A

A

x

A

R

d

&

j

.

s

EY

n

Jí7À

i

N

4

i

d.

p

i^

P.

p

s

|

Ü

n

r2

Vi

d

p5

*i

p

»

LE

i

D

M s

*

CU

:

s

D

4

&

R

F

hR

&

i

P.

Poye

»re

[

[

"

il

ä-;'

i

L

"

)

d

é

^

*

]

1

"

L:

l!

a.

i

H

i

s

[

g

N

N

;

U

3l

[

3

z

5

ET

i.

E

a

$

Bs

n*

&

»,

£a

E

hd

»»

h

2

vi

af

*

»

3.

a

A

j

^

$

g

j

[3

5

"

L.

n.

24

ia

x

x

*.

*

g

z.

a

UEGEISHRNSSGRAUNVGNIRNS

lvlixn..

CÓAGA m

&

*

"m

NT N

n

"CIILLLLI]

.älawvr,

r

N

j

yi

(

*s

w

z

7

)

m

il

jl

-

N

&

-.Q

l

/

H

&

EEE

p

W

ENN

N

SSSSM

N N

j

—

E

M

X

i

-o-

TWW

ad Stos

Canonicus

Jl 2

AU

PU

1

N

A J

FJ

|

WW

W

-cc

SS

e

j

//

SS

Ü

"i

d

r

Q

*»6»9029*7,

7*

"

es

QTT TTR

P

7

7 ]

a —

A

Ó

eor w 2"

—

D

rE —

Méaea—

m n m

M

— m

—

P

ALNI

M

N

Ti

PETRI DANIELIS HVFTII

EPISCOPI ABRINLENSIS

ALNETANAD QVAESTIONES -

DE

ONCOR.DIA

RATIONIS zr FIDEI

-ALMAE

CONGREGATLONTI MAIORI

ACADEMICAE

— ——

V

OBLATAE

A.

59

GN

t

a

U.'

ww

n

M

ss

d

ï/

n VJ!?

COv p

RU

UR

a

L9,

a

BAMBERGAE

AwuNo MDCCLXXXXVITI

"Fypis Ioann, Georgii Kliet(ch, Almae Vniuerf. Typ

p w

hV

u

d

[

]

D

l

[

]

M

B;

(

y

]

r

i

v

X

QINCS)

i

|

l;

]

!

TT

e

C

t$)0

RY

vosT -

1 ecsiT

"L^

19j

$L

o

v

Z

fo» N

j

À

g

9

;

ALNETANARVM QVAESTIONVM

LIB,AE

CA PIVOYE

XII.

De prodigiis & inufitatis rebus ante

Chrifti aetatem editis.

L. Deum olim botninibus faepe ap»aruiffe, YT. &2

de futuris admónuiffe.

IH. Gigantes exti-

tiffe, YV. Primaeuos bomines longaeuos fuif-

"

V. Diluuio aquarum moxas generis bu-

mani Deum caftiga[fe ; paucos 2drcae beneficie

fuiffe feruatos ;; eos auibus emiffis , an aquae

effiuxiffent , explora[e.

VI.. In civitatis &

turris Babylonice extruttione confufas a Deo

fwilfe linguas bominum, VIL Ritum cir-

cumcifionis plurimas gentes fufcepiffe. . VY.

Jfaacum ex inatee effoeta natum e[fe.

IX, So-

doma:n &g Gomorrbam e[fe a Deo ob impieta-

zem deletas,

X, Rubum Mofi ardere vifum,

illaefum manfiffe,. X1. De virga Mofis, XM.

€ editis per eam prodigiis.. — XIlL, .De fpolia-

lis AAegyptiis ab Ebraeis excedentibus ex 44e-

&ypto.

XIV, De columna. Ebraeorum. duce.

XV. De tranfitu maris Rubri.

XVI. De

aquis amaris ligni iniettione a Mofe mitigatis.

A

XVHV'.

ALNETAN. QVAEST,

XVII. De coturnicibus , manna , czlnsque ad

fit

Jfraélitas diuinitus mz]:

XVIII. De aquis

fr

XiX

impetratis a Mofe, aliisque Propbetis

r

De Tabulis Legis Mofi a. Deo traditis

XX

D)

De Urim & Tbhbummim,

XXl. De ignibus

T

diuinitus. emifis

XXlE. De áquis amaris

zelotypiae, ,XXIIT. De ouà praegrandi a Ter-

vae promi[Jae exploratoribus ad..Mofen relata

XXIV. De virga Alaronis florefcente, & amyg-

dalas emittente : & de/ficu a. Chriflo arefatta,

Tl

t

XXV, De ferpente aeneo

XXVI, De afina

Balaam

XXVII. Demora Solis, per tempus

m

Qu

praelii Gabaonitani, XXVIII. .De coma Sam-

fonis.

XXIX. . De fame , [lerilitate , & ficci-

Y

tate faepius a Deo terris indu&ta

XXX. De

d

T

anortuis ad vitam veuocatis.

XXXI. De Iobo

Satanae permiffos & de Heliodoro Zngelis in

Qu

W

fupplicium tradito

XXXII. .De Iona abforpto

4 €eto.

XXXHI. De pifce Tobiae, XXXIV.

lu

De caeleflibus. equitibus in ludaeorum fahfi-

D

dium mis.

NT

Q

eum olim hominibus piis faepe apparuif-

Q

fe, & cum iis familiariter effe collocu-

Ál

tum ; tum fcilicet, cum a Diis recentes ef-

fent , vt loquitur Seneca ; ac tandem collap-

fis

Seneca Epift, 9o

LIB, II.

CAP. XII,

tit a

fis in deterius humanae gentis moribus, a

ais

N

Y

frequenti hac confuetudine abftinuiffe , prif-

ca Graecorum Romanorumque confirmant

XX,

monumenta, omnisque adeo fabularis hifto-

Tl

Iria

Eleganter Catullus :

1115

Tir

Praefentes namque ante domos invifere cafta$

Saepius , & fefe mortali oflendere coetu ,

A

Caelicolae nondum fpreta pietate folebant.

"

(lt,

Eleganter & Homerus canit Deos humana

J

forma, ad cognofcenda hominum recte vel

male fa&a , urbes obire & luftrare. Hoc ar-

WPHS

fiille

gumento Deos eífe probat apud Ciceronem

u

Balbus Stoicus, quod faepe praefentiam fuam

]

declarent , plurimisque id exemplis confir-

mat.

3

Deorum vifioni & contemplationi ftu-

lis if

duiffe & vacaffe Aegyptios quosdam reges

Qrpto

produnt prifei aeui memoriae.

Deos cuia

(v.

hominibus conuerfatos eífe prifcis tempori-

bus, legas' in originibus Phoenicum, quas ex

ij

Et

Sanchoniathone retulit Philo Byblius.

caeleftium Deorum aduentu floruiffe di&a

"til«

eft Tyrus, quae cum obfidione premeretur ab

)cu

Alexandro, extiterunt quidam e ciuibus , qui

df

A

con-

p

fis

-Catull. Argon. de Nupt. Pelei & Thet. Hom.

Odyfl g, Cicer 1. o, de nat. Deor. Philo

ap. Eufeb. Praep. Emang. l. 1. cap. !o.

ALNETAN. QVAEST.

concioni indicarent , vidiffe fe per- fomnium

fe

«Apollinem urbe abeuntem.

Hierofolymis

Y0

etiam excidio proximis auditam vocem hu-

fi

mana meiorem narrat Tacitus , dicentem

p

Deos urbe excedere, auditumque ingenterg

ln

excedentium fonum. Idem contigiffe Thebis

Xel

fabulantur Poétae, idem & 'Troiae, in ea-

f

que vifos Troianis Deos fimulacra fua hu-

ts

meris efferentes , & ad hoftium caftra trans-

Ti

euntes, a quibus fuerunt ante expugnatio-

M

nem euocati.

Quo more vti foliti Romani,

Ti

ne idem ipfi paterentur , Dei Romae Tuto-

ris & pracfidis nomen celabants vetitumque

hi

ht

erat iure Pontificio Deos appellari propriis

li

nominibus , ne exaugurari poffent,

Siculi

[U)

quoque , a Phoenicibus Graecisque oriundi,

eadem de Diis ad homines aduentantibus ab

l

vtrisque acceperunt,

Deos, qui fe videndos

Te

l

pracberent, Romani praefentes appellabant ,

Tur

Graeci £&rmiéc, quod cognominis loco etiam

Y

Regibus nonnunquam . per adulationem tri-

r

bütum , perperam pro illufri fumtum eft.

Y

Hinc frequenter memoratae veteribus Deo-

t

rum éziQéveci , quas aduerfus Philofophorum

Il

impietatem defendit Dionyfius Halicarnaf-

J feus;

x)b!

ls

"Tacit. Hift. —1. 5. €(13. . Dionyf. Halic, 1. 2.

LIB, II,

CAP, Xil.'

y

Ts

feus, Cicero praefentias dixit. . Nec. ab hac

nis

hu

voce abhorruerunt Chriftiani , cum de Chri-

r

tem

fti rebus agerent, Sed & Chri

t

i smänp?av ap.

t

pellarunt. diem. Chrifti natalem , vocabulo

fumto ab Etbnicis, qui Deorum i«:3suluz di-

vebis

xerunt, hoc eft aduentus, cum loca quae-

£d*

hu«

dam, vrbesque fibi peculiari cultu confecra-

[l5*

tas Dii inuiferent.

Conferendae h'c etiam

10*

mirabiles illae voces Abrahamo in monte

11]

Moriia , & Chrifto ad Iordanem & in monte

Thabor , & Paulo Damafcum petenti de cae-

0

lo editae, & quae Mofem de- rübo. funt af-

ue

fatae.

Conferenda item in. Thalmudicis ac

priisr

Rabbinicis libris crebro memorata Filia vo-

jcull

cis, Batb col , diuini nempe cuiusdam oracu-

ndi ,

li, quod poft defitam Prophetiam , ftante

$ 00

Templo fecundo , de caelo piis gentis fuae

1104

il »

hominibus editum fuiffe ia&tanc Iudaei. Quo-

tiam]

rum fimilia fupt, quae garriunt Poétae de

voce, Cadmo poft ma&atuni ferpentem fa-

tf«

tura pracnuntiante ; & quae referuntur de

eft.

Epimenide , caelcfti voce admonito, ne fa-

)e0

(

€ram , quam. conftruebat, aedcm Nymphis,

l-

fed Ioui:confeceraret, Adde colloquia, quae

fibi cum Diana haberi folita ia&at Hippoly-

h

tus apud Éuripidem', quam audiret quidem

"

lo-

Cic. dc äatur. Deor,libr. ». Eurip. Hippol

m 85.

——

6

ALNETAN. QVAEST.

]oquentein-, minime tamen videret ; & quae

V

Minoi cum Ioue , qui inde Iouis daeícze Ho-

mero di&us eft; & quae differunt Romani de

colloquiis Numae cum Egeria, Scipionis cum

d

]oue; de voce ex Arfia filua ore Siluani mif-

[

fa Valerio Publicola Confule ; de Aio Locu-

f

tio filentio no&is exaudito ; & de infolitis

J

vocibus Caefariani belli praefagis, & per lu-

n

cos fonantibus ; & quae perhibent America- -

WK

narum rerum fcriptores de voce ad Monte-

)

zumam poftremum Mexicanorum regem e-

fniffa, qua vetabatur Deo facrificia prifco

h

more facere,

IL. Homines a Deo de futuris faepe effe

admonitos , fiue per vaticinia Prophetarum,

l

fiue per fomnia, five per prodigia, aliaque

figna quamplurima, peruulgatum confeffum-

bl

que eft, nonab omnis generis duntaxat fcrip-

l

toribus , fed & ab omnibus gentibus.

Et&

f

vero toti de eo confcripti libri extant , po-

P

ftulat tamen inítituti noftri ratio , vt . hanc

quoque partem attingamus.

Primum ergo

citemus Philofophos ad teftimonium , quo-

rum maior in exquirenda veritate auctoritas

eíft. Et vt vetuftos illos praetermittam ,

fi

ÉEpimenidem & Empedoclem, qui futurorum

[

praenotioni feruntur ftuduiffe, & Sibyllas quo-

que ,

LTB.

CAP.

XIT.

Tf,

7

quie

que, quibus futura praenofcendi facultatem

Ho.

vetus fama tribuit5 primum hic adducemus

ii de

Democritum , qui futurorum praefagitionem

curm

effe affeuerauit

Huic fubiungemus Socra-

nif

tem, qui fibi, caeterisque .bominibus, fiue

ocu

fomno fopitis, fiue vigilantibus , multa a

Jlitis

Diis praemonftrari cenfuit. Cenfuüerunt por-

ru

ro idem Socratici, ac Plato imprimis , qui &

102*

nonnullos induxit ipfe futurorum praefcios,

nte

Probauit hoc ipfum Plutarchus, librosque de

]6

oraculis ad afferendam diuinationem elucu-

l(cO

brauit. Probauit & Porphyrius, Philofophiam

contexuit ex oraculis, & praenotionis rerum

et

diuinationisque caufï'aa ex Anebone Aegyp-

rufm

tio per epiftolam exquifiuit. Huic ex Abam-

aque

monis facerdotis perfona fufe refpondit Iam-

um

blichus difcipulus, & ad Deos- au&ores fu-

(rip

turorum praefenfionem retulit. In idem con-

E

fenferunt Peripatetici, nobiliffimique eorum

n

potifimum Dicaearcbus, Cratippus, & Sim-

Jnc

plicius, principem Ariftotelem fecuti, Quam-

ergo

uis enim praeftigiae oraculis nonnunquam ad-

o

hibitae, falfaeque fomniorum ipnterpretatio-

ts

nes, ab eo fequacibusque aliquando irrifae

u

fint

vt prodidit nofter Origenes ; minime

rum

tamen vatum interpretumque fallaciis, ora-

quo

cu-

J

Origen. lib, z. contra Celf,

$

ALNETAN. QVAI-;ST.

culorum fomniorumque fidem minui voluit,

Yuf

TU

Multi funt in iis Stoici, multaque ad com-

li

probandas praenotiones & praedi&iones re-

rum futurarum prodiderunpt literis, quorum

bo

Tiat

plurima libris veterum pafiüm continentur,

Familiam quoque fuam ad praenotionem fu-

u

l

turorum Pythagoras in(truxit; praefagus ip-

Qu

fe, & ob vaticiniacelebratus, lHiinc Abaridis

Hyperborei Oracula Scythica, fi modo Py-

Tl

thagorae difcipulus fuit, vt Iamblicho per-

ii

fuafum eft; non Pythagora vetuftior , vti mi-

Ti

"hi verifimile fit,

Hinc Zamolxis Getae di-

i

i

uinationes. Hinc Apollonii Tyanei praedi&io-

mnes, a Philoftrato quidem aliisue fere con-

N

fi&tae, fed Pythagoricae tamen fa&ionis pro-

ti

dentes ingenium, Hiuc, vti creditur, origo

Q

diuinationum per numeros, & per nomina,

!u

Sed & futura praenofci poífe totae gentes

ly

confenferunt ; Taponii puta a nobis remotif-

o

fimi, & Indi etiam, & Philofophiae Indicae

Y

di&atores Brachmanes,

Medos futuri prae-

Yi

nofcendi fuiffe ftudiofos oftendunt fomnia

Q

Aftyagis Medorum regis, ex cuius filia natus

l

eft Cyrus ; & Zoroaftri commentitia hiftoria,

Q

quem Medum plurimi faciunt, plurimi vero

d

Perfam & Magorum principem; qui ex fide-

y

rum

. fambl, de vita Pythag. cap. 19. 28.

LIB.

peci

CAP, XII.

9

vum notatione , & interpretatione fomnio-

olut

com

rum , rerum futurarum cognitionem fponde-

$ T6

bant. Habuiffe Perfas praeterea fcribit S:ra-

)rüm

bo variá Diuinorum genera, & qui Necyo-

mantici, & qui Lecanomantici , & qui Hydro-

Qtur,

) fil

gantici dicebantur. Eaedem fere probabsntur

$Jp

Affyriis diuinandi rationes , fed ea potiffi num

idis

quae ex ftellis ducitur

Huius fcientiae pa-

rentes habentur Chaldaei

ex| quorui. Voca-

Py.

pIv

bulo di&i funt , quicunque ex fideruiu & diei

Di«

natalis obferuatione, quid cuique euenturum

ed & alios

di«

fit, praedi&turos fe profitentur.

diuinandi modos genti huic ufurpari folitos

lio-

:0fte

notauit Ezechiel

& nonnulli porro recen-

pfO'

tiores, Nunc Hyrcanos quid commemorem ?

ipo

quid Cappadoces? quid Cilices? quid Pam-

phylios? quid Pifidas? quid Lycaones? quid

If]d,

1es

Lycios? quid Cares? quid Lydos? quid Phry

l[l[

ges? quid Galatas? quid totam denpique mi-

ca

norem Afiam? gentes auguriis , oraculorum

dt

atumque refponfis ad infaniam deditas?

hg

Quis nefcit Clarium oraculum

Pataraeum,

us

Branchidarum ? quis Troianorum vates Lao-

1

coontem, Helenum, Caffandram? Ne Tur-

cis quidem ipfis hodieque deeft fua futuri

(

(

praenofcendx ars, Elfaeis inter Iudaeos fa-

cul-

Strabolibr. 26. Ezech, 21. v. 21»

ALNETAN, QVAEST,

L

cultatem eamdem tribuiffe Porphyrium Cyril-

di,c4

lus auctor eít.

Habuerunt praeterea Iudaei

nio

a

ébyyasetso0sc, quafi dicas l'entriloquos , hoc eft

Eurycleas fiue Pythones: habuerunt & mor-

d

tuorum confultores.

Sacra teftis hiftoria,

Vo

)

Auguris & aufpiciis plurimum tribuerunt

Arabes: fed longe magis Aegyptii, qui nulla

fi

futuri praenofcendi arte caruerunt. Varios

Ia

fe

diuinandi modos recenfet Maimonides, ho-

mo Aegyptius, in Differtatione De cultu

u

ftellarum.

Sua illis. füerunt oracula $

fui

t

H!

fomniorum interpretes , fui Magi, fui Prophe-

tae, fui Aftrologi, fui Vates : inter quos

1

etiam Tirefias & Manto a quibusdam recen-

f

fentur.

Rationes eorum ex Abammonis

T

Aegyptii facerdotis perfona accurate expli-

f

1l

cauit lamblichus , inftin&uque & inflatu di-

uino futurà praenuntiari docuit.

'Tam vul-

gare vtique fuit in hac gente vaticinandi ftu-

f

[

dium, vt agyrtas illos circumforaneos , qui

futurorum pollicentur praedi&tionem . pro-

l

prio nomine Propbetas Jdeoyptios pofterior ae-

tas appellauerit, Iactat & Cyrene fuos vates;

füuum Ammonis oraculum Libya; fuos fati-

dicos

ä

Cyrill. contr, Iulian, libr, z.

1. Sam. 28. y. &

feq.

Maimonid. .de [dolol. cap. I1..$. 7

Jamb. dé M?'.&. totà fed. 3.

.LIB. II, . CAP. —XII.

I

Cyril

dicos Carthago , fuos harufpices ; füos: fom:

[ud:ei

niorum conie&ores.' . At Graeci Romanique

oc e(t

ex vaticiniis Prophetarum ,* & . oraculorum

IDOf.

effatis, & refponfis mortuorum , . & . porten-

loria,

torum fignificationibus toti pependerunt,

orünt

Deos quosdam confinxerunt füturorum prae»

qulla

fcios, Iouem, Apollinem , Themidem, Ne-

Vates illi$

jriog

reum , alios ; fed non. omnes.

fexcenti , fexcenta oracula. Celebrati hi&

ho

cultu

auguria , aufpicia, harufpicia, aliac que mul-

, füi

tae diuinandi & futuri praefentiend: artes.

Harum au&tores fere Romanis, & doéctores

p

fuerunt Etrufci, a Tage fuo ad'vanitatem &

quoi

eCen

fuperftitionem inftituti, fi quid fabulis illo-

rum creditur.

Erant illis & harufpicini, &

10215

fulgurales , & rituales libri; quibus.tota haec

ypli

u d-

illorum futuri prouidendi ars continebatur,

Erant & in Romanorum vicinia Praeneftinae

vü

fortes, Fortunaque füturorum index religio-

H

qui

fe culta.

Apud Sieulos erant. portentorum

interpretes , qui Galeotae nominabantur , à

p

Galeo Siculo vate, vti quidem coniicio ,

d

ifes,

6

cuius extat apud Clementem mentio : erant

& qui ex fomniis futuri caperent coniectu-

fiti

ram: erant & vates, Tellemus puta ille, qüi

9

Polyphemo imminentem ab Ulyffe calgmitä-

; &

tem

h

Clem. Alex. Strom. t.

i2

ALNETAN. QVAEsT.

f

tem praedixit. Profitebantur auguralem dif-

el

ciplinam Druidae apud Gallos , & futurorum

Ti

cognitionem .apud Germanos fatidicae mu-

li

li

lieres , /flirumae di&ae ; inter quas praecipue

n

celebrantur Velleda, & hac vetuftior Auri-

hi

nia, hoc eft Aliruna; zrtis nomine in no-

p

men proprium ab Hiftoricis, vti faepe fit;

qu

per infcitiam mutato, Erant illis & fuae for-

tes , fua'aufpicia. Memorantur etiam Thra-

Qu

hi

cum oracula atque vates, quibus & Orpheus

adfcribitur.

fj

Qusntum bhis.artibus deditae

&

fuerint Septentrioni proximae gentes, fciunt

5

q

eruditi. : .:Noti: his Abaris . Hyperboreus,

&

J

ZamolxisGeta; de quibus dixi; notus Aci-

f

earus Bofporanus; notae his Scytharum vir-

l

gae myricinae veteribus memoratae, itidem

ü

vt Alanorüm , Slauorum , "Tartarorum, ex

virgis & iaculis diuinandi ritus.

lam inde a

T

veteri aeuo ad hanc aetatem, apud Danos,

!

[

Suecos, & Lappones viget ars magica, qua

res euenturae profpiciuntur & praedicantur.

ü

ü!

Tranfiit& ad noui orbis incolas hoc ftudium.,

De futuris fcitabantur oracula atque Magos,

f

a quibus cum de aliis multis, tum de Hifpa-

norum aduentu, multo ante praemonitos fe

fuiffe nartabant.

]lL Tefts eft vetus omnis rccensque hi-

ftoria,

LIB. II.

CAP, XII.

.

ftoria, ac ea etiam , quae fabulis adumbrata

m ii

OTUIm

eft, extitiffe olim Gigantes, & inufitatae

magnitudinis homines 5.. cuiusmodi fuerunt

du

ili, quorum mentio habetur circa initia Ge-

ipue

lürie

nefeos, & quos Terram Ifradlitis promiffam

fuis temporibus tenuiffe narrac Mofes ; Ozum

n0o

puta Daíanitarum regem , & Enacim , &

fit

quos Moabitae Emim , hoc eft Terribiles;

for

quosque Ammonitae Zomzommim, hoc eft

W

1e0$

Inuentores fcelerum appellabant ; quorum

foboles ad Dauidis . tempora perfeuerauit ,

dite

cunt

& quorum offa fua aetate vifa fuiffe Ebrone,

quae arx ipforum praecipua fuit, perhibet

V*

Jofephus.

Nulla fere regio eft, in qua por-

d

tenta huius generis enata non ferantur

In

| VTT

Iudaea exortum Eleazarüm quemdam feptem

oem

cubitos altum, & ab Artabano ad Tiberium

&

miffum legimus:apud Columellam: & Iofe-

dea

phum. Vaftae próceritatis homines tuliffe

)0$,

dicitur & Aegyptus , praeter illum quinque

Qqua

cubitorum , quem.a Danaia fuiffe intérfectum

tur.

um'

narrant libri Paralipomenon ; illicenim Gi-

gantes prodiiffe Ifidis temporibus fcriptum

05

fuitin Annalibus Aegyptxorum & locum in

n

Aegyp-

f

Gen. 6, 4

- Num. 13. 93.34. Iofeph Antiq. l. $,

hi

€. 2. Colum, libr. 3. cap. 8. Iofeph. Antiq.

l 18.cap. 6. 1. Para, inj 23.

14

ALNETAN, .QVAEST.

n

Aegypto fuiffe teftatur Phlegon , eui Litrae

fl

nomen, in quo grandia corpora non ipfoffa

I

terrae, fed oculis omnium propofita extite:

hn

runt

Quibus adde, quae de Coloflis gentis

T0m

huius diffzrit Herodotus

In Áethiopia: po-

g

puntur Syrbotae a Plinio auctoritatem Cra-

j

tetis fecuto , oGonos cubitos alti

Me-

N«

moratur & Aethiopum rex Ganges pro-

cerus decem. cubitos.

p

Superiori feculo vir

nobilis in Congiano regno filios habuit com-

h(

plures- Gigantibus pares,

Antaeum gigantem

Q

fer

edidiffe fertur. Africa , pugilem illum.cele:

brem Terrae filium , cuius cadauer, ex Afro-

[

»

rum indicio, terra erutum eft a Sertono pro-

Si

pe Tingi

fexaginta cubitos longum, fi Plu-

tarcho fides eft, -Duorum corporum offa,

Áj

Qy

arcis fepulcralibus condita , cubitos viginti

(r

tres quatuorue longa, extracta effe a Cartha-

Qu

ginenfibus ex terra, tradiderat Eumachus in

Periegefi; vt extat apud Phlegontem, Etmo-

lt

El

Jarem dentem hominis ingentem fibi in Uti-

Po-

i

cenfi litore vifum:narrat Auguftinus

ftremisque Lifce temporibus offa humapa mi-

h

Ti

rae

Phlec. Mirab. c. r5

Herod. 1. 3. cap

130

143

1535.. 175

176.: - Plin. lib. 6. c. 30.-& libr.

7- cap.2i

Plutarcch. Sert

Phleg. Mirab. cap.

: 19 Auguftin, dg ciiit. Dei, l. 15. c. 9.

^

LIB. Il,

CAP, XII.

I5

Litrae

rae magnitudinis circa luliam Caefaream ef-

folfa funt..

Ex Arabia aduectus eft Claudii

infoffa

xl

Imperatoris aeuo proceriffimus homo, Gab-

zentis

bara dictus a fui:, hoc eft Gigas; nam id ei

nomen fuiffe falfo cenfuit Plinius, Arabicae

4 po«

linguae infcius. Primos certe illos Gigantes

n

Me.

a filis Dei editos Gibborim appellat Mofes,

pl'O-'

Nec fuis Gigantibus caruit India, Vaftae

proceritatis fuiffe Porum dicunt Hiftorici,

) vit

CO

In Càucafo & circa Indum fluuium homines

ntem

quatuor & quinque cubitorum extitiffe di(-

ferit Philotratus; Ctefias vero homines tre-

cde

Aftü»

decim cubitorum apud Seres. Quinque fere

) pïO-

vlnas corpore exaequaffe fertur Vitey primus

; Pu

Sinarum rex. . Indum fuiffe declarauit Clarii

Apollinis oracu'um Orontem eum , euius

Onäa

viginü

corpus vndecim cubitos longum in veteri

tht

Oroontis fluuii alueo inuentum eft, Quan-

quam alii Aryaden fuiffe eum volunt; ortu

hus I

[nx()-

Aethiopem, triginta cubitoslongum. lItem

l Uïj'

au&tor eft apud Strabonem & Plinium O'ne,ü.-

Ccritus, in quibusdam indiae locis: corpora

jo

hominum cubitorum quinum & binorum pal-

H mni

at

morum extitiffe, N unc quoque vald

e pro-

ceri

1

;lbf

Plin. libr. 7. c. 16 Genef. &, 4. Philoftr. Apol-

lon. vit. 1. 3. c. 2;

Ctef. Indic. ap. Phot, 'Tra.

, ap

72, Strabo 1 1$» Plin.l.2. €.a,

D

16

ALNETAN. OYAEST

r

ceri reperiuntur homines in his regionibus.

Suos & Perfis fuiffe Givantes ex eorum hifto-

bur

lii

riislicet cognofcere. Artachaeum memorat

Tif

Herodotus, vnum e Xerxis ducibus , quin-

lr

que propé cubitos longum. Suos habuerunt

n

& Syri j

velut illum quinque fexue cubitos

d

procerum , Antonium nomine, quem Theo-

dofio imperante natum refert Nicephorus.

TA (

Appeníam quoque Damafci coftam horminis

0

tent

ingentem vidit Beniamin "TT'udelenfis. Dedit

Gigantes & Lydia,

De vafto illo corpore in

tl

toy

Lydiae cauernis fepulto, & a Gyge reperto,

Mxleüus fuit Gigas ille

hy

notiílima fabula eft.

Nicophon, pugil, qui Olympicis ludis def-

n

f

ccndit in arenam Augufti temporibus. In in-

tr

fula Mileto proxima, quae Afterii di&ta eft,

cadauer herois Afterii decem cubitos proce-

Tib

C

rum , fepultum'fuiffe Paufanias tradidit :

d

que item fimile monítrum in füperioris Ly

diae fepulcro. quodam dete&um effe, quod

h

W

fey

alii Geryonae , alii Hylli cuiusdam "Terrae

filii corpus'fuiffe aiebant; Philoftratus vero

Ws

l)

Hylli Herculis filii; Herculi ipfi quatuor cu-

bitorum & vnius pedis proceritatem ex He-

rodo-

&lerodot. libr. 7. . 119. JNiceph.Hift. Eccl. libr.

Phileflr, Heroic,

12. C.,.37*

Paufan;. Agtic,

L18, II.j CAP, 'XII.

"

iohibus.

rodoro Pontico adfcripfit Tzetzes. Afterium

hunc Ars&is filium fuiffe , fcribit idem Pau-

n lifo

fanias, Anactem Terrae, ab eoque Anacto-

emordt

riam di&am fuiffe regionem Milefiorum.

, quin-

uerunt

Nomen & fabulam ex Gigantibus Palaeftinae,

Enacim a Mofe appellatis, detortam effe vi-

übitos

T'heo-

derunt viri do&i , indidemqüe &vexa; & LUPT

vac di&tos Caftorem & Pollucem , vel Cabi-

JOTUS,

ros, vel Curetas; (variant enim veterum fen-

roinis

Dedit

tentiae) atque item omnes Reges: indidem

yore i

& Inachum Inachidasque ex Oriente profec-

tos: quae veritatem illuftrant & confirmant,

pertoy

Portentofae amplitudinis offa Conftantino-

" jle

is d

poli eruta, & ab Imperatore Anaftafio mira-

culi cauffa in Palatio depofita eífe, teftifica-

In ir

tur Glycas.

'Tauruni hodieque fpe&ari per-

jl di,

hibent offa humana ingentia ex Tibifco Da-

proce

ciae fluuio extracta.,

'Talia & in Dalmatiae

ia

fpelunca Dianae facra Phlegontis tempore

ris Lj

fpe&abantur. Quod de corpore Oreftis fep-

| quod

tem cubitos longo in Nemea reperto com-

Terrié

memorat Herodotus, fcriptor fabulatori fi-

; v«

millimus, indicat veterem de prifcis Graeciae

or a

| Gi-

Y fje

:

o

Ioh. Tzetz. Hift. 36. Chil. 2. v. 206, 210. Pauf.

Achaic. Glycas Annal. Part. 4.. Phieg. Mirab.

j I

c. 12. Herod.]1. 1. c. 63.

B

fl

ALNETAN. QVAEST.

18

Gigantibus opinionem: perinde vt quod legi-

N

tur apud Phl

D

egontem de Macrofiridis cadauere

Ü

centum probe cubitorum, quod in infula lito-

El

ribus fuis finitima Athenienfes nacti funt,

ii

Quanquam originem Aegyptiam nomen fa-

D

pit, vt alia Atticorum pleraque

oStatuam

qu

Polydamantis Scotuffaei a Lyfippo fabrica-

r

tam commeirhorat Paufanias , qui homines

tin

omnes, fj Heroas exceperis, vaftitate cor-

d

poris fuperarit, Multa huiusmodi commen-

CmH

tis fuis a(perferunt fabulatores: velut im-

D]

menfam proceritatem Titanum, Gigantum, &

&il

^

:

& Aloidarum , quam & ex inger

tibus offibus

f

jn 'Theffilia & Campania circa Vefuuium re-

Y

periri folitis confirmare aufi funt Hiftorici:

y

item Heroum, qui ad 'Troiam bellum geffe-

(0,

runt, quibus decem cireiter cubitos tribuit

0j

Philoftratus; quibus nec fidem Hiftorici de-

Tiai

traxerunt, )ngentià enim corpora variis$ locis

D

reperta ad priftini illius aeui Heroas pertine-

Qu

re rati füunt ; puta illud, quod ab Hadriane

ingg

prope Troism inuentum , & fepulcro com-

Wr

pofitum , Aiacis elffe dictum eft; & reliquias

[l

a Cimone ex Scyro infula Athenas honorifi-

Df

ce reportatas , quafi Thefei fuiffent 5 & quod

Mefle-

Phleg. Mirab. c. 17.,1 Pauf. s. Eliac. Philoftr.

vita Apoll. 1.3. c. 6, 1. 4. c, 5. & in Heroic.

*l

LIB.. II

CAP, XII,

119

i legi

Meffene erutum Idae illi, Homeri verfibus

dauere

ob fortitudinem laudato , adfcriptum effe

Ja lito»

narrat Phlegon. Inde eft,. quod Hiftorici ,

| funt,

itidem vt Poetae , & Philofophi nonnulli, &

en fa-

ipfe fuppofititius Efdras, & Auguftinus , alii-

atuatm

que ex Patribus, putarunt corpora hominum

brica-

ex prifca proceritate temporis lapfu deficere,

nines

& indies decrefcere. Perperam vtique, vt fa-

: COf«

cile probatu effet, fi id locüs pateretur : nec

o ens

enim quod contracta fit human&e vitae diutur-

i m

nitas, fic corpora. quoque humana breuiata

um

effe putandum eft,

Xetiusque effent philo-

offibus

fophati, fi inter vulgaris ac folitae ftaturae

u r

homines , quosdam enormis & monftrofae

torici:

proceritatis dixiffent extitiffe,

Hinc profec-

pl

to, & ex aliis veterum teftimoniis, abunde

tribül

conftat, in variis Graeciae locis , Aegeique

rici de

maris infulis , Co & Lemno , exarata fuiffe

is lod

immania hominum corpora.

Eft apud Plini-

erine

um, in Cretae rupto monte quocam corpus

jdriano.

ingens quadraginta fex cubitorum effe inuen-

Q com

tum , quod Crionis vel Oti fuiffe exiftimatum

liquis

ett. Inufitatae quoque magnitudinis offa Rho-

moffä'

di effofa fuiffe difcimus ex Phlegonte. Olym-

B.3

piae

tqud

ede

Pkïicg. Mirab. eap. rr. 4. Efdr. z. 52.. Auguít

fl

de civit. Dei, libr, 15.'eap. 9. Plin. libr. 7. cap.

1olt

16, . Pleg. Mirab, cap. 16.

20

ALNETAN. QVAEST.

piae vifebantur athletarum Diagorae & Da-

t

mageti filii fimulacra, quatuor cubitos & di-

QuX

gitos aliquot longa.

At nulla regio tot por-

qel

tentis huiusmodi nobilitata eft, quot Sicilia.

Nec omnino vanum eft , quod de Cyclopi-

UM

Gl

bus, & de Laeftrygonibus, & de Eryce ce-

cinerunt Poetae.

Mirandae vaftitatis cor-

I

f

pora in montium Siculorum fpecubus detec-

fim

ta fuiffe variis temporibus , produnt recen-

t

tes & prifcae memoriae, Quod & fabulis

P.'xuf:

füis adumbrarunt Poetae, cum Typhoei &

Enceladi corpora Siciliae infulae fubiecta effe

doui

qeti

finxerunt.

Quae de iis fcripfit diligens Si-

lm

cularum antiquitatum fcrutator Thomas Fa-

zellus, digna funt, quae legantur. AliiLae-

»

41

ftrygonas collocarunt in Italia, eorumque re-

d

gem Lamum Formiarum conditorem. Quod

li

perinde vt Gigantum cum Diis praelia Phle-

Wi

graeis Italiae campis attributa , & cadauera

humanorum corporum modum fuperantia,

Ti

lii

faepe a fofToribus in terra inuenta, oftendunt

fuos Gigantes Italiae non defuiffe.

Gigan-

t

teae molis foeminam temporibus fuis Romae

thg

i

fuiffe, narrat Auguftinus.

Henrici fecundi,

ub

qui Conradi filius fuit, aeuo Romae extrac-

tl

tum

Ti

Fazell. de reb. Sic. Decad. r. 1. 1. c. 6. 1. 3. . 4.

Decad.2.1.1.c,1. Auguft, de ciu, Dei,1.15. c.23.

?

LIB, II.

CAP, XII.

2l

& D»

tum e terra eft monfirofum hominis corpus;

& di«

quod ere&ium muros vrbis aequabat, quod-

t pot.

ycilia

que Pallantis effe, Euandri filii, a Turno oc-

cifi, imperite di&um eft, Hifpaniae etiam &

clopi-

Galliae Gigantes fuos tribuunt fi&tores fabu-

£ CC

cor.

larum, velut Geryonem, Albionem , & Ber-

gionem, ab Hercule interfe&os.

Cebaren-

etec-

fium , fiue Carenfium, mirae proceritatis ho-

eCen.

bulis

minum , qui Celtarum-extremi funt, meminit

Paufanias. Circa Valentiam Allobrogum Lu-

j &

douici vndecimi aeuo in cadauer pedum o&o-

tsf

decim foffores inciderunt.

ns i«

Variis item Gal-

liae locis reperta funt offa giganteorum cor-

as Pt

porum.,

Garfendam Forcalquerianam crafli

ülee

ad miraculum & proceri corporis fan&i Lu-

quew-

douici aetas vidit. Hominem Vafconem , in-

Quod

ufitatae proceritatis, qui Gigas Burdegalenfis

, Phle-

vulgo cognominabatur , inter corporis fui

(dauera

antiy

ftipatores allegit Francifcus primus. Imma-

nium huiusmodi corporum feraciffimus fuit

ondunt

Septen'rio, Sunt , qui ex Thracia velint Cy-

Gig

clopes in Siciliam adueniffe. Offa praegran-

Aomte

dia, quae connexa corpus viginti quatuor

Cündh

cubitorum eflicerent, in Bofphoro Cimmerio

xtráo

collis terrae motu disie&us edidit.

Sed ne

tum

nimius fim, Sagonem Grammaticum & Ola-

&U

um

$02

Paufan. Attic,

22

ALNETAN. QVAEST,

um Magnum confuli iubeo. Talium port.cn-

hf

o

torum prozentum , enormitatem , vim, res-

que geftas mirabitur Le&or , ac praecipue,

pue

fl

quae de Starcatero Gigante referuntur. 'Ta-

qum

Jia & in variis Ámericae partibus vifa effe in-

Te di

telligas ex Americi Vefpuccii Nauigationibus,

ex Petri Martyris Decadibus', aliorumque hi-

POC[n

ftoriis , qui regiones illas vel luftrarunt, vel

Cnt

Ini

defcripferunt. Gi

o

antum infulam aferepertam

Ym

Nec folus Gi-

b

u

Americus ille commemorat.

Q

[l

gas ille Gethaeus,, cuius meminit liber fecun-

fto;

dus Samuelis, fenos in manibus pedibusque

""

AR

digitos habuit: Sedigitam Volcatium Poetam,

& Sedigitss puellas ex re nomina haec ha-

à]

buiffe, au&or eft Plinius.

Et vidiffe fe, li-

105

teris nuper prodidit 'Tauernerius , Iauani Ini-

gf

Ti

peratoris filium ,

inftru&as fenis digitis

manus pedesque habentem. Quid quod In-

d

Q

nf

lU

dos quosdam commemorat Ctefias o&o digi-

&

tos in fingulis manibus & pedibus habentes.

Ehet

Et mihi quoque famulus fuit altera manu fe-

digitus.

uY

1V. Primorum hominum vitam noftra lon-

WT

bt

ge fuille diuturniorem , non folum veterum

qu

fcriptorum teftimoniis probare licet , quod a

Io-

2. Sam. 21, 20o.

lin. lib.

Vefpuccii Nauig. 2.

Ü

11. cap. 43. - Ctefias ap. Plot. 'T'm. 72

LIR,

IX

CNP; :XII;

23

Ortet

Tofepho fa&tum eft, fed etiam . compluribus

j, I6

exemplis, quorum conftat fides. Nam vt ea

praeteream, quae a fabularum architectis con-

ipüt,

Ta

ficta funt. de Tithono ; deSibylla Erythraea,

ffe in

quam annum vitae prope millefimum attigif-

xibus,

fe dixerunt ; de Neftore , quem cum Graeci

je hi

Poetae tres aetates vixiffe ceciniffent

vel

centum annos Latini interpretati funt; de

r(am

Memnone , quem apud Aethiopes per quin-

I Gi-

que aetatum fpatia regnafTe , ibidemque , non

ad Troiam, obiiffe ex Damide refert Philo-

[ccun

osque

ftra:us; & de Tirefia, quem Tragici Poetae

jeta

ad fex aetates vitam. docuerunt prorogaffe :

C H-

ab Indis initium faciam recenfendi vel gentes

fe, ]i

totas, vel homines fingulos , quorum me-

ii Im'

morabilis longinquitzs fuit,

Ac primum Se-

res anhos vinere trecentos feruntur, Eftho-

dlgl !j

diéque apud Sinas templum Heroi cuidam

od ]

odj

coniecratum, quem annos tradunt vixiffe tre-

jents

centos viginti duos, cum faepius iuuentuti

af

efTet reftitutus, Indorum vitam annis trigine

ta vel quadraginta füupra centum vulgo de-

terminant vereres. Plus etiam Taprobanenfi-

3 lon

terun

bustribuunt Quod & recentiores confirmant:

nuod i

qui nec Iapon»nfes, Molucenfes, lauenfes ,

&

p

1f ]i

h

ïOfGPh Antiq. l. t, c, 4.. Philoftr, vit, Apollou. E

« 67 3.

24

ALNETAN. QVAEST.

& Sumatrenfes minus viuaces faciunt,

Me-

k

lii«

moratur item Brachmanum diutuürnitas ;

&

vul

Pandorarum, ac Cynocephalorum, Indicarum

fs.

gentium, quas tradidit Ctefias annum vitae

ducentefimum affequi.

Valde celebratur a

EY

Vrl

nouitiis Indicarum rerum fcriptoribus Ben-

o

galenfis fenex, quem Lufitani annum vitae

Tiem

tricefimum quintum füpra trecentos agentem

his in oris repererunt

Repererunt & Bataui

Qu

Due

in laua infula regem Dallamboae , annos na-

Vità

tum fexaginta fupra centum. Scribunt Ara-

bes in vita Tamerlanis, virum quemdam Sog-

f

dianum Martacanda ortum, vixií(Te annos tre-

t

&

centos & quinquaginta, Chaldaeorum longin-

qi

ua fuiffe vita traditur, ac imprimis Mago-

tiüg

rum, eorumque, qui inter Affyrios & Ara-

bes vacabant fapientiae.

Narrat Elmacinus, .

t

lus

feculo poít Chriftum natum feptimo obiiffe

Vi

Solimanum quemdam Perfam anno aetatis

trecentefimo & quinquagefimo : nec multo

fi

poft veniffe ad Muauiam Calipham Obeidum :

Din

Saracenum trecentorum annorum. Longae-

w

£en

uos eíTe Arabes confertiunt-prifci recentes-

queScriptores: quod & de Hierophantis Ae-

D

gyptiorum prodit.Lucianus. Fuerunt inter

Aeth'o-

p )

Ctef. apud Plin; 1.7. €. 2. & apud Phot. T'm. 72.

Elmac. Hifl.Sarac. ]. 1 c.4. Lucian. de Macrob

-LIB, II

CAP. XII.

2$

to IMC-

Aethiopes , qui ex Jongitudine vitae Macro-

bii cognomento di&ti funt : Homeritas effe

8;

(icarüm

vult Theophanes Byzantius, Hi duplo lon-

] vitae

gius quam caeteri vixiffe dicuntur, In Con-

giano Africae regno vifi funt homines proa-

atur a

- Ben-

uorum noftrorum aeuo fefquifeculo maiores,

vitaé

nondum tamen decrepiti, - NNumidis quoque

memorabilem viuacitatem tribuit Appianus :

entem

jatat

quod & recentiorum teftimonio confirmatur.

0s -

Praedicantur & inter Graecos quidam infigni

.

vitae prolixitate nobiles

?

velut Epiorum

t At

gens in Aetolia, quos aiunt ad annos

m

05 tte

ducentos vitam produxilffe,

& quosdam

etiam ex illis. ad annos trecentos, Sünt,

|ongi

qui Arcadibus par concedant vitae fpa-

Map*

& At

tium. Ad haec adiiciuntur nonnulla a Plinio

& Valerio Maximo , ex vetuftioribus au&tori-

qcinusy

bus Xenophonte & Alexandro Polyhiftore ,

obiile

aetati

quae, etfi fabulis videntur fimilia, veritati

tamen facrorum Codicum -fidem faciunt,

mult

Danthoni lllyrio annos vitae largiuntur quin-

peidurt

gentos ; fexcentos alteri cuidam Regi ; o&tin-

Qngae-

"ente

gentos eius filio. Macrofiridi, cuius cadauer

anno-

üsÀt

in iqfula Athenis proxima effofum eft,

rum

; intif

häo.,

"Theophan. apud Phot. Tm. 64.. Appian. Punie.

.TH

[jro?

'Pun.. A c-;.ap. 48. Valer, Maxim. l. 8. c 13 $ 7

26

- ALNETAN, QVAEST,

rum vitae quinque mil!ia tribuebat fepul.

Yu

crale epigramma. Viuaciflimi fuiffe produn-

(

tur, qui Athonis montis verticem tenent, vt

e

& qui Tmoli in Phrygia.

Ex Italis multos

Tum

longa aeui diuturnitate floruiffe iidem per-

xic?

[

hibent auctores , quos dixi , Plinius, & Vale-

In

Y5

rius, atque item Lucianus, & Phlegon.

gente noftra celebratus fuit ob longitudinem

f

vitae lohannes de Stampis , ob idque Iohan-

Vib

nes de temporibus dici inepte creditus, qui

flia

fatis conceffit regnante Ludouico luniore,

qui

Ludouici Craffi filio, Trecentos & fexaginta

düt

vitae annos huic adfcribant Hiftorici, quafi

nen

Sed

fub Carolo Magno ftipendia meruerit.

qui

tantum fpatium ad centum &

f

lus

exaginta annos

verifimilius contrahit Paulus Aemylius. De

I

Arganthonii viuacitate quid prodiderint ve-

i

teres, peruulgata res eft, Longaeuos quoque

Du

homines habet Septentrio. Hyperboreos pro-

U

geniem viuaciffimam appellat Callimachus,

D)

Milleffimum vitae annum affequi dicuntur ab

tür

Y

Oneficrito , Simonide , Pindaro, & aliis.

T25 s

j

N

Plin. libr. 7. cap. 48.

Valer, Maxim, libr. 8

cap.13. $.6. Laucian. de Macrob.

IU

Phleg. de

longaeu.c 3.& .. Paul. Aemyl. Hiftor. Franc.

q

].5. Callim, Hymn. in Delum. Oneficr; & Si-

monid, apud Strab. 1. 15.. Pindar. Pyth. Od, 1o,

L!QB. H CÀpioXII.

27

Laudant diuturnitatem Britannorum antiqui

; fepul

fcriptores ac nouitii: inter quos, vt omittam

Drodun-

lent, v

exempla reliqua, nuper Scotus quidam an-

multos

num vitae expleuiffe fertur ducentefimum

m p«

vicefimum fecundum. Quod nec apud Islan-

; Vale-

dos infrequens eft. Americani, antequam lü-

y n

xus noftri contagione . remollefcerent, lon-

dinem

gaeui erant, & nunc etiam plerique eorum

(obane

vitam prorogant'in multam fene&utem. Dra-

$, qui

filienfes & Cardibae annum vulgo explent

niore,

quinquagefimum & centefimum , nonnulli &

xagmtz

ducentefimum.

Metas has fuperant Iucata-

j qui

nenfes & Floridiani, inter quos repertus eft

M

quidam tercentum annos natus.

L antios

V. Fattum e[fe Diluuium ad perdendam tol-

lendamque ex orbe malitiam, conflat inter 0TIes ,

i, D

int &

inquit LaGantius : idem enim &^ Philofopbi,

Poetae , Scriptoresque rerum antiquarum loquun-

uoque

)s pro

tur, in £oque maxime cum Propbetarum fermone

achus,

confentiunt, Hoc & a Barbaricae hiftoriae auc-

toribus traditum fuiffe teftatur lofephus.

Itur ao

Vere vtique. Nam.fi ordiamur a Sinis, pro-

; dli

vt

pagatam inter eos deprehendemus Diluuii

z

Noachici memoriam. Suus ipfis eft Noachus,

fibr. f

reparator humani generis, poft cladem illam,

leg, [

quam caeli ruina adumbrant. Hunc & cornu-

Franc

tum

T52

9d 16

"La&ant. 1. 2. Cap. 10. Zjofeph. Antiq. libr. 1. c. 4

2$

ALNETAN, OQVAEST.

uf

tum fingünt,

fub Leotzizami nomine , vt

Graeci Bacchum , aliud Noachi fimulacrum.

Tat if

lil no

Clarius etiam & veritati propius, cafum

Vte [

hunc defcribunt Indi atque Per(ae recentio-

fiiea

res , veterum Perfarum reliquiae ; item Chal-

eie

daei, vt ex Berofi teftificatione liquet; &

be

Affyrii, vt ex Abydeni ; & Armeni, qui re-

liquias Arcae INNoachicae ad montes fuos ap-

&i

Tiont

pulfae monftrabant, etiam Philoftorgii tem-

men|

poribus; & Tranfeuphratenfes prope omne

& Arabes, & Syri; apud quos Hierapoli mon-

rit, (

lore

ftratum fuiffe hiatum fua aetate , narrat Lucia-

lu

nus , per.quem Diluuiei aquas terra receptas

fuiffe garriebant, Similem huic Athenis fuif-

Yi

Ihy

fe, fcribit Paufanias. Sacra quoque Aegyptio-

rum monumenta calamitatis huius memoriam

T Ih,

üu

retinebant; de qua multa apud Solonem dif-

hi

ferit Aegyptius facerdos in Timaeo Platonis;

multa & Hieronymus Aegyptius literis tra-

NOE!

Q

diderat in Antiquitatibus fuis Phoeniciis.. Ex

t

hac inundationis terrarum notitia , quam in

Aegypto hauferat Plato, procufum eft fig-

&

j

mentum mirificae illius Diluuiei , qua dele-

tam

N

Berof. apud Tofeph, Antiq, l. z. c. 4.. 1. r. contra

[]

T

Apion, Abyden apud Eufeb. Praep, Euang.

Yibr, 9. Cap. 12.

Cyrill, contra Iulian. libr. r.

dit

Paufan. Attic,

Hieren, apud lofeph. Antiq.

Ll dec

LIB. II.

CAP, XII.

29

tam fuiffe Atlanticam infulam, eleganter nar-

lipe , v

ilacrum,

rat in Timaco & in Critia, Apud Graecos ni-

, Cafüm

hil notius eft Deucalionis hiftoria, quae etfi

'centio.

vere pertinet ad eluuionem quamdam Thef-

falicam , fabularum tamen tormento ad Noa-

n Chil-

chicam cladem accomodata eft. Arcae enim

it; &

qui re«

beneficio feruatum eum dicunt, cum vxore,

& liberis, & animantibus ; appuliffe eam ad

0$ 4p-

jtem-

montem , cui &s? Tic A«gvaxoc , ab Arca, no-

mnes,

men Larnaffi primum, deinde Parnaffi contige-

1 mote

rit, Omnes etiam fere Americaepartes , & ad

Boream &ad Auftrum iacentes peruafit Dilu.

Luci

luuiicognitio. Hoc extin&a fuiffe fciunt ani-

oCepus

yis füi

malia omnia, vnico homine generis humani in.

gyptio-

ftauratore, in Arca cum familia multisque ani-.

malibus feruato. Sciunt & columbam ex Ar-

Tioridm

ca emiffam effe , emiffum & coruum , explo-

em dil

randarum aquarum cauffa.

Nora illis etiam

itonii

'is tUt

Noachi ebrietas poft fationem vitis , & vini

confe&ionem : nota & proteruitas Chami,

s DX

& dira in eius caput patris imprecatio, Quae

m i

ex Antonio Herrera peti poffunt. Praeterea

lt f

| dele-

Diluuio conítat fides ex veterum quoque

Scriptorum teftimoniis, & per aetatum fuc-

(am

cefionem tradita inter eos conftanter memo-

con t

judtf.

ria, Étfi enim a Diluuie Noachica multum

libr, l

diuerfae ftgerunt illae , & quae füb Ogyge

nf

lnuu-'

Herrer. Dec. l. l. 9. cap.4.

30

ALNETAN. QVAEST,

forip

inundauit Boeotiam ; & quae fub Deucalione

at A

'Theffaliam oppreffit, vel iuxta Ariftotelem

quea

veterem Graeciam

eam nempe

quae circa

u M

Dodonen & Acbeloum fuit; & quae conti-

Tim

git füb Dardano; ita tamen narrantur ab

&N

Au&oribus, vt in illas manifefta Noachicae

indicia fuiffe translata appareat ; atque in Deu-

Dio

Á

calioneam praecipue, quam vnicam agnofcit

&Rl

Platoin Timaeo. Hancad eluendas orbts nox-

pl

as a Deo immiffam differunt, tüm vero Deu-

Tios

cahoncm Promethei confilio fabricaffe Ar-

fan

cam , Azpvaxs , (hac enim voce vtitur Apol-

mfw

lodorus , aliique deinceps ) qua & ipfe , &

vxor, & liberi, impofitaque cum illis anima-

lh |

m

lia ex vnoquoque genere bina, ob pietatem

HZ/

eius in Deos , morumque innocentiam , fal-

It

ua omnia extiterint; Arcam ad Parnafli iugà

ts (

appuliffe; columbam ex ea emiffam indicium

&

ln

retuliffe , & tempeftatis cum reuolaffet

redditae ferenitatis ac exficcatae aquae cum

füuat

auolaffet, Quae a Plutarcho relata palam

lr

oftendunt , quorfum perti

t Deucalionea

W

Xt('ï*

hiftoria.

Nec jam fub faou arum inuotucris

Dhür

diffimulatam ,'fed apertis expreíffam verbis

A

Noachicam DI]UU]C"I confgnarunt exotici

fcrip-

Ariftot. Meteor. lib. 1. cap. 14

Apollod. libt

LES

Plutarch, de íolert, animal

|

LIB, II. CAIL XII,

31

tealiont

fcriptores ;; Berofus, qui & Noachi & Arcae

ad Armeniae montes applicitae, füperftitum-

totelen

i^e cire

que ad fuam aetatem eius reliquiarum , iux-

o Conti

ta Mofis mentem meminit. Adde flierony-

ntur 2b

mum Aegyptium , & Abydenum, apud quem

achicae

& Noachi, fub Sifithri nomine, mentio, a

in Deu-

Deo de ingruente tempeftate admoniti , &

Arcae ad Armenorum montes appulíae , &

gno(cit

s noX«

emiffarum auium. Adde & Alexandrum Po-

hi Deu.

lyhiftorem , qui eadem haec in commenta-

ffe Ar-

rios fuos retulit ; & Eupolemum, & Mna-

feam , & Molonem. Adde & Nicolaum Da-

r Apoh

mafcenum , qui terrarum inundationi fubdux-

ipt ,*

s animt

ife fe prodidit hominem vnum Arca aduec-

yetatem

tum ad montem Minyadis, hoc eft Ebraice

m

Har - Meni, vnde Armeniae vocabulum. No-

men monti Baridem facit : vel quod ita dic-

.afii iUgK

tus fit a nauigio hoc ,; cuius reliquias diu il-

indicium

lic monftratas füiffe ait; nam Baris nauigium

1[Tet D i

yge ciit

fonat, a Baride vrbe Perfidis, vt nos alibi

1 pü!!m

fcripfimuss vel quod ipfe perperam nauigii

nomen in fübie&um montem rranstulerit,

caliona

Veneratio reliquiarum Baridis illius abiit de-

uo?tiïris

^

mum iü füperftitionems nam.ex ea fiebant

i V'Qïu'l:']

ej(OfiCi

amuleta, vt tradiderunt Berofus & Abyde-

nus;

fcri"

lod, li'Dl'

Demonftr. Euang, Prop. 4. c. . $. 39. Berof, ap.

lofeph. Antiq, 1. 1. c. 4.

52

ALXETAN. QVAEST.

d

nus; & templum ei in Armeniae montibus,

vitia

au&ctore Strabone, conftru&um eft. Nec dif-

ilb

fimulat Nicolaus hominem hunc nauigio fer-

tetine)

uatum , eum effe videri, cuius Mofes me-

deícib

His adiunge de-

eius a

minit, Noachum videlicct.

nique Latinos fcriptores, Plinium & Cenfo-

man

rinum, a quibus res clare tradita eft.

bylte

VI. Infanam Babelicae Turris & ciuita-

loph

tis extru&ionem, poft Diluuium in campo

lia

Senaar fufceptam , & linguas hominum illic

dendh

a Deo confüfas, adumbrant praelia Titanum,

ibus

Gigantum , & Aloidarum aduerfum Deos,

D

|

caeleftis regni affectatio , montes impofiti

D

montibus, fulminibus deie&i ac proceliis di-

li

uinitus immiffis, Deorumque vi&oria. Vidit

liün

T05]

id Pbilo ludaeus. Viderunt & alii porro eru-

diti homines quamplurimi. Ioc ipfum de-

Lorey

tra&is fabularum integumentis expreíferunt

Mi

vetufti au&ores: nam Phoeniciae hiftoriae

dhc l

fcriptor Heftiaeus, Iofepho & Eufebio lauda-

Wi

tus , facerdotes ait cladi Noachicae fuperfti-

pf

tes venifTe in Sennaar Babyloniae; cumque in

varia

l

' Aby'dcn. apud Euf. Praep. Eu. ]. 9. c m/. & Cy-

rill. contra Iulian. libr. 1.

Strabo l. 11.

Philo

(

de confuf.linguar, lofeph. Autiq. l, 1. c. 4- &

&. Kufeb.Praep. Euang. 1. 9. c. 18. & 15. &

in Chronic, Gr,

LIB. IT, CAP. XII.

43

nontibus

vatia loca exinde difperfi effent, fimul habi-

. Necdil

talle, quot eiusdem linguae vfus coniunctos

iuigio f

retinebat. Turrim Babylonicam Belo facram

ofes me

defcribit Herodotus ; quippe poft repreffam

junge de

eius aedificationem pars inchoata fuperftes

t Cenfo-

manfit;, Meminit eiusdem & Artapanus,. Si-

l

byllae nefcio cuius verbarecitat Iofephus, &

k ciuita-

lofepho vetuftior Alexander Polyhiftor, qui-

| campó

bus celebratur inceptio turris, ad corifcen-

yom Tllic

dendum caelum /paratae , . vi procellarum

['itamunm

fubuerfae a Diis, & linguae , quae omnibus

j Deos,

hominibus communis ad hanc diem fuerat ,

impoft

in plures diuifio , atque hinc inditum Babylo-

ycellis d

ni vocabulum,

Addit Abydenus apud Eufe-

rio. Vi

bium & Cyrillum, facinoris auctores fuiffe vi-

orro di

ros robuftos & proceros, Deorum conten-

pum i

tores; locurh fuiffe Babylonem, fic ditam a

Babel, quod confufionem fonat, ob confufam

preffcrunï

piftorit

illic hominum loquelam. !dem ex Eupolemo

jo ld

prodidit Alexander Polyhiftor, qui hinc dif-

] fuperlfi'

perfos fuiffe in varias mundi plagas ait Gigan-

SEES

.umquc n

qurii

Herodot. libt. r. c.18 1. Artaþan. apud Alex. Po«

lyh.in Éuf, Praep. Euang. 1.9.c. 18.. Iofeph.

T C*

Antid. l. 1. c. 5.

Alex, Polyh. apud Cyrill.

contra Tulian, . z, . Eufeb, Praep. Euang. l. 9.

,. P

Ó

TL

€. 14. Chron. Gr. Cyrill. eontra Iulian. 1. z.

IT

Alex, Polyh. ap. Euf Praep, Euang. 1. g. c. 17.

ALNETAN, QVAEST.

34

pl

tes operis inceptores , Diluuio fuperftites.

Hoc linguae vnius olim ab vniuerfis bomi-

Qu r

A

ibus vfurpatae in plures linguas diffidium,

farum

praeter eos , quos nominaui , 5criptores , ex-

primit fabula vetus a Platone & Philone ex-

m

Ym

pofita, de lmvua hominibus omnibus com-

muni Saturni temponbus : quo munere cum

Aegw

in lafciuiam abuterentur, fuiffe aíunt eo mul-

fente

Clarius

m

tatos, difcreto in plures fermone.

idém norunt Sinis finitimi Coreani. Linguam

quim

füi |

aiunt olim fuiffe vnam, deinde diuifam in plu-

res à Deo ; fic infanam Turris molitionem

N

confcendendi caeli.cauffa fufceptam vlcifcen-

W

Qu9l

te.

Babylonis originem, quam indicat Mo-

fes, confirmat Berofus, Graecos infimulans

ghi

falfo attributae Semiramidi Babylonis extrue-

fedg

Then

tionis: confirmant & alii Scriptores, ad Be

lum Semiramide multo antiquiorem , operis

0f

huius fufceptionem referentes.

r

um

VII. Ritum circumcifionis, nihil eft, quod

quisquam valde miretur; aut inde Ebraicae

jl

t

Nam

religionis carpendae cauffam quaerat.

Ti

Q

& eodem ritu vfi funt Aegyptii, gens eru

ditione, vrbanitate, opibus longe floren-

ul

NT

tiffima, omnisque Graecae do&rinae & ele-

l

gan

Plato inPolitic. Philo de confuf. linguar. Gen.

l.

11, 4. 9. Berof. apud Iofeph. 1. 1. contra Apion.

à

LIB. II.

CAP, . NII.

85

i

perfttes

gantiae parens ; ac ii praecipue inter eos,

s homi

qui rebus diuinis ftudiisque vacabant

]Item

iffidium,

Aegyptiorum finitimi Aethiopes , Troglody-

tarum, Arabum, Phoenicum , & Syrorum

Yre5, 6l

lone ex

Thagna pars: Madianitae etiam, Moabitae,

ldumaei

üs Com

& Ammonitae : Colchi praeterea

ere cum

Aegyptiorum propago, & Colchis proximae

eo ul

gentes aliquot & Thracum nonnulli, & hodie

Clari

etiam Turci, & Afri multi, & ex Americanis

Linguom

quamplurimi, Denique tam peruulgata olim

minpt

fuit haec decutiendi praeputii confuetudo,

Jitionet

vt eam coercere ,. folisque Iudaeis permit-

vlf

tere ncceffe habuerint leges Romanae. Quid

quod Creophagi , Aetbiopica gens, & Tro-

icat M0

]fm']ll]äüs

glodytae, non praeputio folum multabantur,

s exttue

fed glande etiam : vnde & Mutili cogno-

,

mento appellabantur

Ne foeminae quidem

ll, operb

ab huiusmodi exe&ione abftinuerunt apud

Aegyptios, Coptos, Aethiopes , Perfías,

e& qUOd

& Indos aliquos

Eius adminiftrandae artem

profitentur in Aegypto vetulae quaedam. In-

Ebroar

ftitutum id ferunt a Muhammedo.

Quan-

: Mi

quam & multo ante Muhammedum etiam

apud Iudaeos mos ifte viguit, vt difcimus ex

flort

: & e]a.

Strabone, Ambrofio , Aetio & aliis : quem

Q

mo-

g

L. 11. w, $. 1. Ad leg. Cornel. de ficar. & venef.

yr,

$trab, L 16, & 17. Ambrof, 1. 2, de Abrah. c.1t.

r p

86

ALNETAN. QVAEST,

morem Gyzgi inuentori Hefychius Illuftris ad

Tte

Ícribit. Fertur & ipfe Pythagoras, tum cum

r

verfaretur in Aegypto, probaffe hanc fui de-

Voti.

itandi confuetudinem , & in fe recepilfe.

fuüry

Et habetur in fabulis Phoenicum , quas ex

u

Sanchoniathone retulit Philo Byblius, Satur-

D

num fibi virilia circumcidiffe, idemque vt fa-

&

cerent focios coegiffe, Cur vero ritum hunc

tl

derideant Etbnici , qui Agdiftin commenti

funt a Diis fuiffe multatum virili parte , vn-

fi,

de Amygdalus prodierit , cuius fru&tu decerp-

tG

to grauidam fa&am Nanam Sangarii filiam,

x

Attin effe enixam, qui pondera haec ipfe fi-

J

bi filice deuoluerit ; idemque factum & ab

lum

ápfius focero Mida Peflinunus rege; idem a

te]

Gallo ; idem porroa Rheae Sacerdotibus Gal-

dide

lis ; & Galli filiam, quàe tum aderat , mam-

Ms

mas fibi execuiffe ?

pede

VIH. Ifaaci parentibus effoetis nati, &ve-

hdeæ

lut in pietatis & hofpitalitatis praemium a

VE], |

Deo dati , hiftoriam Graecis notam & accep-

liny

tam fuiffe, probat Orionis fabula. Tres Deos

Yy

narrant , Iouem , Neptunum , & Mercurium,

h[Es

apud Hyrieum hominum fpecie. diuertiífe ,

Gd

lauteque pro hofpitis ruftici facultatibus ex-

ieto,

ceptos, optandi, quidquid libitum effet, facul-

ta

foren

Aetms 'Tetrabibl. 4. ferm. 4. cap. rog. Phil.

fivra

' Bybl. apud Euf. Praep. Euang. libr. 1, cap. 19«

LIB. II

CAP.

XII

37

jftris d

tatem ei dediffe; hunc poftulaffe filium , etfi

üm curm

c füi de

iam defuncta vxore, cum aliam ducere nollet ;

ecepilt

voti compotem fuiffe fa£tum , atque hinc na-

tumOrionem. En tres viroshofpitio conuiuio-

quas &i

que exceptos ab Abrahamo ; en filium ei pro-

Gatüt

e vt fa

mitfum ; en natales Ifaaci ex matre exoleta,

& mortx ob fene&utem proxima, & in qua vis

m hunc

genitalis effet extincta,

miena

te , VIl

IX. Transtulerunt. Graeci & in figmenta

fua, fuasque hiftorias, calamitatem Sodomae

decerp

& Gomorrhae

Nam primum quod effrae-

i filiat,

nem incolarum petulantiam Deus caecitate

cipft l

vltus eft, perinde vt alias Syrorum exerci-

um&ab

tum, rogante Elifaeo ; fimile eorum eft, quae

: idet 4

de Tzreüa, & de Aegypto Árcadum rege, tra-

ibus

diderunt fabularum artifices :. hunc , quod

Mantineae Neptuni fuübiiffet templum , quo

pedem inferre nefas erat; illum , quod Pal-

a i

ladem in Hyppocrene lauantem confpexiffet ;

yemiurt ]

vel, vt alii volunt ,. quod pro Ioue aduerfus

& at

Iunonem aliquando fententiam tuliffet; lumi-

"res D

nibus oculorum effe priuatos Alcxandn mi-

orcuril

lites poena eadem affe&os a Cerere Milefia

iperilo

erediderunt , ob fpoliatum eius templum Mi-

tibus d

leto capta: eadem & Appium Claudium Cen-

Tet, 40

forem ab Hercule , quod fpreto refponfo

pil

facra eius ad feruos publicos tranítuliffet.

(

Quid

, 0P.

p

58

ALNETAN. QVAEST.

v

uid autem aliud fignificare puremus fabulam

[7]

Philemonis & Baucidis, qui louem & Mercu-

dum

rium in Phrygia peregrinantes, & a loci inco-

d mi

lis fpretos domibusque exclufos benigne ex-

quiti

ceperunt ; proptereaque cum

tota regio

Ti f

aquis fubmerfa a Diis ftagnumque fa&ta effet,

form.

feruati & in tuto collocati funt; quid aliud ,

Sunt;

inquam , id fignificare dicamus , quam Loti

dea fi

aduerfum duos Angelos Sodomam venientes

f li

humanitatem , a quo comiter habiti , & a

KUy

Sodomitarum iniuriis prohibiti , praemium

un

hofpiti totique familiae rependerunt incolu-

r

mitatem; cum tota regio caelefti igne dele-

bit

ta, & aquis ftagnantibus obruta effer, quae

tnif

prodigiofi illius incendii retinerent notas, &

Ál

Hiftoriae facrae fidem facerent? Hanc &

D

abunde firmant teftimonia veterum: Stra-

Qj,

bonis, qui negari vetat , quae de Sodomae ,

ln

aliarumque vrbium illic olim florentium ,

euerfione praedicantur ; Taciti, qui conce-

IQS, !

I

[

dere fe ait, inclytas quondam his in oris vr-

a

N

bes caelefti igne flagraffe ; Solini, qui hu-

n

mum nigram & in cinerem folutam teftari

li

fcribit, triftem hunc finum de caelo effe tac-

o

tum, Iam illa vxoris Loti transüguratio,'etü

Th1-

Ouid. Metam.lib.9. Strab. 1. :6. "Tacit. Hi&

lofe.

Solin. cap. 35.

ü

: Tib. $. c. 7.

CAP,

XIT.

LIB. II

39

: fabulem

mirabilis eft , nihilo tamen magis impiorum

Merq

auilllationibus patet, quam tota propemo-

ci inco

dum Graecorum Theologia, quae huiusmo-

di mutationibus ferme conftat.

Eft in anti-

n gne ex

quitatibus Sinarum, Lutiemam egregia for

t n

ma mulierem, vifa in caelo leonini capitis

£l effet

id aliud,

forma, in ftatuam auream fuiffe conuerfam.

Sunt apud Siamenfes aenea quaedam & lapi-

m Loti

dea fimulacra, quae homines quondam fuif-

veniens

fe blaterant

in banc formam vi diuina mu-

j, &t

tatos, Et funt, qui in Carnia hominum cada-

raemium

t incoll

uera , Daemonis arte , in ftatuas falis con-

uerías fuiffe dicant. Sed & teflimonium prae-

o d

buit perpetua temporum confenfio. Statuam

t quae

enim ipfam fua aetate extitile , fignificat Io-

potas,

fephuss fua etiam Brocardus, etfi eam fe,

Hanc

) sm'

pro fuo candore , vidiffe negat; fua Salinia-

cus, quam & fibi vifam affirmat; & ad hanc

odom/

diem fupereffe eamdem affeuerant recentlo-

rentlity

res, qui has regiones luftrarunt.

j conc

X. Quae ad Mofis ortum, vitam , mirifi-

; oris t

yi i

cos caíus, resque geftas pertipent, gentium

omnium, aetatum , fcriptorumque teftifica-

j t

tione abunde comprobata funt a nobis in De-

monftratione noftra Euangelica, atque inde

Y

10,

d

peti

fi!

k

Iofeph. Ant.1. r. c. 22. Broc. Defcr. "Terr. fanà

gt

Cap. 7. $. 34

Saliniac. Itin. Hierof. T.. 9. c. 6.

40

AILNETA'Ixi. QVAEST,

fet !

peti poffunt. Delibabo tantum hic nonnulla, ,

quae traGatione noftrailluftranda funt. Seripe

cit]

fs

tum extat in facris voluminibus rubum Mofi

tuc Pl

ardere vifum, integrum tamen prodigialiter

qil

manfiffe; quod & narrat Artapanus in libris

fuis de Iudaeis. Legitur itidem in Senecae

ferdi

byefte, fyluam quamdam Pelopeae domus

tilr]

qui l

totam flammis micare folitam effe, & excel-

fas trabes fine igne ardere, Perhibet item Lu-

figiol

canus prope Maffiliam non ardentis fülgere ine

fque

fffe

cendia fyluae,. Cleomeni Spartano in Iunonis

fiem

templo facra facienti, filammam e fimulacri

n

pe&tore erumpere vifam, narrat IHerodotus,

ln Romanorum caftris, Seüeca tefte , vifa

t

Thm

junt ardere pila, ignibus in illa delapfis, Puta

ea no&e, quae vi&oriam praeceffit , quam

&

fx n

de Sabinis Pofthumius & Menenius Coanfules

f

reportarunt , ex pilis ante tentoria defixis

itder

od

emicuiffe flammas, refert Dionyfius Halicar-

Duir

naffeus, quibus caftra per no&em colluce-

rent, Ín exercitu Caefaris, dum effet in Af

Ti

ne

U

rica , Quintae legionis pilorum cacumina per

Tint

quo]

no&em tponte arferunt , Hirtio tefte, Re-

fert

Tiat

"Atrap. apud EL*" Praep. Euang. l. 9. c. 27. Senec,

"Thyeft. v. 674. &feq. Lucan.1, 3. Herod. 1,6.

Pro

|

Senec. Natur. Quaeft. libr, r. cap. .. Dionyf.

j

(

Halic, libr.5. Hirt. de Bell, Afr"ic.

LIB. il.

CAP, XIT,

4

onnül,

fert & Procopius , contigiffe idem in exer.

citu Belifarii contra Vandalos bellum geren-

t Scrip«

um Mi

tis; Idem fibi aliquando obferuatum, te(ta-

iialiter

tur Plinius.

Difcimus etiam ex Liuio , Fre-

in libris

gellis in Atrei cuiusdam domo , haftam in-

terdiu duas horas ita arfiffe, vt nihil tamen.

Setiecut

domus

eius ignis combureret. Hominum capirta, in-

; excel-

. quit Plinius, vefpertinis horis magno prae-

'em L

. fagio ftellae circumfulgent. Tradit lulius Ob-

fequens in libello de prodigiis , Anagniae ar-

Igtre iv

unonii

fiffe feruo tunicam, nullo poft extinctum ig-

jmuladt

nem apparente flammae veftigio; Romae ig-

nem innoxium totam Larum aedem effe per-

'OdOQUS,

uagatum : & C. Valerio, M. Herennio Coss,

Q , Ti

flammam gregi veruecum cum pafcetetur,

is, M

;, Qu

& no&tein ftabulo circumdatam non aduflif-

fé, Produnt Graecorum fabulae, Bacchum

Donus

ardentibus cunis, ipfaque matre, incolumem

; qefi

Haltcit

1ub.

prodiiffe; atque hunc deinde ignem "Thebis

[

coliuce

excitaffe, quo' & vrbs ipfa, & Penthei . do-

mus, atque veítes fine detrimento correptae

t il A

funt, Ex eodem fabularum penu profluxit,

vin H

l

quod de Aefculapii natalibus memoratur ,

] N

a Mer.s

fet

matre eius rogo impoüca, infantem

curio

; 9t

*

-

Plin. lib. ». c. 37.

soldé

- Procop. Vandal. lib. s. c

'Tit. Liu, libr. 43.

Piip.lib.2, 6.57.

Iut,

o

Cbfcq. de prodig. cap. 112.

42

ALNETAN. QVAEST.

eurio fuiffe e mediis flammis ereptum, Eum-

opit

dem alii narrant a matre expofitum , toto

gt

corpore caeleftem lucem emififfe,

Comam

Tibus &

Baceharum lambunt flammae , nec adurunt,

ficris Y

apud Euripidem.

Ignem ex illaefo Achillis

Ts v

vertice , Mineruae opera , emicuiffe , fingit

u t

Homerus: quod & in Afcanium & in Laui-

atj

niam Virgilius tranftulit.

Idem de Seruio

qi vir

Tullio prifcae Romanorum tradünt hiftoriae:

( &

idem & de L. Marcio equite , qui poft Sci-

ür, ln

pionum interitum , ob Hifpaniam virtute

r lr

fua contra Poenos feruatam , Dux appellari

T n

meritus eft: idem de Saluidieno gregem in

Wil

agro pafcente , qui poftea Conful fa&us eft

Ms

Augufti temporibus. Perhibetur idem a Silio

pao

de Mafliniffa Numidiarum rege.

Eos prae-

Apol

tereo , quos commemorat Damafícius apud

ET

Photium, ita a natura attemperatos , vt fcin-

ficien

tillae,2c nonnunquam etiam flammae ex eo-

titere

rum corporibus vehementiori fri&tu áttritis

i U

promicarent,

lts

XI. Quemadmodum poft additam a Deo

Maw

Moltis virgge portentificam vim , mirabilia

d

Opera

l ap]

Eurïpïd. Bacch. v.756. Homer, Iliad. g, v. 206.

u

& feq. 225. & feq. Virgil. Aeneid. 2. v. 628,

&feq. Aeneid.7. v. 7

5. &feq. Silius 1.—16.

P

Phot. 'Pm. 2432.

In|

LIB.

II.

CAP.V XII.

4$

Im, Eur

opera eius virtute patrata funt; itain prodi-

Im , toi

giofis facinoribus edendis virgae a variis gen-

Comu

tibus adhibitae funt, magnusque in magicis

adurupy,

facris virgarum femper vfus fuit. Bracltma-

) Achill

nibus virgas tribuit Philoftratus, quibus per-

le, fini

cuífa terra intumefceret, eosque in fublime

n Laui

attolleret, Sunt apud Sinas praeftigiatores,

e Serüio

qui virgas in ferpentes mutaturos fe , alia-

iltorine:

que eorum ope prodigia edituros pollicean-

yoft .

tur. Inter Scholia, quae in Theriaca Nican-

) virtütt

dri fcripta extant, illutre vnum eft, & ad

appelir

rem noftram appofitum. In eo legas vates

regem i

multis in locis virgis vti, velut apud Medos;

stus d

Magos ex praecepto Apollinis , aliosque vir-

1 2 Silt

gas ex myrica ad diuinandum adhibere; hinc

:0s prt*

Apollinem cognomento Myricaeum dicturn.

jus api

Nec in diuinationibus folum, fed & in facris

Á (ci

faciendis virgas iidem vfurpabant. Huc per-

jg ex

tinere vult Hieronymus diuinationem illam

p atl

a rege Babylonis per fagittas exercitam ,:cu-

ius meminit Ezechiel, eamque a Graecis £e-

"EM

Aopavrisv , fiue jaGXepavriav ait appellari, Ei-

jjra

dem fortilegio deditos Iudaeos queritur De-

opera

us apud Ofeam ; quam fuperítitionem diu

apud Iudaeos perfeueraffe, cognofcere licet

, n

ex

vl

1Iills l D

Phil-oürat. vit. Apoll. -lïb, $. Cap. 4« & 5. Hieron.

in E:zech. 21. v. 21.. Ofe. 4, 12.

44

ALNETAN. QVAEST.

&t

-

ex Maimonide , qui & Pythoniffis myrteas

virgas tribuit,

Diximus in Demonttratione

Tm :

noftra Euangelica, Phoenices Vfoo & Hyp-

Tentes

furanio virgas poft mortem confecraffe : quod

D

&

ad virgam Mofis & Aaronis videmur referre

poffe, cum fciamus ex Artapano, Aegyptios

il

id honoris habuiffe virgae Mofaicae, vt in

NU

Inde

lipnan

fingulis templis virgas confecrarent.

etiam eft, quod gentis huius Prophetae ma-

lt Ni

E

nugeítabant virgam ex ebeno ; vel, iuxta

Graeci vero ex eadem

98 Y

alios , ex tamarifco.

virga Mofis virgas complures portentorum

dm|

effe&rices confinxerunt , puta illam Palladis,

i

g

illam Tirefiae, illam Circes, illam Bacchae

apud Nonnum, quae abieGa in terram fer-

[

pentis more repere humi vifa eft : caduce-

[l

Tionur

um quoque Mercurii, virgam nempe ferpen-

tibus cireumplicatam , vt non virga folum

qui 1

Mofis, fed effe&a etiam per eam portenta

nj

defignentur. Tranfiit inde in adagium Virgu-

Wt

la diuina, qua res füpra humanam faculta-

Qity

tem pofitae fieri credebantur. Virgula diui-

D]

na, haec ipfa eft irga Dei , quam Mofes ma-

foles

nu geftaffe dicitur in libro Exodi, Rfæferunfc

an-

Dem(/)nfïr. Euang. Prop.4. de libr. Iof. Artap.

H

de Iudaeis, apud Euf. Praep. Euang, libr. 9.

eap. 7. Nonn. Dionyf. l. 4:. Exod, 4,37.

LIE. IY

€AP,. XII.

43

s mytd

annales Peruuiani, Mancocapacum & Mam-

ontrstin

mam Coyam, imperii huigs auctores & pa-

rentes, accepta a Sole genitore fuo aurea

00 &

af :qui

virga , fic in mandatis habuiffe, vt vbicunque

Yur refert

ea in terram fponte depacta folo haereret,

Aeg ypu

illic fedes figerent.

Multus quoque apud

Scythas in diuinationibus virgarum vfus 5 fa-

ieae, VEl

en, l

lignarum, tefte Herodoto , myricinarum, te-

phetie i

fte Nicandri interprete. Horum pofteri Ala-

vel ,

ni ad futurorum praefagitionem vimineas vir-

gas vfurpabant

Ad cognofcendum caedis

) ey u

)rtentorit

clam patratae auCorem talis ex virga praeci-

m Pal

fis vtebantur Frifiones, vt eft in eorum Le-

m Bu

gibus, De fortibus Rugianorum ex virgis cap-

ri folitis confulitor Saxo Grammaticus 5

terram d

[j

confulitor Tacitus de illis veterum Germa-

ype f

norum, Sunt hodieque nebulones inter nos,

qui ad inueftigandos thefauros in terra re-

lrga fOlUE

conditos virgas colurnas adhibent, certis Lu-

nae temporibus refeCtas ; & circumforanei

numwrä

"d

cireulatores, vi bacilli, quem manu tenent,

praeftigias fuas edere fe ad populum ia&are

u'(ïulä d

folent,

Mofesm

Rf

XII.

t

Herod. 1. 4. c. 6. Schol. in Nicandr. Ther. Lex

jr, A

. II

Frifion. Tit. xiv. Saxo Gramm. 1. 14. Tacit.

de morib. Germ. c. 1e.

00 d

46

ALNETAN. QVAEST.

XII. Inter prodigia virgae huius ope à

piet

Mofe patrata, primum eft aquarum Aegypti

Vinitus

&t

mutatio in fanguinem, Necabfimile eít, quod

Xerxi contigiffe produnt, cum vinum in pa-

Qurta :

teram eius infufum, bis tertioque in fangui-

A

nem conuerfum eft. Nihil frequentius legas

Yroete

in hiftoriis Romanorum, qui oftentorum ob-

Q

feruationi valde dediti fuerant, quam riuos

(eriptu

fanguinis de terra fluxiffe, fluminum aquas

Oppugn

fanguine mutatas fuiffe, puteis cruorem ma-

tint T

Tj de

naffe, fanguine pluiffe, fparfas hinc inde gut-

tas fanguinis apparuiffe, figna nonnulla fan-

Díodo

guine füdaffe,

Magna deinde vi ranarum ,

Tiey

pediculorum , mufcarum , culicum & locu-

Wlb t

ftarum Aegypto Mofes vaftitatem intulir.

Aile |

Quippe cum propter humidum aeris calorem,

'nyi

& foecunditatem Nili, huiusmodi peftibus ob.

pionis

noxia fit Aegyptus, aduerfusque eas cono-

We d

peis, aliisque remediis fere decertet; malo

T t

t

iam experto , ac propterea valde formidato,

longe acrius eam vlcifci, & ad obfequium

Qui f

cogere Deus voluit. Quibus addi poffunt &

N

Vermi

igniti ferpentes in Ifraelitas diuinum imperi-

um detre&antes immiffi: & vrfi in pueros Eli-

fümle |

faei irrifores excitati. Talia autem pleraque

bis,(

diuino nutu apud fe eucniffe profanae gentes

idro

dente

c;edidetunt : fic hominum animis illu-

MR

Án

LIB. IT,

CAP, XII,

/4

juius o

impietate, vt cum miracula in Aegypto di-

uinitus & praeter naturae ordinem a. Mofe

um Aeg

ileelt,qui

edica , naturae opus effe pertenderent; quae

inum inp

coutra apud fe orta eflent ex naturalibus cauf-

ein fage

fis, oftenta Deorumque monita appellarent,

entius l

Praetereo angues in Herculis infantis perni-

ntorum o

ciem a lunone immiffos. Ini Appiani Illyricis

quam ri

fcriptum extat, Autarios, quod Delphicae

inum aqui

oppugnationis fuiffent participes, Apollinem

ruorem t

tanta ranarum copia afllixiffe, vt patrios la-

ncinde g

res deferere cogerentur.

Rem tetigerunt

onmulla

Diodorus & alii, cauffam rei praetermiferunt.

j rananut

Pediculis Deuim.multorum fcelera faepe pu-

Ym & lu

niffe, teftantur veteres hiftoriae ; velut L.

Sullae, qui felicitate füa ad crudelitatem &

en i

ris calrt

impietatem abufus eft: Pleminii quoque Sci-

peüibüsgþ

pionis legati , qui hac lue poenas Proferpi-

nae dediffe creditus eft , ob raptum' Locris

T

eius thefaurum.

His addi vulgo folent An-

ne P

formiti

tiochus Epiphanes, & Herodes vterque, tum

o

qui filius fuit Ancipatri, tum qui Agrippa cog-

nomento di&us.

Verum hos, fi attendas ,

jjofi!

um if

vermibus, non pediculis , diuinitus erofos

CU

"

fuiffe reperies, Quod & de nefariis homini-

bus , Caffandro , Galerio, Diocletiano , Alex-

f ph?l'nquE

ptum

g o

andrp/illo Pfeudomanti, Neftorio, fcri

le-

h il]Uden?

,

n

Appian.Illyr. £.758. — Diodor. 1. 3.

45

/ALNETAN. QVAEST.

iif

legimus. Quemadmodum culicibus Phrao.

je, !

nem & Aegyptios caftigauit Mofes, fic Sapo-

rem & Perfas Nifibin obfidentes lacobus vt*

ptt , (

em u

bis Epifcopus. Res nota Arabicis fcriptori-

Mufey

bus & credita eft, Tradunt iidem , Nemrodi

pulfas.

militumque ipfius fuperbiam a Deo culicibus

fous 2

in nares eorum immiffis punitam effe, 'Traia-

no aduerfüs Agarenos bellum gerenti , quo-

mapat

prodig

tiescunque in eos impetum faceret , cibum.

Dàpis ,

que caperet , tantam exhibuerunt moleftiam

Yis ing

mufcae, vt a Diis monftra haec proficifci

ratus , nullo facto operae pretio difceflerit.

& qu

t carg

Titum poft expugnatam Hierofolymam , Deo

ii

fceletis poenas repofcente, obiiffe ex culice,

odotet

qui per naris du&um penetrarit in interiord

capitis, cerebrumque perfoderit, commene»

Ximumg

Nec valde

finferg

tum eít veterum Rabbinorum.

Ditria t

difconuenit, quod legitur in veterum Perfa-

rum hiítoriis , gentem hanc ad Zoroaftris

praecepta refraétaríam grauiffimas Deo poe-

]

]

nas dediffe, cum vexarentur mortiferis culi

lm

cibus, quorum vnus Regis ipfius aurem füb-

ierit, eumque teterrimo lethi genere affece-

li l

rit. Qui minus vero mufcas & culices diui-

pf

nitus excitatos credeht impii, quam diuinitus

eosdem compreffos crediderunt ? Mufcarum

lerique

Pin l

autem abaftqres & interfe&ores Dii p

)

eulti ;

LIB. II.

CAP.

XIT.

49

as Plen

culti fünt, velut Accarone , Cyrenis, Olym-

os, fic

piae, Elide, Leucade

Romae, Iupiter «z7-

[acobus Yi

puo , & puesiuc , KHlercules pxeygor , atque

idem 4wdu;os, quafi Mufcarium, Mufcicapum,

is (cript

Mufcarum abactorem dicas, Similiter ob ex-

n, Nenri:

e0 culid

pulfas locuftas Apollo Parnopii ab Athenien-

effe, T

fibus aliisque, Hercules Cornopionis cogno-

men atque cultum ab Oeteis meruit ; & inter

orentl , Q

prodigia diuinitus edita pofitum eft a Ro-

ret , d

manis ,

uod Capuanos & Pomtinos agros

: mol elhn

vis ingens locuftarum aliquando cooperuit ;

C pïOw

& quod P. Plautio, M, Fuluio Coss. ingen-

o difcld

tia carum agmina, in Africa, vento in mare

lymam 100

deie&a & fluctibus deinde eiecta, peftifero

T ex ci

odore & vapore infecerunt Cyrenaicam, ma-

: jn 1

ximumque hominum & pecoris numerum ab-

T comm*"

fumferunt.

Nec i

Vnde Plinius longinqua ab iis

Iaria tranfiri ait , continuata plurium die-

um I

rum fame, quam propter pabula externa pe-

d Zoni!

tere fciunt ; & Deorum irae peftem eam in-

as Doo u

telligi ; gregatimque fublatas in maria 2ut

yrtifeni t

ftagna decidere. Éiusdem generis eft, quod

s auren

haont liber Samuelis , Azotiorum agros ob

enerc ?!

raptam Domini Arcam , magna murium co-

aj d

pia fuitfe

? vaftatos, Nec hoc incredibile Eth-.

TUl d'U!'ï'

nicis

» 'Vzl""

Plin, lib. 11, cap. 29

1. Sam. 5,

pi plc

ln

D

Ü

50

ALNETAN

QVAEST,

Supir

nicis vifum, qui lue huiusmodi Deos in ho-

CORiU

minum noxas faepe animaduertiffe commen-

ti funt

Refert ex Polemone vetus Home-

quibts

velut

ri interpres, Chryfe, quae Myfiae vrbs eft

iratum

Elifaei

Apollinem . Crinidi

facerdoti

fuo

nn,

agros eius muribus immiflis vaftaffe , pla-

confpe

catumque deinde peíte hac purgalfe ; at-

befsta

que hinc fa&um Apollini

Sminthio cog-

itque t

nomen a muribus, qui gentis lingua Sminibi

dicüntur, Imo vero, mures a Troadenfibus,

hmey

fetim

tanquam rem diuinam, in templis coli ferunt

té pof

Simile eft, quod de Sennacheribo Pelufium

fimsd

obfidente narrat Herodotus3 muribus exci-

T

tatis profligatum fuiffe a Vulcano , has Se-

lpüm !

thoni facerdou fuo, & Aegypti Regi fuppe-

tias ferente.

lipie

Quam exercitus Sennacheribi

0 pul

internecionem Angelo tribuit facer Codex,

li ïUpp

eamdem pefti diuinitus illatae apud lofephum

lum

Berofus adfcripfit : nec fine fimilitudine veri;

Aïïbur

nam faeuiente peftilentia ob Dauidis noxam,

[em,g

Angelus quoque populum caedere vifus eít,

Huc referri poffunt. & vlcera ,. quibus affs&i

D] Qq

pur

funta Deo Aegyptii, & caedes maiorum na-

ib

tu filiorum ; & praefens Ozae ob Arcam non

fatis reuerenter habitam , Ananiae item ac

mS (J

f

Sa-

Schol Homer. in Iliad. &, v 39 Herodot. 1. 2

Cap- 141

Iofeph. Antiq. libr. 10. cap. 1. & 2

G(mon

LIB, IT,

CAP, XII,

T

Saphirae ob auaritiam. fraude mendacioque

05 n5

Commea

coniun&am interitus; & alii quoque morbi ,

us Eome

quibus varia fubinde fcelera Deus puniuit ;

velut lebrae Mariae fororis Mofis, & Giezi

vibs ell

Elifaei famulo irrogatae , marifeae Azotio-

Q irutun

rum, mortifera lues Bethíamitis illata . ob

lo , pl

confpe&ctam Arcam Domini , Ierobowmi ta-

nlfe a

hio 0

befa&a manus, & continuo fanata, tormina

atque tabes Antiochi Epiphanis, Quibus ad-

ga Smiti

dere poflis & lepris infe&tam Mofis manum,

;denfibu

ftatimque fanatam.

Ex quibus ortam dice-

oli fent

re poffis profanorum au&torum , Helladii, Ly-

Pelufin

fimachi, Manéthonis, Apionis , Ptolemaei

Ibus eit

Chenni , aduerfus Iudaeos Mofemque adeo

, b*

ipfum calumniam, lepris ipfos , fcabie, viti-

egi pf

ligine fuiffe infettos, ac propterea ex Aegyp-

yache

to pulfos.

Multa autem huiusmodi exemp-

r Cotth

la fuppeditant exoticae hiftoriae. INam vt (i-

fofept

leam , quod fcribit Gorionides , exercicum

dipe Y

Arabum & Hyrcani Hierofolyma oppugnan-

ls nmäl !

tem , grauiflima pefte affe&um fuiffe a Deo,

ob Oniam a feruis Hyrcani interfe&um : vel

yus 4f

pueris nota illa peftis eft , qua Niobes liberi

orum

ab Apolline & Diana confumti funt ob ma-

ram

tris fuperbiam ;.& ea quoque , qua iniuriam

» jton *

facerdoti fuo Chryfidi ab Aggmemnonc fac-

$

*

1») a

tam

-

]

lt

Gorionid, 1. 4. ca;ï. 19.

[p. I:GN

4

ALNETAN, QVAEST.

52

tam Apollo vindicauit. Pari fupplicio fertur

as hd

Argiuos affeciffe ob Pfamathes caedem ; pari

atm

& Autarios, ob Delphicum templum ab iis

lia prop

cum reliquis Celtis oppugnatum. Peruulga-

Audis Vi

tum.eft, quod de Te&ofagorum fcelere in

Ti

Templi huius fpoliaGione & auro "Tofolano

n

Ad eiusdem iram refe-

produnt hiftoriae.

Atheni

bant Athenienfes peftem eam , quam octo-

üt & [

gefima octaua Olympiade perpeffi funt. Quae

pl tà

vero in Aegina graífata eft Heroicis tempo-

ts 1ny

ribus, eam iratae lunoni adícribit Aeacus

i l

apud Ouidium,

Simil

poena aífe&i funt

D

'"Thraces & Macedones ob caedem Orphei ,

df

& Cumani ob dirutam Neapolim. Caphyen-

Q?

fium mulierum abortus retulit Pythia ad iram

Condyleatidis Dianae, eius quae a cafu hoc

Ti

fii

Strangulata di&ta eft, ob lapidibus caefos ab

Terts f

incolis pueros, qui laqueum fimulacro inie-

e Theu-

Qum fj

cerunt. Palladem, & tabe confumfifft

uQ]hes ,

tidem Arcadem , & Arcadiam ip(am efï*emfï'e,

fterilem , Dodonaeum oraculum prodidit, ob

Detiety

hürem

vulneratum ab hoc Teuthide Deae femur,

an QH

cum Melanis perfonam fumtffet, Finxit Vir-

MDLAP

gilius demerfum in mari Mifenum aTntone,

ÜDtecit

quod ipfum cantu prouocaffet, Cum Agathi-

as

tj

h'afllls |

'Ouid. Metam. libr. . vam!.Aene.d lib. 6, v:

Plul,lm

174« Agath. 1. 2.

[

LIB, II.

CAP.

XIT,

5»

licio fer

as c'adls Francis & Herulis a Narfete illatae

edem; p

cauffam ad eorum impietatem retuliffet, fimi-

»lum ab

'lia propouit diuinae vltionis exempla, & Mil-

Perou

| fcelere;

tiadis vi&toriam ad Marathonem de Dati Da-

riiSatrapa; & illam Themiftoclis ad Salami-

) Tofol

nem de Xerxe; & illam Syracufanorum. de

yram r

Athenienfibus, Quicunque ex Mardonii exer-

quam d

citu, & deinde Alexandri, Cabirorum tem-

fünt. Qu

plum temere ingredi aufi funt, partim men-

1c1s tenp!

, tis inopes de faxis fe praecipitarunt, par-

ibit Ài

tim fulminibus fünt confumti,

;ffedi f

Irae quoque

Deorum peftilentiam eam tribuebant Cartha-

m Orpk

ginenfes, qua in Agrigenti, & aliam deinde,

Caph

qua' in Syracufarum obfidione ,

magno ho-

hia adint

minum numero breui tempore ab lumto con-

a af

flidati funt, Et Amilcar, ob fpoliatum Ve-

$ caefma

neris Erycinae fanum, diris cruciatibus ac de-

jlac j

mum fufpendio extin&us eft, fcelerisque par-

yife Ti

ticipes omnes facuis & violentis mortibus

m effet

perierunt : pstria vero eorum Carthago ex

yrodid!

florentiffimo ftatu in triftem fLruxtutem re.-

ge feni

dacaeft, EtPleminio , Pleminiique militibus,

Fm'(][hl

rapta Proferpinae Locrenfis pecunia tantum

Obiecit furorem , vt duces ac milites inter fe

m Aga!

armis hoftilibus decertarent: cum antea nau-

1

j

fragus laceratae effent Pyrrhi naues, ob ad-

dlb 6oi'

miillum in eiusdem auri violatione facrilegi-

uim.

54

ALNÉTAN, QVAEST.

j gt

um, Et Pompeius quidam ob facerdotem Cy-

TOR !

beles iniuria àffectum, febri & angina correp*

felenti

tus poftdiem tertium interiit, FtSul ia phthi-

tidoh

riafi ob id confumtus effe creditus eft, quod

( ml

Graecorum delubris non pepereiffet. Grae-

qui e

ci denique & Romani, quotiescunque regio-

ii

nem fuam lues inuaderet, facris ritibus De-

Tirodo

os, tanquam mali auctores, placare fatage-

filtad

bant: & poftquam remiferat morbus, Diis

li d

Velut cum Aefcu-

id acceptum referebant,;

tüain

lapius Epidauro Romam adue&us eft ; & cum

Marcs

" anagraei pefte apud fe fedata, de pulfam eam

DO

a Mercurio dixerunt ; & cum Epimenides

hi

Athenas lue infe&as certis expiauit facrif-

YaA

ciis , morbumque fedauit

Pergamus vero,

lod

Memoriae prodidit Herodotus , Venerem

T (

Vraniam Scythis intuliffe morbum foemine-

$

um , ob expllatum templum fuum Afcalone.

Morbum hunc foemineum interpretantur qui-

Ti

dam fanguinis menftrui fluxum muliebrem.

Iton

Ineptiffime vtique, Nihil aliud fuiffe morbum

tf

foemineum Scytharum , quam Zravdela» , hoc

lf

eít, mollitiem quamdam animi

& corpori$

lude

imbecillitatem , qualis mulierum effe folet,

cognofcas ex Hippocrate : ait enim plurimos

in

HCT(];

It

Herodot. 1. r. cap. 105.

Hippocr. de aere , locis

& aquis , fect, 49.

95

LIB. IF.

CAP, XIT.

55

rdoten

in gente Scythica fieri eunuchos, & in Ve-

nerem refricefcere ; quo malo cum perculfos

Jina Cort(

fe fentiunt, muliebribus fungi muniis , mulie-

Sul'a pl

briftola indui, conuerfari cum mulieribus,

s et, qu

[let, Grà

& muliebriter fe gerere; vocari eos dvavográi,

quafi euiratos dicas; cauffam vero morbi hu-

inque r

ius a Scythis Diis adfcribi. Scimus ex eodem

fitibus

Herodoto , Athenienfes , cum ex Aegina in-

icare f

fula ad fe transferre tentarent oleagina fimu-

orbus,

lacra Auxefiae & Damiae , infanos factos mu-

cum Ad

tua in fe arma conuertiffe. Sed & molliorem

; eft; t

Marcini cultum cum derideret Caracalla, mor-

opuülfüm

bo eum foemineo & avav?eíe laborare iacta-

Epimen

bat. Id prodidit Herodianus.

Quid fimilius

jayit 1

vero Azotiorum fiue marifcis, fiue haemorr-

»atnus V

hoidibus, per fabrefactum aegrae partis au-

Venti

reum fimulacrum fanatis, quam quod extat

m foetn!

in Scholiis Ariftophanis , Bacchum ob fpretas

r AfCälO

fuas ab Athenienfibus imagines ex Boeotia a

etantut

Pegafo ad fe perlatas, totam gentem grauif-

mulidt

fimo morbo pudendis infli&o caftigaffe; nec

aliter fanaffe, quam publice & priuatim phal-

lxs fibi in rei inemoriam dedicatis? At ex ea

mvæ g /1' h

& corp'

clade, quam ob vifam Domini Arcam fibi

eff (

con-

m P]unm*

Herodot. 1. 5, cap. 85.

Ierodian. in Anton. .Ca-

racall. 1. IV. cap. 12 Ariftoph. Achran. A.

(2. Se T.

RU]

X

56

ALNETAN, QVAEST.

confciuerunt Bethfamitae , exprefius eft mor-

nusSt

bus, ini quem incidit Eurypylus ob aper-

q m

jn qua latebat

Tode t

tam & infpectam arcam ,

Bacchi fimulacrum.

Eft in Romanorum mo-

lum i

numentis , Rufticum quendam Attinium no-

f S

fet fü

fnine , in fomnis a loue monitum , vt Sena-

Ceten

tui nurtiet, peccatum effe aliquid Ludis in-

ftauratiuis ; cum id facere neglexiffet, filium

Tiatores

eius effe mortuum ; quo cafu cum ad paren-

Yident

Thimio 1

dum ne tum quidem excitaretur, rurfus ad-

monitum , detre&antemque debilem effe fac-

tium, (

tum; tum vero morem fomnio geffiffe, ac

nciden

conualuiffe ftatim, pedibusque faluum fac-

1 Mofe

lle lmt

tum, domum reuertiffe, Potitiorum gentem

infra vniüs anni tempus extinctàm credide-

obfidi

runt Romani ob prodita Herculis facrificia:

Quam

fFuluium Cenforem mente captum & duobus

protan

filiis orbatum, ob fublatas ex Iunonis . Laci-

fürin

niae templo marmoreas tegulas

Turullium

fünin

Antonii praefectum a Caefaris militibus in in-

fity |

fula Co interfectum , ob excifüum eodem 1o-

flldum

€o Aefculapii lucum. Narrant Perfae culto-

W

res ienis , Regis cuiusdam fui manum exta-

j

buiffe, quod Zoroafiri infanti perniciem ma-

dm.

chinatus effet; & Alexandrum morbo letha-

pldeu

han !

li fuiffe confumtum , ob crematos legis fuae

libros, Legitur in hiftoriis Sianenfium, mag

r

nas

LIB. II,

CAP. XII,

UA

füs eft m

nas Sinarum copias, ob direptum thefaurum

$ 0b a

quemdam Deo fuo confccratum , fequenti

qua fate

no&e totas interiiffe.

Sefoftris propter Ni-

1070 mo

lum iaculis appetitum , lumen oculorum ami-

itiniom D

fit.

Sexcenta huiusmodi proferre poffem:

|, vt n

fed funt in promtu , & de his iam nimis.

] Ludis à

Caeterum memoriam calamitatis huius, qua

ffet, Bu

maiores natu liberos amiferunt, retinuille

| ad p

videntur Aegytii, pecudes. fuas & arbores

rürfüs

minio notare foliti circa vernum Aequinoc-

m efelt

tium , quo tempore fcilicet in tantos lu&tus

inciderunt, Prodigiali grandini & fulminibus

gefif,

gluum &t

a Mofe excitatis adiungi poteft & lapideus

ileimber, quo reges quinque Gabaonitana

o gonttt

obfidione foluta fugientes Deus oppreffit.

m credil

: fücrifti

Quam frequens vero eft, & in fabulis, &in

3 & duobi

profanis hiftoriis , mirificorum tonitruum ,

onis L

fulminum, grandinum mentio? quam faepe

fulminibus impii homines periiffe dicti? quam

Turulit

faepe tonitrua vel dextra, vel laeu3, cum

ibus ii

eoden

fudum effet , oftentiloco habita ? lampades

fae CUIW

item ardentes caelo eecidiffe vifae , ignes

per caelum difcurriffe, homines afllaffe, quos-

dam adufüffe? . Cui non notus imber ille la-

jicien f

pideus, quo Herculis ad oftia Rhodani prae-

1bo Je

liantis hoftes Iupiter oppreffiffe di&tus eft?

Jejis [ut

Quam faepe in hiftoriis Romanorum . legas

[ nj

pluiffc

D

—À

58

ALNETAN. QVAEST,

pluiffe lapidibus? Quis nefcit pluuias , pro.

Jefcit r

cellas, & fulgura, quibus ad inuadenda facra

depclla

Oxydracarum gente abíterriti funt. Bacchus

[ tere, f

& Hercules; & quibus Celtas & deinde Per-

jndocer

fas Delphicum templum oppuguantes Apol-

qu füp

lo perterruiffe creditus eft ? & quibus Athe-

jlarum

nienfes repulfi funt, cam ex Aegina Auxefiae

apudi

& Damiae fimulacra rapcre vellent ?. & qui-

quo ha

bus perierunt Macedones Alexandri focii,

lorrend

ob violatum in Thebanorum regione Cabi-

g

rorum templum? & quibus Annibalem Ro-

aulor

mae imminentem Dii vifi funt auertiffe 2 at-

f hi

que illa etiam, quae vrbem Agarenorum a

i&

Traiani oppugnatione prohibuerunt? & quae

Tter

Marcomanos & Quados aduerfus Marcum

tuit,

Imþeratorem bellum gerentes opprefferunt?

Telir,

& tempeftatem , quae "Theodofio contra Eu-

Coss,

genium & Arbogaften velut militauit? & fa.

lr

bulofa etiam Brachmanum fulmina, quibus

Vr p

Panes Bacchi & Herculis focios, collem , in

Titori

quo fedes pofuerant, inuadentes repulerunt?

Y o

Perhibent rerum feptentrionalium fcriptores,

Q

Nouegiae regem Haquinum grandinem ad-

C

uerfüs Danos vi magica eduxiffe; & Biarmen-

Verf

fes Regnerum regem nimbis horridis, & mox

quidf

intolerando aeítu, per feralia carmina exci-

tato, oppugnaífe. Et haecinter fagarum ma-

$n

le-

i

*

LIB, II

CAP.

XIT,

$9

lgias, n

idenda fa.

leficia praecipue memorantur , caelo nubila

depellere , aeftate niues ciere, fulmina auer-

int. Bacchy

terc, fidera caelo deducere, Lunae tenebras

deinde

nducere. Legatur Seneca, qui vulgi opinio-

antes Ài

Primi artium

üibus Àrie

nes fuper his rebus traducit

ilarum parentes faerunt Zabii

Eerebatur

na Auxel

apudillos liber Adami nomine infcriptus, in

ont ? & gi

cuius fuffitus

quo habebatur herbam etTe

andri 00

'Tenebris Ae-

horrenda tonitrua excitaret

rione G

gypto a Mofé induétis affinia pleraque Diis

ibalem 1

au&oribus tributa exempla füppeditat prota-

yertiff ?i

pa hiftoria.

Memorabilis praecipue lurida

arenorum i

illa & cruenta caligo, qua toto illo anno,quo

nt? i

interfe&us eft Caefar, Sol ita infe&us appa-

us Martu

ruit, vt ob eius interitum atratus effe crede-

preffent

retur

Valerio Maffala, & Liuio Salinatore

ontra

Coss. tenebrae illae tertiam & quartam diei

u & ?

horam coortae a T. Liuio & Obfequente in-

, ii

ter prodigia ponuntur, In morte Cari Impe-

collem,

ratoris tam foedam extitiffe tempeftatem ,

epultti

vt caligarent omnia, nec alter alterum nof:

fcripus

cere poffet , literis Romaanis proditum eft

dinem ?

Canunt Arabes Poetae ad Rubri maris oram,

: Diarme

verfus occafum, vrbem effe, quam cum Rex

i, &U

quidam pararet exfcindere, tenebris Dei nu»

tu

ia 0

arum f

Senec. Nat. Quaeft. 1. 4.. Liu. libr. 8 cap. 36.

]

Iul. Obfeq. cap. 56.

m

6o

ALNETAN, QVAEST.

:

fitsq

tu obfeptum re infe&ta haetiffe,

Idem quo-

que circa Gordyaeos monte

P

fis Chriftia-

gMol

aUteren

nos oppugnantibus, eueniffe proditum eft

ntum ]

Nihil tritius eft. in profanis hiftoriis ,. quam

id t

Solis Lunaeque defe&tus prodigii loco habi-

Vunentt

tos, magaum gentibus rerum naturae ignaris

i fe al

timorem incuíliffe,

Quaáfi his o[tentls Dii

&0ruf a

hominibus iram fuam fignificarent. Hinc in-

fone l

epti illi füperftitiofarum gentium clamores &

fÍonitus in Lunae defectibus.

Ét in fabulo-

prieter

fa Bacchi aduerfuüs Indos expeditione, quae

Cpum

terent

ex Mofaica expreffa.eft, Indi tenebris fingune

tes fur

tur fuiffe obdu&i , cum Bacchae in media lu-

ce verfarentur,

O

Feruntur Tartari, cum om-

pf

nibus olim copiis florerent, magicis praefti-

giis tenebras non femel obduxi(fe caelo; ho-

füy

firtuy

ftesque circumuenitfe,

Caeterum his fere,

elit q

quae commemorauimu

adminiftra virga pa-

Qu p

tratis prodigiis Artapanus teftimonium füum

accommodauit.

s (

XIil. Ad excufandam Aegypti fpoliatio-

i

fn. ]

nem ab Ébraeis patratam, cum ex Aeg gypto

diícederent, multa actulerunt leromm fa-

dMteri

crorum mterpretes, quae comyllare animus

Tlorur

noneft, Tantüm hic eos more gentium ali-

Hhni

quarum aefendam, apud quas furari lmtum

fuit;

Ày

Euf. Praep. Eu.1. 9, c. 27

l

LIB, II

CAP, XII.

6I

Tdem qu

fuit; cumid apud Ebraeos vetitum fuerit le-

tfis Chriti

ge Mofis ipfius, quem ad bona Aegyptiorum

Oditum

auferenda non alia impulit cauffa , quam ite-

ratum Dei mandatum. Quod fi vere futurum

Yris , qui

id eüct vti fuiffe querebantur Aegyptii , fuo

| loco hd

tamen ipfi confutandi effent exemplo : nec id

Arae puat

oftentis D

in fe admiffum queri poffent , quod legibus

eorum admittere ius fasque fuit, vt ex Ari-

. Hincit

ftone Iuriscon(ulto fcribit Agellius.

Addit

clamored

praeterea Diodorus, gentis huius legibus re-

t in fabul

lore , Qu

ceptam fuitfe furandi artem ; qui hanc profi-

bris finri

terentur, principem fuum habuiffe, apud quem

res furto ablatas deponere iuberentur, vnde

n medi

eas certó perfoluto pretio repetere quifque

j, Cüm 0f

poffet, Probatus quoque eft Lacedaemoniis

cis pradà

furandi vfus ; vapulabatque, non qui feciffet

» caeo,

n his fr

furtum , fed qui fegmtc: & incaute , ita vt

eífet deprehenfus

Sed & moribus Phoeni-

a virap

cum permiffum fuiffe furtum coniicias ex iis,

nium us

quae de Phoeniffa muliere cum Eumaeo in-

fante vafisque rapta narrat Homerus in Odyf-

; fpoha"ü

fea. Iam vero ex co, quod ad feruandos ab

erU Jj

interitu maiores natu liberos ianuarum füpe-

rorum «

riorum limina poftesque fanguine tinxerunt

e qnimi

ptium 9'

Ebraei, cum per Aegyptms domos filios.ma-

iores

jj Jid

füit

Agell. 1. rr. cap.18.. Diod, Sic. Bibl, Hlü libr.

1. fol. 7a.

Hom., Qdyf. $.

À

!

62

ALNETAN. QVAEST,

iores natu . Deus interimeret , multi ritus$

qmft

Ethnicorum non abfimiles prodierunt. Per-

yee; [

fuafum his fuit irritas fieri magorum artes,

Q1 &

fi menftruo mülierum fanguine poftes tange-

detur V

rentur.

Magi ipfi febres affirmabant abigl ,

ts du

fi vnguium refegmina e manibus pedibusue

Tif

humanis cera permiíta alienae ianuae ante

(ir Q

Solis ortum affigerentur , certis quibusdam

lt ab

verbis fimul prolatis.

Irridecr Democritum

fersin

Plinius, quod dixerit chamaeleonis inteftina

&uflim

& fartum eorum, cum fimiarum vrina

illita

Tiifa CO

inimmicorum 1apuae , odium omnium homi-

tie «

num his conciliare.

Nouae nuptae , ante-«

G

quam domum ingrederentur , poftes adipe

x

d At

fuillo vel lupino vngebant, ne quid mali me-

10n dbf

dicamenti inferretur,

Et ad arcenda venefi-

n Col

cia , luporum inueterata roftra villarum pore

Ttnerün

tis praefigebantur.

Yarii j

XIV. Columnae, quae Ebraeis per Ara-

Vbs

biae folitudines errantibus praeluxit

viam-

L

que monftrauit , non plane abfíimilis fuit ig-

W. ]

nis ille, qui Thrafybulo, hyberna & obfcura

noGte, per inuia loca, Athenienfes exulesin

n 1

l li

patriam reducenti, viae fine vlla offenfione

t ]

index fuit: nec fax altera caelo delapfa, quae

Qüe tel

Timoleontis in ltaliam navigantis claffi du-

ceimn

flieta

Plin. 1, 28. cap. 29.

li

j

LIB. 1l

CADp, XII.

63

multi r

cem fe prz;ebuic; quod optatum portum te-

lerunt, D

nerét, Eamdem Iiraelitarum columnam, noc-

Orum arta

tu igneam , nubilam interdiu , expreffiffe vi-

voftes t

detur Vfous Hypfuranii frater, quem colum-

abuntab, -

]

nas duas Igni Ventoque confecraffe & ado-

s pecibun

J

raífe, narrat Phyle Biblius in Sanchoniathoni-

januae at

cis. Quippe Deum in Columni illa ignea ve-

» quibuss

lüt habitaffe, & lfraelitas rexiffe, ex libris

Jemocriti

facris intelligitur.

Hinc repetendam quoque

pis itelli

cauffam , cur in Tyrio templo Herculis ge-

vrina, il

mina columna, aurea & fmaragdina; & cur

nium ht

aliae complures aeneae in Gaditano eius-

pa s P

dem templo ; & cur duae in Solis templo

(ii

poiïes 1

P

apud Aegyptios a Pherone rege pofiti fint,

non abfurde fufpiceris : atque ortas hinc eti-

jid ml

enda vent?

am columnas , quas expeditionum fuarum

illarum p

itinerumque teftes a Baccho & ab Hercule

variis in locis conftitutas füiffe febulofa ve-

s per

tuítas commenta eft ; ac columnas item, qui-

bus Deos plerosque fuos adumbrarunt, lo-

uxi[, Viüæ

jilis foit d

uem, lunonem , Bscchum, cui & inde fac-

] ö: Ob(..hf;

tum «eeixiovis , hoc eft Columnarii cognomen,

" egilt

Apollinem eysia , fiue Compitalem , Mar-

o«fr'enfülf

tem, Herculem, Bellonam , ac Deos quo-

que reliquos. Scribunt Muhammedani , Pro-

;lap(gw qI,W

TL

phecavm,fuum in Syriam cum ingenti Caphila

D)

pro-

Exod.' 145 24

64

ALNETAN. QVAEST,

thiro, !

profe&um, aduerfus immodicos Solis aeftui

nube candida in itinere protectum fuiffe.

quum T

XV, Quemadmodum ad virgae Mofaicae

tibugd i

motum líraelitis tranfitum praebuit mare

& &lol

matis u

Rubrum ; & deinde arcam Domini velut re-

ueritus Iordanes , aquas lofuae votique exer-

GU t

citui partitus eR, quae & Eliae pallio contac-

aD n

tae tranfeunti huic vada nudarunt: ita Zo-

la um

roaftrem , ex Sinarum traGtibus in Perfidem

Vim i

redeuntem, fluuios congelatos & duratos tra-

& renir

ieciffe garriunt Perfarum Hiftorici: ita Ina-

Aninür

chum Argolidis fluuium .a Neptuno arefac-

transmifi

tum efTe, Graeci fabulatores:itaScamandrum

Vigeret

fluuium. commentus eft Homerus, in Achil-

Pt toty

lis perniciem tumefa&tum, a Vulcano fuilfe

us extan

ficcatum.,

Quod imitatus NNonnus , finxit

fiteo p«

Ctur &

Bacchum Hydafpi opem accolis fuis ferenti

iratum , torruiffe eum ferula iniecta & are-

Sentcao:

feciffe; Orontem quoque thyrfo percuffum

mCuO, q

traieciffes & cum Lycurgum fugeret, mare

ls r

Rubrum. fübiiffe.

Commentus quoque eft

ïfl-uetum

Homerus , Neptuno füupra flu&us currum

t knne |

agenti, mare aquas diduxiffe, Vbi notat Eu-

Tun q Es

ftathius, fcriptum reliquiffe Callifthenem,

mare Pamphylium coplas fuas ducenti Alex-

]

ICD]»

anáro,

Al

Homer. Iliad. 21

Nonn.Dionyf lib, 2o. 33. &

hi

24. Homer.lliad. y.

|

*

65

: Solis «f

anäro, non viam folum patefeciffe , fed tan-

um fuid

quam Regem effe veneratum, aquis affurgen-

gae Motit

tibus & intumefcentibus, Quo exemplo vfus

aebut t

eft & Iofephus ad conciliandam prodigiofae

nini veut

maris Rubri fciffurae fidem. At bis in eo pec-

totique tit

cat; tum , quod dubitare videtur, fpontene

1

yallio cont

J

an Dei nutu ea contigerint; tum , quod il-

ant: t 1

lam Pamphylii maris diuinitus eueniffe putat.

Vifum idem eft Arriano, Appiano , & aliis,

sin Periit

y duratos

Sed reuincitur erfor ex Strabone , qui Alex-

rici: ii

andrum maris aefítu obferuato exercitum

Xuno at

transmififfe .fcribit ; fic tamen, vt cum iter

vrgeret , nondum renudato litore, in aquis

Gcamandt

per totum diem ambulauerint vmbilico te-

as, n Ad

ulcano i

nus extantes milites, cum regreflis aquis illac

ficco pede tranfire foleant viatores. Reuin-

]I]US j Hnïï

citur & ex teítificatione Artemonis in prima

(uis t

Senecae Suaforia: multo vero magis ex Plu-

jotia &i

, p

tarcho, qui Alexandrum ait rem in epiftolis

fuis narrantem , portentum nullum , nibil

gerts n

infüetum commemorafle,

Sed rem natu-

quoqyt 4

rae lege euenire folitam in prodigium verte-

lus cu

j qotit P

-

runt a(Tencgtdres Alexandri. EHacarte vfus

quo-

ililtber

cenii 48

lofeph. Antiq. libr. 2. cap. vlt. Arrian. de exped.

Alex.lib. 1. Appian. de bell, ciu. lib. 2. . Stra-

andro,k

bo lib. r4, Plut. Alex.

jj o^

E

66

ALNETAN. QVAEST

tht

.quoque eft Scipio maior in expugnatione No-

TOUf

uae Carthaginis; cum per litus re ciprocante

BI

mari patefactum milites traducens , Neptu-

qiata

num itineris ducem fequi eos iubebat. Contra

I

vero Memphitae, & impius Porphyrius, fcif-

quei

fas praeter naturae ordinem Rubri maris

di g

aquas

& velut in murum elatas ad aeftus

Yidà

reciprocationem retulerunt; ad tempeftates

vero luftinus

UT)

Quafi Rubri maris naturam

T m

nefciuerint Aegyptii; quos incautos & im-

duius |

prouidos appellare fatius fuit, quam ignaros

DO

Jtaque Heliopolitani non marino aeftu , fed

Moíaicae virgae conta&u aquas diuinitus

: Dhomi

nille «

fuilfe disiunc&tas confeffi funt, vt difcimus ex

Meji

Artapano. Et Ichthyophagi maris huius ac-

Phoon

colae a maioribus accepiffe fe ferebant, in-

alits f

genti & infolito aeftu aquas in contrariam

partem itaquondam fuiffe fubmotas, vt fundus

Hs pi

matür

appareret, rurfumque reuolutum mare prifti-

Q

nas fedes recuperaffe.

Quod eorum fauere

videtur fententiae, qui Ebraeos non oppo-

m

n

fitum litus , fed casdem partes, fubmerfis Ae-

lu 1

gyptiis repetiiffe cenfent.

Huc adde , inter

Al

fagarum artes & veneficia poni hoc faepe a

&H'

Poetis , moram inie&am fluminibus diuifas

&Onfy

áquas, curfus auerfos & ad fontem a&tos,

. mare

Artap. apud Euf Praep. Euano libr.9. c.27

Pin

4

LID.

TI.

CAP, XII,

67

mare concitatum, vel fedatum. ScripiffeDe-

1neN

mocritum, refert Plinius, chamaeleonis cauda

ciproca

flumina & aquarum impetus fifti ; eadem me-

, Nl

dicata cedro & myrrha, illigataque gemino

at, Cont

ramo palmae, percuffam aquam diícuti, vt,

yrriüs, i

quae intus fint , omnia appareant. Cuiusmo-

ubri m

di arcana, feu nugas potius, magicae artis

ag adi

videtur Democritus ab Aegyptiis facerdoti-

empel

bus & prophetis accepifTe, qui progenies fue-

js natuti

runt magorum Pharaonis.

Sed & ftupendae

tos &t

huius Ebraeorum per mare Rubrum traiec-

ym ign

tionis veritas confirmatur ex iis, quae de

atu, *

Phoenicum origine veteres prodidere ; ve-

g. diuii

niffe eos ex mari Rubro, & in Syria ad oram

difcimu

Mediterranei maris fedes pofuitie.

Nempe

j huus à

Phoenicum nomine Ébraeos fienificabant, vt

«rebant,

alias faepe ; gentes finitimas & fimul permix-

contu

tas parum accurate diftinguentes.

Confir-

5 V[fllnl

,matur & ex eo, c*uod apud Arabes atque Tur-

m pfh

l

cas ex hoc cafu nomen habet mare Rubrum.

rum

ao

Quibus nec pigebit fuübiicere, quae fine dubi-

non 0

tatione affeuerat Paulus.Orofius , extitiffe

bmerti

fua aetate certiflfima rei.monumenta , cur-

dde, *

,ruum tra&us, orbitasque rotarum in litor

cafu vel

oc f

& in profundo defcriptas; quae fi

yu 0U

..confulto aliquando tmbarf*ntur, continuo

tem a

E

Jn

n

Plin. Jib. 28. cap. 29. P..ul Orof. lib. 1. c. 1o.

nj

;S

*

68

J ALNETAN, QVAEST.

in pr iftinam faciem ventis üu&xbusque fu:ü'e

que

diuinitus reparatas, Fides penes ipfum etto,

XVI. Porro numerandus hic Orofius eft

TOi

TiUtdre

Sntereos, qui non recta traieciffe mare Ebrae-

ft,Plin

os Aegyptiosque .fenferunt

fed in circum

tore T

erraíie

Quod & comprobatur ex miraculo

pobot

aquarum, quae ex amarore in dulcedinem a

Mofe

Ad

:-Lmh

Ugni iniectione conuerfae fuünt,

oram enim maris Rubri occidentalem fontes

Tntg

atque lacus ponuntur a veteribus , amarore

Qu Y

& falfilaginis fapore infeCti: cum nihil tale

porro

pro

extet in aduerfo litore,

Caeterum miraculi

tm fj

huius a Mofe editi fimilia illa funt ab Elifaeo

QUE

patrata , cum pefumas Hierichunthinorum

ia

aquas immifTo fale fanauit : cumque Galga-:

colo-

Ts |

litanorum Prophetarum pulmentum

cynthidum admittione corruptum , farinae

&f e

Weox |

afperfione fuaue & edule fecit.

Admirabili-

n Ü

tas autem rci illius per Mofem geftae in eo

Wadg

videtur fuiffe, non quod aquae vitium ligni

alicuius iniectu emendauerit

nam. naturali-

MUa

er id fieri potuit, & faepe fit ,

W a

& exempla

ex Plini

peti poffunt, & nuper exorti funt,

t Y

qui aquae marinae falfuginem perimiftis. qui« -

1iQ (-H"e

busdam medicaments abigerent; fed quod

DI

DN

lignum hoc, Deo monftrante , repererit:

quem-

li, |

Orof. lib 1, c. 1c.. Plin; lib. 24. cap. .

b

i

LIB, IT.

CAP, XII.

609

T

quemadmodum & Elifaeus , Dei indicio, cog-

ipftm &i

Orolits

nouit aquas amaras polenta addita faporem

mare o

mutare; quod alioqui naturale remedium ef-

qina

fe, P

linius docet, ld intelligere licet ex auc-

rtem medrcam

ex f

tore Ecclefiafüici , qui, vt «

aent

len

ibus

ulcedinet

probet a Deo proficifci, nec a pru

hominibus effe afpernandam , inter mec rca-

füjt, !

menta & medicinae eífe&liones eam ponit

jem ij

qua amara aqua aligno mitigata eft, Similes

]5 , atf

porro' remediorum .monflrationes

jactant

m nibi i

um mid

profanae gentes ,. vel confictas, vel Daemo-

num fupremum Deum imitari conantium ne-

tb Es

fariis artibus effe&as,

Medelas per quietem

unthintm

inter Ethnicos praeftari, agnouit Tertullia-

yque G

nus, Delfide multis id Diodorus teftatur.

tom ,

Idem eflicere creditus eft Aefculapius.

Ar-

T fäl'

que ex hac opinione ortus eft apud. eos ritus

Admlra ,

Teüae UL

fomni capiendi in templis Deorum ad recu-

perandam fanitatem, Cleonymum Py&en ab

unum f

Achille in fomnis curatum narrat Tertullia-

m mu j

nus, Ariftolochia herba ad morfas ferpen-

, ext

tum vtilis, ab Ariftolocho cognita ex fom-

ogortilé

nio eïTe fertur.

Celebre eft inter Graecos

ripilti V

fed i

fomnium Alexandri, quo de radicula quadam

admonitus eft, cuius effet vis tanta, vt Pto-

gt

le-

quem

Plin. L. c,

Tertull, de 3nima c, 46. .. Diod, lib

1

i

lertu llc.

16

ALNETAN, QVAEST.

P

vitae

lemaeum, aliosque e militibus telis venenatis

muh'e;

i&os mortique proximos facile fanare pof-

Tenui

fet: eoque experre&o quaefitam radicem,

lanca

vulperibusque appofitam , aiunt depuliffe lu-

DRUR

em veneni , perfanatisque omnibus fidem

quiex

fomnio feciffe. Rem ita Alexandro per fom-

Que e

nium cognitam vel crediderunt, vel credere

f&

fe fimularunt affentatores Macedones ,. ex

R

eius ipfius relata, qui Diis prognatum fe fe-

AU

rebat , Deorumque familiaris & diuinus cre-

lis de

di volebat, Verum Strabo remedium ab ali-

)

nj

quo rei perito accepiffe eum putat, indeque

Ya

RY

captatam adulationis cauffam ; & Plutarchus

30 qe

fuiffs ait medicae artis praeceptis imbutum

I

ab Ariftotele, & amicorum plerosque Oop-

Vento

portunis remediis & confiliis iuuiffe. Mimum

tl

alium Aégyptiorum Vefpafiano palpantium

Yétnün

excuffimus in Demonfltratione noftra Euange-

lica, cum luminibus orbatum quemdam , &

hg j

Plagiä I

alium debili erure fübornarunt, qui fe affir-

marénta Serapide fecündum quietem admo-

Ebï&eg

nitos , vt poftularent ab eo valetudinem;

átque hunc calce t

nct

Guv

um, hunc litum fputo

ho

Mm pe

conuáluiffe dixerunt. Aliam Antonini ftro-

etiam 1

pham ventilauimus ibidem , qui, vt fpem

vitae .

n

Srmab. L 15.. Plut. Aiex. Demonfir, Eu. Prop.

BOCh;

9. cap. 39. $. 6. fol.423.

r

d

LIB. IT,

CAP,

XII.

7t

js venenti

vitae Hadriano aegrotanti faceret , adduxit

fanare j

mulierem, quae in fomnis iuffam fe diceret

renuntíare Imperatori breui copualiturum ;

( radiod.

hanc morem fomnio gerere detre&antem nar-

depule k

rant oculorum vfum amififfe ; iterumque per.

yjbus B

quietem admonitam eadoem faceret, genua-

o Dl fit

vel cre

que eius contingeret; fi fecilfet, vifum effe

recuperaturam ; patuiffe tandem, oculosque

edones ,

L

recepice.

um E

AXVi1I. Coturnices in cafítra Ebraeorum.

diuinus

bis depluiffe , res fane miraculi plena fvit;

edium d

non idcirco, quod ventus auium illarum mag-

at, n

nam aduexerit vim , nam jis abundat hac eti-

; Pa

am aetate Acgyptus, vnde illae venerunt ad

js iU

Ebraeos, & vicinae quoque regiones ; &

etosqi t

Ventos quosdam ab auium adueGione Orni-

fr». Mif

thias effe di&os, nemo nefcit ; & id cirea

palpänmf

vernum tempus contigit Ebraeis Auftro

,üraEW

flante , quo tempore cortunices ex Auftrinis

uemdam !;

plagis reunolant ad Septentriones, vti foler-

qui Ima

ter obferuatum eft aBocharto ; & vefpere in

eten dl

Ebraeorum caftra defcenderunt, quo fcilicet

jetudi

tempore volando feffae quiefcendi cauffa ter-

jitun

ram petunt; & ingenti copia, vti faepe fit,

j

tooi!

etiam nauigantium damno, quorum naues ob-

ruunt, & vti aliquando factum in ora Antia-

i, vt.fpæ

vt

tum

ï h Eu' P[:!'

Bochart, Hieroz. Part: 2. lib. 1. c. I5.

72

ALNETAN. QVAEST.

tit p

tum netauit Blondus , in quam tanto aduola-

runt numero , vt intra menfem, per quinque

millium fpatium , centum coturpicum millia

idin

i5b

in fingulos dies caperentur.

Sed mirandum

0s a

id fuit, quod ad Dei nutum lurconibus lfra-

elitis cortunices ventus obfonator attulerit ;

qu

& quod, poftquam cibum bunc ligurierunt

&

tünt

per menfem , defito eo , grauiflima demum

poena coüfecuta fit. Porro hic quoque di-

lbt

D

uinorum operum imitatores fe prae(tant dam-

bulf

nofi Aegyptiorum magi , quos teftatur Aelia-

nus aues de caelo poffe in terram deiicere.

kDe

t in libris fcriprtorum Orientis haberi fcribit

as

Das

R. Selomo larchi, Balaamum & reges Ma-

dianitarum volantes per aerem, diuini no-

len.

minis vi, in terram fuiffe deie&tos.

Manna

il

deind

item caelo delabi , res naturalis eft, Eo per-

plui Arabiam affeuerant Scriptores prifci ac

n die

nouitii ; Libanum quoque , cuius & incolas

Topty

fama eft eo vefci ; item regiones finitimas,

lihï') 1

Melaerium, & mel rofcidum, & rorem Syria-

1]

cum appellant. Sed & aliis quoque locis pro-

| Emm;

uenit; in Polonia praecipue; ex eoque Iu-

lit ;

daeos placentas & pultes aiunt comficere.

Is

T j

At mirabile id fuit, quod efurientibus Ifrge]i-

ts

bl!s )

Blond. Ital. illuftr. p. 314.

Aelian. dc anim. l.

6, 6,33. Rf Sel, Iarch, in Num. 31. :

EY

LIB..I1I,

CAP, XII.

75

nto ad

tis panem hunc Deus, velüt ad praefcrip-

Vr quit

tum, de caelo fubminiftrarit; quod feruari

ctm m

id in perendinum non potuerit, praeterquam

PHERN

in Sabbathum 5 quod in vrna contra per mul-

ynibus It

tos annos feruatum fit ; quod ad Solem li-

r attaleri

quefactum fuerit ; quod Sabbatho defecerit,

& poftquam fines Chanaanitidis terrae attige-

gurtin l

14 GE

runt Ifraelitae

Quibus addi poteft & quod

qUO.]llC Ü

habet liber Sapientiae , omne delectamentum

omnisque faporis fuauitatem manna in fe ha-

(lant d

atur Adi

buiffe

Itaque rem non folum prodigialiter

? deiitr

& Deo auctore eueniffe, palam agnouit Arta-

panus, fed miraculum etiam in maius auxit,

beri (1

Deum dicens Ifraelitis farinam panico fimi-

roge d

lem de caelo mififfe

diuim

Eiusdem generis funt

alia prodigia; vt cum Dei mandato corui, &

! MQH» '

LE

deinde Angelus ad Eliam cibaria detulerunt

; r

in dies fingulos; vt cum effecit Elias, vt Sa-

reptanae viduae farina & oleum fuppedita-

& n

rint; vt cum pauperculam viduam aere alie-

finitim

'ems

no hberauxt Elifaeus multlphcamone olei ;

frumenti vero, Galgalitanorum fami fübue-

locis j

nit 5 (quorum fimilia & fübinde a Domino

.oquc I

onfic

Igsu fa&a funt) vt cum Danielem inter leo-

nes in fpelunca iacentem pulmento & pani-

; Jf

t

bus pauit Habacucus ab Angelo ad eum rap«

tus.

] amm. I»

]

Sap.16, 29. 21.. Atrap. ap. Euf, Praep. Eu. 1. 9. 637

74

ALNETAN. QVAEST,

tus. Atqüi fimilia multa praeferunt profanae

terit

fabulae & hiftoriae: Iouem, aiunt, in cunis

feadi

fuiffe ab apibus nutritum ; item Meliteum Io-

gercit

uis & Othreidis nymphae filium; Pindarum

fis eit

quoque, & Hieronem Siliciae regem , & Pla-

egox

tonem.

Narrat ipfe Pindarus, lamum Apol-

Tutel

linis & Eusdnes filium melle a draconibus

run

effe paftum. Midae infanti formicas frumen-

[it,co

ta dormienti in os ingefiffe ferunt; Attin

fuife;

infantem ab hirco fuiffe alitum ; Aefculapium

exiti

4 cane feruatum, a capra nutritum ; item

füm,

Aegifthbum , cuius nomen ob fimilem nutri-

tl

catum repraefentauit infans alter Procopio

Y

vifus; Miletum a lupis ; Cyrum Perfici im-

cbis

perii fundatorem a cane; Darium Hyttafpis

legin

filium ab equa; Androclum feruum fugitiuum

perea

aleone; Habidem Tarteffiorum regem a fe-

iuffi:

ris; Remum & Romulum a lupa. Et in ama-

PT.

torio füo opere finxit Longus, capram Daph-

ün j

ni, ouem Chioe vbera praebuiffe.

Sed &

of

Epimenidem fabulantur a Nymphis cibum

V.

quemdam accepiffe, quo fümto neque indi-

At

geret egeftu, neque vnquam edere vifus fit.

C

Anio filias tres fuiffe, garriunt Mythici , qua-

orüm

rum quidquid vna attigerat , vertebatur in

lorg

frugess quidquid altera, in vinum ; quidquid

iifíz

ter-

fiti

* Pindar. Olym. Od. €,

*

LIB.

IT,

CAP, XIT,

75

nt proau

tertia,inoleum : has Agamemnonem voluif-

1. 10 QUi

fe aduerfus Troianos abducere ad alendum

eliteum]

exercitum, fed in columbas a Baccho conuer-

Pindat

fas euolaffe, Muhammedum turbam multam

'em, ]

exiguo cibo faturaffe, produnt Arabum mo-

imum Api

numenta: & Phatimam , cum Mubammedo

draconi

patri cibaria aliquaudo in vafe fübminiftraf-

45 1fUIO

fet, confumtis iis vas tamen exhauftum non

wt;

fuiffe; atque ita Mariae Chrifti matri fiinilem

efeulipüt

extitiffe, quae cum educaretur apud Zacha-

tum , d

riam , fru&xbus de caelo füppeditatis vitam

Ilem I 1'"'

tolerarit. .

i

Prost

XVIHI. Nec efurientes folum Ifraelitas

Perfci t

cibis , fed fitientes etiam aquis Deus faepe

Tlilr)

legitur refeciffe : vt cum rupem virga Mofis

fugiui

percuffam fcatebras fontium non femel dare

m

juffit: vt cum ex a(inina maxilla Samfoni fi-

Lin at

vt

ti iam prope ene&o aquae eruperünt

m D

cum imbribus de caelo edu&is Samuel fidem

5 d

di&is fuis fecit: vt cum caelum Eliae iuffis

j; du

velut obnoxium rores & pluuias per aliquot

ue 1

annos cohibitas affatim largitum eíf : vt cum

vilisl

exercitui I(raelitarum, Iudaeorum & Idumae-

jci Ut

orüm, infiticulofis locis aquarum penuria la-

atir !

boranti, riüos per excauata incilia manare

yd

iuffit Elifaeus, Neque his fidem derogare 1m-

t

pietas poffit, quae fimilia huiusmodi plurima

conr-

26

ALNETAN. QVAEST,

Tione el

commenta eft, Rheam, aiunt, Iouem recens

1

eolis «

enixam in ficcis illa tempeftate Arcadiae

gireit

campis , e terra fceptro percuffa aquam eli-

cuiffe ad abluendum infantem.

Legitur in

quie B

o x

Nonni Dionyfiacis , incondito & puerili fed

monti

erudito tamen opere, Bacchum thyrfo ru-

pem feriiffe in gratiam Aurae virginis fitien-

Tiente.

&drit

tis, atque inde vini fontem expreffiffe. Quod

pl

& a Baffaride factum iam ante finxerat, Sed

& apud Euripidem ad Pentheum refert

perat

Nuntius, aquam e petra thyrfo Bacchae

imapi

il 3

pulfata fcaturiiífe.

Quod Bacchi beneficio

N

faepe ab his Bacchis fa&um teftatur Philo-

ftratus, . Legitur & in nugis Antonini Libe-

tj |

Jeteut

ralis , Bacchum ad perterrendas Mineidas

fluenta ne&taris & la&tis e pede mali textorii

iti,

extraxiffe, Prodigium idem Atalantae cuf.

Yitife

tüm A

pidi tribuit Paufanias, Is quoque poft Hero-

dotum perhibet, Epidaurios ficcitate & íte-

AQue

rilitate foli laborantes, Pythiae monitu, Aux.

Qm

efiae & Damiaze fimulácra ex oleis Atticis fa-

'ir.

rensï

bricaffe, atque ita vrgenti malo confuluiffe,

Et in Paradoxis Antigoni traditur, fuiffe Cra-

d

none.

Cütar

iNonn. Dionyf 1. 49, Nonn. Dionyf.l.45. Eur,

Bacch. v.703. Philoftr. vit. Apoll. 1. 3. c. 4.

Ant. Liber. Metam.to, Paufan. Lac. Pauf. Cor.

Dy

Herod. 1. s. cap. go. 83.. Ántig, Caryft, Hilt;

;Parad. c, 15,

j

LIB. II

CAP, . XiI.

Pr

UC fetut

none currum facrum , quo a fupplicibus in-

te Arelo

colis coneuffo, Dii x,nbl es poftulantibus lar-

girentur

trantlauacra in terra Dryopide ,

Laquam d

Leriturs

quae Hercules ex monte claua pulfato edux-

; puerii

ifle ferebatur. Adnotatum a nobis eftin De-

monftratione noftra Euanzelica, auctore Cle-

- thyrf

'rinisf

mente Alexandrino , ex pluuia, quam caelo

eduxit Samuel , prodiiffe fabulam de Aeaco

fffe, Qu

xenat, V

pluuia Graeciam fquallentem & aridam tem-

eum Id

perante, lllic quoque vt Janum ad Mofis

o Bnect

imaginem confictum eífe probaremus , cum

i beneló

alia attulimus argumenta , tum hoc praeci-

pue , quod fimulacrum eius defcribat Albri-

tatur Ptl

cus, finiftra baculum habens, quo faxum

onini L

A ineuct

percutiat, ex eoque aquam educat. Gemina

]i testor

dolia, ventorum alterum, alterum imbrium,

vidiffe fe apud Indos refert apud Philoftra-

lantae. Cl

tum Apollonius, quae aperta darent imbres

yoft Ht

atque ventos , claufa eosdem cohiberent, ex

ate (

nito, AU

commodo regionis & voto incolarum. Fer-

Attici

tur Darius, cum aduerfüm Sacas bellum ge-

rens, Rifacis equifonis fraude in loca arida

mfu]l!lfwl

du&us effet, & de falute cum exercitu peri-

auilfe C

fiof

clitaretur, pol

ulaffe aquas: a Diis , & voti

com-

j De

1505

Dem. Eu. Prop. 4. £. 161.. Clem. Alex. Strom. 6;

Jauf COf'

- 1. Reg. 15, 17. 18,

Dem. Eu. Pr. 4, c. 9

$. 27

f Hl

fol 110. Philoftr, Apoll, 1. 3. cap. 3.

"

78

ALNETAN. QVAEST.

compotem fa&um effe, copiofo imbre emiffo.

Qu

Adimbres impetrandos Romae immolaban-

CITCUID)

tur Ioui Aquilicia, Nudipedalibus populo de-

fieniltm

nuntiatis.

Pluuias Marci Aureli exercitui

(uerin

fiti confe&o, Chriftianorum, vt Marcus ip-

Qera)

fe confeffus eft , precibus conceffas, Ethni-

i

TnInur

ci quidam ad Arnuphis magi damnofas artes,

alii ad pietatem Marci referre maluerunt.

elier,

Quippe imbres de caelo arceffere , vel repel-

cebifi

lere ingruentes , vna eft ex portentoüs ma-

Af

m |

gicae fcientiae affeionibus, tefte Seneca ; &

in Telchinum artibus non poftrema haec po-

gtos]

nitur, pluuias grandinemque ciere, Inter Mu-

faM

hammedi fui miracula infigne illud iactant

fecuto

Arsbes, quod impofita vafculo manu fons

Otcon

inter eius digitos erupit, qui fedandae in-

afinum

Sed & cum

j

gentis exercitus fiti fufficeret.

Xl

d

naíceretur, exilem prius fontem largos aquae

fiem (

Jatices profudiffe aiunt, Eandem educendo-

dori

rum de caelo imbrium facultatem fancitate

T

füa & precibus promereri Brachmanes, tradit

Qd

Damafíciu

Promereri id fe iactant Siamen-

d

fes aureo quodam fimulacro per agros cir-

T

cumlato. Promeruifífe etiam conceptis vots

Dlana(

ac precatxone LeanghooiumSinenfis exercitus

$k

ducem,

,f

Sen. Nat. Quaeft. 1. 4 Damafc, ap. Photium ;

"Im. 242.

Ti

i

LIB. II,

CAP. XII.

79

mbreenj?

ducem , Tartarorum copiis in monte Pexa

immolot

circumfeflum , vt fons de terra exilirct, Si-

s popul

henflium annales produnt, Produnt & puteum

J exerot

Querinenfem terra editum fuiffe, poftquam

t Marar]

venerabilis cuiusdam fenis baculo . percuífa

effas, Bu

eft, qui patrato hoc miraculo ex oculis ho-

nofas at

ninum euanuerit.

Excantatos imbres caelo

maluetui

€licere, Peruuiani fciebant. . A c Echnici Ebrai-

e, vl n

-:cae hiftoriae imperiti, agnouerunt rem ipfam

tentofis &

a Mofe geftam, rei admirabilitatem fuftule-

e Senenil

runt, Aitenim Tacitus , inopia aquae fati-

a aj

gatos Ebraeos ad largas aquarum venas fuif-

e, Interi

' fe a Mofe duttos, afinorum agreftium gregem

illud ia

fecuto: fic interpolata veritate, ex fatua ex-

manu jf

oticorum fiue opinione fiue calumnia, qua

fedandtt :

:afinum ab Ebraeis.pro Deo coli dicebant.

Sed E

XIX. Quod de lege Mofi a Deo tradita,

lorgos i

facra & verax memorat hiftoria , idem ad

y educt

aucoritatem conciliandam plerique de fe le-

m foni

gumlatores inter Etbnicos iactarunt, Et fuas

"

quidem leges Ioóui acceptas Minos referebat,

fuas Apollini Delphico Lycurgus, fuas Mi-

agnos d

neruae Zaleucus, fuas Egeriae Numa, fuas

:ept.is "

Dianae eiusque interpreti ceruae Sertorius.

Sed & Athenienfes, gentem folertem & acu-

ducet

tam, fimulatione Mineruae fibi imperium tra-

I^

d?ntis

Taci't. Hift. libr. 1. c. s.

86

ALNETAN. QVAEST,

dentis Pififtratus decepit, fübornata in fpe&

es C

i olte

ciem Deae grandi muliere . atque pulchra,

)40

Phya di&a. Legis fuae codicem ,. quem Ca.

fterum appellant , Dremauio fuiffe a Deo fup-

Wun, qu

ra montem de nube traditum, fertur in memo-

ts P

ris Drachmanum ; atque alium item legum

&gofa

codicem in prima mundi aetate Brammoni

Tihim, (

Deum dediffe,

Idem de Zoroaftre, legibus-

ttue ii

Verits d

que ab eo latis, praedicant Perífae ignicclae:

idem Getae de Zamolxi.

Deecalogum quo-

turduder

que füum habent Brachmanes. Mofaici pla-

Tendi rel

ne confimilem, eiusque accuratas interpreta-

tUf popul

tiones; quibus ineíTe aiunt vaticinium illud,

Witcen!

fore aliquando , vt vnica lex vbique vigeat,

fimilten

Annibale Italiam vaftante , libellos quosdam

tliquod q

caelo aperto decidiffe, memorant Romani

fehy?

Hiftorici , quibus futurorum indicia contine-

AI]

bantnr: memorant & fortes Praenettinas por-

timis in

fra&to faxo emiffas.

Multa ex Mofaicis man-

Q & di

datis in fuam Philofophiam tranftulíle Py-

N

thagoram & Pythagoricos, fcribunt plerique,

Ti

multa Platonem, Ariftotelem nonoulla; ne-

Vtfin

que pauca inde petita in variarum gentiutl

Is

inftitutis deprehendas. Nec hie carmina Ot-

phica proferam, quorum teftimonio apud

Epfebium vtitur Ariftobulus, vtpote a prif-

cis

Demonü

Euf, Praep, Euang. 1, 3. c. 12.

'

L]

L1B, II

CAP, XII

$r

Qornatu if

cis Chriftianis fuppofita , quemadmodum ali-

Qu pi

bi oítendimus.

, quen

XX. Mirifici illius oraculi, Vrim & Thum-

ffe a Deo!

mim, quod ad pe&us applicitum ferebat fum-

TET d

mnus Pontifex , per idque Dei voluntatem

p item lg

cognofcebat , fimile fuit fimulacrum fapphi-

te Dramo

rinum , quod fummus Aegyptiorum facerdos

vitre, lnl

atque iudex de collo fufpenfum geftabat , &

Veritas dicebatur,

An vt per id admonere-

fie ipnitoz

tur iudex veritatis & aequitatis in iudiciis fe-

calogun

, Mofüii

rendis retinendae? an vt per id perfuadere-

tas interpt

tur populus, veritatis eum effe compotem &

veracem? an vt in rebus dubiis & obfcuris

jcinium 1

fimulacrum id confuleret , tanquam diuinum

Vblque an

n]]os qqu

aliquod oraculum , vt a Ix,.daeorum Pontifice

fiebat?

yant Ro

XXI. Ignes a Dco faepe emiffos fuiffe, le-

dicia o

gimus in codicibus facris; aliquando benefi-

enellina

cos & diuini fauoris indices

DOXIOS non-

Mofzicis

nupnquam & fcelerum vltores.

Prioris gene-

snflfe

LU

ris fuerunt, qui fponte corripuerunt victimas

unt lt

& confümferunt ; cuiusmodi fuiffe eum, qui

ont ]lU!u L

in Abelis facrificia lapfus. eft, Iudaei & Ec-

u bjp"

clefiae Patres bene multi confentiunt. Talis

Cd[Tn

fuit & qui in Mofis & Aaronis facrificio a

,mon,O )

&

Deo;

,cpotea

Demonür. Euang. Prop. 4 Cap. 8. $. 19.

F

L

82

ALNETAN, QVAEST,

Deo; & quiin illo Gedeonis ab Angelo ex-

^ ani

citatus eft ; & qui ad facra Dauidis defcendit

Louniu

in aream Ornani lebufaei ; & qui ad facra Sa-

mitige j

lomonis in encaeniis Templi; & qui bouem

t0, inp

ab Élia,mactatum cremauit, cum ipfis lignis

tére qlu

ac lapidibus, puluere etiam & aqua circum-.

te d qi

fluente. Quae inficiari non fuftinuit Tulianus.

asl

Addit Gorionides ignem in ludae Machabaei

hb p

facrificio fponte fuiffe exortum , cum Dei

Mng

cultum in témplo inftauraret. Pertinet illuc

lipisvi

& facer ignis a Ieremia in excidio Templi

Colluxer

reconditus , a Nehemia denuo repertus &

pj

excitatus; cum ex luculenta aqua facris ad*

tine D

Íperfa ad fulgorem Solis flamma emicuit,

Nüfet

'Talia autem multa gentes a Deo alienae iac-

W

tarunt.

Nam vt Prometheum fileam , qui

bur (

Mineruae ope ignem de caelo fubduxit, fcri-

tries

bit Seruius, primis gentium illarum tempori-

tl pj

bus, non aliter incenfa fuiffe altaria, quam

&tl d

Et totius

igne diuino precibus impetrato,

We

antiquitatis Romanae , ne fabulis quidem

bt

praetermiffis , promus condus Dionyfius Ha-

üm d

licarnaffeus, ignem in fylua fponte accenfum,

t fifh

alupo materiae aggeftione nutritum, ab aqui-

fe; hi

la

DODte

Cyrill. contr. Iulizn. libr. 1. Iofeph. ben Gori-

OD. 1,.5. C. 3.

Seru. in Aeneid. l. 12. v. 260

Iuf

.Dionyf. Halic, libr. r.

DT

$

LIB, IT,

CAD, XII.

83

b Angeh:

idis defto

la alarum motu ventilatum fuiffe narrat, dum

Lauinium conderetur.

Oppidi Salentini Eg-

]i ad at

natiae incolae flammam in facro quodam 1o-

& quibux

co, impofitis lignis & vi&imis, fponte exif-

m ipf l

tere gloriabantur. Item & qui in Eryce mon-

aqua C

te, & qui in colle Vulcanio , quorum vterque

inuit fl

in Sicilia eft, diuinae rei operabantur.

11-

ae Machil

berio per Macedomam ducente exercitum in

m , cum )

Syriam prima expeditione, facratae olim Phi-

Pertipet il

lippis vi&ricium legionum arae fponte fübitis

cidio Tat

colluxerunt ignibus, EHierocaefareae & Hy-

) reperti

paepls » quae vrbes funt Lydorum Cogno-

qui fcri

mine Perficorum ,

idem magica arte factum

yma eni

vidiíTe fe declarat Paufanias, Idem & de fuo

o alieme?

igne in fempiternis foculis cuftodito fere-

) fileam,

bant Chaldaei magi

idem & de Pharmaceu-

bdusi

triae fuae magicis facris Virgilius. Fama erat,

rom tellj

teíte Plinio , apud Aethiopes cinnamomum

jltaria; (

Soli deftinatum , nallo admoto igne, con-

flagrare :

)LU[*

quod ardentiffimo his in regioni-

yilis qi

bus Sole, in aridiffimo lieno fine miraculo

jonyfuii

fieri, facile credimus, Seleuco Pellae Ioui fa-

cra faciente, ligna ad altaria fponte acceffif-

je acttni

tufD)y abüq

fe., hlftorlae perhibent ,

flammiam e lignis

j

fponte exiliiffe, Perhibet Plutarchus , Paullo

F.2

Aemy-

pb ben (t

112."

Pauf. Eliac. 1. Virgil. Eclog. 9. v. 105. Plin. lib.

12. cap, 19. Plutarch. Paul. Aemyl

84

ALNETAN

Q

EST.,

Aemylio Amphipoli facra faciente, ligna &

pun, ;

victimas fulmine correptas fuiffe & ambuftas

10 de,

In Poemate, quod de confulatu fuo compo:,

hi Itj

fuit , prodiderat Cicero, Terentiae. vxori fuae

lo imr

pera&o facrificio in cinerem libaturae, flam-

Bf

mam ex eo emicuiffe, fibique flammam illam

tem Iuïg

Coníülatum in eum annum portendiffe, Rem

Q40

velaliam, vel eamdem aliter refert Plutar-

d [

chus; quae poft initum Confulatum , flag

fuba.

ante. coniuratione Catilinae , vcontigerit,

QT f

Lradunt alii, Veftalem quamdam, Aemiliae

C'ïDu

Maxmimae. virginis difcipulam , cum extin&tus

& M

effet facer ignis, fibique inde virgas paratas

Pm lnd[

profpiceret , impofita in foculum carbafo a

0 Bo

Deo impetraffe, vt ignis fubito reuiuifceret,

F r

In vrbe Myfiae Pioniis, cum incolae Pioni

t-'l'dün 1

conditori fuo parentant

fumus ex eius fe-

Vr

pulero fponte exit: quod & vifum fibi tefti-

AnCn

ficatur Paufania

Et fabulofarum transfi-

dtus, d

gurationum narrator Antoninus Liberalis ait,

j d

ex antro Cretenfi, in quo natus effe fertur

URT

Tupiter , plurimum emicare ignem, atque id

Wt

tum fieri, cum fanguis in partu louis effufus

Oltus

efferuefcit, Perhibetitem Sozomenus, Apha- ,

cis, vbi celeberrimum extabat Veneris tem-

df (

filj

-

plum,

u,rum

lllup m "

Plutarch in Cieeron, Paufan.Boeotice, Ant; Eds —

beral.:eap. 29. ' Sozom. , 2. cap. $.

Al

SLIB. If

CAP, XIT.

85

te, ld

plum, ienem e füummo vertice Libani, cer-

&ambuti,

to die, certaque inuocationis formula , in-

fü comp»

ftar ftellae , exortum , in prosimum amnem

e viori u

fefe immerfiffe,

Refert Ariftoteles , apud

itürae, f

mman ilit

Bifaltas , feftis quibusdam Bacchi, fertilitas

ndiffe, R

tem fulgore ignis cirea templum fponte ex-

efert lu

citato , fterilitatem tenebris Deum porten-

dere. In fan&um Chrifti Domini fepulerum

latum, f

Sabbati fan&i die füb no&em 'caelo delabi

^ eontigen.

ignem fan&tum, Graecis, Armenis 1: Syris ,

j, Aeniit

Coptis, aliisque Schifmaticis

perfuafiflimum

am excx

eit, Nec ea hodie vel heri nata eft Opinio,

jrggs p

Proditum extat in gettis Francorum , Baldui-

m curbii

no Hierofolymis regnante , magnum timo-

reuiuifrt

rem ac dolorem Chriftianis inceffiffe , ob

ycolie P

tardum nimis ignis faeri aduentum, — Memi-

ex eili ]

nerunt eiusdem prodigii Perdiccas Ephefius "

Anónymus altér, & Wilbrandus Oldenbur-

um t*

gicus, ab Allatio editi, "Verum quod olim

jbert jl

Dei donum fuit, nunc techna eft vafrorum

effe ftt

hominum , e filice ignem furtim. in fomite

; acque lf

rapientium , ne ipfis quidem inficiantibus,

oui; f

Ventus autem ignis illius vfüs erat in Dap-

$, D d

tifimo Catechumenorum , quem poftquam hi

»peris

fubierant » Qeric9évreg dicebantur, hoc eft

plümv

liluminsti: cum conira , qui in Epiftola ad

íc, i :

Ebraeos

m

Ariftotg], mirab, aufcult, Ebr.- 6, 4« &on- 32,

86

ALNETAN. QVAEST.

Mp

Ebraeos qurictvrsc appellantur , ab Interpre-

tibus dicantur Baptizati.

Itaque caeleftis il-

qus )

Ámoli

lius luminis, cuius participes fiebant, cum

lieltpr

Baptifmo initiabantur, nota erat ardens ce-

te forn

reus, quem manu geftabant, Vnde &

die fo-

de (üo

lenni Purificationis beatae Virginis accen-

duntur cerei ob Baptifmum Chrifti, qui a mul-

None

tis Ecclefiis celebrabatur olim pridianis Ca-

Biten

fium

lendis Februariis ; Baptifmus autem Catecbu-

menorum in Pafchae & Pentecoftes peruigiliis

W ey

tem cy

adminiftrabatur, Et quóniam in die Parafceues

tdli ej

lumina omnia extinguebantur ; vti fit hodie-

que in templis noftris, tum ad exprimendas

i 1gne

hiis t

tenebras in morte Chrifti obortas, tum ad pub-

licam Ecclefiae moeftitiam fignificandam ;

Áim i

cum rurfum ad Baptifmum folennem alios-

(l eos

Epmh

que facros víus igni opus erat, quafi nullus

Vbs; $

iam amplius fupereffet in terris , de caelo ex-

Vi

pe&abatur.

Sed ad rem. Ad fimilitudinem

m j

Angeli illius , qui coram Manue & eius vxo-

re in flamma caelum conífcendit , nonne ex-

Wi e

t

preffum dicas Serapidem , qui Pcolemaeo La-

M

gidae fecundum quietem vifus eft in caelum

igne plurimo attolli, vt refert idem Tacitus?

Corae

JOl'p[I [

Ad exemplum Eliae, qui curru igneo per tur-

binem in caelum raptus eft, nonne Simon

Tültum

Ma-

Tud. 13 , 20.

Tacit. Hift. libr, 4. c. 83.

l)

LIB, II

CAP.

XII

87

b Intemt

Magus quadrigis igneis viam caelo affe&tabat,

caeleftis

quas Petri ore difflatas fuiffe ,.commemorat

Arnobius? Quod de Anania, Azaria, & Mi-

bant, Git

ardens o

faele proditum eft in Libris facris , ex arden-

e & dl

te fornace illaefos exiiffe, nonne idem quoque

de fuo Zoroaftre Perfae commenti funt?

ms a

Nonne fe Turcam quemdam audiffe , refert

qiam

ridianis

Busbequius ,. cum dicere

Coenobiarcham

m Cate

fuum fanttitate & miraculis confpicuum ver-

ueci exenterato alligari, & in furnum arden-

s perufi

tem coniici fuiffe folitum , illaefumque ex-

parafeat

trahi cum veruece percocto?

Quod autem

ti fit d

"

de igne eodem referunt Libri hi facri, illi-

yprim

batis tribus fanftis viris, impetum omnem

tom atj

fuum in Regis miniftros conuertiffe, letho-

Yificantds

que eos dediffe; cuiusmodi poena iam ante

]Hcm Hhü'

vf i

affecta fuerant Sodoma , aliaeque fceleratae

vrbes Sodomis vicinae 5 item Aaronis filii

je cadlot

Nadab & Abiu , ob admotum facris altaribus

nilitodl

ignem ahenum & aliquando poft Ifraelita-

k ejus V

rum plerique, ob turbulentam & immodera-

qonnr

tam carnium flagitationem ; & deinde ducen-

»Iemäeol

ti & quinquaginta viri participes feditionis:

TT

Corae, Dathanis, & Abironis , qui terra ab-

" a

forpti funt ; & multo poft, Eliae iuffü, duo

e0 pefIL

ilitum manipuli ad comprehendendum eum

]ne

SIWU:

ab

w

Arnob. ], 2.. Busbeq. Epift, IV.

0

—

88

ALNETAN

QVAEST,

ab Ochozia mi(fi: fimiliazhorum pleraque fup

Yitor

peditant exoticae hiftoriae & fabu!lae,

Mul-

ten pl

toft

vüu

lotoq

tos in iis legas fülminibus ictosimpie

is poe-

ruatum eft;

Tebint

nas dediffe, vt fuperius a me o!

Amphiaraus, ob fufceptum cum Polynice ad-

X

uerfus Thebanos bellum Diis parum proba-

Qiiae,

tum, terrae Iouis fulmine apertae hiatu hauf.

potum

1b

tus effe fertur.

Eteocli ante fingulare cum

fratre certamen facra facienti

t

fingit Statius

ignem infeftum profiluiffe in os, & diadema

Àil

adufliffe. Quod ante infauftum Flaminii Con-

l inte

tébell

fulis cum Hannibale praelium Trafimenus la-

W2t 30

cus fulminibus appetitus , totus arfiffet & ve-

lut ambuftus effet, feralis id ominis loco ha-

Tet

bitum eft

Exorti e fepulcris Dauidis & Sa-

Collum

al

lomonis repente ignes , Herodis A

fc

Cdái

onitae

Woitatt

reconditos illic thefauros fcrutantis auaritiam

R

W ]

reprefferunt, ambuftis duobus fatellitibus, In-

ter figna Hierofolymitani excidii praenuntia

D UT

ponit lofephus infolitam lucem circa templum

lu Dll

noétu exortam.

Eftapud Ammianum-.Mar-

tnqn

cellinum, & alios aetatis eiusdem fcriptores,

X Qnä

Tibe

flammas e terra erumpentes inceptam a Iu-

liano Imperatore Hzerofo.ymxtam templi in-

SLCh

ftaurationem difturbaffe, Eft &

& ià Mexicana

hdhrf

t

hi-

10 n

Stat. "Theb. libr. r. Tofeph. bell. Tud, 1. 7. c. 31.

Ammian, Marcell. libr. 23.

j

d

—

LIB. II, -CAP. XII,

89

leraquely

hiftoria, trucidatos a Daemone fuiffe per noc-

ulae,. Mi

tem plurimos , qui praéter eius mandatum ,

tof

ye

IT

ispt

loco quodam confiftere fedemque figere vo-

ruatum d

lebant.

3

; XXII. Ritus explorandae mulierum pudi-

olynited

citiae , per aquarum amararum & deuotarum

rüm prii

hiatu t

potum , manauit ad exoticas gentes, etiam

gulure t

ab humanitante alienas.

Fontem quemdam

ogit t

Stygis nomine dictum , Ephefi fuiffe , narrat

& diadt

Achilles Tatius, fic temperatum a Diana , vt

aminii Q

fi integra aliqua puella in eum defcenderet,

tabellam collo ge&ans , in qua defcripzrum

fimonir)

fifot

erat iuramentum , altitudinem fuam ferua-

is locolt

rent aquae 5 fia corrupta, intumefcerent ad

uidis &

collum vfque , & tabellam operirent.

Quod

fcalont

imitatus in Eroticis Euftatbius fontem alium

prope confimilem Artycomide commentus

- quariit

u5

eft. Fontis illius Stygii Ep

id

efiorum fabula

jtibus l

profluxit ex prifca illa de Stygia palude, cu-

yaeniti

n:

jius Dii iurare & fallere

iic

imen timent,

In-

1 [empluä

w M

tegritatem fuam approbauit Tuccia virgo

riptof

Veftalis , incefti rea , cribro haufta aqua e

ml

Tiberi, & in aedem Vettae perlata. Fontem

Siliciae Dianam fi quis impudicis manibus

'emp]l' [

haufiffet , hunc veteres perhibent aquam vi-

iggxic'am

li

no non mifcuiffe, Fons alter Carthagini pro-

ximus,

.

BU

Achill. 'Tar. I?br. 9. Euftath.1. . & 1.

»

---

99

ALNETAN. QVAEST.

ximus, oleo manans, impuro aliquo acce-

nvlto

dente exarefcebat; cafto, plus olei mitte-

famT

bat. Coniugum fidem & integritatem explo-

óm d

rabant Gerrmani , infantibus recens natis cly-

funero.

peo impofitis , & in Rhenum proieGis ; .qui

gici D

fi mergerentur, adulterio cenfebantur con-

dos he

cepti; legitimi , fi fluitarent, Celebrati funt

pl

in Sicilia Paliei Dii , & Crateres , Delli di&i,

xiis ot

Palicorum fratres , quorum aqua ea vi pol-

Veta r

lebat, vt parceret veracibus, periuros illico

Ortma

puniret, vel caecitate, vel morte illata, De

gutod

illis vero fic Ariftoteles: iuramentum in ta-

haufty

bella defcriptum fuiffe ait, quae fi in aquam

Verfom

miíla fupernataret, verax habitum fuiffe iu-

Wona

ramentum; falfum , fi deprimeretur; ipfum-

facer,

que periurum velut aeítuantis flammae ar-

bus n

dore fuiffe correptum. Poena eadem periu-

Cürji (

rosafficiebat Olachas amnis Bithyniae. Ti-

ablüty

tarefii amnis aquas appellat poenales, diris-

quis Y

que genitas. Plinius; quod iisy vt videtur,

pl

iuramentorum fides exploraretur.

Vnde &

dentes

fluuio nomen alterum Horcos. Tyanis vici-

Aur

nus fons dicitur fuiffe Ioui facer , cuius aqua

af

epota periuros tetris puftulis & vlceribus in-

Votai

ficiebat ; & in veftigio retinebat ita defixos,

&mr

vt abícedere non quTent ; & patrata facino-

ftdhe

ra

Ariftot, mirab, aufcult. | Plin, 1, 4, c, 8.

u

9

LIB. TE

CAP, XII.

9t

liquo at

ra vltro cónfiterentur, Ferunt veterum Per-

Olei mit:

farum Theologica, Zoroaftrem ad promeren-

atem eyl

dam fidem ex argenti liquefacti & feruentis

D5 natist

lauacro incolumem exiitfe.

Ferebant & ma-

Oledis; u

gici Democriti commentarii, nafci apud In-

bantur oy:

dos herbam Achaemenida , cuius radice in

-lebrati ln

paftillos digefíta, & per diem in vino a no-

Delii d

xiis pota , tantos noctu fuübiiffe cruciatus, per

) ei p

vanas numinum imaginationes , vt delicta

riuros i

omnia confiterentur,

Feruentes aquas Au-

jllata, D

guftoduni confecratas habuit Apollo, quarum

ntum i*

hauftu periuria puniebantur. Longe vero di-

fiin at

uerfam vim tribuit Ouidius ,fonti'altäri, qui

m füifei

Romae fuit ad portam Capenam Mercurio

ur; u

facer.

Hoc fpargebantur adhibitis preci-

lamma d

bus mercatores , idibus Maiis , fefto'Mer-

dem p

curii die, putabantque , ita fraudes fuas

ablutum

iri,

Sed & luftralibus omnibus

ynie. 1

ules, d

aquis virtutem eamdem Ethnici tribuebant.,

E videti

Apud veteres F'rancos, aliasque Germanicas

- il

gentes , criminum indagabatur veritas per

yani

aquam vel feruentem, vel frigidam , ex cer-

^uius iU

tae formulae praefcripto adiurationibus de-

seribun

uotam : nam nifi füpernataret coniectus in

defit

eam reus, vel ex illa brachium illaefum re-

3 ficr

traheret , nocens 'habebatur. Quo poftre-

H

mo

Ouid. Faft. libri B.

Ü

92.

ALNETAN. QVAEST.

mo probatioms genere etiam nunc vtuntur

Quen

Colchi , qui Mengrelii hodie appellantur , ex

yialo

Tore Y

veteri Manralorum nomine, quorum memi-

nit Ptolemaeus.

füxfel

Caffari Soffalae finitimi,

cum aliis vtuntur ad cognofcendam reorum

& (i

innocentiam artibus, tum his praecipue dua-

diutus

s

bus, vel veneno ad bibendum praebito ; vel

EUR

amaris & no*(us füccis herbarum & corticum

d Q

propinatis: quae tuto ab infontibus ,cum prae-

fenti pernicie a nocentibus hauriri ferunt,

lm et

Guineenfes quoque veritatem explorare fo-

ul i

fts D

lent, appofita ad potandum aqua, herbis qui-

busdam facris medicata, Lacum probationis

Gnt, (

La vf

eíTe apud Indos, ex Bardefane refert Porphy-

Drobgn

rius, fic di&um , quod rei in eum demiffi pro-

barentur ; intumefcente aqua ad ca put vfque,

x

AA*"HGQC

fi culpae affines effent ;

genua non fuüperan-

Dudicit

lt f

te, fi extra culpam: vaue ea eft aqua, quam

Tantaliam appellat apud Philoftratum Apol-

D Ufpf

Jonius.

Fontem alium Indicum commemo-

ii

rat Ctefias, ex quo fi pauxillum aliquid deli-

fed

D

batum , & aquae vulgari admiftum. bibiffet

Ws n

T

quispiam , continuo mente-emotus admiffa

Áf

fibi omnia fponte fatebatur; atque ita in reo-

rum caput Rex quaeftionem habere f'o!ebat.

EH

f

Quem

Porphyr. de Styge,

Philoftr. vit, Appollon.

Ctef [

libr. 3. c. to.

lr

——

—

d

CAP.

LIB. II,

XIT,

93

UnC Vtutlo

Quem in India Ctefias, eumdem in Aethio-

vellantur,e

pialocant Sotion & Antigonus Caryftius, pro

)rm mo

more veterum, qui Acthiopes & Indos con-

he finiir

fundebant, Apud Siamenfes aquam profun-

dam reonr

dam fubeunt accufator & reus; quorum qui

lecipue d

diutius füb aqua , aere intercepto , fpiritum

raebito; Y

continere poteft, ei tribuitur fides ; item ei,

T

qui manum in feruens oleum fine noxa con-

& corüi

m

iicit. Quod & apud Malabros in vfu eft. Bo-

üs,C

li

p

uriri ferur.

lum etiam oryzae diris deuotum deglutiunt

apud éosdem Siamenfes ,

ui

innocen-

XLPEOMFC h

, herbis g

-

tes haberi volunt ; quod qui fine vomitu fe-

cerit, cauffam obtinet,

Idem olim in Scy-

proba;ioäf

thia vífus fuit baccae arboris cuiusdam, ad

et Ponly

probandam puellarum virginitatem.

Apud

demili p

Achaeos mulieris ad facra telluris adhibitae

aput i

on füpttt

pudicitia explorabatur taurini finguinis potu ;

quae fi fallebat, non impune ei erat, Crimi-

QU& qi

nis fufpe&os ignem nudis pedibus calcare co-

itum Apf^

gunt il, quos dixi, Siamenfes: quod nifi fiat

m

"

j

!]

fine damnó, reus habetur pro conti&to,. Cy-

liqid d

ff blblïï"

priis morem hunc calcandi ignis adferibit

Theodorus Prodromus : reclama: Gaulminus,

us al

fed futili afgtlmenco, quod alibi idem non le-

itam o

fe-

v folebt

gerit. /Qqaü omnia legerit. .Quafl quae

mel

Quem

Ctef. apud Phot, Tm,73, Theodor. Prodr, Erot.

APPOM*

lübr. z.

94

ALNETAN. QVAEST.

mel tantum occurrunt in libris veterum , re.

qüem |

Pietati Hirpinae familiae in

dentef

pudianda fint.

Falifcis conceffam ab Apolline facultatem, ig-

incedit

Caffro

nes impune calcandi, fcribit Virgilius, fcri-

bunt & alii,

Attre(a

At Varroni potius tribuamus

fidem, qui medicamentis vim eos ignis do-

getae|

mare nos monuit, Antiquiffimum hunc inter

& hi

luoni

Graecos fuiffe ritum calcandi ignis, tangere

darumque laminarum: candentium ad inno

ilàs id

centiam approbandam, cognofcere licet ex

at duni

fermm

Sophoclis Antigone; vbi vetus Interpres al

terius moris commemipit , proiiciendae in

Itf a

mare maífae ferreae, cum hac precatione,

Qam f

iuramenta firma manerent , quod maffa ena-

db &t

Potife

taret, Ferrum ignitum tangere ad veritatem

fanciendam , frequenti vfu receptum fuit in-

sf

ter prifcos Germanos , Francos, & Anglos;

periuri

Téntij j

in quorum hiftoriis proditum eft, Emmam

Eduardi Regis matrem , fufpe&am impudici-

h » qe

tiae, ignitis vomeribus nudo pede preflis fe

äüi()ne

purgaíTe. Probationem hanc Germanicae gen-

DEU

tes appellabant Iudicium Dei, & vocabulo

i Ti

gentili Ordaleum. Vfitatum quoque id fuiffe

hii

inter Aethiopes, fcimus ex Heliodoro, apud

Ditent

quem

Tiln

Düteig

Virgil. Aeneid. libr. 11 v. 787. . Plin. libr. 7. €

. Sil.ltal. libr. 5. .Strabo l. 5. & :2. He-

liod, Aethiop. 1. ro.

lig(

",

LIB, II

CAP, XII

35

Veterumy

quem in teftimonium virginitatis fupra can-

ae famili

dentem craticulam argenteam illaefis pedibus

a cultatam

incedit Chariclea, Vfitatum& apud lappones,

Catfaros , & Malabaros.

irgilius

Apud hos manibus

US. tribui

atcrc&are audentferrum cándens vxores fuf-

eos ipnii

pe&ae pudicitiae, non Ethnicorum folum fed

am hunei

/& Chriftianorum. Faéctum id legimus etiam

luonis Carnotenfis aetate,

gnis, uj

Ex quo, cum

um 4 i

alias identidem, tum praecipue ad explo-

(cere li

randam fufpe&arum vxorum cáftitatem ,

ferrum candens " admotum fuiffe

fcitur.

[nterpte

Etfi au&oritate Ecclefiae receptae nun-

roiiciemi

quam funt huiusmodi probationes; aliquan-

t precití

od ml

do etiam a decretis Synodorum & fümmis

Pontificibus vetitae,

Flumen etiam Croco-

) ad VGI':[

dilis infeftum Malabari tranate coguntur, qui

ptum 1

" & Amh

periurii accufahtur: item infulae fané&ti Lau-

eft Tny:

rentii incolae nigri , adiurato prius crocodi-

dam 0^

lo, quem Voam nuncupant; patria quidem

di&ione, fed prifcis tamen etiam Italis vfur-

d pre r

pata : fic enim eos appellaffe ferpentes ingen-

mamCäe

& voca

tis magnitudinis teftem damusPlinium. Pfyl.

los, gentem Libycam, aiunt prolem, fi du-

mque ld fUL

bitent, an ex fe procreata fit, in arcam ce»

jodoro, "

quem

raftarum plenam demittere ; qui fi infanti

parcant, pro legitimo haberi, Erat Corinthi

piis i

Pa-

'5.&'10

Iuo Carnot. Epift. 74, — Plin, 1. $. c. 14.

96

ALNETAN. QVAEST.

etí

Paiaemonis adytum, in quo fi quis petiurio

li

fealligaffet, poenas vitare non poterat, Erat

Toilto

Hierapoli Plirygiae vrbe füb Apollinis tem-

diqu

plo fpelunca immanis, vnde aura erumpebat

vigint

caeteris animantibus, etiam volantibus für-

N

füm auibus lethalis ; at qui facris initiati ef-

(5, (

fent innoxia. Antrum illud Indicum, quod ex

Nf

Bardefane defcribit Porphyrius , oftio occlu-

EC

fum erat, ita comparato, vt hominibus vi-

tf

tae integris fponte recluderetur ; a. fceleftis

CU

ne vi quidem adhibita aperiri. poffet.

Antri

VU8S Y

quoque Éphefini, in quo fiftula inerat Dia-

1tm À|

nae facra, ex cuius fono de puellarum vir*

(65, Qu

ginitate fiebat iudicium ; vel illibata, fi ex-

&ifüpe

audiretur; velimminuta, fi pro eo ederetur

fünt er

triftis quidam ploratus; antri, inquarm , illius

COtpus,

fores virginibus integris ad exeundum fpon-

Vüge ac

te patebant,

Narrant hiftoriae Byzantinae,

Qroximi

fuiffe Conftantinopoli fimulacrum Veneris;

hu

cui experiendae pudicitiae cauffa admoueban-

Wiin

tur puellae &. vxores: quae purae erant, ab-

ibant fine noxa; quae depudicatae , obfcoe-

e'arum |

Cin ,

nae earüum quantumuis renitentium partes

veftibus fublatis reuelabantur.

XXIII. De vua illa praegrandi ab explo-

li.

ratoribus Terrae promifíae ad Mofem relata,

Yj

etfi

PA

lu

Porphyr. de Styge.

97

,LIB. Il CAP, XIH,

etfi figmentis fimilia videntur ,. quae feripfit

juis pettr

Philo, peregrinatorum tamen fcriptorumque

jterat, D

multorumteftimonio confirmantur. Nam ho-

ollinis &t

dieque in valle Sorec vuas colligi affirmant,

| eruma

viginti quinque pondo , eoque etiam amplius,

lantibus i

Nafcuntur & in Libano, & in aliisSyriae lo-

s ititatt

cis, quorum acini pollicis molem aequant.

ur, quit

Sed & in exoticis locis, velut in Margiana ,

ofio.out

& in Carmania, & in Mauritania, vites ex-

Jminibus

titifTe, teftatur Strabo, tantae molis, vt earum

L (

caüdicem duo homines vix continerent ,

ffe, At

vuas vero ipfae ferrent bicubitales, Interio-

yinerat D

rem Africae partem vuas dediffe Plinius do-

ellarum V

cet, quae infantium puerorum magnitudinem

us 1

exfuperent, Nunc quoque in Hyrcania vites

e0 edetd

funt craffiori caudice , quam fit. humanum

lquam, Il'

corpus,

Et ad oftia fluminis Rha cernuntur

ndu f

Tabulae

vuae acinis iuglande amplioribus,

-Byzantim-

proximum eft, quod refertur ex Metrophane,

p Vaxt

in Eucarpia, quae regio eft minoris Phrygiae,

admoueb;*

vuas'in tantam. magnitudinem crefcere , vt

£ etanta?

earum pondere plauftra rumpantur.

Creta,

; , U

Chios, aliaeque Aegei maris infülae racemos

ium

dant

h

Ph/il.(libxi -1. devitalMofis. Strab, l. 11, 15. &

ji

40 €)/

18. Plin. 1,14. c,a2, Metroph. apud Stephan, ia

f

Evxogmín,

eil

G

98

ALNETAN, QVAEST.

dant pondo decem, nonnunquam & tngmta

jivis ii

fex , atque etiam quadraginta. In Madera in-

muo jl

fula adolefcunt vuae ad trium quatuorue pal

tüm pan

morum magnitudinem, ad libras viginti duas.

IUf , CX

XXIV. Prodigiis a Deo editis in virga

dl

Aaronis , quae flores fru&usque mifit, &

monitim

in ficu per Chrifti exfecrationem arefa&a,

&

Aiunt

fimilia quaedam proferunc Ethnici.

pl aj

clauam Herculis, quae ex oleaftro erat , de-

füis ib

ftitutam in terra, mififfe radices , & repul-

1 eode

lulaíTe.

Aiunt & virgam populeam , quo 1lo-

tttt, f

co natus erat Virgilius , more regionis 1n

quod R

puerperiis feruato , ftatim depactam, ita breul

Tifori

conualuiffe, vt annofas populos adaequaret,

donec n

dictamque eo arborem Virgilii, & confecra-

fii L()g(

tam fumma grauidarum religione , fufcipien-

ln

tium ibi & foluentium vota,

Inter miracula

gne;

fortuita ponit Plinius, au&orem Theophraf-

GU eff

ä

tum fecutus, quod oliua in totum ambufta

lf

aliquando reuixit; & in Boeotia derofae a lo-

U

cuftis ficus iterum germinarunt. Quae tamen

Me [j

naturaliter fieri potuiffe non diffitetur Theo-

-

phraítus

Vi quoque diuina fa&tum putat

&

Plinius , quod bello Perfei , bis Romae in Ca-

ümmacr-

pitolio palma enata fit ex capite Iouis : etfi

CI gu,x."m

id

lod &

Plin. lib. 17. .cap. 25. "Theophr. Hift. Plant. 1.2

!

Vbl

£2

Plin. ibid

D

-'LIB. 11. 'CAP. XII.

99

m t

id vis nàturae potuit efficere. Quod & de ra-

In Maderi

mulo illo dicas , quem ex ore gallinae fum-

a Coortt

tum panxit Liuia, vnde lauretum ingens na-

vigioti d

tum, ex quo triumphaturi Caefares laureas

lii n Wj

decerpebant.

Atque hanc fyluam omnem ,

ye nilt,.

nouiffimo Neronis anno, qui poftremus fuit

em artit

ex progenie Augufti, exaruiffe , vifa res eft

hnc, Ài

plena miraculi : vti & elanguiffe laurus fin-

ilro ed,i

gulasfub eorum obitum, a quibus fuerant

eeg, Ug

in eodem laureto fatie; cum triumpha-

leam, Q

rent. Prodigii quoque loco habitum eft,

'e Tefti

quod Ruminalis ficus; quae Remi & Romu-

am, ii

li infantiam texerat, fub-Nerone arefa&ta eft,

s adiequi

donec in nouos foetus reuirefceret.

Vifam

fibi Logothetae cuiusdam ficum affeuerat Io-

: & eonit

ne, il*

hannes Tzetzes, non fine iurisiurandi reli-

inter m

gione; quae quo die is extin&tus eft, exfic-

" Theophï

"

l

cata eft & ipía, poftridie etiam ad radicem

otum at

fiffa,

T

XXV. Qua vi pollebat aeneus ferpens a

: Quae ld

Mofe conflatus , . & ad fanandos ignito-

rum ferpentium i&us

palam propofitus

fT

& ere&us, parem vim habuilfe quaedam

fatun I

Rol

fimulacra, profanae fuadent hiftoriae. Grae-

Ci coxtiseze appellant ,. Arabes Talifmana ,

e Iouis:'fï

[

quod eft, fi Salmafio credimus, a Graecorum

Vocabulo ziAscuo,

Celebratus imprimis hae

i ho^

G 2

; arte

100

ALNETAN

QVAEST,

arte fuit facerrimus magus Apollonius Tya

uerus

neus

Ferunt

eum ferpentes , ciconias,

tum d

peftem Byzantio abegiffe, fignis quibusdam

&Tiix

certa arte fabricatis :.& ferpentes quidem,

f refn

impofito columnae cuidam, Serpentinae in-

gtiba

de dictae, triplici & tricipiti ferpente aeneo;

um

quorum vni labrum inferius , impaóta claua

Tf

ferrea, cum comminuiffet Muhámmedus fe-

dida, ol

cundus , rurfum ferpentes inuaferunt vrbem,

t&myl (

lieet innocui,

ob fuperftites reliquorum fer-

foffüm

pentüum formas. Aitera quoque vi pollebat

AQg qu

columna eadem, vt in Hippodromo, in quo

tdilon

deftituta erat, equi contumaces per eam do»

Qu [

TmDarentur.

Ciconias rurfum folitas inieCis

hn ls

ferpentibus cifternas inficere, erectis tribus

Md

ciconiis marmoreis Byzantio exterminault,

11 C

Eiusdem opus fuiffe videtur ftatua illa equef-

Teperigm

tris Conftantinopoli pofita ad peftem fedan-

limanig

dam ; quae poftquam deie&ta eft, vrbem lu-

Vrl

es quotannis vexare non defnt.

Sanandae

i

certe peftilentiae peritum fuiffe Apollonium,

Wetr

garrit Philoftratus, Scorpiis quoque & culici

fmcxeba

bus Antiochiam liberauit

defoffo in terram

fcorpio aeneo, & populo calamos per vrbem

13 ]

geftare & quatere iuffo , ac paflim inclamare,

LUCEDW

:culices vrbe facefï'erent Nobile quoque 'ade

. uerfus

Geügya

Phlloür. vit. Apoll. l.5 cap.3

fn,

l,

LIB, II,

CAP.. XII,

Yor

ollotit

uerfus feorpios fimulacrum Emefae colloca-

NU

tum defcribit Geographus Nubienfis, Tale

yis quia

& Tripoli vrbe Syriae in muro fculptum ef-

-ntes quiz

fe referunt nuperi peregrinatores. Annulum

erpertite

geftabat Hali Rodoham, fcorpii figura nota-

pente «

tum ea arte, vt a fcorpiis infli&ta vulnera fa-

impita

cile fanaret. In vrbe Aegypti Menfloth nunc

hámmedi

dicta, olim a crocodilis nomen habente, in

verunt vr'üf

templi cuiusdam fundamentis ad ripas Nili

reliquont:

infoffüum plumbeum crocodili fignum , literis

que Yi p

Aecgyptiis infcriptum, tutam a maleficiis cro-

dromo, t

codilorum praeftabat Aegyptum. Quod pott-

eg per et!

quam igni liquari iufit Achmetus ben Thau-

(olis i

lon Arabs, Aegypto praefe&us, iis infeftari

, eredti t

coepta eft Aegyptus. Nunc etiam quod in-

eytenmi

fra Cairum perpauci ac fere innoxii in Nilo

itiailut

reperiuntur, cauffae effe volunt incolae Ta-

] pepem [

lismanicum fimulacrum , columnae cuidam

eü, theü

Cairifubie&um, —Peritiffimi fignorum huius-

(it Sani;&'

modi conflandorum artifices fuerunt Arabes *

n Apoïlomï

fuerunt & ante illos Aegyptii. Anilluc re-

quue &fuï

fpiciebat Claudianus , cum Megaeram magi

ofo n*

fenis forma indutam , dicentem inducit, nof-

fe fe , quid figna fagacis Aeyppti valeant? &

Lucanus, cum animalia faxis infcripta com-

fin iif

il Q

me-

w

Geograph, Nub, Clim. 3. p. (.. Claudian. in Ru-

fin. libr, x.

Lucan. l. 3

102

ALNETAN. QVAEST,

memorat, magicas formas fignantia? Nobi-

M

litati quoque fuerunt arte incantandorum

Bulun

Colchi , Indi;

quiüs (

ferpentium Theffali , Marfi

Pfyli , Nigritae , Peruani.

Adde his &

te(E er

fl&lx ]

quosdam ex Parianis, qui non quod ex fer.

W c

pente in Heroem mutato genus. ducerent,

"vt nugantur veteres , fed quod arte magica

hofler

Dio;

pollerent, ferpentes incantabant, ltem quod

Eurydicen ad vitam ab Orpheo reuocatam

Átione

fuiffe finxerunt Antiqui , alio refert Tzetzes,

Tutey

nempe ad artes magicas, quibus is. pollebat,

Càore

Nos vero, qui Orpheum Mofis fimulacrum

Yl

efle fcimus, aliique porro vt fcirent, effeci-

V ii

touy

mus, hoc figmento expreffam potius puta-

mus hanc ipfam , quam in manibus habemus,

Cili j

ferpentis aenei hiftoriam : vti & iis, quae de

Til m

potamj

Aefculapio, altero-Mofis fimulacro , perhi

bent Graeci , orinis eum generis fanaffe mor-

Cnfer

bos, & ad vitam etiam mortuos reuocaffe,

i &

Expreffa quoque videtur ferpentibus illis ,

f]m()nw

quibus in Liberi Orgiis Bacchae caput incin-

Wt

gebant.

Quanquam & iis adumbratum vert-

&t

fimile cft lerpentem , in quem vnrga Mofis

dlCere

3mutata eft,

s f

XXVI

Ia

Ioh. 'Tzetz. Chiliad. ^. Hift. z4. Demonftir.

l

Euang. Prop. 4. cap. 8. $. 19. fol. 102. fqq

Cip

4

LIB.,

D6

CAPPOSXIT,

IO3

nti? M

XXVLI. Humanas voces edidiffe afinam

Vcantamdu

Balaami, itidem vt noxium illum ferpentem,

colchi , J

cuius fraude Eua decepta eft, confirmari po-

Adde

teft ex fimilibus prodigiis, fiue veris

fue

? quod d!

fi&is, quae praeferunt veteres hiftoriae F

us, du

iam collegerunt alii,; imprimis Bochartus

] arte mj

nofter in Hierozoico, Illic recenfet & afinum

y, ln

Bacchi, & arietem Phryxi

& Xanthum ac

eo reltd:

Arionem Achillis , & Adrafti equos, taurum

fert Tatl

Europae raptorem, agnum in Aegypto Boc-

chore regnante locutum ,

; is pl

Pori elephantum

ós fmul

in India , canem Arimini

(cui & gallipace-

cirent, 6

um ibidem locutum addere poflis ex Plinio )

j ponusp

boues faepius in aliis Italiae locis, ac in Si-

cilia quoque florentibus rebus Romanis; ani-

pus hao

mal muli fimile e terrae hiatu ortum in Mefo-

k jis, QUf

lacro , F

potamia, taliaque multa apud Arabes.

Huc

d

confer canem Simonis magi multos allocu-

tum, & animalia humanorum fenfuum figni-

10$ rewc

ventbu j

ficationes edentia

vt leo ille Philoftrato

e CHPJ["

memoratus , quem Amafidem Aegypti re-

gem fuiffe, aufus eft per fümmam vecordiam

gbratum

dicere, Fertur & in hiftoriis Septentrionali-

) virg "

bus, fuiffe fagam Noruegicam , quae pulmen-

tum

u

Bochart. Hieroz. part. 1. 1. 2. cap. 14.. Plin. libr,

Io. Cap. 21r. . Philoftrat, Apollon. vit. libr. 5.

ngm

cap. '5.

ol m

*

104

ALNETAN. QVAEST.

tum hac arte parabat , vt haufto eo dlfczph-

unt ve

Tam (

narum omnium peritia, intelligendarumque

Neffo

linguarum, ac vocum etiam animalium om-

nium , facultas compararetur.

'Tritum eft

Capitàt

autem in fabulis voces animalium ab homi-

tünt,

euiusd

nibus, & hominum ab animalibus effe intel.

Arilio

le&as. Nam quis nefcit Tirefiam & Melam-

Árdbos

pum? & quorum hiftoriae fabulis proximae

fecudi

funt,Pythagoram & Apollonium? item ora-

Q

cula columbae Libycae, & columbarum Do-

donaearum; vel fagorum ipfarum, iuxta none

if

efüni

nullos? Nam & arboribus copiam fandi ali-

Wt

quando fa&am Scriptores affeuerarupt: ve:

lut Epidius in commentariis Plinio Iaudatis ,

C

g

& Philoftratus; apud quem arbores Apollo-

1]

nium falutant , ad eumque coenantem fponte

accedunt tripodes & fercula.

'T olerabiliora

lemr

filiti

funt apud Poetas commenta huiusmodi ;

dl(ï, j

apud Virgilium, cum Aenean alloquitur ar-

bor Polydorum occultans ; &apud Ouidium,

DO

cum Eryüichthonem Dryas in arbore delitef-

Ti

Qq

cens; & apud alios complures , qui Argus

nauis fiue malum , fiue carinam, vtpote ex

Tnpen

Dodonaea quercu fabrefa&am, loquacem fa-

Tétum

Tuglie

ciunt, Fa&am eamdem loquendi copiam vo-

junt

Plin. libr. 17. cap. 25. Phxïof'trat Apoll. 1. 6, c. B«

Ath

Virgil. Aeneid, 5.

Ouid. Metam. 8.

n

LI2, IT,

CAP, XIT.

105

- e0 dl

lunt veteres & fluuiis3 velut cum Pythago-

endanüny

ram tranfeuntem a Caucafo , vel iuxta. alios

a Neffo amne , falutatum affeuerare audernt.

hat (

Capita etiam , truncis reuulfa, vacalia fece-

Tritun

m ab hur

runt, vt lllud Orphei ; & aliud Sacerdotis

s effe i

cuiusdam a Cercida interfecti, cuius meminit

Ariítoteles ; & alia duo , quorum Phlegon.

n & M

Arabes vero, nulli genti mendaciorum laude

s pront

fecundi, atbores Muhammedo obuiam non-

? jten w

abarum)

nunquam proceffiffe garriunt , lapides fatutem

dixiffe, ouem affam de fe non comedenda

du m

efurientem monuiffe, camelum cum eo fer-

m fade

uitutem fuam queftum effe

palmae caudi-

rarunt; F

jo ltoca

cem eius defiderium impatienter ferentem

gemuiffe

Simulacris etiam vocem tribuunt

res Àj

non Poetae modo & Mythici, qui Memno-

em t

nem marmoreum, apud Aethiopes, falutare

ojerabu

folitum narrant Auroram matrem cum gau-

yrusmod

dio , profequi vero lacrymis & gemitu Solem

oquia Ü

occidentem : non Rabbini folum , qui apud

j 0uidi

Haoulamenfes folaris cuiusdam orbis, magi

jre (l

ca arte parati, rotas exoriente Sole fonitus

qig

ingentes dare produnt: fed & Romanarun

ytp?

rerum Scriptores, qui fimulacrum Fortunae

uX i

muliebris non femel locutum perhibent; at-

ypian "

que

J

Ariftot, de partib. anim. c, 10, Phleg. Mirab

T

cap. 2 & 3.

]

I06

ALNETAN. QVAEST,

que illud etiam Iunonis Monetae, quod erat

OX

Veiis; quod & fimulacris multis contigiffe,

n5l

fcribit Plutarchus ; & icunculam illam puel.

tempus

larem, cuius monitu futura praenofcere, Ne.

farionu

ro credi volebat. Aliud item fimulacrum Io-

in Àd

uis per magicas praeftigias oracula protuliífe

mul

perhibet Ecclefiaftica Hiftoria.

'Talismana

eten

quoque appellant Arabes huiusmodi fimula-

Acma

cra loquentiaj quorum parandorum artem

üer(s

libris fuis tradiderant Zabii , vetuftiffimi fu-

quie q

perftitionüm omnium inter Chaldaeos au&o-

lal

res & magiftri, Libros quosdam huius argu-

Tis ar

menti ab iilis lucubratos vidiffe fe, refert Mai-

diit;

monides,

Ineptum quiddam commenti funt

Tüno

Byzantinae conditores Hiftoriae, turrim By-

j

Bii

zantii fuiffe, de Herculis nomine dictam ,

trayj

quae arcana hoftium incolis aperiret, Me-

Üce

morant & muficos concentus muris Dyzanti-

VH

nis a Neptuno & Apolline additos; perinde

i

vt & lapidi cuidam , qui erat in arce Mega-

h'lä [

renfi, ab eodem Apolline , cum Alcathoo

&f

operam fuam ad extruendos muros locaffet,

Nf

& in eo lapidé citharam repofuiffet , qui in-

p

re

de Cithariües dictus eft,

dOco

-XXVII.

Plutarch. €amillo. Maimonid. More neuoch.

Ho

Part. 3. cap. 29.

l

n

LIB. II.

CAP,

XII.

l107

16 QUij

XXVII(. Quae facer Codex habet de mob-

ts conj?

ra Soli a Deo iniecta per Gabaonitani praelii

m illm

tempus , quoad Iofue quinque Regum aduer-

eno(cete )

fariorum copias deleret, & de vmbra folari

imulacrur.

in Achazi horario regrefía ; eorum affinia

oula proti

multa memorant libri Ethnicorum. Vulgata

.. Talttt

eft Graecanica fabula de trinoctiali louis cum

smodi [i

Alcmena concubitu ; vulgata & altera de

dorurm dt

auerfis Solis equis in ferali illo Atrei conuiuio,

etuftifim.

quae non vno modo exponitur, Parillarum

ildieos a

eft alia fabula de Luna, quae dum Endymio-

m hoiusag

nis amoribus vacaret, Apollini currum tra-

[c,reft

didit; ille vero in gratiam fororis lento cur-

ormenti

ru no&em produxit. Homeri figmentum eft,

e, turin!

Palladem in gratiam Vlyffis & Penelopes pro-

nine ditt

traxiffe noGtis fpatium , Auroramque fub

yrirtt, J

Oceano detinuiffe. Quin etiam traditum eft

üris Byz?e'-ï

ab Herodoto, fuiffe in veteribus memoriis Ae-

gyptiorum , Solem quater curricula mutaffe;

5; p

a

bis ortum effe, vnde folet occidere;.bis oc-

il Alcti

cidiffe, vnde oritur, Teftis eft Varro in lib-

s lod

TO de gente Populi Romani, quem citat Au-

fot, qui

guftinus , memoriae proditum fuiffe a Cafto-

re Rhodio, ftellam Veneris mutaffe aliquan-

do colorem , magnitudinem , figuram , & fui

cur-

y

: :Homer. Odyff. , Herodot. Euterp. 1.2. cap.

yre n

142 Auguft. de ciuit. Dei 1. 21. c. $.

ic S

ALLNETAN. QVAEST.

quní

curfüs ordinem atque legem. Referunt eti-

impior

am rerum Sinicarum Scriptores, fa&um elffe

pietate Kingcungi regis , vt Martis fidus tri-

Obnp

faqu

bus gradibus retroactum fit.

Inter magicas

virtutes praecipuam hanc Poetae celebrant,

quod

Verun

fiderum curricula morari, noctes diesue con-

ml

trahere vel augere, deripere caelo Lunam,

atque item ftellas, ex iisque fcintillas elicere,

limtr

XXVIII. Coma Samfonis, cui velut intex-

Tegln

cudit

tüm erat & adnexum hominis robur, expref.

fam fuiffe ab artificibus fabularum per Nifi

D

Megarenfium regis comam, cui regni fortu-

tioris

nj

nainhaerebat, pridem viri doCti animaduer-

terunt. Idem & de coma Pterelai, per Comae-

frty

b

tho puellam abíciffa, traditum refert Tzetzes.

Gttg

XXIX, Fames , fterilitas, & ficcitas, qui»

bus per triennium vexati fünt Ebraei, ob in-

fdtim

li il

terfectos aSaule Gabaonitas; & altera illa per

annos totidem ab Elia Ifraeliticae terrae in-

]

du&a , & Menandri Phoerniciarum rerum

lii

il

Scriptoris teftimonio confirmata ; quibus

adiungere poffis Abimelechi domum fterili-

Wt

tate a Deo multatam , propter Sarae rap-

1

D

tum : fimilia exempla habent in veteribus

äho )

monumentis,þac fabulari praecipue hiftoriaä

quam

Toh. Tz. Hift. 37. Chil. 2. v. 238, 542. Menand.

| He(i(

vit

apud lofeph.. Arntiq. libr, g, cap.n 2

LIB, II.

CAP,. XII.

109

veferun

quam fecutus Hefiodus Iouem dicit hominum

fa&um &

impiorum noxas vlciíci folere fame & pefte,

Ob raptam filiam Ceres in antro delituit, ter-

tis fidos

ramque fterilitate , homines fame affecit,

Yter mj

? celebr

quoad Parcae a loue fübmitfae iratam placa-

uerunt,

Eadem deinde poena Phigalenfes

diesue t

elo Lu,

mulétauit ,

'quod fimulacrum fuum igne con-

illas t

fumtum reparáre, ftatasque cerimonias obire

neglexiffent ; iisque inftauratis priftinam foe-

velut

cunditatem agris reftituit

Ery(üchthoni eti-

bur, ept

am, vel vt alii volunt, "Triopae Eryfich-

n per

thonis patri, ob fuccifum lucum fibi facrum

repi f

inexplebilem famem immifit, NNarrat Phiio-

i animyi

ftratus, Aethiopum Indorum folum, pecudes,

perCor

ett Tnt

& vxores infoecundas extitiffe, ob regem

Gangem interfe&um, Et vt faepe aDiis exci-

jccitas, f

tatam famem, fic faepe fedatam legimus: ve-

ynei, o

tera il

lut illa ,. quam ex eraculi Delphici monitu

preces Aeaci compefcuerunt ; & altera Épi-

e terrtei

dauriis infefta, quam defituram pronuntiauit

um t

idem oraculum ,. fi Damiae & Auxeüae fta-

p

tuerentur ümulacra.

jum d

.. XXX. Quod perhibent Libri facri de mor-

Satge d

tuis ad vitam reuocatis, viduae Sareptanae

veat

filio per Eliam , altero viduae Sunamitidis

je bt

filio

quam

Hefiod. £ey. v. 24e. & feq. Philoftrat. Apoli.

, Mat

vit. L 3. €. 6.

u

IIO

ALNETAN, QVAEST.

filio per Elifeum , & cadauere in Elifei fe.

open al

pulerum forte proiecto ; item de viduae

prienun

vum if

Naimitanae filio, de filia Iairi Archifynago-

gi, & de Lazaro, quos Chriftus; & de Ta-

Tit COn

bitha Ioppenfi puella , quam Petrus vitae re-

i Mery

ftituit: idem in exoticis fcriptis Deorum va:

tn, &

tumque facultate faepe praeftitum legimus,

10 p

Et Mythici quidem reuocatos a morte fa.

lts od

bulantur plerosque, Thefeum, Alceftin, Ti-

ue mif

monem Lydum, & Timofthenem Athenien-

Noo

Thortls

fem ab Hercule; Semelen matrem, & Ariad-

nen vxorem a Baccho; Hippolytum, & Caf-

üs fb

torem , aliosque multos ab Aefculapio eti-

fTb

am infante; quem ipfum deinde ob redditam

pint, v

mulüs vitam lupiter occiderit ; Eurydicen

terfedu

ab Orpheo ; Glaucum Minois filium a Poly-

chi face

ido vate; Iphigenidm a Diana, quae maca-

fütgity

tam Aulide, rediuiuam apud Tauros exhi-

fPOPlJndi

buit.

Adde Protefilaum ad noctis tempus

Qülatem

vxoria " iis viuum a morte conceffum.

Et

ffhl mog

quod non minoris fabulofitatis eft, puellam

bä!ur, 1

a morte excitatam ab Apollonio, vti garrit

Wi

Philoftratus. Referendum huc quoque, quod

Virtuteþ

eft in Graecorum carminibus , Pindari prae-

""U,M

cipue & Euripidis, Aega nympham immor-

t tedo

talem effe fa?tam a Ioue alumno fuo , Dry-

TUerie

open

tl

Phild&rät.'Ap(Qll. AL

J

r

LIB. II,

CAP, XII.

III

in Esl

open ab Hamadryadibus ;; Bacchum Cadmo

1 de vib

praenuntiaffe, fore, vt Martis ope in Beato-

Archifys

rum infulis felix aeuum agitet cum Harmo-

s5 dl

nia coniuge ; raptam fuiffe in eas Alcmenam

trus vitien

a Mercurio , Iouis iuffu, pott Herculis obi-

: Deorun

ï

tum , & Rhadamando nupfiffe; Theoclyme-

tom lgt

no praedixiffe Diofcuros, fore, vt olim inifu-

4 forte i

las easdem Menelaus incoiat ; & illuc quo-

Alceft]

que miffum Achillem a Diis

& patri ipfius

m Atat

Peleo pollicitam effe Thetidem, fore, vt im-

m & hn

mortalis fiat, fecumque in Nerei domo De-

us fa&us habitet: Terpfichoren Mufam Rhe-

jun,

(calaplo

fi Thracum regis matrem fperaífe a Profer-

ob redi

pina, vt filius fuus ab Vlyffe & Diomede in-

Eur

*

terfe&tus redeat ex inferis in lucem, & Bac-

ülium 11

chi facerdotio in Pangaei montis fpeluncis

fungatur; & Vlyffi immortalitatem Calypfo

qua ni

[Aur(s Ü

fpopondiffe, fi apud fe manere vellet

Fa-

cultatem hanc reftituendae mortuis vitae &

0&]5 tem'

fibi arrogabat Empedocles, & aliis pollice-

ycefun.

batur,

Inualuit apud Siamenfes fatua haec

d p9

o, Vll gif

opinio , folitarios quosdam homines , magna

virtute praeditos, mirabilium patratores ope-

006 U^

ipóari J*

rum , a fodali quodam füo aliquando a mor-

te reuocatum

ifi ad vitam.

Virginienfes

ym i

Americani, immortales animos effe, proba-

fit, l

open

bant duorum hominum fuffragio, qui aliquot

ante

)!

II2

ALNETAN, QVAEST.

ante Europaeorum aduentum annis vitae fu.

X

erant redditi, & res fibi in altera vita vifas

C0 al

& auditas referebant. XOmitto Aethalideh,

iterc

Palicos, Romulum , aliosque complures, qui

cis T

non aliena vi, fed fua feruntur reuixiffe, $u-

alüum

us erit de iis dicendi locus , cum de Chrifli

f Rb

ad vitam reditu agemus, Nunc haec tantum

Tis lil

addam, ne Porphyrium quidem , implacabi-

&icoti

lem Chriftiani dogmatis aduerfarium, negaffe,

n

delatos ad fepuicra Martyrum mortuos vi-

duemon

tam recepifle : & apud Aenean Gazaeum

Ts fell

narrare Axitheum Syrum, fe pium fenem no-

Cs pler

uiffe, qui defun&um familiaris fibi agricolae

husxv&i

cuiusdam filium vitae redonaffet-

Qui Guj

"XXXI. Vt Satanae ad folium Dei adítanti

Mochar

permiffus eft Iobus; & vt impius Heliodorus

X

inuenibus duobus forma egregiis , diuinitus

Iüdaeis |

miffis, flagellis acriter caedendus traditus eft;

&Quiti

ta, Satana ipfo veritatem figmentis adum

tutari, !

brante, credidit profana religio, Eumenides

"if

adfiftere ad folium Iouis, ab eo ad vexatm

r

dos homines immitti , Oreftemque & Alc

Ut

maeonem vltricibus flagellis effe infectatas,

u heuuu

Creditum id quoque de Harpyis , quae & Ca-

nes Iouis di&tae funt , & eaedem habitae a

temfes

ca]Cibus ]

plerisque ac Eumenides , iisque mandatum

XXXIL.

fuiffe Phinei fupplicium,

bt

. Libri huiuscap, 19.5.7.. Aen, Gaz, in Theopht:

"

LIB.

II.

CAP, XIIe

1I3

antus Vil

XXXIL. Mirabilem Ionae cafum , cum a

tera vlv

ceto abforptus , triduo in eius ventre haefit,

0 Áetlti

in Herculem fuum contulerunt Graec1, quem

complut

canis Tritonis in Hefiones perniciem miffi

r reuii

aluum fubiiffe , illicque dies totidem delitui(-

cum d

fe, fabulatifunt. Eodem referri poteft Ario-

ye haec t

nis hiftoria, a nautis in mare miffi, a Delfine

m, lmglk

excepti & feruati , & in tutum delati

ariumy I

XXXIHL. Quod pifci Tobiae tribuitur,

m monti

daemones füflitu abigere , oculorum albugi-

neun C

nes felle inuncto fanare; hoc filuro a Medi-

jum f2

cis plensque tribui, illud glanidi ab Arabi-

s [bl f

bus, & ab au&ore. libri de paratu facilibus,

ffet

qui Galeno tribuitur , oftendit . doétiflimus

if Deï Ed

Bochartus.

js fdot

XXXIV. Bellis Machabaicis Deus faepe

lls , üb

Iudaeis opem tuliffe legitur, miffis de caelo

lus od

equitibus, qui praeliis intereffe, piam gentem

megt[ fh

tutari, hoftes telis & fulminibus palam incef-

fere vifi füunt

Velut hi quinque, qui ludaeis

o r

aduerfus Timotheum pugnantibus praefens

tulerunt auxilium ; & alter ille, qui iisdem

emque iL

g i

ad bellum aduerfüs Lyfiam procedentibus du-

ji5,1

Ti

cem fe praebuit; & qui nefarium Heliodorum

N

calcibus protnmt. Horum exempla füppedi-

den D

g

tat

]ue

y

Boch Hiar. part. 2. lib. . cap. 16

H

jlb

"u

*

114.

ALNETAN. QVAEST.

tat Romana hiftoria, Nam in confli&tu adRe-

N

gillum lacum aduerfus L.atinos fortiter dimi-

iplüm,

a.a(ïe ac nutante victoria pugnam reftituif-

Yrhom

fe, dicuntur Caftor & Pollux, & Romae füb

1TRCRt

Vti

vefperam viétoriam partam nunciaffe.

tn,

deinde dicti quoque funt excubias pro falute

tn,

Romanorum agere, quodPerfen a Paulo cap-

tum Vatieno indicaflent poftridie eius diei,

quo res gefta eft

Iitem Romanos Thurinis

]e

fuppetias ferentes Mars ad inuadendos Lu-

Du

canos & Brutios incitauit, praeiuit dubitan-

J

al

tibus,'arma intulit aduerfariis , iugulandos-

itii

que Romanis ac capiendos tradidit

Quod

Ts i

am ante in gratiam Troianorum fa&um ab

T at

€0, atque itidem a Venere canit Homerus,

M

at difpari fucceffü : nam a Diomede vulne-

üsque

rati praelio excedere coacti funt

Caffius

fs

quoque in Philippenfi acie Iulium in fe conci-

lonine

tato equo impetüm facientem cum vidiffet ,

't (j

Strenue etiam if

perterritus tergum dedit

Marathonio praelio pro Atheniénfibus pug

Ti T

mtehlglt

naffe Pan di&us eft; & terrorum, qui ab €o

humïm

Panici appellantur, magnarumque cladium

Tün, ]

perbibetur au&or Sed & in Troiano excidio

Nep-

lnie j

Florus libr. r. cap. 11.' Val. Max. lib. 1. c. . Cic.

lib. z.

"Tufcul. Quaeft. & tib. $- de Nat, Door.

VIA(- A

- Flor.lib.a 2. cap. 12. Homer, lliad. s.

Cm

LIB, II

CAP,-XIIT.

IYX

Dd

Neptunum, Iunonem, Palladem, Iouemque

Ortiterd

ipfum, praefens Graecis auxilium ferentes.,

m retiui

vrbemque diruentes exhibet Virgilius. Quod

Ronilà

imitatus eft Statius, Venerem ferro accinc-

viafr

tam, Lemniades aduerfum viros concitan-

ig pro fs

tem, iisque opitulantem defcribens

a Dauo

1e & d

CA PV L. XIIT.

yos Thurt

De Deo humana natura induto.

adenoi l

EVM carnem fieri; & humanam naturam

iult du jf

D

affumere non potuiffe, fi cauffabuntur

mguland

1mpil , nos totam anptiquitatem fimilia de Diis

dldxt QW

fuis ia&tantem opponemus. Neque hic itera-

m fauu

re attinet, quae de Diis vrbes obambulanti-

it o

bus , & hominum fa&a luítrantibus , inter

)mede YUl

eosque faepe conuerfari vifis, fupra congef-

int CaüL

fimus

li nune commemorandi funt, quos

p inie t

homines effe factos, cum Dii effent, profa-

"u) vidi

jf

na fibi perfüafit antiquitas : ac Gracci pri-

jiie ein

mum ; qui Iuliano tefte Aefculapium, Ioue

intelligibili quodam modo genitum, in terris

nnfl)ll& 1

j2

humanam formam naturamque geftaffe puta-

n

runt

J C

Pythagoram quoque rati funt nonnul-

i

jano i^

li Iouis effe filium , vnum ex daemonibus

N

Lunae mcohs alii Deorum Olympiorum ali-

"u

H 23

quemi

, ho

) Ml )

Virc- Aeneid. 2,

Stat. T'heb. 1.5

Iulian, apud

Cyrill, contr, Iulian. libr. 6. & 9.

H

i16

ALNETAN

QVAEST.

quem 5 Abaris vero Hyperboreus Apollinem

m u

apud fuos religiofe cultum, quod & eius dif-

vidifir

cipulis ita perfuafit, vt & aliis porro hi per-

]achr

fuadere voluerint,

Similia de Zamolxi Py-

mdgto

thagorae aífecla & famulo, fimilia de Apol-

labitu

lonio in eadem fchola erudito iactauit fecta

f &

Pythagoricorum, prae caeteris in fuperftitio-

fecund

nem prona: & Zamolxin quidem ob doé&iri-

aliünfi

nam a Getis vel folum Deum , vel.maximum

Til, q

Deorum eífe babitum; Apollonium vero a

Myller

"Tyaneis, aliisque multis, Iouis filium , Pro-

Dachn

tera quibusdam.

De Platone fparfit fama,

Tüm d

prognatum eum effe Apolline ; quamobrem

Tüin,

& defun&to victimas immolarunt Magi. Lyf.

$6t

trenfes Galatae Pauli & Barnabae res prae-

Cc'lSlm

ter naturae vim geftas cum animo füuo repu:

h(lmlm

tantes, Mercurium & Iouem hominibus af*

Ó

fimilatos ad fe defcendiffe, opinati func.. Ho-

x

ratius Augufto pa!pans credere fe fingit, Mer-

& d

curium bunc effe, qui mutata figura iuue-

]ets

nem imitetur, Id exemplum in fua transtulit

Qu

Calpurnius, vellIouem, vel alium aliquem

DElVg

Deum, füb mortali Cari Cacfaris imagine la

üm

tere praedicans. Apin fuum Aegyptii Lunae

Dftin

contactu concipi aiebant

& maículum De-

Mc lD

um

n

AGor. 14, tO.

Horat. 1. z. Carm; Od

Cak

purn, Éclog. 4. v. 142,

,

LIB, IT,

CWMP. xrI..

I17

s Apolite

d & esd

um cum mortali foemina congredi poffe,non

viciffim mortalem virum cum immortali Dea.

Dorto lgt

Brachmanum fententia eft, Deum faepe füb

Zamoli!;

magnorum quorumdam bominum fpecie &

ilia de Ap

habitu delitefcere, ac inter homines conuer-

ii

fari; & Wiftnauium, quem Dei trini & vnius

n füpeti

fecundam effe perfonam aiunt, nouies iam

m ob

affumfiffe corpus , & aliquando etiam huma-

vel m

num, ac femel idem adhuc ab eo factum iri,

yium vt

Myfterium iftud non vno modo exponunt

) üliüm, P:'

Drachmanes; vti nec vbique confentiens eo-

frít i

rum do&rina eft. Sperant Siamenfes futu-

: (uumois

rum, vt renafcatur aliquando Deus, ad le-

La l

ges toti orbi ponendas, Inter doCtrinae a Xa-

ae 165 ]

ca Sinis traditae capita primarium hoc eft, ad

mo f0

homines ab interitu feruandos Deum quem-

yominiu

dam naturam humanam adfciuiffe, Quae cum

s fin; P

atot gentibus credita fint, nihil eft, cur in

^

€

figt)

€o do&rinam Chriftianam reiicere poffit im-

fgin

pietas : praefertim cum Amelius Porphyrii

ia r

magifter ex Iohannis Euangelio confeffus fit,

iun ii

Dei Verbum effe Deum, hominem effe fa-

imqi

&um, fübiiffe mortem , Deumque extitiffe

poft interitum, ita vt extiterat ante ortum.

ypil

fculun /

Nec ipfi repugnare aufint Iudaei , qui Mef-

J

fiam a fe expectatum, non hominem, fed Dei

Vers

Qi; P

118

ALNETAN. QVAEST,

Verbum , iuxta fplendidam Philonis tefhfïca-

fen

a

Tiac

tionem affirmant, & Sapientiam diuinam in-

fertum in eo & infitum iri.

Cumque prifca

du

eorum tradat Cabala, Deum ex fe produce-

ii fü

re Sephiroth , in iisque deinde na(ci & fieri

C

( /

ilas Sephiroth , cum neque aeternae eae

fint, nec aeterna fit Dei cum iis coniunGio;

f

quod qui credunt

cur credere nolint, De-

4l Ti

um cum homine a fe producto in vnum pof.

QU g

T g

íe coniungi , cauífa nulla eft. Et credunt

fane, cum fateantur Thalmudicorum & Rab

s qr

^

binorum plerique, naturam humanam induere

i

n

Deum poffe, & olim induiffe, Plurima nos ali-

eoxe|

Werti.

bi collegimus olim eorum fuffragia , quibus

repetendis otium noftrum non teremus. At

fc h

Muhammedus Chriftum lefum non dubitat

Tüty (

Werbum & Sermonem verum Dei appellare,

]O*Lm

peruerfo licet & illegitimo fenfu. Et inter

P'm"m

Muhammedanos Achmedus ben Hayet fen-

i, (

tentiam Chriftianorum in nonnullis interpo-

latam palam amplexus, dixit Chriftum etfe

Verbum Dei aeternum, Deum etiam, vpum

)X

e duobus mundi conditoribus, & vere cor-

Queí

pus humanum more caeterorum hominum

mdulü"e.

Quodque multo magis mirere,

X

fcrip-

f

Philo de pxofug Demon(tr.. Euang. . Prop 9.

.Isque [

€. 25. fol. 496. Alcor, Surrat. 4.

t

LIB.

It.

CAP, XIV,

IIg

Ynis telit

fcriptum reliquit in libris fuis magnus ille Si-

diüinami

nicae do&trinae antiftes Confütius , Verbum

mque p

aliquando carnem futurum ; annumque, quo

fe proü

id futurum effet, eum nempe ipfum , quo

pafci &l

Chrittus Dominus natus eft, animo praeui-

LeCORTIUG d

dit. At quod hi vel fa&tum iam, vel poftea

.coniuxa

futurum dixerunt, fieri id poffe , Porphyrius

polint, )

afiir/mauit; Deorumque genus effe quoddam,

n vounj

qui humanae vitae defiderio capti, in homi-

freni

nes aliquando mutentur.

Denique non mi-

orum &

nus credibile eft, diuinam naturam cum hu-

mam ij

mana in vnam eandemque perfonam póffe

yrimenott

coalefcere, quam humanam in diuinàm con-

agia, QBII"I&

uerti. Homines autem plerosque Deos et-

'eremus :

fe fa&os, magna pars fuit religionis plurima-

9? di:

TUm gentium , nouitiarum & veterum , Ita-

j appellz:e

lorum , Graecorum , Indorum, Siamenfium,

y B

Phoenicum, Aegyptiorum, Libyum, Aethio-

fyt t

pum, & Germanorum,

ilis ince!Pj

CAPVT XIV,

aftun

tiam, !

T

De Chrifto Deum inter & homines fe-

& var

queftro pacis, heminumque magiftro.

y boni

is mjrerer

uöd de Meffia ftatuit Chriftiana Religio ,

f

(

— foederis Deum inter & homines , pa-

cisque conciliandae interpretem effe &.pro-

É po ';I.X

,

&ene-

126

ALNETAN, QVAEST.

(m

xenetam, hominumque emendatorem & ma-

YUl

gitrum, eius confimile quidpiam de Pytha

torem

gora prodidit fua fecta , qui & ab ea, vt dixi-

mus, Deus habitus eft. Aef(.ulaplum non ad

cium

net

hominum folum quorumdam abigendos mor-

Xime

bos, fed ad opem omnibus , quotquot in or-

be erant, praeftandam , & ad corpora cu.

m, í

randa, mentesque vitiis laborantes in melius

DN

reformandas , a Ioue miffum in mundum ve-

dnt,

Tonty

niffe, Graecorum & Romanorum dogma fuit,

vti prodidit lulianus

Mefliam a Iudaeis ex-

|

d ]

pe&atum , quem Dei Verbum fore cenfent ,

um h

fuilfe

eumdem,ait Philo, medium fore & concordiae

Quini

pararium , fcelerum vindicem, cenforem &

corre&torem morum , boni fuaforem, prae-

illi q

ceptorem hominum, confultorem & amicum.

lonji

Frequens eft in Rabbinorum libris , ac Cabba-

quam

Tiitur

lxi'caxum praecipue , Metatronis cuiusdam

mcntlo , quem Enochum efï'e volunt aliqui;

fütrat

nonnulli Angelum eum , cui mmdl huius im-

tüm t

perium traditum eft ; qmdam omnipotentem

ttem

Deum.

Sed fi nominis originem refpexeris,

h 'Xav

quae eít in voce Metator, & ipfas Rabbino-

Qu

rum expofitiones , Legatum fignificat , du-

Thorti

cem

Omne

Voris

Tulian. ap. Cyrill. contraTulian. 1. 6. Phil. Quis

haeres. Quod peius infid, meliori , de Caino;

&dm

4e Somn.

um

LIB. IT

CAp. XIV.

I2I

yrem

cem & metatorem itineris; quo ad Deum

"

)

j de !

iturs Mofis ipfius Ifraelitarum ducis praecep-

torem. Cenfent Muhammedani , Chritti ofli-

eà, Vi

lurm Don

cium fuiffe, promulgare Euangelium, orbem

'endortt

emendare , peccatorum veniam largiri, Pro-

qUOI T

xime oftendimus, hoc effe Brachmanum dog-

orpon t

1a, fecundam Trinitatis perfonam Wiitoa-

uium corpus nouies fubiiffe ; factum id ad-

g i

undum

dunt, in hominum mundique totius emolu-

dogm v

mentum ; interfectum ab eo Gigantem quem-

[udati

dam lamen Solis intercipientem , & diabo-

lum humana./orma, Bellyum dictum, ab eo

ye cei

fuiffe debellatum.' Atque haec doctrina Tun-

eoncoti

quinum, Sinenfesque tra&tus peruagata eft

enfortt

yrenm

T

r

illic quippe ex Xacae decreto, Deus quidam

a

hominibus falutis auctar effe creditur, poft-

m

quam per eum fupremo Deo de peccatis ho-

x

AUA

f

minum fatisfa&um eít. Item Ramxandarem

T

narrat carnem fumfiffe, vt mundum Gigan-

lunt d

]j

tum tyrannide oPprefï'um liberaret ; Barhau-

jj u^

tarem domuiífe alium Gigantem ; ortum ef-

mpO[e

fe Narfingum ad emendandam hominum ne-

fefpä

quitiam ; Dahafarem denique ad vincéndum

Qu

mortis dominum carnem afciuiffe; atque hos

ficil s

e

omnes vnum fuiffe eumdemque Wi(tnauium,

variis formis nominibusque infignitum ; nec

p (

alium quam fecundam Trinitatis perfonam.

t Cllm

CA-

122

ALNETAN. QVAEST.

C A:p-V. T

XV.

ttem

qu

De Chrifto nato ex Virgine.

t5

C

BRISTVM natum effe ex Virgine, qui mi-

nus credere poffimus & dicere, quam

f

dictum a Graecis eft, Mineruam natam effe cx

IY

M

capite louis ; Bacchum ex femore; Orionem

ft

ex tribus patribus, Ioue, Neptuno, & Mer-

curio, fine vllius foeminae confortio ; Erich-

f05 |

Piil

thonium ex Vulcano :

5

Acdeftin ex Ioue,

Quer

vtrumque atque item Myrrham fine matre;

Ym

Vulcanum ipfum & Martem ex Iunone fine pa-

trc? Plurimos item vel Diis ge

H

&i

os ex mortali

edit

foemina, vel quod eiusdem miraculi eft , dea-

n

f

bus ex mortalipatre; Inachum, Aeacum,Perfe-

lus

um, Herculem, Alexandrum, aliosque fexcen-

tos, loue; in quibus & Perfeum quidam virgine

D

Phoä

natum effe dicunt; Afcalaphum & Ialmenum,

lien

xemum & Romulum Marte; Achillem The-

tide; Aenean Venere; Theagenem Thafium

ton

Hercu!is fpe&ro ; Aratum Aefculapio; Arit-

tanqu

todamantem & Ariftomenem Daemonibus

N

- Uj

quibusdam Draconis formam indutis,, perin-

de vt Alexandrum; Seleucum ; Dionyfium

pii

iuniorem , Silenum puerum a Lyfandro füb-

li

ornatum , Apolline; Platonem'patre eodem.

"U

& Peri&ione nullam virginitatis imminutio-

T

tf

nem,pgfï'a.— Virginem'quoque Homero ma-

, wem

d

LIB.

II

CAP,

XV.

123

trem adfcripferunt

Quot apud illos populi,

Iff6,

quot alibi paffim aborigines fe terráque edi-

tos volunt?

Luto hominem a Prometheo

X

fuiffe fi&um , Deucalionem & Pyrrham iadu

fe, QUi

m efts

lapidum humani generis interitum farfiffe ,

Orione

Myrmidones ex formicis homines efle fac-

,&

tos, ex fatis ferpentum dentibus viros arma-

tos extitiffe fabulabantur.

Huc adiungendi

Ü En

Philofophi, qui mundum fcifcunt ortum ali-

ex I

le miuc

quem habuiffe

Neceffe enim eít, vt primos

ne(inert

homines fáteantur fine patre & matre terra

X fOOri

editos fuiffe, Qua ratione homines primum,

tanquam vermiculos aut fungos, enixa fit ter-

ei

a, argute diflerunt Epicurei & Stoici, Qui-

]m,l [f

s

bus praeluferunt Anaximander, Anaxagoras,

efente

Ti VIr2t

Democritus, Empedocles, & Parmenides a

Phoenicibus magiftris eruditi; quosin eadem

Jryenir

Q

haerefi fuitfe ,

icet colligere e

A^

anchonia-

en1)

thonis reliquiis. Sunt, qui in arborum ramis,

Thslic

Adiun-

tanquam baccas putent fuccreuiffe

; At

monin

gendi & qui vultures,, qui perdices, qui pa-

uones, qui anferes, qui chenalopeces, qui

p 1

pífittacos , qui gallinas , qui lepores , qui hyae-

)nyit

nas, tigrides, qui oues, qui fcrofas , qui

o f*

equas Lufitanas-fine mare grauidas fieri affir-

eodut

Tpant.

inu)

Quae opinio de equabus illis , iama

pr:fcxs inolita temporibus , cauffam Poetis

ro m

fin-

treil

124.

ALNETAN.

QVAEST,

gt

fingendi dedit , equos Martis ex Erinny &

Borea, equos Achillis & Arionem Adrafti

ii

eui

equum ex Zephyro & Harpy:a Podarge effe

procreatos ; & Erichthonii equas ex DBorea

uf

Tite

foetum concepiffe, Habebatur in libris Etruf-

dia

corum, quemadmodum Tages, extifpicii doc-

tor, terra fuiffet exaratus. Romani vero Sci-

if

Rl

pionem & Auguftum ferpentibus editos prae-

dicarunt,

ditr

Ioue nempe, & Apolline in hanc

fpeciem tra'ïsFouratls Idem de fe credi vo-

(«

luit Galerus Armentarius

Et Domitianus

i

tur

inepti nihil a fe alienum putans , matrem Mi-

neruam iactabat

Notum & facinus Decii

Ml

Vs

Mundi, cum Paulinam Anubidis forma de-

Y

ceptam corrupit. Vnde cognofcas, perfuafum

fuiffe Romanis, Deum corpore humano cum

I

N

mortalibus foeminis mifceri poffe, Cur Vir-

gilius Neapolitanis di&us fit Parthenias, cauf-

li

fam hanc effe fufpicari quis poffit ; non quod

il

hi

virginali effet modeftia , vt vulgo fertur, fed

quod virgine natum, perinde vt Homerum ,

Ü

credi voluerint, Probabile fane hoc eft; fed

N

ü

ne quid diffimulem , longe eft probabilius ac

fimillimum veri, üc di&um effe a Graecis ,

T

li

pro eo, quod Romana lingua appellatum eum

m

putabant Virginium , non Virgilium , cum

ignorarent nominis huius fignificationem &

Or1-

x

LIB, 1I.

CAP. XV.

125

originem ,a virgulis, hoc eft, ramis feu fur-

Vriny!

m Adri

culis , petitam; vnde & virgeta Ciceroni di-

xlget

cuntur arborum feminarias prioris vero no-

ex o

minis vim notionemque probe callerent,

joris D

Haec autem nominpa duo faepe confundi, in-

dicant Virginii Romani Poetae Comici, Plinio

ifpieid

jl verot

in Epiftolis memorati nomen; qui a Lilio Gi-

itos p

raldo , Glandorpio , & Voffio Virgilius appel-

latur. Daemone genitum fuiífe lu(tinianum,

ine inlt

& Credi

credidit eius aetas, tefte Procopio, Fuerunt

Jomiti:

& qui cane fatum Attilam dicerent. Credi-

tum fuit vetuítioribus Iudaeorum magiftris,

natrem)

Meffiam a fe expectatum ex virgine fine pa-

inus D

form

tris opera proditurum. Itaque Simon magus

Meffiae titulos affe&tans , matre fua Rachele,

i perügaz'w

fine virginitatis iacura , natum fe ia&abat,

tano (

Nec praetermittendum, quod legitur in libro

; Qu

Iuchafin, Romae puellam extitiffe aliquando,

enias,

filiam Antarotis , qui Prometheum patrem

; Toti qufï

babuit , duos ipfam genuiffe filios , fic vt

fertu, s

& ante partum virgo effet & poft partum.

Tonett

Quin etiam, qui Adamum ex terra, & Euam

TTUL

babilis

ex Adami cofta prodiiffe; qui: reliqua ani-

malia fine mafculi & foemipae confortio ,

r

fub initia mundi a Deo procreata; qui Saram

atum &

atrem

Jf , Clm'

iam gffoetam ; & Annam Samuelis m

diu

tioneüï&

Procop. Anecd. cäp.- 15.

D

126

ALNETAN. QVAEST.

tilia

diu fterilem , Dei beneficio. foecundas exti:

tiffe vltro fatentur, quemadmodum aduerfus

1

'Tryphonem difputat luftinus ; cur Chriftia-

i

nis virgine matre natum Chriftum affeueran-

Vl

tibus tam praefracte repugnabunt ?- Nec ab-

o

nuit fane Muhammedus , qui & Mariam ab

1q

l

'vtero materno facram Deo fuiffe, filium Ie-

fum fine viri confuetudine peperiffe praedi-

Tiife

cat in Alcorano ; proptereaque Chrifti or-

EY

tum fimilem effe vult ortui Adami. Soli Ma-

d

f

riae beneficium hoc tributum, vt filium fine

Ilve

patre ederet , Muhammedanorum quorum-

dam opinio fuit, fed pon omnium. Scribit

f

enim Michouius in Sarmaticis, perfuafum ef-

tori

fe quibusdam illorum faepe virgines fine vi-

et

rili congreffu concipere, Sed & eorum non-

Tüpt,

nulli , vc Prophetae fui natales nobilitarent,

füi

matrem eius neque faftidia vlla cum geftaret

tici

vterüum, neque cum pareret, dolores vllos

Tsf

fenfiffetradunt. In Muhammedi Dialogo cum

]qw

' Abdia, Chrifto & Adamo tertius adiungitur

lrg

l

Abrahami aries fine patre genitus. INotaui-

Mlïlm

mus alibi , pueros quosdem "Turcis appellari

A

Animae filios; quod virginibus nati credan-

139 !

il

.þ(

tur. Tantamï effe füb dequino&iali fo!? jfer-

tili-

lt I

Alcor. Sur.3. & oc. Mattl., a Mich, Sarmat.

libr, 1»c, 16.

N

»

LIB. II

CAP, XV.

127

las ei

tilitàtem & temperiem aeris, cenfuit Auicen-

aduei

na, aliique complures, vt homines fine pa-

Crili

tris & matris coniun&ione illic

terra nafci

(leue

poflint; atque ita natum effe Haium, credi-

2 Ne

derunt nonnulli , vti teftatur Abuiafar. ben

fariam d

Tophail in Epittola, quam edidit Pocockius.

fillum )

Et Paracelfus vir ibtemperantis ingenii , ho-

mmem ex certa materm in vnfe mixta & So-

fe p

Chrili t

li expofita , formare fe poffe eredidit, Fabu-

$oli

lantur Precopenfes Tartari,; primum regem

filium d

fuum Vlanum ex Virgine effe nátum, Tarta:

ri vero ad orientem pofiti magnum" Chanem

| qui

j, X

fuum Cingifium , imperii Tartarici & impera-

füafün:

toriae profapiae auctorem, Solis radiis con-

[

es (int

D

ceptum effé, affirmanti matri fidem habue-

9rurm n

runt. Aegyptiacae Theologiae dogma hoe

fuit, Apin caelefti igne effe fatum. Cum Zo-

biitatt

dlac1 Dodecatemoua fmpu!a diftribuerunt in

gel*:,

OT6S V

tres facies feu Decaros gs*ntls huiüs Aftro-

»aanOC

logi, primam Virginis faciem volüerunt effe

adiunf ;

Virginem infanti lac praebentem 5 quibus &

Mariam & Iefüm fignificari, perhibet Albuma-

N

Qui

iij

Zar, Infulam effe verfus meridiem, ait Me-

[j

Le!»

la, in qua foeminae fint, fine marium opej

"Ts

Mithram fuüum Per-

li TM

fua fponte foecundae,

lae veteres petra natum effe fingebant. Apud

t

In-

j m

Mel. 1. 2. 'c.9.

128

ALNETAN, QVAEST, :

Indos Buddas Gymnofophiftarum. princeps e

&t

latere virginis prodiiffe dicebatur, Et Bud-

Taf

finr

das alter, prioris fimius, Terebinthus. pro-

prio nomine di&us, virginis quoque filium

alün

fe ferebat, ; Secundam illam Trinitatis per-

f

fonam, quam nouies carni fuiffe illigatam ,

um

fcifcunt Brachmanes ,

Oo&auo füo ortu e

t

virgine natam effe rentur, At Brachmanesr

T

Coromandelenfes primum . parentem iactant

lp

Caffiopam , Bramma Dei filio genitum ,. fine

&t

vidi

mulieris confortio. Ceilanenfes reges Solem

fe patrem habere gloriantur; & apud Indos

ipud

jam inde a veteri aeuo receptum eft, proge-

efin

nitores gentis huius terra natos elffe. In Sia-

Qe

tis (

menfium Theologorum opinionibus vna haec

eft, fore, vt Angelus foeminei fexus vorato

dim

terrae fruftulo, duodecim filios, totidemque

dem

filias corcipiat. Altera item haec eft, fanc-

Ielot

W

1l «

tam quamdam virginem radiis folaribus con-

cepiffe Sommonocodonum Deum fuum, ab

jtoi

vniuerfo orbe expectaturo magno defiderio,

Mi hg

& fine vllo doloris fenfu peperiffe, Terra

Cnya

quoque oriundos effe gentis fuae au&ores,

à [

*

proditum habent Sinaé

5

& humani generis

Amer.

reparatorem Lotzizamum cornutum fuiffe ,

i

(fic . Noachum, qui Bacchi nomine Ethnicis

LT

"nibus

j

10

notus fuit adumbramcg) & ex eius coi

ex-

Qu

-LIB, If.

CAP, XV,

129

int

extltliï'e Lutiemam, praeftanti forma foemi-

E

nam , ex cuius fudore viri & foeminae ortae

hus p

fint

Alii filium concepiffe eam & peperiffe

ue fl

aiunt, vifo in caelo leonis capite. Primum

regem fudim Fohium iridis fulgore concep-

ts J

ligtat

tum ferunt, cum eo mater fuiffot circumfep-

0. ort

ta,'poft calcatum ingens hominis veftigium,

'Tertiae fuae fectae auctorem Xacam Sinae &

acmit

m od

Iaponenfes narrant a matre Maia fuiffe con-

tum, u

ceptum , quum elephantum album in fomnis

jes 4

vidiffet, & per latus editt

Frequens eft

p du

apud illos pulcherrimae cuiusdam mulieris

Iü u

efgies , infantem in vlnis geftantis , quem

exea natum effe aiunt

fine villo virginita-

f h

tis difpendio.

Fuit in Iaponia Bonzius qui-

6 v i

us vott

dam pietate celebris, qui fe per fomnium iti-

otide

dem conceptum , & matre virgine natum fe-

rebat,

Merlinus fatidicus , Britannicis hifto-

e,i

riis celebratus, fine patris opera procreatus

ribus

perhibetur, Qui imperium Peruuianum pri-

fullmq

| dEf

mi fundauerunt

Mancocapacus & Mamma

Tut

Coya, dixerunt fole & luna fe genitos , &

de caelo a fole mifTos, & perfuaferunt

In

qud

America Boreali funt, qui dicant, Americae

il gel*

incolas omnes muliere vna de caelo lapfa

if TU

I th1 U

efTe prognatos, quae de caelefti quodam Deo

i corr:b

filios duos conceperit in fomnis, & per latus

pepererit

I

CA-

ü

130

ALNETAN. QVAEST.

CAP VT''XVE

Ma

losc

De noua Stella Magis vifa.

aliqi

Touae ftellae Magis ad Chrifti incunabula

I6

N

praeeuntis exortum confirmant ea, quae

quis

feripfit Varro libro Rerum diuinarum fecun-

ft ol

do: Aeneae Troia digreffo Veneris ftellam

;

quotidie fuiffe per diem vifam , quod Lauren-

Qittd

tum ad fines peruenerit ; illicque, poftquam ex

perfa

eius oculis euanuit, terras eas fatales fibi pro-

hris j

rgiffas cognouitfe,

Ec quod de Thrafybulo

Credi

proditum eft ; petenti nempe ipfi Munichiam,

f0 g]

per obfcuram noctem praeiuiffe lucem ; quam

huc

Dianae beneficium interpretatus , in monte

tun,

Parnete, vnde digreffus fuerat, aram exci-

Cn;

tauit Dianae Luciferae, Simile quidpiam Lu-

tettiy

douico XI. Francorum Regi, anbo McDLxvit,

Qu la

1iv, Non. O&obr. contigiffe , narrant aetatis

tem,p

illius Scriptores; noé&u nempe egredienti illi

j

ex aedibus principis Senatus apparuiffe ftel-

Ü

lam in caelo , & itineris comitem füiffe, do«

o

nec in palatium fuum fe recepiffet. Gylippo

[iänus |

Syracufas petenti vifa eft ftella fuper ipfam

DT

lanceam conftitiffe, Seneca tefte. Et nuper

gloriabatur Borryus eques. Itajus , de impen-

teri |

ïifam, (

deptibus infortuniis diuinitus fe moneri per

ftellam

Sen. NNatural, Quaefk lib. r, c. r;

Óit

"A

LIB- II.

CAP. XVI,

131

ftellam fibi confpici folitam, etiam cum ocu-

los clauderet, Scribit Plinius, exortum fuiffe

t

aliquando Cometam candidum argenteo cri-

cuhabuï:

ne, ita fulgentem , vt vix contueri poffet

Len,qi

quisquam, fpecieque humana Dei effigiem in

m faq

fe o(tendentem. Tum ea refert, quae fcripfit

s fteli

Auguítus de Cometa , poft mortem Caefaris,

j La

circa horam diei vndecimam , oriri folito, &

um

per feptem dies confpe&o , quo animam Cae-

s fb

faris in caelum receptam fignificari, vulgus

ii

credidit , proptereaque infigne hoc fimula-

unicit «

cro eiusa fe effe adie£tum. Additque Plinius,

em;ni

haec quidem in publicum protuliffe Auguf-

n m

tum , at interiore gaudio natum fibi hunc

rim at

Cometam interpretatum effe , vereque eum

dpiu l

terris fuiffé falutarem. Caftigandi vero fünt,

MCDLI

qui hanc ipfam fuie; ftellam Magorum du-

j dti

cem, pie fed imperite rati funt. Minime id

lii

patitur ratio temporum , nec locus ftellae in

Oriente Magis vifae, cum illa Caefaris fub

nift

Vil D

Septentrionibus fulferit.

Chalcidius Chrif-

Gyli

tianus Philofophus ftellam illam. Chaldaeis

ad Chrifti fpeluncam praeuiam celebrauit ;

per 1p(a

D

aitque praeterea , Aegyptiorum Prophetas

qeinr

vereri ftellam quamdam aliquot annis non

jonen P

vifam, quam vocant Ahc. Hanc effe Mago-

fellt

Ia

rum.

Plin, l. 2. cap. a5.

ALNETAN

132

QVAEST.

rum ftellam Iulianus nullo argumento credi

dm

volu.t, cum facrae hiftoriae fidem derogare

dvg !

nt

non po

" Huiusmodi prodigio, ftella ni-

:

mirum praeter ordinem loco fuo mota. Pro-

f (

phetae fui ortum infignitum fuiffe, perte 'ndunt

tem ]

Mubammedani: & lunam ab eo fciffam, cum

Suri

miraculo aliquo miffionem fuam approbare

tint

iuberetur; & in itinere Syriaco candenti n

filis

be contra feruentem folem fuiffe prote&um,

T ten

inepta 1a&ac one gloriantur Sinepnfes , Pekis

l

nenfi Regis fui palatio lucidiffimam ftellam

li

hWi

Pu

femper imminere. Praetereo Cometas, quos

(

51

diuinitus futura mala praenuntiare ,' vulgus

(idi.

credit.

füïïml

CAPVT

XVII.

p

[

[

De Baptifmo Chrifti, editisque in eo

fiy

"

prodigiis.

m

il

1

N

T. Caelum apertum

]. Lux de caelo þromz-

00

cans

IIl Spirius fanttus columbae fpecit

leli

in. Chriftum deuolans.

d

IV. Spiritus fanttus

ignis forma ad ;4poftolos miffus,

r

fäm/«

rodigiis mzltis nobilitatus eft Baptxf'mns

Wüü

Chrifti :

nam & aportum eft caelum , &

Cd'ï] li

vox de caelo audita, & Spiritus fan&tus co-

MC

h

]am

lumbae forma inde defcendere vifus.

um

ante vero Ezechiel

& Stephanus poftmo-

Ü

dum

Ezech. 1,1.'Aa8. 7

5

5

Sen |

u

EY

LIB. II.

CAP, XVIT.

133

i

duüm , caelum itidem apertuto viderunt. Pro-

) dertj

digialiter fiehat jd tunc quidem ; at nonnun-

fl

quam naturalibus cauflis caelum difcedere vi-

mota. !t

fum eft, Chafma Phyfici appellant; Hoc au-

perta

tem inter- 'prodigia referebant Romani in ai-

cifam, d

guralibus libris, plurimaque eius exempla ex-

a

tant in hiftoriis;' plurima & ardentis caeli, &

apdenit

folis no&u vifi, & lucis derepente ful rfentls

pTO &

in tenebris,

ofes,

IL Lumen caelefte fulfiffe, cum Clmfl:us

mnmü

Baptifino luftraretur, vetus Ecclefia. credi-

metsa

dit; non quidem ab expreffis Euangeliftarum

qe, i

di&is fumta hac opintone , fed ab illa caeli

fciffura, quam luci diuinae, fuperiores caeli

i

partes tenere creditae, viam praebuiffe rati

funt, Chafmata enim, hoc eft, caeli hiatus,

quen u

flammam ex abdito oftentare folere, fcribit

eMlW

Seneca. Et in illo, quod Faleriis contigiffe, re-

fert Liuius, ingens lumen effulfi

Junit j

Voces prae-

jriti )

terea de caelo editae in Baptifmo Chrifti cauf-

fam dederunt, cur fimul fulfiffe fplendor cre-

ditus fit : quippe idem euenifTe meminerant,

ü Ba It

-

cum nafcente Chrifto diuinae voces allocutae

Eal

fünt paftores in agro vigilias agentes; idem

L

n

& cum Paulum Damafcum contendentem

vilit. "

ys p

Vox caeleítis compellauit, Qua6 lux emiffae

j

de

0i

Sen, Natural. Quacft, libr.j, e, 14 Liu. 1. 22« 6, 1.

ALNETAN. QVAEST,

131

f

de caelo vocis comes indiuidua fit, Atque

inde porro fa&um eft, vt lux in Baptifmo

hao

ádhiberi folita fit, accenfis cereis, & Daptif-

Qu

Tiiti

jnus Qoricua dictus fit, hoc eft, illufiratio;

& Baptizati QaricS5vres , hoc eft, diuffrati:

ür,

nempe ad renouandam prifci illius lumipis

Cr

qnemoriam, quod, cum Chriftus in lordane

paní

qui i

ablueretur, emicuit; & vt falutaris fplendo*

ris, quo in Baptifmo colluítratur anima, &

ii

per quem lucem falutarem & diuinam Deum-

Q0nje

i

que ipfum intuemur, vt loquitur Clemens,

fignum extrinfecus appareat. Baccho autem

Ttum

in Penthei caedem Maenades incitante, & vo-

emifi

cem itidem fonuiffeex aethere, & lucem pro

Q

rhicuiffe , commenta eft fabulofitas Graeciae,

Veter

Ill, Muhammedum quoque hac parte

fj

Chrifto inferiorem effe, paffi non funt eius

Mp

affeclae, & luce diuinà circumfeptum aliquan:

WY

do fuiffe ia&ant: & mirificam columbam in

Ü mil

eum deuolare, ei in aurem multa faepe in«

PU

füfurrare vifsm , quemadmodum columba

Tihtg

ad Chriftum in Iordanem defcendit. Habent

fpe&a[

etiam in hiitoriis fuis Perfae Guebri , ignem

D Gr,

füum facrum , quum fputo aliquando pollu-

Q A

tus fuiffet a Carmaniae regulo, columbae

forma euolaffe; Quam fpeciem cur Spiritus

fapc-

Clem. Paedag. -c.-6c

LIB. IT,

: CAP.

XVII,

135

, g

,

fan&tus in Baptifmo Chrifti affumferit, caufía

: by

Ti

haec probabilis eft, quod haec auis, praeter-

(2

quam quod & valde fimplex eft, & caíta, &

il

"

mitis ac manfueta, &felle, vti vulgo credi-

iij

tur,carens, quibus optime congruebat cum

s ln

Chrifto & Spiritu fan&o, aquis infuper im-

in lori

penfe delectatur, vnde & nomen habet, At-

qui id & Chrifto tum aquas vitro fubeunti,

is fl

: animi

& Spiritui fan&to de caelo in aquas deuolanti.

um D

conueniebat, Quam ob cauffam Noachus ,

poft coraum cadauera ad pattum fectari fo-

- Qiett

choaf

litum, columbam deinde aquarum amantem

antty W

emifit. Et columbae quoque huius fimula-'

crum in Bapufmi adminiftratione retinuerunt

lucenr

veteres Chriftiani in lapideo folio, columbae -

h pifv

fpecie ad immerfionem parato; cui&a re, &

a figura, nomen Columbo fuit.

TL

un d

IV. Quod autem ad Apoftolos ignis fpe-

glb

cie miffus eft Spiritus fan&tus, id ad fua ac-

H fäepef

commodarunt Brachmanes, cum tertiam Tri-

nitatis perfonam mundo, ignis forma, con-

j oU

j B

fpectam fuiffe affeuerarunt,. Et eft praeterea

,*bl'i ) igüf?

in Graecorum fabulis , louem ignis fpecie fu-

p P^

cum Aeginae feciffe,

colUIW

Lucsumecsss d

;ur $

u

f

CAPVT

.

ALNETAN

136

QVAEST.

C

CATYT

XVIII

apno

De miraculis a Chrifto patratis.

niciy

geli

T. De aquá im vinum mutata.

II.. De aegris

llII. coecis , debilibus , €?.

]

a Chriflo fanatis

3nuiis

1V. De aba&is ddemonibus.

V, De

ET

poup

zete ab Zdpoftolis ia&to ex Chrifli confülio, G

Vi. De vento com-

l

mnirifica capiura pifcium.

pre[fo , & tempeflate fedata.

VIi. Chriflus

UK

VIII.

& &il

incedit fupra mare ,

transfiguratur ,

IX. bominum cogitationes nofcit.

X. Dev

Wney

catione Jdpoflolorum

XL. De communicata

fs

ditice

cum dis a Chriflo miraculorum pahamlorum

tune

facultate. XM. Fariis linguis loquuntur, quawe

uis nullam praeter patriam didiciffent.

XIHl.

Jiüs

fitra

Multa bominwm millia prima. Peiri concione

t il

ad Chrifti partes iradu&ta, — XIV. Apoftoli d-

uina vi carcere foluti,

pudici

enio nune ad patrata a Chrifto prodigia,

b i

Gm

V

quae ab eo faepe poftulabant ludaei.

liy ET

Nam difcimus ex lofepho , magos & frau-

dulentos homines plerosque circa haec tem-

toniny

n

pora inter ludaeos fuiffe, qui vanis miracu-

lorum pollicitationibus incautum vulgus pro-

le&abant : cuius generis fuit Samariranus ille

Dcm:

Simon, fallaciis fuis infamis.

At miracula

T

Chnfh

25

Tofeph. Antiq. 1. 20. c. 6.

D

P2

LIB,. II.

CAP.

XVIIL,

137

Chrifti Iefu fincera fuitfe,

& diuina vi edita,

agnouerunt ludaei, Muhammedani, & Eth-

TOl

MI

nici, vti nosin Demonftratione nofcra Euan-

Dui

[

gelica declarauimus.

DO

]. Primum inter ea celebratur mutaho

v

aquae in vinum Canae fa&ta ldem autem in

fül;f W

paupertina Philemonis & Baucidis coena, qua

Iupi:er & Mercurius excepti funt, euenifie ,

qui d

j Qu

canit Quidiu

Canit & INonnus Hydafpe

Baccho

gt

& alium quoque iam ante fluuium,

xb

in expeditione Indica vino manare eífe iuf-

fos; & rupem thyrfo ab eo percuífam vini

pittmro

laticem profudiffe

idem quoque alias fac-

gtrain

tum eíffe a Baffaride, Ergo in Bacchis Euri-

fiiil t

ni.

j

Jf

pidis lactis, vini, & mellis fluenta Deo huic

i a

terra profundit. Quemadmodum autem fin-

xit ilic Nonnus , ad expugnandam Aurae

Apih

pudicitiam Bacchum e filice vinum extudif-

fe; ita apud Memnonem , ad fallendam Ni-

y p

caeam nympham, dolo non abfimili , fon-

y l

tis aquam in Vinum conuerti

lNarrat An-

"T

toninus Liberalis, hunc ipfum Deum ne&aris

pace

& lactis fluenta emififfe ad Minyadas perter-

rsm*

ren.-

uïgUS F'

1FEHJ"

Demonftr. Fuang Prop. 9. c. .,9 iE 400. feqq

Quid. Met. 1. 9.

Nonn. Dionyf. libr. 17. &

mrzcï

Chri

o5$. Euripid. Bacch. v. 142. & feq. Mcmu ap.

iO.

Photh, T'm. 224.

Anton, Liberal.

C. iC

138

ALNETAN, QVAEST;

rendas, In facro Dei eiusdem fefto, quod

vl

Thyia appeliabant Elei, lebetes vacui tres

Qul

coram multis teftibus deponebantur in do-

ys

muncula, cuius foribus adftantium figilla im.

iq

primebantur; poftridie palam agnita figillo-

tiu

rum integritate, introgreffi lebetas vino ple-

p

nos reperiebant, fi fides Ariftoteli; & f1 Pau-

fun

faniae, qui rem fibi magna affeueratione ac

hi

i

juramento, etiam a viris praecipuae dignita-

tis confirmatam fuiffe ait, Recitat & porten-

lii

tum aliud , quod & a Philoftrato inter ima»

V

gines eleganter depiCtum eft, in Bacchi fefto

e

quotannis apud Andrios celebrari folito, vi»

fttt

num fponte e templo profluere, Addit Pau-

li

fanias, non minus his credibilia effe ea , quae

für

de menfa Solis fupra Syeneu ftru&a differunt

dür

Aethiopes, Scriptum fuiffe in Indicis Ctefiae,

qui

refert Photius, fontem quemdam Naxium vi-

Vert

no aliquando manaffe ;

& Phafidis aquam , fi

fity

per diem in vafe feruetur , mutari in vinum,

litr

H, Tam facultati mirificae omnis generis mor-

hr

bos fanandi,quamChrifto facra tribuit hiftoria,

ipen

parem Epimenidi, parem Pythagorae, parem

pit

Empedocli eius difcipulo, parem Abaridi, pa-

omp

rem Apol'omo ethn1c1 affinxerunt, Nota funt

Ts

Vul-

Ariftotel. Mirab. aufcul

Paufan, 2», Eliac, Phi-

NT

lofir, Imag. . z.. Phot. Tm, 72.

LIB. II,

.CAP, XVIIT.

139

b,

M

j

vulgo, quae de Ptolcmaeo fanato ope herbae

CU U

cuiusdam , in fomnis Alexandro monitratae,

rj

prodita funt.

Quam herbam ei ab herbario

fg i

aliquo indicatam , & rem deinde ab adulato-

t ff

ribus in prodigium verfam , non infcite fut

$ VIDODA

picatur Sràbo; & nos quoque coniicere pof-

&

fumus, vim herbae cognouiffe ex difciplina

Fatiome.

Ariítotelis, a quo fuiffe in medicamentaria

3e d) It

arte diligenterinftitatam perhibet Plutarchus,

&prt

Ariftolochia, nona iuuando partu, fed ex in-

nf

uentore nomen reperit, rem 1pfam inuentor

jochi

ex fomnio, fi Quinto Ciceroni apud Marcum

(olito,

fratrem differenti fides eft, Pyrrho Epirotae

Mdl

fpleneticorum curandorum mira vis ad(cribi-

g av

tur; & fecundum quietem remediis quibus-

dam inftruGtum fe praedicat Marcus Aurelius,

dllfew»

"ISC [1/4

quibus aduerfus excreationem fanguinis. &

VAQUUL

vertiginem aliaque mala vteretur, & eamdem

Sa-

aqui

faepe opem a Diis praeftari hominibus

lutarium huiusmodi fomniorum auétor puta-

m

batur Aefculapius , qui etiam dum in terris

nerism

iil

ageret , & adhuc infans, & multo magis,

poftquam in caelum receptus eft , morbos

j pal("

omnes dicitur perfanatfe, Sed & Itidi potef-

yridf

Vot

tas eadem pellendarum aegrotationum & im-

mit-

q)

lo ]

Strabol, rs. Plutarch. Alex. Cicer. l. 1. de Di.

giun, DI A.ulel ln SQ I7. &l » 5'27

140-

ALNETAN, QVAEST.

18

mittendorum fomniorum adferipta eft; ea-

di,

dem & Serapidi, Graffantibus morbis Dii pla-

cabantur, tanquam mali auctores; jis fedatis,

d

tanquam beneficii datores, honoribus afficie-

Bu

bantur,

Hadrianum febriepterm caeci cuius-

Q

N

dam conta&u fanatum fuiffe, fuadere cona-

tur Spartianus

Nec dote hac carere volunt

fii

Muhammedani, Pueri illi fine patre nati, ani-

TO

mae filii dictij ea virtute dicuntur pollere,

o

vt vel refecti eorum capilli, vel praecifa vef-

n

Dl

tium fegmina, morbos abigant

Quin & ter-

ram, lapidesue, in quibus conf(titiffe dicitur

du

fan&us Georgius, quem Chiridellem appel-

u

lant, morbis multis mederi cenfent,

Talia

i

multa de Aly fuo Perfae , de Xaca fuo Sinae

tl

Iu

celebrant. Indi denique nouitii, qui proauo-

Att

rum noftrorum aequales fuere, Ecbarum Im-

peratorem füum mirifica vi pellendorum mor-

f )

borum, & partu leuandarum mulierum , pol-

p

lere credebant,

Qm

Qs

1il. Preffius vero vt agamus, caecis mul-

tis lumen oculorum reftituiffe Chriftum , &

Bs

debilium ac claudorum artus firmaffe , neque

v

Celfus negauit, neque Iulianus. Inter fabula-

hum

res

tefe

Strabo l. r«. Plutarch. Alcx. Cicer. lib. r. de Di-

uin. M. Au'rel. R $.17. & ],9' $. 27. Spar-

O

tian. Hadrian. cap. 25.. Orig. contra Celf, 1.2.

p

d

LIB,

II

CAP, XVIIT,

141

J

f

i

)

[/]

res autem Deos, Acfculapio praecipue & Ifi-

ls D)

1

Jl

1

T

di , & hominibus etiam quibusdam , curan-

ii f

dae caecitatis dos a profanis gentibus dele-

bUS Fs

gata eft: & Soli quoque, a quo Orion excae-

CC QU

atus fanitatem recepit, Dacchus vero apud

Nonnum Laobiae filios e

jere Qu

mutis loquentes

ere voli

facit,

Sefoftris Aegypti rex ab oraculo ad-

e fdtl

monitus, poft

t facrificia Mneui Deo pera&ta,

r pollt

eculorum vífüm, quem propter impietatem

aeciftyt

amiferat, propter pietatem recepit. Id alii ad

Pheronem eius filium referunt.

Caeco cui-

juin &

dam roganti, & per quietem a Serapide ro-

3f dii

leti 4j

gare iuffo , videndi facultatem reftituit Vef-

nf Ta

pafianus, faliua oculisillata, ne quid ad.Chrif-

ti fa&tum imitandum deeffet: & alterius ma-

d fUO N

num emortuam imprefífo veftieio fanauit

yj pru?

Attinius rufticus, cum fomnio a Ioue immif-

iorünlt

fo parere neglexiffet, debilis factus eft ; cum

orum t

paruiffet, illico conuvaluit,

Fertur & mulier,

erurm,

cum exofculata effet

genua Hadriani; & cae-

cus cum eum tetigiffet , vifum recepiffe.

507

Brachmanes apud Philoftratum luxatos artus

riliuD,"

& vitiatos oculos curant

Memoratu dig-

ffe, m

hn

num eft , quod a le cognitum atque vifum

(rn

ro

tefert apud Aenean Axitheus, bonum quem-

dam

p )

Cyrlll contra Fulian, libr. 6. Philoftr, Apoll. f $

M

p[

Cap. 12. Aen. Gaz. in "Theophr.

| Cclf. »"

142

ALNETAN, QVAEST,

dam virum morti proximum , difcipulo fuo

fu.

]iens |

caeco praedixiffe, futurum, vt feptimo poft

lesera

die folutus tenebris Solem afpiceret ; atque

id ita contigiffe.

tnl

abit

]V. Daemones abegiffe Chr:f*cum vltro

At vi eadem multi

r

quoque fatetur Iulianus

quoque inter

ethnicos pollere diécti funt,

T

Fertur Euthymus heros, cum daemone Te-

tlenm

ineffenfes infeftante armis fumtis certaífe,

Tinni

victumque expulitfe

& in mare pracipitem

busd

edilgl

dediffe, Apollonius Tyaneus,perfona ad Chrif.

ti effigiem a Philo(trato aliisque fubornata,

eri

daemonem graífantis apud . Ephefios peftis

Àtpel

iltenf

auctorem füb mendici forma latentem depre-

hendit, & lapidibus obrui iubet: iuuenem

Alcma.

daemone correptum fanat , daemone

ex-

Wte

& fl

ceffus füi &gnum palam dare cogit ; euerfa

quadam ftatua iuuenis ipfefanatus, & ad me:

Y

liorem reuocatus mentem, depotitis verfico-

Info

loribus veftimentis , & vili pallio indütus,

It

Apollonii difciplinam capeftit

Compofita

t

palam hiftoria ad Gerafeni illius exemplum,

lii

qui a Chrifto liberatus legione daemonum,

veftibus modefte conte&us, in eius contu-

l]Onem

bernium admitti voluit. Indidem conficta eft

V

fa-

du

Cyrill..coatra Tulian. libr. 6

Philofir. Apoll

1.4..6. 2 6, -

þxhl 01

LIB. II

CAP, XVII.

143

ipul [

fabula altera de Lamia, quàe pulchrae mu-

lieris fpecie Menippum in fui amorem pel-

Umo N

45 d

lexerat

Narrat idem Philoftratus , daemo-

nem a Drachmanibus per epiftolam increpitum

m vitt

& abire iuffum,formofum puerum a fe amatum

dem m

& correptum reliquitle

Quibus ceremoniis

qid f

manes exigerentur fe

Lemuriorum die,

eleganter tradit Ouidius.

Huc pertinent &

mone T

certil

tinnitus & bombi in folis & lunae defetti-

pradip

bus, ab omnibus gentibus etiam 2 veteri aeuo

edi foliti, tum enim a malis daemonibus infi-

jaad r

ubormat,

deri aftra.haec, atque huiusmodi crepitacu-

fios dl

lis pelli, putabant. Teftis Alexander Aphro-

em d

difienfis, His addi poffunt. & l'uriae , quibus

Alcmaeon & Oreftes, interfecta fua vterque

uent

onem d

matre , diu agitati, & facris quibusdam poft-

ea luftrati

lc j eU»lll

fanitatem receperunt

V. Chrifti confilio ia&tum non femel ab

&adnt

j vert

Apoftolis rete, & ingentem vim piícium tra-

jpditi

hens, affine quippiam habet in Pythagorae hi-

ftoria: quem littori adftantem aiunt indicaf-

ompüfn

fe pifeatoribus , quot pifees euerriculo non-

(efp Ifi

of Onuml

dum aqua extraéto continerentur, & praedxc-

tionem re fuiffe comprobatam.

l eoni

Vl. Quod ventorum vis a Chrifto repref-

nil d

It

fa eft, tempeüasque fedata, praeftitum idem

* quo-,

y. À

Phxloür. Apell. 153 c.i2, Alex. Aphr.Probl. 1 r

144

ALNETAN, QVAEST,

quoque narratura Pythagora, Epimenide,

p

Abaride, & Empedocle , qui & inde-ZAsfa-

05 V

DIUM

veuos , & xtANocaveuor , hoc eft , ventorum auer-

tinebs

vuncus di&tus eft. Narratur & Corinthi fuiffe

progenies, quaedam hominum, qui ventos

ünüs

componere poffent,. proptereaque appella-

tht

D

rentur &vepoxo?rat , h*igc eft, centorum domito

lus (

ves. Lapones hodieque & Finni dicuntur nau-

tis ventos vendere , tradito loro quodam no-

Á

dis tribus conftridto , quibus folutis venti

Vi

Ericum Sueciae regem pileo

excitantur.

N

i j

quodam magico vfum refert Olaus Magnus,

quem quamcunque vertiffet in partem , op-

qiN

tatus inde ventus afpirabat, Et inter faga-

ftm

&i

rum pollicitationes non infima haec eft, ter-

ris ventos inducere , & nubila caelo depel.

Ürio

lere. Spem eamdem affeclis. fuis oftentauit

Tepo|

Emp&docïes,'magïcae artis non in(cius , te

od

fte Gorgia Leontino eius difcipulo, qui huie

m

eam exercenti adfuiffe fe confeffus eft. .Et

hi

At|Q

apud Herodotum , Perficarum copiarum du-

B

l

ces foediffimam tempeftatem adhibitis magis

At

fedarunt, quam Athenienfes inuocato & in

W 1

auxilium afcito affini fuo Borea excicauerant.

LU.

Anarte fimili vfum dicemus Aeolum , illum

pro-

Vll'(!l

Olaus Magnss de Gentïg. Septentr. 1,

u

Herod. 1/7. c. 189, & feq.

3- c.)' 1»4'

LIB. II,

CAP, XVIII,

145

pmm

promum condum ventorum, cum Vlyfli ven-

nde 2

tos vtre conclufos tradidit? an Brachmanes,

TE

cum duobus doliis imbres atque ventos re-

inthi fül

tinebant ad arbitrium, vel emittebant? Nep-

qui vt

tunus apud Virgilium ventos iniuffu füo ma-

Je appeu

ria turbantes verbis caítigat & comprimit.

r d

Et Simplicius fuis in Epi&tetum Differtationi-

"Untur f

bus, componendorum flu&uum vim piis &

od

fapientibus hominibus fpondet.

]uus Y

VIL, Chriftum ambulaffe fuper flu&us ma-

g

ris, & Elifaeum natare ferrum füpra Iorda-

l$ Mu

nem feciffe, quo ore negare aufint ethnici

arter

qui Neptunum curru vectum fümmas vndas

inter d

fingunt perlabi, ne axe quidem madefa&o ;

let füu

& a Neptuno facultatem Euphemo filio, &

-nek) ü

Orioni nepoti fuiffe conceffam, vt füpra ma-

; oftet

re poffent incedere? Fabulis proximum eft

]HfCl IN

quod de Dauide Al-roi Amarien(ü differit

o, qui

Beniamin Tudelenfis, extenfo füper aquas

fudario flumen tranaffe: quod & de Coeno-

qs dl "

biarcha quodam fuo , miraculis claro, iac-

) atufi

ibitls p

tantem Turcam audzfï'e fe, prodidit Busbequi-

us. Theologiae Sinenfis dogma vnum hoc

goa *

eít, fecundam Trinitatis perfonam faepius

llym,h

affum-

pFO

Virgil. Aen. 1. r. v. 135. Beni, Tudel. Ttin. p.

93. Busbeq. Epift. 4

2T5

K

146

ALNETAN. ,QV:"&E-ST.

affumfiffe corpus , & aliquando filium füum

equ

Qeyit

fupra mare in Ceilanum infülam transuexiffe,

V

At cum idem facere vellet neque poffet Zo-

roaítres in Perfidem contendens, fluuios iti-

fjlex

dem

neri obftantes in glaciem adfítrinxit,

Si Py-

qiuer

thagoreos audimus, Abaris in mirifica fagit-

ta , quam ab Apolline Hyperborio acceperat,

T0I)

equitans, maria & flumina & loca inuia traii-

D&l

ciebat, quafi volans per aerem. Et idem af-

Qu

err

fingünt Pythagorae, cum hac fagitta dona-

tus ab Abaride, vno die Metaponti & Tau-

fs

franyf

romenii vifus eft, Si creduli effe pergimus,

ii

& Philoftrato Pythagoricorum omnium va-

niffimo tribuimus fidem, terra Brachmanum

Aüerq

ul

baculis percuffa in fublime attollitur; ipfi

duobus cubitis in füblime a terra elati am.

tyor

bulant, Quodfi & prifcarum fabularum archi-

V,

teétis praebemus aurem, Talus Minois cuf-

LT

fere f

tos ter fingulis diebus Cretam totam circum-

ibat. Celebris eft inter feptentrionales Deos

pum] j

Hollerus, magica fcientia clarus, qui offe fe-

Mi

ralibus carminibus confecrato, ad trapanda

lit ]

maria, tanquam nauigio vtebatur. Celebris

IN j

& Oddo Danus , qui pedibus maria pererra-

Tien h

bat ; & Othinus, qui regem Daniae Hadingum

nus, Ó

equo

Ws N

Vid, Petr. Petit. Ac Sibylla libr. 2

cap.7. Phi-

lolir. Apoll. libr. 3. cap. 4. & 5.

Vs

p m

LIB, II.

CAP, XVIII.

147

Jfom f

equo infidentem fupra maris fluCtus trans-

absuenté

uexit,

. poflc]

VIII, Transfigurationi Chrifti affinis eít

flujiosi

fplendor illej quo micantem faciem Mofes

de monte retulit.

His adiungi poteft , licet

TA

tífia ij

diuerfiffima, Nabuchodonofori mutatio , vel

)qutept

morbus potius, quo de ftatu mentis deiectus,

| inuia t

pecus animo ac prope corpore fa&tus eft,

Quae aduerfus Iudaeos Chriftiani nominis ad-

E ident

uerfarios vtilia funt. Nihil autem frequen-

igita hi

oni d

tius occurrit in fabularibus libris , quam

» pe

transfigurationes Deorum. In Giganteo qui-

dem bello varias beftiarum formas cun&ti in-

Qmpium

iachmul

duerunt,

Et ne omnes recenfeam , quam

oliitur

multas fpecies fumfiffe dicitur Iupiter ; tauri,

m elit

cycni, aquilae, cuculi , ferpentis , formicae,

vrfi, Satyri, Amphitryonis, paftoris , auri,

danim d

ignis ? Quibus formis foeminarum pudicitiae

Minos

un d

fere fraudem flruebat ; proptereaque decen-

li

tium puellarum verfiformis cupiter appellatur a

onde *

l

ny

Martiano Capella, Quidam vero pracipue Dii

qui 0

r

hac permutandi fui arte celebrati funt , Pro-

qd a

teus, Achelous, & Vertumnus , qui inde no-

r (l

men habuit; Thetis etiam, & Picus, & Fau-

j p

nus, & Teichines, & En pufa, & Periclyme-

efoi

If

nus Neftoris frater , & Metra Eryfichthonis

«

K2

filia,

ap

hh

Martian. Caþelï. 1. 6.

148

ALNETAN. QVAEST.

filia, & ipfe quoque Eryfichthon. Veniunt in

R

hunccenfüm, & quos Dii in nouas formas

ipfus

Tulf i

induerunt ; puta lupiter Io in bouem, & bo-

uem hanc in Ifidem3 Circe Vlyffis focios in

dm f

varias feras, Picumin auem ; Vlyffem ipfum

)h

Minerua in fenem deformem ; Venus Cupi-

toun

dinem in Afcanium , Afcanium in Cupidinem.,

Tün ]

Trty t

Neptunus apud Antoninum Liberalem INym-

phas quasdam arbores fecit, & rurfus formae

Q0nty

iuae re'tlv.mt

'Tirefias fepties formam mu-

tüs f

taffe fertur, Sinenfium ille Deus,, qui Trini-

f

tátis fecunda habetur perfona, corpora fae-

We W

icitur , & in varias animalium

pe fubiiffe

Ipui

formas tranfiiffe,

Homines praeterea non-

ts

nulli, verfipelles fe, cum lubet, facere credun-

Tens

tur,

Quo nomine cum alii infamati funt,

hä l

tum maxime Arcades & Neuri, lupi formam

VirQ|

fumere & ponere dicti, Vnde orta Lycaonis

ls

r

Arcadis fabula. Et Theffali etiam , quorum

hmm

La

magicas artes imitatus Lucius fcite feripfit,

lm

x homine afinum factum fe, & hominem

num Y

rurfus ex afino

Cuiusmodi mutationes aliis

Y

contigiffe, tradunt etiam recentiores quaedam

Tf

bhiftoriae. Narrant Siamenfes, effe apud fe ho-

ïdm, 1

mines ab hominum confortio remotos , mag-

NI

pa fanctitate pollentes , qui quascunque ve-

T fl

lint formas fumere poffint

Ix.

NI

]

1Ili

Anton. Liber. Metam. 22,

n

LIB, II, LCAP. XVHI,

149

Ventti

Ix. Denique quam Chriíto facultatem pro

jus forr

ipfius diuinitate tríibuunt Euangelia , homi-

iem, t

num fenfa cogitationesque nofcendi , eam-

i (oct

dem fibi arrogabat Apollonius.

fiem i

X. Quemadmodum autem vocanti Chrif-

enus (

to in difciplinam fine cun&atione fe tradide-

Cupii

runt Apoftoli; fic Democritum forte na&tus

alen N

Protagoras, illico fecutus eft, ex eiusque

füs fo

contubernio nunquam difceffit, quoad tan-

Ormam ?

Vt.ex

tus fa&tus eft, quantus poítea fuit,

,qit?

fe&tatoribus fuis duodecim Apoftolos, vnum-

orpu

que interipfos primarium & principem, & Dif-

: animt

cipulos duos & feptuaginta felegit fibi Chrif-

eteret I

)

tus & afciuit; fic Sinenfis Philofophiae pa-

ere (

rens Confutius inter tria Difcipulorum mil-

m

lia ieptuaginta duos exquifitae eruditionis

ypi o

viros fibi adiupnxit, duodecim vero praeterea

fpe&atae folertiae, acuminis, & doctrinae Phi-

ffl, qnGl'ff

lefophos, quorum vnum pro caeteris fibi di-

jte f

Ic&um , ducem effe caeterorum & antefigna-

num voluit.

& ho

ytiont^

XL.Porro vim illam prodigiorum patrando-

g

rum cum Apoftolis fuis communicaffe Chrif-

tum, minime inficiati fuut Muhammedani.

PL

XII. Vt autem viri rudes , poftquam Spi-

j

cun

ritu fan&o funt afilati, variarum linguarum

ugvï.*

J

periti fa&i funt, iisque ad populum coepe-

runt

«

150

.ALNETAN, QVAEST.

rfunt vti; fic oracula Dodonaea vnicuique

fits

yell

fecundum natiuae linguae fuae proprietatem

fistus

refponfa dediffe , Mythici ferunt; & Apollo-

nium Tyaneum linguarum fuiffe callente

feret

(l

omnium, fcribit Philp&ratus, quamuis nullam

didiciffet,

"

(

& o

Ql

XIlI. Vt Petrus prima fua concione tria

Ceden

hominum millia ad Chrifti partes traduxits

fic m

ficPythagoras prima füa ad Italos habita ora-

Mafa

tione, duo hominum millia cepiffe fertur.

T r

XIV. VtApoftoli vinculis & carcere di-

uina ope foluuntur; quemadmodum & ad eos

&pQ

claufis fóribus penetrauerat Chriftus , & naf.

fl

lbt

cens ex vtero materno, illaefo virginitatis

clauftro exiuerat ; fic fores templi Cereris

Toji

af

Mycaleffiae noctu claudi ab Hercule & ape-

luerd

riri, dixerunt Graeci; fic fingit Euripides,

Bacchas a Pentheo reuin&as compedibus, &

lilor

hf

in publicam euftodiam traditas, itidem vt

Hiu;,

Bacchum , referatis diuina virtute foribus,

folutisque vinculis effe exemtas ; fic Antio-

Yityy

pen catenis a Dirce conftri&am , a Ioue fo-

ma,ï

lutam alii Poetae cecinerunt ; fic Croefüs a

Vllnculj

Cyro conie&us in vincula, & templo inclu-

nuerw

eft, fi

Al'ïapg

fus, (ignota quadam virtute folutus

fides

'Philohr. vit. Apoll.1. . c. 13. Eufeb. in Hierocl.

M

i

—Euripid. Bacch. v. 443. & feq. & 614.

P

" d

LIS, IT

CAP,;XVILE

ISI

vnici

fides Ctefiae, etiam(i valuis templi figilla im-

opritt

pre(Ia effent; fic Apollonium occinit Philo-

cum

in cuftodia reuin(tus : atti-

& pl

ftratus ,

neretur ,

pedem compede folutum o&en-

v callentt

QUIS

diffe Damidi, & compedi .rurfum inferuiffe

& cum in Creta a Dictynnae antiftite in vin-

Yncione t

cula effet coniectus

fefe iis exemiffe

&-ac-

ss tradj

cedenti ad templum valuas fponte patuiffe ;

fic famofus ille Dauid Al - roi, a Iudaeis pro

; habitot

Meffia, dum viueret, habitus, cum a Perfa-

Je ferti

a

rum rege. mandatus effet carceri,fe ipfeinde

um n

expedit; fic. Caiimum Biamrillam, quadra-

(s [ y

gefimum Calipham, cryptas omnes, cellasque

fubterraneas, quantumuis accurate claufas,

virgi'

magicis artibus penetraffe , indeque exiiffe

yl (

afïeuerant Aegyptii; item Cramatus,, auctor

ulé t

haerefeos Cramatitarum, cuius meminerunt

Turpo

hiftoriae Saracenicae , ab Hidamo detrufus

npe DiA

in cuftodiam, & puellae cüiusdam ope libe-

Mil

ratus, fequacibus perfuafit, propria id a fe

ite [Oht

virtute fa&um;

fic magi quidam a Montezu-

f l)

L f

ma, poüremo Mexicanorum rege, adfítricti

yinculis & carcere, ex eo repente ablati eua-

Croe'J'

nuerunt ; fic Mofes ipfe, fi credere fas eft

j i

Artapano, in carcerem detrufus ab Aegypti

j d

fit

rege,

*

Ctef, Perfic. apud Phot, T'm.72. Philoftr. Apoll

If HIC

libr, 7, c. 16. & lib. 8. cap. 12.

L

Y52

ALNETAN. QVAEST.

rege , patefaGtis noctu portis, cuüodubus fom-

pibus

quete

no vel repentino interitu oppreffis , ipfis re-

giae foribus fponte referatis , in intimum re-

De 3.

gis conclaue penetrauit.

atift

um

CAPM L.

Ne|

De morte Chrifti, eiusque reditu, ad vi-

lom

tam, & caeteris eo pertinentibus.

non

IL Morte ignomi-

Qu

1. Chriflus fanguine fudat.

qli

niofa cruci fuffixus aficitur

lIl. Moriente eo

a

fol deficit

IV, Terra tremit , &2 petrae fran-

VI. Chriftus

TE D)

guntur

V. Felum .fcinditur

defcendit ad inferos,. VA. Refurgit a mortuis.

Vilüs;

$

VUI. zfcendit in caelum. 1X.. Ex oculis bo-

a

minum euanefcit.

DxOH

uod faneuine fudauit Chriftus, vehemen-

Q

ff

tiam quidem doloris id oftendit, mini-

frum

me tamen pro miraculo habendum eft. INa-

Dus

turaliter id fieri, docent Philofophi & Medici,

t

plurimaque exempla fuppeditant hiftoriae, &

nos virum hodiedum fuperítitem nouxmus

M

0

morbo hoc faepius tentatum.

I1L Deum Chriftianorum letho datum ef-

(f

fe , ridentibus & cálumniantibus ethnicis, fic

LU

tlm J

refpondet Arnobius, nec ipfos pudere, cum

Liberum patrem dicunt membratim a Tita-

D

nibus

P

Arnob. 1. z.

153

PRIBS H CAI;-. x

dl

nibus effe difcerptum , & in ollas, vt co-

5, ln

queretur , conie&um ; Aefculapium fulmi-

ntimumr:

ne a loue interemtum j

Herculem: viuum

arfiffe; Attin effe viro fpoliatum; Romu-

jum Senatorum menibus efle laceratum.

Nec praetermittere debuerat Saturnum cae-

äituxad

lo pulfum a Ioue , & vin&um compedibus ;

ntibus.

Iunonem quoque adítri&am vinculis, & de

irit i

caelo fufpenfam , incudibus duabus ad pedes

alligatis; Vuleanum item ab eo de caelo prae-

Mariatt

cipitatum, vnde claudus factus eft; & a Iuno-

pj

ne ipfa, ftatim ab ortu, cum deformis effet

VT. Onj

TT

vifus; Apollinem caelo a Ioue eliminatum,

ob Cyclopas fagittis ab eo confixos, & Ad-

MO

meto feruire iuffüm; Martem & Venerem a

Diomede vulneratos; Ofirin a Typhone in

TM

frufta concifum ; & Prometheum Caucafo af-

yit, t

fixum & rofum ab aquila, Adiungi his poteft

jdi Y

Deus Brachmanum , quem fecundam effe

of

aiunt Trinitatis perfonam , & corpus nouies

ilorit

in humani generis falutem fumfifte.

Hunc

y ol

o&auo füo aduentu praeliatum affeuerant

cum Gigante, qui folis intercipiebat lumen,

atl "

& vulnere in femore accepto corruiffe. Scrip-

.hm'cis ,f.'»'

tum habent Siamenfes in facra fua hiftoria,

Deum quemdam fuum poft o&oginta circi-

ter annos in terris a&os, a monítro nefcio

piu

quo

134

ALNETAN. QVAEST.

quo fuifTe trucidafum, & Dei alterius fra-

dertpt

trem apud inferos cruci effe affixum. . Supe-

in p

rioribus fübiicit Arnobius, viros gloria, vir-

fmm, (

tutb, & exiftimatione pollentes , nullius affi-

peti f

nes criminis, & capitalibus tamen füppliciis

Catoni

affe&tos , Pythagoram , Socratem, Aquilium,

fius,

Trebonium, Regulum. Hunc aliosque in pa-

Jiürayi

ri argumento recenfet Tertullianus , fuppli-

jtem v

( dofi

cia mortemue fponte perpefíos, Empedo-

clem , Anaxarchum, Zenonem, Eleaten, Di-

affenur

donem, Leaenam Atticam, Mutium Scaeuo-

a. C

lam, Lacones ad aram Dianae flagellis caedi

Theod

folitos, Addi poffünt fexcenti ;- fed hi prae»

gn i

cipue adnotandi , qui ob infectationem vitio-

Gdl

rum, aut virtutis fplendorem , aut do&trinae

ü i

celebritatem , a nefariis hominibus vexati

a Phc

fünt; Pythagoras, puta , eiusque difcipuli ,

lm fi

quod malos odiffe fe profeffi , caeteros ho-

it Chr

1nines ad virtutem hortarentur; multo etiam

h()mim

3magis Socrates, quod Athenienfium fupertti-

tinen ,

tionem vanasque religiones derideret, Ephe-

QM',[]

fo expulfus eft Heraclitus ; Democritus apud

n

Abderitas pro infano habitus; Phocion mor-

Tsl

te affe&us , & cum ad füpplicium duceretur

ü&I]]a

fputis foedatus ; paffus eamdem contume-

liam Cato ,. cum. per feditioforum manus

P

de-

D

Ibidem, Tertull. Apolog. c. 5o.

j

LIB. IT,

CAP, XIX.

155

lteris f

derepta toga traheretur , paífus & duplicem

TT

in petitione Praeturae & Confulatus repul-

dlorin, i

fam , & hominibus nequam pofthabitus ; eX-

mullitsd

perti faepe fimiles iniurias Stoici, gregales

n füppli

Catonis , acres morum emendatores. Con-

Al

futius, in cuius praecepta tota Sinenfis regio

Squei

iurauit , contemtus fuit, dum in viuis etfet,

is, li

item vt caetcri aetatis illius Philofophi ,

ms]

& do&rina eius repudiata eft. Huc Platonis

Jexten )

afferunt locum quemdam e libris de Republi-

m Scidt

ca, Clemens Alexandrinus, Eufebius, &

'Theodoretus , quafi eo fignificetur , hanc

velis t

ed hi p

pium iuftumque virum fortunam manére, vt

mem Vi

caedatur flagris, torqueatur, vinciatur, cru.

At non id de iufto fimpliciter

t dodri

ci affigatur.

a Platone di&um ett, fed de eo , qui iuftus

yus v

cum fit , inluftüs videatur ; nihiloque minus

: diip

eteros iv

in Chriftum Dominum conuenit, qui, cum

ylto eti.

hominum omnium effet iuftiffimus, iniuitus

nlipt?

tamen , magus, fraudulentus, impius habitus

eft, & quae fceleratis debentur, fupplicia per-

q l

tulit.

Et inter Chriftiani nominis aduerfa-

ritus d

qjon m

rios Tudaei fuerunt, qui expe&tatum fibi Mef-

jueend

fiam a gente füa interfe&tum iri praedicarent.

Fi-

cgntüt

Y

; n

Plat. 1. ?. de Republ.

Clem. Alexand. Strom. 5.

(

Eufeb. Praep. Euang. l. 3. c. 13- "T heodoret.

Therag. Ser?l. 8.

!36

ALNETAN. QVAEST

tinftus

Finem facio in cruce, cui Adonin Proferpi.

na , & Cupidinem deinde Heroides àfüxe.

ti foli

runt ; vnde intelligimus , Deos quoque fuos

« en

i

profanas gentes in crucem egitfe

lum obl

Wrant,

IiI. Prodigialis illa folis defe&io, quae

moriente Chrifto contigit, magnis au&ori-

f df

bus ethnicis aduerfus incredulos fe tuetur,

prodidi

Phlegonte, Thallo, A&is publicis Romano-

nmT)

rum, Sinenfium annalibus ; quorum omnium

t ali

teihmomo vfi fumus in Demonüratione nof.

Á eim

tra Éuangelica, Similibus autem-fiderum de-

h: &

liquiis multae clarorum virorum mortes in-

Girnt

fignitae funt

Romuli, cuius non interitum

lum

folum, fed conceptum etiam , & Romae na-

Oi

tales folis defe&tus nobilitarunt ; Caefaris,

t prg

quo interfe&o fol per annum luridus appa:

lnqm,

ruit ; Augufh j füb cuius exceffum non luna

IVI

modo , fed fol quoque, teftibus Dione &

0, tter

Eufebio , defecit; Neruae , quo moriente

I ferr

foli idem contigiffe , notat Aurelius Vi&or.

TCl m

Atque haec deliquia duo, non ex naturali

Ts

lunae obie&u orta funts; fed ex aliis caufíis ,

ditef

puta, folaribus maculis in magnam molem

pl C

concrefcentibus proueniffe putandum eft.

Wt

Atroci quoque cahgme caelum obfidente ex-

Thebas

tin&us

l eyc

Demonftr. Euang. Prop. 3. s. . Dio lib 46

-

Eufeb. Chron. Aurel. Vià Epitom., in Nerua.

l]

LIB.

It,

CAP, XIX,

157

in Pro

tin&us eft Carus Imperator; non ex defec-

yides df

tu folis, fed ex denfitate nubium; cuiusmo-

oqit i

di & eam fuifie,

quae in Romuli interitu cae-

'

lum obfeffum tenuxc , Liuius & Florus affe-

edio, qu

uerant

Sub e:

Xïf"

A iv

um Carneadis lupam eclip-

TU QU

fin effe paffam , & obfcuratum fuffe folem,

fe tut

prodidit Hefychius illuftris. Docent Indo-

is r

rum Theologi, fecundam trini Dei perfonam,

p

cum aliquando in terris verfaretur , pugnat-

Tationcn

fe cum Gigante, qui folis officiebat lumini-

fident

'bus; & vulneratum

quidem fuiffe ipfüm , at

| f0f

Gigantem interfecifle. Sinenfes vero tradunt

Y 10

Lutiemam , praeftantis formae. & mirandae

fomui

originis foeminam , cum ex prodigiofo par-

Catit

tu proüratxs viribus concidiffet , indoluiffe

lunam, fibique tenebras indixiffz,

iridus 4

IV.'Terra quoque , animam agente Chrif-

m non

s Dinte

to, tremuit, & petrae fiffae funt,, Motus au-

tem terrae inter feralia omnia pofuerunt eth-

o f

nici, miultosque in hiftoriis fuis adnotarunt;

ILU$ Vi

multos & confinxerunt Poetae, nec fine iis

ex ntt

abire fiuerunt ciuile bellum Caefaris & Pom-

Jii$ caufï

peii, Caefaris ipfius interitum , aliaque bella

4 1

mox confecuta , & ne fabulofum quidem ad

yjin *

'Thebas bellum.

'TLerrae autem motui, qui

sdentt ?

fub exceffum Chriíti euenit, teftimonium fu-

tipiu

*

um

Jio I

Eiu.l, 1. Flor. lib. tf. cap. t

.Y

158

ALNETAN. QVAEST.

LY

um commodant laudati a nobis Phlegon &

Vi

'Thalus. Fiffurae vero petrarum terrae mo-

df f

tum , vti fit, funt confecutae.

ponunt

" V. At mirificailla in atroci facrilegio veli

Yero ia

fciffura exemplum habet a Grotio allatum ex

tte cr

Philippide & Plutarcho de facro peplo, quod

to, G

!

cum Demetrius & Antigonus in eo cum Io-

nydee,

ue & Minerua fuiffent ab Athenienfibus in-

is, Bf

texti, & diuinis honoribus ornati, difruptum

Titam

medium & laceratum eft,

fdi,

VI, Defcenfus Chrifti ad inferos defen-

vitge |

ditur ex paribus exemplis , quae profana

Seipt

"Theologia & ethnicorum iactant hiftoriae.

tanqua

Conceffüm iis praecipue fuiffe perhibent , qui

Quidi

Diis geniti effent, Peruulgata funt , quae de

partig

Polluce & Caftore,. de Orpheo, Thefeo &

tl

Pirithoo, de Hercule, de Adonide, de Pro-

Vütí

tefilao, de Vlyffe, de Aenea feruntur in fa«

Cptior

bulis; & quae in fabulofis hiftoriis de Rhamp-

Criti

finito, quem & alea lufiffe aiunt cum Profer-

tm dj

pina , & mantile aureum munus ab ea retu-

m

liffe; de Pythagora , quem poft annum ex

Wi df

inferis rediiffe volunt; de Pythagorae feruo

Zamolxi, & de Ere Harmonii filio, quem res

Poptl

in infernis locis fibi vifas referentem inducit

d.

Plato.

VII.

lt il

" Grot. in Matth. 27. 5:. Piutarch. in Demetri

9

Plat. lib. 1o, de Repub.

Qïlg(

1

EPB.. II

CAP, XIX,

159

Phlem

VII. E'c commemorandi & qui reuixiffe

) tetre t

di&i fünt, quique a Celfo apud Originem op-

ponuntur Chrifto refurgenti ad vitam, Nos

crilo

vero iam fupra de iis egimus, qui aliena vir-

o altun:

tute crediti funt ad vitam rediiffe, Hippoly-

peph,e

to, Caftore, Alcefti, Thefeo, Semele, Eu-

60 Qu ;

rydice, Glauco , aliisque, quibus Aefculàpi-

nientu :

us, Hercules, Bacchus, Orpheus , Polyidus

i, if

vitam reddidiífe diécti funt.

Nunc ii recen-

fendi, qui nulli debuiffe videntur recéptae

feros d&

vitae beneficium , cum nulli affignentur a

ha prti

Scriptoribus auctores beneficii; quae partim

n hilo

tanquam merae fabulae ; partim vt admiífa

rhibent

quidem opinionibus vulgi, fed incerta tamén ;

nt, qie

partim ab Hiftoricis & Philofophis tanquam

]Uv

n(.lü

,Tl

certa, vel certe proxima veris, prodita funt

de (t F'«

Vtut fünt tamen, omnem tollunt impiis ex-

untur i

ceptionem aduerfus Chriftianorum dogma de

)ae Rhaw

Chrifti reditu ad vitam ; cum auód hi fac-

tum dicunt, fieri id illi poffe crediderint. Ac

eum n

primum tralatitiae funt fabulae , de Baccho,

b e

anun d

qui difcerptus a Titanibus , recompofitis ar-

[OLUS

fui

tubus reuixit; de Hercule, qui poft mortem

populo rediuiuus apparuit ; de Palicis, fic

, guen

dictis, quod in Jucem iterum redierint; & de

em Jröm,

vl

Aechalxde Mercurii filio, cui conceffum fuit,

mter

jn ng.lï

Origen. contr. Gelf. lib. ?. & 3

160

ALNETAN. QVAEST.

inter mortuos effe aliquando, aliquando in-

seioft

domic

ter viuos, quemque , effe fe Pythagoram, af-

lat,

firmare non puduit. Notum & quod de Arif-

tea Procopnefio fertur, & de Hermotimo

Q ]

Clazomenio, quorum hic multis poft obitum

pum e

fo fsb

annis non femel reuixiffe dictus eft; ille ani-

füentu

mam ponere ad arbitrium & recipere; quae

o te

dum feiun&a effet a corpore , vagari foleret,

& multa e longinguo cognofcere, rurfumque

dmit

1um d

induto corpore renuntiare; quoad hoc ab

] m

inimicis cremato, velut vagina amiffa, cum-

lum i

quo fe reciperet, non haberet , penitus tan-

dem abícefferit, At talia citra interitum ma-

tun,

IG

gicis artibus fieri, docent nos Scriptores re-

i,

rum feptentrionalium, & nuper do&iffimus

fabat

Schefferus in Lapponica hiftoria. Quin eti-

Verti

am Refítituti Presbyteri meminit Auguftinus,

i;e

r

at []

aT

qui pro arbitrio iacebat mortuo ita fimilis,

105 s

vt nec ferrum nec ignem fentiret. Legimus

praetera , & a viris fpectatae fidei accepimus,

h&*ms l

&

h

in infulis quibusdam maris Aegei homines

Til

n

*W

plerosque, ac praecipue noxios & contami-

Tum q

natae vitae, poít mortem tanquam rediui-

uos apparere , & obuios faepe pulfare dam-

It p

W

n

nisgue afficere, nec ante conquiefcere, quam

ig

Te-

D.

»

Scheffer. hift. Lapp. cap. 1:. — Auguft. de ciuit.

Dei ; lib. 14. c. 24,

*

—

—

LiB.

II

CAP, XIXs

ió6I

refoffa corpora, velut errantium animarum

li

domicilia, combufta fint

Brucelacas appel-

tipota

TO

lant, quali e coenofo barathro emerfos di-

Hemtit

Cas.

Fabularum. quoque fcriptorem Aefo-

poit d

pum reuixiffe, perhibent auctores Aefopo ip-

fo fabulofiores,

Suaue autem Platonis com-

eft; 1l

mentum de Ere Pamphylio ; a viris cordatis,

1pete, (

pro re certae & compertae veritatis fuiffe

g (l

admiffum , mirabile fane eft, X Cum infero-

s r

rum defcriptionem pamrec Plato , fabulas

q0ad 1

pro more fuo veris admifc

cens; finxit Erem

miff,

illum in acie caefum, & per dies aliquot more

pen u

tuum, ac demium rogo i

if

L

pofitum reuixifTe,

yteritunt

& res apud inferos fibi vifas narraífe,

Ani-

ctipto

mam,cum vellet , ponere fe & reuocare iac-

r otil

tabat Epimenides.

Di&a eft & ad vitam re-

(i

uertiffe muli

erilla &mv«se, de qua librum fcrips

Augul l0U

ferat Heraclides Ponticus, poftquam per mul-

j f

tos dies exanimis fuit, Inter mirabilia , quae

U

literis mandauit Phlegon, primum eft de pu-

ia

ella Philinnio , quae po& mortem redibat ad

rel tont

amafium , cumque eo confuefcebat ; ac de-

& conviïf

ipum d

rehenía ; mor

a iterum concidit;

um m

nec corpus in fepulcro

quo primuze condi-

leare dä»

tum fuerat, repertum eft; Aliud deinde reci«

[certs (l

tat

r

Ta(v

Phleg. Mirab. cap. 1.

.u.,-

Mirab. cap. 3.

.

L

if d

162

A.LNETAN.: QVAEST.

Donpei

tat Buplago Syro, qui cum in praelio ad

'"Thermopylas Antiocho militans cecidiffet ,

fbus,

media die furrexit ex mortuis, adiit Romano-

dadum ,

d redit

rum caftra, eosque palam allocutus eft, In-

ufitatum Thefpefii cafum refert Plutarchus ,

Át , eue

homo nec ineptus, nec ftolide credulus. Cum

lm f

ille de fublimi lapfus interiiffet , tertio die

pue n

reuixit, peruerfosque vitae priftinae mores

turum, f

magna probitate & integritate correxit. At-

it plaor

Chifi v

que ita emendatum iri eum poft mortem ora-

Af H

culum fpoponderat. Quaenam autem geren-

tes vidiffet animas a corporibus feiunctas ,

DT

amicis narrauit,

Idem propemodum fcripfit

Vil

t a

Plutarchus de Antyllo, qui mori vifus ex

morbo , reuixit paulo poft, remiffumque fe

Que ipfe

in vitam dixit a mortis mortuorumque do-

fun i

mino, quod illuc per errorem addu&tus fuif-

fet a miniftris, qui ad alium quemdam fue

DeUs; É

rint miffi.

Memorabile & illud apud Plini-

ïHneo t

um de Gabieno Augufti claffiario, cui capto

f& As

ceruix , iuffu Sexti Pompeii, incifa eft, vt

fe lium :

vix cohaereret,

Atque ita tamen , cum per

Cucum Y

diem iacuiffet mortuus , allocutus adftantes

henfum |

' ab inferis allegatum fe dixit, vt quaedam

Pom-

MOnumü

Pldtarch. de fera numinis vindi&a, Plutarch. de

anima , apüd Eufeb, Praep, Eu. lib. 11. c. 36

D

Bd 7.c. 55

l,

LIB, il

CAP. XIX.

168

! pth [

Pompeio nuntiaret. Perfuafum eft Iaponen-

s cecil

fibus, do&ctorem quemdam fuum Comba-

lt Rom.

daxium , a quo literas acceperant , aliquan-

us ef l

do rediturum ad vitam, vti, dum in viuis ef-

Plutucia

fet , euenturum pollicitus ipfe eft

Perfua-

edulus, t

fum fuit & Peruanis , Guaiuacam Atabalip-

tertoc

pae regis patrem, vitam cum regno recep-

[rinae m

turum. Pigetplura congerere, Definam igitur

Orrexit, à

in plerorumque Iudaeorum aífenfione, qui

mortem a

Chrifti reditum ad vitam negare non fünt

aufi;. Horum teftimonia attulimus in De-

3uLem (

y feiuid

monftratione noftra Euangelica.

. VIII. Chritto caelum mirabiliter fcanden-

odum (

ti iam ante praeluferant Enochus, Elias, at-

yori vil

miffum

que ipfe etiam Mofes,

Quibus-addere pof-

Orumque 5

fumus & Habacucum, Et Enochum quidem

ex hominum confpe&u & confortio tulit

ddudus:

Deus; Eliam per turbinem in caelum curru

m

j apud[l

igneo rapuit ; Mofem Myftae apud Clemen-

tem Alexandrinum in caelum affumtum fuif-

o, Ql

j

fe aiunt , atque illic Melchi di&um.

Haba-

nciia EP»

m

cui

cucum vero Angelus flocco capitis appre-

henfum ex Iudaea Babylonem transtulit. Si-

ts d

j

milibus autem exemplis abundant fabularia

v

quaed

Pot

monumenta , Semeles, Ganymedis, Endy-

L2

Inio-

phytar

Demonftr. Euang. Prop. 9. c. 141. & 142. Clem.

flb ^

Alex. Strom. 1.

164

ALNETAN

QVAEST.

mionis, & Tithoni, qui a loue , Luna & Au-

d

rora rapti finguntur ; item Britomartis , quae

füil

in Aegina oculis .hominum erepta eft

Bel

prexia

lerophontis, quem Pegafus tulit in caelum,

Troogi

fed infelicifucceffü ; Ariadnes, quae & fide-

&utiip

ribus inferta eft; Aefculapii , cui fulmen vi-

tevu

am aperuitin caelum ; Herculis, a Minerua

Catre

aliisque Diis illuc euecti; Bacchi, qui cuma

Titanibus membratim dilaceratus fuiffet, re-

QUi

f nf"'r

liuiuus & integer in caelum confcendit ; Iphi-

defiy

geniae, immolatori a Diana ereptae, fuppo-

fita in facrificium cerua, & in Tauros trans-

$(

lata, vel, vt vulgus Graecorum cenfuiffe ,

Á G

fvgit Euripides, in caelum ipfum; Helenae,

]i

0 f

quam idem commentus eft Euripides , Spar-

fdud(* 1 þ

ta raptam,in Aegyptum per nubes transtulif-

I Caemw

fe Mercurium, & demum louis iuffu caelo

AC n

jllatam ab Apolline, cum ijam prope ab Oref-

te interficienda effet

^0 M

nautarum faluti prae-

I» "m

effe cum Caftore & Polluce , eiusdem vero

hSldrm

fimulacrum ceaelum confcendiffe, & Afcanii,

blïhm

quem fopitum Venus apud Virgiliumin lucos

CO«WIO.

ldaliae tolit, Multis perfuafum fuit, Empe

fW IQ

do-

fit

l]h m [

Euripid. Tphigen. Aulid. v. 1608, 162

Tphig

Tauric. v.

09, 30

Helen. v. 45. & 611. 676.

677.

Oreft, v.

637. & fcq V:raxl Aene:dw

D l

tib. ,

1

mol?e

DEU

JE.-H; (CAR. XIX.

k165

; Lust]

narls,

dóclem terrenis rebüs exemtum & relatum

fuillc inter Deos.

pa d; l

Multi idem de Apollonio

praedicarunt ; plures de Romulo, ex Iulii

it i C

Proculi teftimonio , quem a daemone, naf-

que tl

centi ipfi addito , in caelum a&um perfüade-

ul f

re vult Dionyfius Halicarnaffeus. Etfi qui

, a r

Cacfares, Caefarumue coniuges, ae confan-

hi, qit

guineae de populo Romano bene meruiífe

us fat

funt vifae, ab hominibus caelo tanquam mer-

fcendio?

ede fint donatae, " Viam caelo quadrigis ig-

H

1

.

feptae,fö*,i.ï

"

2

Tauros t

q

L

s affe&tabat Simon magus, quas Petri ore

Hatas commemorat Arnobius. Cum fe ip-

m cati

fe cremaret Peregrinus , fuiffe nonnullos

in; It

adeo fimp

il

He

es, narrat Lucianus, vt fibi per-

yipilts

fuaderi paffi (int, e rogo vulturem fübuolatfe

jbes trii

io caelum , magna voce humana dicentem ,

TE

g 1

caelum reli&a terra. fe petere. Zoroaftrem

r

ii

Uil

leg

) fuarum Iatorem, Perfae omnes culto-

Ti fä]lm ,

E(

res ignis; Dremauium & Wiftenauium, gene-

&

gum

ris hutüani reparatores raptos in caelum ar-

[2

Ài

bitrantur Brachmanes Indi recentiores: prif-

ilumm^

C0$ vero.terra baculo percufia in fubiime fuif-

11l

][, li

fe elatos, fabulatur Philoftratus,

Lutiemam

Ü

Sinae, mirandäe originis & formae foeminam,

de

j

g M

Dionl Halicarn.lib.». Arnob.lib. z. Lucian. de-

Vi

morte Peregrin!,

Phitoftr, vit, Apollon. li?r.

$ es. & 10,

166

ALNETAN, QVAEST,

if

de qua iam fupra egimus, furfum aliquandó

in caelum euolaturam putant: iam illuc euo-

tium,

laffe virginem Sommonocodoni Dei matrem,

d H

Comam ftudiofe alit tota

mní

rentur Siamenfes.

fügier

gens haec , futurum rata, vt flocco capitis

arrepta in caelum feratur.

Idem fpondent

et

Muhammedi aífeclis fabulae Mufulmanicae ,

fitup

ertpt

narrantque Muhammedum ex itinere Syria-

co Meccam fuiffe ab Angelo revectum; & eo

tum )

qui Hegiram anteceffit anno, eumdem Mec-

lunoy

ds,

ca Hierofolymam translatum, in caelum de

inde ad feptimium vfque caelum afcendiffe;

Vane

idemque Chrifto contigiffe, fatebatur ipfe Mu-

Ü ga],

EH

hammedus, , Perfuafum habent praeterea ,

perinde vt Chriftiani , quemadmodum con-

l 0

fcendit caelum Chriftus, fic inde olim defcen-

fbes !

hi, |

furum, confenfuros in vnam religionem om-

nes homines,tumque Antichriftum periturum,

Qfie.

IX. Chriftum, poftquam a mortuis exci«

Af

tatus eft, confpiciendum fe dediffe Difcipu:

pittre

Wt

lis, & ex oculis eorum euanuiffe, qui minus

credemus , quam de Diis fuis, & Heroibus,

u E

virisque magnis , Graeci & Romani credide-

Tünp

runt? Apollinem , poft admonitum Afcani-

um , ex hominum confpe&u euolaffe, fingit

Anllo

Virgilius,

Mineruam ex lecto Vulcani eua-

3j

nuiífe

0t

Virgil. Aeneid. 1. 9.

UT

LTB, IT,

CAp, XIX.

167

nuiffe, traditum extat apud Antigonum Caryf-

n du

im illcdi

tium.

Traditum eft in Chreftomathia $Pro-

Deimat

cli, Hymenaeum du&a vxore oculis homi-

jofe al

num fe fubduxiffe. Britomartis pifcatoris vim

octo df

fugiens videri defiit , & Aphaea ex re dicta

em It

eft.

Homeri commentum eít , nube oppo-

ufülmadi

H

fita protegi a Diis , quos periculo praefenti

tinere t

ereptos volunt. [nter hominum coetus Deo-

veur;l

rum beneficio verfantur , nec videri poffunt;

umdn

lunonis, Arognautae apud Apollonium.;; Pal-

ladis, Vlyffes apud Homerum &Sophociem;

i caelumi

m d

Veneris, Aeneas apud Virgilium. Nota Or-

bawripfeä

ci galea , quam qui gerebat, videbat omnes,

a nemine ipfe videbatur. Notus annulus, cu-

imodin

ius opportunitate Gyges videbatur ab adftan-

e olim i

tibus pfo arbitrio, vel obtutus eorum fugie-

bat. Leucippus, cum Daphnes, cuius pudi«

jjpont'

citiae infidiatus fuerat, aliarumque virginum

n Periwnf

morwiS g

jaculis peteretur , volentibus Diis , defiit ap-

parere.

Arifteam Proconnefium non femel

iif

poftmortem veniffein confpe&tum homipum,

IEs qu a

ex eoque füblatum effe, viri graues fcripfe-

& HerüiïfE

nfem , in

u) ud

runt: item Cleomedxem Aftypalaee

arca,

itum N

Antigon Mirab. cap. 12. Procl. apud Phot. 'T'm.

[bläfrev r'[

239. Apollon. Argon. libr. 3. v.210. Homer.

Vula) f

V

Odyff. ;, & Odylf. y, Sophocl. Aiac, Maftig.

. 6?, 7o. Virgil, Aeneid, libf. 1

168

ALNETAN. QVAEST, ,

ibüs

arca, in quam fe concluferat, neque viuum

lum Z

repettum effe,neque mortuum, Quod & Alc-

menes cadaueri, cum efferretur, c.u*m(ï'e,nar'

quda

rat Plutarchus: & illis etiam Ctefylles & Af*

».C

Tüfn t*

palidis Antoninus Liberalis.

Euthymus Te:

eua cd

meífaeus, poít abactum daemonem quem-

dam, cum ad extremam fenectutem vitam pro-

um a

duxiffet, deuitata morte , alio quodam mo-

Monte

patt J

do ex hominum confortio excein iffe memora-

tur. Parem Romulo exitum tribuit Romana

m

hiftoria; parem & Laurentiae. Inter fabulas,

]i ex

quibus Apollonii hiftoria contexta eft, vna

dun y

]OK AUR

haec eft; in iudicium coram Dommano ad-

fen t

ductum eum ex oculis hominum derepente

abiiffe, rurfumque in amicorum , qui Puteo-

Yelnt

lis erant; confpectum fe dediffe, Nempe eam-

Tabi|

dem facultatem tribuunt Apollonio difcipulo,

£ebtt

tollo

lb |

quam magiftro Pythagorae adfcriptam fuiffe

acceperant

Nebulam ait idem , qui fuperio-

Cbt

n

rum auctor Philoftratu

colli, quem infident

tU., qul

Brachmanes, infidere, in qua afpe&abiles fe

DT

j

dant, cum lubet, vel inuifibiles.

Veterator

Yng

At

quidam Iudaeus , Theodofii iunioris aeuo,

Ti j

pro redxuxuo Mofe fe gerens, hominum ob-

li

]

tuti-

&?

j

y

Plutarch. Romul.

Anton. Liber, Metam. cap. 1.

Atf apr

& 13. Philoftr. vita Apollon. 1. g. c. 5. 45

Joxim

Philoflrat. vita Apoilon. 1. 3. €. 3.

z

LIP.

t

CAP. XIX

169

que v

tutibus repente ereptus eft. Raptum in cae-

uodt dl

lum Zoroaftrem fuum idcirco putant Perfae,

TU

quod apparere ipfis aliquando defierit.. Pfeu-

vilei

do- Chriftus ille Dauid Al- roi coram Perfa-

4

ymi l

rum rege cauffam capitis dicens, & in vin-

Ym qui

cula coniici iuffus , fugit omnium . oculos,

cum ab omnibus vox eius audiretur.

Cum

yvitan

Montezuma, vltimus Mexicanorum rex , im-

1000 J

perii fui occafum praedicentes fibi magos

o menot

Tif 0

mandaffet in cuftodiam , dilapfi il ex vincu-

ter f

lis euanuerunt

Quippe magicarum frau-

rü u

dum vel praecipua eft ilJa , adftantium ocu-

Jos fdueäe, eamdemque rebus aliis faculta-

mitino

tem tribuere,

Fieri id. volunt vi gemmae

erex

Heliotropii.

Vaniílimi hominum: omnium

qii

Zabii librum affinxerünt Adamo, in quo le-

em u

Od ['I.lpu

gebatur effe herbam. quamdam , quae fi de

collo hominis fufpenderetur, inuifibilem fa-

n i

ciebat, '

Huc pertinent, quae de iis ia&an-

ju p if i

tur, qui eodem pene punóto temporis muitis

m iil

in locis vifi funt ;; velut de Talo illo Cretae

&ullet

Minoisque cuftode, qui pedibus aeneis to-

Vettt

tam infulam ter fingulis percurrebar diebus,

r d

&

ita vt plerisque fimul apparere videretur;

yinun

til

de Pythagora , qui eodem die conf'pe&us eft

Metaponti & 'Tauromenii; & de memorato

At C?P

proxime Dauide Al- roi, qui decem. dierum

;feï'

G

179

ALNETAN, Q"VAEST,

iter vno die connc:ebat & de fanctis homu-

tü5, €

nibus fola loca incolentibus , quos aiunt Sia-

nüm,

menfes orbem vniuerfum mirabili celeritate

quenter

peragere

dus in!

CAPVT

XX

viti (

t

De Sacramentis

Deis,

I. De Sacramentis :

W. de Baptifmo

I1T. de

hmi

Confirinatione,

XI'

de

IV. de Con d[ione

Toents

Eucbariflia,

VI. de Ordine

VII. de Ma-

Q e

trimonio.

VIU

de extrema Vntione

p

unc agendum de Sacramentis : ac notan-

fieti

áum imprimis materiam Sacramentorum

Dos;

fumtam fere ex rebus communibus & obuiis,

[ontib

ex aqua, oleo, balfamo, pane, vinos & ex

Ym

dota

Vfü rerum earum quotidiano & frequenti, per-

ceptisque inde vtilitatibus, deriuatam effe

to

fignificationem effe&tus Sacramentorum. Lo-

viri d

tionem infantium a partu recentium , qua ad

but|

abluendas fordes, & corpora duranda pluri-

Y tel

mas gentes vfas legimus, Deus fignum effe

Vrey

voluit purgationis animi , & roboris ei addi-

p

ti. Ex vné&tione firmandis infantium & pugi-

dl

lum corporibus adhiberi folita prouenit chrif-

busf

ma facrae Confirmationis, quo delibuti Chrif-

T

tiani, aduerfus Dei hoftesinui&i ftare poffent,

Cllor

Supphcza, quae corpore fuo excepit Chrif-

tus,

D

P

LIB; IL, CAPR. XX;

171

dOs hr

tus, eius interitus, & concordia Chriftiano-

9s al

rum, fra&ione panis, eiusque efu conue-

li celed

nienter exprefla funt: potu vero vini, foe-

dus inter eos initum ; cum foedera olim non

4

vini folum, fed fanguinis etiam potu fanciren-

tur, & Ifraelitarum gentem fibi adiunxerit

18

Deus, refperfo in eam a Mofe fanguine, qui

tf

Janguis foederis inde di&tus eft. — Ex medica-

n Y

J

mentis, quibus aegra corpora liniri folent,

1

VIl à

li

l

orta eít infirmorum extrema vn&io , oleo

(iont.

peragifolita, ltemreceptis quibusdam con-

SEDRUUC

fuetudinibus dignitatem vimque Sacramenti

Deus addidit; confeffioni fcelerum, quae a

ramentot

us ob

fontibus exigitur in iudicio ; impofitioni ma-

nino; &

nuum , qua apud Ifraelitas creabantur Sacer-

equenti,pf.'

dotes, & diuinorum mandatorum miniítri,

& confecrabantur vi&timae ; ac indiuiduae

duaton 6

viri & foeminae coniun&tioni. Ita quae fie-

torum. l

ürt, qué

bant neceffitatis aut commodi cau(fa, Deus

Sic iridem, quae ori-

a

in religionem vertit.

tur ex naturalibus cauflis, iisque pofitis non

ignd

poteft fine miraculo non oriri, nec minus

ris àd

nl

-ante Dilauium , quam fequentibus tempori-

bus frequens fuit, Deus foederis cum homini-

yet (

bus a fe pati fignum effe voluit. Sic circum-

but a

cifionis fanxit ritum , & notam foederis cum

r pl

Ifra-

jl (

Exod. 24, 8.

fU

i

2

AL'*xLlAN (*DA"Q""

;

154

aelitica gente initi effe iufüt ; cum alioqui

m

/pe.utlhs ea effet ob naturalés cauífas, fiue

f

"

)

munditiei cauffa,.& ad praecauendam lepra.

pfiüs.

lenuD

rum luem; fmc ad remouendüm generatio-

fida f

nis obicem, vegrande praeputium apud has

At

gentes in abnormem longitudinem excrefce-

li

|

re folitums cum neque defint , qui eam ante

Abrahamum víurpari folitam - fuiffe putent,

Jirig

M

Eadem videtur origo fuiffe circumceifionis

foeminarum ;

tilt

quae cum adhibita primum

lerim

fuiffet, vt apuores fierent ad generationem,

Muhammedi deinde lege fancita eft, & in re-

um

ligionis partem tranfiit, Sic mundorum & im-

ne

inundorum difcrimen Deus intulit , quod fa-

l'hu»rl

!) bl

nitatis cauffa apud alias gentes obferuabatur,

ET

Ergo quod alibi fuit./ confuetudo popula«

ris, aut humana lex, id apud Ifraelitas &

effe [

Chriftianos Dei mandatum fuit, In fancien-

TüOr[e

dis praeterea facrificiis naturae legi videtur

lai

obfecutus effe Deus.

am quod fumus

ln

ET

furfum tendat , proficifci putabant ad Deos,

Vnde Plautus de odore patinarum : Js odos de-

rj

mzjzs pedibus in caelum volat, .Eum in odoretn .

Pa

coenat lupiter. quotidie.

Cum.ergo viétimas

pras

offerrent Deo

, igne eas. cremabant, vt fu-

lty Q

üne

mum adDeum quaü allegarept, praeítiti cul- .

tus

Plaut Pfeud

2, 52

n

- LIB. II

CAP, XX,

173

tus.& precationum nuntium.

Hinc perfua-

im df

fum plerisque, ac praecipue Ebraeis, facrificia

ul f

prius vfitata fuiffa moribus hominum, quam

dam ln

lege Dei,. Parem ob cautfam facrorum pars

pentui

1 qui

fatta funt fuffimenta; vt fragrans ille fumus

n eyeis

adiun&tas fibi hominum preces in caelum ve-

hat, & Deo fiftat.

Vnde Dauid ad Deum:

UI eam

Dirigatur oratio mea ficut incenfum in confpediu

if put

tu. Etiratum Deum leremias ait oppofuiffe

cumdilos

nubem , nead fe vota hominum peruenirent,

(2 prinif

Legimus in Libris facris, Ifraelitas aliquando

erationt

aquam effudiffe coram Domino, vt concep-

( &i

orumtit

tum ex peccatis dolorem fignilicarent : inftar

nempe lacrymarum , quae in luctu profundi

AUL

folent, . Obferuare praeterea licet , ad pa-

ferube

trandamiracula naturalibus cauffis faepe vfum

o

effe Deum , quafi potentiam fuam ad eaptum

fraelts d

mortemque hominum . adtemperare. vellet.

[n ii

^

j

Ranis , culicibus, locuftis, grandine , pefte

gi ia

Aegyptios vlcifcitur; ligno inie&o aquarum

p um

amarorem emendat; coturnicibus & manna

t P Ti

efurientes Ifraelitas pafcit in folitudine 5 fer-

J

pente aeneo faucios fanat; aqua Iordanis ]e-

T

pras abigit; ex aqua. vinum facit ; fputo &

) Viäfmaï

Eum:

z

luto oculis illito caecitatem depellit,

um

b

dem ergo modum in coftituendis Sacran'.ien-

e(tin o

tis

u

: Pf 14o,2. Lament. 3,44. - 1. Sam.

d

[

j'6.

*

D

174

ALNETAN, QVAEST.

tis Deus tenuit

Porro non Ébraica folum

r ral

religio fua habebat facramenta, nempe Cir.

viteos:

cumcif'onem & Pafcha ; fed Chaldaica etiam

(iteds,

ia l

& Aegyptiaca facramentis totae conftabant.

Et illam quidem norunt & laudarunt Graeci

TiaS, C

Philofophi

haec Taauti inuentum fuit, fi

mpho

Sanchoniathoni credimus.

Ergo apud eos

Dis, p

non myfterio , nec occulta fignificatione ca-

[apla

rebant notae hieroglyphicae , non peplí &

quidehl

velamenta, non cultus animalium, olerum, &

putta,

fimulacrorum , quae fere tranfierunt ad Grae:

Dulsqr

cos & ad Romanos ; fed vulgi infcitia in fü-

fein f

perftitionem ebierunt: ita vt ignorata eorum

Áint

fignificatione , in externo cultu conquiefce-

fem om

rent.

Errorem hunc fuübinde excufare co-

Yape

nati funt Maximus Tyrius, Porphyrius, &

Vog

]amblichus, confcriptis libris de fimulacris,

Tonpe

eorumque fignificatione, Alia etiam fuerunt

drato

Graecis fymbola & facramenta. Diebus fe('

Pt

tis Éleufiniorum , quae Athenienfibus xar

Tttus

i£oxsv dicta funt Myf(teria , initiatis dabantur

& Caþp

Obícoena fpe&ctacula; plauftro vehebatur ca-

db

lathus, & myfticae ciftae a foeminis porta-

dnt |

bantur. Necvllum fere fettum agebant Grae-

Tenum

ci fine myftico aliquo fymbolo

Quid refe-

MFW

ram

Wte o

Maxim. 'T'yr. Differt. »9. Porphyr. apud Eufeb

Prap. Euang.

g.l. 3. cap. 7

. lamblich. apud Phot

lvj

LIB. I/I. CAP, XX.

173

aict f

raml ramos laureos, oleaginos , ederaceos,

nenpe

viteos? quid coronas myrteas, ligneas,arun-

daiea el

dineas, miliaceas? quid pinea folia, ligna vi-

OT

ridia, la&ucas , palmites vitibus onuftos, ca-

runt r

ricas, cafeos, placentas, falem, vini & lactis

amphoras, ollas feminibus omnis generis ple-

um f

) p

nas, panes affos ? quid caniítra , hortulos,

Iertion à

fcaphas, hydrias, vmbellas, fellas, pilas?

o pj

quid chlamydes nigras atque albas, fafcias pur-

pureas, arma ? quid phallos , mutoniata fi«

,oerund

ntad t

mulacra,& pudenda muliebria ? quid ferpen-

Yairia il

tesin finum initiatorum miffos ? Infinita haec

ratà eunt

funt, nec vacat accuratius perfequi, lis au-

tem omnibus myf(teria inerant.

Quid ignis

onqui

ceufare v

perpetuus , apud eos ftudiofe alitus, & apud

:hyriüïs I

Romanos, & apud Perfas, vicinasque gentes?

nonne Deumi item exprimebat apud Indos

(imulc

draco, quercus apud Celtas , difcus apud

um ii

Paeonas, apud. Arabes lapis quadratus, faf-

Diebis f

nübus n

tigiatus apud Paphios, montes apud Libyas

& Cappadocas, fluuii apud Phrygas & Maffa-

:'s dabaW

getas? NNotabile-vero imprimis , quod tra-

yebatir

inis p*

dunt, Platonici Philofophi , facramenta, &

ban[erE'

rerum diuinarum notas, quas xagexrzezs, &

cwbsuara , & cvuBoxa appellant , propria vire

Quid r

n

ture explicare vim fuam, & opus füum effi«

cere,

mudEulhï

apud W

Iambl. de myft. Aegypt. fe&. a. cap. 11.

176

ALNETAN. QVAEST,

cere, Deósque euocare, non virtute bomie

lir T.

his facramentum conficientis, eoue vtentis;

Mten,

Id fententiae Catholicae appofite conuenit;

enufecr

facramenta conferre gratiam ex opere opes

um

obooxi

fato, Vt loquuntur in 3cholis ; hoc et, ex

vi ipfius a&tionis , quam ad facramentum eone

ligionis

ficiendum Deus inftituit; non ex virtute mi»

Wum, ]

niftri , aut hominis facramentum fufcipientis,

getim

Nunc facramenta figillatim explanemus.

g f

l. Baptifmi cauffa naturalis eadem vide:

tiom,

tur fuiffe ae cireumcifionis, mundities cof«

&ltien

poriss cauffa, cur facramentum effe&a fit

hgt

iundities animae; vt per facrum Daptifmunt

iil

fordes hominum animis adliaerentes , & ab

Sterh

Adamo propagatae purgentur, quemadmo-

ltie

dum per lauacrum elui folent fordes ; quibus

El

obliti infantes nafcuntur, Vere enim dictum

fhbllsqul

efta Porphyrio, omne animal poft partum

que (

fe, foetumque purgare, Cruenta., inquit Hie:

fidii ]

ronymus, énfantium corpora flatim «t emittum

J oteyi

tur ex vtero , lauavi folent; ita & generatio [p

Nfeaten

gitualis lauacro indiget falutari.

INullus -enitfi

Vg

mundus a forde , me fi-vnius quidem diei fuerit

üt Dällï«

201

etb

iquizati-'

vitatius, Etin Pfalmis legimus: In

bus conceptus fum, Cj in delittis concepit me ma

ier

Ing, 1

Porphyr. de abflin, ablanimwl. l3. Higron. idü

EU

-

Ezech. 16, 4«

]

127

Artute ii

Ber nea.. Secunda natiuitas foluit primam natiui-

Xoue Vg

tatem. Similiter igne fronti admoto infantes

t eontei

confecrant Aethiopes , non folum vt profint

t opaete

animae , fed etiam vt oculos morbo cuidam

docd:

obnoxios fanos praeítent. Ita pars euafit re-

mentun d

ligionis, quod corporis cauffa fuerat recep-

x vitttt

tum,

Huiusmodi autem lotiones multarum

us

gentium religionibus funt receptae ; ac pri-

Jamétmus

mum Ebraeorum , tum veterum , tum recen-

; etdtp

tiorum.

Et illi quidem , infantes ftatim vt

vundit t

editi erant , aqua lauabant.

Quando nata es ,

ym df

inquit Ezechiel ad Ierufalem , non ef? praecifus

" B;p:iïr:.

vmbilicus tuus , & aqua non es lota in falutem,

Sacerdotum confecratio initium ducebat a

ati, t

lotione, . Res liquet ex Exodo & Leuitico.

| quema»iï

"

.....

Of

wj

eS .U

Et labrum aeneum parat Mofes, maaibus pe-

enim du

dibtisque Sacerdotum abluendis, quotiescun-

po'ï

[ p

que fuübituri erant Tabernaculum, aut facra

a):fb

fa&uri. Lauabant manus Seniores ciuitatum,

M

"

g

n

vt occultorum fcelerum infontes effe fe fig-

i

J

"

hificarent, Extat ea lex in ;Deuteronomio,

vbi agitur de homicidio occulto. Et fe fpon-

det Dauid Joturum inter innocentes ananus fuas,

t

rae,

Jui

Nempe quod caedis manus fint adminiit

&

i

If

,Ezexc'h. 16,4. Exod.29,4: Leuit.9,6. Exod,

|86,19, 19. Deut. »1, 6.. P. 25,6,9, 1.

i

M

178

ALNETAN. QVAEST

& vt ernorem aqua ex manibus, fic cruoris

tt

&a

effufi fzelus ex animo abítergat, Itaque addit:

iNe perdas cum impiis Deus animam Theamats cum

pelio|

viris fanguinum vitaummeam, in quàrum manibus

titm

s

iniquitates funt.. Ergo manus palam lauat Pi-

lg

latus, vt oftendat, nihil ad f& pertinere cri-

tequa

men mortis Chrifti,

Lauabant item poft ca-

fe i

dauerum , aut irmundi viri mulierisue con:

la

tactum 3

lauabant ad expiandam fcabiei le-

o

prarumque foeditatem, poft obfcoena fom-

thieas

nia, poft concubitum , aliaue huiusmadi fac-

]

ta, aut cafus, quibus corpus inquinari cre-

Mt, Q

debatur ; lauabant pedes ante difcubitum ,

lus

vt vel ex Luca conftat

Accedente deinde

tiones

ad religionem füperftitione , qui maiorem

pocul

affectabant munditiem, Effeni , puta, creb-

& ie&«

rioribus vtebantur baptifmis. Qui corpus to-

of

tum lauabant, antequam meníae accumbe-

thOXOS

rent

vocabantur «spofjwTic0Ta) , externo

deri

hoc figno animi notantes purgationem , quae

ia

Vn-

per poenitentiam & orationem fiebat

ht f

de lfaias: JLauamini , mundi eftote, auferte ma-

T

Ium cogitationum veflvarum ab oculis meig

In

IT

Pafchali coena bis lauabant Iudaei , femel an-

fe]Hos

te difcubitum , efumque Agni Pafchalis ; ite-

fOC tj

rum antequam attingerent Amara , & Azy

Ia

lg

Matth.27, 24. Lutc, 7j 44. & 11

s. MÓ IT

Q

m

LiB. II,

CAP, XX,

179

(ic m

ma frangerent. Id cognofcitur ex Euangelio,

aqueud

& ex Canonibus Thalmudicis , quibus Euan-

TU NTT

gelio lux infertut, Quanquam coenae buius

TAT ATU

ritum & ordinem alii aliter explicant, Sep.

am hd

tuaginta Librorum faerorum Interpretes; an-

URT U

tequam ad fan&um hoc opus elaborandum

iem p

fe accingerent , manus quotidie marina aqua

lierisit

lauabant, Quippe in marina aqua ob falíu-

m fedti

ram vis abítergendi ineft, An idco dixit Mi-

Yeoena t

chaeas: Jeus deponet'iniquitates nofiras , ?

riosmod

proiiciet in profundum maris omnia. peccata nof-

nquint

tra, Quod fecuti funt ethnici Poetae. Ftin

df

Euangelio notantur fuperftitiofae illae ablu-

tiones manuum a maioribus traditae ; item

lente d&l

poculorum, vrceorum, vaforum aeneorum,

qul mu

& leCtorum.

pun, m

Has autem fancitas Lege lo-

tiones Clemens & Au&tor Quaeftionum ad Or-

j con

3e actut*

thoxos aiunt Baptifmo Chriftianorum con-

tineri; & vt olim generando adhibitae funt,

1l e

fic nunc adhiberi regenerando. Ab his maio-

jonem; E'

Hehm

rum fuorum mor bus non recefferunt Iudaei

Tecentiores.

Studiofe lauant infantes ante

(, tlj 'WF"

circumcifionem , matres poít partum, Pro-

T 'hli

n] IWW

felytos iuftitiae triplici ritu confecrant , &

foederis fecum a Deo i&i participes faciunt,

lii " ;

cir-

M 2

Mlch

ff

7,19. Clem. Alex Strom. 3. Au&,

Quaeft. ad Orthod, Quaefl. g7.

T.

]l

180

ALNETAN,: QVAEST.

'circufncifione, baptifmo, & facrificio.' Pof.

inde at

tremum hoc nonnifi reparato & extante Tem-

plo praeftari poteft; reliqua duo nunc admi-

plerique

QUDEUP q

niftrant, & baptifmum quidem teftibus adhi-

T patter

*mxs & fpondente patre, aut patris nomine

( loge

tribus viris, futurum, vt aliquando Legis iu-

gum baptizatus in fe récipiat.

NNec nifi ri-

? mulie

Yil

tuhoc luítratus Profelytus matrimonium cor-

Tt m ]

trahere poteft cum Ifraelitide.

Iure eodem

tim f

víae funt apud eos foeminae. "Teftis Guiliel-

1nüs Parifienfis.

Minime vero iteratur hic

tequ

baptifmus, quo hominem nouum fieri, & ve-

leris ci

lut renafci , priftinamque exuere naturarm

ts

fl

putabant

Eius originem referühbt ad aucto-

primd

rem Deum , cum ante datam Legem in de-

Árae]

ferto Mofi dixit: Pade ad populum , & fantti-

Jfica:iles bodie &? cras, latemtque veftimenta

Ts hO[m

fua. Legi haec poffunt apud doctifflmum ma-

lüa Or'

giftrum Maimoniden ia Conttitutionibus de

hii bgþ

Profelvtis

Jä'ïuce

Quae ne Arrianus quidem Stoi-

cu

& vetus luuenalis interpres videntut

LOT

ne f'c.m

piurmmi vero e re

centioribus eru.

W

ite funt pcrfccuti, inprimis Seldenus. Tam

CIETHQUQ

n de

ClQpgra

Bu f

Guilielm.

Parif.

1. de 70"1.) ei

-

Exod. r9. to.

I&»tum q

Arrian. in Epi&. lib. o

Q6 9.

- fouen. Schol. ia

'Sat. r4- v. to4.

C*dim de Iurc nat, & cent.

E fuü ]0]

D

^

1272,€

^

-

m

"

LIB.. IT,

erifn

(.AP XXx.

I8t.

extan]

inde autem a vecuthorxbus Lege temporibus

10 Düncd

plerique per baptifmum , ahosque ritus di-

tefrbu

cuptur adiunéti fuiffe Ifraeliticae genti , &

in partem foederis ac promüï'orum veniffe :

patri r

& longe ante eam lauacro mundatae fuif

ndo Leti

Neni

Íe mulieres extraneae ,. quas líraelitae du-

Mfrcnu

FIDOTd

Vnde & colligunt Thalmudici , ve-

uree

re eum Profelytum effe fa&um;, qui baptif-

mum Ííine circumcifione fufceperit; & fo-

Teftis Go*

re aliquando exiftimant ,

vt fuperuacua fit

) Tterdi

Legis circumcifio , folusque adhibeatur bap-

m fl

üere niit

tifmus, Hane autem corporis purgationem,

rünt a

fymbolum effe liquet purgationis animae, ex

prima Petri Epiftola, in qua, poftquam dixit

Lerem j

Arcae beneficio. octo faluos extitiffe, caete-

I

ris hominibus diluuio extin&is , fubiungit

at 9f

ifta

YRiffmin

Quod &$ oos nunc fimilis . formae faluos

facit haptz/ na

5

L

non carnis depofitio fordium ,

tüt (fuub

Jed confcientiae bonae. interrogatio in Deum, p

qiim

véfurretionem lefu Chrifti, Caeterarum quo-

í

nrég VUX

que lotionum ritus nunc obeunt, Manus fa-

x

jtioribu

—

ciemque lauant ante preces matutinas, poft

:Jdenui

exoneratam aluum , poft balneas, poft vn-

p

guium fe&ionem, calceorum pedumque con-

Ts

ta&tum ; poft nudi corporis frittionem , at-

jl ov

tectationem cadaueris, maritalem concubi-

(4 njf öa

tum ;

1. Petr.5, 21,

v

1$2

-ALNE.TAN. QVAEST.

Snt

tum, & pediculos vnguibus elifos; itém anté

Al o

& poft cibum. Nec aliam ob cauffam , quam

ET

ób crebras lotiones, Iudaei incolae Pyrenaei

Tnt

faltus & vicinorum locorum, vt ab àliis gen«

derii

tibus internofcerentur, iuffi funt anferini pe«

dis fignum veftibus affuere. Jam adeamus ad

pex

Qertis

Barbaros, atque Graecos, quorum facris ad*

hibita fuiffe lauacra , vere praedicant Cle:

que

& Q

mens, Hieronymus, & Auguftinus, Magnus

RC 0|

fuit eorum vfus apud Aegyptios, ac praecipue

Sacerdotes , corporis & animi purgandi cauf

Tetdi

Betü

fa ; nec elabi diem finebant vel noctem fine

lt di

iterata lotione, quam & ad pocula àc veftes

Ti

adhibebant.

lfüacis facris initiabantur pet

baptifmum , quem & Pelufiis facris vfurpas

Ti

4do

bantj fic regenerari fe, füasque noxas ac pet-

iuria elui cenfentes: vti quidem differit Ter«

f

tullianus in libro de Baptifro, Cognofcimus

Tür E

ln

éx eodem , lauacris luftratos Perfas Mithrae

facra füfcepiffe, Quem rirum ne nune qui«

&i

t

dem dedidicit illorum foboles, Guebri di&ij

qui & infantes baptifmo purgant, & Pontifi-

il

qui

cém fuum crebro lauare iubent, ex Zoroaf.

tris füi mandato ; & labes animi deleri exifti«

(uei

AUs

mant

fitd

Clem, Alex, Strom, s. Hieron. ín Ezech. 16. 4

Auguftin. de Baptifmo contra Donatift. Ter-

qo [

tull de Bapti(mo cap. s.

LI2S, II;

CAP; XX

3.

Ü Tet

màant vaccae vrina, & medicata quadam aquá

Ad obeunda facra, templa adeunda , preces-

lffam1 J

Ine Pyra

que ad Déum fundendas, fefe lotionibus pa-

àb dlis g

rant Muhammedani , more a prifcis Arabibus

deriuato

Praeftant idem Brachmanes , &

t anfério

peccata deleri putant aqua ; vel marina

fi

detriu

im fdt

certis quibusdam adhibeatur temporibus at-

que locis; vel dulci

edicatl (

ac praecipue Gangeti-

ca, cui eam ineffe vim rentur, vt fi quis eam

üs, Mdf

ec opinus fubeat, nec de criminibus abíter-

X pfaE l

gendis cogitans , noxis tamen omnibus pur-

"gandl r

getur ex opere operato.

Ter itaque fingu-

podet o

lis diebus fe abluurit, iuxta Legis fuae prae-

j i

abantt J

fcriptum ; ac flumine viuo, fi fieri poffit: cae-

terique Baneanes in templis ipfis lotione fe

cti d

àd orandum comparant , & quotidiana aqua

)ori 4

fe mundant , & deliéta fua obliterari arbitran-

difeith

tur aqua fibi a Sacerdote infufa

Puerperae

oinot

item cum infantibus paártüs immunditiem

fis Mi

aqui$ abluunt, Qua lotione pueri non corpo-

d mmCï'

re folum mundi , fed ,Deo quoque facri pu-

.ueb" Ü

tantur effici.

Aque cuiusdam luftralis vfus

&Po

apud Laoenfes receptus eft. Diem feftum

" ZOW

quemdam habent Peguani

quo die omnes

g & )

aquis,odoratis fe confpergunt inuicem & per-

Qu

fundunt

Pueros ante circumcifionum laua-

Graeci

W

cro quodam purgant Macaffarenfes

ml&

Poetae

184

ALNETAN. QVAEST.

tulee fe

Poetae fufcepta a Mofe imagine Daptifmatis,

vt obferuat Clemens, recens natos infantes

Thaedra

cum matribus lauari fingunt :

.ne Deabus qui--

8&1

Torieis

dem ipfis hac lege exemtis , quippe louem

recens enixa Rhea , ipfantem, corpusque ip-

i, d

fa fuum aqua mundat apud Callimachum, Pe-

w

tis, dlio

neum rogat apud eumdem Latona, vt fibi ad

ABP*

ioí

ius fluenta parere liceat :

refpondetque

Eoien;

Peneus, fepuerperas plerasque lauiffe, Editos

jpun

er lu

demum in Delo infula Apollinem & Dianam

Hinc

is Qu

defert ad Xanthi fluenta, & abluit

D

ngoas ad oras fluminum genitos & editos

am f

nunt Poetae , vt ad lotiones commodius

torpts

lp

,aqua fuppeteret: & Homero ipfi ad Meletis

amnis ripam idem ortus tributus eft. — INefas

lipioni

eidem genti fuit, manibus impuris aut pedi

Yilb

bus facra facere

Jote

aque Aeneas ad ritus

Graecos fubornatus a Vireilio, cum recenti

fünine

aede pollutus effet , patrios Penates & facra

CGW ]

attrectare nefas effe cenfet, donec fe ablue«

fl

rit viuo flumine, hoc eft, jureiz yasueicu , qui«

Tirà

bus luftrare fe volebat apud Euripidem Hip-

1

polytus, contaminatum fe putans foedis ve«

fs

tulae

Ttdico

Q

Clem. Alex. Strom. 4

Callimach. Hym. in Iou,

v. 16. & feq. & Hymn. in Del. v. 110. 124

M ) P

Viroil. Aen. 1. 5. v. 718.

Eurip. Hippol. v

652, 653. & Schol

ol

-

LIB,CIE

CAP, XX,

185

tulae fermonibus, quae eum. de ftupro. cum

Dapti

atog lat

Phaedra perpetrando interpellauerat, Stupra

Desbu

ipfa, & licitos.quoque eoncubitus , more ab

Ebraeis ad varias gentes transmiíTo , & per-

uppe o

Opusq )

juria, & fraudes , ac fcelera quaeuis; nec-

k

nachum, d

(]

'

non & parricidia Oedipi, Alcmaeonis, Oref-

tis, aliorumque eluta fuiffe aquis dixerunt,

x vt

Eodem prope ritu purgabantur , qui funefta

efpontt

uiffe, t

attigerant, vel interfuerant funeri. Quaprop»

» & Dant

ter luponem ipfam ex inferis reducem rora-

bl B

tis aquis Juftrat Iris apud Quidium, — Trittia

0s d

etiam fomnia procurabant, aquae marinae

commu

corpus immergentes, quad vt fuperítitiofum

cülpat Plutarchus. Qui nouis praeterea re-

T

d M

ligionibus confecrari vellent, per lauacrum

ij x p

initiabantur, quafi purgarent animo, vt cor-

pore,

Ergo minoribus myfteriis lauari Iliffo

T

flumine mos crat Athenienfibus : & eos , qui

) r

p n

Cotyttia facra fuíciperent, aqua calida per-

fundebant Baptae, quibus & inde nomen,

212 ablu'f:

"Tingebantur item ludis,Apollinaribus,

Erat

MW";QU'

etiam Graecis in more pofitum, vt quibus ,

pidm h

tanquam mortuis , iufta effent perfoluta, ii

fpedi

reduces , quafi renati infantes , aut quafi pro-

tl

fani & impuri homines, & ex orco redeun-

tes , aquis luftrarentur. Luítrabant & caput

gtl

j I !

aquis.

Bo

Quid, Matam. l 4:' Piutarch. de Superfiit,

186

ALNETAN. QVAEST

quis in compitis, Quorum lotionum immo-

tifcint

dicum ftudium in füperflitionis parte porit

PT

"'heophraftus

Crebro lauabat Pythügoras,

Jl

érebro corpüs aqua afpergebát, ità compara-

Note

turm iri ratiis eairi munditiem, quae faéris con-

Mári

ueniebat.

His porro

imbuti religionibus

fi g

Ramani, lotionibus & àfperfionibus facpe

Tonth

vtébantur, NNotae receptium a páttu infag-

quttm (

tiüm lotionés,

Notae merfiones matutinae

Jopt

in Tiberi, vel in mári ; eaéque ter repetitae,

Touit

quod a Chriftianis in honorem fan&ae Ttini-

LU

tatis folebat fieri ; id ethnicis ob vim terno

ao

numero ineffe creditam facientibus.

Notae

o

lotiones foeminárum ad templum Fortunae

enfo

virilis; notae & illae facrificiis adhibitae ; no-

tts m

tae circumlationes & afperfiones , quibus ho*

fdd d

fnines, domus, villae, templa & vrbes luf.

fjmba

trabahtur. Notum & ad fücta eos non accef*

ii

fiffe illotis manibus pedibusue, fed aqua ab:

imp

fterfiffe imba!nitiem corporis, & animi fore

Toin

des ; affü(a aqua, fi facrificarent fuperis; af

fibi.

perfa, fi inferis,

Quae merito deridet Lac-

tià i

tantius; Se pie, inquit, facrificaffe opinántur ,

Tsj

fi cutem lauerint : tanquam libidines inira pettus

Ty

ihclufas vlli amtties abluant , aut olla maria pie

DN

Ti-

Wt n

"Theoph. Chara&, s;gi o*smäæmw. La&ant, 1.

ss cap 9.

Q

ULIB. !

|CÁP, XX,

187

Ionm i j

vificent. Eademiam ante culpauetat Duïdius-:

| purte

b nimium faciles , qui triftia criminà cáedis

Dyuge

Fluminea tolli po[fe putàtis àqua.

]tà conpe

Notae & lotiones pedum ante difcubitum,

se r

Mari noxas hodieque purgant Mauri : & Mau-

feligti

yis oppofiti Fertunatarum infularum incolae

onibus

infantes luftrico die abluebantur olim , anté-

ii

quam Chrifti accepiffent do&trinam , & por

55 d

Baptifmum aflinitatem quamdam contrahi cen-

àt tipit

febaüt,

'Traie&us eft & ad Ameriéanos illé

indue T

1n05, qui infantes velut confecrabant circüm-

b tim

Ij

cifione & baptifimo, & exiftimabant aquis pec-

us N

]lid

éata deleri,

Minime véró attinet hic eás re-

i For

.....

W

cenfere gentes, quae pueros a partu rüben-

hb

tes mérgunt fluminibus; non religione du&ti,

,quibusï:

fed durandorum corporum caullà j ii quó

a

fymbolum quoque ineft confirmationis anirmi

$m

noftri in fide per Baptifimnum, Vtruümque or-

TEUL

bem peruagata ett ex confuetudo, veterem &

yuiti!

nouüm, & a prifcis temporibus, atque etiam

fabulofis diüs&ta. Saliuá lifitur infans lüftrico

gt

il

die apüd Cliriftiaios, Fáctum idem a Romae

T.4

1ianis, Infantem vetulae eximebant cüriis t

frontem & labra faliuis luftralibus tingebafit;

i p

infatni digito , ad prohibendum fafcinum, Sal

i ma.!i»f.-*'

f

o laua-

ori igfanu's igdunc Cäriüiæni in. facr

éro,

T^ .

Quid. Faft, 2. v. 45«

188

ALNETAN, QVAEST.

cro. Sale item infantes recens natos defrica-

W.

d mor

bant prifci Ebraei, vt ex Ezechiele intelligi-

m effe

tur, ad durandum folidandumque corpus, &

Deun,

tabem praecauendam. Vbi Hieronymus: Ti

nera: infansiwm corpora , dum . adbuc vteri cala-

quie Te

$ Celil

vem tenent, 6j primo oagitu laberiofae vitae tef.

tollgere

tantur exordia , folent ab obfletricibus fale con-

üingi, vt ficca fint , & refliringantur

FaS&um

füifepa

Á confa

id fua aetate fanitatis cauffa perhibet Gale-

E

Bs ritu

nus, Et Muhammedani infantibus ex vteto

fotto te

materno prodeuntibus, poftquam a fe oblati

j Bier

funt Deo , fal in os immittunt;

irn,

JÀHI. Vf'um liniendorum infantium & pu-

tüo,q

gilum , roborandi corporis cauíffa, in facra:

mentum Confirmationis mutauit Deus, No-

dutem |

potend

tatus eft a Galeno mos ille vnguendorum in-

fantium ; pugilum , ab omnibus.

Caeterum

mu'l

in facris Mithrae frontes initiatorum religio-

f proj

dih'lec [

nis cauffa fuiffe fignatas, teftatur Tertullia»

fandur

nus, Nunc quoque folenni quodam Confir:

mationis ritu pueros feptennes legi fuae man«

[ )

cipant Perfae cultores ignis : teneros ipfos in«

s

[el JS, 1

fantes Brachmanes, litis facra vn&ione fron-

tibus.

, f

IV.

V redi

Exzech. 16; 4 . Galen. de valet; tuend. lib. .. Ga:

-

Mi

len. de valet. tuend. libr, , & 3. "T'ertull.de

praefcr, c. 11«

E

"

LDIB.CIT.

CAP; XX,

^

189

natos d

^ '[V.Peccata falubri poenitentia effe eluen-

niele il

da, mores emendandos, animum ad Dei cul-

tum efle reuocandum ; atque ita placandum.

u COmu,.

Deum, gentinum omnium praeceptum eít,

'9nymus: ]

ij hd

quae Deum agnofcunt. Neque in congeren-

dis teftimoniis ponam operam. Satius eftea

if ii

tibus f

colligere , vnde conftet plurimis gentibus

fuiffe perfuafum , noxas fincera recognitione

n Bn

& confeffione purgari, Ebraeis primum, qui-

ertubet C

büs ritus ille:a Deo .traditus eft.

Eumdem

us eztt

m fedi

porro tenuerunt recentiores Iudaei. Legitur

in Hierofolymitani TThalmudis libro. Sanhe-

drin, habiturum eum partem in futuro fae-

ntium &j

culo;qui peccata fua fuerit confeffus, . Nou

, nin

qutem fümmatim , fed -figillatim ea effe ex-

: us À

ponenda, lex eft alterius T'halmudici libri Io-

endorut i

ma: nec repeti folum animo, fed:ore quo-

B

*

Je

que proferri. iubet Maimon

k

:

1g3,

Deponen-

yum xf

da haec effe apud Sacerdotem ,ab eoque poft-

j T

tulandum , vt Deum placabilem, .oblitera-

ytum C*

tis iis, propitiumque faciat, probant exem-

gf

plo Saülis, qui peccatum fuum Samueli con-

rosiplt

feffus, hoc ab eo oflicium conatur impetra-

(rione t

re.

Demum fpontaneis & piacularibus poe-

nis redimenda ea effe fcifci

H

à

mt.;, & quae cui-

li

"

que

Jibi *

Maimon. Tad. Chazac. de poenit, 1. 1. 1.Sam.14;,

Tard

245 30*

190

ALNETAN,

QVAEST,

que debeantur Conftitutionibus füis detef»

wtés- Si

minatum habent

Solennem edunt peccato-

vide fo

tum confeffionem Expiationum die, ad fore

Ddant

mulae praefcriptum, cuius fpecimina extant

prtial

tnfef

in Ritualibus eorum libris; fic tamen, vt ed

quisque adiiciat, quorum fibi fit conícius j

0s tarr

quam confeffionem & lorea flagella excipiunt,

eplorg

Quotidianis item precibus folennis praemit-

l;j

titur confeffio,

Muhammedanorum quoqtue

Wpie e

fententia efít, peccatorum veniam impetrari

ö adn'lfïä

a Deo per poenitentiam & confeffionem, At

Dionm,

Gauri, fiue Guebri, Períarum veterum reli-

Wpettan

gionibus dediti , fl eulpae alicuius fint affines,

Wi oe

vel ex lethali aliquo morbo decumbant, ace

tionm

cerfi iubent Sacerdotem , quem Cafium appel-

f

lant, hoe eft, Seniorem, fjue Presbyterum

Tem, &

( Cafis enim Syr ace & Arabice id fonat, vi«

Feo.camf I

de Latinum Cafcus, & Ofcae voces Cafus, &

TDEOngJ

lii

Cafnar , eadem fignificatione, ) aperiunt ei

labes conícientiae, ab eoque abfoluuntur dé

lt in

peccatis

hac lege, vt pia aliqua praeftent

ittte f

opera, quibus Deo fatisfiat. Fit idem prope-

tilere.

modum apud Tunquinenfes

Horum Sacer-

fmcerqm

dotes fpontaneas in fe recipiunt poenas, vt

finte i

Deum populo propitium reddapt, Alio quo-

Al mp

dam confitendorum & per abfolutionem re.

gnittendorum peccatorum ritu vtuntur Sacet

Blrdef 1

dotes

8

J

à

LIB. !I

CAP. XX.

191

s ftit i

dotes: Siamenfes

& Laoenfes:

alio, eoque

dunt p

vaide formidandoe, laponenfes.

Hommea fut-

die, al

pendunt ex altera rupe, in pzaecepa deiicere

CIIfD C

parati, ni peccatorum omnpium publicam edant

At

confeflionem, Antrum effe quoddam apud In-

fit eonti

| dos narrat Bardefanes ,quo hominum noxae

la eitj

explorantur. -

- Oftium fübeunt,. qui proban-

nj

tur; ingrediuntur, f1 infontes fint ; fin aflines

Jfut qui

. €ulpae, coarctante fe oftio, arcentur ingreffu,

iat ltpd

& admiffa. peccata palam confiteri coguntur,

Deorumque veniam precationibus & ieiuniis

feffonen :

eterum

impetrare

Se&ta quaedam apud Sinas crimi-

as fntid

num poenitentiam , abfolutionem, & fatisfac-

tionem admittit,

cUmbatis

In Platonis Phaedone ob«

feruarunt viri do&ti poenitentiam, confeffio-

(ifun d

Jtesytt

nem, & fatisfactionem ; item diftin&ionem

id ont

peccatorum g.au:orum & leuiorum, fiue, vt

ves Q

"TTheologi de Schóla loquuntur,

mortaltum

& venialium.: Praeclara Ari(totelis extat fen-

| apfnhl]r ]

tentia in Antonii Meliifa , qua qui peccatum

(oluuth

ingenue faílus fit, proxime docet ad eum ac-

lua p At

jiden p

cedere , qui non pecearit

Culpas vero per

finceram poenitentiam, & cruciatus corpori

Iomp C»[(y

OEF"

fponte inflidtos , elui fignificat Simplicius.

m

Cum in parc»a ethnicorum, deferto Chrifto,

tranfi-

utioned

nv

Bardef. apud Porphyr. deStyg. Anton. MeliT,

RO

vap. 16. Simpl. in Epi&let. q. 38

"

195

ALNETAN, QVAEST.

( quu.

tranfiret Iulianus Imperator , ritum poenitet

yirtinert

tiae a Chriftianis vfitatum transferre quoque

( a

ad eos tentauit,

Peccatorum confefüonem

trndere

& recitationem, vrgente praefertim morbo,

(atione t

fuperftitioni adfcribit Plutarchus, vt ethni»

iate l«

cum decet, Quo referri etiam poffunt illa

telipus

Perfi, Labra moues tacitus , quibus Romanos

tei i

inceffit peregrinis religionibus addi&os , a€

Thots

eos praecipue , qui ludaico ritu peccata con

tefife v

fitebantur , poenisque fpontaneis expiabant,

rret,

Erantapud Peruuianos, quorum munus efety

f At

fecreto confitentibus peccata aures praebere,

tiem f

Eo fungebantur viri ac foeminae. Peccatum

Giltem

aliquod confulto celaffe, magno fceleri dücee

Pia«

püï Q

bant, maiori etiam auditum vulgaffe

)]nm, 1

eulares deinde poenas fibi impofitas fubibant,

ALOHOL

Munus hoc erat Sacerdotum apud Nxcada-

C'I 1dn

."5"'1

renfes & Brafilianos.

. V, Eüchariftiae facramentum cruc:atuum

l enhg

Qnmm

Chrifti praemeditatio fuit, atque item (anctio

Ws

foederis & coniunctionis inter fratres, ac De-

Chriftus au

m, cum

m Q

üm inter & homine

facrum Pafchale celebraret, ritus in gente

Comei 1

m*ü

fua receptos tenuit, ad eosque facrae Coenae

oU

d

B

inftitutionem accommadauit

ita tamen , vt

mores quoquerefpiceret exterparum gentium,

ad

PlIutarch, de füperflit,

Perf, Sat. $. v. 194

LIB. II

CAP.,

XX

í

193

ad quas Sacramenti huius vfum fru&umque

itumpo

pertinere voluit,

Tudaicis ritibus efle obfe-

sferreq

cotfel

curum, accurate & erudite, pro more fuo, of-

fertitn t

tendere conatus eft Scaliger in opere de emen-

datione temporum. Cuius libri a paucis hae

iu$, V

aetate lecti, pauciores etiam praeftantiam in-

m polir

telligint. Neque probanda vllo modo eft in

ibus Ront

certi iliius Auctoris , quem commemor

addidoy

Photius, fententia, qui nihil omnino eorum

ii PW' tl

geffiffe vult Chriftur , cum Pafcha hoc cele-

eis eip

braret, quae fieri lex iübebat; neque edif-

nj

fe Apnuim, aut Azyma , fed priuatam ac myf-

ticam fumfiffe coenam ,

ex eaque panem . &

ae, D6

Siue dLlLCf'l

calicem Difcipulis praebuiffe,

y fdari

poft coenam , comefítumque Paíchalem ag-

jlgll *

num,

ante'efum Azymorüm, noua lotione

Yitas 0

Aoofïoioo füos luftrauerit Chriftus, vt vult

apud xïm

Scaliger , Azyma deinde fi erem, intitiXerit

2

in embamma Amarorum ,: & diftribuetit

CUv

J CFUCM ,

cumby.,tmus, & poculum

denique circum-

p item u

if

tulerit

fiue, vtaliis placet, agnum Pàfcha-

Tatte ii

lem et mA,,5 mis vna & Amar

i$ priore coena

um

comederit j pofteriore cibos' fumferit com.

TU

munces,

ad eamque Apoftolos fuos louone

Facra"a*

pa

&ucvt ; eamque clauferit demum inftitu-

IPCJI

tlone

ram g

d

Scalie, de emendat, temp: 1.6. Phot. "Em. 115.

[

N

l

h. I

194

ALNETAN, QVAEST.

bitir

tione Sacramenti & fanguinis fui? fiue rem

doni

eo ritu atque ordine gefferit Chriftus, quem

Quj

defcripfit Lightfootius , iudaicarum rerum

cenfulcffimus; variantibus'fuper ea re viro-

Ut

rum do&orum fententiis : obferuandum cer-

N

dntur

te, poftrema hac lotione Chriftum Apofto-

turi

lorum fuorum animos ad facra haec purgan-

Do,

do paraífes fracta effe Azyma folenni preca-

DT

tione adhibita, iis a Chrifto additis, quae no-

CMf

lt

jl

ui huius Sacramenti inftitutioni conuenirent;

fitetic

atque hac fractione, & Amarorum efu , fig-

T

nificatam effe lacerationem & cruciatus cor-

poris Chrifti, dolorem animi, & mortem ip-

W

fam ab eo toleratsm in falutem totius bu-

f

Tatit

mani generis, cuius nomine velut fideiuffe-

ü

runt Apoftoli. Poculum vino & aqua tempe-

M

ith

ratum , circumlatum & jnter fingulos diui-

fum, excepit hymnus svxagierixie, cuiusmo-

lufhn

modi bymni gratiis, Deo agepdis decantari

Wa

&ln

folebant. In huius autem poculi circumlatio-

ne & diftribut'one inerat altera moirtis Chrif-

hi

dü; |

ti, fanguinisque in omnium f.lutem mox pro-

fundendi fignificatio ; nec fignificatio folum,

m

fed vera etiam per efum cibi huius ac calicis

1 (

bauftam , corporis & fanguinis Chrifti com-

Vr (

municatio & fumtio,

Praeterea & diftribu-

ii

AU

tione panis, & poculi circumlatione contine-

batur 5

hh |

»

CAP, XX

LiB. If

195

u

bàtür, vt dixi, nota foederis Deum inter &

s. QU

homines , & inter ipfos fimul homines, initi,

U F

Quippe & per conuiuia coalelcit amieitia j

& per fra&ionem aé commuhnicationem pae

o TEV

WT

his, & per vi&imarum fe &ionem contrahe«

m Apt?

batur focietas , cum apud exteras gentes,

tum apud [íraelitas ; velut Abrahami cam

x puy

Deo, diuifis vacca, eapra, & ariete; & cum

n p

fe&tum membratim vxoris fuae corpus ad

que

lfraelitieas tribus mittit Leuita, quafi eas in

fuenitd

memoriam reuocans fraternitatis & foede»

TU

TIS,

Vini item libatione , a6 nonnunquam

cratus (

Tiorten

etiam. fanguinis , plutimae gentes foedera

fanciebant

totiut!

-

Quod.& inter ponvzïares conit»

rationis Catilinae factum perhibent Hiftori-

t Ro

Cl.

Porro ritum quemdam Euchariftiae in

ia tf

los d

Mithriacis facris Perfas obiuiffe, teftes funt

Iuftinus& 'Tertullianuss oblato quodam pa-

CUU

ne,atque aquae poculo ; folennibus verbis

deciti

ex formula adie&is, Pane & vino facra Deo

reunt

Molam ex farina quae

facit "ibetana gehs

)[[1( Lf

dam pinfunt [ndi , Deoque in defunctorum

i moi]

amicorum falutem confecratit.

Apud Perua-

o fj

t0os cclebrabantur quotannis Pafchales quae»

Pf J

dum eeremoniae. Certis diebus immolabant

rili

Agnum candidurn , fatipam eius imbuebant

(ili

^

fati-

N

p

i c(u i

luftin, Ápol. 2

TertuM. de praefcript. qe4e.

bnw*'

19('

ALNETAN. QVAEST.

fangume ; populoque comederdam dxfmbue-

poutic

bant, ac Dei fui fanguinem effe , diuinitus ad

Ti

íe miffum , affirmabant;. vt ita.cum Sole, &

&f

Ynca, fiue Rege, noui foederis focietatem

IE&: Y

contraherent. lidem iuuenem aliquem praef-

(0.00

tanti forma; annos triginta natum , bene lo-

ttr af

tum, vefte candida indutum , per quadragin-

b

u

n

]

ta dies laute paftum, demum maé&tabant, mac-

id( .L

27

tati carnem . velut facram. fan&tamque vora-

n

tintist

bant , infontis morte de noxis fuis Deo fatis-

Tioney

factum efle putantes. Die quodam procede-

Tüto

bant fupplicantes, eo prope ordine, quo apud

Dd

nos fefto corporis Chrifti,

Quod & Meaci

AU

inlaponia fieri folitum narrant At Mexicahi

f

folennem quotannis celebrant diem, quo fi-

365 d

hnulacrum a puellis.Deo facris, ex farina.&

Wf

melle piftum, fi&umque, & magnis ceremo-

tl0 Cor

niis confecratum , populo comedendum dif-

ïf.t("'d

tribuebant; ita Dei fui corpus comedere fe

affeuerantes,

VC qr

Nec tum hcul)at aliud. quid-

quam cibi capere

tlte

i

n

ul

VI In conft rucndls

: ordinandis facro-

]

la

rum minillris Iudaicos ritus fere retinuiffe

tJC

Ecclefiam Chrifti confontiunt omnes; quos.

UM

nam praecipue retinuerit, non leuis inter doc:

tos viros contronerfia eft

Q '&

Sunt enim, qui

W.Um

Presbyterorum creationem , quae fit per im-

pe:

Wt

LIB, II

CAP. XX

V dilr

197

Ti

pofitionem manuum, fimilem eff? volunt eius

1 ol

manuum impofitionis, per quam inter Iudae-

[ocieuta

os fecundi Templi excidio recentiores, fe

le&i viri ad iudiciariam. poteftatem aliquan-

Qem p

do obtinend

exercendam, & locum in-

Id

r affeffores Synedrii confeq

uen

3291

dum, fie-

quad?

Lam idonei ; qubmadmodum apud nos per

lban[, T&

gradum, vtloqui amant, DoGoratus vel Li-

que V*

centiztus

; DQO ia !

vtramque autem mapnuum lmþ()ü-

tionem, & Iudaeorum & Chriftianorüm, de-

npn

riuatam effe ex veteri illa, qua Iofuam ad re-

ATE

gendum lfraeliticum populum confecrauit

q &

Mofes; & iuxta nonnullos ex altera, quam

Met

$Se wuavmva viris inter Ifraeliticae gentis fe-

T qLO

es dele&tis, & a Mofe in curarum partem

fuia

afcxt:», adhibitam fuiffe putant, Ex facerdo-

js ct

tio contra Aaronico proueniffe Chriftianorum

ayun d

facerdotium contendunct alii

Prioris fenten-

medae !

tiac argumenta haec funt: In ordinandis Ec-

jiud Q

ciefae Chriti miniftris nunc quoque imponi

manusa tribus aliis iam ante ordinatis, vti

yi t

in creandis olim. Synedrii affefforibus ; hoc

retin

ritu conferri vtrisque poteftatem iudiciari-

M

am, & ligandi atque foluendi facultatem ;

intet

cum Aaronicum facerdotium iure tantum na-

oniff

talium propagatum fitad pofteros, nullaque

i p

iurisdictione polleat, fed tantum facra faciat.

[

n

Po-

AKNETAN. QVAEST,

:98

t

Pofterior contra fententia his fe approbat

jl

rationibus: Presbyteros Chriftianorum non

TU

iuri folum dicundo , fed facris etiam adminif:

traüdis , facramentisque conficiendis praeefle,

fitat

nf

facerdotesque vere effe , cuiusmodi neuti»

Wsv

quam fuerunt feptuaginta Synedrii affeffores;

citi

deriuatum igitur in eos e(fe facerdotium Aa-

1101 f

ronicum, iNos vero fic ftatuimus: vtramque

t

poteftatem , & Aaronicam & Septuaginta-

fre

viralem , in Sacerdotes Chriftianos vtpote

Cowf

prifcis longe digniores confluere , cum legiti-

Tofic

me ordinati participes fiant aeterni & Mel-

$ts

chifedeciani facerdatii Chrifti : nam vtraque

&l

poteftate gaudent, & dicundi iuris, & obeun-

fiei

dorum facrorum, Nec fatis conftat, an im-

diqu

pofitio manuum, per quam ordinantur, tmna-

hunc

náuerit ex illa, per quam alle&tos effe volunt

T

in Synedrium viros feptuaginta : quippe nul-

n

la eius apud Mofem mentio; tantum fiftuntur

&T

a Mofe coram Deo ad oftium Tabernaculi, vti

Til

& Sacerdotes Aaronici; in eosque ita fibi ob.

D

latos & confecratos partem Mofaici fpiritus

mifit Deus , quo accepto propbetauerunt , nec

t

Pitr

vitra ce[Jauerunt.

An illuc referas & prophe

idi

tiam , de qua Timotheum monet Paulus : Ne-

[

ata eft

i

li neglige.re gratiam , quae eft in te, quae d

Y

tibi/

fvuag

Nunq. 1125.. 1. Tim. 4, 14«

LIB.

IT

CAP, XX,

199

tibi pev propbetiam , cum impofüione manuum

[e a

presbyteri, Exoleuit porro apud ludaeos ma-

iOOCut. 1

.

jam al

nuum impofitio

,

adeo in creandis feptua-

vis p

ginta viris vifa non eft neceffaria. Solennis

tantum vfurpatur formula verborum. Abfen-

med m

tes vero per codicillos in Synedrium rite af-

ii al

rorium d

cifci potffunt.

Praeterea Synedrii ius fuit,

nonres folum ciuiles , fed facras etiam ordi-

TRU

nare , legum interpretandarum modum prae-

Sepug?

fcribere, traditos a maiorlbus ritus feruare.

inos Vjf

Conítat etiam plurimos ex Sacerdotibus Aa-

,onli

ronicis fuiffe in Synedrium alle&os ; atque hi

emi t

Sacerdotum Chrifti verum natiuumque ex-

yut vt

emplar fuerunt, quippe vtraque pollentes

m

facultate, & obeundorum facrorum & dicun-

fl

di iuris.

Inde liquido apparet, confeffum

pantir;

hunc non mere ciuilem , fed & facrum fuiffe,

ln

& vtriusque membri reipublicae , Sacerdo-

qir?

tum & Populi, partes ac perfonam fuftinuif-

ym (l

fe. Ergo manarunt in Ecclefiam diftin&ti mi-

"od

nittrorum gradus & officia, ex officiis tum

T

Ebraeorum Sacerdotum & Leuitarum , tum

m

& feptuaginta virorum. Nam quem dicimus

at

Patriarcham, & Primatem , & Metropolitam,

p

is dicebatur fudaeis Princeps Patrum; & qui

ub

a nobis Épifcopus , is erat Chazan, & Archi-

fynagogus , & Pater Synagogae; idem for-

L M !

Mi

taffe ,

200

ALNETAN. QVAEST.

t h

taffe , qui in libris Thalmudicis vocatur Se-

5133/

Centio

gen haecohanin, 4i:

lbrj

lles Sacerdatum 5 & Pres-

quxi

byter, Zaken; & Diaconus, Sammas ; & qui

his Rabbini ,

.nobis Do&ores & Magiftris &

hx $

generale vocabwum Parnafim, Paftores, vtris-

Tianur

que commune eft. Iudaeis item fui Lectores,

.

& due

& lánitores, & Cantores, & Aeditui, Et or-

tite

dinatio Presbyterorum inter ludaeos, vti

tolleri

Ép: (coporum intemChriftianos, a tribus item

ordinatis, vt dixi , adminiftrata eft, Aez;vpa

nf

tiis fui fuerunt ordines Sacerdotum , a Mer-

Vea

curio , vti iactant, conítituti; Cantorum, Ho:

EM

ofcoporum, Scribarum facrorum , facrorum

AR

fint

Stoliftarum, Prophetarum , Paftophororum,

His. omnibus .

mf

Aedituorum , Miniftrorum,

SWn

praeerat fummus Pontifex, Pollebant vtraque

facultate, & adminiftrandi facra, & iuris di-

Tis

cendi. Variiitem Carthagine funmnc ordines

Tiemo

Sacerdotum , Vatum, Aufpicum, variis di-

f

ítin&i veftibus , variis officiis & honorlbus

Tiigr

ürdi

fungentes, Quorumdam etiam pummmd gni«

tas [ult,

Suos Sacerdotes habent incolae

I

Menuthiadis infulae, Sacrorum omnium mii.

tfex

niftri & interpretes apud Perfas fuerunt Ma

m

vi: ciuilia etiam negotia ex eorum confilio

D

OE

adminiflrabantur

fummoque fuerunt in ho-

t

|

nore. Mulieres illic quoque Soli & Dianae dicas

VU

tàe ,

LIB, IH. CAP. XX.

20l

JCat

l

A

tae, ficra quaedam obibant. Magis inter re-

j

centiores Perfas fuccefferunt alij Sacerdotes,

185 80

quorum princeps eft fupremus quidam Ponti-

fex. Sacerdotes Indorum leguntur ex Brach-

jj

manum tribu, quae caeterarum nobiliffima

yr

l

eft. Confecrantur certis quibusdam riciib'usþ,'

iLedn

& diuerfis addicuntur officiis, diuerfosque re-

ti, L

tihent dignitatis gradus, Olim etiam totius

leos, V

xibus d

collegii princeps vnus erat, Sua funt Ceila-

nenfibus monafteria, & facrae domus; fui

LA

m'ni»

Macaffarenfibus Patriarchae, füi Presbyteri,fui

Et hi & il

orumJ

& inferiorum ordinum Clerici.

faennt

initiantur a Patriarchis , Patriarchae ab vno

Ahoro

n

m

fupremo legis fuae Antiftite, Quid Siamenfi-

: Ormoii

um finitimarumque gentium Talapoinos, quid

Sinenfium Bonzios, nec vnius omnes ordi-

n

nis aut inftituti, quid mulieres facras com-

k r

memorem? Rerum iili facrarum füntantittites j

j ordïnf'i

fecreti a vulgo folas incolunt domos , mo-

viit

10

ht

nafteriorum noftrorum fimiles; & in varios

honot

ordines funt difcreti, füisque Praelulibus pa-

g i

rent, Bonziis laponenfibus vnus praceft Pon-

i XmCOkS

11

L

ctori-

tifex, qui fupremam habet inter eos a

nl

tatem. laco nuncupant. [s religiones inter-

| COI]:[JE.;':'

pretatur, de omnibus controuerfiis dd facra

pertinentibus conftituit. Illi caftitatem co-

u

lunt, etíam coniugio abftinentes, Plerisque

foe-

f

202

ALNETAN, QVAEST..

foer;linam attingere capitale eft, Sexcenti

ftcer

fuerunt Graecis facrorum minif!rorum ordi-

Alinü

nes, Suos fibi facerdotes, fua facra, fuas

donles

Sacerdotio

victimas habebant Dii finguli,

lre i

nonnunquam fungebantur ipfi Reges. Myfie-

Tis, n

ria Eleufinia admini(trabant Hierophantae Eu-

flian

molpidae, Daduchi , Praecones, Arae mi-

muri.

nifter, & qui Rex appellabatur, & qui cum

il

eo facra procurabant Epimeletae; tum & $a-

M Q

crifici; demum Myftae & Epoptae. Adde &

fitror

Meliffas Cereris facerdotes,

Ex his facris

N

conie&ura capi poteft de reliquis, quorum

Ti f

infipita erant officia, dignitates, & tituli.

alion

Plura etiam apud Romanos , quorum fi vel

Y

nomina recenfere vellem, dies me deficeret,

füe

& iam in eo elaborarunt ftudiofi. - Dignita-

Vi

tum autem munerumque diftin&iones cog.

TU

nofci poffünt ex Pontificibus, & Pontifice

feria

maximo; ex Curionibus, & Curione maxi-

Ya

mo; ex Gallis magnae Matris Deum, & Ar-

Vite

chigallos ex Veftalibus, & maxima Veftali,

Y

Sacerdotum autem plurimis iuris de rebus

nia;

ad fe pertinentibus dicundi poteftas fuit. In-

Ti

ter Celtas noftros & Britannos facra fuit &

Yüiy

eximia Druidarum au&oritas, Bardorum item

UT

atque Vatum. Nec fuis Patriarchis Mugal- -

à [

lenfes Tartari; nec (uis Scythae & Germani-

|

—Sa-

Lf

LIB. IT,

CAP,. XX,

203

- Va

Sacerdotibus caruere , tum foeminis, quas

Orum o

Alirunas vocabant, tum viris ; nec Hifpanio-

i, l

lenfes Americani fuis , quos pudicitiam co-

Sacerdt

lere iubebant, grauiffimis propofitis. poe-

des Mj

nis, ni feciffent; nec Virginienfes; nec Bra-

phandl

filiani, qui variis Sacerdotum ordinibus fum-

N

mum Pontificem praeficiebant; nec Peruani,

& ia

apud quos multae fuere Virgines facris dica-

: tun d

tae, quarum nomen fuit Mamaconae , opera,

i, At

facrorum ornamentorum textura ; nec Mexi-

x lis &

cani, qui fuos vn&ione quadam contfecrabant,

i, qu

His Pontificum, Sacerdotum , Leuitarum ,

, VU

aliorumque minorum minitrorum varii ordi-

onim (

nes fuerunt, quorum fingulis fua attributa

v delt

fuerunt officia , fuae dignitates: fuerunt &

, Dipi

Virgines Deo facrae , quemadmodum & Pe-

Hiones

ruanis, intra fecretarum domuum clauftra af-

k Dort

feruatae, & velut vtentes ritibus Veftalium

Romanarum: fuerunt & Monachi autterum

jone 1.

vitae fc&antes genus, ineolae coenobiorum,

T

m V

AIH, Cuiusmodi debeant eífe. matrimo-

j de fftü

nià , cognofcemus monitore Chrifto, (i pri-

^j fui[. l

ma rerum repetamus primordia, — Vinus fuit

r -

vnius vxoris vir, nec facram hanc coniunc-

tionem dirimere fas (uit. Primus Lamech du-

o

as fibi adiunxit vxores, plurimas item alii,

j M

TU

üque

$

Matth. 19, 4. & feq.

ALNETAN

254

QVAEST.

rieti

iique fan&itate confpicui

ita fauente. Deo

ii

f

propagationigeneris humani, I

us deinde plu-

!

Fum vxorum ducendarum , earumque dimit.

Yiore

tendarum, Mofaica lege factum eft: excep

il

lm

n

to tamen fümmo Pon':hw, f; Rabbinos au:

dimus

Tattl

Hoc iure vfos quoque Aegyptios

adit Diodorus ; ^ vnicam vaehccc fuiffe

QUOI

VOUf

fummo Sacerdoti conceffam vxorem , cae

hts

teris quot quisque vellet

At palam differ

tit ab Herodoto, qui Aegyptios fingulis vxo-

p

n

ribus-contentos fuiffe docet, perinde vt Grae-

f

cOós, Haecconuenirent, fi vnius legitimae

N

vxoris fa&am dicamus licentiam , plurimá-

rum vero pellicum: vti fit apud Sinas & In-

Áipe

dos, gentes Aegyptiacis imbutas moribus,

fOEu.

Ctem

vt alibi oftendimus, Cecrops quoque, homo

Tiore

egyptius , vnum vni coniunCum effe vo:

luit ;

bent

vnde dictus .creditur Gipure

Fue-

EU

runt, qui nullo fübnixi antiquitatis fuffragio,

Vitos

crederent, placuiffe Carthaginenfibus multi-

plex & plurimarum fimul vxorum coniugium

Tilgn

Nos vero fine teftibus non affentimur . &

duu

ulta in contrariam nos trahunt fenten.

[Ur

tiam.

Q

|

i

Adeo Indis placet, in vnicae vxoris

Baue

connubio acquiefcere, vt ea defuncta, femel

Q

tantum licéat ad alteras nuptias conuolare,

Z E

prae-

Diodor, l. t. Merod. libr, ». cap.

24

?

um

—

p

LIB,. L.

CAP.. XX

20 5

Uente D

pncterqua*n Dri

chmanibus , quibus vnaram

(l

dui

ntaxat nuptiarum. facultas eft,

Siamenfi-

|e

V

Qu

d

J

bus, etiamíi leg

vetitum pnon eft , plures

vxores ducereé

TT

probatur tamen folitarium

1000

iftud caftumque viri vnius &.vnius foeminae

matrimonium ; item Sinis, & Iaponenfibus,

A:

quorum fupremus Imperator, quem Dayrum

licet $

vocent, lege cogitur, vxore vnica effe con-

ol

tentus , eaque.quotie quibusque menfibus

jam du

per quindecim dies abftinére. : Eam fi ami(e-

ynils v

rit; triginta annis minor, aliam ducere poteft ;

!ev fr

fin maior, reliquum vitae tempus caelcbs agit.

u

Nec vitio tamen dant Sinae, (i quis pellices

,Puul*

fupf*rmdu&aq babet.

Honeftiores apud eos

as &

ThOrl

foeminae fecundis abftinent nuptiis.. Sponte

cremantur cum .viris dcfunctis apud Indos,

qup hotti

more.antiquiffimo.

Ni faxint, infames ha.

m CH;H('

bentur.

Fuit idem, in.vfü. apud Thraces

hi

Scycdhas, atque Gallos

Alio moxtis £

f.?ï(.l'k.

ufipt

viros mortuos. funt; profecutae viduae He-

bus m

rulorum , & hac aetate Aethiopüm quorum-

Ontugut

5

dam,. Inter gentes Scythicae originis prae-

[lmu[ M

cipua haec laus Germanorum eft, quod fin-

n

gulas duxerint vxores foedere perpetuo , fi

16 vit

paucos quosdam excepiffes. Eadem lau: eft

1 L

Chiribicenfium, Floridenfium, & fere Brafi-

[]UU]J

lianorum.

Graecos Atticae terrae incolas

p

Ce-

266

ALNETAN., QVAEST.

| hoet

Cecrops vnis foeminis coniungi voluit, vt

a me notatum, & inuerecundam vulg uagae

alite.

Veneris licentiam coercuit.

Morem hunc

tunae

Jandat Euripides in Andromacha. Sunt vero,

LU

dedtr

qui dieant, decretum poftea fuiffe Athenis,

"

vt vham quidem ciuem ducere licercet vxo-

teran

vem, ex alia vero liberos procreare ad fre.

ducer

quentandam ciuitatem, & multitudinem aue

lie y

T

gendam; atque ita fa&um a Socrate. Ne.

lios(

gant alii fimul duas habuiffe, Illie & Sacro-

rum Rex ad ritum Ebraeorum virginem &

iil

]lure Romano duas

ciuem ducere debuit,

Wort

vxores$ eodet tempore habere non licebat,

tb

Laudantur ergo a Scriptoribus Romanis gen-

Yn

tes mori huic obfequi folitae: culpantur ab

Wt

iisdem, qu fecus faxint ; Mauri a Salluftio &

ficat

1mo , ne

Claudiano; Perfae ab Ammiano.

tüit:

concubinam quidetn habere cum vxore fas

Wt

elfe vult Pomponius lurisconfültus : Nec pro.

ly

bata eft Valentiniani primilex , qua ius vni«

fit

cuique fecit, duas fimul legitimas vxores ha«

BU

[ ;

bendi. Magno quoque in honore fuerunt

Romanis foeminae vniuirae, fjue vnicubae,

&m

hoc

tionj

Eurip, Androm. v. 177. & v. 464. & feq. Inftit.

m |

V

lib.r. Tit. 10. $. 6 Salluft. lugurth, . Claud. de

bello Gild. Ammian, 1. 23 pömpon.- Sept. re-

-

cept. libr. a. T'it. 2o.

i

LI

DIBS ITR

CAPUS NX

20

VOW« j

hoc eft, quae femel tantum nupfiffent, Non

gt

v

Ms

aliae adhibebantur pronubae: nón aliae For-

Qrem i

tunae muliebri coronam imponebant, &'co-

Sunt t

rona pudicitiae honorabantur.

Non aliae

je Atht

aedem Pudicitiae, patriciae vel plebeiae,po-

yeert w

terant ingredi. Summo Pontifici bis vsorem

eute at

ducere non icebat, Itaque vnius vxoris vir,

udinen

fiue vnicubus effe debuit; confentiente Ro-

cratt,

mana lege cum Chriftiapa, quae Sacerdotes

jc

fuos femel tantum maritos fuiffe voluit, Sta-

Vif

biles Romanis fuerunt nuptiae , antequam di-

a d

uortii morem Ebraeis, Graecis, aliisque gen-

om

tibus receptum Caruilius induceret , anno

419 9«

Vrbis pxx. liberorum quaerendorum cauffa ; E

nlnanti «

nec fine magna tamen popu'i inuidia, Flami-

Sllulo

nicae tamen connubium fola morte dirimi po-

]n;!

tuit:

ti & quod per Confarreationem elfet

contractum,

qyot

Ne barbaris quidem gentibus

M

Americae nonnullis recepta eft vxorum mul-

n tl

titudo.

Ind.uxduam illam viri & foeminae

u

yxoni

coniun&ionem Dco au&ore fieri, & facram

r

fitni

effe, plurimae fatentur gentes,

Ritibus ad

- vpio

eam facris vtuntur ludaei , fauftisque preca-

Laf

hi

tionibus , quarum formulas Ritualibus libris

"

funt complexi,

Ex loco quodam Photii, qui

tul d

exccrpt:s ex Damafuo infertus extat, cog-.

nof-

o

Phot 'Tm. 2432.

1J8

ALNETAXM

QVAEST

nofcimus , Álexandrinos legitimas rátasqte

fcrif

nuptias.non habuiffe, nifi connubiales tabu-

Disa

las Saccrdüs fignaffet.

Guebri Perfae coràtü

H

pi &

Sácerdote

nuptias contrahunt cotam Bxach-

tilima

manibus [ndi ; Sinae in loco facro , corarmi

Qipieb

molu

Ad eas fe acmngcbant Athemenfes,

hs

alique. Graeci per egoréAs facufï(':

quae

EU

Tunoni Pronubae fiebant; item per ymurmar,

Coni

facrificium, quod lunoni, Veneri & Gratiis

louem

faciebant parentes in nuptiis liberorum ; &

Vener

quae fponfi ipfi aliis Diis, ad fe]1c1tatcm foe-

Tptia

Aliu d eraf.

cunditatemque impetrandam.

[

'Theffalorum nuptiale facr:ücmm, taptiaicil

T

di&

'..! Tï)

Sandiae quoque Romanis. babitae

N

e, quas fanétis ceremoniis pr rofe-

funt nupti

& C

quebaitur. Sacrum praecipt 16 fuit vinculum

tiis )

Confarreationis, Dionyfio Halicarnaffeo F at-

Gnisí

racia dictum, quo nihil ipfis religiofius fuit,

celem

Huius contrahendi au&tor praefe«que etat

Vi

Pontifex Maximus , & Flamen Dialis, con-

]l'lt.m

ceptis verbis ,. facrificio fa&o coram dccem

ponbm

Non alio ritu vxorem ducére Fla*

teftibus. .

Til

mini Diali licebat , cuius & matrimonium fo»

Ti (

Ja morte dirimebatur; non alio coniugio Da*

Ts

ti creabantur Flamínes.

Sacrae quog

ue 1ue

"ao

lum o

runt nuptiae per Coenm onem init

fv5

nec fine

LLCJm

1a-

Jalic, libr

À

p

" d

L'Iä. H, CáPb, XX,

209

facrificiis , precationibusque palam coram

Diis ad aras fa&is, & domi deinde iteratis,

igni & aqua adhibitis, quae ipfis fuerunt fanc-

tiffima, ac thure cremato coalefcebant, Con-

0,

E'W

cipiebantur item Vota, vnde votiíta vxor dic-

hef

ta.

Vtrique nuptiarum mori praeuia erant

1(*[9

aufpicia, auguria,

His praeeffe credebantur

^uplit

[

1

Coniugales Dii, quos plurimos recen(ebant ;

I&Glc

Iouem, Iunonem , Hymenaeum , Genium ,

u

f0f

uj

Venerem, Suadam, Lucinam , alios.

Ergo

at

nuptias appellant fan&as atque facras, &

nuptiarum fan&imoniam ac facra nuptialia

memoraut,

Nec facramenti vocabulo abfti-

i

nent.

Caeterum quamdam . Confarreationis

J

& Coemtionis formam adnotare licet in nup-

[ Vl

tiis Perfarum Guebrorum, Sacrae & Mexi-

canis fuerunt nuptiae, quae coram Sacerdote

celebrabantur, non fine religiofis fuffimentis,

ewe W

VHII, Defuün&orum oculis adhibitam pol-

M

lin&turam apud ludaeos, ac totis etiam cor-

af *

poribus, conftat teftimonio fcriptorum Noui

CU

"Teftamenti & T halmudis

'Fraditus hie mos

fuit Graecis & Romanis a Phocnicibus , pri-

mis Chrifianis a Iudaeis,

Infirmis praefti-

tum eíle vn&ionis ofüicium , non ita liquet,

v

Locum tamen inuenio in recentioribus frag-

jd

mentis

O

210

ALNETAN. QVAEST.

mentis Petronii , quibus 'Trimalcionis coena

itdat

defcribitur , vnde facer Chriftianorum ritus

dl

poteft illuftrari.

Eius verba baec funt: 7vi-

lint,

malcio awmpullam nardi aperuit ,| omnesque mos

[177

vnxit; & , fpero , inquit, futurum, vt aeque me

ii

inortuum iuuet , tanquam viuum.

Naim vinum

uij

quidem in vinariwn.iuf/t infundi ; & Putate vos,

ET

ait , ad parentalia mea inuitatos e[]e, . N nde ap-

lia

paret, vnétione hac liniri. fe vu(hffe ftolidum

fenem, cum fingeret, morti fe effe proxi-

mum ; atque hinc fibi & viuo & mortuo opis

bee

aliquid & adiumenti fperaffe. Quae de facra

fua vn&tione fpondent itidem fibi Chriftiani,

*

l

[

Huc adduci folet Tertulliani teftimonium de

tulfs

Seuero Augufto, qui a Proculo Torpacïbde

fir

Chriftiano, & vti verifimile eft, Sacerdote,

per oleum curatus fuit.

Mexicani vero Sa-

lg

dj

cerdetes vnguento quodam facro infirmos,

li

ad fe magno concurífu venientes , livire fole-

(

bant. Atque hactenus de Sacramentis, Quod

à

A

fi recognofcamus fuperiora, verum elffe de-

preheidemus illud Tertulliani: Diabolus , cu-

dittm

Tüm

jus funt. gartes inuertendi. vevitatem, ipfas quo-

que ves Satramentorum diuinorum idolorum my[-

Vr (

teriis aemulatur,. Tingit & ipfe quosdam , vtique

Y

CT£-

Ti

Petron. Fragm. p. 40. 51. edit. R&ïncf. "Tertull.

l

ad Scapul.e.4. T'ertull. de praefcr. c. 4o.

LT

LIB, 1I.

CAPR, XXI,

21I

Y Q

eredentes (9^ fideles fuos : expiationem delittorum

"um ny

de lauacro vepromittit , & fic adbuc. initiat Mi-

unt: D

tbrae,. Signat illic in. frontibus milites fuos, ce-

u N

lebrat & panis: oblationem , & imaginem vefur-

TO

rettionis inducit, & fub gladio redimit coronam.

g eit

Quid ? quod & fummum Pontificem in onis nup-

Puici

tiüis imitatur. — Habet (g «irgines , babet. & con-

tinenies,

Vniti

: fiolót

o NP at a ao o

[le. t

"

o tp

De conHagrätione & renouatione mundi.

j d

e mundi conflagratione & renouatione

Chrifiizïj

qoniun *

-

facris Ebraeorum libris confentanea pro-

orid

tuliffe Philofophorum illuftriffimos , faten-

tur Theophilus Antiochenus, & Eufebius,

acerdt

Dogmatis huius patronos Anaximandrum,

j vero :

Anaximenem , Anaxagoram , Archelaum ,

jf

Diogenem & Leucippum recenfet Stobaeus.

liitt (u;ï

Qui per conflagrationem futurum id rati fint,

IU

N

Qu

Stoicos idem nominat; Cleomedes vero cre-

y dii

ditum id fuiffe ait a praeftantiffimis Phyfico-

lef!lf p

rum. Sed haec propius infpicienda funt. Na-

| W'(U

tura füa corruptioni obnoxium mundum fen-

TL

Q .2

tiunt

i, qii

"

z

[

"'Theophil. ad Autol. libr.

Eufeb. Demonftr.

Euang. 1.3. cap. 3. Stob. Eclog. Phyf. 1. 1.

[ Tfr!Eï«'

D]

$,24. Cleom. Meteor. l. 1. c. 1.

TU

2/12,

ALNETAN, QVAEST,

log

tiunt apud Plutarchum & Gaienum Pythago-

ras & Plato; vtpote genitum ; verum contt-

Dup

fl i

neri a Dco, & ab interitu viridicari. Accura.

IU

tius ifta explicantur a Stobaeo : Pythagoram

quippe, caeterosque, qui materiam pati quip-

od

piam & mutari poffe cenfüerunt; veros or-

Qier

tlon

tus & interitus admififfe docet per mutatio-

nem qualitatum; Empedoclem vero, Ama-

tmgar

xagoram , Democritum,. Epicurum, & reli-

&t

P'g

quos atómorum defenfores , compofitiones

Deuca

& diffolutiones probaffé per quantitatum dif-

turbationem ; nequaquam vero ortus & in-

ldl

TiQter

teritus, Cum ergo ftatuiffe dicitur Empedo-

cles , omnia in ienem aliouando mutatum iti,

Wt

futurum id intellige per nouam elementorum

t

Tüht|

diffolutionem & concretionem , circa eorutm

excidium,

Ieng

Idem vifum Hippafo Pythagori-

co , idem & Heraclito , quorum vterque tart-

pel' lg

d

tum igni tribuit, vt non rerüum omnium prin-

Wtgc

cipium atque finem, fed: Deum quoque elfe

vellet; atque inde futurum

vt conflagret

lum

füng

per vices mundus, &ex igne iterum prodeat

Ytth

certis & praefinitistemporibus. Mundi acter-

üi conuerfiones per ignem & aquam futuras

f»l' Aifi

admitit Philolaus Pythagoricus

At Timacus

L:

Lo-

if

Plutarch. de placit. Philof. !

€. 4

Galen

Ui

Tiit. Philof

Stob. Eclog. Phyf 1. 1. cap. 24

SWI

P.

^

LIB. II

CADP, XXT.

2I

»

Pt

Locrus a Pythagorae diciatis non freceffit,

Jf5 C0

mundumgue a. Deo conditum op*naþus eft,

Acun

fed interitus tamen expertem;

10on ex natu-

rth zgom"

ra fua , fed ex Dei nutu eum pcrpctuo con-

feruantis

Haec fecurus eft Plato

futurum-

p

que nihilominus agnouit , vt per conflagra-

Veros 0

t od

tiones & diluuia maximae faepe clades con-

10, À

tingant , multi extinguantur. mortales , pur-

gcntur terrae, res mnouentur, vti euenit

in

], &N*n

Phaethontea conflagratiqne , & eluuione

;pof (

tutun d

Deucalionea: verum haec nihil ad vniuerfa-

vs&

le dllumum, uniuerfalemque orbis conflagra-

tonem:. füummam interim rerum durare, fer-

fn

uante Deo; nec aboleri , fed mutari.

Non

t

mento

inde multum abierunt Stoici. M urdum d;,&e-

runt effe Deum, aeternum mate ria, mutabi-

a U

lem ordme & ordinem quidem mutatum iri

n

per ignem & aquam ; veteri mundo per ig-

yium j

nem diffipato, nóuo per aquam reparato , in

perfe&am fimilitudinem priftini ; quippe in

p

humore füturi mundi fpem latere; ignem exi-

cond

tum mundi effe,humerem primordium: quae

pr

Verba funtSenecae: nec mutationum illarum

md] E

futurum illum ünen*, certisque euenturas in-

m fJ?U,U

teruallis poft magnorum annorum decurfus,

Tiné?

]t

reuerfis ad priftina loca fideribus, vel pro

fummi De:i arbitrio. Et auoniam ampliorem

, r

locum

' ciP J

Senec, INatural. Quaeft. 1. 3. cap. 12

aTA

ALNETAN, QVAEST

&n

locum occupant corpora, cum in ignem di-

m

labuntur , cauffam bhanc hibuerunt Stoici ,

tenut

cur inane extra mundum ponerent, in quod

hnt,

mundus ipfe deflagrando folueretur. Placue-

tht

runtifta quidem Stoicae doctrinae auciftibus,

Lant

non item omnibus ex eadem Schola; nor Po-

Ls

fidonio, non Boetho , non Panaetio , non

a s

Diogeni Babylonio , inon Zenani

bryfippi

Tlne

füccetfor

quorum poftremus ille , atque

[;HIT

item Panaetius, rem in dubio reliquerünt, At

0 v

fuerunt, qui cum viderentur adhaerere Stoi

yer g

Cis, ad exuftiones tamen & diluuiones ifta re

tm]

tulerint

quibus' non vniuerfus orbis, fed

Áiis q

partes tantum terrarum aliquae deleantur;

qui

effer

plane ad mentem Platonis.

Epicurei

Tuur

mundos infinitos pofuerunt, placuit conftare

Cnt

quidem in perpetuum fummam illam mundc-

allhq

rum , fi modo fumma dici poteft, quod infi-

Yne

mitum eft; principia quippe, indiuidua nem-

U

peilla corpufcula , aeterna effe & immuta-

U(m T

bilia; ateorum ordinem & ornatum diuidu-

Qu

um effe, ac diffolubilem 5 itemque mundos

Net

fingulares nafci & interire , vt plantas, vt

animalia; hoc eft , coagmentari & diffipari,

lul

"Non igitur fieri id volunt per folam conflag-

rationem , vt dixit Minutius, fed etiam per

f

diluuionem , vel per disiunctionem partium

LIB,:IT.

CAP, XXI,

2i5

& ruinam , aliosque modos , atque ex prifti-

ipret

t d

ni mundi reliquiis coale(cere poffe nouum al-

OiC-

4

terum ac diuerfum ; non, quod Stoici v

I

[f. P: (

bant, vfquequaque fimilem, Suam autem fen-

tentiam vtrique iisdem prope argümentis tue-

quult

bantur. lam a Philofophis abeamus ad Poe-

1; m

tas.

Locum proferunt luftinus & Clemens

etio, )

ex Sophocle , quem ab aliquo Stoicae doc-

pur

trinae magiftro feriptum dicere poffes. Fu-

IR , 1

turum enim praenuntiat, vt deflagret aliquan-

Uerüm.

do vniuerfus orbis , ac deinde , quaecunque

erredt

per ignem amiffa fuerant, recipiat, Metuen-

n]e ii'uï

tem Iouem inducit Ouidius ,. ne fulminibus

orbi,'

fuis ardeat caelum , quippe meminiffe eum

deleati

efle in fatis , vt mundus flammis abfumatur.

ureii,t

Futurum id quoque non femel canit Lucanus:

So

jt n

canit &

v

neca T'ragicus, cafurum orbem in

m mtl[f

antiquum Chaos.

Quas . commemorat terra-

quod j

rum exuftiones & eluuiones Platonicae doc-

jdi

trinae affecla in fomnio Scipionis , non adto-

tius mundi fummám , fed ad partes terrarum

jt dllo*

quasdam videntur pertinere, vti re&e inter-

p 01

pretatuseft Macrobius. Vifus eft Plinius Stoi-

has

CcOS

T

Tuftin, de monarch. Dei, Clem. Strom. 5. Ouid.

( con

Metam. 1. v. 256. &feq. Lucan.l. 1. v. 77. &

feq. l. 7. v. 813.& feq.. Senec. Herc. Oet. AG.3.

e[l'zm l

Macrob. in Somn, Scip. l. 2. c. 10. Plin.1. &. c.

4

TU

106. & l. 7. c. 16.

]

216

ALNETAN

QVAEST.

cos fequi,cum dixit, Aetnae;aliorumque arden-

m «

tium montium ignes incendiaterris denuntia-

tvl

re; & ex feminum exuttione,in cuius vu:cs ver-

jiect

Et Cen-

gitaeuum, foecunditatem extingui.

f

forinus, cum dixit, anni magni hyemem fum-

ü

mam effe dilauionem , aeftatem efTe orbis in-

dunt$

cendium

mundumque alternis exignefcere

Val i

& exaquefcere. Aliter l'irmicus, magno nem-

Annoru

pe illo anno vertente

e, quem trecentis milli-

feriün

bus folarium annorum conftare vult, fieri red-

hia

integrationem rerum per alternas exuftiones

£

& eluuiones, Perfuafum id quoque fuit exo-

deim

ticis gentibus : Chaldaeis, fi rem quidem li-

LLf

cet exiftimare ex Berofo, quem BDeli inter-

pretem fuiffe, narrat Seneca, & conflagratio-

)

ni tempus aífignaffe, cum fidera omnia con-

venerint in Cancrum ; inundationem, cum in

At

Capricornum: Guebris, Zoroaftrem dogma-

N

tum fuorum auctorem iactantibus , quibus

Wnen

Qm d

placet, terram olim liquefactum iri, & in ali-

t

am formam longeque amoeniffimam repara-

Rtlþeïf

tum. Addunt Perfae, Ind:ae: quilini, futu-

Ti

rum id poft mille annos.

Praetereo Hyftat

&f )

is, vetufti jllius Medorum regis, Sibyllae,

& Trifmegifti fuffragia, quibus ad Chriftianam

r

do&rinam, de futura rerum omnium per ig

d D

nem

Cenfor. c. 18. Iul. Firmic, l3.6 1. . Na.

lt

tural. Quaefl. 1. 3. c. 29.

[

"m

LIB, II

CAP, XXII.

1'.3

queuis

nem confümtione , a(Icrendam non f2

an Id

te vfi funt Iuftinus & LaGantius , ifcriptores

VICT

pie creduli ,legitima adulterinis Gnofticorum

[

!

(

"

fcriptionibus non fatis difcernentes. Igne de

memu

caelo depluente conflagraturum orbem cre-

f of

dunt Siamenfes & Peguani , poft certa inter-

xlgne' (

ualia iri renouatum

Interualla haec octo

1001

r

annorum millibus definiunt , quorum miliia

m

ts fl

fex ia1n praeterierint

Sinae poft bella & ca-

. ferir

45

Jamitates in priftinum Chaos rediturum. Pro-

E)cln dio

genitores vero noftri Galli peruulgatam illam

» [üt &

de ignibus & aquis per vices orbem deleturis

qmum

fententiam tenuerunt

Beï f

C- APV

XXII

yfagr

De reditu mortuorum ad vitam.

p d

iducia Chriflianorum, vefurre&tio mortuorum ,

j, (Un?

F

inquit Tertullianus. Multa nos ad id ar-

1 g.)W

gumentum pertinentia fupra cowez.mw

nl

L

cum differeremus & de iis, quos Chrittus vi«

&

1

tae reftituit, & de Chritto ipfo reuiuifcente

n reur

Supereít, vt agamus.de reditu omnium ho-

j

n fl]!u'

minum ad vitam, qui in fine rerum futurus

o Bf

eft. Non vna fuit Iudaeorum omnium

upet

M

S*byhä

ea re fententia.

Qui rerum naturalium ítu-

j

rifia

dio erant dediti, quos Paulus conquifitoreg

buius

s

ll

Qu

$o E

Tuftin. Apolog. ». La&ant. Epit. c. 12. oT'ertull

H

20

de refurr, carn. cap. 1.

]. Cor.

H

o

PO

ALNETAN, Q'»"AEST.

buius feculi appellat , defendebant fere met-

Qute

empfychofin Pythagoricam ) Q mauyyerencuv,

lrodit

quam animarum volutationem proprio »omi-

avit

ne vocabant, quemadmodum Aegyptii. z

lcis

giéAzoiw , & Pythagoras T'éemTOAZCv , QUA Opi-

Air

mas dicebat circulum neceflitatis percurrere,

dem

Chryfippus & lamblicbus segíoder, Quippe

£05 1

animas vélebant de corpore deuolui in cor-

Ym a

pus, vnamque & eamdem animam . diverfis

f inte

temporibus fuiffe plures homines. Opinati

tirà,

funt nonnulli reditura omnium hominum cor-

tuorgi

pora ad vitam in fupremo iudicii die ; pios

perüa

vero duntaxat corpora fumturos tempore

fs

Chrifti , nouamque vitam morti item obno-

Chof&

xiam inchoaturos,

Princeps huius fe&se &

10 &

do&rinae fuit R. Mofes ben Nachman, At

Qul

recepta fere apud ipfíos fententia haec eft,

|

te jt

quam propofuit Maimonides, pios probos-

lite

que omnes , e malis aliquos tantum, a morte

lts e

refurre&turos. Eos, qui reuiuifcent , opinan-

'ite

tur quidam ex hoc grege , id gefturos indu-

mentum , quo fepulti funt ; nonaulli nudos

li

Jopuk

fore; pios vero lumine veftitum iri, tanquam

1

lat

Angelos. Corpore demum poft longum tem-

Va f

pus depofito , omnes reda&umi iri in pulue-

EU

rem , commune fectae huius dogma eft, &

ad perfe&tam demum beatitatem pergenturos.

Cae-

/

0i

:

l

LIB

II

P. XXII

219

fere ml

Caeterum in eo conueniunt ambae

artes,

IyatOE

traditum extare in i,0ge corporum red tum

Qrio u

ad vitam. Id pueros docent, id viros. Qui

gni

fecus fentiant, pro impiis habent & nefariis,

y Qu5

Aegyptiorum do&rinam de fine rezutn eam-

JeF CUT

dem efle tradit Origenesac Stoicarum ; $toi-

, Quy

x"

cos autem fic cenfere

mundüm cornflapratu

lu i

rum aliquando, omnia deinde reftirutum iri

8 dl

in integrum , eademque nullo difeeimine fu-

. 0

ura , quáe fuerant ; vnde fequi reditutn mor-

Tf

n

Uïï; l

tuorüm ad vitam; atque ita rem €os habere

d

N

perfua(am, rei nomine abftinere. Certe-con-

; (

ftans eft veterum opmxo primos metempfy-

tet d

«hofeos au&tores tuiti

e Aegyptios,

Et idcir-

fc»l

co éos ficcare cadauera mortuorum, ait Au-

fl

guftinus, quod reditura putent ad vitain ; at-

lat

ora Vocare Gabbaras,

Qque.ita macerata cor;j

; pro

'hoc eft, ni fallor, hcbanm Cur addat io!oe

, Ant

jllos effe in liac opinione

neque cohiicio

Opl?

Ab Aesyptiis venit ad

neque certe Cr« do

f05 ! lh

Aethiopes & Arabes antiquos, Auftralesque

m

populos , do&rina metemipfychofeos ; venit

tane

& ad Indos, aliosque Orientis populos ; nec

n i

vlla fere. gens illic eft hoc errore immunis :

pl

'etfi ab eo conatur Brachmanes vindicare Ae-

neas

[ef],ü

enw]'u

Orie. contra Celf. 1. 5. Aüguft, Serm. de diuerf,

(

120. Cap. t2.

220

ALNETAN, QVAEST.

neas Gazaeus in Theophrafto

Diffeminata

pl

porro eft in Graeciam per Pythagoram , ma-

ftiti

ximisque illic viris placuit.

iWl

Hinc tranfiit ad

Thraces , Getas, BDorealesque gentes per dif-

itn

cipulum Pythagorae Zamolxin, quam retinent

antur,

ad hanc diem plerique: vnde regreffa e(t in

fths,

Occidentem ad progenitores noftras Celtas,

philur

ad Germanos , & ad ipfos etiam Americanos.

EU

Caeterum haec uensulsyoss , & IASTSVTA MTO-

( füc

ei; Aegyptiorum & Pythagoricorum, & ma-

àlis

Xiyyereeta Stoicorum , prodierant ex obfcüra

tulign

quadam & informi notitia futuri olim corpo-

tim

rum noftrorum reditus ad vitam. Id optime

tG

animaduertit Minutius Felix & Latantius.

[

Tertullianus vero hos ait; Recidiuatum animae

T non

corporalem pronuntia[Je, tolerabilius snutata quatmu

Wi

megata qualitates. pulfata falute , licet non aditd

tb

veritate. Quamobrem Auguttinus effiorefcere

tj

fcribit Chriftianum dogma ex Platonis & Por-

D

phyrii- fententiis , quorum ille. animas dixit

ttm

corporibus perpetuo carere non poífe ; hic

il

vero animam purgatam , cum redierit ad Pa-

Tte

trem , non amplius ad mala haec mundi effe

QT

reuerfuram, Ethnicorum quidam in maioti

(ie

$z

luce verfati, reditura ad vitam corpora ex-

pret-

(

La&ant.1.7. 625 "'ertal!. de refurr. carn. €. f«

Auguft. de ciuit. Dei 1.

-

D

2, €. 97, 28.

j

7

221

Lih. H CAP, xxi.

V emiti

p*reiïxor-ihus verbis declararunt : velut fuppo-

Or30,

fititius ille Zoroaftres, quem Aeneas Gazae-

tranttd

us vaticinatum affeuerat, affore aliquando

ep p

id tempus , quo mortui omnes vitae reftitu-

o TEU

antur. . Imo & credidiffe ipfum, narrat Cle-

efh s

mens, eumdem fe fuiffe ac Erem illum Pam-

Fuiffe

Qs Cd

philum, de quo multa fcripfit Plato.

Seticni

autem Maposinopinione eadem, notum Grae-

v

cis fecit Theopompus Peripateticus , qui eam

i, n

ab his acceptam propugnauit, Et notat Ter-

x otftut

tullianus , fuifle in Mithrae faeris imaginem

jm o

vefurrettionis. Atque id.dogma tenuerunt quo-

que Guebri nonnulli, veteribus Perfis prog-

fioptt

nati, Apud Graecos vero Democritus corpo-

al

-

pm"

it) atj

ra non confumi igne , fed melle condita f

VCAiT

Id de-

ita

uari iuffit, in fpem recipiendae vitac.

u di

ridet Plinius, quod aliis promiffum Democri-

tusipfe non obtinuerit. Platoni exciderunt

o

j

norinulla, quibus Chriftiani ad veritatem tu-

s i

endam vfi funt, Nam poftquamiHofpitea

ofe;

induxit in Politico ,. cum Socrate ita diffe-

rentem , futurum aliquando, vt ab occaífu

ii

oriatur mundus , & in oriente occidat, tum-

Ql Ü

que e terra prodituros homines fenili aetate,

; n

yrt &

qui-

preF

Clem. Alex. Strom, 5. Plat. de Republ. 1. 1c.

um

"Theopomp. apud Laert. inProoem. "lertull,

€, 85,

P

f?e praefcr, cap, 4?. Plin. 1. 7.

222

ALNETAN, QVAEST.:

. qui accedentibus annis per eosdem gradus ad

hu ör

i

infantiam reuoluantur, quibus nunc ex infan-

pode;

tibus fenes fiunt; addit demum, ex eo, quod

tuque

Hibetu

aliquando fenes: pueri fiant, id confequi, fo-

re quoque, vt homines defüncti & humati

boeyl

iterum e terra extent nouae vitae redonati,

tbus al

nifi quos. in aliam fortem Deus traduxerit,

millam

Hinc porro etbnicos confutant Eufebius &

qie (ui

Arnobius ; irrifores Chriftianae fententiae de

alunby,

reditu corporum nofirorum ad vitam. Sed &

Qudem.

illam sexcyysvssíay Stoicorum, qua poft mun-

iltribi

di renouationem ompes homines , resque

Tigliu

adeo omnes rurfum ita extituras dixerunt ,

Mbam,

vti nunc funt, merum eífe decretum Chrittia-

Vititt

norum,contendunt Clemens & Origenes, At-

W.

qui haec do&trina maMyysveeag mundi', non

i

m iv

vnorum fuit Stoicorum , fed. & Pherecydis

Vl (

Syri , & Heracliti, & Parmenidis , & Plato-

nis, nec non & Homeri ipfius, quos in tefti

monium citat Porphyrius ,. cla1

GN

118

dogmatis

E

huius affertor, in libro de antro Nympbha-

À

W

rum, Pythagoricis item,, atque. Pythagorae,

Jlüri

magiftris Aegyptiis fententiam camdem tri-

buit

diCium

Eufeb. Praep. Euang. 1. 11. c. 32, 33. Amob. 1. 5.

Orige

Clem. Alex. Strom. 5. Origen. l. 5. contr, Celf,

Ài

Homer. Odyll. 15. v. 109.

d

"

LIB

If.

C

XXIII.

223

pradtn

buit Origenes, Locum affert luftinus ex So-

[230

phocie, quo futuru

praedicitur, vt, quae-

. 60 QU

cunque periere , f2eus aliquando reftitsat.

n

lequi;

abetur in Ant

2n

ji L/IO"(?D]S Incredibilibus

& huj

Dércyllidem & Ma tiniam vitam cum ;arcn-

Tedon

tibus altera morte. commutaffe

& vitam die

radux

amiffam noétu recepilte.

Receptum id quo-

ufebit

que fuiffea Romanis, & Saturnaliorum fefto

tentael

adumbratum , praedicat Porphyrius. Varroni

m &

quidem ,. Genethliacisque a Varrone laudatis

adferibitur ab Auguftino , & palam id inuckit

pof m

festi

Virgilius? tangit vero obiter Lucrctius, At

jIyerut

Muhammedani frÍne ambage corpora a morte

1C [i

excitatum 1r] ,

proinde vt Cbriftiani ,

:decer-

enes, Aæ

nunt

Quod & Americanis, tum qui Drafi-

ndi, n

liam incolunt, tum qui Peruuiàm , placitum

hereqyt

effe fcimus,

&t

COA UWVUUES NNITE

tel

ii

$I)

De poftremo iudicio

ml

il

eternam hominum omnium fortem fupre-

Num

À

mo Deiiudicio determinatur iri, gentibus

aof u

lj

plurimis notum perfuafumque fuit. Duplex iu

dicium homines manere,ludaeorum opinio eft

hi

prius,

Origen.1,5, contra Celf. Tuftin. de monarch. Dei.

[n(!b. j '

Anten. Diogen. apud Phot. T'm. 166. Porph

,ng,r,ci-

de antro INymphar. Auguft de ciuit. Dei,

22. c, 28. Virgil. 6. Aeneid. Lucret, libr. 3.

&

7

224

ALNETAN, OQVAEST,

Waütsc

prius, quod mortem ftatim excipiat, homini-

quidra

busque fingulis vel Hortum Edenicum , vel

- ptefiz

Gcehennam pro geftis affignet ; pofterius, quo

ie COn

dé vita hominum omnium a morte fufcitato

n feq

rum per aeternum acuum futura vltimo ar-

tf

bitrio ftatuatur ex libro, in quo noxas vel

btr,.

leuiffimas , ac fermones etiam fuperuacuos

! fT

Deus ab Angelis defcriptos habeat. Si qui

(eperet

occiderint ante diem immaturo obitu, horum

jieo in

iudicium aliquantifper dilatum iri opinantur;

fitime

perinde vt.Graeci ac. Romani centum anno-

Wortem

rum erroribus inhumatos damnant, Ex duo-

Qu gel

bus bircis , quorum alter offercbatur Deo

lab

Expiationum die, alter in defertutu mitte-

ldu

batur a daemone, aiunt Iudaei, priorem fuilfe

Wt

collecatum ad dexteram , alterum ad finif-

Jontnt

tram. Quippe & hircos cenfent eífe mali An-

li |

geli Samatlis portionem,; Chelek Samacl, quod

W0

(

fcribunt alii Chelek Schamaél ,. partem ftnif-

( f

trae, Parter autem finiftram impiis afligpant

TOtme

Syr. Hinc hoedorum nomine fignatos cos

p

ad füpremi iudicis laeuam locatum iri in fine

tttlro

rerum, praedicat Matthaeus, Quid de poftre-

btb

mo iudicio fentirent Aegyptii, oftendit mos$

T

fs

eorum a Diodoro defcriptus, quo ca vider-

Wt

tur exhibere voluiffe, quae apud inferós poff

vnius-

m

Matth. 25, 33. 33 Diodor, Í, r.

p

LIB. II

CAP., XXIHII.

22$

vniuscuiusque mortem gererentur,

Iudices

a,

If

quadraginta confidebant ; vnicuique fiebat

Wt

T05

poteftas accufandi mortui; fi vitae male ac-

tae conuictus effet, prohibebatur fepultura;

C QUi

finfecus, vel accufator omnino nullus ac-

[ VAH"JU [

ceffiffet, magnis exornatus laudibus fepelie-

BC

batur, dignusque pronuntiabatur , qui ab in-

perut

fernis Diis receptus aeternam cum piis vitam

eat, S-R

ht

degeret. Addit Diodorus, haecinde ab Or-

li,

AUl

pheo in Graeciam efTe translata.

Itaque et-

| Opmfn

fatum eft Mercurii Aegyptii, animam poft

ntum d

mortem Deo reddituram rationem eorum ,

X

T

quaé geffit in corpore.

Nouelli Perfae Gue-

b

j

l

GE

brianimas cenfent ftatim ab exitu deduci per

rtut m

An"elum ad ludices, qui vitae acta exami-

(s

nentad trutinam , mala bonis in lancibus op-

Y 4d !

ponentes ; atque his praeponderantibus , ad

diii

fe f

Deum felicitatemque aeternam mitti

llis

vero , ad Diabolum ignemque perpetuum

Ji

Quae fane. non valde abfimilia funt iis, quae

commemorat 5ocrates in Axiocho, ex Go-

!6

10

((se

bryae Magi relatione, qui ea ex tabulis a Sep-

i

tentrione aduectis didiciffe fe in Delo perhi-

|

V

lt

bebat

De iudiciis, quae poft mortem fiunt,

prifcos Brachmanes eadem fenfiffe ac. Grae-

1 £U

COS , tcfuücatur Strabo: Deo ipfi adfcripfiffe

Pal-

(;f.(f(s ni

vil

Strab. 1, 15. Pallad, de Brachman,

-

226

ALNETAN, QVAEST,,

Palladius tradit; quod & recentioribus Brach- —

&

manibus, & Baneanibus etiam ipfis fere vifum

qe lo

eft, atque inde porro plerisque ad Orientem

ROE

pofitis nationibus, Doétrinam Chriftianorum :

t

retinuitt Muhazmmedus , a qua nec gentiles -

titpor

ipfiius Arabes receffzrunt.

Chrifto deputant

ftate Q

munus iudicandorum hominum, operumque

10 fi

ad libram 'examinandorum , ex voluminum

TUiDos

fide, in quae a bonis malisque Angelis rela-

disque

ta fint gefta hominum recta atque praua, Diem

Qtniqu

hunc terribilem praeceffura aiunt feralia fig-

one

n2, retrogradum folis motum, Antichrifti fce-

gi&i

lera, Gogum & Magogum. De Graecis fic

u o

Tertullianus :- Ridemur Deum praedicantes iu-

fündy

dicaturum : fic enim & Poetae & Pbilofophi tri-

Ming

bunal apud inferos ponunt,

Et de Poetis qui-

Adunt

[

dem quis nefcit, quae de infernis iudiciis funt

Wt ve

fabulati princeps Homerus , & clarius etiam

idtem

Virgilius , affectatus fere Platonem , qui vi-

DO

ciflim Poetas ipfe affe&tatus eft. Solerter ob-.

'.iim j Pl

feruatum eft a Lactantio, Prophetas facros

jtorg

multa de poftremo iudicio olim per Filium :

Inilty

Dei peragendo vaticinatos , cauffam dediffe

Doro d

Poetis, cur fingerent filium Iouis vel Mino- -

bt

em, vel Rhadamanthyn, vel Aeacum, qui &

T

mortalis fuiffet & iuftus, apud inferos iudicia -

ex-

Hi:'mm

Tertull. Apolog. c, 47. La&ant. Inftit. 1. 7 c.4ze.

r )

LIB. II, CAP. XXIIf-

2297

bos Dra

exercere. Haec differit Plato in Gorgia, aliis-

fere il

que locis; cuius fententia Chriftianae fere

|Orientt

conueniens, talis eft, Homines morti proxi-

ifbannt

mi ab hominibus viuis iudicabantur Saturni

C n

temporibus. De iudiciorum illorum peruer-

9 depuit

fitate cum apud Iouem conqueftus effet Plu-

openurq:

to, fic ea emendauit Iupiter; mortuos ho-

volumi

mines atque nudos , forma, gepere, diuitiis,

npeli r

alisque ad corpus pertinentibus fpoliatos,

r D.

omnique prorfus auxilio, fuffragio, & aduo-

fendi

catione carentes fifti iuffit coram iudicibus,

iehrii

qui & ipfi nudi effent & mortui ; filiis nimi-

Craecs

rum Iouis, Aeaco ex Europa, qui Europaeo-

dictuii

rum-iudex effet ; Rhadamantho ex Afia, qui

iij

Afianorum; fummo arbitro Minoe ; quibus

foeti (*

addunt quidam Triptolemum ; ad eosincam-

yicis

pum veritatis deduci animas corpore folutas

ris &il

à daemone , illorum ftatim ab ortu cuftodiae

, qi*

praefecto ; ex eius teftificatione ferri fenten-

jlertet D)

tiam ; pias probasque ad dextram mitti in fu-

us i

periorem caeli regionem, prauas & impias ad

finiftram in inferiorem locum,

Criminum

pe)' FW

'Jm dC(ME

porro & benefactorum difquifitionem fieri di-

vel MiHU'

cebant Graeci ex tabulis & membranis Iouis,

If g

quae abierunt.in adagium, perinde vt tabulae

"T

Harmoniae, Harum eï)mlïiuxn origo eft in.lib-

ü

1 g

T18

"

I

"UR

228

ALNETAN. QVAEST

risillis Danieli & lohanni memoratis, ex quo-

TU

rum fide diiudicandi funt mortui.

Suas ha-

p

buit & Nemefis tabellas ex eadem origine,

Torts.

Et libros illos rerum ab hominibus geftarum.

Tinünt

indices, ab Augelis defcriptos, norunt exo-

QUs C

ticae gentes ad ortum fitae.

Nemefis munus

fb

fuit vagari per orbem, hominum gei'c.z cog-

tonicn

nofcere , defcribere, & pro meritis excipere.

&t

Saturno autem fortem Nemefis deputabant

hr

veteres Aftrologi, ac propterea ab Aegyp-

PV qag(

tiis fidus Nemefis appellatur, vt alibi nota-

gtl

uimmus,

Huic autem , quod aequitate fuerit

Tibus ]

valde commendatus, adfcribitur imum cacli,

fite li

quae domus eft mediae no&is, ordine quarta,

mn&

poteftate praecipue pollens inquirendi in ho-

LURT

minum facta, eosque ex virtutibus vel noxis

Q]

exornandi aut puniendi.

Porro Pan faepe

Qm d]c

confunditur cum Saturno, cui adiungitur, &

Arüg v

Nemefi , a Macrobio; 1demque terras no&tu

Vol

uma n

fingitur obambulare, Habet & daemones hu-

f Mi

manorum operum infpc&ores Stoica Philofo-

phia, Platonicae furculus. Officium id fideri-

fiit qn,

bus deiegat Plautus , Ar&urumque . inducit

SJfæp

dicentem, fe lucere quidem in caelo per noc-

tem,

m

Dan.7, 1e

Apoc.20,12. Animadu.in Manil.

il )

125 p. 33

Macrob, Saturn. l. 1. c, 22.

Plaut.

Why

Rudent. Proloo

h

m

-

LIB, II.X CAP, XXII.

229

li 10

tem, de die vero cum caeterís fiellis terras

/ Ui

^

peragrare , hominum notare & defcribere

m ongis

mores atque fa&a, & ad Iouem referre. Ma-

s pdant

A

narunt ifta ex JVegotio perambula:

L

e intenebris,

Orunt &v

cuius extat in Píalmis mentic.

Platoni fua

li mu

fe&a confenfit, Iamblichus in primis, qui Pla-

las

tonicam Pythagoricamque expenit do&rinam

jyexipt

" deiudicio & purgatione animarum corpore

deputda

folutarum. Indu&us enim in ea fuit Plato a

d

Pythagora; cum quo etfi conuenit in multis,

al

-

diffentit tamen in nonnullis, vti a vetuftio-

jtate i

ribus Philofophis vterque , quemadmodum

imum d

fcire licet ex Iamblicho. Pythagoras autem

line i

inferna iudiciag, quidquid contradicat Ouidi-

eiità

us, auditoribus fuisintentabat. EtHierocles,

g vd i

quem Pythagoricum, an Platonicum aut Stoi-

p

,cum dicam, dubito, rationem nos monet get-

ii

torum reddituros daemonibus bonis, quibus

a

tutela noftra commifa eft, Iniecit obiter ali-

emCUCSbü

quid Minntius de his daemonum iudiciis, (Sic

[eà l';hifc:'::

enim apud hunc lego , non vt vulgo , indi-

p

ciisy quod tamen ex Apuleio defendi poteft.)

u ii

Stlfgepta haec funt a Romanis, qui non i.nfe-

TI$

p

tf

Pfal. 90; 6. lambl,.'de anima apud Stob. Eclog,

Phyf. 1. 1.

lamblich. ibid.

ii

Ouid. Metam,. 1,

II'P

j

J

15. Hierocl.'de Prowid. & fato. Apul. de

Deo Socratis,

230

ALNETAN. QVAEST.

ris folum, fed loui etiam iudicandi tribuerunt

Ia

officium , fontes puniendi, praeiiis afhcien-

fipol

di bonos, ex librorum teftimonio ,. in quos

dl

relata feorfum habeat horum illorumque no-

jrid

mima. Ne Peruuiani quidem nefciuerunt il-

t 0m|

la , aliaeque gentes Americanae,

Verum

d

cum ex poítremo iudicio pendeant defundo-

forte

intds

rum poenae & praemia, & quicunque agno-

uerunt illa, id quoque admififfe neceffe fit;

tieuli

agamus de poftremis illis, vnaque opera ar-

nmq

gumentum vtrumque illuüyremus.

flgmea

finae

fiy d

CAPVT XXIV. j

dilin

De poenis & praemiis.

pisd

l0rj

ominum animas poenis poft mortem pro

H

füe

meritis affici vel praemiis , etfi fateban-

tur fedae inter Iudaeos celebratiffimae Ef-

LT

fenorum & Pharifaeorum, in explicando ta-

HDïtul

Bihun

men poenarum praemiorumque modo mul.

tum diffentiebant, Effeni quidem excidii Hie-

L

rofolymitani temporibus amoena loca trans

fUtty

Oceanum aflignabant piis animis; malis con-

Ddf

li

tra procellofa & triftia, gemitibus & aeternis

cruciatibus damnata. : Pharifaei vero illis fa-

Ut

cilem tribuebant reditum ad vitam, & migra-

Wg.

tionem in alia corpora; his vero perpetuam

in

Ils

LIB. II.

CAP, XXIV

231

ib

n varias partes iactationem , aut vincula ac

NU

fupplicia aeterna.

His füuccefferunt Thalmu-

, It

diftae, qui«& Terram viuentium & Gehennam

m

praedicant, fedes piis impiisque paratas. Mit

juerüti

t Omnes, aiunt, in infernum locum, Duma

, Yet

di&um , hoc eft, Silentium , fed non aequa

d

forte; probas quippe requiem illic nancifci,

que 4

in thefaurum quemdam reconditas, quem Faf-

NT

ciculum viuentium appellant; caeteras labo-

: opera

rem ac füpplicium, "Thalmudis au&toritatem

figmentis fuis praetexuerunt Rabbini fequen-

ts aetatis variaque commenti funt acumine

fuo digna, hoc eft, ineptiffima, Infernaloca

diftinxerunt in duo conceptacula , fuperius

piis defhnatum, inferius impiis. Superius alio

nomine vocant Portas inferorum, hoc quo-

ertem r

[ fate

que nomine ab Homero celebrans & Abra-

fice

hami finum , & Thefaurum viuentium , &

icin "

Hortum Edenicum. Inferioris item varia pro-

ponunt nomina, varias defcribunt manfio-

d) f

yilil

nes, domos, angulos, tabulata, foramina,

[053 [l

portas, fpatia; varia etiam füpplicia, quibus

praeficiunt Angelum mortis, Kippod nomine.

yii t

De his, perinde ac de praemiis , non eadem

C g

0 ili ,

omnes fentiunt. Sunt, qui voluptatibus cor-

(

poris, &infernis ignibus ea definiant. Qui-

dam

EFPCJW

j/

Homer. Odylf. £

232

ALNETAN, QVAEST.

0i

a

dam Meffiae temporibus affignant mercedis

perceptionem , quae non deliciarum folum

du

corporearum vfu, fed bonorum etiam confor-

nj

fatit:

tio conftet, quibus carere fummum fit fup-

detetm

plicium, Rati funt alii reditum ad vitam,

tümi

praemium fore bonorum ; poenam malorum,

morte perpetua detineri, INec defuerunt, qui

fredly

dicerent

non alias fore praeter curriculum

yna

vitae huius poenas aut praemia, Has varian-

Turman

tes fententias expofuit Maimonides, Patrum

Q Y

lat

, faorum do&rinam interpollarunt Iudaei noui-

tuo

Fere tamen in duas abierunt factiones,

Lt

Maimonidaeorum,& Nachmanidaeorum. Ho-

UH

rum fententia Chriftianorum dogmati con-

i

Titio

fonat in multis

Homines omnes in fupre-

G

mo die iudicii corpora fumturos aiunt, & ex

fümmi iudicis arbitrio vel ad poenas damna-

tht

tum iri, vel donatum praemiis.

At Maimo-

thiue

nidaei varias ponunt ftationes animae corpo-

p

re exemtae; & piae quidem felicitatem col-

(idtà

tiong

locant in Dei cognitione & amore; implae

in corporis defiderio , & radiorum diuinae

PU

lucis penetrabili fulgore , qui fummum ipfis

f

incutiat dolorem; fupplicia haec vel nullo

TT

fine terminatum iri, fi fuerit fceleftiffimas vel

W

defitura aliquando, fi nequitiae fuae probi-

Áitg

tatisaliquidadiu

erint; hanc atque item piam

&ï]nf

die

LIBSJII

CAP, XXIV.

233

TC

die extremo corpus fubituram iterum, quo

H l Ium

iquando tandem reli&o , & penitus extrito,

T Conit

acin paluerem comminuto , fummae demum

m f p

beatitatis compotem fore, quae in intima &

d viut

aeterna Dei contemplatione pofita fit. Be

tum hoc aeuum communi vocabulo Futurum

lo

feculum appellant.

Sed piorum tamen cor-

enum g

Artiquid

pora ante hoc tempus reditura ad vitam au-

d5 Vat:

tumant, aduentante nempe Meflia , futtirum-

; Ditt

que, vt inter epulas, aliasque corporis vo-

Qaet n

1uptates

beatam ducant vitam , fed morti

iterum obnoxiam

factioY

Igitur triplicem ftatuunt

animarum conditionem : piarum, vitiofarum,

um D

& mediarum

Extiterunt etiam . qui iter

m?l qu

manfionesque animae piae ex hac vita profi-

) li

cifcentis metarentur.

Ab Angelo deduci

tU

y df

aiunt, ii fpeluncam duplicem Abrabami, il-

c m

llcquco fferri ÀAdamo ; traductam inde, & pur-

T

gatam per ignem, mitti in Horti Edenici con-

ceptaculum inferius , illieque aliquantifper

j

moratam exire ad lucem vitae, & ad Fafci-

' m'w d

culum viuentium aogrevau' animas VBI'O ne-

T

f

quaquam detrudi in Gehennam ; vnde lcgiti-

mlml

j D

J

o extracto tempore, poenisque perfolutis,

jn4;'

[

educantur aliquando in aliud iudicium , quo

flatuatur, an admittendi fint ad aeternam vi-

e p

fill

tam füpremamque beatitatem , hoc eft, ad

a

pil

Dei

i

254

ALNETAN. QVAEST.

Dei contemplationem , quam Speculum lucis

lrdan

nuncupant,

Affignant item felicitatis domi-

gueiti

cilium , quod füpernam lerufalem appellant,

LU

& Domum Dei , cuius & fpatia determinata

f lum

funt a Thalmudiftis, Porro de infris eade

t qU

fentire Iudaeos & Aegyptios, Tacitus affirmat

quqie

Diodorus item Graecos & Aegyptios, quo-

dpts

rum placita fufe profequitur & comparat;

tll D)

ambotue nouiffe ait, qui alterutram nouerit:

b

praeterquam quae Orpheus Aegyptiorum dif:

at

cipulus, Graecorum magiiter , ingenio fuo

pen

interpolauit. Mercurio aflisnant munus de-

lo

ducendarum animarum vel in noua corpora,

tem af

fi ita res ferat, vel in Amenthem

hoc eft

fio ]

in Orcum , animarum omnium , vél nafcen-

dini

tium in corporibus, vel illis excedentium,

Wt K

commune receptaculum : pias illic, aiunt, cum

ln À

fui fimilibus animis felicem ac fempitern

s ani

vitam agere, & a viuis hominibus impenfe

fdunt

coli. Alia vero bonorum praemia , ut & fce-

Mte(

leftorum poenas , quas accurate enarrant

It (

Graeci, ex Aegyptiorum ritibus ac do&rina

B

profluxiffe , Diodorus demonftrat. At recen-

Titg

uT

tiores Aegyptii, Mercurium auctorem iactan-

Rttur

tes , duplicem hominibus adícribunt animam;

U t

aliam immiffam a füummo Deo, aliam a cae-

vlme

lo;

Tacit. Hift.1. s. c. 5. Diodor. 1. r. Diodor. l. 1.

P

LIB. Il

CAP, XXIV.

235

eulom u

lo; hanc caeli motibus & fato obnox:am cui

atl o

pateat reditus ad Deos , iisque comunvatur,

?appeli

& vi:ae illorum aeternae particeps fiat ; 1lli in-

Jetertti

fra lunam fedes effe affignatas , eo fublimio-

f ls

Beatis

res, quo fan&ius in vita fe gefferit.

Ual

quoque domicilia amoeniffima ponunt Ae-

Xos, d

thiopes ethnici, Et infulae Menuthiadis in-

colae Deum fuppli

ciorum & praemiorum ar-

C0 41'*

ul

mn)

bitrum & miniftrum poft mortem foré arbi-

Ji

10ruft

trantur

Varios item gradus in par radifo &

n d

gehenna ftatuunt Muhammedani , ad virtutis

TOUnUS

& nequitiae menfuram hominibus poft mor-

jg Cori

tem affignandos , & fan&ioribus quidem fedes

. 0

folio Dei viciniores , maioremque gloriae ac

vél naid

dignitatis modum, & omne corporeae volup

'eganilt

tatis genus ; improbis vero ignem perpetu-

alunt, t

um. Addunt &loca quaedam media, in qui

npit

busanimae purgentur. Hortm nonnulli con-

j i^

tendunt, nondum creatum eífe paradifum

Ti

neque Gehennam. Perfae Muhammedani fep.

. ell r

tem Gehennas, totidemque Paradifos a Deo

dodt

creatos cenfentinitio rerum, & octauum de-

ht

inde additum, At Guebri conditum primum

rentur caelum a Deo , deinde tartara , ae de-

om

fmum terram

caelum & tartara variis dif-

anumub

tin&a effe domiciliis, & ab hominibus pro

ama l

l

rerum geftarum meritis incoli ; magnis in cae-

lo

n

-

236

ALNETAN. QVAEST

EU

lo affici pios. voluptatibus, fed corporeis,

[

lunne

Dei confortio frui, nec eum tamen videre:

Antoru

impios torqueri a daemonibus, qui appofitis

ilic cuftodibus ipfi detineantur : aliquando :

Y Cae

tamen hoc infelici ergaftulo folutum iri im-

£ pr

pios, renouato hoc mundo, & ad fummam

n füm

Qul

beatitatem Deique confpe&um peruenturos

dum

Veterum quoque Drachmanum opinio fuit ;

praemia & poenas poft obitum hominibus effe

lo f

pro meriüs conítitutas.

Mortem probrs ^

Udns

ac praecipue Philofophis,

xmrmm effe fcifcunt

1 deli

vitae melioris & aeternae 5 abire animas ad

i fere

Deum, rationem vitae actae rcddituras; plec-

feltuas

ti nefarias ; probas admitti a Deo, &hono-

fs Q

ribus affici,

Hàc opimone mhvtl mortem

Te]n d

fubibant faepenumero, fperantes,

fead im-

Átiby

mortalitatem abituros,

Rccentlores VCro

T$ don

Brachmanes varia his affuerunt

Perfua-

BU

fum habent animas ex vitiorum virtutumque

t df

modo in alia corpora migrare, aliquas etiam

Vnes

fieri daemones, & per orbem vagari ; quasdam

ll E

extramundum cruciari ad praefinitum tempus,

Atitta

antequam alia fubeant corpora ; nonnullas .

"8 y

etiam ad fempxterna fupplicia illic damnatas

"o

afferuari. Locum hunc Puteum obfcurum ap-

Fny

pellant ; vti Iudaei nouml, Puteum perditionis,

ede& a(]'

iuxta

U

)

P

LIB, IY

CAP

IV,

237

Corp(m j

iuxta quinquagefimum quintum Pfalmum; &

X Vl

lohannes , Puteum . aby[fi.

Similiter aliquas

fan&orum animas fumma & aeterna felicita-

il p

aliqtind

te in caelo perfrui putant; quasdam in.locis

RD 100

caelo proximis corpore indutas, magnas fed

d fümm

non fummas percipére

oluptates , Deum-

TTUETILUR

que illic nonnunquam videre, hinc reuerti in

mundum, corporibusque inferi , & demum

pinio f

Yiniour

caelo fupremo in perpetuum donari; cuius

m pmh'

& duas effe manfiones, Dei alteram, alce-

ffe C

ram deliciis deftinatam,

Corpora defüun&o-

: gimit

rum fere cremant, ad excoquendas peccati

reliquias

Non longe hinc abeunt Siamen-

urts)

, &

fes.

Caeleftem beatitatem & Tartareos ig.

tj morud

nes in dogmatis habent : at his finém prae-

feal

feribunt. Locum vtrumque partiuntur in va-

rias domos,

ores Va

Supremum caelum Deorum,

animarumque perfecta fan&itate praeditarum

Pt

.

effe domieilium

$

inferiores caeli contig-

rE

nationes ab animis minoris fanGtitatis infi-

Wäw

derl.

Eadem in cmlo euenire exiftimant ac

[ qua

in terra 3 ClxlCl

uum miniftros effe daemo-

m temp

nes in infernis lccu $ vtrimque dimitti in alia

nonnll] j

corpora pofít certum tempus, & ex rerum

qumis

geftarum meritis füam fingulis fortem , fuas

a d

mljsz n

fedes aflignari. Eadem propemodum placue-

runt

fD

Pf 55,24. Apoc.9.r.2.

238

ALNETAN. QVAEST.

rupt Peguanis: poft obitum animas defaecari

guntT

& mundari primum cruciatibus, deinde vo-

tia fr

luptatibus, poftmodum crebris migrationibus

1 ipouid

in varià corpora, ac demum in nibilum redi-

ün, (

] aeum e

gi prorfusque interire,

At Sinae, & qui Si-

narum decretis fere adhaeferunt Tunquinen-

Qüem, i

fes, Formofenfes, & Iaponenfes, cum in va-

Diis hoj

rias feCtas difperfi fint, non omnes , at ple-

J luna eol

Wtt; bo

rique, peccatis & recte faCtis, füas poft mor-

A ter

tem poenas, fuam remunerationem in Tar-

taro, vel in caelo tribui faffi funt, & a dae-

li dedit

monibus infligi fupplicia, Finem his praefti-

:Em

tuunt , reditumque animarum in corpora.

frum Camï

Purgationem etiam .quamdam praemittunt

: .iutonis,

poenis ac praemiis, Per pontem animas tra-

l Cimpu

duci in alium orbem fingunt Formofeafes,

Marios (

pias abire in amoeniffima loca, noxias e pon-

1uo f

tein fubiectum amnem fordibus fluentem de-

j

cidere, atque illic perpetuo volutari, Cuius-

, gf

m

inodipontem in Muhammedana quoqueTheo-

^ Qüey

logia reperias. Graecos a Barbaris Philofo-

phis fupplicia, ignesque, qui fontes hominum

1 "tl

lqm

i

animas vlcifcantur , accepifTe fcribit Clemens.

)&Va

TT

Vere vtique: nihil enim tritius apudillos fu-

Vi Te

tura poft mortem bonorum felicitate , malo-

rum infortunio. Poetae & Philofophi , in-

TROph,

quiunt

l

h]

: Clem..Alex. Strom. 5,

31

4

LIB.. IF,

CAP,

XXIV.,

239

s df

quiuntTh,eophilu&, Auguttinus, aliique Chrif-

deindeve

tiani feriptores, iuftitiam , iudicia, poenas,

gratiombm*

& prouidentiam praedicant, nobisque confen-

tiunt,

hilum rid

Quosdam ardentis virtutis merito in

, C ail

caeium euectos fuiffe dicunt , Pollucem , Her-

culem, Aenean, alios; imo & quotquot pro

F'ungut

cumi

"

D

Diishabent. Aliquos inferioris dignitatis in

d

r

p

luna colloeant. Caeteris loca inferna afüig-

pl

nant; bonis, quorum anima ter orta in cae-

qniTe

lis , terque probata, iuftitiae ac pietatis ftu-

diis dedita fuerit, fedem ad fines terrae, quem

n

1 d

m

K

ii

locum Fortupatas infulas appellant, & Ely-

Lis p

j contt

fium campum , & Turrim Saturni, & Prata

raenltl

Plutonis, & Aeris campos, & Piorum prata,

ii t

& Campum veritatis, & Adrafteae regnum ;

nefarios detrudunt in horribile barathrum,

mofed

in quo fluuius igneus Pyriphlegethon, ex rapi-

(s ]

r

do & igneo fluuio Danielis, vt videtur,con-

fi&us , alii item triftes & inamoeni amnes in

)

loco immenfíae altitudinis. Cruciatus illic va-

,qUCTbeU'

rii,[cruciatuumque miniftrae Furiae, atque

, Pt

ipfe etiam Hercules ; faeuiffimi praecipue ig-

fyominé

Clemt?

nes, & vaftus horror tenebrarum , expreffus

ad illas Texcz"as exteriores , non femel a Chrif-

dl

to

3æ1 mam'

'opbf l

Theophil. ad Autolyc, 1.'o. Auguft. de ciuit. Dei,

lib. 2*. c. 25. Daniel. 7, 10. Matth. g, 12. &

quiuül' |

224193..8625, 730.

240

ALNETAN. QVAEST.

to memoratas. Spesillic omnis fceleftis prae-

quidu

cifa melioris fortis ; omnis metus peioris bea-

mulli

tis

Hinc luuentas Herculi in caelo nupta,

n

Hinc Belidum inexplebile dolium. Hinc irre-

t

quietum Sifyphi faxum, Hinc incompreüen.

lt Q

fibiles Tantali aquae atque fruétus. Hinc in-

X d

fatiabilis Tityi vultur. Hinc aeterna illa The-

potd

fei feffio. Hinc irremeabiles Inferorum viae,

M

Hinc ferreae portae , & centum vedtes aerei.

ltpu

Beatitatis illius vel infelicitatis arbitri fedent

Butp

judices.

Nullis plures concedunt deliciae,

EE

frilea

quam Philofophis, aut qui Eleufiniis my fte-

riis funt initiat& In tantaDeorum apud Grae-

Qles q

cos confingendorum & colendorum , rerum-

ii

que facrarum traCtandarum licentia, alia aliis

faton

TNotabile dl&u*n veteris Poetae

placuerunt

Qüe ey

quem laudat Clemens; impiorum ani-

Lyrici,

-a

mas circa terram volitare faeuiflimis affedas -

C

' Tioy

doloribu

?5

illas piorum in eaelo Deum can-

L

tibus celebrare, Graecos fere fecuti funt Ro-

Ti f

mani: nifi quod pluribus aperuerunt caelum;

h Tte

bonorumque , doctorum , ac fortium illuc re-

Tif

duxerunt animas, vnde fuerantdwwüae In-

&ümm

de reccptus llle mos, probos Im,wratores in-

du

ter Deos referendi, Sideribus reduces animas

adiunxerunt quidam, ex Pythagorae doctrinas

Ti

qui-

Q

Clem. Alex. Strom. 4

p

9F

LIB. II,

CADP,

XXIV.

24I

l finyn

quidam in La&eum. orbem retulerunt ; non-

cmnsh

nulli in loca fideribus proxima, in (upremam

610 uuyl!

nempe aeris regionem

hoc eft , in Elyfios

H'l"' Id

campos , quo$ Campos aeris Virgilius appel-

ynprda

lat, ex mente Platonis; cum vulgares aut no-

, Hintie

Xias animas circa terram vagari velint, &

d llku r v

poít diuturnos errores ad felicitatem adimit-

orum v

tl

Proditum item eft a Virgilio , ex Anchi-

lst

fae perfona, animas variis exerceri poenis,

n tedt

purgandi cauffa, priusquam in Elyfium mit-

t dnpu 57

tantur, in quo & labes animo impreffae per

yis rf

mille anno: eluuntur ; ac demum epota Le-

pd(] Gl J

thes aqua remeare rurfus in corpora, Locat

ml,,Cw

idem inter Elyfii ad dextram, ad laeuam Tar-

4, diite

tarorum. Animarum purgationem alii quo-

1i I

que ex Romanis defendunt , praecipue Se-

OIPIT Ü

neca. At Titus Imperator in oratione ad Ro-

ri d

manos milites ,

quam repraefentat Iofe-

Jeun &

phus , fortibus viris in praelio interemtis lo-

if

cum fpondet

inter fidera; ignauis vero mor-

bo intereuntibus , etfi ab eis abfterfa fit om-

t ee

( j

nis fcelerum macula , fuLtexraneas tenebras

r

&altam obliuionem minatur, Dottrinam hanc

[Org,) )

a Socrate propofitam nemo vberius di ifferuit,

v p

quam

Qp

»

Virgil. Aeneid. libr. 6., Senec. de confol. ad Mar-

q

ciam, cap, 24.. Lofeph. de bell. Iud. 1. 7. c. 4.

J

Q

142

ALNETAN. QVAEST,

luft

quam Plato, nemo explicatius; etfi non fa.

tis conftanter. Summa tamen illius fere haec

lCl

eft: vetuftam effe opinionem & 2 maioribus

hi

traditam , proficifci ad inferos mortuorum

l,

animas, & inde huc reuerti ; ftatim enim vt

, WSQU

E

corpore anima foluta fit, deduci ad inferna

udicia a daemone , quem nafcens fuerit for-

Q

tita, in diuinum quemdam Jocum, vbi om-

103f

nium hominum animae fint iudicandae ; nec

jroj

lio comitatu fuccinctam venire, quam rerum

tümi

Witet

in vita. geftarum ; ex quarum meritis vel plec-

ti, vel remunerari

pias animas ad dextram

m

mitti a Iudicibus in fublimem caeli locum per

ff

hiatum quemdam animabus patentem ; impjas

pai

ad finiftram per alterum hiatum ablegari in

Tiet

loca fubterranea; vtrisque daemonem fuum

V, C

praeire$ item per alios duos hiatus quasdam

Iri ]

animas afcendere de locis terrae infimis , ali-

&etert

quas de caelo defcendere s caeleftes illas man-

Tinon

fiones circumfluere deliciis, felicem cum Diis

liig

animias vitam illic degere inter epulas, & pul-

fum!

cherrimarum rerum fpectacula; loca haec ip-

i 1

fum effe Ely(ium campum, Pratum piorum;

r

Béatorum infulas, Campum veritatis ; Philofo-

D W

phos illic Deos fieri , & fedes quasdam oc-

Pl ii*

cupare , quarum pulchritudinem effari homi

X'üul«

ninon liceat; quod de tertio illo caelo afe

lu

(

"

*

LIB, H.

CAP, XXIV.,

243

i nont

luftrato, auditisque illic arcanis, Paulus prae-

fere hus

dicauit: quippe Deos fumma caeli incolere

QO

faftigia, vnde & caelum, & quae infra cae-

Ortoorum

lum, & quae extra funt, contemplentur ; fanc-

n epimn

tasque animas in partem adminiftationis mun-

d infon

di admittere, füpremum vero beatitatis api-

faerit l

cem in Dei fimilitudine effe fitum * fontes ve-

, Vi o

ro animas demitti ad Orcum, cuius non aliam

ndee ; n

proponit defcriptionem , quam quae Poeta-

um u

rum Graecorum carminibus celebratur ; gra-

svl

uiter illic ple&i, fed inde tum educi poffe,

d dentit

cum eos exorarint , quos, dum viuerent, vio-

Joeump

laffent ; qui vero horrenda , prorfusque inex-

m

piabilia fcelera perpetraffent , quorum in nu-

gpgoi

mero ponuntur Tantalus, Sifyphus, & Tity-

ynem if

us , corripi à faeuis & igneis hominibus, rap-

g quiit

tari per tribulos, praecipitari in Tartarum ad

1

1f1mi5 ! j

aeternos cruciatus, nec vllo vnquain fine ter-

minandos,

Addit ad füperiora Socrates in

sls

Axiocho ignes aeternos, & lampades Furia-

j eui D'

rTum , ex Gobriae Magi do&rina.. Animas,

lt$y &Pj)"

" p

quae mediam vitam virtutibus & vitiis per-

mixtam traduxerint , vehiculis delatas ad

1 pioruf.

Acherafiadem paludem deferri, narrat Plato,

n

ablui vndis, poenis expurgari, ac demum er-

(uri If

gaftulo hoc folutas ex virtutibus fuis remune-

932

Ne

L

rati;

g

Mf |

, Corinth. 13, 4.

I

244

ALNETAN, QVAEST,

rari; quae corpori nimio plus deditae fuerint,

errare circa fepulera , atque illic torqueri :

Uil

ln

1j

poenas autem & praemia referri in decuplum,

iobi

praebentibus operam fuam daemonibus ; poft

pcit

certa autem ,.nec omnibus tamen eadem ,

t c

temporum fpatia, ad vitam reuocari animas,

& ex priftinge vitae meritis noua fubire cor-

Til

lie

pora, vel hominum, vel pecudum , duce eo-

ihter

dem daemone, per quem prius fuerant a vita

fari, |

feiunctae ; priusquam vero reuertantur in

u

corpora, deduci in Lethaeum campum , &

DA

Ameletis fluuii aquam epotare, quae pnorum

PU

omnium obliuionem inducat : anilia fortaffe

Ht

vifum iri ifta, nec iis tamen veriora afferri

Ua

poffe. Haec fere retinuerunt vetuftiores Pla-

Columi-

&

tonici, recentiores interpolarunt

na Scholae huius Plotinus & lamblichus ,

r;s d

caelum hoc a Platone piis propofitum , men-

W J

d fd

tis cogitatione efbnsgi , non reuera exta-

W et

cenfuerant, auctorem ipfum praetenden-

tes Platonem , & ducem Platonis Orpheum.

Ca&»fd

Quidam purgstione non ihdigere volunt ani-

w, q

DI

mas, quae Diis coniunguntur ;

nonnulli.va-

h

riis circa caelum anfraähbus volutatas pur-

Tün SC

gari; locum fibi inter Angelos affignatum re-

tinere Plutarchus, & Porphyrius, aliique ve-

UNT]G(

u!ï: ores ;negquit Plotinus: fuerunt, qui cum

nnh ii

Diis

Nb

——

LIB. lY

CAP, XXIV.

248

füefit,

- Diis praeeffe volucrunt his inferioribus rebt

g

rqudti:

ET

fecus Porphyrius, Haec in Eclogis Phyficis

cuplr,

us; l

Stobaeus complexus eft. Quod ti Plutarchi

e;dem,

placita ex ipfius libris exploremus, defi

nicn-—

F

tem eum deprehendemus ex fcitis veterüm

bire

Philofophorum & Poetarum, omnes animas,

(ducc a?

fiue expertes rationis, fiue mente praeditas ,

nta v

inter lunam & terram vagari, pias illic pur-

anur t

gari, nefarias puniri ex Adrafteae decreto $

incuitabilis fcelerum omnium vindicis; dae-

:pum, l

prona

monem animas fiftere in iudicium ; repelli in-

emendabiles in tetrum & horrendum bara-

foril

thrum; daemonibus ac furiis tradi in poenas

4 d

& cruciatum ; reliquas errare ; Vt dixi , per

ortsp

aerem, poenasque variis modis luere; & pec-

Coh

blichi

catis deterfis prata Plutonis penetrare , aeris

nempe partem puriflimam, ibique receptam

[ m

r t

£um fammo gaudio caeleftia fpeculari; quas-

dam etiam ad corpora reuerti, epota Lethe,

otonttt

Caet-erum quamuis Socrati fere attribuat Pla-

rphat

to, quae fuper hoc argumento differuit, &

lint a

in hac fententia reuera fuiffe Socratem , fa-

nuli.t

)f

cile credam, ea fere tamen ex Pythagorico-

u

rum Scholis depromferat. Scimus enim, cum

jtüm *

aliunde, tum maxime ex aureis Lyfidis car-

"qve r

minibusg , eorumque interprete Hierocle , af-

qul CLTJ

hj

feue-

pi

Stob, Eclog. Phyf, 1. :

ALNETAN, QVAEST.

246

118

feueraffe Pythagoram , animam in virtutis ac

Jen

veritatis ftudiis egregie fubactam , cuiusmodi

m

illa Philofophorum eft , fimul atque corpore

n

exceffit, allitis ex anteata vita fordibus ex-

dilgna

purgari primum, Mercurio duce; euolare de-

inde in liberum aetherem, in eam videlicet re-

mita

&OC R

gionem , quae lunae proxime fubiacet, quam

Dtoq

ipfas effe ait Beatorum infu/as , ibique immor-

mdlos

talem ficri atque Deum , quaptum quidem ho-

mini fas eft ; non natura, fed virtutis exercita-

LE de

Tint

tione & progrefïï, aliorum hominum animas

vbien

iudicio daemonum poenisque eífe obnoxias,

f

& ex vitiorum grauitate torqueri in Ínferis

Furiarum vinculis conftrictas, exin vero re-

LUf

il

dire ad corpora. Sic Pythagoras, fic Pythago-

putao,

rei, fic eorum nobiliffimi Émpedocles, Epi-

charmus, & Timaeus, Heraclitus vero dixit,

[nnsq

in Orcum animas poft mortem ferri ; hisque

TOnfe

velbona, vel mala parata effe, quae neque fpe-

Uïnfp

li il

rent, neque cogitent. Ariftoteles Graecorum

& Barbarorum opinionem fequi fe profeffus,

E fup«

Deos collocauit in fuprema parte cacli, & ho-

npm

mines virtutis mercedem a Diis accipere, ac

"Jm &

HHS n

Deos quoque fieri credidit, Nec ab eo difceffit

'Themiftius. At Iohannes Philoponus , etfi

d

Chriftianus, & Peripateticus, ab vtrisque par-

Tttün

tibus alienum dogma confinxit: animas nem-

pe

T

TE

L;B. IE 4 CAP; .XXIV.

247

ittütis

)

pe, vt perferendis poenis idoneae fint, corpus

DOA

induere, volutari in fepulcris, atque ita purga-

tas ad fan&tas animas , quae in caclo funt, ag-

: eorpt

dibus t

gregari. Scoici fedes poft mortem piis animis

hr

allignant in locis lunae proximis, prope cog-

leliet r

nata fidera, quippe inde depromtis, vbi cogot-

'et, Qu

cant naturam rerum , veritacem perfpiciant,

je lm

Deoque fimiles fiant, quae fumma felicitas eft ;

malos vero deiiciunt in Orcum; at circa ter-

at

exerdt:

ram demergunt eos , qui medium vitae tenue-

m anird

runt tramitem , virtutem inter & nequitiam ,

Jono

vbierudiantur a piorum animis, fituque excuf-

p fet

fo, & deterfis noxis, ad eas euolare poffint, Or-

T

cum hunc fuppliciis fontium paratum Zeno ab

illo Poetarum non diftinxit; at fabulofum effe

pyti

putant recentiores Stoici, horrendis tenebris,

i, D

teirisque coeni voraginibus noxios damnare

20) disl

contenti, Et vero non vna Stoicorum omni-

j; hi

um füper eare confentiensque opinio fuit ; nec

al

qeuoni

fibi ipfe Seneca fatis conftat. Plotinus animas

)fOfCiTL !

ad füperiora progreffas foli adiungit , velalte-

ri planetae, nopnunquam & ad ftellarum cae-

jb

lum euehit, quasdam & fupra mundi huius fen-

ere ! ZC

filis metas, At Arius a Tertulliano laüdatus,

j dlfCe[T)

J

fan&lis animis domicilium in aere tribuit, Ve-

J d

teþum Platonisque potiffimum placita de Ely-

Sque piï'

fio

T

fh

-Tertull. de anima c. 24. 45.

248

ALNETAN, QVAEST.

It

iio campo probare vifus eft Celfus Epicureus,

Vi

Et Salluftius Cynicus, ducem eumdem fecu-

li

tus, virtutis exercitatione probatas animas ,

lg

if ;

corporea labe fcelerumque contagione per

fttorg

daemones abfterfa , Diis adiungi docet , cum-

que iis mundum regere, Nec aliud fenfiffe pu-

$

tem Anaxagoram, cum caelum patriam fuam -

dgm

Mous i

appéllabat, Porro de iuftitia a Deo conftitu-

t obd

ta ad infpicienda & vindicanda hominum fac-

fitenti

ta, & de poenis fontium animarum, tota capi-

tà ex variis veterum effatis confarcinauit Sto-

QU

baeus in Eclogis; quae qui legerit, operae non

Qotin

poenitebit, Nec nefciuerunt Hyperboreifup- '

fün pl

lr

plicia & mercedem vitio ac virtuti poft mor-

Ti (

tem effe propofita: nam a Gobrya Mago ac-

cepiffe fe, differit Socratesin Axiocho, auum -

Wi

illius miffum effe in Delum, fecundum Xerxis

finte|

tranfitum in Graeciam, ibique cognouiffe ex :

ii i

aeneis tabulis, quas Opis & Hecaergus attulif- -

m

li.

fent ex Hyperboreis, animas exemtas corpo-

ribus torreri ignibus aeternis , & poenis inex«.

lsf

plicabilibus cruciari, Non ab hac perfuafione

alieni fuerunt Americani plerique: non Brafi-

Jiani, non Caraibae , non Hifpaniolenfes , non

Mexicani, non Perüuiani , non alii ad Boream

fiti: Virginienfes imprimis , qui homines poft

mortem pro meritis cenfent, vel frui felicita-

te

*

LIB, II.

CAP, XXIV,

249

cUr

te eum

is, vel in immane barathrum , ver-

emfiqi

fus Occidentem , ad

rpetuos igues detrudi,

anifi

Ergo vere proditum eft a Sexto Empirico,

ineffe in omnibus hominibus communem itn-

ope p

ferorum notitiam,

et, II

Sed modus tandem efto comparanderum

rf,a'a Pu

am u

dogmatum Chriftianorum cum ethnicis, Qui

con) Áb

locus ita tractatus eft a

me , vt iam nulla ('a-

num

tis obdurui(Te videatur pertinacia , quin vltro

Qu (

fateatur , quod initio pxopofw , nihi! adeo

nouum, adeo alienum a receptis opinionibus

auitt

continere dogmata Chrifti cui non ethnicoz

eraenot

rum plurimorum » ac eorum praecipue, qui

Qretip

f[ Tiot

floruerunt. ingenii & eruditionis laude, dog-

faro d*

mata confentiant.

Longe porro facilius eft,

0, at

hoc ipfum demonítrare de praeceptis Chrif-

j Xerii

tianae legi

Verum fit iila,ni graue eft, craf-

tini diei tractatio

Ingrauefcit enim aeftus,

juille d

mihique requie opus eft; ac , ni fallor, item

s at ]r

tibi ,

ptime Hameli

Quae cum dixiffem,

s corpo

lle affenfus eft

J j

fasfo

n)

— Ra E

* CO

$, nt

Boream

N

neï pUl)

AL

iN

E-

cliott

|

Sext. Emp. adu. IMath. lib

259

—

Wurn

ALNETANARVM QVAESTIONVM

m ac]

Li

ER TERTIVS

r

PRAECEPTORVM CHRISTIANORVM

t peni

ET ETHNICORVM AD VITAM PIE REC-

ntnto,

TEQVE INSTITFENDAM PERTI-

meftn

NENTIVM COMPARATIO

m

ANTECESSIO

Y

A&

L Exordium

li Libri argumentum

Tenifon

Il Eiusdem partitio

Jirenne

im fapientiffimis magiítris vfus effem ab

Qttme

C

adol.-fcentia, atque itaab iis accepiffem,

tin b

nullum nobiliorem vtilioremue bonarum li-

faiei

terarum effe fructum, quam cognitionem ve-

fit o

ritaus, per quam itur ad vltimum bonorum;

pun v

tam altis id in animo meo defixum eft radi-

lfüïrmg,

cibus, vt non alio deinceps afliduae & diutur-

Atl

nàe ftudiorum meorum contentionis propofi-

Tl t

tofini, curam illuc omnem induftriamque

fv

conferrem

Quoniam autem fic eram ab iis-

lt

dem praeceptoribus, & iam ante a parenti-

bt

bus inftitutus, vt certo perfuafum haberem,

l fite

Deum veritatis omnis fontem effe, ipfamque

lere

adeo primam veritatem , in eoque pofitum

r

effe finem omnium bonorum , & füpremam

V

hominis beatitatem ; optimum fa&u exifti-

maui

M

"i

—

LIB, III.

ANTECISS,

51

!

n

maui , fi veritatem hanc, quam inftitutione

10N

n

iam ac l'ide praeceperam, meditatione quo-

]

que & ratione confequerer: vt confentien-

INORT

te gemino hoc veritatis adipifcendae inftru-

PIE EC

mento, Fide & Ratione, bonum hoc, quo

fERTI-

praeftantius nullum eft, fummae veritatis no-

(.

titiam, proprium certumque habere poffem.

Nam qui in veri poffeffionem , Fidei vnius

du&uü & aufpiciis, non adhibita Rationis ope

VRU

veniffent , quamuis ftabilem eam haberent ac

perennem, magno tamen illos praefidio, hanc:

seften

ornamento carere cenfebam, Cum praefer-

ceepiln

tim iubeant nos Literae facrae, paratos e[fe

Ynarum i

femper ad. fatisfattionem omni pofcenti nos Ratio-

Onatr t

nem de ea , quae in nobis eft , fpe :

Et Epifco-

J0norufi

pum velit Paulus ample(ti eum, qui fecundum

T

do&rinam e[L, fidelem fermonem 5 t potens fit ex-

Tofd

bortari n dottrina fana , & eos, qui contradi-

cunt,arguere, Quamobrem ad meam aliorum-

s

friamtt

que vcilitatem femper Rationem F'idei ftude-

EU

bam adiungere; & quidquid in exoticis dif-

ciplinis Chrifti do&rinae confentaneum re-

paai

nabttet

perire poteram, colligebam ftudiofe, ad eam-

pany

que referebam, — Ac luculentum , ni fallor,

poüwæ

Operae huius edidimus fpeciem in demonftra-

am ita

]pffmm

tion'e noftra Euangelica; in qua laru

j dl

H

de-

naui;

|

1. Petr. , 15.

PEIGIS 9.

252

ALNETAN, QVAEST.

&T a

detraximus prifcae Mythol ogiae, vt nihil ali«

ud e(l"e

uBT]ph

quam meam facrae Hittoriae adum-

QUETO

bxat:onem, nemini iam non conftare poflit:

pI

QiNudl

af

fi modo eos excipias , vel qui antiquae huius

eruditionis funt expertes; vel qui non alio

tfne

n lan

modo res Theologicas tra&tari valunt, quam

fts effe

qui in Scholis receptus eft; vel qui obliquis

oculis aheva omnia limare folent.

Wrtos

Nec apud

*

fofigd

F'abularum folum architeétos, fed apud reli-

quos etiam profanae do&trinae sc grauiorum

(l qlia

it, f

quoque difciplinarum antiftites, caeleftis il

Tplenda

lius veritatis ftri&iuras quasdam & igniculos

P

mihi videbar agnofcere , quibus ad fontem

ipfum veritatis mquxrendum vehementer ac-

s

Cotm:

cendebar. In id praeterea cüm decora aeta«

fs

tht

tum omnium gentiumque ingenia Videre'n

incubuiffe; parumque ad hanc diem menti

hus E

iif

humanae vires, & quid Ratione percipi pof'xt

exploraffem ;

I effm

fubibat identidem dubitatio,

annon quod per Fidem fineratione cogno.

"efntat

veram, id per Rationem fine Fide cognofci

htpt

U m

poífet, Verum poft annorum multorum me-

VGFlt

ditationes & ftudia, nubes captare me de.

mum fenfi, fruftraque a me, item & ab aliis,

,

JOltto

ad claram & perfe&am & numeris ommbu.»-

ET

abfolutam . veritatis comprehenfionem , Ra-

htj "m

tionem folam adhlben,

hrare

Hoc tantummodo

per

e

L!B. IT

ANTECESS

253

veritatem effe

Ebl

per eam vifus fum intelliger

41

ampiam in profundo latentem , diligenti

caeteroquin inueitigatione aignami s5

quippe

te p

at

aliquam effe Viam, per quam ad eam recta

| 000 00

& fine vllo erroris metu iri poffit; viam au-

tem hanc non effe Rationem, cuius obícu-

ut Qu

ros effe aditus , progreffus lubricos, exitus

Ji obl

incertos ac ancipites, Ratio ipfa pro captu

Nec qni

fuo fuadeat ; ac denique ludere operam, quis-

qui r

'aU'Ofuu

quis alia ad veritatem via, quam Fide graf-

iE 1

(h

fetur, Inde adeo Rationis opem , vt ad per

cipiendam veritatetn , fic ad res, quae per-

]Umuüm

tinent ad Fidem, cognofcendas, veletiam

d fon

confirmandas; inutilem effe rebar.

Quoad

nenter

fpretam & defpe&am iacere fe velut ind; igna-

0ra &

, V JEW

ta Ratio, nonnulla coepit infufurrare , qui-

bus apud incautum. auctoritas Fidei infringi

lrn nv"

potuiffet: nempe, per Rationem nos homi-

dpi p'*

nes effe; quicunque eam afpernarentur , hu-

hubitat

manitatem prope exuere ; eius effe fru&tum,

eam

perceptionem veritatis effe eam lumen ani-

cogut

mi; micare in tenebris, fi quis extincta ea

yrum m«

ad veritatem cotenderet, His cum valde per-

g o

mouerer, nec nifi compofito hoc diffidio in

1

Fide acquiefcere me poffe putare

. Ooperae

omby

pretium duxi, pofthabitis omnibus , in o ela-

k

em,

borare, vt Ratienem & Fidem, fi qua poffem,

ummguü

ad

H !

L

255

ALNETAN. QVAEST.

adducerem in concordiam; id fi feciffem, fu»

j at

turum ratus, vt fumma deinceps fruerer aníi-

& Oi

lts

mi tapquillitate, parta per fubnixam Ratio-

nis Fidem, quae primae veritatis referaffet

Q qu

aditus; vnde porro falus aeterna pendet, &

frecat

fuprema illa beatitas, ad quam bonorum om-

filise:

nium fumma refertur , quaeque elt Philo-

que 1

fophiae totius finis vitimus. Cum in eo ita-

QUUS

que ftudium omne meum diligentiamque po-

qit, d

nerem, vberius extiiit , quam fperaueram,

uf

Altatüs

operae meae pretium : quas enim inexplica-

bili diffenfione putaueram diffidcre inter fe,

dit pr

-

Rationem atque Fidem, re diligentius explo-

Dethn

rata, aequis conditionibus in gratiam recofr

quoqu

Confenfionis illius at»

Ut

ciliari peffe intellexi.

gumenta & conditiones aperui libro primo

Jgum

*

harumce quaeflionum

3

altero dogmatum

AT pe

Chriftianorum & ethnicorum habita efta me

Wito f

comparatio.

ltm;

Il. Nunc poftulat inftitutus ordo difputae

li

tionis , vt , quod in Dogmatum expofitione

flälm |

fac&tum eft, idem quoque fist in explicandis

ltnum

praeceptis ad vitam pie recteque ducendam

Jttne

propofitis.

Qudmoorcm referre pergam ea,

mod

LE

quae a&a funt a me in Alnetano cum Iame-

TUj

lio. Nam cum is exiiffet le&ulo füb auro-

ln

ram, vti mos eít ftudioforum , venit ad me

0 D

ia

j

Ll?. III.

ANTECESS,

255

l

Gifen,

!

i

ii

in cubibulum , & fomro etiammnum languen-

"üerer d

tem offendit. um exprobata fegnitie, dum

am N

veftes (umerem, iuit in templum , quo ftatim

: reld

ego quoque me contuli; & poft datam piae

precationi operam , hominem in pratulum

penctl

norumut

. fyluae proximum deduxi , vbi ad profiuentis

el

aquae riuum altifimis arboribus protedi ia-

ipendi

cuimus. Tum Hamelius: Tertius hic eft, in-

mqup

quit, dies ruíticationis noítrae, qui tertio

Yerduerit

item colloquiorum noftrorum argumento def-

| ineypit

'tinatus eft, comparandis nempe vitae agen-

eintrl

dae praeceptis, quae a Chriftianis, & quae

us en

ab ethnicistradita funt, Tibi nunc exornanda

jam r

quoque haec fparta eít: nam quid vtilius, vel

iucundius , in hoc praefertim otio? Parebo,

ns ld

inquam , & exequar , quae fuperfunt, cum

o prit

dogmz

iam necliceat pedem referre.

Et ineptum

u d

porro foret, Brouinciamre integra füfceptam,

eadem iam aífe&ta deferere.

lII.. Res abfolui poterit commode , fi tri-

jo diti

fariam partiemur difputationem hancj eaque

;Xpomiofa

primum traétemus officia vitae humanae,quae

pl

:

d

j

.

pertinent ad Dei cultum; tum quae fibi ipfe

praeftare debec homo ; tum quae caeteris

w

, hominibus

Nonalius enim eft officiorum

humanae vitae finis, quam vel Deus, vel auc-

fip !

"L

tor ipfe actionis ,vel ex humano genere quis-

p

mfl

piam,

i

[|

256

ALNETAN,

QVAEST.

pnp

piam,ipfumue humaau*n genus.. Quod plane

QOrpi

confonat effato Chmfu

hanc effe Legis &

lipiat

Prophetiarum fummam , Deum d:l:gere prae

ts

rebus caeteris, nobisque adeo ipfis; reliquos

drom

homines tanquam nos ipfos. Quae pertinent

plei

ad Deum, vel pofita funt in eo credendo, vel

te df

in pxacmus ab eo expectandis, vel in eo dili-

cum

gendo. Hinc tres illae nobiles virtutes, quae

theologicae dicuntur, Fides , Spes, Charitas.

EUR

[

Ad Spei traé&tationem pertinet & illa timoris

|

Tosme

Dei, & beatitudinis hominis, In Charitate di-

(

uina, fiue amore Dei

continetur Religio:

—

100 Vi

cuius opera, vel interna fünt, vt deuotio &

LODY

oratio; vel externa, vt adoratio , facrificia,

QR

decimarum perfolutio , vota , iuramenta, Dei

Ti ve

laudatio; & quae his contraria funt, fupet-

ümo cultus idolorüm, &facnleaxa. Chari-

ürata

ld j

tati item diuinae repugnat peccatum , quod

Yml

eft diuinae legis violatio: quo pertinet quacf-

"-

Pa S, [

tio de lege diuina , diuinisque ad legis obfe-

quium auxiliis: quae poftrema pars fupra à

TIttlon

nobis explicata eft

lam officia hominis er-

dfcrep

-

Wbf

ga fe ipfum, vel referuntur ad animum , vel

ad corpus. Quae ad animum, haec praecipue

lo fs

commendat Chriftus , demiffiffime de fe fenti-

fitdim

re, hominum exiftimationem & gloriam af-

pernarl, nullius culpae fibi confcium effe, ac

propter-

p

s

LIB. II

ANTECESS.

257

10 D

propterea dil genter in fe inquirere, Quae ad

corpus , haec fanciuntur lege Chrifti,fuga vo-

lg

lupfatum, & diuitiarum, quae voluptatis mi-

petp

niftrae funt , contemtio; item fpontanea do-

TR

lorum perpeflio. Vtrague autem officia com-

erUn

ple&itur generale illud , nos nobis ipfis debe-

en

re effe defpicatui, & velut perpetuum nobif-

neo d

cum bellum effe gerendum. Officia denique

Jtes, qu

erga alios homines ad hoc referuntur prae-

Chart

ceptum Dei, diligendos effe eos perinde vt

[a timoi

nosmetnpfos a nobis.

Vnde fequitur , reuti-

anitatet

quam laedendos eos effe, non cogitatione,

j lp

non verbis,

non fa&is; fed triplici hoc mo-

d"bO"*

do ipfis effe benefaciendum , & quibuscün-

fictic i

que rebus poterimus commodandum. Mini-

yents l

me vero hic expectes a me, optime vir, ac-

t, lt

curatam capitum fingulorum tractationem ;

13. Cr

quod initio difputationis huius te monui ; imo

Jm, Q

ne multorum quidem.

Magna enim illorum

ntt QJE'

pars, ac ea praefertim , quae fpeCtat ad infor-

eg] Ü Obca

mationem morum ; tam conftante & nufquam

s p

difcerepante hominum omnium confenfu ad

yminl

|

miffa fünt, vt in iis probandis fuperflua om-

Tiüff s

nis futura fit opera: velut neminem effe lae-

nel

dendum , quam plurimis benefaciendum , füc-

fe 1

currendum miferis , parentes honorandos,

otl (

Cana«

m €lT50

R

lr()p[f

258

ALNETAN. QVAEST

candorem retinendum, fectandam manfuetu-

a

dinem , plurimaque huiusmodi, quae non tam

yos

ex libris, quam ex communi vitae vfü , na-

hfid

turaeque ipfius fuafu cognofcuntur

Ea igi-

flb

tur feponemus nobis ad differendum , quae

quü

ab hominum moribus, peruulgatisque fen-

Ts

tentiis v1dentur recedere.

Q

C"AT.V. T I

Vent

EU

Comparantur inter fe Chriftianorum &

I (0]

ethnicorum praecepta, ad vitam pie rec-

bt

dlb

teque inftituendam pertinentia,

DECïep

De Fide

Bs

gendum primo de Fide, quae Religionis

fidli

Chriftianae fundamentum eft , quamque

lm

& a nobis exigit Chriftus, & Apoftoli exi-

flS, iK

gunt, & olim exigebant Prophetae , cum di-

nf

cerent, minime a nobis perceptum irt res fa-

A r

eras, nifi praeuia Fide. Hoc autem morige-

EUR

ri animi obfequium cum contumeliofis fimpli-

Qtife

citatis, credulitatis , & vecordiae nominibus

Zheum

traducerent ethnici; egregiis fcriptionibus

Dl

propugnatum eft a fan&is Ecclefiae Patribus,

T

cum probarent, inrebus prope omnibus ne-

fs F

ceffariam effe Fidcm 5 fide mutua conftare ge-

Jer

neris humani foc:ecatem nullasque fine fi-

de

li

IL'IB.'III, CAP, I,

259

Yütis

de artes aut difciplinas capefli poffe; imo,&

00 Cf

ipfos Fidei Chriftianae irrifores Philofophos

TU

in fide ponere fe&arum füarum fundamenta,

hj

fideique vtilitatem commendare, fHoc quo-

, Q

que nos paucis pro inftituti ratione oftende-

j i

mus: initio duéto a Pythagora, cuius prima

ea erat fanctio, vt in fua auctoritate acquief-

cerent difcipuli , docilemque praeceptis fuis

animum, fine vlfa dubitatione , inquifitione

m (

aut contradictione, per quinque annos prae-

pien

berent, Fidem autem fibi praecipue volebat

adhiberi in iis, quae pertinerent ad Deos;

t

nec repudiarinarrationes miraculorum, prodi-

gialiumque rerum, quaea Diis viderentur pro-

eigi

ficifei; quippe Deorum infinitam effe poten-

tiam. Stolidi ergo habebantur a Pythagori-

um

li e

cis, non qui rebus huiusmodi tribuebant fi-

cn d

dem, fed qui id facere recufabant, Necle-

inm

uem fententiis fuis adiungi volebant, fed cer-

poit

tam & conftantem , quafi non ab homine ali-

;

quo,fed a Deo ipfo effent profe&ae, Hinc

Zaleuci , qui fuit auditor Pythagorae, pri-

yninitd

riond

màlex, credendos effe Deos, & mundum

r

Deorum effe opificium,

Anaxagorae difci-

pulus Euripides lege dixit credi Deos, — Sae-

jbus

pius etiam quam Pythagorci, clariusque Fidej

lu

$1

ó (ne/

u

(

Emip. Hecub. v. 89e, Plato delegib, l, r;

26

ALNETAN

QVAEST

dignitatem & neceffitatem adftruit Plato;cum-

quoq

que ad leges rerum facrarum & ciuilium fe-

Qf

rendas fe accingeret

legum omnium, qui-

fOfüt

bus vtebantur Lacedaemonii & Cretenfes

jtopi

vtiliffimam effe dixit & praeftantiffimam hanc,

fnm

ne.inillas, bonaene an malae fint , audeant

*

ls q

iuuenes inquirere , fed pronis admittant ani-

Qu

mis, iisque vltro obtemperent. Atque id fe-

üram

fecutus eft deinde Neratius Iurlsconfultus,

feef

alioqui futurum dixit, vt multa ex his, quae

certa fünt , fubuertantur.

Dtem

Quod & in füos

h il

Pandectas retulit'Tribonianus. Socrates apud

( db

eumdem Platonem in Gorgia, fe res ait de in-

Crteg

feris vulgo ia&tari folitas, ex auditu tantum

credere, Fatentem quoqueinducit Timaeum,

«s (

QU

fupra captum effe humanae naturae ortum

iif «

daemonum cognofcere; fidem itaque adhi-

T qit

bendam pri(cis hominibus , qui Deorum fobo-

les fuerunt, fuosque generatores nouerunt;

t

nec ab ii$ poftulandas effe rationes, aut ar-

Tatei

iDtn

gumen:a, fed veteri mori legique parendum.

AU

Haec confirmat & dilatat Chalcidius , libri

huius interpres:

Plato, mqmt oftendit oporte-

Ti

v& Credulitatem omnes dottrinas. praecedere ; ina-

DI

nl

xime cum non quorümlibet , fed wiagnorum &

Admitti

1T" p]

prope diuinorum virorum /fit affertio.

quo-

L. 2:. D. de Legib. Plato de Legib. 1, 11

lmb

[

p

7 d

LIB, HI.

CAP.

I'

26xt

m

quo'que vult Plato ea, quae de hominibus

m fe

olim terra enatis narrantur ex au&oritate prif-

1, Q

corum hominum, qui temporibus illís fuerunt

tenlers

propiores, ^Fidem item tribui iubet prifcis

m

qudeun

- fermonibus, atque item legum latoribus, in

ant dl

lis, quae de animis mortuorum feruntur , vim

quamdam retinentibus , & rerum humanarum

pl

curam gerentibus, A Platone fua cohors non

nfültus

difceflit, Porphyrius ad Anebonem de Diis &

is, Qu

Daemonibus fcripturus , effe eos ponit, nul-

B l'ncf

. lo allato argumento, tanquam rem , quae cre-

( BPFQ

di debeat, non probari; credique hoc ait a

itdelt

Graecis ex fola conie&ura. Subiungit deinde,

-tant)

€os, qui Dei confuetudine fruuntur, de bo-

maeu

no non difputare, [amblichus, quafi Chriftia-

; 01'[?'?

num agens , orationibus ad Deos fufis foue-

jc d

ri ait Fidem, Spem , & Amorem diuinum.

m fObO

Cotta Academicus, apud Tullium , fibi aucto-

uenut

ritate maiorum perfuafum effe profitetur, ef-

LL

fe Deos; rationes vero, quibus id Stoici pro-

rbndümf

bant, minime fe admittere.

At Ariftoteles

,

& Fide vtendum cffe, docet in Philofophia, &

li gpüï.!

in communi vita, & ea faepe vtitur. . Fidem

m

appellat normam fcientiae; hanc neceffariam

m d

effe pronuntiat ad percipiendam fcientiam;

Adni?

cre-

W |

s;l lambl.vdc Myft. Aeg,'.þï. fe&. 5 cap. 26. Cicer.

]i

*

. d? INat. Deor. libr. 3.

262

ALNETAN. QVAEST

)

credendum effe maioribus, & vetuftati, quam

& faepe citat in teftimonium ; nec in omni-

tur d

bus requirendas effe demonftrationes.: Chrif-

(ug

tian3e quoque doctrinae manifetta deprehen-

Ti

l tefe

das veíftigia in Simplicio , cum ex Platonis &

Ariftotelis auctoritate demonítrat, a cogni-

ia

tione rerum naturalium perueniri ad diuinae

us

narurae notmam

quae nos !l'l aumnatxonem

Hl,fa

rapit; vnde or:cur coniunctio cum Deo , Ti-

ED

des, & Spes, Memoratur illud Philetae C01,

cem h

qui füppar fuit Ariftoteli, Deum credendum

; read(s

Nulli

efie & colendum

non quaerendum.

qae "

vero inter Philofophos tam creduli fuerunt

Ti

ac Stoici; non maiorum folum , non magif-

! tl

trorum retinuerunt opmlones nu.hs arguméen-.

Qul

tis fuffultas, fed vulgi etiam rumufculos &

re

anicularum fiaenias videntur captafífe, ex iis-

ktir

que. pependiffe.

Proiectam hanc animi ad

hiff

quidlibet credendum fupinitatem reprobat

PO h)

nonnunquarm Seneca, & intra legitimos fines

D

reuocat,

Praeclara funt haec eius effata:

hv

Primus eft Deorum cul&us , Deos credere. Item,

llO']eu«

Deum colit , qui nouit,

Praeclarius & iftud

,i fClas

quo Fides & Spes adftruuntur: Duae res plu

[ "

vimum animo dant roboris , Fides veri , &9 fidu

W

(

cia.

Simpl. in Anüot de phyf aufcult.f, :. Seneca de

vit. beat. eap. 1. Id. E

Amu

Epift. 95. Id, Ep. 94

D

d

LIB, III,

CAP. I,

263

d, quit

cia. Nam g creditur ; & cum creditum efl, mag-

T n

nos animos fpiritus concipit , & fiducia impletur.

N

Cu Fidei dignitatem praedicaret Arnobius,

epréha

Epi&teti praetexuit auctoritatem, quem dixif-

atl

fe refert Arrianus , aliquid fine ratione e[fe fa-

1

ciendm Quaenam Romanorum de Fide com-

| diui

munis fuerit fententia, indicat Tacitus, cum

Fationet

ait, fanttius iis reuerentiusque e[fe vifum de.ac-

At non Fi-

D.

tis Deorum credere, quam fcire.

tae (l

dem hanc, fed eam , quam fibi in rebus ge-

edendun

reundis tribuunt homines & praeftant , quae-

ii Mhl

que vulgo appellatur fidelitas, in Capitolio Ro-

j füenit

mani confecrarunt, Quo in pretio fuerit

y a

apud Aegyptios Fides, intelligitur.ex elogio,

;rgumenx

quod in nobilium virorum funere palam re-

ii d

citare folebant, inquo primae virtutis pone-

& erii

batur loco, Deos a parentibus indicatos co-

yini d

luiffe. Cuius elogti [pecimen reperitur apud

reprobni

Porphyrium,. Lex Mubammedanorum iubet

yor n

in rebus diuinis, & ad religionem pertinenti-

; EHQW

bus vulgatam teneri Fidem, nec de iis quaef-

l I[emy

tionem moueri, Et Arabes Philofophos mul-

( ii

ta fcias admittere , probata opinionibus, non

T

afferta argumentis. Prifcorum Perfíarum Pon-

tifici commendabatur praecipue Fides, & Dei

g

(l

fidu-

Arnob. 1.-2. 'Tacit. de morib. Germ. c. 34.. Por-

vt i

p

phyr. de abítin, ab animat. l, 4. $. 1.

264

.ALNETAN. QVAEST.

fid;xciä. Brachmanibus fuis f'umniam tribuunt ..

gtenti

Indi ethnici fidem. Praeceptorum, quae dif-

tf

4 Cor|

cipulis fuis Xacam teftamento reliquitfe Tun-

tl

quinenfes ferunt, primum hoc eft ac praeci-

Ticel

psum, rerum a fe fcriptis traditarum nulli

omnino fidem derogare. Eadem eft apud Si-

] dfine

nas Confutii dictorum auctoritas

lidem &

GU f

tin

receptas a maioribus opiniones & confüetu-

]U vd

din(:s proni ample&untur.

j m

'CAPVT 1.

? n vt

1 pf

! Wizen

Dc Beatitudine.

] dtnlm

Ses in Deos collocandas effe, bona ab iiä

? Yolie

N

expeGtanda, & in vita, & poft mortem 5

j

metuendos eosdem ac fumme colendos, Phi-

| ütine

Iofoi)horum prope omnium conftans opinio

! ls

eft, Etiam qui alia tradere vifi funt , etfi dif-

Tl ve

crepabant verbis, re tamen confentiebant,

&tts fl

His igitur praetermiflis ad vexatiffimam acce-

lgt

lk

demus quaeftionem , quae eft de beatitudine

1 D rei

f

hominis, ad quam fpes eius tendit. Duplex

( firy

autem fpectari poteft beatitudo hominis, pro

0 f

duplici eius ftatu; & cum mortalis huius vi-

D

Qne

tae fruitur vfü , & cum ex ea exceflit. Prior

& vif

Wilg

tra&tatio infinitis Philofophorum veterum ac

V ]

IC-

I

I

LIB, III.

CAP, II.

265

Tib

recentiorum difputationibus fuit peruagat

cum fines bonorum & malorum q-aerer.nt:

yuaedi

(f Tu.

ac eorum maxima pars fummum bonum

C pfaet

inaffe&atione vel fimilitudine De! poluit

Nosab hac quaeftione

m ul

hoc eft, in virtute,

abftinebimus, nifi i quando veterum addu-

u

[idem

cemus nonnullos, qui felicitatem vitae h.:us

)(üe

a fütura beatitudine vel non diftinxerunt fa-

tis, vel vtramque quafi connexam difputan-

De beatitudine , quate-

do complexi funt,

nus virtutis merces hominibus poft mortem

propofita eft, iam fupra generatim , cum dif-

putaremus de poenis & prgemiis. Nunc vi-

dendum , in quo potiffimum fitam eam cffe

voluerint Philofophi, eaque tantum afferre-

TEU

mus, quae Chriftianae do&rinaeé funt con-

Qrtett

os Pl

fentanea,

Geminus autem Theologis beati-

. opi

tudinis illius futurae & aeternae eft intellec-

(l

tus: vel enim res (wmhuatvr,quam cum ad-

eptus fuerit homo; beatus "efficitur ; quae

rb

beatitudo appellatur in Scholis o/ietiua 5 vel

nut

mdme

ipfarei huius poffvflio , quae dicitur beatitu-

Dupi

do formalis.

Priorom hanc beatitudinem in

Deo folo pofitam volunt; alteram hanc in

viione Dei, cx qua nafcitur Dei amor, &

jus v

ex vifione, eique adiun&to amore , gaudium,

D

Nune probandum nobis e(t, placuiffe idem,

n

viris

ll

2606

ALNETAN. QVAEST.

viris magnis, folum rationis fuae du&um fe- ' mii

quentibus , nec vera Dei difciplina ac religio-

i fcien

neimbutis, Et iam fupra quidem oftendimus,

! lm bor

Maimoniden , eiusque fequaces , fümmum

xfonte

coliocaffe bonum in intima & aeterna Dei

qiift

m Y

contemplatione, quam fpeculum lucens áp-

pellant, Sic & Pythagoras , qui per virtu-

juun,

tem &rcerum terrenarum contemtum ad De-

liselic

um nos docuit reuerti, Deum cognofcere &

t q

contemplari; per eamque cognitionem non

! diuini; |

]

folum beatitatis perfectae compotes nos effi-

; um

ci, fed & Deo fimiles, atque etiam Deos,

titpore

| eheme

quantum per humanae naturae conditionem

licet.. Hinc vulgatum illud eius ac laudatum

! l].

dogma, Deum fequere: quoód & Hippoda-

[

mus Thurias, & caeteri Pythagorei decanta-

Dtmg

re folebant, Do&rinam lianc acute explicat

j n |

Timaeus apud Platonem, nobilis Pythagori-

N

ä

carum fententiarum magifter, Hierocles quo-

i

N 1pl

que Aureorum carminum interpres , quae

Vr eh

Pythagorae di&a funt; item Iamblichus ea-

U[l] em

dem exponens carmina, & ex Pythagorae ac

L

Archytae effatis Philofophiae laudans praef-

j Pugbi

tantiam,ad eamque homines adhortans, Haec

it fl

8

r

utem & retinuit Plato, & in libris configna-

t Cl

uit fuis, & fic apud famiuaresy-explicare foli«

tum

Al

V,

LIB. II

CAP, JI.

267

Jutm t

tum fuiffe tradit Alcinous: bonum hominis

ic d

in fcientia primi boni eífe fitum ; primum au-

Yendim

tem bonum effe Deum ; ab eoque, omnis bo-

fümmi:

ni fonte, reliqua dici bona, prout inde ali-

tema ]

quid,fit in ea deriuatum; per aífectationem

lucets d

autem virtutis & defpicientiam rerum huma-

per vit

narum , Deique cognitionem , Deo nos fimi-

m at

les efici; & ex ea fimilitudine oriri beatita-

aofceed

tem , quae non in terrenis & caducis, fed in

nf I

diuinis bonis & aeternis pofita fit; eaque tum

$od

demum frui animos piorum hominum, cum

corpore foluti redierint ad Deum ; tum vero

m D

viitionxs

vehementer amaturos eos contemplationem

dundat

illam Dei, ac Deos tandem futuros: vere ita-

Hipp

que dici , virtutem fufficere ad beatitatem ,

Deumque effe fequendum, ac Deo obfequen-

decint

dum. Haec fparía in fcriptis Platonis reperi-

D

es, & fere ex perfona Socratis prodita , vt

gt

clequ

idem ipfi vifum effe ícias.

Quamobrem &

alter eius difcipulus, Euclides Megareus, vnie

, qll!f

(s

cum effe bonum putauit, quod & fimile fit ,

& idem, & femper ; Deum nempe , qui im-

ii

f pf«'f

mutabilis eft, diuerfis licet nominibus appel-

lari folitum. Quod confonat pronuntiato

y t

huie Chrifti : Jnus eff bonus , Deus.

Plato-

onfite

nem

il

t

- Alcin. Ifagog. ad .do&r. Platon. c. 27.

Mafth.

«MIO, I7.

2658

ALNETAN. QVAEST.

nem fe&atur füum agmen: & Plutarchus qui-

d

? m d

dem, quem & Platonicum & Peripateticum

j üNe,

iure poflis appellare, Geometriam hoc nomi-

ne commendat, quod animum diftrahat a fen-

(Qum a

'

^ihitati

fibus, & ad naturam conuertat aeternam , cu-

Jlms P

ius contemplatio finis eft Philofophiae, Ma-

ibf

|

ximus Tyrius piorum animos corpore exem-

tos in caelum recipi ait , frui Deorum con-

| Ut

, y

fortio, & veritatem ipfam cernere. Beatitz-

Moim

tem in fola mente fapientiae compote locat

Plotinus , fülinmum bonum peti iubet ex Deo,

Átni cQ

lrette

conandumque, vt vitam eius viuamus, eique

Mite

fimiles fimus, Nec inde abludit Porphyrius;

veram quippe beatitatem ponit in fapientias

lr

n efe

fapientiam autem effe decernit, boni, Dei

Mndüm

fcilicet, & eorum, quae vere füunt, cognitio-

nem: ad Deum igitur conuerti nos debere,

li 0ti

in eoque imitando , & nobis ipfis cognofcen-

Ávl

n t

dis effe elaborandum. Inter Philofophos ita-

"U o

que eos magni facit prae caeteris, qui felici-

tatem fuam ex Deo, Deique contemplatione

d D

& imitatione , aptam effe putant. INec abhis

' ïi[em, ö

dif-

limi]

Plutarch. Sympof. 1. 8. c.2. - Maxim. Tyr. Diff.

'ttp

28. Plotin. Enn. 1. 1.4. c. 15. & 16. & l. 5.

Porphyr, de abílin. ab animat, 1529

s

Stoþ

E

: "3,4&

iog.

n

y

R

LIB. III,

CAP.

II.

269

di('-crepät; Iambiichus, hominis quippe felici-

dig

tatem conftituit in fui ipfius , Deique cogni-

patetiut

h0C r

tione, & intima cum eo coniun&tione, per

quam acquiritur vifo Dei, quae culmen eft

hasl

felicitatis, Proclus denique Platonicam edif-

than, t

Yie, M

ferens Philofophiam , fanctas ait animas fub-

Qre t

iunctas fummo coelo, eiusque motu raptas,

contemplari Deum domicilium illic haben-

J

tem, Cynicorum fententiam ex Salluftio cog-

- Dentt

nofcimus : animosille ait poft vitam pie actam

pote t

t xb

omni corpore expurgatos Diis adiungi, & in

focietatem adminiftrationis mundi cum illis

ys, tit

venire, Stoici, perinde vt Pytbagorei , finem

yphynt

hominis effe dixerunt , fequi Deum; ortum

fapienti:j

yni,

eum effe ad mundum, qui Deus eft, contem-

plandum & imitandum ; ex cognitione quippe

copi

Dei oriri pietatem, reliquasque virtutes, vn-

; debi

de vita beata exiftit, par & fimilis Deorum ,

ynolt

dum corpori animus coniun&tus eft ; folutum

phos lt

vero ;corpore ferri inloca lunae contermi-

Qi fdib

na, prope cognata fidera; illic cernere veri-

nplatiüqf

cita-

(ec

tatem, & Deo fimiles factos fumma- fgli

te

il

Tambl. de myft. Aegypt. Se&, 10. c. 1. 5. 8. Pro-

ryr, Dliï

trep, €. 3. & libr. ad Sopatr. de virtutib. apud

Stobaeum Serm. 101. defelicitat. Procl. Theo-

j

W

log. Platon. libr. 4. cap. 4. & 5. Salluft. de Dii;

& mundo c, 2t,

276

ALNETAN, QVAEST,

te frui

Beatitatem Deorum in contemplatio-

qtido.

ne pofuit Ariftoteles ; hominum quoque, quo

: lminem

propius contemplationem Deorum imitaren-

:nomïrat«

tur ; fapientis autem proprium id effe , Deos

z.u' n Àj

imitari, proptereaque fapientem effe bea-

orphym

tum, & práemium virtutis a Diis referre, ac

Ti g

Deum denique fieri. Qui Deum colat , prae-

s d

« df

claras eum habere fpes ad falutem, fcifcic Phi-

ä

lemon Comicus apud Theophilum, Tam Cice-

UT

ronis inter Romanos eximium illud eft, quod

aW

refert Lactantius : Cicero, inquit , in. Tufcu-

Mt(s J0ny

lanis , quamuis dubitanter , tamen . fenfit

fum-

FU*IS |

anuim bowini bonum nonnifi pofl mortem continge-

ïnnau

ve. Fidenti animo , inquit , fi $ta ves feret , gra-

i al

dietur ad iortem , in qua aut fummum bonum ,

ltris

Chriftiano

aut nullum malum e[fe cognouimus

LUE

vero homine prorfus dignum eft hoc Manilii

& at

di&um:

l a"bl

Quid caelo dabimus ? quantumef? , quo «eneat

Vg

omne ?

àt "Og

Jinpendendus bomo éfl, Deus e[fe vt po[fit in ipfo.

IHN hA(

Ac fi diceret, caelo affe&tandam effe viam,

LE h,a qL

quippe tum nos adepturos Deum, quod fum-

"1 li

mum bonum eft ; ac propterea in eo confe-

*üütqw

:

l

quen-

Ariftotel. Moral. Nicomach. libr, ro, c, g. & Eu-

dem. 1. 6. c. r.

"T'heophil. ad Autolyc. libr. .

Poïphx

La&tant, 1. 7. cap. 1o- Manil. 1. 4.

Plae

LIB. IIT,

CAPR, IT

271

!

templ

quendo omnia fua, feque adeo ipfum debere

QUs Q

hominem impendere, Viae Beatorum pr:mos

Buliticn

monftratores fuiffe Aegyptios, declarauit ora-

[f« Dai

culum Apollinis, quod apud Eufebium refert

effe t

Porphyrius, TTui fubiicit, plurimas quoque

fere t

vias Beatorum noviffe Phoenices , Affyrios,

lit ]

Lydos, & Ebraeos, Viam autem Beatorum

fcifi o

eam effe ait , quae ducit ad Deos, vt fciamus

um t

felicitatem hominibus inter Deos effe repo-

|efl. qui

fitam : fcabram autem effe & falebrofam ; quo

i Dj

fatis innuit , viam hanc effe exercitationem

yt,

virtutis, quae diflicilis oppido eft & afpera.

1 (uttty

Do&rinam Aegyptiorum de felicitate fufe

fut

& enucleate expofuit Iamblichus in libro de

t n

myfteriis, quem füpra laudauimus.

^l

Quid-

ll

mftin

quid autem illic differit, non ex fua differit,

)C M"V]hl

fed ex Abammonis Aegyptu perfona, Quod

cum alibi ex fua ipfius perfona proferat , at-

que id cum Pythagorica ac Platonica fenten-

j n

tia'congruat, manifeftum eft, do&rinam il-

TT

lam ab Aegyptiis inanaffe; vel ab Ebraeis po-

j]: i þfV

tius, a quibus magnam rerum facrarum noti-

fre Vläüïu

tlam Aegypti fümferunt,

Muhammedani ,

craffi atque rudes , etfi corporeis fere volup.

) q

tatibus fi ;e.:cmatem metiuntur, perceptum ta-

qufïl

men

&

|

Porphyr. 1. 1. de oracul, Philofoph. apud Eufeb

ylind

Praep. Euang. 1. 9, c. 10.

|

a

ALNETAN. QVAEST,

men eas iriputant prope foliutnDei, in magno

qe D

à

gloriae ac dignitatis fplendore. "lertia inter

| Iue

"Theologicas virtutes fequitur Charitas , fiue

| tudit

amor Dei.

In.quo cum Chriftianis gentes

Itnpot

prope omnes, omnes fedtge, omnes aetates

1 lque

confentiunt; vt vix quemquam reperias, qui

; ntin

amandum- effe Deum negauerit. Amoris au-

j i"OS 3&

tem comes elt timor:

nam quem amamus,

LT

eumdem reueremur , cauemusque diligenter,

1 tioje

ne admittamus quicquam, quo ei molefti fi-

1 gitu

mus, & in od'um eius incurramus, INec fatis

1 ol

in eo videtur conftare fententia Stoicorum,

; n a«

qui Deos timeri nolebant, quod nihil ab iis,

di M

nifi fa/lutarb, poffet in nos prouenire 5 nec id

m

ametur, quod metuitur: cum e contrario id

: Diibyy

metuatur, quod amatur, grauiffimaque om-

nis fit eius offenfio, ac Dei praefertim, quam

& facpe damna dum vivimus, & dira poft obi-

tum fupplicia confequantur.

Amorem & ti-

b

morem fequitur obedientia; item religio, per

fin

quam cultum erga Deum pictatemque vel in-

ternis animi a&ctibus & affectibus , vel cere-

; od

moniis quibusdam externis fignificamus. Nul-

E

hujr

!j

la autem prope natio, nullum tempus religio-

j [Fm tj

ne caruit, vt quafi humanitatis pars aliqua vi-

deatur effe Religio.

Etfi enim .memorantur

; "t f

omni«

aligu/ate gentes, quae omni re]igiqne,

que

LIB,

III.

CAP

Ill

27$

od

qué Deorum cultu carere dicuntur 5 tamen

d

neque de eo fatis conftat, & faepe id falfo

rits,

creditum fuiffe, commercio deinde & lapfu

n

ii f

VA

j

temporis compertum eft ; & gentium illarum,

es aehdt

fi quae funt , tam immanis eíft feritas, vt vix

Praetereo internos

pefig

homines haberi poffint

Amorisa

ilos acus Religionis, deuotionem & oratio-

) amam,

nem; & externos, adorationem, vota

lau-

dilipe

dationem,

Sacrificia quoque non attingam,

| fuold

quibus homo beneficiorum Dei memoriam

N

Mt

ii

recolens auctorem agnofcit palam, & bono-

Ju

l!

f

rum acceptorum partem grato animo refun-

Q

nil

?

dit, Magnaquippe fuit in eo populorum om-

ETE

nium confpiratio , multisque & amplis volu-

mnrm(]

minibus celebrata.

mME [

CR PVI III.

1m, 0*

L

De Decimis.

*QPOJC

ii

gam hic tantum de Decimis , quae pars

relig

À

funt remunerationis huius, quam Deo

qu u

pendimus ; quippe quarum vfus minus eft

, |en

peruulgatus. Vetuftus is quidem fuit apud

amusn »

Athenienfes , qui decimam patrimonii par-

us I'EI*F j

tem regibus dabant in publica facrificid; pub-

Sa]qmw

licosque füumtus, Has cum exegiffet Pififtra-

lemofgn

tus, filii eius populo gratificantes ad vicefi-

mam

3 0

q

*

274

ALNETAN. QVAEST.

mam partem redegerunt

Ex mánubiis deci-

jeim

mas Apollini, Dianae, Marti , & . Priapo;

Dcim:

ex publicatis damnatorum bonis Mineruae

lborg

iidem tribuebant

Decimarum autem Diis

Onoyli.

confecratarum decima Pars Prytanibus cede-

i fteri

at, Apud Argiuos etiam praedae decima ad

! Dicima

Deos pertinebat

l'ranfiit porro ex Graecia

! letin

mos idem in Italiam.

Decimas manubiarum

!

h culan

Apollini Delphico vouerunt Crotoniatae , fl

3 tb f

Locrenfes bello viciffent

Locrenfes contra

Graecme

vouerunt nonas; & hoftes vt voto, fic bel-

^ r d&

lo fuperarunt.

Liparaei decimas fpoliorum,

|reu

quae a Tyrrhenis retulerant, Delphos mife

Qtum f

runt.

Eft apud Dionyfium Halicarnaffeum,

hj

& fcriptorem libelli de origine gentis Roma-

351 ['y

nae, Herculem ex Hifpania reducem, cum in

hr

Itáliam veniffet, decimam praedae bello par-

i dem [j

tae in facrificia Deorum confecraffe, recep-

tisque bobus, quae farto abactae fuerant,

| hmas ïfU!

lileg

decimam peccoris partem apud Aram maxi-

Mrabs

mam Diis profanafTe , cum ante Rcgibus de

j nxuæ

cimas fructuum gens illa praeftabat ; atque in

nllm M

de tradu&um morem, vt Heruli decima pars

jf li

profanaretur, Etrufcos fuiffe reges illos, dif-

lm

cimus ex Plutarcho. Pelasgi quoque, Graeca

" WU

gens, delati in Italiam , & maris tenentes im-

-'Udax.

perium,

vhe&

Dion. Halic.1. 1. Plutdrchu» Quaeft. Rom.

f

*

LIB. III

CAPF. III.

275

j d

perium , magnificas prae caeteris gentibus

Prüp

Decimas Delphos mittebant; & deinde inter

[iertat

Aborigines recepti , idem facere pergebant $

em Dii

oraculi Dodonaei monitu, Cumque aliquan-

us C&

do fterilitate laborarent ,. fructaum fuorum

ecim d

Decimas Ioui , Apollini, & Cabiris vouerunt;

Go

& voti compotes fa&i, Diis fraudatis , in mag-

xubiatut

nas calamitates inciderunt, Siue ergo ab Her-

TM

cule, fiue a Pelasgis, fiue ab incolis magnae

es CODLL

Graeciae, venit ille ritus ad Romanos, apud

ficht

quos decima quaeque Diis offerebantur ; ac

jlionut

Herculi praecipue., cui diuites plerique bo-

los nl

norum fuorum Decimam confecrabant. Sed

af

longius etiam repetenda eft origo mofis hu-

lt ROM

ius, a Tyriis nempe & Cartbaginenfibus , qui

ab Ebraeis eum videntur accepiffe. Solenne

y, cumt

;ellopt

quidem erat Carthaginenf(ibus primitiasac De-

n

cimas frugum fuarum quotannis Tyrum ad

Herculem mittere

Praeftabant idem offici-

fuemï[g n

um Arabes Deo füo Sabi ex Decimis , quas

am ml

mbus k

ex thure eapiebant Sacerdotes , antequam

a[qüel

venum proftaret, unde impenfae publicae to-

lerarentur,

Pontifici fuo. decimas bonorum

cima p

fuorum contribuunt hodieque Perfae,cultores

jllot i

; Gu

ignis, quas pro arbitrio neceffariis vfibus im«

enei

pendat.

Sancitum id aiunt lege Zoroaftris ,

hoc eít, fi re&e coniecimus in Demonftra-

Tif

S.5

tione

Rn

--

276

ALNETAN, QVAEST.

tione nóftra Euangelica, lege Mofis. Ne bar-

tit. $

baris. quidem Guineenfibus , ne Mexicanis

lx

qnidem, ignotus penitus & inufitatus fuit De-

Ttpfet

cimarum Deo fuo pendendarum ritus.

liime

EAPV T TM

1 C0[

Ttefl

De Feftis.

Duy

eftos quosdam dies, Diis facros , iis colen-

E

1. 1

dis deftmacos, quotidianis hominum la-

"t qu

boribus immunes habuerunt vniuerfae gen-

bo». 1€g

tes, quibus aliqua Deorum notitia , & in De-

os religio fuit: vereque di&um eft a Strabo-' .

äefsre

ne, commune id Gzaecis fuiffe & Barbaris,

]i I

quippe a pnatura ortum.

Confultius àd Deos

j n j

refert Plato, qui hominum continuos labo-

T Sc(ac

res miferati, requiem aliquam & relaxationem

indulferint. De feftis Graecorum & Romano

T v

; a

rum plenis plauftris libri circumferuntur, Ma

ïn'fa&(

giftros autem vtrique videntur habuiffe Ae-

Thi

Mp a

gyptio

Sex praecipuos ipforum feítos dies,

folennesque conuentus in honorem Deorum

Jy ts

haberi folitos recenfet Herodotus; quorum

HWOTU !

| '^tolg

eberrimus erat Ifidi facer

Huius & reli-

J J f€1

quorum etiam feftorum ritus idem perfequi-

tlll'

jnter

L foh

Demonft, Euang. prop. 4. c. 5, $. 2. fol, 73. feq;

INum. 18, 21.

Strábo l.

Io

Piato Phaedon.

& delegib.1.2. Herodot. 1. 2. c. 49. 59. & feq

l[*bol

&wl

LIB, IIH,

CAP. IV,

p

Nelr. f

)

tur. Suae fuerunt & Perfis feftiuitates: veliit

exicui

fuitDe

illa Saccarum 5 hoc eft, fi ;/)fifcam vocem in- .

M

terpretemur, Regalium, quibus per quinque

Loi menfis dies feruis dominorum iura & vof-

tes concedebantur ; perinde vt in Peloria

Theflalorum fefto, & in Saturnalibus Roma-

norum; vnique alicui ex fontibus morti ad-

fiscolt

di&is, regius ornatus licentiaque tribueba-

yinum i

tur, qui demum virgis caefus necabatur,. Ex

tiüe g

hoc regio ornatu nomen fefto ; Schac enim

,&Jnüï'

Perfis regem fonat ; non ex Sacis, Scythica:

P

[

dl

gente , a Cyro. victis, vt Straboni videtur

Darbi

uiffe perfuafum : & Hefychio, qui Sacaea fef-

sa D

tum Seythicum fuiffe ait: multo etiam minus

uos 1

!

ex Sefach , cognomine Babylonis apuä lere-

3yatid

miam , vt opinatus eft perperam Cafaubonus;

: R(]mm'

item alii; quafi Sefachaea dici debuerint, non

,

J

at

contra&o nomine Sacaea, Dies etiam feftos

;uife 48

Perfae agebant Mithrae ; & quos ex Mago-

ul o^

rum interitu Magophonia dixerunt; & quos

il DGOWB

Malorum depulfionem vocabant , fan&iffime-

que colebant prae caeteris feftis, cum vena-

"T

rentur ferpentes, noxiasque animantes , cap-

j perfequä'

tas interficerent , & Magis offerrent. Ne fta-

tif

tiuas folum habuerunt ferias, fed concepti-

fol

,ES'

uas

i?

Strabol.ri. Hefych.in Eaxa/x. ïerem. 25 , 26.

N

"R Dd

: & 51. 40,

Cafaub. in Athenp. l. 14. cap. 10.

278

ALNETAN. QVAEST.

uas etiam & imperatiuas, nec non & pnuataa.

g.

fétis

uorum feftorum ac rituum etiam , quos in

jis obire folebant , vmbram aliquam in Gue-

(idil

brorum , qui veterum Perfarum foboles funt,

ilquot

feítis agnofcas. Sua funt & Brachmanibus fef-

(uudr

lilos

ta, fcd non vniuerfis eadem. In Auguftum

menfem cadunt pleraque. Solem venerantur

Tun gt

anniuerfariis ferii

item Diabolum, & Wift-

ttidto

nauium

& Éswaram. Peculiaria funt & foe-

| Iper

Nonnulli diem dominicum

minis quaedam.

Tum

religiofiffime celebrabint. Quatuor lunarium

? tfimun

menfium cardines flatis feftis , mmagnaque ho*

ef* plur

minum frequentia colunt Siamenfes, alios-

Drbls f

gtnem

que etiam per anni curriculum dies.. Habent

quoque Iaponenfes dicata celebritaribus tem-

ar'] 10..

pora, in quibus ritus Cbriftianorum fimiles

(ï N

Prifci Germani certis diebus

pectare licet

ideo lpi

Mereurio humanis hoftiis litabar

Ferias

ftatiuas celebrabant Peruuiani; fed & concep

tiuas quoque & imperatiuas, ex vfu & rerum

vrgentium neceffitate. Nec vllus menfis his fo-

"It

|

lenmbus carebat, Quaedam etiam Pafchahum

omn

fimilia erant.

Sua erant & Mexicanis, quo-

n

T

rum praecipua Maio menfi fuerunt attributa.

BH?Um

Quaedam & quarto quoque recurrebant anno,

inftar Olympicae celebritatis,

Muhamme-

Phll() [

danis praecipuo e& in honore dies Veneris,

Qn

quer

I

'

LIB, Il.

CAP,

V.

279

!

pritt

quem principem dierum appellant; Quo Ve-

neris die celobratur Pafcha, is dies habetur

qui

iO

fan&iflimus; item , fequens , aliique deinceps

QiG$ QUI,

aliquot

Hunc autecedunt feriae efuriales,

Priuatim fibi

qiburit

Quadragelimae noltrae fimiles

feftos habent dies fingulae Muhammedano-

hupil

enedma.

rum gentes, ex more patrio, & a maioribus

&

tradito

Sunt iis & indictiuae feriae, bonori

n &f

Imperatoris fere dicatae, quas ciuiles dicas

potius, quam facras,

In Sabbatho vero po-

Qmitit

flum

Tl

tifimum obferuatido tantus fuit

hodieque

maque !

;

eft plurimarum gentium confenfus , vt totius

s at

orbis feftum & celebritas quaedam humani.

generis queat appellari ? vti vere dictum eft

sHZ

a Philone , lofepho,

& aliis.

Id figillatim

a fmit'

& enucleate demonftrarunt plurimi , nosque

'15 Glnb i

adeo ipfi.

Quezre actum ne agamus.

f FP Ti

CATVI CM

& n

De Iureiurando.

g

citum eft Chriíti,iureiurando abftinendum

nuy hl'f

S

omnino: quod & repetit [acobus in Epif-

x(ciaf

tola, Idem inter fcita veterum illorum Sapi-

atss Qu

jb

entum Solonis & Periandri reperies ; & in

Theog-

TL

um

Philo de mundi oplfiuo. Tofeph. l. ?. contra Api-

venf[x

on

Demonftr. Euang. Prop. 4 €.7. & t 1.

qiü

Matth. 17; 34. & feq. Iac. 55 12*

280

ALNETAN. QVAEST.

"Theognidis Séntentiis, Nec ea ad populum

; Nftüen

in 'Theatris proferre dubitauerunt Choerilus

fisit

& Menander: multo enim minus Pytbagoras

tntit

in Scholis ad Difcipulos.

Hanc autem doc*

1 inar

trinam traditam ipfi fuiffe a ludaeis & Thraci-

j ront

| tihic

bus,fcripfit Hermippus apud Dofephum. "Thra-

; faentd

ces adiungit Iudaeis, quod vtraque gens fae«

pe confundatur a veteribus ; cuius erroris

] lhar,

oririnem alibi aperuimus, Sane vero par fuit

t de

ludaeis iuramenti religio, Pulcbrum enim ef-

d ii

fe, ait Philo,i& vtile hominibus, eo non vti ,

1 igeí

adcoque veraces effe, vt verba pro iuramen-

3 fuendo:

tis habeantur. Et perhibet Iofephus, Efienos

f

1 Y

periürio peius credidiffe iuramentum ;. quod

j$ iam videretur effe condemnatus , cui fine

Dei teftimonio fides non adhibebatur, Cum-

&rde

que idem ftatuere vellet Maimonides, verba

:

ipfa Chrifti vfurpauit.

Sed redeamus ad Py-

iandi

d

thagoram, cuius decreto tam conftanter fte-

X

terunt ipfius Difcipuli, vt quidam ex illius

üg],

Jite trium talentorum cadere maluerit, quam

AT

EL

?

rei veram iureiurando affirmare. Syllus ap-

| Mcm e

pellatur ab famblicho, Clinias a Batilio, Dei

B

no-

E

um p

B

Lnxeg .

Iofcp*h. contra Apion. libr. 1. Demonftr. Eugng;

Prop. 4. c. 8. $. t9. fol. r3. Philo de Decalog.

ld

lofeph. de bell. Tud. 1. 9. c.12. Maimonid. Mifn,

ir. lambl.vit, Pythag, c, 23, Ba£il.-ligxn.-24-

Pltg

»

LIB. IIÍ

CAP, V.

281

ia

nomen ita reueritus eít Socrates, vt iocis

Ahotrlly

fuis illud omnino non interponeret: quod &

Eun ortd

tenuit Plato, cum vetaret vel leuiter conta-

minari Dei nomen ; imo, omne prorfus iu-

em d

LThr

ramentum abeffe iuberet: tenuerunt &$Stoi-

0. Ti

ci Phil ofo;,horum omnium religiofifi

hmi.

Iu-

vens f

ramentum igitur vel nunquam adbiberi vo-

b».u

y ettoti

lebant, vel quam minimum , & grauibus qui-

ptri

dem de cauffis, pro patria, parentibus, ami-

i[-um (

cis periclitantibus ; nunquam vero pro bonis

mon"i

atque fortunis; vitamque & mores ita infti-

tuendos, vt effent pro iuramento, fidesque

r

Fient

iniuratis tribueretur , quemadmodum Athenis

—

Xenocrati: quod Stoici ex 5olone & Pythago:

j thd

Modum

Cui [ii

ra, ex Stoicis complures fumferun

f Cbm

":

eumdem adhibet iuramento lfocrates in Ad-

2 ['"1h

monitionibus ad Demonicum ,in quibus iuris-

iurandi concedit vfum, velad calumniam a fe,

h

:

velad pericula ab amicis propulfanda: minime -

a

vero ad pecuniam conferuandam. Flamini Dias.

ex il

li apud Romanos iurare non licebat ; quippe

]s 4

fidcmn ei derogare, cui maxima facra edita

effent ,

Tota Phry-

j Del

fas non effe putabant.

Do

gum gens abhorruit a iuramentis , nec exi-

gentes ab aliis, nec aliis ipfi praeftantes. In-

n

ter Adagia Arabum celebratur illud, iurandum

Duct

-

nun-

il Mil

Pleto de lecib. l. 11

Jom

:82

ALNETAN

QVAEST.

nunquam , fermonem effe debere Etiam , vel

f hüi

Non. Quem morem feruant quoque. Slamcn-

! hmbii

fes T'alapoini: plane iuxta do&rinam Caril h.

J* Ver

f e)

CATMY T vI

ï

1 fdbus

De cultu Idolorum.

7 titüra

tfi prifcis mundi temporibus , poft lapf'um

E

i ilire

in deterius génus humanum, perpauci

d

de Deo vno, rerum omnium opifice , re&a

; e0ru

ac vera fentlebant' caeteri fere res: crea.::s,

f putz

caelum praecipue ac fidera habebant pro Diis,

NUrorüy

nulla tamen fibi eorum fingebant fimulacra,

TT

quibus cultus füos exhiberent, Vere itaque

Ulllpþe [

pronuntiat Eufebius , apud.vetuftiffimos ho-

4 Ohyi,

mines, fiue Graecos, fiue Barbaros, nullam

]

tértgm

fuiffe ftatuarum fabricationem,

Primos au«

matena

tem idolorum fipgendorum & colendorum

« mhu('

auctores facit Phoenices & Aegyptios: Ae-

gyptios tantum Herodotus & Lucianus. Quod

z homme

p tens ;

€e recentioribus dixiffe eos putandum eftz

FD

Aegyptiorum enim aliarumque etiam genti-

Nney.

um. templa ftatuis olim caruiffe

difexte Lu-

dlihr W

cianus affirmat. Poftea animalium templis in-

00n0

ferre coeperunt fimulacra, deinde etiam ho-

I'Um Pn

mmum. Porro quid de idohs fentirent gen-

LT

'tis

Ut

Eufeb. PracP Éu.l:.c.9, Herodot. 1. . 4-

Lucian. de Dea Syr.

li

——

LIB, II

CAP, 'VI,

283

t v

tis huius Theologi , fufe & do&e explicat

eSan

]ambiichus , aitque fperni ea a Sacerdotibus,

m Gd

qui veras Deorum fpecies contemplari folent

fieri ex vili materia , d.teriora e(Te ipfis arti-

ficibus, artem ipfam infirmam effe, nec ad

paturae effe&iones, nedum ad diuinas, pofle

Y lpl

aüurgere, vanam quoque illorum. efle ope-

p

ram , qui ftatuis ad (iderum motus fabricatis ,

dce, t

ex eorumque defluuio temperatis, illigari pof-

$ COU

fe putant diuinam quamdam vim, ex qua fu-

tproDis

turorum notitia comparetur ; mobilia enim

efie & mutabilia eiusmodi defluuia , partem

omulit,

quippe eífe infimam materiae diuinis motibus

ere Itüj

(imos !

obnoxiae, in qua diuinum nibil infit , nihil

g, uf

certum , nihil vüde daemon generari poffit ,

rimosd

materiam temperari, moueri, fubigi a daemo-

nibus; non daemohes fingi a materia, aut ab

Jendorua

jos: A

homine, fimplex a multiplici , validum atque

us Qu

potens ab infirmo. Haec ex Abammonis Ae-

yun d

gyptii perfona& do&rina differit Iamblichus;

on ex fua, qui contraria omnia fcripfiife tra-

m ge[l(x'

ifexel

ditur in opere de idolis, quoda Iohanne Phi-

lonono confutatum eít, At Perfae Mago-

empli !

rum praecepta fecuti, ab imperio fuo con-

eiuni

dito repudiarunt fimulacrorum vfum atque

r f

I

ultum.

Perfas dico; nam gentes quaedam

Perfis

H(J

l

lambl. de myft. Aegypt. Se&. 3. €. 28, 29

284

ALNETAN. QVAEST.

t5j

Perfis fubditae ab haclege fecefferunt, Brach-

-

qipa

manes item apud Índos atque Da&ros olim

auerfabantur idola,, cüm interea caeteri ijs

jcerl

vterentur. Nunc etiam fic exi(timant non-

lib

nulli ex illis, Deum opificem mundi nulla $.

ooru

gura exprimi poffe.

Sentiunt idem Manda-

The

dis])

rini Sinenfes , idolorumque cultum 'vanum

D

eife autumant , nec reiiciendum tamen , vt

religione hac animi vulgi facilius in oflicio

N qu

contineri poffint, Quondam igitur templis

M

Geniorum , quàe maguificentiflima habent,

lries

nulla inferebantur fimulacra, fed tabellae

D

| lt

tantum Geniorum nominibus infcriptae 1 at

deinde maioris reuerentiae cauíffa . ftatuas in

| pl

illis collocarunt. Necdum etiam ad recipien:

! lg

da itiola auc obferuanda fe demifit fecta, quae

: flppli

Eruditorum appellatur ; quippe callentes in-

; Hibu

ftituta maiorum.:: fi modo Sinarum maiores

1

dicamus Seras , quos abhorruiífe a ftatuis, ea-

! m

rumque cultum lege lata prohibuiffe, teftatus

Yhon

Celfus apud Originem , & Bardefanes apud

2 Wtiei

Eufebium, |Graeci ab Aegyptiis fingendo-

| bt

ramidolorum confuetudinem acceperunt per

] l

Cecropem; cum nulla ante eum vifa effent

| Üinien

in Graecia. Verum qqicunquc fere cordatio-

|

Tes

Deüru

Orig. libr. 7. contra Celf, Eufeb. Prae

d, 6: ; C4p. 16.

!

p. Eu;h g

n

—

m

LIB. III

CAP. VI

28$

Dd

re$ inter cOos fuerunt, & animi fenfa prolo-

qui palam auti funt, fimulacrorum cultum ab

0$ Oil

etern t

iecerunt, Dei B

iguram non annulo folum in-

I hn

fcribi vetuit Pythagoras, fed vllas omnino

fUR

Deorum efligies proponi.

Hinc Apollonius

Malüw

Tyaneus, Pythagoricum fe ferens , riullas

alias Deorum fingi volebat imagines, quam

|'Vattr

fel,

quos viri pii animo informarent ; praeftantio-

[ Ol

rem quippe effe Dei effgiem mente, qu

te0pi

manu defcriptam. Cum a Diis fpecie humana

fabricandis homines deterrere vellet Xeno-

habat

phanes Colophonius, fcite.dixit: brutas ani-

abdit

t

mantes, fi Deos fingere vellent

fpeciem iis

at

fingulas fui fimilem daturas. Apertius etiam

eapia

Heraclitus dixit , eos, qui inanimis fimulacris

du

fupplicarent , pecinde facere, vt qui cum fti-

pitibus colloquuntur : owefov d 16 vof6 Doxoiei

Dtes

Aegmivorro, Sic enim legendum apud Clemen-

malüwï

us j

tem Alexandrinum & Originem, non Séuois:

vt non femel habent vulgatae edition

ss

$So-

i

-U.

craticae Scholae columina Anthiftenes & Xe-

6 5

nophon, a magiftro ad veritatem inftituti,,

pgend

Dei formam ignorari praedicabant, nulli effe

Ut

fimilem , nec ex imaginibus cognofci poffe,

] enf'l[

ydà

Zeno quoque Stoicorem parens fimulacra

Deorum fieri vetuic; nullum enim opificium,

I6

Diis

)

MR

Clem. Alex. Protrept. Orig. contra Cel£ 1.1,&7

286

ALNETAN;. QVAEST.

]

domrü

Diis effe dignum. | Et Seneca Stoicum fe fe-

rens, bomo vita aulica, & philofopha fen-

- ndü

i

tentia, Deum oculos dicit effugere, cogita-

du

tione effe vifendum, fuosque arguit ,:quod

LT

immortales Deos dedicarent in viliffima ma-

ftptat

teria, eoque illos fingerent habitu, quo fi oc-

[

currerent derepente alicui accepto fpiritu,

? lmni]

monítra haberentur.

At Plato cultum ido-

] tieus

lorum adeo contraxit in anguítum & circum-

1 n

cidit, improbato metallorum & eboris vfu,

! i ]

ligno folum vel lapidibus conceffis, vetitis-

; m

que priuatis fimulacris ; vt Theodoreto fa-

- J s

cile credam , fufpicanti damnaturum ea fuif-

m f

fe omnino, nifi Socratis cicutam formidaffet 5

1 nl

contemnendam autem concefliffe materiam,

fetif

quae vilitate fua omnem diuinitatis tolleret

ülst.

opinionem, Legem quoque & vulgi iudicia

LI

reueriti Peripatetici, & Democriti ac Epicuri

1 Philcfog

affeclae, fimulatione vfi fuünt, id agentes quod

tn D

mülti, id fentientes quod pauci, Itaque Cel-

h n

fus Epicureus idola nenni(i a ftolidis vel fu-

m,VtF

tiofis pro Diis haberi declarat ; nec aliud effe,

H pda

quam Deorum imagines, & piorum hominum

lod

do-

Seneca Nat. Quaeft. 1.2.-c. 30. & apud Augult.

| Em

de civit. Dei,1. 6. c. 10.. Plato de Legib. 1. ra.

fat,

"Theodoret. Therap. Serm. 3. Ce]f apud Orig.

jl

contra Celf. 1. 7.

&

p

T d

LIB. II. CAP. VL

227

ml

dnnariä: cui fuccinit Sslluftius Cynicus. Au-

pha i.

diendus imprimis Maximus Tyrius Platoni-

, Gul

cus, qui cum inftituta differtatione quaere-

ret, vtfum Diis dicandae effent ftatuae, ex-

tjqui

[ima n

cogitatas eas effe dixit ad fubleuandam hu-

jo ff

ianae mentis infirmitatem , & memoriam

fummi Dei conferuandam ; more amantium,

fprtt

tum il

quieius, quam amant, fpeciem libenter fpec-

L Crtute

tant; nec ijs omnino effe opus, qui caelum

yris V

animo penetrantes, ftatim Deos adire poffint ;

vett

verum vix vllum reperiri in tota gente , qui

prelt i

huiusmodi fubfidio carere queat.

Facile au-

T

tem fimulacrorum ope carebat Ifidorus , iti-

midiliy

dem Platonicus , cuius vitam apud Photium

atcrit

fcripfit Damafcius: Deos enim ipfos mente

toller

adibat , fimulacris infuper habitis , quibus cui-

tum denegabat füuum, : Quin & purpuracus

1 judid

cEpicuri

Philofophus Iuliapus ftatuas aiebat haudqua-

quam Deos effe vel haberi; verum a maiori-

tesqu

bus pofitas, tanquam diuinae praefentiae fig-

T j

na , vt per ea Dii colerentur, Sed & in thea-

ii

tris palam idola Poetae antiqui traduxerunt:

Sophocles imprimis, cuius praecierum hoc

mminüm

effa-

$

Í Augllff:

Salluft. de Diis & mundo c. 4- Max. Tyr. Dif-

fert.38. Phot.Cod.242. [ulian.Pragm. So-

0

phoc.ap.lHecat. Ewfeb. Praep. Emang. l. 15.

pud o

$. 13.

288

ALNETAN

QVÁEST.

effatum Chri(tiani feriptores faépe vfurpant:

1uamd

Vnpum eífe Deum; mundi opificem ; homines

! (i eff

vero caecos & errantes finxilTe Deorum fi-

Ti te

mulacra , folatia malorum, in iisque'colendis

ünet

pietatem collocaffe. Iaec ergo adorari no«

hl

lebat Menander. De idolis quid fenferint Ro«

mani, egregie demonftrat Auguftinus ex Var-

rone, quem fcripfiffe ait, Romanos veteres

Tl

per apnnos plusquam centum & feptuaginta

|

ftt

Deos fine fimulacris coluiffe. Auéctor moris

(100s ]

huius Numa :

au&or contra eius abolendi,

dtitde

indu&is ftatuis, T arquinius prx(cus Graecis.

AtQn) |

& Etrufcis religionibus imbutus, -

Germani ,

ful, qu

quorum non lingua folum vocabulis Perficis,

Itj

fed mores etiam . Perficis ritibus fuerunt m-

Uortin

fe&ti, ex magnitudine caeleftium non cffe at-

t

bitrabantur cohibere parietibus. Deos, autin

Merdif

vllam humani oris fpeciem aflimilare. Ec Na-

D) ]g"ül

haruali,. (:f.rmamca gens , Caftorem & Pollu-

cem fine fimulacris venerabantur.

Neque ln

mf

W n

folum, fed & Scythicae gentes pene omnes

n

idolis carebant.

ldem de Numidis prodit

Celfus. Et 2d. Afros itidem, & ad Romanos.

lls i

UmuS |

referr». pc»fïïs : quod habet Tertullianus, alie

lia

quan-.

Men:md apud Tuftin. Ápol. 2.

Au ouPc de eiuit,

Nuts

Dei, 1.4. cap. 31

Celf. apudOrla contrá Cel£

bi

100

'Tertull . de idolol. c, 3.

um

LIB, IIH.

CAP, VII,

289

ViORpit

quargdiu idola non fuiffe, & priusquam exor-

: horin

ti effent huiusmodi monftrorum artifices ,

)eottn (

fola templa & vacuas aedes fuiffe , & quibus-

j cuandt

dam etiam locis fua aetate vefugxa vetuftatis

manfiffe,

ldom N

ferid/

*

CnrPvT vH

nuserl

De odio fui.

08 o

xplicitis officiis , quae fpectant ad Deum,

E

feptugt

fequitur, vt ea tractemus, quae fpectant

üdor m

ad nos ipfos, ac ea primum , quae ad animum,

; apolt

deinde quae ad corpus. Vtrique autem trac-

s. Orit

tationi praeuerti debet generalis illa de odio

Getnid

fui, quod nobis indixit Chriftus , cum tolle-

Jis Pt

re nos crucem noftram iuffit, nobiscum di-

foerut.i

uortium facere, nobis velut bellum denun-

non C

tiare, animamque proiicere, fi fequi fe

&

jeos, tl

inter difcipulos eius haberi velimus, Non mo-

j II

do igitur noftri amorem improbat Chriftus,

em&Pclu

quod & faciunt paffim Philofophi; fed etiam

ul

odium noftri commendat, quod & plerique

j

rationis lucem fecuti fanxeruut, Velut Cleo-

g (5

]ldls p["u

bolus Lindius ; cuius dictum hoc refert Au-

" fona?

fonius , multa aliis effe ignofcenda, nihil fibi,

jpus

Et pr&etus , qui inter notas profectus ad

g

vir-

jl k clll

Matth. 16, 24.25..— Aufon, Lud Sept. Sapient,

Epl&et. cap. 72,

con»rice"

290

ALNETAN, QVAEST.

virtutem hanc ponit,fi quis a fe tanquam ab

- nf

inimico & infidiatore cauerit

Quod ita ex-

p Opfi

ponit Simplicius, maiori feueritate & acerbi-

tethn

tate in nos ipfos.efTe inquirendum, quam in

p*rfpe&

inimicos ; nihil nobis amore noftri conceden-

tirabtl

TO

As di

Plaufu digna eft fententia ifthaec, ouam

Plautus in Theatro edi iuffit, depugnandum

&m f

effe cum.animo iam inde ab ineunte aetate

-

nition

qui animo morigerabitur, periiffe ; contra vic-

Ti

torem vi&torum effe, qui animum domuerit;

ublC&lqu

1ec probum effe, nec frugi bonae, qui fibi fa-

i fam

tis placeat; qui fecerit fecus,in eo effe indo-

lifne. v

lem induftriae. Laudabilis & haec Publii Syri

ht en

fententia

ialum effe vocandum

qui fua

x

!

|

Üm f

cauíTa bonus fit; & illa Senecae : virtutem

dum. 01

non folum colendam effe gratis, fed in eam

L

tiam impendendam effe vitam, totamque co-

Pythagw

gitationem a priuatis commodis quam longif.

firne auertendam.

His affonat praeceptum

Vltare lul

Sinenfis Confutii, fe ipfum quemque culpare

Wi bine

debere, non alios.

r

^65 Q

C DUNET. LVIIL

| Mle&() g

De contemtu fui & humilitate ; drcqua

'»em Ep

vanitate gloriae,

&I ]mo

uic noftri odio adiungi quoque contem-

lt

H

tum iubet Chriftus, in quo humilitas

pp-

Plaut. Trin. A8. 2

.Sc./3. Seneca Epift. 113.

Ia

F

LIB. III.

CAP.. VIII,

a91-

qamà

pofita eft. Haec virtus, quae. Chriftianorum

TO

propria dicitur vulgo, commendatur tamen

(Lac

ab ethnicis, quibus humanae naturae vilitas

quni

perfpe&a eft. Non modo igitur omnem a no-

Qd

bis abeffe volunt arrogantiam, in quo a Chrif-

tianis difcrepat fapiens nemo 5 fed fubmitffe

6 QUE

pat

etiam fentire de nobis, fa&tisque ac dictis

p at

opinionem banc pracferre ; quod aliqui etiam

Ortra

praecipiunt. Ex hac autem demiflione fui,

du

abiedaque opinione, oritur gloriae & popu-

qui j

laris famae defpe&tio, vel quafi vanae & vi-

effe

tiofae, vel quafi nihil ad nos pertinentis. Pro-

Publi t

bata ea eft Philofophis, quorum commune

di&um fuit, nihil omnino gloriae cauffa agen-

"n

: Vi

dum. Quam in fententiam effata extant Pe-

p nt

riandri & Cleobuli, Probata eft imprimis

camqufïï';

Pythagorae , qui omnem gloriae cupiditatem,

ml

fattum omnem & vitabat ipfe, & difcipulos

nea p

vitare iubebat, Quod & porro faciebant. At-

jt alp'

que hinc tritum illud Scholae huius, Latein

vita; quod frequens erát in ore Apolloniis

adiedo etiam illo, Sin minus, at poít mor-

tem,

Epicuro tribuit hoc Plutarchus, viro

E

d C,Fi

& ipfi modefto , & humanae exiftimationis àc

Je «

gloriae haudquaquam auido. Et qui Pythago-

que

ricae

: hum*fn ]

pLï

Plutarch. in lib. A«$« £iécar,

1

;:

d

i

292

ALNETAN, QVAEST.

ricae do&rinae confultiffimus fuit famblichus,

lito

dum placita Aegyptiorum exponit Porphy—

fttent

rio, vno confenfü ftatuere eos sit: hóminem

, F

res diuinas contemplari folitum , 'ad laudes

lul

U q

humanas oculos non retorquere, Quos ad

3

T

virtutem inftruebat Socrates, hos contume

J

j «t |

liis & iniutiis obnoxios effe volebat ; neque

| dij

angi omnino , fi ftulti viderentur, & vulgo

haberentur defpicatui. Ergo contemni fe fa-

(ifi

fitmoni

cile patiebatur; & cum rogaretur ahquando

Mris,

a nonnullis, cui eum & eius doctrinam parm

t

faciebant , vt fe aliis magiftris commendarät,

faciebatid libenter atque promte: Cum Cha-

&tlion

ricle differens apud Platonem in'€Yorgia , fefe

Utta

As

ait ad mortem componere; & ad-poftremum

illud , quod mortuis fubeundum eft, iudici-

fblapg

um , honores fpernendo, quod afféctat homi-

V, t

A anno

num vulgus, & fe&ando veritatem, Aequa-

lis Socratis Democritus inanemr ita afperna-

Wt 1

batur gloriam; vt ignorari & cuperet, & cu-

g

Mil

raret ; nec agnofei voluerit, cum venit Athe-

nas, ne aSocrate quidem , quem agnouit ipfe

Pültre

Conflantem bominem,inquit de eo Cicero, &

^i

Mha];u u

grauem , qui glorietur fe a gloria abfuiffe, Quo

!

loco Demofthenem leuitatis arguit, quod fü-

9 n

furro

l hhrls

[

Jambl. de myft. Aegypt. Sca. 9. cap

* Q«

Cn,er.

Thf(l'] llbl

QWQt !

M

p9

LIB. III, 'CAþ,- .MEIT,,

295

IoOchu :

fürro delectari fe diceret mulierculae aquam

ftplr

onhet

ferentis, a qua. per viam alteri monftraba-

x ud

tur. Et aliQ .1qco.',:rc&a eos praecipere fta-

tuit, qui monent, vt quanto fuperiores fu-

Qu d

COR

mus , tanto. nos fubmiffius geramus, Nihil

t; g

autem fuper boc argumento attulit fplendi-

dius, quam l;;wd ex Áfricani maioris perfo-

& g

moilele

na differit; contemnendam effe celebritatem

dliqud

fermonis hominum.demonítrans ex terrae an-

nunpo

guftiis , diuifione, &. intercapedine locorum,

breuitate vitae humanae , elunionibibus &

x

Cin t*

exuftionibus terrarum memoriae feriem in-

brgii ! L

tercipientibus, . Quem fermonem appofite

Africano huic tribuit Cicero, qui delatos

Yoftretut

fibi a populo Romano fümmos honores, fta-

fa.

tuas , triumphos , continuum per omnes vi-

tae annos Confulatum , perpetuamque Di&a-

, MHZ'

turám, non Tadmilit, Sed fequamur ordinem

T

fthy &

Socraticorum. Princeps illorum Plato com-

mendat humilitatem in libris de legibus, cuius

enlf hi

verbarecitat Clemens Alexandrinus,tanquam

:noüi[ ipf?'

his Chrifti confentanea , Qui fe bumiliauerit ,

Cieett, j

exaltabitur : item in Phaedone verum Philofo-

"u

phum vult ignaminiam non pertimeícere: &

j qüülï i

(ir

in libris de republica Aefchylum fecutus ait,

E

virum

n (

|

KCiceï de ofiïc, libr. 1. Cic, Somn. Scipioa.

Clem. Alex. Strom. 2

Matth, 23, 12.

294

ALNETAN. QVAÉST,

i

i

virum bonum eum effe , non qui & effe bo-

o

nus & videri velit; quippe eum , qui videa-

J

noq«

tur bonus, honores manere & praemia, du-

Birin

biumque proinde fore , an ob praemia illa

Ulsq

bonitatem fe&tetur ; at eum vcre bonum ef-

J m

fe, qui, etiamfi bonus fit ac iuftus , iniuftus

AV

tamen & nefarius. habeatur; nec vlla tamen

(

infamia dimoueatur a propofito, & aequabi-

Rn

lem fán&ae vitae tenórem ad mortem víque

[

feruet. Haec magiftri fui praeceþ;a mioribus

itel

ld

expreffit Xenocrates, gloriae'adeo contem-

L

itdi

tor; vt ingenii ipfe fui tarditatem prodere

ä

| Oi

h

& déridere foleret, Prae reliquis vero Philo-

il

(e

fophis Cynici , & inftituto & moribris, omne

fti

gloriae , honorum , & exiftimationis ftudium

Ts cqt

funt afpernati, & infames etiam haberi velle

&t ho

vifi funt. Fertur fe&ae huius conditor Antif-

D)

thenes, hoc pueris praeceptum tradidiffe, ne

il rp,

cui ipfos laudanti gratiam haberent. . Lon-

i

Yita

gius progreffus et Menedemus , Eretricae

L

Cl

fe&ae parens. Alexinum, a quo faepe lauda-

Tens

ri fe acceperat, ipfe contra vituperauit. Et

Ántgy

qui Cynicos aliquando affe&tatus eft Bion Bo-

l.

ryftenites apud Antigonum , velut defpectio-

Ti

nem captans, generis fui probrum ftudiofé

"1 0ng

praedicabat, Nec a Cynicis defciueruptStoi-

onorum,

ci. Plenis paginis gloriqu, laüdum, h

Slmw

hi

: dig-

um

P.

LIB,

!II

CAP,. VIIT.

293 "

dignitatum cupiditatem damnant, & animos

[l

hominum ab oftentatione , iactatione, füper-

Vita

biloquentia, animi tumore vocant ad modef:

i, 0

ia

tiam , humilitazem , fuique defpicientiam;

murnd

.v

quisquis afpirat ad fapientiam, eum ita ani-

mo paratum effe volunt, vt neque mouea-

jniutt

tur vulgi laudibus, neque ludibriis aut male-

) táti

dictis.

Sic fentiebst Zeno , cum verfus , qui-

aequab::

bus Capanei modcítiam & in magnis opibus

g d

syorii

demiflionem praedicauit Euripides , fémper in

ore habebat, SicCleanthes,qui ex ingenii fui le-

Conidt

nitudine contemtum quaerebat. Sic Epictetus,

pmc'ere

SicEpi&eti explanatorSimplicius: cuius infigne

jo i

illud eft, & velut ex do&rina Chrifti expreffum,

j of

fru&um virtutis amittere, qui eam oftentatio-

i

nis cauffa fe£tetur , & re&te actorum mercedem

ei t

ex hocinanis gloriaeaucupio iam tuliffe, Hoc

r A[][ill

ipfum tradebat. Marcus Aurelius Imperator,

idlüks !

qui fplendide cauffam hanc egit, in fuprema

; I

dignitate, fummaque gloria fummam gloriae

frett

defpicientiam , di&is, fa&is, fcriptis prae fe

pe [

ferens, eamque habuiffe fe praedicans a patre

qui j

Antonino, quem ipfum ab omni oftentatio-

fion !

ne & gloriae appetentia abfuiffe, teftatur hif-

p

toria, Quin & vanitatem gloriae , quae vel

(ui

€x praefenti captatur aetate , vel fperatur ex

fu- z

(

"Siinpi: in Epidet. cip.7e. . Matth, 6, 16.

Marc.

Ongfum;ä

Aurel. l. 1. $. 16. &paffim,

]

296

"LNÉTAN, QVAEST.

bu,l

futüra ,folidiffimis argumentis a Cicérone iam

ánte vfürpati$ probat, nempe ex vulgi infci-

t0rio

tia, imobilitate ,- caecis affeClibus , ex 'terrae

E

tilfe,

exiguitate, diftantiis locorum , breuitate aeui,

teiaporis obliuione & iniüria; & ex eo deni-

tpra

que , quod hominum laudes extra nos fint,

(itisy

nec quicauam ad nos pertineant, praefertim

dicui

Timmol

poft mortem : has qui optent, perinde facere,

ac fi doleant, fe a praetérita aetate laudatos

iim,

rüon füiffe,

Gloriam & ambitionem, vt rem

Ql

ulide

Jeuem , volatilem , vanam, fperni non modo

vult Seneca, fedin promifcuo baberi hono-

T C

res & iniurias vulgi4 cortemtum aequo àni-

Mpl

zío ferri, atque^ etiam quaeri, nec deferen-

; Ctfey

dam virtutera irifamiaé metu j ^gratis iuftum

lidro

effe oportere, non fpe gloriae; cui quisquis

LT

bené agendo ftudeat;ploriae laborarejáonvir-

à o

tüti; contemtum adconon effe formidandütm,

Dentis

vt muli in eo remedii cauffa latuerint: nec

Y

ad beatitatem peruenire quemquam poffe, nifi

Qere

pacc,at defpe&ioni , proptereáque laude dig-

bisfi

rüm effe Claranum condifeipulum fuum , qui

lt i

a fux contemtü venit ad caetera contemnefi-

Jilum

Qtïod fi aliter nonbunquam ftatuere vi-

NITUT

fus efï nieminerimus gloriam iri mediis re-

LOT

bus,

Cicero Som. Scip.

Seneca Epift. 66 71.:140.

Stnec

113. 123. de conflant, Sap. e. 19.

à

"

CAP, VIII,

[

LIB, IHI

297

t

bus , at praepofitis, locari a Stoicis; deful-

torio Senecam fuiffe.ingenio, vtque alia dif-

lp if

X r

ferebat, alia agebat, faepe cauffae fuae fer-

lo

uiiffe, Quod hic autem. iactabat verbis, id

re praeftitit, . Q. Sextius; Senecae crebro lau-

e0 d

105 u

datus, quihonores ac mag:üratus fponte 2b-

qcfertit

dicauit, Egregiailla fuit.Cineae adbortatio,

memoriae a Plutarcho prodita , quaPyrrhum

efut

Janódu

in(ana gloriae cupiditate incenfum.,, ad tran-

jv

quillas moderatasque cogitationes fapienter &

callide traducere tentauit, Meminit Sarapio-

ymod

t

nis.cuiusdam Suidas, re, non fermonibis Phi-

quO 4

lofophi, famae, honoris, & popularis aurae

contemtoris, hominum .caetumque fugientis,

qdtn

; fillüt

Ifidoro foli, pauculisque hominibus in vici-

nia cogniti, in paupere & anguíta domuncu-

qu)squIS

la obfcuram & latentem vitam conítanter

o

danaüm;

agentis, Adiungi poteft Philofophis Gale-

nus , qui laudem, quam ex eruditione merito

int j n

capere poterat, tam parui fecit

t nomen

!Omä mll

TT

libris fuis praefcribere nollet. Nec putandum,

haec in vmbra iactaffe eruditos homines, po-

lm q

pulum celaffe.

Vox eadem fuit veteris Co-

Ferind

moediae, ex qua Diogenem aduerfus ambitio-

Qere"l

nem atque faftum multa depromfiffe, notat

atf

Mar-.

pIf

Plutarch, Pyrrh

Suid, in

Seneca Epift. 59.

jb

ZXapamitov

Qslen, Therap. 1.7. 6

.298

JALNETAN,. QVAÉST.

Marcus Aurelius, Sed & noua quoque Co-

| r

moedia , quamuis modeftior , inceffit glorio-

N

fos , futilemque ac damnofam etiam effá am-

|

v

bitionéem , & ex naturáe peruerfitate. ortam

L

Dl

non diflimulat. Aequabilitatem. vitae com-

fat]

1

mendat Menander , & bumilitatem fpondet

|

i t

1

vifum iri pulchrarp, nifi laus ex ea quaetatur

! dog

|

quod obiciebatur Cynicis, Apud Romanos

ET

Terentius laudat adolefcentem, quod vitam

NU

modefte'agens nunquam fociis fe praeponat

Quris

Similia profati funt Poetae & in cothurno.

( m (

Et clarifime quidem Aefchylus in Perfis; qui

j ,

& fuperbos monet impendentium poenarum

] Q

ab'vitriceNemefi. /INec ob robur ; resque

,

bello gceftas j nec ob diuitias. infolefcen-

1 m

dum effe, Minerua Vlyffem monet apud So-

h$

phoclem.

Aurea fünt praecepta illa. Euri-

Tatis

p:idis , quibus Eteoclem filium ab infana.reg-

torm

nandi cupiditate deterrere conatur Iocafta,

lm :

Peflimam ait Dearum effe ambitionem , iniuf-

r?am,

tam, perniciofam , inimicitiarum bellorum-

ho

j

que au&oretn ; initia haec efTe , honorari,

| nEv

circumfpi'cþiq, aHiuere Opibus. Agamemnon ,

rex

l

M Aurel. 1. IPI. $. 6. Tcrent. Andr:II. 1. 39.

Aefchyl. Perf. v. 822. & feq. Soph. Aiac. Ma-

fligoph. v, t27. & feq. — Eutipid. Phoenilf. v.

534.'' Euripid, Iphig. Aulid. v. i7.

um

JS

LIB. l. CAF. vItt,

299

T

(

rex ille regum ,' beatum praedicat famulum

t pl

quemdam fuum;, quod ignobilis, inglorius ,

efftan

vitam traduxerit fine periculo; miferos con-

(e,Orlan

tra eos , qui feruntur honoribus, Eadem dif-

de C

ferit Hecuba , infelicibus edo&ta experimen-

Lpon

tis; eadém & Ion: malle fe tranquillam me-

ichatu

diocritatem, quam regnum & diuitias trifti-

Aomami

tia ac follicitudine comitatas. Quae imitatus

od vit

Seneca Tragicus choros inducit canentes :

deptni

curis carere, id vero eff» regnare , fe poft vi-

OUU

tam obfcuram , in fordida paruae domus for-

af n

tuna, in loco humili & fecreto , quiete tuto-

QtBanit

que a&tam, refignata aliis gloria , plebeum fe-

r

nem, aliis ignotum, fibi notum mori velle.

(oleft

Cyrnum Theognis ab oftentatione abfterret

in Sententiis, Etin Anthologiae Epigram-

i?

l Bu

matis elegans vnum extat, quo fapiens via-

n f

tor mortuum in fepulcri infcriptione ia&an-

o

tem nomen, patriam, genus, & vitae glo-

»,iiil

riam, ineptae vanitatis coarguit, Jgnobile

[ ortt

fe otium perfequiía&tat Virgilius: & eum be-

yport

ne vixiffe autumant Horatius & Ouidius, cu-

jus

aol !

n

Euripid. Hecub. v. 623 & feq. Ion. v. 621. & feq.

6564647- Seneca 'Ehyeft. v..387. & feq. Herc.

[ i

Fur v. 391. &feq. "Theogn. Sentent. v. 558.

Anthol. 1. 3. c. 6., Vireit. Georgic.l. 4. Horat,

jl

xl d

l. 1. Epift, 17. &l 1

Eleg. 4.

'; Sat. 6. Ouid. "Frift. 1. 3.

300

ALNETAN, QVAEST,

bm,

jus &natales & vita, & mors latuerünt Af.

feuerat ille etiam , fe fms parentibus obfcuris

Vetiti

Zoroa

& ignobilibus contentum, fi aliorum an le-

8[!001

gendorum optio detur, haudquaquam clano-

fes capturum; nec item fplendidioris fortu-

gmnae

nae conditionem, reli&a fua quantumuis hu-

eoque

mili & priuata,

tincq

Memoranda & haec P"mn

Caecilii: fequi gloriam debere, non appeti;

hic f

jie

re&te fa&a praemio fuo nón carere, etiamfi

M

glona cáreant: itaque nec eífe praedxcanda-

quippe vanefcere quae referente alio mag-

hat

nifica fuiffent.

fitret

Imo neab alio quidem lau-

ftis

dari fe paffurum bonum ciueri , aiebat Cato

maior , nifi hoc e republica foret

Chrifti ef-

ff

lirite

fatum, quo nos ad humilitatem prouocat,

etiam poenis propofitis ac praemiis, retule-

Jf

runt in commentarios fuos Thalmudiítae to.

V5 y

iif

tidem pene verbis, & praecepta humilitatis

Vptta

tradunt Rabbini , ac Hillelis praecipue humi-

litatem celebrant,

Nec poftrema haec fuit

laus Effenorum, quod honores auerfabantur,

Pueros ad humlhtatem erudiendos effe, mo-

nent Arabes in Prouerbiis , vt gloriam in o

l

ne&ute confequantur: monent & fidem hu-

militate conf*irmarr v1tandam itaque füper-

ltobe

blam,

übl (

lee Caecil. 1. r. prü 8. Matth. 23, 12. T'hal-

ls

mud. in Erubin , c, z.

LIB. IlI,

CAP, IX,

3oI

int, J

biam , quam faepe exitus infelix confequatur.

obfcans

Vetitum effe aiunt Perfae in mandatis a Deo

p oroaf'm tradms, ne fummus Pontifex often-

j

1 d

tationis gratna in medium prodeat.

Inanis

1$ f

gï'önae ftudium improbabant Brachmanes, ab

eoque reuocare conati funt Alexandrum , &

m

ec Piri

nunc quoque in legum fuarum capite poütum

hoc feruant, Et Confutius Sinenfis Philofo-

p

phiae.di&tator honores defugiebat conftan-

y t

ter, & de fe demiffiffime loquebatur ac fen-

Qicani

lo m

tiebat , & vitia ipfe culpabat füa, & vitam

fecreto tranf:gendam effe docebat,

Primos

jen lu

gentis illius Reges ab omni faftu ita alienos

bat Cil

Ariud

fuiffe, teftantur Hiftoriae, vt feniores fami-

liariter inuiferent,

Hic commemorare eos

QU0C

pofï'em, qui honores vel.repudiarunt obla:

fetie

tos, vel füfceptos depofuerunt. Verum om-

(due t

nia 1&3 iam vulgata, & haec ab alíis iam oc-

miltall

cupata prouincia eft.

i

e hu

TOU

QMPMVT IX

panti

De mundme confmentlae.

e, I)

e mundltle &integritate confcientiae non-

nb

D

nulla quoque. hic proferemus: non vt

om ]

probemus , neminem. noxarum ac fcelerum

fipt

fibi confcium effe debere; quod perinde fo-

j

ret ; vt fi probare vellemus, vxcanda effe fce«

" lera,

:

392

ALNETAN, QVAEST.

lera, quippe quae angor confcientiae confe-

DT

qui foleat

Sceleribus autem effe abftinen-

(pul

dum, hominum oninium, ipfiusque ad:o na-

dilQU

turae vox eft. . At cogitationes etiam fcele-

hu-

Yl$,

haefitationes, & deliberationes ex am-

h.

mo effe depellendas, etiam citra fcelus ip-

&t

fum , hic demonftrandum eít, Ordiamur a

]hilà

Thalete, qui vt homines in turpibus fa&is fe

Alty

ipfos, etiam fine tefte, timere iubebat; ita in

Afoor

nefariis cogitationibus Deos , quibus erant

Cicer

perfpe&ae 5 quod idem a Polybio, & verfibus

(f, V

a Luciano expreffum eft

Sequatur Perian-

-

fetel

der,qui fummam boni pofüit. in menpte fibi

dli p

recti confcia. Tum Pytbagoras, qui facrificia

erebr

ftultorum aiebat effe pabulum igni

dopnaria,

ha

praedam facrilegorum ; Deos quippe non ad

Thagn

facri&iciorum magnificentiam, fed ad affectio-

ET

nem facrificantium attendere. Quam fenten-

Wham

tiam ad verbum retulerunt Charondas & Za-

4f

leucus, conditor vterque legum, Pythagorae

i« D)

difcipulus vterque, Aitille quoque maximum

Qit

effe & perfe&tiflimum facrificium , próhitatem

A[q.le

& virtutem fectari, Ab his ifta porro fumfe-

runt alii plerique, vel a Danide potius &Sa-

lomone, qui recta piaque voluntate Deum

, Cla

$

pla-

N

Polyb in Fragm. Pf 4, 6.& 49, 13, & 14. &50.

18.&fcq Prou 1558

J

LIB Iil,

CADP.

IX

3o5

I Q

placarl monent, non munerutm fplendore &

abl

opulentia.

Hoc. Carthaginenfium - tyrannis

400

hoc Athenienfi-

aliquando Pythius. Apollo;

m (ceh

bus refponfum dedit Ammonis oracmum.

; Q1

Hoc praedicabat Socrates: hoc in Alcibiade

elus j

iterat Plato: hoc vífurpat Menander , fiue

Qimt

Philémon ; ( nam quod illi tribuit Clemens

f

Alexandrinus, id ipfum Iuftinus refert ad Phi-

tb

lemonem) hoc Ifaeus apud Stobaeum ; hoc

yus gt

Cicero, dum Ntumae fimplicem cultum jau-

à14.

a

L verit

dat, vilemque facrorum apparatum ; hoc

r Pa

femel Seneca; hoc. Dio Chryfoftomus ; hoc

yente

alii pleriques fed fplendide prae caeteris &

fueritt

crebro Porphyrius inculcat , Deos non egera

dondtà

hecatombis , nec ad opulentos apparatus ,

ye nf ad

agnificasque veftes refpicere; Deo indigna

uf

effe, quaecunque materia conítant ; inen

t f fitt

vnam fpe&are eum , fi pura fit, 6 incortup-

ul

ta, fi affectibus vacua; & ca(titatem illam,

qua Deos adiri praecipit Epidauriaintcriptio,

thgt

cogitationibus ioftitutisque fan&is conftare.

011'[3!

"

Atque haec congruenter do&rinae Chritli ,

qui

o (üni

(

JUs

ClemensAlex. Strom.5. Tuftin de monarch. Dei

? pat

Stob, Serm. z. Cicer. Par. 1. Senecal. 1. de be-

p(z

nef, c. 6. & Epift. 114. Dio Chryfoft. Qrat, 3.

Porphyr. deabftin. ab animat 1. 1. $. 57 &i

14.&3

$. 17

fea

Marc. 15, 41. & feq

|

X

254

ALNETAN. QVAEVST.

qui quadrantem in gazophylacium a pauper.

; etr

cula vidua pie &liberaliter miffüm pluris aef-

4 Bchr

timat, quam opulenta munera diuitum. Sed

.| Hmens

redeundum ad Pythagoram . cuius eft in effa-

u

tis, turpia patrantem pudere primum füui opor-

|

r

tere; nam praeter Deum , tefítes quoque nos

|

|

|

|

hier

effe noítri, quos latere non poffimus. Haec

1

l

Áioli

differit Hierocles Aureorum Carminum expla-

COnrye

nator, & in fententiis fuis Democrates ex-

dotora

primit. Quemadmodum autem fentiebat Pys

trnten

thagoras, Deos fpe&tare intimas hominum af-

donum,

fe&iones, purasque effe volebat atque fanc-

Arill

tas ; ita fecreta hominum impiorum vota

libdey

damnabant ipfius affeclae, quibus Dii velut

Tiocrat

in fcelerum communionem aduocabahtur 5

nec per eos fas erat pofcere Deos quicquam,

fiündey

quod clara voce pofci non poffet. Hinc fanc-

Idnr,

tum illud praeceptum Philofophiae Macro-

Rs

bio memoratum , & ante illum Senecae , qui

lm ve

ex Athenodoro Solenfi Stoico habuit: fic lo-

h 0 «

quendum efTe cum hominibus , tanquam Dii

hj 4

audiant; fic loquendum cum Diis, tanquam

homines audiant, Huic monito parere virum

fs

A

bonum, ait Martialis ; qui non pareat, ace«

to

Rtad t

-

Qü'e, qu

Luc. 21, . &feq. Macrob. Saturn. 1. 1. c. 7. Se-

neca de benef, 1.2, & Epiit, 1o, Martial. l. 1»

Hony

p

Epigr. 49«

LIB. IIK.

CAP. IX.

303

to eum füo perfundünt Horatius & Perfius.

piupe

TT

Pulebrum hóc Epicharmi ;purum fore corpus,

T

fimensfitpura, Pulchrum & illud Pythagoreo-

Lindh

rum apud Demophilum: Deos interris locum

figt

proprium magis, magisque conuenientem non

u

habere, quam purüm animum. Eadem Pythio

, D

Apolline auctore , aliaque praeterea egregia

men

commemorat Hierocles: hunc praecipue Diis

t5 d

honorem habere, qui fe ipfe hoftiam offert;

jebat)

mentemque:fuam templum facit ; nullum iis

jnund

donum gratius effe. Pythagoreorum item fer-

"

turillud: fibiipfi malum inferre, qui de alio

um v

ldedendo éogitat. ^ Cuius affine illud eft De-

Jit vtl

mocratis: fibi ipfi nocere inuidum,' nomn ei

qbatlity

folim; cui inuidet. Veteres quoqae illi,Pe-:

ycquut

riander. & Solon, inuidiam ex animo elei iu-

ünc &

bebanr. Memorabiles praeterea illae Demo-

Macr

,

cratis eiusdem fententiae fünt: virum 'pro-

q, d

bum vel improbum , non ex factis tantum;,

- f

fed ex animo aeftimandum ; non ab iniuria

T

modo abítinendum , fed & ab iniuriae in-

m]qlml

ferendae voluntate; hoftem effe, & qui no-

e f

cet, & qui de nocendo éogitat. Si quis afpi-

il d

rat ad gloriam , hunc iubebat Socratés talem

i

us ef-

effe, qualis haberi vellet. Menedemus pl

fe

T

b

Horat. 1. 1. Epift. 16.' Perf. Sat. 2. Epicharm,

ndr, Strom. 7

[tiall [: ]

| apud Clem. Alexa

V

306

ALNETAN. QVAEST

fe aiebat non concupifcere omnino., quam,

que f

compotem cupitae rei'fieri.

Seruandum id

(im

ferio praecipit Fullxusm Legibus, vt non caf-

T COR

to modo corpore, fed animo etiam adeatut

LT

ad Deos, fanctiffimum effe hünc.cultum , ple-

iln0s

numque pietatis ; nec fugiendum. duntaxat

b b

facinus, etiamti Diis.& hominibus ignotum

l vity

femper füturum fit; fed ne deliberandum

If C0

quidem de eo admittendo; quippe in.ipfa

W C

dubitatione facinus ineffe, quamuis ad id non

! i Qp

perueniatur Virum bonum ne cogitare qui-

fator.

dem audere, quod proloqui non audeat ; nul-

; Uhuoli

lum virtuti theatrum conícientia maius effe.

ftqe ;

Scifcit Seneca : perfe&am hanc, vtilem &

DN

neceffariam effe fcientiam , fefe ipfum tmagis

m

i

vereri, quam alios; credendum populo tefte

Büürg n

fieri, quidquid,fe confcio fit ; parum referre,

L

crimina noítra fciri a nemine, cum a nobis

|'tdo (

fciantur, teftibus haudquaquam contemnen-

Wadtm

dis; fic cogitandum, tanquam aliquis in pec-

Titem

tus intimum poflit infpicere ; & poffe, quip-

tEl'umel.l

pe Deum intereffe noftris animis, mediisque

muS) Y

COgl!ïï ionibus interuenire.

Petita haec funt

EE

DN

ex Porticu Stoicorum: nam haec fibi volunt,

"

quae

AlTIlan

Cicero de legib. l. ». denat. Deor. 1.2

de Offic.

Seneca de benef

Wet

k q 'lufï.ul Quaelt. 1. 2

la,

15

.1. de vit. beat. c.ac Lp 11.74.76.42,& 83

lu

LIB, III

CAP, IX.

397

Qu

quae fümta ex Epi&teto inculcant Arrianus

mdum i

& Simplicius: in rebus agendis non ad exter-

non a

na conuerti nos debere, fed ad Deum , qui

t addt

necogitationes quidem noftras ignoret, &

tun. p

ad nos ipfos optimos noftri iudices ; fatis ef-

duntuxi

fe, fi boni nobis ipfis videamur; gloriae cauf-

gPO[Uü

fa vitari peccata ipfa, non foedas peccato-

jerqm

rum cogitationes , quae teftis Dei, noftri-

&

que- cauffa vitandae fünt, omnesque eraden-

a

das cupiditates,

Similia promit Marcus Im-

Tart

perator, nos in nosmet conuerti debere &

jett; D

conuolui , & erga Deum, qui intra nos eft;

u d

ficque affe&os effe interius, vt mali nibil in

vtite !

animis noftris Dii perfpiciant

cumque recte

um f

agimus

nobis id fuflicere; imo & bencfacta

upmo (

noftra nobis, fi fieri poffit, ignota effé de:

m rair

bere ;.fe a matre accepiffe, non a malo pa-

maDCb

l

trando folum , fed & a cogitando effe abfti-

ntem

nendum ; ad id affuefcendum , vt ea tantum

j

cogitemus, dequibus fi quis nos roget, fine

[f'e, ![I

tergiuerfatione vel diffimulatione refpondea-

medn

mus ; vnde manifeftum fiat, nos neque res

jl

Obícoenas habere in animo, neque odia, aut

inul-

jvl

NU

p

Arrian, Epi&, 1.

14.1. 3. c. 26. Simpl. in Epi-

&et, e. 90. &

M, Aurel. h 3. $ 4. GU5

) 65(*"

|

l.4.$.6. l. 6.

;2*8

7..$ 88. 1. 9. $. 6. G 49«

M

L du u3l

2«

9t

f l

393

ALNETAN. QVAEST.

inuidiam , aut fufpiciones , aliaue , quorum

fftchtt

nos pudeat

iNec intra Porticum claufa haec

cdef

imanferunt

Plutarchus eum ait demum pro-

ii mon

ficere, qui bene agat fefe refpiciens , non

EUU

quae foris funt

Vt innocentiffimum fe fa-

At

ciat Apuleius, nihil vnquam fe cogitaffe iac-

dim

tat, quod proloqui non auderet ; nullum fu-

&t D

um extare factum vel dictum, de quo diffe-

Vi ]

rere publice non poffet.

INefariae voluntati

iarün

crimen. adícribit potius Maximus Tyrius;

; ts

quam ipfi facto ; additque lege puniri non

!t

moechum tantum , aut furem, aut prodito-

Teato

rem , fed & qui adulterium , furtum, aut pro-

Verbo ;

ditionem patrare voluit

Quae confentinea

J ve

funt Mofis & Chrifti legibus, & Salomonis

effatis

t agl'h

Qui accedat ad Deum , Porphyrius,

'J(*mqhe

vt mox dixi, purum atque fan&tum effe iu-

Qüdem

bet corpore, & intimis penetralibus animi;

hf

comprimi naturales & inuoluntarios motus

llilemm

veneris, nec ad animum admitti; parumque

! r

effe docet abftinere fa&is , nifi cupiditatibus

LT.

etiam

quae factorum cauffae funt, abftinee

d

amus,

Extat Hieracis , fiue Hieroclis frag-

menes

N det

Plutarch. de profe&. in virtut. Apul. Apel. Max.

'Tyr. Differt. ». Exod. 20, 17. Matth 5,28.

N $

Prov. 6, 25. Porphyr. de abflin. ab animat.

L3$53Hh3X57

d

entent, Part, 2, $. 34«

Mtch

p

LIB, IIT,

CATUA, '

9v

N

quoma.y

mentum apud Stobaeum, vnde difcas iuftum

T

fic definiuiffe aliquos, qui muneribus corrum-

Dunjte

pi non poffit ;; valdeque eum miratos efle,

nr,

qui non concupifcat opes alienas.,

Qui fecus

um l

faxit, malam ei fortunam continuo paratam

jultit

effe, monet Petronius.

Atque hoc vnum eft

ylluni

ex Biantis, vel iuxta alios Cleobuli effatis,

qd

aliena non concupifcenda.

Placitum idem

volut

ja&arunt in theatris Euripides & Menander,

; Tyrit

cuius infignem locum Clementis Stromatis in-.

)uniri ,

D

fertum Philemoni Iuflinus adfcribit, fed vt

It p[Gdl:

videatur interpolatum , & ad ipfa Decalogi

p, p

Verba accommodatum : aliena enim . concu-

onfeni

pifci vetat, nec vxorem tantum, domumue

Suori

aut agrum, feruum aut apcillam, equum bo-

)orphymfv

uemque , aliaue huiusmodi ; imo, ne acus

m di

quidem filum ; quippe prope adeíTe Deum,

us d

qui nefaria haec defideria fpectet & damnet.

rios 10

Philemonis hoc quoque eft, iuftum effe, non

| p&rüäïü

qui iniuriam non infert, fed qui inferre non

yidti

vult, cum poffit; quippe indole praeditus

L ahm&

candida, & fraudis nefcia , iuftus effe mauult,

rodi if

quam videri.

Ergo occultum liuorem, quo

l

vel de bonis alienis dolemus , vel laetamur

de

A

]M

: Stob. Serm. 9. Euripid. Hecub. v. 996. Menand.

Matth !

PL

apud Clem, Alex, Strom. 5. luftin. de mo-

&

narcþ. Dei,

410

ALNETAN

QVAEST

Thine

de màalis, & hi, & Romani Mimorum fcrip-

tores, & veteres morum magiftri , quos fupra

QU$

Atf |

produximus , vituperant, Dixit Ouidius: caf-

Galli

tam eam effe, quae fponte caíta fit; pecca-

le, ]

re cam, quae, quia non liceat, non peccet;

fitlr

etiamfi integrum fit corpus, mentem efTe ad-

ulteram.,

Sententiam hapc Ouidii

in tefti-.

quior

monium protulit Seneca, vt probaret

, be-

b

togite

neficium non dediffe, qui, vt recxperet de-

li e

dit; quemadmodum pudica ron eft, quae pu-

dicitiam vel legis, vel viri timori praeftitit,

Ti m

non fibi,

Eft in veteribus Mimis : vincere

Inyti

cupiditatem , id effe regnum vincere.

Au-

Qu

V

rea fant illa Iuuenalis & cedro digna : nullam

QUs

it l

atrociorem eífe poenam, quam fuum teftem

Sime

geftare in pe&ore; refpondiffe aliquando Py-

thiam vatem Spartano cuidam depofitum eti-

h()m]

am cum iureiurando retinere dubitanti : 1m-

dm

punitum non fore ; nec füiffes funditus enim

Don

cum prole, domo, & propinquis effe extinc-

tum ; quibus Glaucus ille notatur Herodoto

celebratus ; has poenas pati folam peccandi

voluntitems qui intra fe fcelus cogitet, fa&i.

crimen habere. Romanorum monbus, isho- -

la

minem

Ouid. Amor. 1. 3. Eleg. 4. Seneca de benef. 1. 4.

c. r4. Tuuenal. Sat. 13. v. 296. & feq. Hero-

Gl

dot. l. 6. c. 86.

$

L

LIB, III.

CATSX,

git

um t

minem cenfebatur occid,iiï'e, qui ofccïdendi

T

eius cauffa telo armatus procefliffet, & fur-

ilits al

tum fine vlla attrectatione fieri poffe definit

t p

Gellius , fola mente , vt furtum fiat, anniten-

q

te, Profertiftud Maimonides tanquam peruul-

n (

m ü-e"

gatum inter fuos, voluntatem peccandi ne-

n

quiorem effe peccato : cuius dicti cauffam banc

.l

at

proponit, quod peccatum oriatur ex materia,

!

Declarat alibi infa-

xperet, j

cogitatio ex ipfa forma,

nire eos , qui putent munditiem corporis ani-

[ quip

mi munditie potiorem haberi in Lege, cui hoc

gl

; i

imprimis propofitum eft, cupiditates reftin-

Ceïe» .lu

guere. . Atque haec lex habetur in legibus,

quas Zoroaftri acceptas referunt Perfae Eth-

n:uli

nici, Habetur & illa inlegibus Talapoinorum

u t

Siamenfium, non ab omini folum fcelere, fed.

;uando??

abomni etiam mala cogitatione efTe abftinen-

ofitüt Ff«

ituti: !

dum. Cupiditatum denique imperio plurima

u

opponunt Árabes adagia.

E[Ic e)'[iï:

UA I E

i Hgmw

De examine confcientiae.

Tl

um ergo animos hominum intueatur Deus,

yitth L

C

,.

purosque effe velit ; fequitur excutien-

V j

dos effe receffus confcientiae, dictaque , &

minem

facta,

l

!

ebcnff'

L

)L.:

t Gell. 1. 11.c. :8. Maimonid. Mor. neuoch. Part-

[

|

3. €. . Maimenid. More neuoch. Part. 3. c. 33/.

$r2

ALNET AN. QVAEST.

fa&ta , ac cogitata diligenti examine recognof-

M

Cui monito

an

cenda effe faepius & caftiganda.

il

non defuit auctor Pythagoreorum Carminum

vaiid.

Is ante fomnum ter nos ad animum

dicet

reuocare iubet acta diurna fingula , quo iue-

Tune

Tha

rimus, quid gefferimus , quid gerendum omi-

ferimus : malefa&is dolendum ,

laetandum

tori

e&is ; ita demum virtutis veftxgus inbaefu.

luos

yos

Haec ex do&trina Pythagorae expretfa

dine.

fuiffe confirmant Diogenes Laértius, & Por-

j

bnyrius.

Duorum hic potiffimum temporum

T

rationem babuiffe illum ait , & eius, quofom-

que]

num petimus, & quo euug:lamus; illo a&a

BU

proponenda, hoc agenda,

Caute id a Py-

tolor

tbagoréis omnibus obferuatum fuiffe, fcribit

Thter

Imubhchus & inquifitionis rationem exponit:

103

Confonant iftis Democratis fententiae: turpe

k üy

eff» anxie fcrutari res alterius, noftras igno-

(itiq

rare

meliusque effe peccata noftra repre-

Ofen

hendere quam.aliena. Confonat & illud dic-

s

tum Cleobuli: multa aliis ignofcenga, nihil

fem

fibi.

Morem hunc animi quotidie ad red-

——

f(

dendam rationem cogendi difertis verbis cofüs

Fant)

mendat Seneca.

F jeri id folitum fuxffe ait a

DT

. Sex-

Iuf

Diog. Laért. Pytha

Porphyr. vit. Pythag

lambi. vit. Pyth. c. 29.. Seneca de ira k 3«

$

€. 36

i

——

Lia2, II.

Qs

CAP, X.

o

Sextio, confummato quolibet die , poftquam

uU

ad no&urnam quietem fe recepiffet ; fieri id

TR

a fe füblato e confpectu lumine ; fe cauffam

atimut

dicere apud fe, & totius diei fa&a ac dicta

Sextius ille Graecis verbis , Ro-

quie

remetiri.

manis moribus philofophatus eft ; & Pytha-

T

af

goricam do&rinam. fpretis. honoribus inter

n

fuos inftaurauit ; vnde & confuetudinem

enrá

hanc repetendae a fegeítorum rationis acce-

: ]

pit. Nec leuem hinc fibi fruttum fpondet Se-

neca; imo falutem ipfam ; quippe vfurpat at-

empom

que laudat iftud Epicuri, Jnitium eft. falutis ,

quofom-

jl

notiia peccati, Vetus auétor virum. bonum

eoloribus fuis pingens in Epigrammate, quod

i

interVirgilii füppofititia legitur,hacipfum fere

; f

hota difcernit, quod ipfe füiiudex ad vnguem

kexpomï'.

j r

fe explorat, nec ante admittit fomnum, quam

n m

diei a&a reputauerit, rectis laetus, prauis

offenfus

Facere fe hoc ipfum, ia&at Hora-

Tac d

tius, vel'cubantem in le&o , vel deambulan-

li

j P

tem in porticu, fuaque ipfum vineta caede-

: üd r

re. Quae trapslatio vfurpatur quoque in ele-

ganti hoc Arabt

m adagio , vitem fua fibi ma-

st

nu cuique putandam, non aliena, . Eft & in

l]H'C 3&[ i

rnerus i

$j

Perfarum adagis , quae collegit Wa

quis-

b

Seneca Epift.29. Horat. Serml. 1. Sat. 4 Epift.

110

] 2, Epift, 1.

814

ALNETAN. QVAEST.

quisquis ipfe fe reprehendet, minime necef-

Tan

fe ipfi futurum, vt ab aliis arguatur. Solitum

FP

Gymnofophiftis fuiffe, prodit Apuleius , ado-

husc

lefcentes fibi in difciplinam traditos,ad cibum

n

capiendum coeuntes perrogare, quid boni ab

H

ortu diei ad hanc horam egerint ? admitti

1

luc:

ad meníam, qui boni aliquid fa&um a fe

a

commemorent ; foras extrudi impranfos, quo-

IT

rum vel ignaua ,. vel non proba fuerit ope-

nm;

ra. Praecipiunt item ferio magiftri Sinenfes

dettit

recognitionem fui, rerumque geftarum , ac

—

tis &

multo magis etiam cogitatarum , quas non

—

Thort

alius cogofcere poflit & coarguere, Ergo ad

IN

huiusmodi inquifitiones faepe fecedunt in lo-

ttit

ca fola, excutiendae confcientiae cauffa, ani-

mioy

mique piis meditationibus reficiendi , & vitae

m

emendandae.

u

e[fey

CAPVT'X.I.,

ni

De corpore fpernendo,

Tit; i

5 animo veniendum ad corpus 5 cuius

ion

contemtum & odium ethnica itidem vt

N

—

Chriftiana commendat Philofophia. Veterüm

0

autem Philofophorum, ac nonnullorum etiam

Anig

Chriftianorum ea opinio. fuit . animum cor-

Thtn

pori, tanquam carceri, fupplicii caufíTa fuiffe

Ajpul. félovid. 1. z.

rþan-

0

LIB.

TII,

CAP.

XI.

315

K t

mancipatum, Id nos in Origenianis poftris

Tribuitur- opinio

Solitr

ad amuffim expendimus.

IUs, d

haec Orpheo , prifcisque ethnicis Theologis

*

TR

& vatibus , quam. Py

1

V

hagoras & Plato cum

jborid

gregalibus fuis fecuti funt. Atque inde porro

adnit

huc (unt delapfi, vt corpus, tanquam fuppli-

unib

cii inftrumentum, contemni odioque haberi

fos,

iuberent, EtPythagoras quidem corporis cu-

etit oj

ram infidis amicis comparabat , a quibus cito

Sineni

deftituimur ; animi contraemendationem cer-

tum, «

tis & conftantibus. amicis, quorum fidem ad

Vnde Iamblichus

us n

mortem vfque experimur.

I

in Pythagoreis commentariis corpus noftrum

ntinl

animi fepulcrum appellat, ingensque malum,

if i

malorumque cauffam , animo adiun&tum, ani-

ii

moque officiens, quominus veritatem intuea-

tur;quam qui perfpicere cupiat , corpus ei

effe relinquendum ; quippe tum propiorem fo-

re fcientiae, quo longius a corpore difceffe-

rit: atque hanc vnam effe meditationem fa-

Succinit Hierocles

niorum Philofophorem.

i eii

jden

Pythagoreorum Lyfidis carminum interpres ;

corpus minime exiftimandum- effe noftrum,

[eteri

animi effe inftrumentum ; itaque propter ani-

n a

mum curam eius agendam , tanquam inítru-

ym r

menti.

no

: Origeman.1; s. c.2. Qhaeü. 6. $. 7. & 10 lartbi.

Protrept. c. 5. 13. 17.

216

ALNETAN. QVAEST,

menti, - His imbutus Socrates , multis füadet

dmt

fibiic

apad Platonem in Phaedone , fpernendum

effe corpus , auerfandum, fugiendum ; manci-

Pal'Cif

pium effe animi ; animum ab eo feiungendum,

u

vt purus fit ab eius contagione ;. qui fi ei fue-

queà

rit obnoxius, nec in vita perfpicere poffe ve-

kte,

velut

ritatem , nec fapere nec philofophari ; in eo

ergo elaborandum effe Philofopho , vt ab eo

;ü

-

fe fegreget, curamque eius eatenus babeat,

ts p

quatenus ipfum animo vtile praeftare poffit.

primu

Socrati autem haec ita adferibit Plato, vt

jus e

non.magis Socraticam , quam Platonicam ef-

fium,

illi

fe do&rinam appareat , cum dixerit lpfe pri-

— M À

mam animae calamitatem effe corpus ; pur-

R

gationem vero animae effe cogitationes illas,

fütun

quibus fe ipfa a corporis affectionibus fegre-

Dj,

gat

Ex Platonis Academia arceffita funt,

yfer

:

quae difertiflime differentem Africanum in-

1 t

ducit Cicero in Somnio Scipionis

*

b

Ocyus.

t

caeleftem patriam repetiturum animum, qui

r

inclufus in corpore eminebit foras , & quam

onj(t

maxime fe corpore abftrahet, Libris fuis dog-

|

FPI&«

mata haec intexuit Porphyrius: animum ab-.

it(ln

ftrahendum a corpore & fenfi bus, ne conta-

|

tücle

ge hac xme&us deprimatur in terram pecue

Teni

dum

Porphyr :de abftin. 3b animat, L. z. $. 36. & feq.

hi

& in Sentent,

|

p

LIP, III.

CADP.

XI.

317

i

dum more, & a veritatis ftudio auertatur;

t

fubiiciendum itaque & edomandum corpus

thendir

15 Dd

parcitate, ciborumque dele&u, vt corpore

u

tanquam carcere liberatus animus, corporeis-

ial

que affe&tionibus exutus, ad Deum fe attol-

lere ,. eique coniungi poflit.

Haec eft vero

polew .

velut arx & caput. do&rinae Stoicae.

Inter

rj

vaa

ea, quae aliena fünt a nobis; nec proinde ad

hibet,

nos pertinent; aut in noftra funt poteftate,

primum recenfent corpus, Igitur Seneca cor-

reyol

pus effe ait pondus animi & poenam, hofpi-

lito, V

nicumd

tium, cuftodiam , & vinculum ; indulgendum

pf

illi valetudinis cauffa, non feruiendum ; fin

animo male pareat, durius etiam tra&tandum ;

us pll!-

futurum enim, vt premente illo vrgeatur ani-

pesil

"o

mus, nifi Philofophia accefferit ; multis quip-

ia J

peferuire, qui feruit corpori ; fic agendum

non tanquam viuamus propter corpus, fed

num ?

tanquam viuere non poffimus fine corpore.

| ocyüf

jf le

Corpus haberi vult Arrianus , vt afellum

onuftum; qui ei obfequantur, feras euadere;

(qu

Epi&eti diétata ediflerens Simplicius, corpus

qusdoe

inftrumentum appellat animi, vti füpra Hie-

3l b

(onte

rocles, eóque ita vtendum fancit vt inftru-

mento, fi quis ad rationem velit vitam exigez

j pECll!

res

quni

, Arrian; Epi&et. ], 1. c. 3. 1 : c. 26.

Simpl. in

,&Wi

Epi&et. Prooem. & in c. 13. 46. 73*

318

ALNETAN. OVAEST.

n

re;fi quis ergo inftrumento vtitur , tanquam '

fui parte , Deoque deferto , & fpreta eius vo.

3

luatate, corporeis affe&ibus rebusque exter.

1 (yio

nis fefe manciparit, fuum in iis bonüm quae-

rens , tum obbrutefcere, nec aliter fanari

poffe, quam per corporis defpe&ionem, fuüb-

demus

miniftrando. tantum , quae.huic neceffaria

] g

funt pro vfu animi.

Quam contemtim vero

; tsb

4 lpate

corpus humanum infectatur Marcus Aurelius!

Vas illud appellat animi, corticem , terram ,

: f con

faniem , reticulum neruis, venis & arteriis

umus

contextum atque offa, folliculum , cadauer,

; Mjlus

inftrumentum.

'Tum adhortatur nos ad. de-

; ipi

fpicendas carnes iftas, tànquam cito moritu-

- — difü

ros; & ad detrectandum corporis feruitium,

üb a

& cultum vafis deterioris.

Sentiunt: idem

ltquit

Arabes, quorum hoc iactatur prouerbium,

ET

claudendas eíTe quiique domus feneftras, vt

; tinatg

& ipfa & eius incola luce fruatur ; obftruen-

j 'ütpet

dos nempe & comprimendos quinque corpo-

li con

ris fenfus , vt vigeat animus. ;In admonitio-

tpoft

nibus Brachmanum ad. Alexandrum , quas re-

,g t H

fert Palladius, regnum in infanos ténere di-

; r

citur corpus, & corporis:fen fus, eiusque cu-

1ï ij

piditatés; edomanda haec cffe ; fi fecerit ,

! d

;'am bella omnia confeétum iri,

D

Q m —

H

CA-

D

-

".

LIB,: l1.

CAP.

XiT.

319

tquum

E PUVUTOOER

6s Y

De fugienda voluptate.

E CR

uod fi defpexerimus. corpus, & odio ha-

IQ Qu

r fui

: buerimus, velut indi&to bello , fubtra-

hemus ipfi voluptates, & dolores etiam non:

en li

ecefrt

nunquam inferemus; : Suadet autem id impri-

o vt

mis Philofophia , fuaque nobis aduerfus vo-

Lurcnu!

luptates , tanquam infenfiffimos hoftes, opti-

ma confilia, velut arma fubminiftrat.

Au-

terrati,

; arte

*diamus Hieronymum : Docelo , etiam inter Pii-

od

lofopbes , &9' egregios in republica vviros 5 virtutes

voluptatibus , id eff , Pytbagoram , Platonem , &?

x al tb

fhotite

zirifliden, 4riftippo, Epicuro , & 4icibiadi

TUüUD,

ab omnijbus folere praeferri,

Veri Philofophi ,

inquit Plato, corporeis voluptatibus conítan-

nt ii

ter abftinent: voluptatibus enim fcientia do-

erbiut

[rrs,

minatur ; ni fecerint , poenas voluptariae vi-

tae pendunt poft mortem , animusque corpo-

pritt

ris contagio pollutus raptatur circa fepulcra,

? (Orft

ponitt

& poft diutinos errores corpori rurfus illiga-

tur. Huiusmodi abftinentiam fapientum pro-

qui !?'

priam magis effe, fcribit Porphyrius; quomo-

p o

do enim, qui toti funt in excolendo animo,

u (

fe demittent ad inftituendam, eam partem ,

f

quae

i Häeron. adu. Ion. 1. 1. c. a. PlatoPhoedont.. Por-

phyr. de abítin. ab animat. 1. 1. 9. 45. -

(

320

ALNETAN, QWITAEST.

quae ratione caret ? Nihil effe Philoi'ophiae

1 dtpiu

cum voluptate commune , pronuntiat Maxi-

La

mus Tyrius. Studiofis Philofophiae naturalis

hittv

fpondet Simplicius , futurum, vt per eam à

! lo

corporeis.voluptatibus auocentur, 4 volup-

: [f o

&rone

tate , inquit Macrobius , feriis C? ftudiofis ca-

uendum efl ; quid enim tam contrarium , quam

u

virtus &j voluptas? Nec fapientiae folum ftu-

| t

dioíis , féd vniuerfis hominibus legem hanc

; n pef

pofuerunt primi illi Graecanicae fapientiae

1 W e

magiftri, Solon, Periander, & Pittacus ; coér-

; ütimi

cendam voluptatem, vtpote noxiam & mor-

ld

tiferam,

Pythagoras voluptatum illecebras

GtteP)

comparabat Sirenum cantionibus, quae caute

: alfery

vitandae funt iis, qui ad virtutem tanquam

: f li

ad patriam cupiunt appellere; primum malo-

l Jabo;

rum effe dicebat voluptatem , exterminan:

BRT

dam omni ftudio ; & a teneris annis amplec*

t conf

tendum eífe vitae genus durum & virile.

Mipt

Chriítianum audire putes, cum haec ex Py-

V t

thagora referentem Demophilum audis: fieri

D

non poffe, vt idem & voluptates amet & De-

um;qui enim voluptates amet, eumdem ama-

| Ug

re & corpus; qui corpus, hunc & opes; qui

LU fl!mr

opes , hunc efle iniuftum ; qui fniu&us,.hunc

' N em

m-

Max. T'yr. Differt. 54.. Sitmpl. Praefat. in Arit-

Ei(',, dg

tgt. Phyfic. Macrob. Saturn. 1, 7. €. 4

m

'LI'B. Hgp CAP, XI.

^E

p

impium effe erga Deum , iniquum erga homi-

it M

nés, Reliqui Pythagorei nihil fieri permitte-

hbudi

bant voluptatis cauffa, quae prae caeteris vi-

um

tiis homines praecipitet in peccata.

Grauif- .

u

fima oratione voluptatem infe&tatur apud Ci-

Mi

ceronem Cato maior ex Archytaàe Tarentini

m, u

do&rina, a Nearcho fibi tradita, quorum

jun d

vterque Pythagoricus fuit; nullam capitalio-

en z

rem pefteminuafifle homines , quam volupta-

tem , ex ea oriri mala omnia , omne eam

piet

j 0

animi lümen estinguere,

Addit Cato, huic "

n m

Arcliytae fermoni interfüiffe Platonem. Eüm"

lia

certe Plato inferuit Philebo fuo, fed Socrati

ute a

adfcripfit more füo , non Archytae,

Certe

tagit

fe&a haec Pythagoreorum continentiflitiam

m mab-

& laborum patientiffipam fe profitebatur.

rtmid:

Nota eft pueris fabula a Prodico Ceo elegan-

$ ampïeï-

ter conficta, de Hercule adolefcente, virtu-

g u

tem inter & voluptatem haefitante- primum,

ac demum voluptate repudiata virtutem am-

calr

jis; if

ple&ente, Socratem cum voluptatibus ve-

[/ g

lut ad praeliandum faepe componit Plato,

Oftendit primum Socrates, voluptatem non

jem u

Opfïvq

!

effe füummum bonum , imo nec effe bonum;

jl

f

per eam enimum corporiaffigi , tanquam per

N

cla-

ox:gia , Philebo, Phaedon,

TL

Cic, de fene&, Plato G

X

P

322

ALNETAN, QVAEST.-

clauum autfibulam, Quo exemplo vfi funt

nt;

lamblichus & Simplicius non femel,

Serpen-

Lámi

tibus item venenatis illam comparat, nec ali-

hii

ud effe quicquam putat, quo fit magis abfíti-

tupe

nendum $; nihil eam conferre ad felicitatem ,

buisc

pecudumque effe propriam ; eius moderatio

| f

nem , fundamentum effe virtutis; ac ea prae-

!

cipue liberum effe debere Philofophum; So-

tifum

cratis autem verbis fententiam ipfe fuam de

i a«

voluptate expromebat Plato, quam & efcam

illrio

malorum appellabat 5 vt temperantiam bo-

fl ic

norum omnium ornamentum.

Fa&um idem

lts (

a Xenophonte in libris Memorabilium , in

Vlltm [

quibus multa aduerfus voluptateim cum Ari-

vel, f

ftippo aliisque difputantem inducit Socratem.

MUU

His informatus praeceptis Antifthenes, vo-

ttpliog

luptati bellum indixit, nullumque non labo-

lr

ris, continentiae, tolerantiae genus in fe re-

(to

cepit ; idemque porro vt facerent , Cynicis

1

Qhto:

a fe inftitutis perpetuam legem dixit. Memo-

li, Yol

ratur hoc eius dictum , Infaniam potius, quam

"ts ]

afficiar voluptate; quippe voluptatem fum-

mum eífe malum fítatuebat

Celebratur &

ts

iftud Cratetis, Libertatem & immortale reg-

jUitter

num affe&are, qui volüptati fe non manci-

lm

pant;

LT

lamblich. apud $tob. Serm. 3. Simpl. in Epictet.

C, I3. 56. 60. Xenoph. Nïpmorab l. 2. 4&5.

" W

LIB, III.

CAP, XIÍ,

323

vi f

pant; & voluptatum moderatione ciuitates

N]

& familias feruari, Item illud Diogenis, qui

i

Antifthenis difcipulus fuit, Cratetis magifter:

p dl

turpe effe, cantores & athletas vocis aut ro-

stl

boris caufï'a abftinere voluptatibus, neminem

Qd

temperantiae cauffa, Ad idem inftitutum Cra-

C eapit.

tes Zenoni & reliquis Stoicis praeluxit, Cy

iUfly i

nifmum enim probabat Zeno, & ad eum vi-

fium:

tam accommodabat , ac ComICIS propterea

n&eczü

ludibrio erat,

Igitur Stoicae fectae certiffi-

yim i

mus hic eft charaCter, fuga voluptatum ; nec

Qun i

tritius dogma , fcriptisque éorum vexatius

)llxllm)

vllum eft. Praecepta ad eas vel repudiandas,

eun i

vel, fi ita res poítulet, recte perfruendas ,

r

commode függerunt Epictetus , & Epicteti

opes,

explieator Simplicius. Nec parti huic defuit.

non. li

Marcus Aurelius, paffimque in eas inuehitur,

sinih

Crebro vfürpabat verba haec Hieroclis Stoi-

i

ci Platonicus Taurus: meretricium effe dog-

- Mp

ma, voluptatem pro fine ponendam , fubla-

jig 0

tisque lupanaribus füblatum iri hoc dogma.

g i

«

Plurimum quoque in eo argumento fe iatat

Seneca.

abfü[ilï

Voluptatem neutiquam patitur po-.

gt

ni inter bona; imo, initium effe ait malorum

j m

omnium; rem caeteroquin humilem , puhl-

pBB

lam, feruilem , imbecillam , eaducam, bre-

"u

4

Xa

uem

^

j

|

Epi&et, c, 56,

ALNETAN. QVAEST.

324

uem , fugacem , turbidam , poenitendam, exi-

tl

tu foedam , communem cum ftultiflimis &

deri,

peffimis hominibus; cum mutis quoque ani-

aT

mantibus etiam contemtiffimis; ea effoemi-

ftaQ

.

nari homines & remollefcere

.

inuififfimam

folit

eíle habendam, & exturbandam; quippe quae

| fsf

nos latronum more in hoc ample&atur, vt

! nb

íftrangulet ; beatum fore illum , cui ve-

| ltcor

ra voluptas erit voluptatis contemtio; eam

! tf

fe afpernari , " compefcere , nihil eius cauf-

ET

fa facere.

Nempe fic acceperat ab Attalo

B

Stoico praeceptore fuo. Sed perfequamur

I Tequ

reliquos Philofophos: imprimis Ariftotelem,

ümm

qui in Problematis quaerit, cur intemperan-

imro

tes & incontinentes appellentur, qui volup-

lipti

tatem quaerunt ex duobus fenfibus ; guítu

noyt

atque ta&u; non item ex reliquis ? cauffam-

ï:d[aEOE

que hanc affert , quod id commune habeant

Atulie

cum pecudibus, inde itidem voluptatem cap-

Cäiïü, Ó

tantibus,

Probat haec & dilatat Macrobius,

D

n

At

qui & alio loco ftudiofis & feríis hominibus

TO

interdicit voluptate ; quippe nihil effe tam

ii

m

contrarium, quam voluptatem & virtutem.

Ut

Nobilis quoque Peripateticus Critolaus & ma-

hn

à

lum effe ftatuit voluptatem ,. & mala multa

Alhen

ex fe parere,. Quanquam fatendum elft, Arif-

to

Pfato

Macrob, Saturn. 1. 9. C 9. l; 700 4«

lt

Lt1B.

TIy,

CAP, XIT,

325

ht t:

tot lem Vö]uptati infenfum haudquaquam vi-

ii

deri, cum sacute diftinguit voluptatem a no-

Yj il

xiis voluptatis effect.bus. Quae cautio a Plato-

efoqt

ne adhibita eft, Nos vero volüptates hic non

lls

folitarias, & a damnofo fuo comitatu diuul-

ipeq

fas fpectamus, fed. quales obtrudunt fe homi-

i, t

nibus, & ab incautis etiam cum adiun&o de-

qui

decore & detrimentó captantur,

Volupta-

(io; d

tem faepe oppugnat Cicero, nec fatis dig-

eijs u

ham eff: docet hominis praeftantia; contem-

) At

hi etiam & rerici opportere ; vel faltem te-

[oquit

nendum effe eius fruebdae modum ; arcen*

(lot

dim maxime effe a libidinibus adolefcentiam ;

teny?

improbandas artes, quae miniftrae funt vo-

gv

luptatum ; qui his fuerint' dediti, eorum ani-

j p

mos corpore elapfos, cireum terram diu vo-

af

lutatos, in caelum, mifi multis exagitatos

» ho

feculis , non redituros,

Quae aflingit Afri-

n a

cano, vti & egregiam argumenti eiusdem di(-

mrobïüï,

putationem Catoni maáiori , quemadmodum.

]Omifiiw

mox notaui; vt liquere omnibus poffit, eam-

g u

dem fuiffe prifeae illius, & omni genere vir-

Vir[ll!flïr

tutum etiamnum florentis Romae fententiam.

"TL

Praetereo Ciceronis eiusdem ,

Plutarchi ,

) W*U:äj

Athenaei,/ aliorumque, ac Stoicorüm prae-

D

fer-

ERaMK

uf

"Plato Protasgor. Cicero f. t. Offic. Sómn. Scip.

de Sene&. -

^526

ALNETAN. QVAEST.

fertim, conuitia aduerfus Epicurum , fuafo-

wHo

rem voluptatis ac defenforem, Ropetam tan-

fgan

tum.dictum elegans Plutarchi huius: aduerfus

qii

voluptatem: feram effe, fed manfueiam ,

T

duplici de.cauífa fugiendam, & quod nocet,

fii*

& quod fallit : quae depromta funt ex libro ,

hptas

quem fcripferat aduerfüs voluptatem. Hoc

I

( pr

prope.ipfum de voluptate profatus eft Maxi-

Mode

mus 'Tyrius,

Non . patitur poni illam intet

baeus,

bonaj principiisque eius fuadet effe obítan:

| üdece

dum, fi quis faluus effe velit. Difputat qui-

dem |

dem de ea, more Ácademicorum ,

in vtram-

virtut

que partem 5 fed ita tamen , vt , poftquam

! Mu

rationes omnes attulit, quibus commendam

ET

voluptas poteft, easdem deinde falías elfe

fent

ofiendat , voluptatemque damnofam & fu-

^m d

giendam effe.demonftret

Ex Iamblichi epif-

iud |

tola de temperantia, multa affert Stobaeus

Yilüy

contra voluptates perutilia; velut earum,

Y t

moderatione ciuitatum & fámiliaritatum fa-

fitieb

lutem conftare; fimulacrum earum effe Gor-

Thef

gonis caput, quüo homines faxa fiunt; Perfe-

Pl

um. vero amputato eo , fuadente Minerua,

caelum confcendifTe

Plurimis huiusmodi fa

DI

s

bulis voluptatum damna Poetae adumbrarunt ;

ac

3

Plutarch. apud.Stob. Serm.6. Max, Tyr. Dif-

D

fert.y 16.33. & $3. Stob. Serm. 6,

W

P

LIB. tIT,.

LAP XII

527

fl

ac Homerus potiffimum. Nam quid aliud de-

atl

fignant fuaues illi- fru&us Lotophagorum ?

adet

quid Circes pocula? quid cantus Sirenum ?

(j

quid Scylla & Charybdis? quid Calypfus in-

Yl n

fula ? quid Phaeacum horti? Nihilo magis vo-

ex n

luptas, üue in cothurno, fiue in focco Poe-

smH

tis probata eft, . Videnda loca, quae ex So-

efto

phocle, Anaxandrida , & Alexi collegit Sto-

]am As

baeus, & quae alii ex Menandro Nec omit-

e o

ti decet pronuntiatum hoc Demona&tis, quod

at

idem fuppeditat Stobaeus: tantum addi ad

nv

virtatem , quantum detrahitur ex voluptate.

pot yu

Aduerfus voluptariam vitam falfe quaedam

s

& acute funditat Lucilius.

Et Horatii fen-

ais 6

tentia eft, fpernendas voluptates , volupta-

tem dolore emtam nocere

Religiofiffima

n

jchiq

apud ludaeos Effenorum fecta perceptionem

Stobud

voluptatum haud fecus quam noxas & crimi-

; tf

na vitabat.

Ne Pharifaei quidem frangi fe

Idem füuadet Apollopio

URT [

patiebantur deliciis

d 6t

"Thefpefiou Gymnofophiftarum princeps apud

Philoftratum.

"

Legas, quae de inftitutione

Jige

puerorum apud Perías differit Xenophon;

)modl l

quae de Aegyptus facerdotibus apud Por-

phy-

hat

1

[

Stbb. Serm. 5. 6. & 7. Luci! Sat 4. Horat. l. 9.

Philoftr. Apollon. 1. 6. c. 8

Xe-

Iv li

Epift

noph, .Cyrop. l. i, & 8.

328

ALNETAN. QVAEST,

phyrium Chaeremon Stoicus; quae de Ger-

qiden

manibus & Brachmanibus apud Strabonem

alis. p

Megaithenes; quae de Pramnis ipfe Strabo ;

jtoy

|

miraberis difciplinae aufteritatem , frugalita-

fuim v

Diloft

tem, & abftinentiam, ab omni voluptate alie-

nam ; quae prodeuntibus annis, apud Perfas

&t

potiffimum, is magnam mollitiem. deflexit,

füis

Cognofcere operae pretium eft, quam falubri-

tipre

bus confiliis, ac exemplo etiam fuo , Álexan-

i (

drum ad continentiam & defpe&ionem vo-

fs pn

luptatum hortati funt Brachmanes apud Pal

ife d

ladium , cum dicerent, veram hanc effe for:

"nnum

titudinem, internos illos hoftes virtute non

Áinere:

externos armis edomare,

Nec dedidicerunt

[

ifta recentiores Brachmanes , plurimaque in-

BU Umqw

ter eos iactantur adagia aduerfus corporis

o q

voluptates, Quam aufterum vitae genus fec-

trdit ]

tentur Talapoini Siamenfes , non fine ftupo-

la

re nuper ex Gallorum noftrorum narratione

W pj

accepimus.

DURTT

C AUv T XIII

m P

L

De feruanda cafhmoma.

Q 0

| t

jbi

1m vt a genere defcendamus ad fpec:em,

r

cam praecipue domandam effe voluptatem,

] Hlem

quae officit caftitati, demonftrabimus: non

p

qui-

la

Porphyr. de abftin. ab abimat, 1. 4. .6. Strab.l.i5.

I

LIB, HI,

CAP, XIII,

329

de G

quidem exemplis , quae funt infinita, & ab

rabone

f

alis.peti poffunt , imprimis ab Hieronymi

T

d

libro priore. aduerfus Iouinianum , .qui decus

!

frugi

]

j

fuum virginitati detrahebat; fed auctoritate

Jatedie

Philofophorum;, & cordatiorum Scriptorum;

td Pur

exoticarumque gentium fullfragio , apud quas

qefei

fuus caftimoniae. honos habitus eft,

Vera

m lab

quippe dictum eft a Tertulliano , :diabolum

, Al

babere . & virgines , babere &?. continentes.

Pris

)nem v

mus prodeat Pythagoras, qui coptinentiam

effe dixit lumen animi, & adolefcentes ante

gl

effe i

annum aetatis vicefimum venereis rebus ab:

ttüte D

ftinere voluit, raroque iis vti poft hanc aeta-

jdicent

tem , nec nifi prolis füfcipiendae cauffa ; prif-

gt

corumque Graecorum mores laudabat, apud

quos magna pudoris ratio habebatur. Haec

cypr

tradit lamblichus , fecutus verba ipía Ocelli

t t

je fpt

Lucani, vetufti Pytliagoricae feótae antifti-

g

tis, Plusaliquid habet Hierocles , Pyibago-

Plus

ram venere prorfus fuis interdixifle.

etiam Philoftratus, apud quem Pythagoricam

Philofophiam Apoilonius inducit praecepta

fua Qbi tradentem ; in quibus erat iftud , f

quem

gt

]p[l[em!

Hieron. 1. 1. adu. Touin. c, 26. &fcq. "'ertull, de

j M

praefcript. c. 40. Tambl. vit. Pyth. c.31. Ocell.

l

l

"

Lucan. de natur. vniuerí, c.4.. Hierocl, in Aur.

[

1

!

Mb I

Carm. Philoftr.. Apollon. l. 6. c.6, & L. 1. € 10

|

i

330

ALNETAN, QVAEST

quem difcipulorum füorum incontinentem

Áomtn

deprehendifTe

barathra fibi effe, in quibus

o

poenas daret.

Cai praecepto paruiffe ipfum

| qqie

Apollonium ferunt, & perpetuam virginita-

(iam,

tem coluiffe ; & caeteros quoque Pythago-

: W a

reos vel venereis abftinuiffe prorfus , vel li-

qum,

berorum folum ex legitimo concubitu quae-

D

rendorum cauffa iis effe vfos.

Nempe dili-

Dtmoc

genter eos ad temperantiam , ad continenti-

modt

tiam , ad pudorem Pythagoras inftituerat

riüsf

Hinc praeclara apud Pythagoricos caftitatis

Áte im

praeconia. . Quale hoc Demophili , animi ro-

j

bur effe temperantiam , mortemque.praeop-

tufat

tandam, quam per incontipentiam lumen ani-

quiti

mi extinguere: & ifta Porphyrii in iibro Py-

Aüor

thagorici argumenti , fugiendam venerem; vt

Ti

i

ingenio viui poflit, quippe foedam: & fordi-

AImopi

dam : purumque effe debere, non corpore

nf

folum , fed-& animo, quisquis ad Deum ac-

f

cedat , & philofophari velit ;. virisque diuinis

l t

caftitatem:intra & extra corpus: effe feruan-

b j

dam

Hinc Archytam ferunt a praetextatis

M fb

verbis diligenter cauiffe,

Hinc Theano, Py-

Tif

thagorae fiue vxor fiue difcipula , magnam

Ütney

pudicitiae laudem tulit

Caftitatis etiam in

fom-

. Demoph. Sent Pythag. Porphyr. de abftin, ab

Clm

M

animat, ]. 1. $. 7-&41 l.2. $. 45. &52.1 4.$. 20

d

LIB. III

CAP, XIIJ.

391

Qnentn

fomnis ftudiofum fuiffe Anacharfin Scytham,

3 qui

verendis finittra manu compreffis, ex Phere-

if il

cyde Syrio refert Clemens Alexandrinus,

Vi

Qüamobrem eius imaginibus hoc ipfius cffa-

tum adícribebatur :

continendam ef[lfe lin-

Peto

ü$ Vl

guam, ventrem & virilia, Vitandas effe nup

j

tias.& procreationem liberorum, cenfuerunt

eyci

Democritus, & eius fectator Epicürus, De-

QDUDE

mocritum hunc luminibus oculorum fe ipfum

nítiet

priuaffe, fcribit Tertullianus, quod mulieres

: Gd

fine improba cupiditate afpicere non poflet

Socratem, qui nefariae in mafculos libidinis

pmo

accufatus fuerat, ab hac calumniá vindicat

[j praw

Jurmei d

grauiffimus au&tor Xenophon , qui fuit eius

auditor, vt heminum omnium continentiffi-

iibro D

pertr.

mum non dubitet appellare. Quod & ipfi tef-

y &l

timonium praebet Ariftophanes , quamuis ipfi

l co[P J

infenfifffus , eum inducens difcipulis fuis

praecepta patientiae, frugalitatis, & caftita-

[j «

tis tradentem.

Memorabilem hanc . Xeno-

i du

fe ii

phon ipfe edidit vocem : mali omnis immu-

nem fore , quisquis-fundamentum in tempe-

d ub

eanü;h

rantia & caftitate collocárit. Plato venerem

mggm:u

omnem damnat in.libris de legibus, praeter

eam

: emm l'

ff

Clem. Strom. $.. T'ertull, Apol. c.46.. Xenoph

i(it.

Memorab. 1

T.

Arniftoph. Nubib

Plate

de legibus 1.

*

L.Il ij[

85

*ALNETAN. QVAEST.

eam, qüae cum legitíma vxore prolis quae.

fipien

ftnigl

rendae cauffa exercetürj qui contra fecerit,

infamem effe, & honoribus arceri iubet, Nec

gecünd

—

fupra naturae vires effe contineritiam , often-

if«di

dit exemplo nonnullorum pugilum, qui ro-

$ q

t fon

boris-feruandi cauffa caftitatem coluerünt ;

& animalium quorundam , quae cafte viaunt,

ment

certis folum temporibus ad procreandam pro-

an&

-

lem venere repetita. Multo etiam magis ca(-

& n,

titatem fuadet Philofophis, quorum ftudium

ima]

omne efIe debet in animó oblectando & ex-

tohiber

ercendo;

Sene&utem autem caárere huius.

]raetet

fititio

modi voluptatibus , haudqu&quam aegre fe.

rendum docet, cum multi harum imperio li-

etitt

beratos fe laetentur,

Nec fatcta Platonis 3

diis d

d. f

di&tis abludebant; quippe quem fcribant non-

nulliin vita caelibe ab omni foemineo com-

l infog

plexu pürum corpus praeftitiffe. Extant qui-

üm q

dem mollicula eius & amatoria carmina, fed

lp

^minus. pudicus ex iis haudquaquam putandus

m te

eft ; quiidem fenfiffe videtur ac Catullus, caf-

jj

tum effe decere Poetam ipfum, verficulos

Dd

nihil necefle effe.

Locum Platonis ex Phae-

(uod .

done, totamque adeo fententiam de libidine

Theofg

fugi-

Td. Phaedon. d. dc republ, 1. r.^ Catull/ Epi-.

ic.]

gr. 16.

Py

LIB. IIT,

CA PI

XTII,

333

Vi que

fugienda, expreffit. Cicero in. Catone ; nec

femel alibi amorem inceffit ac venerem, ve-

ft fegr

wbet, Vv

recundiam commendat, omnem in verbis aut

im, dl

in factis obícoenitatem improbat.

Quis nef-

), QUi

cit, quanta continentia & grauitate Xenocra-

olitrin

tes famofi fcorti Phyrnes blanditias & inui-

le vitu

tamenta fit afpernatus? Quis nefcit, ferro

eum & igne glifcentem libidinem comprefhit-

nduypt

fe? In praeceptis quae ad animum expurgan-

mupit

m

dum a Porphyrio tradita funt, vnum hoc eft,

cohibendos effe venereos motus, etiam qui

do t

praeter vo

luntatem noftram oriuntur, necco-

re ht

gitationemQquidem eorum admittendam. De

:

w

caftitate Theofebii Platonici ; qui fuit Hiero-

mpri

Plutorin

clis difcipulus , egregia Damafcii teftificatio

eft,

Is cum vxorem fobolis . cauffa duxiflet

pant t*

& infoecundam comperiffet , cafte poftmo-

ineo tUf

dum cum ea confenuit: & ante coniugium,

n d

in ipfo iuuentutis aeftu , libidinis in fe fomi:

m i

T

E

tem repref(ferat,

Afclepiodotum quoque ,

Procli auditorem , nullius unquam foeminae

jls, Ü

notitiam hahuiffe , perhibet idem Damafcius,

verii

Quod & de Sarapione amico lfidori, qui

at

'Fheofebium Hieroclis difcipulum audiuit,

g lii

com-.

fij

Cic. libr. 4. T'ufcul. & 1. r. Offic, & de Seneá,

g[u".l EPI

Porph. Sent. Damafc. ap. Phot, T'm. s.

334

ALNETAN. QVAEST,

commetnorat Suidas. Formofas merefri—ces

j dendim

& fenf

mortifero mul(o fimiles eff2, dicebat Dioge-

nes; & graue effe, continentiam fervare can-

datrim

?i

tores & athletas, hos corporis cauffa, illos

| diure,

d rem

vocis, a.nemine virtuus cauffa.: Et Dioge-

ftent

nis affecla Crates iugum voluptatis excutien-

ti animo fpondet immortale regnum, & ve-

tin, f

ner;s impetus vel fame reprimi;vult, vel la-

quie n

queo,

Stoici etfi fermonibus inverecundi &

(te ea

:u9viizueves , fententiis & vita fuerunt caftiffi-

[iolip

mi. Pudicitiam paflim & verecundiam laudat

Autt o

Seneca, . Vnum hoc depromam i

Büus prae«

li, w

conium , quod omnium inftar effe queat: vi-

n &

uere nos poffe fine pudicitia, fed potiorem

li [Uggw

effe mortem. . Itaque fuffragium eius ambit

bras (

Hieronymus, cum caftitatem adverfus Ioui-

t

nianum defendit. Nec id a fectae foium , aut

Dnpar

a Romanae gentis fan&titate habuit Seneca,

litatur

cuiüs gentis ritus & leges fummum indicant

'im fen

pudicitiae ftudium ; fic vt in cauffis agendis

Jis vir

honorem praefarentur auribus , cum nomina-

m

re necefTe effet lupanar, lenonem , ineretri-

Watan

cios quaeftus: fed & ita inftitutus fuerat a

üttm

patre, cuius notabile hac effatum eft, rece-

lo n

den-

lt x

Suid. in Sarapion. Seneca de benef. , 1. c. t1.

Hierón. adu, Iouin. Tib.c; 3c. M. Sen. Contr.

sitob

l 1. Contr, 2.

hY

LIB. III

CAP.: XIHI

535

Terett

dendum effe ab omni obfcoenitate verborum

xt Dio

& fenfuum, & fatius effe, tacere quaedam

Pal Gd

detrimento cauíffae, quam eius adiumento

ufa,

efferre

Memoria dignus eft Mufonii locus

D Dig

de rerum venerearum víü, quem Stobaeus

excu

fententiis fuis inferuit

Nullam aliam iici-

LO

tam, piam, & iuftam venerem cenfet, quam

t vil

quae in coniugio exercetur fobolis quaeren-

dae caufía nam ne legitimam quidem effe,

retut

nt citd

fi voluptas tantum ex ea captetur. Hanc tan-

m l

tum concedit Epictetus, vel quam dant nup-

tiae, vel quam lex; puellasque ad verecun-

(ius p

diam & temperantiam inftitui iubet,

& vti-

Qu "

p jordd

lia fuggerit ad voluptatis fraenandas illece-

bras confilia.

Quae. edifferens Simplicius,

jus anl

docet affuetudine & exercitatione caftitatem

rfus ob

Deorum beneficio factum

Dlumg ZM

comparari poffe.

laetatur Marcus imperator, quod incorrup-

: Genetd

tam feruauerit adolefcentiam , nec ante teni-

pus virilitatem exercuerit, imo & vltra legi-

T.

timum tempus exercere diftulerit; quodque

amatam fibi Benedi&am quamdam & Theo.

g

dotum omnino non attigerit; & ex amore,

ftenta

quo in eos ferebaturg,

convaluerit.

Aureo-

f, t

las ex Ariftotele, Theophrafto & Plutarcho

d

fen-

]ltll

btrob Serm. », Epictet. c. 47. 56. &62. M,

f COll

ANrel. l- 1; $:..17.

336

ALNETAN, QVAEST

fententias in laudem caftitatis, & in amoris

feni

obe

ac impudicitiae vituperium, repraefentat Hie-

ronymus, amorem foedum effe vitium, in-

perfo

faniae proximum , rationem peffumdans; fa-

N

pienti vxorem minime effe ducendam; infi-

peran

nitas effe matrimonii curas atque damna.

m

I(aeus Affyrius Sophifta, cum rogaretür, an

tr, /

mulier quaedam pulchra fibi vifa effet? con«

Virtut

ht &

tinentiam füam egregio hoc refponfo tefta-

tus eft, defiiffe fe oculis laborare. Quod ger-

Men

manum eít di&ti illius Iobi, pepigiffe fe foe-

li, :

Tmin

dus cum oculis fuis, vt ne cogitaret quidem

de virgine

Nec in fümma quidlibet fenti-

um

endi et proferendi licentia diffonant ab iis

dhtbyr

Poetae

Cantorem Clytemneftrae apponit

d

Homerus fuaforem cafítitatis,

Cavte eaven-

Grtet

düm ab illecebris mulierum monet Hd'odus'

f1t

qui iis confidat, furibus confidere,

Qplen-

tit Atf

didam Sophochs iam fenis fententiam com-

&thH

memorant Plato & Cicero, aliique complu-

Fa

res; gaudere fe, quod a venereis rebus, ficut

dlmv

a domino agrefti ac füriofo, hac actate pro-

lr

fugiffet. Amoris & veneris detrimenta per«

UT

^

fcqui-

Hieron. adv. Iovin. 1. a. c.28. & 30

Tob, 31. 1.

Ellnl

Homer. Odyff. y. v. o67.

Tefiod. Oper. v.

&

371. & feq.. Plato derepubl, 1, 1. Cic, de bd-

i

ned.

P

LIB, IIÍ

CAp, XÍII,

337

IT Mf

fequitur Euripides in Hippolyto, quemr &

al

ob continentiam impenfe laudat.

Alibi ex

i

perfona Ionis grauiter redarguit ftupralovis,

du

Neptuni & Apollinis: nec hominum intem-

47; h

perantiam iam amplius vult accufari, fed Deo-

? Qu

rum , quorum exemplo in fcelus impellun-

ftit

tur, Atque haec verba repraefentat Iuftinus

o u

Virtutis penum Menauder caftitatem appel-

1b t

lat, &. ab illicito concubitu virum probum

)u

abfterret

Parthenias dictus creditur Virgi-

f ff

lius, a virginali verecundia; etfi nos aliam

( QUi

nominis huius cauffam fupra propofuimus,

N' rl.n )

Quam autem in carmine pudoris rationem

ii b

habuerit, demonítrat Aufonius,

Perrogan-

pPOni

dae nunc variarum gentium fententiae; non

Graecorum quidem aut Romanorum, ne in

te C

ff

re netiffima abutamur otio.

Nam quis nef-

lt

cit Athenis feveras leges aduerfus adulteria

& illicitos amores effe conftitutas ? Cecro-

jm en

pem vulgivagam venerem intra fan&i & pu-

cip

dici matrimonii fepta continuiffe , etfi legi

ys, I

jen

huic deinde frequentandae civitatis cauffa de-

rowitum efts nullum le&um fuiffe facerdo«

jit) Fe[

*

[rqu!

Euripid. Hippol. v. 255. &. feq. &, lon. v. 444.

Ob D

& feq. Iuftin, de Monarch Aufen. Ceht. nupe

(*

tial.

^ dfüv

X

338

ALNETÁN. QVAEST.

tem, imo riec ad facra accedere cuiquam fas

[is aC

(inem

fuiffé, qui caftus non effet; quae ad facra

! s, ]

allegerentur foeminae, fere virgines fuiffe,

vel vniuiras , magnoque in honore fuiffe,

jiütit

quae virginitatem cafítitatemique colerent.

lt lo

Haec fere tenuerunt Romani , moribus Grae-

! foni

u

cis imbüti.

Sanótae illis ad tuendam pudici-

tiam leges; Dii illis tutores pudóris, item

Quere

Deae.

Veítales illis virgines, fümmusque

iped

his babitus ob virginitatem & pudicitiam ho-

torit

nos

; habitus & mulieribus, quae in eodem

lm

| Worna

manerent coniugio; fan&iusque etiam quam

tttem

apud Athenientfes obferuata lex de vna tan-

tum eodemtempore vni collocanda. T'rala-

L qonta

titia haec funt

& in ludis puerorum decan-

lébay

tari folita

Proficifcamur ad exoticas gen-

&omi

tes: initio. facto a Iudaeis

qui poftquam a

m q

fidiu

teftamento Dei funt repulfi, inter profanos

jam & exoticos habendi funt

Agnofcunt

Ante |

illi legi divinae id fuiffe propofitum, cupidi-

T

tates extinguere

& voluptates ,

bfcoenas

LUE

coercere

praecipue ,

Pharifaei purifmum

fitpa

vitae fe&abantur genus; continentia apüd il-

| ronymt

los magno, perinde vt apud Legis peritos,

lod

in pretio; multorum annorum cafht'ls, dum

t &

vacabant piis exer cxtatmmbus 3 crebri in con-

iugio fecubitus ; duro cubili , fubie&isque fpi-

Main

nis

loi

LIB. 1II.

CAP, XIII.

339 -

nis ac fctupulis glifcencemþer fomnum libi-

iqubit

al n

dinem praecauebant.

Sed hi nihil ad Effe-

v fufh

nos, fectam continentiffimam, victricem cu-

ye fül

piditatum , voluptatum contemtricem j fic, vt

ne legitimas quidem , quas conciliat matri-

coleto.

ibus Gu

fnonium, magna eorum pars toto vitae de-

im p

eurfu admitteret; quidam liberorum folum

jris, i

quaerendorum gratia vxoribus vterentur. Non

i

$

afpe&us obfcoeni, fed ne libidinofae quidem

Tf

ii

ia d

!

h

cogitationis licentiam dat [udaica lex, tefte

i od

Maimonide, Praeconio fuo Apoftolos Chrifti

exornauit Muhammedus in Alcorano, ob caf-

tm qmm

titatem etiam iniuffu Dei feruatam. Hiero-

e v u

phantae , vt & Galli Cybeles, virilitatem fo-

y, T

u

lebant vel execate ferro, vel medicamentis

edomare, Magnam fane promeriti funt lau-

xias P

i

dem caítitatis Aegyptii Sacerdotes, quam vt.

)ofïqlm

fanctius colerent , abftinebant penitus fale

r p

atque vino , in quibus ineft veneris inci-

Agitt

tamentum.

Vnicam ducebant vxorem,

J cu?iï

qua & abítinebant tempore vicis fuae; (nOn

ao

femper, vt es Chaeremone falfo fcripfit Hie-

pf

um

]

ronymus ) mafculis vero omni tempore.

Herodoti temporibus Aegyptii omnes con-

]

)

tenti erant vna coniuge , vti Graeci : Dior.lc-

lil "

Y

Ti

TM

Maimonid.More neuoch. p.3. c.49. Hieron. adu.

&isqüfläï'

1

Ioüin,l.i. €.9. Herodot, L. 6.92 Diodor. l.t.

J

340

"ALNETAN. QVAEST.,

ri aetate, Sacärdotes tantum s vt prona eft

l

in libidinem humana cupiditas. InIouis The-

üdid

baei fano mulier cafta ad Dei complexus ex-

! qum

cipiendos collocabatur,

Nec filere poffum

; W

excellentem Calafiridis virtutem , qui Ifidis

&iipen

Memphiticae facerdos fuit: fiue fabula fit ab

|. ficerd

Heliodoro in laudem caftitatis inuenta, fiue

| n

resita, vt narratur, contigcrit,

Is elegan-

; Ri

tiffimam foeminam Rhodopin faepius confpi-

feriby

catus, & amore tandem victus, Memphi re-

! ülis

li&a cupiditatem fuam exilio compreflit. Cui

grauin.

fimile Antiochi tertii fadium memorat Plu-

| us

tarchus, Ephefuüm deferentis , ne Vi-rginïs,

| m

quae Dianae antiftita erat, defiderio captus

Cereris Afri-

doum

praeter fas aliquid attentaret.,

canae facra tractabant foeminae, abdicato

| Til

| um

fponte de virorum confenfu matrimonio, om-

| rmg

nique exinde mafculorum conta&tu, ac filio-

; foeri

rum etiam ademto. Caflitatem quoque co-

Jouis Helio-

D

lebant Sacerdotes Aethiopes.

| eligebm

politani fimulacrum cum veheretur apud Af-

fyrios, fübibant proceres longi temporis caf-

*

E

timonia puri.

In facello Beli Babylonii mu-

! fofmin

lier a Deo ipfo fele&a, virilis confuetudinis

Tithr

exors , ipfius concubitum praeítolabatur,

Ada

tïnïuim

Quos ad Solis & Dianae facra *prolïcura

li.

al-

t

Heliod,. Acthiop. lib. 2, ïJiu;arch, Apophth.

L18, Iïi. CAP, XIIF,

241

uud

uae

[ousTis

aïlegab,ant Perfae, iis lex eadem perpet

pudicitiae imponebatur. ltaque Afpafiam,

pl

quam propter raram pudicitiam fummopere

r p

amauerat Cyr

132

ü$ ,

vt in cafto reliquam vitam

il

exigeret, Dario filio ereptam Solis & Dianae

dbuh ld

facerdotem Artaxerxes effe iuflit.

Adolef-

jena, l

centes ea gens ad continentiam diligenter in-

In euu

^

li

!

M

fütuebat. Etnunc quoque apud Petías ve-

iüs

r

teribus illis prognatos, nullum crimen eapi-

fem

]i

talius eft, quam impudicitia ; nullum, quod

yelit U

grauius punire velint, Apud Turcas , ii, qui

mont l

genus fuum ad Muhammedum referunt , fe-

0Y

re matrimonio abítinent,

Indorum Theolo-

tio dj

gorum, qui communi Gymnofophiftarum no-

ts

mine cenfebantur, duplex fuit fe&a , Brach-

j abl

1030um altera, altera Germanum , quos &

yonogd

Sarmanas, & Samanaeos, & Semnos di&os

u, X f;'

reperias,

Eadem ftirps erat Brachmanum

g ?

omnium, & fe&ae huic addi&i nafcebantur;

T Hfimj

eligebantur Germanes ex omnibus tribubus.,

T 1*/

Magnum vtrisque inerat ftudium caftitatis.

o

Ante annum aetatis feptimum & tricefimum

9

i

Y

l

u1

foeminae confuetudinem nullam habebant

ll'ueu;äæai!

Brachmanes ; eoque anno expleto, fobolis

ii

Jnbatl

ii

tantum parandae cauffa vxoribus dabant ope-

f

J

rocure

ram,

Itaque femel quotannis ad eas vife-

!

ant; iisque abftinebant: demum ; po&qqam

ge-

ALNETAN. QVAEST.

$42

i

geminam prolem fufcepiYent. Magiftros ha-

Dhil

bebant contineptiae , cuius virtutis praecep-

tjis,

ta vulgo tradebant.,

Germanes veneris. de-

A0T

gebant prorfüs expertes. Nec tamen a con.

fcin

tübernio fuo repellebant mulieres quasdam,

Tibu:

i

ftudiorum focias , & caftitatis participes,

Quf

quas Semnas appellabant. Diffufi erat & in

fvi

Ba&ros haec fe&a , quae & in aliquibus Iauae

tht

maioris angulis ad hanc diem perfeuerare fer-

(eine

tür. Mariti defun&i defiderium teftantur ho-

tendi

dieque vidoae eodem rogo fponte fe creman-

dunt.

tes, ni infames haberi velint. Nec diuturni-

:

il vi

tate temporis exoleuerunt fanüi illi ritus

As

apud Indos Philofophos, imo accuratius eti-

ditqy

am ftudent continentiae. Sunt magna Brach-

dtcim

manum & Brachmanidum coenobia, Sunt,

ä

Tong

qui fru&us cuiusdam efu venerem doment.

Rorti

Sunt, qui mulieris conta&um cane & angue

Macaffarenfes facerdotes

lt $

peiorem putent.

'Talapoinorum

Dayru

caftitatem feruant ex voto.

!Em,a

quoque Siamenfium memoranda caftitas eft.

Wem

Nefas illis mulierem tangere, alloqui, 1mo

lis m

& obiter afpicere. lIgne concubitum luunt,

lts

(T'ota gens caíta: vnica fere vxore contenti

N

fant. Magnum virginibus honorem habent

hiofej

Sinae ; magnum viduis caftitatem colentibus,

(tjn

fpreto altero coniugio. Quod & olim lege

pro-

LIB, III.

CAP.

XIII,

343

prohibitum fuit,

Quaedam apud ilios fectae

Vuert

. Philofophorum virginitatem anteferunt nup-

n

tiis , quibus & penitus abítinent.

Verfibus

rl d

amores fuos decantànt , fed pudicis, Nempe

EU

fic informati fuerant a Confutio, qui cum om-

quiis

nibus fuadebat continentiam , tum iis maxime,

d

qui fapientiae ftudebant. Ipfe contentus vxo-

n

"

re vnica, concubinas füperinducere fcelus effe

iul

^

(

À

dixit, Sed & repudiata demum vxore coclibem

t

deincc ps vitam egit. Formofenfes coniugis du-

hr

cendae veniam adolefcentälatls non conce-

be

dunt ante annum aetatis vicefimum: clam

j du

illivifunt ad vxores, nec nifi quadraginta

ili n

annis grandiores faCti in contubernium ad-

u

mittunt eas, quas vnae vnis nubunt. Ex duo-

gmBrac?r

decim Sacerdotum , Iaponiorum fectis, cafti-

j

moniae vota nuncupant vndecim , poena

TU

mortis propofita, (i qui fan&tae fponfioni de-

Ti "p

fint. Summus ipfe laponum Imperator, quem

i

Dayrum vocant, vnam tantum ducit vxo-

1p0in0f

i

rem, a qua per dies quindecim quotis quibus-

i

J

]

j

g[tirasvf

que menfibus feiungitur. Hanc fi amittat an-

)qlli, n

nis minor triginta, alterius ducendae ius ha-

j P

bet; fecus, fi hanc aetatem excefferit. Scy-

ia

this quantum placuerit pudicitiae laus , cog-

g

nofcitur ex Anacharfi,

quem fupra lau-

m Ctif-

dauimus, Inter Thrgces fuiffe quosda

n

tas

u

344

ALNETAN. QVAEST.

tas di&tos, qui fine mulietum confortio vi-

lum e

ucrent, & facri haberentur, ex teftificatione

j Iüm, à

Pofidonii narrat Strabo; atque hos ipfos e fle,

- u mon

qui Abii vocantur gb Homero, hoc eft, vita

; Qomm

carentes ; quafi carere coniuge, id fit vita ca-

tosca

TCTC,

Eft prouincia magnae Tartariae Mu-

limeri

gilladi&a, in qua Monachi quidam totum

j oni

vitae tempus in caítro agunt.

in regione

H(Oä]x

"ibetana magnae funt virorum focietates ,

T0 noe

magnae & foeminarum.,

Lamas appellant,

Cn,.-e].

Piar ac folitariam agunt vitam, nec vllus in-

Cl!S EU

ter eos coniugii vífus.

Germanicam gentem

gdnt E

fua pudicitiae cura nobilicauit

Sera mafcu-

ltionis

lorum foeminarumque venus 3 feuera matri-

t pi

monia; vnica vxor ; rarifima adulteria, quae

dlä" ph

poena atrox & marito. permiffa confequitur,

frt C

Teutonum a Mario caeforum vxores perpes

lites y

tuae. virginitati inter Veftales adfcribi volue-

;unt M

runt, nec impetrarünt a victore ; itaque la-

L fnem

queo fibi vitam eripuerunt.

Semel tantum

Y

id

lg

virgines nubunt in ciuitatibus quibusdam :.

lt

X'l

apud Herulos ctiam. viris defun&is viduae

* Dens

laqueo fe praefocant , fi probae & pudicae

haberi. velint,

il Ope

Au&or Procopius in Gothi-

E

Mhte

ter

eis, qui & Anglis atque Varnis profligatae.

DT

N

pudicitiae puellam videri ait, fi cuinomen fo-

j

]um,

J Ti

Strabo l.

- Homer. Iliad, v, 6. Procop. Gethic,

ls5.€ :4. l.4.c. 20,

P

As

LIB. IIT

CAP. XIV.

345

Qf

lum contingat fperzti coniugii & fponfalio-

ficton

Tauri

rum, ad nuptias ipfas non perueniat,

30

facxo* um Dlaaae curam v:rglmbus tantum

eft, n

commit tc'm'ït Et Saxones,

crudelitatae fe-

U

r0s, ca(titate mirandos efle, icrxpht Saiu:anuz,

tige M

Americani facerdotes caftitatem cólunt pro-

1. (ot

pe omnes , Deo placere pudicitiam rati. In

nf

Hifpaniola infula, fi quis eorum fe polluerit,

Ciet,

vel necátur lapidbus, vel igne crematur

ppelat

Caeteri omnes funt in cafto, cum ieiuniis fa-

vllisi

€ris aut orationibus vacant & cum íe accin-

gE'l[ J

gunt ad legendum aurum, quod in parte re-

4 (

ligionis ponunt

Poenas impudicis poft more

ra m

tem paratas putant

Vlll defun&ti rogo vi-

Venere abfti-

Ti qu

duae pleraeque fe iniiciunt.

Nicaraguani facer-

feqit

nent Chiribicenfes Magi

dotes vxores non ducunt, Magnifica .mbue-

$p

j voll

runt Mexicani & Peruani coenobia vxrorum

Ql

& foe.mmrum ca('r tatem colentium; cuius

tantun

violatae fi qua comperta erat, viua defodie-

batur Veftalium Romanarum ritu.

j

Fota pro-

Vi

pe gens ad confirmandas vires veneri fero

dat operam. Apud Abnakenfes, Canadicam

pl]dlnae

I iU

gentem magna eft caítitatis laus,

magnum

)H 'ga'äv

impudicitiae dedecus. Mitto haeretlcos, qui

ml

velnimio continentiae amore produ&i, vel

'r'oe.w

lum

(

ealuian, ]. 7.

349

ALNETÀAN. Q;*;'AES'I.

foeminam atque item materiam, tanquam dia-

mepo

boli foetum perofi, nuptias damnarunt, Sa-

lum,

turnilianos , Cerinthianos , Ebionitas, Ar-

Itqie

chonticos, Cerdonianos, Marcioniftas, Se-

li d

uerianos , T'atianos , Encratitas, Apoftolicos,

(0,

Manichaeos, Hieracitas, Euftathianos,. A&-

fitit

rianos, Apota&tigos, & alias Ecclefiae vibi-

jj

ces. Mitto & qui ex vanis huiusmodi opinio-

fuidus

Dibus fecundas improbarunt nuptias, Catha-

4nüciat

ros & Cataphrygas, fiue Montaniftas, inter

(üttar)

quos cenfebàtur Tertuilianus.

plurim

ÜCUAOBOMUCT OUNHAT

bus P]

coníta

De edomando fpontaneis afllictationibus

tdfta

corpore, & peccatis per piacül&res

"

dj e

. poenas eluendis.

-

pertol

ec voluptatis folum lenociniis ob(iften-

pleni

dum effe decernit Chriftus, fed affiigen-

hbor;n

dum quoque corpus , & voluntariis doloribus

Wilro

edomandum ,& peccata piacularibus poenis

eluenda, ln o autem affentientes habemus

lls ve

liton

gentes propemodum vniuerfas, quae aliqua

ftiio

rerum diuinarum notitia imbutae funt,

Infi-

lhlore

nita tradiderunt praecepta fapientes viri ad

Yerün

muniendam aduerfus morfus doloris huma-

Jrzef

Rnam naturam,

Nobiliffimarum Philofophiae

fe'»ar

1E,5ïarum decreta haec funt: inter mala mini-

Tne

Cic:

LIB. III.

CAP, XIV.

347

n

me ponendum effe dolorem; folum effe ma-

xnüt,

lum, quod turpe fit; virtutem ad bene bea-

niti, d

teque viuendum fe ipfa efTe contentam. .Da-

otiftr, d

bit, dalit fe in tormenta vita beata , inquit Ci-

ol

cero , nec iuflitiam , temperantiam inprimis que

ias, 2

fortitudinem , magnitudinem animi , patientiam

Nefie v

profecuta , cum tortoris os Viderit , confifiet ; vit-

od 0j

tutibusque omnibus fin& vllo animi terrore ad

as, Ul

eruciatum profettis , vefiftet extra fores Hnenque

yflas n

carceris, ltaque plurimi his armati dogmatis,

plurimi etiam nullis informati praeceptioni-

;

bus Philofophiae , fed magna fortitudine &

conftantia a natura praediti, cum cafu vel ne-

tion

ceffitate in perpetiendi doloris difcrimen ad-

vcultro

du&i effent, praefenti eum animo ac ftrenue

pertulerunt, Plena eft exemplorum vita ,

is o

pleni libri; neque nunc in iis congerendis

d d

laborandum.

Ea tantum videntur propofito

dolri

noftró conuenire praecepta & exempla , qui-

bus p

bus vel religionis cauffa, vel popularis infti-

; hii

tut;onis, vel Philofophiae, quae multis pro

f

cep

(* i^

ti fponte aut tolerati

y d

religione fuit , fu

dolores & aflli&tationes corporis fuerunt. Vt

i, P

j vé

verum appareat, quod libro fuo de patientia

yj

praefixit Tertullianus: Pbilofüpbos , cum inter

entiaruu

j

; fesvariis fettarum libidinibus , & fent

aemu-

MM py'

[

Cicer. "T'ufculan. 5.

348

ALNETAN, QVAEST,

X

aeinulationibus difcordarent, folius tamen paiiz'en; j

guia

jores

tae in commune memores, buic mi Jludiorum

Juorum commififfe pacem , in eam confpiraffe, in

,.

t

eaim foederatos effe, li im affeclatione virtutis

t a

vnaniniter fluduiffe, omnem fapientiae oflenta-

ienewm de

u

patientia praetuliffe. : Hac praecipue

laude

tibi

inclaruit Italiea fchola , quae aPy.

thagora fumfit initium.

Is primum ad ca:

inpe

pefendos impigre labores hortabatur fuos

quaci

Tiortt

hoc fymbolo: Supra choenicem ne fedeto;

Vuga

& altero etiam fymbolo literae V , cuius cor-

nu alterum anguftum, difficilem notat ad

]

virtutem viam , iatum alterum, vitam paten«

ànimi

tem'atque tritam ad vitium.

Carminibus

o

porro fuis monitum hoc inferuerant Aefehy-

f6; (

lus & Epicharmus, Pythagoricae do&rinae

lr

lis])

participes. Vitam ipfe Pythagoras duriffi

Tobil

mam cum fuis egit, frugaliflimam , patientiffi-

inam; dixitque, voluptates non conferre bea-

Qul

titudinem , nec dolores eam auferre. Lyfisin

üaliq

aureis carminibus, quae adfcribuntur Pytha-

i

gorae , infuefcendum effe monet, ventrem &

äPm

fompum reprimere, Etin hac palaeftra ex-

hp

ercitatus Apollonius vetus vfurpabat Archi-

(tly

D

lochi di&um, Deorum donum effs toleranti«

N

am & pajlcientiam. Generale hoc eft Pytha-

80-

Iamblich. vit. P;—,r—t'r;aig. €. 35

É

LIB, IIT.

CAP. XIV

349

pm

goricorum decretum , inquit Iamblichus , la-

bores fortiter tolerando

dirim

adhibendas poe-

liones, ad naturalem in-

f

nas, fe&iones

temperantiam coercendam ; carnibus cibis-

TO

que aliis quibusdam abítinendum ; reliqüis

(fhy

Ua

atque item fomno, parce vtendum, Ergo mi-

u

rabilis fuit, fiue in contemnenda morte, fiue

ao

in perferendis doloribus, Pythagorae & fe-

f

IU

0

-

quacium fortitudo.

Nam & ipfe voluntaria

s

: WOV

morte interiit; item Empedocles, fi modo

vulgatam de eius exitu opinionem fequamur:

BO

ra4

& Zeno Eleates excitandis ad conítantiam

(

animis 1üuenum promnülmus omnia perpeti

paten

TM

i

maluit, quam coniurationis conícios indica-

d

Ui

re; & ne tormentis viétus id faeere cogere-

tur, linguam dentibus abfíciffam in os inítan-

qumt

tis Demyli tyranni exfpuit; quod & Leaenae

if

f

It

nobili apud Athenienfes fcorto tribuitur.

Quidam admotam velut ad audiendum fecre-

i

(

ti aliquid aDemylo auriculam Zenonem mor-

vis/l

vta

dicus laceraffe aiunt, Atque ita traditam fibi

uj

a Parmenide difciplinam fa&o exprefliffe , nar-

1

rat Plutarchus, & egregie oftendiffe , formi-

dolofam e(fe viris magnis turpxtudmem, pue-

rdi

ris & mulieribus dolorem Par fuit ia fimili

.an I

cafu Anaxarchi fortitudo atque factum, cum

l

b

Ni-

Ptiutarch. contra Colot.

]

350

AL;NETAN. QVAEST.

Nicocreontis perferret faeuitiam ; nec hor-

i f

rendum deprecatus eft fupplicii genus, quod

It 00

nunc quoque Turcis in vfu eft, cum in mor-

o Q

tarium conie&us piftillis ferreis tunderetur,

fl

Anaxarchi exemplum & monita fecutus Pyrr-

Tolor

ho, ad mortis & doloris toleraptiam audito-

Tam d

fes hortabatur, Superioribus haudquaquarm

m

inferiotem fe praeftitit memoratus Liuio

foria.

'Theodotus , perperam apud Valerium Ma-

p

ximum Theodorus di&us, cum patefa&a ad-

farifi

uerfus Hieronymum Syracufanum tyrsnnum

fs m

T

coniuratione, omnibus intolerandis patien-

[i

Vi

01

tiae humanae cruciatibus laceraretur.

Py-

o

thagoricum autem fuiffe, teftantur, Clemens

j

Mertn

Alexandrinus & "Theodoretus.

Fertur quo-

fitt

que Hierocles Alexandrinus Pythagoricaé

(ete

doGrinae clariffimus interpres, cum Dyzan-

findo

tii plagis a magiftratibus caefus effet, iudices

QU f

non fine conuitiis manante fanpuine refper-

fs

fiffe. Italicae fcholae do&rina imbutus Epi-

h

curus , etfi voluptatem cen(uit effe fupmum

füntu

bonum , dolorem vero fummum malum ,

Üttee

negauit tamen iucunde viui poffe , niti cum

bemg

virtute; aut vllum effe tempus , quo fapiens

ls [

non

R

Liu.1.924.c.5. . Valer. Max. L.3. C. 3. Clem.

il to

9

Strom. 4. "T'heod. 'Therap. Serm.

L II

Suidas

in Hierocles.

X

LiB, IIT

CAP,

XIV

351

e o

non fit beatus ; victur ipfe tenuem antetu-

$ qi

Iit copiofo ; dixitq

que fe cum loue de felici-

1nmor

tàte certaturum , ä"x aquam haberet & offam ;

Jeretut,

nihilque ei fufficcre, cui pauca rion fufficiant

[9uy

n*

usl

Doloremis co

mfit, atquemmortem , & ani-

FTU

inam agens in fummis cruciatibus, fcripfit ad

uqui

Bermachum

laetum tamen eíffe fe ex me-

B

moria rerem. 1nuey;tarurm

At fortior lot

um M

ge vifa eft Ionicae fcholae do&rina , cuius

i d

ariffimum lumen Socrates , & dictis & fac-

Tatnufl

tis inuictae laborum omnium , mortisque

adeo tolerantiae exemplum.dedit. Laudatue

pahen-

l

hoc nomine a Xenophonte ; & ab eius ad-

AROCIS

uerfario Ariftophane conftantiae ipfius tefti-

t qu

ficationem veritas exprefft, cum eum indu-

pondt

ceret adhortantem difcipulos ad patientiam,

bj

ftando, ambulando, perferendo frigore at-

Vbe.

ia

que fame, vini & veneris abítinentia.

&l

rius haec expofita funt ab Alcibiáde in Sym-

pofio Platonis. Eum ait ad Potidaeam, cum

uf

ml

contubernales effent, fuftinendis laboribus

nalllml

Graecos omnes

feque àdeo füperaffe, hi

ijj i

berna frigora facillime toleraffe, nudis pedt-

fgplen'

bus glaciem calcaffe , veftem non mutafie;

nol

per continuum diei unius & noétis tempus

in eodem veftigio cogitabundum fub dio per-

( '

fti-

&ib E

Xenoph. Memorab. ]. 1, & a. Axifteph. Nubib

352

ALNETAN, QVAEST,

ftitiffe , belli pericula intrepidum adn(!'e« Mor-

Ápitn

tem autem adeo non reformidauit, v

inuie

dolori

taffe etiam vifus fit

Quapropter in exem»

fiur

Per-

plum pátientiae proponitur a Seneca,

àngit

pefütitium fenem appellat, per omnia afpera

Tirq

iactatum , laboribus & militaribus & dome-

d

icis & ciuilibus inuictum , atrocibus crimi-

PT

nationibus vexatum , careeri mancipatum,

nf

véneno extin&um, nec inter liaec vultu aut

T

animo mutatum, fibi femper aequalem in

L

magna inaequalitate fortunae, Afperum hunc

Hoyh

vitae cultum ita porro commendauit familia-

ftnum

ribus, vt qui intima cum eo neceffitudine

Werit

coniun&tus fuit Ariíitodemus Cydatheneus ,

D

Et Cebes

nudis femper pedibus incederet,

lts

praefeptos laboribus aditus ad virtutem fc:-

Vülpt

te depinxit in tabula, Et Arxfuppus ita Anti-

fintes

patrum Cyrenaeum inflituit, vt oborta fibi

Jtter

caecitate iocaretur, nec ftudia literarum in-

Xam (

termitteret.,

Cuius calamitatis . conítanter

t ton

toleratae cum exempla alia profert Cicero ,

tf

tum illa praecipue Democriti , Afclepiadis

N X

Eretrici, & DiodoriStoici ;item Homeri, & ip-

Ms

fiusetiam Tirefiae. His ádiungi poteftDidymus

hm Y

Alexandrinus,Inter Antipatri huius fucceffores

D

ponendus Anniceris, cuius dictatum hoc fuit:

fa-

(s

Seneca Epift. 114.

LIB. IÍ,

CAP, erf

353

)

lt

fapientem , etfi voluptate careat, anpatuf

YcIQU

doloribus, beatum tamen futurum.

Recen-

) O

fetur & inter Socraticos Diodorus; cui ad-

Iu

iungitut & Calliphon a Cicerone ; quorum

a

vterque dixit, honeftate beatos homines efli-

UE

; üome

ci, accedentibus licet cruciatibus. Non mag-

s erin

na quidem Plato tolerantiae edidit fpecimina ;

ipttf

commendatur tàmen hoc nomine, quod ad

AUAU

frangendum corporis robur, motusque pro-

d d

caces, in loco infilubri.Academia, fedem Phi-

Qm x

lofophicarum collocationum & commenta-

fipie

tionum pofuerit ; quod parce ipfe fobrieque

ficu

vixerit; & cum veniffet in Siciliam, minime

honety

inefcatus fuerit deliciis Syracufanarum & Ita-

"t Crte

licarum menfarum , obfcoenisque no&ium

yent

Í

voluptatibus 5 quibus beatos homines effici,

ii

gentes illae putabant, ipfe vero neminem fa-

orta

pientem effici fcripfit ad Dionis propinquos.

rimit

Nam quid aliud fentire potuit is, qui cum Py-

pfand

thagora & Socrate decreuit femper beatum

Qs

effe fapientem? Idem fuit Platonis difcipulo-

hii

rum, Xenocratis & Speufippi, placitum ; idem

i

& Polemonis, qui Xenocratem audiuit; bea-

tam vitam a virtute fuppliciis minime dis-

jiym

l

jun&tum iri, cumque ea in Perilli teurum def-

cens

ocdi

[

n

»

Cioet, 5, "'ufculan. ; lïlato Epift. 7.

Z

354

ALNETAN. QVAEST.

cenfuram.

Nec ab hac opinione de('mu:t.

lrl

z

(

Paulus Lacydis difcipulus, qui omnia perpeti

praeoptauit, quam confcios facinoris indica-

mus :

re. Nec minus fuit contra mortem, armatus

Xetuf

condifcipulus eius Carneades.

De Cicerone,

Ctü, |

qui Academicus haberi vult, nihil attinet di-

D

cere

; paffim libris fuis afperhchas fententias ;

Tec t

turpe effe luxuria dhiuere & delicate ac

dlre

molliter viuere; honeftum parce, continen-

Biily

ter,feuere, àc fobrie ; in malis non haben-

ltt,

dum effe dolorem, non mortem , non igno-

perfr

bilitatem

, non exilium , non caecitatém ,

tita e

aliasque huiusmodi calamitates ; qui virtute

& Y

t

praeditus fit, hunc eífe beatum ; pacmfï'e

id, quod Marco Bruto, magni ingenii & ani-

DCl

mi viro, Scifcit eadem Porphyrius; fuga vo-

fidh

luptatum , dolorum tolerantia purgationem

lheni

animi conftare; viri diuini duplicem effe ca-

8n |

thatem

internam & externam.

Etfi ex his

T1odo

prmcxpns Perlpatetlcorum voll.ptatem bo-

m

num effe, dolorem malum , fequitur beatum

ft'ulu

non eíTe, qui afüciatur doloribus, quaptacun-

*

I

que virtute praeditus fit, nec beatam vitaru

Amer

in rotam afcendere ; quod negare non fufti-

Wonti

nuit Theophraftus , mollior paulo & langui-

Qilts

dior

Tnn

Porphyr. Sent. & de abftin. ab animat. lib. 2. $

Asf

4: 43

LIB, III

CAP, XIV.

355

lo

dior Philofophus : fortius tamen & elatius fen-

Is g

fit & locutus eft Ariftoteles; item Hierony-

Ingid

mus. Rhodius, caeterique Peripatetici;

di-

TAR

xeruntque, beatum femper effe fapientem ,

eerot,

etfi, cum torquetur , non beatiffimum; nec

LIDeL .

vnquam felicitatem disiun&tum iri a virtute:

M

(j

nec tam rebus, quam nouitate verborum

C& d

difcrepuerunt a Stoicis,

Prae caeteris vero

(ntont

!

Philofophorum difciplinis, parcitate, fruga-

Ü

) hao

litate, feueritate, laboribus, doloribusque

nl

1

perferendis, & fola virtute fectanda nobili-

l[mm !

tata eft Cynica, & quae ex hac prodiit Stoi-

j vt

ca.

Virtutem illi dixerunt fe ipfa effe con

tentam, fibi.ad beatitatem fufficere, quam

j j

j u

nec labores nec cruciatus poffit eripere, Nec

p

facta dictis abfuerunt.

Stupenda fuit Antif-

tiond

thenis in fuftinendo labore conftantia, quafi

eff t

eum ligneo. corpore excepiffet ; nec dixit

[ er o

modo laborem non eíle malum, fed & effe

n !

bonum. Magiftrum afperitate vitae fuperaf-

peatif

fe vifus eft Diogenes, pzlliolo duplici infiruc-

tus contra frigus; pera pro cellario, contra

ptac

i vt

famem ; dolio pro domo ,

contra caeli incle-

p M

mentiam; claua pro vehiculo, contra imbe-

AHU

cil'itatem corporis; lignei fcyphi vfum , lu-

xuriam ratus, cum manu caua vti poffet,

qut

Ae('tate volutabatur per arenas feruidas, hye-

le

r

imne

356

ALNETAN, QVAEST.

me confperfa niue fimulacra ample&tebatur ;

dittr

prandebat olus; feruitutem fic ferebat, quafi

fni,

regnum fuiffet adeptus, Elifo denique- gnt-

vebt

ture febrim morte exclufit,

Huius praecep-

J

tis & exemplis armatus Crates, egeftatem,

Qui do

famem , fitim , frigora, conuitia , plagas pati-

Qf

enter & iucunde etiam tulit, Ín dolio quoque

lod

domicilium eum habuiffe, narrat Simplicius.

li,

Hanc Philofophiam Hipparchia, hunc Philo-

&i

fophum ita amauit, vt & laboruüm & pau-

limen

pertatis particeps , ac tori etiam effe vellet,

tlf

Peregrinus, qui Proteus cognomento dicus

ls d

eft, & Cynicum fe geffit, Olympiae in cele-

,

berrimo totius Graeciae conuentu in pyram

m,

infiluit, & voluntariam mortem oppetiit, Et

Tii ]j

Antiochus Cilix, cum Cynieus haberi vellet,

Q

Parthico Caracallae bel!o . milites frigore ri-

gentes ipfe in niue prouolutus exemplo fuo

fl i

confirmauit, His Cynicorum decretis ftete-

runt Stoici, Malum dixerunt , non crucia-

ütiof

jobis

tus & dolores, non paupertatem & dedecus,

f fog

& caetera, quae ma]a vulgo exiftimanturj

mhïl j

fed id folum , quod turpe fit; bontim. vnum,

Wim

quod honeftum fit; virtute qui polleat, bunc

eíTe beatum , quibuscunque prematur tor-

Q

AUR[»

mentis. Sic Zenoni Stoicorum principi pla-

lus., (

citum

Simpl.in Epi&etl. C.46.

Smw

Em

LIB. III.

CAP;- XIV,

$51

at

citum eft; fic difcipulis eius Cleanthi & Ari-

t, QUi

ftoni.,

Hi, ac eaeteri porro ex eadem fecta,

g

verba in rem contulerunt; plurimumque eos

titi)

Dionyfii Heracleotae . condifcipuli puduit ,

l I[em,

qui dolore fiue renum, fiue oculorum vic-

en pa.l

tus, falfa effe confeffus eft, quae a Zenone

quoqi

edoéctus de dolore fenfiffet.

Contra Pofido-

nkilcl I!

nius, cum artubus vehementer laboraret,

( hlb

admouente idemtidem faces dolore, grauiter

( pit

tamen, adflante Pompeio, qui eius vifendi

Ve] (

cauffa venerat, & copiofe difputauit aduer-

Q du

fus dolorem, & vrgentem re verbisque do-

ines

muit. Et Diodorum Ciceronis itidem familia-

p

rem multorum annorum caecitas a litera-

j

Il

riis laboribus , confuetisque officiis. neuti-

j Vellà

quam deduxit,

Magno fuit ornamento dif-

g(W D

ciplinae huic Marcus Cato: aetati füge pa-

[110 n

rum intelle&us, Vatiniis pofthabitus , per fe-

je f

ditiofae faCtionis manus tra&us, vocibus im«

nida

probis profciffus, contumeliis perfufus, fpu-

qec

tis foedatus , toga in foro derepta fpoliatus,

nantuf

nihil remiüt dé grauitate & animi masnitudi-

ub

ne; mortemque atrociffimam fübire maluit,

[ M

quam in Caefaris vi&oris confpectum venire.

yr

Aufterüm vitae cultum tenuit deinde Atta-

p

lus, & eius auditor Seneca

licet inftrumen-

ii

ta

Seneca Epiflola 108

258

ALNETAN, Qvnts?. '

ta luxuriae opes non abiecerit, nec hae pat-

W

rédi

te Stoicus effe voluerit, Culcita vti fe ait,

n

etiam fenem , quae refiftat corpori , nec vef-

tigium cubantis admittat , factumque idem

tion

ab At:alo ; animalibus abftinuit per aliquod

pott

ls p

tempus ; delicatis quibusdam cibis , vino,

vngüenco, balneo per omnem vitam ; caeteris

épre

n

voluptatibus moderate vfus eft, fuadenteQ.

b

Sextio, qui novam & Romani roboris fectam

cum filio condidit.

Salubribus paffim prae-

Witfe

lm t

ceptis hotnines ad laboris , doloris, periculo-

rum, mortisque contemtum excitat. Philo-

libon

fophoruim aetatis illius afper erat cultus, in-

tl

tonfum caput, negle&a barba, pofitum humíi

gl

eubile.; quod cüm fere ambitionis cauffa fie-

li

Aurea

fet , Seneca deuitandum cenfebat,

LOT

if

ifthaec Epicteti , feruiendum corpori , necef-

fitate tenus & animi vtilitate; qüae corpori

ts f

neceffaria funt, parabilia effe; quae ad deli-

pütien

cias atque faftum attinent, effe repudianda;

däs, i

his àffüefcendum a pueritia; Philofophi no-

It wj

men vigiliis, laboribus, folitudine, humili-

fttat

tate, ignominia conítare, Quae vt fapienter

Cübar

di&a, fic fan&é praeftita a viro grauiffimo

hihi[g

fuiiTe, tradit eius explanatorSimplicius. Me-

lint |

morabilis eft huius difputatio de poeriitentia,

7

p

M

D

- gimpl. in Epi&., c. 38. & 46.

R

LIB. IIT,

CAP, XIV

359

|

per quam nequitiae pertaefi refipifcimus &

ag

fe dl

redimus ad Deum ; id nos àit confequi , prio-

gv

ta a&a a&is contrariis éemendando, caftiga-

tione, & vltione voluptatum illecebris op-

& n

;liunot

pofita

At vna Marci imperatoris au&ori-

Vi

tas pro omnibus effe poffit; qui duodecimum

egreffus annum , Philófophi habitum & con-

caetm

ftantiam induit

Studebat in pallio, humi cu-

«

(cdui

babat, vixque paffus eft le&tulum pellibus a

matre. Fauftina infterni

a qua fuerat ad vic-

np

tum tenuem inftitutus

Patrem habuiffe fe

ericu

Ptl

laborum magiftrum declarat, ad cuius imita-

]uj

tionem fe ipfe hortatur , eiusque parcitatem,

frugalitatem, patientiam, fimplicitatem, con-

m hr

i

uf

x

ftantiam , aliasque virtutes in fe exprimen-

Ài

das; nec dubitat impietatis eum accufare ,

qui fe&etur voluptátes tàanquam bona; dolo-

neüef

res fagiat tanquam mala. Sarapion , cuius

corpot

d

patientiam. & inopiam mirifice praedicat Sui-

dàs , cláudet agmen Philofophorum , quorum

gjand

in vniuerfum tolerantiam , feueritatem , pau-

li m

jomii

pertatem deridet Euhulus, €os dicens humi

z

cubare , illotis pedibus incedere, fub tegulis

lpxenlff

habitzre, aliena quadra viuere.

His fucce-

jf

j M

dant Poetae, qui in Herculis igmento labo-

rTes

a

M Amel .. 1. $. 16. 1. 6. $. 30.19.5 I

.. Suid

p

in Sarap

360

ALNETAN. QVAEST.

»

res virtutis cauffa exantlatos luculente com«

qpbus

mendarunt, Proftant plurima eorum in hanc

- enfel

fententiam praecepta. Breuem effe & procli-

4

10 00

uemad vitium viam,longam & afperam ad vir«

!

* lm

tutem & fudoribus praetextam monet Helio-

-a

dus. Quod imitatus Simonides virtutem col«

- non

Wtlore

locauit in rupibus arduis, Quintus Smyrnae-

us eam cum arbore comparat, afcen(u diffici-

lm

li, cuius rami pertingant ad caelum, quo fi

- rten

quis fcandere poflit , iucundiffimos fructus

lt pla

decerpturum. Et Hefiodum fecutus Quinti-

Qu p

lianus, naturam ait praepofuiffe pulcherrimo

lls NI

cuique operi difficültatem.

Deorum inuen-

* üient

tum effe, dixit Archilochus. Parius , patien-

; fnn,

tiam in aduerfis , & malorum tolerantiamz

T )

Aefchylus, Deos cum laborantibus labora-

lr

res quam fententiam fregentarunt fcriptores

la

vtriusque linguae, & in adagium dedicarunt :

I

Sophocles , Iouem nihil aerumnis vacuum

2h h

hominibus dediffe, fed dolores & gaudium

^ itlun

per vices aduentare; quafi ex duobus doliis,

m

inquit Scholiaftes, depromantur. ApudEu-

: Ftes

amplis

frihy

ripideg laudatur Capaneus , quod in

Opi-

T q

Hefiod. Oper. l.r. v. 285. & feq. Q. Smyrn. I.

|14. V. 195. & feq.. Quintil.], 10. c. 5.. Aefchyl,

Hl

Perf, v. 244 Stob. ferm. »9.. Soph. Trachin,

P

V, 139. & feq. þEur'ip. Supplic. v, 862. & feq.

um

-

LIB. IIL.. CAP; XIV.

| g6r

& Q

opibus victu vteretur tenui, & mediocrita-

n htne

tem fectaretur; quique pane & aqua contene

proc

tos nos effe vult, vt Anaxagorae diícipue

dv

]um poffis agnofcere,

Eubulus tria folum

Bll

pocula fapientibus concedit in conuiuiis. Phi-

uf

lemon laboribus comparari dixit omnia, ex

nyrnae-

dolore nafci voluptatem, & dulcem effe ma:

Jorum memoriam.

"Menander nullam vitae

dUf

partem laborum expertem effe vult, Sota.

.qui

frutus

des plane inutilem eíTe difciplinam dicebat,

Pub-

Quit

quae pati dócet, cum pati neceffe fit,

Entimo

lius Syrus dolori cuivis remedium effe dixit

jnut

patientiam ; itidem vt alter, portum mife-

patienr

riarum, Horatius lauream poeticam , perine

de vt Petronius, & Quintilianus oratoriam,

ntiam. |

jibott. |

fudore, algore, caftitate, fobrietate, mul.

pani f

tis agendis & ferendis promerendam effe do-

cet, & eximia ad victum tenuem dat confi-

af |

uU.

lia; Et Lucanus denique grauiflime detonat

:.udium |

in luxuriem , victusque ac cultus fimplicita«

tem commendat.

lam fi fpatiari libet per

jl |

gentes fingulas, quanta dabit nobis Graecia

uf

fortitudinis, conftantiae , patientiae fpecimi-

gm.p]l's 1

nobis

p

na? quaäe fi velinus colligere, tota

exe

ym. l

Hor. Art. poet. v. 412. & feq. Serm. l.-a: Sat,

[ !

*achml

$. Y. 1. &. feq. v. 17. Petron, c. 5. Quintil.

|

j I. 7, €. 10. Luca,n. 1- 4.» Y. 373. &w feq-

(

562

ALNETAN. QVAEST,

expromenda erit gentis illius hiftoría

Sed

t p

contineamus nos intra c1rcumpof]tos limites

Mi

Frugalitatem & parcitatem impenfe probauit

fit l

omnis Graecia: vnde & QvAXOTEcyte per lu-

li al

dibrium in theatris funt appellati, quafi di«

NI

cas Prondivoros; praefertim vero Athenien-

UPl

fes , qui conuiuiorum licentiam lege lata coer-

fo d

cuerunt,

& Areopagitas iufferunt in afotos

L

af:.maöum tere. Parciores etbam Spartani pla-

Ut v

gípaUdae, qui ad fobrietatem , patientiam,

ton l

dolorumque voluntariam perpeffionem, ve-

—

$, dl

lut inftitütis publice fcholis, pueros & puel-

ttr pa

las inttituebant

Nota adolefcentium cer-

Mopi

tamins, in quibus pugnis calcibusque pro-

mn,

tríti, dentibus & unguibus laniati, exanima-

lt

bantur potius, quam ,vi&os fe faterentur.

findlio

Nota virginum Lacaenarum palaeftra, Sol

Ti l

Eurctas

militia, labor & his laboriofis ex-

lnc I

ercitationibus nonnunquam intercurrens do-

WWF!

jor.

Notum ius nigrum Phiditiorum

€ut

lt

pro condimento erant labor

fudor,; curfus,

hi

fames, fitis, quáe cum non attuliffet: Dio-

Totum

nyfius, negavit fe eo dclectatum

Cui non

thul

dicta flagrá Laconica ad aram Orthiae Dia-

Titig

nae pübiice tolerata a pueri:, nonnunquam

ad necem, fine gemitu? 7zze; inquit Cicero,

cum

Cl

C

Cic. 2. "Tufc.

-

56

»LIB. IIT, CAI;. XIV.

L M

eum þzæros Lacedaemone, adolefcentes Obympiae,

ii

barbaros im avena , videris excipientes gramjj-

pl

mias plagas , & ferentes. filentio ; fí te forte. do-

lor aliquis pervellerit, exclamabis «t wmulier?

rl

quió

Sed & vniuerfi ex tota Peloponnefo ephebi

thent

ad Pelopis fepulerum virgis caefi, fanguine

Cretum quoque le-

at

fuo heroi parentzbant.

n 4frti

ges, a quibus Spartande manarunt, & fue-

runt vel a Ioue vel a Minoe latae, iuuentu-

anlpe

IeQtuf,

tem laboribus erudiebant, efuriendo, fitien-

a, t

do, algendo, aeftuando. "Tormentis forti-

M

ter perferendis nobilitati funt Macedones &

His enim reítituendum fuum no-

um a.

A fopii.

men, qui Apud Clementem Acfopii appel-

p

vanite |

lantur, Plerisque autem 'Deorum miniftris

erenti

fan&ior frugalitatis , continentiae, & patien-

Dodonaei facerdotes

1'3, S[F;x

tiae lex pofita fuit.

hoc nomine fuerunt celebrati 5 crmTÓTOer,

iolsth

tf d

guaoaredvaa , ab Homero di&i, yzAexése a Cal-

9,

limacho; hoc eft, lllutipedes, & Humicu-

cirli

bae, Quam gentis lzudem effe, non facer-

tDo

dotum duntaxat, exi(timarunt interpretes

aliqui.

Atque his mos incubandi peilibus

Jj i

rorum

[j DB

Rra»tis, ad captandam pervfomnia futu

no-.

nqi

1

n

"Ictt |

Clem. Alex. Strom. 4. Iformmer Ilia&, . Y. 25.

ul

Callim. Hymn. in Delum. v; 286.

364

ALNETAN. QVAEST,

- finter

notitiam, ex Epiro tranfiit in Ttaliam , Vir-

gilio & Strabone teftibus: & in Americam

r

quoque penetrauit. louis Prophetas in Cre-

hi

ta carnibus & co&is etiam cibis abftinuiffe ,

tiror

ex Euripide refert Hieronymus, Refert &

roem

ex Xenocrate, legem hanc Triptolemi im

ltmeff

Kleufiniae templo permanere, carnibus vef.

1 lan

im f

cendum non effe: qhem morem & ab aurea

Motts

aetate repetit. Haec autem laborum patien-

dorum, & dolorum fibi infligendorum reli-

trofein

gio vertit demum in fuperftitionem , quam

Jedor,

lellon

carpit Plutarchus. At Roma ipfa fchola fuit

fortitudinis & conftantiae; adeo crebra edi-

DT

dit & ipufitata magnitudinis animi exempla,

Qunci

Perfonant ludi puerorum nominibus Mutii,

Dog

Reguli, Marii, Meminit Pofthumi cuiusdam

15 d

Clemens Alexandrinus , qui a Peucetione

l;

captus, Scaeuolae fa&um pari conflantia

ifperge

repraefentauit; . Salluftii cuiusdam Simpli»

(in

[

ciu$, qui candenti carbone femori impofi-

t0 , & fiatibus excitato , conítantiam ipfe

D

fuam explorabat.

Quam multi. principes

Vif

viri a Cicerone commemorati caecitatem pa-

Vr

tien-

Wt j

DEUm

Virgil Aeneid. 1. 7, v.99. Strabo 1. 6, Hï;:-

ron. adu, Touin, 1. ». c. o,

Plutarch; de Su-

Nisg

perílit,

Clem. Alex. Strom,

4. Simpl. ia

Epi&et. c. 15.

Cic. 5. 'T'ufcul,

lo

LIB . CAP-. XIV.

365

1,

1

tienter tulerunt?

$acris quoque ieitníis ,

merioa

longi temporis caftimonia , nudipedalibus ,

.A Ce

brachiorum fe&tionibus, lu&ibus, aliisque

tinuff,

corporis affictationibus Deos placabant. Per

virilia

r

orbem vagabantur agyrtae Galli ,

demeffi, pe&ora tundentes, lacertos cult-

Jlemi 1

bur v

ris laniantes, diflluentes fanguine.

In f&

] at

item faeviebant Bellonarii ,

ipfi fe verbe-

ipitie

rantes, brachia, humeros , femora bipenni

i r

profcindentes , latera veruculis fodientes,

pe&ora faucii, cruore non alieno fed fuo

, qa

Bellonam refpergentes.

Orta haec funt ex

u

n d

infüitutis Ebraeorum , qui a dolore per cir-

yenp.

cumcifionem vitam exorfi, velut iniuriam

N |

Deo per noxas fuss illatam, in fe vindican-

tes, huiusmodi poenis peccata expiabant,

yiordd

Proni iacebant in terra, capitibus puluerem

cettb -

afpergebant, ieiunio corporà macerabant.

nf |

NU

Quin & folenni ac certo die obibatur ille ri-

S;!'

$ii

8

tus ab vniuerfa gente, Deo auctore, ct

fmpü[l' ,

praeceptum extat in Levitico, Qui dies ex

i lpff

re feftam Expiationis dicebatur; quippe ad

n o

vefperam vsque ieiuni erant.

Alios addide-

temp

if

runt in exilio piaculares dies, ad placandum

Deum, & poftliminium impetrandum. Sibi

Ha

quisque praeterea pro arbitrio, proque modo

&* |

pie-

"

Leuit. 16,39.

366

AL;NETAN. QVAEST.

pietatis, ieiunia aflli&ationesque iniungebat.

hE

Adeo, vt ieiunia Ebraeorum fere adagium

D

fiied

effecerint. Hae afllidtationes generali nomi-

*

ne. Zaaniiotb appellantur, quo fpeciatim fig-

tutim

nificantur ieiunia, Planétum vero JVi/ped di-

ia

cunt,

Mos laniandi corporis, vellendi ca-

Vi q

at

pilli, capitis cinere foedandi, veftium laceran-

darum , & habitus fordidi induendi in iuctu,

fonta

ab Ebraeis videtur in alias gentes diditus cffe,

n d

Syros, Aegyptios, Graecos & Romanos.

ht

DUy

Quae nec abolendis folum fceleribus, fed &

donis a Deo confequendis adhibebantur. Cen-

Ts

[

febant illi quoque humi cubando libidinem

iner:

domari, : Hinc Leuitae & facerdotes tempo-

Q

quia,

re vicis fuae fomnum capiebant abiedti in ter-

ram, ne pellibus quidem fubieétis, . Scitum

ftend

eft Thalmudiftarum, tria dona Deum Ebraeis

Aüniu

effe largitum, Legem, Terram fanctam, &

'ünpt

Vitam futuram; nullam tamen harum fine

Tito ]

afflictatione.

Ex his porro initiis deriuatus

litn

eft afper Effenorum & Pharifaeorum cultus.

lii

[

Abftinebant illi vino & carnibus, vilibus ci-

hN

lg j

bis parciflime vtebantur; labor zffiduus, fum-

ma in cruciatibus & inexpugnabilis contftan-

Ten

tia.

Horum quoque feuera difciplina: fecu-

Wue

" bitus frequentes ab vxoribus, fomni breues

in

la

j

"Thalm. l,ib. Beracoth, cap. r.

um

.

LIB, lII

CAP, XIV.

367

in angufta tabula, vt ex ea prolapfi faepius

Ing

gt

excitarentur, vel humi, nonnunquam & in

li non)

fubie&is fpinis, ieiunia crebra , victus te-

Duiflimus

t ij

$e bis ieiunare per hebdomadem

iactat gloriofus ille Pharifaeus apud, Lucam

T

ondi &

Sua quoque habent Mubammedani ieiunia,

la td

& ftatiua, & conceptiua, & imperatiua, &

i UCs

fpontanea.

Quijeiunet, abftinere eum vo-

tud

lunt efü, potu, & venere, caeterasque cu-

piditates coercere, Vulgare autem hoc ieiu-

Orman

fil

nium eft; quod fj quis fanctius obire velit,

yr, Ut

omnes corporis partes a peccatis debeat con-

VT

tinere: fan&xmmum vero ieiunium eft, non

téry)

corporis folius, fed & animi confmentm,

qui a rebus vanis avocatus in Deo folo de-

iin t

figendug fi

Portam autem religionis effe

TU

Ehratlï

ieiunium, decernit Muhammedus, & per eius

m'l

tempus portas Tartari claufas effe,

patere

y lt

vero portas Paradifi; & quartu,.; Aeötm fuae

fundamentum hoc ponit

Incs

lql ü aütem

fgdi

difciplinae huius parte magiftris ufus eft Iu-

euit

ibus

daeis, & prifcis Arabibus, quibus & fua fue-

Tunt ieciunia.

s,fm

Meminit Callinici cuiusdam

Tertullianus, qui adhortationes ad dolorig

0[]; 30'

-

atque mortis contemtum fcripferit, Arabem

f

aus

b;PlIt&

y

Luc. 18, 1. T'ertull. Apol. c. 5o.. Suid. in Cal

»

linicus,

]

368

ALNETAN,. QVABST.

fiorür

autem fuiffe cognofcitur ex Suida. Rigidusvk

Totar

& afper eorum cultus eft, qui Muhammedo

tnücia

fe prognatosia&tant, Quam dura vero, quam

Tiorte

dira , quam fera lex eft Deruifiorum, fiue

wtita

Santonum Turcorum! Tenuni, fámelici, nu-

pb

di, frigoribus & caloribus obnoxii vagantur,

ftipem oftiatim rogantes, cultris cutem fe-

Qu

Ri

cantes, & fanguinem fundentes, Veterem

o

bunc apud Syros morem fuiffe , indicat liber

Regum, in quo Baalis Prophetae, ad exo»«

ocid

randum hoc numen, incidebant fe iuxta vitum

L

li, $

Juum cultris. & lanceolis , donec perfunderentur

Jenguine, Fiebat idem a Deae Syriae culto-.

D

ribus, qui & cultris & flagtis fanguinem large

u lt

t

proliciebant, & virilia fibi deuoluebant , nec

ipfi linguae parcebant. . In funere eorpus fe-

EETT

cabant Amorrhaei, quod ne Ifraelitae imi-

lat,

tari vellent, lege Mofes cauit. Hinc oriun-

li leg

lr

da Dido, ne fecundas nuptias experiretur ,

vri maluit, inquit Tertullianus, quam nu-

TOf

bere, Addit & vxorem Afdrübalis, quae ar-

i.

i

dente Carthagine, maritum Scipioni füppli-

cem conípicata, in medium fe incendium cum

C'.Ilque

duo-bus liberis ex arce praecipitauit. Aegyp-

mdo 4

tio-

Nm.

^

?

p

m

*

. Reg. 18,28. Leuif. 19,.38. Deut. I4, l.

'Tert,

Exhort. ad cáflit,-c 3. Apolog. c.4o. Ad

martyr, C, 4,

LIB, 1II,

CAP,. XIV,

369

N

tiorum regum fimplex tenuisque victus fuit.

p

'Tota gens, etfi bellica laude non valde clara,

cruciatuum tamen patientiffima fuit5 quos ad

0,qid

mortem tolerabant potius, quam proderent

n, 1

AC U

eritatem,

" Ad feftum Ifidis fe ieiunio prae-

«agä'l i

parabant mulieres perinde vt viri, & qui-

cunque per orbem Ifidis religiones fufcepe-

qten (

rant; dumque fierent facta, verberabantur,

Veterd

jcac It

Cares etiam Aegyptienfes frontem gladiis

concidebant

Sacerdotum vero ftupenda

DI

erat parcitas, frugalitas , caítitas , patien-

t t

tia, Seclufi a vulgo degebant in folitudineg

nb

4e al

vinum & oleum vel parciffime , vel omnino

non deguftabant, Cibos exoticos non admit-

Jerm df

tebant, indigenarum magnus dele&us. Dum

unt, p

erant in cafto, & ad facra fua fe compone-

orpin

ii i

bant, panem , carnes, oua, falem, ole-

ra, legumina per multos dies refpuebant

Y o

Labor caeterum indefeffus , affidua ftudia,

erfetul

continua prope famis atque fitis tolerantia ;

um n

le&us, palmae folia ; ceruical, lignum teres

quzlei

& laeuigatum. Huic fanctitati ftudebant, qui-

l fup"n'

cunque procurabant facra, fed non eodem

T

modo omnes. Dum qnaerebant amiffum Ofi-

k

li

ridem, ad planctus & eiulatus accedebant ver-

t

bera, feCtiones & punctiones corporis: qua$

l |

ad.

j Tt

A a

L

370

ALNETAN. QVA'EST.

adbibebant quoque errones lfiaci , vt dixi.

(iemdt

Afri orientem fpe&antes facris quibusdam ie-

figu,

Perfarum edu-

iuniis hodieque fe macerant.

tlri;

n 1

cationem defcripfit Xenophon, ex quo fcias

ipfos aquae potu contentos, nihil ad efum

T vt

panis addidiffe praeter nafturtium. Cibi tem-

luit f

pus etiam prouectioribus aetate, non quod fig-

At r

nabat fames, fed quod praefes; locus, ipfae

Qus a

aedes rectoris; fomnus anguttus , necis domi,

tüis (

fed in praetorio. Au&or imperii huius Cy-

fio in

rus carnibus neütiquam vefcebatur, tanta-

ihtü

que alacritate labores excipiebat, vt ad vi-

Nnc

tae duritiem , éxemplo Herculis & Cyri, fu-

lrema

os Antifthenes hortaretur. Inufitatum mag-

Que (

nitudinis animi documentum dedit Zopyrus,

(lia o

cum nafío, auribus, & labiis fe ipfe truncauit

ltere,

totumque corpus foede lacerauit, vt Daby-

qie fex

Cu-

lonem in poteftatem Darii redigeret.

Qtus i

iusmodi facto Rifaces equifo Perfas circum-

Ti r

uenit, & a Sacarum ciuium fuorum excidio-

t I

ne depulfos in magnum pericülum adduxit:

iter

item Tarquinii Superbi filius , vt Gabios fal-

m 1

leret.

Qui afpirabat ad facra Mithrae, for-

m

titudinis fuae periculum faciebat per varios

6 (in

labores & cruciatus.

Duodecim labores po-

nihuS [

nunt quidam, alii etiam octoginta, Terra fo-

T

n

dien-

Xenophon Cyrop. lib. 1,

Pl()ue

L

LIB, III.

CAP.

XIV.,

- rt

V d

dienda, aggerunda aqua , tolerandus ignis,

sdmie

frigus, fames, verbera , folitudo , aliaque

T

plurima , quae fi pertuliffet conftanter, Mi-

o fc

thrae miles creabatur,

Olere tantum & fa-

aldit

rina vtebantur Magi, Ne nunc quidem exo-

Juittt

leuit frugalitas illa apud fuperítites ex veteri

qui

hac gente Perfas. Diuturnis illi ieiuniis cor-

is, ii

pus fatigant, fummus praecipue Pontifex,

Peruul-

T

cuius tota prope vita ieiunium eft.

us (

gato inter Perfas Mubammedanos di&um hoc

iacatur adagio: Tu vir es , &? patientia cares ?

, Ut

T

Nunc quoque inter amatorias artes non pof-

n

trema hac vtuntur Perfae & Arabes , aliae-

um d

que Orientis gentes, incidere lanceolis bra-

Z()pyït.t;

chia coram amatis puellis, & fanguinem pro-

Ti

licere, Sunt inter Tibetanos Lamae, vtrius-

v

que fexus , Monachorum noftrorum fimiles:

& (

l

cultus idem , afper fcilicet & horridus, ieiu-

cia

nia crebra, efuüriales quadraginta dierum fe-

ext

riae, Indorum mos efta veteri aeuo ad hanc

[

[

sddu

aetatem deductus ; laudem " ex doloris con-

bics [

temtu quaerere; vitam exigere nudo corpo-

re; modo ignem, modo glaciem ferre 5 no-

4 fOf

xas fuas ieiuniis aliisque corporis afflictatio-

I Vänbj

"Iu

nibus eluere. Quae Alexandrum in ftuporem

"

'er[a MV

dederunt, Sunt etiamnum inter illos, qui

Aaa

dit

per

Prouerþ. Perf, Warneri , Prouerb. 68.-

372

ALNETAN. QVAEST,

per dies viginti impafïi degant. Mirabilia

fedia

funt , quae de fpontaneis Faquirorum cafti-

(uida

gationibus peregrinatores narrant.; hyeme

fili

itidem & aeftate nudi, humi cubant fub dio;

Ts fol

quidam in fpeluncis mujtos dies agunt fine

feroer

cibo; nonnulli ftant femper; alii brachiis in

Qudà

fublime porre&tis ad mortem víque perma-

Quid

nen

t

-9 x

Ó

u

nt, qui clauos corpori infixos ge-

(uid

rant; qui refe&as corporis fui particulas ad

Cum

fagittas alligent , & arcu in altum mittant;

h

qui humeros hamis ferreis transfixi in altum

Vitis

tollantur ; qui candentes carbones vertici

ür h

imponant & fuftineant; qui lapides capite

fottu

L

tundant, vel caput lapidibus 5. qui folis ar-

lle p

dentiffimi radios media luce nudi perferant.

didur

Piurimi

Sunt, qui gulam ferro praecidant,

Yoce ]

eorum, ac multi etiam de plebe, thenfarum,

DT

quibus facra vehuntur, rotis fe obterendos

Vr f

fubiiciunt.

Mulieres vna cum viris def.nc

&

tis in rogum fe imponunt,

Sed praecipua

DN

Brachmanum, &'prifcorum & recentiorum,

Ti

in huiusmodi perpeflionibus laus eft, Eo-

Clsd

dem loco habent voluptatem & dolorem, vi-

N

tam & mortem. jn lapidibus , aut in herbis

| o (

viridibus, aut in terra fomnum per multos

ftiy

annos capiunt; vino, pane, & carnibus ab-

ümg'ït 5

prandent glandes & olera; diuturna

Dhy

ine-

!

CRBSTIR

CAP, XIV.,

373

Tl

inedia corpus fubigunt ; foliis te&ti incedunt,

1 al

Quidam nudi imbres, hyemes, & ardentes

lyee

folis aeftus tolerant; quidam irretortis ocu-

T

lis folem per totum diem fpectant. Quidam

J lne

feruentibus arenis infiftunt alternis pedibus.

ehii i

Quidam ad arborem religati aetatem agunt,

piti

Quidam ferrea catena reuinCti ambulant.

ysp

Quidam antris, & folitudinibus fefe occulunt,

vins d

Cum Brachmanibus

vna philofophantur

Yitidn

Braehmanides laborum fociae , nullo cum

n at

viris veneris vfu coniunctae.

Cum tentane-

vutit

tur hi valetudine, vel improfpera vtuntur

I

'Teftis Indus

fortuna , fe ipfi comburunt.

(

ile Philofophus , quem Calanum nomine

vfart

di&um fuiffe, vult Plutarchus, a nefcio qua

Pt

voce Indica ; nec fuit tamen: nam difcimus

nfarif

ex Clearcho, communi vocabulo Calanos dic-

ernd

tos fuiffe Indorum Philofophos. Vnus ergo

ao

ex Calanis fuit is, qui Alexandrum comita-

«

tus, cum. morbo premeretur, viuus cremari

niorifi

maluit.

Factum id quoque Athenis ab alio

al

eiusdem.gentis & fe&ae , Augufti tempori-

q

bus, non vt morbo, fed . vt aduerfae fortu-

L

;he

TM

nae fe fubduceret

b)

eiusque fepulcro ad-

nl

fcriptum fuit, fa&um id ab eo iuxta patrium

)

-

morem

hus

J

Plutarch. vit. Alex. Clearch.

j

lap,ud Iofeph. contr,

j

Apien. I, t.

374

ALNETAN.

QVAEST.

ii

morem Indorum. Celebratur & Germanum

fiue Samanaeorum, eiusdem gentis Philofo-

&t

phorum , tolerantia.

Nullus ipfis vini vfus,

Tot

fáneà

nullus carnium ; pafcebantur fylueftribus fruc-

tibus ac frondibus , vel farina, vel oryza.

fenti

Saepe ieiuni famem diutinam tolerabant, in-

pefit

duti arborum corticibus.

Laxior paulo eo-

10 vi

Hos

rum vita, qui medicinae dant operam, af-

pera tamen , oryzae & farinae paftu conten-

qun

ta. Magna caeterum gentis totius frugalitas

fie f

& parcitas.

'Taprobanenfes omni rerum co-

vino

hus

pia affluentes hoc nomine commendat Dio-

dorus; & quod voluntaria morte fortunae

(s qr

aut ingruentis fene&tutis incommodis prae«-

N

uertuntur.,

Duris quoque caftigationibus fe

lbt

ipfi torquent Talapoini Siamanfes.. Piorum

ferex

hominum liberalitate victum tolerant , nec

Qd

aliis vefci cibis, quam oblatis, fas eft, & par-

itiun

ce quidem ac fobrie : nudis incedunt pedibus,

t

& aperto capite: multas no&tes agunt fub

deindq

dio, caeli inclementiae obnoxii,

Tunqui-

fb

nenfium Sacerdotes fpontaneis poenis Deum

N

propitiare ftudent. Bonzii plerique Sinenfes

&l

Brachmanum, ex quibus orti funt, ritus &

Tem

afperum cultum retinent: efum carnium re-

lolo

fpuunt , delitefcunt in fpecubus, anguftis ca-

Qe

ueis

Diodor. l. r.

i

LIB. III,

CAP. XIV.,

375

Durtd '

ueis fe ipfi induunt, clauorum aculeis intus

extantibus , qui corpus reclinari non finunt,

^il -

ni Vl

Tota gens Diis acceptas effe autumat fpon-

um

taneas corporis afllictationes,

Nec aliter

LOry «

'v

fentiunt laponenfes,

Xacam & Amidam per-

"I

peffititios homines aiunt laboribus & aufte-

ro vitae cultu diuinos honores promeruiffe.

uoe W

if i

Hos imitari ftudent.

Bonziorum omnium ;

OU

quorum infinitus eft numerus, duodecim fec«

ugalitas |

tae funt; quibus commune eft praeceptum,

vino abíftinere,

Vndecim abftinent & carni-

rum u* I

ht Die

bus.

Vitam tolerant oleribus, oryza , bac«

ortur

cis arborum.

Semel in die cibum capiunt.

j prae |

Nonnulli habitant in montis alti vertice, fo-

1l

jbul

libus, imbribus , ventis & gelu expofiti ; prop-

tereaque in magno funt apud vulgus honore,

Puori

Jl

Quidam & Diis fuis gratificantes, animas pro-

It] W

iiciunt, & pedibus hominum calcandos fe &

i

:5'

dU

contundendos profternunt,

Regrediendum

t

deinde ad Scythas; vnde ortus Anacharfis

fcribebat ad Hannonem , amictum effe fibi

uj

.

[

Scythicum tegmen

5

calceamentum , folorum

ia

eallum; cubile, terram; pulpamentum , fa-

j5*

mem. Quamobrem fimulacris eius pro fym-

bolo infcribebatur: linguam , ventrem , &

m

quae infra ventrem funt , effe continenda.

MI ü

Tota

u

"376

ALNI:.'.TAN. QVAEST.

Tota gens cultu afpera. In funeribus regum

n

ftor

finiftras fagittis perforant, frontem narem-

dinis

que fauciant, circumcidunt brachia, auris

foemi

pártem excidunt,

Britanni cutem ftigmatis,

inditisque coloribus pingebant;. vnde nomi-

qum

nisorigo, Nec minor Americanorum in fe

inpr

YOl

ipfos faeuitia fuit. Mexicani Sacerdotes va-

D

! formi

riis modis pietatis cauffa corpus diuexabant;

macerabantur diutinis ac crebris ieiuniis ,

ET.

| riom

fomnus exiguus , nullus vini vfus; atrociff-

mis flagellis in terga animaduertebant; fed&

Ti5 Qd

populus vniuerfüs, copiofum eliciebant fan-

|

guinem cruribus perfoffis ; & ad cohibendam

vencrem virilià incidebant.

Peruani quoque

J

deli&torum poenas a fe variis exigebant mo-

dis,

Erant illis efuriales feriae, per quas ne-

]

que fal, neque allium , neque delicatiores

lenta

potiones menfis , neque vxores adhibebant

cubilibus, & vrticis ac lapidibus fe ipfi caede-

Qu

bant. Quae cum omnes , tum Sacerdotes

u

praecipue pati cogebantur.

Per alia paffim

llilo

loca vigebant iidem ritus, Ad legendum au-

hd

rum ieiuniis fe parabant Hifpaniolenfes, fic

tOTp1

tanquam ad rem facram. Seuerus cultus Chi-

lm

ribicenfium magicae artjs candidatorum : in-

t

terdictum illis earne & venere: aqua folum

| dl

potui conceffa. Cubeníes magi ad fcitanda

l

Qae-

LIB,

II.

CAP.

XV.

377

i

daemonis oracula aliquot menfium ieiunio

n

fe comparabant, Dira eclipfium ormina ie-

T

iuniis expiare fe, putant viri Cumanenfes ,

, A

Mirum di&u ,

foeminae fufo fuo fanguine.

gm

e Don)

qua

m immanibus tormentis fortitudinem fu-

t Caraibae , qui duces belli creari

mii

am proben

volunt. . Longa fame, folitudine, flagellis ,

t p

formicarum morfibus , graucolenti fumo, ig-

yaht ï

lnis,|

ne explorantur. Atque haec dum funt, pue-

t

$|

É

ri omnes ad perpetuam rei memoria»m flag-

ris caeduntur.

ï

:

M

a

l

»

W

]

]

ï];

V

[

f

ï

CAPVLXV.

I

n

De fugienda communi vita, & rebus -

que

q1

mundanis,

nt m

" fonito Chrifti de fugienda communi vita,

Qu

& rebus mundanis afpernandis, lucu-

at

l)

lentae Socratis difputationes "fuffragantur,

pout

re-

quas in Theaetetum fuum aliosque libros

cul

ao

tulit Plato. Sic inftituiffe ait vitam clara ilia

Philofophiae columina , Vt ignorarent, quae

paf.rlh?

in ciuitate fua gererentur , 'geftaue effent ;

yrn 4

corpore tantum illam incolere, mente cae-

^ ft

y

lum atque terram peruagari, nec ea, quae

! n

ante pedes oculosue funt, attendere : Philo-

pdum

foi

fophum, cum de vulgaribus rebus age

eft,

um

Plat. Theaet. Aþolog. Socrat, Phaedon.

i l

578

ALNETAN. QVAEST,

€it, inter forenfes homines inepte loqui , &

tt5Vi

de feludos facere; rurfüm cum de rerum di-

n5f

reiml

uinarum & humanarum principiis atque cauf-

fis tra&andum eft, hos ridiculos effe , illum

VC

magna admiratione dignum. Quamobrem,

jiben

inquit , inde illuc quam citiflime fugien-

poris

durm eft; fugam autem hanc effe, vudd

borio|

Dei fimilitadinem, quoad eius fieri pote-

Torte

rit, nos componamus ; folum quippe Deum

Vij

efTe fapientem , nihil vero effe fapientiam hu-

lum

manam, nihil fcientiam ; vanas effe opiniones

borun

bominum, ftudia & negotia; vanas item res

Tlex

corporeas, & quae corpus fequuntur cupi-

Q

ditates, & Philofophi partes effe animum ab

form

doni

iis feiungere ; fincere eum philofophari , qui

contemplationi fe dedat, negle&ta reipubli-

Quam

cae admini(lratione , caeterisque omnibus,

linf

& expurgato per virtutem animo folam per-

aof

fe&ionem facram fe&etur,

Haec . Socrati

r

cum aflngeret Plato, fententiam ipfe füam

N

expromebat; nam & Academiam, defertum

l

locum , incoluit, & difcipulos fuos de populi

fie :

multitudine ac turba vitanda monebat, Nam

lsT

quíd aliud de communione & contagione

tby

mundi cenfuiffent hi Philofophi ; cum dixe-

rit Platonicus Crantor , iam inde a veteri

[U

aeuo exiftimaífe magnos plerosque & fapien-

tes

t

p

v

LiB. HIT, |CAP. XV,

5

1,

9

i

i,l

tes viros, vitam hanc, mundum & res huma-

JUITU

nas , fupplicium effe animae? Eadem opinio-

U euj

ne imbuti prifci Romani , Paulus Aemylius,

m

l

& Cato maior, apud Ciceronem , nauci fieri

Qbren,

iubent res humanas , animum a contage COr-

H

TUpR

poris abítrahendum , nolle fe vitae huius la-

d

boriofae longiorem a Diis vfuram confequi,

Fortem animum & magnum duabus imnaxime

i p

: D

rebus cerni , putat Cicero, defpicientia rerum

pb

humanarum & externarum, & fufceptione lg-

JH

borum ac periculorum,

Platonis 'verba ex

tenru

"Theaeteto fententiamque vfurpat Porphyrius,

r a

cum crebris nos perturbationibus obnoxios

Ym

fore.monet, nifl fecernamur ex hac collauie

hominum; animum attineri in corpore, tan-

ji, üi

quam mancipium fugitiuum in carcere; qui

jpib

OU

fi inferioribus hifce fe dedat, tum a Deo

profugum recedere. Saepe eum in libris de

Ti yel

yotl

regre(fu animae praecepiffe, teftatur Augufti-

[ju

nus, fügiendum effe corpus, vt anima poffit

cum Deo beata permanere,

Cuius fenten-

ertüf

tiae germana illa eft Alcinoi, tum nos fimi-

popu,'i

les Deo ac proinde felices futuros, cum a

N

His in-

rebus humanis longe recefferimus.

tgione

ftruc-

de

j

Cicero Somn. Scip. de Sene&. Cic. r. Offic. Por-

1pi€ü'

phyr. de abítin. ab animat. 1. 1. $. 3e.. Auguft

de cinit. Dei , l. 10. c, 29.. Alcin. c. 27-

i^

-

380

ALNETAN, QVAEST.

$

dent.

firu&ti dogmatis Stoici, fümmum bonum po

fuerunt in rerum caducarum & fortuitarum

)ytag

defpicientia , inque friuolis & non perfeue-

Vrteni

- lobl

rantibus corpufculi motibus cohibendis, quip-

t at

p* qui beatae vitae nec adiiciant quicquam,

dibile

nec detrahant; viles effe res humanas , for-

didas , caducas , contemnendas , mortuas ; hi-

teram

bilo itaque magis bonis huius vitae & terre-

Dhof

yis rebus effe adhaerendum, quam bulbo &

: qubus

cochleae lectae in littore, cum in nauigando

Qunqu

aquatum in terram defcendimus, qui contra

: Vil

f.cerit, Deum feque ipfum deferere, Sic

Tunio

Seneca, fic Epictetus, fic Epiteti interpres

pf

Simplicius , fic Marcus Aurelius, At Sara-

Qs

pion, non di&is , fed factis fammam oftendit

. M

: Alloq

rerum humanarum & terrenarum contemtio-

nem; atque ita vixit, quafi non terrae inco-

* pl

la, aut humanae vitàe confors effet, Hanc

; pl

mundi mundanarumque rerum fugam fanxit

| COmm

! N

Pythagoras hoc fymbolo, non effe eundum

V, |

per vias publicass quo fymbolo difcipulos

fuos a vulgi commercio & populi frequentia

Ytnir

retrahebat, Hi igitur fe&tabantur folitudines,

. litto

vel incolebant templa , vnde omnis tumultus

n

ab-

Seneca de vita beata c. 4. Epi&et, c. m;

Simpl.

li

. n Epi&et, c. 1

(

3. .M.' Aurel, 1. 9. 5 12. Suid,

in Sarap.

[

LIP, IIT,

CAP, XV.

381

aberat, & hominum turbam vitabant. Simil

QU

AULUR

Pythagorei praecepti eft illud Empedoclis de

Similia & lam-

perit

terrenis rebus rennquenat

iif QU

blichi ac Hieroclis monita in libris Pythago-

itquit

rici argumenti; mundum vmbram effe, in-

ftabilem, & caducam ; in&rmum eíTe corpus ,

à5,

terram fordidam

aliena haec effe a nobis;

I

t

Philofophiae beneficio foluenda effe vincula,

bUD

quibus in bis ergaftulis confiri&ti gemimuss

tumque nos fore fcientiae proximos , cum le-

üpal

uiílima eritnoftra animum inter & corpus com-

COYA

munio.

Non id nefciebat Epimenides, qui

i Slv

per feptem & qumquaamta annos folus pet

]myns

i

agros errauit, naturae cognofcendae ftudios

non Numa, qui in fyluis abditus Deorum fe

Jften

j

il

alloquio frui fingebat ; non Democritus, qui

jl

philofophandi cauffa, ad Pythagoreorum ex-

le iT

Fuc

emplum íe componens ab omni hominum

commercio femotus latuit in cellula3 & fi

f

Pit

nonnullos audimus , oculis quoque fe priua-

und

j

uit, ne vel in confpe&tum eius res humanae

1pm

venirent; non alii bene multi

quos praeter-

jer

mitto.,

Maimonidae fententia eft , feCan-

Q6

dam eífe fohcudmem hommx pio, vn:andos

ii

ho-

i

Ilamblich, Protr. c. 9. & 13

Hierocl. in Aur,

IU

Carm. Maimonid. More Neuoch. Part, 5.

alv

&2p. 51«

582

ALNETAN, QVAEST.

hominum conuentus & congreffüs, vt in Deo

cogitationes fuas defigere poffit.

Effeni a

vulgo.feclufi vitam agitabant in coenobiis,

1

Extant ifta in prouerbiis Arabum & Indo-

T

rum, fecedendum effe ab hominibus, mun-

dum deferemdum , & odio habendum. Et fec-

dur

talaugorum eft apud Indos, quae declinat

a,

hominum focietatem, & in defertis degit fo-

f

litaria. Magna funt Brachmanum & Brach-

h

diiti

ii

manidum coenobia, in quibus mundo fecrc-

ti vitam agunt : quidam foli manent in tugu-

Vr

riis,

Samanaei etiam a tumultu vrbium re-

lit d

cedebant, Praeceptam a Confutio traditum

|

iti

reunent Sinae, cauendum effe a vulgi con-

Qp

tagio.,

lts

Sunt apud Sinas Bonzii, qui in fpe-

cubus domicilium habent , folitariam vitam

Inpe

ferino ritu propagantes: plerique coenobia

il

incolunt ; vt apud Siamenfes & Iaponenfes,

Jida

quibus funt & fecretae domus facris mulie-

mïf'p!

Tieie

ribus dicatae, .Profe&tus ex Aegypto vide.

tur ille mos, vt Orientis plerique: quod ali-

TU

bi a nobis probatum eft, Suos autem habuit

lr

Aegyptus Sicerdotes, omnmibus negotiis &

D

Wt

rerum humaparum curis vacuos, intra tem-

ltl

pli clauttra abditos, ita ab hominibus feiunc-

!

ti

tos, vt ne propinquos quidem ad colloquium

admitterent.

Cuiusmodi hominibus nec hlg'-

Y

xicani caruerunt,

CA-

LIB.

IIT

6AP. XVI.

583

nDu

QUuPVT XVE

fitit

De contemnendk diuitiis.

1001 1

l

i

n contemnendis opibus parem fe Chriftia-

IU

I

pae tulit profana Philofophia :

vereque

j

di&um eft a Sozomeno, praecipuum id effe

7

li

in ea , diuitias contemnere, Nec in eafolur

H

n

fed & in Religione.

Aglaum Píophidium ,

t

!

Arcadum licet. pauperrimum , Gyge tamen

ditiffimo feliciorem Apollo oraculo fuo de.

f

(

clarauit, Philofophiae autem nomen quis-

p

m

quis dabat, fere a fpontanea paupertate auf-

ï

ditim

picabatur. . Graeci fciunt, inquit Origenes,

Alkaiti

Tauimor

us vQ.

1001

quantus apud fe Philofophorum

luntariam inopism proteffus fit.

Et Marcus

t

Q

lmperator, hic, inquit, fine tunica philo-

|

o

fophatur, ille fine libro, ií(te feminudus;

]il

"

quidam etiam fine pane & ieiunus ftudium

i]

inceptum non deferit, Quod fi ipfa Graeca-

nicae Philofophiae repetamus initia, nun-

Vii

ld a |

quam non fpretam & damnatam auri famem

jl

r

deprehendemus, Inexplebilem hanc effe ag-

j d

nouit Solon, & feptem talenta, quae ex pa-

trimonio fibi obueniebant, remifit , aliisque,

t

h

vt idem facerent, exemplo fuo praeiuit , &

j

yu

[5 122

M

Sozorr;. lib..6. c.9. Origen. 1. 3. contr, Celf.

M. Aurel. 1. 4. $. 30.

384

ALNETAN. QVAEST.

cacaxySax; inducendae auCtor fuit;, Diuitias

ii

nequitiae miniftras appellat Chilon , thefau-

Ti

rum malorum, calamitatis viaticum. Pitta-

t

cus agrum, fibi honoris cauffa a Mitylenaeis

(

donatum , Diis facrum effe voluit. Quidam

h

dimidia parte fcribunt fuiffe contentum,

TiUt)

Hefiodeo hoc adie&o, dimidium plus effe

k

toto.

Pecuniam ad fe a Croefo miffam non

M ici

od

jfit,

Et abftinentiae laudem a veteribus

n f

A e

meritus eft. . Fortunis omnibus exutus Bias,

Desi

Priene patria direpta, omnia fua fecum por-

]

tareíe dicebat, Quod di&um alii volunta

Qütin

Stilpone, expugnatis Megaris a Demetrio

Poliocreta, ,In mediocritate fummam Philo-

V,

LU

fophiae fuae pofuit Cleobulus Lindius. Sci-

At

tum eft Periandri, nihil diuitiarum cauffa effe

Q v

faciendum, & lucrum turpe effe.

Epimeni-

ln

des luftratis Athenis, & pefte fedata , obla-

T

tum talentum repudiauit, tantaeque fuit fru-

Wn

galitatis , vt viliflimis cibis afphodelo & mal-

MM

ua contentus totos dies traduceret. Sapien-

T

tiae magiftram paupertatem appellauit Ana-

L

ximenes. . Quam eius fententiam plurimi de-

lim

inde vfurparunt,

Anaxagoras incenfus Phi-

lofophiae defiderio, ampliffimum deferuit pa-

V

MH

trimonium , & agros incultos reliquit, & bo-

na omnibus vél aequalia vel communia effe

de-

g

LiB

HI

CAP, XVI,

$85

ia

debere cenfuit, Socrates vero bellum diui-

i

t

tiis indixiffe videbatur ,. egentiffimus ipfe , &

egeftate fua delectatus, ad eamque omnes

u

di&tis fuis atque factis incitare folitus. Hanc

ujdun |

hn

Philofophiae amicam appellabat , & ditiffi-

inum eum effe dicebat, qui quam pauca con-

y d

j

cupifceret ; quippe virtutem fe ipfa conten-

tam fummam effe opulentiam ? & diuitias

eru

non ex cupiditate , fed ex vfu metiendas,

sD

Deos orat apud Platonem , vt non alium di-

1p!

uitem putet, quam fapientem ; nec plus fibi

Yüntd |

contingat auri , quam vir temperans ferre

i '

queat, ; Et alio loco Philofophum fincerum

Phil

ait neutiquam pauperiem metuere, Magnam

,

[Ta el!g

|

auri & argenti vim in pompa ferri aliquando

cum videret, quam multa, inquit, non de-

IIHBH

fidero ! Sententus confentiebat vita.

Fru-

bþ.

galis vi&us ; facultate$ eius omnes vix quin-

itit

que minis aeftimaffes

& hae tamen ei fuf-

m

ficiebant ; feque Critobulo viro ditiffi-

1px€n

mo dititiorem putabat

Oblatas

igitur

n

ab Archelao diuitias , & magnificentiffi-

yide

ma munera ab Alcibiade dono miffa , mag-

D

no animo refpuit, & Alcibiadem ipfum opi-

It pr

bus infolefcentem , de earum vanitate ad-

i

Ino-

| di

Plato Phaedon. Piato Phaedon,

t

Bb

386

ALNETAN, QVAEST,

monitum, ad meliorem mentem reuocauit.

K

1

In hac Socratis palaeftra fubactus Xenophon,

Tk

paupertatem eífe dixit Philofophiam fponte

ftgi,

edo&am , fiue, vt loqui amat Apuleius, vere

WUgf

naculam; Deorum effe, nihil egere; proxi-

Mp

[

mum Diis, quam minime.

Et Ariftippus

&R

morbum elfe cenfebat auaritiam magno ftu-

,?

"

(

dio curandam, diuitiasque comparabat calceo,

Ht

ï

qui, (i modum vfus excedat, hominem füb-

IN 1

uertit.

Seruos iuffit aurum in media Libya

At

proiicere, & praedii amoeniffimi iacturam fa-

l]

cile tulit, Socraticorum omnium nobiliffimus

i

Plato, puerilem & muliebrem eífe ait fen-

h

tentiam , quae diuites beatos eífe ftatuat;

(

beatos fore, fi vna probi fint; fieri autem

LU

vix poífe, vt vna diuites & probi fint. Qua-

lus |

propter diuitias & paupertatem a ciuitate be-

t

Diuitias cum medi-

ne conítituta repellit.

ts (

cina comparat, qua cum optimum fit carere

l&t

poíffe, integra valetudine, & .corpore nullis

A e

morbis tentato ; optimumquoque carere pof-

Wnia

fe diuitiis, dum leuiffimis neceffitatibus vita

n

vrgetur: nec pauperes appellat, quorum exi-

Wt y

guae funt opes, fed quorum iuexplebi]is.cu-

DT

pt

u

*

Xenophon. Memorab. libr. t

l

ifb

Apul. Apol. r.

Plato Epift. $. ad Dionis propinq. Plato.de

legib. lib. s. & de Republ. lib-. 4

U

1

L1B.

HI

CAP, XVI.

381

[

piditas. Idemamicorum omnia vult effe com-

yl

fl

munia. Fuit autem continens in victu atque

Donte

p

frugi, fic, vt hefterna coena ftomachus poft-

VU

ridienon valde grauaretur, Huiusmodi coena

prot

paupertina & tenui legatos Alexandri in Aca-

(

fippi |

demia excepit Xenocrates , vt intelligerent,

y f

fe grandi illo quinquaginta talentorum mu-

odl |

nere, quod a Rege ad eum attulerant , om-

m fl

nino non egere

Laudabat paupertatein &

i

Arcefilas , & gymnafium virtutis appellabat,

r

Bion Boryfthenites heri fui teftamento relic-

jf

tus haeres , tabulis coníciffis & crematis,

j t

gRR

egeftatem diuitiis antetulit, Ridiculofos effe

dotut

dicebat, qui congerendis diuitiis darent ope-

u

ram, quas praebet fortuna , feruat auaritia,

luxus profundit, Quam crebro autem , quam

Qul

u

eloquenter , quam fapienter aduerfus auari-

k

| med'

tiam & effraenem opum cupiditate

perorat

Cicero, mediocritatem vero laudat!

Mag-

PU

] nu] 1]

num effe ve&tigal, ait, frugalitatem & parfi

xre yol

moniam; paruo cultu naturam effe conten-

z

us U

tam 5 .caetera defideriis condiri : IVibil eff, in-

a

quit , tam angufti animi, tamque parui, quam

jjis «

amare diuitias ; mibil boneflius magnificentius-

pl

que , quam pecumam coniemneve.

Praecipue

veroin Paradoxis, quae non tam ex Stoi-

W I

Bb2

cQ-

Jato (

Cicero i. Offic

588

ALNETAN. QVAEST.

corum difputationibus, quam ex fuo fenfu

t

depromta effe declarat; neque pecunias , né-

giütut

que ea, quae pecuniis comparantur, in bonis

ttqual

numeranda eífe ducit, folum fapientem effe

uf

diuitem. .In laudanda paupertate facundiam

d t

fuam exhaufit Apuleius: nam cum fua ipfi

il

egeítas probro daretur, honori fibi eam effe

dder

ducens, praeclara multa in eius praeconium

titur

differuit, quae ex eius Apologia peti pof-

fbl

funt; virtutum parentem vocat, inimicam

fios b

flagitiorum, quae nafcuntur ex diuitiis; ciui-

lu

tates ab ea conditas, artes repertas , profli-

ml

gata vitia, partam gloriam effe ait. Addit,

Alfnen

Philofophos non effe pauperes, vt qui fu-

futtebi

peruacanea nolint, contenti fint neceffariis;

Qtis

quae funt oppido pauca; plurimum hunc ha-

ht /

bere, qui minimum defiderat ; habere enim

^v

quantum vult, qui vult minimum ; diuitias

—

"Inpgt

nonin fundis & foenore, fed in animo fitas

iil

effe; fe quidem viuere gracili lare , paucis

feruis, cultu tenui, leui veftitu, & haec

quantulacunque p»imia fibi videri, vnde ali-

quid etiam velit decidere; Deos ea re prae-

E

CXigl]a

ftare hominibus , quod nulla re indigeant 5

diUitils;

cui ergo quam paucis opus fit , hunc Diis et-

fefimillimum. Academiae fuffragatur Lyce-

hn )

um. Dixit Ariftoles beatos nos eflici , non

h

come

Ml[i(

À

LIB, HTY

CAP, XVI.

389

ft

comparando diuitias, fed contemnendo; cu-

n

piditate compreffa paupertatem diuitiis fieri

bony

aequalem, imo opulentiorem ; quippe pauper-

j di

tati multa deeffe,

cupiditati omnia, diuitias

T

ad naturae modum temperatas , pane, aqua;

"u

& vili quolibet tegumento conftare, caetera

n d

defideriis, quae nos pauperes efficiunt, cum

OUU

|

natura fimus diuites. Quapropter quaerit in

PU)

Problematis, qui fiat, vt paupertas penes

i

viros bonos fit potius, quam penes malos.

Qu |

Elegans hoe Theophratti , nihil habere diui-

i

tias valde optabile, fi Callias Athenienfium,

Mdtï;

|

& Ifmenias Thebanorum ditiffimi iisdem vtan-

yii

tur rebus, quibus Socrates & Epaminondas.

[ir

Suadet mediocritatem Plutarchus & aequa-

n

litatem ; auaritiam , quam animi pauperta-

T

tem vocant, toto libro infe&tatur,

Diuitias

juitd

comparat cum vefíte talari, quae vt corpus ,

o lt

fic illae animum impediunt; atque contem-

PaUCIS

tum earum magnumeffe ad Philofophiam via-

,

!

hn

ticum ; afTuefcendum effe paruo victui; quip-

je d!

pe hunc paucis carere, cui paucis opus fit;

pm

exigua ex paupertate mala oriri , multa-ex

:eafih

diuitiis; temperantiae genus effe pauperta-

J ff;

tem; per Philofophiam diuitiis eam & luxu

ac otig

hus

aüïuere & obfcurxtatx, ignobilitati ,

Q

reg-

jiy

An&ot Pmbl 1,26. cap. 4 Plutarch, de agarit,

$90

ALNETAN. QVAEST.

;

regnum comparari

Succedant Cynici , affi-

dui. paupertatis doctores , non dictis folum,

p

fed & externo habitu , tunica carentes , fe-

mj

minudi

pe

egen!i omnium, nec quicquam tamen

concupifcentes; quorum princeps Antifthe-

L

rets

nes , cum Socratem de paupertate differen-

tem audiiffet, bona fua vendidit , populo dif-

Thex

tribuit, vnico feruato pallio; tamque fancte

Tenf

[

paupertazem coluit, vt fan&e deieret in Sym-

pofio Xenephontis, ne obolum quidem fe ha-

lt

bere, Extollebat tamen animum ob diuitias,

dle,

d.

quas non in amplis poffeffionibus, fed in tem-

perantia & moderatione pofitas effe cenfe-

li

ba*.

Magiftrum fuüperauit Diogenes ftudio

Lv

paupertatis, qui luxum effe putauit fcypho

ht )

ligneo vti ad bibendum, cum manu vti pof-

Ti

fet5 cuius opes fuerunt palliolum , pera, ba-

W

culus, dolium , emendicatus in dies & horas

iif

cibus ; vnde npcoeaCmd vulgo eft appellatus ;

T

qui in tanta inopia regem Perfarum fortuna

i

füperare fe ia&tabat ; quippe fibi nihil deeffe,

fe,l

ili nihil fatis effe ; qui munera offerentem

j

T

Alexandrum rogauit hoc vnum , ne aprican-

Em

ti fibi & Solem captanti officeret.

Eius fe-

fei

ruutut ifta, virtutem cum diuitiis habitare

lr

non poffe, quod confonum eft huic . Chrifti:

Ti

' Nen

l

p

LIB. III,.

CAP, XVI.

g9r.

J

Non poteftis feruive Deo , &? Mammnonae; pau-

.pertatem fubfidium eífe ad Philofophiam ,*

folur,

&l

non praeceptis, fed cafutraditum ; neminem

1 fmd]

impelli a:paupertate ad aífe&andam ty-

rannidem, fed'a. diuitiis

5

.

praeftare: Mega-

Ml

if |

renfis viri arietem efTe, quam filium, quod

ub d*

liberos fuos ad auaritiam inftituerent Mega-

o f |

renfes, Quae cum imbibiifet Crates , re-

da&am ex diuenditis bonis pecuniam patriae

ij

Ti

f

largitus eft ; fünt, qui dicant in mare proie-

ii

cile, & deferuiffe agros, cum publice pro-

n

clamaífet, Cratetem eo die a Cratete liber-

o

tate donari, pecunias ratus feruitutis au&to-

ramentum, Fortunae vomitum eas appella-

uj

bat Monimus: Cratetis condifcipulus,

De-

r

v p

metrium Cynicum, virum magnum , etiamfi

)Efï, l

'cum maximis comparetur, hoc pauperiorem

. fuiffe, ait Seneca , quam caeteros Cynicos,

k hod

eUll J

. quod non habere folum interdixit fibi , fed

fort

& pofcere.

Solum fapientem diuitem ef-

fe , praedicabat Mufonius.

Et Peregrinus

d

T

patrimonium , quod multorum talentorum

prlcäfr

erat, ciuibus fuis reliquit.

Quid Stoici fen-

fermt de diuitiis, diuitiarumque vfu, elegan-

ius i

hi

ter expofuit Cicero in Paradoxis.

Culpat

yili

maiores, quod iis bonorum tribuerint no-

-

men,

N

Mitth, 6, 34. Seneca de vit, beata cap. 18.

392

ALNETAN. QVAEST,

a

men, quae malorum cauffa funt, & compa-

!

rantur femper malis artibus, & ab improbis

fhni

poflidentur; bona ea effe tantum ait, quae

PU

Jaudabilia fint, quae re&a , quae honefta;

od

diuitem effe folum fapientem, qui ea pofli-

mit

deat ;

10

non qui opibus abundans opes concu.

prcat, & opum caufía iura omnia peruertat ;

J,

diuitem non effe qui egeat, egere qui con«

U

cupifcat; diuitias non ex arca, fed ex ani-

tls, &

mo aeftimandas, qui fi infinitis torqueatur

Q

t

cupiditatibus , & fibi quaefito opus effe pue

tet, diuitem non habendum; in virtute po-

lh

fitas effe diuitias certiffimas; pecuniam effe,

h]

non effe cupidum , rebus fuis effe conten-

qui

tum. Zeno Cratetis Cynici auditor, Stoicae

K

fcholae di&ator, bonorum xa&ura, quam

fi

per naufragium paffus eft,,

ad Philofophiae

itt

portum appulit fecundlsque ventis nauigaf-

I

fe fe, & praeclare fecum a fortuna a&tum

g

putabat

Is opum contemtum , velut per-

W

petuam Scholae füae legem dixit

Et difci-

t0n

pulum fuum egentiffimum Cleanthem pecu-

Tif

niolam ab Areopagitis vetuit recipere. Diur-

Tüg

nis hic Cleanthes ítudiis alebat animum ,

j ïU,l

corpus no&urms laboribus, cum mercede

Yi

locaffet operas hauriendis aquis, hortis irri

b

gandis & fodiendis, pinfendis farinis, Tuni«

Cam,

LIB, IHI,

CAP. XVI.

3935

n

cam more Cynico abiecit. Tamque ar&e ob-

Yoli

fonabat, vt ex emendicatis obolis perpaucis

qua

alium poffe fe alere diceret, Cuidam ditef-

d

cendi artem ab eo quaerenti, íi inops, in-

poli

quit, fueris cupiditatum, Euripidis verfus

On(de

in ore habebat fucceffor Cleanthis Chryfp-

T

pus, quibus cupediarum indaginem carpit,

Qu

& animi intemperantiam parabilia fattidien-

( al

tis, & gulaelenocinia conquirentis, INon hic

&t

congeram, quae paffim pro paupertate ad-

uerfus diuitias difputauit Seneca , tam infla-

"

epv

te, tamque feuere, quafi fe de nimiis opi

dfb

bus in vulgus purgare vellet, & Philofophiae,

fitet |

quam faéctis dehoneftabat, fcriptis fatisface-

oj |

re.

Non alium putat Deo dignum, quam

j

qui contemferit diuitias; qui caeli na&tus eft

iter, hunc ait aurum & argentum tenebris ,

phwe

Jlb "

in quibus ijacuerunt , digniffima: cenfere,

gnarum fcilicet alibi pofitas effe diuitias ,

Qu

quam quo congeruntur ; implendum animum,

W

non arcam; málum nulli effe paupertatem ,

lG

nifi repugnanti; pauperem effe, non qui pa-

e

J

rum habet, fed qui plus cupit; diuitem ve-

10, cui cum paupertate bene conuenit, Quae

uf

&l

vbigrauiter locutus fueratSeneca,0mnem ldz'

Ifi

bus rclegebat pccumam , Calendis quaercbai

00«

J

M Seneca Controu. 9.

394

ALNETAN

QVAEST,

ponere. O paupertas , inquit alterSeneca, huius

n

pater, quam ignotum bonum es ! In EpiCteto füm-

(uO$

ma fuit extremae paupertatis & ignobilitatis

et

patientia; nam cum feruus effet, & imbecillo

Torü

corpore, & claudicaret, adeo egens fuit,

hr

vt tota fupellex domus, quam Romae ha-

3

buit, paupertino lectulo conítaret, nec vlla

Tiun

claudendis foribus clauftra adhlberet ad ar-

i

cendos fures, cum quid inuolarent non ha-

BU

berent,

Quippe nec in bonis ponebat diui-

T

tias, nec paupertatem in malis; imo hanc

plur

illis putabat vtiliorem , fi re&te aeftimaretur;

a

& vt calceus ad pedis ménfuram, fic ad cor-

hn

poris vfus neceffarios referretur pecuniae mo-

Vi

dus,

Qua fimilitudine jam ànte vfüs fuerat

[rj

Ariftippus.

Has ipfius fententias explicat

li

Simplicius & confirmat, Nec Antopninum &

t

Mareum Aurelium fuae fortunae fplendor a

Tif

paupertatis ftudio reuocauit,

Beatitatem

Vil

vitae hic in paucarum rerum vfu ponebat;

(b

in eoque elaborandum füadebat, vt quam

lt

pauca defiderarentur ad vífum vitae ; ; feque

fir

laetabatur a matre & a nutritio ad tenuita-

qür

tem vi&us, detra&is opum ornamentis, effe

YX

inftitutum.

Et Sarapion ille, cuius memo-

lo

rabilem vitam in pauca contraxit Suidas, in

Ve

an-

Suid. in Sarapion.

-

LIB.

III.

€AP, XVI.

,. 395

;huius

angufto gurguftio habitans, nihil aliud quam

jlun.

duos tresue libellos poíffidebat.

Pythagori-

T

li

cae fe&tae mos hic fuit, primorum Chriftia-

Ton

norum mori confemtaneus, vt quisquis ei

i,

daret nomen, pecunias in medium depone-

T

ret, quibus omnes in commune vterentur.

CYl l

Hunc conui&tum & communionem bonorum

Tf ,

appellabant womitiv , vixque ab eo per to-

Cuius ta-

nl

tum Vitae tempus difcedebant.

tdi

I

men fi pertaefus aliquis faciebat diuortium,

t

pluribus quam attulerat receptis abeundi fa-

rel;

cultatem habebat.

Nempe has ipfis leges

T

pofuerat Pythagoras : Ípernendas effe diui-

f

tias; in omnibus mediocritatem. effe tenen-

fj |

dam; contemnendas eas res, quarum nullus

futurus eft poft mortem vfus; illas compa-

jl |

1Um& ET

randas, quae defunélis vtiles fint: quod ge-

r

minum eít effato huic Chrifti, Tbefaurixate

t

vobis ibefauros in caelo: amicorum omnia eífe

debere communia, & amicitiam elfe aequa-

eit

litatem ; amicum alium effe feipfum, & vnum

qui

feqie

fieri ex pluribus; proprium nihil exiftiman-

Vlti

dum. ltaque erga pregales fic affe&i erant,

d

vt fi quis excidiflet facultatibus, cum eo

bona velut cum fratre partirentur ; fi quis

urO

l

veniret in difcrimen, communia cum eo pe-

l

ficu- |

Matth. 6, 20.

D

396

ALNETAN, QVAEST.

fl

1icula adire non recufarent. Quod & a mul-

tis fa&tum eft. Damnauit etiam auaritiam

qUng

fd i

Pythagoras, hoc fymbolo, Stateram non

&

effe tranfiliendam, Haec fimiliaque cum do-

centem Pythagoram audiffet Symichus Cen-

(itt

turipinorum tyrannus , abdicato imperio , fa-

qe

cultates partim forori, partim ciuibus diftri-

m

buit. Mulierum Crotoniatidum luxum mo-

ted

nitis fuis ita repreffit, vt pretiofis veftibus

jitg

depofitis, & Iunoni confecratis , modeftio-

uj

res affumerent, In legibus Charondae, qui

j

QUs

fuit ex grege Pythagorse, eximia haec fuit;

contemnendum effe, qui pecuniae & opibus

kb

feruiat, tanquam illiberalem & pufilli animi

Tin)

p

hominem, vilibus rebus inhiantem, quae a

viris magnanimis defpiciuntar, In Pythago-

dst

iT

ricis Demophili fententiis habentur iffae: vi-

tam diuinam ducere Philofophum, qui inops

ün

fit; & diuitias maximas effe putet, nihil quod

Viti

NT

neceffarium non fit poflidere; cupiditatem

quippe accendi diüitiarum ácquifitione; &

r

2d bene beateque viuendum fatis effe, fi ni-

opi

E

hil iniqui fiat; poffeffionem noftram non effe,

quidquid mente reconditum non habemus;

"u

eumdem diuitiarum & Dei amantem effe non

W

poffe, hoc eft, son po[fe .Deo Jeruire & Mam- :

jl

1778.'

Matth, 6, 24,

5

p

LIB, III, CAP, gVI.

897

Tij

monae. Et Democrates, qui Demophilo ad-

iungi folet, dixit: non corpore & opibus,

lm p

Don

fed aequitate & re&i amore homines beatos

100

effici; nec iuftos fore, qui diuitiarum cupi-

ditate vincuntur. Itaque mediocritatem vter-

(n

que commendat.

Diuitiis quoque füperio-

M |

rem fe praeftitit Apollonius, patrimonii par-

lr

te dimidia fratri conceffa, parte reliqua pro-

T |

pinquorum egeftati impenía pene tota, Ex

Ü | |

f

magna pecuniarum & cibariorum copia, fibi

r

a Ctefiphontis Satrapa, & deinde a Rege ipfo

oblata, nihil admifit praeter panes, olera,

fil, |

& bellariaj nec Vefpafiani liberalitate oim-

bu

nino vfüs eft, . Virtuti ftudendum effe, non

n

pecuniae, füadet lamblichus in Pytbagori-

T

cis commentariis ; non virtutem ex pecuniis,

p

fed ex virtute conflari pecunias ; anteponen-

N

dam paupertatem cum virtute opibus cum

10

n

vitios vtilifümum effe hoc viaticum difceffu-

i

ris ex hac vita.

Et Hierocles in Aureorum

t

Carminum expofitione, nec in comparandis

(

opibus laborandum , nec in iis amittendis

[f

animo concidendum effe demonftrat.

Quod

ff

verbis tantum alii plerique, id & rebus &

Ilsj

verbis comprobauit Democritus ; nam ame

0l

j

pliffmum patrimonium , & partas ex praeui.

* fo

Iaäbl. protrept. €, 3. & 13.

398

ALNETAN. QVAEST;

fo vberrimae oliuitatis prouentu ingentes af*

Bf

pernatus eft diuitias, tanquam.onus bonae

Tas: (

nientis; & agros deferuit incultos , beatam

pp

quaerens vitam; & nos ex natura noftra di-

d.

uites effe dixit, & ex opinione noftra pau.

LU

peres; ambitiofam menfam poni a fortuna,

fnye

Ql

parcam a virtute; diuitias & concupitas, &

pofleffas , & amiffas dolores creare ; natura-

b

lem earum modum ftare intra panem quo fa-

t

mes, aquam qua fitis, veftes quibus frigora

ht

arceantur; cacteraanimum excruciare 5 maxi-

Iya

misque malis effe obnoxia , quibus pauper-

tf

tas caret, quam moderate ferre fapiens fciat;

T

repreffam cupiditatem paupertatem diuitiis

]s f

T v

aequalem facere; opes cum füppetunt, iü

egenos & hofpites effe profundendas.

Diui-

Vl

tias faepe oppugnat Seneca Epicuri armis,

j [

velut hoc ejus effato ; qui ad naturam viuyet,

Qp

nunquam futurum pauperem; qui ad opinio-

Gl&

nem, nunquam diuitem

exiguum quippe

BU

defiderare naturam, opinionem immenfum;

rj

quod ex Democrito, vt alia multa, Epicu-

Vitt

rus fumfit; cum ipfo Ioue de felicitate cer-

Ant

taturum , qui intra pánem & aquam defideri-

li

um fuum clauferit; multis diuitias non finem

ml«

H

Seneca Ep.16. Idem Ep.2z. Idém Epift. 2. 4.

27.

2

LIB. III,

CAP, XVI.

399

ih

;mif'erqiarum ; fed mutationem attuliffe ; mag-

0n

nas diuitias efTe, lege naturae compofitam

at

paupertatem ; quae, filaeta fit, honefta res

i

eft

Philofophis praefto ad(unt auxilia Poe-

m

tarum , qui cum Plutum diuitiarum Deum

finxerunt effe caecum & timidiffimum, de-

tni

clirarunt vna, malis hominibus, perinde vt

T

t

t

bonis, eum contigere, & curas fecum ia-

(

uehére , proindeque .parui faciendum effe,

n

In-tutela Icuis effe egeno:, cenfu.t Homerus,

Imperitiae homines accufabat Hefiodus, qui

TA

t

nefciant, quantum toto praeftet dimidia pars,

p

Ti

(

7—

hoc eft, mediocritas opulentiae, & quantum

ll

l

opis fit in vilibus oleribus, hoc eft, in te-

nui vi&u: fa&um confulto ab. irato Ioue,

jl

vt id. nefciant homines, ne relapguefcant

Diu

encton.

ad laborem ; futurum alioquin, vt vnius diei

II5

li

opera alimenta fibi in annum parare polfent.

itio

Grauibus fenteptiis Theognis facit diuitiis

conuitium,

Diuitiis, inquit, multi a

m

Aií

uunt

ip*

nefarii homines, probi multi egent; diuitiis

i

d

virtutem permutare nolim; fortunpae illae

«

funt , haec praeftantis animi ; caducae illae

funt, haec ftabilis,

Diuitiis nullum finem

j* d

fta- :

fefl

r

Homer. Od. £, v.07. & Od. £. V. s7.. Hefiod,

Oper. v. 40. fq. "T'heogh. v. 227. fq. v. 1151,

45 |

fq. v. 220. 331. 335. 614-

^

400

ALNETAN, QVAEST,

ftatuunt homines.

Diuitiae hominibus íri

tuni

Ial

fania funt.

Nolim equidem ditefcere: quin

mod

imo viétus mihi tenuis contingat,

Mediurà

iter tenendum , quod ipfe facio. — Mediocri«

n j

tas in omnibus optima eft, quam & optimi

ii

efe,

quique fequuntur.

Anacreon elegans illé

amorum & deliciaftum praeco, quinque ta«

d.

Qem

lentis a Polyerate donatus , cum de iis fer«

tfb

uandis & collocandis per duas noctes anxius

fuiffet, follicitudinis huius impatiens tyrat«

,

At

no refüituit, tanti non effe dicens. Extat

vetus odarium, fiue Anacreontis, fiue ve-

lipt

teris alterius Poetae, quo aurum fugitiuum

Val

fe neque amare, neque perfequi velle de-

I

clarat; moerores cum auro abiifes pluris

,

fe lyram fuüam facere, quam infidum illud

Qte

aurum.

[

j

Scolion ín Plutum fcripfit Timo-

creon, quo Deum hunc Tartarum femper.

Tpe

inhabitzre debuiffe cecinit , nunquam vero

Áipie

lt

in terra apparere, omniumque malorum ho-

minibus auctorem exiftere,

Nihil homini-

DET

bus natum effe argento. peius, declamat So-

lu

phocles; hoc exfcindi vrbes, viros domi-

Y

bus pelli, mentes probas ad malas artes con-

[

uerti, homines dolofos & impios efüici, &

tan-

)

Sophocl. Antig. v. 3o

& fq.

n Oedip. Col. Y. 1374

LIB. III

CAP,.XVI.

491

l d

tandem nequitiae poenas dare, . Stultum iu-

qui

dicat , quisquis omiffa mediocritate petit 1m-

modica, Egregia multa aduerfus diuitias paf-

atf

jodt

fim iacit Euripides, pro eo ac Anaxagorae

p

difcipulum decuit,. Diuitias & honores nihil

effe, experta dicit Hecuba ; ditifimum hunc

d

j

effe, cui nihil in diem.mali contingat. Eteo-

clem monet [ocafta, diuitias ingne nomen

i

effe, proprias non effe hominum, neque cer-

AW

tas, fed vfürarias atque fluxas

Capaneum

yt

Adraftus laudat, quod magnis opibus non

ho

fuperbiat, fed pauperis viri fimiles fpiritus

r

IUO

gerat, mediocritatem colat; qui efferuntur

luxu, eos deuitet, nec virtutem in gula po-

le d

nat,

Euripidis & ifta funt : diuitias excae-

p

care homines, mala hominibus conciliare 5

lii

ignauos , iniuftos, .contumeliofos , fordidos,

Ti

imperitos efficere; paupertatem contra cum

empa

jv

fapientia, temperantia, .conftantia , .& for-

titudine effe coniunctam; fe igitur nec mag-

nl

ni aeftimare anxiferum hunc Deum, quem

ml

& nequiflimi poflideant; panis efum , aquae

LY

potum füfficere hominibus, fuüperflua cae-

jonr

tera & luxuriae inuenta,

Pluti nomine per-

. COl

fa-

n

Eurip. Hecub. v.622. & feq. Phoeniff, v. 55-5,

1

& feq. Supplic, v. 261. & feq.

ld'.,v

E

402

ÁLNETAN. QVAEST.

facetam dedit comoediasm Arifï:ophanäs m

tun

qua id vnum videtur habuiffe propofitum, vt

T

lom

bona paupertatis, diuitiarum. vero malo &

incommoda explicaret, Paupertatem morum

fii

magiftram appellauit Antiphanes ; Plutum ve-

tony

ro na&um homines videntes, eflicere. cae-

Q

cos; diuitias ad id tantum optandas, vt ami-

fen

cis benefaciamus.

àp

Philoxenus Lyricus, di-

ues in Sicilia fa&us , cum opibus fe in luxu-

il

riam , mollitiem, & infcitiam inclinari fen-

tni

t0s|

tiret, nae, inquit, me bona ifta non perdent,

fed ego illa; relictisque iis ex Sicilia decet-

and

fit,

Suaue malum dixit diuitias Carcinus,

«lf

Ti

hominibus infelicitatem pariens, & ab iis ta-

men expetitum. Eas a fe deprecatur Phile-

lnt

td$, ob adiunctam miferiam, & tranquillam

üri

tit

paupertatem praeoptat: idemque faCurum

porro ait, quisquis virtuti ftudeat.

Sunt

lnl

qui eadem haec adfcribant Philemoni, qui

li,

& tolerabiliora effé vult pauperis vitae quam

tl

Opulentse incommoda.

Bonorum omnium

0

poftremas arbitratur Alexis eífe diuitias,

homc

quippe poffefionum omnium noftrarum in-

iüud;

certiffiriam; fimulacrüm inane tantum & of-

dEüdl

tentationem; fuauem eífe contra & optan-

BU

dam mediocritatéem; : Dixit Merander , per-

f

maloe

tinere Pauperes ad Deos; leui&;ïxum-

rum

la

*

LIB, IIl

CAP, XVI,

403

5

fum effe paupertatem , cuius pudere nerni-

I

vo

nem deébeat; nulla enim alia re opus effe

do& |

hominibus, quam pane & aqua; Plutum de-

r

fpiciendum , quem fibi peffimi quique facile

| 1

m

comparant; caecum ipfum affeclas fuos cae-

A

cos efficere ; fapientem diuitias fuas fecum

Ed

ferre ; fe&andam igitur aequalitatem , fugien-

m

dam auaritiam, quae pauperies eft animi;

| ln

infanabilem hanc effe , pauperiem vero pe-

r

cuniariam ab amico liberali fanari peffe ; ege-

d

nos & hofpites facultatibus promte effe iu-

j

d

uandos.

Omnia in, diuitiarum cupiditate in-

n

effe mala, dixit Apollodorus ; Diphilus ne-

Iu

minem fore malum, fi nulla fit accipiendi vo-

fhi

luntas.

In aeftimandis diuitiis nihilo Grae-

cis inferiores fe tulerunt latini Poetae, EÉn-

;mllam

djunt

nius duo , quae maxima putantur onera tam

t

fapiénter tulit, vt.iis pene dele&ari videre-

tur. Divites falfe defricat & exagitat Lu-

l

qu

cilius, & ad mediocritatem vel paupertatem

. qui?l

ml

potius traducit, Si eo quod fatis eft, inquit,

homo contentus effe poffet, fufficere vtique

T

iil l

iftud; verum cum ad res fuperfluas extendat

r

deüdem, credimusne porro diuitiis vllis ani-

mum eius expleri poffe? Extollit alibi bona

u

n d

frugalitatis, dum exclamat: o Lapathe, quan-

Cc 2

ti

p

Lucil, Sat. L. 4. & 5.

(

404

ALNETAN, - QVAEST.

ti fies ab eo, qui te norit! Nofcebat autem :

atp

Laelius, & fimplicis huius ac paupertini cibi

TUtOD.

fuauitatem acipenferi Gallonii, diuitumque

a

Si quis rec-

menfarum deliciis anteponebat

T

ta ratione vitam gubernet, inquit Lucretius,

t2

homini grandes diuitiae funt aequo animo

t

parcitatem cólere, quippe exigui penuriam

pupe

non effe, quod quilibet fine negotio parare

Ya

poffit, fed multarum pretiofarumque rerum.

Wf

Vir bonus, inquit Publius Syrus , repente di-

fitg

ues nunquam factus eft. Pauca defunt ino-

Vttre

piae, multa luxuriae, omnia aüaritiae; tam

(eQta

quod habet, quam quod non habet.

Aua-

MaS

rus in.nullum bonus eft, in fe peffimus ; ni-

lite

hil re&i facit, nifi quum moritur; nihil mali

ET

aliud ipfi imprecandum, ni(i vt viuat diu;

Bu

damno dolet, non fapiens,

Nullus tantus

1í

quaeftus eft, quam parfimonia

Cupiditas in

Tiid

diuitiis, inftru&a inopia eft. Deo dignos ho-

Jitto

inines effici defpicientia opum, Aénean tmo-

Á

pet Euánder apud Virgilium, fa&umque id

ln

ab Hercule. Exclamat alibi execrábilem auri

B

famem ad ormnia audenda homines irmpelle-

|

Atj

Excurrit nonnunquam in delicias rufti-

df

cae

Lucret.1.5. v. 1116. &q.

Virgil. Aeneid. 1. 3.

v. 364. & 1. 8. Y/56, 57.

Georg. 1. 3. v. 458. X

lo

l

feq.

L

l

LIB. III.

CAP, XVI,

4o$

u

cae paupertatis, & in vrbanarum opum aes

l Cl

|

rumnas, Satiras fuas ab eleganti diuitiarum

Tgr

& auaritiae infectatione exorfus eft Horatius,

! ICC'

fruftra ex opibus felicitatem fperarari do-

wit

cens; confifrendum intra naturae modum ,

)

quae paucis contenta eft; anteftare diuitiig

Jen

paupertatem &, mediocritatem , quam & au-

It

ream alibi appellat; hoc eft, diuitias omnes

fttif

infe complexam. Quae virtus & quantafit

1

paruo viuere, ex Ofelli ruftici perfona tota

W

Satira explicauit; quam cum legeris , prae-

u' fam

cepta Philofophorum non valde defideres.

lt

Alia Satira lautitias Nafidieni argute deridet.

l É

Aurea etiam ode auri mala infe&atur; auro

Vl

depudicatam oftendit Danaün, auro periiífe

j d

Amphiaraum; auro fidem ducum corrumpi;

t

auro fequaces curas adhaerere , maiorumque

i

cupidinem ; Deos aduerfus homines frugi &

(!) li

parcos eífe liberales; fe partes diuitum re-

TU

liaquere ; fe paucis effe contentum; fe, fi

yel

plura concupifcat, a Maecenate facile im-

lml

petraturum , nec tamen concupifcere ; ita fe

melB

diuitibus fore opulentiorem, quibus multa

] mfï

deeffe necetTe fit. Beatum alibi appellat, non

u

qui

*

Horat. Carm. libr. 3. Od.

1d. M

Horat. Serm. r. Sat. 1

Io.

Horat. Serm. 1. 2. Sat. $. & 8. . Horat

g

Carm. lib.3. Od. 16.. Horat. Carm. lib.4. Od.g.

406

ALND TAN. QVAEST.

b

qui multa poüïdeat fed qui paupertatem pa-

dem

ti fciat,

Paflim vero feculi füi luxuriam &

nl

auaritiam exagïtat

Aurum ferro nocentius

z

m

effe, ait Ouidius ; auro & muneribus puella-

M

rum pudicitiae illudi. Elegiarum Tibulli exor-

N

dium petitum eít a defpe&ione diuitiarum ,

Ti

& rufticae paupertatis praeconio. Quaeritur

ij

Propertius auro conciliari amorem , expug-

nari pudicitiam, venire honorem , fidem pel-

p

f p]ew

]ij vendi iura atque leges; auri cupidine

fli

periiffe Brennum addit, Polydorum , Polym-

neftorem , Amphiaraum , Eriphylen; Romam

lone

Tiocr

ipfam opibus fuis perituram. Quartum Aftro-

li

nomici fui librum ab auaritiae & opum de-

teítatione aufpicatur Manilius

.

*

perpauca

Wt

lben

pofcere ait naturam; quo plura quis requi-

(puy

rit, eo effe pauperiorem ; non numerare aua-

o

rum id quod habet , tantum quod non habet

t de

optare; luxum lucris, rapinas luxu pararij

Duin

cenfus vfum effe dilapidare cenfum; caducas

Tis,

cfTe opes , alternasque effe paupertatis & di-

uirtiarum vices,

In Petronii reliquiis eximia

D

po

aec funt

pofuiffe Deum in promtu , quae-

d

cunque naturae defideriis fatisfacere poffünt;

era & mora rubetls haerentia, ad famem;

t

fiu-

Ovid. Metam. libr. 1, v. 141.. Att. Amand, libr.

k

?. V. X61,. Propert, libr, 3. Eleg. 13

r d

CAP,

XVY.

*

LYIB, II

407

Definit

flumina, ad fitim; rogos, ad frigus.

"

demum in hac claufula; diuitem naturam mi-

am&l

niftrare, quod ad fatietatem fatis fiv; infini-

OLU

tum effe, quod infraenis gloria exigit. Item

tll

u

Nefcio, inquit, quomodo bonae mentis fo-

roreft paupertas. Quod di&tum peruetus eftz

UP

nam difficilem magiftram modeftiae pauperta-

Rrtt

tem dixitAnaximenes; magiftram morumAnti-

Y

phanes; Euripides,confanguineam paupertatis

wmpl

fapientiam ; Demetrius Cynicus, facilem effe

pür

fibi ad diuitias viam,'" quo die poenituiffet

!t

bonae mentis $ Seneca, diuitias abieciffe De-

(

mocritum, tanquam onus bonae mentis ; con-

M

traria effe inter fe bonam fortunam &bonam

n

mentem,

Claudit Satiras fuas Perfius in il-

at

liberalitatis & fordium infe&atione ,

&.in

t

opum quaerendarum infno ftudio perftrin-

t

gendo; ab iisque vitiis fe valde alienum ef-

i

fe declarat

Sed & totae gentes idem de di-

pa[ H

uitiarum vilitate cenfuerunt

Graeci impri-

u

mis, quorum figmentum de aurea aetate , qua

1j

nec diuidebantur agri, & in medium quaefita

eyit

reponebantur, paupertatis & fimplicitatis laus

| quze

Scribit Aelianus,

eít, & opum vituperatio.,

QLFUB«

Graecorum optimos vitam omnem in pauper-

amewu

tate

f |

Aelian, Var. Hift. lib. 11. c. 9.

ld hb *

j

t 408

ALNETAN, QVAEST.

qubu

tate duxiffe, nec proinde grauem effe cui-

quam. paupertatem debere,

Hac laude flo-

opum

ruerunt Athenienfes, qui licet hofpitalitate

qm

commendarentur, & in aduenas liberalitate,

M

cum Caítori tamen & Polluci conuiuium pa-

fit d

tf

rabant in Prytaneo, cafeum tantum, & por-

rum, & oliuas apponebant.

ul ]

Quamobrem ,

vt Phllof'ophos Athenienfes iam füpra lauda-

hi

tos mittam, nec Ariftidem puduit fuae pau-

to

pertatis, quae cum ipfi a diuite quodam ho-

Iire

mine obiiceretur, Nihil mihi , inquit, ex :ea

g

mali timendüm eft, tibi ex diuitiis lebor &

d

follicitudo; nec ipfi poft vitam praeclare ac-

lm i

tam tantum füperfuit, vnde iufta.funeris per-

ia

tj

folui poffent, Pari refponfo Demadem men-

fae fuae parcitate offenfum excepit Phocion,

Volu

Is vitam maluit in egeftáte claudere, quam

hnla

centum talenta ab Alexandro dono milffa re-

Yv

cipere , aliorumque liberalitate vtí, ne quae

. 1 Wt

haec ipfi conciliauerat probitas, inde ]abe-

W

fieret, Cimonem vero, qui Phocionem aeta-

Tni

te praeceffit, anteferre non dubito Philofo-

[

lg

phis illis, quorum opes defpeé&tae, vt voles,

& abie&ae nulli vfui füerunt.

Hic fuas in

DI

egenorum leuamentum profudit, Praedia &

um

hortos lncuüodltos patere ominibus voluit,

hn

qui-

D

C

LIB. ÍII. cAr».' XVI.

4069

[

quibus efTet opus.

Nummos in praefens in-

o |

opum fübfidium fecum deferri curabat. Si

jb

quem fua paupertas male veftitum effe coge-

ii

ret, detra&to amiculo contexit. Nulli claufa

fuit domus eius, nulli arca.

Pauperes mul-

p

"

tos fuis fumtibus extulit.

Qualia multa iam

p

rat,

ante Pericles ediderat. Atqui Cicero veram

-

a

hanc liberalitatem appellat atque laudat,

captos a praedonibus fuis facultatibus redi.

p

)l

mere, amicorum cauífa aes alienum füfcipe-

ae]

re, eos in filiarum collocatione , vel in re

xl

augenda adiuuare, Lamachus cum ad bel-

Uj

V

lum imperator proficifceretur, pallio caruif-

1

fet & crepidis, nifi amicorum benignitas fub-

ueniffet, Nec huiusmodi tamen fubfidio vti

Dd

Yaf

voluit Ephialtes; nam in fumma egeftate ta-

g

lenta decem. ab amicis dono oblata refpuit,

ne vel ingratus aduerfus eos, vel in legum

I

perniciem lenior effet & reuerentior. Ly-

qUZE

j

curgus Spartanos ab opibus & luxu ad parfi-

moniam & paupertatem reuocauit : fundos

u

agrorum ciuibus aequales effe iuffit; aurum

jbf

lt

& argentum abrogauit , indu&tis ferreis num-

mis, cum quibus & (cortei funt recepti; mer-

j n

cium permutationem fuperiori aetate vfita-

"

re, lu-

Jf

tam-probauit; rem familiarem auge

CtrQ«

J

*

Cicer. ». Offic.

A16

ALNETAN, QVAEST.

croque ftudere prohibuit; fuperuacüuis omni-

btnig

bus interdixit; commerciis füblatis peregri-

cn

narum mercium vfíum fuftulit ; neceffarias

t

21tes retinuit, vanas & curiofas expulit ; ar-

(iei

matos ciues cibum publice & fimul capere

f

voluit, acqaalcsque portiones fingulis diftri-

(iea

bui, &-in omnibus aequahtatem feruari ;

ht

domorum fabricam fimplicem & paupertinam

f do

íanxit. Veititus perinde vilis fuit vt vi&us;

t

breuis quoque; nec per annum mutabatur ,

Wt

adeo vt geítaretur detritus atque lacer. His

Mo

inititutis diuitias attulit in. contemtum , &

p

ciuitatem vitiis purgauit

His xmbutus AL

Vitd

menes, dixit optime feruari regnum , fi

non magni lucrum aeftimetur; refpuit dona

g

ity

Meffeniorum, & in amplis opibus adftri&e

bt

Yixit

Mores hos tetricos & feueros ex Cre-

n

ta retulerat Lycurgus; vbi parcus fuit vic-

tus & conuünens, menfa fimplex, cibus vi-

QüN

Q

his,

Si ex Epaminondae & Pelopidae fruga—

f«f

litate Thebanorum aeftimermus animum , ni-

tf

bil concedent fuperioribus.

Epammondam

Hmln

induxit Plutarchus in.libello de genio Socra-

t

tis , aduerfus diuitiarum cupiditatem acriter

i

dilputantem, non earum folum, quae per

lr

nefas comparantur, fed & quae iure poffunt

I

ad nos peruenires velut quae ex amicorum

lib

be-

!

LIB.

IHT,

CAP, XVI,

AT

Ottr

[

bemgmtate vel liberalitate Re gum proficif-

T

cuntur ; quippe nifi e'emenfa. cupidinis huius

D"ana

eradantur ex animo, ne

retitis quidem de-

UTO

fideriis obfifti demum po!

Pp

2

Huiusmodi au-

t

tem fermonem ex re Plutarchus Epaminon-

ditri

dae affinxit; nam iniuriam fibi fieri ab lafo-

FUAILy

fie conqueftus eft , quod aureos aliquot ad

FEIDATO

fe dono mififfet , & lef*atos ab Artaxerxe

'1&&)

inagnam vim auri ad fe deferentes menfa

Jf

excepit plebeia atque vili , vt auro fibi ni-

3

Nec fimulata füit ifta

hil opus effe fcirent.

"

-

paupertas: vnica ipfi veftis fuit, panofa , &

Jj nl

vfu detrita, atque etiam fordida; quam pur-

nl

gandi cauffa fi quando mittebat ad fullonem,.

qona

EH SNESECUS

inopia alterius domi fe continebat $

fupel-

hr

Fc in Pe-

lex tota ahenum & veru vnicum.

xCxE'

loponnefum aduerfus Spartanos profecturus,

Yo

"o

quinquaginta drachmas in viaticum a ciue

g v

quodam foenori fumfit,

Et tamen in hac

[j

egeftate fübueniebat ciuium & amicorum ne-

n

ceffitatibus; vel de füo, fi fuppeteret; vel de

T

amicorum opulentiorum bonis, fi ipfe care-

n

ret, Cumque eum adducere non potuiffet

fitf

Pelopidas, vt in parterm amplifimarum opum

d

p

fuarum veniret, venit ipfe in partem pau-

fu.

DN UNUS

pertatis Epaminondae: faec itates ommes in

tf

fübleuanda bonorum virorum & amicorum

lü-

"

41

ALNETAN. OQVAEST.

inopia, & in iuuanda reipublica profudit: nec

(erü

confiliis ceflit amicorum benigne eum admo-

[ij

nenuum , vt profpiceret fenectuti fuae, & in

inpr

longitudinem confüleret, animum fapra. vul-

(ten

fl

gares has curas gerens. Itaque nec fplendida

Artaxerxis dona admifit,

lint

Quantum Graecis

probata*fit fan&ta i inopia & humilitas, fplen-

fs

dide declarauit Alexander , cum Sidonis re-

"]

KK

gem effe iuffit Abdalonymum , paupertate.

fquallidum , vitam ex horti cultura toleran-

AUl

T

tem , profitentemque manus fuas fuffeciffe

defiderio füo, & nihil habenti nihil defuiffe.

d

Vittorias Alexandro peperit füi exercitus dif-

bori

Tiln

ciplinas difciplina ftetit paupertate magiftra,

vt Dariom monuit fapienter Charidemus

lii

Athenienfis.

Di&tus eft Callias quidam

&i

Agrigentinus ,

ob prolixam in homines

li

juuandos

voluntatem 5

ipfius liberalitatis

T

praecordia habuiffe ; & propitiae Fortunae

fmi

finus ipfe, non homo fuiffe ;

Q

domus eius quae-

dam muniticentiae officina, Alimenta inopi-

hehx

1

bus, dotes pauperculis virginibus, folatia de-

trimento affectis erogabat.

Hofpitibus pa-

bri

tebant aedes eius rufticae & vrbanae ; quin-

b

r

gentos homines aluit aliquando & veftiuit.

Quaü poffeffiones eius commune | fuiffent

q

emnium patrimonium, Auíteri fuerunt ve-

te-

LIB, TII,

CAP, XVI.

413

N

terum Italorum mores, fiue ex Pythagorae,

(mo:

fiue Pythagoreorum praeceptis; Charondae

Ein

imprimis; item Zaleuci, qui legibus fuis Lo-

crenfium juxum coercuit, füblatis aureis an-

i

Qd

nulis, veftibus auro intertextis & Milefiis.

r

Ante Saturni aduentum Latium. incolebat

fjl |

gens dura, quae nec opes componere, nec

ex agricultura quaerere , nec repertis parce-

Il fe

us

re norant.

Afperitatem hanc victus non fuf-

!

li |

tuliffe fed mitigaffe diétus eft Saturnus, au-

reae aetatis conditor.

Eam retinuit Euan-

Rel

fül

der; item Sabini, parca gens, frugalis & la-

T

boriofa ; Etrufci quoque, & Rutuli. .. His

maioribus prognati Romani psríümoniae &

jl !

duritiei legem ab iisreceperunt. Nonnulla

lm |

ii

ex libro Catonis de moribus refert Gellius,

vnde feueram vetuftiorüm Catone tempo-

g |

rum di(ciplinam intelligas.. Elegantia , qua

li

fM

fignificatur cultus amoenior & nitidior, tan-

quam vitii nomen ab eo vfurpatur; & repre-

u

hendi demum defita.eft, non coepta lauda-

n

T!

gt

Veftiri, inquit, in foro honeíte mos

erat, domi quod fatis:effet: equi carius eme-

J

bantur, quam coqui: graffatores appellaban-

quig-

tur, qui fe ad conuiuia aut Poetices delicias

applicabant, Paupertatem fcribit Apuleius

i ,

Po-

[/n

Gell. lib. 1i.cap.2. Apul.Apok

414.

ALNETAN, QVAEST, |

populo Romano imperium fundaffe a primor«

f

diis , eiusque veftigia in fimpulis & catinis

m

ficilibus, quibus in facrificiis vtebantur, eti-

vt

am extremis & opulentis temporibus exti-

Ti

tiffe,

Crefcentibus opibus , non ftatim ta-

w

men creuit opum cupiditas

Omnis in or-

fitet

namentum patriae diuitiarum fplendor con-

hu

ferebatur,

Quaerebatur in re domeftica , in-

feim

quit Cicero , continentiae laus, in publica

(

dignitatis; in priuatis rebus tenuiffimo viue-

ET

-bánt cultu; & .ad imperii gloriam omnia re-

qume

uocabant. Dreuis erat illis priuatus cenfus,

aj

commune magnum,.

Magnis impenfis tem-

Wlis

pla exftruebantur & oppida : fortuito ipfi

te

cefpite vtebantur ex praefcripto legum ; &

b

afpera adítriti difciplina , rufticis operibus

-

Qtt

& agrefti vi&tu exercebantur, tantaque erat

Vaf

argenti penuria , vt, cum legatos Carthagi-

D

nenfes excepiffent frequentibus epulis, idem-

forat

que argentum menfis fingulis adhibuiffent ,

lm

füperbae gentis dicacitatem experti fint. Gra-

Winy

uiffimum autem habuerant Romani & fanc-

D

tiffimum paupertatis magiftrum Numam, cu-

T

ius coniux Egeria fimulacrum eft pauperta-

Egeriz

tis per allegoriam ingenuofe confitum, &

Vs d

in hiftorisae demum partem incaute traduc-

g

-

tum.

Cicero pro Flaéc. .

li

.

LIB, II,

CAP, -XVI.

4I$

tiut

tum. Miratus fum equidem faepenumero

u

nemini, fiue veterum fiue recentiorum, rei

Id

veritatem vel minimum füboluiffa, cui no-

; eyt

men ipfüum Zgeriae rem -clariflme indicet.

if t

Nauw Egeria nihil aliud fonat, quam pauper-

jnot.

tatem; voce ab egendo deriuata, quafi Ege-

J Q

niam dicas.

Sic ex, canimen, carmen; ex,

il |

genimen, germen, Magnos hic praefentio

il

Criticorum motus , ac eorum praecipue;,

0T l

quibus nihil nifi fua placent, -.Sed os ipfis op-

Yi |

priment probiffimi au&tores Dionyfus Hali-

nl |

earnaffeus & Liuius, qui conceptis affirmant

gt

verbis, inopem Romanis egerium dici folere;

t il

atque ita ab egeftate di&tum Aruntis filium ,

Demarati nepotem 5 cumi poft patris & aui

n

x

obitum natus in nullam haereditatis partem

p at

veniffet, At Egerius ille Lesbius "Tufcula-

ritj

nus, Di&tator Latinus, Catoni & l'efto.me-

moratus , qui lucum Dianium dedicauit in

t

ifi

nemore Áricinio, ab Egeria iliic culta no-

p Ot

men videtur effe fortitus, ^ Ergo Egeria, in-

T

opia eft; cumque inopem vitam amauerit

Numa, & paupertatem velut amplexus fit,

,*

;perm-

Egeriam amaffe, & vxoris loco habuiffe dic-

If &

tus eft, Cumque paupertas foror bonae men-

rl

tis effe credita fit, hinc ab Egeria ritus fa-

""

Gro-

Dionyf. Hali&. L3. Liulrc34

416

J;ALNETAN. QVAEST»

crorum regnandi artes, & vitae fan&e infti-

ts

tuendae praecepta fertur accepiffe, Quod

paup

fpit

cum finxerunt fabulae huius artifices, per-

inde eft, vt fi dixiffent , paupertatem, fru-

Dd

Vg

galitate & continentia coniunctam , NNumae

magiftram fuitfe ad bene beateque viuendum,

E

ad colendos Debs , ad regnum prudenter

Ál

itbut

adminiftrandum, Fuerunt, qui dicerent, Ege-

riam vnam fuiffe ex Mufis, quod ad cultus

li f

tenuitatem ftudia literarum addidérit INuma.

AO Y

Ya

Re&ius Ouidius & Plutarchus, qui ad con-

fuetudinem & confilia Egeriae , Mufarum

toud

quoque monita adiunxerunt, hoc eft, ftudia

ihu,

literarum ad paupertatem, — Hinc lucus, in

il

quem fecedebat Numa, Camoenarum dic-

p

tus,

Egeriam Deam Camoenis gratam effe,

t&h,

ait Ouidius; hoc eft, frugalitatis amicas ef-

ul

fe Mufas. Quid hoc eft vero , quod narrant

l [

Hiftorici, Numam ad firmandam fidem de

m

confüetudine , quae fibi cum Egeria inter-

[ m

cederet , deque emolumentis , quae- inde ad

tih ij

fe prouenirent, inuitaffe viros bonos pleros-

Nent.

que ad epulas , & plebeio eius apparatu ac

l "r

vili fupelle&ile excepiffe , ac repente men-

Vr

retiofis

fas qpipare-in('tru&as ; & domum p

vafis.

Tet

Ouid. Rïätam. l. r5. v. 482.

Wi

Plutarch-. ia foma.

Quid, Faft.1, 3. M 275.

LIB, IIX :CAP. XVI.)

417

hl

váfis ornatam äpparuifl'e? . Nempe fic bona

(ui

paupertatis adumbrant, quam fibi placate &

y p

fapienter ferre poteft , & cupiditatibus fuis

nf

modum imponere, is vero diues eft ; cum

Nung

verae opes non in auro &argento, fed in

eDUUD,

animi moderatione fitae fint,

Caeterum vt

t

fabulofa fint caetera, conítat certe Numam

imbutum tetrica ac triíti Sabinorum difcipli-

I

j a

na, fimplici cultu, & vi&u tenuiac paupere,

N

toto vitae tempore fuiffe dele&tatum. . Ve-

nerata eft recentior aetas fiftiles vrnulas. &

d

T

capedines Numae, fimpuuium, nigrum ca-

j (iii

tinum, & Samias patellas, Numae tempo-

ribus, inquit Tertullianus , frugi religio &

i, 1

m d

pauperes ritus, & nulla Capitolia certantia

A Enel

caelo, fed tergeraria de cefpite altaria, & va-

fa adhuc Samia. : Atque haec origo eft fabu-

yurt

at

lae:de Egeria, quam & pro fabula veteres

habuerunt,

Cicero ait, qui in poemate fuo

jn !

p j

de Mario veritatem quaerant , non dubitare,

ii

quin iidem cum Egeria collocutum Numam

putent,

Sic Dionyfius Halicarnaffeus , fic

p

p v

Plutarchus. Quid falfi ineffet de re , perfpe-

d

xeruntvhi quidem ; quid veri ineffet, n

on ag-

no-

yeinl

ngïi

"Tertull. Apol. c. 25. Cic. . T. de legiB; Die-

nyf. Halic. l2. Plut. Num.

INW .

D d

|

l

418

ALNETAN, QVAEST.

nouerunt

An ex eo quod Aricinus ille ]u-

IltPs, 1

cus domicilium Egeriae fiue Paupertatis

u h

habitus eft, factum deinde , vt ad. Aricinum

ia Q

cliuum mendicorum multitudo magna ftipem

Mtüra

rogaret , velut latentis illic Deae fauorem

T Car

fperantes?

Qui

geriae nomen faéctum vo-

hh

lunt , fiue ab egerendo partu., vt Feftus;

r

fiue ab egerendis aquis, vt Auguftinus ,. qui

lonam

Egeriam propterea Numae coniugem dic-

WerUnt

tam putat, quod ipfe egereret aqnas, vnde Hy-

ttatis

dromantiam faceret; nulla probabili ratione

(

nituntur.

Inopia & frugalitate pares Numae

l &f

fuiffe reliquos Reges, praeter Superbum, tef-

ij

tificatur Cicero

Stante republica floruit ea-

D

dém difciplina

Agros fuos viri ipfi princi-

At

pes manibus fuis fodiebant, nudi, fquallidi,

rDe

puluere fordidi, perpaucis iugeribus contenti.

fl

Perniciofum intelligi ciuem, dixit M. Curius,

i s

cui feptem iugera non effent fatis. Quatuorde-

ulne

cim Quintio Cincinnato fufficiebant. Sero pa-

[ Aolig

nem.effe Romani coeperunt, cum ante pul-

Mi

tibus vefcerentur :

fuaque aetate facra prifca

tra-

DT r

& natalium pulte fitilia fuiffe confecta

"1 Thedit

dit. Plinius;

Piftoribus ante Perfei bellum

1 dUS [

vfx non funt panem ipfi fibi faciebant Qm-

«gneUm

-rites,

)

i

Y af

—

Feftus in Eger Aug de ciuit, Dei,1,3. c.35. Cic.

Paradox.

le bag: 0. Q.

LIB. III,

CAP.: XVI.

419

ll

rites, muherumque id opus erat.

Coquos

atl

non habebant in feruitiis, fed condu&itios.

dinum i

Sera quoque fuit apud Romanos vitium

li

cultura: neceffariis frugibus arua feruiebant,

od

cum carere vino poffent, frugibus non poflent

n

Poft Antiochum deuictum prohibuerunt Cen-

ieus

fores poenis propofitis , ne exotica vnguentà

Romam inferrentur,

Per haec tempora ex-

s u

n d

titerunt Romae illuftria continentiae & fru-

u

galitatis exeinpla: quae fufe expofita ab aliis

us

nos ftriétim delibabimus.

Valerius Publico-

Vurid

la, exactis Regibus, ter Conful, rcbus prae-

)m,lf

elare geftis, magna parta gloria, deceflit tarn

iL

pauper, vt in bonis, vnde cfferretur, non re-

p ]

liquerit, ad idque publica impenfa praeftita

fit.

T

De Menenio Agrippa, Patres inter at-

Ti

que plebem pacis fequeftro, idem proditum

Jun

eit

Cn. Martius munera à Confule ob for-

od

titudinem oblata non admifit, cognomine à

ero)

Coriolis expugnatis dü&o contentus, & rei

p

geftae gloria, Quintio Cincinnato viétum qua-

l prlffi

tuor agri iugera manu eius arata atque fata

ln

fuppeditabant.

M. Curius Romanae fruga-

pelft

litatis exactiffma norma , agrefte fcamnum,

ligneum catillum , rapa tofta, auro Samni-

du

t

tium a fe domitorum a legatis allato, & Pyr-

f CI«

Ihi a fe Italia exacti praedae antepofuit , ne

Ddz

re-

1

420

ALNETAN, QVAEST,

receptis quidem iugeribus agri quinquaginta,

Confü

quae fibi a Senatu praemii loco decreta fue-

hn

rant

Par Fabricii laus in refpuendis Sam-

Aitoli

nitium & Pyrrhi donis;

Vocem hanc Epi-

dentu

curi ex Cynea auditam exhorruit, Omnia

Mti

voluptatis 'caufa facienda.

Et quas diuitias

grum

Imperator fpreuerat, Aenfor notauit. Huius

Q m

collega & aequalis Aemylius Pappus pauper-

Q

tatis quoque nomine celebratur.

Similis

Ug

jtem Fabii Gurgitis, Fabiorum Pi&orum, &

itedin

Ogulnii abítinentia, cum accepta a Ptole-

i

maeo, ad quem legati miffi fuerant, dona

ttm

detulerunt in aerarium, vel

vt ali nar.

'rant

'Tanta certe fuit

Ti g

penitus repudiarunt

Mf

temporum illorum continentia, vt Romam

ü lmp

iniffus a Pyrrho hic Cyneas cum fplendidis

lo

donis, nullam domum muneribus fuis pa-

ïva

tentem inuenerit,

Agrum fuum conferebat

ÀtiUs

A-'ilius Seranu

cum ad honores & impe-

L lhus

rium a Senatu accerferetur, Aequa fuit Ati-

li Reguli paupertas.

Alebatur cum vxore

) 1ala

[[IUpu.

& liberis totaque familia feptem iugerum

LT

A

prouentu.

Tam anguíta fuit Aeliae gentis

res familiaris, vt fexdecim Aeliis domunpcu-

l(.C!ue

ET

la vna, vnus agellus fatis effent. Atque boc

t

paupertatis exemplum reliquerunt pofteris

fuis: nam coenabat fictilibus, cum gereret

t

Con-

Dlin

LIB. IIf

CAP, .XVI.

42 :)

g

Confulatum, Sextus Aelius Catus; nec fi&i-

n

N

lia haec argenteis vafis, quae muneri ad eum

Aetoli mittebant, permutare voluit,

Hunce

( EP('

Sextum Aelium Catum Plinius & Valerius

Ünr

V

Maximus cum Quinto Aelio Tuberone per-

peram confundunt, cuius celebrata quoque

Thous

non modo paupertas eft, fed ex paupertate

Xupe

$itil

quoque captatá gloria: nam publicum pro-

curans epulum in Capitolio, ligneos le&Ctulos

.vum,&*

hoedinis pellibus inftrauit, & Samia vafa ap-

j2

|3]

pofuit; quali paupertatem ante Iouis ipfius

,n|

cellam confecrare vellet, & homines a luxu-

jj p |

ria iam glifcente reuocare. Verum conti-

aeli

Jond

nentia haec, quae priuata placuerat, publi-

ca improbata eft, & indigna imperii fplen-

u) |

dore habita; proptereaque in comitiis prae-

ii

toriis Tubero deinde repulfus eft.

Primus

nfefebï. i

in eius domum argentum intulit Paulus Ae-

rg mp(. |

u

mylius, donata ei ex manubiis Macedonicis

phiala quinque pondo,: cum nullum ad id

l WO:

tempus argenti fcrupulum gens haec habuif-

u

j

fet, Sed & filiam iam ante nuptum ei col-

) g"u'

l

locauerat Paulus, probata hominis frugali-

wml»nü

tate & parcitate, quam coluit ipfe tam fancte,

u

vt immenfos Macedonum a fe deuictorum

)

poüf

thefauros ne afpexerit quidem, fed Quae-

f

fto-

d)

. Plin. 1. 33. c. 11,. Valer, Max. libl'f PRTCHUN

412

ALNETAN. QVAEST,

hn

ftoribus permiferit, & poft ditatum ex ga*

Za Perfei aerarium inops ipfe decefferit, nec

M

d

nifi ex vendito fundo, qui vrius tota bae-

ftit

reditas erat

vnde dotem reciperet, vxor

habuerit,

Paternis haefit veftigiis Scipio

It d

1651

Aemylianus, nihilo ditior, euerfa Cartha-

sf

gine, cum milites fuos locupletaffet, Atque

lus €

hanc eius temperantiam laudauit Panaetius :

ff

quae laus, inquit Cicero, fuit non hominis

hi

modo , /fed & temporum illorum. Magnum

yille

eadem aetas continentiae documentum de-

li

dit in C, Sempronio Gráccho. . Nec hanc de

W

fe profiteri fanctimoniam erubuit in concio-

Ibuy

ne, quam ex Sardinia redux ad populum ha-

buit. Vailde quoque laudata eft Africani ma-

lite

Ttm

ioris abftinentia, quam vel hoc facto teftatus

f

abunde eft, cum aurum pro redemtione for-

t

mofae virginis allatum iuflit ad puellae do-

tim

tem accedere, & aurum cum virgine, Intac-

hm

tum vtrumque reftituit.

Praeluxerant ipfi

ad hanc virtutem domeftica exempla: Dam

lgl

Cn. Scipioni eius patruo, vnde filia collo-

ln'egx

ls I

caretur cum non fuppeteret, viri magni ege-

Dos.

ftati fubuenit respublica, & puellae dotem

de fuo numerari iuffit,

Nec copiofiorem fe-

fulie

lg

cit L. Mummium diruta Corinthus, vrbs

ïon-

t

Cicer. ». Offic,

»

LYTP. III.

CAP, XVI»

423

longe ditiffima, cuius opes ornarunt Jtali-

"t

If, I

am. [taque filiam eius inopem Senatus, iti-

dem vt illam Cn. Scipionis, ex publico do-

t hat

vt

tauit.

Vt fimiles. fuerunt abítinentiae glo-

|]

&

ria ambo illi Scipiones Africani, fic & Cato-

nes duo

Triumphum ex Hifpania quaefitu-

Catht

rus fuperior Cato, cum tribus feruis profec-

At

YU

tus eft, in pellibus hoedinis fomnum capere

folitus, eodem cibo & vino vti, quo remi-

ttonyni

ges atque ferui.

Veftis fimplex, vilis fu-

lp

um d

péllex , mancipia vtilia potius quam formo-

fa.

Oppida pedibus- obibat.

Cenfuram 1u-

hac t

am ad emendandos reipublicae mores, &

cod '

reprimendum luxum contulit; quod & fta-

lum

tuae eius populus potius , quam imperia &

n

triumphum adfcribi iuffit..

Etfi plurimos of-

tofuni

fendit iftá feueritas.

Honori potius fibi du-

gnei

] o

cebat , res magnificas non concupifcere,

quam poffidere.

Nempe M. Curii temperan-

p

Jl

tiam aemubalatur.

Vticenfis vero pecunias

a

Ptolemaei intulit in aerarium , cum füumma

4 M

Imegrxtatls & innocentiae laude.

Ex mag-

| CUI

nis rei familiaris anguítiis emerfit ad fum-

mefx

mos honores M. Aemylius Scaurus, At iam

qua

radices in hac republica fpargebant auaritia

r [

& luxuria, quae demum in publicam perni-

qi

ciem poft deui&am Afiam erumpere coepe-

n

funt

414

ALNEÉTAN. QVAEST

runt, Domitae enim Afiae opesRomam inuec-

nj

?

(im

tae mores priftinosinfecerunt, Queritur Cice-

rO in libris de officiis, decem & centum an-

fnt

nis antequam haec fcriberet, legem latam

&

irans

effe a Pifone de pecuniis repetundis, cum

antea nulla fuiffet ; multas fuiffe poftea,

Qüpi

multos reos, multos damnatos; & fublatis

t

Wif

deinde legibus & iudiciis, focios expilatos

TK

& direptos.

Queritur item Salluftius, Ro-

Oni$

manos, cum res dubias & afperas facile tu-

Q

Aua-

liffent, otium & diuitias non tuliffe,

&t

ritia , inquit, fidem, probitatem, caeteras-

VA

At

que bonas artes fübuertit; pro his füper-

iW

biam, crudelitatem, Deos negligere, om-

d

nia.venalia habere. edocuit: pecuniam, cu-

d

i

ius. ftudium - habet avaritia, nemo fapiens

qe|

concupiuit; corpus, animumque virilemef-

i,

foeminat auaritia, quafi malis venenis im-

!m,

buta

femper infinita,

femper infatiabi-

L

ln

lis eft, neque copia, neque inopia minui-

k

tur

Profert & Iggurthae teftimonium ad-

L

«(

uerfus fordes Romanorum, qui Vrbem ap-

[

pellabat venalem , & mature perituram au-

!m

gurabatur, fi emtorem inueniffet.

Obwam

t

itum. eft glifcenti malo per fumtuarias leges,

t

quae ex Rhetris Lycurgi,

& Axonibus Solo.-

D

nis

u

. Cic, 1.». Offic,. Salluft. Cátil, Salluft. Yugurt,

p

LIB,

II,

CAP, XVI.

425

D

nis petitaé fuerunt, Funerum fumt bus mo-

Cos

dum impofuerat lex regia Numae; itmpofue:

1 df

|

rant & lezes Decemuirales, & Pofthumia,

litm

& Corneliae , vnde nonnulla in Pande&tas

C

translata funt.

Asrorum continuandorum

(

cupido ingens excitauit legem Liciniam de

Dl

quingentis iugeribus; oratorum auaritiam ,

]itos

munerumque liceotiam cormpreflit Cincia de

du

donis & muneribus,

Oppia, ardente Puni-

(

co bello fecundo lata, muliebrem luxuriem

lt

coercuerat, conceffa tantum femuncia auri,

f

vetitis verficoloribus veftibus, & vehiculorum

j

in vrbe vfu. Eadem poft annos viginti abrogata

f

eft , fruftra renitente Catone, qui & tum faepe

(

fequeftum dixit de magiftratuum caeterorum-

que fumtibus ; & de ciuitatis auaritia ac luxu-

;nens

ria, quae peftes omnia magna imperia euerte-

Fm

If*

runt, tum maxime conqueftus eft, Doleo vr-

l

»

bi,inquit,illata effe peregrina ornamenta,vete-

Jnlle

ra Deorum fi&ilia vel ludibrio effe vel pudori;

i

pelimus eft pudor par(imoniae vel pauperta-

4f

tis.

Iam quot cibariae aliaeque leges exole-

a

tum frugalitatis morem reuocare Romam ten-

jf

tarunt? .Orchia, Fannia, Didia, Liciniae,

i2

[

tum Stolonis Lxcmn., qua agrorum determi-

jl

natur modus, tum Licinii Diuitis, qua fum.

tuum; Cornelia Di&atoris $ullae, Aemylia

Scau-

"

426

ALNETAN. XQVAE'ST.

Scauri Lepidi, Antia & Iulia Auguíti, Qui-

D

bus adde édi&um Antonii in eamdem .fen-

p'an

tentiam. Has leges temporis-diuturnitate

Ti

& hixu Imperatorum fenefcentes reítituere

l

conatus eft Iulianus Imperator, non pro im-

q

perio quidem & auctoritate fua, fed exemp-

Q5

jo; cum vili & fortuito gregalium militum

W.

cibo contentus, prandia ftataria caperet, cu-

I

baret füb dio in nuda humo, vel in ftorea & fi-

At

furna, & inde quotis quibusque no&tibus medi-

Yd

is abrupto fomno ad negotia exurgeret, Ante

li

cum Conftantius , Conftantini magni pater,

Wt

tenui & fimplici cultu , Pauper cognomento

Wi

fuerat appellatus ,. cum pauperüna vteretur

l:

fupelle&ile , & intra priuatorum hominum

j

modum fe contineret,. Digrediendum nunc

li

eft in Orientem, ac confulendi primo ludaei.

W

Qua gente etfi nulla hodie attentior eft ad

M

rem, & pecuniarum cupidior, valde tamen

!u

commendant Thzlmudiftae benignitatem in

fi

pauperes; quos fi quis auerfetur, perinde fa-

(

cere cenfent, vt fi feruiat idolis, & homici-

Ti

dii reus fiat;; pecuniam quippe idoli loco ba-

Qu

bere, egenum vero non fuübleuando interfi-

d

cere... Mofi anteponunt eum , qui clam pau-

per

* *eThalm. Baba bathr. c. s.

E

LIB. HI. CAP. kVI.

427

Qi

peribus fübueniat. Quae cum do&rina Chrif-

rf-

(

tiana apprime conueniunt,

Proponunt fuis

It

'Thalmudiftae exemplum Mombazi regis, qui

r

auitis facultatibus in egenos erogatis, cum

)Uf

agnatis fuis minime id probari fciret, dixit fe

t

eas in caelis tuto in fuos vfos collocaífe, cum

jtom

in loculis furum rapacitati obnoxias fui ma-

,U

jores repofuiffent, Quae didaa Chritto iam

[41

ante pronuntíata vel ac;epera'tä Chriftianis,

(

vel ex tritis hoc tempore inter Iudaeos ada-

hi |

giis & Chriftus , & Rex ille fumferant: nec

wäfff j

inter Iudaeos folum tritis , fcd & inter Roma-

|

o

nos, Nam feriptum eft a Seneca, alibi po-

fttt

fitaseffe diuitias, quam quo congeruntur: &

inut

a Martiale, fluxas effe diuitias; extra fortu-

quy

nam effe eas , quae donantur amicis; cas-

j

que nos opes babituros , quas dederimus,

(d

Mombazus hic eíf» videtur rex Adiabeno-

a

rum, Izates lofepho di&us , Meonobazi.regis

n

fiius, Monobazi alterius frater , qui ludai-

3

cam religionem amplexus, Hierofolymae fa-

n

me laboranti opitulatus eft, mitfa grandi pe-

o r-

ex Alexan-

cunia , cum Helena mater eius

ii

aduehi cu-

dria & Cypro mggnam critici vim

p

raíTet, :

!

]

j

Matth. .6, né& i'eq. & 3. Cor. o, *. Matth. 6, 19.

so. & 19. at.. Seneca Ep. 92. Martial. 1. s.

Epigr. 43 Iofeph. Antiq. libr. 20. cap. 2,

ALNETAN, QVAEST,'

Á

raffet.

Praecipua vero in hac gente laus

pl

lf

Eifenorum fuit, diuitias afpernari, pecuniam

uullam reconditam babere, nullos certos re-

[

ditus , non latifundia, inftitores ne noffe qui-

li.

rl

dem, viuere in diem, proprium nihil pofii-

fiy

dere , facultates füas & parta cx quotidianis

laboribus lucra publici inter fuos iuris face--

Wof

,T€, acqualitatem. feruare, communibus bo-

fglu

tif,

nis, tanquam indiuifo fratrum multorum pa-

timonio vti. Peruulgatum hoc celebratur

D

inter Árabes adagium : Praeteribunt Opes ,

yi

opera bona non praeteribunt,

pl

Liberalita-

tem & egenorum fübfidium faepe commen-

lm

dat Alcoranüs: atque hoc vnum eft e Mu-

hn

pit

bammedicae legis fundamentis

Et quan-

tumuis auari Turcae & rapaces, benigni funt

N

tamen aduerfus pauperes. Narrat Diodo-

ln

DT

rus l'anchaeos , Arabicam gentem , prouen-

tus fa0s rcferre in publicum , & vnicuique

lo

a Sacerdotibus pro merito diftribui. Sacer-

p

dotum Acgyptiorum temperantiam praedicat

Chaeremon apud Porphyrium,: Simplex eo-

lo

rum viétus atque veítitus: vino, pane, oleo,

b

& animalium carnibus fere abftinebant, exo-

IT

ticos cibos & potiones refpuebant. Et Thef-

b

pefion

Diodor. 1. s. Pärph.yr. de abflin. ab a

s. 6! ?!

n

n*imat.» l4

LIB. III,

CAP, XVT,

429

pefion Aegyptius Gymnofophifta apud Phi-

i

P

loftratum , multis adhortatur Apollonium ad

rE

tenuitatem viétus, quam fapientiae & verita-

tis mag'ftram appellat. Hannibalem Poenum

yi

ff

refert Frontinus in nuda humo faculo, te£tum

requiefcere folitum , & de no&e furgere,

[

non ante vefperam cibum cepiffe , duohus

folum le&tis difcubitoriis ad menfam adhibi-

jj

tis. Perfae, vt afperum & fterile incolebant

p

Wf

folum , ita in magna paupertate viuebant

!s,

priícis temporibus

Rigidi vi&us fuiffe, & in

pulmento fale tantum vfos & cardamo tefta-

l

?l

tur Hieronymus , auctorem fecutus Xeno-

phontem, qui pueros ait feuera difciplina ad

[

parümoniam & frugalitatem fuiffe inftitutos,

N

!

panes domo afferre folitos ad cibum , naf.

turtium ad obfonium, fcyphum ad haurien-

)

dam ex flumine aquam.,

Carnes addit Stra-

/)

Y

bo ad panem duriflimum : fed recentiora tem-

pora refpiciebat, quae priftinam feueritatem

l

& paupertatem luxuria mutauerant, .

Stra-

il

bonis tamen aeuo ad aeítus , frigora & im.

l)

bres tolerandos condoceüebant, ad noc-

)

tes fub dio agendas , & fylueftribus fru&ti-

bus fedandam famem.

Sed redeamus ad

;

Xe-

Phx!of'tr. vit. Apo!lon 1:6.:0.5. erronym. in

Dan. 7.

Xenoph. Cyrop. 1. 1

Stràbo l, 15.

-

430

ALNETAN. QVAEST.

Xenophontem. Pheraulam is a Cyro Iócupleta-

tbin

Qs

tum inducit differentem cum Saca, moletii-

1

us effe amittere opes, quam iucundius poffi-

dere; paratum itaque fe vniucría haec, quae

(ice

a Cyro acceperat, Sacae refignare; hoc vnum

loni

Tif

petere, vt alatur tanquam bofpes , vel vili ;$

etiam, quam hofpes,

D

Dibytacenos fepten-

trionalis Tigris aluei accolas tradit Plinius ,

Qs

folos mortalium aurum odiffe , & defodere

qui

folitos, ne cui effet in vfu. NNunc quoque

i

Perfarum ignis cultorum fummo- Poncifici

Qd

oini vidus fplendore , omni elegantia in-

n

terdictum eft ; nihil in eius domo fuperfluum

Wt

confpici debet, nihil ex ingentibus diuitiis ,

oti,

quibus fruitur, in fequentem annum feruari,

]inqw

omnia in pios vfus ac egentium praecipue fub-

thys

fidium erogari,continuo ipfeieiunio macerari,

kty

Brachmanibus [Indis inufitatae temperantiae

Ql

teftimonium antiqui fcriptores commodant,

em !

Nullae ipfis opes, non pecuniae , non agri,

huye

non domus: nudi viuebant fub arborum ramis,

Quffo

in herbis abiecti dormiebant; vié&tus, baccae

r

arborum & olera ; potus, aqua profluens.

n

Repudiarunt dona Alexandri; pauxillum re-

ii

ceperunt olei , honoris cauffa , ne qui fapiene

l D

tiae prae fe ferebat reuerentiam , .defpectus

abiret.

3

5

Xc&ogh. Cyrop.1.8. Plin.1, 6. c, 27.

'LIB. ITI. CAP.' XVI.

451

nl

abiret, Ipfum tamen ab infinicis cupiditati-

d

busauri, gloriae, voluptatum, dominatio-

offs

pis, ad continentiam falutaribus confiliis tra-

T

ducere conati funt. Hos cum vidiffat Apol«.

lonius, dixit nibil eos habere, & omnia ta-

1f

li

men , quibus alii fruuntur, poflidere.

ld

o

optat Paulus Corinthios Chriftianes confe-

llus,

qui; id inter bona fua computat Paupertas

((

Väpud Ariftophanem; vt & apud Terentium

inter fua parafitus Gnatho , aliena viuens

i

jd

quadra , pauper de fuo , diues de alieno.

)

Saranaei, adícriptitii Indorum Philofophi,

J

non natiui , nec progenie Philofophorum

t

orti, vt Brachmanes, omnes facultates re-

linquunt, nihil fibi proprium retinent5 fruc-

ii

(

tibus , oleribus, pane & oryza aluntur. Sed

*Hïi:

& tota Indica gens colebat aequalitatem, nee

j

quisquam in ea vel mancipatur in feruitu-

tem , vel externis feruis vtebatur ; legem

M

hane fibi .ab antiquis Philofophis traditam

lgäa

cuftodientes.

Perfeuerant ad hanc diem

fs

(

Brachmanum fectae atque ritus, etfi pro lo-

d

»

corum varietate & hominum ingenio, non-

nihil adulterati.

Nudi tamen omnes agunt,

n

fic quafi bona omnia eiurantes ; vitàm tole;

jtle

1

rant

2. Cor. 6, 10.. Ayiftoph. Plut. AG.2,Sc. s. Tes

"

rent. Eun. A&. 2. Sc. 3. v. 12.

432

ALNETAN, QVAEST.

rant emendicata ftipe, & femel in die cibum

jinf

capiunt ; liberales ipfi , & egenis iuuandis

p

promti, fic ad vitam aeternam perueniri cre-

li

dentes, Quae totius gentis laus eft a veteri

Tiuta

aeuo. T'eftamento relinquunt aliquantum pe-

Wefe

nufiiae viris quibusdam , qui viatoribus per

Mde

deferta errantibus aquam fubminiftrant, Quo-

b

rumdam cultus eft afperior, Ioguiorum im-

j1

primis , qui habitant in fpecubus , fyluis , lo-

; tl

cisque folis, omnium inopes, nudi, aut hor-

j Y

rido cilicio te&i , longe vagantur nonnun-

!

n

quam , ad ftipem, non corrogandam, fed fi

jt f

fponte offeratur, colligendam; algore & aef-

tu , inedia , vigiliisque confe&i, cinere con-,

LU

üri

fperfi, cultu horridi. Sunt, qui viuant, non

Lj

in diem modo , fed & in horam , nihil aut

Tem«

in craftinum , aut in repotia, nec ex prandio

DX

in coenam feruantes.

Quidam etiam ex

"It

Brachmanum fanguine neutiquam creti, huic

tamen viuendi generi fe dedunt, . Macafle-

N

l,

renfibus Sacerdotibus vetitum eft mancipio

Ycof

poflidere quicquam ; aliena liberalitate vi-

uunt.

Mendicitati quoque fe addicunt coe-

Glte

o

nobitae Siamenfes, quos Talapoinos appel-

d

lant... Corrogato vefcuntur cibo : fimplex

illis & vnica veftis : pecuniam non contrec-

l,

tant: quam fi quis ipfis largiatur, manu dif-

M

pen-

p s

L18, fÍrr.

CAD, XVI,

hut

433

penfatoris acceptam ftatim in pios fumtus im-

F

onr

pendunt. In Moluccenf ;

».-LHM

& pecuniae nul«

iC

I

jae, nullae diuitiae,

Lommercxa agitant per-

n

mutatione caryophyllorum, q.ibusabundant j

mercesque inue&as pon ex pretio aeftimant ,

s

fed ex neceffitate atque víu, & tranquillam

(

paupertatem anxiis diuitiisanteponunt, Egre-

gium continentiae exemplum in Sinenfi gen-

$40

tefuit Confutius; nam opes parui fecit ; at-

o

que vtilem effe earum contemtum dixit ad

TUf

comparandam fapientiam ; item vnumquem-

fi

l

que fua forte debere effe conténtum , nee

i

T0

quicquam concupifeendum praeterea ; & mee«

diocritatem in omnibus conítanter eífe te-

[,nm

nendam , quam & toto libro commendauit,

yd

| al

Tertia Sinenfium fe&a, quae ab Indis orta

TU

eft, & a Xaca auctore nomen habuit ftipem

g

emendicare folet,

Sectam aliam commemo-

j Mi

rat Martinius, ab Hiuhingo quodam condi-

j

tam, quae manibus fuis omnia ad vitam fibi

a?

neceffaria parat ; veftes ex contextis herbis,

jte v

calceos ex fparto , culcitras ex ftramine, ali-

u

menta ex agricultione: pro nihilo pecuniam

appïï'

ducunt: aequalia inter eos &communia om-

mpffll

nia, Prifcorum regum.gentis huius mirabile

j

(

fuit

(

yif

Martin H:ü Siaje. libr. $.

x

ALe

( 434

ALNETAN. QVAEST.

fuit piae paupertatis ftudium. Agros ipfi co-

al

Jebant fuis manibus, vnde fruges & vina ad

n

facrificia percipérentur.

Reginae ferica ne-

dl

bant ad facras veítes," Iamambuxorum Iapo-

il

nenfium ordo, qui magna floret fan&timoniae

aff&

fama , ftipem corrogat, & cultu ac vi&u vti-

hec

tur parciffimo. Scytharum paupertatem con-

(dii

Tün]

teftati funt veteres ; vnde & Abios, hoc eft.

vita carentes, quidam dictos putant.

Pau-

h l

pertate hac gloriabantur apud Alexandrum.

&t

lort

Nullus ipfis auri & argenti vfus, proinde-

que nec cupido:

nullus vfus lanae nec vef-

Jlau

tium: tegumentum, ferinae aut murinae pel-

(he

les: nulla tecta, nec munimente : plauftra

equ

funt domus : vi&tus ex la&teequino atque mel.

Tl

]e: animalium fere carnibus abftinent: om-

Qu

nia ipfis communia, exceptis gladiis & pocu-

lg

lis:: communes & immetati agri, quibus lon-

130, (

giorem annua culturam non adliibent ; aequa-

U]()re.

les principibus bumiliores : nihil alienum

uf

concuplfcunt' nullae ipfis cauponae: met-

li

catura rerum permutatione tota conftat :

pj

voluptariae artes nullae ,

nulli

mufici ,

Va

nulli hiftriones , nulli pi&ores, nulli fculpto-

IY

res: effufa in hofpites benignita

Ex hac

"u

temperantia factum eft, vt iuftifimi di&ti fint

L/

ab

li

LIB, III

CAP,. XVI.

433

10

ï

4b Homero & a Choerilo. Quippe , inquit

t

Strabo ,

jilofophi temperantiae proximam

LV

iuftitiath pofüerunt, & vt iufti effent, tempe-

F

rantes effe conati funt ; vixque ftudio funt

QDj

affecuti, quod Scythis natura tribuit, Ergo

] Vb

nec auaritiae adiuncta mala norunt, inuidiam,

n

odium, metum.,

Hinc Dromichaetes Geta-

TA

rumrex capto Lyfimacho , a quo fuerat bel-

hu

lo laceflitus , ad pacem fecum colendam,

jrut

commonftrata fua fuaeque gentis paupertate,

j

hortatus eft. Hinc Anacharfis , inScythicis

T

plauftris natus ex fratre Regis, praeclarum

T

Graecis frugalitatis documentum praebuit,

aultt

de qua & verfüs condidit, -

Mihi ami&us eft,

du

inquiebat ipfe de fe in Epiftola ad Hannonem;

g

Scythicum tegmen; calceamentum, folorum

pu

callum; cubile, terra $ pulpamentum, fames ;

h

lac, cafeus, & caro, cibus. Eosdem fere

T

mores Germzms, Scythicae genti, tribuit

jenif|

Caefar, Delicias, luxum, opes ignorabant:

n

fub frigidiffimo caelo degebanc fere nudi ,

l[]üä[ |

paruis intecti rhenonibus: victus idem ac Scy-

julh

tharum ,. fimplex , fortuitus , fine dele&u,

ypt

fine apparatu: non coibant in vrbes, fed dií-

ereti habitabant : nulli agrorum fines, quos

|

Ee.2

non

d

)

Homer. Tliad, y, v. & Choeril. apudStmbnn *

7-

Strabo 1.7, — Cacf. Bell. Gal, 1. 6.

ALNETAN.

QVAESTo

436

|

non plus vno colebant anno, fuccedentibugs

YNu

Scythico more in culturam vicariis , quod

qui

.ne nunc quidem dedidicerunt Circaffi: nulla

qu

aduerfus frigora & aeftus aedificia, proin-

a

deque nec vlli archite&i , aut agrxmenfores-

lu

plauftra habitabant , veltuguria in vnum di-

U

em ftru&a rudi ac informi opere: nulla ipfis

LR

pecuniae cupiditas : comparabant neceffaria

| t

mercium permutatione : aequales humilium

! nl

& potentium opes: & Galli ad eos tradu&i

lls

in eosdem concefferunt egeftatis & patien-

Ij

tiae ritus.

Quorumdam ex illis fuit etiam

fils

afperior vita.

Foeda Fennorum paupertas;

10bi

arbores, domus ; vi&tus, herbas veftitus, pel-

RY

les; cubile,

humus.

Apertiffimae eaeterumt

h,

omnium domus, & perhofpitales.

At Taci-

Q

ti aetate iam infregerat duritiem hanc fequax

Wi

lüxuria, paulatimque remollefcere coepe-

mu!aw

rant. Et fexto demum poft Chriftum natum

I

feculo, certis fedibus collocatis in mitiores

Atbf

.cultus tránfierunt.

Digna quoque comme-

fon

moratione eft expromta Celtiberorum ergà

Ar

Feri illi & immanes Ga-

hofpites liberalitas,

raibae Americani.vehementer improbabant

Europaeorum noftrorum infinitam auar:tlam9

&

"Tacit. de more Germ. cap. 6o«

P

LIS, IIl

€AP. XYT,

437

& faepe eos amice & (apienter €aftigabant

t

INam quid tibi vis, inquiebant, o frater, au&

u

quid quaeris? annon terra, bona illa mater,

Tif

quae maiores tuos liberaliter a]uit, eadem

N

te alere poteft? Infanis, amice, ipfaniunt

rj

Europaei omnes, tui fimiles, quos fapien-

Dd

tia nobis antecellere putas,

Omitte curas

i

illas inanes congerendarum opum, quae te

fi

terunt, & vitam, quam fübleuare ftude

if

paulatim minuunt

En ego, eu caeteri gen-

dlMi

tiles, en parentes mei: vixerunt illi, &

j

nos nunc viuimus iucunde ; cumque diui-

1

1

Firma

tiis careamus , nihil defit tamen.

Jl S,

[

nobis eft valetudo , robuftae vires, longae-

p

Ua vita: vos infirmi , macilenti , imbecil

«t

les , & breuis aeui.

Igitur nec partiuntur

Tltl

agros, nec agrorum prouentus inter fe di-

quax

uidunt.

Communis eorum vfíus eít. Pe-

u

ruuiani quoque haud paulo his humanio«

TU

rfes , nihilo magis tamen diuitiarum appe-

jra

tentiores fuerunt,

Paupertati denique &

ye

fpontaneae mendicitati fe adürmgunt Me-

et

x;cam coenobitae,

j |

1

— C) À

jf |

CAPVT

48$

ALNETAX, QVA:'sT.

hat

4 BAVT XxvIL

p

Tum

: 'De'xxlege Chrifti, qua þaeterros ho-

tont

mines diligere iubemur, tan-

toli

;

quam nos ipfos,

|ror

gïmus..de iis officiis vitae humanae, quae

H

n

14 fpectant ad Deum , & quae ad nos ipfos,

Supereft, vt ea delibemus , quae. praeftare

tila

debenmius caeteris hominibus,

Quod fiet

j n

ftri&im a nobis, cum officiorum iilorum lex

ttd

ht

a natura nohis fere tradita it, in iisque ap-

yroi

probandis fife multumque verfíata fit Philo-

fophorum Chriftianorum & exoticorum di-

n

EM

ligentia. Nonnulla. tantum attingemus, in

quibus Chrifti lex natürali legi videtur re-

Tior.

Q

fragari, Cuiusmodi illud eft, quo caeteros

1

homines diligere iubemur, tanquam nos ip-

fos, Quippe aliud nobis fuadere videtur na-

Tily

PIE&,

turalis ille füi ipfius amor , quo nobis ipfi

cari fümus prae rebus caeteris, omniaque

ti|

Q

ad falutem noftram noftraque commoda re-

f&ry

ferimus, Notum illud Euripidis, Nemo ho-

mo non fe plus vicino fuo diligit.

Hunc

li

Qüm,

tamen errorem eífe.peruerfae & corruptae

naturae, non re&tae & integrae praeceptum,

Q

acu:-iores plerique 'x;*iderunt; quippe fpec-

-tan-

*

um

L

LIB. llf

€AP, XVII,

439

tandum effe genus humanum , tanquam cor-

pus vnicum variis conflatum membris , quo-

(

rüm omnium fíalus falute corporis totius

contineatur; & corporis viciffim totius in-

columitas

incolumitate finpulorum imem-

brorum ; atque id futarum, fi membra fin-

gula füi rationem habeant tanquam partium

,

corporis vnius, non tanquam corporum fin-

ipit

gularium: cumque dolente membro aliquo

u

corpus integrum doleat, & dolente corpo-

( f

m

re doleant quoque fingulae partes, dolente

parte aliqua , caetera tnembra dolitura 3 ac

T

proinde membris fingulis curae cffe debere

Piiv

fanitatem caeterarum partium, itidem vt fa-

n

am, Sic fenferunt proxime a nobis comme-

i

moratae gentes, & fe&ae Philofophorum ,

j r

quae bona omnia in commune reponi, &

gt

aequalitatem inter omnes feruari voluerunt.

1

Velut illa Pythagorae, quae caritate COID-

urt

ple&endos effe omnes homines docuit. Mber-

!

ï

tim haec tradita funt ab Iamblicho & Hiero-

;

j ï

cle, difertis Pythagoricorum dogmatum in-

d

terpretibus, Sanxit igitur Pythagoras om-

"30

|

l

nium amicitiam erga omnes , fed non ad

füt

!

eumdem modum ; aliter diligencos alienige-

r

aliter

nas , aliter ciues, aliter domefticos,

P[Um;

2g.

(pec-

l

|

440

ALNETAN, QVAEST.

&gnatos, aliter boros ,'alitäf malós; hos

p

propter naturam , illos propter paturam &

tici

fententiam ; diligendos bosos, malos odio

i,

noü hábendos, Deumque imitandum , qui

hic d

benefacit improbis, probos fibi adiungit.

Tiei

Do&rinae huius au&orem & inuentorem Py-

ï' u

thagoram non dixiffet Iamblichus, fi vnum

; p

hoc-effe fciuiffet ex capitibus Ifraeliticae le-

i.

gis, Pychagorae non ignotae, Porro ex om-

n

ni amicitia remouebat contentiones, & iram

I

domari, condonari iniurias ; & coniunctia-

àq

nem animorum. f2n&e coli volebat ; ac prae-

i

cipue inter fe&tae huius participes. Quod

E

& magno animo fa&um ab iis eft, cum mor-

lt

tem praeoptsuerint multi, quam decffe ami-

lum

citiae, Quod £i aliquando erumpente ia ve-

JCCep

niffent ad iurgia, ante occubitum Solis datis

n |

dextris & amplexibus pax coalefcebat : De-

hm

um in fe habitare rati, qui vnus cum fit,

ia

vnum quid efficerct ipfos , & disiunctione

Ti

eorum ac inimicitia difcerperetur ; mermbra

Qiee

effe homines omnes corporis eiusdem , quae

Qd

mutuam opem poícant ; quippe homines hu-

* dotin

mano generi natos effe; tumque nos optime

| tb

cum aliis hominibus a&uros, fi illorum nobis

| t

per-

i hm

Jambl, vit. Pythag. eap. 33.

| hnj

*

LIB, IT

CAP. XVIT,

44t

M

perfonam , illis noftram imponamus : ergo

nk

amicitiae lepem virtutam omnium vinculum

Ex

Qd

effe ,

fru&um , apicem , atque finem. -

hac do&rma manauit lex Locrenfibus lata a

D

Ib

Zaleuco Pythagorae difcipulo ,' quae diutur-

*

)

nas geri vetat inimicitias , & benigüum ag

TU

placabilem fümi animum iubet; qui aliter fe-

tl

cerit, pro fero & immiti haberi,

Profe&a

Qf

videntur & ex praeceptis, quae Phalaridi

If

íradidiffe fertur Pythagoras, aurea illa dic«

U

ta, quae immani huic tyranno tribuuntur

p

in epiftolis illis fuppofititiis , quaa extant

-

& a Luciano confectae creduntur

Scribit

d

T

ille ad Amphinomum, fe beneficio obttrice

Af

tum eíTe viris bonis, cum ab iis beneficia fua

4

accepta funt; & ad Aftypalaeenfes , gratiam

G

cam fibi praeftari, quae:a fe petitur; feque

| De'

poftulati beneficii gratias reddere , non ex-

] üf&

pectare..

Execrari eos folebat Socratee , qui

iie

primi feiunxerant vtilitatem a natura ,. fibi-

n

que exiftimabant, vtile effe poffe ahqmd,

qu

quod naturae humanae , totique homjnum

"

« focietati vtile non effet ; atque id caput effe

jli

Jii

malorum querebatur,

Plato fratres eífe di-

u

cebat, quicunque in eadem ciuitate habita-

bant; non nobis folum natos nos effe, fe

?

pauiae , fed parentibus, f;d amic$; bono;

G-

L

44*

ALNETAN, QVAEST,

omnes bonorum eífe amicos: quod habuit

f

Plato a Socrate , & a barbaris Philofophis

gum

vterque.

Egregia multa in hanc fententiam

t

difputata funt a Cicerone, cum alibi, tum

-

D

maxime in libris de Officiis ; quae etfi fere

offci

fumfit ex Panaetio Stoico, Academica ta

DP

men licentia in. iis tra&tandis vfüs elt, Sum-

nentl

mam autem doétrinae (fuae his ferme conclu.

Cum

fit capitibus: omnibus perfuafum eífe debe.

n

re, eamdem eífe vniuscuiusque vtilitatem

UET

& vniuerforum , quam Íi ad fe quisque ra--

h

piat , dxfTo!utum iri omnem hnmanam con-

[

fociationem :

probat Stoicum illud dogma $

jfos

homines hominum cauffa eífe generatos ,

itta

alii aliis

prodeffe poflint ;

itaque vtili-

i,

tates Omnpes in medium effe afferendas, fo

M

cietatemque hanc omnium inter omnes, &

Ll

rerum omnium , quas ad vfum hominum n2«

m

tura genuit , communitatem eífe feruan

Y

À

dam ; gradus tamen eífe plures focietatis

te

hominum, quibus fua fingulis offieia pracf-

Yen

tandaíint; quos gradus eleganti circulorum

Wb

plurimorum circa idem centrum defcriptorum

Yl

eomparatione diítinxit Hierocles ,. quorum

vtl

intimus corporis eft, centro

hoc eft, men

As

ti proximus; extimus totius generis humani

ln

eft,

lt

Hierocl. ap. Stob. Serm. 82

CAP, J.KVII.

443

LIB, li.

Mi

T

.

eft, reliquos omnes continens, Reprobat

Yonk

l

porro Cicero ftudia illa do&orum hominum,

T

& fcientiam , quam nulla a&tio in tuendis ho-

|, t

minum commodis confequatur; contenditque

j n

officiis fcientiae anteponenda effe officia iuf-

i r

titiae, quae ad hominum vtilitatem perti-

$n |

pent, qua nihil effe debet homini antiquius.

od d

Cumque vtilitates noftras cuim alienis com-

353

parat, & quaerit, quatenus hae illis debe-

j

ant apteferri, ea dat praécepta, quae ex hac.

gt |

lege Cirifti videantur effe deriuata , Dili-

3 t

gendos effe caeteros homines , tanquam nos

opih |

ipfos. Si duo naufragi tabulam eamdem ve-

f |

lint appijehendere, alterum alteri cedere iu-

V

bet.

Frumentarium magnam vim frumenti

;3,f0'1.

Rhodum aduehentem in Rhodiorum inopia,

m

fi plures alias naues frumento onu(tas Rho-

jfn t

dum itidem petere fciat, celare id Rhodios

atitt

vetat, cum filentio fuum quamplurimo ven-

j |

dere poflit. Vetat celari vitia domus, quam

pmcl/

vendere velis; quippe ea lege natos homi-

Jorut

nes effe, vt fingulorum vtilitas communis

torul. |

vtilitas fit; & viciffim communis vtilitas fit

jorut

vtilitas fingulorum. Vult nos multa mul.

n

tis de nofiro iure concedentes a litibus ab-

yiti

borrere quantum liceat, & plus etiam quam

*

Ü

liceat ; quod inter Periandri di&a pofitum

"Wwansc

$44

ALNETAN, QVAES'T,

tranfiit in legem Chrifti

Et qui eult tecum

li 2

fTudicio contendere , &f tunicam tuam tollere, di-

ilien

utte ei 65 pallium,

Haec, vt dixi, ex Pa-

f

naetio Stoico tranftulit Cxcero

Sto:/cae au-

p

tem fe&ae fententiam ex hac ipforum for«

lhe.

inula licet cognofcere, quam a Catone Vti«

TR

tenfi feruatam vnico verficulo comprehen-

$v

dit Lucanus: Non fibi, féd toti genitum fe

gt

eredere mundo, — Quod fufius explicat Cicero,

trpo

Hominem, hominis incommodo fuum augere

Mi í

commodum , magis effe contra naturam,

AO

quam paupertatem, quam dolorem, quam

Tifer

mortem; fic enim difrumpi humani generis

luna

focietatem , quae maxime fecandum naturam

f

eft: vt enim interire corpus neceffe foret,

Afj

fi vnumquodque membrum proximi membri

valetudinem ad fe traduceret: fic euerfüm

guos

1v

iri communitatem & focietatem hominum,

ATUC

fi vnusquisque aliorum hóminum commoda

Huius formulae confectari-

W n

ad fe rapiat.

um eft, cariores nos ipfos effe nobis non de-

ter

Áitr

bere, quam caeteros homines, quippe it»

columitatem & f&lutem noftram focietatis

Dd

humanae integritate contineri; abruptum au-

Qui d

BU

t.em eam iri, fi homines ünguh prae nimio

* fui

DI

Matth £, 40- Lman 1 d. . 393. Cic. dc Offie.

hbro k

IT

-

LIB, li, cþ. xvtït.g !

A4S

i

Ht

fui amore ita commodis fuis ftudéant ;. vt

Itl

aliena vel praecipiant, vel negligant; cone

a

fe&tarium item , homines hominum éauffa e(fe

A

m

generatos, caetera omnia ad vfum hominum,;

. Hoc caput eft do&rinae Stoicae, hoc funda-

ii

mentum, in eoque folidando & confirmari-

Télt

do varias argumentationes & fimilitudines

i j

ingeniofe comminifcuntur; Membra fumus

J

corporis magni, inquit Seneca, natura cog.

apit

mati fumus, ex iisdem & in eadem geniu,

TUpun

amorem nobis indidit mutuum, ex eius lege

i

u

f

1

miferius eft nocere, quam laedi; focietas

Ht

humana lapidum fornicationi fimilis eft, cui

IUcd

fi fe lapis vnus fübtraxerit, rüuent omnia;

f

omniumque lapidum ex aequa intereft, fin-

u

gulos in fuo loco & officio contineri, Alte-

eríit

- zi viuas oportet , fi tibi vis viuere, Qui fibi

jnufi

amicus eft, amicus eft omnibus. — Humanie

m

tas nullum &lienum malum putat; bonum

u

autem füum id amat praecipue, quod bono

nd

füturum eft alicui, — Princeps alieno fanguini

t )

: parcat, tanquam fuo, His affonat Epi&etus,

euti

qui & infgne hoc habet: plena effe omnia

nü

amicorum, primum Deorum, deinde homi-

jf

|

g

U

His

&um, quos fibi natura conciliaui

Mar-

fi

|

(f

Sm;ca E'yQ PL Seneca Ep $. & 48. ?193;

-

446

ALNETAM. QVAEST,

Marcus Imperator. Studia omnia vult incoim:

D

mune conferri, ac credere, qui hoc fecerit,

lim,

€0 ipfo fe beneficiumi accepiffe ; qui fecus,

niquc

hunc aduerfus naturam; quae numinum om.

iil

nium artiquiflimum eft, impie a&urum, hunc

u

feditionem in magna illa naturae-ciuitate cre:

« &

aturum, hunc abíceffüm fore & vomicam na-

frit

turae, membrum ex mundi corpore ampu-

ünt,

tatum, ramurmr ex arbore ; amandos etiam

T

€os, quibus odio fimus ipfi, a /quibus fue--

ii

timus laefi.

Memoria dignum illud Sxmph-

if

cii* amicitiam puram, quae ita CODlUnglt

t

animos, vt amico fic vtamur, quemadm o-

Terte

dum nobis ipfum vti volumus, & fit alter

T m

€go , iuxta vetus di&um, optimam effe me-

p

ditationem coniun&tionis noítrae cum Deo.

Mil

Hanc aequalitatis inter amicos legem fümfit

tlb

ex Ariftotele; qui nec in amicos folum, fed

Ti

& in omnes homines benignitatem fuam pro-

ün,

rogandam effe putans, ne flagitiofis quidem

Áati

eatm claufit; non moribus eorum, fed huma-

Atici

nitati id tribuens,

lmbrobat is etiam Laco-

M

num

^tIQO

M. Aurel. Iib. a. $, 16. lib, 4. $. 33. & 29. 1. 7-

"ltür

h

$.22. 1.8. 5.34.19.51 &53 & 27. l. 10.

8. 6. L r1.

$.4. & 8.. Simpl. in Epi&. cap. 37.

Diogen. Laért. Ariftet,

Ariftot;: Polit, 1. $.

C» d 4

A

)

LIB, HI.

CAP.

XVIIY,

442

10f

num inftituta quae tota pertinebant ad bel:

i

lum, & ad dominationem augendam, vici-

r

na(que gentes fubiiciendass vult quippe praef-

f

tabilius efe liberis praeeffe gentibus, quam

u

per vim fubditis dominari ; bella vero exer-

IT

ceri ab homxmbus, non ad redigéndas in

A0

feruitutem immeritas gentes, fed ne ipfi fer-

ij

uiant, & ne propriis vtilitiatibus & commo-

&

dis fraudentur.

Iuuat hic vnicum elogium

g f

addere, quo- Athenierfes exornat Ariftides

n |

Sophx&a' natos eos eífe ad danda, non ad

if

accipienda beneficia ; cenfere eos , deberé fe

xitt

mercedem ii$, qui Graeciam iuuavt, fibi ve-

T

ro minime eíTe debitam; nec vtilitatis fuae

j me

gratia amare eos, qui bene Graecis faciant,

1

nihilo magis quam.parentes aut liberos, Ex

firi

eodem humsnitatis fonte petitum eft illud

n

Epicuti :: pulchrius effe & fuauius beneficium

p

dare, quam accipere. Confpirant in eamdem

fententiam Poetae.

Scitum eft Menandri,

j

hüri

amicis cariturum, qui fe nimium amet. Me-

l4

dea, in Apollonii Argonauticis, vt ad mi-

fericordiam flectat Areten, argumento' hot

jf

vtitur; quod ipfa humanitatis fit particeps,

j

Hinc Laberius meminiffe fui ait hominem,

A

qui

JP'

Ariftid. Panathen: — Apoll. Argon, l 4. V. fotg,

l[:"x

1e16.

448

ALNETÁN, QVAEST,

!

qui in homine calamitofo fit mifericors, Ét

n

tom

in Plauti Trinummo adolefcentem, qui in

lumi

egeftate füa arrideri fe a Philtone fene puta-

bat, fic confolatur fenex, Homo ego fum,

tf

Q p

homo tu es,

Ac fi dxcerec, Homines vter-

10

que fümus, calamitati & egeftati obnoxii

Wmn

abfit ergo , vt humanitatis oblitus tibi illu«

dam.

l

Peruulgatum illud Chremetis ad Me-

hebn

nedemum, apud Terentium, quo humani ni-

hbut

hil a fe alienum ducit;

Cums germanum eft

i

illud Iuuenalis, bonum neminem vlla mala

fibi aliena credere; hoc homines praecipue

tbi f

diftingui a beftiis, quod eo funt animo prae-

deniq

ftitm

diti, qui mutuo affectu auxilium & petere &

praeftare iubeat

luris gentium fundamen

(ini

Wtj

tum hoc ponunt leges Romanae, quod in

W0 li

ter homines cognationem quamdam natura

eonftituit,

Fortiffimus ille Romae vindex

letan

Vi

Furius Camillus in Veinfi obfidione Deos orat,

ET

Nvt, fi quae permmes Jmmmeac patme, in

caput fuum vertat.

Cuius voti fimile aliud

plic

in meliori cauffa vouit Paulus:

ll de

Optabam ego

ápfe anatbema e[fe a. Chrifto pro fratribus meis ,

Ronid

qui funt cognaii mei fecundum carnem. Nec

va-

Dio

u

"Terent. Heautont. A&, 1..Sc. 1. Iuuenal. Sat;

18. Y. I40. & feq. L. 3. D), de Iufüitia & hm»

Ój

Rem. 9, ?.

[

L1B, III.

CAP, XVIT.

449

wacat Curtium ,. Decios, aliosque multos

n ll

commemorare, qui fe pro gentis fuse inco-

j qui

am falutem fuae

lumitate deuouerunt, alie

j p

anteponentes, Hanc regnandi legem Auguf-

iv ut

*

to proponit Maecenas apud Dionem

*

ita

(

Jonordi

alios regat, ac ab aliis regi vellet; qua lege

omnem recte imperandi artem ait contineri

dbl |

Et Alexander Seuerus, fi quando poenas fu-

ab

mebat a fceleratis hominibüs, proclamari iu-

TM

bebat per praeconem effatüm hoc, fiue a Iu-

um d

daeis, fiue a Chriftianis fibi traditum, quod

]i rl

Tanta

ibi fieri non vis, alteri ne feceris.

r

denique fuit apud Graecos & Romanos bene-

mj

ficientiae, liberalitatis, & humanitatis exi

petere&

ftimatio, vt qui his florerent virtutibus, Diis

ypdania

adícriberent; & adagii loco iactatum fit,Ho

quii

mo homini Deus. Recepta eít inter ludaeos

m n

fententia , totam legem in hoc praecepto

g Vi

verti, Diligendos nobis caeteros homines

Jeogont

tamquam nofmet ipfos; caetera Legis tantum

(s

explicationem effe.

Sic Thalmud in tra&ta-

mlg Blm

tu de Sabbatho, au&ore Hillele ; fic Mai-

TE

monides in More neuochim: fic alii complu-

j n

res

j V

Dio libr. 55.

"Thalm. de Sabbath. cap. ». Mo-

)

re ncuoch, Part, 3. c. 33. Rom. 13, 8&. loh

13,; 35*

Ff

j i

|

4fo

ALNETAN. QVAEST,

xes Rabbini,

Legis Mofaicae fummam con-

BI

ftituunt in mutuo amore, vt Paulus Chrifti

dem

anae, cum dixit: Qui diligit proximum , Le-

m

gem impleuit.

Qua nota egnoíci hoc voluit

1i (ü

Chriftus: Zs bec, inquit, cognofcent owmmes,

lgion

quia difcipuli mei eflis , fi dile&ionem babueritis

ad inuicem.

Cuius moniti adeo retinens fuit

iis,

, Volun

lobannes Apoftolus, vt non aliud faepius &

fudice

diligenuus difcipulis fuis tradiderit, — Jeban-

fter

[

(

nes Jipoflolus , inquit Hieronymus, a fratri-

fotiCo

bus admonitus , cur femper inculcaret dicens , Fi-

lif

Uoli, diligite alterutrum?, refpondit , Quia prae-

Jrüece

ceptum Domini eft , & fi folum fiat, fuficit.

VMirtutum omnium chorum ducere pietatem

in Deum , iuftitiam & amorem erga homines,

docet Philos eamdem effe virtutem illarum

|

originem & naturam; nec fieri poffe, vt im-

tl

1

h

pius fit erga homines, qui pius fit in Deum.

Quod germanum eft iftius ex Iohanne ;. Hoc

i

mandatum babemus a Deo, vt, qui diligit Deum,

irl, Y

: i?

diligat €? fratrem fuum. | Quamobrem Phari-

lner

faei & Efleni, qui magnamaffe&abant fanci-

tatis fpeciem, mutuam quoque animorum

copiun&ionem,, & fingularem erga homines

füm pr(

bt

omngs

l int

| Hier. in Epiä, ad Gafat. c. 6. Philo de pra?m.

Vi

4; 3!-

& poen, & de Abrah. & de Decak)g. 1, Ioh,

| li

p

LTB, iII.

CAP, XVIII,

451

«

omnes caritatem prae fe ferebant. Laus es-

hxim'

dem Drachmanibus [ndis attributa eft, e quo-

a

rum pofteris, qui ftri&tius & feuerius ample-

T

xi funt vitae genus , vno hoc praecepto re-

Wtf

Til

ligionem fuam concludunt, Sic agendum cum

alis, quemadmodum nobiscum alios agere

d

volumus. In eodem praecepto do&trinae fuae

i

radices pofuit Confutius, vnde tam conftans

J |

inter Sinas , finitimasque gentes enata eít

fit

concordia, vt tota gens vna familia videre-

7013

tur.

Nec aliud Sinis hodie fan&ius vllum

l p

praeceptum eü.

ff

hi

CATPVT. XVII.

mitt

De perferendis iniuriis.

Jlunyn

vite

X hoc mutuae caritatis praecepto fequitur,

E

iniurias hominum benigne efTe perferen-

Dun

das : nam quis fibi facile non ignofcit, fi vel

li

ira, vel infania a&us iniuriam fibi ipfe intu-

]u

lerit? Quamobrem Mofes poft vetiram vl-

p

tionem hac lege: Non quaeres vltionem , nec

f

memor eris iniuriae ciuium tuorum , legis cauf-

monut

fam proxime fubiungit: Diliges amicum tuum,

omid

Jicut 1e ipfum. Ebraica dictio, quam Vulga-

1106

tus interpres expofuit, aiicum , paffim alibi

epmm

hoc e(t, hominem quem-

jl

i

9

reddit proxkimum ,

Ff2

libet,

Leuit, 19, :g.

P

452

ALNETAN. QVAEST.

libet. Item Paulus obfecrat Ephefios, vt dig-

f

ne ambulent vocatione , qua vocati funt, cum

di

omni bumilitaie. ? manfuetudine , cum patien-

pl

1ia, fupportantes inuicem im caritate , folliciti

ftj

Jéruare. vnitatem fpiritus in vinculo pacis: pa-

lo

tientiae fundamentum ponens caritatem mu-

lL

tuam , & animorum coniunclionem.

Hanc

t

autem patientiae legem nón praeceptis modo

It

tulerunt ethnici, fed & factis, quae crebra oc-

(ie

currunt in veteribüs memoriis.

Quam par-

t

tem aliorum diligentia iam tractatam illuf-

n

trioribus tantum exemplis quibusdam propo-

W0

fitis delibabimus, . Exordiamur a Pittaco, qui

vnus fuit ex Graeciae Sapientibus,

Nolebat

p

li

ille maledici cuiquam , ne inimico quidem.

lr

Filii fui interfe&trem a Cumanis fibi ad poe-

t

nam traditum abfolutum dimifit, hac adiec-

N

ta fententia: veniam animaduerfione potio-

rem e8e; hapc mitis effe naturae, illam fe-

]

D

rinae, Imperium inter fuos adeptus, Alcae.

Tor

um, a quo acerbiffimis conuitiis fuerat pro-

le

fciffus, nullo adfecit damno, quid ad vlcif-

cendum eum poflct , oflentaffe contentus.

V

Jiis

Cleobulo dictum boc tribuitur : multa aliis

EU

ignofcenda, nihi! fibi.

Crotoniatarum libe-

D |

ros ab ipiuria infercnda, aut etiam propul«

fan-

]

"

lm

Ephcf. '4, L.& feq.y

*

LIB. IIT,

CAP, XVTII,

453

il

fanda , Pythagoras abíterrebat, magnam hanc

(l

effe ratus fcientiam , alienam infcitiam pati

lf

I

ii

poffe.

Bella non probabat, neque pugnas,

j

fatius effe dicens perferre offenfionem, quam

hominem interficere; effe apud inferos vl-

n

torem iniuriarum.

Mitibus his Pythagorae

M

di&tatis manfuefactus Charondas, lege cauit

IO

i

iU

ne damno affcctus quisquam conuitiis fe vin-

dicaret, adiecitque diuinius effe benefa&is

p

certare , quam maledidtis.

Hierocles aure-

j

iU

um hoc Pythagorae carmen interpretgns ,

p

i

quo amicorum offenfae leniter dicuntur ef-

]

q

j

fe perferendae, vult praeterea amicos a no-

bis fponte defeifcentes omnibus officiis reti-

[e

neri & reuocari; fin & ipfi, aut alii quicun-

"

que homines iniuriam intulerint , par refe-

(

rendum non effe , ne in eorüm nequitiam

oto

prolabamur,

Infeliciorem effe, qui iniuriam

T

infert, quam cui infertur, decretum eft a De-

Ia

u

imnocrate

Hoc item Socrates & argumentis

j

Haec diffe-

& exemplo fuo comprobauit

tl

rentem eum exhibet Plato in Critone, & fae-

j

pius etiam in Gorgia ; malle fe pati iniuriam

gl

aut damnum , quam facere; miferiorem effe,

D

qui praeter fas aliquem oOccidat

quam qui

yil

Occidatur; nemini omnino inferendam iniu-

!

riam, ne iis quidem , qui intulerint ; in ea

effe

)

N

ALNETAN. QVAEST.

454

bu

eíffe fe fententia , in ea caeteros homines,

eti aliter videtur vulgus exiftimare.

Di&is

w

K

facta confenferunt

Derifus a multis & de-

fpeéctus, publice etiam in theatro Ariftopha-

hG

nis Nebulis tradu&us, calce nonnunquam

&

ter

appetitus, plagis multatus , vxoris Xanuthip-

pes intemperiis vexatus , & fordida etiam

n

aqua nonnunquam perfufüs; ne commotus

Xu

iil

quidem, placito vultu & di&tis argutis ac per-

facetis aequitatem anüni probabac.

Offere-

fim

Vxo-

bat & nonnunquam fe ipfe conuitiis.

ttn

rem adeo difficilem & morofam fibi confulto

dtt

adiuhxerat, vt per eam in patientiae exere

füt

citatione fubactus , reliquos homines ferret

Q

tolerantius. Mortem ipfam tranquillo animo

hu

fuftinuit, cum palam denuntiaffet, fe nemini

t

vnquam feciffe iniuriam; ab Anyto & Meli-

J

to interfici fe poffe, offendi non poffe. Va-

li

luit Socratis auctoritas apud cordatos difci-

hi

pulos.Ariftippum & Platonem , totamque

f.eq

Academiam. Se a Dionyfio confpui paffus

-

Qu

eít Ariftippus, cum dixiffet iniquum effe ,

i

b

pifcatores afpergi fe velle pifciculi cauffa, fe

balaenae cauffa nolle.

Laceffitus conuitiis

j

ab alio, In tua, inquit, poteftate eft male-

t

dicere

in mea bene audire,

Cognofcitur

Tüe

Platonis fententia ex Socraticis difputationi-

f

bus ,

LISSIILO CAP. XVIIL

as

n

bus, quas dixi; vnde fcias, ne quidem fas

]u

per ipfum fuiffe, inimicis damnum repende-

d

re: multo vero magis ex aequanimitate, qua

p

Xenocratem multa de fe impie locutum effe

ium

accepit: nam criminationem refpuit conftan-

lp

ter 5 & aífeueranti cum iuramento placide

fium

refpondit, nunquam haec dicturum fuiffe

otu

Xenocratem, nifi ea dici expedire fibi cen-

p

fuiffet.

Quod refponfum fibi deinde Stoici

f

fumferunt,

Xenocrates ipfe Bionis Boryf-

n

tenitae maledicentiam ne refponfione qui-

j

(

dem dignatus eft, Bion vero familiares fuos

t

tum in virtute profeciffe aliquid putabat ,

m

cum probra atque laudes eodem loco habe-

Ym

bant,

Memorabilis fuit in Antagorae.poe-

Ti

tae contumeliis publice excipiendis Arcefi-

Memorabilis & illa Dionis

Mdl

lai conftantia.

I

Alexandrini Academici, qui fuit Ptolemaei

Jfc

Auletae temporibus.

Is in magna hominum

pque

frequentia, per vrbis plateas a palaefítrita

quodam probris omnibus maledi&isque con-

.aHüs

eüö,

fixus, ne verbum quidem retulit.

Eximia

r

extant Ciceronis ad hanc virtutem praecep-

ta; nam quamuis ad iniurias propulfandas ius

jtis

ul

naturae adhiberi non vetat, laudat eos ta-

iL

men, qui in his benigne condonandis faciles

fint,

Minime audiendos cenfet, qui grauie

(f

ter

436

ALNETAN, QVAEST.

ter irafcendum putant inimicis ; nihil contrg

ftos

laudabilius , nihil'magno viro dignius placa-

f

tis f

bilitate atque clementia ; repudiandam in

omnibus iracundiam, grauitatem retinendam,

p

etiam in illis contentionibus, quae cum ini-

T

miciffimis fiunt , licet nobis indigna audia»

t0m

i t

mus; multa multis de fuo iure concedenda,

& lites fugiendas , etiam cum ia&ura; pluri-

huti

mum in orandis cauflis valere, fi.rerum mo»

lp

res exprimantur integri , timidi, perferentes

E

iniuriarum ; orator ipfe probus, demiffus,

(le

non acer, non pertinax, non litigiofus, non

fjed

acerbus appareat,

'Tota differtatione de.

A

monitrat Maximus Tyrius , virum bonum

hi

néc aflicere iniuria quemquam , nec afH&i;

FET |

improbum vero aflicere iniuria , non affici,

ap

quia bono caret , quod illi per iniuriam eripi

h,

poífit: qui vero referat iniuriam , exaequari

t

improbo , qui intulit; & vt qui beneficium

la?h.

reddit ei, a quo accepit prius, benefacit ta-

hon

men, ita malefacit; qui reddit iniuriam , quam

it,

accepit.

Cynicorum difciplina ad conftan-

Tüm

tiam & patientiam tota fpectabat,

Audiens

t

Ancüfthenes, de fe male loqui Platonem, Re-

ller

gium effe dixit benefaciendo male audire;

| g

quod Alexandro alii adícribunt, Diícipulos

fna

fuos

Maxim. T yr. DifTertat, 2.

m

LIB. IH

CAP, XVIII,

457

i

?

fuüos ad maledidtorum tolerantiam hortaba.

(

tur.

Irrideri fe culit Diogenes, caedi, fpu-

D

tis foedari

Crates in faciem caefus, & e

I

plága liuidus,.non aliter vltus eft iNicode-

mum citharoedum facinoris au&torem , quam

Il

[

nomine eius fronti fuae infcripto, Sunt, qui

l

id tribuant Socrati , fuünt , qui Antiftheni,

j

Rationem eam tenuerunt Cynici Stoicorum

!]

propsgo.

Maledicos fine refpoufione dimit-

t iubet. Zeno.

In theatro deri(fui habitus

li

(vsg

Cleanthes a Sofitheo poeta, nec cotr

m

notus

l

(

fpe&atorum plaufus meruit, & Sofitheo in-

(

iuriam remifit

Marcus Cato rion fcriptis,

fed toto vitae tenore mere Stoicus, patien«

li

ter tulít Vatinium , nullius pretii hominem,

(

in petitione Praeturae anteponi fibi a popu-

jj

j

lo,

togam fbi deripi ,

fe per feditioforum

i

manus trahi, & purgamentis oris afpergi. Co-

ifl

lapho os percuffus in balneo non excanduit,

non vindicauit iniuriam, imo factum nega-

i

f

uit

Lentulum fa&tiofum & impotentem vi-

(j

rum, cuius pingui faliua in mediam frontem,

a

cum cauffam ageret, fuerat confputus, ab-

fter(a facie

dicto tantum faceto vltus eft

iv

Haec laudata funt a Seneca & in iniuriarum

r

l

fpernendarum exemplar propofita , adiunctis

prae«

458

ALNETAN, QVAEST,

praeceptis egregiis: Homines vniuerfi partes

f d

effe; vt illud venerabile, ita & homines; vio-

[

lari compagem partium & focietatem vniuer-

if

fi, hifi parcatur hominibus; non vt repen-

Ra

denda funt beneficia beneficiis, fic iniurias

mal

iniuriis rependere licere ; illic vinci turpe

f

efie, hic vincere ; inhumanum verbum efífe

titn

vitionem , a contumelia ordine tantum dif-

Tif

crepans; quam quirefert, excufatius pecca-

p

re 5 miferius effe nocere , quam laedi ; fapl-

[

i

entis potiflimum effe, mlunas benigne inter-

pretari, inultas dimittere , beneficii potius

TC

quam earum meminiffe , patientia fe ac mag-

M

nitudine. animi defendere, & contemtum

tür

contemneres; prmcxpem quoque in fuis iniu-

«

ri's exequendis clementiam decere,

Vtx]em

du

Mufonii de tolerandis iniuriis dxfputatm-

ttn

nem Stobaeus

in fententias fuas retulit,

Ü

Actioncm iniuriarum nulli concedit Philofo-

j

pho, ne fi maledi&is quidem inceffatur ; con-

[

fpuatur , verberetur; quippe nec ea quldem

hi

efie iniurias; non ea pati turpe e(fe, fed fa-

q

cere; iis commoueri , viri effe irnaui; mag-

W

»i, ferre tranquille3 ferae, mordentem re«

i

mordere. Peruulgatum eft hoc Epiéteti, Suf.

D

tine & abftine: duo quippe vitia omnium ef-

Q

fe

. Stob. Serm. 15

LIB.. 11I.

CAP, XVIII,

459

*.m-l

&

(e deterrima dicere folitum refert ex Phau"o-

Yi

rino Gellius, intolerantiam & incontinenti-

IU

am, Splendidae eius extantinpatientiae cOTm-

d

mendationem fententiae : minime refutanda

f

maled;.&a, imo confirmanda, ac dicendum ,

n

multo plura fibi ineffe vitia: dignum Chrif-

tiana fan&itate effatum : rebus fingulis gemi-

d

(

nam appofitam efTe anfam ; aliam , qua ferri

pofüt; aliam, qua non poflit ; illa ferendas

.CCE'

i

effe iniurias; praefto ad id nobis effe patien-

hu

tiam; fibi ipfi nocere, non nobis, qui nobis

I!j

noceat; firependamus damnum , nos nobis

Mg

ipfis nocere; qui nobis inferat ipiuriam , fac-

i

tum píus effe, ad eumque hoc pertinere,

ad nos vero , iniuria bac re&e vti; eripien-

j

fj

'dum hunc errorem ex multorum animis, con-

i

temtum iri, qui inimicos fuos non vlcifcatur.

Commemorabilis Antonini Pii lenitas, qui la-

jl

1

pidibus a plebe perftri&us ob inopiae frumen-

1

Of

tzriae fufpicionem , maluit purgare fe rationi-

f

büs expofitis, quam feditiofos punire ; & de-

cretam a Senatu aduerfus coniuratos quaef-

li

tionem compreffit ; cumque laceffebatur con-

if

p

uitiis & querelis, nullas querelas aut conui-

J

tiareponebat. Commemorabilis & manfue-

'tudo Marci Aurelii, qui reges omnes diétus

d

eft

Gell. L 17. cap.19.

466

ALNETAN., QVAEST.

dict

eft fuperaffe, Cum Caffium Syrum beneficiis

108

a fe exornatum defeciffe accepiffet, in mili-

VoC

teri concione palani profeffus t , magnum

nig

fibi belli atque victoriae fru&tum fore, fifidem

lo

infido, amicitiam ingrato praeftet, & rebelli

ld

xg.wfcat Interitu eius accepto, confpiratio-

effe

nis focios morti eripuit, & nifi criminis gra-

làs

tiam impetraffet a Senatu, mori fe paratum

TA0t

denuntiarat,

Aurea fünt, quae 'ad fua-

I

cendam patientiam propofuit

non modo

Til

non odio habendos, qui aduerfum nos pec-

DF

apt, fed diligendos quoque; cogitandum,

lts

nobis eos effe cognatos , infcios peccaffe ,

lnt

peecato hoc fibi ipfos non nobis nocuiffe,

Qu

cum id fibi conducere opinarentur; commo-

ncfaciendos eos fui erroris, non vlcifcendos;

&on

L

nihil nos actis eorum offendi , fed opinione

hn

noftra; datam nobis effe a natura ad haec to-

I

leronda patientiam & manfuetudinem, quam

q non adbibet in tempore , ftationem fibi

tn

I

a nztura allignatam deferere; futuros nos íis

M

M.

fiiniles, a quibus offendimur, ü mala malis re-

ton

pendamuss; plagas, vti fic in gymnafiis , vi-

tondas, non fuccenfendum: inferentibus, quip-

«

pe peiorem fore iracundiam iniuria ipfa cui

irafeimur ;5

Deos imitand OS,

qui hominum

impiorum per tot aetates cu*am Berunt j ri-

dicü-

N

LT5.

III.

CAP, XVIII,

461

diculum effe, alienam iniuriam comprimere

hl

nos velle, qui noftram non emendamuss re-

l

if

uocanda in memoriam peccata noftra , ita be-

"

nigniores fore in alios ; benefaciendum ergo

hominibus , adherfumque eos vfurpandum il-

il

lud sz&etl' Suftine & abftine.

2tfi feruile

effe vult Ariftoteles, concoquere contume-

n

if

lias, idem tamen dixit magnanimum perfe-

rentem effe iniuriarum, easque facile neglige-

li

re ac obliuifci.

Ac fi hunc patientiae adhi-

j

buiffet modum , ignauiae ac ftupori dummo-

do ea non tribuatur. Pulcherrimum & graui-

1

l

tatis plenum ait effe Plutarchus , maledicta fi-

lentio excipere, vti fieri folitum ab Hercule,

Z

quem tradiderunt Poetae, non plus curaífe

n

conuitia, quàm volantis mufeae bombo

05,

vtendum aduerfus ea lenitate & tolerantia,

N

non vindicta; vtilemque ad id effe le&ione

i

Poetarum. Obferuatum quoque ab eo eítPla-

4l

tonis hoc effatum, Peius effe iniuriam.face

f

re, quam pati

germanum effe iitius Hefiodi,

j 1

"

Mala fibi parare, qui parat alteri, & Malurm

iv

confilium au&ori fuó effe peffimum. Dictum

i

eft Euripidis, Duorum iurgio contendentium

Ji

")

fa-

D

Ariftotel, INic. . 4. & $. Plutarch. de vtilit. ex

i

inimic. capiend. & de audiend. Poet

Hefiod

fl

Qper, v. 263. 264.

-

462

ALNBTAL * QX'AEST.

q

fapientiorem eum effe , qui altero irafcente

UI

deüiftat a concertatione: item, Sapientum iras

dr

effe breues, nec aduerfum res ipfas vnquam

V0

fufcipiendas.

Suauius nihil effe putat Phile-

NU

mon, & literato viro dignius, quam pati pof-

fe contumelias & maledicta ; id fi fiat, in auc-

eum

torem recafura maledicta, In Menandri fen-

fet

Tk

tentiis ponitur ifta, Hunc inter homines bo-

Qoi

nitate praeftare, qui quamplurimas iniurias

Al

tolerare fciat; & iítae inter illas Publii Syri,

Ticu

Iniuriarum remedium effe obliuionem ; ignof-

lu

cendum faepe alteri , nunquam fibi,- Illibera»

V

Jem videri fibi, & litigiofo homini conuenien-

lo

tem, actionem iniuriarum dixit Lyfias in ora-

tione contra Theomneftum.

ht

Ia&tabat palam

in concione Ifocrates, nullius erga quemquam

lh

tid

offeníae effe fe fibi confcium : fi quas vero

r

aliquando accepiffet, auctores iudicio minime

effe (e perfecutum , fed controuerfias amicis

tol

DN

dirimendas permiíiffe.

Probra in fe iaciente

fil

uodam dixit Themofthenes: in id certamen

non defcendo, in quo turpius eft vincere,

Adi

f

quam vinci. Laudandos eos cenfet Ariftide

W

qui laedi malunt, quam iudicio contendere,

Nunc fübiicienda praeceptis exempla tole-

tie

rantiae,

In quibus celebre eft illud Pififtrati,

D

qui

Ifecrat. de permutat,

L/IB. ILt.

CAP, XVI.

465

D

qui Thrafilli temulenti probris in conuiuio

lf

oneratus, & fputis refperfus , tulit eum mo-

derate , de quo vitidicare fe poterat; & filios

fj

violatam patris maieftatem vlciíci volentes

lie

yt

continuit, hominemque, a quo laefus fuerat,

I

eumdem apud fe amicitiae gradum retinere

permifit, Ariftides Athenienfis cum factione

W

'Themiftoclis patria pulfüs effet , reftitutus

u

fd

deinde , iniuriam tamen non reuocauit ad

!

animum, nec Themiftocli poftmodum in pe-

riculo & fquallore ab aliis oppreffo nocuit,

y

Rogatus a ruftico, cui ignotus erat de facie ,

1

K

vt nomen ipfe fuum adfcriberet teftulae, qua

homo inuidus innocentiffimo viro exilium

J

fuffragio fuo decernere volebat, paruit illico

li

in perniciem fuam fine vlla indignatione, Pe-

M

[

Jj

ricles petulantis hominis maledictis per to-

tam diem publice vexari fe paffus eft. Idem

n

tolerantiae fuae experimentum dedit in Elpi-

j

nice forore Cimonis, cuiüs probra faceto &

1

j

falfo refponfo excepit. Ad preces fuas hanc

adiicere folebant Lacedaemonii, vt iniurias

m

ferre poffent. Epaminondae laudi datum eft

l

a Cornelio Nepote, quod fuerit clemens pa-

ïerv

tiensque admirandum in modum; non folum

0v

4

populi, fed etiam dinicorum ferens iniur.ias.

C

Cbmei. INép. Epamia. eap. g.

454

ALNETAN. QVAEST,

Ciuium inuidia iactatus , & foeda Mencclidis

d

tel

eloquentia magiftratu deiectus , nullam adhi-

buit memoriam cootumeliarum magnarm in

[

adminiftratione reipublicae partem fortitu-

fua

dinis effe exiftimans , ciuium iniurias tolera.

li«

Te.

Dion ad poenas de inimicis & improbis

f

quibusdam fumendas ab amicis incitatus,

yo

dixit fe Academiae difciplina inftitutum fic

fin

accepiffe : virtutis fpecimen non in amicis

fii

leniter & moderate tra&tandis dari , fcd in,

fe

contumelis hominum nequam perferendis ;

Ü

fi liuor aduerfaries fuos infecerit, non idcir-

li

co virtutem eífe Dioni deferendam. -

Cele-

fte

bratur eadem virtus Timoleontis; praec!aram

p

illam ducebat vi&toriam, in qua plus effet cle-

lor

mentiae, quam crudelitatis ; & ingratorum

wj

ac petulantium hominum procacitate palam

Vi

laceflitus, complures maledicentiam hanc ma-

li

nu coercere parantes repreffit ; Diisque gra-

fire

tias agere fe dixit, quod talem patriae fuae

p

reftituiffet libertatem , in qua cuiuis liceret;

ttr

de quo vellet, impune dicere ; tam aduer-

Qs

fum ciues manfuetus, quam fortis aduerfuat

X

hoftes. Feftiuitate quadam & argutis dictis

fe

patientiam fuam Philippus condiebat.

Atbe-

YX

pienfium oratorum conuitiis gratiam hane ha-

hi

bere fe dicebat, quodad ea rebus ipfis rcfellen-...

da

N

LIB. IIH,

CAP, XVIII.

1

465

lt

da melior fieri contenderct

In Olympica

li

celebritate fibilis exceptus a Peloponnefiis,

Ti

de quibus bene meritus fuerat , vindictam

t

fi

fuadentibus amicis, Quid facient

inquit

TU

laedantur a nobis$, cum beneficiis affeti ita

J

j

fe gerant ?. Maledicum eiicere recu(auit, ne

]

probra in fe foras fpargeret

Nicanoris ob

i

ftinatam aduerfum fe maledicentiam non fuüp-

]

pliciis ex confilio amicorum , fed benignita-

j

te coercuit

Fertur, vt dixi

Alexander

Ji

dicto hoc vfus effe aduerfus maledici calum-

(

nias, Regium effe male audire , cum bene-

1]

feceris

Antigonus militum maledicta facile

rtfl

paffus eft. Ad Athenienfes verba faciens

d

bonus ille Phocion, Malo, inquit, damnum

nf

mihia vobis, quam vobis a me inferr

In

j

priuata vita víus eft iis familiariter & amice,

Ti

qui in reipublicae adminiftratione a fe diffen-

gfä'

tirent, Nebulonis euiusdam maledi&tis atque

jj

probris in dicendo interpellatus, conuitian-

t

tem fipe refponfo tulit patienter, ac deinde

d

(

orationem continuautit

Iniuria vxori fuae

um

fa&a. auCctorem contumeliae excu(atum ad

dl

fe venientem leniter excepit , dicens , nullarm

de

vxori fuae faCtam iniuriam, ac proinde excu-

Ü

j

fatione opus non effe. Ad mortem damnatus,

lol

curmm

i

j

li

G g

*

466

ALNETAN. QVAEST.

t

cum in faciem infpueretur ab homine infimoó

cl

iNemone, inguit, hunc indecore fe gerentem

cohibebit? Moriens filió mandauit, ne iniu-

riae fibia ciuibus illatae memoriam retineret.

f

In veteris Romae praeconiis eximium hoc

y

ponit Salluftius , quod accepta oftenfyo e ig-

Y

nofcere, quam perfequi maleba:

Fa&um

f

hoc a Fabio Di&atore erga? 'Vimutmm Magif-

I

trum equitum, cuius udibriis fuerat perftric-

tus: factum,a Fannia erga Marium, euius

li

iudicio fuerat infamata: factum a Pomponio

Attico, qui, Cornelio Nepote tefte, fi lae-

fus quandoque fuerat, malebat obliuifci con-

li

tumeliam, quam vlcifci: fa&tum a Iulio Cae-

far

qui quantumuis graues fimultates facil-

lime depofuit; qui maledi&is faepe vexatus,

Hl

[

nihil regerebat contra, necin certamen hu-

lr

iusmodi volebat defcendere, ne fimilis fie-

K

ret conuitiatorum ; qui criminofis libellis &

t

carminibus a multis laceratus, grauibus ini-

micitiis, internecinis. bellis, & crebris con-

li

f

iurationibus petitus ,

ciuili

animo tulit 5

)!

atque hoc elosio exornari a Cicerone me-

f

ritus eft, nihil. folitam eum obl ILHfCl , nifi

1

iniuríias : fa&um abAugu&o qui iisdem vexa-

tus

D

Salluft. BeU. Catilin. Cornel. Nep. in vitaPom-

pon. Attici. Cicer. pro Ligar.

LIP, III.

CAP,

XVIII,

465

tus iniuriis, multa & magna dedit clementiae

)

Ü

ciuiljitatisque documenta; & Tiberii aduer-

fus contumeliarum auGores excandefcentis

violentiam cohibuit: fa&um ab ipfo Tiberio,

pn

quantumvis atrocis. atque ferini ingenii, ad-

t

uerfüs calümpias, & libellos famofos , & con-

llg

temtum 4 vel filentio, vel ioco, vel lenitate

ll

i

faepe vío: fa&um non femel a Vefpafiano ,

Imperatore multi ioci, aduerfus Caufidico-

]Uy

rum figuras, Philefophorum contumacxam "

offenfas & inimicitias multorum : fa&um a

Ti0

'ito-filio aduerfus coniuratos, & infenfiffi-

a

mum fratrem: fa&um ab Antonino Pio ad-

Á

uerífus publicam feditionem: fa&um denique

a Pertinace, accepta iniuria ad vlcifendum

(l

nunquam du&o. Sentiebant hi vtique verum

il

effe, quod Metellus Numidicus ia&auerat co-

J

j

ram.populo , Probos iniuriam facilius accipe-

re, quam alteri tradere, Dignum fane Vlpia-

no fuit, optimo veri & aequi magiítro, homi-

]

I

nes a fequendis litibus reuocare, cum dice-

j

ret: fa&um eius non improbari a Praetoré,

lh

qui rem amittere maluit, quam eius caufífa

faepius litigare; nec vituperandam verecun-

nx[

À maiori-

.diam eius, qui lites execratur.

Yi

bus fuis defcifcunt Iudaei récentiores, cum

implacabili odio, & immoderato vindicatio-

nis

n

ng

,

468

ALNETAN. QVABST.

nis ftudio aduerfzrios fuos perfequuntur *

nam ludaeos Alexandrinos inducit Philo, le-

gi fe obfequi profitentes, qua iubentur ho-

minum mores perferre, nec vltionem expe-

tere fuorum inimicorum: & pronuntiat lo-

fephus, nullum vtilius effe aduerfus plagas

remedium, quam patientiam; & offenfionis

auttorem . pudere, fiea aequo animo perfe-

l

ratur. Prifcorum quoque Ebraeorum adagi-

Í

!

um fuit, quod vt legi inter homines fancien-

[

dae perutile, a Chrifto probatum & propo-

fitum eft, Si quis te percu[Jerit. in dexteram

l

malemm tuam , praebe illi & alteram. In com-

mentitiis Zoroaítris legibus, quas a veteri

aeuo feruant Perfae cultores ignis, infignis

vna extat Sacerdotibus tradita de

iniuriis

condonandis ; ad exemplum Dei

qui ingra-

tis hominibus benefacere pergit

Par habe-

:g

tür & in illis Confutiij reponi vetat offen-

fam, eodemque loco haberx vult amicum &

inimicum.

In Fokienfi prouincia magnifi-

cum fortiffimi cuiusdam Herois vifitur tem-

plum, cuius tanta fuit benignitas, vt lenif-

fime pertulerit malefa&a & maledi&a nefarii

hominis, quem fibi certiffimum amicum effe

putabat

CAPVT

Matth. 5, 39

LIB, III,

CAP, XIX.

469

(l

C APOMV I XIA

l

10

De lege Chrifti, qua maleficiis bene-

facta rependi iubet,

xpe-

ec tolerari folum iniurias iuffit Chrliïus,

ho

fed malefactis etiam beneficia rependi

(ü

Q

Cuius praecepti cauffam hanc affert: 74 fitis

1

füii Patris oefiri ,. qui in caelis efd , qui Solem

]u

fuum oriri facit fuper bonos & malos, C2 plui&

Ad legem hanc ob-

j

Juper iuflos & iniu[los.

feruandam Philofophos veteres ratio eadem

p

Itl

impulit.

Nam Hierocles in Pythagoricorum

praeceptorum explicatione bonos ex merito,

oft

tif

malos propter naturae communionem & hu-

manitatem diligendos effe dixit , Deumque

ni

J

imitandum , qui omnes homines, etiaám im-

g[l

pios, diligit,

Scitum eft Epicuri, ne hoftis

quidem füpplicantis repudiandas effe preces,

lh

(

Vfurpabat Antifthenes, perinde vt Alexan-

der, di&um illud

regium eft male audire,

d

j

curn bene facias

Laudatur Socrates a The-

m

miftio , quod emendauerit vulgarem . hanc

fententiam, Amicis benefaciendum, male ini-

j !

il

micis; quippe ne inimicis quidem male fa-

ciendum ; & quod comminanti cuidam , Mo-

i

riar,

Matth..4, 45. 48.. Luc

;25. ILhemift, Orat, ad

Valent. de bello vidis.

479

ALNETAN. QVAEST.

riar, nifi te occidero; refponderit, Moriar

ff

hl

ego vero, nifi te amicum effecero. Quam

e

refponfionem quidam ad Euclidem Megaren-

[

fem, Socratis difcipulum , referunt; & for-

Nam

f

taffe a magiftro acceptam vfurpauit

Ti

in Apophthegmatis narrat P utarchus; pri-

Y

mum omnium Socrtatem dixiffe

benefacien-

[/

dum effe amicis, ex inimicis autem amicos

if

faciendo

Ad.quam normam poftmodum

Arifto Cleomenis fententiam correxit, Boni

[

$

regis officium effe, benefacere amicis, male

W

1nimicis,

Et in Cyropaedia alter Socratis

auditor Xenophon Cyrum & Tigrenem jn-

l

ducit laudantes bonum. quemdam & do&um

virum, qui cum ab Armenio rege infons mor-

te afficeretur, nihil ipfi dixerit ob hoc faci-

nus effe füccenfendum ; quippe id ex igno-

E

lu

rantia patratum , non ex maleuolentia.

Me-

moria dignum hoc Ciceronis, Non cum fum-

——

mis viris compqrandum fed Deo fimillimum

effe, qui animum vincat, iracundiam cohi-

beat, victoriam temperet , aduerfarium non

modo extollat iacentem , fed dignitatem eti-

am eius amplificet.

Idem illud, Religioni

contrarium non effe, nocentem aliquando,

-

ne-

Xenoph. Cyrop. l. 3.

Cic. Pro M. Marcello,

Cic. de Offic. l, ».

p .

LIB. DI,

CA Pl. XIX;

471

Wt

nefariüm , impiumque defendere; velle hoe

Afl

multitudinem , pati confuctudinem , ferre

|

etiam humanitatem. Dictum hoc in rem con-

!

tuli. Gabinium repetundarum reum fum-

mo ftudio defendit, & laudibus etiam exor-

Jl

nauit, cum ab eo fuiflet pulfus in exilium.

[l

)n,

Vatinium fibi femper infenfum duobus iüdi-

0j

eiis tutatus eft; Quia, inquit, Valerius Max-

imus, /peciofius aliquanto iniuriae beneficiis vin-

li

cuntur, quam mütui odii pertinacia penfantur.

1

Stoicos dicere teftificatur Seneca, non defi-

turos fe ad vitae finem, adiuuare fingulos,

s

opem ferre etiam inimicis

atque id ponit

]*

inter optitpa praecepta Philofophiae. . Mini-

Ü

me aütem patitur nos tardiores ad bene me-

rendum facere turbam ingratorum; quippe

D

ne Deos quidem a. beniguitate fua facrilego-

"

rum & impiorum nequitia deterreri, hos no-

bis imitandos, danda beneficia ad nos non

,

reditura ; fin damus, vt recipiamus , bonam

ingratorum nos cauífam facere: diem oriri

multis luce indignis. . Quae lege Chrifti, le-

gifque

argumentis & verbis fancita funt.

l

Deorum quoque exemplo benignitatem ad-

i uer-

Seneca de otio Szapæ

, *« « Naler, Mag. libr. 4 c. 3.

de benefic, l.—'!.. €ap,

c. 27. de vit. beat. C. 26.

Llibr.16.6,5» -

272

ALNETAM. QVAEST.

uerfüs maledicos & maleficos fuadet Marcus

Aurelius, nec peruerfitate improborüm aut

g«

ingratorurR reuocari nos concedit a bene ip-

l

fis faciendo; ac retinendam bonitatem hane

C

ad mortem vsque, etiam aduerfus eos, qui

morte noftra laetantur,

Aes illi triplex cir-

ca pe&us effe, ait Plütarchus, qui hominem

non amet hoftis fui liberos,anguftia preffos

fubäeuantem

resque eius. domefticas ope

füa iuuantem,

Et memoratum fupra Socra-

tis effatum laudat "Themiftius, Amicis bene-

faciendum, inimicos placandos, ex inimicis

amicos faciendos,

Splendida vero nobis

manfüetudinis huius exempla fuppeditat Grae-

——« EE m ..

cia,

Lycurgus cum -Ephororum feditione

lapidibus petitus domum fuga repeteret, fu-

gientem perfecutus eft Alcander , adolefcens

acer atque ferox, & baculo inos idemtidem

reípe&antis impaéto oculum excuffit.

Fac-

tum indignata multitudo Alcandrum ei dedit

ad fupplicium, quem ad fe benisne intro-

ductum neque dicto Jaefit, neqde fatto, fed

placidis admomtlombus, fan&tfhmlsque exem-

. plis

V

M. Aurel. lib. LE 22, ,5 lib.8. $,8. L. 9. $,

27. lib. 190..$.36. lib. tr.

$.9, I3, 18.

Plu-

tarch. de vtilit. ex inimic, capiend,

'Them.

Qrat. ad Valent. de bello victis,

LIB. III.

CAP. XIYX.

413

dU

plis ita emendauit, vt modeftiae inftar vul-

j

Ariftides , non

go deinceps propofuerit.

4

i

?

jufti tantum, fed miti

s quoque & patientis

Id

cognomine dignus fuit:

qui de patria licet

o

i

optime meritus, cum inuidia vulg

i, & infi-

lare iuffas effet, De-

J

.diis 'Themiftoclis exu

:

a

ita ferrent aduerfae

'os orauit, ne unquam

ln

res Athenienfium , Vt opera fua egerent,

]i

Reftitutus deinde difficillimis reipüblicaetem-

f

poribus,

ihiuriae memoria ex animo depofi-

ta, vtiliffimam

praeítitit operam Athenien-

4

fibus; & Themiftocli fummae rerum prae-

)

fedo, cuius faQione fuerat peffümdatus ,

j

liis "fuis gloriam conciliauit.

magnam confi

lle

Petulantis hominis ac tur

bulenti maleditis

l

publice vexatus aliquando per totum diem

tj

Pericles, neque commoueri probris, neque

neque inter-

'attendere. quidem vifus eft,

'mittere negotia; no&e demu

m oborta do-

l

'mum redeuntem ,

cüm ad fores vfque con-

nti fa-

uitiis infe&atus effet nebulo, difcede

"

mulum adiunxit Pericles , facemque praefer-

l

're ac deducere iuffit.

Aleibiades damnatus

capitis a ciuibus fui

s, boni

s exutus, ab Eumol-

pidis cogente populo

deuotus , benignum ta-

^

, quem & factis

ll

men geffit

animum in patriam

Perinuidiam exau&to-

1]

opportune teftatus eft,

?atuQx

474

ALNETAN, QVAEST.

ratum Épaminondam, cum Thebani vrgente

bello noluiffent exercitui praeficere, & impe-

tum belli ducem delegiffent, in magnum ab

eo difcrimen adducti , confugerunt ad illius

opem, quam & liberaliter tulit , & incolu-

mem exercitum reduxit , nulla contumeliae

adhibita memoria,

iNec id factum ab eo fe-

tnel , fed faepius. Dion Hipparini filius, Phi-

lofophiae ftudiis per Platonem manfuüefa&us,

Syracufanos benéficiis a fe affectos, fibi in-

fenfos expertus eft, ob falfam affe&atae ty-

rannidis fufpicionem:. vrbe demum excedere

cum mercenariis coactus, infequentes hoftili

animo cum fui tutandi cauífa magna clade

affeciffet, tolli permifit ad fepulturam mor-

tuos ,'captiuorum multos fine pretio dimifit

Cüm eius deinde induftria aduerfus Dionyfii

tyrannidem defiderari coepta effet, reuerfus

ab vrbe Leontinorum laboranti patriae fuc-

currit, & Dionyfianam factionem oppreflit.

Philippus Macedo Nicanorem, & Arcadio-

nem Achiuum, gloriae fuae obtrectatores,

cum in poteffate fua haberet, & ab amlcxs

ad fupplieium ii expofcerentur, donis ipfe

profecutus eft; Athenienfes ad Chaeroneam

in praelio captos gratis dimifi

Demofthe-

nes Aefchinem, pertinaciter fibi infenfum,

&

p

LIB.xIII. . CAP, XIX.

eso

tt

& exilio demum affe&um , abeuntem equo

e

admiffo -infecutus eft , & trepidantem fibique

1]

ad genua accidentem amice confolatus talen-

u

In fimili deinde cafü

to argenti. donauit.

Demofthenes idem patria excedens , cum ab

E

J

aduerfariis folatio' & viatico adiuuaretur,

e.

Annon, inquit, vrbis huius aegre feram de-

l

fiderium, in qua tales habeo inimicos, qua-

à

les in alia inuenire promtum non fit? Nec

!

hac moderationis & lenitatis gloria caruit

Roma. Camillus patria magnis a fe benefi-

ciis affe&a foede deiectus, & in ignobili apud

l

Ardeates exilio delitefceffs , Romanis poft-

modum faluti fuit, pulfis Gallis & concifis,

& Capitolio diuturna obfidione liberato, Mi-

*

nutium Magiftrum equitum , euius obtreGa-

l

tiones & cauillos diu paffus faerat, ab Han-

j

nibale circumuentum periculo eripuit Fabius

Di&ator , & incolumem cum copiis feruauit.

Poft expugnatas a. Marcello Syracufas , Ro-

mam venerunt legati huius vrbis , de Mar-

celli tum Confulis, iniuriis queftum apud

Senatum : priuati is more cauffam dixit, &

ä

Senatusconfulto improbata accufatione ad

genua prouolutos Syracufanos in clientelam

fuam recepit. Clgriüïmum fuit Tiberii

Ggac-

chi

s

ALNETAN,.

476

QVAEST.

chi. facmus, nec fatis tamen pro merito ce-

lebratum, cum L.Scipionem Afiaticum , ini-

micitias ex profeffo fecum gerentem , pro

!

tribunitia fua poteítate , qua tum fungeba-

Í

tur, exeibit viriculis publicis, in quae duce-

batur , quoad iudicatae pecuniae fatisdedi(-

fg

Marcum Scaurum principem eii uitatis ,

ä

inimicum fuum, in iudicium populi deuoca-

uerat Cn. Domitius Ahenobarbus

Ante

diem conrftitutum noé&tu venit Scauri feruus

ad Domitium, multa indicaturum fe profeffus,

quae ipfi ad cauffam conducere poffent. Ob

feruauit ille aures fuas , & feruum indicem

corripi iuffum, ore occlufo remifit ad domi-

num,

Ambitus a Catone accufatus L. Mu-

raena & abfolutus, nullum iniuriae dolorem

retinuit ,

coluit hommem pro meritis , eius

-confiliis in adminiftranda republica per con-

fülatus füi tempus vfus eft, & lapid:bus de-

inde dppetitum, ac de vita periclitantem ,

oppofita toga protexit,

Cato ipfe Metello,

a quo fuerat oppreflus, dignitatem füam fer-

uauit, cum magiftratum ei abrogare Senatus

vellet. Seditiofus ile. Clodius ; inimicitiis

Ciceronis nobilitatus, patrocinio fuo defen-

dit Lentulum ambitus reum , a quo incefti

[M d d

CAP,

XIX

411

LIB, EHI

e

crimine fuerat accufatus,

De Caefaris cle-

Ti

mentia haec prodit hiftoria , fuffragatum eum

in petitione conful atus C. Memmio, cum fuit-

o

N

fet fuggillatus afperrimis eius orationibus;

(

priorem vitro fcripfiffe ad C. Caluum poe-

jl

tam., cuius famofis epigrammatis fuerat no-

tatus ; recepiffe in familiaritatem poetam alte-

l

ü

rum Catullum, meníae adhibuiffe , hofpitio-

D

que patris eius perfeueraffe vti, cum perpe-

i

tua fibi ftigmata verficulis eius de Mamutra

s

impofita effe fciret 5 Dolabellam tumultuan-

!

tem, & nouas res aduerfum fe molientem,

W

creauit Confulem , quamuis praeturam non

ii

geffiffet, & magno in honore habuit. Vef

l

pafianus filiam Vmelln hoftis fui fplendide

i

collocauit, dote a fe & peculio inftru&am.

!j

Erga duos affe&ati imperii reos & conuic-

tos tam lenis fuit Titus Imperator, vt tri-

J

d

buturum fe promitteret , fi quid defidera-

)j

rent, coena familiari exciperet , & in pub-

!a,

lico fpe&taculo circa fe collocaret; & Do-

mitianum fratrem infidiantem vitae fuae, &

j

exercitus in exitium fuum follicitantem, in

!

eodem dignitatis gradu retinuit, & confor-

tem ac fuccefforem imperii fui defignauit.

Claudamus hoc Romanae beneficentiae prae-

j

conium infigni Plinii Caecilii epiftola ad Ge-

B-

N

478 ÁALNETAN.QVAEST. LIB.III, CAP.XIX.

minium: Hunc, ait, fe optimum & emen-

datiffimum exiftimare ,. qui ita ignofcit aliis;

tanquam ipíe quotidie peccet; ita peccatis

abftinet, tanquam nemini ignofcat 5 conftan-

ter hoc tenendum, vt nobis fimus zmplaca-

S

cabiles, e

exorabi les etiam his, qui dare ve-

Q

"

niam nifi f

ibi nefciunt.

Imer Iudaeos virtu-

h

tis huius fpeciem aliquam praebuit atrox il-

N

le Herodes, qui nobiliffimos fuae gentis im

"perniciem fudm ad Antoninum legatos "H

f

in vincula conie&tos, & certae morti def-

ü

tinatos, intercefiione fua feruauit: rurfum-

l

que alios eodem .contra fe animo ad An-

tonium . Venientes inítantis periculi admo-

nuit, fugiendique auctor fuit; quo fpreto

confilio pene omnes pericrunt.

Ortus ex

eo Agrippa, ludaeorum itidem rex , fimi-

lem clementiam Simoni' cuidam legum con-

fulto, impuri oris homini , exhibuit : nam

cum maledictis in concione indigue ab eo

afperfum fe cognouiffet, accerfitum & pla-

-cide exceptum in tBeatro fibi affidere iuffit,

& muneribus donatum remifit,

Et Confu-

tius denique Sinenfis erga inimicos, perinde

vt erga amicos , mbehat familiares fuos effe

Z

affectos.

x

*

EPI-

Piin, Caecil, lib. g. Epiít. 25,

479

xl

* & ok

H

EÉE»r:Lo0ocvs

li

U

libri tertii & totius operis.

lr

ed confiftat hic tandem fermo nofter, de-

At

S

finamque aliquando longiori oratione te

v

obtunderc, cum vel nox ipfa aduentans$ mi-

Irtü

li

hi iam indicat filentium , videarque impofito

jm

muneri fatisfeciffe, Nifi quid aliud fortaffe

fentis,

Minime vero , inquit Hamelius: ac-

,U

t

curate enim colle&tis fapientiffimorum vete-

i

ris aeui hommum gentlumque ompnium tef-

h

i

timoniis demonftratum eft a te, quidquid in

Il

Chriftianae Fidei dogmatis & ipraeceptis a

3l

eommunis fenfus confuetudine maxime vi-

u

detur abhorrere, id omne clariffimis fuffra-

!

giis comprobari, Certe quidem , inquam: &

iam ante his armis oppugnandos Chrifti ad-

(

Q

uerfarios prifci Ecclefiae magiftri cenfüerunt.

D

ifti , inquit Arnobius, qui admiramini ,. qui

A

füupetis do&torum & Philofopbiae fcita , ita non

iniuftiffmum ducitis inequitare, illudere tanquam

ftulta nobis & bruta dicentibus: cum *vel ea , vel

ï

ialia

Arnob. 1. 2,

H h

EPILOGV$

499

talia , veperiamini (g *vos dicere , quae a wobis

fi

dici pronuntiarique videtis, ? " Et. Augu(tinus:

&

te

Quis non intelligat , bonam eos babui[fe cau[fam ,

€0

quieam apud medios iudices obtinere potuerint?

q

imo , apüd ipfos aduerfarios, a quibus fum-

mum teftimonium grauiffimum effe, dixit Ifi-

&

dorus Pelufiota

Quo genere argumenti ne

f

Apoítolus quidem abftinuit , cum ethnicis

I

obiiceret fuorum Poetarum , Prophetarum,

T

Infcriptionum publicarum cum Chrifti doc-

ex

trina conuenientiam. Atque hinc praeclare

cernitur mirifica illa , quam praedicaui, Ra-

tionis & Fidei confenfio ; cum eaedem de

rebus diuinis fententiae, eadem vitae re&e

f

inftituendae praecepta placuerint vtrisque,

gl

& qui Rationem folam fecuti funt , & qui Ra-

q

tionem atque Fidem. NNec mirum fane : nam

ilis Rationis affeclis , naturae effe obfequen-

dum, conuenienter naturae effe viuendum ,

xä

perfuafit ipfa Ratio :

qui vero Rationem

emendarunt ex Fide, & vtrique morigerati

funt,

f

l

Auguít. Ép. r7e. Ifidor. Pelaf. 1. . Ep. 228 &

l. $. E»pift. 335.

m

TOTIVS OPERIS,.

:

funt; naturae contemplamonem praetergreffi,

Ulit

uf;

ad ipfius naturae au&orem extuleruut mene

tem , & adeius nutus atque diótata totos fe

l,

7H

compofuerunt, Quemadmodum autem dif-

u

crepare non poterat natura ab au&tore fuo

]i

ac re&ore Deo ; ita nec ftudiofi naturae a&

N

fe&atoribus Dei diuerfa fentire; praeterquam

I

in iis, quae ad Dei & naturae , opificis ni-

,

mirum & opificii, difcrimen pertinerent. Vti

nec aliam temporis horam rufticus excipiet

)

ex folario , quam Aftronomus a Sole ipfo.

W

Cum igitur ad fidei praefcriptum temperanda

M

fit Ratio, Fides ad affülatum Dei; excitandi

[

funt ad vtrumque hominum animi , & dili-

d

genter inftituendi

In quo nos opem ali-

m

quam, pro facultate noftra, praeftare ftudui-

M

mus hominibus noftris, cum ad obfequium

if

Chrifti atque Fidem, Rationem humanam

j

fle&ere conati fumus altero opere, quod in

T

"

hominum manibus verfatur, Fecifti fane , in-

tl

quit Hamelius, nec fine opere pretio atque

fru&u : cumque difputationibus. his diebus

inter nos habitis intra legitimos fines coer-

)!

€ita fit Ratio, defcripta Fidei iura, & con-

Core

1

482

.EPILOGVS TOTIV$ OPERIS. .

cordia inter vtramque conftituta fit$ tibi

magnopere au&or füm, vt, quae pro re nata

& familiariter hic tra&tata. funt , eadem col-

le&a per otium, literisque mandata, venire

finas in publicam lucem. Iucundum erit ge-

nus.hoe fcriptionis , vel ob nouitatem, cum

nondum illuftratum fit a Theologis; vel ob

;

vtilitatem , cum eo fplendefcat obfcura ma-

teries, & difficiles expediantur quaeftionum

nodi, vberemque fübminiftres diuinarum ree

rum interpretibus copiam, fiue ad commen-

tandum, fiue ad differendum, fiue ad Chrit-

——

'tianas partes tuendas, De eo, inquam, vi-

derimus per otium : nunc repetendam do-

mum cenfeo , corpusque curanzdum.

L -O.'» H. D.g'

CUM N j

e-".'

j

P. 176. Iin.. 12. effä&a. Iege.effe&us.

tbl

Ddtà

fj

Wute

2

um

3

It

j

P

Md

"

Y

1

ss

Es

T^

Piekignae st

Es

u

jem

A

-

x

t

—

NUS

-

d

L

-

zb

-

Em

—

i rrSgrequne

P

a

j

"

Dd

-

CA

u

duv

ä»

d

r

m

N d

É

5

g

«m

*

-

a d

T

m

—

z

-

ii

X

s

^i

aT

s

m

C

C

MTIR

TET

a

o

d

U,

.

L.

P»

& s

.

-

EY

RL

ca

-

x

VA

E u

E.

8

-

E

ts

-

dic

UE

us

x

Y

*

S

U

T

KC

-

Es

2

E

s

d

x

L

L

E

A

:

D

x

EM

-

MR

z

x

DEU UM

EX

WA

g

P

——

m

m

rA

m

Pt -

i

-

Em

—

E

EM

x

A Q E

EX

E UM

AE

as

- ——

a

--

E

z

21

:

&

"g

"9

p*

2

")'*r

s2

PETRI DANIELIS HVFTII

VierFarbSelector Standard* - Euroskala Offset

—',"2

EPISCOPI ABRIWLENSIS

us

ä

-

ALNETANAE QVAESTIQNES

a

DE

ä

RD

s

[

CONCORDIA

e

RATIONIS zr FIÍDEI

s

3

um

ALMAE

o

CONGREGATIONI MAIORI

p um

E

ACADEMICAE :

-;;:" fä' z N

OBLATAE

/&

R

*-..'

Z

P

w

]

;*—

i

ï

-*'4&

5

S

N

*

67X

E.

w,yä-w

m

nv

——

BAMBERGAE

AuNo MDCCLXXXXVII

Copyright 4/1999 YxyMaster GmbH www.yxymaster.com

"Fypis Ioann, Georgii Klietfch; Almae Vniuerf. Ty

(

E

p